open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شارستان سیروان

**شارستانی سیروان **() یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای ئیلامی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. ناوەندی شارستان، شاری لوومارە و لە دوو بەش (ناحیە) و ٤ کۆمەڵە گوند پێک ھاتووە. ئەم شارستانە پێشتر بەشێک لە شارستانی چەرداوڕ بوو کە ١٥ی ڕەزبەری ١٣٩١ی ھەتاوی لە چەرداوڕ جیا کرایەوە و بوو بە شارستانێکی سەربەخۆ.

## ئابووری
ئابووری ئەم شارستانە پتر لە کەرتی کشتووکاڵە. جگە لە ئاژەڵداری، کشتووکاڵی ئاویی و دێم دەکەن و بەرھەمی کشتووکاڵییان برنج، گەنم، جۆ، تەماتە، نۆک، نیسک، ھەنار، ھاروێ و گڕکە و … ە. سیروان شارستانێکە بە سروشتی زۆر دڵڕفێن و سەرنجڕاکێش و سەرچاوەی ئاویی دەوڵەمەندی ھەیە. ناوچەی ڕۆژاوای ڕووبار یەکێک لەو شوێنانەیە کە بەروبوومی دەوڵەمەندە و ساڵانە بەرھەمێکی زۆری ھەناری ھەیە و ھەناردەی شارستانەکانی تری پارێزگەی دەکا. ڕووباری سەیمەڕەش لەم شارستانە تێدەپەڕێ. بەھۆی ئاوگری بەنداوی سەیمەڕە ھەندێک لە گوندەکانی ئەم شارستانە کە لە ئاوڕێژگەی بەنداوەکە ھەڵکەوتوون دەکەونە ژێر ئاو.

## جوگرافیا
ئەم ناوچە پتر بە لێڕی دارە بەڕوو داپۆشراوە و چیا بەرزەکانی ئەم شارستانە بریتین لە قەڵاڕەنگ، سەیوان، ڕیون و چەرمین، کە بەرزایییەکانی ئەم چیایانە جگە لە چەرمین لە وەرزی سارد لە بەفر داپۆشراون.

## زمان
زمانی زۆرینەی خەڵکی شارستانی سیروان کوردییە و بە دیالێکتی کوردیی باشووری قسە دەکەن. دوو ھۆزی سەرەکی ئەم شارستانە بریتین لە: خێڵی خزڵ لە بەشی باکووری شارستان، و خێڵی ڕێزەوەن لە بەشی باشوور. ھەروەھا دانیشتووانی گوندە عەرەبەکانی ڕوبار (چەم شێر، چەم ڕووتە و دار بەلوی) بە زمانی عەرەبی قسە دەکەن کە بەرەبەرە کوردیی جێگەی دەگرێتەوە.

## دابەشکاری
* بەشی ناوەندی شارستانی سیروان
** کۆمەڵە گوندی لوومار
** کۆمەڵە گوندی ڕووبار
شارەکان: لوومار
* بەشی کارزان
** کۆمەڵە گوندی کارزان
** کۆمەڵە گوندی زەنگووران
شارەکان: --

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئیلام
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
چەتەکانی دەریای کاریبی (ڕوونکردنەوە)

* چەتەکانی دەریای کاریبی (زنجیرە فیلم)، زنجیرە فیلمێکی ئەمریکین، کەلە ڕۆمانی *چەتەکانی دەریای کاریبیە*وە وەرگیراووە.
* جاک سپارۆ، کەسایەتی خەیاڵی نێو زنجیرە فیلمی *چەتەکانی دەریای کاریبی*.
* چەتەکانی دەریای کاریبی: لە جیھانی کۆتایی، یەکیک لە فیلمەکانی *چەتەکانی دەریای کاریبی*
* مرواری ڕەش، ئەو کەشتیەیە کەلە زنجیرە فیلمی *چەتەکانی دەریای کاریبی*ەوە بەکاردەهێندرێت.
شارستانی بەدرە

**شارستانی بەدرە** یا **بەیرە** یەکێک لە شارستانەکانی(قەزا) پارێزگای ئیلامی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە و ناوەندەکەی شاری بەدرەیە. بەدرە ٣٨ کیلۆمەتر لە شاری دەڕەشار دوورە.

## مێژوو
بەدرە ساڵی ١٣٤٧ی هەتاوی(١٩٦٨ی زایینی) لە ناوچەیەکی گوندیی بۆ بەشی بەدرە و ناوچەی شاری بەدرە گۆڕدرا  و تا ساڵی ١٣٩٢ی هەتاوی(٢٠١٣ز) بەپێی دابەشکردنەکانی وڵاتی ئێران بەشێک لە شارستانی دەڕەشار بوو بەڵام لە ٢٠١٣ بەولاوە وەک شارستانێکی سەربەخۆ لە شارستانی دەڕەشار جیا کرایەوە.

## جوگرافیا
ناوچەی جوگرافیی بەدرە بە درێژیی و پانایی نزیک ٧٠ لە ٩ کیلۆمەتر و ڕووبەری ٦٢٥ کیلۆمەتری دووجێ، سروشتێکی کوێستانی و دارستانی هەیە و نزیکەی ٨٠ لە سەدی ناوچەکە بە لێڕە چڕەکانی بەڕوو داپۆشراوە. بڵیندترین خاڵی بەرزایی ئەم شارستانە لوتکەی وەرزەڕین بە بەرزایی ٣٢٠٠ مەتر لە ئاستی دەریایە. مەودای نێوان بەدرە تا ناوەندی پارێزگە واتە ئیلام ٧٠ کیلۆمەترە.

## دابەشکاری
* بەشەکانی شارستانی بەدرە:
** بەشی ناوەندی
** بەشی هندەمینی
** به شی عه لیشروان
ناوەندی شار: بەدرە
* کۆمەڵە گوندەکانی بەشی ناوەندی:
** کۆمەڵە گوندی دووسان

## زمان
زمانی دانیشتووانی شارستانی بەدرە کوردییە و بە دیالێکتی کوردیی باشووری و زاراوه‌ی فەیلی(ئیلامی) قسە دەکەن.

## ژمارەی دانیشتووان
بەپێی سەرژمێری ناوەندی ئاماری ئێران، ژمارەی دانیشتووانی شارستانی بەدرە لە ساڵی ٢٠٠٦، ١٦٥١٧ کەس بووە

## دیمەنی گەشتیاری

### دیمەنی مێژوویی

#### تەپەکانی لارت
چەپ|وێنۆک|150x150پیکسڵ|تەپەی لارت
تەپەکانی لارت هی سەردەمی ساسانی - سەردەمانی پاش ئیسلامن و لە شارستانی بەدرە، بەشی ناوەندی شارستانی بەدرە، گوندی ئاوهەری خواری هەڵکەوتوون و وەک ئاسەواری نەتەوەیی ئێران تۆمار کراوە.

#### ئاسەواری دۆڵی دەربەند
ئاسەواری دۆڵی دەربەند هی سەردەمانی ساسانی- سەدەکانی سەرەتایی پاش ئیسلامین و لە شارستانی بەدرە بەشی هندەمینی، گوندی گەچ کۆبان و ٣ کیلۆمەتری گەرووی دەربەند هەڵکەوتوون و وەک ئاسەواری نەتەوەیی ئێران تۆمار کراون.

### دیمەنی سروشتی
لە ناوچە سەرنجڕاکێشەکانی ئەم هەرێمە گوندی کەم، دۆڵی ڕازیانە و تاڤگەی دەربەند و کوێستانی کەڤەرە کە لە زستانەوە تا کۆتایی وەرزی بەهار بەفری پێوەیە.

دەریاچەی بەنداوی سەیمەڕەش لە دیمەنە سەرنجڕاکێشەکانی شارستانی بەدرەیە.

## سەرچاوەکان



پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئیلام
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئیلام
ھێکلەر و کۆخ جی٣٦

320px|وێنۆک|وێنەی چەکی ''ھیکلەر و کۆج جەی-٣٦''

**ھیکلەر و کۆج جەی-٣٦** بە(ئینگلیزی: HK G36) چەکێکی جەنگی جۆری ناوەندی درووستکراوی وڵاتی ئەڵمانیایە.
چەکەکە لە لایەن کۆمپانیای **ئەڵمانی'' **ھیکلەر و کۆج* (Heckler & Koch)،* بەرهەم دەهێندرێت**.
چەکەکە لە بواری جەنگی مەیدانی نێو شارەکاندا بە یەکێک لە باشترین چەکەکان دادەنرێت.
ئەویش بەهۆی بوونی کێشێکی کەم و دەکرێت لەهەموو کەشوهەوایەک و شوێنێک بەکار بهێندرێت.
ھەروەھا زۆر بە وردی ئامانجەکانی دەپێکێت و وردە.

== مێژوو ==
پرۆژەی دروست کردنی ئەم تفەنگە لە ساڵەکانی ١٩٩٠ لە وڵاتی ئاڵمانیاوە دەستی پێ کرد و زۆر مودێلی تری لێ کەوتەوە.
وەبەهۆی سەرکەوتوبونی چەکەکە، دوو مۆدێلی لە وڵاتی [[ئەمریکا]]وە بەرهەمدەهێندرێت.

== میکانیزم ==
میکانیزمی کار کردنی G36 گازییە، و ھەموو بەشە جۆراوجۆرەکانی تفەنگەکە لە پۆلیمێری بەھێزکراو و فیبری کاربۆن دروست کراوە، کە ئەمە دەبێتە ھۆی ئەوەی کە تفەنگەکە سووک بێت و ئاسانتر پاک بکرێتەوە و بەگشتی تفەنگێکی باوەڕپێکراو بێت.
ئەم تفەنگە بە شێوەی ماژولار دروست کراوە، یانی زۆر بە ئاسانی ھەموو بەشەکانی دەکرێتەوە و ئیمکانی ئەوەی ھەیە ئامێری تری پێوە بلکێت و شتی نوێی لەسەر دانرێت.
ئەم تفەنگە زۆر شتی تری پێوە دەلکێت، وەکوو بینینی شەوانە و نارجۆک ھاوێژ، کە دەبێت ئەمانەشی بۆ وەدەستخەین.

== مۆدێلەکان ==
جۆری **G36K** مودێلی کورت کراوەی ئەم تفەنگەیە کە لوولەکەی بچوکترە و بۆ شەڕی شاری باشە.
جۆری **MG36** مودێلی تیرھاوێژی ئەم تفەنگەیە کە کۆگای 100 تیری  (Magazine) ھەیە.
جۆری **G36C** لوولەی کورتی ھەیە و بۆ ھێزە تایبەتەکان باشترە.
تفەنگی **G36** ی ستاندارد کۆگای 30 تیری ھەیە و کۆگاشەی ڕوونە و ئاشکرایە، یانی گولەکان ناوی دەبینرێن، ھەروەھا چەند گیرە و شوێنی تایبەتی ھەیە بۆ ئەوەی کە کۆگای تری پێوە بلکێت کە ھەرکات پێویست کرا زۆر بە زوویی کۆگاکەی بگۆڕدرێت.

== بەکارهێنان ==
=== کوردستان ===
بڕیار وابوو تا کۆتایی ساڵی ٢٠١٤ ئاڵمانیا ٨٠٠٠ تفەنگی **G36''' بفرۆشرێت بە کوردستان، کە ئەمەش بووە هۆی دڵخۆشی سەرکردە کوردیەکان و پێشمەرگەکانی کوردستان.

