ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤

**ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤** (، بە فەرمی بە **یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی سییەم** و بە شێوەیەکی گشتی بە **ئۆڵۆمپیادی پاریسی ٢٠٢٤** ناسراوە) پێشبڕکێیەکی جۆراوجۆری وەرزشی نێودەوڵەتییە کە بڕیارە ئەنجام بدرێت لە ٢٦ی تەممووز تا ١١ی ئابی ٢٠٢٤ لە پاریس، فەرەنسا.پاریس لە ١٣١ھەمین دانیشتنی لێژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی لە لیمای پێروو لە ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧ مافی میواداریکردنی یارییەکانی پێبەخشرا. بەھۆی ئەوەی چەند شارێک لە پڕۆسەی خۆ کاندیدکردن کشانەوە بۆیە تەنھا پاریس و لۆس ئانجلەس لە کێبڕکێدا مانەوە، لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی (IOC) پرۆسەیەکی پەسەند کرد بۆ ئەوەی ھاوکات مافی میوانداری کردنی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤ و ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٨ بۆ ئەو دوو شارە ببەخشرێت.پاریس پێشتر لە ساڵانی ١٩٠٠ و ١٩٢٤ میوانداری ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی کردووە، بەمە دەبێتە دووەم شار کە سێ جار لە دوای لەندەن (١٩٠٨ و ١٩٤٨ و ٢٠١٢) میوانداری ئۆڵۆمپیادی ھاوینە دەکات. ئۆڵۆمپیادەکە ھاوکاتە لەگەڵ سەد ساڵەی ئۆڵۆمپیادی پاریس لە ساڵی ١٩٢٤دا، ھەروەھا شەشەمین یاری ئۆڵۆمپیادە کە فەرەنسا میوانداری دەکات (سێ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینە و سێ لە ئۆڵۆمپیادی زستاندا)، ھەروەھا یەکەم یاری ئۆڵۆمپیادە لە فەرەنسا لە دوای ئۆڵۆمپیادی زستانەی ساڵی ١٩٩٢ لە ئەلبێرتڤیل.

## داواکارییەکان
هەریەکە لە پاریس و هامبۆرگ و بوداپێست و ڕۆما و لۆس ئانجلەس ئامادەیی خۆیان نیشاندا بۆ میواندارییکردنی ئەم خولەی ئۆلۆمپیادەکە.بەڵام پرۆسەی هەڵبژاردنی شارەکە بەهۆی کشانەوە و نادڵنیایی سیاسی و ڕێگریکردن لە تێچوونەکان خاو بووەوە.  هامبۆرگ لە ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ دا پێشنیارەکەی کشاندەوە دوای ئەنجامدانی ڕیفراندۆم.  ڕۆما لە ٢١ی ئەیلولی ٢٠١٦، بە ئاماژەدان بە کێشە داراییەکان لە پاڵاوتنەکە کشایەوە.  بوداپێست لە ٢٢ی شوباتی ٢٠١٧ کشایەوە.   دوای ئەم کشانەوەیانە، دەستەی بەڕێوەبەری IOC لە 9حوزەیرانی ٢٠١٧ لە شاری لۆزان لە سویسرا کۆبووەوە، بۆ گفتوگۆکردن لەسەر پرۆسەی پێشنیارەکانی ٢٠٢٤ و ٢٠٢٨.   لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی بە فەرمی پێشنیاری هەڵبژاردنی شارەکانی میوانداری ئۆڵۆمپیادی ٢٠٢٤ و ٢٠٢٨ی کرد لە هەمان کاتدا لە ساڵی ٢٠١٧، پێشنیارێک کە دانیشتنێکی نائاسایی IOC لە ١١ تەممووزی ٢٠١٧ لە شاری لۆزان پەسەندی کرد.  IOC پرۆسەیەکی دانا کە تێیدا لیژنەکانی پێشنیاری لۆس ئانجلەس ٢٠٢٤ و پاریس ٢٠٢٤ لەگەڵ IOC کۆبوونەوە بۆ گفتوگۆکردن لەسەر ئەوەی کام شار میوانداری یارییەکان دەکات لە ساڵی ٢٠٢٤ و ٢٠٢٨، و ئایا دەتوانرێت شارە میواندارەکان بۆ هەردووکیان لە یەک کاتدا هەڵبژێردرێت. دوای کۆبوونەوە پاریس وەک میوانداری پەسەندکراو بۆ ساڵی ٢٠٢٤  و لۆس ئانجلەس بۆ ساڵی ٢٠٢٨ دیاریکران   بڕیارەکە لە 131ەمین دانیشتنی IOC لە 13 ئەیلوولی ٢٠١٧ پەسەندکران. 

