open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
لێکۆڵەری ڕاستەقینە

**لێکۆڵەری ڕاست** ( بە ئینگلیزی **True Detective**) زنجیرەیەکی ئەمریکیە لە لایەن نیک پیلۆزاتۆوە دروست کراوەو لە کەناڵی ئێچ بی ئۆوە پەخش کراوە ، ماتیو مەکاونھی و ودی ھاریلسن ڕۆڵگێڕانی سەرەکی ئەم زنجیرەیەن ، زنجیرەکە دوو وەرزی لێ پێشکەش کراوە وەرزی یەکەم باس لە دوو لێکۆڵەر دەکات کە بەدوای بکوژێکی زنجیرەییەوەن کە کۆمەڵە کوشتنێکی ئەنجام داوە لە ماوەی ١٧ ساڵدا ، وەرزی دووهەمی زنجیرەکە باس لە سێ لێکۆڵەر دەکات کە چەند تاوانێکیان لەبەردەستدایە و پێیان وایە بە جۆرێک پێکەوە پەیوەندی دارن.

لێکۆڵەری ڕاست لە ساڵی ٢٠١٤ بۆ چوار خەڵاتی ئێمی پاڵێورا، هەروەها وەرزی یەکەمی زنجیرەکە لە سەدا ٨٧ی وەرگرتووە لە ماڵپەڕی ڕۆتین تۆماتۆز وە وەرزی دووهەمیش لە سەدا ٦٣ی وەرگرتوە

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئەو زنجیرانەی خەڵاتی بافتایان وەرگرتووە
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی ئێچ بی ئۆ
پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٤
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خەڵاتی پرایم تایم ئێمیان وەرگرتووە
چەپو

**چەپو** گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چەرداوڕۆ، ناوچەی کشاوەرز، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.

## ناو

## جوگرافیا

**چەپو** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قوزلوی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی قەرەقایە و لە ڕۆژھەڵات 
لەگەڵ گوندی نەورۆزلو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئاشتی بڵاغ.

## مێژوو

## دانیشتوان
* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٨٧) کەس و (١٧) خێزان بووە. 
* پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی کوردن و لە کوردە سەرابیانی و زاخۆرانی و موسلیانلیەکانن.
* بە زمانی کوردی شێوەزاری کرمانجی دەدوێن.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی ساینقەڵا

## پەراوێزەکان

پۆل:شارستانی ساینقەڵا
ساینقەڵا
ساینقەڵا
پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
چەرداوڕۆ

**چەرداوڕۆ** ئێلێکی کوردن، بە کوردی دەدوێن. بەلەھجەی کەڵھوڕی، نیشتەجێن لە پارێزگای ھەمەدان و پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا و پارێزگای ئیلام.

## زمان
**چەرداوڕۆ** بەزمانی کەڵھوڕی دەدوێن کە بەشێکە لە زمانی کوردی، چەرداوڕۆکان لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا بە زمانەکانی ئازەری و فارسی و سۆرانی و لەکیش دەدوێن.

ئیل چەرداوڕۆ سە لام وە ناوت

من بومە قوربان دو دانە چاوت

بە یرە قی دیری ناوی گاوە سە ر

دلت وە ک دە ریا، ناوت قە شە نگە ھە ر

تای چاردولی ھە س، بیگانە چە کارە س؟

تای دلاور ھە س، بی غیرە ت چە کارە س؟

### تایبەتمەندی ڕێزمانی

### زمانەوانی

### فەرمان و چاوگ

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:ھۆزە کوردییەکان
پۆل:کورد
ھومەیل

**حۆمەیل** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێک لە شارەکانی لە شارستانی شەھاباد (ئاروینیاوا) لە پارێزگای کرماشانی وڵاتی ئێران. بە پێی سەرژماریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١١دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ١،٣٠٣ کەس و ٣٠٦ خێزان بووە.

## سەرچاوەکان

* بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «حمیل» ڵە ویکیپیدیای فارسی (١٥ی شوباتی ٢٠١٧).

پۆل:شارەکانی ئێران
پۆل:شارەکانی پارێزگای کرماشان
پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:شارستانی ئارووناوا
ڕەگی دووەمی ٢

[وێنۆک|200px|
ژێی [سێگۆشەی دوولایەکسان|سێگۆشەیەکی دوولایەکسانی وەستاو یەکسانە بە ڕەگی دووەمی دوو لە کاتێکدا کە درێژایی لا وەستاوەکان یەکە.]]
**ڕەگی دووەمی ٢** () ژمارەیەکی ڕاستەقینەیە کە کاتێک لە خۆی بدرێتەوە ئەنجامەکە یەکسان دەبێت بە ٢.
لە ئەندازەدا ژمارەی \sqrt{2} تیرەی (کۆتەرە)ی چوارگۆشەیەک دەنوێنێت کە درێژی لاکەی یەک بێت.
وێنۆک|200px|ڕەگی دووەمی دوو.

1.41421 35623 73095 04880 16887 24209 69807 85696 71875 37694 80731 76679 73799....

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ژمارە ناڕێژەیییەکان
پۆل:تیۆرمی پیتاگۆرس
گاوارە

**گاوارە** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە شارەکانی شارستانی داڵاھۆ لە پارێزگای کرماشانی وڵاتی ئێران. بەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١١دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ٥،١٤٢ کەس بووە.

## سەرچاوەکان

* بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «گهواره (دالاهو)» لە ویکیپیدیای فارسی (١٥ی شوباتی ٢٠١٧).

پۆل:شارەکانی پارێزگای کرماشان
پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:شارستانی داڵاھۆ
ئەزگڵە

**ئەزگڵە** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە شارەکانی شارستانی سەلاسی باوەجانی لە پارێزگای کرماشانی ئێران. بەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١١دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ١،٠٠٧ کەس بووە. ئەم شارە و ناوچەکەی گەرمەسێری عەشیرەتی قوبادی جافن.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:شارەکانی پارێزگای کرماشان
پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:شارستانی سەلاسی باوەجانی
پیانۆژەنەکە (فیلم)

**پیانۆژەنەکە** (بە ئینگلیزی: The Pianist) فیلمێکی ژیاننامەیی، شەڕ و درامییە. لەدەرھێنانی ڕۆمان پۆلانسکییە. سیناریۆی فیلمەکە لەلایەن ڕۆنالد ھاروودەوە نووسراوە. ئادریان برودی ڕۆڵی سەرەکی فیلمەکە دەبینێت کە ڕۆڵی پیانۆژەن و ئاوازدنەری پۆڵەندی ولادیسلاو شپیلمان دەبێنێت. فیلمەکە لە کتێبی ژیاننامەیی پیانۆژەکەنە (The Pianist) کە بیرەوەری شەڕی جیھانی دووەمی پیانۆژەنە پۆڵەندی و جوولەکەیە کە شپیلمانە. فیلمەکە لە ئەڵمانیا، بەریتانیا، پۆلەندا و فەڕەنسا بەرھەمھێنراوە.

فیلمەکە لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پێشوازی باشی لێکرا و بووە پاڵێوراو و براوەی چەندین خەڵاتی جۆراوجۆر. خەڵاتی (Palme d'Or) بردەوە لە فیستیڤاڵی کان لە ساڵی ٢٠٠٢. ھەروەھا لە ٧٥ەمین خەڵاتی ئۆسکاریشدا خەڵاتی باشترین دەرھێنان، چیڕۆکی وەرگیراو، باشترین ئەکەر (بۆ برودی) بردەوە و پاڵێوراویشبوو بۆ خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلم.

## چیڕۆک
لە ئەیلوولی ١٩٣٩، ولادیسلاو شپیلمان (ئادریان برودی) پیانۆژەنی پۆلەندی - جوولەکە کە ڕاستەوخۆ پیانۆی دەژەنی لە ڕادیۆیەکی وارساو لە پۆلاند. بەڵام دواتر بەھۆی داگیرکاری ئەڵمانیای نازی بۆسەر پۆلەندا ژیانی شپیلمان و تەواوی خەڵکی ئەو وڵاتە بەتایبەت جوولەکەکان دەشێوێت و ژیانی زۆربەیان دەکەوێتە مەترسییەوە بەوەی ژمارەیەکی زۆر لە جوولەکەکان بەدەستی سەربازانی ئەڵمانیای نازی دەکووژران، سەرەڕای ئەوانەش بەردەوام گواستنەوەی جوولەکەکان بۆ کەمپەکان و ئیشپێکردنییان.

شپیلمان لەمیانی ئەم شەڕەدا تووشی برسییەتی و نەخۆش و ناڕەحەتی زۆر دەبێتەوە و چەندینجار ژیانی دەکەوێتە مەترسییەوە و ھەر لەم سەرووبەندە خێزانەکەی لەدەستدەدات، بەڵام لەکۆتاییدا دوای شکستی ئەڵمانیای نازی دووبارە دەگەڕێتەوە سەرکاری پێشوویی و پیانۆ لە ڕادیۆیەکی شارەکەی دەژەنێت.

