open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brasovo

**Brasovo** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde Brasovo rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1241 kişi.
Brasovo rayonı

**Brasovo rayonı** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde bir rayondır.
## Meskün yerleri
* Aleksandrovskoye
* Andrınki
* Balımovo
* Brasovo
* Buda
* Vejonka
* Verebsk
* Verhneye
* Verhniy Gorodets
* Vesölıy Kut
* Vetrâk
* Voronov Log
* Vınçebesı
* Glodnevo
* Gorodişçe 1-ye
* Gorodişçe 2-ye
* Gorâkina
* Gremuçeye
* Dobrik
* Dubrava
* Dubrovka
* Yekaterinovka
* Yesino
* Jdanovka
* Juçok
* Zarâ
* Zvezda
* Zuyevo
* Kazinka
* Kaloşçiçye
* Kamenka
* Klinskoye
* Kollektivist
* Kommuna
* Kommunar
* Korobkina
* Korostel
* Krasnoye
* Krasnoye Pole
* Krasnopolye
* Krasnıy Kolodets
* Kretovo
* Kropotovo
* Krupets
* Letça
* Lokot
* Lubensk
* Mayskiy Juk
* Nijneye Gorodişçe
* Nijniy Gorodets
* Nikolayevskiy
* Novoye
* Novıy Dobrik
* Osotskoye
* Pahar
* Pereskoki
* Petrilovo
* Pogrebı
* Pojar
* Rassoşka
* Repye
* Sergeyeva
* Snıtkino
* Stolbovo
* Suslova
* Tarasovka
* Telâtnikovo
* Troitskonikolskiy
* Turişçevo
* Fomenok
* Foşnâ
* Hitrov
* Holmetskiy Hutor
* Holmeç
* Hoteyeva
* Hripkova
* Çayanka
* Çerneçek
* Çistopolânskiy
* Şevâkina
* Şemâkino
* Şçepâtina

## İhtar
Brânsk rayonı

**Brânsk rayonı** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde bir rayondır.
## Meskün yerleri
* 34 km
* Antonovka
* Bakşeyevo
* Baldıj
* Barışye
* Batagovo
* Bejan
* Belo-Berejskiy sanatoriy
* Betovo
* Bobılövo
* Bolşaya Dubrava
* Bolşevik
* Buda
* Vernıy Put
* Vesölıy
* Glajenka
* Glinişçevo
* Gorodets
* Gorohovka
* Gosoma
* Darkoviçi
* Demyaniçi
* Dobrun
* Domaşovo
* Dorojovo
* Dubrovka
* Yeliseyeviçi
* Juriniçi
* Zaytsev Dvor
* İvanovka
* Kabaliçi
* Kovşovskoye Lesniçestvo
* Kozölkino (stantsiya)
* Kozölkino (qasaba)
* Koltovo
* Korçminka
* Krüçki
* Kuzmino
* Kurnâvtsevo
* Lesnoye
* Lesozavod
* Maloye Polpino
* Merkulyevo
* Mirnıy
* Mihaylovka
* Miçurinskiy
* Molotino
* Netyinka
* Nikolayevka
* Novonikolayevka
* Novopokrovskiy
* Novosölki
* Novıye Darkoviçi
* Novıy Svet
* Oktâbrskiy
* Oktâbrskoye
* Opahan
* Orlovskiye Dvoriki
* Otradnoye
* Paltso
* Putövka
* Put Lenina
* Pâtiletka
* Roznovo
* Sven
* Sven-Transportnaya
* Sevrükovo
* Seltso
* Semipolozı
* Seti
* Smolyan
* Stayevo
* Staroselye
* Starıye Umısliçi
* Steklânnaya Raditsa
* Stâjnoye
* Suponevo
* Temeniçi
* Teşeneçi
* Tiganovo
* Titovka
* Tolbino
* Tolvinka
* Tolmaçevo
* Trubçino
* Uritskiy
* Uspenskiy
* Fokinskoye Lesniçestvo
* Horobroviçi
* Hotomiriçi
* Hotılövo
* Çemodurovo
* Çernetovo
* Çernets (qasaba)
* Çernets (stantsiya)
* Çistâkovo
* Şapkino
* Yujnaya Razvâzka

## İhtar
Batagovo (qasaba)

**Batagovo** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde Brânsk rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 433 kişi.
Vıgoniçi rayonı

**Vıgoniçi rayonı** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde bir rayondır.
## Meskün yerleri
* Alekseyevskiy
* Arhangelskiy
* Babinka
* Berözovaya Roşça
* Bogdanovka
* Bolşoy Krupets
* Borodino
* Buraçovka
* Vıgoniçi (köy)
* Vıgoniçi (şeer şeklinde qasaba)
* Goritsı
* Gorodets
* Gukalinskiy
* Deberka
* Desna
* Desnânskiy
* Dukovskiy
* Yevtihovskiy
* Zakoçye
* Zalâdka
* Zareçye (Vıgoniçskoye)
* Zareçye (Hmelevskoye)
* İvanovskiy
* Kazanskiy
* Karpovka
* Kiselövka
* Klevernıy
* Klinok
* Kokino
* Kolodnoye
* Krasnaya Zvezda
* Krasnoye
* Krasnoye Znamâ
* Krasnıy Rog
* Kubovaya
* Leninskiy
* Lopuş
* Makovye
* Malinovka
* Malfa
* Malıy Krupets
* Mirkovı Utı
* Mihaylovskiy (Vıgoniçskoye)
* Mihaylovskiy (Hmelevskoye)
* Musinskiy
* Mâkişevo
* Nikolayevka
* Nikolskiy
* Novomihaylovskiy (Krasnoselskoye)
* Novomihaylovskiy (Hmelevskoye)
* Novonikolayevskiy
* Novıy Gorodets
* Olhovka
* Ormenka
* Pavlovka
* Pavlovskiy
* Palujye
* Panikovets
* Pervomayskiy
* Peretorgi
* Pilşino (köy)
* Pilşino (qasaba)
* Platovıy Dub
* Pokrovka
* Polubeyevka
* Poroşino
* Râsnoye
* Savrasovka
* Sadovıy
* Semönovka
* Skrâbino
* Skuratovo
* Soglasiye
* Sosnovka
* Sosnovoye Boloto
* Subbotovo
* Udelnıye Utı
* Upologi
* Uporoy
* Uruçye
* Uspenskiy
* Hmelevo
* Hutor-Bor

## İhtar
Gordeyevka rayonı

**Gordeyevka rayonı** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde bir rayondır.
## Meskün yerleri
* Alisovka
* Antonovka
* Belitsa
* Borets
* Velikiy Bor
* Vladimirovka
* Glinnoye
* Gordeyevka
* Dmitriyevka
* Dubrovka
* Jovnets
* Zavod-Koretskiy
* Zalipovye
* Zelönıy Klin
* İput
* Kazariçi
* Kojanı
* Kolıbeli
* Kreşçenskiy
* Kuznetsı
* Maloudöbnoye
* Medvedovka
* Mirnıy
* Mihaylovka
* Nejça
* Novonovitskaya
* Novoselye
* Peretin
* Petrakovka
* Petrova Buda
* Pokon
* Popovka
* Rudnâ-Vorobyovka
* Smelıy
* Smâlç
* Staraya Polona
* Staronovitskaya
* Strugova Buda
* Strugovka
* Sugrodovka
* Tvorişino
* Udel
* Unoşevo
* Födorovka (Tvorişinskoye)
* Födorovka (Unoşevskoye)
* Harmınka
* Çernetovka
* Çörnıy Ruçey
* Şamrı
* Şirâyevka
* Yamnoye

## İhtar
Dubrovka rayonı

**Dubrovka rayonı** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde bir rayondır.
## Meskün yerleri
* Aleksino
* Aleşinka
* Aleşnâ (15212820002)
* Aleşnâ (15212807001)
* Afonino (Râbçinskoye)
* Afonino (Sergeyevskoye)
* Barkoviçi
* Belizna
* Berestok
* Berlevets
* Bobrovnâ
* Bolotnâ
* Bolşaya Ostrovnâ
* Bolşoy Ugol
* Bordânka
* Boçarı
* Bubnovo
* Buda
* Budvenets
* Bıkovo
* Vvozı
* Vodoglâdovka
* Vâzovsk
* Gaydukovka
* Gerasimovka
* Glinka
* Golubeya
* Gorodets
* Gribovka
* Davıdçi
* Devoçkino
* Dengubovka
* Doljanskaya Sloboda
* Dubovets
* Dubrovka (köy)
* Dubrovka (şeer şeklinde qasaba)
* Jabovo
* Jukovo
* Jukovşçina
* Zabelizna
* Zagorye
* Zarâ
* Zaustye
* Zimnitskaya Sloboda
* Zobovka
* Kazanovo
* Kazönnoye Uzkoye
* Kalinin
* Komarovka
* Korobki
* Kosik
* Krasnopolye
* Kutets
* Leninskiy
* Lipovka
* Lomakov
* Luzganki
* Lübimovka
* May
* Makarovka
* Mareyevka
* Minakov
* Miroşki
* Miheyevka
* Nemer
* Novaya Salın
* Novoye Uzkoye
* Novıy Svet
* Peklino
* Petroselye
* Pletnevka
* Poboynaya
* Polâkovka
* Ponizovka
* Potrâsovka
* Prilepı
* Prusakovka
* Radiçi
* Rekoviçi (qasaba)
* Rekoviçi (köy)
* Rudnâ
* Ruçey
* Râbçi
* Sverdlovka
* Sergeyevka
* Serpeyevka
* Serpeyevskiy
* Seslavl
* Setinka
* Seşça (köy)
* Seşça (qasaba)
* Sobolevo
* Sosnovka
* Staraya Koçeva
* Staraya Salın
* Staroye Kolışkino
* Staroye Uzkoye
* Surnovka
* Susnâg
* Tureyevka
* Tuşevo (Aleşinskoye)
* Tuşevo (Dubrovskoye)
* Tütçeva Sloboda
* Födorovka
* Holmovaya
* Hoten
* Çekalina Sloboda
* Çepeniçi
* Çerkasskaya Aleşnâ
* Çöt
* Çugunovo
* Şarovka
* Şuşerovo

