open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ئاوابوونی بتەکان

**ئاوابوونی بتەکان** یان **چۆن بە چەکووش فەلسەفە دەکەیت** پەرتووکێکی فریدریش نیچەیە، لە ساڵی ١٨٨٨ نووسراوە و لە ساڵی ١٨٨٩ بڵاوکراوەتەوە.

## کورتە
لە ماوەی کەمێک زیاتر لە ھەفتەیەکدا نووسراوە، لە نێوان ٢٦ی ئاب و ٣ی ئەیلوولی ١٨٨٨، لە کاتێکدا نیچە لە سیلس ماریا لە پشوودا بووە. لەگەڵ بڵاوبوونەوەی ناوبانگی لەناو ئەڵمانیا و دەرەوەیدا، ھەستی کرد پێویستی بە دەقێکە کە وەک پێشەکییەکی کورت بۆ کارەکانی بێت.

## پوختە
نیچە ڕەخنە لە چاندی ئەڵمانی ئەو سەردەمە دەگرێت و بە ناگەشەسەندوو و خراپ و نیھیلیستی دەزانێت و تەقەی دژایەتی دەکاتە سەر ھەندێک کەسایەتی چاندی فەڕەنسی و بەریتانی و ئیتاڵی کە نوێنەرایەتی ئارەزووی ھاوشێوە دەکەن. بە پێچەوانەی ھەموو ئەم نوێنەرە گوماناوییانەی داڕمانی چاند، نیچە چەپڵە بۆ قەیسەر، ناپلیۆن، گۆتە، توسیدیدس و سۆفیستەکان لێدەدات وەک جۆرێکی تەندرووستتر و بەھێزتر. پەرتووکەکە باس لە گۆڕینی ھەموو بەھاکان دەکات وەک دوا و گرنگترین پڕۆژەی نیچە، ھەروەھا چاوێک دەخاتە سەر سەردەمە دێرینەکان کە ڕۆمەکان پێش یۆنانییە کۆنەکانن، گەر تەنیاش لە بواری وێژەدا بێت.
## سەرچاوەکان

پۆل:کتێبەکانی فریدریش نیچە
داری زەیتون (زنجیرەی تەلەفزیۆنی)

**داری زەیتون** (بە تورکی: Zeytin Ağacı) زنجیرەیەکی ڕۆمانسی و درامای نێتفلێکسە کە لە تورکیا دروستکراوە و لە دەرهێنانی بورجو ئەلپتەکین، و لە نووسینی نوران ئەڤرێن سیت، بە ڕۆڵی سەرەکی تووبا بویویکویستوین، سیدا باکان و بۆنجوک یەڵماز، یەکەم ئەڵقەی لە ٢٨ی تەمموزی ٢٠٢٢ بڵاوکرایەوە.

## ئەکتەر و کارەکتەرەکان
تووبا بویویکویستوین - ئادا

سێدا باکان - لەیلا

بۆنجوک یەڵماز - سێڤگی

موراد بۆز - تۆپراک

فرات تانش - ئاغا زەمان

ڕیزا کۆجائۆغڵو - تەڤفیق فیکرەت (فیکۆ)

فوسون دەمیرێل - موکادەر (موکۆ)

سێرکان ئاڵتونۆراک - سەلیم

ئوموت کورت - ئێردێم

## کورتە
سێ هاوڕێ دەگەنە شارۆچکەیەکی کەنار دەریا، لەوێ پەیوەندی بە خودی ڕۆحی خۆیانەوە دەکەن و لەناکاو ڕووبەڕووی کێشە چارەسەرنەکراوەکانی ڕابردووی خێزانەکانیان دەبنەوە.

## بەستەری دەرەکی
داری زەیتون لە نێتفلێکس.

 لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان.

## سەرچاوە
جەمال شارباژێڕی

**جەمال ئەمین عارف** ناسراوە بە **جەمال شارباژێڕی** (١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٤١ لە گوندی واژە، شارباژێڕ - ١٠ی تەممووزی ٢٠٢٣ لە لەندەن، بەریتانیا) شاعیرێکی دیاری کوردە. یەکێکە لەو شاعیرانەی لە ساڵی ١٩٧٠ لەگەڵ شێرکۆ بێکەس، حوسێن عارف، جەلالی میرزا کەریم، کاکە مام بۆتانی، بەیاننامەی ڕوانگەیان ڕاگەیاند. سروشتی جوانی شارباژێڕ و ژیانی پاک و بێگەردی لادێ کاریگەرییەکی زۆری لەسەر ھۆنراوەکانیدا ھەبووە، وەک لە (ئەلبوومی یادگار) و ھەروەھا لە (ملوانکەی ھەزار دەنکەی شارباژێڕ) دیارە.

## بەرھەمەکان
* کسپە و سۆز (١٩٥٩)
* بەستەی مەبەست (١٩٦٠)
* پارچەیەک لە جگەرم (١٩٦٨)
* فرمێسکی نھینی (١٩٦٩)
* لە ئەلبوومی یادگارا (١٩٨٣)
* ملوانکەی ھەزار دەنکەی شارباژێڕ (١٩٨٥)
* ژوانگەی ھەژان و ژان (١٩٩٨)
* خەم و خۆزگە و فرمیسک (٢٠١١)
* لە ناخەوە (٢٠١١)
* زریانێک و داستانێک و دیوانێک (٢٠١١)
* گوڵ وەنەوشەکان (٢٠١١)

## مردن
جەمال شارباژێڕی ڕۆژی دووشەممە، لەتەمەنی ٨٢ ساڵیدا و بەھۆی نەخۆشی شێرپەنجەی خوێنەوە لە لەندەنی پایتەختی بریتانیا کۆچی دوایی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی
پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١
پۆل:مردووانی ٢٠٢٣
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پریزم

[وێنۆک|بەشێکی دزەپێکراو لە پێشکەشکردنێکی [دەزگای ئاسایشی نەتەوەیی کە کارەکانی بەرنامەی پریزم پیشان دەدات]]
**پریزم** () بەرنامەیەکی سیخوڕی دیجیتاڵی زۆر نھێنییە کە لە ساڵی ٢٠٠٧ەوە لەلایەن دەزگای ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریکا بەڕێوەدەبرێت.   پریزم ناوێکی خوازراوە کە بۆ ھەوڵەکانی کۆمەڵەکە دراوە و ناوی فەرمی US-984XNە. 

لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٣ ئێدوارد سنۆودن، بریکارێکی گرێبەست بۆ دەزگای ئاسایشی نەتەوەیی، بەڵگەنامەکانی دزەپێکرد کە پریزم وەک نەرمەکاڵایەک وەسف دەکرێت کە چاودێری قووڵی پەیوەندییە ڕاستەوخۆکان و زانیارییە ھەڵگیراوەکان دەکات. ڕێگە دەدات بۆ بە ئامانجکردنی ھەر کڕیارێکی کۆمپانیایەک کە بەشدارە لە بەرنامەی پریزم، ئەگەر ئەم کڕیارە لە دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نیشتەجێ بێت، یان ھاووڵاتییەکی ئەمریکی بێت و پەیوەندییەکانی ناوەڕۆکی ماڵپەڕ بۆ کەسانی دەرەوەی ئەمریکا لەخۆدەگرێت. دەوترێت ئەو داتایانەی پریزم دەتوانێت بەدەستی بھێنێت بریتین لە ئیمەیڵ، چاتی ڤیدیۆ و دەنگ، وێنە، پەیوەندی دەنگی ئایپی، گواستنەوەی پەڕوەند (فایل)، ئاگادارکردنەوەی چوونەژوورەوە و وردەکاری تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان.

ئەم بەرنامەیە دەسەڵاتی بە دەزگای ھەواڵگری ئەمریکا داوە کە بتوانێت بچێتە ناو نامەی ئەلیکترۆنی و چاتی ئەلیکترۆنی و پەیوەندی دەنگی و بەڵگەنامەکانی دیکەی خەڵکی دەرەوە و ناوخۆی ئەمریکا. بەڵگەنامە دزەپێکراوەکان ئاشکرایان کردووە کە دەزگای ئاسایشی نەتەوەیی توانی ڕاستەوخۆ بچێتە ناو ڕاژەکارە تایبەتەکانی ھەریەک لە کۆمپانیا خزمەتگوزارییە ئەمریکییەکان کە بریتین لە مایکرۆسۆفت، یاھوو، گووگڵ، ئەپڵ، فەیسبووک، یووتیووب، سکایپ، ئەی ئۆ ئێڵ و پاڵتۆک. جگە لە پەیوەندی ئەلیکترۆنی و ئەو پەڕوەندانەی کە لەناو ڕاژەکاری کۆمپیوتەردا ھەڵگیراون، زانیارییە دزەپێکراوەکانیش ئاشکرایان کردووە کە دەزگای ھەواڵگری بە ھێڵەکانی ڤێریزۆن سیخوڕی بەسەر پەیوەندییە تەلەفۆنییەکانی دەیان ملیۆن ئەمریکیدا دەکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:سیخوڕی
پۆل:مافەکانی مرۆڤ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا
ڕەگەزناسیی ڕەوشت

**ڕەگەزناسی ڕەوشت** () پەرتووکێکی فەیلەسوفی ئەڵمانی فریدریش نیچەیە و لە ساڵی ١٨٨٧ بڵاوکراوەتەوە، پەرتووکەکە پێکھاتووە لە پێشەکییەک و سێ وتارێکی یەک لە دوای یەک کە وردتر و تەواوکەری ئەو چەمکانەن کە نیچە لە ساڵی ١٨٨٦دا لە پەرتووکی لە پشت چاکە و خراپەدا وێنایان کردووە.

نیچە لەم بەرھەمەدا وەک زۆربەی بەرھەمەکانی لێدوانی کورت ناخاتە ڕوو، بەڵکو لەسەر دەقە درێژەکان دانیشتووە کە پڕن لە تێزە کۆمەڵایەتی و مێژوویی و دەروونییەکان. نیچە لەگەڵ فەیلەسوفە ڕەوشتییە کلاسیکییەکان ناکۆک بوو، بەو پێیەی ئەو پاساوی ڕەوشتی نەدەدا، بەڵکو ھەوڵیدا لە گەشەسەندنی مێژوویی ئەوان و پێداویستییە دەروونییەکانی ھەندێک بەھای ڕەوشتی تێبگات. کەواتە ئەو پرسیاری ئەوە ناکات کە مرۆڤەکان چۆن مامەڵە بکەن، بەڵکو پرسیاری ئەوە دەکات کە بۆچی خەڵک پێیان وایە دەبێت بەم شێوەیە مامەڵە بکەن، یان بۆچی پێیان وایە ئەوانی تر دەبێت بەم شێوەیە یان بەو شێوەیە مامەڵە بکەن.

جیاوازی نێوان ڕەوشتی دەوڵەمەندەکان و ڕەوشتی کۆیلەکان کە نیچە پێشکەشی کردووە، لە یەکەم بابەتی پەرتووکەکەدا بەناوبانگە. وتاری سێیەم نیچە دەروێشایەتی دەخاتە ژێر ڕەخنەیەوە، و دەبێتە ناوەندی تێگەیشتن لە ھەموو کارە درەنگەکانی.

