open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سێ شانشینەکە

**سێ شانشینەکە** (بە چینی: 三国时代 چینی دێرین:三國時代 خوێندنەوە:سانگوۆ شیدای) لە ٢٢٠ تا ٢٨٠ی زاینی زنجیرە فەرمانڕەوایی بەش بەش بوو لە سەردەمی دێرینی چین کە لەناویاندا ویلایەتی وێی، شوو، ووی تیابوو بە کۆتایی ھاتنی ئیمپراتۆریەتی ھان سەردەمی سێ شانشینەکە دەستی پێکرد کە تیایدا ئیمپراتۆریەتی جین و شانشینی یان لە نیمچەدوورگەی لیاودۆنگ، کە سەردەمەکە بەردەوام بوو لە ٢٣٧ بۆ ٢٣٨

## سەرچاوەکان


 
 

پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین
پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین
پۆل:سێ شانشینەکە
قەرەسوو

**قەرەسوو** یان **خوەرەسوو** (، ) ڕووبارێکە لە دەشتی کرماشان کە لە ناو خوودی شاری کرماشان تێدەپەڕێت. ئەم ڕووبارە لە سەراوی ڕوانسەر لە باکووری ڕۆژاوای کرماشان سەرچاوەی گرتووە و لە دوای تێپەڕبوون لە شار، لە ناوچەی فەرامان لەگەڵ ڕووباری گاماسیاو تێکەڵ دەبێتەوە.

## پێشانگا


Çem-i Qeresü, Kirmaşan 2.jpg|پارکی قەراخی قەرەسوو



## سەرچاوەکان

* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ڕووبارەکانی کوردستان
پۆل:ڕووبارەکانی ئێران
پۆل:ڕووبارەکانی پارێزگای کرماشان
پۆل:ھێماکانی کرماشان
باڵەکایەتی

**باڵەکایەتی** دەڤەر یاخود ناوچەیەکی ئیدارەی سۆرانە لە پارێزگای هەولێر لە باشوری کوردستان کە قەزای چۆمان ناوەندی ئەو دەڤەرەیە، کە خەڵکی ئەو دەڤەرە و خاوەنی زەویەکان پێیان دەگوترێت باڵەک، باڵەکایەتی سنورێکی بەرفراوانی هەیە و ناسراوە بە شاخ و بەرزایی و دیمەنی دڵڕفێن و ناوازە کە ناوەندێکی گەشتیاری گرینگی کوردستانە و لە هەر چوار وەرزی ساڵ گەشتیارێکی زۆری ناوخۆیی و بیانی لە شار و وڵاتە جیاوازەکان ڕووی تێدەکەن، هەروەها پێویستە بیرمان نەچێت کە باڵەکایەتی ناوەندێکی گرینگی شۆڕشەکانی کوردایەتی بوە و بەردەوام شوێن و لانکەی پێشمەرگە و خەباتی کوردایەتی گەلی کورد بوە، هەروەها باڵەکایەتی گرینگی ئابوری و بازرگانیشی هەیە بەهۆی بونی دەروازەی نێودەوڵەتی حاجی ئۆمەران و ڕێگای نێودەوڵەتی هامڵتۆن کە حاجی ئۆمەران بە پارێزگای هەولێر و ئیدارەی سۆران دەبەستێتەوە، جوگرافیای باڵەکایەتی لە ڕۆژھەڵاتەوە بریتییە لە شارستانی پیرانشار کە بە زنجیرەچیای قەندیل درێژ دەبێتەوە بۆ سنووری شارەدێی سەنگەسەر سەر بە پارێزگای سلێمانی، ھەروەھا لووتکەی ھەڵگۆرد بەرزایییەکەی ٣٦٠٧ مەتر لە ئاستی ڕووی دەریاوەیە و سنووری ڕۆژاوای بە شارۆچکەی سۆران دەبەستێتەوە، ھەروەھا باکووری بە سنووری شارەدێی سیدەکان سەر بە قەزای سۆران کۆتایی دێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:جوگرافیای کوردستان
پۆل:جوگرافیای عێراق

ناحیەی قەسرێ
می ژوو

**می ژوو** (١٦٥ تا ٢٢١ی زاینی)، ناو زیژۆنگ، ژەنەڕاڵێکی سەربازی و سیاسەتمەدارێکی چینی بوو لە سەردەمی دواتری ھان واتا رۆژھەڵاتی ھان لەژێر لۆرد لیو بێی لە سەردەمی سێ شانشینەکە خزمەتی دەکرد. دوای ئەوەی لیو بێی شانشینی شوو ھانی دامەزراند خوشکی ژەنەڕال می ژوو، خاتوو می، ھاوسەرگیری لەگەل لیو بێی کرد

## سەرچاوەکان

* 


پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢ەم
پۆل:مردووانی ٢٢١
پۆل:ژەنەڕالەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان لە جیانگسو
پۆل:ژەنەڕالەکانی ژێر لیو بێی
پۆل:بەرپرسەکانی ژێر لیو بێی
ئەوینی سێ شانشینەکە

**ئەوینی سێ شانشینەکە** (بە چینی دێرین: 三國演義، چینی سادەکراو: 三国演义 خوێندنەوە: سانگوۆ یانیی) ڕۆمانێکی مێژوویی سەدەی ١٤یەمی زایینیە، کە باس لە مێژووی سێ شانشینەکە و کۆتا ساتی ئیمپراتۆریەتی ھان دەکات لە مێژووی دێرینی چین، مێژووی کتێبەکە لە ١٦٩ی زایینی تاوەکوو ٢٨٠ی زایینی کە لەم سەردەمەدا چین دەست بەیەکگرتنەوەی فەرمانڕەوایەتی ئەکات. ڕۆمانەکە بە شێوەیەکی سەرەکی پشتی بەستووە بە مێژووی سێ شانشینەکە 三國志 لەلایەن چێن شۆودا نوسراوەتەوە.

## سەرچاوەکان

* 
پۆل:ڕۆمانەکانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ
پۆل:ڕۆمانە مێژووییەکان
پۆل:ڕۆمانە چینییەکانی سەدەی ١٤یەمی زایینی
پۆل:ئەو ڕۆمانانەی کراونەتە کۆمیک
پۆل:ڕۆمانە چینییەکان کە کراونەتە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی
پۆل:ئەو ڕۆمانانەی چیرۆکەکانیان لەبارەی شاندۆنگەوەیە
پۆل:ئەو ڕۆمانانەی چیرۆکەکانیان لەبارەی جیانگسیەوەیە
پۆل:ئەو ڕۆمانانەی چیرۆکەکانیان لە بارەی ھونانەوەیە
پۆل:ئەو ڕۆمانانەی چیرۆکەکانیان لەبارەی شێنسییەوەیە
پۆل:ئەو ڕۆمانانەی چیرۆکەکانیان لە بارەی چۆنگچینگەوەیە
پۆل:ئەو ڕۆمانە چینییانەی کراونەتە فیلم
پۆل:ئەو ڕۆمانانەی لەبارەی رۆژاوای ھانەوە نوسراون
پۆل:ئەو ڕۆمانانەی کراونەتە یاری ڤیدیۆیی
پۆل:ئەو ڕۆمانانەی لەبارەی سیچوانەوە نوسراون
پۆل:ئەو ڕۆمانانەی چیرۆکەکانیان لە بارەی چیانگسوەوە نوسراوە
پۆل:ڕۆمانە چینییەکانی سەدەی ١٤یەمی زاینی
پۆل:ئەو ڕۆمانانەی لەبارەی ڕۆژاوای ھانەوە نوسراون
لیو یوان (ھان ژاوۆ)

لیو یوان (劉淵) ناو: یوانھای (元海)، بە فەرمی **ئیمپراتۆر گوانگوێنی ھان** (ژاوۆ) (漢(趙)光文帝)، ئیمپراتۆری دامەزرێنەر لە ڕەگەزی سیۆنگنو بۆ ویلایەتی ھان ژاوۆ لە ٣٠٨

## سەرچاوەکان


پۆل:مردووانی ٣١٠
پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر
پۆل:ئیمپراتۆرە پێشووەکانی ژاوۆ
پۆل:ژەنەڕالەکانی ئیمپراتۆریەتیی جین (٢٦٥-٤٢٠)
پۆل:خەڵکی لولیانگ
پۆل:ژەنەڕالەکانی شێنسی
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی چوارەمی زایینی
پۆل:ژەنەڕالەکانی شانسی
شی لێ

**شی لێ** (٢٧٤-٣٣)،  ناو: شیلۆنگ، **بە فەرمی ئیمپراتۆر مینگی [[ژاۆی دواتر]]**، ئیمپراتۆرێکی چینی لە ڕەگەز جیێ لە دامەزراندنی ژاۆی دواتر لە تەمەنێکی گەنج وەک کۆیلە فرۆشرا لەلایەن ئەفسەرەکانی جین، بەڵام دواتر یارمەتی درا بۆ ئەوەی کودەتایەک دروست بکات و ھەنگاو بە ھەنگاو بووە ژەنەڕالێکی بەھێز

## سەرچاوەکان


پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی چوارەمی زایینی
پۆل:ژەنەڕالەکانی شانسی
پۆل:لەدایکبووانی ٢٧٤
ژاوۆی دواتر

**دواین ژاوۆ** (بە چینی:后赵 چینی دێرین:後趙 خوێندنەوە: ھۆو ژاوۆ: ٣١٩ تا ٣٥١) ویلایەتێک بوو لە شانزە شانشینەکە لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی جین لە مێژووی دێرینی چین، دواین ژاوۆ لەلایەن خێزانی خانەدانی شی دامەزراوە کە لە ڕەگەزی جیێ بوون رەگەزێ جیێ بە تەواوی لەوانەیە خەڵکانی یێنیسێیان بن وەبە نزیکترین زمان بکەن لە چینیەوە (زمانی یێنیسێیان)

کاتێک ژاوۆی دواتر دامەزرا لەلایەن شی لێ، پایتەخەتەکەی سیانگوۆ بوو (لە جیھانی ئەمرۆدا: 襄國 سینگتای، ھێبێی) بەڵام لە ٣٣٥ شی ھو پایتەختی وڵاتی گواستەوە بۆ یێیچێنگ (鄴城، لە جیھانی مۆدێرنی ئەمڕۆدا:  ھاندان، ھێبێی)

## ئەمانەش ببینە

* وو ھوو
* لیو یوان
* شی لێ

## سەرچاوەکان


پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین
پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین
پۆل:دامەزراوەکانی چین لە سەدەی چوارەم
شەڕی چانگبانگ

**شەڕی چانگبانگ** شەڕێک بوو لەنێوان دوو لۆرد چاو چاو لەگەڵ لیو بێی لە تشرینی یەکەمی ٢٠٨ لە رۆژاوای ڕۆژھەڵاتی ھان لە چین، شەڕەکە لە چانگبان (لە جیھانی مۆدێرنی ئەمرۆ، بەشی دووداو، جینگمێن، ھوبێی) ڕووی دا.