## İhtar
Lana Del Rey

**Lana Del Rey** (; 1985 s. iyün 21, Nyu York) — amerikalı yırcı.

## Biografiya
1985 senesi iyünnıñ 21-inde Nyu York şeerinde doğdı.

## Albomlar
* 2010 — -{Lana Del Ray}-
* 2012 — -{Born to Die}-
* 2014 — -{Ultraviolence}-
* 2015 — -{Honeymoon}-
* 2017 — -{Lust for Life}-
* 2019 — -{Norman Fucking Rockwell!}-
* 2021 — -{Chemtrails Over the Country Club}-
* 2021 — -{Blue Banisters}-
* 2023 — -{Did You Know That There’s a Tunnel Under Ocean Blvd}-
* 2025 — -{The Right Person Will Stay}-

## Menbalar
Dâtkovo rayonı

**Dâtkovo rayonı** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde bir rayondır.
## Meskün yerleri
* Batskino
* Berezino
* Bolşaya Jukova
* Budoçki
* Bıtoş
* Vereşçovka (köy)
* Vereşçovka (stantsiya)
* Verhi
* Denisovka
* Domanovo
* Drujba
* Dâtkovo
* İvanoviçi
* İvot
* İvoçkinı Dvorı
* Klönovskiy
* Kolâdçino
* Latışovka
* Lübegoşç
* Lübohna
* Lübış
* Malaya Jukova
* Malıgin
* Never
* Nemeriçi
* Olşanitsa
* Pastuşye
* Psurskiy Hutor
* Psur
* Pupkovo
* Raditsa
* Rodniki
* Romanovka
* Rublino
* Savçino
* Seltso
* Slobodişçe
* Smoligovo
* Sosnovka
* Staraya Rubça
* Star
* Hizovka
* Hotnâ
* Çernâtiçi
* Şçuçenka

## İhtar
Çerkasskaya Aleşnâ

**Çerkasskaya Aleşnâ** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde Dubrovka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 68 kişi.
Bolşaya Jukova

**Bolşaya Jukova** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde Dâtkovo rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 43 kişi.
Jirâtino rayonı

**Jirâtino rayonı** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde bir rayondır.
## Meskün yerleri
* Anohovo
* Baytiçi
* Barsuki
* Berözoviçi
* Bobıniçi
* Bolotihovo
* Buda
* Vorobeynâ
* Vısokoye (15220830004)
* Vısokoye (15220807001)
* Gigant
* Gnezdeliçi
* Golubkovo
* Gorbaçi
* Goritsı
* Dobropuşkinskiy
* Dorohovo
* Yelenka
* Yeliseyeviçi
* Jensk
* Jirâtino
* Zareçnaya
* Zausye
* Zikeyevo
* İzdejiçi
* İşovo
* Kazanovo
* Kaşovo
* Klinok (15220814006)
* Klinok (15220804037)
* Knâviçi
* Knâjiçi
* Kolodnâ
* Kolıçovo
* Komâgino
* Kosaçi
* Kuguçevo
* Kulnevo
* Kuçeyevo
* Laşun
* Litovniki
* Logatinka
* Makarovo
* Mayak
* Mehovo
* Moraçovo
* Mordasovo
* Muravyi
* Nekrasov
* Nikolskiy
* Novoye Kaplino
* Novosovetskiy
* Norino
* Ojegi
* Okop
* Pavloviçi
* Paşkovo
* Pervomayskiy
* Poduzovo
* Ratnoye
* Rubça
* Savlukovo
* Sadoviçi
* Sanniki
* Svetlıy Luç
* Sinkovo
* Sokolya Sloboda
* Staroye Kaplino
* Stolbı
* Straşeviçi
* Tarasovo
* Tvorişiçi
* Troyan
* Usoşki
* Haraboçi
* Şeyka
* Şustovo

## İhtar
Gigant (Brânsk vilâyeti)

**Gigant** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde Jirâtino rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 19 kişi.
Jukovka rayonı

**Jukovka rayonı** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde bir rayondır.
## Meskün yerleri
* Aleksandrovka
* Baltika
* Beloglavaya
* Belogolovl
* Berejki
* Berözövka
* Bogaçevka
* Bolşak
* Bıkoviçi
* Veleya
* Vereşçovskiy
* Vileyskiy
* Vşçij
* Vışkoviçi
* Glinki
* Gostilovka
* Grişina Sloboda
* Dubrava
* Dubroslaviçi
* Dâtkoviçi
* Jukovka
* Zagorka
* Zadubravye
* Zernovka
* Kazarinovka
* Kim
* Konçino
* Korobovka
* Kosilovo
* Koçeva
* Krasnaya
* Krasnıy Bor
* Kruça
* Krıjino
* Latışi
* Ledenövo
* Lelâtino
* Letoşniki
* Logvani
* Matrönovka
* Melovka
* Mostok
* Nebolsinskiy
* Negotino
* Neşkoviçi
* Nikitenka
* Nikolayevka
* Nikolskaya Sloboda
* Novaya Buda
* Novoselye
* Novıye Meskoviçi
* Ovstug
* Ozerişçe
* Olsufyevo
* Olhovka
* Orlovka
* Ostrov
* Pervomayskiy
* Pesoçnâ
* Petuhovka
* Polâkovka
* Pohvalnıy
* Priyutino
* Reçitsa
* Rjanitsa
* Sakovo
* Seltso-Rudnoye
* Sidorovka
* Sileyevka
* Slobodskoy
* Staroye Lavşino
* Starıye Meskoviçi
* Stibkovo
* Suma
* Teneşevo
* Titovka
* Tokarövö
* Tomiloviçi
* Trosna
* Trubaçi
* Ugost
* Uprusı
* Foşnâ
* Hodiloviçi
* Tsvetniki
* Şamordino

## İhtar
Baltika (Brânsk vilâyeti)

**Baltika** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde Jukovka rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 8 kişi.
Zlınka rayonı

**Zlınka rayonı** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde bir rayondır.
## Meskün yerleri
* Azariçi
* Baranovka
* Barki
* Bolşiye Şçerbiniçi
* Verbovka
* Vilı
* Vişenki
* Voronova Guta
* Vışkov
* Guta
* Deniskoviçi
* Dobrodeyevka
* Dobrın
* Dobrınka
* Yelovka
* Zelönaya Roşça
* Zlınka
* Karpilovka
* Kojanovka
* Krasnıy Kamen
* Lısıye
* Lübin
* Malıye Şçerbiniçi
* Muravinka
* Neteşa
* Novobejkov
* Ozerişçe
* Pavlovka
* Petrovka
* Petrâtinka
* Rogov
* Saviçka
* Sviderki
* Svistok
* Sennoye
* Serovka
* Sosnovıy Bor
* Sofiyevka
* Spiridonova Buda
* Födorovka
* Çehov
* Şurubovka