ڕەگەزناسی کاریگەری لەسەر زۆرێک لە بیرمەندانی وەک سیگمۆند فرۆید و میشێل فۆکۆ ھەبووە، و بووەتە یەکێک لە بەرھەمە زۆرترین باس لێ کراوەکان، بەتایبەتی لە فەڕەنسا لە نیوەی دووەمی سەدەی بیستەمدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:کتێبەکانی فریدریش نیچە
سپێدە (پەرتووک)

**سپێدە** () پەرتووکێکی فەیلەسوفی ئەڵمانی فریدریش نیچەیە لە ساڵی ١٨٨١. بە گوێرەی زانای نیچە کیس ئەنسێل-پیرسۆن، لەنێو ھەموو بەرھەمەکانی نیچە ئەم پەرتووکە کەمترین لێکۆڵینەوەی لەسەرکراوە.

لەم پەتووکەدا کە لە چیرۆکی درێژ و جیاواز پێکھاتووە، نیچە سەرچاوە و ڕاستی سیستەمی ئەخلاقی و ئایینی خستە ژێر پرسیارەوە. بەوەش بەزەیی تراژیدی بۆ بوونی مەسیحی لەگەڵ بەختەوەری تێڕاماناویی زانایەکدا بەراورد کرد و مەستی ئیمانی وەک دیاردەیەکی دەروونی نەخۆشی لێکدەداتەوە.

لە پەرتووکی سپێدەدا، نیچە بۆ یەکەمجار ھێڵکارییەکانی چەمکی خۆی لەبارەی ویستی دەسەڵاتەوە داڕشت، کە لە ساڵانی ١٨٨٣–١٨٨٥دا لە بەرھەمەکەیدا بە وردی پەرەی پێدا.
## سەرچاوەکان

پۆل:کتێبەکانی فریدریش نیچە
دۆسێی ڤاگنەر

**دۆسێی ڤاگنەر** () پەرتووکێکی فەیلەسووف فریدریش نیچەیە. پەرتووکەکە ساڵی ١٨٨٨ چاپ کراوە. ئەم پەرتووکە ڕەخنەیە لە ڕیچارد ڤاگنەر و لە ڕاستیدا ئەوە ڕاگەیاندنی جیابوونەوەی نیچە بوو لە ھونەرمەندی ئەڵمانی چونکە زۆر لایەنگری بیرۆکەکانی بوشکێڤیچ و دژە جوولەکە بوون لە ڕووانگەی نیچە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کتێبەکانی فریدریش نیچە
سۆنێک تیم

**سۆنێک تیم** گەشەپێدەرێکی یارییە ڤیدیۆیییە کە خاوەنەکەی کۆمپانیای یاری ڤیدیۆیی ژاپۆنی سیگایە وەک بەشێک لە بەشی توێژینەوە و پەرەپێدانی ژمارە ٢ی سیگا سی ئێس.
## سەرچاوەکان
* 

پۆل:کۆمپانیاکانی پەرەپێدانی کایەی ڤیدیۆیی
ڕەجەب ئیڤیدیک ٧

***ڕەجەب ئیڤۆدیک ٧*** فیلمێکی کۆمیدی تورکییە لە ساڵی ٢٠٢٢ لە دەرھێنانی تۆگان گۆکبەکر و شاھان گۆکبەکر ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕێت. ئەم فیلمە لە ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ لە دیزنی پڵەس بڵاوکرایەوە. ئەمە حەوتەمین فیلمی زنجیرە فیلمی *[[ڕەجەب ئیڤیدیک|ڕەجەب ئیڤۆدیکە]]*.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ئیستانبوڵ وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢
پۆل:فیلمی کۆمیدی ساڵی ۲۰۲۲
پۆل:فیلمە تورکی-زمانەکانی دەیەی ٢٠٢٠
جی تی ئەی ٦

***گەورەدزی ئۆتۆمۆبیل ٦*** یارییەکی ئاکشن-سەرکێشی داهاتووە کە لەلایەن ڕۆکستار گەیمزەوە پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە. بڕیارە ببێتە هەشتەمین یاریی سەرەکی زنجیرەی *[[گەورەدزی ئۆتۆمۆبیل]]*، لە دوای *[[گەورەدزیی ئۆتۆمۆبیل ٥|گەورەدزی ئۆتۆمۆبیل ٥]]* (٢٠١٣)، و شازدەهەمین بەشی گشتی. ڕووداوەکانی لە ویلایەتی خەیاڵیی لیۆنیدادا ڕوودەدات، کە لە فلۆریدا وەرگیراوە، و چیرۆکەکە بەدوای جووتە تاوانبارە ڕۆمانسییەکە، جەیسن دوڤاڵ و لوسیا کامینۆس، دەکەوێت. یاریزانان دەتوانن بە ئازادی لە جیھانی کراوەی لیۆنیدادا بگەڕێن، کە بە شێوەیەکی سەرەکی شاری ڤایس سیتی لەخۆدەگرێت کە لە مەیامی وەرگیراوە.

دوای چەندین ساڵ لە دەنگۆ و چاوەڕوانی، ڕۆکستار لە شوباتی ٢٠٢٢دا پشتڕاستی کردەوە کە یارییەکە لە قۆناغی پەرەپێداندایە. لەو ئەیلوولەدا، گرتە ڤیدیۆی وەشانی تەواونەکراو دزەی پێکرا بۆ سەر ئینتەرنێت لە ڕووداوێکدا کە ڕۆژنامەنووسان بە یەکێک لە گەورەترین دزەپێکردنەکانی مێژووی پیشەسازیی یارییە ڤیدیۆییەکان وەسفیان کرد. یارییەکە بە فەرمی لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣دا نمایشکرا و بڕیارە لە ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ بۆ پلەیستەیشن ٥ و ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس بڵاوبکرێتەوە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:جی تی ئەی
پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە جیھان کراوەکان
پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن ٥
پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون
پۆل:کایەکانی ئەکشن-سەرکێشی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن جۆیستیک
شەیما قاسم

**شیما قاسم عەبدولڕەحمان** (؛ لەدایکبووی ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٠) مۆدێلێکی کوردە کە براوەی پێشبڕکێی شاجوانی عێراق لە ساڵی ٢٠١٥دا بووە و پێشکەشکاری تەلەڤیزیۆن لە کەناڵەکانی سۆمەریە و ئاسیا بووە و ئێستاش لە دیجلە تیڤی کار دەکات.    

## ژیانی سەرتایی
شیما قاسم لە کەرکووک لە بنەماڵەیەکی کورد لەدایکبووە. بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە کارگێڕی و ئابووری لە زانکۆی کەرکووک وەرگرتووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ھەژماری فەرمی لە ئینستاگرام

پۆل:ژنە کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:خەڵکی کەرکووک
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥
ئەحمەد فوئاد نەجم

**ئەحمەد فوئاد نەجم** (بە عەرەبی: أحمد فؤاد نجم؛ ٢٢ی ئایاری ١٩٢٩ - ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣) کە بە شێوەیەکی گشتی بە **ئەلفاجوومی** ناسراوە، شاعیرێکی میسرییە کە بە شێوەزاری ڕەسەن شیعر دەڵێت. نەجم بەھۆی کارەکانی لەگەڵ ئاوازدانەری میسری شێخ ئیمام و ھەروەھا بۆ شیعرەکانی نیشتمانپەروەرانە و شۆڕشگێڕانە کە بە عەرەبیی میسری گۆتووە ناسراوە. نەجم لە میسردا وەکوو پاڵەوانێکی خەڵکی ڕەچاو کراوەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩
پۆل:مردووانی ٢٠١٣
پۆل:خەڵکی پارێزگای شەرقیە
پۆل:شاعیرەکانی پیاوی میسری
پۆل:سیاسییەکانی پارتی میسرییەکانی ئازاد
پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:شاعیرانی میسریی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرانی پیاوی سەدەی ٢٠ەم
تەکەر کارڵسن

**تەکەر کارڵسن** (بە ئینگلیزی: Tucker Swanson McNear Carlson) لەدایکبووی ١٦ی ئایاری ١٩٦٩، شرۆڤەکار و نووسەر و کەسایەتییەکی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە، لە ساڵی ٢٠١٦ تا ٢٠٢٣ میوانداری بەرنامەی گفتوگۆی سیاسی شەوانەی لە کەناڵی فۆکس نیووز دەکرد.

کارڵسن لە ساڵانی نەوەدەکاندا دەستی بە کاری میدیایی کردووە، لە ساڵی ٢٠٠٠ تا ٢٠٠٥ شرۆڤەکاری کەناڵی سی ئێن ئێن بووە و لە ساڵی ٢٠٠١ تا ٢٠٠٥ ھاوبەشی پێشکەشکاری بەرنامەی دیبەیتی ھەواڵەکانی تۆڕەکە بووە لە کاتی سەرەکیدا.

لە ساڵی ٢٠٠٥ تا ٢٠٠٨ میوانداری بەرنامەی شەوانەی تاکەری کردووە لە کەناڵی MSNBC لە ساڵی ٢٠٠٩ بوو بە شرۆڤەکاری سیاسی بۆ فۆکس نیووز، لە بەرنامە جیاوازەکاندا دەرکەوت پێش ئەوەی بەرنامەی تایبەتی خۆی دەستپێبکات.

کارڵسن کە داکۆکیکاری سەرۆکی پێشووی ئەمریکا دۆناڵد ترەمپ بوو، لەلایەن کۆمپانیای پۆلیتیکۆوە بە لایەنگرترین  لایەنگری ترەمپ وەسفکرا بەڵام ئامادەبوو ڕەخنە لە ترەمپ بگرێت کاتێک پێیوابوو سەرۆکی پێشوو لە ئایدۆلۆژیاکانی لادەدات.

دەوترێت کاریگەری لەسەر ھەندێک لە بڕیارەکانی ترەمپ وەک سەرۆککۆمار ھەبووە، لەوانە ھەڵوەشاندنەوەی ھێرشی سەربازی بۆ سەر ئێران لە ساڵی ٢٠١٩، دەرکردنی جۆن بۆڵتۆن، ڕاوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی لە ھەمان ساڵدا، ھەروەھا گۆڕینی سزای زیندانیکردنی ڕۆجەر ستۆن لە ساڵی ٢٠٢٠. کارڵسن وەک دەنگێکی پێشەنگی سیاسەتی ناڕەزایەتی سپی پێستەکان وەسف کراوە.

لە ٢٤ی نیسانی ٢٠٢٣، فۆکس نیووز کارڵسنی لە کارەکەی دوورخستەوە و بەرنامەکەی ھەڵوەشاندەوە، بەیاننامە گشتییەکەی فۆکس نیووز ھۆکاری دورخستنەوەکەی نەخستەڕوو. تەکەر لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٣ دەستی کرد بە بڵاوکردنەوەی بەرنامەیەک لە تویتەر بە ناوی تاکەر لە تویتەر.

## ژیانی سەرەتایی و پەروەردە
وێنۆک|کارڵسن لە قوتابخانەی باکلی لە ساڵی ١٩٧٥
کارڵسن لە ١٦ی ئایاری ١٩٦٩ لە نەخۆشخانەی منداڵان لە شاری سانفرانسیسکۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا لەدایکبووە، کوڕە گەورەی ھونەرمەند و خەڵکی سانفرانسیسکۆ لیسا مەکنیرە.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی فەرمی

تەکەر کارڵسن لە کەناڵی فۆکس نیووز

 لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩
پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١
پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:بەشداریکەران لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستی ئەمریکی
زەکەریا یاپجی ئۆغلو

**زەکەریا یاپجی ئۆغلو** ڕامیار و پارێزەررێکی کوردە، لە حوزەیرانی ٢٠١٣ تا مانگی ئایاری ٢٠١٨ و دیسانەوە لە حوزەیرانی ٢٠٢١ تا ئێستا سەرۆکی پارتی کەیسی ئازادی بووە.

