ئۆپەراسیۆنی چنگ (٢٠١٩)

**ئۆپەراسیۆنی چنگ** () ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی سنووربەزێنە کە لەلایەن ھێزە چەکدارەکانی تورکیاوە لە باشووری کوردستان دژی پارتی کرێکارانی کوردستان ئەنجام درا. بەرەبەیانی ڕۆژی ٢٨ی ئایاری ٢٠١٩، ھێزەکانی تورکیا تۆپبارانیان کرد و ھێرشی ئاسمانییان دەستپێکرد، دواتریش لەلایەن سوپای تورکیاوە دەروازەیەکی سنوورییان ئەنجامدا.

لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٩، یەکەم زیانەکانی تورکیا تۆمارکران کاتێک سەرپەلێک و مولازمێکی دووەم لە ئەرکدا کوژران.

لە ٣١ی ئایاری ٢٠١٩، فڕۆکە جەنگییەکانی ئێف-١٦ی فڕۆکەی ١٨١ھەمی «پڵنگ» ئامانجەکانی پەکەکەیان لە ناوچەکەدا پێکایەوە. لە کۆتایی مانگی حوزەیران، سەرچاوەکانی ڕۆژنامەوانی بڵاویان کردەوە کە سوپای تورکیا مووشەکی بالیستیکی بۆرای لە کاتی ئۆپەراسیۆنی چنگ لە ھەرێمی کوردستان تاقیکردووەتەوە. لە مانگی تەممووزدا، ئۆپەراسیۆنە زەمینییەکان وردە وردە کەمبوونەوە، و تەنھا ھێرشی ئاسمانی لە ناوچەکانی ئاڤاشین-باسیان، زاپ، مەتینا، حەفتانین و حەفتارین بەکارھات. فڕۆکەی ١٨٢ھەمی «ھەڵۆ»، فڕۆکەی ١٨١ھەمی «پڵنگ»، و فەرماندەیی بنکەی سیستەمەکانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ١٤ھەم بەشدارییان لە ئۆپەراسیۆنەکەدا کرد.

لە ١٣ی تەممووز، تورکیا بەشی داھاتووی ئۆپەراسیۆنی دژە تیرۆری (ئۆپەراسیۆنی چنگی-٢) لە باکووری عێراق دەستپێکرد. لە ٢٤ی ئاب، ئۆپەراسیۆنی چنگی ٣ لە باکووری عێراق دەستپێکرا. لە ئەنجامدا، سوپای تورکیا سێ بنکەی نوێی لە قووڵایی ناوچەی حەفتارین دامەزراند و دوازدە خاڵی چاودێری دامەزراند. لە حوزەیرانی ٢٠٢٠، سوپای تورکیا بە فەرمی دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی چنگی-ھەڵۆی لە عێراق ڕاگەیاند.