## زانیاری گشتی
*کالیبەر: 5.56 ناتۆ
*ھەژمارەی تەقە لە خولەکێکدا: 750
*کێش: 3.3 کیلۆگرام
*درێژی: 998 میلیمەتر
*مەودای کاریگەر: 800 مەتر

## بەستەرەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی.
* کورد میلیتاری

## پەراوێزەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:چەکەکان
پۆل:دروستکراوانی ئەڵمانیا
ڕەگی دووجا

256px|left|<center> ڕەگی دووجایx</center>

لە بیرکاریدا، **ڕەگی دووجا** () یان ڕەگی دووەمی ژمارەیەکی ڕاستەقینەی نانەرێنی وەکوو x ھێما دەکرێت بە \sqrt x و ئەنجامەکە بریتییە لە ژمارەیەک کە دووجاکەی یەکسانە بە x.
بۆ نموونە ڕەگی دووجای ٩ یەکسانە بە ٣ (بە شێوەی \sqrt 9 = 3 دیاری دەکرێت) لەبەر ئەوەی 3^2 = 3\times3 =9 .
ڕەگی دووجا لە کاتی شیکاری کردنی ھاوکێشەی دووجا واتە ئەو ھاوکێشانەی بە
شێوەی ax^2+bx+c=0 دەنووسرێن کەلکی لێ وەردەگیرێ، لەبەر ئەوەی گۆڕەکی x بە توانی دوو گەیشتووە.

ھێمای ڕەگی دووجا (\sqrt{\ } ) یەکەمین جار لە سەدەی شازدەھەم بەکار ھات. وێدەچێت ئەم ھێمایە لە پیتی چووکەی rەوە وەرگیرابێت واتە یەکەمین پیتی وشەی لاتینی *radix* بە واتای ڕەگ.

## تایبەتمەندییەکان
فانکشنی **ڕەگی دووجا** فانکشنێکە بە ڕێسای  f(x) = \sqrt{x}، دەناسرێت و بوارەکەی کۆمەڵەی ژمارە ڕاستەقینە نانەرێنییەکان واتە \mathbb{R}^+ \cup \{0\}  و مەوداکەیشی ھەمان کۆمەڵە ژمارەیە.
* ئەم تایبەتمەندییانەی خوارەوە لە گرینگترین تایبەتمەندییەکانی ڕەنگی دووجان وھەر ژمارەیەکی ڕاستەقینەی ئەرێنی وەکوو x و y پاسادانی ئەم ھاوکێشانە دەکەن:
ئەگەر دوو ژمارەی ڕاستەقینەی x و y نەرێنی نەبن ئەوا:

:\sqrt{xy} = \sqrt x \sqrt y \qquad 
:\sqrt x = x^{1/2} 

* ڕەگی دووجا فانکشنێکە بوارەکەی ژمارەی ڕێژەیییە و مەوداکەی ژمارەی جەبری. \sqrt x ژمارەیەکی ڕێژەیییە، ئەگەر  و تەنھا ئەگەر x ڕێژەیی بێت.
* وێنەی ڕوونکردنەوەی فانکشنی f(x) = \sqrt x بە شێوەی خوارەوەیە:

256px|چەپ
* ئەگەر x ژمارەیەکی نانەرێنی بێت ئەم فانکشنە بەردەوامە و بۆ ھەموو xە ئەرێنییەکان توانای گرتەی ھەیە. (لە x=0 توانای گرتەی نییە، لەبەر ئەوەی لێژیی چەماوەکە لەم خاڵە بەرەو ∞ دەڕوات) گرتەی ئەم فانکشنە یەکسانە بە:

:f'(x) = \frac{1}{2\sqrt x}.

## ڕەگی دووجای بیست ژمارەی تەواوی ئەرێنی

## ھەژمارکردنی ڕەگی دووجا بە نزیکەیی
بۆ دۆزینەوەی ڕەگی دووجای ژمارەیەک بە نزیکەیی، سەرەتا پێویستە بزانین ژمارەکە لەنێوان کام لە دووجا تەواوەکانی پێش و پاشی خۆیدایە. بۆ نموونە، دەمانەوێت ڕەگی دووجای ٥٦ بە نیزیکەیی بدۆزینەوە 

لەبەر ئەوەی ژمارە ٥٦ لەنێوان دوو ژمارەی ٤٩ و ٦٤ دایە کە دووجای تەواون. کەواتە:

49 

\sqrt{49} 

7 

واتە بەھای  \sqrt {56} لەنێوان ٧ و ٨ دایە.
### پوختەی ھەنگاوەکان بۆ ھەژمارکردنی ڕەگی دووجا بە نزیکەیی

# سەرەتا دەبێت بزانین، ژمارەکە لە نێوان کام دوو ژمارەی دووجای تەواوی پێش و پاشی خۆیدایە. 
# ژمارەی ناوەڕاستی ئەو دوو ژمارە تەواوە دیاری دەکەین و دووجاکەی دەدۆزینەوە.
# ئەگەر دووجای ژمارەی ناوەڕاست گەورەتر بێت لەو ژمارەیەی دەمانھەوێت ڕەگەکەی بۆ ھەژمار بکەین، دووجای ٤ ژمارە کەمتر، لە ژمارەی ناوەڕاست دەدۆزینەوە و ئەگەر بچووکتر بێت لە ژمارەی ناوەڕاست، ٤ ژمارە زۆرتر لە ژمارەی ناوەڕاست لە خشتەیەکدا دەنووسین.
# دووجای ھەر یەکێک لەو ٤ ژمارەیە وەردەگرین و بەراوردی دەکەین لەگەڵ ژمارەی خواستراو.
# ڕەگی دووجا بە نزیکەیی یەکسانە بە ژمارەیەک کە دووجاکەی نزیکترە لە ژمارەی خواستراو.
## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ماتماتیکی سەرەتایی
پۆل:فانکشنە بیرکارییەکان
پاتریا ئەی ئێم ڤی

250px|وێنۆک|وێنەی زرێپۆشی ''پاتریا ئەی ئێم ڤی''

**پاتریا ئەی ئێم ڤی** بە(ئینگلیزی: Patria AMV) زرێپۆشێکی جەنگی درووستکراوی وڵاتی فینلاندە.
وەھاوکات زرێپۆشێکی دژەمینی پێشکەوتووە کەبەھۆی تایبەتمەندیەکانیەوە بە  یەکێک لە ٣ باشترین نەفەرھەڵگرە زرێپۆشەکانی جیھان دادەنرێت.

بە داواکاری وەزارەتی بەرگری وڵاتی فینلاند، گەشەپێدان و دروست کردنی ئەم زرێپۆشە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە دەستی پێکردوە و تا ئێستاش ھەر بەڕۆژ دەکرێتەوە. وڵاتانی (کرواتیا، ھۆڵەندا، سلۆڤانیا و ئەمریکا)ش دڵخوازی خۆیان بۆ پرۆژەکە دەربڕیوە و دەیانەوێت ئەم نەفەرھەڵگرە بۆ ھێزەکانیان بکڕن.

دەتوانێت بەرگری بکات لە بەرامبەر ١٠ کیلۆگرام TNT دا و ھەروەھا *RPG-7* کاری تێ ناکا.

بۆمبھاوێژ و تیرھاوێژێکی لەسەرە کە بە شێوەی دوورسایی و لە ناوەوەی زرێپۆشەکە کۆنترۆڵ دەکرێت. ھەروەھا لە ھەندێک لە مۆدێلەکانیدا تۆپ و ھاوەنیشی لەسەر دادەزرێت.

دەتوانێت بە خێرایی ١٢٠ کیلۆمەتر لە کاتژمێرێکدا بڕوات، ٨ چەرخی ھەیە و ئیمکانی ئەوەشی ھەیە کە تۆپێکی ٧٦م‌م‌ ی لەسەر دانرێت، کە بینایی شەوانەشی ھەیە و تا دووری ٦ کیلۆمەتری پێ دەبینرێت، ھەروەھا بە سەتەلایتیشەوە پێوەندی دەگرێت و دەتوانێت لە سەتەلایتەوە وێنەی بەرەی جەنگ وەرگرێت و وێنەکان بنێرێتەوە بۆ فەرماندەیی گشتی.

وە ھەروەھا زرێپۆشی *Patria* زۆر بە ئاسانی گۆڕانکاری قبوڵ دەکات و زۆر جۆر سیستەمی بۆمبھاوێژی دژەتانک و دژەھەوایی و تەنانەت ڕاداریشی لەسەر دادەنرێت.
ھەروەھا لە کاتی شەڕی ئەلەلکترۆنیشدا دەتوانێت GPS دوژمن توشی سەرلێشێواوی بکات و خۆی لەگەڵ ھەموو سیستەمە پێشکەوتوەکانی پێوەندی کردن ڕێکبخات.

کەیسی بەکارھێنان بۆ کوردستان: ھیچکام لە وڵاتانی دراوسێ، بەتایبەت داگیرکەرەکان زرێپۆشێکی وەھا پێشکەوتوی نییە، دیارە بوونی ئاوا کەرستەیەک لە ناو ھێزەکانی کورد دا دەتوانێت ھاوسەنگی ھێز بگۆڕیت. بۆ پاراستنی گیانی ھێزەکانی کوردستان پێویستی ئاوا زرێپۆشێک حاشاھەڵنەگرە، بە تایبەت لە کوردستانێکدا کە ھەموو سنوورەکانی چێنراوە بە مین و دوژمنەکانی تموتم لە پەلاماردانی دان.

## زانیاری
* وڵاتی درووستکەر: فینلاند
* کێش: 26000 کیلۆگرام
* درێژی: 7.7 مەتر
* پانایی: 2.8 مەتر
* توانایی جێکردنەوە: 3 شۆفیر و لیوا، 12 چەکدار

## پەراوێزەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئامرازەکانی جەنگ
ڕەگی nەم

thumb|350px
لە بیرکاریدا، **ڕەگی n**ەمی ژمارەیەک (وەکوو *a*)، ژمارەیەکە (وەکوو *b*) کە ئەنجامەکە لە بەتوان گەیاندنی ژمارەیەکی تر بەدەست هاتووە واتە a = b^n \; و بە  b = \sqrt[n]{a} هێما دەکرێ.

لەمەوە دەردەچێت \sqrt[4]{81} = 3 لەبەر ئەوەی  3^4=81 \;. ڕەگی دووجا و ڕەگی سێجا لە نێوان ڕەگەکانی تر زۆرتر بەکار دێن.

## کردارە بیرکارییەکان

:
\sqrt[n]{ab} = \sqrt[n]{a} \sqrt[n]{b} \qquad a \ge 0, b \ge 0


:\sqrt[n]{\frac{a}{b}} = \frac{\sqrt[n]{a}}{\sqrt[n]{b}} \qquad a \ge 0, b > 0

:
\sqrt[n]{a^m} = \left(\sqrt[n]{a}\right)^m = \left(a^{\frac{1}{n}}\right)^m = a^{\frac{m}{n}},


بۆ نموونە

:\sqrt[3]{a^5}\sqrt[5]{a^4} = a^\frac{5}{3} a^\frac{4}{5} = a^\frac{25 + 12}{15} = a^\frac{37}{15}

و هەروەها:

:\sqrt[3]{a^5} = \sqrt[3]{aaaaa} = \sqrt[3]{a^3a^2} = a\sqrt[3]{a^2}

## سەرچاوەکان
*

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:جەبری سەرەتایی
میل می-٢٨

300px|وێنۆک|وێنەی هەلیکۆپتەری میل می-٢٨

**میل می-٢٨** بە(ئینگلیزی: Mil Mi-28) هەلیکۆپتەرێکی جەنگی پێشکەوتووی وڵاتی یەکێتی سۆڤیەت/ڕووسیایە.
فڕۆکەکە ڕۆڵێکی بەرچاو دەبینێت لە جەنگ و ھێرشبەری.

