لەسێدارەدانی بەکۆمەڵ لە مووسڵی داگیرکراوی داعش

**لەسێدارەدانی بەکۆمەڵ لە مووسڵی داگیرکراوی دەوڵەتی ئیسلامی**، مووسڵ کە دەکەوێتە پارێزگای نەینەوا لە عێراق، لە کەوتنی مووسڵ لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٤، تاوەکو ئازادکردنی مووسڵ لە ١٠ی تەممووزی ٢٠١٧ لەلایەن دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)ەوە داگیرکرا، مووسڵ دووەم گەورەترین شاری عێراقە، و بەھۆی ئەمەشەوە یەکێک بووە لە گەورەترین بنکەکانی دەوڵەتی ئیسلامی، و دەستبەسەرداگرتنی شارەکە وەک پڕوپاگەندەی نیشاندانی ھێزی سەربازی خۆیان نیشانیانداوە. ئیسلامی سوننە ئایینی زۆرینەی ناوچەکەیە. لەسێدارەدانی بەکۆمەڵ لە ھاووڵاتیانی مەدەنی و سەربازانی دووژمن و ئەندامانی داعش کە تۆمەتبار بوون بە تاوان، ڕووداوێکی بەردەوام بوو و لەسێدارەدانەکان لەکاتی ھێرشی مووسڵدا گەیشتە لووتکە و شوێنی زۆرێک لە تاوانە جەنگییەکانی داعش بوو.

## ھێڵی کاتی
### ٢٠١٤
* تا ٧٥٠ زیندانی شیعە لەلایەن مەفرەزەیەکی گوللەبارانکردنەوە لە سێدارە دران، کە تەنھا ١٥ کەسیان ڕزگاریان بوو.
* ٤٠ کرێکاری کۆچبەری ھیندی لە حوزەیرانی ٢٠١٤ لە دوای کەوتنی مووسڵ لەلایەن داعشەوە کوژران.
** وەزیری دەرەوەی ھیندستان، سووشما سواراج، پشتڕاستی کردەوە کە ئەوان لە ئازاری ٢٠١٨دا کوژراون و پاشماوەی تەرمەکانیان لەلایەن حکوومەتی ھیندستانەوە گەڕێندرانەوە.

### ٢٠١٥
* ٦ی کانوونی دووەم: ٢٠ گەنج بەھۆی چەندین تاوانی گومانلێکراوەوە لە سێدارە دران، ھەروەھا سێ پارێزەری ژنیش لە سێدارە دران.
* ٧ی کانوونی دووەم: پێنج ئەندامی ڕفێندراوی سوپای عێراق لە سێدارە دران، کە دوو عەقیدیان تێدابوو.
* ١٩ی کانوونی دووەم: ١٣ مێرمنداڵ بەھۆی «تەماشاکردنی یارییەکی تۆپی پێ» لە سێدارە دران، ھەروەھا دوو پیاویش لەسەر «ئەنجامدانی چالاکی ھاوڕەگەزخوازی» لە «سەرووی تاوەرێکەوە فڕێدرانە خوارەوە».
* ٢ی ئایار: ٦٠٠ بارمتەی ئێزدی لە سێدارە دران.
* ٣٠ی حوزەیران: بەرپرسێکی باڵای کارگێڕی داعش بەھۆی «پلاندانان بۆ کودەتا» لە سێدارە درا.
* ١٢ی تەممووز: ١٠ ئەفسەری پێشووی سەربازی عێراق بەھۆی «تۆمەتی سیخوڕی» لە سێدارە دران.
* ھەروەھا ئیبراھیم سالح، کاندیدی پەرلەمانی عێراق، لە سێدارە درا.
* ٦ی ئاب: ١٩ ژن لە سێدارە دران بەھۆی «ڕەتکردنەوەی ئەنجامدانی سێکس لەگەڵ چەکدارەکان».
* ٩ی ئاب: نزیکەی ٢٠٠٠ کەسی مەدەنی لە سێدارە دران، دوای ئەوەی تۆمەتبار کران بەوەی «بەھۆی کارەکانیان لە پۆلیس بوونەتە ھەڵگەڕاوە».
* ٢٥ی ئەیلوول: سێ ئەکادیمیستی کۆلێژی پەروەردە لە زانکۆی مووسڵ لە سێدارە دران.
