open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دانا ئەحمەد مەجید

**دانا ئەحمەد مەجید** (لەدایکبووی ١٩٥٦) لە ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ەوە ڕێکخەری بزووتنەوەی گۆڕانە بە وەکالەت. ئەندامی دامەزرێنەری بزووتنەوەکە بووە و پارێزگاری سلێمانی (٢٠٠٥–٢٠٠٩) و بەڕێوەبەری گشتیی ئاسایشی ھەرێم (٢٠٠٣–٢٠٠٥) بووە.

## ژیانی
دانا ئەحمەد مەجید ساڵی ١٩٥٦ لە گەڕەکی مەڵکەندی لەدایکبووە، قۆناغەکانی خوێندنی لە چەند ناوچەیەکی جیاوازی ھەرێمی کوردستان و عێراق تەواو کردووە.

لە ساڵی ١٩٧٤ لە ھێزی ئەزمەڕ بووەتە پێشمەرگە، لە ساڵی ١٩٧٨ لەسەر داوای ڕێکخستن چووەتە شاخ و ماوەیەک لەگەڵ سەرکردایەتی بووە لە قەندیل، دواتر ڕاسپێردراوە بۆ دروستکردنی ھەرێمێک لە ناوچەی ڕەواندز و ھەریر.

لە ساڵی ١٩٧٩ بووە بە فەرماندەی کەرتی یەک لە ھەرێمی ٥٩ی دۆڵەڕوت. لە ساڵی ١٩٨٠ لەگەڵ ٩ کەسی تردا خولێکی سەربازییان لە لوبنان تەواو کردووە. ساڵی ١٩٨١ بووەتە سەرتیپی ٣١ی سلێمانی، دوای شەھیدکردنی شەماڵی باخ و لەسەر داوای نەوشیروان مستەفا بووەتە سەرتیپی ٩٣ی کۆیە. ساڵی ١٩٨٤ بووەتە سەرتیپی ٢٣ی سوورداش. لە ساڵی ١٩٨٥ بووەتە سەرتیپی ٢٥ی خاڵخاڵان.

دانا ئەحمەد لە ساڵانی ١٩٨٦ تا ١٩٨٨ لێپرسراوی پەیوەندییەکانی یەکێتی بووە لە ناوخۆی وڵات. دوای شاڵاوەکانی ئەنفال، بووەتە لێپرسراوی پەیوەندییەکانی یەکێتی لەگەڵ ئێران و تا ڕاپەڕینی ساڵی ١٩٩١ لە کرماشان بووە.

لە ساڵانی ١٩٩٣ تا ٢٠٠١ لێپرسراوی پەیوەندییەکانی یەکێتی بووە لە سووریا، دواتر ڕاسپێردراوە بۆ سەرپەرشتیکردنی یەیوەندییەکان لەگەڵ ئێران.

لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣ بووەتە بەڕێوەبەری گشتیی ئاسایشی ھەرێم بە پلەی وەزیر و تا ٣١ی نیسانی ٢٠٠٥ بەردەوام بووە. دواتر بووەتە پارێزگاری سلێمانی و تا کۆتایی ٢٠٠٩ بەردەوام بووە.

بەھۆی پشتیوانیکردنی بۆ بزووتنەوەی گۆڕان، لە ساڵی ٢٠١١ چووەتە دەرەوەی وڵات، لە تەممووزی ٢٠٢٤ گەڕاوەتەوە، لە ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ عومەر سەید عەلی بریکارنامەی بۆ کردووە لە کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان بۆ پیادەکردنی دەسەڵاتەکانی ڕێکخەری گشتی بە وەکالەت. بەھۆی ئەو بریکارنامەیە، لە ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ گردی زەرگەتە داخرا و ڕۆژی دواتر لە ھۆڵێکی بۆنەکانی سلێمانی دەسەڵاتەکانی ڕادەستکرا.

## سەرچاوەکان
* گەشتی ھەواڵەکانی ٨ی تۆڕی ھەواڵی کوردی لە ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤

پۆل:زیندووان
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:خەڵکی سلێمانی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦
پۆل:پارێزگارانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
پۆل:ئەندامانی پێشووی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
پۆل:شۆڕشگێڕە کوردەکان
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:سیاسییەکانی بزووتنەوەی گۆڕان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧
شەڕی پاسفیک

**شەڕی پاسفیک** () بەشێک بوو لە شەڕی جیهانیی دووەم کە لە نێوان هێزەکانی هاوپەیمانان و ژاپۆن لە ناوچەی ئۆقیانووسی هێمندا ڕوویدا.

## سەرچاوەکان
لەسەر شەڕ

**لەسەر شەڕ** () کتێبێکی سەربازییە کە لەلایەن کارل ڤۆن کلاوزەڤیتزی ستراتیژیستی پروسیاییەوە نووسراوە.

## سەرچاوەکان
شەڕی کۆتاییی شەڕەکان

**شەڕی کۆتایی شەڕەکان** () دەستەواژەیەکە کە بۆ وەسفکردنی شەڕی جیهانیی یەکەم بەکارهێنراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:جەنگی جیھانیی یەکەم
شەڕ و شەڕ

**شەڕ و شەڕ** () ڕۆمانێکی نووسەری مەجارستانی لاسلۆ کراسناهۆرکاییە کە لە ساڵی ١٩٩٩دا بڵاوکراوەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕۆمانەکانی ١٩٩٩
شەڕ شەڕ شەڕ

**شەڕ شەڕ شەڕ** () گۆرانییەکی گرووپی مۆسیقای ڕۆکی بەریتانی Dire Straits کە لە ساڵی ١٩٨٥دا بڵاوکراوەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەلبومەکانی ١٩٧١
شەڕی سەربەخۆییی مەکسیک

**شەڕی سەربەخۆییی مەکسیک** () شەڕێکی سەربەخۆیی بوو کە لە نێوان ساڵانی ١٨١٠ تا ١٨٢١ لە نێوان مەکسیک و ئیمپراتۆریەتی ئیسپانیادا ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:شەڕەکانی مەکسیک
شەڕی نیمچەدوورگە

**شەڕی نیمچەدوورگە** () ململانێی نێوان فەڕەنسا و ھاوپەیمانی ھێزەکانی ئیسپانیا و پورتوگال بوو لەسەر کۆنترۆڵکردنی نیمچەدوورگەی ئیبەری. شەڕەکە کاتێک دەستی پێکرد کە سوپای فەڕەنسا لە ساڵی ١٨٠٧دا ھێرشی کردە سەر پورتوگال و لە ساڵی ١٨٠٨ ئیسپانیا و بەردەوام بوو تا شەش ھاوپەیمانی لە ساڵی ١٨١٤دا ناپلیۆنیان شکست پێھێنا.

خەباتی ئیسپانیا بۆ ڕزگاری، یەکێک بوو لە یەکەمین شەڕە نەتەوەییەکان و سەرھەڵدانی شەڕێکی گەریلایی بەرفراوان. کاتێک داگیرکاری فەڕەنسا ئیدارەی ئیسپانیای شکاند، کە بوو بە جەنگێکی دەسەڵاتی ناوچەیی (لە ساڵی ١٨١٠ حکوومەتی نیشتمانی پێکھێنرابووەوە لە کادیز  و خۆی کۆکردەوە بەڵام بەھۆی گەمارۆیەکی توندەوە کە بەھۆی شێوەی تایبەتی شارەکەوە دروست بوو، نەیتوانی بەسەربازکردن بکات یان ڕاھێنان بکات یان چەکدار بکات)، شکستی ناپلیۆن لە ئارامکردنەوەی گەلی ئیسپانیا ڕێگەی بە ئیسپانیا، بەریتانیا، و پورتوگالی دا ھێزەکان بۆ ئاسایشی پورتوگال و شەڕکردن دژی ھێزەکانی فەڕەنسا لە بەرەکاندا لە کاتێکدا گەریلاکانی ئیسپانیا خوێنیان لە داگیرکەران وشک کرد. بەھۆی ھەماھەنگی ھەوڵەکانیانەوە، ھێزە ڕێکوپێک و ناڕێکەکانی ھاوپەیمانان توانیان ڕێگری لە مارشاڵەکانی ناپلیۆن بکەن کە کاونتییە یاخیبووەکانی ئیسپانیا ملکەچ بکەن.

## سەرچاوەکان

پۆل:شەڕەکانی فەڕەنسا
پۆل:شەڕەکانی ئیسپانیا
پۆل:شەڕەکانی شانشینی یەکگرتوو
شەڕی پێلۆپۆنیسۆس

**شەڕی پێلۆپۆنیسۆس** () شەڕێکی یۆنانی کۆن بوو کە لە نێوان ساڵانی ٤٣١ تا ٤٠٤ پێش زایین لە نێوان ئەسینا و سپارتادا ڕوویدا.

## سەرچاوەکان
شەڕی ناوخۆییی ئینگلتەرا

**شەڕی ناوخۆییی ئینگلتەرا** () زنجیرەیەک شەڕی ناوخۆیی بوو کە لە نێوان ساڵانی ١٦٤٢ تا ١٦٥١ لە نێوان پارلەمانتارەکان و شالایەنەکاندا لە ئینگلتەرا ڕوویدا.

## سەرچاوەکان
شەڕی ئینگلۆ-ئەفغانی

**شەڕی ئینگلۆ-ئەفغانی** () زنجیرەیەک شەڕ بوو کە لە نێوان بەریتانیای مەزن و ئەفغانستاندا لە سەدەی نۆزدەهەم و بیستەمدا ڕوویدا.

## سەرچاوەکان
شەڕی جەزائیر

**شەڕی جەزائیر** () شەڕێکی سەربەخۆیی بوو کە لە نێوان ساڵانی ١٩٥٤ تا ١٩٦٢ لە نێوان جەزائیر و فەرەنسادا ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:شەڕەکانی فەڕەنسا
پۆل:شەڕی جەزائیر
شەڕی ناوخۆییی چین

**شەڕی ناوخۆییی چین** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە نێوان حزبی کۆمۆنیستی چین و حزبی کوومینتانگدا لە ساڵانی ١٩٢٧ تا ١٩٤٩ ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:شەڕەکانی کۆماری گەلی چین
شەڕی ناوخۆییی نایجیریا

**شەڕی ناوخۆییی نایجیریا** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە نێوان حکومەتی نایجیریا و کۆماری جیابووەوەی بیافرادا لە ساڵانی ١٩٦٧ تا ١٩٧٠ ڕوویدا.

## سەرچاوەکان
شەڕی ناوخۆییی سۆماڵ

**شەڕی ناوخۆییی سۆماڵ** () شەڕێکی ناوخۆیی درێژخایەنە کە لە ساڵی ١٩٩١ەوە لە سۆماڵدا بەردەوامە.

## سەرچاوەکان
شەڕی ناوخۆییی یۆنان

**شەڕی ناوخۆییی یۆنان** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە نێوان حکومەتی یۆنان و بەرەی ڕزگاریخوازی نیشتمانیدا لە ساڵانی ١٩٤٦ تا ١٩٤٩ ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:یۆنان لە ١٩٤٦
پۆل:شەڕەکانی یۆنان
پۆل:شەڕەکانی شانشینی یەکگرتوو
پۆل:شەڕەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:شەڕی سارد
شەڕی ناوخۆییی ناورو

**شەڕی ناوخۆییی نائوروو** () شەڕێکی ناوخۆیی کورتخایەن بوو کە لە ساڵی ٢٠٢٠ لە نائوروودا ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:شەڕەکانی ئەڵمانیا
شەڕی ناوخۆییی ڕواندا

**شەڕی ناوخۆییی ڕواندا** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە نێوان حکومەتی ڕواندا و بەرەی پاتریۆتیکی ڕواندادا لە ساڵانی ١٩٩٠ تا ١٩٩٤ ڕوویدا.