لە ساڵی ١٩٦٦ لە شاری ئێلح لەدایکبووە، دوای تەواوکردنی مەشقی یاسایی لە ئەنقەرە، لە ساڵی ١٩٩٠ تا ٢٠١٢ وەک پارێزەر کاری کردووە. لەساڵی ٢٠١٣ ھاوبەشی دامەزراندنی پارتی دۆزا ئازاد بووە و ھەوڵیداوە دەنگی کوردە کۆنەپەرستەکان بەدەستبھێنێت کە دەنگیان بۆ ئەو نەبووە.یاپیچیۆئۆغڵو سەربازێکی پێشووی حیزبوڵڵای کوردستان بووە و ھەروەھا ڕایگەیاندووە کە دۆسیەی حودە پار درێژەپێدەری دۆسیەی شێخ سەعیدە.

یاپجی ئۆغڵو بە گشتی لە وتارەکانیدا وشەی ئیسلامی بەکاردەھێنێت. ھەروەھا دژی پەکەکە، دژی ئەمریکا، دژی کەمالیستە و یەکێکە لەو سیاسەتمەدارانەی کە ڕاستەوخۆ ڕەخنە لە ئاکەپە دەگرێت لەسەر مامەڵەکردنی لەگەڵ کورد.

## ئەمانەش ببینە
* مەھمەت یەڤوز

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦
پۆل:سیاسەتوانانی سەدەی ٢١ی خەڵکی تورکیا
پۆل:زیندووان
مەھمەت یەڤوز

**مەھمەت یەڤوز** (لەدایکبووی ١٩٧٣ لە کۆلیک – کۆچی دوایی ٩ی ئابی ٢٠١٩)، ڕامیار و مامۆستایەکی کورد بووە و لە مانگی ئایاری ٢٠١٨ تا ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ سەرۆکایەتیی پارتیی دۆزی ئازادی ئیسلامیی کورد (Partiya Doza Azad a Îslamî ya Kurd) کردووە.

لە ساڵی ١٩٧٣ لە شارۆچکەی کۆلیک لە سێمسۆر لەدایکبووە، خوێندنی ئامادەیی لەو شارە تەواو کردووە و بۆ خوێندن لە فاکەڵتی پەروەردەی زانکۆی سێلچوک چووەتە شاری کۆنیا. پاشان وەک مامۆستا کاری کردووە. ساڵی ٢٠٠٠ ٢ ساڵ لە زیندان بووە و دواتر لە شانلیورفا وانەبێژ بووە. دواتر بوو بە جێگری سەرۆک و وتەبێژی ھودا پار. ئەردۆغان لە ساڵی ٢٠١٥ ڕەخنەی گرت کە کێشەی کورد لەو وڵاتەدا نییە. یاوز ئاماژەی بەوەدا کە کاتێک زمانی کوردی لە پەرلەمانی تورکیا وەک «زمانێکی نەناسراو» پۆلێن کرا، نەبوونی پەروەردە بە زمانی دایک و ئاماژەی بەوەدا کە دەستووری فاشیستی تورکیایە. ساڵی ٢٠١٨ دیسان ڕەخنەی لە دەستووری تورکیا گرت. یاڤوز لە ٩ی ئابی ٢٠١٩ لە دیاربەکر بە نەخۆشی شێرپەنجەی گورچیلە کۆچی دوایی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:خەڵکی کۆلیک
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣
پۆل:مردووانی ٢٠١٩
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەفغانستان

**ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەفغانستان** ( *Tīm-e Millī-e Fūtbāl-e Afghānestān*) ھەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی ئەفغانستانە و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئەفغانستانەوە بەڕێوەدەبرێت. لە ساڵی ١٩٢٢ دامەزراوە، یەکەم یاری نێونەتەوەیی خۆیان بەرامبەر ئێران لە کابول، ١٩٤١ ئەنجامدا. پاشان ئەفغانستان لە ساڵی ١٩٤٨ پەیوەندی بە فیفا و لە ساڵی ١٩٥٤ پەیوەندی بە یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا کرد. ئەفغانستان تا ئێستا بەشداری جامی ئاسیای ئاسیا نەکردووە.

## تۆماری پاڵەوانێتییەکان
## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی فەرمی
* ELORATINGS
* پڕۆفایلی ئەفغانستان لە فیفا
* پڕۆفایلی ئەفغانستان لە AFC
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەحرەین

**هەڵبژاردەی تۆپی پێی بەحرەین** (  ) ھەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی بەحرەینە و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی بەحرەینەوە بەڕێوەدەبرێت. کە لە ساڵی ١٩٥١ دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٦٦ پەیوەندی بە فیفا کردووە. هەرگیز نەگەیشتوونەتە جامی جیھانیی فیفا, لە جامی ئاسیای ٢٠٠٤ پلەی چوارەمی بەدەستهێنا، لە قۆناغی چارەکی کۆتاییدا لە ئۆزبەکستانی بردەوە بەڵام لە قۆناغی پێش کۆتاییدا بە ئەنجامی ٤-٣ بە ژاپۆن دۆڕا. دواتر بەحرەین لە یاری پلەی سێیەمدا بە ئێران دۆڕا و بەم شێوەیە پلەی چوارەمی بەدەستهێنا. لە ساڵی ٢٠١٩ ساڵێکی زێڕینی بەسەربرد، بۆ یەکەمجار هەردوو پاڵەوانێتی  تۆپی پێی ڕۆژئاوای ئاسیا و جامی کەنداوی عەرەبی بەدەستهێنا.

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی

* ماڵپەڕی فەرمی یەکێتی تۆپی پێی بەحرەین
* پڕۆفایلی فیفای بەحرەین

پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
سپۆنجبۆب سکوێرپانتس (کەسایەتی)

**سپۆنجبۆب سکوێرپانتس** () زۆرجار تەنیا بە **سپۆنجبۆب** ناودەبرێت، ئیسفەنجێکی دەریاییە و وەک چێشتلێنەر کاردەکات لە چێشتخانەی مستەر کراب، کە چێشتخانەیەکی خواردنی خێرایە و خواردنی سەرەکی بریتییە لە بەرگرەکانی قڕژاڵ، لە ئەڵقەی یەکەمدا لە ساڵی ١٩٩٩ تەمەنی سپۆنجبۆب ١٣–١٤ ساڵ بووە و ئێستا تەمەنی ٣٧ ساڵە چونکە ساڵی لەدایکبوونی لە ١٤ی تەممووزی ١٩٨٦دایە، ساڵانێکە بە کەسێکی گەشبین و خووی منداڵانە وەسف کراوە، ھەروەھا کاریگەری کەسایەتییە کۆمیدییەکانی دیکەی لەسەر بووە، لەوانە ستان لۆرێل و پی وی ھێرمان، و پاڵەوانی زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە بە ھەمان ناو، کە نواندکاری دەنگی ئەمریکی تۆم کێنی ڕۆڵی خۆی تێدا ئەنجامدا. زنجیرەی سپۆنجبۆب سکوێرپانتس لە یەکەمی ئایاری ١٩٩٩ دەرکەوت.

## شێواز
بەشی خوارەوەی جەستەی سپۆنجبۆب چوارگۆشەییە. و ھەمیشە کراسێکی سپی و پانتۆڵێکی قاوەیی و بۆینباخێکی سووری لەبەردایە. گۆرەوییەکانی ھەمیشە سپین و ھێڵێکی سوور و ھێڵێکی شین لەسەر ھەریەکەیان. پێڵاوێکی فەرمی و ڕەشی لەپێدایە و چاوەکانی شینن.

## سەرچاوەکان

پۆل:شێوەگۆڕە خەیاڵییەکان
پۆل:ئاژەڵە مرۆڤدۆستەکان
سێگا

**سێگا** یان **سیگا** کۆمپانیایەکی ژاپۆنییە کە یاری ڤیدیۆیی و نەرمەکاڵا و کۆنسۆلی یاری بەرھەم دەھێنێت . کۆنسۆڵەکانی سێگا شۆڕشێکی گەورەی لە جیھانی یارییە ڤیدیۆیییەکان و کۆنسۆڵەکاندا دروست کردووە. یەکەم کۆنسۆلی ئەم کۆمپانیایە بریتییە سیگا ئێچ دی ١٠٠٠.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:بڵاوکەرەوەی یارییە ڤیدیۆییەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی ئینتەرتەیمێنت کە لە ساڵی ١٩٦٠ دامەزراون
پۆل:کۆمپانیاکانی ژاپۆن
پۆل:کۆمپانیای یارییە ڤیدیۆییەکان لە ئەمریکا
پۆل:کۆمپانیاکانی پەرەپێدانی کایەی ڤیدیۆیی
پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان
نێچیرگری

[وێنۆک|[نێچیرگری تەنیاژی: ورچێکی جەمسەری لە کاتی خواردنی سەگڵاوێکی ڕیشن پاش ڕاوکردنی.]]
[وێنۆک|[نێچیرگری گورزەیی|نێچیرگرە کۆمەڵایەتییەکان: کۆمەڵێک لە مێروولە گۆشتخۆرەکان پێکەوە زیکزیکەیەکی زۆر لە خۆیان گەورەتر دەخۆن.]]

**نێچیرگری** کارلێکێکی ژینناسانەیە کە تێیدا زیندەوەرێک، نێچیرگرەکە، زیندەوەرێکی تر، نێچیرەکەی، دەکوژێت و دەی خوات. یەکێکە لە خێزانێک لە ئاکارە خۆراکییەکان کە مشەخۆری، وردەنێچیرگری (کە زۆربەی جاران خانەخوێیەکەی ناکوژێت) و نیمچەمشەخۆری (کە ھەمیشە دەی کوژێت) لەخۆ دەگرێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:نێچیرگری
پۆل:ژینگەناسی
مستەر کراب

**مستەر کراب** (بە ئینگلیزی: Mr. Krabs) کەسایەتییەکی خەیاڵی زنجیرە ئەنیمەیشنی ئەمریکی سپۆنجبۆب سکوێرپانتسە، بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٩٩ دەرکەوتووە، قڕژاڵێکە کە چێشتخانەیەکی خواردنی خێرای ھەیە بەناوی قڕژاڵی خرمەدار و کەسێکە زۆر حەزی لە پارەیە.  و دەنگی بە وەشانی ئینگلیزی لەلایەن نواندکاری ئەمریکی کلانسی براون پێشکەشکرا، و بە وەشانی عەرەبی لەلایەن نواندکار زیا عەبدولخالقەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:میمی تەلەڤیزیۆن و فیلمەکان
پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت
سکویدوارد

**سکویدوارد** (بە ئینگلیزی: Squidward Tentacles) کەسایەتییەکی کارتۆنی خەیاڵییە لە زنجیرەی سپۆنجبۆب سکوێری پانتس کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٩٩ دەرکەوت، سکویدوارد خانوویەکی لە بنی گرووپەردا ھەیە و زۆرجار بەھۆی سپۆنجبۆب پاتریک بێزار دەبێت. دەنگی خۆی بە وەشانی ئینگلیزی لەلایەن نواندکاری ئەمریکی ڕۆدجەر بۆمباسەوە پێشکەش کراوە و وەشانی عەرەبی لەلایەن نواندکاری میسری عادل خەلەفەوە ڕۆڵی تێدا گێڕاوە.

