جەنەوا

**جەنەوا** () شارێک و بەندەرێکی دەریاییی گرنگە لە باکووری ئیتالیا، و پایتەختی ھەرێمی لیگۆریا و پارێزگای جەنەوایە.

ڕوانگەیەکی دەریایی ھەیە، خاوەن مێژوویێکی پرشنگدارە، کەلتورێکی بەھێزی ھەیە لەبارە ڕۆشەنبیرییە دەریایییەکان بۆسەرانسەری جیھان نەک تەنھا دەریای سپی ناوەڕاست، ژمارەی دانیشتووانی ٦١١٬٩٤٩ کەسە.

یەکێکە لە کۆلەکە سەرەکییەکانی ئابووری ئیتالیا، بەندەرەکەی گەورەترین لەنگەری دەریایی ھەموو ئیتالیا و دەریای ناوەڕاستە.

لە تەممووزی ٢٠٠٦ یونسکۆ شارەکەی خستە ڕێزبەندی شوێنە مێژوویییە جیھانییەکان.

## جوگرافیا
### زەوییەکان
وێنۆک|400x400پیکسڵ|جەنەوا
ڕووبەری زەوییەکانی شارەوانی جەنەوا ٢٤٣کم چوارگۆشەیە، ڕوانینێکی ئاوی ھەیە کە کەوتووەتە کەندەڵانێک و چەندین گرد و چیای بەرز لەپشتی ڕاکشاون. درێژی ڕوە ئاوییەکەی ٤٢کم جگە لەناوچەی ڕیڤێریا کە جوگرافیانە وەک بەشێک لەجەنەوا ھەڵکەوتووە.

لەناوەڕاستی کەناراوەکەی ڕێڕەوی بەندەری سروشتی جەنەوا ھەڵکەوتووە کە لەشێوەی دەشتەنی دایە، شارەکەی کردووەتە دوو لەتی سەرەکی :بیزانیۆ لەبەری خۆڕھەڵاتی، پۆلشیڤیرا لەبەری خۆڕئاوای.

### کەشوھەوا
وێنۆک|250x250پیکسڵ|خشتەی کەشوھەوای جەنەوا
جەنەوا کەشوھەوایەکی مامناوەندی دەریایی ھەیە کە زۆرتر لەژێر کاریگەری زەریایی دایە.

جیاوازی پلەی گەرمای ٦پلەی سلیلیزییە لە ھەموو وەرزەکان، پلەی گەرمی ناوەندی ١٥٬٦+لەھەرسالێکدا، بەڵام پلەی گەرمای وەرزی ٨٬٠+ لەنێوان کانوونی دووەم بۆ یەنایەر، لەمانگەکانی تەممووز و یۆلیۆ کەشێکی شێداری ھەیە، ھاوینی تەڕە و زستانی ناوەندییە.

لە زستانان بای باکوور ڕووی تێدەکات، کە لەسەرەتای پاییز و کۆتایی بەھار ھەستی پێدەکرێت.

ڕێژەی بارانبارینی ١٠٧٢ملم ساڵانە، کەلەھەر دوازدە مانگی ساڵ دای دەبارێنێت ، جگە لەمانگەکانی تەممووز و یۆلیۆ کەمتر دەبارێت، زۆرجاران لەزستانان بەفریشی تێدەکەوێت.

بەھۆی تایبەتمەندی خاک و کەشوھەوایەکەی، دەکرێت بڵێین ھەموو زیندەوەر و گیانلەبەرانی شارەکە دەکەونە بەر بەخششی ئەم کەشوھەوا خۆش و دەگمەنەی کە پلەیەکی گەرمی خۆش و شێداری ھەیە لەگەڵ بوونی تیشکی خۆڕی تاوتاو.