## İhtar
Karaçev rayonı

**Karaçev rayonı** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde bir rayondır.
## Meskün yerleri
* Aksinyina
* Aksütina
* Alekseyeva
* Alımova
* Amozovskiy
* Babinka
* Bavıkina
* Baykova
* Baranovka
* Başkatov
* Berejok
* Berözovka
* Blagoveşçenskiy
* Bobrovka
* Bolşiye Podosinki
* Boçarki
* Boşino
* Brajina
* Velyaminova
* Vereşça
* Verhopolye
* Vişnövka
* Vlasovka
* Volkova
* Voroninka
* Voskresenskiy
* Gazenovka
* Ganüki
* Glıboçka
* Golubino
* Goşç
* Gribovı Dvorı
* Gridina
* Daryina
* Dolgiy
* Dronova
* Dubrava
* Dunayevskiy
* Dükareva
* Yemelyanova
* Jeltovodye
* Jelunova
* Jirkinı Dvorı
* Zatinnaya
* Zverevo
* Zelenino
* Karaçev
* Kareyeva
* Karpovka
* Kaşinka
* Kozinki
* Kozlovskiy
* Koptilovo
* Kostihina
* Kostihino
* Koçerjinka
* Koşkodanova
* Krasnaya
* Krasnaya Polâna
* Krasnıye Dvoriki
* Krivoşeina
* Krutoye
* Kuprina
* Lipovka
* Lujetskaya
* Lâdı
* Mazneva
* Malaya Osinovka
* Maltina
* Mariniçi
* Maslovka
* Moiseyeva Gora
* Mokroye
* Monastırskiy
* Morozovka
* Mılinka
* Naberejnaya
* Neprâhino
* Neçayeva
* Novaya Derevnâ
* Novgorodskiy
* Odrina
* Olhovka
* Osinovka
* Osinovıye Dvoriki
* Paseka
* Pesoçnâ
* Petrova
* Peçki
* Podsosonki
* Popkova
* Priyutovo
* Rassvet
* Rövnı
* Reçitsa
* Rujnoye
* Rusin
* Râbinovka
* Saburova
* Semönövka
* Sergeyevka
* Sloboda
* Soglasiye
* Sokovnina
* Sumarokova
* Suryanova
* Suhanka
* Sıçovka
* Töploye
* Trubçeninova
* Trıkovka
* Filosofov Zavod
* Frolovka
* Frolovskiy
* Hatsun
* Hohlovka
* Tsarövo Zaymişçe
* Tsurikova
* Şemâtka
* Yurasovo
* Yakovleva

## İhtar
Kletnâ rayonı

**Kletnâ rayonı** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde bir rayondır.
## Meskün yerleri
* 4-y km Mamayevskoy j/d Vetki
* 7-y km Mamayevskoy j/d Vetki
* 8-y km Mamayevskoy j/d Vetki
* 9-y km Mamayevskoy j/d Vetki
* Avgustovskiy
* Akuliçi
* Aleksandrovka
* Alekseyevka
* Alen
* Babka
* Bobrov
* Bolotnâ
* Borâtino
* Bulşevo
* Bıstrânka
* Gnilitsa
* Goren
* Dednâ
* Dobraya Korna
* Yeliseyevka
* Yelovka
* Zadnâ
* Zanadvinskiy
* Zatestye
* Kamenets
* Kamnev
* Kletnâ
* Klin
* Kozenkovka
* Kozlovçik
* Kommuna
* Korostovets
* Korşevo
* Koçetov
* Krasnaya Pristan
* Krasnopolye
* Krasnıy Dvorets
* Krasnıy Yatvij
* Lozovka
* Losevka
* Lutna
* Malahovka
* Melovoye
* Migolin
* Mirnıy
* Miçurino
* Moşçönoye
* Mujinovo
* Nabat
* Nadva
* Nedelka
* Nikolayevka
* Novaya Marmazovka
* Novaya Nadva
* Novaya Osinovka
* Novaya Pestrakovka
* Novoalekseyevka
* Novojeyevka
* Novotroitskoye
* Obroçnoye
* Ozertso
* Olşanka (Lutenskoye)
* Olşanka (Mujinovskoye)
* Osinovka
* Pavlinki
* Pestrakovka
* Pogar
* Poliponovka
* Prışça
* Puşkino
* Raboçaya Kadra
* Romanovka
* Roşça
* Salnikovo
* Svara
* Severets
* Seltso
* Semiriçi
* Serebrâkova
* Sinitskoye
* Smetkovşçina
* Smorodinets
* Solovyanovka
* Staraya Marmazovka
* Stroitelnaya Sloboda
* Struyek
* Telça
* Titovka
* Uzrovye
* Haritonovka
* Çerömuha
* Şirkovka

## İhtar
Akuliçi

**Akuliçi** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde Kletnâ rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 468 kişi.
Klimovo rayonı

**Klimovo rayonı** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde bir rayondır.
## Meskün yerleri
* Arininı Lâdı
* Berözovka
* Borovka
* Brahlov
* Brovniçi
* Bugrovka
* Burnıy
* Bıstra
* Vaga
* Vajitsa
* Velikiye Pojni
* Velikogayskiy
* Verbovıy Vıgor
* Vişnövıy
* Voznesensk
* Vorobyovka
* Getmanskaya Buda
* Gladkiy
* Gretskovka
* Gukov
* Dobrın
* Dohnovı
* Zabrama
* Zasnovye
* Zelönıy Kut
* İvanovka
* İlyiç
* İrpa
* İstopki
* Kamenka
* Kamenskiy Hutor
* Karnatnoye
* Kirillovka
* Klimovo
* Koleçye
* Korıtenka
* Krapivna
* Krasnoye
* Krasnıye Lâdı
* Krasnıy Bor
* Krasnıy Stav
* Kruşinnik
* Kuroznovo
* Kurşanoviçi
* Lakomaya Buda
* Lobanovka
* Lugovoy
* Luji
* Lujki
* Lübeçane
* May
* Malinnik
* Manöv
* Markovşçina
* Mitkovka
* Mihaylovka
* Mogilevtsı
* Mohovıye Lipki
* Novokirillovka
* Novosergeyevka
* Novıye Yurkoviçi
* Novıy Varin
* Novıy Ropsk
* Novıy Svet
* Oktâbr
* Olhoviki
* Olhovka (Kamenskohutorskoye)
* Olhovka (Saçkoviçskoye)
* Opteni
* Pervomayskiy (İstopskoye)
* Pervomayskiy (Sıtobudskoye)
* Peredovik
* Perekop
* Petrova Guta
* Petrovskiy
* Plavna
* Plujin
* Pobojeyevka
* Pogarı
* Progress
* Pruska
* Rakovka
* Rubejnoye
* Rudnâ
* Rudnâ-Tsata
* Râbinovka
* Saçkoviçi
* Svetlıy
* Sinâvka
* Skaçok
* Solovyovka
* Starıye Yurkoviçi
* Starıy Ropsk
* Suşanı
* Sıtaya Buda
* Tımaylovka
* Uborki
* Foyeviçi
* Holupovka
* Horomnoye
* Hohlovka
* Çaditsa
* Çasovnâ
* Cörnaya Krinitsa
* Çernozömnıy Gorodok
* Çernookovo
* Çernâtin
* Çestnıy
* Çolhov
* Çuroviçi
* Şamovka
* Şumilovka
* Yagodnoye
* Yasenovka

## İhtar
Brovniçi (Brânsk vilâyeti)

**Brovniçi** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde Klimovo rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 58 kişi.
Korçivka (Romaniv rayonı)

**Korçivka** () — Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Romaniv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 371 kişi (2001 senesi).
Klintsı rayonı

**Klintsı rayonı** () - Rusiyeniñ Brânsk vilâyetinde bir rayondır.
## Meskün yerleri
* Andreyevka-Peçevaya
* Belaya Krinitsa
* Berözovka
* Blizna
* Borki
* Borozönşçina
* Butovsk
* Buyan
* Velikaya Topal
* Veprin
* Volna
* Volnitsa 1-ya
* Volnitsa 2-ya
* Vorovskogo
* Vyunka
* Gannovka
* Gastönka
* Glinnoye
* Golota
* Groza
* Gulövka
* Guta-Koretskaya
* Drovoseki
* Dubrava
* Duşkino
* Zaramanye
* Zareçye (Lopatenskoye)
* Zareçye (Gulövskoye)
* Zarâ (Sosnovskiy)
* Zarâ (Krasnaya Zarâ)
* Zasnovye
* Zatişye
* İvanovşçina
* Kabanovka
* Kalinin (Gulövskoye)
* Kalinin (Smotrovobudovskoye)
* Kamenuha
* Kivai
* Kipen-Uşçerpskiy
* Kirkovka
* Kirov
* Kneviçi
* Kojuhovo
* Kojuşye
* Kolpinı
* Korjovka-Golubovka
* Korma
* Krasnaya Krinitsa
* Krasnaya Loza
* Krasnaya Roşça
* Krasnaya Turosna
* Krasnıy
* Krasnıy Klin
* Krasnıy Luç
* Krasnıy Most (Velikotopalskoye)
* Krasnıy Most (Gulövskoye)
* Krasnıy Pahar
* Krugloye
* Kuznets
* Lesnovka
* Lopatni
* Lukyanovka
* Lâdovka
* Ladı
* Makovye
* Malaya Topal
* Martyanovka
* Medvödovo
* Melyakovka
* Miziriçi
* Novaya Alekseyevka
* Novoyelenskiy
* Novoreçitsa
* Novıy Mir
* Novıy Rassvet
* Obolöşevo
* Ovseyenkov
* Okop
* Olhovka
* Osobtsı
* Pavliçi
* Pavlovskiy
* Pervoye Maya
* Pervomayskiy
* Pesçanka
* Pisarövka
* Polâna
* Pçela
* Raskosı
* Robçik
* Rojnı
* Rudnâ-Golubovka
* Rudnâ-Terehovka
* Sverdlov
* Svistok
* Svoboda
* Sergeyevka
* Smoleviçi
* Smotrova Buda
* Sosnovka
* Stanilov
* Suboviçi
* Suretskiy Muravey
* Suhoparovka
* Teremoşka
* Tokarövşçina
* Tulukovşçina
* Turenev
* Turosna
* Uneça
* Uşçerpye
* Filatov Hutor
* Çemerna
* Yagodka
* Yakubovka

## İhtar
Zimari (razyezd, Altay ülkesi)

**Zimari** () - Rusiyeniñ Altay ülkesinde Kalmanka rayonında bir razyezd. Ealisiniñ sayısı 11 kişi.

## İhtar
Yohannes Brams

**Yohannes Brams** (; 7 mayıs 1833, Hamburg – 3 çiçek (aprel) 1897, Viyana) – alman pianocısı, orkestr başı ve 19.  asırnıñ ekinci yarısında eñ müim romantik bestekârlardan biri. Hamburgda Lüteran qorantasında doğdı ve Viyanada mesleki ömrüniñ eñ büyük parçasını keçirdi. O, Yohann Sebastyan Bah ve Lüdvig van Bethoven ile muzıkanıñ «Üç B» adını berilgen ediler, bu añlamnı aslında 19-ncı asırda Hans fon Bulov, orkestr başı, kirsetti.

