open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بونکۆبۆن

لە ژاپۆن، **بونکۆبۆن** (文庫本 *Bunkobon)، کتێبێکە بە قەبارەی کتێبێکی بچووکی گیرفان، دروست کراوە تا بە نرخێکی گونجاو بێت و بتوانرێ بگوازرێتەوە.*

زۆربەی بونکۆبۆنەکان قەبارەیان (۱۰٥x ۱٤٨ مم یان ٤.۱"٥.٨"). هەندێ جار دەکێشرێت (وەک کتێبە گیرفانییە ژاپۆنییەکانی تر) بەگشتی کراسی بەرگی کتێبەکە وەک بەرگی ئاساییە

بونکۆبۆن بەکار دەهێنرێت بۆ ئامانجی هاوشێوەی کتێبەکانی گیرفانی بازاڕ: بە گشتی بەکار دەهێنرێت لەبەر چاپی هەرزانتر بۆ ئەو کتێبانەی کە بەڕاست چاپ کراوە بە بەرگی بەهێزکراو. بەڵام زۆر جار چاپ دەکرێت لەسەر کاغەزی ئەستور وە بەستراو بە شێوەیەکی هەتا هەتای، وە هەندێ کار بڵاو دەکرێتەوە لە سەرەتادا بە شێوەی بونکۆبۆن.

## هەروەها<nowiki/>
* تانکوبون: زۆرێک لەمانگاکان چاپ دەکرێنەوە لە شێوەی بونکۆبان (یان "چاپی بونکۆ").

## سەرچاوە
https://en.wikipedia.org/wiki/Bunkobon

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:زاراوەکانی ئەنیمێ و مانگا
کشتوکاڵ لە پاکستان

وێنۆک|کێڵگەیەک بۆ چاندنی گەنم لە هەرێمی پەنجابی پاکستان

سامانەسروشتییە سەرەکییەکانی پاکستان لە خاکی بەپیت و ئاو پێکدێن. لە سەدا ٢٥ی کشتوکاڵی پاکستان دەگاتە سەدا ٢١ی تێکڕای بەرهەمی ناوخۆیی و لەسەدا ٤٣ی کۆی بەرهەمی ناوخۆ لەخۆدەگرێت. لە پاکستان، بە پیتترین هەرێم پەنجابە کە گەنم و لۆکەی بە زۆری لێدەڕوێت. بێستانەکانی مانگۆش لە هەرێمی سیند و بەشە جیاکانی هەرێمی پەنجاب هەن کە لەڕووی بەرهەمهێنانی مانگۆی جیهانەوە پاکستان دەکەنە چوارهەمین بەرهەمهێنەری مانگۆ.

## سەرچاوە
* ویکی ئینگلیزی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:کشتوکاڵ لە پاکستان
پۆل:ئابووری پاکستان
تیتە کوبۆ

**تیتە کوبۆ** (久保帯人 - کوبۆ تیتە) (ناوی ڕاستەقینەی **نوریاکی کوبۆ**یە (久保宣章 - کوبۆ نوریاکی) مانگاکارێکی ژاپۆنییە لەدایکبووی ۲٦ حوزەیران ۱۹۷۷، بەناوبانگ بووە بەھۆی کاری دووەمی بلێتچ کە ڕێژەیەکی فرۆشتنی گەورەی بەدەست ھێنا لە ژاپۆن و ویلایەتە یەکگرتووەکان کە ڕێژەی فرۆشتنی لە ژاپۆن گەیشتە ٨۲ میلیۆن تیراژ لە ساڵی ۲۰۱۳.

## گرنگترین کارەکانی
* بلێتچ 
* زۆمبی باودەر

## سەرچاوەکان

* ۱. وەرگیراوە لە : کتێبخانەی نیشتیمانی فەڕەنسا
* http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb145016710
* ۲. (ژاپۆنی) https://web.archive.org/web/20140404160031/http://adnavi.shueisha.co.jp/mediaguide/2013/pdf/boys.pdf
* ۳https://web.archive.org/web/20130517054235/http://en.wikipedia.org/wiki/Tite_Kubo
* https://fr.wikipedia.org/wiki/Tite_Kubo

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* Tite Kubo's Official Twitter

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧
پۆل:نەخشکێشە ژاپۆنییەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:وێنەکێشانی مانگا
پۆل:وێنەکێشە ژاپۆنییەکان لە پارێزگای ھیرۆشیما
جیۆنگ دۆ جیۆن

**جیۆنگ دۆ جیۆن** یان **جۆنگ دۆ جۆن** (بە ھانگۆل: 정도전؛ بە هانجا: 鄭道傳)، لە ١٣٤٢ی زاینی لەدایکبووە و لە ٦ی تشرینی یەکەمی ١٣٩٨ی زاینی کۆچی دوای کرد. وە هەروەها دەناسرێت بە ناوە پێنووسییەکەی **سامبۆنگ** (بەکۆری: 삼봉). ئەو سیاسەتوانە بوو کە ڕۆلی گرنگی گێڕا لە هەڵوەشاندنەوەی شانشینی گۆریۆ و دامەزراندنی شانشینی جۆسۆن بەیەکەوە لەگەڵ لی سیۆنگ گێ. دۆ جیۆن ڕاوێژکاری پاشا تایجۆی دامەزرێنەری جۆسۆن بووە. دۆ جیۆن دادەنرێ بە دامەزرێنەری سیستەمی فەرمانڕەوایی لە جۆسۆن کە بۆ پێنج سەدە بەردەوام بوو.
هەوڵیدا جۆسۆن بکات بە وڵاتێک کە لەلایەن وەزیرەکانەوە بەسەرپەرشتی سەرۆک وەزیران بەڕێوەبچێ
دواجار لە ململانێکدا لەلایەن لی بانگ ۆن کوڕی سێیەمی پاشا تایجۆ (لی سیۆنگ گی) لەهەوڵی بوون بەشازادەی جێنشێن کۆتایی بەژیانی دێت و دەکوژرێت.

## پەرتووکەکان

## تۆمارە نوێکان
**زنجیرە دراماکان**
* دەرکەوتووە لە زنجیرەی دروستکردن لە ساڵی ۱۹٨۳، وە ڕۆڵەکە گێڕدراوە لەلایەن کیم هنگ گی.
* دەرکەوتووە لە زنجیرەی پێنج سەد ساڵ لە جۆسۆن ـ پاشای کۆشک تشدۆنگ لە ساڵی ۱۹٨۳، وە ڕۆڵەکە گێڕدراوە لەلایەن ئی هۆ جای.
* دەرکەوتووە لە زنجیرەی فرمێسکی ئەژدیها لە ۱۹۹٦~۱۹۹٨، وە ڕۆڵەکە گێڕدراوە لەلایەن کیم هنگ گی.
* دەرکەوتووە لەزنجیرەی گێڕەوەی مەزن لە ۲۰۱۲~۲۰۱۳، وە ڕۆڵەکە گێڕدراوە لەلایەن بایک سنگ هیۆن.
* دەرکەوتووە لە زنجیرەی جیۆنگ دۆ جیۆن لە ساڵی ۲۰۱٤، وە ڕۆڵەکە گێڕدراوە لەلایەن تشو جای هیۆن، وە کانگ ئی سوک.
* دەرکەوتووە لە زنجیرەی شەش ئەژدیهاکە لە ساڵی ۲۰۱٥ 
* **فیلمەکان**
* دەرکەوتووە لە فیلمی چەتەکان لە ساڵی ۲۰۱٤، وە ڕۆڵەکە گێڕدراوە لەلایەن ئان نای سانگ.

## هەروەها
* لیستی بیرکەرەوە کۆرییەکان.
* جۆنگ مۆنگ جۆ.
* سیاسەتەکانی جۆسۆن.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Jeong Do-jeon
*ویکیپیدیای فەڕەنسی؛Jeong Do-jeon

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:خەڵکی جۆسۆن
پۆل:خەڵکی گۆریۆ
پۆل:فەیلەسووفانی کۆری
پۆل:شۆڕشگێڕەکان کۆریا
پۆل:لەدایکبووانی ١٣٤٢
پۆل:مردووانی ١٣٩٨
ھیۆکگۆسێی شیللا

پاشا **"ھیۆکگۆسێ"ی شیللا** یان **پارک ھیۆکگۆسێ** (بە هانگۆل: 박혁거세 거서간؛ بە ھانجا: 朴赫居世居西干)،  ساڵی ٦٩ی پێش زایین لەدایکبووە و لە ٤ی زایینی مردووە. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ٥٧ی پێش زایین تا ٤ی زایینی بووە. پاشا و  دامەزرێنەری شانشینی شیللابوو، یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا. 

## داستانی دامەزراندن
بەپێی پەرتووکانی سامگووک ساگی و سامگووک یوسا شانشینی شیللا لەلایەن پاشا ھیۆکگۆسێ دامەزراوە. پەنابەرەکانی گۆجۆسۆن لە دۆڵەکانی (ئێستا پارێزگای کیۆنگسانگ، کۆریای باشوور) ئەژیان کە پێکهاتبوون لە شەش دێ (یانگسان 양산촌 - 楊山村، کوهۆ 고허촌 - 高墟村، جینجی 진지촌 - 珍支村، تێسو 대수촌 - 大樹村، کاری 가리촌 - 加利村، کۆیا 고야촌 - 高耶村). لە ٦٩ی پێش زایین سەرۆکی هەر شەش هۆزەکە کۆبوونەوە و بڕیاریاندا کە شانشینێک دابمەزرێنن و پاشایەک هەڵبژێرن.

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Hyeokgeose of Silla

پۆل:لەدایکبووانی ٦٩ی پ.ز
پۆل:مردووانی ٤
پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١ەمی پ.ز لە ئاسیا
پۆل:پاشاکانی سەدەی ١ەمی پ.ز لە ئاسیا
پۆل:پاشا دامەزرێنەرەکان

پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١ەم لە ئاسیا
پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی یەکەمی پێش زایین
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی یەکەم
کۆریی کۆن

**کۆری کۆن**، جۆرێکی مێژوویی زمانی کۆری یان زمانەکانی کۆریانیکە لەوەتەی سێ شانشینەکەی کۆریا تا کۆتا بەشی شیللای یەکخراو. لەنێوان سەدەکانی چوارەم تا دەیەمی زایینی.

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Old Korean

پۆل:زمانی کۆری
پۆل:گۆگۆریۆ
پۆل:بایکجی
پۆل:شیللا
زمانی گایا

**گایا** (بە هانگۆل: 가야어؛ بە هانجا: 伽耶語)، زمانی یەکێتیی گایابوو لە باشووری نیمچەدوورگەی کۆریا.

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Gaya language

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:یەکێتیی گایا
پۆل:زمانە لەناوچووەکان ئاسیا
پۆل:مێژووی زمانی کۆری
پۆل:زمانەکانی کۆریا
پۆل:زمانەکانی بویۆ
جینھیونگی شیللا

پاشا **"جینھیونگ"ی شیللا**،  لە ٥٢٦ی زایینی لەدایکبووە و لە ٥٧٦ی زایینی مردووە. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ٥٤٠ز تا ٥٧٦ز بووە. بیست و چوارەم پاشای شیللا بووە. یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا. جینھیونگ برازا/نەوەی پاشا بیۆپھونگ بوو. جینھیونگ یەکێک بوو لە پاشا مەزنەکانی شیللا.

