open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دژە دین

**دژە ئایین** بریتییە لە دژایەتی کردنی ئایین دژایەتی ئایینی ڕێکخراو، پراکتیزە ئایینییەکان یان دامەزراوە ئایینییەکان. ھەندێک لە لایەنگرانی دیار و بەرچاوی دژە ئایین بریتین لە ڤلادیمیر لێنین، فریدریش نیچە و ڕیچارد دۆکینز. لە یەکێتی سۆڤیەتدا پڕوپاگەندەی دژە ئایینی وەک ئامرازێک بۆ بەرەوپێشبردنی بێدینی و سەرکوتکردنی بیروباوەڕی ئایینی بەکاردەھێنرا. ئەمڕۆش دژە ئایین وەک بابەتێکی مشتومڕاوی دەمێنێتەوە، ھەندێک دەڵێن بۆ بەرەوپێشبردنی ئەقڵانییەت و لێکۆڵینەوەی زانستی پێویستە، ھەندێکی دیکەش وەک ھێرشکردنە سەر باوەڕی کەسی و ئازادی ئایینی دەیبینن.

## ڕووانگە مێژوویییەکان
شێوازێکی سەرەتایی دژایەتی جەماوەری بۆ ئایین لە سەردەمی ڕۆشنگەریدا لە سەرەتای سەدەی حەڤدەھەمدا دەرکەوت. کتێبەکەی بارۆن دی ھۆلباخ کە لە ساڵی ١٧٦١دا بڵاوکرایەوە، نەک تەنھا ھێرشی کردە سەر ئایینی مەسیحی بەڵکو بە گشتی ئایینی وەک بەربەستێک لە بەردەم پێشکەوتنی ئەخلاقی مرۆڤایەتیدا دەبینی.

کریستۆفەر ھیچنز دژبەر و ڕەخنەگرێکی ناسراوی ئایین بوو لە سەدەی بیستەمدا، کە دژایەتیی خۆی بۆ ئایین گرتەبەر و دەیگوت ئازادیی ڕادەربڕین و دۆزینەوەی زانستی دەبێت جێگەی ئایین بگرنەوە وەک ڕێگەیەک بۆ فێرکردنی ئەخلاق و پێناسەکردنی شارستانییەتی مرۆیی.

یەکێتیی سۆڤیەت ئایدۆلۆژیای سیاسیی مارکسیزم-لینینیزمی گرتەبەر و ئایینی بە شتێکی پەیوەست بە ڕەگەزنامەی بیانی دەزانی. ھەوڵی جۆراوجۆری دژە-ئایینی دا بەپێی ئەو ھەڕەشەیەی کە ئایینەکان بۆ سەر دەوڵەتی سۆڤیەت دروستیان دەکرد و ئامادەییان بۆ ملکەچبوون بۆ دەسەڵاتی سیاسی. ئەم ھەڵمەتە دژە-ئایینیانە ئاراستەی ھەموو ئایینەکان کرابوون، لەوانە ئایینەکانی مەسیحییەت، ئیسلام، بوودیزم، جوولەکایەتی و شامانیزم.

لە ساڵانی ١٩٣٠کاندا، لە سەردەمی ستالینیدا، حکوومەت باڵەخانەکانی کڵێساکانی وێران کرد یان کردیانی بە شوێنی عەلمانی (وەک مۆزەخانەی ئایین و بێدینی، یان یانە یان شوێنی کۆگاکردن)، پیاوانی ئایینی لەسێدارەدا و بڵاوکردنەوەی زۆربەی بابەتە ئایینییەکانی قەدەغە کرد. ھەروەھا ھەوڵی کەمتر توندوتیژانە درا بۆ سنووردارکردن یان بنبڕکردنی کاریگەریی ئایین لە کۆمەڵگادا لە کاتەکانی تری مێژووی سۆڤیەتدا. بۆ نموونە، بە شێوەیەکی گشتی پێویست بوو کەسێک بێدین بێت بۆ ئەوەی ھەر پۆستێکی سیاسی گرنگ یان ھەر کارێکی زانستی بەناوبانگ بەدەستبھێنێت؛ بەم شێوەیە زۆر کەس بوون بە بێدین بۆ ئەوەی لە ژیانی پیشەیی خۆیاندا پێشبکەون.

لە ساڵانی ١٩٢١–١٩٥٠، ھەندێک کەس مەزەندەی دەکەن کە ١٥ ملیۆن مەسیحی لە یەکێتیی سۆڤیەتدا کوژراون، و نزیکەی ٥٠٠٬٠٠٠ مەسیحی ئۆرتۆدۆکسی ڕووسی لەلایەن حکوومەتی سۆڤیەتەوە تووشی چەوسانەوە بوون.

کۆماری مۆڵدۆڤای سۆسیالیستی سۆڤیەت زۆرێک لە پیاوانی ئایینی کردە ئامانج بۆ دەستگیرکردن و لێپرسینەوە وەک دوژمنی دەوڵەت، و زۆرێک لە کڵێسا و مزگەوت و پەرستگاکان کران بە شوێنی عەلمانی. کۆماری ئەلبانیای گەلی ئامانجی بنبڕکردنی ھەموو ئایینەکانی لە ئەلبانیادا ھەبوو بە مەبەستی دروستکردنی دەوڵەتێکی بێدین، و ڕای گەیاند کە لە ساڵی ١٩٦٧دا ئەمەی بەدیھێناوە. لە ساڵی ١٩٧٦دا، ئەلبانیا قەدەغەکردنی دەستووریی لەسەر چالاکیی ئایینی سەپاند. ئەدەبیاتی ئایینی قەدەغە کرا و زۆرێک لە پیاوانی ئایینی و باوەڕداران دادگایی کران و ئەشکەنجە دران و لەسێدارە دران. ھەموو پیاوانی ئایینی ڕۆمانی کاسۆلیکی بیانی لە ساڵی ١٩٤٦ دەرکران و ئەلبانیا تاکە وڵات بوو کە بە فەرمی ئایینی قەدەغە کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئایین
پۆل:بێخوایی
پۆل:بێدینی
زوحاک

[وێنۆک|زوحاک لە [شانامەدا]]
[وێنۆک|زوحاک لە کاتی لەدایکبوونی [فەرەیدوون لە کابوسەکەی لە ترس و دڵەڕاوکێدا بەئاگا دێتەوە]]
**زوحاک** () کەسایەتییەکی خراپە لە ئەفسانە کوردی و فارسییەکاندا. لە زەردەشتدا زوحاک بە کوڕی ئەھریمان و دووژمنی وەرمەز دادەنرێت.
## ناکۆکی
ناکۆکی ھەیە لەسەر ڕاستی چیرۆکی زووحاک و کاوەی ئاسنگەر و نەژادیان کە دەڵێن زووحاک دوا شای ئیمپراتۆریەتیی مادەکان بوو کە وێنە پەیکەرێکی ئێستا لە مۆزەخانەی شاری شنۆیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان کە لە ژێریدا نووسراوە: «پەیکەری شاھەنشاھ ئەژدەھاک دوا شای زنجیرە دەسەڵاتی ماد، لە بنەڕەتدا کورد بووە و لە ڕەچەڵەکی مادەکانە و کۆتا پادشای ئیمپراتۆیەتیی مادەکان بوو و بە کەسێکی داد پەروەر ناسرابوو، لەلایەن فارسەکانەوە ئیمپراتۆریەتییەکەی ڕووخێندرا، ئەحمەد موفتی زادە دەڵێت:  «مادەکان وڵاتێکی بچووکیان دروست کرد لە بەھاردا کە ناوچەیەکی بچووکی ھەمەدان بوو پاشان دەسەڵاتیان ھەموو ئێرانی گرتەوە، و ئەو چیرۆکەی لەبارەی زووحاک باسکراوە تەنیا درۆیەک بووە، فارسەکان لە ڕێگەی ژن و ژنخوازییەوە وردە وردە دەسەڵاتیان زیادی کرد و ئەو کەسەی کە ناوی کاوەی ئاسنگەرە فارس بووە و تەنیا کەسێک بوو کە دژی کورد کودەتای ئەنجامدا و دەرئەنجام ھاتنی کۆرش و دامەزراندنی شاھەنشاھی ستەمکاری ئێران کە ئەمە ڕاستی نەورۆزە».

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ئەفسانەی تەمەندرێژی
پۆل:شەیتانەکان
ڕێکخراوی ھەنگاو بۆ مافەکانی مرۆڤ

**ڕێکخراوی ھەنگاو بۆ مافەکانی مرۆڤ** ڕێکخراوەیەکی سەربەخۆیە کە هەواڵەکانی تایبەت بە پێشێلکاریی مافەکانی مرۆڤ (لەسەر بنەمای هەموو ئەو خاڵانەی لە بانگنامەی گەردوونیی مافەکانی مرۆڤدا هێمای پێدراوە) لە ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا ڕووماڵ دەکات.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی ڕێکخراوی ھەنگاو بۆ مافەکانی مرۆڤ

پۆل:ڕێکخراوەکانی مافەکانی مرۆڤ لە ئێران
پۆل:ھەواڵنێرییە کوردییەکان
پۆل:وێبگە کوردییەکان
تونێلی ژێر دەریای ژاپۆن-کۆریا

وێنۆک|ڕێگا پێشنیار کراوەکان بۆ تونێلی ژێر دەریای ژاپۆن-کۆریا.
**تونێلی ژێر دەریای ژاپۆن-کۆریا** یان تونێلی ژێر دەریای کۆریا-ژاپۆن، پڕۆژەیەکی تونێلە پێشنیار کراوە بۆ بەستنەوەی ژاپۆن بە کۆریای باشوور لە ڕێگەی تونێلێکی ژێر دەریاوە کە گەرووی کۆریا دەبڕێت کە دوورگەکانی گەرووی ئیکی و تسوشیما بەکاردەھێنێت، کە مەودای ھێڵی ڕاست لە نزیکەی ١٢٨ کیلۆمەتر (٨٠ میل) لە کورتترینیدا.
پێشنیارەکە کە لە ساڵی ١٩١٧ەوە بە شێوەیەکی پچڕپچڕ لە ژێر گفتوگۆدایە، لە سەرەتای چلەکانی سەدەی ڕابردوودا بە پلانی کۆنکرێتی زیاتر بەدوای خۆیدا ھێنا. بەڵام تا دوای جەنگی جیھانی دووەم بەدواداچوونی بۆ نەکرا.

لە سەرەتای ساڵی ٢٠٠٨دا، پێشنیارەکە کەوتە ژێر گفتوگۆی نوێ لەلایەن ١٠ پەرلەمانتاری باڵای ژاپۆنەوە، کە لیژنەیەکی نوێیان دامەزراند بۆ بەدواداچوونی. دواتر گرووپێکی توێژینەوە لە ھەردوو وڵات لە سەرەتای ساڵی ٢٠٠٩دا ھات کە ڕێککەوتن لەسەر پێکھێنانی لیژنەیەک بۆ دروستکردنی پلانی بیناسازی تایبەت. بەرپرسەکەی، ھوە مون-دۆ، بەڕێوەبەری پێشووی دەستەی یەکگرتنی نیشتمانیی کۆریای باشوور و ئەندامی سەرەکی حکوومەتی پێشووی چون دووھوان، وتی کە تونێلەکە یارمەتی ئابووری ناوچەکە دەدات و "ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت لە بەدواداچوونی بازرگانی ئازادی دوولایەنە". گفتوگۆکان"، کە لە ئێستادا وەستاون.

درێژی تونێلی پێشنیارکراوی زیاتر لە ٢٠٠ کم دەبێت و خزمەت بە بەشێک لە ھاتوچۆی بارھەڵگرەکان دەکات، ھەروەھا ھەندێک لەو نزیکەی ٢٠ ھەزار کەسەی کە ڕۆژانە لە نێوان وڵاتەکاندا گەشت دەکەن.