Brams, simfonik orkestra, oda taqımları, pianino, organ, ses ve hor içün muzıkanı yazdı. Bir virtuosopianinoci olaraq, o, eserleriniñ çoqusını öz başına taqdim etti. O, zamanki eñ büyük sanatçılarnen çalışqan edi, şu cümleden pianocı Klara Şumann ve kemaneci Yozef Yoahim (olar üç yaqın dost). Onıñ eserleriniñ çoqusı zemaneviy kontsert repertuarınıñ parçaları oldı.

Brams, bestekârlar tarafından em adetçi, em de yañılıqçı olaraq tanıldı. Muzıkasınıñ klassik muzıka ustalarınıñ qurulışları ve yazma tehnikasına esaslana. Bu eserler içinde teren romantik qaideler buluna. Bazı zamandaşı onıñ muzıkasını pek akademik olğanını dep bellediler de, onıñ issesi ve işleri Arnold Schoenberg ve Edvard Elgar kibi çeşit bestekârlar tarafından maqtalandı. Brams eserleriniñ faal ve yüksek seviyede yaratılğan tabiatı bir nesil devamında müelliflerniñ başlanğıcısı ve ilham kaynağısı ola edi.

## Çıqış

* Including tales allegedly told by Brahms himself to Clara Schumann and others; see Jan Swafford, "Aimez-Vous Brahms: An Exchange" 18 Ocak 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., The New York Review of Books 18 March 1999, accessed 1 July 2018.
Ümit Neccari

**Ümit Neccari** (az: Ümid Nəccari اومید نجاری), 26 Mart 1989 (15 Nisan 1989), Tebriz Şehri, Doğu Azerbaycan Eyaleti, İran Halk Dilbilimcisi, Avrupa Bogdani Yazarlar Derneği Başkan Yardımcısı, Dünya Genç Türk Yazarlar Derneği Yönetim Kurulu Üyesi ve Uluslararası Mihai Eminescu Akademisi Onursal Üyesi, Leopold Cedar Sengor Edebiyat, Medeniyet ve Güzel Sanatlar Akademisi tam Üyesi. 

## Hayatı
Ümit Neccari başlanğıç tasilni Tebrizde aldı. 2009-2013 seneleri İslâm Azad universitetiniñ Sama Sahand filialında elektronika fakültetinde oqudı. 2016-2020 seneleri Baku Avraziya universitetiniñ filologiya fakültetinde azerbaycan tili ve edebiyatı boyunca tasil aldı. Bütündünya yaş Türk yazıcıları assotsiatsiyasınıñ (DGTİB) azalarıdır. 2022 senesi mart 18-den başlap Ümit Nekkari Avropadaki Halqara Bogdani edebiy birleşmesiniñ (IWA) faal azalarıdır. 2023 senesi aprelniñ 26-da Ümit Nekkari em Brüsselde, em de Priştinada ofisleri olğan Bogdani halqara yazıcılar birleşmesiniñ vitse-prezidenti olaraq saylandı. 2025 senesi yanvar 3-te Nekkari Yunanstannıñ Farasala şeerindeki Halqara felsefe ve tasviriy sanat akademiyasınıñ azasına çevirildi.

## Yayınlanmış Eserleri

•	Kuşlar Vadisi, Umid Neccari, Tahran: Nehbegan, 2019 

•	Duvarların Ötesi, Umid Neccari, Kerç: Şani Yayınları, 2019

•	Karanlığın Fotosu (şiirler), Bakü: Khan, 2019

•	Karanlığın Fotosu (Slika tame) (şiirler), Sırbistan, 2020

•	Unutmak (Ynytmok) (şiirler), Özbekistan, 2021

•	Karanlığın Fotosu (Ynytmok) (şiirler), Kosova, 2022

•	Karanlığın Fotosu (Slika tame) (şiirler), Karadağ, 2022

•	Cotton Sounding Letters (şiirler), Bakü: İlmi ve Tahsil, 2022

•	Fotografia Întunericului, Romanya, 2023

•	Cotton Sounding Letters, Birleşik Krallık, 2023

## Bağlantılar
Cemil Abdureşidov

**Cemil Abdureşidov** — qırımtatar milliy erbabı, Ekinci cian cenki vaqtında Aqmescit musulman komitetiniñ reisi.&nbsp;

Cemil Qırımdaki Yepatoriya vilâyetinden bir tuccarnıñ oğlu edi. Rusiyede vatandaş cenki bitken soñ qorantası Türkiyege köçti. Cemile Abdureşidov Ekinci cian cenki vaqtında Almaniya ordusı tarafından işğal etilgen Qırımğa qayta. 1941 senesi ilk yaz ayından başlap, Bağçasaraydaki musulman komitetinine, soñra qırımtatarlarnıñ menfaatlarını almanlar ögünde temsil eterek  Aqmescitteki Aqmescit musulman komitetine yolbaşçılıq etti. 1943 senesi qara qış-ilk qış ayları devamında&nbsp;— Komitet reisiniñ ekinci muavini, soñra evelki vazifesine qayta. &nbsp;Qırımtatarlarnıñ erkânında kollaborant arbiy-milis teşkilâtlarınıñ teşkil etilmesiniñ teşebbüsçilerinden biri edi. 1944 senesi saban ayında almanlar onı Şarq halqları içün mukâfat ile taqdirlediler.

Qırımnıñ Qızıl ordu tarafından işğal etilmesi sebebinden Almaniyağa tahliye etilgendir, çünlki ileride onıñ taqdiri belli degil.

## Bağlantı

* Oleğ Romankonıñ Qırımtatar işbirligi aqqında maqalesi, Cemil Abdureşidovnıñ qısqa tercimeialı (rus.)

## Bibliografiya

* A. W. Jefimow, 1941-1944 seneleri Qırımtatarlarğa nisbeten Almaniyanıñ işğal siyasetiniñ bazı tarafları, 1999
Rusiye Federatsiyasınıñ yoq oluv telükesinde bulunğan tiller cedveli'

**Rusiye Federatsiyasınıñ yoq oluv telükesinde bulunğan tiller cedveli** - qullanıluvdan vazgeçüv telükesinde bulunğan til, adetince, sağ qalğanları az olğanına köre. Eger o, bütün ana tillerini coysa, o, ölü tilge çevirile. Til bir bölgede telükede bulunğan ola bile, lâkin İrland tilindeki kibi, diger bir yerde yañıruv alâmetlerini köstere. Bunıñ içün böyle tiller qorçalavğa muhtaclar.

Rusiye Federatsiyasında pek çoq kiçik til yaşay, olarnıñ çoqusı Kavkaz, Ural, Sibir ve diger regionlarda azınlıqlar ve yerli halqlar tarafından laf etile. Bu tiller bir qaç faktor sebebinden yoq oluv telükesi artmaqta, şunıñ içün:

**Ruslaştırma**: rus tilini diger tiller esabına qullanuvnı öñe sürmekniñ tarihı siyaseti.

**Globalleşüv**: tasil, kütleviy haber vastaları, ticaret saasında global tillerin üstemligi.

**Migratsiya**: insanlarnıñ ananeviy til cemaatlarından uzaqlaşması.

Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Maarif, İlim ve Medeniyet Teşkilâtı til telükesiniñ beş seviyesini belgilemekte, "telükesiz" (telükede degil) ve "yoq olğan til" arasında: 

**Zayıf** - "çoq balalar bu tilde laf eteler, lâkin bu bazı saalar ile sıñırlanğan ola bile (meselâ, ev)"

**Belgilengen telüke altında** - "balalar ana tilini evde ögrenmeyler".

**Telüke altında** - "tilni qartbabalar ve qart buvınlar laf eteler; ana-baba buvını añlağan olsa da, olar onı balaları ile de laf etmeyler".