## سەرچاوەکان

* ویکی ئینگلیزی

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 
* 
* 

پۆل:فیلمە بەریتانییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ڕووسی
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئەڵمانی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٢
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی-ئەڵمانی
پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە فەرەنسییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)
پۆل:فیلمەکانی ستۆدیۆی بابێلسبێرگ
پۆل:براوەکانی خەڵاتی بافتا بۆ باشترین فیلم
پۆل:فیلمە درامییە جەنگییە بەڕیتانییەکان
پۆل:فیلمە فەرەنسییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە پۆڵەندییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکان دەربارەی پیانۆ و پیانۆژەنان
پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین دەرھێنان بەدەستھێناوە
پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی بافتای بۆ باشترین دەرھێنان بەدەستھێناوە
پۆل:ئەو فیلمانەی کە نووسەرەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین سیناریۆی گونجاوی بەدەستھێناوە
پۆل:خەڵاتی ھەڵۆی زێڕین (ڕووسیا) بۆ براوەی باشترین فیلمی زمانی بیانی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین فیلمی سیزەر
پۆل:فیلمەکانی فۆکیوس فیچەرز
ھێزی ستوونی

چەپ|وێنۆک
**ھێزی ستوونی** یان ھێزی نۆرماڵ ( F_n\   **Normal Force**) لە مێکانیکدا بریتییە لە پێکھێنەری ستوونی ئەو ھێزی بەریەککەوتنەی کە ڕێگە لەوە دەگرێت کە تەنێک بەناو ڕووی بەریککەوتنەکەدا گوزەر بکاتز بۆ نمونە ڕووی ئەرزی ژوورێک یان دیوارێک ڕێگە لەوە دەگرن کە تەنەکانی سەریان بکەونە خوارەوە، نمونەیەکی تر تۆپێکی بلیارد لەسەر مێزێکی بلیاردەکە ناکەوێتە خوارەوە چونکە ھێزێک وای لێدەکات لەسەر مێزەکە بمێنێتەوە، ئەو ھێزە ھێزی ستوونییە.
ھێزی ستوونی یەکسان دەبێت بە ھێزی کێشکردنی تەنەکە بە مەرجێک تەنەکە گوڕ نەدرێت بەرەو سەرەوە یان بەرەو خوارەوە.
تەنێک کە لە کەوتنە خوارەوە سەربەستدایە لە بوارێکی خاڵیکراو لە ھەوا ھێزی نۆرماڵەکەی سفرە.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ھێز
گیوی موکریانی

وێنۆک|گیوی موکریانی
**گیوی موکریانی** (لەدایکبووی ١٩٠٤ مەھاباد –مردن ١٩٧٧ ھەولێر) فەرھەنگنووس و ڕۆژنامەنووسێکی کورد بوو. ناوی عەبدوڕەحمانە و کوڕی سەید عەبدولەتیف و برا گچکەی حوسێن حوزنیی موکریانی و باوکی دوکتۆر کوردستان موکریانییە. نازناوی «گیو»، کە ناوی پاڵەوانێکە، حوسێنی برای پێی بەخشیوە.

## ژیان
ساڵی ١٩٠٣ لە مەھاباد لە دایک دەبێ. لە تەمەنی ١١ ساڵیدا دەچێ بۆ حەلەب بۆ لای حوسێن حوزنیی برای و لەوێ و لە بەیرووت دەخوێنێ و خۆی شارەزای زمانی عەرەبی و فەڕەنسی دەکا. دوایی لەگەڵ کاکی دێنەوە بەغدا و چاپخانەیەک لە حەلەبەوە دێنن و ساڵی ١٩٢٦ لە ڕەواندز دای دەمەزرێنن و کۆواری زاری کرمانجی و چەن نامیلکەیەکی تری پێ چاپ دەکەن. ساڵی ١٩٣٤ دەچنە ھەولێر و لەوێش چاپخانە دادەنێن و کۆواری ڕووناکیی پێ چاپ دەکەن. ماوەیەک دەگەڕێتەوە بۆ مەھاباد و لەوێ بە کاری وێنەگرتنەوە خەریک دەبێ و وانەی زمانی فەڕەنسیش دەڵێتەوە. بەھۆی ئەوەی کە باسی بیر و باوەڕی کوردایەتی بۆ قوتابیانی دەکات، دەگیرێ و دەخرێتە زیندانەوە. پاش بەربوونی لە زیندان، ھەر لە مەھاباد ژن دەخوازێ و دوو کچی دەبێ بە ناوەکانی خونچە و کاڵێ (کوردستان دواتر لە ھەولێر لە دایک دەبێ). جارێکی تریش زیندانی دەکرێ و ئەم جارە قازی محەممەد، کە دەستی دەڕوات، ڕزگاری دەکا و دەینێرێتەوە بۆ ڕەواندز. دوای مردنی کاکی لە ١٩٤٧دا، ئەرکی ھەڵسووڕاندنی چاپخانەی دەکەوێتە ئەستۆ، کە جگە لە بەرھەمەکانی خۆی چەندین دیوانی شاعیرانی کلاسیکی کوردیش چاپ دەکات. ناوی چاپخانەکەش دەنێ «چاپخانەی کوردستان».

جگە لە ڕۆژنامەوانی و زمانەوانی، دەکرێ بڵێین گیوی موکریانی وێنەگریش بووە. وێنەی زۆرێک لە شاعیران و ئەدیبانی ھاوسەردەمی خۆی، وەکوو پیرەمێرد و قانع و فایەق بێکەس و زۆرێکی تر کە ئەمڕۆ لەبەردەستە کاری ئەوە.

لە ١٩٧٧دا بەھۆی نەخۆشیی دڵەوە لە نەخۆشخانەی مووسڵ دەمرێت.

## بەرھەمەکان
[وێنۆک|پەیکەری گیوی موکریانی لە [ھەولێر کە لەو شوێنەی جاران چاپخانەی کوردستان بووە دانراوە.]]

### کۆوارەکان
موکریانی وەکوو ڕۆژنامەنووسێک لە دەرچوونی چەندین کۆواردا ھاوبەشیی کردووە کە ڕۆڵێکی گەورەیان بووە لە بووژاندنەوەی ئەدەب و زمانی کوردیدا:
* **[[زاری کورمانجی (کۆوار)|زاری کرمانجی]]**، کە خۆی بەڕێوەبەری و حوسێنی برای سەرنووسەری بوو. لە ١٩٢٦ەوە ھەتا ١٩٣٢، ٢٤ ژمارەی لی دەرچوو و دوایی پێ ھات.
* **ڕووناکی**، کە یەکەمین ژمارەی لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٥ و دوا ژمارەی لە ٢٦ی ئایاری ١٩٣٦دا چاپ کراوە و ھەمووی یازدە ژمارەی لێ دەرچووە.
* **ھەتاو**، حەوتەنامەیەکی ئەدەبی بوو کە خۆی خاوەن ئیمتیاز و ھەڵسووڕێنەری بوو. لە ١٩٥٤ەوە تا ١٩٦٠ بڵاو کرایەوە و ١٨٨ ژمارە بوو.

### فەرھەنگەکان
* **فەرھەنگی ڕابەر** فەرھەنگێکی عەرەبی کوردییە کە نزیکەی ١٥٠٠٠ وشە دەبێ و ساڵی ١٩٥٠ لە ھەولێر لە چاپخانەکەی خۆی یانی چاپخانەی کوردستان چاپ بووە.
* **فەرھەنگی کۆڵکەزێڕینە** فەرھەنگێکی چەندزمانەیە (کوردی، فارسی، عەرەبی، فەڕەنسی و، ئینگلیزی) کە جاری یەکەم لە ١٩٥٥ و جاری دووەم لە ١٩٦٦ چاپ کراوە.
* **فەرھەنگی مەھاباد** فەرھەنگێکی کوردی عەرەبییە و نزیکەی ٣٠٠٠٠ وشەیە. یەکەم جار ساڵی ١٩٦١ چاپ کراوە.
* **فەرھەنگی نۆبەرە** کە عەرەبی کوردییە.

## سەرچاوەکان
* پێشەکی فەرھەنگی نۆبەرە کە ساڵی ٢٠٠٥ لەلایەن دەزگای ئاراسەوە چاپ کراوە
* دۆکومێنتی فەرھەنگە سەرسپییەکانی گیوی موکریانی، تەلەڤیزیۆنی کوردستان ٢٤

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٤
پۆل:مردووانی ١٩٧٧
قەرەقایە

**قەرەقایە** گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چەرداوڕۆ، ناوچەی کشاوەرز، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.

## ناو

## جوگرافیا

**قەرەقایە** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کوسە و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئەحمەدبەگ و لە ڕۆژھەڵات 
لەگەڵ گوندی زینالو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کوھلی سەروو.

## مێژوو

## دانیشتوان
* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٤٦٥) کەس و (٩٣) خێزان بووە. 
* پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی کوردن و لە کوردە سەرابیانی و زاخۆرانی و موسلیانلیەکانن.
* بە زمانی کوردی شێوەزاری کرمانجی دەدوێن.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی ساینقەڵا

## پەراوێزەکان

پۆل:شارستانی ساینقەڵا
ساینقەڵا
ساینقەڵا
پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
ژمارەی e

وێنۆک|چەپ

**e** ژمارەیەکی ناڕێژەیی و نەگۆڕە، بەھای نزیکەیی e یەکسانە بە ٢٫٧٣. ژمارەی e لە ڕێسای فانکشنی توانیدا بەکار دێت. گرتەی فانکشنی f(x) = e^x لە خاڵی x = 0 یەکسانە بە 1. ژمارەی e بە ناو ماتماتیکزانی سویسڕی لیۆنارد ئۆیلەر ناونراوە و بە ژمارەی ئۆیلەر دەناسرێت. ھەندێک جار بە ژمارەی نێپێر یان نەگۆڕی نێپێریش ناوی دەبەن.
بە فانکشنی e^x دەوترێت فانکشنی توانی و پێچەوانەکەی بە لۆگاریتمی سروشتی یان لۆگاریتم بە بنچینەی e پێناسە دەکرێت.
## کورتەمێژوو
یەکەم جار لە ساڵی ۱۶۱۸ لە وتارێکی جان نێپێردا کە سەبارەت بە لۆگاریتمەکان بڵاو کراوەتەوە، ئاماژە کراوە بە ژمارەی *e*
. بەڵام ئەم وتارە تەنیا پێرستێک لە لۆگاریتمەکانی خستەڕوو کە بە بنچینەی ئەم ژمارە ئەژمێر کرابوون. ژاکوب بێرنۆلی بە داهێنەری ئەم ژمارەیە دادەنرێت، ناوبراو هەوڵی دا بەهای بڕی:

:e = \lim_{n\to\infty} \left(1 + \frac{1}{n} \right)^n.