بەڵام لە دوای تیرۆرکردنی شینزۆ ئابێ لە تەممووزی ٢٠٢٢، یەکێک لە گەورەترین لایەنگرانی تونێلەکە، کەنیسەی یەکگرتن، لە ژاپۆن ڕووبەڕووی ڕەخنەی گەورە بووەوە بەھۆی کۆکردنەوەی ھاوکاری لە باوەڕدارانی ژاپۆن بە تاکتیکی دەستکاریکردن و زۆرەملێ. لە ئەنجامدا توڕەیی گشتی لە دژی تونێلەکە لە ژاپۆن گەشەی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:سنوری ژاپۆن و کۆریای باشوور
پۆل:تونێلەکان لە کۆریای باشوور
پۆل:تونێلی شەمەندەفەر لە ژاپۆن
پۆل:گواستنەوە لە کۆریای باشوور
دوورگەی ئیکی

وێنۆک|نەخشەی تۆپۆگرافی دوورگەی ئیکی
وێنۆک|شوێنی ئیکی لە پارێزگای ناگاساکی
**دوورگەی ئیکی** (壱岐島، Iki-no-shima)، یان **دوورگەکانی ئیکی** (壱岐諸島، Iki-shotō)، دوورگەیەکە لە گەرووی تسوشیما، کە وەک شاری ئیکی لە پارێزگای ناگاساکی لە ژاپۆن بەڕێوەدەبرێت. ڕووبەری کۆی گشتی دوورگەکان ١٣٨٫٤٦ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە (٥٣٫٤٦ میل چوارگۆشە) و ژمارەی دانیشتووانیان ٢٨ ھەزار و ٨ کەسە. لە کۆی بیست و سێ (٢٣) دوورگەی ناودار تەنھا چوار (٤) کەسی ھەمیشەیی نیشتەجێن. لەگەڵ دوورگەکانی دراوسێی تسوشیما، بەکۆمەڵ لە سنووری پارکە نیشتمانییە نیمچە نیشتمانییەکەی ئیکی-تسوشیمادان.

## سەرچاوەکان

پۆل:دوورگەکانی پارێزگای ناگاساکی
قەعقاع کوڕی عەمر تەمیمی

**قەعقاع کوڕی عەمر کوڕی مالیک تەمیمی** فەرماندە و ژەنەڕاڵێکی موسڵمان بوو لە سوپای ڕاشدین، سەر بە هۆزی بەنی تەمیم بووە. ئەو و هۆزەکەی بوونە ئیسلام لەوانەیە لە سەردەمی ئەحنەفی کوڕی قەیسدا. بە فەرماندەیەکی سەربازی سەرکەوتوو ناسراوە کە بەشداری لە دوو شەڕی سەرکەوتووی گرنگدا کردووە لە سەرەتای فەتحی موسڵماناندا، شەڕی یەرمووک دژی ئیمپراتۆریەتی بیزەنتی (بە فەرماندەیی خالید کوڕی وەلید) و جەنگی قادیسییە دژی ئیمپراتۆریەتی ساسانی کە لەلایەن سەعدی کوڕی ئەبوو وەققاسەوە سەرکردایەتی دەکرا. خەلیفە ئەبوبەکر ستایشی کرد کە یەکسانە بە یازدە هەزار پیاو بۆیە لە بەرامبەردا خەلیفەی پێش خۆی، خەلیفە عومەر تەنها خۆی و مشتێک پاسەوان وەک بەهێزکەر بۆ قادیسیە وەک شەپۆلی یەکەم بۆ بەهێزکردن ناردی.  وای لێدەکات ببێتە یەکێک لە بەناوبانگترین کەسایەتییە سەربازییەکانی ئەو سەردەمە.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم
پۆل:ھاوەڵەکان
پۆل:تابعین
پۆل:لەدایکبووانی ٦٣٦
مەدرەسە

**مەدرەسە** وشەیەکی عەرەبییە بۆ هەر جۆرە دامەزراوەیەکی پەروەردەیی، عەلمانی یان ئایینی (لە هەر ئایینێک)، جا بۆ فێرکاری سەرەتایی بێت یان خوێندنی باڵا،  لە وڵاتانی دەرەوەی جیهانی عەرەبیدا، وشەکە بەزۆری ئاماژەیە بۆ جۆرێکی دیاریکراوی قوتابخانە یان کۆلێژی ئایینی بۆ لێکۆڵینەوە لە ئایینی ئیسلام.
[وێنۆک|[مەدرەسەی سوور لە بۆتانی جزیرە (باکووری کوردستان)]]

## وانەکان

* قورئان، کتێبی پیرۆزی ئیسلام
* فەرموودە، وتەی پێغەمبەری خودا
* لۆژیک
* فەرەیز (یاسای موڵک)
* عەقیدە (ئیمان)
* زانست (ئەستێرەناسی و هتد)
* بیرکاری (ماتماتیک و ئەندازە)

## سەرچاوەکان

پۆل:نژیاروانیی عەرەبی
پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکان
پۆل:وشە و دستەواژە عەرەبییەکانی شەریعەتی ئیسلامی
پۆل:نژیاروانیی ئیسلامی
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
پۆل:جۆرەکانی قوتابخانە
نەخۆشیی مۆبییەس

**نەخۆشی مۆبیەس** نەخۆشییەکی دەگمەنی تێکچوونی دەمارییە کە دەناسرێتەوە بە لاوازی یان ئیفلیجی ڕووخسار، کە بە زۆری دەماری شەشەم و حەوتەم. و ھەنێکجاریش دەمارەکانی تریش تووشدەب. نەخۆشییەکە دەکرێ لە کاتی لەدایکبوونەوە ھەبێت، ئەگەر بێت دەماری حەوتەم تووش بێت، ئەوا کەسەکە ناتوانێت ھەستەکان دەرببڕێت وەکوو زەردەخەنەکردن یان ھەستەکانی تری سەر ڕووخسار، وەکوو جوڵاندنی برۆکان، لێوەکان، ھەندێک کەسی حاڵەتی مۆبیەس ئیفلیجی تەواو لە ڕووخساریان ھەیە، کەسانی تووشبوو بە حاڵەتەکە وەک ھەر کەسێکی ئاسایی تر ھۆشمەندی و زیرەکیان کێشەی نییە.

## سەرچاوەکان


پۆل:ئاڵۆزیی دەماری
پۆل:حاڵەتە دەگمەنەکان
دایکانی باوەڕداران

سێزدە ژن کە لەگەڵ پێغەمبەری خودادا ھاوسەرگیریان کردووە. موسڵمانان زاراوەی دایکی باوەڕداران یان ئیمانداران (بە عەرەبی: أم ٱلْمُؤْمِنِین) بە شێوەیەکی بەرچاو بەکاردەھێنن پێش یان دوای ئاماژەکردنیان وەک نیشانەی ڕێز، ئەم زاراوایە لە قورئان سووڕەتی ئەحزاب ئایەتی ٦ وەرگیراوە. ٱلنَّبِیُّ أَوْلَیٰ بِٱلْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنفُسِھِمْ وَأَزْوَٰجُھُۥٓ أُمَّھَٰتُھُمْ وَأُوْلُواْ ٱلْأَرْحَامِ بَعْضُھُمْ أَوْلَیٰ بِبَعْضٍ فِی کِتَٰبِ ٱللَّھِ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِینَ وَٱلْمُھَٰجِرِینَ إِلَّآ أَن تَفْعَلُوٓاْ إِلَیٰٓ أَوْلِیَآئِکُم مَّعْرُوفًا کَانَ ذَٰلِکَ فِی ٱلْکِتَٰبِ مَسْطُورًا (الأحزاب: ٦)

پێغەمبەر (صلی اللە علیە وسلم) لە خودی بڕواداران بۆ خۆیان لە پێشترە خێزانەکانیشی دایکی باوەڕدارانن و ئەوانە (بە نەسەب) خزمی یەکترن (ئەگەر موسوڵمان بن) لە قورئانی خوادا بۆ یەکتری لە پێشترن (میرات لەیەکتر بەرن) لە ئیمانداران و کۆچەران (کە خزم نین) مەگەر خۆتان چاکەیەک (بەخشین یا وەسێتێ) بە دۆست و خۆشەویستانتان بکەن ئەو بڕیارە لە قورئاندا (لوح المحفوظ دا) نوسراوە. پێغەمبەر لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا ھاوسەری یەکەمی خۆی بە ناوی خەدیجە کچی خووەیلید ھێنا. ئەم ھاوسەرگیرییە بۆ ماوەی ٢٥ ساڵ بەردەوام بوو. دوای مردنی لە ساڵی ٦٩١ی زایینی، لە ماوەی ساڵانی مانەوەی ژیانیدا بە گشتی لەگەڵ ١٢ ژن ھاوسەرگیری کردووە. ھەموو ژنەکانی محەممەد بێوەژن بوون یان تەڵاقیان درابوون، جگە لە عائیشە.

ژیانی پێغەمبەر بە شێوەیەکی نەریتی بە دوو سەردەم ھێڵکاری کراوە، پێش کۆچی مەککە و دوای کۆچی لە مەدینە، لە ساڵی ٦٢٢ تا مردنی لە ساڵی ٦٣٢. کۆچی ئاماژەیە بۆ کۆچی بەکۆمەڵی پێغەمبەر و ھاوەڵانی بۆ مەدینەی منەوەرە بەھۆی گۆشەگیری ڕووبەڕووی موسڵمانان لە مەککە.  جگە لە دوو ھاوسەرگیری ھەمووی لە دوای ئەم کۆچەوە گرێبەستیان لەگەڵ کراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:خێزانەکانی محەممەد
پۆل:ئیسلام و ژنان
لەتیف ڕەشید

**عەبدوللەتیف جەمال ڕەشید** ناسراو بە **لەتیف ڕەشید** (لەدایکبووی ١٠ی ئابی ١٩٤٤ لە سلێمانی) سەرۆککۆماری ئێستای عێراقە، ئەو لەوەتەی ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ لەو پۆستەدایە. پێشتر لە ساڵانی ٢٠٠٣ بۆ ٢٠١٠، وەزیری سەرچاوەکانی عێراق بووە. دواتر وەک ڕاوێژکارێکی سەرۆککۆماری عێراق دەستبەکار بووە.

ئەو ھاوسەری شاناز ئیبراھیم ئەحمەد، بەیەکەوە چوار منداڵیان ھەیە.

## سەرەتای ژیان و خوێندن
لەتیف ڕەشید لە ساڵی ١٩٤٤ لە خێزانێکی خانەدان لە شاری سلێمانی لەدایکبوو. ئەو بڕواننامەی ئامادەیی لە وێڵز بە پلەی ئەی بەدەستھێنا.

ئەو ھەڵگری بڕواننامەی بەکالۆریۆسە لە بەشی ئەندازیاری شارستانیی زانکۆی لیڤەرپوول، ئەو لە ساڵی ١٩٦٨ خوێندنی بەکالۆریۆسی تەواوکرد. دواتر لە ساڵی ١٩٧٢، بڕواننامەی ماستەری وەرگرتووە. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٧٨ بووە ھەڵگری بڕواننامەی دکتۆرا لە ئەندازیاریی شارستانی لە زانکۆی مانچستەر.