* ٣١ی تشرینی یەکەم: ڕووداو ڕای گەیاند کە ١٢ کوڕ یان زیاتر کە تەمەنیان لە نێوان ١٢ بۆ ١٦ ساڵ بووە لە سێدارە دراون دوای ئەوەی «لە کاتی ھەوڵدان بۆ ھەڵاتن دەستگیرکراون».
* ١٥ی کانوونی یەکەم: سێ پێشنوێژ و یەک مامۆستا لە سێدارە دران بەھۆی قەناعەتپێکردنی گەنجان بەوەی نەچنە ناو داعش.

### ٢٠١٦
* ٨ی شوبات: دەوڵەتی ئیسلامی زیاتر لە ٣٠٠ کارمەندی پۆلیس و سوپا، ھەروەھا چالاکوانانی مەدەنی لە ڕێگەی مەفرەزەیەکی گوللەبارانکردنەوە لە مووسڵ لە سێدارە دا.
* ٢٩ی ئازار: ئەندامێکی داعش سەری یەکێک لە پێشمەرگەکانی لە مووسڵ بڕی.
* ٢١ی نیسان: دەوڵەتی ئیسلامی دوو لە ئەندامانی خۆی و سێ کەسی مەدەنی لە ڕێگەی فڕێدانیان لە سەرووی باڵەخانەیەکی بەرزەوە لە ناوچەی «باب ئەلتووب» لە ناوەڕاستی مووسڵ بەھۆی «ھاوڕەگەزخوازی» لە سێدارە دا.
* ٢١ی نیسان: لایەنی کەم ٢٥٠ ژنی عێراقی لەلایەن چەکدارانی دەوڵەتی ئیسلامی لە سێدارە دران بەھۆی ئەوەی ڕەتیانکردەوە ببنە کەنیزە بۆ چەکدارەکان.
* ٢٧ی نیسان: داعش ٧ کەسی مەدەنی لەناو قەفەزی ئاسنیندا خنکاند.
* ٣ی ئایار: ١٧ کەس لە سێدارە دران بەھۆی «ڕەتکردنەوەی شەڕکردن دژی ھێزەکانی عێراق».
* ٥ی ئایار: ٢٠٠ کەس دەستگیرکران و ٢٥ کەسیان لە سێدارە دران بەھۆی «ھەڵاتن لە شەڕەکان».
* ١١ی ئایار: پێنج کەسی مەدەنی بەھۆی «ھەڵگەڕانەوە» لە سێدارە دران.
* ١٣ی ئایار: پێنج کەس بەھۆی «سیخوڕی» لە سێدارە دران.
* ١٦ی ئایار: ژنێک و ٢٠ گەنج بەھۆی «ھەبوونی پەیوەندی نایاسایی» بە بەردبارانکردن کوژران.
* ١٨ی ئایار: ٢٥ کەس بە نیتریت ئەسید لە سێدارە دران بەھۆی «سیخوڕی» و ھۆکاری تر.
* ١ی حوزەیران: شەش پیاو لەلایەن خەلافەتەوە لە سێدارە دران بەھۆی فرۆشتنی جگەرە، و سێ گەنجیش ناچارکران کە چۆک داببەن و گوللە نرا بە پشتی سەریانەوە.
* ھەروەھا ١٣ شارەزای چەک و ئەفسەری سوپای عێراق لەلایەن داعشەوە لە سێدارە دران بەھۆی ڕەتکردنەوەی کارکردن لەگەڵیان.
* ٣ی حوزەیران: داعش ١٩ کچە ئێزدییان سووتاند دوای ئەوەی ڕەتیانکردەوە سێکس لەگەڵ ڕفێنەرەکانیان بکەن.
* ٥ی حوزەیران: ٣ کەسی مەدەنی سەریان بڕدرا؛ تۆمەتبار کرابوون بە کارکردن لەگەڵ حکوومەتی عێراق و ھێزەکانی پێشمەرگە.
* ٦ی حوزەیران: داعش ١١ کەسی مەدەنی لە سێدارە دا بەھۆی ھەوڵدان بۆ ھەڵاتن لە ناوچەکانی ژێر کۆنترۆڵی داعش.