فڕۆکەکە لەھەموو کەشوھەوایەک دا بە باشی کار دەکات، ھەم بۆ شەو دەبێت ھەم ڕۆژ، دوو سەرنشین هەڵدەگرێت و بۆ ھێرش کردنە سەر زرێپۆش و ستونی دوژمن چاڵاکە.

## تایبەتیمەنیەکان
* خێرایی: 324 کیلۆمەتر لە کاتژمێرێکدا
* مەودا range : 1100 کیلۆمەتر
* درێژایی باڵەکان: 17 مەتر
* درێژی: 18 مەتر
* بەھا، تێچوون: 16000000 دۆلار
* جۆری مەکینە: Klimov TV3-117
* ئەو وڵاتەی دروستی کردوە: ڕووسیا
* ئەو کۆمپانیا کە دروستی کردوە: Mil ی ڕووسی
* یەکەمین ھەڵفڕین: 10ی نۆڤەمبری 1982
* ھاتنە ناو خزمەتەوە: 15ی ئۆکتۆبەری 2009
بۆ جێبەجێ کردنی ئەم ئەرکانە زۆر توانایە :
1- پشتیوانی بۆ ھێزی زەمینی چونکا توانایی ئاگربارانێکی باشی ھەیە
2- ئیش کردن وەکوو بەشێک لە ھێزەکانی دژە تانک و دژە زرێپۆش
3- وەکوو بەشێک لە پشتیوانی و ئەجتەرەکانی ھێرش و ئاگربارانی ھەوایی
4- ھێرشی ھەوایی بۆ سەر فڕۆکە و کۆپتەرەکانی دوژمن
قوربانییە سەرەکییەکانی ئەم کۆپتەرە:
1- تانکەکان، تۆپخانە و سەیارەکان، سیستەمی دژەھەوایی و پەدافەندی دوژمن
2- زرێپۆشەکان و ھێزەکانی سەر زەوی
3- ھاوەنەکان

## پڕچەک کردن
کۆپتەرە چەندین جۆری موشەکی دژەتانکی *شتورن* و *ئاتاکا* ھەڵدەگرێت، دەتوانێت ١٦ موشەکی دژەتانکی لەسەر سوار بێت.
موشەکی *شتورم* کۆتا-مەودایە و بە *دەستوری ڕادیۆیی* کۆنترۆڵ دەکرێت. موشەکی *ئاتاکا* بە *تێشکی ڕادیۆیی* *باریک* کۆنترۆڵ دەبێت و کۆتامەوداشی ٨ کیلۆمەترە. مووشەکەکە دەتوانێت زرێی ١٠٠٠ میل ببڕێت.

## وڵاتانی بەکارهێنەران

* عێراق: لە ئۆکتۆبەری ١٢ دا عێراق گرێبەستی وەرگرتنی ٣٠ کۆپتەری *Mi-28N* ی لەگەڵ *ڕووسیا*دا واژۆ کردوە. ١٢ دانەی ئەم کۆپتەرانە ڕادەستی عێراق کراون و ئەوانی تریشی دواتر ڕادەست دەکرێن.
کەسێک ھەیە ئاگاداری ئەوە بێت کە ئایا بڕیار ھەیە ھیچ لەمانە بە کوردستان بدرێت یا نە؟

## ڕکابەرەکان
* Agusta A129 Mangusta
* AH-64 Apache
* AH-1Z Viper
* Denel Rooivalk
* Eurocopter Tiger
* HAL Light Combat Helicopter
* Kamov Ka-50/Ka-52
* TAI/AgustaWestland T-129
* WZ-10

## پەراوێزەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئامرازەکانی جەنگ
تری دەیز گرەیس

**تری دەیز گرەیس** (ئینگلیزی: Three Days Grace) گرووپێکی ڕۆکی کەنەدییە کە لە نۆروودی ئەنتۆریۆ دامەزراوە لەساڵی ١٩٩٧. ئەم گرووپە ٥ ئەلبومی ستودیۆیان ھەیە و ھەریەکەیان ٣ ساڵیان لە بەینایە: یەکەم ئەلبومیان بە ناوی گرووپەکەوەیە *سریی دەیس گرەیس* (٢٠٠٣)، یەک-ئێکس (٢٠٠٦)، *ژیان ئێستا دەست پێ دەکات* (٢٠٠٩)، *ترانستی ڤینۆس* لە (٢٠١٢) لەگەڵ *مرۆڤ* (٢٠١٥). یەکەم ٣ ئەلبوم خەڵاتی RIAA پێدراوە و ٣ خەڵاتی پلاتینەمی پێدراوە. 
## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە ئاڵتەرنەتڤ مێتاڵە کەنەدییەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە ڕۆکە کەنەدییەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٩٢
شارستانی ئیلام

**شارستانی ئیلام**،() لە پارێزگای ئیلامی ڕۆژھەڵاتی کوردستان ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری ئیلامە. بەپێی ئاماری سەرژمێری ساڵی ٢٠١٦، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە ٢٢٤٬٥٩٠. شارستانی ئیلام زۆرترین دانیشتوانی هەیە لە چاو شارستانەکانی دیکەی پارێزگای ئیلام.

## جوگرافیا
شارستانی ئیلام لە باکوورەوە لەگەڵ شارستانی سیروان و لە باکووری ڕۆژئاواوە لەگەڵ شارستانی چەوار و لە باشووری ڕۆژئاواوە لەگەڵ شارستانی مێھران و لە باشوورەوە لەگەڵ شارستانی مەڵگشای و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ شارستانی بەدرە ھاوسنوورە.

## دابەشی کارگێڕی
شارستانی ئیلام خاوەنی ٢ ناوچە و ٤ گوندەوار و ٢ شارە بەم شێوەیە:

## دانیشتوان
* ژمارەی دانیشتوانی شارستانی ئیلام بە پێی سەرژمێری گشتیی دانیشتووان و خانووبەرە لە ساڵی ٢٠١٦دا یەکسان بە ٢٢٤ ھەزار و ٥٩٠ کەس بووە.
* لەڕووی نەتەوەییەوە سەرجەمی دانیشتوانی پێکھاتووە لەکورد.

## ئەمانەش ببینە
* پارێزگای ئیلام
* ئیلام

## سەرچاوەکان


پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئیلام
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
دەیڤ ئێگەر

**دەیڤ ئێگەر** (ئینگلیزی: Dave Eggar) چێلۆژەن و پیانۆژەن و نووسەرێکی ئەمریکییە. لە ٢٨ی جونی ساڵی ١٩٧٧ لە نیویۆرکی ویلایەتە یەکگرتووەکان لەدایکبووە. ئێگەر دەرکەوتووە لەگەڵ مۆسیقی و بەڕێوەبەری گرووپی ئێڤەنێسێنس، ئەیمی لی لە نوێترین کارەکانی لە ئەلبوومی ئافتەرماس. ئەم ئەلبوومە بۆ فیلمی *وار ستۆری* (٢٠١٤) نووسرا. دەیڤ ئێگەر لە چەند کۆنسێرتێکی ڕاستەوخۆ لەگەڵ لی دەرکەوتووە و ئەوان لە ساڵی ٢٠١٥ گۆرانییەکیان پێشکەشکرد کە پێکەوە نووسیبویان لە *بلو گراس ئەندەرگراوند* بە ناوی *ڕێگەیەک دەدۆزمەوە*.
## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:مۆسیقاژەنانی پیاوی ئەمریکی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئاوازدانەرانی سەدەی ٢١ەمی ئەمریکی
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھارڤارد
تاکەگۆرانی

**تاکەگۆرانی** یاخود **تاک** (ئینگلیزی: Single) لە مۆسیقادا بە تۆمارکراوێک دەوترێت کە لە تۆمارکراوی درێژخایەن یان لە ئەلبومێک کورت تربێت، ئەم تاکەگۆرانیانە زۆربەیجار بە مەبەستی سەرخستن و بانگەشەکردن بۆ ئەلبومێک زووتر لە بڵاوبوونەوەی ئەلبوومەکە دەخرێنە بازاڕەوە، زۆربەی کات بە داگرتنی دیجیتاڵی دەفرۆشرێنەوە و تاکەگۆرانییەکان پێشبینی ئەوەیان بۆ دەکرێت کە سەرکەوتووتربن وەک لە تراکەکانی تر. تاکەگۆرانییەکان زۆرجار دیسانەوە لە ئەلبومەکاندا بەدیدەکرێن. 
## سەرچاوەکان
*[ ویکیپیدیای ئینگلیزی](https://en.wikipedia.org/wiki/Single_(music))

پۆل:زاراوەکانی مۆسیقا
پۆل:تاکەگۆرانییەکان
مێژووی سێگۆشەزانی

یەکەمین لێکۆڵینەوەکان لە بواری سێگۆشەزانی لە نووسراوەکانی هەزارەی دووهەمی پێش زایین لەوانە بیرکاری میسری کۆن و بیرکاری بابل دەبینرێت. لێکۆڵینەوە و خوێندنی سێگۆشەزانی وەکوو زانستێک لە یۆنانی کۆنەوە دەستی پێ کرد. لەو سەردەمەدا ئەستێرەناسە هیندییەکانیش سێگۆشەزانییان بەکار دەهێنا. بەتایبەت لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی گوپتا، کەسانێک وەکوو ئاریابهاتا (سەدەی شەشەمی پێش زایین) فانکشنە سێگۆشەییەکانیان لە ئەستێرەناسیدا بەکار هێنا. لە سەدەکانی ناوین زانا موسوڵمانەکان درێژەیان بە لێکۆڵینەوەکانی سێگۆشەزانی دا. کەسانێک وەکوو ڕیگیۆمونتانووس، سێگۆشەزانییان وەرگێڕا سەر لاتین و بردیانە ئەوروپا. گەشەکردنی سێگۆشەزانی نوێ، لە سەردەمی ڕووناکبیری بەدەست ئیساک نیوتۆن و جیمز ئێستێر لینگ  دەستی پێ کرد و لیۆنارد ئۆیلەر بە شێوەی ئەمڕۆیی دەریهێنا.
## ناوەکە
هۆی دانانی ناوی سێگۆشەزانی لە زانستە ئیسلامییەکاندا ئەوەیە کە بناغەی ئەم زانستە دەگەڕێتەوە سەر سێگۆشە.
ناوی ساین لە وشەی سانسکریت جیواوە وەرگیراوە. ئەم وشە لە عەرەبیدا بوو بە جیب و دوای وەرگێڕانی دەقە عەرەبییەکان بە لاتین، وەرگێڕەکان بە هەڵە بە جەیب واتە کەنداو خوێندبوویانەوە.
## ئەمانەش ببینە
*سێگۆشەزانی
## سەرچاوەکان

پۆل:مێژووی بیرکاری
پۆل:سێگۆشەزانی
پۆل:مێژووی ئەندازە
پۆل:مێژووی ماتماتیک
کەنستراکت ٢

**کنسترەکت ٢** () نەرمامێرێکە کە یارمەتی بەکارھێنەرانی دەدات بۆ دروستکردنی یاری بۆ  مۆبایل و کۆمپیوتەر بەردەستە، نەرمامێرەکە ڕێگائاسانی بۆ بەکارھێنەر دەکات کە بەبێ بەکارھێنانی کۆد دەتوانێت یاری دروست بکات بە پێچەوانەی نەرمامێرەکانی بەرنامەسازی.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* https://en.wikipedia.org/wiki/Construct_(game_engine)

پۆل:ئێچ تی ئێم ئێڵ ٥
سیستمی دروستکردنی یاری

**سیستەمی دروستکردنی یاری** (ئینگلیزی: Game creation system) سیستەمێکە بەکاردەھێندرێت بۆ دروستکردنی یاری، جا بە کۆد بێت یان بە پرۆگرامێک داڕێژرابێت لەلایەن بەکارھێنەری پرۆگرامەکە.

