open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
نانجینگ

**نانجینگ** پایتەختی پارێزگای جیانگسوی کۆماری گەلی چینە، دووەم گەورەترین شارە لە ڕۆژھەڵاتی چین نانجینگ دەکەوێتە باشووری رۆژاوای جیانگسو، ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ٩،٣١٤،٦٨٥ کەس خەملێنراوە (سەرژمێری ٢٠٢٠) دەکەوێتە ناوچەی ڕووباری یانگتسی.

نانجینگ شوێنیکی سەرەکی ھەیە لە مێژووی چین و چاندەکەی، کە لە سەدەی سێیەمەوە تا ١٩٤٩ وەکوو پایتەختی چەندین زنجیرە فەرمانڕەوایی و حکوومەت خزمەتی کردووە[2] وە ماوەیەکی زۆرە ناوەندێکی کلتووری، پەروەردەیی، لێکۆلینەوەیی، ئابووری، بازرگانی، گەشتیاری بووە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی جیانگسو
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ١ەمی پ.ز
پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی چین
پۆل:پایتەختە پارێزگاکانی چین
پۆل:بەشی شوێنەکان
عەبدولبەھا

**عەباس ئەفەندی** (١٢٢٣–١٣٠٠ ە ق، ١٨٤٤–١٩٢١) کوڕی گەورەی بەھائوڵڵا بوو، ناسراو بە عەبدولبەھا، سێیەم کەسایەتیی ناوەندیی بەھائیت، کە باوکی، بەھائوڵڵا، لە کتیبی ئەقدەس و لە کتیبی پەیمانم، ئەوی بە جێنشین و وەرگێڕی دەقە بھائییەکان ھەڵبژارد. لە نێوان ساڵانی ١٨٩٢ و ١٩٢١دا بەرپرسی بەڕێوەبردنی کۆمەڵگەی بەھایی بوو. بەھایییەکان عەبدولبەھا وەک وەرگێڕ و شرۆڤەکاری فەرمی کارەکانی بەھائوڵڵا و دەرخەری ھەموو ئامانجەکانی بەھایی و بیناسازی سەقامی جیھانی بەھائوڵڵا دەبینن.
لە کاتی ژیانی بەھائوڵڵا سکرتێر و نوێنەری باوکی بوو. عەبدولبەھا زۆربەی ژیانی لە زیندان و تاراوگە بەسەربرد. دوای ئازادبوونی، بۆ بڵاوکردنەوەی ئایینی بەھایی و وەگەڕخستنی وانەکانی باوکی، گەشتی کرد بۆ میسر و ئەورووپا و ئەمریکای باکوور. گەشتە سێ ساڵەیییەکانی لە ڕۆژاوا ڕۆڵێکی بەرچاوی ھەبوو لە دامەزراندنی کۆمەڵگەکانی بەھی لەوێ و بڵاوکردنەوەی ئایینی بەھایی لە ناوچەکانی دیکەی جیھان. کۆی گشتیش نزیکەی ٣٧٣ وتاری پێشکەش و نزیکەی قسەی بۆ ٩٣ ھەزار کەس کردووە. عەبدولبەھا لە ئەورووپا و ئەمریکا بە پێغەمبەری ئاشتی ناسرا. ڕۆژنامەگەری ئەو کاتە زۆرجار بە «پێغەمبەری ئێرانی» ناودیان دەبرد. ھەندێک لە ناودارانی ڕۆژاوا وەکئەلێکساندەر گراھام بێڵ داھێنەری تەلەفۆن و فرانکلین ڕۆزڤێڵت سەرۆک پێشووی ئەمریکا سەردانی ئەویان کرد.
عەبدولبەھا لە حوزەیرانی ١٩١٣ دوای سێ ساڵ لە گەشتی ڕۆژاوا لە ڕێگەی میسرەوە گەڕایەوە بۆ حەیفا. لەگەڵ دەستپێکردنی جەنگی جیھانی یەکەم لە ئابی ١٩١٤، لە ماوەی کەمتر لە ساڵێکدا، ئیتر نەیتوانی گەشتی زیاتر بکات.

زیاتر لە ٢٧٬٠٠٠ بەڵگەی لەناوچوو لەلایەن عەبدولبەھا ھەیە کە زۆربەیان نامەیە و تەنیا بەشێکیان بۆ ئینگلیزی وەرگێڕدراوە. عەبدولبەھا ساڵی ١٩٢١ کۆچی دوایی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:خەڵکی تاران
پۆل:بەھاییەت
پۆل:خەڵکی فارس
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٤
پۆل:مردووانی ١٩٢١
وانگ وێیی

**وانگ وێی** (لەدایکبووی ٩٨٧ تا ١٠٦٧) ھەروەھا وەک وانگ وێیدی (王惟德) ناسراوە, پزیشک و نووسەرێکی چینی بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی سۆنگ. پسپۆڕ بوو لە دەرزی ئاژنین. وە بەناوبانگ بوو.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ١١یەم
پۆل:نووسەرە زانستخوازەکانی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ
پۆل:نووسەرە پزیشکییە چینییەکان
پۆل:نووسەرە چینییەکانی سەدەی ١١یەم
پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ١٢یەم
یلو بێی

**یلو بێی** (بە چینی:耶律倍 ەلدایکبووی ٨٩٩ تا ٧ی کانوونی دووەمی ٩٣٧) ھەروەھا وەک یلو تویو (耶律突欲 یان 耶律圖欲) ناسراوە، ناوی دوای مردنی وەک ئیمپراتۆر وێنسیان چینیی (文獻欽義皇帝) پێبەخشراوە، بە شێویەەکی فەرمی وەک رێنھوانگ وانگ (人皇王, "پاشای شاھانەی پیاوان") ناسراوە شازادەیەکی تانگی دواتر بوو کورە گەورەی ئیمپراتۆر تایزوی لیاوۆ بوو (دامەزرێنەری ئیمپراتۆریەتیی لیاوۆ، لە ٩١٦ وا ڕاگەینرا ببێت بە ئیمپراتۆر و بچێتە شوێنی باوکی بەڵام نەبوو بە ئیمپراتۆر.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:مردووانی ٩٣٧
پۆل:لەدایکبووانی ٨٩٩
پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی دەیەم
پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی دەیەم
گوندەواری خوڕخوڕە

**گوندەواری خوڕخوڕە** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە **پێنج** گوندەواری ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ لە شارستانی بیجاڕ، لە پارێزگای کوردستان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی خوڕخوڕەیە. زەوییەکانی ئەم گوندەوارە دەشت و تەپۆڵکەیە و زۆربەیان دێمین و ئاو نایان گرێتەوە، کێوەکانی (ھەمزە عەرەب و تەپەبۆر) لە چوارچێوەی ئەم گوندەوارەدان. ئاو ھەوای ئەم گوندەوارە لە شارۆچکەی بیجاڕ گەرمترە.

## ناو
ناوی ئەم گوندەوارە لە گوندی خوڕخوڕەوە وەرگیراوە کە ناوەندێتی، لە ڕۆژاوای ئەم گوندەدا کانیاوێکی سارد و سوک ھەیە کە ئاوەکەی بە خوڕ و قەڵبەزە و گوڕ دێتە خوارەوە و خەڵکی کەڵکی لێوەردەگرن، جا لەبەر ئەوە کە ئاوەکەی وەک مۆسیقای دڵ لە گوێدا دەنگ دەداتەوە، ئەم گوندەیان بە خوڕخوڕە ناودێرکردووە.

## دانیشتووان

بەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندەوارە (٣,٤٦٢) کەس و (١,٧٤٢)نێر و (١,٧٢٠)مێ و (١,٠٩٩)خێزان پێکھاتووە. دانیشتووانی ئەم گوندەوارەیە لە کورد و ئازەرییەکان پێکھاتووە.
* دانیشتووانی ئەم گوندەوارە لە کورد و ئازەرییەکان پێکھاتووە:
** ژمارەی کورد: (٣,٠١٨)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (٨٧،٢٪)ی دانیشتووانی گوندەوارەکە.
** ژمارەی ئازەرییەکان: (٤٤٤)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (١٢,٨٪)ی دانیشتووانی گوندەوارەکە. 

## جوگرافیا

**گوندەواری خوڕخوڕە** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندەوارانە: 
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندەواری سێڵاوتان.
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندەواری باوەڕەشانی  و گوندەواری پیرتاج.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندەواری شیوانات. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ.

## دابەشی کارگێڕی
 
لە (٢٧) گوند پێکھاتووە:

* **[[خوڕخوڕە]]** (ناوەند)
* ئاڵەگوێز
* ئیدەلی
* باوەڕۆستەم
* باوەفەقێ
* تازاوا
* تاوسانی
* چوپوقلو
* چوپی
* چۆڵچە
* حەسەناوا، خوڕخوڕە
* دەولاشە
* زاخەپۆڵا
* سەیان
* شەریفاوا، خوڕخوڕە
* قامیشلو
* قەرەپاڵچوخ
* قیزلاڵی
* قیشڵاخ خانە
* قیشڵاخی حەسەن خان
* کۆرەکانی
* گونبەدلی
* ماقووت
* موبارەکاوا، خوڕخوڕە
* میرەک
* میھراوا
* نیوارستان

### پێکھاتەی نەتەوەی گوندەکان

* کوردەکان (٢٣)گوند.
* ئازەرییەکانیەکان (١)گوند.
* کوردەکان و ئازەرییەکانیەکان (٣)گوند.

#### گوندە [[کورد]]ەکان
پێکھاتووە لە ٢٣ گوند.

* ئاڵەگوێز
* باوەڕۆستەم
* باوەفەقێ
* تازاوا
* تاوسانی
* چوپوقلو
* چوپی
* چۆڵچە
* حەسەناوا، خوڕخوڕە
* دەولاشە
* زاخەپۆڵا
* سەیان
* شەریفاوا، خوڕخوڕە
* قیزلاڵی
* قیشڵاخ خانە
* قیشڵاخی حەسەن خان
* کۆرەکانی
* گونبەدلی
* ماقووت
* موبارەکاوا، خوڕخوڕە
* میرەک
* میھراوا
* نیوارستان

#### گوندە [[ئازەرییەکان]]یەکان
پێکھاتووە لە ١ گوند.

* ئیدەلی

#### گوندە [[کورد]]ەکان و [[ئازەرییەکان]]
پێکھاتووە لە ٣ گوند.

* خوڕخوڕە
* قەرەپاڵچوخ
* قامیشلو

## ئەمانەش ببینە
* گوندەواری خوڕخوڕە
* گوندەواری سێڵاوتان
* گوندەواری نەجەفاوا
* گوندەواری سیامەنسور
* گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ
* پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ
* ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ

## سەرچاوەکان

* بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «دھستان خورخورە»، ویکیپیدیای فارسی (٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧).

پۆل:شارستانی بیجاڕ
پۆل:پارێزگای کوردستان
یی جیا

**یی جیا** (سەدەی دووەمی پێش زایین) پزیشکێکی چینی بوو، یەکێک بوو لە چوار پزیشکە بەناوبانگەکان لە مێژووی چین، بەیەکەوە لەگەڵ ژانگ سیاوۆنیانگی باکووری زنجیرە فەرمانڕەوایی سۆنگ، گو باوۆی زنجیرە فەرمانڕەوای جین و تان یونسیان کە لە مینگ چالاک بوو.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢یەمی پ.ز
پۆل:مردووانی سەدەی ٢یەمی پ.ز
پۆل:ژنە چینییەکانی سەدەی دووەمی پێش زایین
پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی ٢ی پێش زایین
پۆل:ژنە پزیشکەکانی دێرین
گوندەواری سێڵاوتان

**گوندەواری سێڵاوتان** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە **پێنج** گوندەواری ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ لە شارستانی بیجاڕ، لە پارێزگای کوردستان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی تۆپاغاجە. خەڵکی ئەم گوندەوارە گشتیان کورد بوون بەڵام بەھۆی نەھامەتی و بێکارییەوە و زوڵمی دەسەڵاتەوە کوردان ناوچەکەیان جێھێشتووە و زەوییەکانی خۆیان بە نیوەکاری داوە بە ئازەرییەکان، بەم شێوەیە ھەندێک لە ئازەرییەکان لەم گوندەوارەدا نیشتەجێبوون، ئێستا کورد و ئازەری لێرەدا پێکەوە دەژین و ھەندێکیان مەزھەبی شیعەیان قبوڵ کردووە، ھەردوولا بە زمانی کوردی و ئازەری دەدوێن. لە ڕاستیدا خەڵکەکەی کوردن و ئازەری فێر بوون.

## ناو
ھۆی ناونانی ئەم گوندەوارە ئەوەیە کە سێڵاو گرە، کاتێ لافاو ھەڵدەستێ چی وەپێش بێت لەگەڵ خۆی دەبات و دەڕوات بەھۆی ئەوەی چۆمێک بەم خاکەدا دەڕوات کە ناوی سێڵاوە.

## دانیشتووان

بەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندەوارە (١,٩٣٢) کەس و (٩٥٣)نێر و (٩٧٩)مێ و (٦١١)خێزان پێکھاتووە. دانیشتووانی ئەم گوندەوارەیە لە کورد و ئازەرییەکان پێکھاتووە.
* دانیشتووانی ئەم گوندەوارە لە کورد و ئازەرییەکان پێکھاتووە:
** ژمارەی کورد: (٥٦٢)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (٢٩٪)ی دانیشتووانی گوندەوارەکە.
** ژمارەی ئازەرییەکان: (١٫٣٧٠)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (٧١٪)ی دانیشتووانی گوندەوارەکە. 

## جوگرافیا

**گوندەواری سێڵاوتان** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندەوارانە: 
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندەواری گوێرگون و گوندەواری کوڕانی.
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندەواری خوڕخوڕە و گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندەواری قشلاقاتی ئەفشار. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندەواری سیامەنسور.

## دابەشی کارگێڕی
 
لە (٢٠) گوند پێکھاتووە:

* **[[تۆپاغاج]]** (ناوەند)
* ئاغبولاغ
* بارام گومبەد
* بییانی
* تازەقیشلاخ
* چارلی بولاخ
* چوخروقیشلاخ
* خۆشەگوڵ
* دەرەوێران
* دەمیرچی، سێڵاوتان
* سەیدحوسێن
* شیرین بولاخ
* قەرەجەلی
* قیزل خاتوون
* قیزل کەندی خوارێ
* قیزل کەندی سەرێ
* کانی کوچکین
* کوێھویل
* گوڵتەپەی سێڵاوتان
* محەمەداوای عەلی ئەکبەرخان
* موڕادی

### پێکھاتەی نەتەوەی گوندەکان

* کوردەکان (٩)گوند.
* ئازەرییەکانیەکان (١٠)گوند.
* کوردەکان و ئازەرییەکانیەکان (١)گوند.

#### گوندە [[کورد]]ەکان
پێکھاتووە لە ٩ گوند.

* بارام گومبەد
* خۆشەگوڵ
* دەرەوێران
* قیزل خاتوون
* قیزل کەندی خوارێ
* قیزل کەندی سەرێ
* کانی کوچکین
* گوڵتەپەی سێڵاوتان
* محەمەداوای عەلی ئەکبەرخان

#### گوندە [[ئازەرییەکان]]یەکان
پێکھاتووە لە ١٠ گوند.

* بییانی
* تازەقیشلاخ
* چارلی بولاخ
* چوخروقیشلاخ
* دەمیرچی، سێڵاوتان
* سەیدحوسێن
* شیرین بولاخ
* قەرەجەلی
* کوێھویل
* موڕادی

#### گوندە [[کورد]]ەکان و [[ئازەرییەکان]]
پێکھاتووە لە ١ گوند.

* ئاغبولاغ

## ئەمانەش ببینە
* گوندەواری خوڕخوڕە
* گوندەواری سێڵاوتان
* گوندەواری نەجەفاوا
* گوندەواری سیامەنسور
* گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ
* پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ
* ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ

## سەرچاوەکان

* بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «سیلتان»، ویکیپیدیای فارسی (٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧).