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Jinheung of Silla

پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا
پۆل:لەدایکبووانی ٥٢٦
پۆل:مردووانی ٥٧٦
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٦ەم لە ئاسیا

پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی ٦ەم
لی تای-گۆن

**لی تای-گۆن** (بە کۆری: 이태곤؛ بە ئینگلیزی: Lee Tae-gon)، لەدیکبووی ٢٧ی نۆڤەمبەری ١٩٧٧ لە دایجیۆن. ئەکتەرێکی کۆریای باشوورە. خاوەنی خەڵاتی (گراند)ی ڕێزلێنانە بۆ کارەکانی لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی گوانگگیتۆ، داگیرکەرە مەزنەکە.

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Lee Tae-gon

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی کۆریای باشوور
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی کۆریای باشوور
پۆل:باشترین ئەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتی درامای ئێس بی ئێس
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن
پالما، مایۆرکا

**پالما** گەورەترین شار و پایتەختی هەرێمی ئۆتۆنۆمی دوورگەکانی دوورگەکانی بالیار لە ئیسپانیا. بەپێی ئامارەکانی ٢٠٠٩ زیاتر لە ٤٠٠ هەزار کەس لەشارەکە دەژین. شارەکە لەمێژوودا لەژێرچەندین حوکمرانیدابووە لەوانە ڕۆمانییەکان، بێزەنتی و موسڵمانەکان. چەندین کۆشک و ئاسەواری کۆن لەشارەکە ماون و بەپێی ئاماری فڕۆکەخانەی شارەکە ساڵانە ٢٢ ملیۆن کەس سەردانی شارەکە دەکەن.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:شارەکانی ئیسپانیا
پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان
ڕۆتانا سینەما

**ڕۆتانا سینەما** کەناڵێکی خۆڕایی سەتەلایتی تەلەڤیزیۆنە کە لەلایەن تۆڕی گروپی ڕۆتاناوە بەڕێوەدەبرێت. لە ساڵی ٢٠٠٥دا بۆ یەکەم جار پەخشی دەستپێکرد، و تایبەتە بە نیشاندانی هەم فیلمە کۆنەکان و ئەوانەشی ئەم سەردەمە. ڕۆتانا سینەما گەورەترین و دەوڵەمەندترین هەڵگیراوی فیلمە عەرەبییەکانە لە هەموو جیهاندا.

## سەرچاوە

https://ar.wikipedia.org/wiki/روتانا_سينما

https://en.wikipedia.org/wiki/Rotana_Cinema

https://arz.m.wikipedia.org/wiki/روتانا_سينما

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:کەناڵەکانی سعوودیە
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی زمانی عەرەبی

## لۆگۆ

سینەما ڕۆتانا لۆگۆیەکی گرتەبەر کە لە مێشکی زۆر کەسدا چەسپاوە، ئەویش ئەو تۆپە سەوزەیە کە پیتی “R” لە ناوەوەیدایە. بەم دواییە دەستکاری کرا بۆ تۆپێکی زیو کە پیتی “R” بە.هەڵە سەرحان، پێشکەشکاری هەمان کەناڵ، کە بریتییە لە ( سینەما ڕۆتانا... ناتوانی چاوەکانت دابخەیت).

## کەناڵێکی نوێ دروست بکە

لە ساڵی ٢٠١٦  کەناڵێکی نوێی سینەمای ڕۆتانا لەژێر ناوی “سینەمای ڕۆتانا سعودیە” دەستیپێکرد و ناوی کەناڵی یەکەم لە “سینەمای ڕۆتانا”ەوە گۆڕدرا بۆ “سینەمای ڕۆتانا میسر” و هەردووکیان هەمان ناوەڕۆکیان تێدایە.

## هەرويەها سەیری بکە

* ڕۆتانا دراما
* ڕۆتانا خەلیجیە
* ڕۆتانا کۆمیدی
* ڕۆتانا کیدز
* ڕۆتانا میوزیک
* ڕۆتانا
* ڕۆتانا فیلمز
* ڕۆتانا کلاسیک
* کەناڵی مانگی دەستکردی لوبنانی ئێڵ بی سی
سۆناتای پیانۆ

**سۆناتای پیانۆ** () پێکھاتووە لە سۆناتایەک کە بۆ پیانۆ نووسراوەتەوە. ھەرچەندە کە ھەندێک لە سۆناتاکانی پیانۆ لە یەک جووڵە (وەکوو سکارلاتی، لیست، سکریابین، مێدتنەر، بێرگ)، و ھەندێکی تریشیان لە دوو جوڵە (وەکوو ھایدن، بیتھۆڤن) و تەنانەت ھەندێکیشان لە پێنج جووڵە (سێیەم سۆناتای پیانۆی برامس، و سۆناتای پیانۆی ژمارە یەک لەلایەن چێرنی) یان تەنانەت زیاتر نووسراون، بەڵام زۆربەی سۆناتاکانی پیانۆ بە سێ یان چوار جووڵە دەنووسرێن.

سۆناتای پیانۆکان زۆرجار بە چەند دانیشتنێک و لێکدانی چەند پارچە ئاوازێک تەواو دەبێت و دروست دەکرێت. 

## سۆناتای کیبۆردەکەی بارۆک

## سۆناتاکانی پیانۆ لە سەردەمی کلاسیکدا

## سۆناتاکانی پیانۆ لە سەردەمی ڕۆمانتیزمدا

## سۆناتای پیانۆیە سەرنجڕاکێشەکان

## سەرچاوەکان
*

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:سۆناتاکانی پیانۆ
گوانگگیتۆ، داگیرکەرە مەزنەکە

**گوانگگیتۆ، داگیرکەرە مەزنەکە** ھەروەھا ناسراوو بە **پاشا گوانگگیتۆی مەزن**، درامایەکی مێژووییە لەسەر ژیانی نۆزدەیەمین پاشاکەی گۆگۆریۆ گوانگگیتۆی مەزن دەرھێنراووە. دراماکە لەسەر بنەمای دوو سەرچاوەوە دەرھێنراوە (گوانگگیتۆی مەزن؛ لەلایەن جیۆنگ جیپ)، (داگیرکارییە مەزنەکانی گوانگگیتۆ؛ لەلایەن ھیۆنگ مینو).

## پوختە
گۆگۆریۆ، لەکاتی لەدایکبوونی پاڵەوانی چیڕۆکەکە، ھیچی وا بەھێز نەبوو وەک پێویست. دوای لەدایکبوونەکە باپیرەی، پاشا گۆگوکوۆن لەلایەن ھێزەکانی بایکجی بەسەرکردایەتی پاشا گیۆنچۆگۆ کوژرا. کاتێک مامی پاشا سۆسریم مرد بەبێ ھیچ جێگرەوەیەک، باوکی پاشا گۆگوکیانگ خرایە سەرتەختی پاشایەتی گۆگۆریۆ. لەھەمان کاتدا لەژێر ھێرشەکانی یان بە سەرکردایەتی ئیمپراتۆر مۆرنگ چۆی. دوای مردنی باوکی، خرایە سەرتەختی پاشایەتی و پەیمانیدا بۆ گەڕاندنەوەی شکۆ بۆ شانشینی گۆگۆریۆ

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Gwanggaeto, The Great Conqueror

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤزیۆنییە مێژووییەکانی کۆریای باشور
پۆل:دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی سیستمی پەخشی کۆری
پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠١١ دەستیان پێکردووە
پۆل:زنجیرە درامییە تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠١١ دەستیان پێکردووە
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە مێژووییەکانی کۆریای باشوور
مانگاکا

**مانگاکا** (بە ژاپۆنی: 漫画家 بە رۆماجی: Mangaka)، بریتییە لە وشەیەکی ژاپۆنی بە مانای وێنەکێشی گۆڤارە گاڵتەچییەکانی ژاپۆن دێت کە ناسراوە بە مانگا. وە وشەکە لە دوو بەش پێکدێت، یەکەمیان **مانگا** (بە ژاپۆنی: 漫画 بە رۆماجی: Manga) بە مانای گۆڤاری وێنەی جوڵاوی ژاپۆنی دێت، وە بەشەکەی تر بریتییە لە **کا** (بە ژاپۆنی: 家 بە رۆماجی: -ka) کە هێمایە بۆ جۆرێک لە ئەزمون و توانا بۆ بەرهەم هێنان، وە ئەو دوو وشەیە هێمایە بۆ کاری دروست کەری مانگا. وە لە ساڵی ۲۰۰٦، مانگاکا ۳۰۰۰ کەسی تێپەڕان، کە کار دەکەن لە ژاپۆندا.

دەتوانی ببی بە مانگاکا بە چەند ڕێگایەک، کە بچیتە بەشی تایبەتی ئەو هونەرە لە زانکۆ و بیخوێنی، یان بچێتە یەکێک لە قوتابخانەکانی مانگاکا، یان لەسەر دەستی مانگاکایەکی بەناوبانگ ڕاهێنان بکات، وە لەگەڵ ئەمەشدا زۆرێک لە کەسەکان دەچنە ناو ئەم کارە لە ڕێی بەژداری کردن لە ئەو پێشبوڕکێیانەی گۆڤارەکانی مانگا ئەنجامی دەدات.

## شێوازی کارکردن
لەوانەیە مانگاکا تەنها نووسەری سیناریۆ بێت وەک تسوگۆمی ئۆبا نووسەری دەفتەری مەرگ و باکومان، یان تەنها وێنەکێش بێت وەک: تاکیشی ئۆباتا، بەڵام زۆرێک لە مانگاکا هەن کە هەردوو بەهرەکە کۆدەبێتەوە تیایاندا وەک ئاکیرا توریاما خاوەنی مانگای دراگۆن بۆل.

مانگاکا پێویستی بە بڕێکی زۆر لە بەهرە و هیلاک بوونە، وە خەونی هەموو مانگاکایەک ئەوەیە کە کارەکەی لە یەکێک لە چاپەمەنییەکان بڵاو بکرێتەوە (بەناو بانگترینیان شۆیشایە)، وە هەروەها بینینی کارەکەیان لەسەر شاشەی تەلەفیزیون وەک ئەنیمێ. وە لەوانەیە موچەی مانگاکا بگاتە نزیکەی €۲٤۰۰۰ ساڵانە.

