مۆریس ئیوینگ

**ویلیام ماوریس** " دۆک " ئیوینگ (بە ئینگلیزی : William Maurice) زانای جیۆفیزیک و ئۆقیانووسناسی ئەمریکی بووە.      

ویلیام ئیوینگ وەک جیۆفیزیکزانێکی پێشەنگێک وەسف کراوە کە کاری لەسەر چەندین لێکۆڵینەوەی وەک ڕەنگدانەوەی بومەلەرزەزانی و شکاندن لە حەوزی زەریاکاندا کردووە، هەروەها وێنەگرتنی بنی زەریاکان، گواستنەوەی دەنگی ژێردەریاییەکان (لەوانەش کەناڵی SOFAR )، نمونەی ناوەکی قووڵی دەریاکانی بنی زەریاکان، تیۆری و چاودێریکردنی بوومەلەرزەی کردووە شەپۆلی ڕووکار ، شلەی ناوەکی زەوی، دروستکردن و بڵاوبوونەوەی مایکرۆسیزمەکان ، بومەلەرزەزانی تەقینەوەی ژێردەریایی، ڕووپێوی کێشکردنی دەریا، باتیمێتری و نیشتنەوە ، تیشکدەرەوەی سروشتی ئاو و نیشتووەکانی زەریاکان، لێکۆڵینەوە لە دەشتە کۆتاییەکان و کانییەکانی ژێردەریایی و چەندین بواری تر لێکۆڵینەوەی لەسەر کردووە.

## ژیاننامە
لە شاری لۆکنی لە ویلایەتی تەکساس لەدایکبووە و گەورەترین منداڵی خێزانێکی گەورەی کێڵگەیی بووە کە لە ژیاندا مابێت. سکۆلەرشیپێکی بەدەستهێنا بۆ ئەوەی بچێتە زانکۆی ڕایس, بەدەستهێنانی بەکالۆریۆس بە پلەی شەرەف لە ساڵی ١٩٦٢. خوێندنی باڵای لە هەمان دامەزراوە تەواو کردووە و لە ساڵی ١٩٢٧ بڕوانامەی ماجستێری بەدەستهێناوە و لە ساڵی ١٩٣١ دکتۆرای پێبەخشراوە. لە ساڵی ١٩٢٨ لەگەڵ ئاڤاریلا هیلدنبراند هاوسەرگیری کردووە و ئەو دوو هاوسەرە کوڕێکیان بووە. ئەو دوو هاوسەرە لە ساڵی ١٩٤١ جیابوونەوە. 

ئیوینگ وەک ڕاهێنەر لە پەیمانگای ڕایس کاری کردووە لەکاتێکدا دکتۆرای بەدەستهێناوە پێش ئەوەی لە ساڵی ١٩٣٠ پەیوەندی بە فاکەڵتییەکە بکات لە زانکۆی لیهای ، تا ساڵی ١٩٤٤ لەوێ کاری کردووە  لەکاتێکدا لە لیهای بوو، ڕۆڵی سەرەکی هەبوو لە دەستپێکردنی پرۆگرامێک لە بواری جیۆفیزیادا. لە ساڵی ١٩٤٤ لەگەڵ مارگرێت سلۆن کیدەر هاوسەرگیری دەکات و چوار منداڵی لەگەڵدا بووە. 