## سەرچاوەکان
* [//en.wikipedia.org/wiki/Game_creation_system ویکیپیدیای ئینگلیزی.]

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پانزەرفاوست ٣ (مووشەکی دژەتانک)

250px|وێنۆک|وێنەی مووشەکی پانزەرفاوست ٣

**پانزەرفاوست ٣** بە(ئینگلیزی: Panzerfaust 3) مووشەکێکی دژەتانکی جەنگی درووستکراوی وڵاتی **ئەڵمانیای ڕۆژئاوا**یە.
چەکێکی خێرای مۆدێڕنی دژەتانکە کە گەڕانەوە و تەکانی کەمی ھەیە (recoilless) و زۆر ئاسان بەکار دەبرێت. لە نێوان ساڵەکانی ١٩٧٨ تا ١٩٨٥ گەشەی پێ درا و لە ساڵی ١٩٩٢ دا چووەتە نێو خزمەتی سەربازی.

بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٧٣ دا لە لایەن وڵاتی ئاڵمانی ڕۆژاوا داواکارییەک بۆ چەکێکی لەو جۆرە ئاراستە کرا بۆ ئەوەی بتوانن تانک و زرێپۆشەکانی ئەو سەردەمەی یەکیەتی سۆڤیەتی پێ لەناوبەرن.

## بەشەکان
دژەتانکەکە لە چەند بەش پێک ھاتوە. بەشی لوولەی ھاویشتن کە موشەکێکی تێ دەخرێت، و بەشی بینین و تەقاندن.

مووشەکەکە سەرێکی تیژی ھەیە و بە مادەی Amatol/Syndril پڕ کراوە، لەو دواوەش جوڵێنەرێکی ھەیە.

دژەتانکی *Panzerfaust 3* لە شوێنی بەسراو و تەنگیشەوە بەکاردەھێنرێت، چونکە لە دواوە ئاگرێکی وەھای لێنابێتەوە.
بنی لوولەکەی بە پلاستیکی وردکراو پڕ کراوەتەوە، بەم جۆرە کاریگەرییەکانی لەسەر ئەو کەسەی بەکاریدەبات دەگەیەنێتە کەمترین ئاست.

بزوێنەری مووشەکی ئەم دژەتانکە لە نێو لوولەکەی دا لە دوای تەقاندنی لە لایەن ئەو سەربازەی ئیشی پێدەکات دادەگیرسێت، دوای ئەوەی تۆزێک دوور کەوتەوە و چووە مەودایەکی بێ‌ئازارەوە، ماتۆڕەکەی گڕی تێ پەردەبێت و دەگاتە زۆرترین خێرایی.
مووشەکی ئەم دژەتانکە فیوزێکی (fuse) ناوخۆیی ھەیە کە بۆ ئەمنی چەکەکە بەکاردێت، بە ھۆی ئەم فیوزەوە مووشەکەکە قەت ناتەقێتەوە مەگەر ئەوەی کە لانیکەم 5 مەتر لە خاوەنەکەی دوور بێت. ئەمە دەبێتە ھۆی ئەوەی کە جبەخانەی دەوروبەر و ھێزەکانی دەوروبەری خۆی مەترسییان لەسەر نەبێت.

دوایین مۆدێلی ئەم دژەتانکە کە بە ناوی  **PzF 3-IT-600** دەناسرێت، سیستەمێکی کۆمپیۆتەری ئامانجگرتن (نیشانەگرتن) و بینینی ھەیە و دەتوانێت لە مەودای 600 مەتریەوە ئامانجەکانی بپێکێت. و تا قوڵایی 70 سانتیمەتر زرێ کون بکات.

## تایبەتمەندییەکان
* جۆری چەک : ڕاکت ھاوێژی دژەتانک
* وڵات : ئاڵمان
* چونە ناو خزمەت : 1992
* کۆمپانیا : Dynamit Nobel AG
* نرخ : 9994 دۆلار بۆ مودێلی ستاندارد – 11108 دۆلار بۆ مودێلێک کە سیستەمی کۆمپیۆتەری ھەیە
* کێش : 13 کیلۆگرام بۆ موشەک – 2.3 کیلۆگرام بە خاڵی
* درێژی : 950 م‌م
* کالیبەر : 60 م‌م بۆ لوولە – 110 م‌م بۆ موشەک

## بەکارهێنان
### کوردستان
نوێترین مۆدێلی ئەم دژەتانکە سیستەمێکی کۆمپیۆتەری مەودا دۆزینەوەی ھەیە بە ناوی (Dynarange) کە دووری ئامانجەکان پیشان دەدات و دەتوانێت ئەو زرێپۆشانەش کە لە حاڵی جوڵینەوەن بپێکێت. شتێکی سووکە و ئاسان هاتوچۆی پێدەکرێت، زۆر جاریش لە مەیدانەکانی شەڕدا سەلماندویە کە باوەڕپێکراوە. کوردستان ٢٠٠ دانە لەم چەکەی کڕیوە.

## ڕکابەرەکان
نموونەی ڕکابەری ئەم چەکە لە لایەن کۆمپانیاکانی ترەوە :

* Shershen
* Nemesis
* Javelin
* Milan
* ERYX
* Spike
* FGM-172 SRAW
* METIS-M

## پەراوێزەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:چەکەکان
پۆل:مووشەکە دژەتانکەکان
پۆل:مووشەکی دژەتانک
نەرمامێری ساماندار

**نەرمامێری ساماندارانە**، نەرمامێری کۆمپیوتەر بۆ دەزگای پەخشکردن یان کەسێکی تر دەھێلێتەوە. مافی تایبەتمەندیی ڕۆشنبیر — بەزۆری مافی چاپی کۆدی سەرچاوە، بەڵام ھەندێ جار مافی داھێنان نامە.

## سەرچاوەکان
* [//en.wikipedia.org/wiki/Proprietary_software ویکیپیدیای ئینگلیزی]

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
خەفرەع

**خەفرەع** یان **خەفری** یان ئەو سیێەمین یان چوارەمین فیرعەونی خێزانەکەیە دەسەلاتی لە ٢٥٥٩، و٢٥٣٥  ق م بووە وە ئەو کوری پاشا خۆفۆیە

## دەربارە
خەفرەع لە خۆفۆی باوکیەتی وە دایکیشی تا ئێستا نەزانراوە

وێنۆک|ه‏‏‏ە‏‏‏ڕ‏‏‏ە‏‏‏می خ‏‏‏ە‏‏‏فر‏‏‏ە‏‏‏ع

## پەراویزەکان

https://en.wikipedia.org/wiki/Khafra
https://ar.wikipedia.org/wiki/خفرع

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:خه‌فره‌ع
ماریۆ

وێنۆک|نیشانەی کاراکتەری ماریۆ

**ماریۆ** بە(ئینگلیزی: Mario؛ ژاپۆنی: マリオ: بە ھانگول: 마리오) کاراکتەرێکی خەیاڵی نێو یاریەکانە، لە یاریەکانی ماریۆدا.
یاریەکە لەلایەن *'سیگیرو میامۆتۆ*ەوە درووستکراوی کۆمپانیای *نینتۆدۆ*ە.
یەکەم دەرکەوتنی کاراکتەرەکە دەگەڕێتەوە بۆ یاری (Donkey Kong) لەساڵی ١٩٨١.

## سەرچاوەکان
* [//en.wikipedia.org/wiki/Mario ویکیپیدیای ئینگلیزی.]

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:یاریەکان
پۆل:یاریە ڤیدیۆیەکان
پۆل:درووستکراوانی وڵاتی ژاپۆن
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان
پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن شیگێرو میامۆتۆ دروستکراون
پۆل:خەڵکی خەیاڵی ئەمریکی لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا
پۆل:کارەکتەرانی ناو یاری ڤیدیۆیی کە لە ١٩٨١ ناسێنراوە
نیرڤانا (گرووپ)

**نیرڤانا** () گرووپێکی ڕۆکی ئەمریکی بوو کە لە ساڵی ١٩٨٧ لەسەر دەستی کورت کۆبەین و کریس نۆڤۆسێلیک دامەزرا لە ئابێردیینی واشینتن. ھەر چەندە تەنھا ٣ ئەلبومی درێژخایەنی ستودیۆیان ھەبوو لە ٧ ساڵەی دامەزرانیاندا، بە یەکێک لە ھاندەرترین و سەرکەوتووترین گرووپەکان دادەنرێن لە مێژوودا. لە ساڵی ١٩٩٤ گرووپەکە لێکجوودابوونەوە دوای مردنی کورت کۆبەین، بەڵام گۆرانییەکانیان ھێشتا بەناوبانگە و لە میدیاکاندا لێ دەدرێنەوە.

## سەرچاوەکان
[ ویکیپیدیای فەڕەنسی](https://fr.wikipedia.org/wiki/Nirvana_(groupe))

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە ڕۆکەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە ڕۆکە ئەمریکییەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی
پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٨٧
پۆل:براوەکانی خەڵاتی بریت
میشل عەون

**میشل عەول** (لەدایکبووی ١٩٣٣ - بەیرووت) لە ٣١ی ئۆکتۆبری ٢٠١٦ دوای سی مانگ نەبوونی دەستەڵات بوو بە سەرۆک کۆماری لوبنان. میشل عەون سەرۆکی بزووتنەوەی نیشتمانیی ئازادە و خۆی و ئەم بزووتنەوەیش بە هاوپەیمانانی حزبوڵڵای لوبنان دادەنرێن.

## سەرچاوە
* ویکیپیدیای فارسی ڕێکەوتی ١٧ی نۆڤەمبری ٢٠١٦

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣
پۆل:زیندووان
پۆل:سەرۆک وەزیرانی لوبنان
پۆل:خەڵکی باشووری لوبنان
مێژووی ماتماتیک

[چەپ|250x|وێنۆک|[توخمەکانی ئیقلیدس|بنەماکانی ئیقلیدس]]
**مێژووی ماتماتیک** یان **مێژووی بیرکاری** بوارێکە لە توێژینەوەکانی بیرکاری و لە پلەی یەکەمدا سەرچاوەی دۆزراوەکان لە بیرکاریدا و لە پلەکانی خوارتر دەچێتە سەر لێکۆلێنەوە و توێژینەوە لەسەر ڕێکارەکانی بیرکاری و نووسراوە تۆمارکراوەکانی پێشوو.
بەر لە سەردەمی مۆدێڕن و گەشەی جیھانیی زانیاری، پەرەسەندنی نموونەگەلی بیرکاری بە شێوەی نووسراوە، تەنیا لە چەند بواری تایبەتدا بووە. لەمێژینەترین دەقە بیرکارییەکان وا لە بەردەست دان:

* پلیمپتۆن ٣٢٢ (بیرکاری بابل ١٩٠٠ ساڵ پێش زایین) ،
* پاپیروس ڕایند (بیرکاری میسر ١٨٠٠-٢٠٠٠ پێش زایین).
* پاپیروسی مۆسکۆ (بیرکاری میسر ١٨٩٠ پێش زایین).

