Pavlo Skoropadskıy

**Pavlo Petrovıç Skoropadskıy** () — Ukraina getmanı, ukrain devlet, siyasiy ve cemaat erbabı, asker erbabı. O, Skoropadskıynıñ kazak-yıldız soyundan çıqqan. Rusiye imperator ordusınıñ üyken ofitseri, general-leytenant (1916 s.). Rus-yapon cenkiniñ, Birinci cian cenkiniñ, sovet-ukrain cenkiniñ iştirakçisi. Ukraina devleti getmanı (29 aprel - 14 dekabr 1918 s.).

## Tercimeialı

### İlk yılları
Kazak Skoropadskıylar qorantasınıñ şeceresi XVII asırnıñ birinci yarısına aittir. Aile evlenüv yolunen ukrain büyükleri ve alicenap qorantalarınen bağlı edi: Apostollar, Zakrevskıyler, Koçubeyler, Lızogublar, Lısenkolar, Mıloradovıçlar, Polubotoklar, Rozumovskıylar, Tarnovskıylar, Markevıçlar, Tumanskıylar, Mıklaşevskıylar, Bezborvenskıylar ye Bakrodskıylar, Bezborvenskıylar Okrodskıylar ğayrı qanuni Gölitsinler. Getman İvan Skoropadskıyniñ qardaşınıñ evlâdı - Vasıl Skoropadskıy, Petro Skoropadskıy ve Mariya Andreyevna Mıklaşevskanıñ oğlu. Getman İvan Samoylovıçnıñ doğrudan-doğru evlâdı. Anna Rozumovskanıñ evlâdı, getman Kırılo Rozumovskiyniñ qız qardaşı. Getman Daniil Apostolnıñ doğrudan-doğru evlâdı. Onıñ dört getmannen soy-sopluğı (beş, eger biz getman İvan Mazepanıñ efsaneviy hocası Motrâ Koçubeyniñ de doğrudan-doğru tarlada onıñ qorantasınıñ vekili olğanını köz ögüne alsaq) onıñ kazaklarğa olğan merağını añlata, çünki kazaklar tarihı asılında onıñ qorantasınıñ şahsiy tarihı edi.

O, 1873 senesi mayıs 15-te alman şeerindeki Visbadende Rusiye imperiyası ordusınıñ ofitseri Petr Skoropadskiyniñ qorantasında doğdı ve anda 5 yaşınace yaşadı.Pavlo laf etip başlağan birinci tili alman tili edi. Pavlonıñ qartanası Yelızaveta Petrovna Skoropadska-Tarnovska da alman kurortlarına sıq-sıq bara ve Visbadende vefat ete. O, balalığını Çernigiv vilâyetiniñ (şimdiki Çernigiv vilâyeti) Trostânets qoranta mülkünde keçirdi, anda onı qartbabası İvan Skoropadskiy terbiye etti. Skoropadskiyniñ mülkünde ukrain eski şeyleriniñ ve belli şahslarnıñ portretleriniñ büyük kollektsiyası bar edi. Kündelik ömürde qoranta eski ukrain adetlerine riayet ete edi.

Pavlo Starodub şeerindeki gimnaziyada oquvını başladı. Aile ananeleri, o devirdeki Rusiye imperiyasınıñ bütün asılzadeleri kibi, yaş Skoropadskiyniñ asker yolunen ketmesini talap ete edi. 1886 senesi Pavlo Sankt-Peterburgtaki Saifeler korpusına kire, 1893 senesi onı muvafaqiyetli bitire. Yaş ofitserni bir vaqıtları babası hızmet ettigi atlı polkqa tayin eteler. Pavlo vaqtınca eskadrilya komandiri olıp hızmet ete. Eki yıldan soñ polk adyutantı vazifesine tayinlene, 1897 senesi dekabr ayında ise leytenant ola.

### Rus-yapon cenki
Rus-yapon cenkleri başlanğanınen Pavel faal orduda cebege avuştırılmaqnı rica etip, raport bere. 1904 senesi fevralniñ soñunda Sankt-Peterburgdan Mançjuriyağa yol ala.

1904 senesi mart 16-dan başlap, Mükdende, 1-nci Mançjur ordusı[ru] terkibinde, Baykal arqası qazaq ordusınıñ 3-nci Verhneudinskiy atlı polkunıñ osaulı olaraq hızmet ete. mayıs künü yaş ofitserni ştabqa Mançjuriya ordusınıñ şarqiy otrâdınıñ komandanı general-leytenant Födor Kellerniñ adyutantı vazifesine avuştırdılar. Lâkin oktâbr 1-de Skoropadskiy öz isteginen ştab işini bıraqıp, Baykal artı kazak ordusınıñ 2-nci Çita atlı polkunıñ 5-nci rotasınıñ komandiri oldı. Onıñ otrâdları razvedka areketlerinde ve duşman tılında ücümlerde iştirak ete ediler.