ڕووی لە زانکۆی کۆڵۆمبیا کرد، لە ساڵی ١٩٤٧ بوو بە مامۆستای جیۆلۆجی. لە ساڵی ١٩٥٩ وەک پرۆفیسۆری جیۆلۆجی هیگینز لە زانکۆی کۆڵۆمبیا دەستنیشانکرا. دکتۆر ئیوینگ (زۆرجار لەلایەن ئەوانەی لەگەڵیدا کاریان کردووە بە سادەیی پێی دەگوترا 'دۆک') دامەزرێنەر (لە ساڵی ١٩٤٩ دامەزراوە) و بەڕێوەبەری یەکەمی ڕوانگەی جیۆلۆجی لامۆنت بوو (ئێستا بە ڕوانگەی زەوی لامۆنت-دۆهێرتی ناسراوە (LDEO) لە پالیسادێس، نیویۆرک ) لەوێ لەگەڵ جەی لامار وۆرزێل (پسپۆری کێشکردن)، دکتۆر فرانک پرێس (بومەلەرزەناس)، جاک نافێ ، جاک ئۆلیڤەر ، و جیۆلۆجیست و نەخشەکێشانی ئۆقیانوس دکتۆر بروس هیزن و ماری تارپ کاریان کردووە.

کەشتیی پێشووی توێژینەوەی LDEO *R/V Maurice Ewing* ناوی لێنرا.

بۆ جاری دووەم لە هاوسەرەکەی جیابووەوە، و لە ساڵی ١٩٦٥ لەگەڵ هاوسەری سێیەمی هاریەت گرین باسێت هاوسەرگیری کرد. لە ساڵی ١٩٧٢ پەیوەندی بە لقی پزیشکی زانکۆی تەکساسەوە کرد لە گالڤێستۆن و لەوێ کاریدەکرد, هەروەها وەک سەرۆکی بەشی زانستە زەوی و هەسارەکانی پەیمانگای بایۆپزیشکی دەریایی دەستنیشانکرا و کرا بە بەڕێوەبەر.

لە ماوەی کارکردنیدا زیاتر لە ٣٤٠ توێژینەوەی زانستی بڵاوکردۆتەوە. وەک سەرۆکی یەکێتی جیۆفیزیکی ئەمریکی و کۆمەڵەی بومەلەرزەزانی ئەمریکا کاری کردووە . سەرکردایەتی زیاتر لە ٥٠ گەشتی دەریایی کردووە. بەشداری زۆری لە ئۆقیانووسناسیدا کردووە لەوانە دۆزینەوەی کەناڵی سۆفار و داهێنانی بۆمبی قەنەفە و کاری بنەڕەتی زۆری لەسەر تەکتۆنیکی پلاکی کردووە . لەو کاتەی کە کاری لەسەر سۆفار دەکرد، ئیوینگ خەریکی وێنەگرتنی ئاوی قووڵ بوو، بەشێکی وەک خولیایەک و بەشێکیش بۆ یارمەتیدانی حکومەت بۆ ناسینەوەی ئەو کەشتییە ونبووانەی کە بەهۆی بەلەمی ژێرەوە لەناوچوون.  ئەو سەرۆکی زانای ناو کەشتیی گلۆمار چالنجەر بووە . ئەو پرۆژەی مۆگوڵی دامەزراند، کە بەرنامەیەکی سەرەتایی بوو بۆ دیاریکردنی تاقیکردنەوەکانی چەکی ئەتۆمی سۆڤیەت.

ئیوینگ لە ساڵی ١٩٧٤ لە شاری گالڤێستۆن لە ویلایەتی تەکساس دکتۆرەکان ئاماژەیاندا کە تووشی جەڵتەی مێشک بووە و کوشندە بووە بوەتە هۆکاری مردنی. 