ھەموو ئەم دەستەواژانە تیشک دەخەنە سەر تیۆرمی پیتاگۆرس، وێدەچێت ئەم تیۆرمە بەناوبانگە کۆنترین و بەربڵاوترین پێشکەوتی بیرکاری بووبێ پاش ژمێرە و ئەندازەی بنەڕەتی.

## ئەمانەش ببینە
*ژمارەی سەرەتایی
*ژمارەی ناڕێژەیی
*بیردۆزی ژمارە

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مێژووی ماتماتیک
ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی فەڕەنسا ١٨٤٨

**ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی فەڕەنسا ١٨٤٨** یەکەم ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی فەڕەنسا و تاکە ھەڵبژاردنی کۆماری دووەمی فەڕەنسا بوو. ھەڵبژاردنەکە لە ١٠ی کانوونی یەکەمی ١٨٤٨ بەڕێوەچوو، لویس-ناپۆلیۆن بۆناپارت توانی ٧٤٪ی دەنگدەرانی بەدەستھێنا.

## ھەڵبژاردن
دەستوور تەنھا یەک گەڕی ھەڵبژاردنی دیاریکردبوو، لەحاڵەتی نەبوونی پاڵێوراوی زۆرینە ئەنجومەنی نیشتمانی براوە دیاری دەکات.

## ئەنجام

## سەرچاوەکان


پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی لە فەڕەنسا
لوومپەنپڕۆلتاریا

**لوومپەنپڕۆلتاریا** دەستەواژەیەکە کە بۆ یەکەم جار لە لایەن کارڵ مارکس و فریدریش ئێنگڵس لە ساڵانی ١٨٤٠ەکان بۆ دەستەیێک لە چینی کرێکاران بەکارھات، کە لەوەناچێت ھیچ کاتێک بگاتە ئاستی ئاگاداری چینایەتی و لەبەر ئەمەش توانایی بەرھەمھێنانی کۆمەڵایەتی لەدەستداوە. ئەم چینە کۆمەڵایەتییە پێکھاتووە لە دزەکان، سواڵکەرەکان، ھەرزەکارەکان و ھتد.

دوای تێپەڕبوونی سەددەیەک ئەوا دەستەواژەکە بەچڕی لەلایەن حیزبی سۆسیالیست دێموکراتی ئەڵمانی بەکاردەھات. لێنین و ترۆتسکی شوێنی قسەکانی مارکس کەوتن لەبارەی لوومپەنپڕۆلتاریایییەکان، لەبەرامبەردا ماو تسی تۆنگ بۆچوونی جیاوازی ھەبوو کە دەکرێت لوومپەنپڕۆلتاریا ڕێکبخرێنەوە بەبوونی سەرکردەیەکی باش.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:گرووپە کۆمەڵایەتییەکان
ئیڤان سپیگل

**ئیڤان سپیگل** نای تەواوی **یڤان تۆماس سپیگل** بە(ئینگلیزی:Evan Spiegel) لەدایکبووی (٤ی حوزەیرانی ١٩٩٠) لۆس ئانجلەسە. یەکێکە لە دامەزرێنەرانی پرۆگرامی سناپ چات، بە گەنجترین ملیاردێری جیھانی بۆ ساڵی (٢٠١٥) ناودەبرێت، چونکە لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا سەروەتەکەی (٢) ملیار دۆلار ئەمریکی تێپەڕاندا. سناپ چات؛ پرۆگرامێکە بۆ ئاڵوگۆڕی وێنە و گرتەی ڤیدیۆیی و نامە، بە جۆرێک کە بە شێوەی ئۆتۆماتیکی نامێنن و دەسڕێنەوە و بەکارھێنەر کاتی بۆ دیاریکراوی بۆ بینینی ھەر بڵاوکراوەیەک ھەیە و سەرەتا کردنەوەی ھەر بابەتێکی سناپ چات (١٠) چرکەی تێپەڕی نەدەکرد.

## ژیاننامە
**ئیڤان شبیگڵ** داھێنەری پرۆگرامی سناپ چاتە لە ساڵی (١٩٩٠) لە شاری لۆس ئانجلیسی ویلایەتی کالیفۆرنیای ئەمریکا لە دایکبووە، لەئێستادا بە بەڕێوبەر و دامەزرێنەر و سەرۆکی جێبەجێکاری سناپ چات ناودەبرێت، ئیڤان لە زانکۆی ستانفۆرد خوێندویەتی و ساڵی (٢٠١٢) ئەو زانکۆیەی بەجێھێشت تا ھەموو توانای بخاتەگەڕ بۆ برەودان بە پرۆگرامی سناپ چات.

## بیرۆکەی درووستکردنی بەرنامەی سناپ چات
یەکیک لە ھاوڕێیەکانی ''ئیڤان ھۆی درووستبوونی بەرنامەکە دەگەڕێنێتەوە بۆ:
  بیرۆكەی سناپ چات كاتێك دروستبوو، كە هاوڕێكەی هیوای خواستووە دوای ناردنی ئەو وێنانەی بۆ خۆشەویستەكەی.. لای نەمێنێت و رەش ببێتەوە".ئەم رستەیە ئیڤانی توشی بیركردنەوە كرد و هەستایە سەر پێ و وتی:"ئەم بیرۆكەیە یەكسانە بە یەک ملیۆن دۆلار"، 
بەڵام دواتر دەرکەوت کە وتەکەی ھەڵە بووە سسەبارەت بە مەزەندەی بڕی پارەکەی بەرنامەکە چونکە ئێستا بیرۆکەی درووستکردنی بەرنامەکە بەھاکەی (٢٠) میلیار دۆلاری تێپەڕاندووە.
دوای ئەوەی ئیڤان بیرۆکەی ھاوڕێکەی بەھەند وەرگرت و لەگەڵ ریگی ھاوڕێی بڕیاری دامەزراندنی (سناپ چات)یاندا تا بیکەنە پرۆگرامێکی پێشکەوتوو، بەھۆی کەمی شارەزایشیان لە بواری تەکنەلۆژیا پشتیان بە بۆبی مۆرفی ھاوڕێیان بەست بۆ دیزاینکردنی تەواوی پرۆگرامەکە.لە ھاوینی (٢٠١١)دا ھەرسێکیان بەرنامەیەکیان بڵاوکردەوە بەناوی (پیکتابوو) و ئیڤان ھەستا بە دیزاینکردنی لۆگۆکەی و تائێستاش ھەمان ھێما بەکاردێت بۆ ناسینەوەی، ھەر ئەو کات ئیڤان کرا بە سەرۆکی جێبەجێکاری و بۆبی کرا بە بەڕێوبەری تەکنیکی و ریگیش کرا بەڕێوبەری بازاڕکردن لە کۆمپانیاکەیان.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای ئینگلیزی.
* https://web.archive.org/web/20160110111536/http://karwanit.com/

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئەمریکییەکان
پۆل:دامەزرێنەرە ئەمریکیەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠
پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:میلیاردێرە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
پۆل:زیندووان
پۆل:بەڕێوەبەرانی جێبەجێکاریی تەکنەلۆژیای ئەمریکی
ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی فەڕەنسا ١٨٧٣

ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی فەڕەنسا ١٨٧٣ ھەڵبژاردنێکی سەرۆکایەتی بوو  کە لەڕۆژی ٢٤ی ئایاری ١٨٧٣ لە فەڕەنسا بەڕێوەچوو.

لەماوەی کۆماری سێیەمی فەڕەنسادا، ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لەپەرلەمان بەڕێوەچوو. پاتریس دو مەکماھون پاڵێوراوی لێیتمیستەکان و جوول گرێڤی پاڵێوراوی کۆمارییەکان کێبڕکێی پۆستی سەرۆکی فەڕەنسایان کرد.

## ئەنجام

## سەرچاوەکان


پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی لە فەڕەنسا
ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی فەڕەنسا لەسەردەمی کۆماری سێیەم

**ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی فەڕەنسا لەسەردەمی کۆماری سێیەم** لەلایەن ئەنجومەنی نوێنەران و ئەنجومەنی پیرانەوە ئەنجامدەدران، کە ھەڵبژاردنێکی ناڕاستەوخۆی گشتی بووە.

لەماوەی کۆماری سێیەمدا سیستەمی بەڕێوەبردن پەرلەمانی بوو، دەسەڵاتەکانی سەرۆکی کۆماری سێیەمی فەڕەنسا لە سەرۆکی کۆماری پێنجەمی فەڕەنسای ئێستا کەمتر بوو.

## ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ١٨٧٣

## ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ١٨٧٩

## ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ١٨٨٥

## ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ١٨٨٧

## ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ١٨٩٤

## ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ١٨٩٥

## ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ١٨٩٩

## ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ١٩٠٦

## ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ١٩١٣

## ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی کانوونی دووەمی ١٩٢٠

## ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئەیلوولی ١٩٢٠

## ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ١٩٢٤

## ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ١٩٣١

## ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ١٩٣٢

## ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ١٩٣٩

## سەرچاوەکان


پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی لە فەڕەنسا
پۆل:حکوومەتی فەرەنسا
مەتن

**مەتن** بە (عەرەبی:متن) پێکدێت لە پەخشان یان شیعر لە زۆربەی زانستە شەرعییەکان یان زمانەوانییەکان و بەزۆری پوختەیە (کورتەیە) ئەمەش بە مەبەستی لەبەرکردن.

نمونەی مەتن:
* مەتنی ئەبی شوجاع؛ مەتنی غایەتولتەقریب لە فیقھی شافیعی.
* مەتنی ئاجڕومی لە زمانی عەرەبی.
* مەتنی جەزەری لە زانستی تەجوید.
* ئەڕبەعینی نەوەوی لە فەرموودە.

## سەرچاوەکان


پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
پۆل:وشە و دستەواژە عەرەبییەکانی شەریعەتی ئیسلامی‏
ھەڵبژاردنی یاسادانانی فەڕەنسا ١٧٩١

**ھەڵبژاردنی یاسادانانی فەڕەنسا ١٧٩١** یەکەم ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی یاسادانان بوو کە لە ئەیلوولی ١٧٩١ بەڕێوەچوو، تەنھا ئەو کەسانە مافی دەنگدانیان ھەبوو کە باجیان دەدا بە دەوڵەت. زۆربەی پاڵێوراوەکان سەربەخۆبوون، بەڵام لەبۆچوونی سیاسی پارتەکانی ئەو سەردەمە نزیکبوون.

## ئەنجام

## سەرچاوەکان


پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ھەڵبژاردنە گشتیەکان لە فەڕەنسا
ھەڵبژاردنی کۆنگرەی نەتەوەیی فەڕەنسا ١٧٩٢

**ھەڵبژاردنی کۆنگرەی نەتەوەیی فەڕەنسا ١٧٩٢** ھەڵبژاردنێکی کۆنگرەی نەتەوەیی بوو لە ئەیلوولی ١٧٩٢ بەڕێوە چوو. یەکەم ھەڵبژاردنی گشتی بوو، ڕێژەی بەشداری ١٠٪ بوو.