**Kritik telüke altında** - "eñ genç spikerler - qartbabalar, yaşlılar, olar qısmen ve seyrek laf eteler"

**Yoq olğan** - "spikerler qalmadı; 1950-nci yıllardan berli yoq olsa, Atlasqa kirsetile".

Tübendeki cedvelde *[[Атлас мов, що вимирають|telüke altında Dünya tilleri Atlasınıñ]]* üçünci neşriniñ neticeleri bar (2010); evelki (*yoq oluv telükesindeki tilleriniñ Qızıl cedveli*), aynı zamanda yukarıda zikrolunğan neşirniñ onlayn neşiri, ekisi de UNESCO tarafından neşir etilgen.

## Qarañız da

Til telükesinde bulunuv dereceleri

Avropa tilleriniñ yoq oluv telükesindeki cedveli

Asiyadaki telüke altında bulunğan tiller cedveli

## Qaydlar

## Tışqı bağlantılar

The World Atlas of Languages , UNESCO

Endangered Languages Project: Russia
Korsovetskıy Orest

Korsovetskıy Orest (1925 s. arman ayınıñ 9-ı, Klembivka, Vinnıtsâ vilâyeti, Ukrayina — 2000 s. ilk küz ayınıñ 7-si, Qırım, Ukrayina) — ukrayin şairi, riyaziyatçısı, halq ağızı yaratıcılığıcısı ve pedagogı.

## Tercimeial
Ocanıñ qorantasında doğdı. 1933 senesi Holodna Balkada, Donetsk vilâyeti, mektepte tasil başladı.

Alman-SSRB cenkiniñ başında Orestniñ ana-babası Romankove köyünde (şimdi — Kamyanskeniñ qısımı), Dnipropetrovsk vilâyeti, ocalar olaraq calışa ediler. 1942 senesi Kamyanskede № 26 orta mektepni bitirdi. Yazda 1942 senesi Dnipropetrovsk Ukrayina Devlet Universitesine tilşınaslıq bolugine özüniñ vesiqasını alıp berdi. Lâkin 1942 senesi universitte tasilni bitirdi.

Alman işğali devamıda Orest Romankove köyüniñ gizli vatanperver yaşlar grupasınıñ azası ola edi, partizan areketinde iştirak ete edi. Gizli grupanıñ komandirniñi emirine köre o, bildirmeniñ metinleri, halq küreşi aqqında şiirler yaza edi.

Kamyanske deokupatsiyasından işğalden azat etken soñ Kızıl Orduğa Orestni mobilizatsiya etilgen. O, bütün Ukrayinanı boyunca uruşnen keçe edi. Çehoslovakiyada cenkni bitire. 1948 senesi demobilizatsiya etilgen.

1948 senesi Nemıriv pedagog oquv yurtunıñ giyabiy bölügine (Vinnıtsâ vilâyeti) kirdi. 1950 senesi Vinnıtsâ pedagog institutına tilşınaslıqnıñ giyabiy bölügine «Ukrayina tili ve edebiyatı» zenaatına kirdi. İnstituttan soñ oca olıp calışa edi. Bu vaqıtta rayon gazetelerinde, «Dnipro» mecmuası derc etile edi. Da halq ağızı yaratıcılığını cıya edi.

1958 senesi Qırımğa köçti. Aqmeçit rayonında ocalıq yapa edi. 1966 senesi Çukotkağa köçti, anda 21 yıl devamında yaşay edi. Anda da oca olıp calışa edi; topraqşınaslar, nebatiyatçılar ve yerşınaslarnıñ ekspeditsiyalarında iştirak ete edi, ve «masa içine» olsa da,  yazmağa devam ete edi.

1987 senesi nefaqağa çıqqan soñ Orest Qırımğa, Aqmeçitke qayttı. Aynı senesi onıñ birinci şiirler «Ayuv izindençadır» cıyıntığı neşir etile. Qırımda şiirlerden ğayrı, ukrayin «Krımska svitlıtsya» gazetasına, hususan, milliy ğayeni tasdiqlamağa ve rus büyük devlet şovinizmine qarşı yönelgen bir çoq maqalelerni faal yaza edi. Onıñ teşebbüsinen ve doğrudan-doğru iştiraginen«Prekrasnaya Havan» almanahı — Aqmeçit rayonınıñ şairleri neşiri neşir etile. Orest onıñ ekinci neşiri körip yaşamadı. 2000 senesi ilk küz ayınıñ 7-ı öldi. Onıñ ekinci şiiriy «Zaman yeli» cıyıntığı  ölümden soñ neşir etildi.

Aqmeçit sakinleriniñ, hususan qırımtatarlarnıñ teşebbüsinenyerli kitaphanege Orest Korsovetskıynıñ adı berildi.

Onıñ icatında keniş coğrafik bar — Ukrayina, hususan Qırım, Çukotka. O, cenk mevzusına toquna, onıñ icadında ayrıca yerni qırımtatarlarnıñ faciası aqqında şiirler alalar.

## İhtar

* Корсовецький Орест 
* Зміст творів 
* Биобиблиографический указатель «Орест Корсовецкий. Поєт, педагог, патріот», составленный библиографом Н. Н. Сафроновой.
* Губар О.І. Чорноморська хвиля. Донецьк: Український культурологічний центр.  1995. 240 с.
* Сучасні українські письменники Криму : навч. посіб. з укр. літ. для навчальних закладів Криму / О. І. Губар. - Сімферополь : Кримнавчпеддержвидав, 1997.
Devid Kemeron

**Devid Kemeron** (* 9 oktâbr 1966 senesi Londonda doğdı) — britan konservativ siyasetçisi ve 2010 senesi mayıs 11-den 2016 senesi iyül 13-ke qadar Britaniyanıñ baş naziri.
Epilgen töpe

**Epilgen töpe** — geometriyada tögerek şekiller ve tögerek meydanlar sızm aq içün qullanılğan alettir. Epilgen töpeler ve qaide — yalpaq geometriyada eki esas alettir.

## Epilgen töpeniñ timsali
Epilgen töpe doğrulıq ve tertip timsali edi. O, misal olaraq, serbest masonlarnıñ gerbinde peyda ola ve aynı vaqıtta Almaniya Demokratik Cumhuriyetiniñ gerbiniñ bir qısmı edi.
Ağır suv

**Ağır suv** ya da **deyteriy oksidi** — bu, gidrogen atomları yerine deyteriy atomları olğan suvdır.

Onıñ himiyaviy işareti — D2O.

Ağır suvdan ğayrı, **yarım ağır suv** (YAS) da bar – bir atomı gidrogen, bir atomı deyteriy, bir atomı oksigen.

Ağır suv, misal olaraq, atom reaktorlarınıñ bazı çeşitlerinde moderator olaraq qullanıla.

Adiy suvdan farqlı olaraq, onıñ fizik hususiyetleri biraz farqlıdır. Ağır suv radioaktiv degil; çoq olğanda, o, sağlıqqa zarar ketire, çünki o, organizmniñ fizik muvazenesini boza.

## Mülk
Ağır suv kündelik suvğa köre az reaktiv ola ve çatlaqlanuv hususiyetleri ziyade ağırdır. Onıñ içün o, organizmlerniñ çoqusı içün zeersizdir. Sıçanlar üzerinde yapılğan tecribeler o, ülkeniñ bölünüvini bastırğanını köstere.

## Daa baqıñız

* Yarım ağır suv
The EVERY Company

**The EVERY Company** (evelki adı *Clara Foods Co.*) — Amerika biotehnologiya kompaniyası, o, ananeviy olaraq ayvanlardan alınğan aqsiller ve diger mahsulatlarnı işlep çıqara. Bunı o, maya yardımınen şekerni ayvanlarda ve ayvan mahsulatlarında bulunğan aqsillerge beñzegen aqsillerge çevire.

2015 senesi meydanğa kelgen ve ştab-kvartirası Kaliforniya ştatındaki Cevheriy San-Frantsiskoda yerleşken «ER bir» kompaniyasınıñ missiyası ayvansız ve daa turğun aqsillerge keçüvni tezleştirmek ve zavod fermerlik ameliyatlarını eksiltmektir. Olar ayvanlar esasında yapılğan mahsulatlarğa tayanğan şirketlerni ayvansız alternativalarnen temin eteler, olarnıñ dadı bir ve bir vazifeni becere.

## Tarih
The EVERY Company temelini Arturo Elizondo ve Deyv Ançel qoydılar, olar 2014 senesi konferentsiyada tanış oldılar. Çoqqa barmay, çift tavuqqa muhtac olmadan yımırta yarata bilgen mikrob fermentatsiyasını qullanmaq ğayesi üzerinde çalışıp başladı. Olar SOSV-niñ biotehnologiya tezleştircisi IndieBio ilk kogortanıñ bir qısmı ediler.

Dünyada eñ büyük ötmekhane Grupo Bimbo 2019 senesi şirketke yatırım yaptı. 2020 senesi The EVERY Company öz birinci mahsulatını, aş azırlav qoşmasını çıqardı.