## سەرچاوەکان

پۆل:٢٠٨
پۆل:کۆتایی ئیمپراتۆریەتیی ھان
گۆنگسون زان

وێنۆک|لۆرد گۆنگسون
**گۆنگسون زان** لۆرد و ژەنەڕاڵێکی سەربازی بوو کە لەسەردەمی رۆژاوای ئیمپراتۆریەتی ھان دەژیا لە مێژووی دێرینی چین.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لۆردە جەنگییەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢ەم
پۆل:سیاسەتمەدارەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان لە ھیبێی
پۆل:مردووانی ١٩٩
پۆل:ژەنەڕالەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان لە ھیبێی
یوان شوو

[وێنۆک|وێنەی یوان شوو لەلایەن وێنەکێشێکی [ئیمپراتۆریەتی چینگ]]
**یوان شوو** لۆرد و ژەنەڕاڵێکی چینی بوو لە ساڵە دواییەکانی حکوومەتی ھانی ڕۆژھەڵاتدا دەژیا. دوای کەوتنی ئیمپراتۆریەتی ھان یوان شوو توانی گەشە بکات و خۆی وەک ئیمپراتۆر بناسێنێت و لە ١٩٧ی زاینیدا ئیمپراتۆریەتی ژۆنگ دابمەزرێنێ، ھەرچەند دوای مردنی ئیمپراتۆریەتەکەی ڕووخا.

## سەرچاوەکان

* 


پۆل:مردووانی ١٩٩
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢ەم
پۆل:ئیمپڕاتۆرە چینییەکان
پۆل:ژەنەڕالەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان لە ھێنان
پۆل:سیاسەتمەدارەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان لە ھێنان
پۆل:لۆردە جەنگییەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان
پێنج بەربەر

**وو ھوو** یان پێنج بەربەریەکان (بە چینی: 五胡 خوێندنەوە: وو ھوو) لە مێژووی چیندا دەگەڕێتەوە بۆ پێنج خەڵکی دێرین کە ھان نەبوون و کۆچیان کردووە بۆ باکووری چین لە رۆژاوای رۆژھەڵاتی چین نیشتەجێبوون لەوێشەوە دەستیان بەسەر ئیمپراتۆریەتی جین گرتووە و شانشینینێکی تایبەت بەخۆیان دامەزراندووە لە سەدەی ٤م و پێنجەمی زاینی.. ئەو خەڵکانە پۆلێن دەکران بۆ پێنج گرووپی بەربەری وەک سیۆنگنو، جیێ، سیانبێی، دی و چیانگ،

## سەرچاوەکان


پۆل:سێ شانشینەکە
پۆل:شانزە شانشینەکە
پۆل:پێنج بەربەرییەکان
پۆل:خەڵکی مەغۆل
پۆل:ئیمپراتۆریەتیی جین (٢٦٥-٤٢٠)
پۆل:خەڵکی دێرینی چین
چین (پێشوو)

**چینی پێشوو**، وە ھەورەھا پێی ئەوترا **فو چین** (苻秦)، (٣٥١ تا ٣٩٤) یەکێک بوو لە زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین لە سەردەمی شانزە شانشینەکە لە مێژووی دێرینی چین، کە لەلایەن ڕەگەزی (دی)وە ئەفسەر فو جیان لە ٣٨٥ دامەزراوە. جگە لە ناوی ئیمپراتۆریەتەکە چینی پێشوو زۆر کەمتر و بێ توانا تر بوو لە ئیمپراتۆریەتی چین، کە ئیمپراتۆریەتی چین فەرمانڕەوایەتی تەواوی چینی دەکرد لە سەدەی سێیەمی پێش زاین لە مێژوو. ھاوەڵناوی (پێشوو) بەکارھاتووە بۆ لەیەکتر جیاکردنەوەی (چینی دواتر) کە ویلایەتێکە لە  (٣٨٤ تا ٤١٧ی زاینی) بوونی ھەبووە.

## سەرچاوەکان


پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین
پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین
پۆل:دامەزراوەکانی ٣٥١
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ٣٩٤
پۆل:چینی پێشوو
یوان شاوۆ

وێنۆک
**یوان شاوۆ** (袁绍,) ، ناو:بێنچو (本初)، ژەنەراڵێکی سەربازی، سیاسەتمەدار و لۆرد بوو لە سەردەمی رۆژاوای ئیمپراتۆریەتی ھان لە مێژووی دێرینی چیندا. ناوچەکانی باکووری چینی بەرێوە بردووە لە سەردەمی کۆتایی ھاتنی ئیمپراتۆریەتی ھان و جەنگی ناوخۆی ناوچەکانی ئەو سەردەمە. ھەروەھا برای لۆرد یوان شوو بوو کە کۆنترۆلی ناوچەکانی دەریای ھوایی کردبوو. 

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:مردووانی ٢٠٢
پۆل:ژەنەڕالەکانی ھێنان
پۆل:لۆردە جەنگییەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان
پۆل:سیاسەتمەدارەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان لە ھێنان
لیو بێی

**لیو بێی** (بە چینی:劉備 ١٦١ تا ١٠ی حوزەیرانی ٢٢٣) ناو:سواندێ (玄德)، پێشووتر لۆردێکی رۆژاوای ئیمپراتۆریەتی ھان کە دواتر شوو ھانی دامەزراند لە سەردەمی سێ شانشینەکە و بووە یەکەم فەرمانڕەوا لە سێ شانشینەکە. باوکی لە تەمەنێکی زوو کۆچی دوایی کرد و لیو بێی بۆ ئەوەی یارمەتی دایکی بدات لەتەمەنی مناڵیدا پێڵاو و پووشی فرۆشتووە، دواتر کە گەورە بووە و گەیشتوە بە تەمەنی پانزە ساڵی، دایکی ناردوویەتی بۆ خوێندن لە ژێر لوو ژی بخوێنێت، دواتر دوای خوێندن لەژێر ژەنەڕال لوو ژی و شارەزا بوونی لە بواری سەربازی دەست ئەکات بە کۆکردنەوەی میلیشیا و سەربازی تایبەتی خۆی بۆ جەنگان دژی کودەتایەک بەناوی (کودەتای سەرپێچە زەردەکان) لیو بێی لە تەمەنی گەنجی لە زۆر جەنگ بەشداری کردووە و بەوھۆیەوە ناوبانگی پەیداکردووە، و لە دژی ژەنەڕال دۆنگ ژوۆیش شەڕی کردووە. دواتر چووە پاڵ ھاوڕێی مناڵیەکەی گۆنگسون زان و لە دژی یوان شاۆ جەنگی کردووە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٦١
پۆل:مردووانی ٢٢٣
پۆل:لۆردە جەنگییەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان
پۆل:سیاسەتمەدارەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان لە ھیبێی
پۆل:ژەنەڕالەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان لە ھیبێی
پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر
پۆل:ژەنەڕالەکانی ژێر یوان شاۆ
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٣یەمی زایینی
پۆل:خێزانی لیو بێی
پۆل:ژەنەڕالەکانی ژێر چاوۆ چاوۆ
پۆل:ژەنەڕالەکانی ژێر یوان شاوۆ
پۆل:پەیوەندیدارەکان بە لیو بیاوۆ
پۆل:فەرمانبەرەکانی ژێر چاوۆ چاوۆ
پۆل:بەڕێوەبەرانی ژێر یوان شاوۆ
پۆل:ھەڵگرانی-پۆستی-سیاسی لە ھوبێی
پۆل:ھەڵگرانی پۆستی-سیاسی لە سیچوان
خاتوو می

**خاتوو می** خوشکی بچووکی ژەنەڕال می ژوو و ھاوسەری پاشا لیو بێی بوو، کە مناڵەکانی خەریک بوو لەلایەن ژەنەڕال لوو بوو دەستگیر بکرێن لە ١٩٦ی زاینی، بەگوێرەی سەرچاوەکان خاتوو می بەوە لە مێژوودا ناسراوە کە ژیانی خۆی کردە قوربانی لە جەنگی چانگبانگ بۆ ئەوەی دڵنیایی ئەوە بکاتەوە کە ژاۆ یون و مناڵە ساوایەکەی سەلامەتن

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢ەم
پۆل:خەڵکی لینیونگانگ
پۆل:خێزانی لیو بێی
باوۆ سین

**باوۆ سین** (١٥٢ تا ١٩٢) لۆرد، سیاسەتمەدار و ژەنەڕاڵ بوو لە سەردەمی رۆژاوای ئیمپراتۆریەتی ھان لە سەردەمی دێرینی چین

## سەرچاوەکان


پۆل:مردووانی ١٩٢
پۆل:ژەنەڕالەکانی ژێر چاوۆ چاوۆ
پۆل:ژەنەڕالەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان لە شاندۆنگ
پۆل:سیاسەتمەدارەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان لە شاندۆنگ
پۆل:فەرمانبەرەکانی ژێر چاوۆ چاوۆ
پۆل:لۆردە جەنگییەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان
کۆلێت

**سیدۆنی-گابریل کۆلێت** (٢٨ی کانوونی دووەمی ١٨٧٣ – ٣ی ئابی ١٩٥٤)، کە بە کۆلێت ناسراوە، ژنە نووسەری فەڕەنسی بوو. ساڵی ١٩٤٨ بۆ خەڵاتی نۆبڵ لە ئەدەب کاندید کرا. کۆلێت ھەروەھا ناسراوە بۆ کاری ئەکتەری و ڕۆژنامەوانی. بەناوبانگترین کاری کۆلێت نووسینی *گی گییە* لە ساڵی ١٩٤٤.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٣
پۆل:مردووانی ١٩٥٤
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ژنانی دووڕەگەزخواز
پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز
سیما ھویی

**سیما ھویی** (مردن ٢٠٨) ناو:دیساۆ، ڕەبەنێک بوو لە سەردەمی رۆژاوای ئیمپراتۆریەتی چین ئەژیا لە مێژووی دێرینی چین

## لەناو ڕۆمانی (ڕۆمانس لە سێ شانشینەکە)
لە بەرگی ٣٧ی ڕۆمانی مێژوویی سەدەی ١٤یەمی زاینی، لە ڕۆمانس لە سێ شانشینەکە دا نوسراوە سیما ھویی کەسێکی بێ خەم و خامۆش بوو، کە پەیوەندیەکی نزیکی ھەبوو لەگەڵ ڕاوێژکار پانگ تۆنگ، ھەروەھا لە تۆمارەکە پانگ تۆنگ وەک برا بچووک ئاماژە پێدەکات.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:خەڵکی ئیمپراتۆریەتیی ھان پەیوەیست بە سێ شانشینەکە
پۆل:خەڵکانی ھێنان
فو جیان (٣١٧-٣٥٥)

**فو جیان** (بە چینی:苻健 ٣١٧ تا ٣٥٥ی زاینی) ناوی کەسی: پو جیان بە فەرمی: **ئیمپراتۆر جینگمینگی چینی (پێشوو)** س ئیمپراتۆرێکی بە ڕەگەز چینی|دی دامەزرێنەری ویلایەتی چینی پێشوو

## سەرچاوەکان


پۆل:ئیمپراتۆریەتیی جین (٢٦٥-٤٢٠)
پۆل:خەڵکی ژاوۆی دواتر
پۆل:ئیمپراتۆرەکانی پێشووی چین
پۆل:لەدایکبووانی ٣١٧
پۆل:مردووانی ٣٥٥
پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی چوارەمی زایینی
پانگ تۆنگ

**پانگ تۆنگ** (١٧٩–٢١٤) ناو:شییوان، ڕاوێژکارێکی لۆرد لیو بێی بووە لە کۆتا سەردەمی ڕۆژاوای ئیمپراتۆرییەتی ھان لە مێژووی دێرینی چین، پانگ تۆنگ لەگەڵ ژوگێ لیانگ، سو شوو، سیانگ لانگ، خوێندوویەتی نازناوی "باڵندەی ئاگرینی فۆنێکس" لێنرا بوو بەھۆی ھەڵسوکەوتە ھاوڕێیەتیانەکەی

و خزمەتی ژەنەڕال ژۆو یوی دەکرد، و ھاوڕێی لو جی و گوشاۆ بوو پێش ئەوەی بچێتە پاڵ لیو بێی لە ٢٠٩.

## تێبینییەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ٢١٤
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٩
پۆل:بەرپرسەکانی ژێر لیو بێی
ئیمپراتۆر لینگی ھان

**ئیمپراتۆر لینگی ھان** (١٥٦ تا ١٣ی ئایاری ١٨٩) ناوی کەسی لیو ھۆنگ، دوانزەم و یەکێک بوو لە بەھێزترین ئیمپراتۆرەکانی سەردەمی رۆژاوای ئیمپراتۆریەتی ھان 

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:مردووانی ١٨٩
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢ەم
پۆل:فەرمانڕەوا چینیەکانی سەدەی ٢می زایینی
پۆل:مردووانی سەدەی ٢ەم
پۆل:فەرمانڕەوا مناڵەکان لە ئاسیا
پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتی ھان
پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی دووەم
سوون جیان

**سوون جیان** (خوێندنەوە: سوون جیان) (١٥٥ تا ١٩٩ی زایینی)، لۆرد و ژەنەڕاڵێکی سەربازی بوو کە لەسەردەمی ڕۆژاوای ئیمپراتۆرییەتی ھان ژیاوە لە مێژووی دێرینی چین، ھەرچۆنێک بێت **لۆرد سوون** ھاوپەیمانی لەگەڵ لۆرد یوان شوو بەست لە ١٩٠ی زایینی بۆ پاراستنی ئیمپراتۆرییەتی ھان لە کەوتن چونکە لەم سەردەمە لۆردە جەنگییەکان بەیەکەوە ھەوڵیان ئەدا ئیمپراتۆرییەتەکە لاواز بکەن و بیڕوخێنن، لۆرد سوون ھەروەھا باوکی سوون چوانیشە، کە یەکێک بوو لە کەسە چالاکەکان کە ھەنگاو بە ھەنگاو رۆژاوای وی دامەزراند و خۆی وەک ئیمپراتۆر ناساند لە ٢٢٩، لۆرد سوون جیانیش نازناوی دوای مردنی ئیمپراتۆر ولیێ (武烈皇帝) بوو

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٥٥
پۆل:مردووانی ١٩١
پۆل:لۆردە جەنگییەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان
پۆل:خێزانی سوون چوان
سوون سێ

وێنۆک
**سوون سێ** (١٧٥ تا ٢٠٠ی ززاینی) ناو:بۆفو، سیاسەتمەدار، ژەنەڕال، لۆردێکی چینی بوو لە سەردەمی رۆژاوای ئیمپراتۆریەتی چین ئەژیا. کوڕە گەورەی لۆرد سوون جیانە

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لۆردە جەنگییەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٥
پۆل:مردووانی ٢٠٠
پۆل:خێزانی سوون چوان
پۆل:چینییە ئەفسانەییەکان
سوون چوان

وێنۆک
وێنۆک|پەیکەری سوون چوان
**سوون چوان** (بە چینی:孫權  (١٨٢ تا ٢١ی ئایاری ٢٥٢)، ناو:ژۆنگمۆو ()، بە فەرمی وەک ئیمپراتۆر دای ئیمپراتۆرییەتی وو ناسراوە (مانای: ئیمپراتۆریی مەزنی وو) دامەزرێنەری ڕۆژھەڵاتی وو بوو لە سەردەمی سێ شانشینەکە، لە ساڵی ٢٠٠ بووە خاوەن و کۆنتڕۆلکەری ئەو ناوچانە کە لە براکەی سوون سێوە بۆی مابوویەوە. دوای ئەوە بە فەرمی فەرمانڕەوایەتییەکەی خۆی ناساندوو بۆ ماوەی ٢٢٢ تا ٢٢٩ فەرمانڕەوایەتی وی کرد وەک پاشای ئیمپراتۆرییەتی وو، و لە ٢٢٩ بۆ ٢٥٩ی زایینی وەک ئیمپراتۆرییەتی وو خۆی ناساند، بەپێچەوانەی ڕکابەرەکانی چاوۆ چاوۆ، لیو بێی، سوان چوان لە تەمەنێکی بچووکتر لەوان دەستی بە فەرمانڕەوایەتی کرد و حەزێکی زیاتری ھەبوو بۆ وڵاتەکەی و بەشێوەیەک فەرمانڕەوایەتی دەکرد کە لە سیاسەت و ئایدۆلۆژیاکان جیای دەکردەوە

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢
پۆل:مردووانی ٢٥٢
پۆل:لۆردە جەنگییەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان
پۆل:خێزانی سوون چوان
پۆل:ژەنەڕالەکانی جیانگسو
پۆل:ئیمپراتۆرەکانی ڕۆژاوای وو
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٣یەمی زایینی
پۆل:ئیمپراتۆرەکانی ڕۆژاوای وو
پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر
پۆل:ھەڵگرانی-پۆستی-سیاسی لە ھوبێی
سوون کوانگ

**سوون کوانگ** لۆردێکی چینی بوو لە سەردەمی رۆژاوای دێرینی چین، سوون کوانگ برا بچووکیبرای سوون چوانی دامەزرێنەری ئیمپراتۆریەتی ڕۆژھەڵاتی وو لە سەردەمی سێ شانشینەکە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:خێزانی سوون چوان
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢ەم
پۆل:مردووانی سەدەی ٣یەم
سوون یی

**سوون یی** (١٨٤ تا ٢٠٣ی زاینی)  سیاسەتمەدار و ژەنەڕاڵێکی چینی بوو سوون یی برای سوون چوانی دامەزرێنەری ئیمپراتۆریەتی ڕۆژھەڵاتی وو لە سەردەمی سێ شانشینەکە.

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤
پۆل:ژەنەڕالەکانی ژێر سوون چوان
پۆل:خێزانی سوون چوان
پۆل:مردووانی ٢٠٣
پۆل:بەپرسەکانی ژێر سوون چوان
خاتوو وو (ھاوسەری سوون جیان)

**خاتوو وو** (مردن ٢٠٢) خانمێکی خانەدانی چینی بوو، لەدوای مردن نازناوی خانمە ئیمپراتۆری پێ بەخشرا بۆ ئیمپراتۆریەتی ڕۆژھەڵاتی وو، خاتوو وو ھاوسەری سوون جیان بوو کە لەسەردەمی رۆژاوای ئیمپراتۆریەتی ھان دەژیا لە مێژووی دێرینی چین، چوار کوڕ و یەک کچی ھەبوو وەک (سوون سێ، سوون چوان، خاتوو سوون، سوون یی، سوون کوانگ) دوایی ئەوەی کوڕەکەی سوون چوان ئەبێتە دامەزرێنەری ئیمپراتۆریەتی ڕۆژھەڵاتی وو لە سەردەمی سێ شانشینەکە خاتوو وو نازناوی **خانمە ئیمپراتۆری دایک** وەردەگرێت. 

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢ەم
پۆل:خێزانی سوون چوان
پۆل:خەڵکانی سوژۆو
پۆل:مردووانی ٢٠٢
ژوگێ لیانگ

**ژوگێ لیانگ** (١٨٤ تا ٢٣٤ی زاینی) ناو:کۆنگ مینگ، سەرکردە و دانەری ستراتیژی سەربازی بوو، شالیار(En) و نوێنەری ویلایەتی شوو ھان بوو لە سەردەمی سێ شانشینەکە، لە سەردەمی خۆی بە باشترین دانەری ستراتیژیەت دەناسرا، وە بەیەک چاو لەگەل سوون تزو سەیردەکرا، سوون تزو نووسەری ھوونەری جەنگی، 

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٨١
پۆل:مردووانی ٢٣٤
پۆل:سەرکردەکانی حکومەت لە سەدەی سێیەمی زاینی
پۆل:ئەندازیارە سەربازییە چینییەکان لە چینی دێرین
پۆل:نووسەرە سەربازییەکان لە چینی دێرین
پۆل:داھێنەرە چینییەکان
پۆل:ئەندازیاران لە شاندۆنگ
پۆل:ستراتیژیدانەرانی سەربازی
پۆل:بەرپرسەکانی ژێر لیو بێی
پۆل:نووسەرەکانی لین یی
پۆل:سیاسەتمەدارەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان لە شاندۆنگ
پۆل:چینییە ئەفسانەییەکان
پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی سێیەم
داگیرکاری لیو بێی بۆ سەر پارێزگای یی

**داگیرکاری لیو بێی بۆ سەر پارێزگای یی** کەمپینێکی سەربازی بوو لەلایەن لۆرد لیو بێی بۆ کۆنتڕۆلکردن و دەستبەسەرداگرتنی پارێزگای یی (پاریزگای یی لە جیھانی ئەمرۆدا بریتیە لە سیچوان و چۆنگچینگ) و لێسەندنەوەی لە پارێزگارەکەی لیو ژانگ، کەمپینەکە لە نێوان ساڵانی ٢١٢ بۆ ٢١٤ دەستی پێکرد لە سەردەمی رۆژاوای ئیمپراتۆریەتی ھان، سەرەنجامەکەی بە سەرکەوتوویی لیو بێی بەسەر پارێزگاکە شکایەوە و سەرکەوتوو بوو لە کۆنترۆل کردنی، ھەرچۆنێک بێت پارێزگای یی لەژێر دامەزراوەی ویلایەتی شوو ھان خزمەتی دەکرد لە سەردەمی سێ شانشینەکە.

## سەرچاوەکان
* 


پۆل:پێکدادانەکان لە دەیەی ٢١٠
پۆل:کۆتایی ئیمپراتۆریەتیی ھان
پۆل:کەمپینەکان لە ئیمپراتۆریەتیی ھان
ژانگ فێی (لۆردی جەنگی)

وێنۆک
**ژانگ فێی** (مردن ٢٢١ی زاینی) سیاسەتمەدار و ژەنەڕاڵێکی سەربازی بوو کە لەژێر لیو بێی خزمەتی دەکرد لە رۆژاوای ئیمپراتۆریەتی ھان لە سەرەتای سەردەمی سێ شانشینەکە لە مێژووی دێرینی چین، خۆی لەگەل گوان یوو، کە سەرەتاترین لۆرد بوون بچنە پاڵ لیو بێی پەیوەندیەکی برایانەیان لەگەل لۆرد لیو بێی ھاوبەشی پێدەکرد ژانگ فێی لە پاڵ لیو بێی لە جەنگی جۆراو جۆر بەشداری کردووە لەناویان، کەمپینی قەراخی سوور (٢٠٨ تا ٢٠٩)، دەستبەسەرداگرتنی پارێزگای یی (٢١٢ تا ٢١٤)، و کەمپینی ھانژۆنگ (٢١٧-٢١٨)

ھەرچۆنێک بێت ژانگ فێی یەکێکە لە کەسایەتیە سەرەکیەکانی ناو ڕۆمانی مێژوویی رۆمانسی سێ شانشینەکە کە مێژووەکەی بۆ سەدەی ١٤یەمی زاینی ئەگەڕێتەوە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢ەم
پۆل:مردووانی ٢٢١
پۆل:ژەنەڕالەکانی ژێر لیو بێی
پۆل:ژەنەڕالەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان لە ھیبێی
پۆل:سیاسەتمەدارەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان لە ھیبێی
پۆل:بەرپرسەکانی ژێر لیو بێی
پۆل:ھەڵگرانی-پۆستی-سیاسی لە ھوبێی
پۆل:ھەڵگرانی پۆستی-سیاسی لە سیچوان
پۆل:ژەنەڕالەکانی شوو ھان
دەفەی شان

وێنۆک

ئێسكی **دەفەی شان** ئێسكێكی ڕووتەختی شێوە سێگۆشەییە و ھەردوو ئێسكی چەڵەمە و بازوو بەیەكدەگەیەنێت، وەكو خاڵی جێگیربوونی كۆمەڵێك ماسولكە كاردەكات.