پۆل:شارستانی بیجاڕ
پۆل:پارێزگای کوردستان
ژانگ سیاوۆنیانگ

**ژانگ سیاوۆنیانگ** (سەدەی ١١یەم) پزیشکێکی چینی بوو، یەکێک بوو لە چوار پزیشکە ژنە بەناوبانگەکان لە مێژووی چین، بەیەکەوە لەگەڵ یی جیای ڕۆژاوای زنجیرە فەرمانڕەوایی ھان، گو باوۆی زنجیرە فەرمانڕەوایی جین و تان یونسیان.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١١یەم
پۆل:مردووانی سەدەی ١١یەم
پۆل:ژنە چینییەکانی سەدەی ١١یەم
پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ١١یەم
تان یونسیان

تان یونسیان (بە چینی:談允賢; لەدایکبووی ١٤٦١ تا ١٥٥٤) پزیشکێکی چینی بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆرییەتیی مینگ لە چین.

## چالاکی پزیشکی
چالاکییە پزیشکییەکانی تان یونسیان بەردەوام بوو لە چارەسەرکردنی ژنان. لەسەرەتای کارەکەیدا بە چارەسەری مناڵی خۆی دەستی پێکرد، بە ئامۆژگاری داپیرەی بۆ بەردەوامبوونی لە پزیشکی. تۆمارەکانی کتێبی تان سی و یەم حاڵەتی نەخۆشەکانی تێدایە کە چارەسەرکراون. ئەو نەخۆشخانەی ھەیبوو زیاتر کێشەی تایبەت بە ژنانیان ھەبوو. وەکوو کێشەی سووڕی مانگانە، بەردەوامی لەبارچوون، و ھیتریش.

تان ھەروەکوو دکتۆرە خوێنەوارەکانی تر، زۆرجار دەرمانی گیایی دەنووسی بۆ نەخۆشەکانی. ھەروەھا ڕێگای کەویکردنی بەکاردەھێنا کە ڕوەکی مۆکسا یان جۆرە ڕوووەکێکی تر لە چەن خاڵێکی دیاریکراوی جەستەدا بەکاردەھێنریت لە کەویکردنەکە.

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ١٥یەم
پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٦١
پۆل:مردووانی ١٥٥٤
پۆل:ژنە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم
پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی ١٦یەم
پۆل:خەڵکی ئیمپراتۆریەتیی مینگ
پۆل:پزیشکانی جیانگسو
پۆل:زانستخوازەکانی ووسی
پۆل:ژنە زانستخوازەکانی سەدەی ١٦یەم
پۆل:ژنە چینییەکانی سەدەی ١٥یەم
پۆل:ژنە پزیشکە چینییەکان
ئیدا کان

**ئیدا کان** ( چینی سادەکراو: 康爱德;  چینی دێرین: 康愛德;لەدایکبووی ٦ی کانوونی یەکەمی ١٨٧٣ تا  ٩ی تشرینی دووەمی ١٩٣١) پزیشکێکی چینی بوو کە کە چالاکی پزیشکیی ھەبوو لە کۆتایی سەدەی ١٩یەم و سەرەتای سەدەی ٢٠ەم. کان بە زۆری بەھۆی ئەوە ناسراوە کە کارکردنی ژنانی فراوانترکردووە. ئەمەش و لەگەڵیشی خوشکەکەی ماری ستون یەکەم دەستەی پسپۆری پزیشکیی ژنانی دامەزراند.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٣
پۆل:مردووانی ١٩٣١
پۆل:ژنە پزیشکە چینییەکان
پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ٢٠ەم
ماری ستون

**ماری ستون** (لەدایکبووی ١ی ئایاری ١٨٧٣ تا ٣٠ کانوونی یەکەمی ١٩٥٤) ھەروەھا وەک شیی مێییو (چینی: 石美玉) ناسراوە, دکتۆرێک بوو کە لە زانکۆی میچیگان دەرچووە. بەناوبانگە بەھۆی دامەزراندنی نەخۆشخانەی ژنان و مناڵان لە جیوجیانگ.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٣
پۆل:مردووانی ١٩٥٤
پۆل:ژنە پزیشکە چینییەکان
جیوجیانگ

**جیوجیانگ** (چینی: 九江), بە فەرمی وەک کیوکیانگ وەرگێردراوە یان کیو کیانگ، پارێزگاییەکی لە ئاست شارە دەکەوێتە باشووری کەناری ڕووباری یانگتسی لە باکووری رۆژاوای جیانگسی، چین. دووەم گەورەترین پارێزگای-بەئاست-شارە لە پارێزگای جیانگسی. جیوجیانگ بە مانای "نۆ دەریاچە" دێت.

یەکێکە لەو پێنج شارەی کە دەرگای بازرگانی بۆ دەرەوە کردۆتەوە بەیەکەوە لەگەڵ ڕووباری یانگشتی لەدوای چاکسازی چینی و سیاسەتی کردنەوە. جیوجیانگ بەردەستی گەیاندنی نێودەوڵەتی دەکات لە ڕووباری یانگتسی. وە تاکە شاری جیانگسییە کە بەندەری بازرگانی نێودەولەتی ھەبێت. بەندەری جیوجیانگ چوارەم گەورەترین بەندەرە لە ڕووباری یانگستی.

ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ٤،٦٠٠،٢٧٦ خەملێنراوە لە سەرژمێری ٢٠٢٠

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڕووباری یانگتسی
پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی چین
جیانگسی

وێنۆک|لەسەر نەخشە
**جیانگسی** پارێزگایەکی داخراوە لە ڕۆژھەڵاتی چین. پایتەخت و گەورەترین شارەکەی نانچانگە. لە بانکەکانی ڕووباری یانگتسیەوە تا بەرەو باکووری بەرزاییەکان لە باشوور و ڕۆژھەڵات لە چین، ھاوسنوورە لەگەڵ ئانھوی بەرەو باکوور، ژێجیانگ بەرەو باکووری ڕۆژھەڵات، فوجیان بەرەو ڕۆژھەڵات، گوانگدۆنگ بەرەو باشوور، ھونان بەرەو ڕۆژاوا و ھوبێی بەرەو باکووری ڕۆژاوا

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی کۆماری گەلی چین
پۆل:ڕۆژھەڵاتی چین
ئانھوی

وێنۆک|لەسەر نەخشە
**ئانھوی** پارێزگاییەکی داخراوی کۆماری گەلی چینە، بەشێکە لە ڕۆژھەڵاتی چین. پایتەخت و گەورەترین شاری ھێبێیە. ڕووباری یانگتسی و ھوایی لەناویدان، ھاوسنوورە لەگەل جیانگسو بەرەو ڕۆژھەڵات، ژێجیانگ بەرەو باشووری ڕۆژھەڵات، جیانگسی بەرەو باشوور و ھوبێی بەرەو باشووری ڕۆژاوا، ھێنان بەرەو باکووری ڕۆژاوا.

ڕێژەی دانیشتووانەکەی ٦٣ ملیۆن خەملێنراوە، ھەشتەمینە لەڕووی چڕی دانیشتووان لە پارێزگاکانی چین. ١٢یەم چڕترین ناوچەیە لە تەواوی ٣٤ پارێزگاکەی تری چین. دانیشتووانی ئانھوی بە زۆری لە خەڵکی ھانی چینی پێکھاتووە، 

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی کۆماری گەلی چین
پۆل:ڕۆژھەڵاتی چین
پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ١٧یەم لە چین
ڕووباری ھوایی

وێنۆک
**ڕووباری ھوایی** (بە چینی:淮河; خوێندنەوە:ھوایی ھێ) ڕووباریکی سەرەکییە لە چین. دەکەوێتە ناوەندی ڕێگای ڕووباری زەرد و ڕووباری یانگتسی، کە دووانن لە گەورەترین ڕووبارەکانی چین، وە لە ڕۆژاواوە بەرەو ڕۆژھەڵات دەروات.