## سەرچاوەکان
شەڕی ناوخۆییی لیبیریا

**شەڕی ناوخۆییی لیبیریا** () دوو شەڕی ناوخۆیی بوون کە لە لیبیریادا لە ساڵانی ١٩٨٩ تا ١٩٩٧ و ١٩٩٩ تا ٢٠٠٣ ڕوویاندا.

## سەرچاوەکان

پۆل:پەڕەکانی ڕوونکردنەوە
شەڕی ناوخۆییی کۆلۆمبیا

**شەڕی ناوخۆییی کۆڵۆمبیا** () شەڕێکی ناوخۆیی درێژخایەن بوو کە لە ساڵی ١٩٦٤ەوە تا ٢٠١٦ لە کۆڵۆمبیادا بەردەوام بوو.

## سەرچاوەکان
شەڕی ناوخۆییی کەنەدا

**شەڕی ناوخۆییی کەنەدا** () ڕووداوێکی مێژوویی نییە و شەڕی ناوخۆیی لە کەنەدادا ڕووی نەداوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:پەڕەکانی ڕوونکردنەوە
شەڕی ناوخۆییی سوودان

**شەڕی ناوخۆییی سودان** () دوو شەڕی ناوخۆیی گەورە بوون کە لە نێوان باکوور و باشووری سوداندا لە ساڵانی ١٩٥٥ تا ١٩٧٢ و ١٩٨٣ تا ٢٠٠٥ ڕوویاندا.

## سەرچاوەکان
شەڕی ناوخۆییی سالڤادۆر

**شەڕی ناوخۆییی ئێلسالڤادۆر** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە نێوان حکومەتی ئێلسالڤادۆر و بەرەی فارابوندۆ مارتی بۆ ڕزگاریی نیشتمانیدا لە ساڵانی ١٩٧٩ تا ١٩٩٢ ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئێلسالڤادۆر لە سەدەی ٢٠ەم
پۆل:شەڕی سارد
پۆل:ململانێکانی ١٩٨٦
شەڕی ناوخۆییی ئەرژەنتین

**شەڕە ناوخۆییەکانی ئەرجەنتین** () کۆمەڵێک شەڕی ناوخۆیی بوون کە لە سەدەی ١٩دا لە ئەرجەنتیندا ڕوویاندا.

## سەرچاوەکان
شەڕی ناوخۆییی ساموا

**شەڕی ناوخۆییی ساموا** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە ساڵانی ١٨٩٩ تا ١٩٠٠ لە ساموادا ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:شەڕەکانی ئەڵمانیا
پۆل:شەڕەکانی شانشینی یەکگرتوو
پۆل:شەڕەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
شەڕی ناوخۆییی باشووری سوودان

**شەڕی ناوخۆییی باشووری سودان** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە ساڵی ٢٠١٣ەوە تا ٢٠٢٠ لە باشووری سوداندا بەردەوام بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:پاکتاویی ڕەگەزی
شەڕی ناوخۆییی جیبوتی

**شەڕی ناوخۆییی جیبووتی** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە نێوان حکومەتی جیبووتی و بەرەی ڕزگاریخوازی ئافاردا لە ساڵانی ١٩٩١ تا ١٩٩٤ ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ململانێکانی ١٩٩١
پۆل:ململانێکانی ١٩٩٤
پۆل:شەڕەکانی فەڕەنسا
شۆڕشی ئەڵمانیا (١٩١٨-١٩١٩)

**شەڕی نێوخۆیی ئەڵمانیا** () شەڕێکی نێوخۆیی دیاریکراو لە ئەڵمانیای مۆدێرندا ڕووی نەداوە، بەڵام لە مێژوودا ملمڵانێی نێوخۆیی هەبووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەڵمانیا لە ١٩١٩
پۆل:کۆمۆنیزم لە ئەڵمانیا
پۆل:شۆڕشی کۆمۆنیستەکان
پۆل:ململانێکانی ١٩١٨
پۆل:پێکدادانەکان لە ١٩١٩
پۆل:شەڕەکانی ئەڵمانیا
شەڕی ناوخۆییی ئۆرۆگوای

**شەڕی ناوخۆییی ئۆرۆگوای** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە نێوان حزبی کۆلۆرادۆ و حزبی بلانکۆدا لە ساڵانی ١٨٣٩ تا ١٨٥١ ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:شەڕەکانی فەڕەنسا
پۆل:شەڕەکانی شانشینی یەکگرتوو
شەڕی ناوخۆییی جۆرجیا

**شەڕی ناوخۆییی جۆرجیا** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە دوای سەربەخۆیی جۆرجیا لە یەکێتی سۆڤیەت لە ساڵانی ١٩٩١ تا ١٩٩٣ ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:گورجستان لە ١٩٩٣
پۆل:کێشەی ئەبخازیا و گورجستان
پۆل:ململانێکانی ١٩٨٨
پۆل:ململانێکانی ١٩٨٩
پۆل:ململانێکانی ١٩٩١
پۆل:شەڕەکانی ڕووسیا
شەڕی ناوخۆییی باکووری یەمەن

**شەڕی ناوخۆییی باکووری یەمەن** () لە یەمەن بە **شۆڕشی ٢٦ی ئەیلوول**یش ناسراوە، شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە باکووری یەمەن لە ساڵی ١٩٦٢ تا ١٩٧٠ لە نێوان لایەنگرانی شانشینی موتەوەکیلی و پشتیوانانی کۆماری عەرەبیی یەمەن ڕوویدا. شەڕەکە بە کودەتایەک دەستی پێکرد کە لە ساڵی ١٩٦٢ لەلایەن کۆمارییە شۆڕشگێڕەکانەوە بە سەرکردایەتی سوپا و لەژێر فەرماندەیی عەبدوڵڵا سەلال ئەنجامدرا. ئەو پاشا و ئیمامی تازە تاجدراو محەممەد بەدری لە تەخت ھێنایە خوارەوە و یەمەنی وەک کۆمارییەک لەژێر سەرۆکایەتیی خۆیدا ڕاگەیاند. حکوومەتەکەی کۆیلایەتی لە یەمەن ھەڵوەشاندەوە. ئیمام ھەڵھات بۆ سەر سنووری عەرەبستانی سعوودی، لەوێ پشتیوانیی جەماوەری لە ھۆزە زەیدییەکانی باکوور کۆکردەوە بۆ گرتنەوە دەستی دەسەڵات، و ململانێکە بە خێرایی پەرەی سەند بۆ شەڕێکی ناوخۆیی بەرفراوان.

لە لایەنی پاشایەتییەوە، ئوردن، عەرەبستانی سعوودی، و ئیسرائیل ھاوکاریی سەربازییان دابین کرد، و بەریتانیاش پشتیوانیی نھێنیی پێشکەش کرد. کۆمارییەکان لەلایەن میسرەوە (کە ئەوکات بە فەرمی بە کۆماری عەرەبیی یەکگرتوو) پشتیوانی دەکران و فڕۆکەی جەنگییان لە یەکێتیی سۆڤیەتەوە پێدەدرا. ھەروەھا ھەردوو ھێزی بیانیی ناڕێکخراو و ئاساییش بەشداربوون. سەرۆکی میسر جەمال عەبدولناسر بە ٧٠ ھەزار سەربازی میسری و چەکەوە پشتیوانی لە کۆمارییەکان کرد. سەرەڕای چەندین ھەڵمەتی سەربازی و کۆنگرەی ئاشتی، شەڕەکە لە ناوەڕاستی ساڵانی شەستەکاندا گەیشتە چەقبەستن. پابەندبوونی میسر بە شەڕەکەوە بە زیانبەخش دادەنرێت بۆ ئاستی توانای سەربازیی لە شەڕی شەش ڕۆژەی حوزەیرانی ١٩٦٧ دژی ئیسرائیل. ھەرکە شەڕی شەش ڕۆژە دەستی پێکرد، ناسر ھێشتنەوەی بەشداریی سوپاکەی لە یەمەن بە قورستر زانی و دەستی بە کشانەوەی ھێزەکانی کرد. لادانی سەرسووڕھێنەری سەلال لە ٥ی تشرینی دووەم لەلایەن ناڕازییەکانی یەمەنەوە، کە لەلایەن چەکدارە ھۆزە کۆمارییەکانەوە پشتیوانی دەکران، بووە ھۆی گۆڕانکارییەکی ناوخۆیی دەسەڵات لە پایتەختدا، لەکاتێکدا پاشایەتییەکان لە باکوورەوە نزیک دەبوونەوە.

حکوومەتە کۆمارییە نوێیەکە بە سەرۆکایەتیی عەبدولڕەحمان ئیریانی، ئەحمەد نوعمان، و محەممەد عەلی عوسمان بوو، کە ھەموویان دەستبەجێ دەستیان لەکارکێشایەوە یان لە وڵاتەکە ھەڵھاتن. پایتەخت لەژێر کۆنترۆڵی سەرۆک وەزیران حەسەن عەمری مایەوە. گەمارۆی سەنعا لە ساڵی ١٩٦٧ بووە خاڵی وەرچەرخانی شەڕەکە. سەرۆک وەزیرانە کۆمارییەکەی کە مابووەوە، سەرکەوتوو بوو لە ھێشتنەوەی کۆنترۆڵی سەنعا و لە شوباتی ١٩٦٨دا، پاشایەتییەکان گەمارۆکەیان ھەڵگرت. پێکدادانەکان ھاوتەریب لەگەڵ دانوستانەکانی ئاشتی بەردەوام بوون تا ساڵی ١٩٧٠، کاتێک عەرەبستانی سعوودی دانی بە کۆمارەکەدا نا، و ئاگربەست چووە بواری جێبەجێکردنەوە.

مێژوونووسە سەربازییەکانی میسر ئاماژە بە شەڕی یەمەن دەکەن وەک «شەڕی ڤیێتنام»ی خۆیان. دواتر مێژوونووس مایکڵ ئۆرن (باڵیۆزی پێشووی ئیسرائیل لە ئەمریکا) نووسیوویەتی کە سەرکێشییە سەربازییەکەی میسر لە یەمەن ھێندە کارەساتبار بووە، کە دەکرا بە ئاسانی کارەکانی ئەمریکا لە شەڕی بەردەوامی ڤیێتنامدا بە «یەمەنی ئەمریکا» ناوببرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:شەڕەکانی عەرەبستانی سعوودی
شەڕی ناوخۆییی کۆتدیڤوار

**شەڕی ناوخۆییی عاج** () دوو شەڕی ناوخۆیی بوون کە لە کۆت دیڤواردا لە ساڵانی ٢٠٠٢ تا ٢٠٠٧ و ٢٠١٠ تا ٢٠١١ ڕوویاندا.

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆتدیڤوار لە ٢٠٠٣
پۆل:کۆتدیڤوار لە ٢٠٠٥
پۆل:کۆتدیڤوار لە ٢٠٠٦
پۆل:شەڕەکانی فەڕەنسا
شەڕی ناوخۆییی ئەورووپا

**شەڕی ناوخۆییی ئەورووپا** () زاراوەیەکە کە ھەندێک مێژوونووس بۆ پێناسەکردنی شەڕە ناوخۆییەکانی ئەوروپا لە نێوان ساڵانی ١٩١٤ تا ١٩٤٥ بەکاریدەھێنن.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەورووپای نوێ
شەڕی ناوخۆییی ھاسمۆنی

**شەڕی ناوخۆیی ھاسمۆنی** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە نێوان براکانی بنەماڵەی ھاسمۆنیدا لە ساڵانی ٦٧ تا ٦٣ پێش زایین ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:سەدەی ١ەمی پ.ز
شەڕی ناوخۆییی لیتوانیا

**شەڕی ناوخۆییی لیتوانیا** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە نێوان لایەنگرانی دوو برای شازادە لە ساڵانی ١٤٣٢ تا ١٤٣٨ ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:شەڕەکانی پۆڵەندا
سەردەمی سێنگۆکو

**شەڕی نێوخۆیی ژاپۆن** () چەندین شەڕی نێوخۆیی لە مێژووی ژاپۆندا ڕوویانداوە، بەناوبانگترینیان سەردەمی سەنگۆکوو (١٤٦٧-١٦١٥) بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:دەیەی ١٤٨٠ لە ژاپۆن
پۆل:دەیەی ١٤٩٠ لە ژاپۆن
پۆل:سەردەمی مورۆماچی
لافاو (مێژوو)

**شەڕی نێوخۆیی پۆڵەندا** () چەندین شەڕی نێوخۆیی لە مێژووی پۆڵەندادا ڕوویانداوە، یەکێک لە گرنگترینیان شەڕی نێوخۆیی ١٦٥٥-١٦٦٠ بوو.