2021 senesi aprel ayında şirket dünyadaki eñ büyük içki pişirüv şirketi AB InBevniñ innovatsiya bölügi ZX Ventures ile işbirlik aqqında ilân etti. Ortaklıq The EVERY Companysınıñ mahsus yımırta aqını fermentatsiya qullanıp, AB InBev pivo zavodlarındaki kölemlerge beñzegen kölemlerde çıqaruvnı kenişletmege yardım etecek. Bu AB InBevniñ aşayt şirketinen birinci işbirligi edi.

2023 senesi The EVERY Company cemaatçılıqqa pek memnün olıp, aktrisa Anne Hathaway kompaniyağa para qoyğanını bildirdi, bu onıñ birinci B2B tecribesidir. O, aşayt sisteması deñişüvlerge pek muhtac olğanına işana.

## Mahsulatlar
The EVERY Company ayvansız birinci yımırta aqını işlep çıqtı, onı ananeviy yımırtalar yerine piteler pişirüvde, ğıdalanuvda ve sanayıda qullanmaq mümkün. O, ananeviy yımırta aqına beñzegen köpükler yapa, gel yapa ve bağlay ve yımırta esasında yapılğan populâr aşayt mallarına, meselâ, beze ya da yımırta omletlerine vegan alternativa yapmaq içün qullanıla bile.

Bundan da ğayrı, şirket farmatsevtikada sanayı qullanmaq içün ayvansız birinci bioidentik pepsinni çıqardı, bu ise ingrediyentni qullanğan ilâclarğa vegan alternativleri yapmağa imkân berdi.

2022 senesi «The EVERY Company» ötmek pişirüv müşterileri içün ayvansız yımırta yerine qullanılğan «Every EggWhite» ingrediyentini çıqardı. İngrediyentniñ çalışuvı makaronlarnıñ qullanuvlarında kösterile.

## Daa baqıñız

* Üceyreli köy hocalığı
İttifaq

**İttifaq** ya da resmiy olaraq **Milletler İttifaqı**, (İnglizce: **Commonwealth**, **Commonwealth of Nations**) — ükümetlerara birleşmedir, o, esasen Büyük Britaniya ve Şimaliy İrlandiya Birleşken Qırallığından ve onıñ evelki müstemlekelerinden ibarettir. 20-nci asırnıñ başında bu birleşmeniñ tesis etilmesi ve institutsionalizatsiyası Birleşken Qırallıqnıñ öz territoriyaları Kanada, Cenübiy Afrika, Avstraliya ve Yañı Zelandiya mustaqillikke irişmek ve olarnı Britaniya imperiyasınen daa da integratsiya etmek içün yapqan areketlerine cevap edi.

Mustaqillik qazanğan soñ İngiltere imperiyasınıñ terkibine kirgen İndistan (1947), Tseylon (1948) ve Pakistan (1949) imperiyalarınıñ qoşulğanından soñ, zemaneviy İttifaq (*Yañı İttifaq*) peyda oldı. 1957 senesi Ğananıñ sabıq müstemlekesi Orta Afrikada birinci olıp qoşuldı. İttifaq sabıq ingliz müstemlekeleri toplamına çevirildi; cumhuriyet ilân etilgen soñ, aza devletlerniñ İngiltere qıraliçesini öz devlet başı olaraq tanıması endi şart degil. Dekolonizatsiya sebebinden azalarınıñ sayısı 1955 senesi sekizden 1964 senesi 20-ge qadar arttı. İttifaq çoq etnik ve çoq medeniyetli teşkilâtqa çevirildi. 1995 senesi Mozambik iç bir vaqıt ingliz müstemlekesi olmağan birinci memleket oldı; 2009 senesi onıñ artından Belçikanıñ sabıq müstemlekesi olğan Ruanda keldi.

Bugünde-bugün İttifaqnıñ 53 aza devleti bar, olardan 16-sı (*İttifaq padişalıqları* dep adlandırılğan) şahsiy birlikte birleşken. Bu memleketlerde resmiy devlet başı olaraq İngiltere padişası III Çarlz ola. Lâkin bazı memleketler öz mustaqilligini qayd etmek içün onı resmiy olaraq *Kanada padişası*, *Avstraliya padişası*, *Yañı Zelandiya padişası* ve ilâhre dep adlandıralar.

Bugünde dünya halqınıñ aman-aman 30%-i — episi olıp eki milliardtan ziyade adam — İttifaqdaşlıq devletlerinde yaşay.
Romanivka (Romaniv rayonı)

**Romanivka** () — Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Romaniv rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 1 284 kişi (2001 senesi).
Qırım DNA

__NOTC__
**-{Qırım DNA}-** ya da **-{Crimean Tatars DNA Project}-** — Qırımnıñ tamır halqlarınıñ, hususan qırımtatarlarnıñ, genofondını ögrenüvge bağışlanğan qırımtatar ilmiy leyhası. Leyhanıñ -{FTDNA}- laboratoriyası saytında öz bölügi bar, içtimaiy ağlarda saifeleri de bar.

## Atıflar
* -{FTDNA}-'daki -{Crimean Tatars DNA Project}-niñ bölügi
* -{Telegramda saife}-
Zohran Mamdani

**Zohran Mamdani** (, d. 1991 senesi oktâbr 18,  Kampala, Uganda) — AQŞ siyasetçi, Nyu Yorknıñ reisi olaraq saylanğan birinci musulmandır. Amerika demokratik firqasınıñ azası.

## İhtar
Dünya türk tili ailesi künü

**Dünya Türk tili ailesi künü**, (in. World Turkic Language Family Day), (15 dekabr), UNESCO-nun 43-cü baş Konfrannıñ Samarqandda (Özbakistan) verdiyi bir qarardır. 

## YÜNESKOnıñ qararı
Özbekistannıñ tarihiy Samarqand şeerinde Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Maarif, İlim ve Medeniy Teşkilâtınıñ (YÜNESKO) 43-nci Baş konferentsiyası olıp keçti.

YÜNESKOnıñ 43-nci Baş konferentsiyasında Azerbaycan, Qazaqstan, Qırğızstan, Türkiye ve Özbekistan tarafından dekabrniñ 15-ni «Halqara türk tili künü» dep ilân etmek teklifi berildi ve 21 aza devlet tarafından yardım etildi. Bu teklifke köre dekabrniñ on beşi Halqara türkiy tili künü olaraq tanıldı.

Dekabrniñ 15-ni saylamaq ayrıca emiyetke maliktir. 1893 senesi dekabr 15-te Danimarkalı alim Vilgelm Tomsen türk tiliniñ eñ qadimiy yazma vesiqalarından biri olğan Orhon yazılarınıñ elifbesini açmağa muvaffaq olğanını bildirdi. Bu tarih Türk til qorantasınıñ teren tarihında ve onıñ ortaq medeniy mirasında deñişüv noqtası sayıla edi.

## menbalar
Ögüz

**Ögüz** ya da **Ceyhun** (Turkmence: *Ceyhun*, *Amyderya*, Özbekçe: *Amudaryo*, Fars Tilinde: **آمودریا**; *Âmudaryâ*), Orta Asiyadaki eñ uzun özenlerden biridir. Türkmenistan, Afğanistan, Özbekistan ve Tacikistan memleketlerinden keçe. Özen üstündeki eñ müim regionlardan biri Harezm regionudur ve bu özenniñ sayesinde bereketli regiondır.

## Menba
Qara orman

**Qara orman** (Almanca: *Schwarzwald*) — Almaniyanıñ Baden-Vürtemberg vilâyetindeki ormanın, batısında Reyn özeniniñ ve Frantsiya, doğusunda Ştutgart şeeri, cenübünde İsveçre bar. O, Dunay ve Nekkar özenleriniñ başlanğıç noqtasıdır.

Eñ yüksek noqta Feldberg dağıdır, onıñ yüksekligi 1493 metrdir.

Tarihqa baqqanda, region ormancılıq ve mağazcılıqnen belli edi, amma şimdi eñ büyük iqtisadiy faaliyet turizmdir, o 300 biñ iş yeri yarata. Regionda bir qaç yıqılğan qaviyetuv bar.

## Tışqı bağlantılar

* Milliy parknıñ yaratılması aqqında ssılka
Samançı qızı

**Samançi qızı**, (az: سامانچیٛ قیٛزیٛ) – Cenübiy Azerbaycan Türkleri arasında, hususan Urmiya tarafında meşur olğan efsaneviy qıznıñ adıdır.

## rivayet
Babası Urmiya şeherinde Samançı olıp, onı Samançı qızı dep de bile ediler. Tarif etilmez dülberligi sebebinden onıñ adı tillerde añılıp qaldı, o, Cilov qırğınlığı devrinde Ürmiyede yaşadı. 

## Bağlantılar
Yıldız Razvedkası

**Yıldız Razdevkası'nın** (türk: *Yıldız İstihbarat Teşkilatı*) temelini 1880 senesinde II Abdulhamid sultan qoydı. Türk tarihindeki ilk istihbarat teşkilatıydı. Onıñ adı II Abdulhamid sultan yaşağan İstanbuldaki Yıldız Sarayından kelgen.