لە خانوویەکدا دەژی لە شێوەی پەیکەرێک لە نێوان ماڵی (سپۆنجبۆب) و (پاتریک ستار). لەم نێوەندەدا سپۆنجبۆب و پاتریک بێ ئاگان لە ڕق و کینەی سکویدوارد بەرامبەریان و وەک ھاوڕێیەک دەیبینن. سکویدوارد لە چێشتخانەیەکی کراب کریسپس وەک کاشێر کاردەکات، کارێک کە بێباکە لێی، و ئارەزووی مۆسیقا ژەنینە بە ئامێری کلارینێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھونەرمەندانی خەیاڵی
پۆل:مۆسیقاژەنە خەیاڵییەکان
پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت
پاتریک ستار

**پاتریک ستار** (بە ئینگلیزی: Patrick Star) کەسایەتییەکی کارتۆنی خەیاڵییە لە زنجیرەی سپۆنجبۆب سکوێرپانتسە کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٩٩ دەرکەوت، ئەستێرەیەکی دەریاییە و بە ھاوڕێی دڵخوازی سپۆنجبۆب دادەنرێت، دەنگی خۆی بە زمانی ئینگلیزی پێشکەش کردووە بە وەشانی نواندکاری ئەمریکی بیل فاگەرباک و بە وەشانی عەرەبی ئیبراھیم غەریب. 
## سەرچاوەکان

پۆل:میمی تەلەڤیزیۆن و فیلمەکان
پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت
پۆل:ئاژەڵە مرۆڤدۆستەکان
سۆنێکی ژیشک

**سۆنێکی ژیشک** () زنجیرە یاری ڤیدیۆیی و فرەنچایزی میدیایی ژاپۆنییە کە لەلایەن کۆمپانیای سێگا پەرەی پێدراوە و خاوەندارێتی دەکرێت. ئەم فرەنچایزە بەدوای سۆنیکی ژیشکدا دەگەڕێت کە ژیشکێکی شین و مرۆڤدۆستە و شەڕ لەگەڵ دکتۆر ئێگمانی خراپەکار دەکات کە زانایەکی شێتە. یارییە ڕەسەنەکانی سۆنیک لە شێوازی پلاتفۆرمدان و لەلایەن تیمی سۆنیکەوە پەرەی پێدراوە. یارییەکانی دیکە کە لەلایەن ستۆدیۆ جیاوازەکانەوە پەرەی پێدراوە بریتین لە یاریکردن لە ژانرەکانی لێخوڕین، شەڕکردن، فرە یاریزان و وەرزشی. ھەروەھا ئەم فرەنچایزە میدیای چاپکراو، ئەنیمەیشن، فیلمی درێژ و کاڵا بازرگانییەکانی دیکە لەخۆدەگرێت.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:یارییە ڤیدیۆیییە نایابەکان
پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دەستوورییەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە گیانلەبەران
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ کۆمیکەکان گونجێنراون
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ فیلمدا گونجاون
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان گونجێنراون
سۆنێکی ژیشک (کەسایەتی)

**سۆنێکی ژیشک** () ناوی کارەکتەری سەرەکی زنجیرە یارییە ڤیدیۆیییەکانی *سۆنیکی ژیشکە* لەلایەن سێگا، ھەروەھا چەندین کتێبی کۆمیک، کارتۆنی ئەنیمەیشن و ئەنیمەی وەرچەرخان. ئەم زنجیرە یارییە بە شێوازی پلاتفۆرم دەبێت، و دەبێت لە کەمترین کاتدا ھەموو دوژمنەکان لەناوببەیت و قۆناغەکە تەواو بکەیت. لە ناوچەی گرین ھیڵ دەژی. سۆنیک ژیشکێکی شینە ; بەڵام نەک ژیشکێکی ئاسایی، بەڵکو خێراترین ژیشکە لە جیھاندا. یەکێک لە تایبەتمەندییە دیارەکانی سۆنیک خێرایییەکەیەتی. نزیکەی ھیچ بوونەوەرێک ناتوانێت لەوە خێراتر بجوڵێت. لەگەڵ بڵاوبوونەوەی یەکەم ناونیشان لە ساڵی ١٩٩١، سۆنیک بوو بە ھێمای ھەلپەرستی سێگا، بەجۆرێک کە بۆ ماوەیەک تەنانەت پاڵەوانی ئەفسانەیی یارییە ڤیدیۆیییەکانی نینتێندۆی تێپەڕاند، ماریۆ. لەو کاتەوە سۆنیک بووەتە یەکێک لە کارەکتەرە بەناوبانگەکانی یارییە ڤیدیۆیییەکان و زنجیرەکە زیاتر لە ٨٠ ملیۆن دانە فرۆشراوە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم
پۆل:کەسایەتییەکانی فیلم
کەسایەتیی ناونیشان

**ناونیشانی کەسایەتی** لە بەرھەمێکی گێڕانەوەدا کەسێکە کە لە ناونیشانی بەرھەمەکەدا ناوی لێنراوە یان ئاماژەی پێکراوە، بۆنموونە لە فیلمێک یان کارێکی ھونەریی تر، کە ڕاستەوخۆ کەسایەتییەکە ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕێت تێیدا.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:نواندن
پۆل:چیرۆکگێڕی
تێلز (سۆنێکی ژیشک)

**تێلز** وەک کارەکتەری خەیاڵی زنجیرەی سۆنێکی ژیشک لە دەرھێنانی سێگا ناسراوە. ھەروەھا تایلز لە زنجیرە وەرچەرخانەکانی خۆی و کتێبی کۆمیک و کارتۆن و فیلمەکانی خۆیدا دەردەکەوێت.

## سەرچاوەکان
*
ناکڵز ئێکیدنا

**ناکڵز ئێکیدنا** () جۆرێک ژیشکە کە ڕەنگێکی سووری ھەیە کە کەسایەتییەکی سادە و جدی و ھەندێکجار داماو و ھەستی نوکتەیی ھەیە. زۆر بەھێزە و قۆڵ و ماسولکەی بەھێزی ھەیە. دەرچوونی ھەیە لە چەندین کایەی ڤیدیۆیی و فیلمدا لە زنجیرەکانی سۆنێکی ژیشک.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:بۆکسەرە خەیاڵییەکان
دکتۆر ئیگمان

**دکتۆر ئێگمان** کارەکتەری سەرەکی و پاڵەوانی زنجیرەی سۆنێکی ژیشکی سێگایە. کارەکتەرەکەی لە سەرەتادا لەلایەن ناتۆ ئۆشیما دیزاین کراوە، کە وەک بەشێک لە ھەڵبژاردنە زۆرەکانی بۆ شانسی نوێی کۆمپانیاکە ناساندووە. لە فیلمی سۆنێکی ژیشک جیم کاری ڕۆڵی ئەم کارەکتەرەی بینیوە.

## سەرچاوەکان
*
ئاست (کایەی ڤیدیۆیی)

**ئاست** یان **پلە** لە یاری ڤیدیۆیدا، ئاماژەیە بۆ ھەموو ئەو شوێنەی کە لەبەردەستی یاریزانەکەدایە لە کاتی تەواوکردنی ئامانجێکی جیاواز لە یارییەکەدا. ھەروەھا ھەر ئاستێک ناوەڕۆک و تەحەدای نوێ دەخاتە بەردەم یاریزانەکە بۆ ئەوەی وابەستەیی خۆی بە یارییەکەوە بمێنێتەوە. **دیزاینی ئاست** یان **دیزاینی ژینگە** بوارێکی پەرەپێدانی یارییە کە دروستکردنی ئاست-شوێن، قۆناغ یان ئەرک لە یارییەکەدا لەخۆدەگرێت.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:زاراوەکانی کایەی ڤیدیۆیی
ڕیمۆنتادا

[وێنۆک|350x350پیکسڵ| یاریزانانی [یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا لە یاریی ڕیمۆنتادای قۆناغی ١٦ی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا بەرامبەر یانەی تۆپی پێی پاریس سان جێرمان ئاھەنگ دەگێڕن.]]
لە وەرزشدا، زاراوەی **ڕیمۆنتادا** () بەکاردێت بۆ ئاماژەکردن بەو بارودۆخانە کە وەرزشکارێک یان یانەیەک دەتوانێت بەسەر زیانێکی گەورەدا زاڵ بێت لە ئەنجام، خاڵ، یان پێگەدا بەرامبەر ڕکابەرەکەیان.

ئەم دیاردەیە زۆرجار سەرنجی میدیاکان ڕادەکێشێت، ھەروەھا ھاوسۆزی و سەرسامی لەلای ھاندەران دروست دەکات، تەنانەت لەلای ئەوانەی کە بێلایەنن یان لایەنگری تیپی بەرامبەرن. یەکێک لە نموونە ھەرە بەناوبانگەکانی ڕیمۆنتادا یاریی گەڕانەوەی قۆناغی ١٦ی پاڵەوانەکانی ئەورووپا بوو لە نێوان یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا و یانەی تۆپی پێی پاریس سان جێرمان.

## مێژوو
ئەم زاراوەیە لە ساڵانی ١٩٥٠کانەوە لەناو وشەسازیی تۆپی پێی ئیسپانیادا بەکاردەھێنرا بۆ دیاریکردنی سەرکەوتنێک یان ئەنجامێکی چاوەڕواننەکراو. یەکێک لە سەرەتاترین بەکارھێنانەکانی لە ساڵی ١٩٥٦ بوو، لە یاریی کۆتاییی جامی ئەورووپا کە یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید بە ئەنجامی ٤–٣ لە ستاد ڕیمسی بردەوە، دوای ئەوەی یارییەکە بە دوو گۆڵ لە بەرژەوەندیی ستاد ڕیمسەوە دەستی پێکرد. زاراوەکە بە شێوەیەکی نێودەوڵەتی لەدوای ٢٠١٧ەوە بەناوبانگ بوو، دوای ئەوەی یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا لە یانەی تۆپی پێی پاریس سان جێرمانی بردەوە بە ئەنجامی ٦–١ لە خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا. لەو کاتەوە، وشەی *ڕیمۆنتادا* لە زمانی ئیسپانیدا ھەناردەی زمانەکانی تری وەک فەڕەنسی، ئینگلیزی، و کوردی کراوە بۆ وەسفکردنی پلەبەرزکردنەوە یان گۆڕانکارییەکی بەرچاو، تەنانەت ھەندێک کات لە دەرەوەی گۆڕەپانی وەرزشیش بەکاردەھێنرێت، وەک لە سیاسەتدا. لە ساڵی ٢٠٢١دا، بۆ یەکەمجار وشەکە لەلایەن بڵاوکراوەکانی لارووسەوە خرایە فەرھەنگێکی فەڕەنسییەوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:زاراوە وەرزشییەکان
پۆل:پەڕەکانی ڕوونکردنەوە
لەیاسا دەرچووەکان (زنجیرەفیلم)

زنجیرە فیلمێکی ئەکشنی تاوانکاری کۆریای باشوورە، کە ما دۆنگ سیۆک ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕێت. هەر فیلمێک چیرۆکی بەدواداچوون ما سیۆک-دۆ (کە ما دۆنگ سیۆک ڕۆڵی تێدا دەگێڕێت) بەدوای تاوانبارانی خراپدا دەگەڕێت. یەکەم فیلمی لەیاسا دەرچووەکان لە دەرهێنانی کانگ یۆن سونگ کە یۆن کی سانگ ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕێت وەک دژبەرەکەی لە ساڵی ٢٠١٧ نمایشکرا. فیلمی دووەم بە ناوی لەیاسا دەرچووەکان ٢ کە لە دەرهێنانی لی سانگ یۆنگ و سۆن سوک کو ڕۆڵی دژبەر دەگێڕن لە ساڵی ٢٠٢٢ نمایشکرا. بەشی سێیەمی ئەم زنجیرەیە بەناوی لەیاسا دەرچووەکان: ھیچ دەربازبوونێک نییە لەساڵی ٢٠٢٣ بڵاوکرایەوە.