بدۆزیتەوە کە یەکسانە بە هەمان ژمارەی *e*.
## تایبەتمەندییەکان
### بیرکاری
لە بیرکاریدا زۆر گرینگی دەدرێت بە فانکشنی توانی e^x لەبەر ئەوەی گرتەی ئەم فانکشنە یەکسانە لەگەڵ خۆی.

:\frac{d}{dx}e^x=e^x

ھەروەھا لە تەواوکاری ئەم فانکشنەدا:

:e^x= \int_{-\infty}^x e^t\,dt 
::= \int_{-\infty}^0 e^t\,dt + \int_{0}^x e^t\,dt 
::\qquad= 1 + \int_{0}^x e^t\,dt.

### ژمارە ئاوێتەکان
فانکشنی توانی e^x لە ڕێگەی کراوەی تایلۆر بەم شێوەیە دەنووسرێت:

: e^{x} = 1 + {x \over 1!} + {x^{2} \over 2!} + {x^{3} \over 3!} + \cdots = \sum_{n=0}^{\infty} \frac{x^n}{n!}

بە بەکارھێنانی ئەم ھاوکێشە و کراوەی تایلۆری فانکشنی ساین و کۆساین، ھاوکێشەی ئۆیلەر بەم شێوەیە دەدۆزرێتەوە:

:e^{ix} = \cos x + i\sin x,\,\!

ئەم ھاوکێشە ھەموو *x*ـە ئاوێتەکان ساغدەکاتەوە. سەرەڕای ھەموو ئەم تایبەتمەندییانە کراوەی:

:(\cos x + i\sin x)^n = \left(e^{ix}\right)^n = e^{inx} = \cos (nx) + i \sin (nx),

بەدەست دێت کە ناسراوە بە ھاوکێشەی دێ مۆئاور.
ھەروەھا ھاوکێشەی

:\cos (x) + i \sin (x)\,\!

ناسراوە بە (*Cis(*x.

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ژمارە ناڕێژەیییەکان
پۆل:لیۆنارد ئۆیلەر
پەیوەندی (ماتماتیک)

لە بیرکاریدا **پەیوەندی** ژێرکۆمەڵێکە لە لێکدانی دیکارتی ژمارەیەک کۆمەڵە، بە دەستەواژەیەکی تر پەیوەندی بریتییە لە کۆمەڵە جووتەڕێکخراوێک.

## سەرچاوەکان
* بیرکاری کتێبی خوێندکار، پۆلی یازدەهەمی زانستی

پۆل:تیۆریی کۆمەڵە
یۆنیا

وێنۆک|ناوچەی یۆنیا بە ڕەنگی سەوز دیاری کراوە
**یۆنیا** (یۆنانی: Ἰωνία یان Ἰωνίη) ناوچەیەکی کۆن بوو لە ناوەڕاستی کنارێنی ڕۆژاواییی ئاناتۆلیا، کە ئەمڕۆ ئەکەوێتە نزیک شاری ئیزمیری تورکیاوە. ناوی ناوچەکە لە ناوی ھۆزی یۆنییەوە گیراوە. یۆنییەکان، کە قەت نەبوون بە دەوڵەتێکی یەکگرتوو، ھۆزێک بوون کە لە ٤٨٠ تا ٦٠٠ی پێش زایین لە کەنارەکان و دوورگەکانی دەریای ئیجە نیشتەجێ بوون.

ئەوترێ فەلسەفەی ڕۆژاوا لە یۆنیاوە دەستی پێ کرد و شارستانیەتیش لە میسر و میزۆپۆتامیاوە گوازرایەوە بۆ یۆنیا و لەوێشەوە بۆ ڕۆژاوای ئێستا.

وشەی «یۆنان»یش ھەر لە ناوی ئەم ناوچەیەوە گیراوە.

## پەراوێزەکان


پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ویلایەت و ناوچە ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی شەشەمی پێش زایین
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی سەدەی ٧ەمی پ.ز
مۆریاس

**مۆریاس** یەکێکە لە گوندە کۆن و مێژووییەکانی سەر بە ناحیەی سرۆچک، قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان.
مۆریاس دەکەویتە باکوری رۆژھەڵاتی شاری سلیمانی لەناوچەی شارباژێر، ئەم گوندە لە ڕووی جوگرافیەوە روبەرێکی فراوانی زەوی هەیە لە زەوی کشتوکاڵی و باخ و دارستان، ئەم گوندە لە ١٢-٠٢-٢٠٠٧ بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لەگەڵ ناحیەی سرۆچک خراوەتە سەر قەزای سەید سادق پێشتر سەر بە قەزای چوارتا و ناوچەی شارباژێر بووە.گوندی مۆریاس زەویەکی بە پیتی هەیە بۆ کشتوکاڵ کردن بە دەشتی زەڵێ ناودەبرێت کە چەندین بەروبومی کشتوکاڵی تێدایە و بەتایبەتی بە کاڵەک و ترێ بەناوبانگە

## شوێن
ئەم گوندە لە باکورەوە گوندی بەرزنجە و گێڵدەرە  لە باشورەوە گوندی شاری کۆن لە ڕۆژهەڵاتەوە گوندی قەویلە لە ڕۆژاواوە گوندی مایاواە.
## سەرچاوەکان

* ماڵپەڕی کەس نەزان
* ماڵپەڕی زانکۆی سلێمانی
* پارێزگای سلێمانی
* زانکۆی سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی
چنارەی شێخ تەھا

**چنارەی شێخ تەھا** یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی سرۆچک، قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان.
چنارەی شێخ تەھا دەکەویتە باکوری رۆژھەڵاتی شاری سلیمانی لەناوچەی شارباژێر وە یەکێکە لە گوندەکانی شارباژێڕ، ئەم گوندە لە ١٢-٠٢-٢٠٠٧ بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لەگەڵ ناحیەی سرۆچک خراوەتە سەر قەزای سەید سادق.

## شوێن
ئەم گوندە لە باکورەوە گوندی بەرقەڵا و لە باشورەوە گوندی کۆترمەڕ و لە ڕۆژهەڵاتەوە گوندی زڵزڵە و سیانزار لە ڕۆژاواوە گوندی باساکە.

## سەرچاوەکان

* ماڵپەڕی کەس نەزان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ناوە بازنە

thumb|بازنەی دەوردراو |250px
لە ئەندازەدا **ناوە بازنە** (Inscribed circle) یان **بازنەی دەوردراوی سێگۆشە** گەورەترین بازنەیەکە لە ناو سێگۆشەیەکدایە و لە ھەر سێ لای سێگۆشەکە دەکەوێت.
## چەقی ناوەبازنە
چەقی ناوەبازنە دەکەویتە سەر ئەو خاڵەی ھەر سێ لەتکەرەکانی سێگۆشە لەوێدا یەکتر دەبڕن.
## نیوەتیرەی ناوەبازنە
ئەگەر  a , b , c  سێ لای سێگۆشەیەک و  S  ڕووبەری سێگۆشەکە بێت و  p = (a+b+c)/2 ، نیوەتیرەی ناوەبازنەی سێگۆشە بریتییە لە:  

: r = S / p 

بەپێی ھاوکێشەی ھێرۆن نیوەتیرەی ناوەبازنە بریتییە لە:

:r = \sqrt{p(p-a)(p-b)(p-c)}/p 

## ئەمانەش ببینە
*دەرە بازنە
*لەتکەری گۆشە

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ئەندازەی ئیقلیدسی
پۆل:بازنەکان
ئەیمی واینھاوس

**ئەیمی جەید واینھاوس** ( • ١٤ی ئەیلوولی ١٩٨٣ – ٢٣ی تەمووزی ٢٠١١) گۆرانینووس-بێژێکی جوولەکەی بەڕەگەز ئینگلیز بوو. ئەو بە دەنگە کۆنترالتۆ قووڵەکەی ناسرابوو لەگەڵ بەھرە مۆسیقییەکەی لە تێکەڵکردنی مۆسیقای ئەلیکترۆنی و سۆڵ (ھەندێکجار بە نیۆ سۆڵ یان سۆڵی چاو-شین ناسراوە)، ڕیتم و بلووز لەگەڵ جاز. یەکەم ئەلبوومی واینھاوس بە ناوی *فرانک* (٢٠٠٣) سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەست ھێنا لە شانشینی یەکگرتوو و پاڵێورا بۆ خەڵەتەکانی مێرکری. ئەلبومە شوێنکەوتووەکەی فرانک، بەناوی *باک تو بلاک* (گەڕانەوە بۆ ڕەش) پاڵێورا بۆ خەڵاتەکانی گرامی ساڵی ٢٠٠٨، بووە ھۆکاری بردنەوەی بە پێنج خەڵاتی گرامی و بووە یەکەم ئافرەتی بەریتانی کە پێنج خەڵاتی گرامی بباتەوە و توانی تۆماری *زۆرترین بردنەوە لەلایەن ئافرەتێکەوە لە تەنھا شەوێکدا* بشکێنێت.