* ھەروەھا داعش نزیکەی ٦٥ کەسی مەدەنی لە سێدارە دا و نزیکەی ٩٠ کەسی تری لە مووسڵ دەستگیرکرد.
* ٧ی حوزەیران: ٥ ئاوارەی مەدەنی کوژران دوای ئەوەی داعش بۆمبێکی چێنراوی لە نزیکیان دانا.
* ٩ی حوزەیران: ژنێک بە تۆمەتی «داوێنپیسی» بە بەردبارانکردن کوژرا.
* ١٨ی حوزەیران: ٣ کەسی مەدەنی کە ھەڵاتبوون ڕفێندران و لەلایەن مەفرەزەکانی گوللەبارانکردنەوە لە سێدارە دران دوای ھەوڵدان بۆ ھەڵاتن لە داعش.
* ١٤ی تەممووز: لەسێدارەدانێکی بەکۆمەڵ لەلایەن داعشەوە ٢٢ پیاوی پۆلیس و ٥ ئەندامی پێشمەرگەی گرتەوە.
* ١٦ی تەممووز: دەوڵەتی ئیسلامی ٥ کەسی مەدەنی بە زیندوویی لەناو قەفەزێکدا سووتاند بەھۆی گوایە سیخوڕی و کارکردن لەگەڵ ھێزە ئەمنییەکانی عێراق.
* ١٩ی تەممووز: ١٢ کەسی مەدەنی ناڕازی لەلایەن دەوڵەتی ئیسلامییەوە گوللەباران کران و کوژران.
* لە وەڵامدا سەربازانی عێراق ٢٠ ئەندامی دەوڵەتی ئیسلامیان کوشت.
* ٢٠ی تەممووز: چەکدارانی دەوڵەتی ئیسلامی ٣٣ کەسی مەدەنییان لە نزیک گەیارە لە سێدارە دا.
* ٢٥ی تەممووز: دەوڵەتی ئیسلامی ٢٣ کەسی لە سێدارە دا بەھۆی گوایە کارکردن لەگەڵ ھێزەکانی عێراق.
* ٢٨ی تەممووز: دەوڵەتی ئیسلامی ١٤ کەسی مەدەنی لە سێدارە دا کە ھەوڵیان دەدا لە شارەکە ھەڵبێن.
* ١١ی ئاب: پیاوێک باوکی خۆی لە سێدارە دا بەھۆی یارمەتیدانی خێزانەکەی بۆ ھەڵاتن.
* ١٦ی ئاب: داعش ٦ کەسی بە بەکارھێنانی قیری تواوە لە سێدارە دا دوای ئەوەی «تۆمەتبار کران» بە ھاوکاری کردن لەگەڵ دووژمنانی داعش، ھەروەھا کەسێکی تریش بەھۆی «لەبەرکردنی جلی ژنانە» لە زنجیرەیەک لەسێدارەداندا.
* ١٧ی ئاب: داعش ٧ کەسی لە سێدارە دا بەھۆی ڕەتکردنەوەی ناردنی منداڵەکانیان بۆ ئەو قوتابخانانەی لەلایەن داعشەوە بەڕێوەدەبران.
* ٢٠ی ئاب: داعش ١٤ کەسی مەدەنی لە سێدارە دا بەھۆی گوایە ھاوکاری کردن لەگەڵ حکوومەت و ھێزەکانی پێشمەرگە.
* ٢١ی ئاب: داعش ٤ کەسی بەھۆی «ھاوڕەگەزخوازی و نێربازی» لە ڕێگەی فڕێدانیان لە باڵەخانەیەکەوە لە سێدارە دا.
* ھەروەھا ٣٠ پۆلیس لە گوندێکی ژێر کۆنترۆڵی داعش لەلایەن ھێرشبەرانەوە ئەشکەنجە دران و کوژران.
* ٢٧ی ئاب: داعش ١٥ کەسی لە سێدارە دا و بە ڤیدیۆ تۆماری کرد؛ لە نێو ئەو ١٥ کەسەدا پێنج پیاوی کوردی ڕۆژاوا ھەبوون کە لەلایەن پێنج منداڵە چەکداری نەتەوە جیاوازەکانەوە گوللەباران کران.
