16:10

**16:10** (1,6:1), **8:5** ekvivalenti olaraq da belli, kompüter displeyleri ve planşet kompüterleri içün keñ qullanığan nisbettir. О, 8/5-ke musaviy, altın nisbetke yaqın (\varphi), bu ise tahminen 1,618 ola. Video montaj qullanmaları, adet üze, 16:9 kontentni montaj etmege imkân bermek içün yapıla, montaj interfeysi displeyniñ aşağı onluqnı ala, bu ise videonıñ butûn keñligini alğanda, bir displey qullanıp montaj yapmağa imkân bere.

## Tarih

16:10 nisbetindeki LCD-kompüter displeyleri ilk kere 2001 senesi kutleviy bazarğa çıqtılar. 2008 senesine qadar 16:10 nisbeti LCD monitorlar ve noutbuk displeyleri içün eñ keñ darqalğan nisbetke çevirildi. Lâkin 2010 senesinden soñ 16:9 standartı eñ esas standart oldı. Bu avuştıruvğa istisalnıñ aşağı masrafları ve zemaneviy televizorlarda standart olaraq 16:9 nisbeti qullanılğanı sebep oldı.

### 2001 senesiden başlap populârlıqnıñ yükselmesi
Yaqqında 2001 senesine qadar kompüter monitorlanıñ çoqusı 4:3 nisbetinde edi, bazıları ise 5:4 ya da 8:7 nisbetini qullana ediler. 2001-2006 seneleri 16:10 nisbetindeki monitorlar keñ darqaldı, başta noutbuklarda, soñra ise displey monitorlarında. Böyle displeyler sözlerni işlemek ve kompüter yardımınen dizayn yapmaq içün daa yahşı kelişken sayına edi.

2005 senesinden 2008 senesine qadar LCD-monitorlar içün eñ çoq satılğan nisbet olaraq 16:10 4:3 olçüsini keçti. O vaqıtta 16:10 noutbuk bazarınıñ 90%-ni teşkil ete edi, ve noutbuklar içün eñ çoq qullanılğan nisbet edi. Lâkin 16:10 eñ çoq rastkelgen taraf nisbeti olaraq qısqa ukümdarlıqqa malik édi.

### 2008 senesinde eksklüv
2008–2010 seneleri yaqınlarında kompüter displeyleri istisalcıları 16:9 nisbetine tez keçip başladılar. 2011 senesine qadar 16:10 yañı kutleviy bazar mahsulatlarından deerlik ğayıp oldı. 2012 senesi oktâbr ayına qadar 16:10 displeylerniñ bazar payı 23%-ten eksikke tüşti, dep haber ete Net Applications.

Bu adımnıñ esas sebebi istisal semereliligi sayıldı: Televizorlar içün displey panelleri 16:9 nisbetini qullanğanından, displey istisalcıları içün kompüter displey panellerini aynı nisbette çıqarmaq daa semereli oldı. 2008 senesi DisplaySearch şirketi raportında daa bir qaç sebepler ketirildi, şu cumleden PC ve monitor istisalcıları öz mahsulat assortimentini kenişletmek imkânı, ekranları daa keniş ve yüksek çeşitlikte olğan mahsulatlarnı teklif ete. Bu istimalcılarğa boyle mahsulatlarnı qolayca menimsemege yardım etti, «noutbuk PC ve LCD-monitorlar bazarınıñ ösmesini teşviqat etti».