## سەرچاوەکان
شەڕی ناوخۆییی باشووری یەمەن

**شەڕی ناوخۆییی باشووری یەمەن** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە ١٣ی کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٨٦ لە کۆماری دیموکراتیی گەلی یەمەن (ئێستا بەشێکە لە کۆماری یەمەن) ھەڵگیرسا. شەڕەکە لە ئەنجامی ناکۆکییە ئایدۆلۆژییەکان و دواتریش گرژییە ھۆزایەتییەکانی نێوان دوو باڵی حیزبی سۆسیالیستی حوکمڕانی یەمەن سەریھەڵدا، بۆ سەرکردایەتیکردنی حیزبی سۆسیالیست و کۆماری دیموکراتیی گەلی یەمەن، لە نێوان باڵی سەرۆکی پێشوو عەبدولفەتاح ئیسماعیل، کە ئەم باڵە لەلایەن نەیارەکانییەوە بە «تووغمە» ناودەبرا، لەگەڵ باڵی سەرۆکی ئەوکات عەلی ناسر محەممەد، کە لایەنی بەرامبەر ناوی «زوومرە»یان لێنابوو. ململانێکە بەخێرایی پەرەی سەند بۆ شەڕێکی ناوخۆیی تێچووبەرز کە یازدە ڕۆژی خایاند و بووە ھۆی کەوتنی ھەزاران قوربانی. سەرەڕای ئەوەش، ململانێکە بووە ھۆی کوژران یان ھەڵھاتنی زۆرێک لە کادیرە سەرکردایەتییە سۆسیالیستە زۆر بەئەزموونەکانی ناو حیزبەکە، ئەمەش بەشداربوو لە بێھێزبوونی حکوومەت و لە کۆتاییدا یەکگرتنی وڵاتەکە لەگەڵ کۆماری عەرەبیی یەمەن و ڕاگەیاندنی کۆماری یەمەن لە ساڵی ١٩٩٠.

## شەڕ
لە ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩٨٦، پاسەوانە تایبەتەکانی عەلی ناسر محەممەد لە کاتی کۆبوونەوەیەکی حیزبدا تەقەیان لە ئەندامانی مەکتەبی سیاسیی حیزبی سۆسیالیستی یەمەن کرد. بەھۆی ئەوەی زۆربەی ئەندامانی مەکتەبی سیاسی چەکدار بوون و پاسەوانی تایبەتی خۆیان ھەبوو، شەڕەتەقە ڕوویدا. لەو کاتەدا لایەنگرانی عەلی ناسر لە ژووری کۆبوونەوەکەدا نەبوون. لەم شەڕەتەقەیەدا ھەریەک لە جێگری سەرۆک عەلی ئەحمەد ناسر عەنتەر و وەزیری بەرگری ساڵح مووسڵیح قاسم و سەرۆکی لیژنەی بەدواداچوون (دیسپلین) لە حیزبی سۆسیالیستی یەمەن عەلی شایع ھادی کوژران. عەبدولفەتاح ئیسماعیل لە ھێرشەکە ڕزگاری بوو، بەڵام پێدەچێت دواتر لە ھەمان ڕۆژدا کوژرابێت کاتێک ھێزە دەریایییەکانی سەر بە عەلی ناسر شارەکەیان بۆردوومان کرد.

شەڕەکە ١٢ ڕۆژی خایاند و بووە ھۆی کوژرانی ھەزاران کەس و لابردنی عەلی ناسر و کوژرانی عەبدولفەتاح ئیسماعیل و عەلی عەنتەر و ساڵح مووسڵیح و عەلی شایع. ھەروەھا ھەڵھاتنی نزیکەی ٦٠ ھەزار کەس، لە نێویاندا عەلی ناسر و باڵەکەی، بۆ باکووری یەمەن. ململانێکە ژیانی لە نێوان ٤٬٠٠٠ بۆ ١٠٬٠٠٠ کەسی سەندەوە، عەلی سالم بەیز یەکێک بوو لەو کەمینە بەرپرسە باڵایانەی باڵەکەی ئیسماعیل کە ڕزگاریان بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:ململانێکانی ١٩٨٦
شەڕی ناوخۆییی برونای

**شەڕی ناوخۆییی برونای** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە سەدەی ١٥دا لە برونای ڕوویدا.

## سەرچاوەکان
شەڕی ناوخۆییی کۆنگۆ

**شەڕی ناوخۆییی کۆنگۆ** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە شانشینی کۆنگۆدا لە ساڵانی ١٦٦٥ تا ١٧٠٩ ڕوویدا.

## سەرچاوەکان
شەڕی ناوخۆییی کاستیلیا

**شەڕی ناوخۆییی کاستیلیا** () چەندین شەڕی ناوخۆیی لە مێژووی کاستیلیادا ڕوویانداوە، یەکێکیان لە ساڵانی ١٣٥١ تا ١٣٦٩ بوو.

## سەرچاوەکان
شەڕی ناوخۆییی زولو

**شەڕی ناوخۆیی زولو** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە نێوان کوڕانی شا مپاندی کازولودا لە ساڵانی ١٨١٦ تا ١٨١٩ ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:پەڕەکانی ڕوونکردنەوە
سەردەمی نێوان دەسەڵاتی عوسمانی

**شەڕی نێوخۆیی عوسمانی** () چەندین شەڕی نێوخۆیی لە مێژووی ئیمپراتۆریەتی عوسمانیدا ڕوویانداوە، یەکێکیان لە ساڵانی ١٤٠٢ تا ١٤١٣ بوو.

## سەرچاوەکان
شەڕی ناوخۆییی مۆزامبیک

**شەڕی ناوخۆیی مۆزامبیک** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە نێوان حکومەتی مۆزەمبیک و بەرەی ڕێنامۆدا لە ساڵانی ١٩٧٧ تا ١٩٩٢ ڕوویدا.

## سەرچاوەکان
شۆڕشی مەکسیک

**شەڕی نێوخۆیی مەکسیک** () شەڕێکی نێوخۆیی بوو کە لە ساڵانی ١٩١٠ تا ١٩٢٠ لە مەکسیک ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:مێژووی سۆسیالیزم
پۆل:شەڕەکانی مەکسیک
شەڕ لە ڤێندێ

**شەڕی نێوخۆیی فەرەنسا (ڤێندێ)** () چەندین شەڕی نێوخۆیی لە مێژووی فەرەنسادا ڕوویانداوە، یەکێکیان شەڕی ڤێندێ (١٧٩٣-١٧٩٦) بوو.

## سەرچاوەکان
شەڕی ناوخۆییی سیرالیۆن

**شەڕی ناوخۆییی سیەرالیۆن** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە ساڵانی ١٩٩١ تا ٢٠٠٢ لە سیەرالیۆن ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:شەڕی ناوخۆیی سیەرالیۆن
پۆل:شەڕەکانی شانشینی یەکگرتوو
شەڕی ناوخۆییی نەمسا

**شەڕی ناوخۆییی نەمسا** () شەڕێکی ناوخۆیی کورتخایەن بوو کە لە ساڵی ١٩٣٤ لە نەمسا ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:شەڕەکانی نەمسا
شەڕی ناوخۆییی دۆمینیکان

**شەڕی ناوخۆییی دۆمینیکان** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە ساڵی ١٩٦٥ لە کۆماری دۆمینیکان ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:شەڕەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
شەڕی ناوخۆییی بوروندی

**شەڕی ناوخۆییی بوروندی** () ململانێیەکی چەکدارییە کە لە ساڵی ١٩٩٣ دەستی پێکرد و تا ٢٠٠٦ بەردەوام بوو. شەڕە ناوخۆیییەکە دەرئەنجامی دابەشبوونە نەتەوەیییە درێژخایەنەکانی نێوان ھەردوو نەتەوەی ھوتوو و تووتسی بوو لە بۆروندی. ململانێکە دوای یەکەم ھەڵبژاردنی فرەپارتی لە وڵاتەکەدا لە دوای سەربەخۆیی لە بەلجیکا لە ساڵی ١٩٦٢ دەستی پێکرد، و نیشانەکانی کۆتاییھاتنی بە گرتنەدەستی دەسەڵات لەلایەن پیێر نکورونزیزا لە ئابی ٢٠٠٥ دەرکەوتن. ژمارەی کوژراوان بە نزیکەی ٣٠٠٬٠٠٠ کەس خەمڵێندراوە.

## پێشینە
پێش داگیرکاری، بوروندی لەلایەن خێزانێکی شاھانەی تووتسییەوە حوکم دەکرا، ھاوشێوەی ڕواندای دراوسێی. بەلجیکی و ئەڵمانییەکان بە مانەوەی دەسەڵات لە دەستی تووتسییەکان لەسەر حیسابی زۆرینەی ھوتوو ھەستیان بە ئاسوودەیی دەکرد. ئەمەش ھەژموونی تووتسییەکانی چەسپاند. بەگشتی بەلجیکییەکان لە ڕێگەی باڵاوە جیاوازییان لە نێوان گەلانی بوروندی و ڕواندا دەکرد: تواکان کورتەباڵا بوون، ھوتوکان باڵایان مامناوەند بوو و تووتسییەکانیش لەوان باڵابەرزتر بوون. ئەو کەسانەی کە زیاتر لە دە مانگایان ھەبوو، بەزۆری لە پۆلێنی تووتسییەکان ھەژمار دەکران.

دوای سەربەخۆیی کۆنگۆی بەلجیکی و داگیرکراوەکانی دەوروبەری لە ئەفریقا لە ساڵی ١٩٦٠ەوە، بەرپرسە بەلجیکییەکان لە ڕواندا-بوروندی دەستیان بە ئامادەکاری بۆ سەربەخۆیی ناوچەکە کرد. دوای سەربەخۆیی لە ساڵی ١٩٦٢، بیرۆکەی یەکگرتن لەگەڵ ڕواندا ڕەتکرایەوە، بۆیە بۆروندی لێی جیابووەوە. بەپێچەوانەی ڕوانداوە، بوروندی بڕیاریدا سیستمە شاھانەیییەکەی بھێڵێتەوە.

یەکەم ھەڵبژاردنی نیشتمانیی فرەپارتی لە ٢٧ی حوزەیرانی ١٩٩٣ بەڕێوەچوو. پێش ئەم ھەڵبژاردنە، ٢٥ ساڵ حوکمڕانیی سیستمی سەربازیی تووتسی ھەبوو، کە بە میشێل میکۆمبێرۆ دەستی پێکرد، ناوبراو لە ساڵی ١٩٦٦ کودەتایەکی سەرکەوتووی ئەنجامدا و لە ڕێگەیەوە سیستمی شاھانەیی بە کۆمارییەکی سەرۆکایەتی گۆڕی. لە سەردەمی سەرۆکایەتیی میکۆمبێرۆدا، کەمینەی تووتسی بەگشتی کۆنترۆڵی حوکمیان کرد. لە ساڵی ١٩٧٢، پارتی کرێکارانی بوروندی ھێرشی ڕێکخراوی کردە سەر نەتەوەی تووتسی، و نیازی خۆی بۆ لەناوبردنی تەواوی نەتەوەکە ڕاگەیاند. سیستەمە سەربازییەکە بە ئەنجامدانی کردەوەی تۆڵەسەندنەوەی بەرفراوان کە ھوتووەکانی کردە ئامانج، وەڵامی دایەوە. تا ئێستا کۆی گشتیی قوربانییەکان نەزانراوە، بەڵام خەمڵاندنەکانی کۆمەڵکوژیی تووتسییەکان و کردەوە تۆڵەسەندنەوەکانی دژ بە ھوتووەکان دەری دەخەن کە ژمارەکە لە ١٠٠٬٠٠٠ کوژراو تێدەپەڕێت. گەورەترین ژمارەی پەنابەران و داواکارانی مافی پەنابەری وڵاتەکەیان بەرەو تانزانیا و ڕواندا جێھێشت.