## سەرچاوەکان

* 


پۆل:زنجیرەفیلمە ئەکشنییەکان
پۆل:زنجیرەفیلمە تاوانکارییەکان
پۆل:زنجیرەفیلمەکانی کۆریای باشوور
شەمەندەفەری بوسان

***شەمەندەفەری بوسان*** () فیلمێکی ئەکشن و ترسناکە دەربارەی زۆمبییەکانە لە دەرھێنانی یان سیونگ ھۆ، لە ساڵی ٢٠١٦ لەلایەن سینەمای کۆریای باشوورەوە بەرھەم ھێنراوە. ئەم فیلمە بۆ یەکەمجار لە فێستیڤاڵی فیلمی کان لە ساڵی ٢٠١٦ نمایشکرا. درێژەی ئەم فیلمە بە ناوی *نیمچە دوورگە* لە ساڵی ٢٠٢٠ بڵاوکرایەوە.

کاتێک ڤایرۆسێکی کوشندە زۆمبی لە کۆریای باشوور سەرھەڵدەدات، کۆمەڵێک سەرنشینی شەمەندەفەرێک لە سیئۆلەوە بەرەو بوسان خەبات دەکەن بۆ ئەوەی لە ئاستەنگەکانی سەر ڕێگاکەیان ڕزگاریان بێت و دەبێت ھەوڵی ڕزگاربوون بدەن بۆ ئەوەی بگەنە بوسانێکی پاککراوە. بۆ ڕۆژی لەدایکبوونی، سوان داوای لە باوکی دەکات بچێتە بوسان و چاوی بە دایکی بکەوێت، لەم نێوەندەدا ڤایرۆسەکە لە کۆریا بڵاودەبێتەوە و ھەموو کۆریا دەگرێتەوە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:ئەو فیلمانەی لە سیئۆڵ داندراون
پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور
پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦
پۆل:فیلمەکان بە زمانی کۆری
پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کچ
پۆل:فیلمەکان لە چەشنی کارەسات
پیو

**پیو** جۆرێک چەوریی گۆشتی مانگا یان مەڕە کە بەشی زۆری لە تریگلیسێرد پێکهاتووە.

لە پیشەسازیدا، پیو ڕێک وەک گۆشتی مانگا یان مەڕ بە توندی پێناسە ناکرێت؛ بەڵکوو پیو چەوریی ئاژەڵییەکە کە لەگەڵ هەندێک پێوەری تەکنیکیدا دەگونجێت، لەوانەش خاڵی توانەوەی. بەگشتی پیوی بازرگانی چەوریێکی تێدایە کە لە ئاژەڵەکانی ترەوە وەرگیراوە، وەکوو گۆشتی خووگ، یان تەنانەت لە سەرچاوەی ڕوەکی.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:چەورییە گیانلەبەرییەکان
لەیاسا دەرچووەکان: ھیچ دەربازبوونێک نییە

**لەیاسا دەرچووەکان: ھیچ دەربازبوونێک نییە** () فیلمێکی تاوانکاری و ئەکشنی کۆریای باشوورە لە ساڵی ٢٠٢٣، کە و ما دۆنگ سیۆک و لی جون ھیوک ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. ئەم فیلمە درێژەی فیلمەکانی *[[شاری تاوان (فیلم)|لەیاسا دەرچووەکان ١]]* (٢٠١٧) و *[[شاری تاوان ٢ (فیلم)| لەیاسا دەرچووەکان ٢]]* (٢٠٢٢)ە. *ئەم فیلمە* لە ٣١ی ئایاری ٢٠٢٣ بڵاوکرایەوە.

## کورتە
بەدواداچوونکار ما سوک-دۆ و تیمەکەی پلەیان بەرز دەکرێتەوە بۆ یەکەی لێکۆڵینەوەکانی شارە گەورەکان بۆ ئەوەی ڕیکی، سەرکردەی بەکرێگیراو لە یاکوزا و پۆلیسێکی پیس بە ناوی جۆ سیونگ-چول بوەستێنن. 

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی داھاتوو
پۆل:فیلمەکان بە زمانی کۆری
پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور لە دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس
پۆل:ئەو فیلمانەی لە سیئۆڵ داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە تۆکیۆ داندراون
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٣
پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور کە لەسەر بنەمای ڕووداوە ڕاستەقینەکان دروستکراون
خولی تۆپی بالەی نەتەوەکانی ٢٠٢٣

**خولی خولی تۆپی بالەی نەتەوەکانی ٢٠٢٣** پێنجەمین خولی تۆپی بالەی سەر ئاستی پیاوانە کە ساڵانە ئەنجامدەدرێت. پێشبڕکێکە لە ٦ی حوزەیران دەستی پێکرد و لە٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣ کۆتایی هات و قۆناغی کۆتایی لە شاری ئێرگۆ ئارێنا لە شاری گدانسک لە پۆڵەندا بەڕێوەچوو.هەڵبژاردەی پۆڵەندا وڵاتی خانەخوێ نازناوەکەی بەدەستهێنا  دوای ئەوەی بە سێ سێت بەرامبەر بە یەک سێت لە ئەمریکای بردەوە.ئەمە سێیەم میدالیای زیوی ئەمریکا بوو. ژاپۆن لە یاریی دیارکردنی پلەی سێیەم لە ئیتاڵیا بردەوە و میدالیای برۆنزی بەدەستهێنا. پاوێل زاتۆرسکی لە پۆڵەندا وەک باشترین یاریزانی پاڵەوانێتییەکە دەستنیشانکرا.

## پاڵاوتن
شازدە ھەڵبژاردە بەشداری پێشبڕکێکە دەکەن. دە لەوانە وەک ھەڵبژاردەی سەرەکی خولەکە سەرکەوتنیان بەدەستھێنا کە لە ڕیزبەندی پێشەوەی خولی پێشوون. شەش تیپی دیکە وەک تیپی ڕکابەر ھەڵبژێردران کە ئەگەر دابەزینیان لە خولەکە ھەیە. کوبا دوای بردنەوەی جامی چالنجەری ٢٠٢٢ جێگەی ئوسترالیای گرتەوە دوای ئەوەی ئوسترالیا لە خولی پێشوو لە ڕیزبەندی ١٦ بوو. یەکێتیی تۆپی بالەی ئاسیا، یەکێتیی تۆپی بالەی ئەورووپا، یەکێتیی تۆپی بالەی ئەفریقا، یەکێتیی تۆپی بالەی ئەمریکای باشوور، یەکێتیی تۆپی بالەی ئەمریکای باکوور و ناوەڕاست و کاری بی

## یاسا
## پێکھاتەی ئاستەکان
لە ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ تێروانینێکی گشتی بۆ ئاستەکان بڵاوکرایەوە.

## شوێن
### قۆناغی سەرەتایی

### قۆناغی کۆتایی

## ئەنجامی یارییەکان

### ڕیزبەندی


### ھەفتەی یەکەم
#### ئاستی١
* ھەموو کاتەکان بە کاتی ناوچەکانی ڕۆژھەڵاتە (UTC−٠٤:٠٠).


|}

#### ئاستی ٢
* ھەموو کاتەکان بە کاتی ستانداردی ژاپۆنە (UTC+09:00).


|}

### ھەفتەی دووەم
#### ئاستی ٣
* ھەموو کاتەکان بە کاتی ھاوینەی ئەورووپای ناوەڕاستە (UTC+02:00).




#### ئاستی ٤
* ھەموو کاتەکان بە کاتی ھاوینەی ئەورووپای ناوەڕاستە (UTC+02:00).




### ھەفتەی سێیەم
#### ئاستی٥
* ھەموو کاتەکان بە کاتی ڕۆژی زەریای ھێمن (UTC−٠٧:٠٠).




#### ئاستی٦
* ھەموو کاتەکان بە کاتی ستانداردی فلیپین (UTC+08:00).




## قۆناغەکانی کۆتایی
* ھەموو کاتەکان بە کاتی ھاوینەی ئەورووپای ناوەڕاستە (UTC+2:00).
### قۆناغی چارەگی پێش کۆتایی


|}

### پێش کۆتایی


|}

### یاریی پلەی سێیەم


|}

### کۆتایی


|}

## ڕیزبەندی کۆتایی

}
|style="text-align:right"|
|-
|
|style="text-align:right"|
|-
|4
|style="text-align:right"|
|-
|5
|style="text-align:right"|
|-
|6
|style="text-align:right"|
|-
|7
|style="text-align:right"|
|-
|8
|style="text-align:right"|
|-
|9
|style="text-align:right"|
|-
|10
|style="text-align:right"|
|-
|11
|style="text-align:right"|
|-
|12
|style="text-align:right"|
|-
|13
|style="text-align:right"|
|-
|14
|style="text-align:right"|
|-
|15
|style="text-align:right"|
|-
|16
|style="text-align:right"|
|}

## سەرچاوەکان
تریفەی ھەڵبەست

***تریفەی ھەڵبەست*** کتێبێکی شیعری شێرکۆ بێکەسە. ئەم کتێبە لە ساڵی ١٩٦٨ چاپ و بڵاو کراوەتەوە.

## سەرچاوەکان

## کتێبناسی
* ''شێرکۆ بێکەس: بیبلیۆگرافیا و پێڕستی لە کتێبی کوردیدا''، ئامادەکردن: بوار نورەدین، سلێمانی: دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، چاپی یەکەم: ٢٠١٣.

## بەستەرە دەرەکییەکان
*

پۆل:کتێبەکانی شێرکۆ بێکەس
ژنێک و دوو پیاو

***ژنێک و دوو پیاو*** ڕۆمانێک لە لیۆنارد فرانکە. 

## وەرگێڕان بە کوردی
شێرکۆ بێکەس ئەم ڕۆمانەی لە زمانی عەرەبییەوە وەرگێڕاندووە سەر زمانی کوردیی سۆرانی کە لە ساڵی ٢٠٠٠ لە شاری سلێمانیدا لەلایەن دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم لە ١٢٦ لاپەڕە بە چاپ گەیشتووەتەوە.

## سەرچاوەکان

## کتێبناسی
* ''شێرکۆ بێکەس: بیبلیۆگرافیا و پێڕستی لە کتێبی کوردیدا''، ئامادەکردن: بوار نورەدین، سلێمانی: دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، چاپی یەکەم: ٢٠١٣.

پۆل:کتێبەکانی لیۆنارد فرانک
پۆل:کتێبەکانی ٢٠٠٠
پلانکتۆن و کارین

**شیڵدۆن جەیمس پلانکتۆن** و **کارین پلانکتۆن** دوو کەسایەتی خەیاڵین و دووژمنی سەرەکین لە سپۆنجبۆب سکوێرپانتس زنجیرە تەلەڤیزیۆنی وێنەی جووڵاوی نیکلۆدیۆن. دەنگیان بە ڕێککەوت لەلایەن مستەر لۆڕێنس و جیل تالییەوە ئەنجام دەدرێت. یەکەم دەرکەوتنیان لە ئەڵقەی «پلانکتۆن!» بوو کە بۆ یەکەمجار لە ٣١ی تەمموزی ١٩٩٩ نمایشکرا. لەلایەن زانای زیندەزانی دەریایی و ئەنیمەیشنکار ستیڤن ھیلینبێرگ، دروستکەری زنجیرەکە دروستکراون و دیزاینکراون. ھیلێنبێرگ ڕۆبۆتەکەی ناوناوە کارین کە ھەمان ناوی ھاوسەرەکەیەتی بەناوی کارین ھیلنبێرگ (لەدایکبووی ئوملاندە).