## خەڵات و ڕێزلێنان

* مەدالیای پێنڕۆز, ١٩٧٤ (دوای مردن)
* مەدالیای واڵتەر ئێچ بوچەر ، ١٩٧٤
* مەدالیای ویلیام بۆوی ، ١٩٥٧
* مەدالیای ئارسەر ئێڵ دەی ، ١٩٤٩
* خەڵاتی جۆن جەی کارتی لە ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکان, ١٩٦٣ 
* خەڵاتی خزمەتگوزاری گشتی بەرزی هێزی دەریایی, ١٩٥٥
* مەدالیای یادەوەری سیدنی پاوەرز ، ١٩٦٨
* خەڵاتی ڕۆبێرت ئێرل مەککۆنێل، ساڵی ١٩٧٣
* مەدالیای نیشتمانی زانست, ١٩٧٣
* مەدالیای ڤیگا لە کۆمەڵەی سویدی بۆ ئەنترۆپۆلۆژی و جوگرافیا, ١٩٦٥
* مەدالیای جوگرافیای کالوم لە کۆمەڵەی جوگرافیای ئەمریکی ، ١٩٦١
* مەدالیای زێڕی کۆمەڵەی فەلەکی شاهانە, ١٩٦٤
* هەڵبژێردرا بۆ ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکان، ساڵی ١٩٤٨
* وەک ئەندامی بیانی لە ئەکادیمیای هونەر و زانستی شاهانەی هۆڵەندا هەڵبژێردرا، ١٩٥٦ 
* بە ئەندامی بیانی لە کۆمەڵەی شاهانە هەڵبژێردرا (١٩٧٢) 
* وەک هاوڕێی کۆمەڵەی ئەمریکی بۆ پێشخستنی زانست هەڵبژێردرا، ساڵی ١٩٣٨
* وەک هاوڕێی کۆمەڵەی فیزیایی ئەمریکی هەڵبژێردرا، ١٩٣٨ 
* هەڵبژێردرا بۆ ئەکادیمیای هونەر و زانستی ئەمریکی, ١٩٥١
* هەڵبژێردرا بۆ کۆمەڵەی فەلسەفی ئەمریکی, ١٩٥٩
* ئەندامی بیانی کۆمەڵەی جیۆلۆجی لەندەن, ١٩٦٤
* گوگنهایم فیلۆ ، ١٩٣٨، ١٩٥٣، ١٩٥٥
* خەڵاتی ڤێتلێسن، ١٩٦٠ 
* یانزە بڕوانامەی فەخری
* تاقیگەی جیۆفیزیا لە زانکۆی تەکساس لقی پزیشکی پەیمانگای زانستی دەریایی ناوەکەی گۆڕدرا بۆ مۆریس ئیوینگ هۆڵ.
* مەدالیای مۆریس ئیوینگ لە کۆمەڵەی جیۆفیزیازانی گەڕان و یەکێتی جیۆفیزیکی ئەمریکی بە ناوی ئەوەوە ناونرا.
* ڕیزبەندی چرچ و لۆچی مانگ *دۆرسا ئیوینگ* بە ناوی ئەوەوە ناونراوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی

* وێنە
* ڤیدیۆ وتارێک بۆ ڕوونکردنەوەی کایەکانی SOFAR
* بیرەوەری ژیاننامەی ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکان
* بابەتێک سەبارەت بە کارەکانی ئیوینگ لەگەڵ ویلیام دۆن لەسەر سەردەمی سەهۆڵین
* مۆریس ئیوینگ، زانای زەوی، کۆچی دوایی کرد
* تیۆرێک لە سەردەمی سەهۆڵین، مۆریس ئیوینگ و ویلیام ئێڵ دۆن
* مۆنیتۆری سیستەمی سۆسوس مۆنیتەروانیا من کۆنتڕۆڵی dźwięku pod wodą w czasie Zimnej Wojny. cz. 1 , www.okretypodwodne.edu.pl (pl)
* مۆنیتۆری سیستەمی سۆسوس مۆنیتەروانیا من کۆنتڕۆڵی dźwięku pod wodą w czasie Zimnej Wojny. cz. ٢ , www.okretypodwodne.edu.pl (pl)
* مۆنیتۆری سیستەمی سۆسوس مۆنیتەروانیا من کۆنتڕۆڵی dźwięku pod wodą w czasie Zimnej Wojny. cz. 3 , www.okretypodwodne.edu.pl (pl)

پۆل:ژیاننامە
پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی
پۆل:وەرگرانی مەدالیای زێری بۆ کۆمەڵگەی ئەستێرەناسی
پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست
پۆل:مردووانی ١٩٧٤
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٦