دوایین کودەتا لە ساڵی ١٩٨٧ ڕوویدا و ئەفسەرێکی تووتسی بە ناوی پیێر بۆیۆیا گەیشتە کورسیی سەرۆکایەتی. ئەمەی دواییان ھەوڵیدا کۆمەڵێک چاکسازی ئەنجام بدات و کۆنترۆڵی دەوڵەتی بەسەر دەزگاکانی ڕاگەیاندندا کەمکردەوە و ھەوڵیدا دیالۆگی نیشتمانی ئاسان بکات. لەبری چارەسەرکردنی کێشەکە، ئەم چاکسازییانە بەشداربوون لە زیاترکردنی گرژییە نەتەوەیییەکان، چونکە تریسکییەکی ھیوایان بەخشییە ھوتووەکان بۆ کۆنترۆڵکردنی جڵەوی حوکمڕانی، و پاڵپشتییەکیش بوون بۆ تووتسییەکان لە چەسپاندنی قۆرخکارییان لە دەسەڵاتدا. دواتر شۆڕشی ناوخۆیی جووتیارانی ھوتوو دژی چەندین سەرکردەی تووتسی لە باکووری بوروندی ھەڵگیرسا؛ میلیشیاکانی ھوتوو لەم شۆڕشانەدا سەدان خێزانی سەر بە تووتسییەکانیان کوشت.

## سەرچاوەکان

پۆل:بوروندی لە دەیەی ٢٠٠٠
شەڕی ناوخۆییی نیپاڵ

**شەڕی ناوخۆییی نیپاڵ** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە ساڵانی ١٩٩٦ تا ٢٠٠٦ لە نیپاڵ ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:شۆڕشی کۆمۆنیستەکان
شەڕی ناوخۆییی ئەتیوپیا

**شەڕی ناوخۆییی ئەسیوپیا** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە ساڵانی ١٩٧٤ تا ١٩٩١ لە ئەسیوپیا ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئیتیۆپیا لە دەیەی ١٩٩٠
شەڕی ناوخۆییی کەمبۆدیا

**شەڕی ناوخۆییی کەمبۆدیا** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە ساڵانی ١٩٦٧ تا ١٩٧٥ لە کەمبۆدیا ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەمبۆدیا لە سەدەی ٢٠ەم
پۆل:شۆڕشی کۆمۆنیستەکان
پۆل:شەڕی ڤیێتنام
شەڕی ناوخۆییی فینلەندا

**شەڕی ناوخۆییی فینلەندا** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە ساڵی ١٩١٨ لە فینلەندا ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ململانێکانی ١٩١٨
پۆل:شەڕەکانی ئەڵمانیا
پۆل:شەڕەکانی شانشینی یەکگرتوو
شەڕی ناوخۆییی تاجیکستان

**شەڕی ناوخۆییی تاجیکستان** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە ساڵانی ١٩٩٢ تا ١٩٩٧ لە تاجیکستان ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:تاجیکستان لە دەیەی ١٩٩٠
پۆل:شەڕەکانی ڕووسیا
شەڕی ناوخۆییی ئەنگۆلا

**شەڕی ناوخۆییی ئەنگۆلا** () شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە ساڵانی ١٩٧٥ تا ٢٠٠٢ لە ئەنگۆلا ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەنگۆلا لە دەیەی ١٩٧٠
پۆل:ئەنگۆلا لە دەیەی ١٩٨٠
پۆل:ئەنگۆلا لە دەیەی ١٩٩٠
پۆل:ئەنگۆلا لە دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:ململانێکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:شەڕەکانی یەکێتیی سۆڤیەت
پۆل:شەڕە نێوخۆیییەکانی ئەنگۆلا
بەندی دەربازبوون

**بەندی دەربازبوون** () فیلمێکی درامای تەلەفزیۆنی ئەمریکییە لە ساڵی ١٩٩٦. لە ڕێکەوتی "١٤ی نیسانی ١٩٩٦" لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٢ خولەکە.

## کورتەی چیرۆک

ڕیچارد مارتین، پیاوێکی دەوڵەمەند، بیمەی ژیانی خۆی دەکات بە بڕێکی زۆر پارە. پاشان پلان دادەنێت بۆ ساختەکردنی مردنی خۆی تاکو ژنەکەی بتوانێت پارەی بیمەکە وەربگرێت. بەڵام کاتێک پلانەکەی ئاشکرا دەبێت، ڕیچارد دەبێت ڕووبەڕووی دەرەنجامە یاساییەکان ببێتەوە و هەوڵ بدات پەیوەندییەکانی چاک بکاتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین
پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٦
پێڕستی ناوەندەکانی پارێزگاکانی ئێران

**پێڕستی ناوەندەکانی [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگاکانی]] [[ئێران]]** ٣١ شار لەگەڵ ھەندێک زانیاریی ئاماری وەک ژمارەی دانیشتووان لە ساڵی ٢٠١٦ لەخۆ دەگرێت، کە بەپێی ئەلفوبێ ڕیزبەندی کراون.

## پێڕست

## ئەمانەش ببینە
* پارێزگاکانی ئێران
* شارستانەکانی ئێران
* پێڕستی شارەکانی ئێران
* پێڕستی گەورەشارەکانی ئێران

## سەرچاوەکان
دانیشتووانی عێراق

**دانیشتووانی عێراق** بریتیە لە دانیشتووانی نیشتەجێی ناو کۆماری عێراق و ژمارەیان نزیکەی ٤٦ ملیۆن کەسە، کە ٥٩٪یان تەمەنیان لە نێوان ١٦-٦٤ ساڵدایە، نزیکەی ٣٨٪یان لەژێر تەمەنی ١٥ ساڵین، و ٣٪یان تەمەنیان لە سەرووی ٦٤ ساڵەوەیە. گەورەترین شارەکانی عێراق، بەپێی خەمڵاندنەکانی ساڵی ٢٠٠٢ و ٢٠٠٥ی زایینی، بەغدا (٤ بۆ ٦ ملیۆن)، پاشان مووسڵ، پاشان بەسرە، پاشان ھەولێر سەبارەت بە ژمارەی دانیشتوانی پارێزگاکان، بەپێی سەرچاوەیەک کە بانگەشەی ئەوە دەکات لەسەر بنەمای ئامارەکانی وەزارەتی بازرگانی و پلاندانانی عێراق و حکوومەتی ھەرێمی کوردستانی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣ پارێزگای بەغدا زۆرترین ژمارەی دانیشتووانی ھەیە، پاشان پارێزگای نەینەوا، پاشان پارێزگای بەسرە، پاشان پارێزگای زیقار، پاشان پارێزگای بابل پاشان پارێزگای سلێمانی، پاشان پارێزگای ھەولێر.

## سەرچاوەکان

پۆل:دانیشتووانی عێراق
پۆل:کۆمەڵگای عێراقی
ئیسلام لە عێراق

موسڵمانان لە عێراقدا بەسەر چەند مەزھەبێکدا دابەشبوون، کە دوو مەزھەبی سەرەکیش بریتین لە مەزھەبی سوننە و مەزھەبی شیعەی دوازدە ئیمام. بەپێی ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا و سەرچاوەکانی دیکە، موسڵمانان زۆرینەی گەورە لە عێراق پێکدەھێنن و دەگاتە ٩٩٪ی دانیشتووان. تەریقەتی شیعە کەمێک زیاتر لە ٥٠٪ پێکدەھێنێت (بەڵام ئینسایکلۆپیدیاکە ئاماژە بەوە دەکات کە ھەندێک سەرچاوە دەڵێن شیعەکان نزیکەی ٦٠٪ی دانیشتووان پێکدەھێنن)، تەریقەتی سوننەش ٤٠٪ پێکدەھێنێت. لە سەرژمێرییەکی دیکەدا شیعەکان ٥٢٪ کەس پێکدەھێنن و سوننەنەکان ٤٢٪، بەپێی ڕاپۆرتێک کە لەلایەن کەناڵی ئەی بی سی و سەنتەری توێژینەوەی Pew ئەنجامدراوە. 

لە سەرژمێرییەکی تردا ڕێژەی موسڵمانان لە عێراقدا بە نزیکەی ٦٠-٦٣٪ عەرەبی شیعە و ١٥-٢٠٪ عەرەبی سوننە و ١٧٪ کوردی سوننە دەخەمڵێندرێت. 
## سەرچاوەکان

پۆل:ئیسلام بەپێی وڵات
پۆل:ئیسلام لە عێراق
عێراقییەکان لە ھۆڵەندا

**عێراقییەکانی ھۆڵەندا** یان خەڵکی بەڕەچەڵەک عێراقین و لە ئەورووپادا لە ھۆڵەندا دەژین ژمارەیان دەگاتە زیاتر لە ٥٠ ھەزار عێراقی و ٠.٣٪ی دانیشتوانی ھۆڵەندا پێکدەھێنن کۆمەڵگەی عێراقی لە ھۆڵەندا بە چوارەم گەورەترین بیانییەکان دادەنرێت و لە شارەکانی ئەمستردام، لاھای و ئەلمێلۆ و ئارنیم و ئەنسخدیە پاش گەمارۆدانی عێراق لە ١٩٩١ ڕێژەی کۆچبەرە عێراقییەکان زیادی کرد و لە ساڵی ١٩٩٥ گەیشتە ٨٠٠٠ تا گەیشتە چل ھەزار لە ساڵی ٢٠٠٢ و دووبارە زیادبوون لە دوای داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣. عێراقییەکان لەوێ ھەموو مەزھەب و نەتەوە جیاجیاکانی تێدایە لە نێویاندا عەرەب، کورد، ئەرمەنی، کلدان، ئاشووری، و جوولەکە، ھەروەھا ڕێژەی خوێندنی عێراقییەکان لەوێ بەرزە، زیاترە لە چاو مەغریبییەکان و سورینامییەکان. زۆربەی کۆچبەران شیعەن پاشان مەسیحی و ئێزیدی و سابیئەکان.
## سەرچاوەکان
دین لە عێراق

**ئایینی سەرەکی لە [[عێراق|عێراقدا]]** ئیسلامە، کە زۆرینەی ڕەھا پێکدەھێنێت و نزیکەی ٩٩٪ی دانیشتوانی عێراقی لەخۆگرتووە، ھەروەھا نزیکەی ١٪ی دانیشتووانەکەی بەسەر مەسیحی و جوویەتی و ئایین و مەزھەبەکانی تردا دابەشکراون.
## سەرچاوەکان

پۆل:ئایین لە عێراق
ھێڵی شین (لوبنان)

**ھێڵی شین** ئەو ھێڵە دابەشکەرەیە کە نەتەوە یەکگرتووەکان لە نێوان لوبنان لە لایەک و ئیسرائیل و بەرزاییەکانی جۆلانی داگیرکراو لە لایەکی دیکە لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٠ کێشای. ھێڵی شین بە سنوورێکی نێونەتەوەییی نازانرێت، بەڵام تەنھا بە مەبەستی پشتڕاستکردنەوەی کشانەوەی ئیسرائیل لە لوبنان دامەزراوە.

