ھێزی ئاسمانیی ئیسرائیل

**ھێزی ئاسمانیی ئیسڕائیل** (، *زەرواھائەڤیر فیھاھالال*، بە مانای "زریپۆشی فڕۆکەوانی و ئاسمانی)، ھەروەھا ناسراو بە **ھێزی فڕۆکەوانی** (، *ھیل ھائەڤیر*) ھێزی ئاسمانی وڵاتی ئیسرائیلە کە بەشێکە ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل.

ھێزی ئاسمانیی ئیسرائیل لە سەرەتادا لە فڕۆکەی مەدەنی پێکھاتبوو کە بۆی تەرخانکرابوو یان لەلایەن بەخشەرانەوە پێشکەش کرابوو، ھەروەھا لە فڕۆکەی جەنگیی کۆنی پاشماوەی جەنگی جیھانیی دووەم. لە کۆتاییدا، فڕۆکەی زیاتر کڕدرا، لەوانە بۆینگ بی-١٧، بریستۆڵ بیوفایتەر، دی ھاڤیلاند مۆسکیتۆ و پی-٥١دی مۆستانگ. ھێزی ئاسمانی ئیسرائیل ڕۆڵێکی گرنگی لە ئۆپەراسیۆنی کادشدا گێڕا، کە ڕۆڵی ئیسرائیل بوو لە جەنگی سێ لایەنەی ساڵی ١٩٥٦، بە داڕشتنی پەرەشووتبازە ئیسرائیلییەکان لە ڕێڕەوی میتلا. ھەروەھا لە ٥ی حوزەیرانی ١٩٦٧، یەکەم ڕۆژی جەنگی ٦٧، ئۆپەراسیۆنی مۆکدی ئەنجامدا، کە بووە ھۆی وێرانبوونی ھێزە ئاسمانییەکانی عەرەبی شەڕکەر و بەدەستھێنانی سەروەریی ئاسمانیی ئیسرائیل بۆ ماوەی جەنگەکە. ماوەیەکی کەم دوای کۆتایی ھاتنی جەنگی ٦٧ یان شەش ڕۆژە، میسر شەڕی ئیستنزافی دەستپێکرد، کە ھێزی ئاسمانی ئیسرائیل بە ھێرشی بەردەوام بۆ سەر ئامانجە ستراتیژییە قووڵەکانی ناو خاکی میسر وەڵامی دایەوە. کاتێک جەنگی تشرینی یەکەم لە ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٣ ھەڵگیرسا، پێشڕەویی میسری-سوری ھێزی ئاسمانی ئیسرائیلی ناچار کرد واز لە پلانە وردەکانی بۆ لەناوبردنی بەرگرییە ئاسمانییەکانی ھەردوو وڵات بھێنێت. دوای ئەوەی ناچار بوو لە کەشوھەوای ھەڕەشەی مووشەکی و تۆپخانەی دژەفڕۆکەدا کار بکات، لەگەڵ ئەوەشدا پشتیوانیی ئاسمانی کە پێشکەشی سوپای ئیسرائیلی لەسەر زەوی کرد، ڕێگەی پێدان ھێرشی عەرەبی بوەستێنن و ھێرشێکی پێچەوانە دەستپێبکەن.