ڕووبەری ڕووبارەکە ١،١١٠ کیلۆمەتر درێژە

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ڕووبارەکانی جیانگسو
پۆل:ڕووبارەکانی ھێنان
پۆل:ڕووبارەکانی ئانھوی
بورکینافاسۆ لە ئۆڵۆمپیاد

**بورکینافاسۆ لە ئۆڵۆمپیاد** () بورکینافاسۆ بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٧٢ بەشداریی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی کرد، لە ساڵی ١٩٨٨ بەشداریی سەرجەم خولەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی کردووە. بۆرکینافاسۆ بۆ یەکەم جار لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ی تۆکیۆ توانی مەدالیا بەدەست بھێنێت، ئەویش لە ڕێگای یاریزانی گۆڕەپان و مەیدان لە خۆھەڵدانی سێ بازدان ھۆگس فابریک زانگۆ کە پلەی سێیەمی وەرگرت. ھیچ یاریزانێکی بورکینافاسۆ بەشداریی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی نەکردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:بورکینافاسۆ لە ئۆڵۆمپیادەکان
بوروندی لە ئۆڵۆمپیاد

**بوروندی لە ئۆڵۆمپیاد** () بوروندی بۆ یەکەم جار لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ساڵی ١٩٩٦ بەشداریی کرد و لەو کاتەوە وەرزشوانانی ئەم وڵاتە بەشدارییان لە سەرجەم خولەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کردووە. بوروندی ھیچ کات بەشداریی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی نەکردووە. ڤینۆستێ نیۆنگابۆ وەک یەکەم وەرزشوانی ئەم وڵاتە مەدالیایەکی زێڕی لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦ بەدەست ھێنا و فرانسین نیۆنسابا ٢٠ ساڵ دواتر لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦ مەدالیایەکی زیوی بردەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:بوروندی لە ئۆڵۆمپیادەکان
پۆل:وەرزش لە بوروندی
سەرمەستی

**سەرمەستی** یاخود **شاگەشکەیی** پێناسەیەکە بۆ ئەزموونێک، یاخود کاریگەرییەکی دەروونی، کە ھەستێکی پڕ جۆش و خرۆش و شادمانی دەبەخشێت. ھەندێک کردەوە و چالاکیی کۆمەڵایەتی، وەک وەرزشکردن، پێکەنین، گوێگرتن لە مۆسیقا، سەماکردن، و ڕەنگە ھۆکاری دڵخۆشکەری تریش، شادی لێ بکەوێتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:سۆزەکان
پۆل:شادی
پێکەنین

**پێکەنین** پێکھاتووە لە کاردانەوەیەکی فیزیکی کە لە ھەستی خۆشییەوە سەرچاوەی گرتووە، زۆرجار لە شێوازی دەرکردنی دەنگ بە چوونە ناویەکی ناوپەنچک و بەشەکانی تری کۆئەندامی ھەناسە، ھەروەھا گۆڕانی شێوازی دەمووچاو دەناسرێتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شادی
پۆل:ھەست
خۆشی

**خۆشی** پێکھاتووە لە ئەزموونێک کە ھەستێکی خۆش دەبەخشێت، یاخود چێژبینینە لە شتێکی دیاریکراو. ھەستەکە پێچەوانەی ئازار، دڵتەنگی، و ھەستە ناخۆشەکانی ترە.

## سەرچاوەکان

پۆل:سۆزەکان
گوندەواری نەجەفاوا

**گوندەواری نەجەفاوا** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە **پێنج** گوندەواری ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ لە شارستانی بیجاڕ، لە پارێزگای کوردستان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی نەجەفاوایە. بەشی زۆری ئەم گوندەوارە دەشت و ڕاستی و تەپەی نەرمانە، کە بۆ کشتوکاڵ بە بڕشت و بەرھەمە، کێوەکانی (زێڕاوا، پیرمحەممەد و پیرەکراچی) لەم گوندەوارەدان، چۆمەکانی ئەم گوندەوارە بەرەو ڕۆژاوا و باکووری ڕۆژاوا دەڕۆن و لە شارستانی دیواندەرە دەڕژێنە ناو ڕووباری (قزڵ وەزان)ەوە.

## ناو

## دانیشتووان

بەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندەوارە (٢,٧٢٤) کەس و (١,٤١٠)نێر و (١,٣١٤)مێ و (٨٠٠)خێزان پێکھاتووە.  دانیشتووانی ئەم گوندەوارەیە لە کورد پێکھاتووە.
* دانیشتووانی ئەم گوندەوارە سەرجەمیان لە کورد پێکھاتووە.

## جوگرافیا

**گوندەواری نەجەفاوا** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندەوارانە: 
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندەواری دەوروبەری دیواندەرە.
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندەواری دەوروبەری دێولان.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ و گوندەواری خەسراوا. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندەواری کەوڵە.

## دابەشی کارگێڕی
 
لە (٢٥) گوند پێکھاتووە:

* **[[نەجەفاوا، بیجاڕ]]** (ناوەند)
* ئاڵمەقوڵاغ
* ئەمیراوا، نەجەفاوا
* باشوکی
* باوەنەزەر
* برایماوا، نەجەفاوا
* بەرگوشاد
* پشتەنگ
* تەپە مەحمەی
* حەسار چەرموو
* حوسێن خان
* خوراسان، نەجەفاوا
* دەروێش خاکی
* دێرەقە
* زەینەڵ خان
* سوڵتاناوای تەجەلی
* شێرکوژی خوارێ
* شێرکوژی سەرێ
* عەلیاوا، نەجەفاوا
* قیشڵاخلو
* کانی کۆن
* کەڵەک، بیجاڕ
* گوندەک
* موارەکاوا
* نەوبەھار، نەجەفاوا

## ئەمانەش ببینە
* گوندەواری خوڕخوڕە
* گوندەواری سێڵاوتان
* گوندەواری نەجەفاوا
* گوندەواری سیامەنسور
* گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ
* پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ
* ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ

## سەرچاوەکان

* بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «نجفآباد»، ویکیپیدیای فارسی (٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧).

پۆل:شارستانی بیجاڕ
پۆل:پارێزگای کوردستان
گوندەواری سیامەنسور

**گوندەواری سیامەنسور** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە **پێنج** گوندەواری ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ لە شارستانی بیجاڕ، لە پارێزگای کوردستان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی جافیراوایە.

## ناو
پێشینان دەڵێن لە دەورانی کۆندا فەرمانڕەوایەک بە ناوی (مەنسور) دانێری ناوچەکە دەبێت، ھەمیشە ھەزار چەکداری لە بەردەستدا بووە نیشانەیان لە بەرکردنی جلی ڕەش بووە کە بە ڕاوێژی ئەم ناوچەیە دەبێتە (سیا) بەم جۆرە بەم ناوچەیەیان وتووە (سیامەنسور) و ئێستا بووەتە ناوی ئەم گوندەوارە و ھۆزی ئەم ناوچەیەش ھەمان ناوی ھەڵگرتووە.

## دانیشتووان

بەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندەوارە (٢,٧٥٩) کەس و (١,٣٩٨)نێر و (١,٣٦١)مێ و (٨٩٣)خێزان پێکھاتووە. دانیشتووانی ئەم گوندەوارەیە لە کورد و ئازەرییەکان پێکھاتووە.
* دانیشتووانی ئەم گوندەوارە لە کورد و ئازەرییەکان پێکھاتووە:
** ژمارەی کورد: (٢,١٠٦)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (٧٦،٤٪)ی دانیشتووانی گوندەوارەکە.
** ژمارەی ئازەرییەکان: (٦٥٣)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (٢٣,٦٪)ی دانیشتووانی گوندەوارەکە. 

* ئەم گوندەوارە زمانیان کوردییە و ئایینیان ئیسلامە، ئاینزای سوننە و شیعە پێکەوە جۆشیان خواردووە بڕێکی کەم ئازەرییەکانیان تێدایە و بە کوردی دەدوێن.
## جوگرافیا

**گوندەواری سیامەنسور** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندەوارانە: 
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندستانی ئەنسار و گوندەواری تەغامین.
* لە باشوورەوە لەگەڵ شارستانی دەوروبەری بیجاڕ.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندەواری تەغامین. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندەواری کانی شیرین و گوندەواری قەرەتەورە.