## سەرچاوەکان


پۆل:شان
ڕۆژھەڵاتی وو

وێنۆک|ناوچەکانی ئیمپراتۆریەتی وو (کە بە ڕەنگێکی سەوزی ڕووناک دیاریکراوە) لە ٢٦٢ی زاینی
**ڕۆژھەڵاتی ژوو** (بە چینی:吳 خوێندنەوە: وو) وەک ھەروەھاش وەک دۆنگ وو (ڕۆژھەڵاتی وو) ناسراوە یان سوون وو، یەکێک بوو لە سێ ویلایەتە سەرەکییەکەی سەردەمی سێ شاشینەکە (٢٢٠ تا ٢٨٠) لە مێژووی دێرینی چین، پێشووتیریش لە ٢٢٠ تا ٢٢٢ وەک شانشینێکی دیکۆری (ناو) بوونی ھەبوو لەژێر چاۆ وێی، بەڵام دواتر سەربەخۆیی ڕاگەیاند و لە وێی جیابوویەوە بوو بە شانشینێکی تەواو لە ٢٢٢، ھەروەھا لە ساڵی ٢٢٩ بووبە ئیمپراتۆریەت دوای ئەوەی ئیمپراتۆرەکەی سوون چوان خۆی وەک ئیمپراتۆر ناساند، ناوی ئیمپراتۆریەتەکە لە ناوچەی جیانگنان (ڕووباری یانگتزی) وەرگیرابوو، کە مێژووناسان وەک "وو" ناسیویانە، ھەرووەھا وەک "دۆنگ وو" ("ڕۆژھەڵاتی وو") یان "سوون وو" ش ئاماژەی پێکراوە لەلایەن مێژووناسان بۆ ئەوەی جیا بکرێتەوە لە شوێنە مێژوویە ھاوشێوەکانی تری چین کە ھەمان ناو لەخۆ دەگرن کە یەکێکیان لەم ئیمپراتۆریەتەکەش بوونی ھەیە وەک (ویلایەتی وو) لە سەردەمی بەھار و پایز، وە (شانشینی وو یووێ) لە سەردەمی پێنج زنجیرەی فەرمانڕەوایی و دە شانشینەکە ھەروەھا پێشی ئەوترا "سوون" لەو کاتەی بوونی ھەبوو، وە پایتەختی ئیمپراتۆریەتی وو بریتی بوو لە جیان یێ (لە سەردەمی ئەمرۆدا نانجینگ، جیانگسو) بەڵام ھەروەھاش وو چانگیش بوو (لە سەردەمی ئەمرۆدا ئێژۆو، ھوبێی)

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:دامەزراوەکانی ٢٢٢
پۆل:ڕووخاوەکانی ٢٨٠
پۆل:وو (ناوچە)
پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین
پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین
پۆل:فەرمانڕەوا پێشووەکان لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا
پۆل:ڕۆژھەڵاتی وو
لە پێناو ئازادیدا

***لە پێناو ئازادیدا*** (، ) فیلمێکی کوردییە لە دەرھێنانی ئەرسین چەلیک؛ ساڵی ٢٠١٩ بەرھەم ھاتووە.

## چیرۆک
ئەم فیلمە باس لە ئۆپراسیۆنی سوور واتە پێکدادانی ١٠٣ ڕۆژەی نێوان پارتی کرێکارانی کوردستان و سوپای تورکیا لە شارۆچکەی سوور لە ئامەدی باکووری کوردستان دەکات. چیرۆک و کەسایەتییەکانی ناو فیلمەکە ڕاستەقینەن و شەڕەکە کە بە شەڕی خەندەق ناوبابگی دەرکردووە، لە زمان کچەکوردێک بە ناوی زیلانەوە دەگێڕدرێتەوە کە بە دوای ھەواڵێک لە براکەی (ئاندۆک) کە گەریلا بووە، ڕێی کەوتووەتە ئامەد و بە ھەڵکەوت بەشداری تێکھەڵچوونەکەی کردووە.

## بەرھەمھێنان
لە پێناو ئازادیدا لەسەر سنووری تورکیا و زۆرتری لە کۆبانی بەرھەم ھاتووە. لە ھەمان کاتدا لە ڕەققە شەڕی دژی داعش لە ئارادا بووە و لە درێژەی کارەکەشدا تورکیا دەستی کردووە بە تۆپبارانکردنی عەفرین.

## ئەکتەرەکان
* ئارژین بایساڵ: زیلان
* دەلیل پیران: یەڵماز
* شەھید جیھان سەڤەر: چیاگەر
* ساھیرە ئۆزھان: نووجان
* عارف دەمر: ھۆگر
* ڕێگەر ئازاد: خەمگین
* باز سیپان: چنار
* شێرۆ ھندێ: یابۆ
* شەھید جیھان سەڤەر بە کۆدی ڕێکخستنی ڕووبار شەڕڤان، کە ئەکتەری سەرەکیی فیلمەکە بوو و ڕۆڵی چیاگەر، فەرماندەی بەرخۆدانی سووری دەبینی خۆی پێش نمایشی فیلمەکە لە ھەفتانین شەھید دەبێت.
* دوو لە ڕزگاربووانی گەمارۆی سوور، لە فیلمەکەدا ڕۆڵ دەبینن.

## نمایشکردن
* لە پێناو ئازادیدا بۆ یەکەم جار لە کوردستان، لە ڕیمێلان و کۆبانی و لە ئەورووپا، لە فێستیڤاڵی نێونەتەوەیی فیلمی ڕۆتێردام نمایش درا.
دواتر لە:
* باکووری کوردستان
* تورکیا
* ئیتاڵیا
* ئەڵمانیا
* بەلجیکا
* ئیسپانیا
* هیندستان
* سوێد
* پاکستان
* ژاپۆن
* ئینگلتەرا بڵاو بۆوە.
* یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ڕێگری لە پیشاندانی فیلمەکە لە سینەما سالمی سلێمانی کرد.

## خەڵاتەکان
* خەڵاتی بینەرانی فێستیڤاڵی نێونەتەوەیی فیلمی (IFFG)ی ھۆلەند بۆ ساڵی ٢٠٢١.
* Asian Movie Plusw بیست فیلمی سەرکەوتووی ڕۆژاوای ئاسیای بۆ ساڵی ٢٠٢٠ ھەڵبژارد کە لە پێناو ئازادیدا پلەی پێنجەمی وەدەست ھێنا.

## ئەمانەش ببینە
* کۆمۆنی فیلمی ڕۆژئاوا
* *[[١٤ی تەممووز (فیلم)|١٤ی تەممووز]]*
* *[[کۆبانی (فیلم)|کۆبانی]]*

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* لە پێناو ئازادیدا لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان

پۆل:فیلمە کوردییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩
خاتوو سوون

**خاتوو سوون** ھەروەھا بە سوون ڕێن ناسراوە بە گوێرەی کتێبی مێژوویی ڕۆمانی ڕۆمانس لە سێ شانشینەکە لە سەدەی ١٤یەمی زاینی، ژنە خانەدانێک بووە کە لەسەردەمی رۆژاوای ئیمپراتۆریەتی ھان ژیاوە، خاتوو سوون کچی لۆرد سوون جیان و خاتوو (وو)وە و براکانی وەک لۆرد سوون سێ، لۆرد سوون چوان، کە لۆرد سوون چوان بووبە ئیمپراتۆر دوای ئەوەی رۆژاوای ووی دامەزراند لە سەردەمی سێ شانشینەکە، و لە ٢٠٩ و بەم ناوانە خاتوو وو ھاوسەرگری لەگەڵ لۆرد لیو بێی کرد بۆ پتەوکردنی ھاوپەیمانی لە نێوان لیو بێی و سوون چوان،

## ژیان
خاتوو وو تاقە کچی سوون جیان و خاتوو وو بوو، وە چوار برای ھەبوو وەک لۆرد (سوون سێ، سوون چوان، سوون یی، سوون کوانگ) لە ساڵی ٢٠٩ ھاوسەرگیری لەگەل لیو بێی کرد بۆ ئەوەی ھاوپەیمانی لە نێوان لیو بێی و سوون چوان بەھێزتر بکات، ھاوسەرگیریەکە لە وڵاتی گۆنگان بەڕێوە چوو، لەبەر ئەوەی پایتەختی پارێزگای جینگ بوو کە لیو بێی لەو سەردەمە لەوێ خزمەتی دەکرد، خاتوو سوون بەوە دەناسرا کە دانا و تێگەیشتوو بوو، و کەسایەتیەکی ڕەق و توندوتیژی ھەبوو، خاتوو سوان زیاتر لە سەد خانمە کارگوزاری ھەبوو کە شمشێر بەدەست و چەک بەدەست بوون بۆ پاسەوانیەتی کردنی شوێنەکەی خاتوو سوون، خاتوو سوون ژنێکی ئازا بوو لەو سەردەمی خۆیدا نەک تەنانەت بە ئازاییەوە ڕەفتاری کردووە، بەڵکو کەسێکی چاونەترس بووە لەبەرامبەرەکانیدا.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢ەم
پۆل:خێزانی سوون چوان
پۆل:خێزانی لیو بێی
پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی سێیەم
پۆل:ژنە چینیەکانی سەدەی سێیەم
لیو ژانگ (لۆردی جەنگی)

وێنۆک
**لیو ژانگ ()** (١٩٠کان تا ٢١٠کان) ناوجییو، سیاسەتمەدار و لۆردێکی چینی بووە کە وەک پارێزگاری پارێزگایەک خزمەتی کردووە لە رۆژاوای ئیمپراتۆریەتی ھان لە مێژووی دێرینی چین، بووە پارێزگاری پارێزگای یی (لە جیھانی مۆدێرنی ئەمرۆدا سیچوان و چۆنگچینگ) کە شوێنی باوکی لیو یانی گرتەوە و تا ٢١٤ لە شوێنەکەی بوو، کاتێک خۆی بەدەستەوە دا بۆ لیو بێی، شەش ساڵ دواتر لیو ژانگ خۆی بەدەستەوە دایەوە بۆ ڕۆژھەڵاتی وو، دوای ئەوە بە زویی مرد، لیو ژانگ پێشوو تر لۆردی ھەریەک لە ژەنەڕالەکانی شوو ھان بووە وەک (فا ژێنگ، مێنگ دا، یان یان، لیو با، ھوانگ چوان، وو یی، لی یان، دۆنگ ھێ و ھیتریش)