## ئەنجام

## سەرچاوەکان


پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ھەڵبژاردنە گشتیەکان لە فەڕەنسا
یو ئێس ئێس جۆرج ئێج. دەبلیوو. بوش

350px|وێنۆک|کەشتی جەنگی ''یو ئێس ئێس جۆرج ئێج. دەبلیوو. بوش''

**یو ئێس ئێس جۆرج ئێج. دەبلیوو. بوش** بە(ئینگلیزی: USS George H.W. Bush) کۆتا جۆری کەشتی جەنگی جۆری *نيميتس*ی *هێزە ئاویەکانی ئەمریکا: United States Navy*ە.
کەشتیەکە بەناوی ٤١ەمین سەرۆکی ئەمریکا **جۆرج ئێج. دەبلیوو. بوش** نراوە. ئەویش بەهۆی زیرەکی و بەشداریێکی کارای لەهێزە ئاویەکانی وڵاتەکەی لە جەنگی جیهانی دووەمدا.
کەشتیەکە بڕی ٦.٢ میلیۆن دۆلار تێچووەکەی بووە و تایبەتە بە هەڵگرتنی فڕۆکەکانی وڵاتی ئەمریکای جۆری (ئێف - ١٦).

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:کەشتیەکان
پۆل:ئامرازە جەنگیەکان
شارستانی چەرداوڕ

**شارستانی چەرداوڕ** () یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای ئیلامی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە و ناوەندی شارستانەکە شاری سەراوڵەیە. شیروان و چەرداوڕ ساڵی ١٣٦٠ی ھەتاوی(١٩٨٢ز) لە شارستانی ئیلام جیا کراوە و بوو بە شارستان، ھەروەھا دواتر بە جیابوونەوەی شیروان لە شارستانی شیروان چەرداوڕ، کرا بە شارستانی سیروان و ئەو بەشەی تری بە ناوی شارستانی چەرداوڕ ناسرا.

## دابەشکاری
ئەم شارستانە ٣ ناوچە و ھەشت گوندستانی  ھەیە:
* کۆمەڵە گوندەکانی بەشی ناوەندی:
** کۆمەڵەگوندی ئاسمان ئاوا
شارەکان: ئاسمان ئاوا، سەراوڵە
* کۆمەڵە گوندەکانی بەشی شەباب:
** کۆمەڵە گوندی زنجیرەی سەروو
** کۆمەڵە گوندی ڕیزەوەند
شارەکان: شەباب
* کۆمەڵە گوندەکانی بەشی بیجەنوەند:
** کۆمەڵە گوندی بیجەنوەند
** کۆمەڵە گوندی قەڵا
## ژمارەی دانیشتووان
بەپێی سەرژمێری ناوەندی ئاماری ئێران، ژمارەی دانیشتووانئ شارستانی شیروان و چەرداوڕ لە ساڵی٢٠٠٦، ٥٦٬٢٢٥ کەس بووە.

## زمان
دانیشتووانی شارستانی چەرداوڕ کوردن و بە زمانی کوردیی باشووری زاری خزڵی هەروەها توزیکی کەلهوڕی قسە دەکەن.

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئیلام
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ھەڵبژاردنی یاسادانانی فەڕەنسا ١٧٩٥

**ھەڵبژاردنی یاسادانانی فەڕەنسا ١٧٩٥** ھەڵبژاردنێکی یاسادانانی فەڕەنسا بوو، لە نیسان و ئایاری ١٧٩٥ بەڕێوەچوو. لەم ھەڵبژاردنە تەنھا ئەوانەی باجیان دەدا مافی دەنگدانیان ھەبوو.

## ئەنجام

## سەرچاوەکان


پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ھەڵبژاردنە گشتیەکان لە فەڕەنسا
تۆمارەکانی وایند-ئەپ

چەپ|150px
**تۆمارەکانی وایند-ئەپ** یاخود وایند-ئەپ ڕێکۆردز (ئینگلیزی: Wind-Up Records) کۆمپانیایەکی تۆمارکردنی مۆسیقی ئەمریکییە کە لە ساڵی ١٩٩٧ دامەزراوە لەلایەن ئالان و دایانا مێڵتزەرەوە. لە ئێستادا ئەم کۆمپانیایە لە نیویۆرک دیاری کراوە و باشترین ھونەرمەندەکانی ئێڤەنێسنس و کریدن.
## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:کۆمپانیاکانی تۆمارکردن
شارستانی دەڕەشار

شارستانی **دەڕەشار** (بە کوردیی باشووری: درێشار، ) یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای ئیلامی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. ناوەندی ئەم شارستانە، شاری دەڕەشارە و بەپێی سەرژمێری ساڵی٢٠٠٦، ژمارەی دانیشتووانی ٥٦٬٣٤٦ کەس لە ١١٬٤٨٧ بنەماڵە بووە. ئەم شارستانە بۆ دوو بەش دابەش کراوە: بەشی ناوەندی، بەشی ماژین. ھەروەھا دوو شاری ھەیە: دەڕەشار و ماژین.

## زمان
زۆرینەی خەڵکی ئەم شارستانە بە زمانی کوردی دیالێکتی لەکی و باشوری کوردی(پەلوی ،کوردلی)  قسە دەکەن و ھەروەھا کەمینەیەکی لوڕ زمانیش لەم شارستانە دەژین.

## شوێنە مێژوویییەکانی شارستانی دەڕەشار
### شاری کۆنی دەڕەشار
شاری کۆنی ساسانی دەڕەشار لە نێوان دەڕەشاری تازە و گوندی بەھمەناباد ھەڵکەوتووە. ھەنووکە ھەندێک ئاسەواری ئەم کۆنە شارە بەجێ ماوە و دەبیندرێ.

### ئاگرگەی چوارتاقی
ئەم ئاگرگە لە شاری دەڕەشارە و بەھۆی ئەوەی بیناکەی چوار تاقی ھەیە بە چوارتاقی ناوبانگی دەر کردووە.

### پردی گامێشان
مێژووی ئەم پردە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ساسانی و لە شوێنی پێک گەیشتنی ڕووباری سەیمەڕە و کەشکان لێ دراوە. ھەروەھا پاشان بۆ چەند جار نۆژن کراوەتەوە، ھەنووکە بەشێکی زۆری بە شێوەی ئێستا ڕووخاوە.

### دۆڵی ماژین
ئەم دۆڵە ئەشکەوت و درزگەلێکی تێدایە کە یەکیان بە ئەشکەوتی کوڵکەنی ناسراوە. شوێنی چوونە ژوورەوەی ئەشکەوتەکە سی مەتر درێژە و گۆلێکی بچووکی تێدایە لە بەرد و سارووج چێ کراوە.

### قەڵای شێخ مەکان
لە ٦ کیلۆمەتری باشووری ڕۆژھەڵاتی دەڕەشار ھەڵکەوتووە، ئەم قەڵایە لە گوندێکی ھەر بەم ناوە دایە و سەردەمی قاجاڕەکان ساز کراوە.

### نزرگەی جابر
نزرگەی جابر لە نێوان چیاکانی ملە ڕیتە و چاڵەمی لە باکووری ڕۆژاوای دەڕەشار ھەڵکەوتووە.

### نزرگەی بابە سەیفەدین
نزرگەی بابە سەیفەدین لە باکووری ڕۆژھەڵاتی دەڕەشار ھەڵکەوتووە.

### تیخەن
تەپۆڵکەیەکی مێژوویییە لە باکووری ڕۆژھەڵاتی دەڕەشار لە مەودای دوو کیلۆمەتری ڕۆخی ڕاستی ڕووباری سەیمەڕە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئیلام
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئێف-١٤ تۆم کات

300px|وێنۆک|وێنەی فڕۆکەی F-14Dەی ھێزە ئاویەکانی ئەمریکا

**ئێف-١٤ تۆم کات** بە(ئینگلیزی: F-14 Tomcat) فڕۆکەیەکی جەنگی جۆری *supersonic* دوو بوێنەرییە. دوو کورسیە. فڕۆکەکە درووستکراوی کۆمپانیای *Grumman*ی ئەمریکیە. یەکەم فڕینی فڕۆکەکە (٢١ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٠)بووە و لەن‌ێوان ساڵانی (١٩٦٩–١٩٩١) درووستکراوە. کە لەو نێوەندەدا ٧١٢ دانەی لێ درووست کراووە.
بڕی ھەر یەکە لەو فڕۆکانە نزیکەی ٣٨ میلیۆن دۆلارە.
فڕۆکەکە بە فەرمی لەلایەن وڵاتی ئیران بەکاردەھێندرێت (ئەمریکا لە ساڵی ١٩٧٤ تا ٢٠٠٦ ئێف-١٤ی بەکاردەھێنا).

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی
* https://web.archive.org/web/20070522222945/http://oea.larc.nasa.gov/PAIS/Partners/F_14.html

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ھەیڵستۆرم

**ھەیڵستۆرم** گرووپێکی ڕۆکی ئەمریکییە کە لە ڕێد ڵایەنی پێنسڵڤێنیا دامەزراوە، پێکھاتووە لە جۆش سمیت، ئارێجەی ھەیڵ، ڵزی ھەیڵ و جۆو ھۆتینگر. یەکەم ئەلبوومیان لە ساڵی ٢٠٠٩ بڵاوبۆوە بە ناوی *ھەیڵستۆرم* و دووەم ئەلبوومیشیان لە ساڵی ٢٠١٢.

## سەرچاوەکان

پۆل:گرووپە مۆسیقییە ئاڵتەرنەتڤ مێتاڵە ئەمریکییەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە ڕۆکە ئەمریکییەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی
پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٩٧
پۆل:گرووپە مۆسیقییە ھارد ڕۆکەکان
ئێس ئەی ٨٠

وێنۆک|وێنەی چەکی ئێس ئەی ٨٠، بەدەستی سەربازێکی بەریتانی

**ئێس ئەی ٨٠** بە(ئینگلیزی: SA80) چەکێکی جەنگی هێرشبەری  بەرتانیایە. چەکەکە لەخێزانی چەکەکانی جۆری (5.56×45mm NATO small arms)ە. چەکەکە لساڵی ١٩٧٧ەوە تاوەکو ئێستا لەو وڵاتە درووستدەکرێت. کە هاوکاتی ساڵی تاقیکردنەوەی چەکەکە بوو، بەڵام چەکەکە لەساڵی ١٩٨٥ەوە چووەتە نێو خزمەتی سەربازی.
هۆی دواکەتنیشی دەگەڕێتەوە بۆ ناڕەزایی *ناتۆ* بەرامبەر بە قەبارەی گوولەکانی چەکەکە کە سەرەتا (4.85X49) بوون، وەدواتر کرابە (5.56x45).
چەکەکە لەساڵی ١٩٨٦ەوە تاوەکو ئێستا چەکی سەرەکی سووپای بەریتانیایە.
تایبەتمەندی ئەم چەک بریتییە لەوەی کە دوربینی جۆری ( Susat ) لەسەر بەستراوە و بەهۆی بوونی گازی (Tritium ) لەناو دوربینەکە دەتوانرێت بە شەویش دوربینەکە بەکاربهێنرێت ، وە بەشێکی زۆری چەکە لە ماددەی *پلاسکۆ* دروستکراوە کە جۆرە ماددەیەکی پلاستیکیە بەرگەی گەرمی و کەوتن و پەستانی زۆر ئەگرێت و هەروەها تێچوویەکی کەمی هەیە بۆ دروستکردنی و پێویستی بەوە نییە کە زوو زوو چاکبکرێتەوە.