## سەرچاوەکان

پۆل:دیکتاتۆرە خەیاڵییەکان
پۆل:کارەکتەرە فیلمییە ناسێنراوەکانی ٢٠٠٤
پۆل:کارەکتەرە نێرەکانی ناو فیلمە ئەنیمەیشنەکان
پۆل:کارەکتەرە نێرەکانی ناو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنەکان
ساندی چیکس

**ساندی چیکس** کەسایەتییەکی خەیاڵییە لە زنجیرەی سپۆنجبۆب سکوێرپانتس، بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٩٩ دەرکەوت، سمۆرەیەکی مێیە و جلێکی بۆشایی ئاسمانی لەبەردایە لەژێر دەریادا. ھاوڕێی سپۆنجبۆب و پاتریک ستارە، بۆ دەنگ لە وەشانی ئینگلیزیدا نواندکاری ئەمریکی کارۆلین لۆڕێنس بوو و لە وەشانی عەرەبیدا لەلایەن نواندکاری میسری ئیمان غەنیمەوە بوو.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:خانمە ھونەرمەندە خەیاڵییە جەنگییەکان
ئێستا کچێک نیشتمانمە

***ئێستا کچێک نیشتمانمە: دەقی واڵا*** کتێبێکی شیعری شێرکۆ بێکەسە کە لە ساڵی ٢٠١١ چاپ و بڵاو کراوەتەوە و ھەر لەو ساڵیش گەیشتووەتە بە چاپی دووەم. لە پاشکۆی ئەم کتێبە وتارەکانێک لە بەختیار عەلی، شێرزاد حەسەن، کەریم دەشتی، ھیوا قادر، مەنسوور تەیفووری و شێرکۆ بێکەس خۆی سەبارەت بەم کارە چاپ کراوە.

## سەرچاوەکان

## کتێبناسی
* ''شێرکۆ بێکەس: بیبلیۆگرافیا و پێڕستی لە کتێبی کوردیدا''، ئامادەکردن: بوار نورەدین، سلێمانی: دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، چاپی یەکەم: ٢٠١٣.

پۆل:کتێبەکانی شێرکۆ بێکەس
نووسین بە ئاوی خۆڵەمێش

***نووسین بە ئاوی خۆڵەمێش*** کتێبێکی بیرەوەرییەکانی شێرکۆ بێکەسە. شێرکۆ بێکەس لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٠٥دا لە نووسینی بووە و لە کۆتایی ساڵی ٢٠١٣ پاش کۆچی دواییی نووسەر ناوەندی غەزەلنووس لە دوو بەرگ چاپی کردووەتەوە.

## لێکۆ
ھیوا کەریم حسێن سەبارەت بە کتێبی بیریەوەرییەکانی شێرکۆ بێکەس، وتارێک لەژێر سەردێڕی «*بونیادی ھونەریی ئۆتۆبیۆگرافیا: ئۆتۆبیۆگرافیای (نووسین بە ئاوی خۆڵەمێش)ی شێرکۆ بێکەس بە نموونە*» نووسیوە. ئەم وتارە لە بیستودووەمین فێستیڤاڵی گەلاوێژ کە لە ١٨ ھەتا ١٩ی نیسانی ٢٠١٩ لە سلێمانی بەڕێوەچوو، براوەی یەکەمی بەشی لێکۆڵینەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کتێبەکانی شێرکۆ بێکەس
پۆل:کتێبەکانی بیرەوەری
ڕەنگاڵە (شێرکۆ بێکەس)

***ڕەنگاڵە*** کتێبێکی شیعری شێرکۆ بێکەسە. ئەم کتێبە لە ساڵی ١٩٨٠ چاپ و بڵاو کراوەتەوە و لە سێ دەفتەر لەژێر سەردێڕەکانی «*دەفتەری گەشت و خۆشەویستی*»، «*دەفتەری گۆرانییە غەمگینەکان*» و «*دەفتەری سۆز و سووتانی گیان*» پێک ھاتووە.

بەشی زۆری شیعرەکانی ئەم کتێبە پێشتر  لە نێوان ساڵانی ١٩٧٤–١٩٨٤دا لە ڕۆژنامە و گۆڤارەکان وەکوو *ھاوکاری*، *بەیان*، *برایی*، *نووسەری کورد*، *پاشکۆی عیراق*، *کاروان* و ... بڵاو کرابوونەتەوە. جگە لەوانە کۆمەڵێک لە شیعرەکانیش بۆ یەکەم جار لەم دیوانەدا چاپ کران.

## شیعرەکان
### دەفتەری گەشت و خۆشەویستی

# برووسکەیەک
# بەھارە شیعرێک
# دوو دەنگ
# شاخ
# شەقام
# لە بۆدابست دا
# لە سۆفیادا
# لە یەکەم سەفەردا
# پایزە نامەیەک
# پڵنگ و پەیکەر
# ڕەشەبا
# کاڵێ
# کفن دز – ئەکتەر
# گۆرانییەکی ڕەنگاوڕەنگ
# گەشتێک

### دەفتەری گۆرانییە غەمگینەکان
# فورات و چەند گۆرانییەکی غەمگین
# پۆلە ئاوازێکی کۆچ کردوو
# چەپگەرد
# کۆست و چرا
# ھاودەم

### دەفتەری سۆز و سووتانی گیان
# دۆزەخ
# سۆز
# قەقنەس
# کڵپە
# گێژەنگ - سووتان

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
*

پۆل:کتێبەکانی شێرکۆ بێکەس
مایکرۆسۆفت ئێج

**مایکرۆسۆفت ئێج** وێبگەڕێکە کە لەلایەن مایکرۆسۆفتەوە پەرەی پێدراوە. ئەم وێبگەڕە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠١٥ بۆ ویندۆز ١٠ و ئێکس بۆکس یەک بڵاوکرایەوە، پاشان لە ساڵی ٢٠١٧ بۆ ئەندرۆید و ئای ئۆ ئێس، و پاشان لە ساڵی ٢٠١٩ بۆ ماک ئۆ ئێس، لە ساڵی ٢٠٢٠ بۆ ویندۆز ٧ و لینوکس.

ھەروەھا لە مانگی ئەیلوولی ٢٠١٨ وێبگەڕی Edge بۆ ئەندرۆید و ئای ئۆ ئێس بڵاوکرایەوە. لە ساڵی ٢٠٢٠ کۆمپانیای مایکرۆسۆفت وێبگەڕی Edge ی ناساند بە نوێکردنەوەیەکی نوێ لەگەڵ بزوێنەری کرۆم.

پشکی بازاڕی ئەم وێبگەڕە لە بواری کۆمپیوتەری کەسی لە مانگی ئەیلوولی ٢٠٢٢ ١٠٫٨١٪ بووە، لە دوای گووگڵ کرۆم بە ڕێژەی ٦٧٫٣٤٪ لە پلەی دووەمدا بووە، بەڵام زیاتر لە سەفاری بە ڕێژەی ٨٫٩٣٪ و فایەرفۆکس بە ڕێژەی ٧٫٢٨٪ لە پلەی چوارەمدایە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:نەرمامێرەکانی ئێکس بۆکس وەن
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٥
پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
پۆل:بەرنامەکانی یوونیڤەرساڵ ویندۆز پلاتفۆڕم
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٢٠
ئەزموون (شێرکۆ بێکەس)

***ئەزموون: چەپکێک ھەڤپەیڤین، ١٩٨٥-٢٠٠٠*** کتێبێک بریتی لە کۆمەڵێک ھەڤپەیڤین لەگەڵ شێرکۆ بێکەسە. کۆکردنەوە و ئامادەکردنەوەی کتێبەکە لەلایەن یاسین عومەرەوە ئەنجام دراوە و لە ساڵی ٢٠٠١ چاپ و بڵاو کراوەتەوە. 

## ھەڤپەیڤینەکان
* *ڕووبەڕوو لە سێبەری چیادا*، ھەڤپەیڤین لەگەڵ ھەڤال کوێستانی، ١٩٨٥.
* *چاوپێکەوتنێک لەگەڵ "شێرکۆ بێکەس"دا*، ھەڤپەیڤین لەگەڵ بەختیار عەلی و مەریوان وریا قانع، ١٩٩٢.
* *پرس و ئەزموون لەگەڵ "شێرکۆ بێکەس"دا*، ھەڤپەیڤین لەگەڵ کەریم دەشتی، ١٩٩٣.
* *شیعر و مەنفا و نوێگەرێتی*، ھەڤپەیڤین لەگەڵ عەبددوڵڵا تاھیر بەرزنجی، ١٩٩٣.
* *دیدارێک لەگەڵ "شێرکۆ بێکەس"دا*، ھەڤپەیڤین لەگەڵ ئیبراھیم یووسف، ١٩٩٣.
* *شێرکۆ بێکەس و شیعر و کەلتوور و چارەنووس*، ھەڤپەیڤین لەگەڵ ڕەئووف بێگەرد و دڵسۆز حەمە، ١٩٩٦.
* *دیدار لە دەربەندی پەپوولەکاندا*، ھەڤپەیڤین لەگەڵ سەید عەلی ساڵحی، ١٩٩٦.
* *شیعر پرسیارێکی بێسنوورە*، ھەڤپەیڤین لەگەڵ فەرەج سەرکووھی، ١٩٩٦.
* *گفتوگۆ لەگەڵ مامۆستا شێرکۆ بێکەس*، ھەڤپەیڤین لەگەڵ ئەنوەر سوڵتان، ١٩٩٧.
* *ئاخاوتنێکی گەرم... نزیک سەھۆڵبەندانی قوتبی ژووروو*، ھەڤپەیڤین لەگەڵ جەوھەر کرمانج، ١٩٩٧.
* *ڕووبەڕوو لەگەڵ "شێرکۆ بێکەس"دا*، ھەڤپەیڤین لەگەڵ قوبادی جەلیزادە و تەڵعەت تاھیر، ١٩٩٨.
* *لە یەکەمین گوتوبێژدا بۆ (الفینق)*، ھەڤپەیڤین لەگەڵ ماجدە حەمید، ١٩٩٩.
* *فەرھەنگێک بۆ شیعر نییە*، ھەڤپەیڤین لەگەڵ خالید سلێمان، ٢٠٠٠.

## سەرچاوەکان

پۆل:کتێبەکانی شێرکۆ بێکەس
میخائیل پوگۆڤکین

**میخائیل پوگۆڤکین** (بە ڕووسی: Михаи‌л Ива‌нович Пу‌говкин) لە ١٣ی تەمموزی ١٩٢٣، لە ڕامێشکی، ناوچەی چوکلۆمسکی لە ئۆبلاستی کۆسترۆما لە دایکبووە. لە ٢٥ی تەمموزی ٢٠٠٨ بوو بە ئەکتەرێکی کۆمیدی سۆڤیەت و ڕووسی.

لە قوتابخانەی شانۆی هونەری مۆسکۆ لە ژێر دەستی ئیڤان مۆسکڤین خوێندوویەتی، بەشداری لە جەنگی جیهانی دووەمدا کردووە و دوای داماڵینی سەربازی، لە ساڵی ١٩٤٤ بەشداری لە فیلمی The Wedding ی ئانتۆن چێخۆڤ کردووە. هەروەها ئەستێرەیی فیلمی کۆمیدی Wedding in Malinovka بووە.