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢ەم
پۆل:ژەنەڕالەکانی ژێر سوون چوان
پۆل:لۆردە جەنگییەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان
پۆل:پەیوەندیدارەکان بە لیو یان
پۆل:پەیوەندیدارەکان بە لیو ژانگ
پۆل:ھەڵگرانی-پۆستی-سیاسی لە ھوبێی
پۆل:ھەڵگرانی پۆستی-سیاسی لە سیچوان
پۆل:بەپرسەکانی ژێر سوون چوان
ناوەڕاستی چین

وێنۆک|ناوچەی ناوەڕاستی چین
**ناوەڕاستی چین** ( چینی سادەکراو: 华中 چینی دێرین: 華中 خوێندنەوە: ھواژۆنگ) شوێنێکی جوگرافیایە کە تیایدا ھێنان، ھوبێی، ھونان، جیانگسی کە ھەنێک کات وادەبینرێ بەشێک بێت لەم ناوچەیە، چینی ناوین ئێستا بە فەرمی بەشێکە لە چینی ناوینی رۆژھەڵات کە لەلایەن چینەوە بەڕێوەدەبرێ.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ناوچەکانی چین
پۆل:ناوەڕاستی چین
ھوبێی

**ھوبێی** خاکێکی داخراوی چینە، بەشێکە لە ناوچەی ناوەڕاستی چین، ناوی ئەم پارێزگای بە مانای "خاکی باکوور" دێت ئاماژە بە شوێنەکەی دەکات لە باکووری دەریاچەی دۆنگتینگ، پایتەختی پارێزگاکە بریتیە لە ووھان، 

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ھوبێی
پۆل:پارێزگاکانی چین
پۆل:پارێزگاکانی گەلی کۆماری چین
پۆل:ناوەڕاستی چین
پۆل:پارێزگاکانی کۆماری گەلی چین
پاشا یوی ئیمپراتۆریەتی ژۆو

**پاشا یووی ژۆو** (بە چینی:: 周幽王; خوێندنەوە: ژۆو یوو وانگ، ٧٩٥ تا ٧٧١ی پێش زاین) ناوی کەسی جی گۆنگ شێنگ، دوانزەم پاشای ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو لە مێژووی دێرینی چین، وە دواین سەردەمی فەرمانڕەوایتیەکە بوو، فەرمانرەوایەتی پاشا یوو لە ٧٨١ی پێش زاین دەستی پێکرد تا ٧٧١ی پێش زاین

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ٧٩٥ی پێش زایین
پۆل:مردووانی ٧٧١ی پێش زایین
پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٨می پێش زایین
E

وێنۆک|پیتی E لەگەڵ شێوەی کێشانەوەی
**E** (وەکوو **ئی** دەخوێنرێتەوە) پێنجەم پیتی ئەلفوبێی ستانداردی لاتینی و ھەروەھا ئەلفوبێی لاتینیی کوردییە کە ڕێنووسی فەرمی ھەردوو شێوەزاری کورمانجی و زازاکییە.

## سەرچاوەکان

* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:پیتە لاتینیەکان
پۆل:پیتە بزوێنەکان
ویلایەتی ژۆو (پێش ئیمپراتۆریەت)

**ویلایەتی ژۆو** () ئاماژەیە بۆ ژۆو کە بوونی ھەبووە لە گوانژۆنگ لە مۆدێرنی ئەمرۆ دەکەوێتە پارێزگای شێنسی، کە لەسەردەمی ئیمپراتۆرییەتی شانگ بوونی ھەبووە، پێش جەنگەکەی لەگەل شانگ لە ١٠٤٦ی پێش زایین، کە بە دامەزراندنی ئیمپراتۆریەتی ژۆو یەکلایی بوویەوە، پێشوو تر ولایەتی ژۆو لەلایەن ھۆزی جی فەرمانڕەوایەتی ئەکرا.

## ئەمانەش ببینە
* ئیمپراتۆریەتی ژۆو

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پۆلی کۆمنز بە بەستەری خۆماڵیی یەکسان لەگەڵ ویکیدراوە
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:ئیمپراتۆریەتیی شانگ
پاشا ژۆوی شانگ

**پاشا ژۆو** (بە چینی:紂王; خوێندنەوە: ژۆو وانگ) دواین پاشای ئیمپراتۆریەتی شانگ بوو لە مێژووی دێرینی چین

## سەرچاوەکان

* 
پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتی شانگ
پۆل:مردووانی ١٠٤٦ی پێش زایین
پۆل:میتۆلۆژیای چینی
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکان لە سەدەی ١١یەمی پێش زایین
پۆل:مردووانی سەدەی ١١ی پێش زایین
جەنگی موو یێ

وێنۆک
**جەنگی مو یێ** یان **جەنگی موو** (١٠٤٦ی پێش زاین) جەنگێک بوو لە مێژووی دێرینی چین لەنێوان کودەتاچی ویلایەتی ژۆو، و ئیمپراتۆریەتی شانگ، سوپای ژۆو کەلەلایەن پاشا وو پێشڕەوی ئەکرا، سووپای پاشا ژووی شانگی تێک شکاند لە ناوچەی موو یێ و دەستی بەسەر پایتەختەکەی گرت و ئەمەش بووە ھۆی دامەزراندنی ئیمپراتۆریەتی ژۆو.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:پۆلی کۆمنز بە بەستەری خۆماڵیی یەکسان لەگەڵ ویکیدراوە
پۆل:جەنگەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
پۆل:١١ی پێش زاین لە چین
پۆل:مێژووی ھێنان
پۆل:پێکدادانەکان لە ھەزارەی دووەمی پێش زایین
پۆل:ئیمپراتۆریەتیی شانگ
کەشتیی خارگ

وێنۆک|300px|کەشتیی خارگ
**کەشتی خارگ** () یەک کەشتی ھێزی دەریاییی سوپای کۆماری ئیسلامیی ئێران بوو، کە ناوی دوورگەی خارگی لەسەر داندرا. ئەم کەشتییە لەلایەن سوان ھۆنتەر لە شانشینی یەکگرتوو لە ساڵی ١٩٧٧ سازکرا و لە ساڵی ١٩٨٤ درا بە ئێران. لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١، *خارگ* لە نزیک شاری جاسک و تەنگاوی ھورمز لە کەنداوی عومان ئاگری گرت و چوو ناو ئاو.

*خارگ* گەورەترین کەشتیی دەریاییی ئێران لە بواری جێگرتن بوو.

## سەرچاوەکان
ڕۆژاوای ژۆو

**رۆژاوای ژۆو** (بە چینی:西周 خوێندنەوە:سی ژۆو: ١٠٤٥ی پێش زاین تا ٧٧١ی پێش زاین) بەشێک بوو لە نیوەکەی تری ئیمپراتۆریەتی ژۆو لە مێژووی دێرینی چین، لەم کاتە دەستی پێکرد کە پاشا وو، دەستی بەسەر ئیمپراتۆریەتی شانگ گرت لە جەنگی موو یێ، و رۆژاوای ژۆی دامەزراند، ھەرچۆنێک بێت ئیمپراتۆریەتەکە بە کۆتا ھات کاتێک خەڵکانی چوانڕۆنگ ھێرشیان کردە سەر پایتەختەکەی ھائۆجینگ و پاشا یوویان لەناوبرد.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین
جاسک

**جاسک** (، ) ھەروەھا **بەندەری جاسک** (، ) ناوەندی شارستانی جاسک و شارێک لە پارێزگای ھورمزگان، ئێرانە. لە ساڵی ٢٠٠٦دا ژمارەی دانیشتووانی بەرامبەر لەگەڵ ١١،١٣٣ کەس بووە.

## پێشانگا

Screenshot 20190607-234524 Gallery.jpg|قەڵای پرتەقاڵی جاسک
Cape of Jask دماغه جاسک - panoramio.jpg|قەراخ دەریای جاسک


## ئەمانەش ببینە
* پارێزگای ھورمزگان
* شارستانی جاسک
* فڕۆکەخانەی جاسک

## سەرچاوەکان

پۆل:شارەکانی ئێران
پۆل:شارەکانی پارێزگای ھورمزگان
پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی ئێران
دووکی ژۆو

وێنۆک
**دان، دووک وێنی ژۆو** (بە چینی:周文公旦; خوێندنەوە: ژۆو وێن گۆنگ دان) وەک دووکی ژۆو ناسراوە (بە چینی: 周公 خوێندنەوە: ژۆو گۆنگ) ئەندامێکی خێزانەی شاھانەی خێزانی سەرەتایی ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو کە ڕۆلێکی گرنگی ھەبوو لە پتەوتر کردنی ئیمپراتۆریەتەکە کە لەلایەن براکەیەوە دامەزرابوو.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* گۆڕی ژۆو گۆنگ

## سەرچاوەکان


پۆل:خانەدانیی ئیمپراتۆریەتیی ھان
پۆل:ڕاسپێردراوەکانی چین
پۆل:دووکەکانی چین
پۆل:سیاسەتمەدارەکانی شێنسی
پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی ١١ی پێش زایین
شارستانی جاسک

**شارستانی جاسک** () یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای ھورمزگانی ئێرانە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری جاسکە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە لە ساڵی ٢٠١٦دا، بەرامبەر لەگەڵ ٥٨،٨٨٤ کەس (٩،٤٩٣ خێزان) بووە، کە زۆربەیان بەلۆچن و لە ئیسلامی سوننە پەیڕەوی دەکەن.

## ئەمانەش ببینە
* پارێزگای ھورمزگان
* جاسک

## سەرچاوەکان

* 


پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ھورمزگان
پۆل:شارستانەکانی ئێران
پاشا چێنگی ژۆو

وێنۆک|پاشا چێنگ
**پاشا چێنگی ژۆو** (بە چینی:周成王 خوێندنەوە ژۆو چێنگ وانگ) ناوی کەسی جی سۆنگ (姬誦) دووەم پاشای ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو لە مێژووی دێرینی چین، کە فەرمانڕەوایی لە ١٠٤٢ تا ١٠٢١ی پێش زاین کردووە یان ١٠٤٢ تا ١٠٠٦ی پێش زاین

## سەرچاوەکان


پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
پۆل:مردووانی سەدەی ١١ی پێش زایین
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکان لە سەدەی ١١یەمی پێش زایین
پاشا کانگی ژۆو

وێنۆک
**پاشا کانگی ژۆو**، ناوی کەسی جی ژاۆ، سێیەم پاشای ئیمپراتۆریەتی ژۆوە و کوڕی پاشا چێنگە، سەردەمی فەڕانرەوایەکەی لە ١٠٢٠ تا ٩٩٦ی پێش زاین یان ١٠٠٥ تا ٩٧٨ پێش زاینە  ھەرچۆنێک بێت، پاشا کانگ شوێن سیاسەت و رێساکانی باوکی کەوت لە بەڕێوبەردن دا و ناوچەی فەرمانڕەوایەتیەکەی بەرفراوان کرد لە باکور و رۆژاوای فەرمانڕەوایەتیەکەی، ھەروەھا نوێنەرایەتی کودەتایەکی ئەکرد لە رۆژھەڵاتوا دەردەکەوێت ژیانکردن لە سەردەمی ئەو تاڕادەیەک باشتر بووبێت. دواتر لەلایەن کوڕەکەی پاشا ژاۆ شوێنی گیرایەوە.