## دابەشی کارگێڕی
 
لە (٢٠) گوند پێکھاتووە:

* **[[جافیراوا]]** (ناوەند)
* ئاغبولاخ
* ئاڵی سوور
* ئاوباریک، بیجاڕ
* ئوش گول
* ئوغڵانی میرئەحمەد
* چاریخ
* حوسێناوا، بیجاڕ
* خۆش مەقام
* عەلیاوا، بیجاڕ
* عەلیشا
* قاشیخ
* قەرەبولاخی میانگۆ
* قیزیل بولاخ
* کەچە گۆممەد
* کوتانی خوارێ
* گویل بولاخ
* مەدەک
* مەیدان، بیجاڕ
* یەینکەن، بیجاڕ

### پێکھاتەی نەتەوەی گوندەکان

* کوردەکان (١٠)گوند.
* ئازەرییەکانیەکان (٤)گوند.
* کوردەکان و ئازەرییەکانیەکان (٦)گوند.

#### گوندە [[کورد]]ەکان
پێکھاتووە لە ١٠ گوند.

* جافیراوا
* ئاغبولاخ
* ئاوباریک، بیجاڕ
* ئوغڵانی میرئەحمەد
* حوسێناوا، بیجاڕ
* عەلیاوا، بیجاڕ
* قەرەبولاخی میانگۆ
* قیزیل بولاخ
* کەچە گۆممەد
* کوتانی خوارێ

#### گوندە [[ئازەرییەکان]]یەکان
پێکھاتووە لە ٤ گوند.

* چاریخ
* ئوش گول
* قاشیخ
* گویل بولاخ

#### گوندە [[کورد]]ەکان و [[ئازەرییەکان]]
پێکھاتووە لە ٦ گوند.

* عەلیشا
* مەدەک
* ئاڵی سوور
* مەیدان، بیجاڕ
* یەینکەن، بیجاڕ
* خۆش مەقام

## ئەمانەش ببینە
* گوندەواری خوڕخوڕە
* گوندەواری سێڵاوتان
* گوندەواری نەجەفاوا
* گوندەواری سیامەنسور
* گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ
* پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ
* ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ

## سەرچاوەکان

* بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «سیاە منصور»، ویکیپیدیای فارسی (٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧).

پۆل:شارستانی بیجاڕ
پۆل:پارێزگای کوردستان
سیێ لینکا

**سیێ لینکا** (لەدایکبووی ١٩٨١، بە چینی:谢琳卡;) پزیشکێکی چینییە کە لە سەرەتای دەرکەوتنی ڤایرۆسی کۆڤید-١٩ توانی ھۆشداری بدات لە ووھان، لە چین. وەک کەسێکی درکێنەر ناسرا، ئەم ناونیشانە دراوە بەو کەسانەی کە خەڵکیان ئاگادارکردۆتەوە لە ھەر ڕووداوێک، وەک لیو وێن، و دکتۆر لی وێنلیانگ، کە تووشبوون و دواتر بە ڤایرۆسەکە مردوون.

## پەروەردە
سیێ لینکا دکتۆرای لە فەلەسەفە ھێناوە لە کۆلێژی پزیشکی تۆنگجی سەربە زانکۆی ھواژۆنگی زانست و تەکنۆلۆژیا، وە بەشدارە وەک پزیشک لە سەنتەری شێرپەنجەی نەخۆشخانەی یەکگرتووی ووھان

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ژنە پزیشکە چینییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١
پۆل:لێکۆڵەرانی کۆڤید-١٩
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھواژۆنگی زانست و تەکنۆلۆژیا
پۆل:پزیشکە ژنە چینییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:زیندووان
گوندەواری پیرتاج

**گوندەواری پیرتاج** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە **سێ** گوندەواری ناوچەی چەنگ ئەڵماس لە شارستانی بیجاڕ، لە پارێزگای کوردستان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی پیرتاجە.

## ناو
ناوی ئەم گوندەوارە لە ناوی شارەدێی پیرتاجەوە وەرگیراوە کە ناوەندێتی، لە بەشی باکووری ئەم شارەدێیەدا کێوێک بە ناوی (پولەک عەنبەر) ھەیە، کە لەسەر لوتکەی کێوەکە بەردێ بە شێوەی تاج ڕاوەستاوە بەم ھۆیە ئەم شارەدێیە نازناوی (پیرتاج)ی لێنراوە.

## دانیشتووان

بەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندەوارە (٣,٨٤٥) کەس و (١,٩١٢)نێر و (١,٩٣٣)مێ و (١,٠٨٣)خێزان پێکھاتووە. دانیشتووانی ئەم گوندەوارەیە لە کورد و ئازەرییەکان پێکھاتووە.
* دانیشتووانی ئەم گوندەوارە لە کورد و ئازەرییەکان پێکھاتووە:
** ژمارەی کورد: (١,٦٥٧)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (۵۹،۹٪)ی دانیشتووانی گوندەوارەکە.
** ژمارەی ئازەرییەکان: (٢,١٨٨)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (۴۰،۱٪)ی دانیشتووانی گوندەوارەکە. 

## جوگرافیا

**گوندەواری پیرتاج** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندەوارانە: 
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندەواری شیوانات و گوندەواری خوڕخوڕە.
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندەواری میھرەبانی  سەرێ.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندەواری شیوانات. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندەواری باوەڕەشانی.

## دابەشی کارگێڕی
 
لە (١٦) گوند پێکھاتووە:

* ئاغبولاغ، پیرتاج
* جافراوا، پیرتاج
* حاجیاباد
* حەسەن تامەر
* خودایی
* زەینەڵ، پیرتاج
* شاھوار
* قازانقەرە
* قەرەسەقەل
* کاکاباس
* کەچەگونبەد
* کێنی ئاینە
* گاوبازە
* ھومایون
* یەینکەن، پیرتاج
* یوڵقاش

### پێکھاتەی نەتەوەی گوندەکان

* کوردەکان (۳)گوند.
* ئازەرییەکانیەکان (٦)گوند.
* کوردەکان و ئازەرییەکانیەکان (۷)گوند.

#### گوندە [[کورد]]ەکان
پێکھاتووە لە ۳ گوند.

* قەرەسەقەل
* جافراوا، پیرتاج
* گاوبازە

#### گوندە [[ئازەرییەکان]]یەکان
پێکھاتووە لە ٦ گوند.

* حاجیاباد
* خودایی
* قازانقەرە
* یەینکەن، پیرتاج
* کاکاباس
* یوڵقاش

#### گوندە [[کورد]]ەکان و [[ئازەرییەکان]]
پێکھاتووە لە ۷ گوند.

* شاھوار
* کەچەگونبەد
* ئاغبولاغ، پیرتاج
* کێنی ئاینە
* حەسەن تامەر
* زەینەڵ، پیرتاج
* ھومایون

## ئەمانەش ببینە
* گوندەواری پیرتاج
* گوندەواری باوەڕەشانی
* گوندەواری خەسراوا
* پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ
* ناوچەی چەنگ ئەڵماس

## سەرچاوەکان

* بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «پیرتاج»، ویکیپیدیای فارسی (٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧).

پۆل:شارستانی بیجاڕ
پۆل:پارێزگای کوردستان
گوندەواری باوەڕەشانی

**گوندەواری باوەرەشانی** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە **سێ** گوندەواری ناوچەی چەنگ ئەڵماس لە شارستانی بیجاڕ، لە پارێزگای کوردستان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی باوەڕەشانیە.

## ناو
ناوی ئەم گوندەوارە لە شارەدێی باوەڕەشانییەوە وەرگیراوە کە ناوەندێتی. دەڵێن لە دەورانی کۆندا حەوت برا ھاتوونەتە ئەم مەڵبەندە و ھەرکام لە شوێنێکدا نیشتەجێ بوون، کە ئێستا ئەو شوێنانە بەناوی ھەرکام لەو برایانە ناودێر دەکرێت وەک(باوەگوڕگوڕ، باوەنەزەر، باوەفەقێ، باوەسورخە، باوەوسێن، باوەڕەشانی، باوەکەرەم).