### هەڵبژاردنی شاری خانەخوێ
پاریس لە ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧ لە ١٣١ەمین دانیشتنی کۆمەڵەی  نێودەوڵەتی لە شاری لیما لە وڵاتی پیرۆ وەک شاری میواندار هەڵبژێردرا. 

## پەرەپێدان و ئامادەکاری

### شوێنەکان

### مەدالیاکان
تۆنی ئیستانگوێت سەرۆکی رێکخەری پاریس ٢٠٢٤ لە شوباتی ٢٠٢٤دا پەردەی لەسەر میدالیای ئۆڵۆمپیاد و پارالۆمپیک بۆ یارییەکان لادا، کە لە  لە ناوەڕاستیدا شەش پاڵوویەک هەیە کە ئاماژەیە بۆ شێوەی شەش پاڵوویی فەرەنسا کە لە بەشێک لە ئاسنی سەرەکی بورجی ئیفێل وەرگیراوە، کە لۆگۆی یارییەکانی تێدا هەڵکەندرابوو .  نزیکەی ٥٠٨٤ مەدالیا لەلایەن شومێ کە براندێکی بەناوبانگی فەرەنسییە لە بواری جوانکاری و کاتژمێری گرانبەهادا بەرهەمهێنراوە. 

لە بەشی پشتەوەی خواوەندی ئەفسانەی یۆنانیەکان نایکی تێدا دەردەکەوێت, خوداوەندی لەناو یاریگای پاناتینیک کە میوانداری یەکەم ئۆڵۆمپیادی مۆدێرن بوو لە ساڵی ١٨٩٦. هەروەها لە پاشخانەکەدا لە هەردوو لای مەدالیاکەدا پارتێنۆن و تاوەری ئیڤڵ دەبینرێت.  کێشی هەر مەدالیایەک , تیرەکەی  یە و   ئەستوورە.  مەدالیای زێڕ بە ڕێژەی 98.8% زیو و 1.13% زێڕ دروستکراوە، مەدالیای برۆنزیش بە مس و زینک  پێکهاتووە. 

### ئاسایش
فەرەنسا لەگەڵ یۆرۆپۆل و وەزارەتی ناوخۆی بەریتانیا گەیشتە ڕێکەوتنێک بۆ یارمەتیدانی بەهێزکردنی ئاسایش و "هاوکاری نێودەوڵەتی بۆ جێبەجێکردنی یاسا" لە میانی یارییەکاندا.  لە چوارچێوەی ڕێککەوتنەکاندا، پلانی ئەوە بوو کە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و بەربەستی دەریایی زیاتر جێگیر بکرێت .  

لە چوارچێوەی سەردانەکەی تەمیم کوڕی حەمەدی دووەم ئەمیری قەتەر بۆ فەرەنسا، چەندین ڕێککەوتن لە نێوان دوو وڵاتدا واژۆکرا بۆ بەرزکردنەوەی ئاسایشی ئۆڵۆمپیاد.   پۆڵەندا بەڵێنیدا بە بەکارهێنانی سەگی ڕاهێنراو بەشداری بکات لە پاراستنی ئامادەبووانی یارییەکان.   

لە ١٦ی تەمموزی ٢٠٢٤ لە پاریس بڵاوکرایەوە  کە ئەفسەرانی پۆلیس لە بەلجیکا،  بەڕازیل،  کەنەدا،  ئەڵمانیا،  هیندستان،   ئێرلەندا،  ئیتاڵیا  لۆکسمبۆرگ ،  مەغریب،  هۆڵەندا،  پورتوگال،  کۆریای باشوور،  ئیسپانیا،  ئیمارات  بەریتانیا  و ئەمریکا   لە پاریس جێگیر دەکرێن بۆ هاوکاریکردنی هاوتا فەرەنسییەکانیان کە بە گشتی ٤٦ وڵات هاوکاری پۆلیس دەکەن.  

نیگەرانییە ئەمنییەکان کاریگەرییان لەسەر پلانە ڕاگەیەندراوەکان هەبوو بۆ ئاهەنگی کردنەوەی کە وەک بۆنەیەکی گشتی بەدرێژایی ڕووباری سێن بەڕێوەدەچێت ; ئامادەبوونی چاوەڕوانکراو لە ٦٠٠ هەزار کەسەوە بۆ ٣٠٠ هەزار کەس کەمکرایەوە،. لە مانگی نیسانی ٢٠٢٤، دوای ئەوەی دەوڵەتی ئیسلامی بەرپرسیارێتی هێرشەکەی لە هۆڵی شارەوانی کرۆکوس لە مانگی ئازاردا گرتە ئەستۆ، و چەندین هەڕەشەی لە قۆناغی چارەکی کۆتایی خولی  پاڵەوانەکانی ئەوروپا کرد، ئیمانوێل ماکرۆن سەرۆکی فەرەنسا ئاماژەی بەوەدا کە دەتوانرێت ئاهەنگی کردنەوەی یارییەکە بچووک بکرێتەوە یان ئەگەر پێویست بوو شوێنەکەی بگۆڕدرێتەوە .    دەسەڵاتدارانی فەرەنسا پێش یارییەکان نزیکەی ٧٥ هەزار بەرپرسی پۆلیس و سەربازییان خستە سەر شەقامەکانی پاریس. 