## ژێدەرەکان

پۆل:گۆرانیبێژانی ئینگلیز
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤
پۆل:مردووانی ٢٠١١
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣
پۆل:جووە ئینگلیزەکان
پۆل:گۆرانیبێژانی جازی ئینگلیز
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی
پۆل:گۆرانیبێژانی جوو
پۆل:براوەکانی خەڵاتی مۆسیقای جیھانی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی بریت
پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی دوو جەمسەرییان ھەیە
خالید ڕەشید

**خالید ڕەشید** (بە بەدرخانی: Xalîd Reşîd) گۆرانیبێژ، نووسەر، شوێنەوارناس و موزیکزانێکی کوردە.

## ژیان
خالید ڕەشید لەدایکبووی باشووری کوردستانە؛ بنەماڵەیەکی نیشتیمانپەروەری ھەبووە، باوکی پیاوێکی دڵگەورە و ھەقبێژ بووە و لە حەفتاکاندا بەڕێوبەری ناوەندی پۆلیسی خانەقا بووە. ساڵی ١٩٨٠ کوردستانی جێ ھێشتووە و کۆچی کردووە بۆ سوید و ھەنووکەیش لەوێ نیشتەجێیە. دەرچووی پەیمانگای باڵای ھونەرە لە ڤێسترباری سوید، ھەروەھا دەرچووی بەشی شوێنەوارناسییە لە زانکۆی ستۆکھۆڵم لە سوید (ساڵی ١٩٩١ ماستەری وەرگرتووە). ساڵی ١٩٩٩ لە بواری میوزیکدا لە ڕووسیا دەستی بە خوێندن کردووەتەوە و دوکتۆرانامەکەی لەسەر کولتور و شوێنەواری کوردستانە لە زانکۆی سانکتپیتەربورگ لە ڕووسیا ھەروەھا چەندین گۆرانیی فۆلکلوری کوردیشی لەوێ تۆمار کردووە. ساڵی ١٩٩٦ وەکوو سەرۆکی کۆنگرەی ھونەرمەندانی کورد لە ئەورووپا ھەڵبژێردراوە و دامەزراندنی ئۆرکێسترای نەتەوەیی کوردییان پێ سپاردووە. خالید ڕەشید ھونەرمەندێکی خاوەن ھەڵوێستە و لەسەر ڕووداوەکانی کوردستان وەدەنگ دێت و خاوەنی چەندین بەرھەمی سیاسی و نیشتمانیشە.

## کارەکان
خالید ڕەشید دوای چەندین ساڵ ھەوڵ و چالاکی بۆ یەکەم جار سروودی نەتەوەیی کوردستانی کرد بە مارشی نیشتیمانی و لە پەرلەمانی کوردستان بە یاسا چەسپاندی.

خالید ڕەشید یەکەم کەس بووە کە ساڵی ١٩٩٨ یونسکۆی ناردووەتە کوردستان بۆ ڕاگرتنی تێکدانی شوێنەوارەکان و قەڵای ھەولێری خستتووەتە ناو شوێنەوارە پارێزراوەکانی جیھان لە ڕێگەی یونیسکۆوە.

نووسەری دوو کتیبە بە زمانی سویدی کە یەکیان لێکۆڵینەوەیەکە لەسەر شوێنەوارناسیی کرماشان و ئەوەی تریان باسینیاندەرتاڵەکانی کوردستانە.

خالید ڕەشید باڵەبانی وەک ئامێرێکی کوردی ھێناوەتە ناو خەڵک و وای کردووە کە تەنیا بۆ ئاھەنگ و شاییەکان دەکار نەکرێت. خاوەنی بیرۆکەی شانۆی ڕۆمانییە لە سلێمانی و ساڵی ١٩٩٢ کە گەڕاوەتەوە کوردستان تیپی موزیکی فۆلکلۆری ساز کردووە و ھەروەھا خاوەنی پرۆژەی ئینستیتیوتی کەلەپووری کوردە و ھەر ھەمان ساڵ پێشکەشی پارێزگاری ئەوکاتی سلێمانی کردووە.

خالید ڕەشید لە ڕێگەی موزیک و ئاواز و ڕیتمەکانییەوە گۆرانیی کوردی بە جیھان ناساندووە و جگە لەوەش شیعری گۆرانییەکانی وەرگێڕدراوەتە سەر زمانگەلێکی وەکوو ئینگلیزی و فەڕانسەوی.

## بەرھەمەکان
خالید ڕەشید خاوەنی حەوت ئەلبوم و زیاتر لە پەنجا گۆرانییە؛ کە ئاوازی زۆربەی گۆرانییەکانی ھی خۆیەتی و شیعرەکانیشی لە شاعیرانێکی وەکوو: عەبدوڵڵا پەشێو، لەتیف ھەڵمەت، ساڵح بێچار، حەمە سەعید حەسەن، حەمە ڕەزا و ھتد وەرگرتووە، خۆیشی شیعری چەند دانە لە بەرھەمەکانی ھۆنیوەتەوە.
* ئەمان: ساڵی ١٩٩٥ لە ئەڵمانیا تۆمار کراوە.
* غوربەت: ساڵی ١٩٩٧ لە سوید تۆمار کراوە.
* باڵەبان: ساڵی ١٩٩٧ لە پاریس تۆمار کراوە.
* خەڵوەت: ساڵی ١٩٩٨ لە سوید تۆمار کراوە.
* Clasik Mosko: ساڵێ ٢٠٠٢ لە مۆسکۆ تۆمار کراوە.
* ئەشک نەما: ساڵی ٢٠٠٤ تۆمار کراوە.
* بووکی ئێوارە: ساڵی ٢٠٠٥ لە ھەولێر تۆمار کراوە.
* جگەرگۆشەکەم: لە سلێمانی تۆمار کراوە.

## خەڵاتەکان
* خەڵاتی ستیپیندۆمی وەزارەتی فەرھەنگی سوید بۆ ساڵەکانی ١٩٩٧ و ١٩٩٨
* خەڵاتی زانستیی ماکس ڤێبەری ئەڵمانی (بۆ مۆسیقا و نووسین)، ساڵی ٢٠١٧ لە پەیمانگای مێژووی زانست لە مۆسکۆ، ڕووسیا

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان

## [https://chrikaykurd.com/ms-artists/خالید-ڕەشید/ گۆرانییەکانی خالید ڕەشید]  چریکەی کورد

پۆل:ھونەرمەندانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی سلێمانی
پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی ناوەندی
پۆل:ژەنیارانی کورد
سپاتیفای

چەپ|170px
**سپاتیفای** ( • گۆکردن: ) خزمەتگوزارییەکی ستریمی مۆسیقایە کە بە فەرمی لە ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ دامەزراوە و لەلایەن ستارتئەپەوە پەرەی پێ دراوە، لە ستۆکۆڵمی سوید. سپاتیفای دوو خزمەتگوزاری دەبەخشێت بە بەکارھێنەرانی، ئەو بەکارھێنەرانەی کە بە خۆڕایی گوێ دەگرن (پارە نادەن) ئەوا لەکاتی تەواوبوونی ھەندێک لەو گۆرانیانەی کە گوێی لێ دەگرێت بە شێوەیەکی ھەرەمەکی ڕێکلامێکی دەنگیان گوێ لێ دەبێت. ئەو بەکارھێنەرانەی کە پارە دەدەن گوێیان لەم ڕێکلامانە نابێت و لە پاڵ ئەمەشدا توانای ئەوەیان دەبێت کە گۆرانی دابگرن بۆ گوێگرتن بەبێ ئینتەرنێت (ئۆفلاین) بەڵام بەکارھێنەرانی ئاسایی تەنھا دەتوانن بە ئینتەرنێتەوە سپاتیفای بەکار بھێنن. لەکاتی خۆ تۆمارکردن و دانانی ھەژمار بۆ یەکەم جار، سپاتیفای بە خۆڕایی بۆ ماوەی مانگێک ھەژمارەکەت دەکات بە (پریمیوم) واتە ھەموو خزمەتگوزارییەکانی بە خۆڕایی پێشکەش دەکات بە بەکارھێنەر وەک تاقیکردنەوەیەک.

سپاتیفای لە ئەورووپا، ئەمریکا، ئوسترالیا و زۆربەی بەشەکانی ئاسیا وەک تایوان و ژاپۆن خزمەتگوزاریی ھەیە. لە ئێستادا لە ئێراق و کوردستان بەردەست نییە، بەڵام دەتوانرێت لە ڕێگەی ڤی پی ئێنەوە بەردەست بکرێت بە شێوەیەکی ئاسایی بەھەرحاڵ و دەتوانرێت وەک بەکارھێنەرێکی ئاسایی کاری پێ بکرێت. سپاتیفای لەسەر ھەموو ئەو سەکۆیانەی کە لەسەر سیستمی ئای ئۆ ئێس، لێنەکس، ئەندرۆید و ویندۆوز کار دەکەن بەردەستە.

## ھەژمار و بەشداریکردن

لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦، ئەو ھەژمارانەی کە گوێگرتنی بێ دابڕان دەبەخشن بە بەکارھێنەران پێکھاتوون لە:

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:وێبگەکان
پۆل:کۆمپانیاکان
پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٨
پۆل:خزمەتگوزارییەکانی پەخشی مۆسیقا
پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس
پۆل:نەرمامێرەکانی ئێکس بۆکس وەن
پۆل:ئەو کۆمپانیانەی لە بۆرسەی نیویۆرکدا ناویان هاتووە
پۆل:ئەو کۆمپانیانەی لە بۆرسەی نیویۆرکدا ناویان ھاتووە
پۆل:بەرنامەکانی یوونیڤەرساڵ ویندۆز پلاتفۆڕم
پۆل:نەرمەکاڵای تی ڤی ئۆ ئێس
عەلیئەکبەر ویلایەتی

وێنۆک
**عەلی ئەکبەر ویلایەتیی **(لە دایکبووی ٤ی پوشپەڕی ١٣٢٤ی ھەتاوی، ناوچەی شمیران)، راوێژکاری عەلی خامەنەیی رێبەری ئێرانە. ھەروەھا چەندین پۆستی دیکەی گرنگی وەکوو بەرپرسی ناوەندی لێکۆڵینەوەی ستراتێژی و ئەندامەتیی شۆڕای ناوەندیی لێکۆڵینەوە و بەرنامەڕێژیی پەروەردەی ئێرانی لە دەست دایە.