## پەیوەندی لەگەڵ تیمی کارکردن
### سەرنوسەر
[thumb|200px|مانگاکا '''[جۆ ناگای** نووسەری [[گریندایزەر]]]]
سەرنوسەر یارمەتی مانگاکا دەدات لە زۆر شتدا وەک پێشنیار کردن دەربارەی چیرۆکەکە یان وێنەکان یان ڕەخنە گرتن لە ناوەڕۆک و شێوەی گشتی مانگاکە، وە هەروەها ڕۆڵی ناوەندێک دەگێڕێ لە نێوان مانگاکا و چاپخانەدا وە ئەوەش بەوەی کە مانگاکە ئامادە ببێت لە کاتی دیاری کراو بۆ چاپ کردن وە مانگاکە لەژێر مەرجەکانی ناوەندی چاپەکەدایە. وە بە کورتی دەتوانین بڵێین کە سەرنوسەر سەرۆکی مانگاکایە.

=== یارمەتی دەر ===

زۆربەی کات هەموو مانگاکایەک دوو یان زیاتر یارمەتی دەری هەیە، کە کارەکان دابەش دەکەن لەنێوان خۆیاندا کە یەکێکیان هەڵدەستێ بە ڕەنگ کردنی وێنەی دواوە وە تیایانە گرنگی بە دیکۆر و پیاچونەوە دەدات (تەنها وێنەکان ئەمەش چونکە زۆر کەمە یارمەتیدەرەکان تێکەڵی چیرۆک ببن)، بەمەش بۆ مانگاکا چیرۆک و کەسایەتییەکان ... دەمێنێتەوە، وە هەندێکیان گرنگی بە وینەکێشانی شتی دیاری کراو دەدات وەک ئۆتۆمبێلەکان و فڕۆکەکان وە ئامانجی یارمەتی دەر ئەوەیە کە مانگا لە کاتی دیاری کراو تەواو بکات بۆ کاتی چاپ. هەندێ لە مانگاکاکەکان ئارەزوو دەکەن بە تەنها کار بکەن واتە بێ یارمەتی دەر. وە زۆربەی مانگاکاکان وەک یارمەتی دەر دەستیان پێکردووە. هەندێ لە یارمەتی دەرەکان حەز دەکەن وەک یارمەتی دەر بمێننەوە لەباتی ببنە مانگاکا.

== هەندێ لەبەناو بانگترین مانگاکانەکان ==


== بەرهەمێک کەپەیوەندی بەکارەکەوە هەبێ ==
* **باکومان**: [[مانگا (کۆمیک)|مانگایەکە]]باسی دوو گەنج دەکات کە تەمەنیان ۱٥ ساڵە و خەون دەبینن ببن بە مانگاکا، وە لە چوار چێوەی چیرۆکەکەدا زۆر شتی شاراوەی کارەکەیان بۆ ئاشکرا دەبێت.
* **سیکای ئیچی هاتسوکۆی''' مانگایەکە لە جۆری یاۆی باسی نهێنییەکان و نەهامەتییەکانی کاری مانگاکا دەکات بۆ بڵاوکردنەوە لە چاپخانەیەکی گەورە.

## سەرچاوەکان

پۆل:وێنەکێشانی مانگا
پۆل:زاراوەکانی ئەنیمێ و مانگا
ناسڵیھان ئەتاگول

**ناسڵیھان ئەتاگول** (بە تورکی: Neslihan Atagül) لەدایکبووە ٢٠ی ئابی ١٩٩٢ شاری ئەستەمبوڵ لە تورکیا. دایکی بە ڕەگەز ڕوسییە و باوکی شەرکەسییە، بە خانمە شێوە کۆرییەکە ناسراوە، ناسڵیھان لە تەمەنی شەش ساڵیەوە دەستی بە کاری نواندن کردووە، بۆ یەکەمجار لە درامای "بانگەوازی کاغەزەکان" لە چاوی کامێراکانەوە دەرکەوت، دواتر بەردەوام بوو بەشداری لە چەندین دراما و فیلمی تورکیدا کردووە، لە ئێستادا یەکێکە لە ئەکتەرە ناسراوەکانی تورکیا و خاوەنی ھەوادارێکی زۆرە، سێجار خەڵاتی باشترین کارئەکتەری وەرگرتووە و دوایین دراماشی کە ناوبانگێکی زۆری لە تورکیا و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست بەدەستھێنا درامای "ئەشقی شێتانە" بوو.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی.
* خەندان ڵایڤ.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلم
پۆل:ئەکتەرە تورکەکان
پۆل:خەڵکی ئەستەمبوڵ
پۆل:خانمە ئەکتەرە تورکەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرە تورکەکانی فیلم
پۆل:خانمەکتەرە تورکەکانی سەر شانۆ
پۆل:خانمەکتەرە تورکەکانی تەلەڤیزیۆن
کادیس

**کادیس** (بە ئیسپانی: Cádiz) شارێکە دەکەوێتە بەشی باشووری ئیسپانیا. شاری کادیس پایتەختی پارێزگای کادیسە. زۆرجار بەیەکێ لە کۆنترین شارەکانی ڕۆژئاوای ئەورووپا دادەنرێت بەوەی شارەکە ١١٠٤ ساڵ بەرلەزایین دامەزراوە. بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٢ نزیکەی ١٤٠ هەزار کەس لەشارەکە دەژین.

## سەرچاوە
* ویکی ئینگلیزی.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:شارەکانی ئیسپانیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ٢یەمی پ.ز
پۆل:شارە بەندەرەکان و شارۆچکەکانی سەر کەنارەکانی ئەتڵەسی ئیسپانیا
کنچێرتۆی پیانۆ

وێنۆک|upright=1.4|لەکاتی پێشکەشکاری کنچێرتۆی پیانۆ پێویستە ئامێری پیانۆ و گرووپی ئۆرکێسترا ئامادەبن
**کنچێرتۆی پیانۆ** () جۆرێکە لە کنچێرتۆ، لە مۆسیقای کلاسیکی دا، پێکھاتووە لە پارچە مۆسیقایەک کە نووسراوەتەوە بۆ پیانۆ تاکو پیانۆژەنێک بیژەنێت، زۆربەی جار لەگەڵ ئۆرکێسترایەک یان گرووپی گەورەی تر. ئەو کەسەی کە کنچێرتۆی پیانۆ دەژەنێت پێویستە شارەزاییەکی زۆر باشی ھەبێت لە ئامێرەکە، دەنا ناتوانێت بیژەنێت بەھۆی خێرایی ئەو جووڵەی دەستەی کە پێویستە بۆ لێدانی نۆتەکان و کۆردەکان و ڕێکخستنی ئاواز و ڕیتم و مانەوە لەسەر تێمپۆ. لەکاتی پێشکەشکاری کنچێرتۆیەکی پیانۆ لەلایەن پیانۆژەنێکی پرۆفیشناڵەوە، ئەوان زۆربەی کات گراند پیانۆیەکی گەورە بەکاردەھێنن، چونکە تۆنێک و کلیلێکی درێژتر و بەھێزتری ھەیە. کنچێرتۆی پیانۆکان لەسەر نۆتە دەنووسرێنەوە، کە زمانی سەرەکی مۆسیقایە. ژەنیارەکان زۆربەی کات ئەم نۆتانە لەبەردەکەن تاکو لەکاتی پێشکەشکارییەکەدا پێویستییان پێی نەبێت و تیشک بخەنە سەر ژەنینی ئامێرەکە. بە ھەمان شێوە ئاواز دەنووسرێتەوە بۆ ئۆرکێسترا و سۆلۆژەنەکان و یەک پەڕەی نۆتەش دەدرێت بە ڕێنیشاندەری مۆسیقاکە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:کنچێرتۆکانی پیانۆ
نامھێی شیللا

پاشا **"نامھێ"ی شیللا** (بە هانگۆل: 남해차차웅؛ بە ھانجا: 南解次次雄)،  لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ٢٤ی زایینی مردووە. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ٤ی زایینی تا ٢٤ی زایینی بووە. دووەم پاشای شانشینی شیللابوو، یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا. نامھێ تاکە پاشا بوو کە پێیەووترا (چاچانگ). بەپێی سامگووک ساگی، کیم دای-مون ڕوونی کردۆتەوە کە ناونیشانی (چاچانگ) بەمانای (شامان) دێت لە کۆری کۆن. کوڕە گەورەی پارک ھیۆکگۆسێی دامەزرێنەری شانشینی شیللا و خاتوو ئاریۆنگبوو.

## خێزان
*باوک: ھیۆکگۆسێ
**داپیر: خاتوو ساسۆ
*دایک: خاتوو ئاریۆنگ
**داپیر: خاتوو ساسۆ
*ھاوسەر: خاتوو ئونجی

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Namhae of Silla

پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا
پۆل:مردووانی ٢٤
پۆل:پاشاکانی سەدەی ١ەم لە ئاسیا

پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١ەم لە ئاسیا
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی یەکەم
یوشیھیرۆ تۆگاشی

یوشیھیرۆ تۆگاشی (冨樫 義博، تۆگاشی یوشیھیرۆ، لە دایکبووی ٢٧ی نیسانی ١٩٦٦) ھونەرمەندی مانگای یابانییە. لە تەمەنی زوودا دەستی کرد بە کێشانی مانگا، لەکاتێکدا کە ئامادەیی کۆلێژ بوو، کۆمپانیای بڵاوکردنەوە شوئیشا بەھرەکەی ناسییەوە تۆگاشی لە ماوەی سێ دەیەی ڕابردوودا چەندین زنجیرەی مانگای لە ژانرە جیاوازەکاندا دانەری کردووە. ڕەنگە ئەو زیاتر ناسراوە بە نووسین و وێنەکێشانی زنجیرەی یو یوو ھاکۆشۆ و ھەنتەر × ھەنتەر کە ھەردووکیان لە گۆڤاری ھەفتانەی بەناوبانگی شۆنن بازب بڵاو کراونەتەوە. تۆگاشی ھاوسەرگیری لەگەڵ ناکۆ تاکوچی نووسەری دەریاوان مۆن کردووە

## ھاوسەرگیری
تۆگاشی ھاوسەرگیری لەگەڵ ناکۆ تاکوچی ھونەرمەندی مانگای دەریاوان مۆن کردووە [١] [٢] ئەم دووانە لە مانگی ئابی ١٩٩٧دا لە ئاھەنگێکدا بە میوانداری کازۆشی ھاگیوارە ناساندن. ساڵی دواتر، تاکۆچی بۆ ماوەیەکی کورت یارمەتی تۆگاشی دا بە زیادکردنی شاشە بۆ مانگا ھەنتەر × ھەنتەر. تۆگاشی و تاتۆچی لە ٦ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩ ھاوسەرگیریان کرد.