## تایبەت مەندیەکان
* قەبارەی فیشەک : NATO 5.56X45 ملم
* کێشی چەک : 4.59 کیلۆگرام ( بە بەتاڵی و بە دوربینەکەوە ) و 4.98 کیلۆگرام ( بە 30 فیشەک و دوربینەکەوە )
* درێژی چەک : 784.86 ملم
* درێژی لوولە :518.16 ملم
* خێرایی فیشەک : 906 م/چ
* خێرایی تەقەکردن : 610 - 775 فیشەک/خولەک ، کە بە پێی مۆدیلەکان ئەگۆڕێ
* مەودای کاریگەر : 600 مەتر
* مەودای کۆتایی : نزیکی 2000 مەتر

## لایەنە خراپەکان
دوای ئەوەی چەکەکە لەشەڕی کەنداو بەکارهێندرا چەند لایەنێکی خراپی تێدا بەدیار کەوتن کە ئەمانەن:
* ئەگەر لەسەر لوولەکەی بە بەهێزی بەر زەوی بکەوێت و فیشەک لەبەرکار بێت ئەوا ڕاستەوخۆ فیشەک ئەتەقێنێ ، هەوڵیاندا ئەم عەیبەی چاکبکەنەوە ئەویش لەڕێگەی گۆڕینی چەکوشەکەیەوە بەڵام دەرکەوت چەکوشە نوێیەکە بۆشاییەک لەنێوان پارچەکانی چەکە دروست ئەکات بەوەش خۆڵ و لم ئەچووە ناو چەکەکەوە و ئەیوەستاند .
* ئەگەر بە بەهێزی بەرزەوی بکەوتایە مەخزەنەکەی لێدەبوەوە .
* هەر کام لە چەکەکان کە زۆر بەکارهاتبوون لە کاتی تەقەپێکردن دەرزییەکەی لە نەئەگەڕایەوە و لە پێش ئەوەستا بەوەش بەردەوام دەبوو لە تەقەکردن هەتا تەواودەرزیەکە ئەچوە دواوە بۆ ناو جێگەکەی خۆی ، چونکە لە دوای فڕێدانی فیشەکی تەقیو و پاڵنانی فیشەکی نوێ بۆ ناو لولە ڕاستەوخۆ دەرزییەکە بەر فیشەکەکە ئەکەوت و ئەتەقاند .
* هەندێکجار لەکاتی تەقەکردن پیمی ڕاگری بۆری غازەکەی دەرئەچوو بەوەش میلەکەی گیری ئەکرد و چەکەکە ئەوەستا .
* ئاسانی شکانی پارچەی ئەمن و ئەو پارچەیەی میلەکە لەدوا ئەوەستێنێ لەکاتی تەواو بوونی فیشەک لەبەر ئەوەی لە پلاستیک دروستکرابوون .
* خراپی دیزاینی هەردوو پیمی سەرەکی کە پارچە سەرەکییەکانی چەکەکە بەیەکەوە ئەبەستێتەوە چونکە وا دیزاین کرابوون کە بە دەرنەفیز بکرێنەوە ، و بۆیە لەکاتی زۆر کردنەوە و بەستنەوەیدا خراپ ئەبوون و ئیتر بۆی هەبوو نەکرێنەوە یاخود نەبەسترێنەوە .

## بەکارهێنەران
* 
* 
* 
* 

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی.
* http://www.army.mod.uk/equipment/23222.aspx

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:چەکەکان
پۆل:ئامرازەکانی شەڕ
پۆل:درووستکراوانی بەریتانیا
بنەسڵاوە

**بنەسڵاوە** یەکێکە لە قەزاکانی دەشتی ھەولێر. قەزاکە دەکەوێتە باکووری خۆرھەڵاتی شاری ھەولێر. ڕێژەی دانیشتووانی قەزاکە لە ساڵی ٢٠١٠دا گەیشتووە بە ٢١٧٬٣٨٠ کەس. زۆرینەی دانیشتووانی قەزاکە بە ڕەچەڵەک خەڵکی شاری هەولێرن، ئاوارەی کەرکوکی لێیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:قەزاکانی باشووری کوردستان
پۆل:قەزاکانی پارێزگای ھەولێر
شارستانی دێلوڕان

**شارستانی دێلوڕان** یان **شارستانی دێلرو** شارستانێکی پارێزگای ئیلامی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. ناوەندی ئەم شارستانە شارۆچکەی دێلوڕانە. بەپێی سەرژمێری ٢٠١٦ی ناوەندی ئاماری ئێران، ژمارەی دانیشتووانی ٦٥٬٦٣١ کەسە و لە ١٦٬٩٥٩ بنەمالە پێک ھاتووە.

## زمان
ئەم شارستانە کە دەکەوێتە سەر سنووری عێراق، پێنج ناوچەی (ناوەند، سراو مەیمە، زەریناباد، موسیان و دەشت عەباس) لەخۆدەگرێت، کە زیاتر لە ھۆزەکانی کورد مەحمودوەن و باپور و دێوان نیشتەجێن.

زۆربەی خەڵکی شارستانی دێلوڕانی سەر بە پارێزگای ئیلام بە زمانی کوردیی باشووری بە شێوەزاری (پەھلە) قسە دەکەن و بەشێک لە عەرەب لە ناوچەکانی شارستانی دێلوڕان دەژین و زۆربەی عەرەبەکانیش لە باشووری پارێزگای ئیلام کە تەنیشت پارێزگای خووزستانە دەژین.

## سەرچاوەی نەوت و گاز
کێڵگەی نەوتی دێلوڕان یەکێکە لە کێڵگە نەوتییەکانی ئێران کە بە دووری ٢٢ کیلۆمەتر لە باشووری ڕۆژئاوای دێلوڕان لە پارێزگای ئیلام ھەڵکەوتووە. بڕی نەوتی خاو لەم کێڵگەیەدا بە چوار ھەزار و ٢١٢ ملیۆن بەرمیل مەزەندە دەکرێت. لەو بڕە نەوتە دەتوانرێت ٦٣٥ ملیۆن بەرمیل دەربھێنرێت. ئەم کێڵگەیە کاپێکی غازی ھەیە. ئەم کێڵگەیە لە ساڵی ١٩٧٢ لەلایەن کۆمپانیای نەوتی ئێران و ئینگلتەرا دۆزرایەوە و یەکەم بیری لە قووڵایی ٦٧٥ مەتر ھەڵکەندرا. دوای ساڵێک بیری دووەم لە دووری ١٠ کیلۆمەتر لە سنووری ئێران و عێراق تا قوڵایی ٤٣٠٠ مەتر ھەڵکەندرا. تا پاییزی ٢٠٠٨ بە گشتی ٣ بیر لەم کێڵگەیەدا کون کراون.

لە کاتی شەڕی ئێران و عێراقدا پەلاماری ئەم کێڵگەیە درا و زیانی پێگەیشت، بەھۆیەوە بەرھەمھێنانی نەوتەکەی ڕاگیرا. درێژکراوەی کێڵگەی نەوتی دێلوڕان لە عێراق بە کێڵگەی ئەبوغەریب ناسراوە.

لە ساڵی ٢٠١٣دا رۆژانە ١٥٠ ھەزار بەرمیل نەوتی خاو لە رێگەی ٢٢ بیری چالاکی ئەم کێڵگەیەوە دەرھێنراوە. نەوتی خاوی دێلوڕان ٤٣٫٣٪ APی ھەیە. ٧٫٢٪ بە کێشی گۆگردی ھەیە.

## دابەشی کارگێڕی
ئەم شارستانە پێنج ناوچە و نۆ گوندەواری ھەیە بەم شێوەیەی خوارەوە:
* ** [[ناوچەی ناوەندی شارستانی دێلوڕان|ناوچەی ناوەند]] **:
** گوندەواری ئەناران
شارۆچکە: دێلوڕان
* ** [[ناوچەی زەریناوا]] **:
** گوندەواری سەید ئیبراھیم
** گوندەواری سەید نەسرەدین
شارەدێ: پەھلە
* ** [[ناوچەی سراو مەیمە]] **:
** گوندەواری گووراو
** گوندەواری تەختاو
شارەدێ: مەیمە
* ** [[ناوچەی مووسیان]] **:
** گوندەواری نەھرعەمبەر
** گوندەواری داڵپەری
شارەدێ: مووسیان
* ** [[ناوچەی دەشت عەباس]] **:
** گوندەواری دەشت عەباس
** گوندەواری ئەبوغوێر

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئیلام
پۆل:شارستانی دێلوڕان
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ھونەرمەندی سەربەخۆ

**ھونەرمەندی سەربەخۆ** (ئینگلیزی: Independent artist یاخود Unsigned artist) بە ھونەرمەندێک دەوترێت کە لەگەڵ ھیچ کۆمپانیای تۆمارکردنێک گرێبەستی نەبەستووە. ئەم جۆرە ھونەرمەندانە بەزۆری لە کۆنسێرتەکاندا دەبیندرێن بۆ پرۆمۆتکردنی کارەکانیان. ئەم ھونەرمەندانە زیاتر لە ڕێی ئینتەرنێتەوە دەدۆزرێنەوە و گۆرانییەکانیان لە ئینتەرنێت بڵاودەکەنەوە بە مەبەستی ناسین و دۆزرانەوەیان.

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پیشەسازیی مۆسیقا
ئێم١ ئابرامس

300px|وێنۆک|تانکی ئەمریکی جۆری M1A2

**ئێم١ ئابرامس** بە(ئینگلیزی: M1 Abrams) تانکێکی جەنگی سەرەکی، نەوەی سێیەمی درووستکراوی وڵاتی ئەمریکایە و بە شێوەیەکی تایبەتی و بەشێوەیەکی بەربڵاو لەلایەن *سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا* ئەو وولاتە بەکاردەهێندرێت.
تانکەکە ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕێت لە جەنگەکاندا.

## مێژوو
تانکی ئابرامس لەساڵی ١٩٨٠اوە تاوەکوو ئێستا درووستدەکرێت لەلایەن وڵاتی ئەمریکاوە.

## بەکارهێنان
* : وڵاتی ئەمریکا خاوەن زۆۆرترین ڕێژەی تانکی ئابرامسە کە ڕێژەکەی زیادترە لە ٦٠٠٠ تانکی جۆری جیوازی ئابرامس کە تایبەت لە جەنگەکانی ئەفغانستان ، کەنداو، عێراق بەکاریهێناون.
* : لەدوای پڕۆسەی ئازادکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە. کۆمەڵێک ڕێکەوتنی سەربازی لەلایەن وڵآتی عێراق و ئەمریک واژووکران بۆ پێدان و فرۆشتنی ڕێژەیەکی تانکەکانی جۆری ئابرامس، بە چەند قۆناغێک و چەند ساڵێک زیاد لە ١٤٠ دانەی پێ فرۆشراوە، کە گشتیان لەلایەن عێراقەوە لە شەڕی دژبە داعش بەکاردەهێندرێت.
* 
* 
* 
* 
* 

## بەستەرەکان
* سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی.
* https://web.archive.org/web/20131115181622/http://www.army.mil/factfiles/equipment/tracked/abrams.html
* http://www.armyrecognition.com/united_states_army_heavy_armoured_vehicles_tank_uk/m1a1_abrams_main_battle_tank_technical_data_sheet_specifications_description_pictures_video.html 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
مەزندە

[وێنۆک|350px|چەپ|بەشی ڕاستەقینە () و بەشی خەیاڵی () فانکشنی زیتای ڕیمان <math>\zeta(s)</math> لە ھێڵی شلۆقی <math>\Re (s) = 1/2\, </math> یەکەم ڕەگە ناسادەکان لە
<math>\Im (s) = \pm 14,135, \pm 21,022\, </math> in <math>\pm 25,011\, </math> دەبینرێن.([گریمانەی ڕیمان)]]
**مەزندە** () لە بیرکاریدا قەزییە یان دەرئەنجامێکە پشت بە ھەندێک زانیاری ناتەواو دەبەستیت و دروست یان ھەڵەبوونی نەسەلمێندراوە.
 