## خشتەی کاتی ئۆپەراسیۆن
### ٢٠١٩
#### ئۆپەراسیۆنی چنگی یەک - ئایار
لە ١٢ی ئایاری ٢٠١٩، گرووپێک لە سەربازانی پەکەکە بۆسەیان بۆ ھێزە چەکدارەکانی تورکیا دانا، کە بووە ھۆی کوژرانی دوو چەکدار و گەیاندنی ژمارەی کوژراوانی پەکەکە بە ٤٥ کەس لە مانگی ئایاردا. چەک و کامێراکانی سەر سەریان دەستی بەسەردا گیرا کە ڕێڕەوی ھاتنی چەکدارەکانیان نیشان دەدا. بە بەکارھێنانی بۆسەکە وەک پاساوێک، تورکیا لە ٢٨ی ئایاردا ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی «دژە تیرۆری» لە ناوچەی حەفتارین دەستپێکرد. ئامانجەکانی سوپای تورکیا بریتی بوون لە وێرانکردنی حەشارگە و ئەشکەوتەکانی پەکەکە کە تێیدا خۆیان حەشاردابوو. لە یەکەم شەوی ئۆپەراسیۆنەکەدا، چیای سکیف، لە نزیک ئاوی لۆلان و گردی شەھید دەروێش، چەندین کاتژمێر لەلایەن فڕۆکە جەنگییەکانی ھێزە چەکدارەکانی تورکیاوە بۆمباران کرا، پێش ئەوەی کۆماندۆکانی تورکیا و ھێزە تایبەتەکان بچنە پاڵ ھێرشی ئاسمانی بۆ سەر چیای سکیف و گردی شەھید دەروێش. دوای پێکدادانەکان، ١٥ چەکداری پەکەکە لە یەکەم ڕۆژی ئۆپەراسیۆنەکەدا کوژران. لە کۆتایی ڕۆژی دواتردا، پەکەکە زیانی زیاتری بەرکەوت بەپێی وەزارەتی بەرگری نیشتمانی تورکیا، کە ڕای گەیاند ١٥ چەکداری دیکە لە ناوچەی حەفتارینی باکووری عێراق لە سەرەتای ئۆپەراسیۆنەکەوە یان کوژراون یان گیراون. ژمارەی کوژراوانی پەکەکە لە ٣٠ی ئایاردا بە چوار کەس زیادی کرد، بەڵام لە ھەمان کاتدا، یەکەم زیانەکانی تورکیا تۆمارکران: سەرپەلێک و مولازمێکی دووەم لە ئەرکدا کوژران. فڕۆکە جەنگییەکانی تورکیا بە بەردەوامی بنکەکانی پەکەکەیان بۆمباران کرد تا کۆتایی مانگی ئایار.

### حوزەیران
ڕاگەیەندرا کە سێ چەکداری پەکەکە کوژراون یان گیراون. ئەمە زۆری نەخایاند و ھەواڵی کوژرانی پێنج چەکداری دیکەی پەکەکە بڵاوکرایەوە. لە ٣ی حوزەیران، لانیکەم شەش چەکداری پەکەکە لە ناوچەی زاپ کوژران یان گیران. بەپێی خەمڵاندنە گشتییەکان کە لە ڕاگەیاندنەکانی تورکیاوە کرابوون، وەزارەتی بەرگری نیشتمانی تورکیا ڕای گەیاند کە کۆی گشتی ٤٣ چەکدار لە «ئۆپەراسیۆنی چنگ» لە ٢٨ی ئایارەوە کوژراون یان گیراون. ڕاگەیەندرا کە یەکەیەکی بەرگری ژێرئاو و ھێزەکانی تورکیا لە ناوچەکەدا کاردەکەن. لە ٦ی حوزەیران، وەزیری بەرگری تورکیا خولوسی ئاکار ڕای گەیاندبوو: «ئێمە ناوچەکە بەجێناھێڵین تاوەکو دوا ھەڕەشە لەناودەبرێت.» لە ١٠ی حوزەیران، ھێزە چەکدارەکانی تورکیا ٧٤ دەشکەوت و حەشارگە و ٥٣ مین کە لەلایەن چەکدارانی پەکەکەوە بەکارھاتبوون لە ناوچەی حەفتارین وێران کرد، بەپێی وەزارەتی بەرگری نیشتمانی تورکیا. لە کۆتایی مانگی حوزەیران، تورکیا بەردەوام بوو لە بۆمبارانی بێوچانی باکووری عێراق بە بەکارھێنانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی بایراکتار تاکتیکی و تی ئەی ئای ئەنکا لە ئۆپەراسیۆنەکەدا لە ھەرێمی کوردستان، بە بەردەوامی ھێرشی ئاسمانی بۆ سەر چەکدارانی پەکەکە دەکرد، و لە کۆتایی مانگی حوزەیراندا، ١١٢ چەکداری پەکەکە کوژرا بوون یان گیرابوون کە گورزێکی گەورە بوو بۆ پەکەکە. ھەندێک سەرچاوە ڕایان گەیاندووە کە سوپای تورکیا ڕەنگە مووشەکی بالیستیکی بۆرای لە کاتی ئۆپەراسیۆنی چنگدا تاقیکردبێتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:٢٠١٩ لە تورکیا