لە ئامادەبوون بۆ مەراسیمەکەدا چەندین ھونەرمەندی ھاوڕێی مانگا و ئەکتەری دەنگی ھەردوو زنجیرە ئەنیمێی دەریاوان مۆن و یوو ھاکۆشۆ بوون (١٨) ئەم دوو منداڵە دوو منداڵیان ھەیە و ھاوکاریان کردووە لەسەر کتێبێکی منداڵان بەناوی ئۆبۆ— نو- تۆچیبۆ— نو — (おおぼ ぬとちぃぼぬ دانەیە)، کە تاتۆچی نوسی و تۆگاشی ڕوونکردەوە. [٤] [١٩] [٢٠]

## کارەکانی
سێنسوھا تووشیشیتا (١٩٨٦، دواتر لە دە دێ شووارو کوپید قەبارە ٤ نمایش کرا) [٣٨]

جورا نۆ میدوکی (١٩٨٧، لە خەڵاتی ھەڵبژاردنی ھۆپ ستێپ، بەرگی ١ و دواتر لە دە دێ شووارو کوپید جلدی ٤)[٧]

ئوکامی نانتێ کۆکاونەیی (١٩٨٩، تانکۆبۆن لەلایەن شوئیشا بڵاو کرایەوە)

بۆتۆبی ڕاست (١٩٨٧)

پێشکەشکاری ڕۆژی لەدایکبوونی تۆندا (١٩٨٧، کە لە ھەفتەنامەی شۆنن بازب بڵاوکراوەتەوە)

ئۆکڵت تانتیدان (١٩٨٨–١٩٨٩، دوو بەش لە ھەفتەنامەی شۆنن جامپ بڵاو کراونەتەوە)

ئانجلی ترسناک (١٩٨٨، لە ھەفتەنامەی شۆنن بازدان بڵاو کرایەوە)

ئوکامی نانتێ کۆکاونەیی (١٩٨٩، کە لە ھەفتەنامەی شۆنن جامب بڵاوکراوەتەوە)

دە دێ شووارو کۆپید (١٩٨٩–١٩٩٠، بە زنجیرەیی لە ھەفتەنامەی شۆنن جامپ)

یو یوو ھاکۆشۆ (١٩٩٠–١٩٩٤، بە زنجیرەیی لە ھەفتەنامەی شۆنن جامپ)

ئاستی ئی (١٩٩٥–١٩٩٧، زنجیرەیی لە ھەفتەنامەی شۆنن بازدان)

ھەنتەر × ھەنتەر (١٩٩٨–ئێستا (ھەتە)، بە زنجیرەیی لە ھەفتانە شۆنن بازب)

ئاکوتن وارس (٢٠١٧، لە گراند جامپ بیم، تەنھا چیرۆکەکە، کە لەلایەن ھاچی میزۆنۆوە ڕوونکراوەتەوە)[١٦]

تری ئێدیت

یۆشیرین دێ پۆن (١٩٩٤، یو یوو ھاکۆشۆ دیۆجینشی دابەشی کرد لە ھاوینی ١٩٩٤ کۆمیک مارکێت)

بایۆھازارد ٣: دوایین کتێبی ڕێنیشاندەری فەرمی ھەڵاتن (١٩٩٩، بڵاوکراوە لەلایەن ASCII)[39]

ڕاوچی فەرمی × ڕێنیشاندەری ڕاوچی (٢٠٠٤، کە لەلایەن شوئیشا بڵاوکراوەتەوە)[٤٠]

یوو ھاکۆشۆ کە کتێبی کەسایەتی جیھانی ژێر زەوی (٢٠٠٥، لەلایەن شوئیشا بڵاوکراوەتەوە)[٤١]

یوو ھاکۆشۆ وێنەکێشانی (٢٠٠٥، کە لەلایەن شوئیشا بڵاوکراوەتەوە)[٤٢]

ئۆبۆ— نو— بۆ چیبۆ— نو- (٢٠٠٥، کە کۆدانشا بڵاوی کردەوە)

ھیتاپی مانگا کێنکیوجۆ ئاڕ (٢٠١١، لەلایەن Shueisha بڵاوکرایەوە

## سەرچاوەکان
https://en.wikipedia.org/wiki/Yoshihiro_Togashi

https://fr.wikipedia.org/wiki/Yoshihiro_Togashi

وەرگیراوە لە کتێبخانەی نیشتیمانی فەڕەنسا http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12567867q

پۆل:وێنەکێشانی مانگا
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦
پۆل:زیندووان
نی نی

**نی نی** (بە چینی: 倪妮؛ بە ئینگلیزی: Ni Ni)، لەدایکبووی ٨ی ئابی ١٩٨٨ لە نانجینگ، جیانگسو. خانمەئەکتەرێکی چینییە، ناوبانگی دەرکرد بەھۆی ڕۆڵبینی بۆ (یو مۆ) لە فیلمی (The Flowers of War - ساڵی ٢٠١١) لەلایەن ژانگ یومۆ دەرھێنراوە.

## فیلمەکان

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Ni Ni

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرە چینییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی چین لە سەدەی ٢١م
پۆل:باشترین تازە ھاتووەکان بۆ ناو ھونەر لە بردنەوەی خەڵاتی فیلمی ئاسیا
پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە چین
پۆل:خانمەکتەرانی چین لە تەلەڤیزیۆن
گرێبەستی زەھاب

**گرێبەستی زەهاب** یان **زووهاب** یان گرێبەستی **قەسری شیرین **ناوی گرێبەستێکە لەنێوان سەفەوییەکان و ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی لە ١٧ی ئایار ١٦٣٩ کە لە شاری قەسری شیرینی ئەمڕۆ واژوو کرا.

## سەرچاوەکان
* 1639 Treaty of Zohāb, acknowledging Ottoman control of Irāq-e Arab and ending the state of hostility between the Safavids and Ottomans. iranicaonline.org
* متن ترکی معاهده زهاب در کتاب عباسنامه، صفحه ۵۰ و کتاب منتظم ناصری، صفحهٔ ۹۴۰
* متن ترکی و فارسی آن در کتاب خلاصه السیر، صفحه‌های ۲۶۸تا ۲۷۱ و رساله تحقیقات سرحدیه مشیرالدوله، صفحه‌های ۷۴ تا۸۱
* متن پیراسته معاهده رهاب، ابوالفضل عابدینی
* قزوینی، محمد ظاهر وحید. عباسنامه، ب‍ه ت‍ص‍ح‍ی‍ح و ت‍ح‍ش‍ی‍ه اب‍راه‍ی‍م ده‍گ‍ان، کتابفروشی داودی اراک‏‫، ۱۳۲۹ ص ۵۲، ۵۳، ۵۴، ۵۵
* کتابخانه دیجیتالی. نکاح نامه جماعه شاهی سون. موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. وضعیت نشر ۱۰۶۳–۱۱۴۱. شناسه ۵۰۲۲۱۵. تاریخ ایجاد رکورد ۱۳۹۸/۴/۲۱
* متن آنلاین تاریخ جهان‌آرای عباسی. با مقدمه، تصحیح و تبلیغات سعید میرمحمد صادق؛ زیرنظر احسان اشراقی. تهران. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۸۳
* دکتر بهروز گودرزی. سنورنامه در دوره صفویه 
* بخش خطی کتابخانه ملی آنکارا. سنورنامه شاه صفی و سلطان مراد چهارم. ش 34NK4976/۵، ص ۹ (به نقل از مقاله سنورنامه در دوره صفویه)
* عهدنامه زهاب The Treaty of Zuhab 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مێژووی پارێزگای کرماشان
پۆل:پەیماننامەکانی سەفەوییەکان
پۆل:مێژووی داغستان
پۆل:مێژووی قەوقاز
گۆشۆ ئۆیاما

**گۆشۆ ئۆیاما** (بە ژاپۆنی: 青山 剛昌 Hokuei-chō) (ناوی ڕاستەقینەی **یوشیماسا ئۆیامایە**) (لەدایک بووی ۲۱ حوزەیرانی ۱۹٦۳ لە پارێزگای تۆتۆری) ئەو نووسەر و وێنەکێشێکی مانگای ژاپۆنییە، وە نووسەری زنجیرە درامای ڵێکۆڵەر کۆنانە، چەند زنجیرە و مانگایەکی نووسیوە کە یەکەمیان لەهەشتاکاندا بووە و بریتییە لە ماجیک کایتۆ Magic kaitou وە مانگای یایبا.

وە ۲۱ ساڵە، بەشێوەیەکی ڕێکتر لە ساڵی ۱۹۹٤ دەستی کرد بە نووسینی ڵێکۆڵەر کۆنان Meitantei Conan وە ئێستا بەیەکێک لە درێژترین زنجیرەکان دادەنرێت لە جیهانی ئەنیمێ وە ژمارەی زنجیرەکانی ٨٥٤ تێپەڕاندووە وە ۱۲ ئۆڤا و ۲۰ فیلم. وە دوو فیلمی تری بەرهەم هێناوە (ڵێکۆڵەر کۆنان دژی لۆپینی سێیەم_ بەشی یەکەم و دووەم)، وە کۆتا فیلمی کۆنان بریتییە لە ڕەشترین کابوس کەلە سینەما نمایش کرا لە ۱٦ نیسان ۲۰۱٦.

هاوسەرگیری کردووە لە ٥ نیسان ۲۰۰٥ لەگەڵ مینامی تاکایاما کە ئەو کەسەیە کە بەرپرسە لە دەنگی ڵێکۆڵەر کۆنان  لە ئانمییە ژاپۆنییەکەدا وە ئەو گۆرانی بێژەیە کە گۆرانی وتووە لەو زنجیرەی باسی تیمی تومکس دەکات. جیا بونەتەوە لە ۱۰ کانوونی یەکەم ۲۰۰۷.

## پشتی پەردەکان و فێربوونی
ئۆیاما هەر لە منداڵییەوە بەهرەدار بووە لە وێنە کێشاندا. تابلۆکەی "جەنگی یۆکیای" کە بە ئینگلیزی پێی دەوترێت "Yukiai War" توانی خەڵات بەدەست بێنێت لە پێشبوڕکێیەکدا کاتێک لە یەکی سەرەتایی بوو. دواتر تابلۆکەی نمایش کرا لە تۆتتۆری دایمارو "Tottori Daimaru Department Store" کە دەکەوێتە ژاپۆنەوە.

ئۆیاما دەرچووە لە قوتابخانەی دوا ناوەندی یوریکۆ "Yuraikuei High School". وە دواتر هونەری خوێندووە لە زانکۆی نیهۆن "Nihon University College" لە تۆکیۆ. وە لە زستانی ساڵی ۱۹٨٦ زاینی، ئۆیاما بەشداری لە کێبڕکێیەکی وێنە جوڵاوەکانی کردووە کە بۆ قوتابییە نوێکان ئامادە کرا بوو. ئۆیاما توانی براوە بێت لەم کێبوڕکێیەدا و کە یارمەتی دا بۆ چوونە ناو جیهانی مانگاوە، وە ئەم ڕووداوە بووە خاڵی گۆڕان لە ژیانیدا.

## گرنگترین کارەکانی
**چیرۆکە مانگاکانی** 
* ڵێکۆڵەر کۆنان
* ماجیک کایتۆ 
* یایبا 
**دروست کردنی کەسایەتییەکان**
* هەمتارۆ 
* باکوماتسو لە لایف ئە لایف

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣
پۆل:گۆشۆ ئۆیاما
پۆل:نووسەرە ژاپۆنییەکان
پۆل:وێنەکێشانی مانگا
پۆل:زیندووان
یوریی شیللا

پاشا **"یوری"ی شیللا**،  لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ٥٧ی زایینی مردووە. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ٢٤ی زایینی تا ٥٧ی زایینی بووە. سێیەم پاشای شانشینی شیللابوو، یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا. زیاتر پێیەووترا **یوری ئیساگوم**. یوری کوڕی دووەم فەرمانڕەوای شیللا، نامھێ و شاژنەکەی خاتوو ئونجی بوو. ناڕوونە کە نامھێ چەند خوشک و برای ھەبوونە، بەڵام خوشکێکی ھەبوو بەناوی شازادەخاتوون **ئانی** کە ھاوسەرگیری لەگەڵ پیاوێکی ناشیللایی کرد بەناوی تالھێ.