* ٣ی ئەیلوول: دەوڵەتی ئیسلامی ١٧ ئەندامی خۆی لە سێدارە دا بەھۆی ھەڵاتن لە شەڕە تەقەیەک.
* ١٢ی ئەیلوول: ئەندامانی دەوڵەتی ئیسلامی ھەشت کەسی مەدەنییان لە ڕێگەی خنکاندنیان لەناو قەفەزێکی ئاسنیندا لە سێدارە دا.
* ١٥ی ئەیلوول: ژنێک لە شەرگات لەلایەن دەوڵەتی ئیسلامییەوە کوژرا دوای ئەوەی بەردی گرتە ئەندامانی گرووپەکە چونکە تاکە کوڕەکەیان لەبەردەم چاویدا کوشتبوو.
* ئەو خانمە و کوڕەکەی و چەند کەسێکی تر ھەوڵیان دەدا لە شەرگات ھەڵبێن کاتێک ڕووبەڕووی چەکدارانی دەوڵەتی ئیسلامی بوونەوە.
* ٢٠ی ئەیلوول: داعش ھەموو کافێکانی ئینتەرنێتی لە مووسڵ داخست و پێنج کارمەندی لە سێدارە دا بەھۆی گوایە کارکردن لەگەڵ ھێزەکانی عێراق، ئەمەش وەک بەشێک لە ھەوڵەکانیان بۆ بڕینی پەیوەندی ئینتەرنێت لەو ناوچانەی لە ژێر کۆنترۆڵیان دان.
* ھەروەھا ژنێکیان بە تۆمەتی «داوێنپیسی» بە بەردبارانکردن کوشت.
* دواتر شەش گەنجیان بەھۆی «پەیوەندیکردن بە توخمێکی بەرگری» بە بەکارھێنانی «ئامێری لێدانی وایەر» لە سێدارە دا.
* ھەروەھا ڤیدیۆیەک لایەنی کەم شەش کەسی پیشان دا کە لەلایەن داعشەوە لە سێدارە دەدرێن، و پیاوێکی تریش کە لەلایەن کوڕێکی گەنجەوە گوللە نرا بە سەریدا.
* ٢٤ی ئەیلوول: دەوڵەتی ئیسلامی ٢٥ کەسی مەدەنی لە سێدارە دا بەھۆی گوایە ھاوکاری کردن لەگەڵ ھێزە ئەمنییەکانی عێراق.
* ٢٦ی ئەیلوول: ١١ منداڵ بەھۆی تەقینەوەیەکی نەزانراو و دەرچوونی گاز بریندار بوون.
* ١٤ی تشرینی یەکەم: دەوڵەتی ئیسلامی ٥٨ کەسی خنکاند کە گومانیان لێ دەکرا بەشدارییان لە پلانێکی ڕاپەڕین دژ بەو گرووپە کردبێت.
* ٢١ی تشرینی یەکەم: دەوڵەتی ئیسلامی سەدان پیاو و کوڕی لە مووسڵ لە سێدارە دا، لە ناوەڕاستی ھێرشێکی گەورەی ھێزەکانی عێراق بۆ کۆنترۆڵکردنەوەی شارەکە.
* ٢٤ی تشرینی یەکەم: دەوڵەتی ئیسلامی لایەنی کەم حەوت لە چەکدارانی خۆی لە سێدارە دا، دوای ھەڵاتنیان لە بەرەکانی شەڕ.
* ٢٥ی تشرینی یەکەم: دەوڵەتی ئیسلامی ٥٠ ئەفسەری پێشووی پۆلیسی عێراقی کوشت کە لە باڵەخانەیەک لە دەرەوەی مووسڵ دەستبەسەر کرابوون، و لە گوندی سەفینەش چەکدارەکان ١٥ کەسی مەدەنییان کوشت و تەرمەکانیان فڕێدایە ناو ڕووبارێکەوە.
* ھەروەھا ٧٠ تەرم لە ناوچەیەکی باشووری مووسڵ دۆزرانەوە.
* ٢٦ی تشرینی یەکەم: دەوڵەتی ئیسلامی ١٩٠ ئەندامی پێشووی ھێزە ئەمنییەکانی عێراقی لە سێدارە دا بەھۆی ڕەتکردنەوەی چوونە پاڵیان.
* ٤٢ کەسی تریش لە گوندێکی باشووری مووسڵ لە سێدارە دران.