## ناساندن
هێڵی شین، یان ھێڵی کشانەوە، هێڵێکی ١٢٠ کیلۆمەترییە، کە لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە لە ساڵی ٢٠٠٠ داڕێژراوە، بۆ پشتڕاستکردنەوەی کشانەوەی هێزەکانی ئیسرائیل لە لوبنان. لە یەکێک لە کۆبوونەوە سێ قۆڵییەکان لە ساڵی ٢٠٠٧، لوبنان و ئیسرائیل ڕێککەوتن لەسەر دانانی نیشانە دیارەکان لەسەر هێڵی شین لەسەر زەوی.

لوبنان ئەو ناوچانە سنووردار دەکات کە لەگەڵ ئیسرائیلدا ناکۆکە لە سەرانسەری هێڵی شین بۆ ١٣ خاڵ کە لە کێڵگەکانی شەبعا (باشووری ڕۆژهەڵات)ەوە درێژدەبێتەوە، تا شارۆچکەی ناقورە (باشووری ڕۆژاوا)، لە ناوچەی سوور لە پارێزگای باشوور.

پێویستە ئاماژە بەوەش بکرێت کە هێڵی شین بە هیچ شێوەیەک نوێنەرایەتی سنوورێکی نێونەتەوەیی ناکات، هەروەها هیچ ڕێککەوتنێکی سنووریی داهاتووی نێوان لوبنان و ئیسرائیل پێشێل ناکات.

## یوونیفێڵ
دوای شەڕی ساڵی ٢٠٠٦ و دەرکردنی بڕیارنامەی ١٧٠١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان، سوپای لوبنان شانبەشانی یوونیفێڵ لە ناوچەی باشووری ڕووباری لیتانی، تا هێڵی شین جێگیر بوو. بەو پێیەی بڕیارنامەی ١٧٠١ جەخت لەسەر ڕێزگرتن لەم هێڵە دەکاتەوە، پێویست بوو نیشانە بۆ ناسینەوەی دابنرێت بۆ ئەوەی چاودێریکردنی ئاسانتر بێت.

پێویستی دیاریکردنی زیاتر بوو دوای پێشێلکارییەکەی ئیسرائیل لە مارون ئەلراس، لە ٧ی شوباتی ٢٠٠٧، کە سوپای لوبنان تەقەی لە بولدۆزەرێکی سوپای ئیسرائیل کرد، لەکاتێکدا هەوڵی دەدا کار بکات لە نزیک هێڵی شین بە بیانووی ئەوەی کارەکە لە باشووری ئەم هێڵە ئەنجام دەدرێت.

سوپای لوبنان لەگەڵ هێزەکانی یوونیفێڵ بەشدارە لە چاودێریکردنی هێڵی شین، کە بڕیارنامەی ژمارە ١٧٠١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکانی لە ساڵی ٢٠٠٦ پەسەند کرد و ژمارەیەکی زۆریان لە ١٥ هەزار سەرباز زیاتر نەبوو. ئەو هێزانە نزیکەی ٨٥٠ سەربازی تێدایە کە لە هێزی دەریایی خزمەت دەکەن، ئەمە جگە لەوەی نزیکەی هەزار هاوڵاتی مەدەنی لوبنانی و ئاشتیپارێزی بیانی کە لەگەڵ یوونیفێڵ کار دەکەن.

ئەرکی یوونیفێڵ هاوکاری و پاڵپشتیکردنی هێزە چەکدارەکانی لوبنانە، لەوانە هەوڵەکانی بۆ دڵنیابوون لەوەی کە ناوچەی نێوان ڕووباری لیتانی و هێڵی شین دوور بێت لە چەکی نایاسایی و لە هیچ چالاکییەکی دوژمنکارانەدا بەکارنەهێنرێت.

ناکۆکی هەیە سەبارەت بەو ناوچانەی کە بەم هێڵە تێدەپەڕێت، بەو پێیەی دەوڵەتی لوبنان بە ناو خاکی خۆی دەزانێت، لەکاتێکدا ئیسرائیل دەیگەڕێنێتەوە بۆ خۆی و قووڵایی هەر گیرفانێک لەنێوان ١٠ بۆ ١٠٠ مەترەوەیە.
## سەرچاوەکان

پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان
عەباس نیلفرووشان

**عەباس نیلفرووشان** (؛ ١٩٦٦ – ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤)  فەرماندەیەکی سەربازیی ئێرانی و ئەندامی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامیی بوو، کە وەک جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی سوپای پاسداران کاری دەکرد. ئەو لە ساڵی ١٩٨٠، چووە ناو بەسیج و دەستی بە چالاکییە سەربازییەکانی کرد، پاشان پەیوەندی بە سوپای پاسدارانەوە کرد و لە درێژایی شەڕی ئێران و عێراقدا ئەندامی ئەم ڕێکخراوەیە بووە.

لە ٢٧ی ئەیلولی ٢٠٢٤، لە ماوەی مانەوەی لە بارەگای سەرەکیی ڕێکخراوەی شیعەی حیزبوڵڵا لە بەیرووتی پایتەختی لوبنان، لە هێرشێکی ئاسمانیی ئیسرائیلدا لەگەڵ حەسەن نەسروڵڵا، سەرۆکی حیزبوڵڵا کوژرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:خەڵکی ئەسفەھان
پۆل:مردووانی ٢٠٢٤
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦
پۆل:مردووان بە ھێرشی ئاسمانی ئیسرائیل
پێکدادانەکانی ئیسرائیل و حیزبوڵڵا (٢٠٢٣–ئێستا)

لە ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ ، ڕۆژێک دوای دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی تۆفانی ئەقسا لە غەززە، حیزبوڵای لوبنان مووشەک و تۆپھاوێژی ئاراستەی ئەو پێگانە کرد کە لەلایەن ئیسرائیلەوە لە کێڵگەکانی شەبعا داگیرکرابوون ، بە ئامانجی پشتیوانیکردن لە بەرخۆدان لە غەززە. ئەم ھێرشە لەگەڵ بۆردوومانی ئیسرائیل بۆ سەر خاکی لوبنان ڕووبەڕوو بووەوە، دواتر پەرەی سەند و بوو بە زنجیرەیەک ھێرش و شەڕ و پێکدادانی ڕۆژانە بەدرێژایی سنووری لوبنان و ئیسرائیل. پێکدادانەکە بۆ چەند مانگێک تەنھا لە ناوچە سنوورییەکاندا قەتیس بوو، واتە لە شریتێکی تەسکدا لە نێوان ٥ بۆ ١٠ کیلۆمەتر لە ھەردوولا کە بە یاساکانی شەڕکردن ناسراوە.

دوای ماوەیەکی کەم ھێرشەکان قووڵتر بوون، بە ھێرشی سنووردار و بچووکی ئیسرائیل کە گەیشتە بەعلبەک، بەیرووت، نەبتیە و سووڕ و سەیدا ئەو بەربەستە مووشەکیانەی کە لەلایەن ئەو حیزبەوە ھەڵدرابوون، گەیشتنە سەفەد و بنکەی میرۆن لە ناو ئیسرائیل، جگە لە کیریات شەمۆنە و جۆلان. ئەم شەڕ و پێکدادانانە بریتی بوون لە تیرۆرکردن، بۆردومانکردنی ماڵەکان، لەناوبردنی ئامێری سەربازی و خستنەخوارەوەی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان ھەروەھا دوو ھەوڵی سنووردار بۆ داگیرکردنی زەمینی لەلایەن لایەنی ئیسرائیلییەوە، کە پووچەڵکرانەوە.

لە باکووری ئیسرائیل، ململانێی بەردەوام نزیکەی ٢٠٠ ھەزار کەسی ناچار کردووە ماڵ و حاڵی خۆیان بەجێبھێڵن، لە باشووری لوبنان زیاتر لە ٥٠٠ ھەزار کەس ئاوارە بوون.

ھەڵکشانێکی گەورە لە ئەیلوولی ٢٠٢٤ ڕوویدا، کە بە تەقینەوەی پەیجەرەکانی لوبنان لە ساڵی ٢٠٢٤ دەستی پێکرد، دوای چەند ڕۆژێک، سوپای ئیسرائیل بۆردوومانێکی کردە سەر بەیرووتی پایتەختی لوبنان و ئەندامێکی دیاری حیزبوڵڵای لوبنان بە ناوی ئیبراھیم عەقیل، کە لە تەقینەوەکانی بەیرووت لە ساڵی ١٩٨٣دا تێوەگلابوو، سوپای ئیسرائیل ڕای گەیاند کە "ھێرشەکانی بەردەوام دەبن تا ئەو کاتەی ھاوڵاتییانی ئیسرائیلی لە ناوچەی ململانێکەدا بتوانن بە سەلامەتی بگەڕێنەوە ماڵەکانیان." لە لوبنان، لایەنی کەم ٥٥٨ کەس شەھید بوون و زیاتر لە ١٨٣٥ کەسیش کە منداڵ و ژن و فریاگوزاری تێدایە، ئەمەش بەھۆی تیرۆرکردنی ھەموو سەرکردەکانی حیزب و تیرۆرکردنی حەسەن نەسروڵڵا لە ٢٧ی ئەیلوولدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھێرشەکانی حەماس
ئاریان لەتیف

**ئاریان لەتیف ئەحمەد** (لەدایکبووی ١٩٩٤ لە سلێمانی، عێراق) ھونەرمەندێکی شێوەکاری کوردە. دەرچووی بەشی تیشکە لە پەیمانگەی تەکنیکی سلێمانی. سەرەتای کاری ھونەری بۆ ساڵی ٢٠١٤ دەگەڕێتەوە. لە ٢٠ پێشانگەی ھاوبەشی ناوخۆییی و حەوت پێشانگەی ھاوبەشی نێودەوڵەتیدا، لە وڵاتانی تورکیا، یۆنان، کۆریای باشوور، لوبنان و ئیتاڵیا  بەشدار بووە. لە ئێستادا دانیشتووی شاری سلێمانییە لە باشووری کوردستان، ھەروەھا کارمەندە لە نەخۆشخانەی *فێرکاری سلێمانی*.

## سەرچاوەکان

پۆل:خەڵکی سلێمانی
پۆل:شێوەکارانی کورد
پۆل:شێوەکارەکانی کورد
پۆل:شێوەکارە کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤
ئیبراھیم عەقیل

**ئیبراھیم عەقیل** (ناسراو بە **تەحسین** ) کەسایەتییەکی دیاری حیزبوڵڵا بوو، جێگرەکەی ھادی قاسم سەلمان بوو کە ئەندامی باڵاترین دەزگای سەربازی بوو، ئەنجومەنی جیھاد  ، کە سەرۆکایەتی یەکەی ڕزوان ی کرد کە یەکەی نوخبەی حیزبەکەیە. لە ساڵانی ھەشتاکاندا بەشداری لە چالاکییەکانی تیرۆریستیدا کردووە، وەک تەقینەوەکانی باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەیرووت و تەقاندنەوەی سەربازگەی ھێزی دەریایی ئەمریکا.  حکوومەتی ئەمریکا پێشنیازی پاداشتی ٧ ملیۆن دۆلاری بۆ ھەر کەسێک کرد کە ھەر زانیارییەک بدات بۆ دەستگیرکردنی. 