## ئەمانەش ببینە
*سێ شانشینەکەی کۆریا
*پێڕستی پاشاکانی کۆریا

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Yuri of Silla

پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا
پۆل:مردووانی ٥٧
پۆل:پاشاکانی سەدەی ١ەم لە ئاسیا

پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١ەم لە ئاسیا
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی یەکەم
تالھێی شیللا

پاشا **"تالھێ"ی شیللا**،  لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ٨٠ی زایینی مردووە. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ٥٧ی زایینی تا ٨٠ی زایینی بووە. چوارەم پاشای شانشینی شیللابوو، یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا. زیاتر پێیەووترا **تالھێ ئیساگوم**. **ئیساگوم** ناونیشانێکی بنەماڵەی شاھانەیەیی سەرەتای شیللا بوو. وەھەروەھا ناوی خۆی (**سیۆک تالھێ** - 昔脫解) بوو.

## ئەمانەش ببینە
*سێ شانشینەکەی کۆریا
*پێڕستی پاشاکانی کۆریا
*مێژووی کۆریا

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Talhae of Silla

پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا
پۆل:مردووانی ٨٠
پۆل:پاشاکانی سەدەی ١ەم لە ئاسیا
پۆل:شیللا

پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی یەکەم
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١ەم لە ئاسیا
پاسای شیللا

پاشا **"پاسا"ی شیللا**،  لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ١١٢ی زایینی مردووە. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ٨٠ی زایینی تا ١١٢ی زایینی بووە. پێنجەم پاشای شانشینی شیللابوو، یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا. زیاتر پێیەووترا **پاسا ئیساگوم**. **ئیساگوم** ناونیشانێکی بنەماڵەی شاھانەیەیی سەرەتای شیللا بوو. لە نەوەکانی دامەزرێنەری شیللا ھیۆکگۆسێیە، ناوی بنەماڵەیی پارک بوو. بەپێی سامگووک ساگی کوڕی تالھێ و ئافرەتێکی فارس بووە.

## ئەمانەش ببینە
*سێ شانشینەکەی کۆریا
*پێڕستی پاشاکانی کۆریا
*مێژووی کۆریا

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Pasa of Silla

پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا
پۆل:مردووانی ١١٢
پۆل:پاشاکانی سەدەی ١ەم لە ئاسیا
پۆل:پاشاکانی سەدەی ٢ەم لە ئاسیا

پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١ەم لە ئاسیا
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٢ەم لە ئاسیا
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی یەکەم
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی دووەم
جیمای شیللا

پاشا **"جیما"ی شیللا**،  لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ١٣٤ی زایینی مردووە. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ١١٢ی زایینی تا ١٣٤ی زایینی بووە. شەشەم پاشای شانشینی شیللابوو، یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا. زیاتر پێیەووترا **جیما ئیساگوم**. **ئیساگوم** ناونیشانێکی بنەماڵەی شاھانەیەیی سەرەتای شیللا بوو. لە نەوەکانی دامەزرێنەری شیللا ھیۆکگۆسێیە، ناوی بنەماڵەیی پارک بوو. جیما کوڕە گەورەی پاشای پێشوو، پاسا ئیساگوم و خاتوو **ساسۆنگ** بوو. ھاوسەرگیری لەگەڵ خاتوو **ئێری** کرد لە ھۆزی کیم.

## ئەمانەش ببینە
*سێ شانشینەکەی کۆریا
*پێڕستی پاشاکانی کۆریا
*مێژووی کۆریا

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Jima of Silla

پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا
پۆل:مردووانی ١٣٤
پۆل:پاشاکانی سەدەی ٢ەم لە ئاسیا

پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی دووەم
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٢ەم لە ئاسیا
سپیریت

وێنۆک|سپیریت

**سپیریت** ( – بە شێوەیەکی فەرمی: MER-A) گالیسکەیەکی بۆشاییە دروستکراوە بۆ گەڕان بە دوای ژیان لەسەر ھەسارەی مەریخ.
کاتێک ئەو ئامێرە گەیشتە سەر ھەسارەکە، دوای ٣ ھەفتە ئامێری (ئەپۆرتیونێتی)ش بەدوایدا گەیشت بۆ مەریخ. 
کەشتی سپیریت دوای گەیشتن، ئاماری ٩٠ رۆژی ناردەوە سەر زەوی بە شێوەیەکی سەرکەوتوو،وە ئاماژەیدا کە لەسەر ئامێری وەرگری وزەی خۆر (طاق الشمسیة) تۆز و خۆلێکی زۆری لەسەرە،توانایەکانی زۆر سەرف دەکا، ئەو وەرگری وزەی خۆرە توانای ٢٠ جار زیاتر سەرف دەکات، لەبەر ئەو تۆز و خۆلەی لەسەریەتی، کەشتی سپیریت توانی ١٦٠٠ رۆژ لەسەر مەریخ بێ، ناسا ش ناوی لە رۆژەکانی سەر مەریخ نا (sol) 
ئەوەش بلاوکرایەوە لە گۆڤاری (science) لە مجەلەی ژمارە ٣٠٥ ،و ژمارە ٥٦٨٥، لاپەرە ٧٣٧_٨٠٠. 

## گەشت
گالیسکەی بۆشایی (سپیریت) بە سەلامەتی گەیشتە سەر رووی ھەسارەی مەریخ، لە کاتژمێرە کۆتاکانی شەو لە(٤ کانوونی دووەمی سالی ٢٠٠٤)، دوای ٧ مانگ لە رۆیشتن لە نێو بۆشایی، لە کاژێر ٩:٢٠ خوولەکی ئێوارە، لە ھۆڵی چاودێریی ماددەی تەخت لە کارگەی پاڵنان، بە چەپلە رێزانەوە دەزگای ناسا لە کالیفۆرنیا دڵنیای درا کە کەشتی ئاسمانی (سپیریت)بە سەرکەوتوی گەشتیتە مەریخ و دابەزیوە ....
وێنۆک|شوێنی دابەزینی سپیریت |700px|center|alt=A
وێنۆک|سپیریت ئەو ناوچەی دیتیتەوە لەسەر مەریخ |500px|center|alt=A
## ئەرک
ئەرکی سپیریت ئەوە بوو لەسەر ھەسارەی مەریخ ئاو بدۆزێتەوە،بەلام سپیریت رێڕەو و شوێنی ئاوی لەسەر مەریخ دۆزیەوە و ئامانجەکەی پێکا. ئەپۆرتیونێتی ھەمان کاری کرد بەڵام گالیسکەی ئاسمانی کیوریاستی کە ئەویش لە لایان ناساوە رەوانەی مەریخ کرا لە سالی ٢٠١٢ لە شوێنی و رێرەوەکانی کە سپیریت و ئەپۆرتیونێتی دۆزیانەوە کیوریاستی لەو شوێنانەی ئەکۆلێتەوە و بە دوای ئاو و سەرچاوەکانی ژیان ئەگەرێت. 
## پێک ھێنان
وێنۆک|هێڵی هاتووچۆی سپیریت لە ١٥٠٦ مین رۆژی لەسەر مەریخ (٢)نیسانی سالی ٢٠٠٨ ،تۆ دەبینی چۆن خواربۆتەوە لە یەکەم رۆژەوە |500px
کاتێک ناسا ھەردوو گالیسکەی سپیریت و ئەپۆرتیونێتی دروستکرد، پێشکەوتوترین ئامێر و ستانداردی لەسەر بەکارھینان.
*بەرزی دەگاتە ١ تا ٥ مەتر 
*درێژی ئەگاتە ١ تا ٦ مەتر
*٢ تا ٣ مەتر دەوری نیشان ئەدا
*١٨٠ کیلۆگرامە توانای:
رێدەکات لەسەر تایەی ئەلەمنیۆم و بەرەو لای چەپ و راست لار دەبێتەوە
وا نەخشێنراوە ٣٠ پلە لار بکاتەوە خێرایەکەشی ئەگاتە (5)سانتیمەتر لە یەک چرکە
*چەتری وزە کارەبایەکەی (طاقة الشمسیة) لە ماوەی (٤) کاژێری مەریخ، ١٤٠ وات وزە بەرھەم ئەھێنێ، بە ئامانجی بەکارھێنانی کارەبایەکە لە شەوانیش، بە بەکارھێنانی پاتری لیسیوم ئایۆن بۆ خەزنکردنی کارەبا
*ھەروەھا لەسەردانانی کۆمپیوتەرێکی (ABM) بە کارکردنی ١٢٨ مێگابایت و کارکردنی ٣ مێگابایت و وێنە زەخیرکردنی ٢٥٦ مێگابایت
## ئامێرەکان
*ھەڵگرتنی کامێرایەکی پانۆراما بۆ وێنەگرتنی دوور، کامێرای دەریایی بۆ ئاراستە کردن و دیاریکردنی شوێن
*پێوانەی گەرمی، بۆ شیکردنەوەی بەرد و خۆلی سەر رووی ھەسارەی مەریخ
وێنۆک|وێنەیەکی پانۆرامای مەریخ |center|alt=A|700px
## ھەولەکان لۆ چوونە سەر مەریخ
* ١٩٦٣: سپۆتینگ٢٤
* ١٩٧٢: مارس ٢ _ مارس ٣
* ١٩٧٤: مارس٦
* ١٩٧٦: ڤایکینگ ١ _ ڤایکینگ ٢
* ١٩٨٩: فۆبۆس١ _ فۆبۆس٢
* ١٩٩٧: مارس٩٦
* ١٩٩٧: مارس پاتفایندەر
* ١٩٩٩: مارس بولار لاندەر
* ٢٠٠٣: سپیریت و ئەپۆرتیونێتی
* ٢٠٠٣: پیجیل٢
* ٢٠٠٨: فینێکس
* ٢٠١٢: فۆبۆس _جرانت
* ٢٠١٢: کیوریاستی
## سەرچاوە

## بەستەری دەرەکی
* ماڵپەری پەیوەندی کاکێشان _ کوردی
* گۆڤاری زانستی (science)

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ناسا
پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان
پۆل:گەردوون
پۆل:ڕۆبۆتەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
گۆریۆ

**گۆریۆ** یان **کۆریۆ** (بە ھانگۆل: 고려국؛ بە ھانجا: 高麗國)، وڵاتێکی کۆری بوو لە لەلایەن پاشا تایجۆ دامەزرا لە ۹۱٨، وە پاشان لە ۱۳۹۲ لەلایەن لی سیۆن گای و جیۆنگ دۆ جیۆن کۆتایی پێهێنرا و جۆسۆن پێک هێنرا.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Goryeo

پۆل:پاشایەتیە پێشووەکانی ئاسیا
پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئاسیا
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٩١٨
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٣٩٢
پۆل:گۆریۆ
پۆل:وڵاتانی پێشوو لە مێژووی کۆریا
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ١٣٩٢ لە ئاسیا
تایجۆی گۆریۆ

پاشا **"تایجۆ"ی گۆریۆ**، لە ٣١ی کانوونی دووەمی ٨٧٧ی زایینی لە سۆنگاک، شیللای نوێ لەدایکبووە و لە ٤ی تەممووزی ٩٤٣ی زایینی لە گایگیۆنگ، شانشینی گۆریۆ مردووە. یەکەم پاشا و دامەزرێنەری خانەدانی گۆریۆبوو کە فەرمانڕەوایەتی کۆریای ئەکرد لەنێوان سەدەکانی دەیەم تا چواردەیەم. تایجۆ ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ٩١٨ز تا ٩٤٣ز بوو.

