ئیسماعیل ولیانی

**ئیسماعیل ولیانی** ناسراو بە **شێخ ئیسماعیلی ولیانی** موسڵمانێکی سوننی سۆفی شافعیە
وێنۆک|547x547پیکسڵ|مەرقەدی حەزرەتی شێخ ئیسماعیل ولیانی - ڕۆڤیا - کوردستان
وێنۆک|435x435پیکسڵ|زیکری دەروێش و مەنسوبانی تەریقەتی قادری ولیانی - بە سەرپەرشتی سەید شێخ وریا شێخ سەعید ولیانی بەرزنجی
سەید ئیسماعیلی ولیانی یەکێکە لە زاتە گەورەکانی بنەماڵەی بەرزنجییەکان، کوڕی شیخ محمدی نۆدێیە کە ناسراوە بە (کبریتی سوور) کوڕی سەید عەلی وەندەرێنە، کوڕی شێخ بابا ڕەسولی گەورە، نەسەبیشی دەگەڕێتەوە بۆ قوطبی عاریفان حەزرەتی سەید عیسای بەرزنجە، شێخی ولیانی لە گوندی (نۆدێ) لە ساڵی ١٠٨١ی کۆچی لەدایکبووە، لەخزمەت باوکیدا گەورە بووە کە شێخ محمد ئەمین نۆدێی بووە باوکی، زانستە ئایینییەکانی خوێندووە و فێری قورئانی پیرۆز و نەحو و صەرف و فیقھ و زانستەکانی تر لە خزمەت باوکی و کەسانی تر فێربووە.

شێخی ولیانی خاوەن یادگەیەکی زۆر بەھێز بووە و پێش ھاوتەمەنەکانی خۆی کەوتووە لە تێگەیشتن لە زانستەکاندا، لە ماوەیەکی کەمدا پلەیەکی بەرزی زانستی پێدرا کە کەسانی تر چەندین ساڵیان دەویست تا بەدەستی بھێنن، دوای ئەوەی قووڵبووەوە لە ھەموو زانستەکان، ئیجازەی زانستی لەخزمەتی باوکیدا وەرگرت و بوو بە زانا، بەڵام تەنھا بە فێربوونی زانستە ڕووکەشییەکان نەوەستا و ھەوڵی فێربوونی زانستە ھزری و فەلسەفییەکانیشی دا، بەمەش بە ئاڕاستەی زانستی تەصەوف ڕێی گرتە بەر بەبێ گوێدان بە مەترسی و قورسی ڕێگاکەی، بەمەش توانی نەفسی خۆی خاوێن بکاتەوە و دوای ماوەیەک ئیجازەی ھەردوو تەریقەتی (نوربەخشی) و (عەلەوی) لە باوکی وەرگرت، کە تەریقەتی نوربەخشی تاکە تەریقەت بوو لای شێخەکانی بەرزنجە ھەتا سەردەمی شێخ بابا ڕەسولی گەورە، کە شێخ بابا ڕەسول کە لە ساڵی ٩٨٣ ی کۆچی لەدایکبووە دوای ئەوەی سلوکی تەواو کرد بەپێی تەریقەتی نوربەخشی، تەریقەتی عەلەوی وەرگرت کە یەکێکە لە لقەکانی تەریقەتی خەڵوەتی لەسەر دەستی ھەردوو شێخ نور اللە و شکر اللە، ئیرشادی موریدەکانی کرد و لە سەردەمی شێخ بابا ڕەسولەوە ھەتا سەردەمی شێخ محمدی نۆدێ ھەردوو تەریقەتی نوربەخشی و عەلەوی بەربڵاو بوون لە کوردستان و عێراقدا ھەروەھا لە دیاربەکر و حەلەب

شێخی ولیانی ھەردوو تەریقەتی نوربەخشی و عەلەوی وەرگرت لە باوکی و دەستی کرد بە گەڕان، ھەتا لە ناوچەی قەرەداغ جێگیر بوو و خەڵوەتی کرد کە ناوچەی (کەسنەزان) و ناوچەی (ولیان) کە تا ئێستاش شوێنی خەڵوەتەکان ماون و خەڵک زیارەتیان دەکات، ئەو ماوەیەشی لەم دوو خەڵوەتە بەسەری بردووە لەنێوان حەوت بۆ ھەشت ساڵ بووە بەپێی ھەندێ سەرچاوە و خەڵکی متمانە پێکراو، لەم ماوەیەشدا زۆر حەزی لە خەڵوەتەکە بوو و دەیویست ژیان دوور لە خەڵک بەسەر ببات و خۆی تەرخان بکات بۆ پەرستنی خودا، بە بچووک سەیرکردنی ئەم دونیا فانییە و دەرپەڕاندنی ڕوحی پاکی لە کەلەپچەکانی لەش، بەمەش شێخی ولیانی توانی ھەموو پلەکانی زوھاد و صۆفییەکان ببڕێت، ڕۆژ بەڕۆژ پلەی مەعنەوییەکەی بەرزتر دەبوو