عەقیل لە ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ لە ھەڵمەتێکی ئاسمانی ئیسرائیل بۆ سەر ناوچەکانی باشووری بەیرووت تیرۆرکرا.
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢
پۆل:مردووانی ٢٠٢٤
پۆل:ئەو کەسانەی لەلایەن حکوومەتی ئەمریکاوە وەک تیرۆریست دەستنیشان کراون
پۆل:موسڵمانانی شیعەی لوبنانی
ڕووداوەکانی ٧ی ئایار

**ڕووداوەکانی ٧ی ئایاری ٢٠٠٨** ئەو ڕووداوانەن کە لە بەیرووتی پایتەختی لوبنان و ھەندێک ناوچەی چیای لوبنان، لەنێوان ئۆپۆزسیۆن و دڵسۆزان ڕوویاندا. لە دوای کۆتایی ھاتنی شەڕی ناوخۆی لوبنان لە ساڵی ١٩٩٠ بە مەترسیدارترین و توندوتیژترین ڕووداوەکانی لوبنان دادەنرێت.  ئەوەش دوای دەرکردنی دوو بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی لوبنان بوو بۆ دەستبەسەرداگرتنی تۆڕی پەیوەندییەکانی سەر بە فەیلەقی سیگناڵی حیزبوڵڵا و دەرکردنی فەرماندەی خزمەتگوزاری ئاسایشی فڕۆکەخانەی نێونەتەوەیی بەیرووت، عەمید وەفیق شەقیر. ئەمەش لەلایەن ئۆپۆزسیۆنەوە بە پێشێلکردنی بەیاننامەی وەزاری دانرا کە پشتیوانی لە بەرخۆدان دەکرد. بەو پێیەی حکوومەت لە چاوی ئۆپۆزسیۆن لەو کاتەدا بە "ناشەرعی" دادەنرا بەھۆی پێشێلکردنی میساقی پێکەوەژیان، بۆیە ھێزی بەکارھێنا بۆ ڕاگرتنی حکوومەت، بەڵام دوای کشانەوەی حکوومەت لەو دوو بڕیارەی کە باسی لێوەکرا، وەستا.
## سەرچاوەکان

پۆل:ململانێکانی ٢٠٠٨
سوپای لوبنان

**سوپای لوبنان** سوپای نیزامی کۆماری لوبنانە و لە سێ لق پێکدێت: ھێزی وشکانی و ھێزی ئاسمانی و ھێزی دەریایی.
دروشمی فەرمی سوپای لوبنان بریتییە لە “شەرەف قوربانیدان و دڵسۆزی” ھێماکە پێکدێت لە داری سیدار، ھێمای نیشتمانی لوبنان.
## سەرچاوەکان
مەجد ئەسەد

**مەجد حافیز ئەسەد** (١٩٦٦، لازقیە – ١٢ کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ دیمەشق)، برا بچووکی سەرۆکی سووریا بەشار ئەسەدە. لە ڕۆژی شەممە ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ لە دیمەشق بەھۆی نەخۆشییەکی بێ چارەسەرەوە کۆچی دوایی کرد، و لاشەکەی لە ڕۆژی دواتردا پاش نوێژی پاشنیوەڕۆ لە شاری قرداحە لە کەناری سووریا.

## ژیان
مەجد یەکێکە لە کوڕەکانی حافیز ئەسەدی سەرۆکی کۆچکردوو و برای بەشار ئەسەد سەرۆک کۆماری سووریا و عەمید ئەندازیاری گشتی ماھیر ئەسەد و دەرمانساز بووشرا ئەسەد و عەقید ئەندازیار باسیل ئەسەد کە کۆچی دوایی کرد ڕووداوێکی ھاتوچۆ لەسەر ڕێگای فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی دیمەشق لە ساڵی ١٩٩٤. ھاوسەرگیری کرد بەڵام منداڵی نەبووە.
## سەرچاوەکان
ماھیر ئەسەد

**ماھیر حافیز ئەسەد** () ژەنەڕاڵێکی سوورییە و فەرماندەی پاسەوانی کۆماری و فەرماندەی فیرقەی چوارەمی زرێپۆشی سوپای سووریایە کە لەگەڵ پۆلیسی نھێنی سووریا ئاسایشی وڵاتەکە پێکدەھێنێت.  ھەروەھا ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی لقی ناوچەی سووریای حیزبی بەعسە. ھەندێک پێیان وایە دووەم بەھێزترین پیاوە لە سووریا لە دوای براکەی بەشار ئەسەد. شرۆڤەکاران باس لەوە دەکەن کە ماھیر ئێرانی پێ باشترە لە ڕووسیا کە گەورەترین ڕۆڵی ھاوپەیمانی سەرەکی ڕژێمی سووریای بینی لە کاتی شەڕی ناوخۆیی سوریا و دواتر ئاوەدانکردنەوەی دوای جەنگ، بە پێچەوانەی ھەڵوێستی سوھەیل حەسەن فەرماندەی ھێزەکانی پڵنگ، کە دەوترێت ڕووسیای پێ باشترە.   

ماھر ڕۆڵی گەورەی ھەبووە لە سەرکوتکردنی خۆپیشاندانەکانی سووریا کە لە مانگی ئازاری ٢٠١١ دا سەریھەڵدا و داوای ڕووخاندنی حکوومەتیان دەکرد و دەوترێت دەستی بەھێزی بەشار ئەسەدی برایەتی.
## ژیانی سەرەتایی و خوێندن
ماھیر لە ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٧ لەدایکبووە و بچووکترین منداڵی حافیز ئەسەد و ئانیسە مەخلووفە. ئەو تەمەنی دوو ساڵ بوو کاتێک باوکی بوو بە سەرۆک کۆماری سووریا و وەک منداڵانی دیکەی بنەماڵەی ئەسەد دوور لە چاوی گشتی پەروەردە کرا و لە سووریا مەشقی پێکرا.

ماھیر خوێندنی ناوەندی لە ئەکادیمیای ئازادی وەرگرتووە و دواتر لە زانکۆی دیمەشق بەشی کارگێڕی بازرگانی خوێندووە. دوای تەواوکردنی زانکۆ، وەک برا گەورەکەی باسیل ئەسەد پەیوەندی بە سووپاوە کردووە.

کاتێک باسیل لە ساڵی ١٩٩٤ لە ڕووداوێکی ئۆتۆمبێلدا کۆچی دوایی کرد، ماھیر وەک جێنشینێکی ئەگەریی حافیزی باوکی باسکرا، بەڵام لە کۆتاییدا بەشار سەرەڕای کەمی ئەزموونی سەربازی و تەماحی سیاسی، شوێنی باوکی گرتەوە. گریمانە دەکرێت ناوبانگی ماھیر وەک کەسێکی سرووشت توند ھۆکاری دانانی بەشار بووبێت.

## چالاکییە بازرگانییەکانی
ماھیر ئەسەد لەگەڵ ڕامی مەخلووفی ئامۆزایدا کۆمەڵێک کاروباری بازرگانی جیاواز لە لوبنان بەڕێوەدەبات. ساموێل بار دابەشبوونێک لەنێوان ئەو دووانەدا دەبینێت؛ چونکە بنەماڵەی مەخلووف ترسی ئەوەیان ھەیە ببنە قوربانی بۆ ھەڵمەتی پڕوپاگەندەی دژە گەندەڵی.

ماھیر بۆ ماوەیەک کۆنترۆڵی ماڵپەڕی میدیایی شام پرێسی کرد. لە ٢٣ی ئایاری ٢٠١١ یەکێتیی ئەورووپا کۆمەڵێک سزای واژووکرد لەسەر دابینکردنی بودجە بۆ حکوومەتێک کە ڕێگە بە توندوتیژی دژ بە خۆپیشاندەران دەدات لە کاتی ناڕەزایەتییەکانی سووریا. بەگوێرەی گۆڤاری فۆڕچۆن، ماھیر سوودمەند بووە لە ئۆپەراسیۆنی سپیکردنەوەی پارە بە بڕی یەک ملیار دۆلار لە بانکی مەدینەی لوبنان، کە لە ساڵی ٢٠٠٣ لە سەرەتای شەڕی عێراقدا ڕووخا. ئەو بانکە بۆ سپیکردنەوەی پارەی بەرتیل بۆ بەرپرسانی عێراق و ھاوبەشەکانیان لە دەستکاریکردنی نایاسایی بەرنامەی نەوت بۆ خۆراکی نەتەوە یەکگرتووەکان بەکارھاتووە و سەرچاوەکان ئەو بڕە پارەیەی کە لە ڕێگەی ئەم بانکەوە گواستراوەتەوە و سپیکراونەتەوە بە زیاتر لە یەک ملیار دۆلار خەمڵاندووە، لەگەڵ کۆمیسیۆنێک بە ڕێژەی ٢٥٪ کە بۆ بەرپرسانی سووریا و ھاوپەیمانە لوبنانییەکانیان تەرخانکرا لەنێو وەرگرانی ئەم پارەیە ماھیری برای ئەسەدە.

## ژیانی تایبەتی
ماھیر ھاوسەرگیری لەگەڵ مەنال تۆفیق جدعان کردووە کە خەڵکی شاری دێرەزوورە و خاوەنی دوو کچ و کوڕێکن، ماھیر ھاوشێوەی بەشاری برای لەگەڵ ژنێکی سوننەی دەرەوەی تەریقەتی عەلەوییەکان ھاوسەرگیری کردووە. ئەوانەی ماھیر دەناسن بە کەسێکی سرووشت توند وەسفی دەکەن، ئەمەش نایکاتە فەرمانڕەوایەکی کاریگەر. جگە لەوەش، ماھیر بووە ھۆی ئەوەی کە خوشکەزای مەجد جدعان لە مانگی ئابی ٢٠٠٨دا بەھۆی بەردەوامی ناکۆکییەکانەوە سووریا بەجێبھێڵێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧
پۆل:دەرچووانی زانکۆی دیمەشق
پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی دیمەشق
بەھەشت و دۆزەخ (زنجیرە)

**بەھەشت و دۆزەخ** زنجیرە درامایەکی عێراقییە. لە ساڵی ٢٠٢٤ نیشان دراوە. لە ڕۆڵی سەرەکی سینان ئەلعەزاوی و ئەمیر عەبدولحسێن. لە دەرھێنان و نووسینی مستەفا سەتار ئەلریکابییە. زنجیرەیەکی کۆمەڵایەتی و دراماتیکییە کە لە پارێزگای زیقار ڕوودەدات و چیرۆکەکەی لە دەوری ململانێی نێوان چاکە و خراپە دەسوڕێتەوە.
## سەرچاوەکان
سەلیم عەیاش

**سەلیم جەمیل عەیاش** (١٠ی تشرینی دووەمی ١٩٦٣) سەرکردەیەکی سەربازییە لە حیزبوڵڵادا. دادگای نێونەتەوەییی تایبەتی لوبنان لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١١ تۆمەتباری کرد بە تێوەگلان لە تیرۆرکردنی ڕەفیق حەریری، لە کاتێکدا کە تا ئێستاش ئازادە. دادگای لوبنان لە دانیشتنی خۆیدا کە لە ١٨ی ئابی ٢٠٢٠ بەڕێوەچوو، بە غیابی ئەو بڕیارێکی دەرکرد و سزایدا و بە تاوانی تیرۆرکردنی ڕەفیق حەریری، سەرۆکوەزیرانی کۆچکردووی لوبنان و ٢١ کەسی دیکە، کە لە شوباتی ٢٠٠٥ ڕوویدا. ڕۆژی ٢٩ی ئازاری ٢٠٢١، وەزارەتی دەرەوە خەڵاتی ١٠ ملیۆن دۆلاری بۆ ھەر کەسێک ڕاگەیاند کە زانیاری لەسەر سەلیم عەیاش بدات، کە بە تاوانی تیرۆرکردنی ڕەفیق حەریری سەرۆک وەزیرانی کۆچکردووی لوبنان سزا درابوو.
## سەرچاوەکان
سکرتێری گشتیی حیزبوڵڵا

لەم پەڕەدا پێڕستی سکرتێرە گشتییەکانی حیزبوڵای لوبنان نیشان دراوە، کە حیزبێکی سیاسی و گرووپی سەربازی ئیسلامیی شیعەی لوبنانییە. 