1904 senesi oktâbr 29-da aprelniñ 20-den iyülniñ 4-ke qadar yaponlarğa qarşı cenklerde yapqan hızmetleri içün imperator II Nikolay ofitserni qılıç ve yaynen 3-nci dereceli Aziz Anna ordeninen mukâfatlay. Em de «Cesürlik içün» altın mukâfat silâsınen taqdirlendi.

1905 senesi mayıs ayında Skoropadskıy Uzaq Şarqtaki rus quvetleriniñ komandanı general Nikolay Lineviçniñ adyutantı olaraq tayinlene.[5] Bu vazifede noyabrniñ 7-ne qadar bulundı.

1905 senesi dekabr ayında imperator II Nikolay Skoropadskıynı polkovnik unvanında öz adyutantı-adyutantı olaraq tayin ete.

1910 senesi sentâbr 4-te polkovnik Skoropadskıy 20-nci fin dragun polkunıñ komandiri oldı, adyutant-adyutant olaraq qaldı. 1912 senesi oña imperator polkunıñ general-mayor unvanı berile.

### Birinci cian cenki
Birinci cian cenki başlanğanınen Pavlo Skoropadskıy cebege ketti, 1914 senesi avgust 6-da general Skoropadskıynıñ atlı polku Kraupişken (şimdiki Ulyanovo) yanındaki cenkte ayırılıp turdı. 4-nci dereceli Georgiy ordeninen mukâfatlandı.

1914 senesi oktâbr 3-te 1-nci gvardiya atlı diviziyasınıñ 1-nci brigadasınıñ komandiri olaraq tayinlene. Aynı şu senesi o, 1-nci gvardiya atlı diviziyasınıñ 1-nci brigadası, ayat gvardiyaları atlı artilleriyasınıñ batareyası, Qırım atlı polku kirgen Birleşken atlı diviziyağa komandalıq ete.

1915 senesi iyül 29-da 5-nci atlı diviziyanıñ komandiri olaraq tayinlene, 1916 senesi yanvar 1-de ise öz vazifesinde tasdıqlanğan alda general-leytenant unvanına köterildi. 1916 senesi aprel 2-de 1-nci gvardiya atlı diviziyasınıñ komandiri olaraq tayinlene.

1917 senesi yanvar 22-de Ukrainada yerleşken 34-nci ordu korpusına komandanlıqnı özüne ala. Bu korpusnıñ komandiri olaraq hızmet etkende, Pavlo Petroviç ilk olaraq kütleviy ukrain inqilâbiy areketinen tanış ola.

### İnqilâp devri
Petrograddaki inqilâbiy vaqialar ordunıñ ruhu tüşürilmesine ve onıñ yavaş-yavaş bolşevleşmesine ketire. Ukrainada 1917 senesiniñ yazında milliy inqilâbiy areketke sotsialist Merkeziy Rada yolbaşçılıq ete edi. Pavlo Skoropadskiy ukrain ve rus inqilâbiy partiyalarınıñ sotsialist ğayelerine duşman edi. 1917 senesi mayıs ayında Kiyevde Bütünukrain arbiy syezdi olıp keçti ve anda ukrain milliy ordusı yaratılması aqqında qarar qabul etildi.

1917 senesi iyül-avgust aylarında Yuqarı Baş Komandan general Lavr Kornilovnıñ emirinen ukrainleştirüv neticesinde Skoropadskiyniñ komandanlığındaki 34-nci korpus birincilerden olıp ukrainleştirildi ve 1-nci ukrain korpusına çevirildi.

Diviziyanıñ ve bir qaç on zapas polknıñ tolusınen ukrainleştirilmesi Aleksandr Kerenskiy ve Yuqarı Baş Komanduyuşçiy general Nikolay Duhoninniñ sentâbr ayındaki ortaq emirine köre olıp keçti. Muvaqqat ükümetniñ «ukrain meselesi»ne olğan munasebetinde böyle keskin deñişüv general Kornilov başlıqlıq yapqan isyan vaqtında Merkeziy Rada Muvaqqat ükümetke yardım etmesi sebebinden olıp keçti. Bundan da ğayrı, ordunıñ ukrainleştirilmesi reaktsioner rus ofitserleri ve bolşevik teşviqatınıñ orduğa tesirine mania oldı.

1917 senesi oktâbr 16-17-de Çıgırın şeerindeki serbest kazaklarnıñ syezdinde Ukrainanıñ beş vilâyeti ve Kubandan kelgen delegatlar Skoropadskıynı serbest kazaklarnıñ atamanı olaraq saylaylar. Kazaklar arasında getman qorantasınıñ evlâdı cenkçi general Skoropadskıynıñ sıması bayağı populâr edi.

1917 senesi noyabr ayında Petrogradda bolşeviklerniñ darbesinden soñ Pavlo Skoropadskıy Merkeziy Rada emirleriniñ üstünligini tanıy ve Ukraina cebesiniñ komandanı general-polkovnik Dmitriy Şçerbaçevniñ emirlerini eda ete, o da öz nevbetinde generalsekretariatqa tabi edi. 1917 senesi noyabr ayında Yevgeniya Boş başlıqlıq yapqan askerleri bolşeviklerni yaqlağan 2-nci gvardiya korpusı Ukraina Merkeziy Radasını darqatmaq içün Vinnitsâdan Qıyabğa köçip kele. Skoropadskıy Petlüra ve Şçerbaçevden emir aldı: isyancılarnı dağıtmaq kerek. Bolşevik bölükleriniñ intizam seviyesi alçaq olğanından, olarnıñ ücüminiñ lâğu etilmesi emiyetli qan tökülmeden olıp keçti. Hususan, Vinnitsa yanında isyancılarnı Skoropadskiyniñ ukrain tüfekçiler diviziyası qarşıladı. Qızıl bölükler deyerlik cenksiz bir ande silâsızlandılar, eşelonlarğa yüklenip, Rusiyege yollanıldılar.

Skoropadskiy o vaqıtta iç bir türlü siyasiy vazife tutmay edi, öz faaliyetini tek öz arbiy bölüginiñ cenk azırlığını qayğırmaqnen sıñırlay edi. General Baş katiblikten oña qarşı suvuq munasebetnen rastkelişti. 1917 senesi yazdan başlap, asılzade-topraq saibi general Skoropadskiyniñ büyük populârlığından havflı olğan Merkeziy Rada ükümeti oña korpusqa yolbaşçılıq etmege keder ete edi: 1-nci ukrain korpusına silâ, urba, aşayt ve ilâhre şeylerniñ kelmesini toqtattı ya da keçiktirdi. Yılnıñ soñunda yañı arbiy kâtip, nazir Mikola Porş ve Ukrainadaki arbiy küçlerniñ baş komandanı polkovnik Yuriy Kapkannen çalışıp olamağanından, em de öz qandırılmağan ambitsiyalarından Pavlo Petroviç öz vazifesini taşladı.

1918 senesi yanvar ayında bolşevikler Kiyevni zapt eteler, Skoropadskiy ise repressiyalardan gizlene. Alman-avstriya askerleriniñ ştıkları üstünde, amelde, Kiyevge qaytqan soñ, 1918 senesi mart ayında Merkeziy Rada içki içtimaiyleştirüv siyasetini devam etecegini ilân etti, bu ise Üçünci Universalda aks oldı. Köylüler Merkeziy Rada mesülleriniñ areketlerine boysunmayıp, o, arbiy yardım içün aqça olaraq almanlarğa bermek kerek olğan boğday ve mahsulatlardan istemeyip vazgeçeler. İşğalci askerler ukrain akimiyeti almanlarğa aşayt mallarını bermek boyunca öz vazifelerini becermeycegine işanıp, aşayt mallarını zornen elge keçirmek içün ceza areketlerini başladılar, elge keçirilgeni aqqında vesiqalar qaldırdılar. Alman ve Avstriya askerleriniñ cezalav areketlerine cevap olaraq bütün Ukrainağa qarşılıq areketi darqaldı.

Martnıñ ortalarında Pavlo Skoropadskiy arbiy hızmetçilerden ve topraq saiplerinden teşkil etilgen Radağa muhalif siyasiy teşkilât qurdı, onı «Ukrain halq cemiyeti» (soñra «Ukrain halq cemiyeti») dep adlandırdılar, bu teşkilât ukrain medeniy demokratik Vıgrinkovskiy Lıgrinskiy-A Mihnovskiy (o vaqıtqace soñkisi endi Lıpinskiynen bir komandada edi) ve Merkeziy Radanıñ ükümeti ve içki iqtisadiy siyasetinde deñişüvge beraberlikte irişmek maqsadınen Topraq saipleri birligini çıqardılar. Merkeziy Rada ve alman işğalci komandanlığınıñ siyasetinden narazılıq sebebinden «Ukrain halq cemiyeti» devlet darbesine azırlıq başladı. aprelde Ukrainadaki alman ordusınıñ de-fakto yolbaşçısı general Vilgelm Gronernen olğan körüşüvde, darbede almanlarğa yardım etmek qarşılığında (resmiy olaraq, alman komandanlığı bu qarşılaşuvda bitaraf pozitsiyanı aldı), Skoropadskiy öz boynuna siyasiy ve iqtisadiy ükümetniñ siyasiy ve iqtisadiy tabiatlı bir sıra vazifelerini aldı.

Aprelniñ 29-da Qıyabda Bütünukrain boğday östüricileri kongresi bir ağızdan Pavel Skoropadskiyni Ukraina getmanı olaraq ilân etmege çağırdı. Orta Rada almanlar tarafından darqaldı, onıñ yerine deral regionnı idare etmek akimiyetini özüne alğan getman başlıqlıq yapqan Ukraina devletiniñ meydanğa kelmesi ilân etildi.

### Getmanlıq

1918 senesi aprelniñ 29-da getman olaraq ilân etilmesi neticesinde Pavlo Skoropadskiy Ukrainada akimiyetni qoluna aldı. Partiyalarnıñ çoqusı ve halqnıñ qısımları Merkeziy Radanı ve onıñ Nazirler Şurasını yaqlamaqtan red ettiler, şunıñ içün darbe deyerlik atışmasız ve qan tökülmeden olıp keçti, tek siç tüfekçilerinen olğan çatışmada getmanğa sadıq üç ofitser elâk oldı. Darbeniñ muvafaqiyetli olmasınıñ esas sebebi — Merkeziy Radanıñ felâket etilmesi oldı. Yepiskop Nikodim Aziz Sofiya soborında getmannı yağladı, Aziz Sofiya meydanında tantanalı dua hızmetleri yapıldı. Aynı zamanda «Butün ukrain halqına mektüp» dünya yüzü kördi, anda getman bütün akimiyetni vaqtınca öz boynuna alğanını beyan etti. Bu vesiqağa köre, Merkeziy Rada ve bütün topraq komitetleri tarqatıldı, nazirler ve olarnıñ arqadaşları vazifelerinden boşatıldı, adiy devlet hızmetçileri ise öz işlerini devam etmek kerek ediler. Hususiy mülk aqqı tiklendi. Getman tezden Ukraina Seymine saylavlar aqqında qanun çıqaracağını da bildirdi. Oña «ealini tınçlıq, qanun ve icadiy iş içün imkân bermege» vade berildi. Seymniñ çağıruvına qadar Ukrainada aynı şu künü çıqarılğan «Ukrainanıñ muvaqqat devlet qurulışı aqqında qanunlar» amelde olmaq kerek edi. Olar getmannıñ siyasiy saada ve devlet idaresi teşkil etilmesindeki faaliyetiniñ esas yönelişlerini belgiley ediler; halqqa vatandaşlıq aqları kefaletlerini temin etti, Ukraina Halq Cumhuriyeti yerine Ukraina Devletiniñ qurulğanını ilân etti. Yañı devletniñ esasında em cumhuriyet, em de monarhiya printsipleri tura edi. Qanunlarğa köre, bütün akimiyet, şu cümleden qanun çıqaruv akimiyeti getmannıñ elinde toplanğan edi. Şekil ceetinden milliy ananeniñ atributları olğan diktatorlıq akimiyeti, siyasiy maiyeti ceetinden halqnıñ muhafazacı qısmınıñ avtoritar rejimi edi.

### Ukrainada padişalıq yaratmağa areketler
Pavlo Skoropadskıynıñ hatırlavlarında rus kilse iyerarhi Antoniy (Hrapovıtskıy), Qıyab ve Galisiya mitropoliti getmannı padişalar olaraq yağlamaqnı teklif etti, Ukraina Avropa monarhiyasına çevirile bilecek bir vaqia tasvirlene.

### Ömürge keçirilgen islâatlar ve içtimaiy meseleler

Getman akimiyet küçü ve orta dereceli islâatlarnen topraq meselesindeki inqilâbiy deñişüvlerni yoq etmege, cemiyette stabillikni tiklemege tırıştı, lâkin birinci künlerden başlap oña sotsialist federalistler, sotsial-demokratlar, ukrain eserleri ve evelden Merkeziy Radağa qol tutqan diger partiyalar qarşı çıqtılar. Getman devleti Almaniyanen arbiy ittifaqda bulunğan memleketler arasında halqara tanıluv qazandı. 1918 senesi sentâbr ayında getman resmiy ziyarette bulunğan ve II Vilgelm kayzernen muvafaqiyetli muzakereler keçirgen Almaniyanen diplomatik munasebetler qurğan Ukraina öz tışqı siyasetinde daa büyük areket serbestligini, hususan, almanlarnıñ nizamiy ukrain ordusınıñ inkişafına razılığını qazandı. Qırım, Don, Kubannen de siyasiy ve iqtisadiy munasebetler quruldı (atta bu devletlerniñ Ukrainağa federal esaslarda qoşulması aqqında muzakereler olıp keçti), tanıluv qazanıldı, 1918 senesi iyün 12-de Sovet Rusiyesinen cenkleşüv şartnamesi imzalandı.

Ukraina ilim, tasil, medeniyet saalarında belli bir muvafaqiyetlerge irişti. Skoropadskiyniñ generalları Ukraina İlimler Akademiyasını, Kiyevde ve Kamianets-Podilskiyde ukrain universitetlerini, 150 ukrain gimnaziyasını teşkil eteler. Bir qaç million nushada ukrain derslikleri de basıldı; umumiy medeniy müessise ve müessiselerde keniş ağ meydanğa keldi (Milliy arhiv, Milliy sanat galereyası, Milliy tarihiy müzey, Milliy kitaphane, Ukraina drama ve opera teatrosı, Ukraina devlet kapellası, Devlet simfonik orkestri ve ilâhre).

1918 senesi mayıs başında Pavlo Skoropadskiy Cemaat sağlığı ve içtimaiy yardım nazirligini yaratmaq emirini bere.