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Taejo of Goryeo

پۆل:فەرمانڕەواکانی گۆریۆ
پۆل:لەدایکبووانی ٨٧٧
پۆل:مردووانی ٩٤٣
پۆل:ژەنەڕاڵەکانی کۆریا
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٩یەم لە ئاسیا
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٠یەم لە ئاسیا
پۆل:فەرمانڕەوا کۆرییەکانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر
سێجۆنگی مەزن

پاشا **"سێجۆنگی مەزن"ی جۆسۆن**، لە ١٥ی مەیی ١٣٩٧ لەدایکبووە لە ھانسۆنگ، شانشینی جۆسۆن وە لە ٨ی ئاپریلی ١٤٥٠ لە ھانسۆنگ، جۆسۆن مردووە. چوارەم پاشای خانەدانی جۆسۆن بوو، سێیەم کوڕی پاشا تایجۆنگ و شاژن **مین** بوو.
ئەمڕۆ وەک یەکێک لە گەورەترین فەرمانڕەواکانی مێژووی کۆریا دادەنرێت، و وەک داهێنەری هانگول کە ئەلفوبێی ڕەسەنی زمانی کۆرییە دادەنرێت .

پاشا سێجۆنگ بە کارەکانی لە بەرەو پێشبردنی زانست و تەکنەلۆژیا و ناساندن و پەرەپێدانی ئابووریزانی، سەربازی ناسراوە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:سێجۆنگی مەزن
پۆل:فەرمانڕەواکانی جۆسۆن
پۆل:بوداییەکان کۆریا
پۆل:لەدایکبووانی ١٣٩٧
پۆل:مردووانی ١٤٥٠
پۆل:فەرمانڕەوا کۆرییەکانی سەدەی ١٥یەم
پۆل:خەڵکی سێئول
ئیلسۆنگی شیللا

پاشا **"ئیلسۆنگ"ی شیللا**،  لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ١٥٤ی زایینی مردووە. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ١٣٤ی زایینی تا ١٥٤ی زایینی بووە. حەوتەم پاشای شانشینی شیللابوو، یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا. زیاتر پێیەووترا **ئیلسۆنگ ئیساگوم**. **ئیساگوم** ناونیشانێکی بنەماڵەی شاھانەیەیی سەرەتای شیللا بوو. لە نەوەکانی دامەزرێنەری شیللا ھیۆکگۆسێیە، ناوی بنەماڵەیی پارک بوو. ڕاپۆرتەکان جیاواز بوون کە ئاخۆ کوڕە گەورەی پاشا یوریە، یان لەوانەیە پەیوەندییەکی دووری ھەبێت. توێژەرانی ئێستا باوەڕیان وایە کە ئەو نەوەی **یوری**یە. ھاوسەرگیری لەگەڵ شازادەخاتوونی ھۆزی پارک کرد.

## ئەمانەش ببینە
*سێ شانشینەکەی کۆریا
*فەرمانڕەواکانی کۆریا
*مێژووی کۆریا

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Ilseong of Silla

پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا
پۆل:مردووانی ١٣٤
پۆل:پاشاکانی سەدەی ٢ەم لە ئاسیا

پۆل:مردووانی ١٥٤
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٢ەم لە ئاسیا
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی دووەم
ئاداللای شیللا

پاشا **"ئاداللا"ی شیللا**،  لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ١٨٤ی زایینی مردووە. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ١٥٤ی زایینی تا ١٨٤ی زایینی بووە. ھەشتەم پاشای شانشینی شیللابوو، یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا. زیاتر پێیەووترا **ئاداللا ئیساگوم**. **ئیساگوم** ناونیشانێکی بنەماڵەی شاھانەیەیی سەرەتای شیللا بوو. لە نەوەکانی دامەزرێنەری شیللا ھیۆکگۆسێیە، ناوی بنەماڵەیی پارک بوو. کوڕە گەورەی پاشا ئیلسۆنگبوو دایکیشی لە ھۆزی پارک بوو. ھاوسەری گیری لەھەڵ کچی پاشا جیمای کرد، ئەمەش ئەکاتە پلە ھەشتی ھاوسەرگیری خزمایەتی. کۆتا پاشا بوو لە ھۆزی پارک بۆ فەرمانڕەوایەتیی شیللای سەرەتا. 

## ئەمانەش ببینە
*سێ شانشینەکەی کۆریا
*فەرمانڕەواکانی کۆریا
*مێژووی کۆریا

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Adalla of Silla

پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا
پۆل:مردووانی ١٨٤
پۆل:پاشاکانی سەدەی ٢ەم لە ئاسیا

پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٢ەم لە ئاسیا
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی دووەم
بۆلھیۆی شیللا

پاشا **"بۆلھیۆ"ی شیللا**،  لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ١٩٦ی زایینی مردووە. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ١٨٤ی زایینی تا ١٩٦ی زایینی بووە. نۆیەم پاشای شانشینی شیللابوو، یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا. زیاتر پێیەووترا **بۆلھیۆ ئیساگوم**. **ئیساگوم** ناونیشانێکی بنەماڵەی شاھانەیەیی سەرەتای شیللا بوو. لە نەوەکانی چوارەم پاشای شیللا تالھێیە، ناوی بنەماڵەیی سۆک بوو.

## ئەمانەش ببینە
*سێ شانشینەکەی کۆریا
*فەرمانڕەواکانی کۆریا
*مێژووی کۆریا

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Beolhyu of Silla

پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا
پۆل:مردووانی ١٩٦
پۆل:پاشاکانی سەدەی ٢ەم لە ئاسیا

پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی دووەم
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٢ەم لە ئاسیا
ئالچیۆن

**کیم ئالچیۆن** لە ٥٧٧ی زایینی لەدایکبووە و لە ٦٥٤ی زایینی مردووە. ئەندامی خێزانی شاھانەیی شیللابوو. بوو بە ھوارانگ لە تەمەنێکی گەنجا و بووە ژەنەڕاڵیکی بەناوبانگ.

## ژیاننامە
ئالچیۆن پاڵپشتی لە شازادەخاتوون **دیۆکمان** ئەکرد لە سیاسەت و جێگرتنەوەی تەختی پاشایەتی دوای مردنی باوکی، جینپیۆنگی شیللا. پاڵپشتی کیم ئالچیۆن بوو کە شازادەخاتوون دیۆکمان ببێ بە شاژن سیۆندۆکی شیللا. ژەنەڕاڵیکی دیاری سەردەمی سیۆندۆک بوو.

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Alcheon

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:خەڵکی شیللا
پۆل:ژەنەڕاڵەکانی کۆریا
پۆل:لەدایکبووانی ٥٧٧
پۆل:خەڵکی ئاسیا سەدەی ٧ەم
پۆل:مردووانی سەدەی ٧ەم
پۆل:مردووانی ٦٥٤
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی ٦ەم
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی ٧ەم
شیللای نوێ

**شیللای نوێ** یان **کۆتایی** (بە ھانگۆل: 후신라؛ بە ھانجا: 後新羅) یان **شیللای یەکخراوو** (بە ھانگۆل: 통일신라؛ بە ھانجا: 統一新羅)، دوای ئەوەی بایکجی ساڵی ٦٦٠ز گیرا و گۆگۆریۆ ساڵی ٦٦٨ز گیرا، ھەرسێ شانشینەکە یەکخرایەوە.

## سەرچاوەکان

*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Later Silla

پۆل:پاشایەتیە پێشووەکانی ئاسیا
پۆل:وڵاتانی پێشوو لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٦٦٨
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی دەیەی ٩٣٠
پۆل:ھەڵوەشانەکانی ٩٣٥
پۆل:شیللا
پۆل:وڵاتانی پێشوو لە مێژووی کۆریا
پۆل:دامەزرانەکانی ٦٦٨
پۆل:فەرمانڕەوا پێشووەکان لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی دەیەی ٦٦٠
بایکجیی نوێ

**بایکجی**ی**نوێ** یان **بایکجی**ی**کۆتایی** (بە ھانگۆل: 후백제؛ بە ھانجا: 後百濟)، یەکێک بوو لە کۆتا سێ شانشینەکەی کۆریا لەگەڵ ھوگۆگۆریۆ و شیللا. بەفەرمی لەلایەن ژەنەڕاڵێکی یاخیبووی شیللا، کیۆن ھۆن لە ٩٠٠ی زایینی دامەزرا. و لە ٩٣٦ی زایینی لەلایەن سوپای پاشا تایجۆی گۆریۆ ڕووخێنرا.

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Later Baekje

پۆل:پاشایەتیە پێشووەکانی ئاسیا
پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئاسیا
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٨٩٢
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی دەیەی ٩٣٠
پۆل:مێژووی کۆریا
پۆل:وڵاتانی پێشوو لە مێژووی کۆریا
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٩٠٠
پۆل:ھەڵوەشانەکانی ٩٣٦
پۆل:مێژووی کۆریای باشوور
باکومان

**باکومان** (バクマン。) بریتییە لە زنجیرە مانگایەکی ژاپۆنی لە نووسینی تسوگۆمی ئۆبا و وێنەکێشانی تاکیشی ئۆباتایە وە هەرووەها زنجیرەکە گۆڕدراوە بۆ ئەنیمێ  لە ساڵی ۲۰۱۰. چیرۆکەکەی باسی ماشیرۆ و تاکاجی دەکات کە بوون بە مانگاکا و دەیانەوێت یەکێک لە مانگاکانیان بگۆڕن بۆ ئەنیمێ تا ماشیرۆ هاوسەرگیری لە گەڵ میهۆی کچە هاوڕێی بکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:شۆنن مانگا
پۆل:مانگای ڤیز میدیا
پۆل:ئەنیمێ و مانگای کۆمیدی
پۆل:ئەنیمێی ڤیز میدیا
پۆل:مانگاکانی ٢٠٠٨
پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت
پۆل:ئەو مانگایانەی گۆڕدراوە بۆ فیلم
پۆل:زنجیرە مانگاکان
پۆل:مانگای شوئیشا
پۆل:زنجیرەیەکی ئەنیمەیشنی دەربارەی هەرزەکاران
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٠ دەستیان پێکردووە
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١١ دەستیان پێکردووە
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٢ دەستیان پێکردووە
پۆل:جەی.سی.ستاف
کۆتا سێ شانشینەکە

**کۆتا سێ شانشینەکەی کۆریا** (بە ھانگۆل: 후삼국시대 یان 후삼국 시대؛ بە ھانجا: 後三國時代)، لە ٨٩٢ی زایینی دامەزراوە تا ٩٣٦ی زایینی. پێکھاتبوو لە شیللا، (ھوبایکجی - "بایکجیی نو"ێ)، (ھوگۆگۆرۆ - "گۆگۆریۆی نوێ").