پۆستی سکرتێری گشتی لە دوای تیرۆرکردنی حەسەن نەسروڵڵا لە ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ بەتاڵ بووە.

لیستی ئەمیندارەکانی حیزبوڵڵا:
# سووبحی تووفەیلی ١٩٨٩-١٩٩١
# عەباس مووسەوی ١٩٩١-١٩٩٢
# حەسەن نەسروڵڵا ١٩٩٢-٢٠٢٤

## سەرچاوەکان

پۆل:حیزبوڵڵای لوبنان
عەباس مووسەوی (زانای دینی)

[چەپ|وێنۆک|270x270پیکسڵ|مەزاری عەباس مووسەوی و چەند کوژراوێکی [حیزبوڵڵای لوبنان| حیزبوڵڵای لوبنان لە شارۆچکەی پێغەمبەر شیس]]
**سەید عەباس مووسەوی** ( ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٢ - ١٦ی شوباتی ١٩٩٢)، دووەم ئەمینداری گشتی حیزبوڵای لوبنان بوو.   لە شاری نەجەف لە عێراق زانستە ئیسلامییەکانی خوێندووە. لە ساڵی ١٩٨٢ بەشداری لە دامەزراندنی حیزبوڵڵادا کردووە و لە ساڵی ١٩٨٥ بووەتە بەرپرسی شورای حیزبەکە لە باشوور. لە ساڵی ١٩٩١ بە سکرتێری گشتی حیزبەکە ھەڵبژێردرا و شوێنی شێخ سووبحی توفەیلی گرتەوە. لە ساڵی ١٩٩٢ ئیسرائیل تیرۆری کرد دوای ئەوەی لە ئاھەنگێک بۆ یادی تیرۆرکردنی شێخ ڕاغیب حەرب گەڕایەوە کە لە گوندی جابشیت لە باشووری لوبنان بەڕێوەچوو. دوای ئەو لە سکرتاریەتی حیزبدا حەسەن نەسروڵڵا بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢
پۆل:مردووانی ١٩٩٢
پۆل:مردووان بە ھێرشی ئاسمانی ئیسرائیل
محەممەد حوسێن فەزلوڵڵا

**محەممەد حوسێن فەزلوڵڵا** () (٢ی تشرینی دووەمی ١٩٣٥ – ٤ی تەممووزی ٢٠١٠) کوڕی عەبدولڕەئوف فەزلوڵڵا زانای ئایینی ناسراو بە جەبەل عامل. دەسەڵاتدارێکی ئایینی شیعەی لوبنانی خەڵکی شارۆچکەی عیناسا لە باشووری وڵاتەکەیە، و کەسایەتییەکی دیار بوو لە بزووتنەوەی چاکسازی توراسی ئیسلامیدا.

محەممەد حوسێن لە شاری نەجەف لە عێراق لە ١٩ی شەعبانی ساڵی ١٣٥٤ی کۆچیی لەدایکبووە و لە لوبنان کۆچی دوایی کردووە. لە تەمەنێکی زۆر بچووکەوە دەستی بە خوێندن کردووە لە مەدرەسەی زانستی، کاتێک تەمەنی نزیکەی نۆ ساڵ بوو، و کاتێک گەیشتە تەمەنی شانزە ساڵی دەستی کرد بە بەشداریکردن لە وانەکانی دەرەوەی وڵات  بە کراوەترین زانا شیعەکان دادەنرێت بەرامبەر بزووتنەوەکانی دیکە.
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٥
پۆل:مردووانی ٢٠١٠
پۆل:خەڵکی نەجەف
ململانێ لە باشووری لوبنان (١٩٨٥–٢٠٠٠)

**ململانێی باشووری لوبنان (١٩٨٥–٢٠٠٠)** کە بە شەڕی ڕزگاری باشووریش ناسراوە، ئاماژەیە بۆ کۆمەڵێک شەڕ و ململانێ و ئۆپەراسیۆنی سەربازی کە ١٥ ساڵ لە نێوان بەرخۆدانی ئیسلامی لە لوبنان بە سەرۆکایەتیی حیزبوڵڵای ھاوپەیمانی ئێران بەردەوام بوو، دژی میلیشیاکانی سوپای لوبنان (سوپای لەحەد)، کە لەلایەن سوپای بەرگری ئیسرائیلەوە پشتیوانی دەکرێت.

لە ململانێکانی پێش لەشکرکێشی ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٨٢، لەنێویاندا ئۆپەراسیۆنی لیتانی، ئیسرائیل ھەوڵیدا بنکەکانی ڕێکخراوی تیرۆریستی لە لوبنان لەناوببات و پشتگیری لە میلیشیا مەسیحییەکان بکات. لەشکرکێشییەکەی ساڵی ١٩٨٢ بووە ھۆی دەرچوونی ڕێکخراوی ئازادیخوازی لە لوبنان، ھەروەھا داگیرکردنی باشووری وڵات لەلایەن ئیسرائیلەوە بە دامەزراندنی "ناوچەی ئاسایش لە باشووری لوبنان". دامەزراندنی ئەم ناوچەیە و حوکمڕانی ئیسرائیل بۆ باشوور بە پلەی یەکەم لە بەرژەوەندی ھاووڵاتیانی ئیسرائیل بوو، بەڵام لەسەر حیسابی لوبنانی و فەلەستینییەکان. سەرەڕای سەرکەوتنی ئیسرائیل لە گەیشتن بە ئامانجەکانی و کشانەوەی ڕێکخراوی ئازادیخوازی فەلەستینی لە وڵاتەکە لە ساڵی ١٩٨٥، ئیسرائیل بە پشتیوانی زۆرێک لە میلیشیا ناوخۆییەکان چڕی شەڕی ناوخۆیی زیاتر کرد، کە لە ئەنجامدا چەندین بزووتنەوەی شیعە دەرکەوتن، لەوانە حیزبوڵڵا و بزووتنەوەی ئەمەل، و بوونە ڕوواڵەتێکی سەربازیی ڕێکخراو.

بەدرێژایی ساڵەکان زیانە مرۆیی و سەربازییەکان وردە وردە زیادیان کرد لەڕێگەی بەکارھێنانی چەک و کەرەستەی پێشکەوتووی ھەردوولا و گەشەسەندنی بەرچاوی حیزبوڵڵا لە شێواز و پلانەکانیدا. لە کۆتاییەکانی نەوەدەکاندا حیزبەکە کە پاڵپشتی ئێران و سووریای ھەبوو، بووە ھێزێکی سەربازی کە مەترسی لەسەر ئیسرائیل دروست کرد.

## ساڵی ٢٠٠٠ و کۆتایی جەنگ
ھێزەکانی ئیسرائیل لە ٢٥ی ئایاری ٢٠٠٠ لەژێر کاریگەری ھێرشەکانی بەرخۆدانی ئیسلامی لوبنان و بەرخۆدانی ئەمەل لە باشووری لوبنان کشانەوە، ئەمەش بووە ھۆی داڕمانی سوپای لوبنانی باشوور و ھاتنە ناوەوەی حیزبوڵڵای لوبنان بۆ ناوچەکانی باشوور.  نەتەوە یەکگرتووەکان بڕیاری کشانەوە لە جێبەجێکردنی بڕیارنامەی ٤٢٥ دەردەکات، ھاوکات کێڵگەکانی شەبعای لوبنان تا ئەمڕۆ لەژێر کۆنترۆڵی سوپای ئیسرائیلدا ماونەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئیسرائیل لە دەیەی ١٩٨٠
پۆل:لوبنان لە دەیەی ١٩٨٠
پۆل:ئیسرائیل لە دەیەی ١٩٩٠
پۆل:لوبنان لە دەیەی ١٩٩٠
پۆل:ئیسرائیل لە ٢٠٠٠
پۆل:لوبنان لە ٢٠٠٠
پۆل:ململانێی بریکاریی ئێران و ئیسرائیل
پۆل:کێشەی ئیسرائیل و لوبنان
شیعەکان لە لوبنان

وێنۆک|خەمڵاندنی دابەشبوونی ئایینی لە لوبنان
**موسڵمانانی شیعەی لوبنان** ئەو لوبنانییانەن کە شوێن مەزھەبی شیعەی ئیسلامی دەکەون کە بە یەکێک لە گەورەترین مەزھەبە ئیسلامییەکانی وڵاتەکە دادەنرێت شانبەشانی سوننەکان.

مەزھەبی شیعە لە لوبنان مێژوویەکی زیاتر لە ھەزار ساڵ ھەیە ئەمڕۆ شیعەکان نزیکەی ٣١.٥٪ی دانیشتوانی لوبنان پێکدەھێنن و بەمجۆرە ئەم مەزھەبە لە دوای سوننە پلەی دووەمی ھەیە. زۆربەی شیعەکان لە ناوچەی باکوور و ڕۆژاوای دۆڵی بیقاع دەژین، جگە لە باشووری لوبنان و باشووری زاحیەی بەیرووت زۆرینەیان شیعەی دوازدە ئیمامن و کەمینەیەک لە عەلەوییەکان لە باکوورن، و ڕێژەیەکی کەم لە ئیسماعیلییەکان. درووزەکان وەک پێکھاتەیەکی سەربەخۆی جیا لە شیعەکان پۆلێن دەکرێت، سەرەڕای جیابوونەوەیان لە عەقیدەی شیعەی ئیسماعیلی نزیکەی ھەزار ساڵ لەمەوبەر.

شیعەکان لە ڕێگەی حکوومەت و پەرلەمانەوە بەشداری سیاسەتی لوبنان دەکەن و میساقی نیشتمانی کە ڕێککەوتنێکی نەنووسراوی نێوان مەزھەبەکانی لوبنانە، مافی پێکھاتەی شیعە بۆ ھەمیشەیی پۆستی سەرۆکایەتی ئەنجومەنی نوێنەران دەستەبەر دەکات. 
## سەرچاوەکان

پۆل:موسڵمانانی شیعەی لوبنانی
گەمارۆدانی شاری سەدر

**گەمارۆدانی شاری سەدر** زنجیرەیەک ئۆپەراسیۆنی سەربازی و گەمارۆیەکی خنکێنەرە کە لەلایەن ھێزەکانی ئەمریکاوە بەسەر شاری سەدر لە باکووری ڕۆژھەڵاتی بەغدای پایتەختی عێراقدا سەپێندرا، ئەمەش لە چوارچێوەی ھەوڵێکی ئەمریکی بۆ لەناوبردنی بنکەی سەرەکی سوپای مەھدی کە دژی داگیرکاریی ئەمریکایە لە عێراق، گەمارۆدانەکە لە ٤ی نیسانی ٢٠٠٤ دەستیپێکرد دوای کوژران و برینداربوونی ٦٨ سەربازی ئەمریکی لە شەڕێکی تونددا لە شارەکە، کە بەشێک بوو لە ڕاپەڕینێکی چەکداری بە سەرۆکایەتی بزووتنەوەی سەدری دژی دەسەڵاتی کاتی ھاوپەیمانی  و ھێزە فرەنەتەوەیییەکان لە زۆربەی پارێزگاکانی ناوەڕاست و باشووری عێراق، لە پاشخانی تەقەکردن لە خۆپیشاندەرانی لایەنگرانی سەدر لە شاری نەجەف، کە ناڕەزایەتیان دەربڕی بەرامبەر بە بڕیاری داخستنی ڕۆژنامەی ئەلحەوزە و گەمارۆدانی ماڵی سەدر و دەستگیرکردنی یەکێک لە یاریدەدەرەکانی، شەڕێکی توند لە شاری سەدر بۆ ماوەیەکی پچڕپچڕ بەردەوام بوو لە ماوەی مانگی ئابی ٢٠٠٤، ئەیلوولی ٢٠٠٤، ٢٠٠٦، کانوونی دووەمی ٢٠٠٧ و ئازاری ٢٠٠٨، زۆربەی ھەوڵەکانی ئەمریکا بۆ کۆنترۆڵکردنی شارەکە و سەندنەوەی لە شەڕڤانانی سوپای مەھدی شکستی ھێنا.
## سەرچاوەکان