### گواستنەوە
زیاتر لە ٥٠٠ ملیۆن یۆرۆ وەبەرهێنراوە بۆ باشترکردنی گواستنەوە بۆ یارییەکان،  لەگەڵ درێژکردنەوەی میترۆی پاریس و  لە هێڵی نوێی پاسکیل.   سەردانیکەرانی پاریس لە کاتی یارییەکاندا کرێی گواستنەوەی گشتی زیاتر دەدەن، ٤ یۆرۆ لەبری نرخی پێشووی ٢.١٥ یۆرۆ. ئەمەش بە هۆی زیادبوونی فرێکوێنسی و کاتژمێرەکانی خزمەتگوزاری بۆ گواستنەوەی گشتی لە کاتی یارییەکاندا، بە تێکڕای زیادبوونی 15% لە خزمەتگوزارییەکان.   وەک لە یارییەکانی پێشوودا،  لە هێڵەکانی هاتوچۆی تەرخانکراو بەکاردەهێنرێت بۆ وەرزشوانان و بەرپرسان و میدیاکان. 

### خۆبەخشەکان
پلاتفۆرمی خۆبەخشی پاریس ٢٠٢٤ بۆ یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد و پارالۆمپیک لە مانگی ئازاری ٢٠٢٣ بەڕووی خەڵکدا کرایەوە. پێشبینی دەکرا ٤٥ هەزار خۆبەخش لە سەرانسەری جیهاندا بۆ یارییەکان وەربگیرێن.  دوای کۆتایی هاتنی ناو تۆمارکردن لە مانگی ئایاری ٢٠٢٣ زیاتر لە ٣٠٠ هەزار داواکاری پێشکەش بە لیژنەی ڕێکخستنی پاریس کرابوو، کە ژمارەی داواکارانی دوو ئۆڵۆمپیادی پێشووی تێپەڕاندبوو.  ئەنجامی داواکارەکان لە نێوان مانگی ئەیلول و کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ ئاگادارکرانەوە.  زیاتر لە 800 داواکار بەهۆی ترسی ئەمنیەوە دوورخرانەوە. 

### مەشخەڵ
وێنۆک|دوو مەشخەڵ هەڵگر لە کارکاسۆن
مەشخەڵی ئۆڵۆمپیاد بۆ داگیرساندنی بڵێسەی ئۆڵۆمپیاد لەمانگی نیسان لە ئۆڵۆمپیای یۆنان، ١٠٠ ڕۆژ پێش دەستپێکردنی یارییەکان دەستی پێکرد. 

## یارییەکان

### مەراسیمی کردنەوە
ئاهەنگی کردنەوەی یارییەکە لە کاتژمێر ١٩:٣٠ ( CEST, GMT+2 ) لە 26 تەممووزی ٢٠٢٤ دەستپێبکات.  ئەمە دووەمجار دەبێت لە مێژوودا کە کردنەوەی یارییە ئۆڵۆمپیەکان لەدەرەوەی یاریگایەک ئەنجام بدرێت، یەکەمجاریش مەراسیمی کردنەوەی ئۆڵۆمپیادی هاوینەی لاوانی ٢٠١٨ بوو.   پێشبینی دەکرێت ٣٢٠ هەزار بینەر لە کەنارەکانی ڕووباری سێن ڕیز بن بۆ ئەوەی شایەتحاڵی تێپەڕبوونی ٨٠ بەلەم بن کە وەرزشوانانی بەناوبانگیان هەڵگرتووە.  شوێنە گرینگەکانی پاریس نمایش دەکرێت.   ئاهەنگەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوینە و پارا ئۆڵۆمپیادی ٢٠٢٤ لەلایەن تۆماس جۆلی دەرهێنراون .   ڕێکخەران ئاهەنگەکەیان وەک "سەرنجڕاکێشترین  ئاهەنگی کردنەوە لە مێژووی ئۆڵۆمپیاد" وەسفکردووە، سەرۆکی لێژنەی ڕێکخەری ئۆڵۆمپیادی هاوینە و پارائۆڵمپیکی ٢٠٢٤ تۆنی ئیستانگوێت ڕایگەیاند پێشبینی دەکەین ٦٠٠ هەزارکەس بینەری ئاهەنگەکەبن - ئەمەش نموونەی ئامانجێکی گشتییە بۆ ئەوەی ببێتە "ئۆڵۆمپیادی گەل".      لە نیسانی ٢٠٢٤، سەرۆک ماکرۆن ڕایگەیاند کە دەتوانرێت ڕێوڕەسمەکە بچووک بکرێتەوە  بە شێوەیەکی ئاسایی لە یاریگای فەرەنسا, بەڕێوەبچێت ئەگەر پێویست بوو.   