مەزندەکان لەوانە، مەزندەی ڕیمان (کە ئێستاش لە ئاستی گریمانەیەکدا ماوەتەوە و نەسەلمێندراوە) یان دوا تیۆرمی فێرما (پێشتر مەزندە کراوە و ساڵی ١٩٩٥ ئاندرێو وایلز سەلماندنێکی لەسەر پێشکەش کرد) بەشێکی بەرینی مێژووی بیرکارییان لەخۆ گرتووە و ھەوڵەکان بۆ سەلماندنیان لە پەرەپێدان و پێشخستنی ژێرلقەکانی بیرکاریدا کاریگەرییەکی بەرچاوی ھەبووە.

## نموونە

**دوا تیۆرمی فێرما** کە لە دەقە کۆنەکاندا بە مەزندەی فێرما ناسراوە، یەکێک لە بەناوبانگترین تیۆرمەکانی مێژووی بیرکارییە، بەپێی تیۆرمی فێرما:

::«بۆ n>2 ھاوکێشەی x^n + y^n = z^n ھیچ وڵامێکی تەواوی ئەرێنی نییە.»
واتە ھیچ ژمارەیەکی تەواوی ئەرێنی بۆ x و y و z
نادۆزرێتەوە کە پاسادانی ئەم ھاوکێشە بکات.
پیێر دێ فێرما ماتماتیکزانی فەڕانسەوی لە پەراوێزی کتێبێکدا ئاماژەی پێ کردبوو، بیرۆکەیەکی ھەیە بۆ سەلماندنی ئەم مەزندەیە بەڵام لە کتێبەکەیدا جێگەی شیکردنەوەی نییە. تا ساڵی ١٩٩٤ ئەم مەزندەیە نەسەلمێندرا.
ئێندرۆ وایلز مامۆستای زانکۆی پرینستۆن ساڵی ١٩٩٣ بە بەکارھێنانی تیۆری ژمارەی پێشکەوتوو، سەلماندنێکی لەسەر ئەم مەزندەیە پێشکەش کرد کە کێشەیەکی ھەبوو بەڵام لە ئەیلوولی ١٩٩٤ لەلایەن خۆی و یەکێک لە ھاوکارەکانی بەناوی «تێیلۆر» ئەم کێشەیە چارەسەر کرا.**

=== مەزندەی چوار ڕەنگ ===
[[پەڕگە:Map of United States vivid colors shown.png|وێنۆک|چەپ|نەخشەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەبێ ڕەچاوکردنی دەریاکان]]
**تیۆرمی چوار ڕەنگ** یان **مەزندەی چوار ڕەنگ''' یەکێک لە مەزندە بەناوبانگەکانی بیرکارییە، کە ساڵانێکی زۆری خایاند ھەتا بسەلمێنرێت، بە دەستەواژەیەکی سادە ئەم مەزندەیە دەڵێت:
«بۆ ڕەنگکردنی نەخشەیەک بە شێوەیەک کە ھیچ دوو وڵاتێکی ھاوسێ لە نەخشەکەدا ھاوڕەنگ نەبن، تەنیا چوار ڕەنگ بەسە.»

ئەم مەزندەیە لە کۆتاییەکانی سەدەی ١٩ سەلمێندرا (ھیوو ١٨٩٠). ھەندێک سەلماندنی ھەڵە و نموونەی ھەڵوەشێنەر لە سەرەتاکانی خستنەڕووی ئەم مەزندەیە لە ١٨٥٢ پێشکەش کرا. سەرەتا ئەم مەزندەیە لە ساڵی ١٨٥٢ بەشێوەی ھاوکێشەیەک خرایە ڕوو، لە دواییدا لە ١٩٧٦ بە بەکارھێنانی کۆمپیوتەر لەلایەن کێی ئەپڵ و ھیکن سەلمێندرا.

### مەزندەی ڕیمان
مەزندەی ڕیمان باس لە ڕەگەکانی فانکشنی زیتای ڕیمان دەکات:
 
:
\zeta(s) =
\sum_{n=1}^\infty \frac{1}{n^s}


بەپێی مەزندەی ڕیمان بەشی ڕاستەقینەی ڕەگە ناسادە یان ڕەگە نادیارەکانی ئەم فانکشنە یەکسانە بە ٠٫٥ (١/٢)، ئەم مەزندەیە لە ساڵی ١٨٥٩ لەلایەن بێرنارد ڕیمان خراوەتە ڕوو و بەناوی خۆیەوە ناسراوە. مەزندەی ڕیمان و مەزندەی گۆڵدباخ، بەشێکن لە پرسیاری ھەشتەمی ھیلبێرت لە پێرستی ٢٣ کێشە شی نەکراوەکەی ھیلبێرتدا.
لەلایەن ڕێکخراوەی ماتماتیکی کلای خەڵاتێکی یەک ملیۆن دۆلاری دیاری کراوە بۆ ئەو کەسەی ئەم مەزندەیە بسەلمێنیت.

### مەزندەی پوانکارێ

## مەزندە بەناوبانگەکان
* مەزندەی گۆڵدباخ
* مەزندەی کولاتز
* مەزندەی ئێردوش-فابێر-لواش

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
*

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ماتماتیک
پۆل:مەزندەکان
پۆل:وشە ماتماتیکییەکان
مۆدێلی کوبلەر-ڕۆس

**مۆدێلی کوبلەر-ڕۆس**، یان **پێنج قۆناغەکەی خەفەت**، لە بیردۆزەکانی دەرونناسیدا بریتییە لە مۆدێلێک بۆ دیاریکردنی ڕێزێک ھەست کە کەسانی نەخۆشی بێ چارەسەر پێش مردنیان بەسەریاندا دێت، کە قۆناغەکان ئەمانەن:
# ئینکاریکردن
# تووڕەیی
# پاڕانەوە
# خەمۆکی
# ڕازیبوون.

مۆدێلەکە یەکەمجار لەلایەن پزیشکی دەروونی سویسری ئەلیزابیس کوبلەر-ڕۆس'ەوە لە ساڵی ١٩٦٩ لە کتێبێکدا بەناوی «دەرباری مەرگ و مردن» باسکراوە بە سوودوەرگرتن لەو نەخۆشانەی بەرەو مەرگ دەڕۆن. ئەم مۆدێلە ئەکرێ بەسەر ڕووداوە گەورەکانی تری ژیانی خەڵکی ئاسایشدا بچەسپێنرێت، بە تایبەت ئەوانەی کەسانی خۆشەویستیان لە دەست ئەدەن یان خۆیان بەناخۆشی گەورەدا تێپەڕ دەبن. ئەوترێ کەوا مۆدێلەکە پێشتر زانایەکی بەریتانی کاری لەسەر کردوە و گوایە تەواوی مۆدێلەکە زیاتر پشتی بە «تێبینی»یەکانی کوبلەر-ڕۆس و زانا بەریتانییەکە بەستوە نەوەک تاقیکردنەوەی زانستی و پشتڕاستکردنەوەی دۆخەکان، بۆ نموونە ئەوترێ کە لە تاقیکردنەوەکانی زانایەک بەناوی ڕۆبێرت کاستنباومدا ھاتوە کە یەکەم کاردانەوەی خەڵک دوای مەرگی ئازیزانیان مەرج نییە شۆک و نکۆڵی کردن بێت، بەڵکو زۆرجار ئەوە یەت بە خەیاڵیاندا کەوا ژیان دەبێ بەردەوام بێت.

ناوەڕاست|وێنۆک|436x436پیکسڵ|ھێڵکارییەکی دۆخەکانی کۆست لە مۆدێلی کوبلەر-ڕۆس

کوبلەر-ڕۆس دواتر لە ژیانیدا باسی ئەوەی کرد کە قۆناغەکان ھێڵ ئاسا نین و ناکرێ پێشبینی بکرێن و ھەروا پێشی ناخۆش بوە کە خەڵک بەو شێوەیە لێی تێ بگەن. بەڵکو کۆکراوەی پێنج ھەستی باون کە کەسانی خەمبار دووچاری دەبن.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:دەروونناسی
ڤێڤۆ

300px|چەپ

**ڤێڤۆ** بە (ئینگلیزی: Vevo) کۆمپانیایێکی ئەمریکییە، لە (٨ی کانونی یەکەمی ٢٠٠٩) دامەزراوە و بارەگای سەرەکی لەشاری نیویۆرکە، کۆمپانیاکە تایبەتە بە بڵاوکردنەوە و درووستکردنی گۆرانی لەسەرانسەری جیھاندا ھاوکات گۆرانییەکانی ئەم دامەزراوەیە لە ڕیزبەندی یەکەمینی ناو تۆڕە جیھانیەکانن لە ڕووی بەرھەمھێنان و ڕێژەی بینەرەوە.

## بەستەرەکان
* پەڕەی فەرمی - یووتیووب

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئینتەرنێت
پۆل:یووتیووب
پۆل:نەرمامێرەکانی پلەیستەیشن ٤
پۆل:خزمەتگوزارییەکانی گووگڵ
فانکشنی گاما

وێنۆک|چەپ|325px
[وێنۆک|چەپ|[نرخی ڕەها|نرخی ڕەهای فانکشنی گاما لە ڕووتەختی ئاوێتەدا]]
لە بیرکاریدا **فانکشنی گاما** ()، بە گشتاندنی فانکشنی فاکتۆریێل دەوترێت. ئەم فانکشنە لە کۆمەڵەی ژمارە سروشتییەکان بۆ ژمارە ڕاستەقینەکان و ژمارە ئاوێتەکان پێناسە دەکرێت. پێناسەی ئەم فانکشنە بۆ ژمارەیەکی ئاوێتە کە بەشە ڕاستەقینەکەی ئەرێنییە بەم شێوەیە:

: \Gamma(z) = \int_0^\infty  t^{z-1} e^{-t}\,\mathrm{d}t 

بۆ ھەر ژمارەیەکی سروشتی وەکوو z ئەم ھاوکێشە پاسادانە

: \Gamma(z) = (z-1)!\, 

ھەروەھا ئەم ھاوکێشە دەسەلمێنرێت:

: \Gamma(z+1) = z. \Gamma(z) = z.(z-1)!\, 

## پێناسەکانی تر
ئۆیلەر و وایرشتراس دوو لێکدانی ناکۆتای خوارەوەیان بەدەست ھێنا کە دوو پێناسەی ترن بۆ ئەم فانکشنە:


\Gamma(t) = \lim_{n \to \infty} \frac{n! \; n^t}{t \; (t+1)\cdots(t+n)}
=  \frac{1}{t} \prod_{n=1}^\infty \frac{\left(1+\frac{1}{n}\right)^t}{1+\frac{t}{n}} 

\Gamma(t) = \lim_{n \to \infty} \frac{n! \; n^t}{t \; (t+1)\cdots(t+n)}
=  \frac{1}{t} \prod_{n=1}^\infty \frac{\left(1+\frac{1}{n}\right)^t}{1+\frac{t}{n}} 

لێرەدا \gamma \approx 0.577216 نەگۆڕی ئۆیلەر-ماسکرونی ناو نراوە.
## گالێری

Image:Complex gamma function abs.png|
Image:Complex gamma function Re.png|
Image:Complex gamma function Im.png|


## ئەمانەش ببینە
* فاکتۆریێل

## سەرچاوەکان

* Eric W. Weisstein, Gamma function at

پۆل:وتارە ھەتیوەکان