## سەرۆکایەتیی کۆمار
لەتیف لە ھەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق بۆ ساڵی ٢٠١٨ خۆی پاڵاوت، بەڵام دەنگی پێویستی نەھێنا و لە ڕکابەریکردنی بەرھەم ساڵح شکستی ھێنا. دواتر بۆ ھەڵبژاردنی دواتری سەرۆککۆماری عێراق، لەتیف خۆی پاڵاوتەوە و ئەمجارەیان لە ڕکابەریکردن لەگەڵ بەرھەم ساڵح سەرکەوتوو بوو، بەمەش بووە سەرۆککۆماری نوێی عێراق.لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ لە ڕێوڕەسمێکدا بەشێوەیەکی فەرمی چووە کۆشکی سەلام شوێنی نیشتەجێبوونی سەرۆک کۆمار و دەستبەکار بوو.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤
پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی سلێمانی
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی عێراق
پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:وەزیرانی حکوومەتی عێراق
پۆل:سیاسەتمەدارە عێراقییەکان
پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق
پۆل:موسڵمانانی کورد
پۆل:خەڵکی پارێزگای سلێمانی
پۆل:ئەندازیارانی شارستانی
سوارچاکی ڕەش (داین ویتمان)

**دەین ویتمان** یان **سوارچاکی ڕەش** کەسایەتییەکی خەیاڵییە لە کتێبە کۆمیکە ئەمریکییەکانی مارڤڵ کۆمیکسدا دەرکەوتووە. ئەو سێیەم کەسە ناوی سوارچاکی ڕەش هەڵبگرێت، ئەو لەلایەن نووسەر رۆی تۆماس و وێنەکێش جۆن بوسیما دروستکراوە، و بۆ یەکەم جار لە تۆڵەسێنەکان #٤٧ (کانوونی یەکەمی ١٩٦٧) دەرکەوتووە.

دەین ویتمان یەکەم دەرکەوتنی زیندووی لە فیلمی نەمرەکانی جیھانی سینەماییی مارڤڵدا (٢٠٢١) ئەنجامدا، کە لەلایەن کیت ھارینگتۆن ڕۆڵیگێڕدرا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* Black Knight (Dane Whitman) at Marvel.com

پۆل:سوارچاکانی خەیاڵی
پۆل:کەسایەتییەکانی مارڤڵ کۆمیکس کە جادوو بەکاردەهێنن
پۆل:سوارچاکە خەیاڵییەکان
سنووری کۆریای باکوور و ڕووسیا

[وێنۆک|نەخشەی سنووری کۆریای باکوور و [یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی سۆڤیەت، ئێستا سنووری کۆریای باکوور و ڕووسیایە.]]
**سنووری [[کۆریای باکوور]] و [[ڕووسیا]]** بەپێی پێناسەی فەرمی ڕووسیا، پێکدێت لە ١٧٫٣ کیلۆمەتر (١٠٫٧ میل) لە «سنووری زەمینی» و ٢٢٫١ کیلۆمەتر (١٢ میل دەریایی) لە «سنووری دەریایی». کورتترین سنوورە لە سنوورە نێودەوڵەتییەکانی ڕووسیا.

## ئەمانەش ببینە
* دەریاچەی خەسان

## سەرچاوەکان

پۆل:سنوری کۆریای باکوور و ڕووسیا
پۆل:سنوورە نێودەوڵەتییەکان
پۆل:پریمۆرسکی کرای
دەریاچەی خەسان

[وێنۆک|یادگاری جەنگ لە دەرەوەی خەسان، لەسەر ئەو بلۆفانەی کە [شەڕی دەریاچەی خەسانی تێدا ڕوویدا لە ساڵی ١٩٣٨]]
**دەریاچەی خەسان** یان **دەریاچەی حەسەن** (بە ڕووسی: озеро Хасан؛ چینی: 哈桑湖؛ pinyin: Hāsāng Hú) دەریاچەیەکی بچووکە لە قەزای خەسانسکی، پریمۆرسکی کرای لە ڕووسیا، دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی کەنداوی پۆسیێت، لەسەر سنووری کۆریای باکوور و چین، ١٣٠ کیلۆمەتر (٨١ میل) باشووری ڕۆژاوای ڤلادیڤۆستۆک. ڕووبەرەکەی ٢٫٢٣ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە (٠٫٨٦ میل چوارگۆشە). ڕووباری تانبۆگاتی لە دەریاچەکەوە دەڕژێت. دەریاچەکە کە بە «ئەو گۆشە تەنگە وەسف دەکرێت کە خاکەکانی کۆریا و مەنچوڕیا و ڕووسیا تێیدا کۆدەبنەوە» شوێنی شەڕی دەریاچەی خەسان بووە لە ھاوینی ساڵی ١٩٣٨. دەریاچەکە لە نزیک فانگچوان لە چینە.

## سەرچاوەکان

پۆل:سنوری کۆریای باکوور و ڕووسیا
پۆل:دەریاچەکانی کۆریای باکوور
قەزای خەسانسکی

وێنۆک|شوێنی قەزای خاسانسکی لە پریمۆرسکی کرای
[وێنۆک|[ڕووباری پۆیما لە قەزای خاسانسکی]]
**قەزای خاسانسکی** (بە ڕووسی: Хаса́нский райо́н) قەزایەکی ئیداری و شارەوانی (ڕایۆن)ە، یەکێکە لە بیست و دوو ناوچە لە پریمۆرسکی کرای لە ڕووسیا. دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای کرای، لە نێوان ڕووباری تومێن و کەنداوی پیتەری گەورەدا گیر بووە و سنوورێکی لەگەڵ ھەردوو چین و کۆریای باکووردا ھەیە. ڕووبەری قەزاکە ٤١٣٠٫٠ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە (١٥٩٤٫٦ میل چوارگۆشە). ناوەندی کارگێڕی ئەو ناوچەی شارستانییە (نیشتەجێبوونێکی جۆری شار)ی سلاڤیانکا.
ژمارەی دانیشتووان: ٣٥٬٥٤١ کەس (سەرژمێری ٢٠١٠)؛ ٣٧٬٤٥٩ کەس (سەرژمێری ٢٠٠٢)؛ ٤٣٬٧٠٩ کەس (سەرژمێری ١٩٨٩). ژمارەی دانیشتووانی سلاڤیانکا ٣٩٫٥٪ی کۆی دانیشتووانی قەزاکە پێکدەھێنێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:قەزاکانی پریمۆرسکی کرای
شەڕی دەریاچەی خەسان

وێنۆک|شەڕی دەریاچەی خەسان-سەربازانی سوپای سوور ئاڵا لەسەر گردی زائوزێرنایا دادەنێن
**شەڕی دەریاچەی خەسان** (٢٩ی تەممووز – ١١ی ئابی ١٩٣٨)، ناسراوە بە ڕووداوی چانگکوفێنگ (بە ڕووسی: Хасанские бои، چینی و ژاپۆنی: 張鼓峰事件؛ پینینی چینی: Zhānggǔfēng Shìjiàn؛ ڕۆمای ژاپۆنی: Chōkohō Jiken) لە چین و ژاپۆن، ھەوڵێکی ھێرشی سەربازی بوو لەلایەن مانچوکوو کە دەوڵەتێکی بووکەڵەی ژاپۆنی بوو بۆ سەر ئەو خاکەی کە یەکێتی سۆڤیەت ئیدیعای دەکرد و کۆنترۆڵی دەکرد. ئەو دەستدرێژییە لەسەر ئەو باوەڕەی ژاپۆنەکان دامەزرا کە یەکێتی سۆڤیەت بە ھەڵە لێکدانەوەی بۆ دیاریکردنی سنوورەکە کردووە لەسەر بنەمای پەیمانی پێکین لە نێوان ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی و چینگ چین و ڕێککەوتنە تەواوکەرەکانی دواتر سەبارەت بە سنووردارکردن و دەستکاریکردنی نیشاندەرەکانی دیاریکردن. ھێزەکانی ژاپۆن ناوچە جێناکۆکەکەیان داگیرکرد بەڵام دوای شەڕێکی قورس و یەکلاییکردنەوەی دیپلۆماسی کشانەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شەڕەکان کە یەکێتی سۆڤیەت تێیدا بەشدارن
پۆل:شەڕەکان کە ژاپۆن بەشدارن
پۆل:پریمۆرسکی کرای
نەخۆشیی دەستی نامۆ

**نەخۆشیی دەستی نامۆ** یان **دکتۆر سترەینج لەڤ سیندرەم** نەخۆشییەکە کە تیادا بەوە دەناسرێتەوە نەخۆش کۆنتڕۆلی تەواوی نییە بەسەر تەواوی جووڵەکانی دەستی زۆربەی ئەو حاڵەتە پزیشکیانەی کە لەژێر ئەو نەخۆشییە پۆلێن دەکرێن، بە زۆری تووشی دەستی چەپ دەبێت زۆر زاراوەی تر ھەیە کە ئاماژە بۆ ھەمان نەخۆشی بدات بەڵام بە شێوەیەکی نەگونجاو بەکاردێن کەسی تووشبوو لەوانەیە دەست بۆ شتانێک ببات و بییەوێ دەستکارییان بکات بەبێ ئەوەی خۆی بییەوێت، بە ڕادەیەک کە دەەستەکەی تری بەکاردێنێت بۆ ڕێگە گرتن لە دەستە نامۆکە لە دەستکاریکردنی شتەکانی دەوروبەر

## سەرچاوەکان

پۆل:ئاڵۆزیی دەماری
پۆل:حاڵەتە دەگمەنەکان
پۆل:کۆنیشانەکان
حەفسە کچی عومەر

**حەفسە کچی عومەر** هاوسەری پێغەمبەر محەممەد بووە. هەروەها کچ عومەر کوڕی خەتتابە کە دووەم خەلیفەی خەلافەتی ڕاشدین بوو. لە نووسینە ئیسلامییەکاندا، بەم شێوەیە زۆرجار ناوی ئەو بە ناونیشانی "دایکی باوەڕداران" پێشگر دەکرێت (بە عەرەبی: أمّ المؤمنين).حەفسە منداڵی گەورەی عومەری کوڕی خەتتاب و زەینەب کچی مەزعون بوو. ئەو "پێنج ساڵ پێش ناردنی پێغەمبەر" لەدایکبووە، واتە لە ساڵی ٦٠٥ دایکبووە.

## هاوسەرگیری
لەگەڵ خونەیسی کوڕی حوزافە هاوسەرگیری کردووە بەڵام لە مانگی ئابی ساڵی ٦٢٤ بووەتە بێوەژن.

هەر کە حەفسە ماوەی عودەی تەواو کرد، عومەری باوکی دەستی پێشکەش بە عوسمانی کوڕی عەففان کرد، دواتریش بۆ ئەبووبەکری سدیق، بەڵام هەردووکیان ڕەتیان کردەوە.  کاتێک عومەر چووە لای پێغەمبەر بۆ ئەوەی گلەیی لەم بابەتە بکات، پێغەمبەر لە وەڵامدا دەڵێت: "حەفسە لە عوسمان باشتر هاوسەرگیری لەگەڵ دەکات و عوسمانیش لە حەفسە باشتر هاوسەرگیری دەکات."

پێغەمبەر لە شەعبانی ٣ی کۆچی (کۆتایی مانگی یەک یان سەرەتای شوباتی ٦٢٥) لەگەڵ حەفسە هاوسەرگیری کرد.  ئەم هاوسەرگیرییە "چانسی ئەوەی بە پێغەمبەر بەخشی کە خۆی لەگەڵ ئەم شوێنکەوتووە دڵسۆزەدا هاوپەیمان بکات" واتە عومەر کە ئێستا بووە خەزووری.

## کارە دیارەکانی
عوسمان، کاتێک بوو بە خەلیفە، نوسخەی حەفسەی بەکارهێنا کاتێک دەقی قورئانی ستاندارد کرد. هەروەها دەوترێت شەست فەرموودەی لە پێغەمبەرەوە گێڕاوەتەوە.

## مردن
لە شەعبانی ٤٥ی کۆچی، واتە لە مانگی ئۆکتۆبەر یان تشرینی دووەمی ساڵی ٦٦٥ کۆچی دوایی کردووە، لە گۆڕستانی ئەلباقیع لە تەنیشت دایکانی تری باوەڕداران بە خاک سپێردراوە.