عەلی ئەکبەر ویلایەتی (وەزیری دەروەی کات) لە** تیرۆری** رێستۆرانتی میکۆنۆسدا کە تێیدا دکتۆر سادق شەرەفکەندی سکرتێری حیزبی دێموکراتی کوردستان و چەند سیاسەتوانێکی دیکە تیرۆر کران، لە لایەن دادگای باڵای ئاڵمانەوە بە دەستھەبوون و بەرنامەداڕێژی لەو تیرۆرەدا مەحکووم کراوە و ئێستا لە لیستەی داواکراوانی پۆلیسی ئینتەرپۆل دایە. ھەروەھا عەلی خامنەیی (ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران)، ئەکبەر ھاشمی ڕەفسەنجانی (سەرۆک کۆماری کات) و عەلی فەلاحیان(وەزیری ئیتلاعاتی کات) بە بڕیاردەرانی سەرەکیی تیرۆرەکە مەحکووم کران. ناوبراو لە چەندین کردەوەی تیرۆریستی دیکەشدا لە دەرەوەی ئێران دەستی ھەبووە، وەکوو ئاڕژانتین، کە تێیدا سەدان کەس بوونە قوربانی.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥
پۆل:پزیشکە ئێرانییەکان
پۆل:شیعە ئێرانییەکان
ئەمانوڵڵا خانی ئەردەڵان

**ئەمانوڵڵا خانی ئەردەڵان **میر و فەرمانڕەوای میرنشینی ئەردەڵان لە ساڵانی (١٨٤٦-١٨٤٨، ١٨٦٠-١٨٦٧) لە سەردەمی قاجاڕەکان لە شاری سنە بوو. گۆڕی ئامانووڵڵاخان ئیستا لە شاری نەجەفە لە لای گۆڕی عەلی کوڕی ئەبووتالیب.

## بەرھەم و کارەکان
مزگەوتی دارولئیحسان (مزگەوت جامیعەی سنە)، مزگەوتی دارولئەمان، باڵەخانەی خەسرەوئاوا، باڵەخانەی ئەمجەدولئەشراف، حەمام خانی سنە لە کارەنەیە لە کاتی میرایەتی ئامانوڵڵا خانی ئەردەڵان بەجێ ماون.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

* میرنشینی ئەردەڵان

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:پارێزگای کوردستان
پۆل:خەڵکی سنە
پۆل:مێژووی ھاوچەرخی ئێران
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:میرنشینی ئەردەڵان
پۆل:میرەکانی ئەردەڵان
چیرۆکی ئەوینداری

**چیرۆکی ئەوینداری** ()  فیلمێکی ئێرانیە لەلایەن دەرھێنەر ئەحمەد ڕەمەزانزادە و بەرھەمھێنانی مەسعود جەعفەری جەوزانیە، کە باس لە چیرۆکی ئەوینداری نێوان ھەواڵدەر و وێنەگرێکی ئێرانی، و کچێکی کوردی جەنگزەدە لە کاتی کیمیابارانی ھەڵەبجە دەکات.

## سەرچاوەکان

* بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «حکایت عاشقی»، ویکیپیدیای فارسی (٢١ی شووباتی ٢٠١٧).

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمە فارسییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی
پۆل:فیلمە کوردییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦
سەراوی ڕوانسەر

وێنۆک|چەپ|سەراوی ڕوانسەر
**سەراوی روانسەر** سەراوێکی لە شاری ڕوانسەر لە شارستانی ڕوانسەر کە یەکێکە لە ناوچە گەشتیاری پارێزگای کرماشان. ئاوی ئەم سەراوە لە چیای شاھۆ سەرچاوە دەگریت، ھەروەھا سەراوی ڕوانسەر ئەبێتە سەرچاوە بۆ ڕووباری قەرەسوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی پارێزگای کرماشان
پۆل:سەراوەکانی ئێران
پۆل:شارستانی ڕوانسەر
داری شیرین و فەرھاد

200px|وێنۆک|داری شیرین و فەرھاد
**داری شیرین و فەرھاد** یان **داری ڕەحمەت**، ئەمە ناوێکی کە خەڵکی کرماشان بە سەر دارە چنارێکی ٧٠٠ساڵەیان نیاوە و بەم ناوە ئەمڕۆ دەناسرێت. داری شیرین و فەرھاد لە دەوروبەری تاقوەسان لە شاری کرماشانە. دڕێژای دارەکە ٣٧٫٧ میتر و پانایی ٧٫٤٦ میترە، کە ئەم دارە لەلای گرینگی سرووشتی و ژینگەیی، ھەروەھا گرینگیێکی کەلتووری و مێژوویی ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:تاقوەسان
پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی پارێزگای کرماشان
پۆل:کرماشان
پۆل:شارستانی کرماشان
پۆل:ھێماکانی کرماشان
ئەمازۆن ئێکۆ

وێنۆک|ئەمازۆن ئێکۆ|125px
**ئەمازۆن ئێکۆ** یان بە کوورتی **ئێکۆ**، بڵندگۆیەکی ھۆشمەندە لەلایەن ئەمازۆنەوە درووستکراوە. بەرزی ئامێرەکە ٩ ئینجە (٢٣٫٥ سانتیمەتر). بەھۆی ئەمازۆن ئیگۆوە بەکارھێنەر دەتوانێت میوزیک کارپێبکا، جگە لەوەی دەتوانرێت بەھۆی دەنگەوە ئامێرەکە کۆنتڕۆڵبکرێت و کارپێبکرێت. ھەروەھا دەتوانرێت لەڕێگای مۆبایلەوە بەچەندین نەرمەواڵە و ئەپڵیکەینشەوە ببەسترێت.

ئەمازۆن ئیگۆ بۆیەکەمینجار لە ٦ی تشیرینی دووەمی ٢٠١٤ لەماڵپەڕی ئەمازۆن دەستکرا بەفرۆشتنی کە نرخی ئامێرەکە بە ١٧٩٫٩٩ دۆلاری ئەمریکییە لە بازاڕی ئەمازۆنی ئەمریکا.

## خزمەتگوزارییە بەردەستەکان
*گووتنی کات “ئەلێکسا، کاتژمێر چەندە؟” وەڵامەکە “کاتژمێر ٨ی شەوە”
*ئیشپێکردنی مۆسیقا, ڕادیۆ,پۆدکاست و بابەتە دەنگییەکان، وە جگە لەمۆسیقاکانی خۆت دەتوانی بە هەزاران گۆرانی لە کۆگای گۆرانییەکانی ئەمازۆن ئیشپێبکەیت کەئەمەیان پێویستی بەهەژماری پارە هەیە. هەروەها دەتوانیت بە قسەکردن واتە فرمانکردن گۆرانی و مۆسیقاکان ببەیتە پێش و پاش یان ڕایگریت و گۆرانییەکە بگۆڕیت. ئەگەر چەند ئەمازۆن ئێکۆیەکت هەبێت دەتوانیت هەموویان بەیەکەوە یەک گۆرانی لێبدەن لە ژووری جیاواز.
*کات گرتنەوە. ئەمازۆن ئێکۆ دەتوانێت کاتت بۆ بگرێتەوە ئەمەش بەکەڵکە بۆ کاتی چێشتلێنان بۆ وەرگرتنی ماوەیەک بۆ ئامادەکردنی چێشتەکەت یاخوود لە کۆمپانیایەک کات دابنرێتەوە بۆ ماوەی کارکردنی فەرمانبەران. لەکاتی تەواوبوونی ماوەکە ئەوا ئامێری ئەمازۆن ئێکۆ دەنگی تایبەت بەتەواوبوونی ماوەکە دەردەکات و ناوەستێت تاکوو پێی نەڵێی بوەستە. جگە لەوانەش بەیانییان لەخەویشت هەڵبستێنێت.
*بیرهێنانەوەی ڕووداوەکان بەهۆی ڕۆژژمێرەوە. لەبەرئەوەی ئەمازۆن ئێکۆ دەتوانێت پەیوەستبکرێت بە گووگڵ کالێندەر واتە ڕۆژژمێری گووگڵ ئەوا ئامێرەکە دەتوانێت بیرتبخاتەوە ئەو ڕۆژە پلانت چییە؟
*شێر و خەتت بۆدەکات. زۆر جار ڕاڕای لەهەڵبژاردنی شتێک بۆیە ئەمازۆن ئێکۆ یارمەتیت دەدات لەوە بۆ هەڵبژاردنی شتێک لەنێوان دوو بژاردەدا وەک ئەوەی دراوی کانزاییت پێبێت بۆ هەڵبژاردنەکەت شێر و خەت بکەیت.
*دەتوانێت کتێبەکانی کتێبخانەی ئەمازۆن واتە کیندل بخوێنێتەوە جگە لەخوێندنەوەی وتارەکانی ویکیپیدیا و هەواڵی ڕۆژانە لەگشت بوارەکان و ئەنجامی یارییە وەرزشییەکان بزانیت جگە لەوەش دەتوانیت لەکاتی خوێندنەوە ڕایگریت و بیبەیتە پێشیش. بۆ هەواڵەکان پشت بەچەندین سەرچاوە دەبەستێت کە بەکارهێنەر دیارییان دەکات.
*زانینی کەشوھەوا. تەنانەت وردەکاری وەک باران و هەتاوی و گشت باروودۆخەکانی دیکەی کەش.
*دەتوانیت پەیوەستی بکەیت بە تەلەفزیۆنەکەتەوە بۆ کووژاندنەوە، پێکردنەوەی وە گۆڕینی کەناڵ و ئیشپێکردنی بەرنامە و ئەپەکان لەچەشنی نێتفلیکس.
*دەتوانێت ڕێستورانت و شوێنە لۆکاڵییەکانت بۆ بدۆزێتەوە و لەگەڵ پێدانی چەند وردەکارییەک لەسەر ئەو شوێنە.
*زیادکردنی کاڵا بۆ لیستی کڕینەکانت.