## دانیشتووان

بەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندەوارە (٢,٠٥٠) کەس و (١,٠١٢)نێر و (١,٠٣٨)مێ و (٦٨٧)خێزان پێکھاتووە.  دانیشتووانی ئەم گوندەوارەیە لە کورد پێکھاتووە.
* دانیشتووانی ئەم گوندەوارە سەرجەمیان لە کورد پێکھاتووە.

## جوگرافیا

**گوندەواری پیرتاج** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندەوارانە: 
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندەواری خوڕخوڕە و گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ.
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندەواری لەک.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندەواری پیرتاج. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ و گوندەواری خەسراوا.

## دابەشی کارگێڕی
 
لە (٣٤) گوند پێکھاتووە:

* ئاخکەنی خوارێ
* ئاخکەنی سەرێ
* باقڕاوا
* باوەکەرەم
* تەمرەس
* جەوروەندی
* جیبرەئیل
* چلەمیران
* چڵانە
* چەشمە ئەدینە
* خاناوا
* خانباغی
* دارەقەیاس
* دەوڵەتیار
* دێبینە
* ڕیزاوا
* سەبزەوار، بیجاڕ
* سەڵەواتاوا
* سەیفاوا، بیجاڕ
* سیڵان
* شەوەرتوو
* شوشتەری
* عەلیاوا، باوەڕەشانی
* قازیاوا، باوەڕەشانی
* قەرەدەروەن
* قۆری چای
* قیزلاغاج
* کولوچە
* کونامار
* کێریز
* گەرەچیا
* گۆجەکان
* میل سپی
* ھەزارخان

## ئەمانەش ببینە
* گوندەواری پیرتاج
* گوندەواری باوەڕەشانی
* گوندەواری خەسراوا
* پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ
* ناوچەی چەنگ ئەڵماس

## سەرچاوەکان

* بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «بابارشانی»، ویکیپیدیای فارسی (٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧).

پۆل:شارستانی بیجاڕ
پۆل:پارێزگای کوردستان
ئەکادیمیای ئەندازیاری چینی

**ئەکادیمیای ئەندازیاری یچنی** (بە چینی:中国工程院; خوێندنەوە: ژۆنگوۆ گۆنگچێنگ یوان) ئەکادیمیایەکینەتەوەیی چینە لە تایبەتمەندی ئەندازیاری. لە ١٩٩٤ دامەزراوە، زانکۆکە و زانکۆی ئەکادیمیای چینیی زانستەکان بە زۆری بەیەکەوە وەک "دوو ئەکادیمیاکە" ئاماژەیان پێددرێت.، سەرۆکی ئێستاشی لی سیاوۆھۆنگە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ئەکادیمیا نیشتمانییەکانی ئەندازیاری
پۆل:زانست و تەکنۆلۆژیای کۆماری گەلی چین
پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٩٤ لە چین
کامیروون لە ئۆڵۆمپیاد

**[[کامیروون]]** بۆیەکەم جار لە ساڵی ١٩٦٤ بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد کرد. لەو ساڵەوە تا ئێستا وەرزشوانانی کامیروون توانیویانە بەشداری سەرجەم خولەکانی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بکەن. ھەروەھا ساڵی ٢٠٠٢ بۆ یەکەم جار بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە کرد. لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨ یەکەم مەدالیای ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی بەدەست ھێنا لە ڕێگای یاریزانی بۆکسێن جۆزێف بێسالا پاش ئەوەی توانی پلەی دووەم بەدەست بھێنێت . لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٠ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کامیروون توانیان پلەی یەکەم بەدەست بھێنن و مەدالیایی زێڕیان بردەوە. تا ئێستا خاوەنی ٦ مەدالیایی ئۆڵۆمپیادن. لێژنەی ئۆڵۆمپی کامیروون ساڵی ١٩٦٣ دامەزرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:کامیرۆن لە ئۆڵۆمپیادەکان
لی یوانیوان

**لی یوانیوان** (لەدایکبووی ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٨) ئەندازیارێکی چینییە کە ئەکادیمیاوانی ئەکادیمیای ئەندازیاری چینییە، ھەروەھا سەرۆکی پێشووی زانکۆی تەکنۆلۆژی باشووری چین، زانکۆی جیلین و زانکۆی ھواژۆنگی زانست و تەکنۆلۆژی بوو. لە ئێستا سکرتێری زانکۆی ھواژۆنگە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨
پۆل:زیندووان
زانکۆی ھواژۆنگی زانست و تەکنۆلۆژیا

**زانکۆی ھواژۆنگی زانست و تەکنۆلۆژیا** (چینی سادەکراو:华中科技大学، دێرین:華中科技大學، خوێندنەوە: ھواژۆنگ کێجی داسوێ) زانکۆییەکی گشتی لێکۆڵێنەوەییە دەکەوێتە ناوچەی گوانشان لە ووھان، پارێزگای ھوبێی، چین.وەک زانکۆییەکی سەرەکی و نەتەوەیی بەشێوەیەکی ڕاستەوخۆ پەیوەندیی ھەیە لەگەڵ وەزارەتی پەروەردەی چین. زانکۆکە پڕۆژەی ٩٨٥ و پۆلێنکراوی Aیە کە زانکۆییەکە لە پلان بۆ داڕێژراوی ئەکادیمیای کلاسی یەکەم کە چین ڕاستەوخۆ گرنگی پێدەدات و تیشک دەخاتە سەر بەرەوپێش بردنی و کردنی بە سەرتۆبی زانکۆ چینییەکان لە جیھان زانکۆکە بەڕێوەبەرایەتیی کتێبخانەکانی ووھانی نیشتمانی دەکات کە یەکێکە لە پێنج کتێبخانە سەرەکییەکەی چین. ھەروەھا زانکۆکە یەکێکە لەوانەی کە دەتوانێت بەڕێوەبەراییەتی کتێبخانەی نەتەوەیی و ژێرخانی تەکنۆلۆژی و زانستی بکات. ھەروەھا زانکۆکە یەکێکە لەو دوو زانکۆ چینییەی کە لەلایەن کۆمەڵگای پیشەسازی ئەندازیاران (SME) خەڵات کرابێت، وە وەکوو "سەرتۆپی دە شوێنی لێکۆڵینەوەی پەروەردەیی" پاڵێورابێت لەلایەن ڕۆژنامەی ئەکادیمی سروشت. وە زانکۆکە پێی دەوترێت " گەشەسەندنی خوێندنی باڵای نموونەیی کۆماری گەلی چین

لە ساڵانی دوایدا، زانکۆی ھواژۆنگی زانست و تەکنۆلۆژیا (اHust) بەبەردەوامی تایبەتمەندکراوە لەناو ٢٠٠ زانکۆی لێکۆڵێنەوەیی جیھانی 

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:زانکۆی ھواژۆنگی زانست و تەکنەلۆژی
پۆل:زانکۆ و کۆلێژەکانی وو ھان
پۆل:پڕۆژەی ٩٨٥
پۆل:پڕۆژەی ٢١١
پڕۆژەی ٩٨٥

**پڕۆژەی ٩٨٥** (بە چینی:985工程; خوێندنەوە: جیوباوو گۆنگچێنگ) پڕۆژەیەکە لە سەرەتادا لەلایەن سکرتێری گشتی کۆمیونستی چین جیانگ زێمین لە ١٠٠ەم یادکردنەوەی زانکۆی پێکینگ لە ٤ی ئایاری ١٩٩٨ ڕاگەیەنرا، بۆ بەرزکردنەوەی گەشەسەندن و ناوبانگی سیستمی پەروەردەی خوێندنی باڵای چینی بە دامەزراندنی زانکۆ جیھانییەکان لە سەدەی ٢١ەم 

پڕۆژەکە پەیوەندیدارە بە حکوومەتی ناوەندی و نیشتمانی کە بودجەیەکی گەورە تەرخان دەکات بۆ ئەم زانکۆیانە بۆ بنیادنانی سەنتەری لێکۆلینەوەیی نوێ، بەرەوپێشبردنی بەشەکانیان، کردنەوەی کۆنفرانسی نێودەوڵەتی، سەرەنج ڕاکێشانی زانا بەناوبانگەکانی جیھان، یارمەتی چین بدەن بۆ ئەوەی لەم کۆنفرانسانە بەشدار بێت لە دەرەوەی وڵات