## سەرچاوەکان


پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکان لە سەدەی ١١یەمی پێش زایین
پۆل:مردووانی ٩٩٦ی پێش زایین
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ١٠یەمی پێش زایین
ھێزی دەریاییی سوپای کۆماری ئیسلامیی ئێران

**ھێزی دەریاییی سوپای کۆماری ئیسلامیی ئێران** (**') بە کورتی **نێداجا''' () ھێزێکی دەریاییی ئێران و یەکێک لە لقەکانی سوپای کۆماری ئیسلامیی ئێرانە. 

ھێزی دەریاییی سوپای کۆماری ئیسلامیی ئێران لە ئاوەکانی ئێران لە کەنداوی عومان و دەریای قەزوین پاراستن و چاودێری دەکات. ھەروەھا ھێزی دەریاییی سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی لە کەنداوی فارسدا جێگیر بووە.

لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٩، لەلایەن دەریاوان حوسێن خانزادی، سەرکردەی ئەم ھێزە گوترا کە ھێزی دەریاییی ئێران لە چەند مەشقێکی ھاوبەشی ساڵانە لەگەڵ ڕووسیا و چین بەشداری دەکات.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

*
پۆل:ھێزی دەریاییی سوپای کۆماری ئیسلامی ئێران
پاشا ژاوۆی ژۆو

**پاشا ژاوۆی ژۆو** (بە چینی: 周昭王; خوێندنەوە: ژۆو ژاوۆ وانگ) ناوی کەسی: جی سیا، چوارەم پاشای ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو لە مێژووی دێرینی چین، سەردەمی فەرمانڕەوایەتیەکەی لە ٩٧٧ی پێش زاین بەردەوام بوو تا مردنی

## پاشماوە
مردن و شکستی پاشا ژۆو زیانێکی زۆری بە ناوبانگی ئیمپراتۆریەتی ژۆو گەیاند و بووە ھۆی وەستانی فراوانبوونی پێشوەختەی، ئەمەش بووە هۆی چەندین داگیرکاری دەرەکی. ھەرچۆنێک بیت کوڕ و جێنشینی، پاشا موی توانی شانشینی سەقامگیر بکات، بەڵام لەکۆتایدا ڕووباری یانگتزێ بووە سنووری هەمیشەیی وڵاتەکە. سەرەڕای شکستەکانی، پاشا ژۆو هەڵمەتە سەربازییەکانی بەرەی باشووری ھێشتا لەبیران مابوون. کۆنتڕۆڵێکی سیاسی بەسەر باکووری ڕووباری یانگتزێ و ڕۆژھەڵاتی ڕووباری ھان دامەزراندبوو. دوای مردنی، لە پەرستگای "کانگ گۆنگ" کەھەر خۆشی دروستی کردبوو، بەشێوەیەکی مەزن ڕێزی لێگیرا. وەک یەکەم فەرمانڕەوای ژۆو کە بەم شێوەیە درەوشێنرایەوە، و بووە کەسایەتییەکی گرنگ بۆ یادکردنەوەی باوباپیرانیان لە سەردەمی ئمپراتۆریەتی ژۆوی ناوەڕاستدا. ڕەنگە فەرمانڕەواییەکانی دوای خۆی بۆیە ئاوا لە پەرستگا دایان نابێت و ڕێزیان لێنابێت چونکە نەیان ویستبێت ئەو بە کەم سەیر بکرێت.

لە سەردەمەکانی دواتر ژیانی پاشا ژۆو زۆر مەزن و درەوشاوە نەدەبینرا، "چونکە وەک فەرمانڕەواییەک دەیانساند کە حەزی لە ڕابواردن و خۆشگوزەرانی بوو و سیاسەتی پشتگوێ خستووە. و لە گەشتێکی ڕاوکردنی بۆ باشوور بووە ھۆی مردنی". ھەروەھا شاعیرانی باشووری چوو (南楚) لەسەر ئەو شیعریان نووسیوە لە کۆکراوەی "پرسیارە ئاسمانییەکان" بە شیعری کلاسیکی چینی، کە لەوێدا سووکایەتی پێدەکەن و دەڵێن خۆبەزلزان بووە.

## سەرچاوەکان


پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ١٠یەمی پێش زایین
پۆل:مردنەکان لە سەدەی ١٠می پێش زایین
پاشا مووی ژۆو

**[[پاشا]] مووی ژۆو** (بە چینی: خوێندنەوە: ژۆو موو واتگ) ناوی کەسی: جی مان، پێنجەم پاشای ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو لە مێژووی دێرینی چین، مێژووی فەرمانڕەوایەتیەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٩٧٦ تا ٩٢٢ی پێش زاین یان ٩٥٦ تا ٩١٨ی پێش زاین.

## سەرچاوەکان


پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ١٠یەمی پێش زایین
پۆل:مردنەکان لە سەدەی ١٠می پێش زایین
پاشا گۆنگی ژۆو

**پاشا گۆنگی ژۆو** (بە چینی: 周共王 خوێندنەوە: ژۆو گۆنگ وانگ یان بە چینی:周恭王; خوێندنەوە: ژۆو گۆنگ وانگ) ناوی کەسی:جی جی یی ھوو، شەشەم پاشای ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو لە مێژووی دێرینی چین،. مێژووی فەرمانڕەوایەتیەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٩٢٢ تا ٩٠٠ یان ٩١٧ تا ٩٠٠.

## سەرچاوەکان


پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ١٠یەمی پێش زایین
پۆل:مردووانی ٩٠٠ی پێش زایین
پاشا یی ژاوۆ (سیێ)

**پاشا یی ژاوۆ** (بە چینی: خوێندنەوە:ژۆو یی وانگ) ناوی کەسی، جی سیێ، نۆیەم فەرمانڕەوای ئیمپراتۆریەتیی ژۆو بوو، ماوەی فەرمانڕەوایەتیەکەی ئەگەڕێتەوە بۆ ٨٨٥ تا ٨٧٥ی پێش زاین یان ٨٦٥ تا ٨٥٨ی پێش زاین

## سەرچاوەکان


پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٩یەمی پێش زایین
پاشا لی ژۆو

**پاشا لی ژۆو** (بە چینی:周厲王 خوێندنەوە ژۆو لی وانگ) ناوی کەسی جی ھوو، دەیەم پاشای ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو لە مێژووی دێرینی چین، فەرمانڕایەتیەکەی لە ٨٧٧٧ تا ٨٤١ی پێش زاین یان ٨٥٧ تا ٨٤٢ی پێش زاین

## سەرچاوەکان


پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٩یەمی پێش زایین
سەردەمی وەستاو

**سەردەمی وەستێنراو** (یان وەستاو) سەردەمێکی بەردەوامی نەدان  یان "بۆشایی" خستنە ناو سیستەمی حکومەت، ڕێکخراو، جێبەجێکاری کۆمەڵایەتیە، پێشووتر لە سەردەمی فەرمانڕەوایەتی وەستاندنی سەردەمێک بوو بەواتای دوورخستنەوەی پاشایەک و فەرمانڕەوایەتیکردن لەجیاتی نوێنەرێک تا ئەوکاتەی پاشای داھاتوو دێتە شوێن نوێنەرەکە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:یاسا لەناکاوەکان
پۆل:پاشایەتی
پۆل:فەلسەفەی یاسا
پۆل:فەلسەفەی سیاسی
پۆل:وەستێنراوەکان
نوێنەرایەتیی گۆنگھێ

**نوێنەرایەتی گۆنگھێ** (بە چینی: خوێندنەوە:گۆنگھێ) سەردەمێکی وەستاوی مێژووی چین بوو لە ٨٤١ تا ٨٢٨ی پێش زایین، دوای ئەوەی پاشا لی دوورخرایەوە لەلایەن خانەدانەکانی ئەو وڵاتە بە کوودەتایەک. دەنگۆی ئەوە ھەیە بەھۆی گەندەڵی پاشا لی لە فەرمانڕەوایەتی دوورخراوەتەوە، سەردەمە درێژەی کێشا تا ئەوکاتەی کوڕەکەی پاشا سوان ھاتە سەر تەخت.

## مێژوو
پاشا لیی ژۆو فەرمانڕەوایەکی گەندەڵ و خراپ بوو. بۆ ئەوەی بتوانێت چێژ و خراپەکارییەکانی درێژە پێبدات، باجی لەسەر خەڵک بەرزکردەوە و نەھامەتی لای خەڵکەکەی دروست کرد. دەوترێت کە خەڵکی ئاسایی قەدەغە کردبوو لە قازانجکردن لە دارستان و دەریاچە کۆمەڵایەتییەکان، یاسایەکی نوێی دانا بوو کە کە سزای ھەر کەسێک بدات، بە لەسێدارەدان، کە بوێری ئەوەی ھەبێت لە دژی قسە بکات؛ بەڵام دەسەڵاتی ستەمکارانەی پاشا لی زۆری نەخایاند، خەڵکی ئاسایی و سەربازەکانی وڵاتی لە سەرانسەری ژۆو ناچارکرد تا ڕاپەرن و کوودەتا بکەن. ئەمەش وای کرد کوودەتاکە سەرکەوتوو بێت و پاشا لی دووربخرێتەوە بۆ شوێنێک بەناوی لیفێن (٨٤٢ پێش زایین)، و کوڕەکەی لەلایەن یەکێک لە وەزیرەکانییەوە بردرا و شاردرایەوە.

کاتێک پاشا لی لە دوای دوورخستنەوەکەی لە ٨٢٦ دەمرێت، کوڕەکەی پاشا سوانی ژۆو شوێنی گرتەوە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
پۆل:ڕاسپێردراوەکانی چین
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٩یەمی پێش زایین
پۆل:نوێنەرایەتی (حکومەت)
پۆل:وەستێنراوەکان
پۆل:سەدەی نۆیەمی پێش زایین لە چین
کێشەی ئاپۆلۆنیوس

[وێنۆک| بازنە پەمەیییەکە، یەکێک لە شیکارییەکانی کێشەی ئاپۆلۆنیوسە کە لە سێ بازنەکەی تر [لێکەوت|دەکەوێت.]]
لە ئەندازەی ئیقلیدسیدا **کێشەی ئاپۆلۆنیوس** () بریتییە لە کێشانەوەی بازنە‌گەلێک کە لە سێ بازنەی دیاریکراو لە ڕووتەختێکدا دەکەون.

ئاپۆلۆنیوس ئەم کێشەیەی لە کتێبی  (لێکەوتەکاندا) خستەڕوو و شی کردەوە.

## بارە تایبەتەکان
### خستنەڕووی کێشەکە

کێشەی ئاپۆلۆنیوس دەڵێت: بازنە یان چەند بازنەیەک بکێشە بە شێوەیەک کە لە سێ شتە دیاریکراوەکەی سەر ڕووتەختەکە بکەوێت. ھەر یەکێک لەم سێ شتانە دەکرێت خاڵ، ھێڵ یان بازنە بن. تێبینی ئەوە بکە کە لێکەوتی بازنەیەک لەسەر خاڵێک بەو مانایە دێت کە بازنەکە بە خاڵە دیاریکراوەکەدا تێپەڕ بێت.