* ٢٩ی تشرینی یەکەم: دەوڵەتی ئیسلامی ١٠٠ کەسی مەدەنی لە سێدارە دا بەھۆی «ھاوکاری کردن لەگەڵ ھێزە ئەمنییەکان» دوای ئەوەی ٢٢ کەسی تری بەھۆی کارەباوە بە ھەمان ھۆکار لە سێدارە دا.
* ٣١ی تشرینی یەکەم: دەوڵەتی ئیسلامی ٣٠٠ کەسی مەدەنی لە سێدارە دا بەھۆی «ھاوکاری کردن لەگەڵ ھێزە ئەمنییەکان».
* دەوڵەتی ئیسلامی ھەروەھا لایەنی کەم پەنجا لە چەکدارانی خۆی لە سێدارە دا، دوای ھەڵاتنیان لە بەرەکانی شەڕ.
* ٢ی تشرینی دووەم: چەکدارانی دەوڵەتی ئیسلامی ٥٢ کەسیان لە قوتابخانەیەکی گشتی لە ڕۆژھەڵاتی شاری مووسڵ گوللەباران کرد، ڕۆژێک دوای چوونە ناوەوەی ھێزەکانی عێراق بۆ ناو شارەکە لە میحوەرە ڕۆژھەڵاتییەکەوە.
* ٨ی تشرینی دووەم: دەوڵەتی ئیسلامی لایەنی کەم ٣٠٠ کەسی مەدەنی کوشت وەک تۆڵەکردنەوە لەو کەسانەی کە ڕەتیانکردەوە شەڕ بۆ داعش بکەن.
* ١٠ی تشرینی دووەم: دەوڵەتی ئیسلامی ٣٠ کەسی مەدەنی بە کارەبا کوشت، سێ خۆکوژی لە سێدارە دا، و خێزانێکی شەش کەسیی گوللەباران کرد.
* ١١ی تشرینی دووەم: دەوڵەتی ئیسلامی ٤٠ کەسی مەدەنی لە مووسڵ لە سێدارە دا.
* دەوڵەتی ئیسلامی ھەروەھا ڕای گەیاند کە سەری شەش لە چەکدارانی خۆی بڕیوە بەھۆی ھەڵاتن لە مەیدانی جەنگ.
* دەوڵەتی ئیسلامی ٤٠ کەسی مەدەنی گوللەباران کرد و پاشان لە خاچی دان بە تۆمەتی «خیانەت»، و ٢٠ کەسی تریشی بەھۆی «دزەپێکردنی زانیاری» کوشت.
* ھەروەھا پیاوێکیان بەھۆی بەکارھێنانی مۆبایل گوللەباران کرد، و شەش کەسی مەدەنییان ھەڵواسی بەھۆی «شاردنەوەی سیم کارت».
* ١٢ی تشرینی دووەم: دەوڵەتی ئیسلامی ٦٠ کەسی مەدەنی لە سێدارە دا.
* ١٥ی تشرینی دووەم: دەوڵەتی ئیسلامی ٢١ کەسی مەدەنی لە مووسڵ کوشت کە تۆمەتبار بوون بە ھاوکاری کردن لەگەڵ ھێزە ئەمنییەکانی ژێر پشتگیری ئەمریکا.
* ٥ی کانوونی یەکەم: دەوڵەتی ئیسلامی ١١ کەسی لە سێدارە دا، لەوانە خێزانێکی تەواو، بەھۆی ھەوڵدان بۆ ھەڵاتن لە ناوچەکانی ژێردەستی.
* ١٤ی کانوونی یەکەم: ٤١ کەس لە سێدارە دران، لەوانە ڕۆژنامەنووسێک.

### ٢٠١٧
* ١٠ی شوبات: ١٢ چەکداری داعش لە ڕێگەی بڕینی سەرەوە لە سێدارە دران بەھۆی ھەوڵدانیان بۆ ھەڵاتن لە گەڕەکی «زنجەبیلی» لە ڕۆژاوای مووسڵ.
* ٦ی ئازار: چەکدارانی دەوڵەتی ئیسلامی ٤٣ کەسیان لە سێدارە دا، لەوانە ٨ ئەندامی خۆیان لە ڕۆژاوای مووسڵ.