## ئەمانەش ببینە
*شیللا
*بایکجی
*تایبۆنگ
*ھوبایکجی
*سابۆلی نوێ
*کیۆن ھۆن/ کونگ یێ/ وانگگۆن

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Later Three Kingdoms

پۆل:ململانێکانی سەدەی ٩ەم
پۆل:ململانێکانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:مێژووی کۆریا
پۆل:سەدەی ١٠یەم لە کۆریا
پۆل:کۆتا سێ شانشینەکە
سابۆلی نوێ

**سابۆلی نوێ** یان **ھوسابۆل** (بە ھانگۆل: 후사벌؛ بە ھانجا: 後沙伐)، یەکێک بوو لە کۆتا سێ شانشینەکەی کۆریا، لەگەڵ ھوگۆگۆریۆ، ھوبایکجی و شیللا. لەلایەن شازادەی شیللا ژەنەڕاڵ پارک ئیۆنچانگ ساڵی ٩١٩ی زایینی دامەزراند.

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Later Sabeol

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:پاشایەتیە پێشووەکانی ئاسیا
پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئاسیا
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٩١٩
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی دەیەی ٩٢٠
پۆل:ھەڵوەشانەکانی ٩٢٩
پۆل:وڵاتانی پێشوو لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا
پۆل:وڵاتانی پێشوو لە مێژووی کۆریا
پۆل:مێژووی کۆریا
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٩١٧
پۆل:فەرمانڕەوا پێشووەکان لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا
جۆبونی شیللا

پاشا **"جۆبون"ی شیللا**، ناسراوو بە **جۆبون ئیساگوم** لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ٢٤٧ی زایینی مردووە. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ٢٣٠ی زایینی تا ٢٤٧ی زایینی بووە. یازدەیەم پاشای شانشینی شیللابوو، یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا. نەوەی بۆلھیۆ ئیساگوم بوو، و ئەندامی ھۆزی سۆک بوو. باوکی گۆلجۆنگ بوو. جۆبون ھاوسەرگیری لەگەڵ **خاتوو ئۆنگمۆ** کرد.

## ئەمانەش ببینە
*سێ شانشینەکەی کۆریا
*فەرمانڕەواکانی کۆریا
*مێژووی کۆریا

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Jobun of Silla

پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا
پۆل:مردووانی ٢٤٧
پۆل:پاشاکانی سەدەی ٣ەم لە ئاسیا

پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی سێیەم
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٣یەم لە ئاسیا
جۆسۆن

**شانشینی جۆسۆن** یان **جۆسیۆن، جۆسان، چوسان، چۆسۆن، چۆسون** (بە ھانگۆل: 대조선국؛ بە ھانجا: 大朝鮮國)، یەکێک بوو لە شانشینە مێژوویەکانی کۆریا، وە دوایین شانشینە دەبێت لەدوای دەستپێکردنی سەردەمی مۆدێرنی کۆریا لە ١٩١٠، لەلایەن لی سۆنگگێ دامەزرا، کە بەردەوام بوو بۆ ماوەی پێنج سەدە لە تەممووزی ١٣٩٢ی زایینی تا تشرینی یەکەمی ١٨٩٧ی زایینی. دواتر لە ١٢ی تشرینی یەکەمی ١٨٩٧ شانشینەکە ناوی لێنرا ئیمپڕاتۆریەتی کۆریا.

جۆسۆن لەلایەن پاشا تایجۆ و جیۆنگ دۆ جیۆنەوە دامەزرا.

## تێبینییەکان

## سەرچاوەکان

* 
* Dong-no Kim, John B. Duncan, Do-hyung Kim (2006), *Reform and Modernity in the Taehan Empire* (Yonsei Korean Studies Series No. 2), Seoul: Jimoondang Publishing Company

پۆل:پاشایەتیە پێشووەکانی ئاسیا
پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئاسیا
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٣٩٢
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٨٩٧
پۆل:خێزانی شاھانەی کۆریا
پۆل:بنەماڵەی ئی
پۆل:خانەدانی جۆسۆن
پۆل:وڵاتانی پێشوو لە مێژووی کۆریا
پۆل:دامەزرانەکانی ١٣٩٢ لە ئاسیا
پۆل:ھەڵوەشانەکانی ١٨٩٧ لە ئاسیا
پۆل:خێزانی یی
چۆمھێی شیللا

پاشا **"چۆمھێ"ی شیللا**، زیاتر بە ناونیشانەکەی ناسراوو بوو **چۆمھێ ئیساگوم** لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ٢٦١ی زایینی مردووە. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ٢٤٧ی زایینی تا ٢٦١ی زایینی بووە. دوازدەیەم پاشای شانشینی شیللابوو، یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا. لە بنەماڵەی سۆک بوو، وە برا بچووکی پاشای پێشوو جۆبونبوو.

## ئەمانەش ببینە
*سێ شانشینەکەی کۆریا
*فەرمانڕەواکانی کۆریا
*مێژووی کۆریا

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Cheomhae of Silla

پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا
پۆل:مردووانی ٢٦١
پۆل:پاشاکانی سەدەی ٣ەم لە ئاسیا

پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٣یەم لە ئاسیا
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی سێیەم
میچوی شیللا

پاشا **"میچو"ی شیللا**، سێزدەیەم پاشای شانشینی شیللابوو، لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ٢٨٤ی زایینی مردووە. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ٢٦٢ی زایینی تا ٢٨٤ی زایینی بووە. یەکەم کەس بوو لە ھۆزی کیم کە تەختی پاشایەتی وەربگرێ و ببێتە پاشای شیللا، ئەم ھۆزە زۆربەی پشکی پاشایەتی بەرکەوتبوو لە شیللای نوێ. کوڕی کیم کودۆی ژەنەڕاڵی شیللا بوو.

## ئەمانەش ببینە
*سێ شانشینەکەی کۆریا
*فەرمانڕەواکانی کۆریا
*مێژووی کۆریا

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Michu of Silla

پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا
پۆل:مردووانی ٢٨٤
پۆل:پاشاکانی سەدەی ٣یەم لە ئاسیا
پۆل:ھۆزی کیم لە گیۆنگجو

پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٣یەم لە ئاسیا
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی سێیەم
ھۆلھێی شیللا

پاشا **"ھۆلھێ"ی شیللا**، لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ٣٥٦ی زایینی مردووە. زیاتر پێیەووترا **ھۆلھێ ئیساگوم**. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ٣١٠ی زایینی تا ٣٥٦ی زایینی بووە. پازدەیەم پاشای شانشینی شیللابوو. ئەندامی لایەنگرانی ھۆزی سۆک بوو، کە پشکی زۆربەی پۆستی پاشایەتی شیللای زووی وەرگرتبوو. بەپێی سامگووک ساگی کوڕی ژەنەڕاڵ ئورۆ بوو، کە کوڕی نێھێی ئیساگومبوو.

## ئەمانەش ببینە
*سێ شانشینەکەی کۆریا
*فەرمانڕەواکانی کۆریا
*مێژووی کۆریا

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Heulhae of Silla

پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا
پۆل:مردووانی ٣٥٦
پۆل:پاشاکانی سەدەی ٤ەم لە ئاسیا

پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٤ەم لە ئاسیا
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی چوارەم
گیریمی شیللا

پاشا **"گیریم"** یان **"کیریم"ی شیللا**، لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ٣١٠ی زایینی مردووە. ھەندێ جار بە **گیریپ/کیریپ** یان **گیگو** بانگئەکرا. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ٢٩٨ی زایینی تا ٣١٠ی زایینی بووە. پازدەیەم پاشای شانشینی شیللابوو. بەپێی سامگووک ساگی نەوەی یان نەوەی مەزنی پاشا جۆبون بووە.

## ئەمانەش ببینە
*سێ شانشینەکەی کۆریا
*فەرمانڕەواکانی کۆریا
*مێژووی کۆریا

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Girim of Silla

پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا
پۆل:مردووانی ٣١٠
پۆل:پاشاکانی سەدەی ٣یەم لە ئاسیا
پۆل:پاشاکانی سەدەی ٤ەم لە ئاسیا

پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٣یەم لە ئاسیا
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٤ەم لە ئاسیا
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی سێیەم
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی چوارەم
بیدام

**بیدام** یان **پیدام**، لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ٢٦ی شوباتی ٦٤٧ی زایینی مردوو. شۆڕشگێڕێکی یاخیبوو لە دژی شاژن سیۆندۆکی شیللا. ئەو سانگدێدونگ بوو کە (상대등|پۆستێکی باڵا بوو لە حکوومەتدا، لەماوەی کۆتایی فەرمانڕەوایەتیی شاژن سیۆندۆک. وردەکاری دەربارەی لەدایکبوون و دەستکەوتەکانی نادیارن یان ئاڵۆزن.

## ئەمانەش ببینە
*شاژن سیۆندۆکی شیللا
*سێ شانشینەکەی کۆریا
*کیم یو-شین
*مێژووی کۆریا
*پێڕستی پاشاکانی کۆریا
*شاژن سیۆندۆک (زنجیرەی تەلەفزیۆنی)

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Bidam

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مردووانی ٦٤٧
پۆل:خەڵکی شیللا
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی ٧ەم
گەل

**گەل** یا **خەڵک** یا **مەردم** بە کۆی چەن کەس ئەوترێ کە (وەک چۆن لە قەوم و میللەتیشدا وایە) وەکوو تەواوێتییەک ڕەچاو بکرێن. بۆ نموونە گەلی عەرەب داگری ھەموو عەرەبەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوینە لە وڵاتە جیاجیاکاندا. گەلێ کە سەر بە وڵات یان دەوڵەتێکی تایبەت بێ نەتەوە یان میللەتی پێ ئەوترێ، و گەلێکیش کە تاکەکانی یەک ڕەچەڵەک یان یەک کولتوور یان یەک ئایینیان بێ قەوم یان گرووپی ڕەگەزی پێ ئەوترێ.