ھێزی ئاسمانی ئیسرائیل زۆربەی فڕۆکە سەربازییەکانی لە دوای جەنگی ٦٧ەوە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا وەرگرتووە، وەک فڕۆکەکانی فانتۆم، سکایھۆک، ئێف-١٥، ئێف-١٦ و ئێف-٣٥ لایتنینگ. ھەروەھا چەندین جۆری بەرھەمی ناوخۆیی وەک نێشەر و دواتر کفیری پێشکەوتووتری بەکارھێناوە. لە ٧ی حوزەیرانی ١٩٨١، ھەشت فڕۆکەی جەنگیی ئێف-١٦ئەی سەر بە ھێزی ئاسمانی ئیسرائیل بە پشتیوانی شەش فڕۆکەی ئێف-١٥ئەی، ئۆپەراسیۆنی ئۆپرایان بۆ لەناوبردنی کارلێکەری (ڕیاکتۆر) ئەتۆمیی عێراقی بە ناوی ئۆزیراک ئەنجامدا. لە ٩ی حوزەیرانی ١٩٨٢، ئۆپەراسیۆنی "مووری کڕیکێت ١٩" یان شەڕی دۆڵی بیقاعی ئەنجامدا، کە بووە ھۆی پەکخستنی ھێزەکانی بەرگریی ئاسمانیی سووری. ئەمەش وای کرد ھێزی ئاسمانی ئیسرائیل بەردەوام بێت لە ھێرشکردنە سەر پێگەکانی حیزبوڵڵا و ڕێکخراوی ڕزگاری خوازی فەلەستین لە باشووری لوبنان. لە ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٥، ھێزی ئاسمانی ئیسرائیل ئۆپەراسیۆنی "ساقی دارین"ی ئەنجامدا، وەک وەڵامێک بۆ ھێرشێکی ڕێکخراوی ڕزگاری خوازی فەلەستین کە بووە ھۆی کوژرانی سێ ئیسرائیلی لە قوبرس. ھێرشە ئاسمانییەکە بریتی بوو لە بۆردومانکردنی بارەگای ڕێکخراوی ڕزگاری خوازی فەلەستین لە تونس لەلایەن فڕۆکەکانی ئێف-١٥. لە ساڵی ١٩٩١، ئۆپەراسیۆنی سلێمانی بۆ گواستنەوەی جووەکانی ئەسیوپیا بۆ ئیسرائیل ئەنجامدا. لە نێوان ساڵانی ١٩٩٣ و ١٩٩٦، بەشداریی لە ئۆپەراسیۆنی پاکتاوکردنی حیساب و ئۆپەراسیۆنی ترێی تووڕەییدا کرد، بەدوای یەکدا. ھەروەھا لەو کاتەوە بەشداریی لە چەندین ئەرکی دیکەدا کردووە، لەوانە لە کاتی جەنگی لوبنان لە ساڵی ٢٠٠٦، ئۆپەراسیۆنی قورقوشمی ڕەشکراوە، ئۆپەراسیۆنی ستوونی ھەور و ئۆپەراسیۆنی لێواری پارێزەر. ھێزی ئاسمانی ئیسرائیل لە ٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ لە میانەی ئۆپەراسیۆنی دەرەوەی سندووقدا سەرکەوتوو بوو لە بۆردوومانکردنی کارلێکەرێکی ئەتۆمیی سووریی بانگەشە بۆ کراو.

## بنکە ئاسمانییە سەربازییەکان
* بنکەی فڕینی عەین شێمێر
* بنکەی ئاسمانیی حەتزێریم
* بنکەی ئاسمانیی حەتزۆر
* بنکەی ئاسمانیی نێڤاتیم
* بنکەی ئاسمانیی ئوڤدا
* بنکەی ئاسمانیی ڕەمات داڤید
* بنکای ئاسمانیی ڕامۆن
* بنکەی ئاسمانیی سدۆت میخا
* بنکەی ئاسمانیی تێل نۆف

## ئەمانەش ببینە
* ھێزە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
** پێگەی فەرمی ھێزەکانی ئاسمانی ئیسڕائیل (بە ئینگلیزی)
* ھێزەکانی ئاسمانی ئیسڕائیل
* یەکینەکانی ھێزە ئاسمانیەکانی ئیسڕائیلی تایبەتیلەسەر وێپگەی isayeret.com
* پێگەی فڕۆکە شەڕکەرەکانی ئیسڕائیل لە ھێزەکانی ئاسمانی ئیسڕائیلی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ھێزی ئاسمانی
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٤٨ لە ئیسرائیل