دوای ئەوەی دەمری پێ کرا ئیرشاد بکا، دەستی پێکرد و ڕووی کردە بەغداد، لەوێ سەردانی شێخ ئەحمەدی ئەحسائی کرد و بەیعەتی پیدا و تەریقەتی قادری لەخزمەتی وەرگرت، دوای ئەوەی چەند چلەیەک لە خەڵوەت مایەوە، گەڕایەوە بۆ کوردستان و تەریقەتی قادری لەگەڵ خۆی ھێنا کە لەو کاتەدا لە کوردستان ناسراو نەبوو، شێخ مستەفای خۆشناوی ناسراو بە شامی بوو بە ھاوەڵی و بەڕێکەوتن بۆ گوندی (قازانقایە) لە ناوچەی قەرەداغ، لەوێ دوای تێپەڕاندنی قۆناغە ڕوحییەکان ئیجازەی وەرگرت و بوو بە یەکێک لە خەلیفەکانی شێخی ولیانی و ڕۆیشت بەرەو ناوەچەی (خۆشناو) و (کوی) خەڵکیش لێی کۆبونەوە و بوون بە مورید و تەریقەتیان وەرگرت پاشان چوو بۆ شام و لەوێ تەریقەتەکەی بڵاو کردەوە، لەم کاتانەشدا شیخی ولیانی لە (قازانقایە) مایەوە و خەڵکێکی زۆر ڕوویان تێکرد و بەشێکی زۆر لە زانایانی کوردستان شوێنی کەوتن، کەراماتەکانی لەناو خەڵکدا بەربڵاو بوو، لەوانەش بۆنمونە: شێخ محێدینی کەرکووکی دەفەرموێت: چەندین کەرامەتم لێی دیوە بۆنمونە بەسەر ئاو ڕۆیشتن و بینی حەزرەتی خدری زیندە و سەرخستن و دورخستنەوەی بەرپرسەکان لە پلەکانیان بە دووعای ئەو، ھێنانی میوە کە ھی ئەو وەرزە نەبێت

## لە کوڕەکانی شێخی ولیانی
# شێخ ڕەزا، کە یەکێکە لە ئەولیا گەورەکانی سەردەمی خۆی لە کوردستان و ناسراوە بە شێخ ڕەزای دێلێژە
# شێخ عبدالکریمی خاوێ
# شێخ مەحموودی کڵێسە
# شێخ ڕەسول
# شێخ عبدالرحمن گۆرەکەی لە گوندی بلوکێنە سەر بە ناحیەی ئاغجەلەر باپیرە گەورەی شێغەکانی ئاغجەلەرە شێغ مھدی عارف أحمد حسن حسین حسین موسی عمر عبدالرحمن أسماعیل ولیانی
# شێخ مارفە کۆسەی کانی کەوە
# شێخ یەحیا ناسراو بە (کاک یەحیای دێوانە)
پیری ولیانی ھەزاران مورید و خۆشەویستی ھەیە، چەندین خەلیفەی ھەیە لەوانەش: شێخ ڕەزای دێلێژە، شێخ موئمینی سازانی، شێخ عبداللە عەبداڵانی، شێخ عبدالغنی نابلسی، دەرویش مصطفی خۆشناوی، فەقی مچەی جاف م شێخ عەلی سوسێ، شێخ عەلی دۆڵپەموو کە مامۆستای شێخ مارفی نۆدێ بوو و شێخ مارفی نۆدێ لە ڕێی شێخ عەلی دۆڵپەموو تەریقەتی قادری وەرگرتبوو

## وەفاتی
دوای ماوەیەک سەفەری کرد بۆ ناوچەی بادینان بۆ ئیرشاد و زیارەتی موریدەکانی، لەوێ نەخۆش کەوت و وەفاتی کرد، پاشان لە گوندی ڕۆڤیا بەخاک سپێردرا لە ساڵی ١١٥٨ ی کۆچی

شێخ ئیسماعیلی ولیانی بوو بە باپیری ھەریەکە لە ساداتی: قازان قایە، کەسنەزانی، خاوێ، دێلێژە، کانی کەوە، ءاغجەلەر، گۆپتەپە، قەرەچیوار، ھەشەزینی، کانی خاکی، کانی چنار،

## سەرچاوەکان

# عبد الکریم المدرس – علماءنا فی خدمة العلم والدین – لا ٩٥ – ٩٦.
# محمد الخال – الشیخ معروف النودھی – لا ٨٧.
# حسین القاضی – سراج السالکین – لا ١٠ – ١٢.
# کتێبی «کەسایەتییە مەزنەکانی نێو دونیای تەسەوف / لە نوسینی :- یاد نورسی»
# مەلا عبد الکریم المدرس – علماء فی خدمة العلم والدین
# بابە شیخ مەردۆخی ڕۆحانی - مێژووی ناودارانی کورد
# مەلا طاھر مەلا عبداللە بەحرکەیی - مێژووی زانایانی کورد
# مەلا عبدالکریمی مودەریس - بنەماڵەی زانیاران

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ڕێبازی قادری