## دیدگا جیاوازەکان

### ڕوانگەی سوننە
حەفسە لەلایەن سوننەکانەوە وەک زانا و پرسیارکەر سەیر دەکرێت. هەروەها وەک دایکی باوەڕداران ڕێزی لێدەگیرێت.

### ڕوانگەی  شیعە
ڕوانگەی شیعە تا ڕادەیەک جیاوازە لە سوننە. زۆربەی شیعەی دوانزە ئیمامی حەفسا و عائیشە تۆمەتبار دەکەن بە ژەهراویکردنی محەممەد و مردنی هێناوەتە ئاراوە.

## ئەمانەش ببینە

* هاوەڵان
* دایکانی باوەڕداران

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی دەیەی ٦٦٠
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم
پۆل:عەرەبە موسڵمانەکان
پۆل:بنەماڵەی محەممەد
پۆل:عومەر کوڕی خەتتاب
پۆل:خێزانەکانی محەممەد
نەخۆشیی وێرنەر

**نەخۆشیی وێرنەر** نەخۆشییەکی دەگمەنی بۆماوەیییە کە نەخۆشییەکە دەبێتە ھۆی زوو بەتەمەن داچوون نەخۆشییەکە لەلایەن زانای ئەڵمانی ئۆتۆ وێرنەر دۆزرایەوە لە ١٩٠٤ نەخۆشییەکە دەگمەنە و لە سەد ھەزار لەدایک بوو دانەیەک تووشی دەبێت (ئەگەرچیش نەخۆشییەکە لەە ژاپۆن و ساردینیا بەرزترە، کە لە بیست بۆ چل ھەزار لەدایک بوو یەک کەس تووشی دەبێت، یەک کەس لە پەنجا ھەزار کەس) لەوەتەی ٢٠٠٦وە ١٬٣٠٠ کەیس تۆمارکراون نەخۆشەکان تا پێش تەمەنی ھەرزەکاریش بە ئاسایی گەشەیان کردووە. بچووکترین نەخۆشیش کە حاڵەتەکەی لێ بینرا بێت تەمەنی شەش ساڵان بووە

## سەرچاوەکان

پۆل:نەخۆشییە دەگمەنەکان
گۆڕەپانی کۆتزیا

وێنۆک|گۆڕەپانی کۆتزیا لە ئەسینای پایتەختی یۆنان، کە ھۆڵی شارەوانی لە پاشخانەکەدایە
**گۆڕەپانی کۆتزیا** (بە یۆنانی: Πλατεία Κοτζιά) گۆڕەپانێکە لە ناوەڕاستی ئەسینای پایتەختی یۆنان. گۆڕەپانەکە چەندین تایبەتمەندی تەلارسازی نیوکلاسیکی ناوخۆیی سەدەی نۆزدەھەمی پاراستووە، وەک ھۆڵی شارەوانی شارەوانی ئەسینای پایتەخت و ناوەندی ڕۆشنبیری بانکی نیشتمانی یۆنان. ناوی کۆنستانتینۆس کۆتسیاس سەرۆکی پێشووی شارەوانی ئەسینایە.

## شوێن
گۆڕەپانەکە بەم شەقامانە دەورە دراوە: شەقامی ئێفپۆلیدۆس لە باکوور، شەقامی ئاتیناس لە ڕۆژاوا، کراتینۆ لە باشوور و شەقامی ئایۆلۆ لە ڕۆژھەڵاتەوە. گۆڕەپانەکە خۆی لە باشووری گۆڕەپانی ئۆمۆنۆیا و لە باکووری گۆڕەپانی مۆناستیراکییە.

گۆڕەپانی کۆتزیا لەبەردەم ھۆڵی شارەوانی شارەوانی ئەسینای پایتەخت دایە، (دیزاینەکەی لەلایەن پاناگیس کالکۆسەوە کراوە) و بە جەستەی ئەسینای بەناوبانگی وەک پێریکلێس و سۆلۆن ڕازاوەتەوە.

## مێژوو
[وێنۆک|ڕاست|پەیکەرێکی [پەریکلێس.]]
گۆڕەپانەکە لە ساڵی ١٨٧٤ دروست کراوە، پێشتر بە گۆڕەپانی لۆدۆڤیکۆ ناسرابوو. لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤دا، وەک شوێنی دەستپێکردن و کۆتایی بازنەی ناوەندی مێژوویی ئەسینا بۆ پێشبڕکێی پێشبڕکێی ڕێگاوبانی پیاوان و ژنان، ھەروەھا بۆ ڕووداوە ھونەرییە جیاوازەکان کاری کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:چوارگۆشە لە ئەتینا
کۆنستانتینۆس کۆتسیاس

وێنۆک|سەرۆکی شارەوانی ئەسینای پایتەخت کۆنستانتینۆس کۆتسیاس (ناوەڕاست) لەگەڵ بەڕێوەبەرە یۆنانییەکان دیمیتری میترۆپۆلۆس (چەپ) و فیلۆکتیتیس ئۆیکۆنۆمیدیس (ڕاست)
**کۆنستانتینۆس «کۆستاس» کۆتزیا** (بە یۆنانی: Κωνσταντίνος (Κώστας) Κοτζιάς؛ ١٧ی ئایاری ١٨٩٢–٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥١) شمشێربازێکی یۆنانی بوو. لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩١٢ و ١٩٢٤ بەشداری کردووە.

لە ساڵی ١٩٣٤ بە سەرۆکی شارەوانی ئەسینای پایتەخت ھەڵبژێردرا. لە ڕژێمی دیکتاتۆری مێتاکساسدا وەک وەزیر بۆ قەزای پایتەخت کاری کردووە.

دوای خۆکوشتنی ئەلێکساندرۆس کۆریزیس سەرۆکوەزیران لە ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٤١، لەناو لەشکرکێشی ئەڵمانیا بۆ سەر یۆنان، پاشای جۆرج دووەمی یۆنان بە سەرۆکایەتی کابینەیەکی نوێ زانی، بەڵام کاندیدبوونی سەرکەوتوو نەبوو، چونکە پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ ڕژێمی میتاکساس ھەبوو و کەم کەس بوو سیاسەتمەداران ئامادەبوون لەژێر دەستی ئەودا کار بکەن ھەروەھا باڵیۆزی بەریتانیا لە یۆنان، مایکل پالایرێت، لە گفتوگۆکاندا لەگەڵ پاشادا دژی کاندیدکردنی بوو، بەھۆی ناوبانگەکەی کۆتزیا لە ئەڵمانیافیل بوو.

لە سەردەمی داگیرکاری میحوەری یۆنان، لە ئەمریکا ژیاوە. لە ساڵی ١٩٥٠ بە پەرلەمانتاری ئەسینای پایتەخت ھەڵبژێردرا و لە ساڵی ١٩٥١ بە ماوەیەکی کەم پێش مردنی وەک سەرۆکی شارەوانی شارەکە ھەڵبژێردرایەوە. گۆڕەپانی کۆتزیا لە ئەسینا بە ناوی ئەوەوە ناونراوە.

یەکێک لە کوڕەکانی جۆرج کۆتسیاس بوو، پزیشکێکی ناسراو بوو کە پێشەنگی چارەسەری لیڤۆدۆپا بوو بۆ نەخۆشی پارکینسۆن.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٢
پۆل:مردووانی ١٩٥١
پۆل:وەزیرانی حکوومەتی یۆنان
مات موردۆک (جیھانی سینەماییی مارڤڵ)

**مات موردۆک** کەسایەتیەکی خەیاڵییە لەلایەن چارڵی کۆکس لە جیھانی سینەماییی مارڤڵدا (MCU)، لە کەسایەتییەکی مارڤڵ کۆمیکس بەهەمان ناوەوە وەرگیراوە، ڕۆڵیگێڕدراوە و بەگشتی بە نازناوەکەی **دەیردێڤڵ** ناسراوە.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* Matt Murdock on Marvel.com
* Matt Murdock on the Marvel Cinematic Universe Wiki
* 

پۆل:دێردێڤڵ (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم
پۆل:کەسایەتییەکانی جیھانی سینەماییی مارڤڵ
پۆل:کارەکتەرە کوڕە ئەمریکییەکان لە تەلەڤیزیۆن
پۆل:بۆکسەرە خەیاڵییەکان
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان بە ھەستە سەرووسروشتییەکان
پۆل:یاسا بەدەستە خەیاڵییەکان
پۆل:سووپەرھیرۆ ئەمریکییەکانی مارڤڵ کۆمیکس
پۆل:ھونەرمەندە جەنگییەکانی مارڤڵ کۆمیکس
جۆرج دووەمی یۆنان

وێنۆک|جۆرج دووەمی یۆنان
**جۆرج دووەم** (بە یۆنانی: Γεώργιος Βʹ، جۆرجیۆسی دووەم؛ ١٩ی تەممووز [ساڵنامەی جوولیانی: ٧ی تەممووز] ١٨٩٠ – ١ی نیسانی ١٩٤٧) پاشای یۆنان بووە لە ئەیلوولی ١٩٢٢ تا ئازاری ١٩٢٤ و لە تشرینی دووەمی ١٩٣٥ تا مردنی لە نیسانی ١٩٤٧.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٠
پۆل:مردووانی ١٩٤٧
پۆل:پاشاکانی یۆنان
زانکۆی دۆدۆما

وێنۆک|بینای ئیدارەی ناوەندی
**زانکۆی دۆدۆما** (UDOM) زانکۆیەکی گشتییە لە ناوەڕاستی تانزانیا و دەکەوێتە شاری دۆدۆما، پایتەختی وڵاتەکە. بیناسازی لە شوێنێکی ٦ ھەزار ھێکتار لە ناوچەی چیمواگا نزیکەی ٨ کیلۆمەتر لە ڕۆژھەڵاتی ناوەندی شاری دۆدۆما بەڕێوەدەچێت.

زانکۆی دۆدۆما لە مانگی ئازاری ٢٠٠٧ بە فەرمی دامەزرا دوای واژووکردنی میساقەکە لەلایەن سەرۆکی کۆماری یەکگرتووی تانزانیا جاکایا مریشۆ کیکوێتەوە. یەکەم پرۆگرامە ئەکادیمییەکان لە ئەیلوولی ٢٠٠٧ دەستیان پێکرد. لە ئێستادا زانکۆی دۆدۆما خێراترین زانکۆیە لە گەشەکردندا لە ناوخۆی وڵاتدا، لە ھەموو زانکۆکانی دیکەی ناو وڵات گەورەترە، ھەروەھا ستایشی دەکرێت بەھۆی بەرھەمھێنانی کاندیدی لێھاتوو و شارەزا کە توانای کێبڕکێی لە بازاڕەکانی کاردا ھەبێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:زانکۆی دۆدۆما
پۆل:دۆدۆما
پۆل:دامەزراوە فێرکارییەکان، دامەزرانی ٢٠٠٧
زەینەب کچی خوزەیمە

**زەینەب کچی خوزەیمە** هەروەها بە **ئوم مەساکین** ناسراوە واتا (*دایکی هەژاران*) پێنجەمین خێزانی پێغەمبەر محەممەد بوو. لە ئەنجامی مردنی پێشوەختەی ئەودا، کەمتر لەبارەی زەینەب دەزانرێت دەزانرێت بە بەراورد بە هاوسەرەکانی دیکەی.

## ژیان
زەینەب یەکەم ژن بوو لە خێزانەکانی پێغەمبەر کە لە هۆزی قوڕەیش نەبوو. باوکی بە ناوی خوزەیمە کوڕی حاریس لە هۆزی هیلال بووە لە مەککە. هەندێک جار دەوترێت دایکی هیند کچی عەوف بووە، بەڵام ئەم قسەیە لاوازە.