پوگۆڤکین لە شاری یاڵتای کریمیا ژیاوە پێش ئەوەی لە ساڵی ١٩٩٩ بچێتە مۆسکۆ، لە ساڵی ٢٠٠١ لە شاری خارکیڤی ئۆکرانیا پەردەی لەسەر پەیکەری باوک فیۆدۆر لە فیلمی دوانزە کورسییەکە لادا.

پوگۆڤکین لە ٢٥ی تەمموزی ٢٠٠٨ لە ماڵەکەی خۆی لە مۆسکۆ کۆچی دوایی کرد.  لە ٢٩ی تەمموز لە گۆڕستانی ڤاگانکۆڤۆ بە خاک سپێردرا.

## فیلمەکانی

## بەستەری دەرەکی

*  لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان.

* ماڵپەڕی فەرمی

## سەرچاوە


پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٣
پۆل:مردووانی ٢٠٠٨
پۆل:ئەکتەری پیاوی سۆڤیەت
ھە لە لام بۊد گومد کردم

***ھە لە لام بۊد گومد کردم: شێعر کوردی*** کتێبێکی شیعری سەعید عبادەتیانە. کە لە ساڵی ٢٠٠٩ چاپ و بڵاو کراوەتەوە. ئەم کتێبە یەکەمین بەرھەمی سەعید عبادەتیان بوو. کتێبەکە لەنێوانی خەڵک پێشوازیی لێکرا و لە ماوەیەکی کورت بە چاپی سێھەم گەیشت.

## شیعرەکان

* *ھووز خەفتوو*
* *واران شەو*
* *تاپوو*
* *پابڕان*
* *چۊزەێ چەو لە خەو*
* *ناومەرزان*
* *دارە پیرەگە*
* *پەنجەمانگ و کۊیەسان*
* *سەوزەێ خوەش دیمەن*
* *تەمەلۊل*
* *ئاخێزەێ واران*
* *نەقاش پایز*
* *ڕێوار کۊیەێ بێ ڕەوەن*
* *شوون پاێ خەو*
* *داوڵ*
* *سان بێدەنگ*
* *بۊش وە ئاێەمەیل*
* *شەوارێگ زڵف*
* *دۊیەت خان کەڵھڕ*
* *خەێاڵ شەو بۊ لەیلی*
* *ھلوور ملوور دەنگ بلوور*
* *خاڵوو مەمر*
* *پیری*
* *پەژارە*
* *تیر کاری*
* *تەنیا*
* *کاروان زمسان*
* *مەلۊچگەیل بۊچگ*

## سەرچاوەکان

پۆل:کتێبەکانی سەعید عبادەتیان
ساڵەیل لە کیس چی

***ساڵەیل لە کیس چی: شێعر کوردی*** کتێبێکی شیعری سەعید عبادەتیانە کە لە ساڵی ٢٠١١ چاپ و بڵاو کراوەتەوە. ئەم کتێبە دووەمین بەرھەمی سەعید عبادەتیان بوو کە شیعرەکانی ساڵانی ١٩٩٠ ھەتا ٢٠٠٦ی عبادەتیان لە خۆ دەگرێت.

## شیعرەکان

* *ترۊسکەی بێ نز*
* *ئاھۆوەیل بێ وەلیفەت زەڕە دێرن*
* *گیان پۊتار*
* *کی ئۊشێ سان دڵێ سەختە*
* *مەیلەم وە جی*
* *ساڵەیل لە کیس چێ*
* *من و نامۆ*
* *سان بێ دەنگ*
* *تڵپەیل شەو*
* *وەھار ھات و ت ناتی*
* *بەش من و زنگانی*
* *تام تۊڕگ*
* *گاکۊەی شەل*
* *شێعر شەوەیل ھەڵەت*
* *تاڵ باریک*
* *زڵف و شانێ*
* *دەنگ بلوور*
* *زۊخ فرۆش*
* *تا ئێوارە ساڵێگەو من ھەر فکر کەم*
* *کوانێ کوانێ ئاگر*
* *تا پشت پەرچین زەمان*
* *خوێن سەونز*
* *کاج دڵگیر*
* *چەوەڕێ*
* *کەلاوە*
* *مەلەگان گەرمەسێری*
* *خەڵات*
* *ژیان ناتەمام*
* *بێاوان تەنیا*
* *ڕاز ئاوەن*
* *دار تۊ*
* *تیەڵ*

## سەرچاوەکان

پۆل:کتێبەکانی سەعید عبادەتیان
ئەوریشم زامەگان

***ئەوریشم زامەگان: شێعر کوردی کەڵھوڕی*** کتێبێکی شیعری سەعید عبادەتیانە. ئەم کتێبە لە ساڵی ٢٠٢٠ چاپ و بڵاو کراوەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کتێبەکانی سەعید عبادەتیان
دەیڤید ڕیکاردۆ

**دەیڤید ڕیکاردۆ (بە** ئینگلیزی : David Ricardo ) (١٨ی نیسانی ١٧٧٢ - ١١ی ئەیلوولی ١٨٢٣) ئابووریناسێکی سیاسی و سیاسەتمەدار و ئەندامی پەرلەمانی بەریتانیا و ئێرلەندا بووە. وەک یەکێک لە کاریگەرترین ئابووریناسە کلاسیکییەکان ناسراوە، شانبەشانی کەسایەتییەکانی وەک تۆماس ماڵتۆس و ئادەم سمیس و جەیمس میل. 

ڕیکاردۆ، لە لەندەن وەک سێیەمین منداڵی ڕزگاربووی خێزانەکەی لە دایکبوو. باوکی دەڵاڵێکی سەرکەوتووی بۆرسە بوو، ڕیکاردۆ لە خێزانێکی جوولەکە سێفاردیکانەوە هاتووە کە بە ڕەچەڵەک پورتوگالی بوون. لە تەمەنی ٢١ ساڵیدا لەگەڵ کۆمەڵەیەکی ئایینی ڕایکرد و ئاینەکەی گۆڕی بۆ یەکتاپەرستیی مەسیحی ، ئەمەش بووە هۆی دوورکەوتنەوە لە خێزانەکەی. ڕیکاردۆ سامانی خۆی بە قەرزی حکومەت بەدەستهێنا و دواتر خانەنشین بوو لە گلۆستێرشایر، ناوچەیەکی باشووری ڕۆژاوای ئینگلتەڕا. ڕیکاردۆ وەکو شێریفی باڵای گلۆستێرشایر کاری کردووە و کورسییەکی لە پەرلەمانی بەدەستهێناوە. هاوڕێیەتی کەسایەتییە دیارەکانی وەک جەیمس میل، جێرمی بێنتام و تۆماس ماڵتۆس بوو، لەسەر بابەتگەلێکی جیاواز بەشدارییان لە مشتومڕدا دەکرد. هەروەها ڕیکاردۆ ئەندامی کۆمەڵەی جیۆلۆجی بووە و خوشکە بچووکەکەی نووسەر بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زانا جووەکان
پۆل:نووسەرانی ئینگلیزی سەدەی ١٩یەم
پۆل:مردووانی ١٨٢٣
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٧٢
دەرھێنان ٢

***دەرھێنان ٢*** () فیلمێکی ئەکشنی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٢٣ لە دەرھێنانی سام ھارگرەڤ و نووسینی جۆ ڕوسۆ و لەسەر بنەمای ڕۆمانی گرافیکی *Ciudad*. فیلمەکە درێژەی *فیلمی دەرھێنان ١* (٢٠٢٠)ە و کریس ھێمسوۆرس و گۆڵشیفتە فەراھانی و ئادەم بێسا ڕۆڵەکانیان دووبارە دەکەنەوە، ھەروەھا ئۆلگا کوریلێنکۆ و دانیال بێرنھارت و تیناتین دالاکیشڤیلی و ئیدریس ئێلبا ئەندامی نوێی کاستی فیلمەکەن.

فیلمەکە لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ لەلایەن کۆمپانیای نێتفلێکسەوە بڵاوکرایەوە، بە پێداچوونەوەی ئەرێنی و بەھۆی نواندن (بەتایبەت ھێمسوۆرس) و سینەماکاری و مۆنتاژ و زنجیرە ئەکشنەکانییەوە ستایشی زۆری لێکرا.

## کورتە
دوای ئەوەی لەو برینە قورسە ڕزگاری بوو کە لە ئەرکەکەی پێشووی لە «بەنگلادیش» تووشی بوو. (تایلەر ڕەیک) گەڕایەوە و تیمەکەی ئامادەیە بۆ وەرگرتنی ئەرکی داھاتوویان.

## ڕۆڵەکان
* کریس ھێمسۆرس وەک تایلەر ڕۆک. ئۆپەراتۆری پێشووی SAS لە ئوسترالیا بوو بە بەکرێگیراوی ئۆپەراسیۆنە ڕەشەکان.
* گۆڵشیفتە فەرھانی وەک نیک کان، بەکرێگیراو و ھاوبەشی تایلەر.
* ئادەم بێسا وەک یاز کان، برای نیک و ئەندامی گرووپی نیک و تایلەر
* ئۆلگا کوریلێنکۆ وەک میا، ھاوسەری پێشووی تایلەر و خوشکی کێتڤان.
* تیناتین دالاکیشڤیلی ڕۆڵی کەتڤان، خوشکی میا، ھاوسەری داڤیت، ساندرۆ و دایکی نینا
* ئەندرۆ جاپاریدزێ وەک کوڕە ھەرزەکارەکەی ساندرۆ و داڤیت و کەتڤان.
* میریام و مارتا کۆزیاشڤیلی وەک کچە بچووکەکەی نینا و داڤیت و کەتڤان.
* دانیال بێرنارد وەک کۆنستنتین
* تۆرنیک گۆگریچیانی وەک زوراب
* تارنیک بێزیاڤا وەک داڤیت
* لوان ساگیناشڤیلی وەک ڤاختنگ
* جۆرج لاشا وەک سێرگۆ
* ئیدریس ئێلبا وەک ئەلکۆت

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:بەکرێگیراوە خەیاڵییەکان
پۆل:فیلمەکانی لایڤ ئەکشن لەسەر بنەمای کۆمیکەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە پراگ وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ڤیەنا وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ڕاونانەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:ڕاونانی فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای کۆمیکی ئەمریکی
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە
پۆل:فیلمەکانی نێتفلێکس بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکان دەربارەی بەکرێگیراوەکان
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ھێنری جاکمانەوە تۆمارکراون
پۆل:فیلمەکان لە ڤییەنا دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە زیندانەکان داندراون
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٣
خاتوو پاف

**خاتوو پاف** () کەسایەتییەکی کارتۆنی زنجیرەی سپۆنجبۆب سکوێرپانتسە کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٩٩ دەرکەوت، و ماسییەکە کە لە ھەندێک ئەڵقەدا دەرکەوتووە و سپۆنجبۆب فێری شۆفێری دەکات، دەنگەکەی بە وەشانی ئینگلیزی لەلایەن نواندکاری ئەمریکی ماری جۆ کاتلێتەوە پێشکەش کراوە، و لە وەشانی عەرەبیدا ڕۆڵی سوھەیر ئەلبەدراوی ڕۆڵی کەسایەتییەکەی تێدا بینیوە.  
## سەرچاوەکان
پێرل کرابس