پۆل:شەڕی ناو شار
ڕاغیب حەرب

**ڕاغیب حەرب** (١٩٥٢–١٩٨٤) یەکێک بوو لە سەرکردەکانی بەرخۆدان لە لوبنان. لەگەڵ دەرکەوتنی داواکارییەکانی ئیمام سەید مووسا سەدر، کە بووە ھۆی دامەزراندنی بزووتنەوەی مەحروومین و باڵە سەربازییەکەی فەوجەکانی بەرخۆدانی لوبنان "ئەمەل"، شێخ ڕاغیب یەکێک بوو لە یەکەم کەسەکان کە پەیوەندی پێوە کرد، کە وانەکانی کاریگەرییەکی زۆری لەسەر ڕۆحی ئەو کەسانە ھەبوو کە پەیوەندییان بەو بزووتنەوەیەوە کرد.
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢
پۆل:مردووانی ١٩٨٤
پۆل:تیرۆرکردنەکانی مۆساد
باسیل ئەسەد

**باسیل حافز ئەسەد** (٢٣ی ئازاری ١٩٦٢ – ٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٤)، کوڕە گەورەی حافز ئەسەد، سەرۆکی پێشووی سووریا، ئەندازیارێکی شارستانی و پەرەشوتوان و وەرزشوان بووە. یەکەم خولی کۆلێژی سەربازی و فەرماندەیی ستاف و بازدانی پەرەشووت بوو، کە دوای ماوەیەکی کەم ئەرکی فەرماندەیی پاسەوانی کۆمارییەکانی گرتە ئەستۆ. کە بە خۆشەویستی بۆ زانیاری ناسرابوو. لە تەمەنی یازدە ساڵیدا پەیوەندی بە یەکێتیی لاوانی شۆڕشگێڕی حیزبی بەعسەوە کردووە، لەو تەمەنەدا دەستی بە مەشق و ڕاھێنانی تەقەکردن و ئەسپ سواری و بازدان بەسەر بەربەستەکاندا کردووە.

لە تەمەنی سێزدە ساڵیدا، لە ساڵی ١٩٧٥ پەیوەندی بە حیزبی سۆسیالیستی عەرەبی بەعسەوە دەکات و چالاکی حیزبی دەکات. لە ساڵی ١٩٧٨ دەستی بە وەرزشی بازدانی پەرەشووت کردووە، کاتێکیش لە ساڵی ١٩٨٠ یەکەمجار بەشداری خولی ئازادی ئاسمانی بۆ گەنجان کردووە، پاڵەوانی ئەو خولە بووە. لە ساڵی ١٩٨١ پاڵەوانێتی تەقەکردنی دیمەشقی بەدەستھێنا.

## ژیانی تایبەتی
دەوترێت باسیل بە زمانی فەڕەنسی و ڕووسی بە شێوەیەکی ڕەوان قسەی دەکرد. بەگوێرەی زانیارییە دزەپێکراوەکانی کێبڵە ئەمریکییەکان، باسیل پەیوەندی لەگەڵ سیھام عووسەیلی، ئافرەتە لوبنانییەکە ھەبوو، کە دواتر ھاوسەرگیری لەگەڵ ڕۆژنامەنووس و پەرلەمانتاری لوبنانی جووبران غەسان توەینی کردووە.

## مردن
لە سەرەتای سییەکانی تەمەنیدا بەھۆی ڕووداوێکی ئۆتۆمبێلەوە لە نزیک فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی دیمەشق لە ٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٤ گیانی لەدەستدا، ڕاپۆرتی ناکۆک و باسی جیاواز لەسەر مردنی ھەبوو. دوای مردنی، بۆ ماوەی سێ ڕۆژ دووکان و قوتابخانە و فەرمانگە حکوومییەکان لە سووریا داخران و ھۆتێلە گرانبەھاکان لەبەر ڕێزگرتن لێی مەی فرۆشتنیان ڕاگرت. باسیل ئەسەد لەلایەن دەوڵەتەوە بۆ پلەی شەھید بەرزکرایەوە و بە «شەھیدی نیشتمان و شەھیدی میللەت و سوومبوولی گەنجی» وەسفیان کرد. زۆرێک لە گۆڕەپان و شەقامەکان بە ناوی ئەوەوە ناونراون، بەتایبەتی کۆمەڵگەی نوێی مەلەوانی نێونەتەوەیی و چەندین نەخۆشخانە و یانەی وەرزشی و ئەکادیمیایەکی سەربازی و فڕۆکەخانە. ھەروەھا لە چەند شارێکی سووریا پەیکەری ناوبراو ھەیە و وێنەی ئەویش شانبەشانی باوک و براکەی دەبینرێت.
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢
پۆل:مردووانی ١٩٩٤
پۆل:دەرچووانی زانکۆی دیمەشق
سوپای باشووری لوبنان

**سوپای باشووری لوبنان** یان **سوپای لەحەد** میلیشیایەکە بە پشتیوانی ئیسرائیل لە دانیشتوانی گوندەکانی باشوور و یەکە ناڕازی و جیابووەکانی سوپای لوبنان پێکھاتووە. ئەم میلیشیایە لە ساڵی ١٩٧٦ لەلایەن ئەندامانی سوپای لوبنان لە شاری مەرجیعون دامەزراوە. زۆربەی ئەندامەکانی مەسیحی لوبنانی و ژمارەیەکی کەمی موسڵمان بوون، کە کێشەیان لەگەڵ لایەنەکانی بەرخۆدانی فەلەستین ھەبوو کە لەو کاتەدا باشووری لوبنانیان کۆنترۆڵ کردبوو. دوای لەشکرکێشی ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٧٨ کە بە ئۆپەراسیۆنی لیتانی ناسرابوو، ناوچەی کۆنترۆڵکردنی ئەم پێکھاتە لە بریکارەکانی ئیسرائیل فراوانتر بوو بەھۆی کۆنترۆڵی مەیدانی سوپای ئیسرائیل. ئەم میلیشیایە شەڕی لەگەڵ دووژمنانی ئیسرائیل کرد، ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین، بەرخۆدانی لوبنان (بزووتنەوەی ئەمەل، حیزبی شیووعیی لوبنان، و بزووتنەوەی موورابیتوون)، و دوای ساڵی ١٩٨٢، دووژمنی نوێ ، حیزبوڵڵا.

یەکەم فەرماندەی سوپای باشووری لوبنان ڕائید سەعد حەداد بوو، دوای ئەوەی حەداد لە ساڵی ١٩٨٤ بەھۆی شێرپەنجەوە کۆچی دوایی کرد، ئەنتۆنی لەحەد شوێنی گرتەوە. ژمارەی ئەندامانی ئەم میلیشیایە گەیشتە شەش ھەزار سەرباز.

لە لێپرسینەوەیەکی زارەکیدا لە کینێسێتی ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٨٥ لە وەزیری بەرگریی ئیسرائیلی ئەوکاتەی ئیسحاق ڕابین ڕوونیکردەوە کە حکوومەتی ئیسرائیل لە یارمەتیدەرانی سوپای باشووری لوبناندایە، ھەروەھا ڕوونیکردەوە کە سەربازانی ئیسرائیل ڕاھاتوون لەسەر سەرکەوتنی ئۆتۆمبێلەکانی سوپای باشووری لوبنان.
## سەرچاوەکان
گرووپی ئیسلامی (لوبنان)

**گرووپی ئیسلامی** یان **جەماعەتی ئیسلامی** حیزبێکی سیاسی ئیسلامی سوننەیە لە لوبنان و لە ساڵی ١٩٦٤ وەک لقێکی لوبنانی ئیخوان موسلیمین دامەزراوە. لەلایەن گەنجانی ئەندامانی گرووپێکەوە بە ناوی "عیبادولڕەحمان" دامەزراندووە. سەرچاوەکانی وەک نزار حەمزە بەڵگەی لەسەر کردووە، دەگەڕێتەوە بۆ لوتکەی شۆڕشی سیاسی جەمال عەبدولناسر لە ناوەڕاستی شەستەکاندا. گرووپەکە پشتگیری لە بیرۆکەی دامەزراندنی سیستەمێک دەکات لە لوبنان لەسەر بنەمای شەریعەتی ئیسلامی. ڕێبەری سەرەکی گرووپەکە فەتحی یەکن بوو کە زانا و بانگخوازی ئیسلامی خەڵکی تەرابلوس بوو.

ئەمینداری گشتی گرووپی ئیسلامی لە لوبنان لە ئێستادا عەزام ئەیووبییە کە لە ساڵی ٢٠١٩ خولی دووەمی نوێکرایەوە و جێگرەکەی عەلی شێخ عەمارە.

فەرماندەی پێشووی ئیبراھیم میسرییە کە بەھۆی نەخۆشییەوە شوێنی فەرماندەی پێشووی فەیسەڵ مەولەوی گرتەوە. پێش ئەوە گرووپەکە ڕاوێژکاری دادوەری فەیسەڵ مەولەوییان وەک ئەمینداری گشتی ھەڵبژارد، لە شوێنی ئەمینداری گشتی دامەزرێنەر شێخ فەتحی یەکن کە «بەرەی کردەی ئیسلامی» دامەزراند.

حیزبەکە شانبەشانی بزووتنەوەی مووستەقبەل لە سێیەمین بازنەی ھەڵبژاردنی بەیرووت ھاتە ناو ھەڵبژاردنە گشتییەکانی لوبنانی ساڵی ٢٠٠٩. لە ئێستادا یەک کورسی پەرلەمانی لوبنانیان ھەیە.
## سەرچاوەکان

پۆل:تەوەری بەرگری
پۆل:حیزبە سیاسییە ئیسلامییەکان
پۆل:ئیخوان موسلمین
پۆل:حیزبەکانی لوبنان
سەعد حەریری

**سەعدەدین ڕەفیق بەھائەدین حەریری** (١٨ی نیسانی ١٩٧٠) سیاسەتوان و بازرگانێکی لوبنانی-سعودیە. لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ەوە سەرۆکوەزیرانی ڕاسپێردراوی لوبنان بووە تا داوای لێبوردنەکەی لە ١٩ی تەمموزی ٢٠٢١. کوڕی ڕەفیق حەریری سەرۆک وەزیرانی پێشووی لوبنانە و میراتگری سیاسییە لە یەکەم ھاوسەری باوکی کە عێراقییە و ناوی نیزال بووستانییە. لە شاری ڕیاز لەدایکبووە، باوکی بەناوی ڕەفیق حەریری لەوێ کاری کردووە، باوکی و خێزانەکەی لە ساڵی ١٩٧٨ ڕەگەزنامەی سعودیەیان بەدەستھێناوە دوای ئەوەی لە کۆتایی شەستەکانی سەدەی بیستەمدا کۆچیان کردووە.  سەرۆکایەتی بزووتنەوەی مووستەقبەل دەکات. جگە لە ڕەگەزنامەی لوبنانی، خاوەنی ڕەگەزنامەی سعوودیەشە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠
پۆل:بیلیۆنێرە لوبنانییەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:سەرۆک وەزیرانی لوبنان
پۆل:فەڕەنسییەکانی بە ڕەچەڵەک کورد
سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی کۆنفیدڕاڵی

**سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی کۆنفیدراڵی** () ھێزی سەربازی ویلایەتە یەکگرتووەکانی کۆنفیدراڵی بوو لە ماوەی شەڕی ناوخۆی ئەمریکادا.

## سەرچاوەکان
سوپاکانی سوپای ئیمپراتۆرییەتیی ژاپۆن

**سوپاکانی سوپای ئیمپراتۆری ژاپۆن** () یەکە سەربازییە گەورەکانی سوپای ئیمپراتۆری ژاپۆن بوون.

## سەرچاوەکان