لە ٢٠٠٦، ٣٣ زانکۆی دیکە لەو زانکۆیانەی کە ھێشتا دەست نەکرابوون خرانە ناو پڕۆژەی ٩٨٥. ٣٣ زانکۆکە بەھاوبەشی لەلایەن وەزارەتی پەروەردە و وەزارەتی دارایی چین سپۆنسەرکرابوون بۆ پشتگیریکردنی بەرەوپێشچوونیان لەژێر بابەتەکانی زانستی و ئەندازیاری و پڕکردنەوەی پێویستییەکانی وڵات. ئەم ٣٣  زانکۆییە بەیەکەوە خرایە پڕۆژەیەکی تری ژێر پڕۆژەی ٩٨٥، کە پێی دەوترا پڕۆژەی پلاتفۆرمی تازەگەری پڕۆژەی ٩٨٥.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پڕۆژەی ٩٨٥
پۆل:پڕۆژە پەروەردەییەکان
ناوچەی تیانھێ

**ناوچەی تیانھێ** (بە چینی:天河区) یەکێکە لە یازدە ناوچانەکانی گوانگژۆو و پایتەختی پارێزگای گوانگژۆو، لە چین ناوی تیانھێ بە مانای ڕووبار لە ئاسمان یان گەردوون دێت، وە ھەروەھا ناوێکی چینییە بۆ ڕێگای شیری ھاوسنوورە لەگەڵ ناوچەکانی وەک ناوچەی یوێسیو بەرەو ڕۆژاوا، ناوچەی باییون بەرەو باکوورو ناوچەی ھوانگپو بەرەو ڕۆژھەڵات، ناوچەی ھایژو بەرەو باشوور، کە لەیەکتریش جیابوونەتەوە بەھۆی ڕووباری مرواری.

## مێژوو
دانیشتووانی ئەم ناوچەیە پێش تۆمارکردنی مێژوو لە سەردەمی شارستانی نیۆلیسیک جێگیر بوون لە بەشی لاونگدۆنگ (龙洞村) لە سەردەمی زنجیرە فەرمانڕەوایی سۆنگ ناوچەی تیانهێ ناوی داشویسو (大水墟؛ **شارۆچکەی ڕووباری گەورە**) بوو، ڕووبەری ناوچەی تیانهی بۆ ماوەی زیاتر لە دوو هەزار ساڵ بەشێک بوو لە شارستانی پانیوو، بەڵام لە نێوان ساڵانی ١٩٣٧ بۆ ١٩٥٨ وردە وردە ئەم ناوچەیە خرایە ژێر ئیدارەی گوانگژۆو، بەڕزگارکردنی گوانگژۆ لە تشرینی یەکەمی ١٩٤٩دا دوو ناوچە لە ناوچەی تیانهێ هەبوون، کە ناویان شاھێ (沙河区) و شیپای (񋇻牌区) بوون، لە ساڵی ١٩٥١ هەردوو قەزاکە یەکخراون بۆ مەڵبەندی بایوون کە تازە دامەزرابوون، لە کاتێکدا پێنج ساڵ دواتر بایوون زیاتر تێکەڵ کرا لەگەڵ ناوچەی هوانگپو و سیانجیاوۆ بۆ پێکهێنانی ناوچەیەکی گشتگیری دەوروبەری شار (郊区)، لە ساڵی ١٩٦٠دا جیاوچوو هەڵوەشایەوە و ئەو ناوچەیەی کە لە تیانهیێ هاوچەرخ پێکهاتبوو بوو بەناوچەی هوانگپو، لە ساڵی ١٩٨٥ بەشێک لە جیاوکوو جیابووەوە و دواتر حوکومەتی چین بەفەرمی ناوچەی **تیانهێی** دامەزراند.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان
کەیپڤەرد لە ئۆڵۆمپیاد

**[[کەیپڤەرد]]** لە ساڵی ١٩٩٦ بۆیەکەم جار بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی کرد. لەو ساڵەوە تا ئێستا بەبەردەوامی وەرزشوانانی ئەم وڵاتە بەشداری خولەکانی ئۆڵمپیادی ھاوینەی کردووە. ھەرچەند تا ئێستا ھیچ مەدالیایەکی ئۆڵۆمپیادی نەبردووەتەوە ھەوەھا ھیچ وەرزشوانێکیان بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەیان نەکردووە. کەیپڤەر زیاتر لە یاریی ماراسۆنی پیاوان بەشداری دەکات باشترین ئەنجامیشی لەو پێشبڕکێیەی ئۆڵۆمپیاد لە ساڵی ٢٠٠٨ بوو کاتێک توانییان لە پلەی ٤٨ جێگیربن. ساڵی ١٩٨٩ لێژنەی ئۆڵمپی کەیپڤەر دامەزار و ساڵی ١٩٩٣ بەشێوەیەکی فەرمی ناسێندرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەیپڤەرد لە ئۆڵۆمپیادەکان
ھال فیلم مەیکەر

**کۆمپانیای ھال فیلم مەیکەر** (بە ژاپۆنی:株式会社ハルフィルムメーカー، خوێندنەوە: کابوشیکی گایشا ھارو فیرمو مێکا) ستۆدییەکی ژاپۆنی ئەنیمێیە کە لە ئابی ١٩٩٣ لەلایەن ستافی پێشووی تۆێی ئەنیمەیشنەوە دامەزراوە

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ستۆدیۆ ئەنیمەیشنە ژاپۆنییەکان
پۆل:کۆمپانیا ژاپۆنییەکانی دامەزراوەی ١٩٩٣
پۆل:کۆمپانیا ژاپۆنییەکانی ھەڵوەشێنراوی ٢٠٠٩
کۆمپانیای یومێتا

**کۆمپانیای یومێتا** (بە ژاپۆنی:ゆめ太カンパニー) لە ٢٠٠٩ تا ٢٠١٧ ستۆدیۆییەکی ژاپۆنی ئەنیمێ بوو کە لە ١٩٩٠ یەکخراوە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ستۆدیۆکانی ئەنیمەیشن لە تۆکیۆ
پۆل:ستۆدیۆ ئەنیمەیشنە ژاپۆنییەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی ڕاگەیاندنی جەماوەری کە لە ساڵی ١٩٩٠ دامەزراون
کین یامێی

**کین یامێی** (چینی:金韻梅 لەدایکبووی ١٨٦٤ تا ٤ی ئایاری ١٩٣٤) دکتۆرێکی لەدایکبووی چینی، و لەئەمریکا گەورە بووە، بەڕێوەبەری نەخۆشخانە، فێرکار، پسپۆڕی پێداویستی خۆراکی، ھەروەھا بەھۆی ناساندنی تۆفو بۆ بەشی کشتووکالی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە سەردەمی جەنگی جیھانیی یەکەم ناسراوە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٤
پۆل:مردووانی ١٩٣٤
پۆل:ژنە پزیشکە چینییەکان
پۆل:خەڵکی زنجیرە فەرمانڕەوایی چینگ
پۆل:پزیشکەکانی ژێجیانگ
پۆل:زانستخوازەکانی نینگبۆ
پۆل:پزیشکە چینییەکان
پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ١٩یەم
پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:کەسایەتییەکانی زنجیرە فەرمانڕەواییەکانی چینگ
پڕۆژەی ٢١١

**پڕۆژەی ٢١١** (بە چینی:211工程 خوێندنەوە: ئێریاوۆیاوۆ گۆنگچێنگ یان ئێر-یی-یی گۆنگچێنگ) پڕۆژەیەکی وازلێھێنراوی پلە باڵای زانکۆکان و کۆلێژەکانە کەلە ١٩٩٥ لەلایەن وەزارەتی پەروەردەی چین دامەزراوە، لێکۆڵینەوە ستانداردەکان بۆ زانکۆ باڵاکان و بنیادنانی ستراتیژی بۆ گەشەسەندنی ئابووری کۆمەڵایەتی. ستراتیژییە 

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:خوێندنی باڵا لە چین
پۆل:پڕۆژە پەروەردەییەکان
پۆل:پڕۆژەی ٢١١
گوندەواری خەسراوا

**گوندەواری خەسراوا** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە **سێ** گوندەواری ناوچەی چەنگ ئەڵماس لە شارستانی بیجاڕ، لە پارێزگای کوردستان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی خەسراوایە.