* ٢٤ی ئازار: ئەندامانی دەوڵەتی ئیسلامی ٢٠ کەسی مەدەنییان دەستگیرکرد، لەوانە ٩ ژن، و لە سێدارەیان دان لەکاتێکدا ھەوڵیان دەدا لە ناوچەی «یەرمووک»ەوە بەرەو گەڕەکی «مووسڵی نوێ» کە تازە ڕزگارکرابوو ھەڵبێن.
* ٣٠ی ئازار: مەفرەزەیەکی گوللەبارانکردنی دەوڵەتی ئیسلامی ٢٣ کەسی مەدەنییان لە گەڕەکی «زنجیلی» لە ناوەڕاستی مووسڵ لە سێدارە دا بەھۆی ڕەتکردنەوەی چۆڵکردنی ماڵەکانیان و گواستنەوە بۆ گەڕەکەکانی تر لەگەڵ چەکدارەکاندا.
* ٤ی نیسان: چەکدارانی دەوڵەتی ئیسلامی ١٠٦ کەسی مەدەنییان لە سێدارە داوە بەھۆی ھەوڵدان بۆ ھەڵاتن لەو ناوچانەی لە ژێر کۆنترۆڵیان دا بووە لە ڕۆژاوای مووسڵ لە ٣١ی ئازارەوە، بەپێی سەرچاوە ئەمنییەکان و گرووپێکی مافی مرۆڤ.
* ٧ی نیسان: ئەنجومەنی ئاسایشی ھەرێمی کوردستان ڕای گەیاند کە دەوڵەتی ئیسلامی ١٤٠ کەسی مەدەنییان لە سێدارە داوە کە ھەوڵیان دەدا لە ٣ و ٤ی نیسانی ٢٠١٧ لە مووسڵ ھەڵبێن.
* ٢٢ی نیسان: چەکدارانی دەوڵەتی ئیسلامی ١٥ کەسی مەدەنییان لە ڕۆژاوای مووسڵ کوشت بەھۆی ڕەتکردنەوەی ڕێگەدان بە نیشانەشکێنەکانی داعش بۆ جێگیربوون یان دانانی مووشەکھاوێژ لەسەر ماڵەکانیان.
* ھەروەھا چەکدارەکان ٤٢ پیاویان لە مووسڵ لە سێدارە دا کە ڕەتیانکردبووەوە بچنە ناو داعش، ئەمە بەپێی وتەی سەرچاوەیەکی پەرلەمانی لە پارێزگای نەینەوا.
* ٢٩ تا ٣٠ی نیسان: دەوڵەتی ئیسلامی ٥١ کەسی مەدەنییان لەو ناوچانەی لە ژێر کۆنترۆڵیان دا بوو لە گەڕەکەکانی «ئیسلاح زیرراعی» و «ڕیفاعی» لە ڕۆژاوای مووسڵ لە سێدارە دا.
* ١ی ئایار: چەکدارانی دەوڵەتی ئیسلامی دە کەسی مەدەنییان لە سێدارە دا بەھۆی ھەوڵدان بۆ ھەڵاتن لە گەڕەکی «١٧ی تەممووز»، کە لەژێر کۆنترۆڵیان دا بوو لە ڕۆژاوای مووسڵ.
* ١٤ی ئایار: دیدەبانی عێراقی بۆ مافەکانی مرۆڤ ڕای گەیاند کە چەکدارانی داعش ٦٤ کەسی مەدەنییان کوشتووە، لەوانە ژن و منداڵ، کە ھەوڵیان دەدا لە شەڕەکانی ڕۆژاوای مووسڵ ھەڵبێن.
* ٢٣ی ئایار: حەوت ئەندامی داعش لە سێدارە دران بەھۆی ھەوڵدانیان بۆ ھەڵاتن لە بەرەکانی شەڕ لە ناوچەکانی «مەکاوی» و «شیفا» لە ناوەڕاستی مووسڵ.
* ٢٤ی ئایار: چەکدارەکان ١٣ کەسی مەدەنی عێراقییان لە خاڵی پەڕینەوەی «سەرەخانە» لە ناوەڕاستی مووسڵ لە سێدارە دا بەھۆی ھەوڵدانیان بۆ ھەڵاتن.

## سەرچاوەکان