**پێرل کرابس** ()  کەسایەتییەکی خەیاڵییە لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی سپۆنجبۆب سکوێرپانتس . ڕۆڵی دەنگی کەسایەتییەکە لە وەشانی ئینگلیزیدا لەلایەن لۆری ئالانەوە دەگێڕدرێت، و کەسایەتییەکە بۆ یەکەمجار لە یەکێک لە ئەڵقەکانی وەرزی یەکەمدا دەرکەوت، کە لە ٤ی ئەیلوولی ١٩٩٩ لە ئەمریکا پەخشکرا. کەسایەتییەکە لەلایەن زانای زیندەزانی دەریایی و ئەنیمەیشنکار ستیڤن ھیلینبێرگ دروستکراوە کە ئیلھامی وەرگرتووە بۆ دیزاینکردنی کەسایەتیی نەھەنگەکە کاتێک سەرپەرشتی ئۆپەراسیۆنێکی سەیرکردنی نەھەنگی دەکرد لە پەیمانگای دەریایی ئۆرنج کاونتی لە دانا پوینت لە کالیفۆرنیا. «پێرل» یەکێکە لە پێنج کەسایەتییەکەی ھیلنبێرگ کە یەکەم کەسایەتیی بوون کە بۆ زنجیرەی «سپۆنجبۆب» دروستی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:کارەکتەرە فیلمییە ناسێنراوەکانی ٢٠٠٤
خاڵێگ و شوون سێ زام

***خاڵێگ و شوون سێ زام*** کتێبێکی ھەڵبژاردەی شیعرەکانیی فێدێریکۆ گارسیا لۆرکایە کە سەعید عبادەتیان لە زمانی فارسییەوە وەریگێڕاندووەتە سەر زمانی کوردیی باشووری. ئەم کتێبە لە ساڵی ٢٠١٩ چاپ و بڵاو کراوەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کتێبەکانی سەعید عبادەتیان
پۆل:شیعرەکانی فێدێریکۆ گارسیا لۆرکا
سەماکردن لەگەڵ مەلەکان

**سەماکردن لەگەڵ مەلەکان** () فیلمێکی بەڵگەنامەیییە لە ساڵی ٢٠١٩ لە دەرھێنانی ھوو کۆردی و گێڕانەوەی ستیڤن فرایە.

## کورتە
لە دارستانەکاندا چەندەھا جۆری باڵندەی جوان و ناوازە ھەیە، کە بەڕێگای ھەمەجۆر و سەیر و سەمەرە ئەڤیندارانە و شەیدایی ھاوسەرگیری دەکەن و ھەوڵی بەدەستھێنانی ھاوسەرێک دەدەن.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩
سۆلاڤ شەیدا

**سۆلاڤ حەمە غەریب** ناسراو بە **سۆلاڤ شەیدا** (١٩٨٦ لە سلێمانی – ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٣ لە سلێمانی) ئەکتەر، دەرھێنەر و شانۆکارێکی ناسراوی کورد بوو. ئەو بە ڕۆڵە جیاواز و بوێرانەکانی لە چەندین فیلمی سینەمایی، دراما و شانۆگەریدا ناسرا و یەکێک بوو لە خانمە ھونەرمەندە دیارەکانی بواری نواندن.

## ژیانی سەرەتایی و ھونەری
سۆلاڤ شەیدا لە ساڵی ١٩٨٦ لە گەڕەکی دارۆغای شاری سلێمانی لەدایک بووە. لە تەمەنی ھەشت ساڵییەوە و لە ساڵی ١٩٩٤ تێکەڵی دنیای ھونەر بووە و سەرەتا بە کاری شانۆ دەستی پێ کردووە. یەکێک لە وەرچەرخانە گرنگەکانی ژیانی ھونەریی، دەرکەوتنی بوو لە درامای *گوڵێک کاڵتر* لە ساڵی ٢٠٠٧. سۆلاڤ بەوە ناسرابوو کە حەزی بە بەرجەستەکردنی ڕۆڵە سەخت و ئاڵۆزەکان دەکرد، بەتایبەت ئەو ڕۆڵانەی کە جورئەت و تازەگەرییان تێدابوو.

## کارە ھونەرییەکان
سۆلاڤ شەیدا لە ماوەی نزیکەی ٣٠ ساڵی کاری ھونەریدا، بەشداریی لە ژمارەیەکی زۆر بەرھەمی جۆراوجۆردا کردووە.

### فیلمی سینەمایی
* *[[ژانی گەل]]* (لە دەرھێنانی جەمیل ڕۆستەمی)
* *کەواتە چاوەڕێ بە* (لە دەرھێنانی جوان بامەڕنی)
* *گەڕەکی داھۆڵەکان* (لە دەرھێنانی حەسەن عەلی)
* *سێگۆشەی مەرگ* (لە دەرھێنانی عەدنان عوسمان)
* *ئەزموون (تاقیکردنەوە)* (لە دەرھێنانی شەوکەت ئەمین)

### کورتەفیلم
* *سۆما* (لە دەرھێنانی مەریوان ئیبراھیم)
* *دەنگدان* (لە دەرھێنانی کەریم حەمە غەریب)
* *مایکرۆفۆن* (لە دەرھێنانی کەریمۆک)
* *مارە بەجاش* (نووسینی سیناریۆ لەلایەن سۆلاڤ شەیدا، دەرھێنانی دیاکۆ جەواهیری)

### دراما
* *ژیلەمۆ* (لە دەرھێنانی بەکر ڕەشید)
* *دووپشک* (لە دەرھێنانی میھران شیری)
* *فرمێسک* (لە دەرھێنانی سەڵاح حەسەن)
* *لە گوڵێک کاڵتر* (لە دەرھێنانی بەھزاد ئەمینی موختار)
* *براوە و دۆڕاوەکان* (لە دەرھێنانی کەریمۆک)
* *ژوانێک بۆ خۆشەویستی* (لە دەرھێنانی بەھزاد ئەمینی موختار)
* *چپەی ڕابردوو* (لە دەرھێنانی محەمەد گمور)
* *بەختەباران* (لە دەرھێنانی نیاز لەتیف)

### دەرھێنان
سۆلاڤ شەیدا کاری دەرھێنانی بۆ دوو کورتەفیلم کردووە و لە ھەردووکیاندا وەک ئەکتەریش بەشدار بووە:
* *داو*
* *فرمێسک بۆ تارا*

## خەڵات و ڕێزلێنان
سۆلاڤ شەیدا لە ماوەی کارکردنیدا چەندین خەڵاتی بەدەستهێناوە، لەوانە:
* **خەڵاتی باشترین سیناریۆ:** بۆ کورتەفیلمی *فرمێسک بۆ تارا* لە "فێستیڤاڵی نا بۆ توندوتیژی".
* **خەڵاتی لاوی ساڵ:** لەلایەن سەندیکای ھونەرمەندانی کوردستانەوە.
* **خەڵاتی ڕێزلێنانی بابیلۆن:** لە "فێستیڤاڵی نا بۆ توندوتیژی".

## کۆچی دوایی
سۆلاڤ شەیدا لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٣ تووشبوونی خۆی بە نەخۆشیی شێرپەنجەی لیمفەگرێیەکان ڕاگەیاند. دوای ماوەیەک ململانێ لەگەڵ نەخۆشییەکە و وەرگرتنی چارەسەری کیمیایی، لە ڕۆژی دووشەممە، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٣ لە تەمەنی ٣٧ ساڵیدا لە نەخۆشخانەی ھیوا لە شاری سلێمانی کۆچی دوایی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:خەڵکی سلێمانی
پۆل:ئەکتەرە ژنەکان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی کورد
پۆل:دەرھێنەرە ژنەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦
پۆل:مردووانی ٢٠٢٣
پۆل:مردووان
شەڕی ناوخۆیی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان

***شەڕی ناوخۆیی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان*** کۆمەڵە وتارێکە لەسەر شەڕی ناوخۆی ئەمریکا لە نووسینی کارل مارکس و فریدریش ئەنگڵس کە لە نێوان ساڵانی ١٨٦١ بۆ ١٨٦٢ بۆ *ڕۆژنامەی نیویۆرک تریبیون* و *دای پرێسی* ڤیەنا نووسراوە و نامەنووسی نێوان مارکس و ئەنگڵس لە نێوان ساڵانی ١٨٦٠ و ١٨٦٦. لە ساڵی ١٩٣٧ وەک کتێبێک بڵاوکراوەتەوە، دەستکاری کراوە و بە پێشەکییەک لەلایەن ڕیچارد ئێنمالەوە.

لە ساڵی ٢٠١٦ کۆمپانیای ئینتەرناشناڵ پەبڵیشەر چاپی دووەمی بە تەواوی پێداچوونەوەی بۆ *فیلمی جەنگی ناوخۆ لە ئەمریکا* بەرهەمهێنا، کە دەستکاری کراوە و پێشەکییەکی لەلایەن ئەندرۆ زیمەرمانەوە نووسرا.

وتارەکان لایەنگری بەرەی یەکگرتووەکانی دەکرد لە شەڕەکەدا، مشتوومڕی نووسراوەکان باسی ئەوەیان دەکرد کە شەڕەکە لە بنەڕەتدا سەبارەت بە کۆیلایەتی بووە.

## سەرچاوەکان

* 
* 
* 
* 
* 

پۆل:کتێبەکانی کارڵ مارکس و فریدریش ئێنگڵس
پۆل:کتێبە کۆمۆنیستییەکان
ئەمێتی

**ئەمێتی** ئەوەیە کە بە دامەزراوی لە شتێکدا ھەیە و شتەکە دەکاتە ئەم شتە تاک و تایبەتە و، چی دیکەش داناشکێتەوە. زاراوەکە لە فەلسەفەی سکۆلاستیکی سەدەکانی ناوەڕاستدا و، لە لایەن ھەندێ لە شوێنکەوتووانی دانس سکەوتەس -ی فەیلەسووفەوە ڕۆ نراوە. گوایە چەمکەکە لە ئەوەوە سەرچاوەی گرتووە. ئەمێتی دەگەڕێتەوە بۆ ئەو جیاوازییە کە کەسێ یا شتێ بە «تاک» دەکا، بۆ وێنە، ئەو جیاوازییە کە لە نێوان چەمکەکانی «پیاوێک» و «شێرکۆ بێکەس»دا ھەیە.

لە ھەندێ لە فەرھەنگەکاندا، ئەمێتی وەک زات پێناسە کراوە، یا تەنانەت وەک ھاومانای چییەتی. بەڵام، بەکارچوونیان لە فەلسەفەدا جیاوازە و تەنانەت ماناشیان دژی یەکە. ئەمێتی دەچێتەوە سەر ئەو دیمەنانە و ئەو لایەنانە کە لە شتێکدا ھەن و دەیکەن بە شتێکی تاک و تایبەت. چییەتی دەچێتەوە سەر ئەو چۆنایەتییانە کە شتێ بە شەریکی لەگەڵ شتانی تردا ھەیەتی، یانی ھەم لەم شتەدا ھەن ھەم لە شتانی ھاوجنس و ھاوجۆریشیدا.

## ئەمانەش ببینە

* بنەواشەی تاکایەتی

## سەرچاوەکان
Haecceity
پۆل:ھەبوونناسی
گاری (کەسایەتی)

**گاری لوولپێچ** () کەسایەتییەکی خەیاڵیی سەرەکییە لە زنجیرەی وێنەی جووڵاوی بەناوبانگ سپۆنجبۆب سکوێرپانتس کە لەلایەن ستیفن ھیلینبەرگەوە دروستکراوە، یەکێکە لە گرنگترین ھاوڕێکانی سپۆنجبۆب و لە ماڵەکەی خۆیدا دەژی و ئاژەڵی ماڵییەتی، ھەرچەندە گاری خۆی لوولپێچە بەڵام دەنگی پشیلە دەردەکات، و زۆر زیرەکترە لە سپۆنجبۆب.
## سەرچاوەکان