## مێژوو
مێژووی جەنەوا دەگەرێتەوە بۆ سەدە کۆنەکان. بەپێی مێژوو کۆنترین ھۆز لەو ناوچەیە نیشتەجێبووبێت لیگورییەکان بوونە کە دواتر سەلت دادەمەزرێنن لە نێوان ساڵانی ٢٥٠٠بۆ ٢٠٠٠بەرلەزایین.
وێنۆک|دەروازەی سوپرانە کەدەگەرێتەوە بۆ سەدەکانی ناوەڕاست، کە شاکارێکی دەگمەنی سەردەمی زێرینی شارەکەیە
گۆرستانێکی ھەیە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەکانی شەشەم و پێنجەمی بەرلەزایین، شوێنەکە بووەتە گۆڕستانی داگیرکاری ئەگریکییەکان بەڵام ھەیوانەکانی شارەکە زووتر بەکارھاتووە ڕەنگە لەلایەن ئەترۆسکانەکان بەکارھاتبێت. بۆچوونیش ھەیە کەلەلایەن فینیقییەکانەوە دروست کراوە.

### سەدەکانی ناوەراست و سەردەمی ھەڵسانەوە
وێنۆک|233x233پیکسڵ|گۆلییلمۆ ئەمیریاکۆ یەکێک لەخاچەکانی شارەکە
وێنۆک|400x400پیکسڵ|ھێلکارییەکی جەنەوا ١٤٩٣

### سەردەمی ھاوچەرخ
وێنۆک|400x400پیکسڵ

## جەنەوایییەکان
وێنۆک|301x301پیکسڵ|کۆلۆمبۆس لەگۆرەپانی ئەکواڤێردی

## پێشانگا

پەڕگە:Genova-Palazzo San Giorgio-DSCF7713.JPG|خاچەکەی سان جۆرجۆ و پیاوە دوو دەم و چاوەکە کە دروشمی شارەکەیە
پەڕگە:Genova-quartiere delle Lavatrici-3.jpg|حی لافاتریتشی
پەڕگە:Genova-DSCF8006.JPG|جەنەوا
پەڕگە:Genova-Santuario della Madonnetta-Panorama-3.jpg
پەڕگە:Biella-San Giorgio e il drago-2.jpg|سان جۆرجۆ
پەڕگە:Genova-Porto antico-IMG 0299.JPG|بەندەری کۆن
پەڕگە:Galleria Mazzini.jpg|پێشانگای
پەڕگە:Genova-DSCF7470.JPG
پەڕگە:Genova-Piazza De Ferrari-angolo.jpg|ساحة دی فیراری أنغولو
پەڕگە:Lanterna di Genova.jpg|لانتیرنا
پەڕگە:Genova - Cimitero di Staglieno - Pantheon-2.JPG|مقبرة ستالیینو
پەڕگە:Genova-Palazzo San Giorgio.jpg|قصر سان جورجو
پەڕگە:Centro dei Liguri Genova.jpg|جنوة
پەڕگە:Genova-DSCF8006.JPG|طریق علوی وناطحة سحاب
پەڕگە:Ingresso metro genova principe.JPG|محطة الأنفاق
پەڕگە:Centrale Elettrica.jpg
پەڕگە:Genova - Palazzo Tursi.JPG|Palazzo Tursi, sede del Municipio
پەڕگە:Genoa towers.jpg|Porta Soprana
پەڕگە:Genoa alley.jpg|Narrow and tall alleyways are common in Genoa
پەڕگە:Genoa sunset.jpg|Sunset over harbor with large ships.
پەڕگە:Genova-Palazzo Ducale da Piazza Matteotti.jpg|Ducal Palace
پەڕگە:Genova Duomo St. Lawrence Cathedral.jpg|St. Lawrence Cathedral
پەڕگە:Genova porto-IMG 2531.JPG
پەڕگە:Genova-Porto antico-IMG 0299.JPG
پەڕگە:Lanterna di Genova-IMG 2503.JPG
پەڕگە:Louis14-Versailles1685.jpg
پەڕگە:Genova-1810ca-acquatinta-Garneray.jpg


## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ئیتالیا
پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان