Qırımtatar tamğası

**Qırımtatar tamğası** - taraq tamğadır.

Qırımtatarlarnıñ kök tüsteki bayrağında altın renk ile bezetilgen tamğa - taraq aks olunğan. Amma tamğa nedir ve nasıl mananı taşıy? Tamğanıñ peyda oluv tarihı türkiy halqlarnıñ qadimiy tarihları ile bağlıdır.  Ta 1073 s. Mahmud Qaşğarlınıñ eserine meşur “Divan-ı luğat it-türk” adlı eserinde sülâleler ve tamğalar aqqında müim ve meraqlı malümatlar berilgen. Misal olaraq, tek oğuz qabilesiniñ 22 sülâlesi bar eken, er birisine de öz özgünligi ve teren manası ayırılıp turğan tamğası aittir.  Yarlıqlarnıñ, binalarnıñ, bayraqlarınñ ve baştaşlarnıñ üstündeki tamğalar bir sülâlege ait olğan insanlarnı birleştirici bir belgi vazifesini becermekte edi.  1925 s. oca ve tedqiqatçı Osman Aqçoqraqlı tarafından teşkil etilgen ilmiy araştırmalar neticesinde Qırımda 400-den ziyade tamğa dünya yüzüni körgen. Osman Aqçoqraqlı böyle hususitetni qayd ete: Qırım Hanlığınıñ sıñırlarından diger memeleketlerge eksport sıfatında  işlenip çıqarılğan mallarnıñ üstüne tamğalar urula edi. Olarnıñ para aqqını ise hannıñ adamlarından “tamğacı alğan”.  Osman Aqçoqraqlınıñ fikrince, rus “таможня” sözü “tamğa”, “tamğacı” sözlerinden kelip çıqtı.
Zemaneviy qırımtatar bayrağındaki tamğa XV asırnıñ soñunda ve XVI asırnıñ başında tahtta bulunğan I Meñli Geraynıñ emri ile peyda olğan edi.  Tamğa terazeni añdıra. Temsiller arasında ise teraze - bu adalettir.  Renkke kelgende ise, sarı tamğa - altın renkte kösterilgen, altın ise - bu beden ve ruh temizliginiñ timsali. Kök tüsü - kederliktir. Birleşip olar yeşillik renkini meydanğa ketireler. Yeşil ise - ömür, ebediylik ve aqiqat renkidir.

## Resimler

Flag_of_the_Crimean_Tatar_people.svg|Qırımtatar bayrağı
Religious_flag_of_the_Crimean_Tatars.svg|Diniy bayraq
Green tatar flag.png|Diniy bayraqnıñ başqa türü
Taraq tamga and Tawhid.jpg|Diniy bayraqnıñ başqa türü (arapca Lailaheilallah yazuvı tapıla)
Military_flag_of_the_Crimean_Tatars.svg|Askeriy bayraq



Stema_ora%C8%99ului_Taraclia,_Moldova.jpg| Taraqlı şeeriniñ tuğrası
Stema Raionului Taraclia.png| Taraqlı rayonınıñ tuğrası
Flag_of_Taraclia_County.gif| Taraqlı vilâyetiniñ bayrağı  (Moldova, 1998-2003)
Herb Glinski.jpg|Glinski gerbi
Herb Dostojewski.svg|Dostoyevski gerbi
Herb Radwan.svg|Radvan gerbi
POL_COA_Jaskolecki.svg|Yaskoleski gerbi
Herb Siemionowicz I.svg|Semenoviç gerbi
Krzyczewski 1 herb.svg|Kriçevski gerbi
POL_COA_Krzyczewski_2.svg|Kriçevski gerbi 
POL_COA_Judycki.svg|Yuditski gerbi
POL_COA_Albijewicz.svg|Albiyeviç gerbi
RU COA Chingis 12-12.png|Çingisov gerbi
Glagolitic Letter Square Azu.svg|Kiril arifi -{„Аз“}- 



Tamga_Vima_Tak-to-.jpg|Quşan tsarı tamğası Vima Takto
Tamga_Mengu-Timur.png|Uluğ ulus hanı tamğası Mengü Temür (1266 — 1282)
Геральдическая тамга Малой Тартарии.gif|Kiçik Tatarnıñ timsalı (Qırım) XVI asır.
Kazakh_Tamga_03.svg|Qazah tamğası (Calayır, Taraqtı ve Talenğut)
 

Kazakh_Tamga_10.svg|Qazah tamğası (Sirgeli)
Kazakh_Tamga_57.svg|Qazah tamğası (Tabin)
Kazakh_Tamga_58.svg|Qazah tamğası (Tabin ve Tare)
Kazakh_Tamga_59.svg|Qazah tamğası (Tama)
Kazakh_Tamga_70.svg|Qazah tamğası (Tare)


## Bularnı da baqıp çıqıñız
* Qırımtatar gimni
* Qırımtatar bayrağı

## Menbalar
# Maqaleniñ müellifi - Tamila Abduveliyeva.
# "Крымскотатарская символика" Сост. Султанбеков Р.Т., Ред. Юнусова Л. 2002 г.