هاوسەری یەکەمی ئامۆزای بوو بە ناوی جەحمی کوڕی عەمری کوڕی حاریس.

لە کاتێکدا زەینەب هێشتا موشریک بوو، ناوبانگێکی بە "بەخشندەیی لەڕادەبەدەر بەدەستهێنابوو،" بەهۆی میهرەبانییەکەی بەرامبەریان و بەزەیی پێیانەوە بە 'دایکی هەژاران' ناودەبرا.

بە تەواوی نازانرێت کەی زەینەب موسڵمان بووە، بەڵام هاوسەری دووەمی موسڵمانێکی دیار بووە بە ناوی عەبدوڵڵای کوڕی جەحش.[5]  ئەم هاوسەرگیرییە دەبێ بە جیابوونەوە کۆتایی هاتبێت، بەو پێیەی زەینەب لە کاتی مردنی عەبدوڵڵادا پێشتر هاوسەرگیری کردبووەوە و ئەو کچە لەنێو ئەو کەسانەدا نییە کە لە ساڵی ٦٢٢دا بردیانە مەدینە.

مێردی داهاتووی زەینەب توفەیل کوڕی حاریس بوو کە موسڵمان بوو لە خێڵی موتەڵیب، بەڵام ئەم هاوسەرگیرییە بە جیابوونەوەش کۆتایی هات.

دواتر زەینەب لەگەڵ برای توفەیل بە ناوی (عوبەیدە) هاوسەرگیری کرد کە زیاتر لە سی ساڵ لە خۆی گەورەتر بوو. لە ساڵی ٦٢٢دا پەیوەست بوون بە کۆچی گشتی بۆ مەدینە، لەوێ لەسەر پارچە زەوییەک دەژیان کە لەگەڵ دوو برای عوبەیدا هاوبەش بوو. عوبەیدە لە شەڕی بەدر لە ساڵی ٢ کۆچی/ئازاری ٦٢٤ شەهیدکرا،  و زەینەب بۆ ماوەی نزیکەی ساڵێک بێوەژن مایەوە.

## هاوسەرگیری لەگەڵ پێغەمبەر محەممەد
ڕاپۆرتی ناکۆک هەیە کە زەینەب "جوان" بووە و زۆر پێشنیاری هاوسەرگیری ڕەتکردووەتەوە یان خۆی لێی دوور خستۆتەوە. بەڵام لە شوباتی ٦٢٥دا قوبەیسە ئامۆزای (برای هاوسەری یەکەمی) ڕێکخستنی بۆ هاوسەرگیری لەگەڵ پێغەمبەردا کرد، ئەویش مارەیی یان بە درهەم یان ١٢-١/٢ ئاووقیای پێدا. ئەمەش نزیکەی مانگێک دوای هاوسەرگیرییەکەی بوو لەگەڵ حەفسە کچی عومەر.

ئەو هاوسەرگیرییە بۆ ئەوە بووە کە شوێنکەوتووانی دڵنیا بکاتەوە کە مردنیان لە شەڕدا بەو مانایە نییە کە خێزانەکانیان برسی دەبن و پشتگوێ بخرێن. پێشنیارێکی بەدیل ئەوەیە کە هاوسەرگیرییەکە پاڵنەرێکی سیاسی هەبووە، "پەیوەندی باشی لەگەڵ هۆزی خۆیدا لە عەمیر کوڕی سەعسەعا چاندووە.

چیرۆکێک دەربارەی ژیانی هاوسەرگیریان باس لەوە دەکات کە چۆن پیاوێکی هەژار هاتە ماڵی زەینەب بۆ ئەوەی سواڵ بکات بۆ هەندێک ئارد. دواهەمین شتەکانی پێدا و ئەو شەوە هیچ خواردنێکی بۆ خۆی نەبوو. پێغەمبەر بەهۆی بەزەیی ئەوەوە، بە خێزانەکانی دیکەی لەو بارەیەوە گوت و گوتی: "ئەگەر باوەڕتان بە خوای گەورە هەبێت ئەویش وەک چۆن بۆ باڵندەکان دەیکات، ڕزق و ڕۆزی ئێوەش دابین دەکات، کە بەیانیان بە برسی هێلانەکەیان بەجێدەهێڵن بەڵام بە پڕی دەگەڕێنەوە لە شەودا".

## مردن
[وێنۆک|[گۆڕستانی ئەلباقیع، کە زەینەب تیایدا نێژراوە.]]
زەینەب لەگەڵ پێغەمبەر تەنها هەشت مانگی خایاند، لە ئۆکتۆبەری ساڵی ٦٢٥ لە تەمەنی نزیکەی سی ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. پێغەمبەر بردییە لای گۆڕستانی ئەلباقیع و نوێژی پرسەی خوێندەوە، پاشان سێ برای دابەزینە ناو گۆڕەکەی بۆ دانانی تەرمەکە.

ماڵەکەی لە مزگەوتەکە بۆ ماوەی شەش مانگ بە چۆڵی مایەوە تا ئەو کاتەی هاوسەری شەشەمی پێغەمبەر بە ناوی ئوم سەلامە گواسترایەوە بۆ ناوی.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:خێزانەکانی محەممەد
بەعلبەک

**بەعلبەک** شارێکە دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی ڕووباری لیتانی لە دۆڵی بێقاع لە لوبنان، نزیکەی ٦٧ کم لە باکووری ڕۆژھەڵاتی بەیرووتەوە دوورە. پایتەختی پارێزگای بەعلبەک-ھێرمێلە. لە سەردەمی یۆنانی و ڕۆمانیدا بەعلبەک بە ھێلیۆپۆلیس (Ἡλιούπολις، بە یۆنانی واتا "شاری خۆر") ناسرابوو. لە ساڵی ١٩٩٨ ژمارەی دانیشتووانی بەعلبەک ٨٢٬٦٠٨ کەس بووە کە زۆربەیان موسڵمانی شیعە بوون، ئەوانیتر موسڵمانی سوننە و مەسیحین.

## سەرچاوەکان
جاکایا کیکوێتێ

وێنۆک|جاکایا کیکوێتێ
**جاکایا مریشۆ کیکوێتێ** (بە ئینگلیزی: Jakaya Mrisho Kikwete) لەدایکبووی ٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٠ سیاسەتمەدارێکی تانزانیایە کە چوارەمین سەرۆکی تانزانیا بووە، لە ساڵی ٢٠٠٥ تا ٢٠١٥ لە پۆستەکەیدا بووە، پێش ھەڵبژاردنی وەک سەرۆک کۆمار، لە ساڵی ١٩٩٥ وەزیری دەرەوە بووە تا ساڵی ٢٠٠٥ لەژێر دەستی بنیامین مکاپای پێش خۆیدا. ھەروەھا وەک سەرۆکی یەکێتی ئەفریقا لە ساڵانی ٢٠٠٨–٢٠٠٩ و سەرۆکی کۆمەڵگەی گەشەپێدانی باشووری ئەفریقا ترۆیکا سەبارەت بە ئاشتی، بەرگری و ئاسایش لە ساڵانی ٢٠١٢–٢٠١٣ کاری کردووە. کیکوێتە کە لە میراتی کوێرە، لە مسۆگا، قەزای چالینزێ لە ھەرێمی پوانی لەدایکبووە و گەورە بووە و لە زانکۆی دارسەلام خوێندوویەتی.

## ژیانی تایبەت
کیکوێتێ ئارەزومەندێکی بەئەمەکی وەرزشە و لە قوتابخانەدا بە شێوەیەکی کێبڕکێ یاری باسکە دەکات. لە ماوەی ١٠ ساڵی ڕابردوودا خاوەنداری فیدراسیۆنی باسکە بووە لە تانزانیا. ھاوسەرگیری لەگەڵ سەلما کردووە و خاوەنی پێنج منداڵن.

تا ٤ی نیسانی ٢٠١٣، کیکوێت شەشەم سەرکردەی ئەفریقا بووە کە زۆرترین فۆڵۆوەری ھەبووە لە تویتەردا بە ٥٧٦٢٦ فۆڵۆوەر.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠
پۆل:سەرۆکەکانی تانزانیا
پۆل:زیندووان
ھەرێمی تانگا

وێنۆک|شوێنەکە لە تانزانیایە
وێنۆک|بینایەکی کۆنی کۆلۆنیالی لە بەشی ناوەندی
**ھەرێمی تانگا **(بە سەواحیلی: Mkoa wa Tanga)یەکێکە لە ٣١ ناوچەی ئیداری تانزانیا. ڕووبەری ناوچەکە ٢٦٦٦٧ کم٢ (١٠٬٢٩٦ میل چوارگۆشە) دەگرێتەوە. ناوچەکە لە قەبارەدا بەراورد دەکرێت بە ڕووبەری زەوی یەکگرتووی دەوڵەتی نەتەوەیی بوروندی. پایتەختی ناوچەکە شارەوانی شاری تانگا. ناوچەکە دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی تانزانیا، لە باکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ کینیا و ھەرێمی کیلیمانجارۆ و ھەرێمی مانیارا لە ڕۆژاوا و ھەرێمی مۆرۆگۆرۆ و پوانی لە باشوور. لە ڕۆژھەڵاتەوە کەناراوێکی ھەیە لەگەڵ زەریای ھیندی. بەپێی سەرژمێری نیشتمانی ساڵی ٢٠١٢ ژمارەی دانیشتووانی ناوچەکە ٢٠٤٥٢٠٥ کەس بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھەرێمی تانگا
مایکڵ کریستۆڤەر

وێنۆک

مایکڵ کریستۆڤەر () ئەکتەر و شانۆنامەنووس و سینەماکاری ئەمریکییە، لە ٢٢ی کانوونی دووەم ١٩٤٥ لەدایکبووە. لە ساڵی ١٩٧٧ خەڵاتی پولیتزەری بۆ دراما و خەڵاتی تۆنی بۆ باشترین شانۆگەری بۆ فیلمی The Shadow Box وەرگرتووە، لە ساڵی ٢٠١٥ تا ٢٠١٩ ڕۆڵی فیلیپ پرایسی لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەی یوو ئێس ئەی نێتۆرک گێڕاوە بەناوی بەڕێز ڕۆبۆت.