### پێشبڕکێكان
٣٢٩ پێشبڕکێ لە ٣٢ وەرزشدا نمایش دەکرێت، لەوانە ٢٨  کە لە ساڵانی ٢٠١٦ و ٢٠٢٠دا پێشبڕکێیان لەسەر کراوە،  و چوار پێشبڕکێی نوێ کە لەلایەن لیژنەی ڕێکخەری پاریسەوە پێشنیارکرابوون    چوار پێشبڕکێ لە یارییەکانی بەرزکردنەوەی قورسایی بۆ ئەمساڵ ئەنجامنادرێت. 

### مەراسیمی کۆتایی
بڕیارە ڕۆژی ١١ ئابی ٢٠٢٤ ئاهەنگی کۆتاییی یارییەکە لە یاریگای فەرەنسا بەڕێوەبچێت .  ئاهەنگەکە بە ناوی "تۆمارەکان" دەبێت، و بڕیارە زیاتر لە سەد ئەکتەر بەشداری تێدا بکەن  

## وڵاتە بەشداربووەکان

ئەمەی خوارەوە پێرستی ئەو لێژنە ئۆڵۆمپیادانەیە کە لانیکەم یەک وەرزشوانانیان بەشداری دەکات. دوای لەشکرکێشی ڕووسیا بۆ سەر ئۆکرانیا, ڕێکخراوی نێودەوڵەتی لیژنەکانی ئۆڵۆمپیادی ڕووسیا و بێلاڕووسی بەهۆی پێشێلکردنی ئاگربەستی ئۆڵۆمپی ڕاگرت . وەرزشوانانی ڕووسیا و بێلاڕوس لەبری ئەوە وەک " وەرزشوانانی بێلایەنی تاکەکەسی " (AIN) بەبێ ناسنامەی نیشتمانی ڕکابەری دەکەن،   بە مەرجێک "چالاکانە" پشتگیری شەڕەکە نەکەن.سەرجەم ٢٠٦ لێژنە  نیشتمانی ئۆڵۆمپیاد بەشدارن کە ٥٤ هەڵبژاردەی ئەفریقا ، ٤٨ لە ئەوروپا ، ٤٤ لە ئاسیا ، ٤١ لە ئەمریکا ، ١٧ لە ئۆقیانووس ، وەرزشوانانی بێلایەنی تاکەکەسی و تیمی ئۆڵۆمپیادی پەنابەران.

**ژمارەی وەرزشوانان بەپێی لیژنەکانی ئۆڵۆمپیاد**

## نیگەرانی و کێشەکان
چەندین بابەتی مشتومڕاوی پەیوەست بە ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٢٤ ڕوویان دا، لەوانە نیگەرانییەکانی ژینگە و ئەمنی،   مافی مرۆڤ،  تیرۆر،  و مشتومڕ لەسەر ڕێگەدان بە بەشداریکردنی ئیسرائیل لە نێوان شەڕی ئیسرائیل-حەماس,  ھێرشی ڕووسیا بۆ ئوکراینا   لە کاتێکدا کە بە ناو ئاگربەستی ئۆڵۆمپی وەک هەمیشە لە شوێنی خۆیدایە، شەڕەکانی ئۆکرانیا و فەلەستین پێشتر پاشخانێکی سیاسی ناکۆکتریان بۆ ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٢٤ داناوە، پێش ئەوەی پرسە ناوخۆیی و وەرزشییەکان لەبەرچاو بگیرێن.  نووسەری وەرزشی ئەندی بول پێش ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٢٤ بۆچوونی خۆی دەربڕی کە "لە چوارچێوەی یارییەکانی ململانێدا دووبارە داڕێژراوەتەوە".  لە یەکێک لە شانۆکان لە ئاهەنگی کردنەوە کە ئاماژەبوو بۆ تابلۆی دواخوانی مەسیح لەلایەن زۆرێک لە مەسیحییەکانەوە ڕەخنەی لێگیراو بە سووکایەتیان دانا  دواتر ڕێکخەران داوای لێبوردنیان بۆ نمایشەکە بڵاوکردەوە. 

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