Merkeziy Radanıñ demobilizatsiya etilgen arbiy bölükleri yerine Ukraina devletiniñ silâlı küçlerini yaratmaq maqsadında çoq qıyınlıqlar peyda oldı. Bundan evelki devirden tek Ukrainanıñ şimaliy-şarqiy sıñırlarını qorçalağan Zaporojye diviziyası dağılmayıp qaldı. 1918 senesi iyül ayında polkovnik Viktor Klımenkonıñ komandanlığı altında 5 biñ askerden ibaret Serdütsk diviziyası yaratıldı ve aynı şu yılı avgust ayında Siç tüfekçilerniñ Ayrı Otrâdınıñ teşkil etilmesi başlandı. Getmannıñ fermanı ile ukrain kazaklarınıñ statusı qaytarıldı. Bundan ğayrı, sekiz territorial korpusta Baş ştab ve ştab qurulışları yaratıldı. Olar silâlı küçlerge tek «mustaqil Ukraina ğayesine şartsız sadıqlıq» köstergen vatandaşlarnı almağa tırıştılar.

1918 senesi yazda ukrain ordusında omuzlıqlar ve arbiy unvanlar kirsetildi, getmanğa tantanalı sadıqlıq yemininiñ metni tasdiqlandı, askerlerde siyasiy faaliyet yasaq etildi, ofitserler azırlav shemasına keçüv temin etildi: the general school milita the cadet of the Ac Hadimler. Umumen, ükümet iç bir vaqıt semereli ordu yaratıp olamadı – bir taraftan, ükümet mesülleri umumiy seferberlik bolşevik elementleri olğan orduğa ketire bileceginden qorqa ediler, diger taraftan ise – silâlı küçlerniñ yaratılmasına alman arbiy idaresi keder ete edi.

Topraq meselesini daa çezmek kerek edi. Aprelniñ 29-da getman Merkeziy Rada tarafından qabul etilgen büyük mülklerniñ musade etilmesi aqqında qanunlarnı lâğu etti, lâkin olarnı satın almaq ve köylüler arasında paylaştırmaq planı tek noyabr ayında qabul etildi (o iç bir vaqıt ömürge keçirilmedi). Getman ükümeti öz faaliyetiniñ birinci künlerinden başlap, narazılıq, qarşılıq, ziyadelikler ile sarsılğan köylerdeki vaziyetni normalleştirmek içün tedbirler kördi. Yañı agrar qanun azırlamaq ve topraq saipleri ve köylüler arasındaki davalarnı çezmek içün vilâyet ve rayon komissiyaları yaratıldı. Topraq komissiyaları aqqında muvaqqat qaideleri köylülerni öz topraq saibi mülküni qaytarmağa ve büyük topraq saiplerine ketirgen zararlarını qarşılamağa mecbur ete edi. Noyabrniñ başında agrar islâatnıñ leyhası azırlandı, anda büyük topraq paylarını devlet tarafından zornen satın almaq ve olarnı köylüler arasında paylaştırmaq közde tutuldı – bir azbarğa 25 dessiatineden ziyade olmasın.

Köylü ve pomeşçiklerniñ vaziyetiniñ bellisizligi eki tarafta da narazılıq doğura edi. Ondan ğayrı rus pomeşçikleri getmannıñ silâlı otrâdları yardımınen köylülerden topraq alıp, öz mülklerine qayttılar. Aynı vaqıtta getmanlıqnıñ Almaniyağa ve Avstro-Vengriyağa bağlılığı sebebinden anda pek çoq ukrain boğday, et ve şeker çıqarıla edi. Çezilmegen agrar mesele merkeziy blok devletleriniñ yeñilmesinen beraber Getmanlıqnıñ yıqılmasına ketire.

Közeticilerniñ çoqusı Ukraina devletiniñ yedi yarım aylıq ömürini içtimaiy ve cemaat tınçlığı devri olaraq qıymet kese. Pavlo Skoropadskiyniñ zamandaşları ve tarihçılar bu devirde Ukrainanıñ belli bir iqtisadiy yükselmesi faktını bildireler. Buña hususiy mülkniñ tiklenmesi, getmannıñ serbest iştirakçilikke yardım etmesi, sanayı ve ticaret daireleriniñ ükümetniñ iqtisadiy siyasetine emiyetli tesir ete bilmesi, Almaniya ve Avstro-Vengriyağa mallarnıñ keñ satuvları yardım etti. Bu vaqıtta para aylanması yerleştirildi, para sisteması mükemmelleştirildi, devlet büceti yaratıldı, bir qaç ukrain bankları açıldı, yañı aktsionerlik şirketleri teşkil etildi. Demiryol yürüşi yavaş-yavaş canlandırıldı. Bunıñ tışqı kefaleti olaraq vatandaş cenkiniñ vaziyetini ve rus askerleri tarafından Ukrainağa ücümni bitirgen işğalci Avstro-Alman ordusı oldı. Bu meselelerde nemse-avstriya askerleriniñ ve getmannıñ maqsatları biri-birine rastkeldi.