## ژیان و پیشە
مایکڵ لە شاری ترێنتۆن لە ویلایەتی نیوجرسی لەدایکبووە، کوڕی مێری و جۆزێف پرۆکاچینۆ بوو. وەک ئەکتەرێک دەستی بە کاری شانۆیی کردووە، بە پلەی یەکەم لەسەر شانۆ، ھەروەھا دواتر دەستی کرد بە نووسینی شانۆنامە، و چەندین سیناریۆی فیلم نووسیوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گیڵد ئۆف ئەمریکا
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
بەرھەمھێنانی ناوەڕۆکی یوونیڤەرساڵ

وێنۆک

بەرھەمھێنانی ناوەڕۆکی یوونیڤەرساڵ () کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنانی تەلەڤیزیۆنییە کە لەناو بەشی گرووپی ستۆدیۆی یونیڤەرساڵ لە کەناڵی NBCUniversal کاردەکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆمپانیا ئەمریکییەکان کە لە ساڵی ٢٠٠٨ دامەزراون
پۆل:کۆمپانیا میدیا گشتییەکان کە لە ساڵی ٢٠٠٨ دامەزراون
پۆل:دابەشکەرانی سەندیکای تەلەڤیزیۆن
ھەرێمی پوانی

وێنۆک|شوێنەکە لە تانزانیایە
وێنۆک|گوێزی ھیندی ڤیکیندو وارد، ھەرێمی پوانی
**ھەرێمی پوانی** (بە زمانی سواھیلی Mkoa wa Pwani)یەکێکە لە ٣١ ناوچەی ئیداری تانزانیا. وشەی «پوانی» لە زمانی سەواحیلیدا بە واتای «کەنار دەریا» دێت. پایتەختی ناوچەکە شارۆچکەی کیباھایە. ھەرێمەکە لە باکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ ھەرێمی تانگا، لە ڕۆژاواوە لەگەڵ ھەرێمی مۆرۆگۆرۆ، لە باشوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ ھەرێمی لیندی، لە ڕۆژھەڵاتەوە دەوری ھەرێمی دارەسەلام دەدات. ھەروەھا زەریای ھیندی ھاوسنوورە لەگەڵ ناوچەکە لە باکووری ڕۆژھەڵات و باشووری ڕۆژھەڵاتی خۆیەوە. ناوچەکە شوێنی دوورگەی مافیا و دێڵتای ڕوفیجی و پارکە نەتەوەیییەکەی سەعدانییە. ناوچەکە شوێنی شارۆچکەی باگامۆیۆیە، کە شارۆچکەیەکی مێژوویی سواھیلییە و یەکەم پایتەختی کۆلۆنیالی ڕۆژھەڵاتی ئەفریقای ئەڵمانییە. بەپێی سەرژمێری نیشتمانی ساڵی ٢٠١٢، ژمارەی دانیشتووانی ناوچەکە ١٠٩٨٬٦٦٨ کەس بووە، کە کەمێک کەمتر بووە لە پێشبینییەکانی پێش سەرژمێری کە ١٬١١٠٬٩١٧ کەس بووە: لە ساڵی ٢٠٠٢ تا ٢٠١٢، تێکڕای گەشەی ساڵانەی دانیشتووانی ناوچەکە لەسەدا ٢٫٢ بووە حەڤدەھەمین بەرزترین ناوچە لە وڵاتەکەدا. ھەروەھا بیست و یەکەمین چڕترین ناوچە بوو کە ٣٤ کەس لە ھەر کیلۆمەتر چوارگۆشەیەکدا ھەبوو. ناوچەکە کەمێک گەورەترە لە بەلجیکا (٣٢٬١٣٣ کیلۆمەتر چوارگۆشە (١٢٬٤٠٧ میل چوارگۆشە)).

## ئابوری
کشتوکاڵ وەک پایەی سەرەکی ئابووری ھەرێمی پوانی دەمێنێتەوە. کشتوکاڵی بازرگانی و کۆڵبەری ئەنجام دەدرێت و ئەم دووەمیان لە پێشەوەیە. کشتوکاڵی بەرھەم ٨٢٪ی دانیشتووانی چالاک لە ڕووی ئابوورییەوە لە ڕاپۆرتی سەرژمێری نموونەی کشتوکاڵی ناوچەی کەناراوەکانی ٢٠٠٧/٠٨ دامەزراندووە، دواتر بەخێوکردنی ئاژەڵ (لەسەدا ٢)، و ماسیگرتن (٢٪). ١٢٪ی دیکەش لە چالاکییە غەیرە کشتوکاڵییەکانی وەک بازرگانی و چاککردنەوەدا کاریان کردووە. کشتوکاڵ زۆربەی داھاتی دراوی ھەرێمەکە بەدەست دەھێنێت، بە پلەی یەکەم لە ڕێگەی فرۆشتنی گوێزی ھیندی و پرتەقاڵ و مانگۆ و کاساوا بە قەبارەیەکی گەورە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھەرێمی پوانی
تانگا، تانزانیا

وێنۆک|دیمەنێکی ئاسمانی شاری تانگا.
**تانگا** ھەم ناوی باکووریترین شاری بەندەری تانزانیایە لە ڕۆژاوای ئۆقیانووسی ھیندی، ھەمیش پایتەختی ھەرێمی تانگایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١٢دا ٢٧٣٣٣٢ کەس بووە، ناوی تانگا لە زمانی سەواحیلیدا بە واتای «کەشتی» دێت.

شاری تانگا لەسەر زەریای ھیندی دانیشتووە، و پایتەختی ھەرێمی تانگەیە. ھەروەھا شارەکە پایتەختی قەزای تانگایە.

## گواستنەوە
### پەیوەندی ئاسمانی
وێنۆک|ھۆڵی گەیشتن بە فڕۆکەخانەی تانگە.
تانگا فڕۆکەخانەیەکی بچووکی ھەیە و لە ئێستادا تەنھا لەلایەن دوو ھێڵی ئاسمانی ناوچەیی ئاوریک ئایر و کۆستاڵ ئەڤییەیشن خزمەتگوزاری پێشکەش دەکرێت کە خزمەتگوزارییە بەرنامەبۆداڕێژراوەکان بۆ دارەسەلام و دوورگەی پێمبا و زانزیبار پێشکەش دەکەن. لە ساڵی ٢٠١٤ فڕۆکەخانەکە خزمەت بە کەمتر لە ٣٠ ھەزار سەرنشینی کردووە. ھەروەھا ژمارەیەکی کەم لە ھێڵی ئاسمانی تایبەت لە دەوروبەری دەوروبەری شارەکەدا ھەیە کە ئاسانکاری بۆ ئیستێتە تایبەتەکان و پیشەسازییەکانی دەوروبەری دەکەن.

### بەندەری تانگا
وێنۆک|ڕاست|کەشتییەک لە کەنداوی تانگا لەنگەری گرتووە.
بەندەرەکە لە مێژوودا کۆنترین بەندەری کارپێکراوە لە وڵاتەکەدا و ڕەگ و ڕیشەی دەگەڕێتەوە بۆ دەوروبەری سەدەی شەشەم. بەندەری تانگا دووەم گەورەترین بەندەری تانزانیایە و بەشێکی گرنگە بۆ گەشەسەندنی سەرەتایی و ئابووری شارەکە. بەندەرەکە بە ٩٠٪ی توانای دامەزراوەکەی کاردەکات و باری سەرەکییەکەی خەڵوزە بۆ پیشەسازی چیمەنتۆ و ڕێگەیەکی دەروازەیەکی نوێیە بۆ بەرھەمە نەوتییە خاوەکان. دەسەڵاتی بەندەرەکان پلانی گەورەی ھەیە بۆ بەرزکردنەوەی توانای بەندەرەکە و دابینکردنی ڕێگایەکی بەدیل بۆ ئەو بارانەی کە دەڕژێنە ناو وڵاتەکەوە.

### پەیوەندی شەمەندەفەر
وێنۆک|وێستگەی شەمەندەفەری تانگا.
تانگە خاڵی دەستپێکی تۆڕی شەمەندەفەری باکووری تەسکە کە لە ئاروشا کۆتایی دێت. دروستکردنی ئەم ھێڵە لە سەدەی نۆزدەھەمدا لەلایەن ئەڵمانییەکانەوە دەستی پێکردووە. لە ساڵی ٢٠١٨دا حکوومەتی تانزانیا بڕی ٥٫٧ ملیار شیلینگی تانزانیای وەبەرھێنا بۆ نۆژەنکردنەوەی ھێڵەکە. لە تەممووزی ٢٠١٩ەوە، شەمەندەفەرە بارھەڵگرە دیزڵییەکان جارێکی دیکە وێستگەی شەمەندەفەری تانگە بەجێدەھێڵن و بڕیارە لە مانگی ئەیلوولی ٢٠١٩دا گواستنەوەی سەرنشین لە نێوان تانگە و ئاروشا دەست پێبکات.

## سەرچاوەکان

تانگا
پۆل:ھەرێمی تانگا
جەلال بەرزنجی

**جەلال بەرزنجی** شاعیر و نووسەرێکی ھاوچەرخی کوردە.

## ژیان
لە ساڵی ١٩٥٣ لە ھەولێر سەر بە ھۆزی بەرزنجی لە دایکبووە، لە سەرەتای حەفتاکانەوە دەنووسێت. دەیەی نەوەدەکان سکرتێری یەکییەتی نووسەرانی کورد و ئەندامی دەستەی نووسەرانی گۆڤاری (نووسەری کورد) بووە. لە ساڵی (١٩٩٨)ەوە لە کەنەدا دەژییت، ساڵی ٢٠٠٢ کۆمەڵەی دۆستایەتی کوردی/ کەنەدیی دامەزراندووە. ھاوکات خەڵاتی (ڕیز ئەواردی) وەرگرتووە. جگە لەوە تا ئێستا چەندین جار کتێبەکانی لە کەنەدا بوونەتە پڕ فرۆش و چەندین خەڵاتی کەنەدیی نێونەتەوەیی ئەدەبییان بردووەتەوە. لەوانە ساڵی ٢٠١١ لە کۆی ١٩٦ کتێبی وڵاتانی گێتی، (پیاوە بێجامە شینەکە)، خەلاتی (وایەڵد)، کە خەڵاتی یەکەم بووە بردووەتەوە. ساڵی ٢٠١٥ خەڵاتی (سالوت تو ئەکسیلنس)، ساڵی ٢٠١٦(ھۆلە فێم) بۆ ئەدەب و ھونەری پێ بەخشراوە. بەشداری دەیان کۆنفراسی ئەدەبی نێودەوڵەتی کردووە. دەیان شیعر و چاوپێکەوتنی بە ئینگلیزی لە گۆڤارە ناسراوەکانی کەنەدا بڵاو بووەتەوە. ئەندامی نووسەرانی نێودەوڵەتی، سەندیکای نووسەرانی زملبێرتا و کۆمەڵەی پیاسەی شاعیران و کۆمەڵەی شاعیرانی کەنەدایە. دووەم برا گەورەیە لە خێزانەکەی کە ٧ کەسە (ئێستا ٦ ساڵە، وەک برا بچووکەکەی لە ساڵی ١٩٨٣ لە تەمەنێکی بچووکدا کۆچی دوایی کردووە) گەورە بووە. جەلال جیاواز بوو لە خوشک و براکانی تری بەوەی زۆربەی کاتەکانی بە خوێندنەوەی کتێب، و نووسین بەسەر دەبرد. لە منداڵیدا دایکی بە خۆشەویستییەوە گلەیی لە سەرسامی ئەو بە کتێب دەکرد. ھەرچەندە وەرزشی وەک تۆپی پێی دەکرد، بەڵام خۆشەویستترین خۆشەویستی بۆ ئەدەب بوو. خوێندکارێکی ڕێزلێنان بوو بە درێژایی لە قوتابخانەکەیدا، و کەسێکی کۆمەڵایەتی ناباوەر، جەلال ھەڵیبژارد ببێتە مامۆستا، کە خۆشەویستییەکەی بۆ ئەدەب درێژ دەبێتەوە بۆ کارەکەی زیاتر. زۆری نەخایاند جەلال بوو بە سەرنووسەری گۆڤار، لە دەوروبەری ھەمان کاتدا ژنەکەی ناسی کە ھاوکات شاعیر بوو، بەھۆی زۆرێک لەو وتار و شیعرانەی کە دەینووسی، زیندانی دەکرا. لەگەڵ ئازادکردنی لە ژینگە سەختەکەی زیندان کە پێکھاتبوو لە ئەشکەنجەدان، دوایی ھەڵھات بۆ تورکیا و لەوێ خێزانەکەی زۆری نەخایاند چاویان پێی کەوت و بۆ ماوەی ٢ ساڵ نیشتەجێ بوون پێش ئەوەی وەک کۆچبکات بۆ کەنەدا.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦
گەشت بەرەو ڕۆژاوا

**گەشت بەرەو ڕۆژاوا** (چینی: 西遊記; خوێندنەوە: سی یۆو جی) ڕۆمانێکی فەنتازیای چینییە کە لە سەدەی ١٦یەم بڵاوکراوەتەوە لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی مینگ و لەژێر ناوی وو چێنگان، و بە یەکێک لە مەزنترین ڕۆمانە کلاسیکە چینییەکان دانراوە، و بەشێوەیەکی بەناوبانگترین بەرھەمی وێژەیی لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا دانراوە،

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ئەو ڕۆمانە چینییانەی کراونەتە فیلم
پۆل:ڕۆمانە چینییەکان کە کراونەتە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی
پۆل:ڕۆمانەکانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ
پۆل:ئەفسانە
پۆل:ئەو ڕۆمانانەی کراونەتە یاری ڤیدیۆیی
قەزای مکینگا

وێنۆک|قەزای مکینگا لە ھەرێمی تانگا
[وێنۆک|[ڕووباری سیگی لە قەزای مکینگا]]
**مکینگا** یەکێکە لە یازدە قەزاکانی ھەرێمی تانگا، تانزانیا. لە ساڵی ٢٠٠٧ لە قەزای موحێزەوە دروست کراوە، ڕووبەری قەزاکە ١٤٤٢ کم٢ (٥٥٧ میل چوارگۆشە) دەگرێتەوە. پایتەختی ئیداری قەزاکە دەکەوێتە شارۆچکەیەکی بچووک بەناوی پارونگو کاسێرا. قەزاکە لە باشووری ڕۆژھەڵاتەوە ھاوسنوورە لەگەڵ قەزای تانگا و لە باشووری ڕۆژاواوە لەگەڵ ناحیەی موحێزە ھاوسنوورە، لە ڕۆژھەڵاتەوە قەزاکە لەگەڵ زەریای ھیندی ھاوسنوورە، لە ڕۆژاوای کۆرۆگوێ قەزای کۆرۆگوێ و قەزای لوشۆتۆ، لە باکوورەوە قەزاکە ھاوسنوورە لەگەڵ کینیا. بەرزترین خاڵ لە قەزای کۆرۆگوێ لووتکەی مھیندۆرۆیە بە بەرزی ٩١٣م.