## سەرچاوە
* ویکی ئینگلیزی.
* بەشێ لەو کارانەی کە ئەمازۆن ئێکۆ دەتوانێت بیانکات. / KITN / محەممەد سەردار / ١٢ی ئایاری ٢٠١٧. 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ماڵپەڕی ئەمازۆن
تاقی گەرا

200px|وێنۆک|تاقی گەرا
**تاقی گەرا**، بینایێکی مێژوویی و پێگەیێکی شوێنەواریی کە دروست کردنی دەگەڕێتەوە بۆ کاتی  ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی یان ئیمپراتۆریەتیی ساسانی، لە سەر رێگەی کرماشان-سەرپێڵ لە ١٥ کیلۆمیتری شاری سەرپێڵ زەھاو لە شارستانی سەرپێڵ زەھاوە. ئەم بینا لاکێشەیی بەرزایی ٨٦٫٤ میتر و پانایی ٧٠٫٧ میترە و ھەروەھا تاقی گەرا لە سەر رێگەیێکی ھەرکۆنی میژوویی ساز کراوە کە فەلاتی ئێرانی بە نێوان روودان (بەینونەهرەین) پەیوەندی داوە.

نیزامیی گەنجەوی لەم پارچە ھەڵبەستە باس لە تاقی گەرا و بێستوون ئەکات:

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی پارێزگای کرماشان
پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی ئێران
پۆل:شارستانی سەرپێڵی زەھاو
پۆل:خانووبەرە و پێکھاتەکانی پارێزگای کرماشان
سارتکە، سوورداش

**سارتکە** یەکێکە لە گوندەکانی ناحییەی سورداش ، قەزای دووکان لە پارێزگای سلێمانی ، یەکێکە لە گوندەکانی دووکان . قەڵای سارتکە یەکێکە لە شوێنەوارە دێرینەکانی کوردستان و دەکەوێتە قەزای دووکان سەر بە پارێزگای سلێمانی کە مێژوەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی میرنشینی سۆران ، قەڵاکە کە لەلایەن میر محەممەد (پاشای سۆران ١٨١٣-١٨٣٧) دروست کراوە ئێستا بەشێک لە ژوورەکان و دیوار و قوللەکانی قەڵاکە وەک شوێنەوار ماونەتەوە.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
دۆڵەبی (ڕوونکردنەوە)

__NOTOC__

## جوگرافی
* **دۆڵەبی** ناوی چەند گوندێکی کوردستانە.
** دۆڵەبی، گەرمک، ناوی گوندێکی شارەدێی گەرمکە لە قەزای پێنجوێن.
** دۆڵەبی، مەرگە، ناوی گوندێکی شارەدێی بنگردە لە قەزای دووکان.
** دۆڵەبی، ناوی گوندێکی شارستانی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە

## پەراوێزەکان
سۆفیان، شنۆ

**سۆفیان** یەکێک لە گوندەکانی شارستانی شنۆیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٦، ئەم گوندە لە ١٥٩ بنەماڵە پێکھاتووە و ژمارەی دانیشتوانەکەی ٩٧٥ کەس بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی شنۆ
پۆل:گوندەکانی شارستانی شنۆ
کەندەشینە، بانە

**کەندەشینە** (Kendeşîne، بە فارسی: *کنده شین*) گوندێکە لە بەخشی نەمەشیر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٦ کەس لە ١ بنەماڵەدا بووە.

## ئەمانەش ببینە
* شاری بانە
* لیستی گوندەکانی بانە

## سەرچاوەکان
* بانک اطلاعات روستاهای کشور (بە فارسی)

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە
پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
مەیدان (ڕوونکردنەوە)

__NOTOC__

## جوگرافی
* **مەیدان** ناوی چەند گوندێکی کوردستانە.
** مەیدان، سورداش، ناوی گوندێکی شارەدێی سورداشە لە قەزای دووکان.
** مەیدان، شارەدێ، ناوی شارەدێیەکە لە قەزای خانەقین.

## شوێن
* **مەیدان** شوێنێکە لە شاری مھاباد.
** مەیدانی چوارچرا، ئەو مەیدانە بوو کە قازی موحەمەدی تیادا لە سەدارەدرا.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە

## پەراوێزەکان
تیمار (ڕوونکردنەوە)

__NOTOC__

## جوگرافی
* **تیمار** ناوی چەند گوندێکی کوردستانە.
** تیمار، سەنگاو، ناوی گوندێکی شارەدێی سەنگاوە لە قەزای چەمچەماڵ.
** تیمار، سورداش، ناوی گوندێکی شارەدێی سورداشە لە قەزای دووکان.
** تیمار، قەرەداغ، ناوی گوندێکی شارەدێی قەرەداغە لە قەزای قەرەداغ.
** تیمار، سیوەیل، ناوی گوندێکی شارەدێی باسنێیە لە قەزای شارباژێڕ.

## پزیشکی
* **تیمار** یان **تیمارکردن** جۆرێکی چارەسەرییە بۆ کەسێک بەکاردێت کە بریندار کرابێت بە ھۆکارێک.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە

## پەراوێزەکان
قازان، سەردەشت

**قازان** (Qazan، ) دێیەکە لە گوندستانی بەریاجی، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی سەردەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ئێران. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١١ کەس لە ٣٣ بنەماڵەدا بووە.

## ئەمانەش ببینە
* گوندستانی بەریاجی
* ناوچەی ناوەندیی شارستانی سەردەشت
* شارستانی سەردەشت

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەردەشت
پۆل:گوندەکانی شارستانی سەردەشت
دۆڵەبی، مەرگە

**دۆڵەبی** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بنگرد، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**دۆڵەبی** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھەوارەبەرزە و لە باشوور لەگەڵ گوندی شاقوڵێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی یاخیان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دۆڵمازەڵە.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تاکیکاردیا

**تاکیکاردیا** (بە ئینگلیزی: Tachycardia) لێدانی دڵە کە لە ڕێژەی ئاسایی پشوودان زیاترە. بەگشتی لێدانی دڵ لە کاتی پشوودا زیاتر لە ١٠٠ لێدان لە خولەكێک لە گەورەکاندا لە گەوراندا بە تاکیکاردیا داندراوە. لێدانی دڵ لە سەرووی ڕێژەی پشوودان لەوانەیە ئاسایی بێت (وەک لەگەڵ وەرزش) یان نائاسایی بێت (وەک کێشەی کارەبایی ناو دڵ).
وێنۆک|وێنەی تاکیکاردیا
هەندێک کەس کە تاکیکاردیایان هەیە هیچ نیشانەیەکیان نییە. لەوانەیە لێدانی خێرای دڵ کاتێک بدۆزرێتەوە کە پشکنینی جەستەیی یان پشکنینی دڵ بۆ هۆکارێکی تر ئەنجام بدرێت.

بەگشتی تاکیکاردیا لەوانەیە ببێتە هۆی ئەم نیشانانە:

**٠** پاڵپیتاسیۆن.

**٠** ئازاری سنگ.

**٠** بێهۆشبوون.

**٠** سەر سووک بوون.

**٠** ترپەی خێرا.

**٠** هەناسە تەنگی.

لەبەر ئەوەی دڵت زۆر لێدەدات، ئەو کاتەی نییە کە پێویستی پێیەتی بۆ ئەوەی لە نێوان لێدانەکاندا پڕببێتەوە لە خوێن. ئەمەش مەترسیدارە ئەگەر دڵت نەتوانێت هەموو خانەکانت ئەو خوێن و ئۆکسجینە دابین بکات کە پێویستیانە.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای ئینگلیزی، ڕێکەوتی ٢٣ی شوباتی ٢٠١٧.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
وەرش

**عوسمان بن سەعید بن عەبدوڵڵا**، ()، ئەبو سەعیدی میسڕی، شێخی قورئانخوێنان بوو لە میسڕ لە سەردەمی خۆی، لە ساڵی ١١٠ـی کۆچی لە دایک بووە. لەلای ئیمامی نافیع قورئانی چەند جارێک خەتم کردووە و لێشی گیڕاوەتەوە. ئیمامی نافیع ناوی لێناوە (وەڕش) بەھۆی سپێتییەکەی (وەڕش شیرێکە دروست دەکرێ، گووتراویشە کە جۆرە باڵندەیەکە بەناوس "وەڕشان" و ناوەکە کەمێک سوک و ئاسان کراوە بۆ "وەڕش")، وە پێشی ناخۆش نەبوو و دەیوت نافیع مامۆستاکەم بەناوی کردووم، زاناش بوو بە عەرەبی، زۆر کەس لای ئەو قورئانیان خوێندووە لەوانە (ئەحمەد بن ساڵح حافیز و داود بن ئەبی تەیبە و یوسوف ئەزڕەق) بێجگە لەوانیش. لە ساڵی ١٩٧ ھەر لە میسڕ کۆچی دوایی کردووە.

گیڕانەوەی وەڕش لە نافیعەوە لە مەغریبی عەرەبی بڵاوە لە مەغریب و جەزائیر و مۆریتانیا، ھەروەھا لە ھەندێ شوێنەکانی و ڕۆژئاوای ئەفیریقیا وەک سینیگال و نیجەر و نێجیریا.
## سەرچاوەکان
* سیر اعلام النبلاء-بەرگی نۆیەم-لاپەڕە:٢٩٥
* ترجمە الامام ورش
* الإستبرق في روایة ورش عن نافع من طریق الأزرق-لاپەڕە:٤

پۆل:مردووانی ٨١٢
پۆل:لەدایکبووانی ٧٢٨
پۆل:قورئان
پۆل:قیرائات
نیمچەلاتەریب

چەپ|frame|نیمچەلاتەریب
**نیمچەلاتەریب** یان **شەفتوڵ** (Trapezoid) چوارلایەکە دوو لای بە یەکتر ھاوبەرن و دوو لاکەی تری ھاوبەر نابن.
ڕێسای ڕووبەری نیمچەلاتەریب بەم شێوەیە:

:S= h\left(\frac{a + b}{2}\right ).

لێرەدا h بەرزی و a و b دوو بنکەکەی نیمچەلاتەریبن.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:شێوە سەرەتایییەکان
پۆل:شێوەگەلی ئەندازەیی
پۆل:فرەگۆشەکان
پۆل:چوارلاکان
دەنگەل

**دەنگەل** (بە ئینگلیزی: Wrestling competition؛ ھیندی: दंगल؛ کوردی: کێبڕکێی زۆرانبازی)، فیلمێکی ژیاننامەیی، وەرزشی، درامایی ھیندییە لەلایەن **نەتیش تێواری** دەرھێنراوە لە ساڵی ٢٠١٦. ئەکتەران عامر خان، ساکشی تانور، فاتیما سانا شێخ، سانیا مالھوترا، کاتوب پایل وە زایرا وەسیم.