İçki ve tışqı problemlerniñ olması sultan Abdulhamidni bu razvedka teşkilâtını qurmağa mecbur ete. Bu teşkilâtqa Osmanlı Mossadı da deyler. 

## İhtar
Fastiv rayonı

**Fastiv rayonı** () - Ukrainanıñ Kıyiv vilâyetinde bir rayondır.

## Cemaatlar
* Boyarka şeer cemaatı
* Fastiv şeer cemaatı
* Çabanı qasaba cemaatı
* Glevaha qasaba cemaatı
* Kalınivka qasaba cemaatı
* Kojanka qasaba cemaatı
* Bışiv köy cemaatı
* Gatne köy cemaatı
* Tomaşivka köy cemaatı

## İhtar
Azerbaycan gimni

**Azerbaycan milliy gimni** () 1992 senesi qabul etildi. Sözlerni Ahmed Cavad yazdı, muzıkasını ise Üzeir Hacıbeyov yarattı.

## Söz
Kojanka qasaba cemaatı

**Kojanka qasaba cemaatı** () - Ukrainanıñ Kıyiv vilâyetinde Fastiv rayonında bir cemaatı.

## Meskün yerleri
**[[Qasaba]]lar:**
* Kojanka
* Stepove

**[[Köy]]ler:**
* Dmıtrivka
* Korolivka
* Malopolovetske
* Pılıpivka
* Pivni
* Volıtsâ
* Yelızavetivka
*...

## İhtar
Qazahistan gimni

«**Menim Qazahistanım**» () — Qazahistannıñ gimnidir. Sözlerni Jumeken Najimedenov ve Nursultan Nazarbayev yazdı, muzıkasını ise Şamşi Kaldayakov yarattı.

## Söz
Türkmenistan gimni

**Türkmenistan milliy gimni** () — Türkmenistannıñ gimnidir. Sözlerni Saparmırat Nıyazov yazdı, muzıkasını ise Veli Muhatov yarattı.

## Söz
### 1996–2008
:Canım qurban saña, erkana yurdum
:Mert pederleñ ruhı bardır köñülde.
:Bitarap, Qaraşsız toprağıñ nurdur
:Baydağıñ belentdir dünyan öñünde.

::Türkmenbaşıñ quran beyik binası
::Berqarar dövletim, cigerim–canım.
::Başlarıñ taci sen, diller senası
::Dünya dursun, sen dur, Türkmenistanım!

:Qardaşdır tireler, amandır iller
:Oval–ahır birdir biziñ qanımız.
:Harasatlar almaz, sındırmaz siller
:Nesiller döş gerip qorar şanımız.

::Türkmenbaşıñ quran beyik binası
::Berqarar dövletim, cigerim–canım.
::Başlarıñ taci sen, diller senası
::Dünya dursun, sen dur, Türkmenistanım!

:Arqamdır bu dağlar, penamdır düzler
:Iqbalım, namısım, toğabım, Vatan!
:Saña şek yetirse, kör bolsun gözler
:Geçmişim, gelcegim, dovamım, Vatan!

### Şimdiki versiya
:Canım qurban saña, erkana yurdum
:Mert pederleñ ruhı bardır köñülde.
:Bitarap, Qaraşsız toprağıñ nurdur
:Baydağıñ belentdir dünyan öñünde.

::Halqıñ quran baqı beyik binası
::Berqarar dövletim, cigerim–canım.
::Başlarıñ taci sen, diller senası
::Dünya dursun, sen dur, Türkmenistanım!

:Qardaşdır tireler, amandır iller
:Oval–ahır birdir biziñ qanımız.
:Harasatlar almaz, sındırmaz siller
:Nesiller döş gerip qorar şanımız.

::Halqıñ quran baqı beyik binası
::Berqarar dövletim, cigerim–canım.
::Başlarıñ taci sen, diller senası
::Dünya dursun, sen dur, Türkmenistanım!
Dmıtrivka (Fastiv rayonı)

**Dmıtrivka** () — Ukrainanıñ Kıyiv vilâyetinde Fastiv rayonında Kojanka qasaba cemaatınde bir köy. Ealisiniñ sayısı 595 kişi.
Köktaş Camisi

**Köktaş Camisi** — Qırım Muhtar Cumhuriyeti, Qarasuvbazar rayonı Köktaş köyünde camidir.

## Atıflar
Laodzı

**Laodzı** (Çince 老子 qart bala, aqıllı qart demektir) (M. E. 604 — 531) — taoizm esasçı sayılğan bir Çin felsefeci, Dao De Dzin kitabınıñ müellifidir. **Li Er** () olaraq da bellidir.

Onıñ Dao De Dzin kitabı milâttan evel 3 asırda yazılğan.

Laodzı ilk taoizmde Lao-ji efsaneviy ve ürmetli bir şahıs oldı. Onıñ siirli doğğanı (anası bir qaç onluq yüklü olıp ve qartnı doğurdı, bu sebepten oña qart bala adını qoydı, lâkin bala iyeroglifi aqıllı degen manası da ola, demek, o da qart aqıllı adamdır) ve onıñ Çinden ketüv aqqında ikâye ete. 

Laodzı tercimeialınıñ eñ meşur variantını Sıma Tsân ikâye etken. Buña köre, Laodzı Çinniñ cenübindeki Çu qırallığında doğdı. O, ömürniñ çoqusını Cou devletiniñ qıral kitaphanesinde saqçı olaraq hızmet etken ve anda Konfutsiynen qarşılağan eken. Başlı adam olğan soñ, o, ğarpqa ketti. Sıñırğa çıqqan soñ, onıñ başı Yin Sı Laodzıden ögretüvi aqqında aytıp bermesini rica etti. Laodzı, onıñ ricasını yerine ketirip, Dao De Dzin (yol ve minnet qanunı) kitabını yazdı. Dao ve De — felsefiy temellerdir. Bu kitabında U-vey ümdesi (areket-areketsizlik) De (doğru areket) ameliyatından Daoğa (yolğa) irişmekniñ vastasıdır. 

Çoq zemaneviy tedqiqçi Laodzınıñ olğanını şübeleneler. Bazıları onıñ Konfutsiynıñ zamandaşı olğanını farz eteler, amma onıñ aqqında, Konfutsiy kibi, ne tarih, ne de biografik malümat yoq. Laodzı, M. E. 4-3 asırlarda yaşağan olsa, Dao De Dzinniñ müellifi ola bile, dep tahmin etileler.
Timoti Snayder

**Timoti Devid Snayder** (, 1969 senesi arman ayınıñ 18-nde doğdı, Ohayo, ABD) — Amerikalı tarihçı ve yazıcı. Şarqiy Avropa tarihı mütehassısı, ayrıca Ukrayina, Poloniya, Rusiye tarihı. Esasen, XX-nci asırnıñ tarihınen oğraşa. Milletçilik, totalitarlıq, Holokost mevzularını tedqiq ete.

## Tercimeialı
1969 senesi Deytonda (ing. *Dayton*), Ohayo (ing. *Ohio*) ştatında doğdı.

Onıñ anası Kristin Ğedli Snayder (ing. *Christine Hadley Snyder*) oca, muasebeci, ev bikesi; onıñ babası Estel Yucın Snayder (ing. *Estel Eugene Snyder*) mal ekimi.

Sentervilde (ing. *Centerville*) mektep bitirdi.

1987–1991 seneleri Braun Universitetinde (ing. *Brown University*) oqudı. Anda tarih ve siyasetşınaslıq sanaatından bakalavr unvanını aldı.

1991–1994 seneleri Oksford Universitetinde (ing. *Oxford University*) oqudı. Anda zemaneviy tarihtan doktorlıq unvanını aldı.

1994–1995 seneleri Pariste Milliy İlmiy Tedqiqler Merkezinde (fr. *Centre national de la recherche scientifique*) çalıştı. 

1996 senesi Viyanada Gumanitar İlimler İnstitutında (alm. *Institut für die Wissenschaften vom Menschen*) çalıştı.

1997 senesi Ğarvard Universiteti (ing. *Harvard University*) Olin Strategiya Tedqiqleri İnstitutında (ing. *Olin Institute for Strategic Studies*) çalıştı.

1998–2001 seneleri Ğarvard Universiteti Uezerhed Halqara Munasebetler Merkezinde (ing. *Weatherhead Center for International Affairs*) çalıştı.

2001–2025 seneleri Yel Universitetinde (ing. *Yale University*) professor olaraq çalıştı.

2025 senesinden Toronto Universitetinde çalışa.

Snayder beş til bile ve on tilde oqup ola. Bu oña çeşit arhiv vesiqalarınen işte yardım ete. 

O, 15 kitapnıñ müellifi. Onıñ emekleri İnglizce, Lehçe, Almanca, Norveççе, Ukrayince, Çehçe, Fransızca, Slovakça, Belorusça, İspanca ve Rusça tercime ve neşir etilgen.