Bir sıra konkret muvafaqiyetlernen beraber, cemaat ayatında közge körüngen müsbet vaqialarğa baqmadan, getman rejimi öldürici yañlış esaplar yaptı, Pavlo Skoropadskiy ise çoq vaqıt devamında akimiyetni tutıp olamadı. Devletteki stabillikniñ garantı asılında tışqı küç - Almaniya ve Avstro-Vengriyanıñ işğalci askerleri edi. Rusiye imperiyasınıñ eski tertibiniñ tiklenüvi, topraqlarnı pomeşçiklerge qaytarmağa areketler, köylüler tarafından bereketniñ mecburiy devletke berilmesi, sanayı müessiselerinde iş kününiñ 12 saatke qadar arttırılması, zabastovkalarnıñ yasaq etilmesi – bularnıñ episi muhalifetniñ şekillenmesine sebepçi oldı. 1918 senesi iyül-avgust aylarında zabastovka areketiniñ getmanğa qarşı dalğası köterile. Bunen beraber Kiyev, Çernigov, Katerinoslav vilâyetlerinde işğalcilerge ve getmanlıqqa qarşı köylülerniñ küreşi quvetlene. İsâncılarnıñ bölükleriniñ sayısı 40 biñden ziyade edi. Bundan da ğayrı, diversiyalar (Kiyev, Odessada ve ilâhre patlavlar ve yanğınlar), öldürüvler (feldmarşal fon Eyhgornnıñ öldürilmesi) ve ilâhre olıp keçti, bu ise getman ükümeti ve alman-avstriya arbiy akimiyeti tarafından repressiyalarğa ketirdi.

Avstro-Vengriya imperiyasınıñ yıqılması ve Almaniyadaki noyabr inqilâbı getman akimiyetiniñ turğunlığınıñ tışqı kefaletini yoq etti. Diger taraftan, İngiltere, Frantsiya, AQŞ ve İtaliya vekilleri tek Beyaz Rusiye ile federatsiyağa doğru yol ilân etmek şartınen yardım vade ettiler, bu ise soñunda, Sergey Gerbelniñ yañı (1918 senesi noyabrden başlap) rusiye tarafdarı nazirler kabineti kibi, getman içün öz-özüni öldürmek kibi olıp çıqtı.

### Getmannıñ ükümdarlığına qarşı areketler
Getmanğa eñ büyük qarşılıq Ukraina milliy birligi, siyasiy partiyalarnıñ (USFF, UDAF, USDİF, USİF, UMSF, UEF) ve cemaat teşkilâtlarınıñ (Zemstvolar birligi, Köylüler birligi, Ocalar birligi, Advokatlar cemiyeti, Demiryolcılar ve demiryolcılar birligi, Poçtacılar birligi, Poçta birliginiñ koordinatsiya birligi olğan Ukraina milliy birligi edi «Prosvita» ve ilâhre), 1918 senesi avgustnıñ başında mayıs ayında meydanğa kelgen evelki Ukraina milliy devlet birliginden yañıdan teşkil etilmek yolunen peyda olğan. Bu muhalifet getmannı milliy ğayeden uzaqlaşqan ve rus tilinde laf etmek içün daima tenqid ete, BMTniñ tiklenmesini ve devlet qurucılığınıñ cumhuriyet demokratik printsiplerini qaytarmaqnı talap ete edi. Soñra Pavlo Skoropadskiy öz raqiplerini soñki bolşevikler ve demagoglar olaraq taqdim ete. Devlet vazifelerinde sabıq monarhistlerniñ bulunması mütehassıslarnı celp etmek kerekliginen aqlandı, kilse simpatiyaları rus pravoslaviye kilisesiniñ kanon birligini saqlap qalmaq kerekliginen, uzun müddetli alman-avstriyalılarnıñ bulunması ve olarnıñ askerleriniñ ihtiyariyligi faktları ile halqara teminlevden - encurlfsheill to Rusiye, onıñ ükümet hadimi rus tilinde laf etmesi ve oquv yurtlarında devlet tiliniñ yavaş-yavaş kirsetilmesi – onıñ ömürge keçirilmesi içün daa çoq vaqıt kerekligi, beyazlar areketiniñ sımalarınen alâqalar ve Ukrainada çoqtan-çoq beyaz gvardiya göñülli otrâdlarınıñ olması – Rusiyege bolşevizmden qurtulmağa yardım etmek kerekligi. Skoropadskiy, atta mevcut imperiya tarafdarı baqışlar ve duyğularnen de, yavaş-yavaş devlet inkişafınıñ kerekligini ilân etti ve o, muhaliflerniñ ıntıluvlarını ve milliy ğayelerini qıyınlıqnen qabul etti, bu ise, hususan, ukrain devletiniñ toqtavına ketire edi.