دەنگەل پڕداھاتترین فیلمی بۆلیوودە لە مێژوودا دوای ئەوەی توانی ٨٠٠ میلیۆن ڕووپییە واتە ١٢٠ میلیۆن دۆلار کۆبکاتەوە.

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* [//en.wikipedia.org/wiki/Dangal_(film) ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ (Dangal (film]

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی
پۆل:فیلمە ھیندییەکان
پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز
پۆل:فیلمە ھیندی-زمانەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە وەرزشییە ھیندییەکان
پۆل:مشتومڕەکانی فیلم لە ھیندستان
پۆل:فیلمە ھیندییەکان کە لەسەر بنەمای ڕووداوە ڕاستەقینەکان دروستکراون
پۆل:فیلمە ھیندییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەکشنە ژیاننامەیییەکان
پۆل:فیلمە قەدەغەکراوەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری دەلھی وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە فێمینیستەکانی ھیندستان
ئالێس: شێتی دەگەڕێتەوە

**ئالێس: شێتی دەگەڕێتەوە** ()یارییەکی تۆقینی دەروونی و سەرکێشیی-ئاکشنە کە پەرەی پێ دراوە لەلایەن ستودیۆی چینی *سپایسی ھۆرس* و بڵاوکراوەتەوە لەلایەن ئێلێکترۆنیک ئارتز بۆ مایکرۆسۆفت ویندۆوز، پلەی ستەیشن ٣ و ئێکس بۆکس ٣٦٠. بەشێکی تەواوکەرە بۆ یاری ساڵی ٢٠٠٠ بەناوی ئەمێریکان میکگیز ئالێس. یارییەکە بە جیھانی بڵاوکرایەوە و بڵاوکردنەوەکەی سەرەتا لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دەستی پێ کرد لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠١١، دواتر لە ئەورووپا لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠١١ و لە شانشینی یەکگرتووش لە ١٧ی حوزەیرانی ھەمان ساڵ.

*ئالێس: شێتیی دەگەڕێتەوە* بە دەوری کچێکدا دەخولێتەوە بەناوی ئالێس ڵیدڵ، کچێک کە تووشی تاسان و نەخۆشی دەروونی بووە بەھۆی مردنی خێزانەکەیەوە لە ئاگرێکدا. ئالێس لە نەخۆشخانەیەکی دەروونی بەڕەڵا کرا دوای تیمارکردنی و لە ھەتیوخانەیەکی تایبەت بە ھەتیوە تاساوەکان بەخێو دەکرێت لەژێر چاودێری دکتۆر ئەنگەز بەمبی. ئالێس ھەموو ڕووداوەکانی بیرچووەتەوە و دەیەوێت بزانێت کە چی بەسەر خێزانەکەی ھاتووە و ئەو ڕاستییە چی بووە کە بووەتە ھۆی مردن و سووتانی خێزانەکەی، بۆ ئەوەی ئەم ڕاستییەش بزانێت، ئالێس پێویستە ڕووبکاتە وەندەرلاند، ئەو شوێنەی کە ھێزێکی دڕندانە تێکی داوە. لە گەشتەکەیدا، ئالێس لە ھەمان کاتیشدا یارمەتی وەندەرلاند دەدات کە ئازاد ببێتەوە و دووبارە ئارام ببێتەوە و دەبیندرێت کە یارمەتیدانیشتووانەکەی ئەو شوێنەش دەدات. بەھۆی گەشتە سەرکێشانەکەیەوە، ئالێس فێر دەبێت کە زۆربەی جار ھاوڕێکان دەبن بە دوژمن و پێویستە دەستیان لێ ھەڵبگیرێت.

لە ساڵی ٢٠١٦ەوە، ئەو یاریکەرانەی کە یارییەکەیان کڕیوە دەتوانن وەشانێکی ئەمێریکان مەکگیز ئالێس بە خۆڕایی دابگرن لەسەر ئێکس بۆکس و پلەی ستەیشن.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:یارییە ڤیدیۆیییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١١
پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣
پۆل:گەمەکانی ویندۆز
پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠
پۆل:یارییە ھونەرییە ئەلکترۆنییەکان
پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان
پۆل:یارییەکانی ویندۆز
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە ترسناکەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:کایەکانی ئەکشن-سەرکێشی
قشڵاغ (ڕوونکردنەوە)

* قشڵاغ، شارباژێڕ، ناوی گوندێک لە شارباژێڕ
* قشڵاغ، پێنجوێن، ناوی گوندێک لە قەزای پێنجوێن.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
سووراو (ڕوونکردنەوە)

__NOTOC__

## جوگرافی
* **سووراو** ناوی چەند گوندێکی کوردستانە.
** سوراو، گەرمک، ناوی گوندێکی شارەدێی گەرمکە لە قەزای پێنجوێن.
** سووراو، ناوی گوندێکی شارستانی بانەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان.

## ئارایشت
* **سوراو** جوان کارییەکە.
** سووراو، جوانکاری، بابەتێکی جوانکاری ئافرەتانە.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە

## پەراوێزەکان
نیمچەلاتەریبی دوولایەکسان

وێنۆک|چەپ|نیمچەلاتەریبی دوولایەکسان
**نیمچەلاتەریبی دوولایەکسان** (Isosceles trapezoid) نیمچەلاتەریبێکە دوو لای جووتن.
## دیتانەکانی نیمچەلاتەریبی دوولایەکسان
* لە نیمچەلاتەریبی دوولایەکسان، دوو بنکەگۆشەی هەر یەک لە دوو بنکەکەی جووتن.
* لە نیمچەلاتەریبی دوولایەکسان، دوو تیرەکە جووتن.
* ئەگەر دوو بنکەگۆشەکان لە نیمچەلاتەریبدا جووتبوون، دەبێتە دوولایەکسان. 
* ئەگەر دوو تیرەکە لە نیمچەلاتەریبدا جووتبوون دەبێتە دوولایەکسان.
نیمچەلاتەریبە دوولایەکسانەکان چوارلایەی بازنەیین .

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فرەگۆشەکان
پۆل:چوارلاکان
چوارلای بازنەیی

**چوارلای بازنەیی** () بە چوارلا‌یەک دەوترێت بتوانرێت سەرەکانی لەسەر چێوەی بازنەیەک دابنرێت، بە واتایەکی تر ئەگەر بازنەیەک بدۆزرێتەوە بە ھەر چوار سەری چوارلایەیەکدا تێپەڕێت ئەوا بەو چوارلایە دەوترێت چوارلای بازنەیی. دەتوانین بسەلمێنین ھەموو نیمچەلاتەریبە دوولایەکسانەکان و لاکێشەکان، چوارلایەی بازنەیین.

## ئەمانەش ببینە
* ناوە بازنە

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:چوارلاکان
کانی سارد (ڕوونکردنەوە)

__NOTOC__

## جوگرافی
* **کانی سارد** ناوی چەند گوندێکی کوردستانە.
** کانی سارد، تەکیە، ناوی گوندێکی شارەدێی تەکیەی کاکەمەندە لە قەزای چەمچەماڵ.
** کانی سارد، ناڵپارێز، ناوی گوندێکی شارەدێی ناڵپارێزە لە قەزای پێنجوێن.
** کانی سارد، دەربەندیخان، ناوی گوندێکی شارەدێی دەربەندیخانە لە قەزای دەربەندیخان.
** کانی سارد، شارباژێڕ، ناوی گوندێکی شارەدێی سیتەکە لە قەزای شارباژێڕ.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە

## پەراوێزەکان
کانی سپیکە (ڕوونکردنەوە)

__NOTOC__

## جوگرافی
* **کانی سپیکە** ناوی چەند گوندێکی کوردستانە.
** کانی سپیکە، ناڵپارێز، ناوی گوندێکی شارەدێی ناڵپارێزە لە قەزای پێنجوێن.
** کانی سپیکەی پەرخ، ناوی گوندێکی شارەدێی سەید سادقە لە قەزای سەید سادق.
** کانی سپیکەی گڵەزەردە، ناوی گوندێکی شارەدێی بەکرەجۆیە لە قەزای سلێمانی.
** کانیسپیکە، ناوی گوندێکی شارستانی مەریوانە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە

## پەراوێزەکان
گەرەدێ (ڕوونکردنەوە)

* گەڕەدێ، گاپیڵۆن، ناوی گوندێک لە قەزای شارباژێڕ، ناحیەی گاپیڵۆن.
* گەڕەدێ، سیتەک، ناوی گوندێک لە ناحیەی سیتەک. قەزای شارباژێڕ.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پێڕستی گوندەکانی قەزای ماوەت

## ماوەت
قەزای ماوەت ، لە ناحییەی ناوەند پێکھاتووە.

لە ٧٨ گوند پێکھاتووە.