## وشەڕەتناسی
وشەی «گەل» لە ڕیشەی ھیندوئەورووپاییی  و  و ڕیشەی پرۆتۆئێرانیی  ەوەیە کە بە مانای گردبوونەوە و کۆبوونەوە و گەڕانە. پاری  سەرەتا بووە بە  و پاشان بە ، یانی: gart بووە بە gard بووە بە gal. وشەی «گەلە»ش کە بە مانای کۆمەڵێک حەیوانە بە یەکەوە، ھەر لێرەوە ھاتووە. 

وشەی «خەڵک»یش ھەر ئەو «خلق»ەی عەرەبییە. «مەردم»یش وشەیەکی فارسییە و پەیوەندیی بە «مرۆڤ» و «مرۆ» و ھەروەھا «مەرگ» و «مردن»ەوە ھەیە و ھاوڕیشەی وانە.

## سەرچاوەکان

پۆل:گەل
پۆل:مرۆڤەکان
پۆل:مرۆڤ
پۆل:تاکەکان
پۆل:کورد
پۆل:کوردستان
یورێی شیللا

پاشا **"یورێ"ی شیللا**، لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ٢٨٤ی زایینی مردووە. ھەروەھا ناسراوو بە "یوری" یان ناونیشانی فەرمی "یورێ ئیساگوم" ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ٢٨٤ی زایینی تا ٢٩٨ی زایینی بووە. چواردەیەم پاشای شانشینی شیللابوو، لە ھۆزی سۆک و کوڕی پاشا جۆبونبوو، بەڵام دایکی لە ھۆزی پارک بوو و لە نەوەکانی پارک ھیۆکگۆسێی بوو.

## ئەمانەش ببینە
*سێ شانشینەکەی کۆریا
*فەرمانڕەواکانی کۆریا
*مێژووی کۆریا

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Yurye of Silla

پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا
پۆل:مردووانی ٢٩٨
پۆل:پاشاکانی سەدەی ٣یەم لە ئاسیا

پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٣یەم لە ئاسیا
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی سێیەم
تایجۆی جۆسۆن

پاشا **"تایجۆ"ی جۆسۆن**، لە ۱۱ی تشرینی یەکەمی ۱۳۳٥ی زایینی لە ھامھونگ، پارێزگای ھامگیۆنگ لەدایکبووە و لە ٢٤ی ئایاری ١٤٠٨ی زایینی لە چاندۆکگونگ، شانشینی جۆسۆن مردووە. یەکەم پاشا و دامەزرێنەری شانشینی جۆسۆن بوو، ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ٥ی ئابی ١٣٩٢ی زایینی تا ١٤ی تشرینی یەکەمی ١٣٩٨ی زایینی بووە.  ناوی کاتی لەدایکبوونی بریتی بوو لە **یی سۆنگ گێ** یان **لی سیۆنگ گای** دواتر گۆڕی بۆ **ئی دان**. یەکەم بەرپرسیار بوو لە خستنی گۆریۆ و دامەزراندنی شانشینی جۆسۆنی  لە کۆریا و بووە یەکەم پاشای شانشینەکە. و لەساڵی ۱٨۹۹ی زایینی ئیمپراتۆر گۆجۆنگ پلەی پاشمەرگەی بەرزکردەوە بۆ ئیمپراتۆر.

باوکی ئی جا چون تەنها بەرپرسێکی ئاسایی مەغۆل بوو، بەڵام ئەو لە ڕەچەڵەکی کۆری بوو، هەروەها باپیریشی یی چون کۆری بوو. لی سیۆنگ گای بوو بە ئەندام لە سوپای شانشینی گۆریۆ ، و لەوەوە بەرز ئەبووەوە تا دەستی گرت بەسەر تەختدا لە ساڵی ۱۳۹۲. و لە ساڵی ۱۳۹٨ پاشا تایجۆ وازی لە دەسەڵات هێنا، و لەساڵی ۱٤۰٨ مرد لەکاتی شەڕی نێوان کوڕەکانی پاشا جیونگجۆنگ و پاشا تایجۆنگ.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Taejo of joseon 
*ویکیپیدیای عەرەبی؛ تايجو ملك جوسون

پۆل:فەرمانڕەواکانی جۆسۆن
پۆل:لەدایکبووانی ١٣٣٥
پۆل:مردووانی ١٤٠٨
پۆل:خەڵکی گۆریۆ
پۆل:خەڵکی کۆری بەڕەگەز چینی
پۆل:ژەنەڕاڵەکانی کۆریا
پۆل:پاشاکانی سەدەی ١٤یەم لە ئاسیا
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی ١٤یەم
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٤یەم لە ئاسیا
پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر
پۆل:فەرمانڕەوا کۆرییەکانی سەدەی ١٤یەم
ڕۆماجی

**رۆماجی** (بەژاپۆنی: ローマ字) بریتییە لە بەکار هێنانی پیتە لاتینییەکان بۆ نوسینی زمانی ژاپۆنی کە لەکاتی ئاسایدا بە پیتی لوگوگرامی دەنوسرێ (کانجی) وە پیتە لەتکراوەکان (کانا). رۆمانجی بەکاردێت بۆ ئاسانکردنی خوێندنەوەی نوسراوە ژاپۆنییەکان بۆ ئەوانەی زمانەکە نازانن، وەک ناوەکانی شەقامەکان و پاسپۆرتی گەشت کردن، وە فەرهەنگەکان و کتێبەکانی قوتابخانە بۆ بییانییەکان. وشەی "رومدزی" هەندێ جار بەهەڵە دەنوسرێ "رۆمانجی".

پێنج پیتە دەنگییەکانی زمانی ئینگلیزی بەکار دەهێنرێت بۆ دەربڕینی دەنگە ژاپۆنییەکان 
* a دەخوێنرێتەوە وەک لە وشەی "father" ئینگلیزی.
* i دەخوێنرێتەوە وەک لە وشەی "fett" ئینگلیزی.
* u دەخوێنرێتەوە وەک لە وشەی "روح" عەرەبی، بەڵام بێ سوڕانی لێو.
* e دەخوێنرێتەوە وەک لە وشەی  "get" ئینگلیزی.
* o دەخوێنرێتەوە وەک لە وشەی "old" ئینگلیزی.
رۆمانجی زیاتر بەکار دێت بۆ پیتە ژاپۆنییەکان لەسەر کۆمپیتەر و چارەسەر کردنی وشەکان (سەیرکە زمانی ژاپۆنی و کۆمپیتەر)، بۆیە زۆربەی ژاپۆنییەکان دەتوانن بەکاری بهێنن.

## جیاوازی بەکارهێنان

پۆل:سیستمی نوسینی ژاپۆنی
درەختی خێزانیی پاشاکانی شیللا

شیللا لە ٥٧ی پێش زایینی دامەزراوە تا ٩٣٥ی زایینی، یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا، ھەر لە زووەوە شیللا لەلایەن بنەماڵەکانی پارک، سیۆک و کیم فەرمانڕەوایەتی کراوە. فەرمانڕەواکانی شیللا ناونیشانی جۆراوجۆریان ھەبووە، وەک *ئیساگوم*، *ماریپکام*، *دایوانگ*. وەک ھەندێک پاشاکانی بایکجی ھەندێکیان خۆیان بە ئیمپراتۆر ناوزەند ئەکرد.

## ئەمانەش ببینە
*درەختی خێزانیی پاشاکانی گۆریۆ
*درەختی خێزانیی پاشاکانی جۆسۆن
نێمولی شیللا

پاشا **"نێمول"ی شیللا**، لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ٤٠٢ی زایینی مردووە. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ٣٥٦ی زایینی تا ٤٠٢ی زایینی بووە. حەڤدەیەم پاشای شانشینی شیللابوو. برازای پاشا میچوبوو. ھاوسەرگیری لەگەڵ کچی میچو، خاتوو بۆبان کرد. نێمول ھەڵگری ناونیشانی **ئیساگوم**بوو. 

## ئەمانەش ببینە
*سێ شانشینەکەی کۆریا
*فەرمانڕەواکانی کۆریا
*پێرستی خەڵکی شیللا

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Naemul of Silla

پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا
پۆل:مردووانی ٤٠٢
پۆل:پاشاکانی سەدەی ٤ەم لە ئاسیا
پۆل:پاشاکانی سەدەی ٥ەم لە ئاسیا

پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٤ەم لە ئاسیا
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٥ەم لە ئاسیا
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی چوارەم
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی پێنجەم
شیلسۆنگی شیللا

پاشا **"شیلسۆنگ"ی شیللا** یان **شیلجو/شیلگوم** یان **سیلسۆنگ/سیلسیۆنگ**، لەدایکبوونی نادیارە بەڵام لە ٤١٧ی زایینی مردووە. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ٤٠٢ی زایینی تا ٤١٧ی زایینی بووە. ھەژدەیەم پاشای شانشینی شیللابوو. کوڕی ژەنەڕاڵ (کیم دایسۆجی)ی برا بچووکی پاشا میچوبوو. بەپێی سامگووک یوسا ناونیشانی (ماریپکان) بوو، وە بەپێی سامگووک ساگی ناونیشانی (ئیساگوم) بوو.

## ئەمانەش ببینە
*سێ شانشینەکەی کۆریا
*پێڕستی پاشاکانی کۆریا
*پێرستی خەڵکی شیللا

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Silseong of Silla

پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا
پۆل:مردووانی ٤١٧
پۆل:پاشاکانی سەدەی ٥ەم لە ئاسیا

پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٥ەم لە ئاسیا
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی چوارەم
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی پێنجەم
ئەمازۆن ڤیدیۆ

**ئەمازۆن ڤیدیۆ** دابەشکارێکی  دیجیتاڵە لەلایەن ماڵپەڕی ئەمازۆنەوە پەرەیپێداوە و خاوەندارییەتی دەکرێت. خزمەتگوزارییەکە بۆ کڕین و بەکرێگرتنی فیلم و بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان و زنجیرەکان. بۆ بەکارهێنانی تەواوی خزمەزگوزارییەکانی ئەمازۆن ڤیدیۆ بەکارهێنەر دەبێت خاوەن هەژماری کڕاوبێت بۆئەوەی دەستی بگات بە تەواوی فیلم و بەرهەمەکان. ئەمازۆن ڤیدیۆ بۆیەکەمینجار لە ٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦ وەشانکرا و تاکوو ئێستاش بەچالاکی ماوەتەوە. 

## بەستەری دەرەکی
* ئەمازۆن ڤیدیۆ.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ماڵپەڕی ئەمازۆن
پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٦ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:نەرمامێرەکانی پلەیستەیشن ٤
پۆل:نەرمامێرەکانی ئێکس بۆکس وەن
پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس
پۆل:نەرمامێرەکانی پلەیستەیشن ٣
پۆل:خزمەتگوزارییەکانی بەشداریکردنی ڤیدیۆ لەسەر داواکاری
پۆل:نەرمامێرەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠
پۆل:نەرمەکاڵای پلەیستەیشن ٥
پۆل:نەرمەکاڵای ئێکس بۆکس سێرێس ئێکس و ئێس
پۆل:خزمەتگوزاری پەخشی تەلەڤزیۆنی ئینتەرنێت