Ukraina devletindeki içki vaziyetke soñra Ukrainada özlerini tapqan rus şovinist teşkilâtları da menfiy tesir ettiler (Rusiyeniñ tiklenüv birligi, Milliy merkez, Rusiye devlet birleşmesi birligi ve ilâhre). Dmıtro Doroşenkonıñ aytqanına köre, «olar icretten ya da açlıqtan qurtarğan topraqqa minnetdarlıq bildirmek yerine, Ukrainağa qarşı yamanlıqnen yanıp, paytahtnı yaş ukrain devletine qarşı yönelgen er türlü intriga, fitne ve fitneniñ yuvasına çevirdiler». Böyle teşkilâtlarnıñ episi ukrainizmge qarşı çıqtı, Skoropadskiyniñ «separatizmini» qabaatladı ve Ukrainağa turğun olmağan ve muvaqqat devlet şekillenüvi olaraq qabul etti. 1918 senesi iyülniñ soñunda getmannıñ içki işler naziri İgor Kistâkivskiy «birleşken ve bölünmez Rusiye» içün Ukraina territoriyasında agitatsiya yapmaqnı yasaqlağan emir çıqardı. Lâkin ükümet ukrainge qarşı «beyaz» rus teşkilâtlarınıñ havflılığını eksik baqıp, esasen «qırmızı» Rusiyeden kelgen bolşeviklerniñ telükesine diqqat ayırdı.

Yerli idare organlarınıñ ekseriyeti yarım qanunlı muhalifet sayıla. Sol firqalarğa ait olğan zemstvo hadimleriniñ emiyetli bir qısmı köylülerniñ isyanlarını qanunsız yardım ete, olarğa ellerinden kelgen er bir yardımnı köstere ediler. Yerli idare organlarındaki sağ muhaliflik 1918 senesi küzde, Ukraina devletiniñ ömüriniñ soñki aylarında, Almaniyanıñ yeñilmesi ve Antanta memleketleriniñ ğalebesi qaçından olmağanlığı açıqlanğanda, ayrıca faalleşti. Ukrainağa qarşı fikirli rusiye tarafdarı daireler, birinci nevbette şeer şuralarında, gizli qanunsız (qanunlı faaliyetnen beraber) iş başladılar, onıñ soñki maqsadı bölünmez Rusiye devletçiligini tiklemek edi.

1918 senesi aprelniñ 29-da devlet darbesini teşebbüs ettirgen ve teşkil ettirgen ve Ukraina devletiniñ bütün ömüri devamında siyasiy rejimine belli bir yardımcı olğan siyasiy küçler ve olarnıñ Getman ükümetlerinde iştirak ettiler — Bütünukrain Topraq Saipleri Birligi, PROTOFİS ve Partiya Halqlar Birligi (UKPİS), Partiya plüralizmde ve Getmannıñ programması ve devlet sisteması modeliniñ içtimaiy-iqtisadiyet tarafını paylaşmay edi. Pavlo Skoropadskiyniñ ükümdarlığınıñ birinci kününden başlap, olar getman ükümeti tarafından yapılğan er bir adımnı, hususan ukrainleştirüv ceetten, tenqid ete ediler, aynı vaqıtta olarnıñ menfiy neticelerini ekseriyetle qabarta ediler. Getman ve ükümet taraflarınıñ fikirlerinde fikir farqınıñ esas noqtası aynı Ukraina Devletiniñ devlet ve uquqiy statusı edi. Skoropadskiyden farqlı olaraq, bu firqalar milliy devletçilikni Rusiyeniñ tiklenmesi içün tramplin olaraq qabul ete ediler. Birinci cian cenkiniñ soñu yaqınlaşqan ve Almaniya yeñilgenini añlağan soñ, Bütünukrain topraq saipleri birligi, PROTOFİS ve kursantlar Rusiyenen birlikni tiklemek kerekligini açıqtan-açıq ilân etip başladılar. Bu partiyalarnıñ yolbaşçıları cemiyette büyük nufuzğa saip olğanlarını köz ögüne alğanda, olar Getmanlıqnıñ demokratik olmağan, qarşı inqilâbiy tabiatı ve onen konstruktiv işbirlikniñ mümkün olmağanlığı aqqında davalaşıp, uyğun cemaat fikirini şekillendirmek içün çoq işler yaptılar. Devlet siyasetini daima tenqid etmek asılında getmanğa qarşı umumiy isyan teşkil etmek kerekligi ğayesiniñ darqalmasına temel azırladı.

#### Müdirlik yaratuv
Getmanğa qarşı qarşılıq kösterüvniñ mefkürecileri Mıqıta Şapoval ve Vladimir Vınıçenko ukrain arbiy dairelerinen munasebetler qurıp, isyan azırlay ediler. Aynı vaqıtta Skoropadskıynıñ akimiyetini yıqmaq yolunı Ukraina VKP (bölşevikleri), böretistler ve rusiye tarafdarı dairelerniñ vekilleri de yaqlay ediler. 1918 senesi noyabr 13-te Qıyabda, Yol nazirligi binasında sotsialist partiyalarınıñ vekilleri toplanıp, Direktsiya sayladılar, onıñ terkibine Vladimir Vinıçenko (Müdirlikniñ başı), Simon Petlüra, Fedir Şvets, Andriy Makarenko ve Apanas Andriyevskıy kirdiler.

#### İsân
Direktoriyanıñ halqqa muracaatında getmannıñ akimiyeti «butünley» yoq etilmek kerekligi, getman ise «qanunsız» olğanı yazılğan edi. Simon Petlüra Bilâ Tserkvada «Halqqa universal» çıqarıp, isyanğa çağırdı. Bir qaç aftalıq cenkten soñ, isyancılar 1918 senesi dekabr 14-te Ukraina devletiniñ paytahtını zapt eteler.Skoropadskiyge ilerideki akimiyetni mümkün olmağan allar onı aynı şu künü getmanlıqtan vazgeçip, Kiyevden qaçmağa mecbur ete. Direktoriya Ukraina Halq Cumhuriyetiniñ tiklenilgenini ilân etti. Direktsiyanıñ yolbaşçılığınıñ ekseriyeti asılında sotsialist platformasında edi. Getman ükümetiniñ fermanları lâğu etildi.

### İcret
Skoropadskıy akimiyetten vazgeçken soñ, qorantasınen beraber Berlinge, soñra İsveçrege köçip kele ve niayet, Berlin yanındaki Vanzeye şeerinde yerleşe. Artıq 1920 senesi Vâçeslav Lıpinskiy ve Sergey Şemetniñ başlıqlığında özlerini «Ukraina getman-devlet adamları birligi» olaraq teşkil ettirgen getman-emigrantlarnıñ israrlığı sayesinde Pavel Skoropadskiy faal siyasiy ömürge qayta. O, yañı getman areketine başlıqlıq ete, Lıpınskıy ise onıñ nazariyecisi ola.

Lâkin 1930-ncı senelerniñ başında areketniñ barlığına dair ameliyatçı Skoropadskiy ve nazariyeci Lipinskiy arasında belli bir fikir farqları peyda oldı ve tek «Birlik» parçalandı. Getmannıñ tarafdarları «Getman-devlet erbapları birligine» birleşeler. Skoropadskiyniñ ğayreti sayesinde getman areketiniñ dalları tek Avstriya ve Almaniyada degil de, Çehoslovakiyada, Frantsiyada, Kanadada, AQŞ-ta, ğarbiy ukrain topraqlarında (Poloniyada) peyda ola. Bundan da ğayrı, Pavlo Petroviçniñ ğayreti ile 1926 senesi Almaniyada Berlin universiteti yanında ukrain ilmiy institutı teşkil etildi ve ukrain ilimi ve medeniyetiniñ inkişafında büyük rol oynadı.

Akimiyetke milliy sotsialistlerniñ kelmesinen Skoropadskiyniñ ayatı daa da mürekkepleşti. O, «Getman-devlet adamları birligi»niñ ve Almaniyadaki ukrain cemiyetiniñ ilerideki ömürini ve faaliyetini mümkün yapmaq içün bayağı ğayret köstermek ve öz akimiyetini ve bağlarını qullanmaq kerek edi. Aynı vaqıtta, Avropada qaçmaz cenk olacağını ögünde körip, Pavlo Skoropadskiy 1939 senesi oğlu Danilonı Gitlerge qarşı koalitsiya ğalebe qazanğanda getman areketiniñ devamlı ömürini kefalet etmek içün İngilterege yollay.

Ve getman natsizmni qoltutmasa da, oña «sadıq» olmağa mecbur edi. Amma, er şeyge baqmadan, Skoropadskiy reyhniñ resmiy daireleri ögünde ve cemaat arasında er vaqıt ukrainlerniñ menfaatlarını qorçalay edi. Meselâ, 1939 senesi macar askerleri Karpat Ukrainasını zapt ettiler, getman onıñ mustaqilligini qorçalamağa keldi. Pavlo Skoropadskıynıñ areketleri Stepan Bandera, Andriy Melnik, Yaroslav Stetsko ve digerlerini alman kontslagerlerinden azat etmeknen bağlıdır.

1938–1941 seneleri devamında Skoropadskıy diasporadaki bütün ukrain küçlerini birleştirmege tırıştı. O, bazı emigrant gruppalarınıñ almanlar Ukraina devletçiligini tikleyceklerine ümüt etmey edi. Teessüf ki, Pavlo Skoropadskıy «Getman-devlet erbapları birligi»niñ teşkiliy ve mefküreviy şekillenüvini tınç zamanda yekünlemege vaqıt tapıp olamadı.

1945 senesi mart 11-de Ukraina ştabı Berlinde bayram Şevçenko akademiyasını teşkil ete. Zal ukrain ilimi ve sanatı vekillerinen toldı, getman Pavlo Skoropadskiy de bar edi.

Cenkniñ soñunda, 1945 senesi aprelniñ 16-da Bavariyada Münhen yanındaki Plattling stantsiyasını ingliz-amerikan uçağı bombalağan vaqıtta ölüm yarası ala. Pavlo Skoropadskiy 1945 senesi aprelniñ 26-da Metten keşişhanesi hastahanesinde vefat ete.

Oberstdorf şeerinde defn etilgen mezar mezarlıqnıñ şimaliy qısmında, Am Bannholtz ve Bannhoffstrasse yollarınıñ kesişmesine yaqın yerdeki qora yanında yerleşken. Mezar üstüne boz taş haç qoyulğan. Haçnıñ tübünde eki qara tahtada Pavlo ve Aleksandra Skoropadskıylarnıñ, em de Petro ve Mariya Skoropadskıylarnıñ adları yazılğan

## İstegenler