لە خشتەی خوارەوەدا بازنە، ھێڵ و ئەو خاڵانەی بە ڕەنگی ڕەش دیاری کراون، دراوەکانی کێشەکە و بازنە پەمەیییەکان وڵامەکانی کێشەکەن.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:مێژووی ئەندازە
پاشا سییی ژۆو

پاشا سیێی ژۆو فەرمانڕەوایەتی پەسەند کرد کۆتا سەردەمی ئیمپرتۆریەتی ژۆوی رۆژاوا (١٠٤٦ تا ٧٧١ی پێش زاین)

## سەرچاوەکان


پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٨می پێش زایین
پۆل:مردووانی ٧٥٠ی پێش زاین
پاشا ییھی ژاوۆ

پاشا یھی ژاوۆ (بە چینی:周懿王 خوێندنەوە: ژۆو یی وانگ) ناوی کەسی:**جی جیان**، یانزەم پاشای ئیمپراتۆریەتی ژۆوە، کە مێژووی فەرمانڕەوایەتیەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٨٩٩ تا ٨٩٢ی پێش زاین یان ٨٩٩ تا ٨٧٣ی پێش زاین

## سەرچاوەکان


پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٩یەمی پێش زایین
پۆل:مردووانی ٨٩٢ی پێش زایین
پاشا سیاوۆی ژۆو

**پاشا سیاوۆی ژۆو** (بە چینی:周孝王 خوێندنەوە: ژۆو سیاوۆ وانگ) ناوی کەسی، جی بیفانگ، ھەژدەم پاشای ئیمپراتۆریەتی ژۆوە لە مێژووی دێرینی چین، سەردەمی فەڕمارەوایەتیەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٨٩١ی پێش زاین تا ٨٨٦ی پێش زاین یان ٨٧٢ی پێش زاین تا ٨٦٦ی پێش زاین. و کوڕی پاشا موو و برای پاشا گۆنگ بوو

## سەرچاوەکان


پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٩یەمی پێش زایین
پۆل:مردووانی ٨٨٦ی پێش زاین
شاژن جیانگ

**شاژن جیانگ** (بە چینی:姜后) چی جیانگ، شاژنی ئیمپراتۆریەتی ژۆو، وە دایکی پاشا یوو بوو، شاژن  جیانگ کچی دووک چی بوو، شاژن ئەندامی ھۆزی جیانگ بوو کە بەشێوەیەکی نەریتی ھاوسەری بۆ شازادەکانی ئیمپراتۆریەتی ژۆو دەستەبەر کردووە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:خانەدانیی ئیمپراتۆریەتیی ھان
پۆل:ژنە چینییەکانی سەدەی ٨ەمی پێش زایین
پۆل:ژن لە چینی دێرین
پاشا سوانی ژۆو

**پاشا سوانی ژۆو** ناوی کەسی جی جیانگ، یانزەم پاشایی ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو، فەرمانڕەوایەتیەکەی لە ٨٢٧ی پێش زاین تا ٧٨٢ی پێش زاین بوو پاشا سوان کاری کرد بۆ گێرانەوەی دەسەڵاتی شاھانە پاش کودەتاکەی پێشوو (سەردەمی گۆنگھێ) پاشا شەڕی لەگەل بەربەریە رۆژاوایەکان کرد لەنێوان گروپەکانی تریش لە دەریای ھوایی بۆ باشوور و باکووری ناوچەکە، لە نۆیەم ساڵی فەرمانڕەوایی بانگھێتی ھەموو لۆردەکانی کرد دواتر پەرەی بە سەربازی وڵاتەکەی دا و  لە خراپبوون پاراستی، پەرەی پێدا لە ویلایەتەکانی لوو، وێی، چی، مێژوونووس سیما چیان دەیگرێتەوە " لە سەردەمی پاشا سوان زۆربەی لۆردەکان سەرپێچی فەرمانی وڵاتیان دەکرد."

دوای مردنی کوڕەکەی پاشا یوی دێتە شوێنی، وە کوڕەکەی دەبێتە دوا پاشا لە ئیمپراتۆریەتی ژۆو، دوایی ئەوەی بەربەریەکان ھێرش دەکەن بۆ سەر پایتەختی ژۆو (ھائۆجینگ) و کۆتا بە فەرمانڕەوایەتی ئیمپراتۆریەتەکە دێنن.

## سەرچاوەکان

* 


پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٨می پێش زایین
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٩یەمی پێش زایین
لوو (ویلایەت)

**لوو** (بە چینی، لە ١٠٤٢ی پێش زاین تا ٢٤٩ی پێش زاین) ویلایەتێکی فەرمانڕەوایی بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی ژۆو لە مێژووی دێرینی چین، لە سەردەمی مۆدێرنی ئەمرۆدا دەکەوێتە پارێزگای شاندۆنگ، دامەزراوە لە سەدەی ١١ی پێش زاین، فەرمانڕەوایەکانی ویلایەتەکە لقێک بوون لە خانەدانی جی (姬)، کە پێشوو تر فەرمانڕەوایی ئیمپراتۆریەتی ژۆویان  دەکرد، یەکەم دووکی ویلایەتەکە بۆچین بوو کوڕی دووک دان، و برای پاشا وو بوو، وە نوێنەری پاشا چێنگ بوو.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

## سەرچاوەکان


پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:لوو (ویلایەت)
پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ١١یەمی پێش زایین لە چین
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ھەزارەی یەکەمی پێش زایین لە چین
پۆل:ناوچە و ویلایەتەکان کە لە سەدەی ١١یەمی پێش زایین دامەزراون
پۆل:ھەڵوەشاوەکانی سەدەی ٣یەمی پێش زایین
پۆل:فەرمانڕەوا پێشووەکان لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا
پۆل:ویلایەت و ناوچانەی لە سەدەی سێیەمی پێش زایین ھەڵوەشێنراونەتەوە
ئاپۆلۆنیوس

**ئاپۆلۆنیوس**  ماتماتیکزانێکی یۆنانی بوو، لە سەردەمی بەتڵیمۆس لە ساڵی ٢٢٠-٢٥٠ پێش زایین لەدایک بوو.ئەپۆلۆنیوس ھاوئەنجامی سیانەی تەواو کرد کە لەلایەن زانایانی وەک ئیقلیدس و ئارکیمیدز دروستکرابوو، ھەرچەندە ئەو نایەتە ڕیزی ئیقلیدس و ئارکیمیدز لەڕووی پلەوە، بەڵام ئەو ئەو کەسەیە کە ئەندازەی یۆنانی تەواو کرد. ھەروەھا کتێبێکی لەسەر ئەندازە نووسیوە کە بابەتەکەی بڕگە قوچەکییەکانە، لەم کتێبەدا باس لە سێ جۆر چەماوە کراوە کە ئیقلیدس لە کتێبەکەیدا ئاماژەی پێ نەکردووە.ئەو بڕگە قووچەکییانەی کە ئاپۆلۆنیوس لە کتێبەکەیدا باسی لێ دەکرد، تا ماوەیەکی زۆر قبوڵ نەکرا و ھەندێک لە زانایان تەنیا وەکوو ڕاھێنانێکی ھزری لە بواری ماتماتیکدا بینییان، بەڵام دواتر لە ژێر سایەی کێپلەر و نیوتندا بە گرینگییان زانی. ماتماتیکزانانی بەناوبانگ ناویان بۆ گەلێک لەم چەماوانە ھەڵبژارد، کە ھێشتاش باون.
 
## ئەمانەش ببینە
*کێشەی ئاپۆلۆنیوس

## پەرواێزەکان

## سەرچاوەکان

http://www.haftaseman.ir/webdb/article.asp?id=341 

پۆل:مێژووی ئەندازە
پۆل:داھێنەرە یۆنانییە دێرینەکان
پۆل:ماتماتیکزانە یۆنانییە دێرینەکان
پۆل:ماتماتیکزانەکانی سەدەی سێیەمی پێش زایین
پۆل:ماتماتیکزانەکانی سەدەی دووەمی پێش زایین
پۆل:ماتماتیکزانانی یۆنانی
پاشا پینگی ژۆو

**پاشا پینگی ژۆو** (بە چینی:周平王; خوێندنەوە: ژۆو پینگ وانگ مردن ٧٢٠ی پێش زاین) سیانزەم پاشای ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو، وە یەکەم پاشای بەشی رۆژاوای ئیمپراتۆریەتەکە بوو لە مێژووی دێرینی چین، کوڕی پاشا یوو، و شاژن شێن بوو (申后)

## سەرچاوەکان


* 

پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٨می پێش زایین
پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر
پۆل:مردووانی ٧٢٠ی پێش زاین
پاشا سی ژۆو

**پاشا سی ژۆو** (بە چینی:周僖王 خوێندنەوە: ژۆو سی وانگ) شانزەم پاشای ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو، وە چوارەم پاشا بوو لە بەشی ڕۆژھەڵاتەکەی دواتر لەلایەن پاشا ھویی ژۆو شوێنی گرایەوە

## سەرچاوەکان


پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٧ەمی پێش زایین
پۆل:مردووانی ٦٧٧ی پێش زایین
پاشا ھویی ژۆو

**پاشا ھویی ژۆو** (بە چینی:周惠王 خوێندنەوە: ژۆو ھویی وانگ) حەڤدەم پاشای ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو، وە پێنجەم پاشای بەشی ڕۆژھەڵات بوو.

## سەرچاوەکان


پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٧ەمی پێش زایین
پۆل:مردووانی ٦٥٢ی پێش زاین
پۆل:مردووانی دەیەی ٦٥٠ی پ.ز
پاشا ھوانی ژۆو

**پاشا ھوانی ژۆو** (بە چینی: خوێندنەوە: ژۆو ھوان وانگ مردن ٦٩٧ی پێش زاین) چواردەم پاشای ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو لە بەشی ڕۆژھەڵاتی ئیمپراتۆریەتەکە.