## Ukrayin tiline tercimeler
Ukrayince tercime etilgen kitaplar arasında şular bar:

* “Qırmızı şahzade”, arşidük Vilğelm von Ğabsburg (alm. *Wilhelm von Habsburg*) aqqında;
* “Qanlı topraqlar”, 1933–1945 seneleri arasında merkeziy–şarqiy Avropa aqqında;
* “Milletlerniñ çevirilüvi”, Jeç Pospolitadan Lehistan, Ukrayina, Litvaniya ve Belarusnıñ peyda oluvı aqqında;
* “Qara topraq”, Holokost aqqında;

Serbestlik, demokratiya ve zulum aqqında kitaplar sırası — “Serbestsizlikke yol”, “Zulum aqqında: XX-nci asır içün 20 ders”,  “Serbestlik aqqında”. 

## Ukrayinağa yardım
2014 senesi Rusiye tecavuzınıñ birnici kunleriden oña qarşı çıqtı. O vaqttan berli o, Ukrayinanıñ ittifaqdaşı. 2022 senesinden başlap faal şekilde çeşit ihtiyaclar içün para toplavına qoşula. Ayrıca, UNITED24 elçilerinden biri ola. 

## Qaydlar
Meral Konrat

**Meral Konrat** (*[[1963]] senesi saban ayınıñ 11-nci,* Karaman) — Türk aktörı, yırcı ve televizion ötkericisi.

## Ayatı
Asılı Qırımtatar qorantasında dünyağa keldi. 

Marmara universitetiniñ Güzel Sanat fakultetinde İnteryer mimarlığını ögrengen Konrat, studentliginiñ birinci yıllarında reklam filmlerinde rol alğan soñ, kinematografqa keçti. Birinci oynağan filminen mukâfat qazanğan soñ, diqqatını bu zenaat üzerinde topladı. Sanatçınıñ aktörlıqtan ğayrı, modellik, alıp barıcılıq, kliplerniñ rejisörlığı, prodüserlik ve senariy yazuvda tecribesi bar, em de “Men itiraf etem” adlı albomnı çıqardı. O, em de 1994 senesi yayınğa çıqıp başlağan “Vitrin” programasını TGRT telekanalında 2004 senesine qadar tolu 10 yıl devamında alıp bardı. Çoqtan berli çeşit telekanallarda farqlı formatlarda programalar alıp barğan Meral Konrat, er iş künü saat 10:00-da “Qaradeniz TV” telekanalında sabalıq programasını keçirdi, anda meşur musafirlerni qabul etti.

2004 senesi Türkiyedeki yerli saylavlarda Şişli rayonından Genç Parti firqasınıñ namzeti olaraq çıqış yaptı. Saylavda Mustafa Sarıgül ğalebe qazandı.

## Filimleriniñ cedveli

### Aktör olaraq

* *1988: Üçünci Köz*
* *1988: Belâlı Kelin*
* *1989: Allahım Sen Bilirsiñ*
* *1989: Doktorlar*
* *1989: Gülbeyaz*
* *1989: Oyunnıñ Soñu*
* *1989: İsa, Musa, Meryem*
* *1990: Yalı*
* *1991: Qaranlıqnıñ Soñu*
* *1992: Anasınıñ Qızı*
* *1992: Sarı Çeçek Soqağı*
* *1993: Qıdıruv*
* *1993: İşğal Altında*
* *1993: Kederli Yıllar*
* *1993: Tahmine*
* *1993: Baarde solğanlar*
* *1994: Qaderge 45 bar*
* *1994: Saylav anbarı*
* *1995: Qader*
* *1995: Dört yol ağzı*
* *1996: Solğan Gül*
* *1998: Yaz sevgim*
* *1998: Sevgi ve barışıq*
* *1998: Baar ve Ümüt*
* *2003: Sağlıqlaşuv*
* *2004: Derya Geyiği*
* *2005: Zehir ve Şifa*
* *2012: Barınaq*

### Prodüser olaraq

* *1995: Qader*
* *1996: Solğan Gül*
* *1998: Sevgi ve barışıq*
* *1998: Yaz Sevgim*

## Qaydlar
İlbav rayonı

**İlbav rayonı** () — 2020 senesi iyülniñ 17-de memuriy-territorial islâat çerçivesinde meydanğa kelgen Ukrainanıñ İlbav vilâyetindeki rayonı.

Rayon sıñırlana: şimalde - Şeptıtskıynan, şarqta - Zoloçivnen, cenüp-ğarpta - Sambirnen, ğarpta - Yavorivnen, cenüpte - İlbav vilâyetiniñ Strıy ve Drogobıç rayonlarınen, cenüp-şarqta - Ternopil ve İvano-Frankivsk vilâyetlerinen. Polşa Cumhuriyetiniñ Podkarpatskiye voyevodstvoları.

## Tizilişi
Rayon qurulğan vaqıtta 23 cemaattan ibaret edi:

## İstegenler
Qoyurtılğan süt

**Qoyurtılğan süt** — sığır sütünden suvnı qısmen çıqarıp, başqa qoşma işlevler yapıp elde etilgen aşayt mahsulatıdır . Sabıq Şuralar Birligi memleketlerinde çıqarılğan esas mahsulat şekerli qoyurtılğan süttir, oña laqırdı tilinde **"sguşçonka"** () dep aytalar. Çay, qave ve başqa sıcaqları içimliklerge qoşmaq içün qullanıla.

Yüksek ararette tutqan soñ, o, qaynatılğan qoyurtılğan süt tadlı başqa mahsulatqa çevirile, bu ise öz nevbetinde bazı pişirilgen mahsulatlarda, qanfet mahsulatlarında, dondurmada  ve diger tatlı yemeklerde qaymaq, sous ve umumiy komponent olaraq qullanıla bile.
Büyük Han Cami

**Büyük Han Cami – [[Bağçasaray|Bağçasaraydaki]] [[Hansaray|Hansaraynıñ]] camisidir.**

## Tarih
Büyük Han Cami saray meydanında, şimal qapısınıñ şarqında yerleşe. Bu, Qırımnıñ eñ büyük camilerinden biridir ve Hansaraydaki binalardan birincisidir. . Bu camini 1532 senesi I Sahib Geray qurdı. XVII-nci asırda cami onıñ adını taşıy edi. 

Caminiñ binası salmaqlıdır. Onıñ ast qısmını bir sıra süyrü uclu kemerler , divarlarını ise mayolika elementleri  yaraştıra.

Caminiñ damı dörtсaplı ve qırmızı kirametnen qaplanğan. Başta dam qubbelernen örtüli edi.  Caminiñ içinde yüksek sutun direklernen balaban zal bar. Cenübiy divarda renkli camlı pencereler ve mihrap bar. İçeriden, caminiñ şarqiy, cenübiy ve ğarbiy divarlarınıñ yuqarı qatınıñ perimetri boyunca keñ balkon (horı) uzana. Onı sutun direkler tuta. Balkonda camlanğan han lojası (yani hannıñ ayırılğan şahsiy yeri) bulunmaqta. O, boyalı, yıltıratılğan pilâki ve vitrajnen yaraştırılğan. Balkonğa çıqqan sarmal şeklindeki merdiven de buluna. Bundan ğayrı, han lojasına azbardan ayrı kiriş de bar.

Caminiñ baş qapısı Çürük Suv özeniniñ tarafında yerleşe. Bu taraftaki fasad evelleri mermernen yaraştırılğan edi. Caminiñ şarqiy divarı yanında şadırvan ile abdesthane buluna. Divarlarnıñ üstünde XVIII-inci asırda peyda olğan bir qaç hattatlı yazı (Qurandan alıntılar) tasvirlengen. Yazılar yeşil kartuşlarda (yani yaraştırıcı çerçiveler ya da qalqanlar) siya tüste yapılğan. Divardaki hattatlı yazılar arasında daa Qırım Geraynıñ adı añıla. Bu han camini tamir etti ve yaraştıdı.

“Hayır müessesesi Ali hazret-i Qırım Geray Han” ( خـير مـؤسسـه سى اعـلى حـضرت قـريم كراى خان ), — dep yazılğan. 

Camide süyrü uclu dam ile eki ontaraflı yüksek minare bar. Olarnıñ töpesinde baqırdan alemler (yani yarımaylar) tiklengen. Minarelerniñ yüksekligi 28 metr. Minarelerniñ içindeki taş sarmal şeklindeki merdiven yuqarığa çıqa. Minarelerniñ qulleleri kesilgen pilâkilerden tizilgen. Olar biri-birine qurşun qoşma parçalarnen tutturılğan.

1736 senesi cami yanğınğa oğradı. II Selâmet Geraynıñ saltanatı sürgen vaqıtta usta Ömer onı yañıdan qurdı. 1750-nci seneleri Arslan Geray caminiñ azbarında medreseniñ temelni qoydı, o medrese bugüngece saqlanmadı. Sovetler devrinde cami qapalı edi. Onıñ yuqarı qısmında müzeyniñ arheologiya bölüginiñ sergisi, aşağı qısmında ise lapidariy (mimariy detaller, parçalar, yazılar ve resimlernen taşlar tutulğan yer) buluna edi.
 Şimdi cami imanlılar içün açıq.

## Qaydlar

## Bağlantılar
* Большая ханская мечеть