بەپێی سەرژمێری نیشتمانی تانزانیا لە ساڵی ٢٠١٢، ژمارەی دانیشتووانی قەزای مکینگا ١١٨ ھەزار و ٦٥ کەس بووە.

## خوێندن و تەندروستی
تا ساڵی ٢٠٢٢، ٩٤ قوتابخانە لە قەزای مکینگا ھەبووە، ٧٩ قوتابخانەی سەرەتایی و ١٥ قوتابخانەی ناوەندیی.

لە ڕووی دامەزراوەکانی چاودێری تەندروستییەوە، تا ساڵی ٢٠٢٢ ناوچەی مکینگا شوێنی ٣ ناوەندی تەندروستی و ٢٧ کلینیکە.

## سەرچاوەکان

مکینگا
قەزای لوشۆتۆ

وێنۆک|قەزای لوشۆتۆ لە ھەرێمی تانگا
[وێنۆک|[چیای ئوسامبارا.]]

**لوشۆتۆ** یەکێکە لە یازدە قەزای ھەرێمی تانگا لە تانزانیا. لە باکووری ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ کینیا ھاوسنوورە، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ قەزای موحێزە، لە باکووری ڕۆژاوا لەگەڵ ھەرێمی کیلیمانجارۆ، لە ڕۆژاوا لەگەڵ قەزای کۆرۆگوێ و لە باشوورەوە لەگەڵ قەزای بومبولی. پایتەختی قەزاکە و گەورەترین شارۆچکەی لوشۆتۆیە.

بەپێی سەرژمێری نیشتمانی تانزانیا لە ساڵی ٢٠٠٢، ژمارەی دانیشتووانی ناوچەی لوشۆتۆ ٤١٩٩٧٠ کەس بووە. تا ساڵی ٢٠١٢ ژمارەی دانیشتووان بۆ ٤٩٢٤٤١ کەس زیادی کردبوو. لە ساڵی ٢٠١٦، قەزای لوشۆتۆ لە قەزای بومبولی لەوێ جیاکرایەوە بۆ ژمارەی دانیشتووانی لوشۆت لە ساڵی ٢٠١٢ ٣٣٢٬٤٣٦ کەس بوو.

## سەرچاوەکان

لوشۆتۆ
لوشۆتۆ

وێنۆک|دیمەنێکی ئاسمانی شاری لوشۆتۆ.

**لوشۆتۆ** شارۆچکەیەکە لە چیای ئوسامبارا لە تانزانیا. پایتەختی قەزای لوشۆتۆیە لە ھەرێمی تانگا. سەرژمێری نیشتمانی ساڵی ٢٠١٢ ژمارەی دانیشتووانی بەشی لوشۆتۆی بە ٢٨٬١٩٠ کەس خەمڵاندووە.

قوتابخانەی ئیرێنتی بۆ کچە نابیناکان دەکەوێتە شاری لوشۆتۆ، لەلایەن کەنیسەی لووەتەرانەوە لە ساڵی ١٩٦٣ دروست کراوە.

## مێژوو
لە سەردەمی دەسەڵاتی کۆلۆنیالی ئەڵمانیادا، لوشۆتۆ بە ویلھێلمستاڵ (دۆڵی ویلیام) ناسرابوو و ناوی ئیمپراتۆر ویلھێلمی دووەمی لێنرا. سیاسەتمەداری ئەڵمانی، کای ئووی ڤۆن ھاسێل لە ساڵی ١٩١٣ لێرە لەدایکبووە.

## سەرچاوەکان

لوشۆتۆ
لوشۆتۆ
وێنەگری سینەمایی

وێنۆک

**وێنەگری سینەمایی** () ئەو کەسەیە کە بەرپرسیارە لە وێنەگرتن یان تۆمارکردنی فیلمێک، بەرھەمھێنانی تەلەڤیزیۆنی، کلیپێک یان پارچەیەکی تری ئەکشنی ڕاستەوخۆ. وێنەگری سینەمایی سەرۆکی تیمی کامێرا و ڕووناکییە کە لەسەر ئەم جۆرە پڕۆژانە کاردەکەن و بە شێوەیەکی ئاسایی بەرپرسیار دەبێت لە بڕیاردانی ھونەری و تەکنیکی پەیوەست بە وێنەکە و ھەڵبژاردنی کامێرا و ستۆکی فیلم و عەدەسە و فلتەر و ھتد. لێکۆڵینەوە و پراکتیکی ئەم بوارە بە  وێنەگری سینەمایی ناودەبرێت. وێنەگری سینەمایی لە ژێر چاودێری و بینینی دەرھێنەرە، ئەرکی گرتنی دیمەنێکە بەپێی دیدگای دەرھێنەر. پەیوەندی نێوان وێنەگری سینەمایی و دەرھێنەر جیاوازە. لە ھەندێک حاڵەتدا دەرھێنەر ڕێگە بە سەربەخۆیی تەواو بە وێنەگری سینەمایی دەدات، لە ھەندێکی تردا دەرھێنەر ڕێگە بە کەم یان ھیچ نادات، تەنانەت ئەوەندە دەڕوات کە شوێنی کامێرا و ھەڵبژاردنی عەدەسەی ورد دیاری بکات. دەرھێنەر بە شێوەیەکی گشتی ئەو شتانە دەگەیەنێتە وێنەگری سینەمایی کە لە دیمەنێکەوە دەخوازرێت بە شێوەیەکی بینراو و ڕێگە بە وێنەگری سینەمایی دەدات کە پانی لە بەدەستھێنانی ئەو کاریگەرییەدا ھەبێت. ئەو وێنانەی کە وێنەگری سینەمایی تۆماری دەکات دەگوازرێنەوە بۆ مۆنتاژکاری فیلم بۆ مۆنتاژکردن.

## مێژوو
[وێنۆک|کامێرامان لەگەڵ ئامێرەکانی دروستکردنی [فیلم]]
لە سەرەتای فیلمە جووڵاوەکاندا، وێنەگری سینەمایی بەزۆری دەرھێنەر و ئەو کەسە بوو کە لە ڕووی جەستەیییەوە مامەڵەی لەگەڵ کامێرادا دەکرد. لەگەڵ پەرەسەندنی فۆڕمی ھونەری و تەکنەلۆژیادا، جیابوونەوەیەک لە نێوان دەرھێنەر و بەڕێوەبەری کامێرادا سەریھەڵدا. لەگەڵ ھاتنی ڕووناکی دەستکرد و خێراتر (ھەستیارتر بە ڕووناکی) کۆگاکانی فیلم، جگە لە پێشکەوتنی تەکنەلۆژیا لە بواری بیناییدا، لایەنە تەکنیکییەکانی سینەماکاری پێویستی بە پسپۆڕێکی لەو بوارەدا کرد. کۆمەڵەی وێنەگری سینەمایی ئەمریکی (ASC) لە ساڵی ١٩١٩ لە ھۆڵیوود پێکھێنرا، و یەکەم کۆمەڵەی بازرگانی وێنەگرە سینەماییەکان بوو. لە وڵاتانی دیکەش کۆمەڵگای ھاوشێوە دروستبوون. بۆ نموونە کۆمەڵەی وێنەگرە سینەماییەکانی بەریتانی (BSC)، ئامانجەکانیان بریتین لە ناساندنی بەشداریی سینەماکار لە ھونەر و زانستی دروستکردنی فیلمی جووڵاودا.

## کۆمەڵگا و ڕێکخراوە بازرگانییەکان
ژمارەیەک کۆمەڵەی نیشتمانیی سینەماکاران ھەن کە نوێنەرایەتی ئەندامان دەکەن (بەبێ گوێدانە ناونیشانی فەرمییان) و تایبەتن بە پێشخستنی سینەما، لەوانە:
* کۆمەڵەی وێنەگری سینەمایی ئەمریکی (A.S.C.)
* کۆمەڵەی وێنەگری سینەمایی بەڕازیل (A.B.C.)
* کۆمەڵەی نێودەوڵەتی وێنەگری سینەمایی ژنان (ICFC)

## سەرچاوەکان

پۆل:پیشەکانی میدیای بەکۆمەڵ
پۆل:سینەماکارەکان
پۆل:سینەماکاریی
پۆل:فیلمسازی
پۆل:پیشەکانی فیلمسازی
کارلی چایکین

**کارلی ھانا چایکین** () (لەدایکبووی ٢٦ی ئازاری ١٩٩٠) خانمەکتەرێکی ئەمریکییە، کاری نواندنی لە ساڵی ٢٠٠٩ دەست پێکرد، و دوای دوو ساڵ ڕۆڵێکی وەرگرت بەناوی دالیا ڕۆیس لە کەناڵی ئەی بی سی، بەڵام زنجیرەکە لە ساڵی ٢٠١٤ ھەڵوەشایەوە، ساڵێک دواتر دەستی کرد بە ڕۆڵی دارلین لە زنجیرە درامای بەڕێز ڕۆبۆت.

## ژیانی سەرەتایی
چایکین لە شاری سانتا مۆنیکا، کالیفۆرنیا لەدایکبووە، باوکی پزیشکی دڵ و دایکی پزیشکی دەروونی بووە. لەسەر ئایینی جوولەکە بووە و ھەروەھا خوشکێکی ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠
پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە جووە ئەمریکییەکان
پۆل:زیندووان
قەزای تانگا

وێنۆک|قەزای تانگا لە ھەرێمی تانگا
وێنۆک|بینای مۆزەخانە، بەشی ناوەندی، قەزای تانگە
**تانگا** یەکێکە لە یازدە قەزای ئیداری ھەرێمی تانگا لە تانزانیا. ڕووبەری قەزاکە ٥٩٦٫٥ کم٢ (٢٣٠٫٣ میل چوارگۆشە) دەگرێتەوە. قەزای تانگە لە باکوورەوە لەگەڵ قەزای مکینگا ھاوسنوورە، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ زەریای ھیندی، لە باشوور و ڕۆژاوا لەگەڵ قەزای موحێزا ھاوسنوورە. کورسی قەزاکە (پایتەخت) شاری تانگایە. قەزاکە ناوەندی کارگێڕی و ئابووری ھەرێمی تانگەیە. بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٢ ژمارەی دانیشتووانی قەزاکە ٢٧٣٣٣٢ کەسە.