### ماوەت(ناوەند)

* ماوەت(ناوەند)		
* ئامادین
* ئاقوچان
* ئاوەکورتێ
* ئەزمەک
* باساوێ		
* باناڵێ
* بەرتەنگ (ڕوونکردنەوە)
* بەرسماق
* بڵخوان
* بەردبەرد (ڕوونکردنەوە)
* بەردەپان
* بۆسکێن (ڕوونکردنەوە)
* بەردەشینی سەروو
* بەردەشینی خواروو
* بەرگورد
* بەزەڕو		
* بنچڕ
* خەزێنە (ڕوونکردنەوە)
* خمانە
* چنارە (ڕوونکردنەوە)
* دارەبەن (ڕوونکردنەوە)		
* دەشتی خانێ
* دەشتی تلێ		
* دەشتێ
* درەوشاوێ
* دڕی (ڕوونکردنەوە)
* دزگان
* دوێڵەکان
* دۆڵبێشکی دڕی
* دێکۆن (ڕوونکردنەوە)
* زەرون
* زەینەڵ (ڕوونکردنەوە)
* ژاژڵە
* ساکەڵ
* سەرگەڵو (ڕوونکردنەوە)
* سپیدارە (ڕوونکردنەوە)
* سەراو (ڕوونکردنەوە)		
* سەرکەند
* سەفرە				
* سورەقەڵات		
* شاناخسێ
* شەشۆ		
* شینکی		
* شیوەکوێر		
* شەکراو (ڕوونکردنەوە)
* عیساوێ		
* قامیش (ڕوونکردنەوە)		
* قەرەبابا		
* قەڵاتە (ڕوونکردنەوە)		
* قەشان		
* قۆخان
* کانی بێوکە		
* کانی بی (ڕوونکردنەوە)		
* کانی چنار
* کانی خێڵ
* کاوڵان		
* کوڕاڵەوبناو
* کوڕەداوێی بچوک
* کوڕەداوێی گەورە		
* کۆلکە، ماوەت		
* کونجرین		
* کێلێ		
* گەماڵانی سەروو		
* گەماڵانی خواروو
* گابڕوا		
* گرگاشێ
* گەڵاڵە (ڕوونکردنەوە)				
* گڵۆمان
* گوڵێ		
* گوێزڵێ (ڕوونکردنەوە)
* گۆڕێن
* ماشان
* مۆڵان
* میراوا (ڕوونکردنەوە)			
* ھەنجیرەسوورە (ڕوونکردنەوە)
* ناور
* یاڵانقۆز

## سەرچاوەکان

* دەستەی ئاماری ھەرێم - وەزارەتی پلان دانان
* ماڵپەڕی کەس نەزان
* ماڵپەڕی زانکۆی سلێمانی
* پارێزگای سلێمانی
* زانکۆی سلێمانی
## پەراوێزەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:پێرستی گوندەکانی باشووری کوردستان
کورد کاناڵ

**کورد کاناڵ** کەناڵێکی تەلەڤزیۆنی سەر بە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانە کە لە ساڵی ٢٠٠٦ەوە دەستی بە وەشان کردووە. کورد کاناڵ بە ھەر دوو زمانی کوردی و فارسی بەرنامەکانی بڵاو دەکاتەوە. ناوەندی سەرەکیی ئەو تەلەڤزیۆنە لە شاری کۆیە لە باشووری کوردستانە و بەشی وەشانی ئاسمانی لە ئەورووپا ھەڵکەوتووە.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی کەناڵە کوردییەکان

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی فارسی
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی کوردستان
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی ئێران
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی باشووری کوردستان
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان و وێستگانەی لە ٢٠٠٦ دامەزراون
شیفا گەردی

**شیفا گەردی** (ناوی تەواو: شیفا زکری ئیبراھیم؛ ١ی تەمموزی ١٩٨٦ لە زێوە - ٢٥ی شوباتی ٢٠١٧ لە مووسڵ) پەیامنێر و پێشکەشکارێکی تەلەڤیزیۆنی بوو، لە ٢٠١٧ لە کاتی کار بەھۆی مینێکی چێندراو لە ماوەی شەڕی داعش لە شاری مووسڵ گیانی لەدەست دا.

## خوێندن و کار
شیفا بەشی کۆمپیوتەری پەیمانگای تەکنیکی لە ٢٠٠٦ تەواوکردووە. لە ٢٠١٣ بەشی ڕاگەیاندنی لە کۆلێژی ئادابی زانکۆی سەڵاحەدین تەواوکردووە.
لەنێوان ساڵانی ٢٠٠٧ - ٢٠١٠ کاری مامۆستایەتی کردووە و لە ساڵی ٢٠٠٦ بووەتە ڕۆژنامەنووس. لەگەڵ تۆڕی میدیاییی ڕووداو کاری کردووە و بووەتە بەڕێوەبەری ئاوتپووتی کەناڵەکە. شیفا لە کاتی ڕزگارکردنی شاری مووسڵ بەرنامەیەکی تایبەتی بەناوی (فۆکس موسڵ)ی ھەبوو، و لە قۆناغی کۆتایی ڕزگارکردنی شارەکە وەک پەیامنێر ڕووداوەکانی شەڕی لە بەرەی ڕاستی شارەکە بۆ خەڵک دەگواستەوە.

## مردن
شیفا لە ڕۆژی شەممە ٢٥ی شووباتی ٢٠١٧ لەکاتی رووماڵکردنی شەڕەکانی کۆنترۆڵکردنەوەی گەڕەکی مەئموون لەبەری ڕاستی شاری مووسڵ، لاقی لە تەلی بۆمبێکی چێندراو دەئاڵێت و بۆمبەکە دەتەقێتەوە و گیان لەدەست دەدات.

## سەرچاوەکان


پۆل:ژنانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦
پۆل:مردووانی ٢٠١٧
پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:ڕۆژنامەنووسە کوردە تیرۆرکراوەکان
پۆل:ژنە نووسەرە عێراقییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:نووسەرانی عێراقی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خەڵکی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
پۆل:پێشکەشکارانی پێشووی ڕووداو
پۆل:دەرچووانی زانکۆی سەلاحەدین
سەرکان، قەسرێ

**سەرکان** یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی قەسرێ سەربە قەزای چۆمان لە پارێزگای ھەولێر.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:گوندەکانی چۆمان
پۆل:گوندەکانی قەسرێ
دۆسییە دەگمەنەکەی بێنجامین بەتن

**دۆسیە دەگمەنەکەی بێنجامین بەتن** (بە ئینگلیزی: *The Curious Case of Benjamin Button)* فیلمێکی ڕۆمانسی و فەنتازی و درامییە. بەرھەمی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە لە ساڵی ٢٠٠٨ کە لە لایەن دەیڤد فینچەرەوە دەرھێنراوە. چیرۆکی فیلمەکە لە کورتە چیرۆکێکەوە وەرگیراوە بە ھەمان ناوەوە لە نوسینی سکۆت فیتزگیراڵد کە لە ١٩٢٢ بڵاوی کردۆتەوە, براد پیت پاڵەوانی فیلمەکەیە و ڕۆڵی کەسێک دەگێڕێت کە تەمەنی بە پێچەوانەوە دەڕوات، کەیت بلانشێتیش ڕۆڵی خۆشەویستەکەی دەگێڕێت , دۆسیە دەگمەنەکەی بێنجامین بەتن توانی لە ٨١ەمین خولی خەڵاتەکانی ئۆسکار سێ خەڵات دەستەبەر بکات وە بە تێچووی ١٦٧ میلیۆن دۆلارەوە توانی زیاد لە ٣٣٣ میلیۆن دۆلار کۆبکاتەوە

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی ٢٠٠٣
پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩١٠
پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩٢٠
پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز
پۆل:ئەو فیلمانەی لە فلۆردیا دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیو ئۆرلینز وێنەکەی گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ڕۆمانسییە مێژووییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە درامییە ڕۆمانسییە ئەمریکییەکان
پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کوڕ
پۆل:فیلمەکان دەربارەی پەیوەندییەکانی دایک و کچ
پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی فرانک مارشال
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ١٩٩١ داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ٢٠٠٥ داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە دەیەی ١٩٤٠ داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە مۆنتریال وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین کاریگەری بینراو بەدەستھێناوە
پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن
پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەری ھونەرییان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین دەرھێنانی ھونەری بەدەستھێناوە
پۆل:فیلمە ڕیالییزمییە جادووییەکان
پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس
چەندجارە

**چەندجارە** () بۆ ژمارەیەک لە بیرکاریدا بریتییە لە ئەنجامی لێکدانی ژمارەکە لە ژمارەیەکی تەواو، بە واتایەکی تر بۆ دوو ژمارەی a  و b، دەوترێت b چەندجارەی a یە ئەگەر  b=na و n ژمارەیەکی تەواو بێت. بە زمانی بیرکاری بەم شێوە دەریدەبڕن b چەندجارەی a یە:

:\Longleftrightarrow \exists n\in\mathbb{Z},\ b=n \cdot a

ئەگەر بەھای a سیفر نەبێت، b÷a یەکسانە بە n بە واتایەکی تر، b توانای دابەشبوونی ھەیە بەسەر aدا. کاتێک a و b دوو ژمارەی تەواو بن، ئەگەر b چەندجارەی ژمارەی a بێت،
ئەوا a دەبێتە بەشدراوی b.

## سەرچاوەکان

*

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ژمێرە
پۆل:لێکدان
پۆل:ژمارە تەواوەکان
توانای دابەشبوون

**توانای دابەشبوون** جۆرێک پەیوەندیی بیرکارییە لە نێوان دوو ژمارەی تەواو، بە ژمارەیەک دەوترێت توانای دابەشبوونی ھەیە، بەسەر ژمارەیەکی تردا، کاتێک ئەنجامی دابەشکردنەکە ژمارەیەکی سروشتی بێت و ماوەکەی سیفر بێت، بۆ نموونە ٨ توانای دابەشبوونی ھەیە بەسەر ٤دا.
توانای دابەشبوونی ھەندێک ژمارە ڕێسای ھەیە، بۆ نموونە ئەگەر ژمارەیەک سەرجەمی ڕەنووسەکانی لە چەندجارانی ٩ بێت ئەوا توانای دابەشبوونی دەبێت بەسەر ٩دا.
*ژمارەیەک توانای دابەشبوونی ھەیە بەسەر ٢دا، ئەگەر ڕەنووسی یەکانی جووت بێت.
*ژمارەیەک توانای دابەشبوونی ھەیە بەسەر ٣دا، ئەگەر سەرجەمی ڕەنووسەکانی توانای دابەشبوونی ھەبێت بەسەر ٣دا.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:دابەشکردن