16:10-dan 16:9-ğa avuştıruv qarışıq cevaplarnen qarşılandı. 16:9 kompüter displeyleriniñ eksik fiyatı musbet taraf olaraq korüldi, bunen beraber olarnıñ oyunlar ve filmler içün kelişkenligi, em de çeşit türlü mahsulatlarda bir türlü nisbetke saip olmaq qolaylığı bar. Diger taraftan, aynı ekran diagonaliniñ 16:10 displeylerinen teñeştirilgende, vertikal ekran köçme mulkiniñ olmağanına qarşı tenqidler oldı. Bu sebepten bazıları 16:9 displeylerni mahsuldarlıqqa önelişli vazifeler içün azca kelişken dep sayalar, meselâ, vesiqalar ya da elektron cedvellerni deñiştirmek ve dizayn ya da muendislik qullanmalarını qullanmaq, olar ekserietle keniş ekranlar içün degilde, yüksek ekranlar içun mahsus yapılğan.

### 2020 senesinde başlap canlanüv
2010-ncı seneleri devamında, aman-aman bütün istimalcı monitorları ve noutbukları 16:10 nisbetini qullanmay ediler, istisna olaraq, noutbuklarnıñ büük OEM-leri Apple (olar öz MacBook lineykasında 16:10 nisbetini qullanmaqnı devam ettiler) ве Microsoft (olar öz Surface mahsulatları içün daa da yüksek 3:2 nisbetini qabul ettiler) ediler. 2019 senesi soñunda) edilet. 2019 senesi soñunda Dell öz populâr XPS 13 mahsuldarlıq noutbugınıñ yañılanğan kabriolet modelini çıqardı, o 16:9 nisbetinden 16:10 nisbetine keçti, Sharp Corporation ile işlep çıqarılğan yañı displey panelini qullandı. de öz standart XPS 13 noutbuk teklifine deñişûvni 2020 senesi âptı

XPS 13 2020 ve 2021 seneleri 16:9 nisbetinde 16:10 (ya da 3:2) nisbetinde taşımal kompüterlerni teklif etmege başlağan bir sıra başqa OEM-lerge tesir etti, olarnıñ arasında Acer Swift 3, LG Spem, Asus ProArt Studiobook,, HP'in 16-inç Spectre x360, ve atta oyun kompüterlerin de bar. 2024 senesine qadar kompüter sanayınıñ çoqusı kene de 16:10 nisbetindeki displeylerden faydalana başladı. 2021 senesi soñunda Apple MacBook 14 ve 16 düymli modeller içün biraz yüksek 1,54:1 (16:10,4) ve 1,55:1 (16:10,3) nisbetlerine deñişti.

## Planşetlerde
Planşetler 2010 senesi soñundan/2011 senesi başından başlap umumiy populârlıqqa malik olıp başladılar ve bugunki kunge qadar populâr olıp qaldılar. Planşetlerniñ nisbetleri, adet uzre, 16:10, 16:9 ve 4:3 ola. Planşetler istisalda tek 16:9 nisbetlerinden uzaqlaşuvğa ve «media» nisbetleri (16:9 ve ultrakeniş ekranlı formatlar) erine «mahsuldarlıq» nisbetleriniñ (olarnıñ arasında 16:10 ve 4:3) yañıdan canlanuvına sebep oldı. Format televizor ve smartfon sanayında keniş populâr olıp qalmaqta, anda o daa ziyade kelişe.

Bir çoq Android planşetleriñ nisbeti 16:10, çünki 16:10 nisbeti kitap oqumaq içün kelişe, bir çoq kâğıtlarnıñ nisbeti ise 16:10-ğa yaqındır (meselâ, ISO 216 kâğıtlarında 1:1,414 nisbeti qullanıla). Apple iPad-inde de boyle sebeplerden 4:3 nisbeti qullanıla. Er eki format da A4 kâğıtnıñ taraf nisbetini emulâtsiya etmege ep yaqınlaşa (210 mm × 297 mm ya da 8,27 × içinde 11,69) 16:9-dan ziâde.

## Umuniy qararlar
Bu 16:10 nisbetindeki umumiy çeşitliklerniñ cedvelidir:

## Daa baqıñız

* Displeyniñ taraflar nisbeti
* Taraf nisbeti (resim)
* Kompüterlerniñ displey standartı

## İstemal etilgen edebiyat