## خوێندن و تەندروستی
تا مانگی شوباتی ٢٠١٧، ١٢٤ قوتابخانە لە قەزای تانگە ھەبووە، ٩٨ قوتابخانەی سەرەتایی و ٢٦ قوتابخانەی ناوەندی لە ڕووی دامەزراوەکانی چاودێری تەندروستییەوە، تا ساڵی ٢٠٢١ قەزای تانگە ٢٧ ناوەندی تەندروستی تێدایە.

## سەرچاوەکان

پۆل:قەزاکانی ھەرێمی تانگا
سام ئیسماعیل

وێنۆک

سام ئیسماعیل () بەرھەمھێنەر و دەرھێنەر و سیناریۆنووسێکی ئەمریکییە و کۆمپانیای پڕۆدەکەشن ئیسماعیل کۆرپ بەڕێوەدەبات. زیاتر بە دروستکەر و نووسەر و دەرھێنەری زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەی یو ئێس ئەی نێتۆرک ناسراوە کە خاوەنی خەڵاتە بەناوی بەڕێز ڕۆبۆت لە ڕۆڵی سەرەکی ڕامی مالیک. ھەروەھا فیلمی کۆمێت (٢٠١٤)ی نووسیوە و دەرھێنانی بۆ کردووە.

## ژیانی سەرەتایی
ئیسماعیل لە دایک و باوکێکی کۆچبەری میسری موسڵمان لە شاری ھۆبۆکن لە ویلایەتی نیوجرسی لەدایکبووە. خوشکێکی گەورە و دوو برای بچووکی ھەیە، لەنێویاندا سامر ئیسماعیل کە ڕێکخەری پۆست پرۆدەکشن بووە بۆ بەرنامەی بەڕێز ڕۆبۆت و ھۆمکەمینگ.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧
پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی
پۆل:موسڵمانانی ئەمریکی
پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک میسری
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان
زانکۆی کاتۆلیکی لە ھەولێر

**زانکۆی کاسۆلیکی لە ھەولێر** (CUE) دامەزراوەیەکی تایبەتی قازانج نەویستە بۆ خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی کە دەکەوێتە دەرەوەی شاری ھەولێر لە عنکاوا، ھەرێمی کوردستان.

لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ دامەزراوە لەلایەن مةتران بشار وردة لە کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی، و بڕوانامە لەچەندین بواری مرۆڤی و زانستی پێشکەش دەکات کە لەلایەن حکومەتی ھەریمی کوردستانەوە ناسراوە.

بەردی بناغەکەی لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ دانرا. ٣٠٬٠٠٠ مەتر چوارگۆشەی زەوی بەردەست کرا بۆ کامپەکە.

CUE کۆمەڵگەیەکی ئەکادیمی کراوەیە، لەسەر بنەمای باشترین نەریتەکانی خوێندنی باڵا، تەرخانکراوە بۆ پێکھێنانی نەوەی داھاتووی سەرکردەکان بۆ خزمەتکردن بە سەرکەوتوویی پیشەیی لە کوردستان، عێراق و نێودەوڵەتی، بۆ بەرژەوەندی ھاوبەش و شکۆمەندی مرۆڤ.

زانکۆی کاسۆلیکی لە ھەولێر پێشوازی لە قوتابیان و خوێندکارانی گشت نەتەوە و ئایین و کلتورەکان دەکات و دەرفەتیان پێدەدات بە بێ جیاوازی.

وەک ئەندامێک لە کۆمەڵگەی جیھانی زانکۆی کاسۆلیکی، زانکۆی کاسۆلیکی لە ھەولێر دەتوانێت خوێندکارەکانی خۆی بناسێنێت بۆ ھەندێک لە باشترین زانایانی جیھان کە بە بەردەوامی وەک پرۆفیسۆر و مامۆستایان لێرە لە کامپەکەی CUE ئامادەبن.
خوێندکاران لە CUE ھەروەھا توانای پەیوەندیکردن و بەشداریکردنیان دەبێت لەگەڵ زانکۆکانی ھاوبەشمان لە ئوسترالیا، ئەمریکا و ئەورووپا.

## پرۆگرامە ئەکادیمییەکان
زانکۆی کاسۆلیکی لە ھەولێر ئەم بەشە زانستی و پرۆگرامانەی خوێندنی خوارەوە لە خۆدەگرێت:
* دەرمانسازی
* ئەندازیاری بیناسازی
* ئەندازیاری شارستانی
* تەکنەلۆژیای زانیاری
* زانستی کۆمپیوتەر
* زانستی تاقیگەی پزیشکی
* ژمێریاری
* پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان
* زمانی ئینگلیزی
* پەرستاری
* میدیای دیجیتاڵ
* ئابووری
* توێژینەوەی ڕۆژھەڵات
* بەڕێوەبردنی کار

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی فەرمی

پۆل:عەنکاوە
پۆل:ھەولێر
پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە نین
پۆل:ئاشوورییەکان لە عێراق
دوایین گۆرانی (فیلمی ٢٠١٠)

**دوایین گۆرانی** () فیلمێکی دراما و ڕۆمانسی ئەمریکیی ساڵی ٢٠١٠یە، شانبەشانی ڕۆمانی نیکۆلاس سپارکس لە ساڵی ٢٠٠٩ بە ھەمان ناو پەرەی پێدراوە. فیلمەکە لەلایەن جوولی ئان ڕۆبنسن کاری دەرھێنانی بۆ کراوە، و لەلایەن سپارکس و جێف وان ڤی نووسراوە. ئەم فیلمە ڕۆڵی سەرەکی مایلی سایروس و لیام ھێمسوۆرت و گرێگ کینیری تێدا دەبینرێت.

## چیرۆک
ڤێرۆنیکا «رۆنی» میلەر لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا، یاخیبووە لەو ڕۆژەوەی کە دایک و باوکی جیابوونەوە و باوکی سێ ساڵ پێشتر ڕووی لە جۆرجیا کرد. سەردەمانێک منداڵێکی سەرسووڕھێنەر بووە و لەژێر سەرپەرشتی باوکی ستیڤ میلەر (گرێگ کینیر) پیانۆی کلاسیکی دەژەنی، بەڵام ئێستا ڕۆنی لەم ئامێرە بێئاگایە و لەو کاتەوەی باوکی ڕۆیشتووە قسەی لەگەڵ باوکی نەکردووە. قوتابخانەی جوولییارد ھەر لە گەنجییەوە گرنگییان پێداوە، بەڵام ڕۆنی ڕەتیدەکاتەوە ئیتر بچێتە قوتابخانە.

## ڕۆڵەکان
* مایلی سایرۆس وەک ڤێرۆنیکا
* لیام ھێمسوۆرت وەک بلاکێلی
* گرێگ کینێر وەک ستیڤ میلەر
* کێلی پرێتسۆن وەک کیم میلەر
* کارلی چایکین وەک بلاز

## بەرھەمھێنان
دوایین گۆرانی کاتێک دەستی پێکرد کە بەڕێوەبەری جێبەجێکاری دیزنی جەیسن ڕید لەگەڵ مایلی سایرس کۆبووەوە بۆ گفتوگۆکردن لەسەر پلانەکانی داھاتووی پیشەکەی. لەو کاتەدا سایرس بە شێوەیەکی سەرەکی بە ڕۆڵی ئەستێرەیەکی پۆپ لە بەرنامەی ھانا مۆنتانای کەناڵی دیزنی ناسرابوو، کە زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی منداڵان بوو و فراوانتر بووبوو بۆ پاشکۆی میدیایی سەرکەوتووی جیھانی. لەگەڵ نزیکبوونەوەی زنجیرەکە لە کۆتاییدا، دیزنی ھیوای خواست ئۆتۆمبێلێکی ئەستێرەیی دروست بکات بۆ ئەوەی یارمەتی سایرۆس بدات لەو کەسایەتییە پۆپەی کە لە ڕێگەی ئەم پاشکۆیەوە پەرەی پێدابوو دەربچێت و سیروس بە بینەرانی بەتەمەنتر بناسێنێت. لە میانی دیداری لەگەڵ ڕید، سایرس خواستی خۆی دەربڕی بۆ وێنەگرتنی فیلمێکی ھاوشێوەی فیلمی A Walk to Remember کە فیلمێکی ساڵی ٢٠٠٢ لەسەر بنەمای ڕۆمانێکی نیکۆڵاس سپارکس دروست کراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٠
پۆل:کورتە فیلمەکان لە ساڤانا، جۆرجیا
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە درامییە ڕۆمانسییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە درامییە ھەرزەکارە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ڕۆمانسییە ھەرزەکارە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی مەرگ
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھەرزەکاران
پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانە ڕۆمانسییەکان
پۆل:فیلمەکان لە جۆرجیا (ویلایەتی ئەمریکا) ڕوودەدەن
سەیدا پەرینچەک

**سەیدا پەرینچەک** (بە کوردیی کرمانجی: Seyda Perînçek) گۆرانیبێژێکی کوردی خەڵکی باکووری کوردستانە کە لە ساڵی ١٩٧٨ لە دێرک سەر بە پارێزگای مێردین لەدایک بووە.

## ژیان
سەیدا پەرینچەک لە ساڵی ١٩٧٨ لە دێرکی چیای مازی لە پارێزگای مێردین لەدایک بووە. ئەو لە منداڵیدا حەزی بە ھونەر و مۆسیقا بووە. سەیدا پەرینچەک تا ئێستاکە نزیکەی ٨٠٠ گۆرانی و بەستە بە دەنگی خۆی تۆمار کردووە کە لە نێویاندا ئامێری دیوانیش لێداوە. تۆزێک لە کارەکانی سەیدا پەرینچەک لەلایەن *ناوەندی چاندی مێردین* بڵاو کراوەتەوە. ئەو ھەروەھا لە ناوەندی چاندی مەزۆپۆتامیا سەبارەت بە مۆسیقا و لێدانی ئامێری دیوان وانە دەدات. ھەڵبەستەکان و نۆتەکانی مۆسیقای کارەکانی سەیدا پەرینچەک بە شێوەی پەرتووکیش لەلایەن ئینستیتوتی کوردیی ئامەد بڵاو کراوەتەوە.

## ئەلبۆمەکان
* تۆ واتەیی (Tu Wateyî)، ٢٠١٠
* بەرخۆ (Berxo)، ٢٠١٩
* ئەڤینا وندایی (Evîna Windayî)
* کۆلان (Kolan)

## کلیپەکان
* ئۆی خەزالێ (Oy Xezalê)
* چار دەمسال (Çar Demsal)، (وێڕای پینا شاھین)، ٢٠١٧
* ئەز یەکم (Ez yekim)، ٢٠١٧
* دەردۆ (Derdo)، (وێڕای ھاڤین)، ٢٠٢٢

## تاقەگۆرانی
* باز و کەڤۆک (Baz û Kevok)
* قەھوا مرا یێ (Qehwa Mira yê)

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:ژەنیارانی کورد
پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨
پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی باکووری
پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی
پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد
جیۆڤانی ئۆرلاندۆ

وێنۆک

**جیۆڤانی ئۆرلاندۆ** () مەلەوانبازێکی خانەنشینکراوی ئیتاڵییە و لە ئۆڵۆمپیادی ساڵی ١٩٦٤ بەشداری کردووە. ئەو بەشێک بوو لە تیمی ئیتاڵی، لە پێشبڕکێی ٤×٢٠٠م پلەی ھەشتەمی بەدەستھێنا، و لە گەرماکانی پێشبڕکێی ٢٠٠م تاکەکەسی پێشبڕکێی کردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥
پۆل:زیندووان