Bilıy Kolodâz

**Bilıy Kolodâz** () - Ukrainanıñ Harkiv vilâyetinde bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 350 kişi (2024). Bilıy Kolodâz starostalıq okrugınıñ merkezi.

## Adı
Qasabanıñ bulğan yerleri (Vovçansk dacaları dep atala), evvelden Harkiv polkunıñ Vovçansk sotnasi qozakları tarafından qullanılğan edi. Bu yerde olarnıñ mal-hayvan qışlaq ve qışlaq-hutorları bulğan.  

Qasaba aqqında ilk yazılı hatırlatma 1761 senesine ait. O yılğa dair yer tasvirinde aytılğanına köre, 1760 senesinden başlap bu yerde tekrar yerleşme başlanğan ve Bilıy Kolodâz slobodası teşkil etilgen. O vaqıtta slobodada 30 ev bar edi.  

Sloboda şahsiy mülk sifatında edi. Ahalisi tez artqan: on yıl soñra burada 452 kişi yaşay edi, 1790 senesinde ise 1647 kişi bar edi.

## Zamana
2000 senesinde, on yılğa yaqın iqtisadiy tüşüşten soñ, iqtisadiyat birinci kere ösüşke başladı. Buñıñ sebebi asılında grivnanıñ devalvatsiyası edi, o vaqıtta dollarğa qarşı 5,5 seviyesine tüşti. 2004 senesinde İÇÜ ösüşi rekord seviyesine — 13 % çıqtı. Ukraina iqtisadiyatı ne evel, ne de soñ bu qadar tez ösmedi. Küzde pensiyalar ve başqa sosyal tolemeler keskin şekilde arttırıldı.

2001 senesi yanvar ayında ısıtma şebekeleri bozuldı (resmiy şekilde fevquladde vaziyet dep tanıldı). Ukraina Nazirler Kabineti qaza neticelerini yoq etmek içün 660 min grivna ayırdı.

2001 senesi sayımına köre ahali sayısı 4 330 kişi edi.

2009 senesinde şeker zavodında yañı idare peyda oldı. Zavod yañı ad aldı — “Meseuliyeti çeñlenmiş cemiyet «Aq Kolodazь Kendi İşletmesi»” ve yañı inkişaf yoluna çıqtı. Bir yıl içinde şirket şeker istehsalını arttırdı, avadanlıqnıñ modernizatsiyası sayesinde istehsal masraflarını ve logistik harcını tüşürdi (zavod öz mahsulat deposına ve demiryol hızmetlerine saiptir), çiymaterial qiymetini de azayttı.

2013 senesi 1 yanvarğa köre ahali sayısı 3 988 kişi edi.

Aynı yıl yazında Vovçansk rayon şurasınıñ qararı ileBilıy Kolodâz orta mektebi (I–III basamaqlar) oquv-tarbiy kompleksine reorganizatsiya etildi, mektepte anaokul açıldı.

2014 senesi baharında TOV «SP “Bilıy Kolodâz”» şirketine yañı investor — Harkiv oblast şurası deputatı Viktor Zverev kirdi. Zavod avadanlıqlarıñ modernizatsiyası başlatıldı (soñki kere 2005 senesinde yapılğan edi). İşletmeniñ qayta canlanması ile qasaba hayatı canlandı, yüzlerce yerli ahali iş aldı, qasaba şurasınıñ hazinesi de toluvlandı. Şirket idaresi ve investor qasaba şurasına sosyal-iqtisadiy inkişaf planlarını hayata keçirmekte yardım ettiler. Şirketniñ destekleri ile qasabade bir qaç kütleviy medeniy tedbirler keçirildi.

2015 senesi 21 dekabr tarihli qasaba başqanınıñ emirine binaen, Ukrainada kommunistik ve milliy-sosialistik (natsist) totalitar rejimleriniñ qınavı ve onların simvolikasınıñ propaganda etilmesiniñ yasaqlanması haqqında qanunğa köre, 2016 senesinde qasabade bir qaç sokaq ve küçük sokaq adları deñiştirildi. Mesela, Sovet sokaqı — Verhnya, Kirov sokaqı — İvanivska; Lenin küçük sokaqı — Sonya, Vatutin sokaqı — Gruşevskiy küçük sokaqı; merkeziy sokaq — Ukraina Qahramanları adını aldı.

2016 senesi aprel ayında, Çornobıl faciasınıñ Hatıra Beynelqalqara künü şerefine, medeniyet eviniñ yanında parkta Çornobıl AES qazasınıñ neticelerini yoq etken iştirakçılara hatıra işaretiniñ açılış merasimi keçirildi. Bu işaret aynı yıl yıqtırılğan V. İ. Lenin abidesiniñ yerinde qoyuldı.

2017 senesinde bir qaç ay içinde yañı elevator quruldı ve işke başladı. Onıñ saqlama hacmi 110 min tonna edi, zamanaşay temizleme ve qurıtma avadanlıqları ile donatıldı. Avrupa istehsalcileriniñ en zamanaşay avadanlıqları, tam avtomatizatsiya, qulay yerleşim ve transport bağlantısı işletmeniñ açılışından başlap toluvlanmasını mümkün qıldı. Yañı elevator Vovçansk rayonındaki hususiy fermerlerge öz tahıllarını qulay fiyatlar ve zamanaşay hızmet standartları ile satmağa imkân berdi.

2020 senesi 12 iyunında, Ukraina Nazirler Kabinetiniñ qararına binaen, Harkiv vilâyetinda territoriyal cemaatlerniñ merkezleri ve hudutları belgilendi. 19 iyulda, administrativ-territoriyal reforma neticesinde eski Vovçansk rayonu lağv etildi ve qasaba yañıdan qurulğan Vovçansk şeer territoriyal cemaatine (Çuguyiv rayonu) qoşuldı.

2024 senesi 26 yanvarında yürürlüge kirgen Ukrainada administrativ-territoriyal tuzum meseleleriniñ halli haqqında qanunğa köre, “şeer tipli qasaba” statusına saip bütün yerleşim yerleri avtomatik şekilde qasaba statusını aldı. Neticede, Bilıy Kolodâz Harkiv vilâyetindaki 59 qasabaden biri olaraq yañı status aldı.