## سەرچاوەکان


پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٨می پێش زایین
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٧ەمی پێش زایین
پاشا ژوانگی ژۆو

**پاشا ژوانگی ژۆو** (بە چینی:周莊王; خوێندنەوە: ژۆو ژوانگ وانگ) ناوی کەسی جی توۆ،  پانزەم پاشای ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو، لە بەشی ڕۆژھەڵاتەکەی سێیەم پاشا بوو کە دوای باوکی فەرمانڕەوایی کرد لە ٦٩٦ بۆ ٦٨٢ی پێش زاین، دواتر لەلایەن کوڕەکەی پاشا سی شوێنی گیرایەوە

## سەرچاوەکان


پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٧ەمی پێش زایین
ھێ دان جیا

**ھێ دان جیا** (بە چینی:河亶甲) یان جیان جیا (بە چینی:戔甲) ناوی کەسی زی ژێنگ، پاشایەکی ئیمپراتۆریەتی شانگ بوو

## تۆمارەکان
بەگوێرەی شیجی کە لەلایەن سیما چیانەوە نوسراوە دوانزەم پاشای ئیمپراتۆریەتەکە بوو لە دوای باوکی، بۆ ماوەی نۆ ساڵ فەرمانڕەوایەتی کرد پێ مردنی دواتریش لەلایەن زو یی شوێنی گیرایەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:پاشاکانی ئیمپراتۆریەتی شانگ
لیو سین (زانا)

**لیو سین** (بە چینی:劉歆 خوێندنەوە: لیو ھسین ٥٠ی پێش زاین تا ٢٣ی پێش زاین) ناو:زیجون (بە چینی:子駿) ئەستێرەناس، ماتماتیکزان، مێژووناس، سیاسەتمەدار، کتێبناسی چینە لە سەردەمی رۆژاوای ئیمپراتۆریەتی ھان کوڕی زانا لیو سیانگە.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:مردووانی ٢٣
پۆل:مێژووناسە چینییەکان لە سەدەی یەکەمی پێش زایین
پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی یەکەمی پێش زایین
پۆل:ئەستێرەناسە دێرینەکانی چین
پۆل:ماتماتیکزانە دێرینەکانی چین
پۆل:کتێبناسە چینییەکان
پۆل:ماتماتیکزانەکان لە سەدەی یەکەم
پۆل:ماتماتیکزانەکان لە سەدەی یەکەمی پێش زایین
پۆل:مێژووناسە چینییەکانی سەدەی یەکەمی زاینی
پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی یەکەمی زایینی
پۆل:مێژووناسانی ئیمپراتۆریەتی ھان
پۆل:سیاسەتوانەکانی ھان
چای یۆنگ

وێنۆک
**چای یۆنگ** (بە چینی:蔡邕; خوێندنەوە: چـای یۆنگ ١٣٢ تا ١٩٢) ئەستێرەناس، خۆشنووس، مێژووناس، ماتماتیکزان، مۆسیقاژەن، سیاسەتمەدار و نووسەری چینی لە سەردەمی رۆژاوای ئیمپراتۆریەتی ھان ھەروەھا یەکێک لە کچەکانیشی چای یان |چای وێنجی، بەناوبانگ بوو لە شیعر و مۆسیقاژەنی

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:مردووانی ١٩٢
پۆل:خۆشنووسە چینیەکانی سەدەی دووەم
پۆل:ماتماتیکزانە دێرینەکانی چین
پۆل:مۆسیقاژەنەکان لە ھێنان
پۆل:سیاسەتمەدارەکانی کایفێنگ
پۆل:مێژووناسە چینییەکانی سەدەی دووەم
پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی دووەمی زایینی
پۆل:ئەستێرەناسە دێرینەکانی چین
پۆل:ھونەرمەندەکانی ھێنان
پۆل:پەیوەندیدارەکان بە دۆنگ ژوۆ
پۆل:یاریزانانی گوچین
پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان
پۆل:مێژووناسانی ئیمپراتۆریەتی ھان
پۆل:مۆسیقاژەنەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان
پۆل:سیاسەتمەدارەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان لە ھێنان
پۆل:مێژووناسانی ھێنان
پۆل:ماتماتیکزانەکان لە ھێنان
پۆل:نووسەرەکانی کایفێنگ
پۆل:ماتماتیکزانەکانە چینییەکانی سەدەی دووەم
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٣٠
بێرسا لوتز

**بێرسا ماریا جولیا لوتز** (لەدایکبووی ٢ی ئابی ١٨٩٤ تا ١٦ی ئەیلولی ١٩٧٦) ئاژەڵناس، سیاسەتمەدار، دیپلۆماتکاری بەڕازیلی بوو، لوتز  بووە کەسێکی پێشڕەو لە ھەردوو جوڵانەوەی فێمینیزمی و جوڵانەوەی مافەکانی مرۆڤ، کەسێکی گرنگ بوو بۆ مافەکانی ژنان لە دەنگدان لە بەڕزایل، و نوێنەری وڵاتەکەی بوو لە کۆنفڕانسی نەتەوە یەکگرتووەکان لەسەر ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان، بە واژوو کردن و تۆمارکردنی ناوی خۆی لەوێ، جگە لە کارە سیاسییەکانی، ژینگەناس بوو لە مۆزەخانەی نێودەوڵەتی بەڕزایل کە تایبەتمەند بوو لە بواری بۆقە ژەھراوییەکان

## سەرچاوەکان


پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس
پۆل:مردووانی ١٩٧٦
پۆل:فێمینیستە بەڕازیلییەکان
پۆل:ئاژەڵناسە بەڕازیلییەکان
پۆل:ژنە زانستخوازە بەڕازیلییەکان
پۆل:چالاکوانانی مافەکانی ژنان لە بەڕازیل
پۆل:ژنە بەڕازیلییەکان لە سیاسەت
پۆل:نووسەرانی فێمینیست
پۆل:خەڵکانی پەیوەندیدار بە زانکۆی فیدراڵی ریۆ دی جینێرۆ
پۆل:نووسەرەکانی ساو پاولۆ
پۆل:ژنە ئاژەڵناسەکان
پۆل:ژنە ژینناسەکان
پۆل:زانستخوازە بەڕازیلیەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:نووسەرە بەڕازیلیەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:نوسەرە ژنە بەڕازیلییەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:ئاژەڵناسەکان لە سەدەی بیستەم
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٤
پۆل:خەڵکانی پەیوەندیدار بە زانکۆی فیدراڵی ڕیۆ دی جینێرۆ
جین (ویلایەتێکی چین)

وێنۆک
**جین** (بە چینی: 晉) بە ڕەسەنی وەک **تانگ** (唐) ناسراوە، ویلایەتێکی سەرەکی بوو لە سەردەمی ناوەڕاستی ژۆو لەسەر خاکەکانی ئیمپراتۆریەتی ئەفسانەیی سیا، لە جیھانی ئەمرۆدا بەشی باشووری شانسی لە سەردەمی بەھار و پایز ویلایەتەکە بەھێزتر بوو ھەرچۆنێک بێت لە ٤٥٣ی پێش زاین کاتێک دووکی ویلایەتەکە ھێزی لەدەست دا ویلایەتەکەش بەرەو لاواز بوون چوو، و جین بووە سێ بەشی دواتر وەک (ھان، ژاۆ، وێی) پارچە پارچە بوونی جین وادیارە دەبێتە ھۆی کۆتایی سەردەمی بەھار و پایز و دەستپێکی سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان.

## سەرچاوەکان

* 


پۆل:ناوچە و ویلایەتەکان کە لە سەدەی ١١یەمی پێش زایین دامەزراون
پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ١١یەمی پێش زایین لە چین
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی سەدەی ٤ەمی پ.ز
پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی چین لە سەدەی چوارەمی پێش زایین
پۆل:جین (ویلایەتێکی چین)
دووک ھوانی چی

**دووک ھوانی چی** (بە چینی:齊桓公 خوێندنەوە: چی ھوان گۆنگ، مردن ٦٤٣ی پێش زاین) ناوی کەسی **سیاۆ بای** (小白)، یەکێک بوو لە فەرمانڕەوایەکانی ویلایەتی چی، لە ٦٨٥ تا ٦٤٣ی پێش زاین، کە لەسەردەمی پارچە پارچە بووی بەھار و پایزدا ژیاوە، ویلایەتی چی وەک یەکێک لە ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتی ژۆو، کە ویلایەتەکان لەگەل یەک دەجەنگان بۆ فروانکردنی دەسەڵاتی خۆیان، دووک ھوان و راوێژکارەکەی گوان ژۆنگ توانیان ویلایەتی چی بکەنە یەکێک لە ویلایەتە ھەرە بەھێزەکانی چینی ئەوسا. دووک ھوان بە ماوەی کات بە یەکێک لە بەھێزترینی ویلایەتەکانی ژۆو دانرا، ھەروەھاش وەک خێزانی شاھانەی ژۆو وەک سەردەیەک لە چین لەم پلەو پایەیەی،، دووک چوان جەنگی لە دژی ئەو کودەتایانە لەگەل خەڵکانی دەرەوەی ژۆو، توانی خاکەکان بگەڕێنێتەوە بۆ ژۆو، لەکاتی کۆتایی سەردەمە چل ساڵانەکەی، ھەرچۆنێک بێت ھێزی دووک ھوان بەرەو کەمبوونەوە و لاواز بوون دەچوو کە بەرەو نەخۆشی دەرۆیت، لەکاتی مردنی دووک ھوان ویلایەتی چوو وا دەردەکەوێ بەرەو لاوازی ڕۆیشتبێت، و دواتر بە تەواوی ھێزەکەی لەدەستا.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:فەرمانڕەواکانی چی (ویلایەت)
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٧ەمی پێش زایین
شارستانی نیۆلیسیک

وێنۆک
**سەردەمی نیۆلیسیک** دواین دابەشکاری سەردەمی بەردین بوو، لەگەل بەرچاوکەوتنی پێشەکەوتنی فراوان لە چەندین بەشی جیھان، یەکەم جار پێش ١٢ ھەزار ساڵ پێش ئێستا بینرا کە یەکەم پێشکەوتنیان کشتوکاڵکردن بوو کە لە ئەپەپالیۆلیسیک نزیکی ڕۆژھەڵات شارستانی نیۆلیسیک مایەوە تا سەردەمی مس لە ٦٥٠٠ (٤٥٠٠ی پێش زاین) سەردەمی پێشکەوتنی کانزا، دواتر بۆ سەردەمی برۆنز و سەردەمی ئاسن لە ھەنێک شوێنی تر نیۆلیسیکەکان شوێن میسۆلیسیک کەوتن تا دواتر مانەوە، لە ئەورووپای باکوور نیۆلیسیکەکان مانەوە تا ١٧٠٠ی پێش زاین لەکاتێکدا لە چین مانەوە تا ١٢٠٠ی پێش زاین،

## ڕوونکردنەوەکان


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 
* 
* 

## سەرچاوەکان

پۆل:نیۆلیسێک
پۆل:سەردەمە مێژووییەکان
پێنج سەرکردەکە

[وێنۆک|نەخشەیەک کە پێنج سەرکردە بەھێزەکە نیشان ئەدات لە [سەردەمی بەھار و پایز]]
**پێنج سەرکردەکە** (بە چینی:五霸 خوێندنەوە: وو با) بە تایبەتی ئاماژە بۆ چەن فەرمانڕەوایەکی زۆر بەھێز لە چین لە سەردەمی بەھار و پایز (٧٧٠  تا ٤٧٦ی پێش زاین) لە مێژووی دێرینی چین. ھەنێک کات ئاماژە بوو بۆ "سەردەمی پێنج سەرکردەکە" چەندین پێرست ھەیە لەسەر پێنج سەرکردە فەرمانڕەوا بەھێزەکە کە فەرمانڕەوایی چەن ویلایەتێکیان کردووە و بەھێزتر بوون لە ویلاتەکانی تر لە سەردەمی خۆیان ویلایەتەکان یەک دەخرانەوە لە سەردەمی تێکچوونی ئیمپراتۆریەتێکی ناوەندی بەھێز، ئیمپراتۆریەتی ژۆو، پێنج سەرکردەکە ئەو ویلایەت و شوێنانەی لە ئیمپراتۆریەتی ژۆو مابوویەوە خستیانە ژێر دەسەڵاتی خۆیان،  بەتایبەت دووک ھوان سەرکردەیەکی زۆر بەھێزی ئەم سەردەمە بوو.

## ئەمانەش ببینە

* چوار لۆردەکەی سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:سەردەمی بەھار و پایز
پۆل:سەرکردایەتی