## ناو

## دانیشتووان

بەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندەوارە (٣,١٣٤) کەس و (١,٥٣١)نێر و (١,٦٠٣)مێ و (٩٥٦)خێزان پێکھاتووە.  دانیشتووانی ئەم گوندەوارەیە لە کورد پێکھاتووە.
* دانیشتووانی ئەم گوندەوارە سەرجەمیان لە کورد پێکھاتووە.

## جوگرافیا

**گوندەواری خەسراوا** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندەوارانە: 
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ و گوندەواری باوەڕەشانی.
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندەواری لەک و گوندەواری ئیلاخی باکووری.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندەواری باوەڕەشانی. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندەواری نەجەفاوا و گوندەواری ئیلاخی باکووری.

## دابەشی کارگێڕی
 
لە (٢٠) گوند پێکھاتووە:

* **[[خەسراوا]]**(ناوەند)
* ئەمیناوا، خەسراوا
* بیوڵە
* چەشمە خەلیل
* چەشمە ڕێوی
* چەشمە مەنتەش
* حاجیاوا، خەسراوا
* خەزرەین
* خەوێڵە
* دووسەر، خەسراوا
* زەڕیناوا، خەسراوا
* زەڕینجۆ
* سادیقاوا
* شارەک
* قلەر
* قەیمخان
* قوچ
* گاڤانەجاڕ
* محەممەداوای نیل
* ھۆزاق

## ئەمانەش ببینە
* گوندەواری پیرتاج
* گوندەواری باوەڕەشانی
* گوندەواری خەسراوا
* پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ
* ناوچەی چەنگ ئەڵماس

## سەرچاوەکان

* بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «خسروآباد»، ویکیپیدیای فارسی (٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧).

پۆل:شارستانی بیجاڕ
پۆل:پارێزگای کوردستان
گوندەواری کوڕانی

**گوندەواری کوڕانی** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە **سێ** گوندەواری ناوچەی کوڕانی لە شارستانی بیجاڕ، لە پارێزگای کوردستان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی یاسووکەندە.

## ناو
دوو بۆچوون ھەیە بۆ ناونانی ئەم گوندەوارە:
* لە ڕۆژاوای شارەدێی یاسووکەنددا کە ناوەندی ئەم گوندەوارەیە، کانیاوێک ھەیە پێیدەڵێن (کوڕان بولاغی) واتای (کانی ئاوزۆر) کەوا دەڵێن ناوی ئەم گوندەوارە لەوەوە وەرگیراوە.
* کوڕ لە زمانی کوردیدا واتای پیاوی ئازا و کۆڵنەدەر و خۆبووردە وەک دەڵێن (کوڕانە)، جاچۆن ئەم مەڵبەندە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا لە بنەچەدا شوێنی کوردان بووە و لە شەڕ و بەربەرەکانی لەگەڵ داگیرکەران و زۆروێژان، کۆڵنەدەر و ڕاوەستاو بوون ئەم شوێنەیان ناو ناوە **کوڕانی**.

## دانیشتووان

بەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندەوارە (٣,٩١٣) کەس و (٢,٠٠٧)نێر و (١,٩٠٦)مێ و (١,١٧٦)خێزان پێکھاتووە. دانیشتووانی ئەم گوندەوارەیە لە کورد و ئازەرییەکان پێکھاتووە.
* دانیشتووانی ئەم گوندەوارە لە کورد و ئازەرییەکان پێکھاتووە:
** ژمارەی کورد: (٥٠٩)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (١٣٪)ی دانیشتووانی گوندەوارەکە.
** ژمارەی ئازەرییەکان: (٣,٤٠٤)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (٨٧٪)ی دانیشتووانی گوندەوارەکە. 

## جوگرافیا

**گوندەواری کوڕانی** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندەوارانە: 
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندەواری قەڵاجوق و گوندەواری ئەنگوران.
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندەواری سێڵاوتان.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندەواری گوێرگون. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندەواری تەغامین.

### پێکھاتەی خاک
زۆری زەوی ئەم گوندەوارە گۆڕایی و دەشتە و بڕێکیشی تەپۆڵکەیە و بەشی باکووری کوێستانە، بەرزترین لوتکەی کێوەکانی شارستانی بیجاڕ لەم گوندەوارەیە بەناوی (لوتکەی شانشین)، چۆمێ لەم کێوەوە سەرچاوە دەگرێت و دوایی دەچێتە گوندەواری گوێرگونەوە.

## دابەشی کارگێڕی
 
لە (٢٧) گوند پێکھاتووە:

* ئازاڤەیسی ئاشاغی
* ئازاڤەیسی یوغاری
* ئاغیازی
* ئەحمەداباد
* ئەڵەھەپوت
* ئەمیرەسەن
* ئیسلاماباد، کوڕانی
* باباخان
* چالاو
* خەلیفە قشڵاق
* داداش کەندی
* ڕۆستەم کەندی
* سەیفەلی کەندی
* سوڵتاناوای قیزل تەپە
* شەھرەک
* شێخ بەشارەت
* ڤەلی بەی
* قەمچیقای
* قەیتاس
* قیزل تەپە
* کەریم کەندی
* محەممەدجان
* مەمەداباد
* میھتەرکەندی
* نورمەمەدکەند
* نوشاد
* یەیگاباد

### پێکھاتەی نەتەوەی گوندەکان

* کوردەکان (٠)گوند.
* ئازەرییەکانیەکان (٢٢)گوند.
* کوردەکان و ئازەرییەکانیەکان (٥)گوند.

#### گوندە [[کورد]]ەکان
پێکھاتووە لە ٠ گوند.

#### گوندە [[ئازەرییەکان]]یەکان
پێکھاتووە لە ٢٢ گوند.

* ئازاڤەیسی ئاشاغی
* ئازاڤەیسی یوغاری
* ئاغیازی
* ئەحمەداباد
* ئەمیرەسەن
* ئیسلاماباد، کوڕانی
* چالاو
* خەلیفە قشڵاق
* داداش کەندی
* ڕۆستەم کەندی
* سەیفەلی کەندی
* سوڵتاناوای قیزل تەپە
* قەمچیقای
* قەیتاس
* قیزل تەپە
* کەریم کەندی
* محەممەدجان
* مەمەداباد
* میھتەرکەندی
* نورمەمەدکەند
* نوشاد
* یەیگاباد

#### گوندە [[کورد]]ەکان و [[ئازەرییەکان]]
پێکھاتووە لە ٥ گوند.

* شەھرەک
* ئەڵەھەپوت
* باباخان
* شێخ بەشارەت
* ڤەلی بەی

## ئەمانەش ببینە
* گوندەواری کوڕانی
* گوندەواری تەغامین
* گوندەواری گوێرگون
* پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ
* ناوچەی کوڕانی

## سەرچاوەکان

* بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «کرانی»، ویکیپیدیای فارسی (٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧).

پۆل:شارستانی بیجاڕ
پۆل:پارێزگای کوردستان
گوندەواری تەغامین

**گوندەواری تەغامین** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە **سێ** گوندەواری ناوچەی کوڕانی لە شارستانی بیجاڕ، لە پارێزگای کوردستان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی ئاغبولاغی تەغامینە.

## ناو
ئەم گوندەوارە بەرزی و نزمی زۆری تیادایە بە جۆرێک گوندەکانی لە چاو کێوەکانی لای باکوور لە شوێنی زۆر نەوی تردا ھەڵکەوتوون لەبەرئەوە بە (تەغامین) ناودێر کراوە.

## دانیشتووان

بەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندەوارە (٣,١٣٧) کەس و (١,٥٩٥)نێر و (١,٥٤٢)مێ و (٩٠٨)خێزان پێکھاتووە. دانیشتووانی ئەم گوندەوارەیە لە کورد و ئازەرییەکان پێکھاتووە.
* دانیشتووانی ئەم گوندەوارە لە کورد و ئازەرییەکان پێکھاتووە:
** ژمارەی کورد: (٢٥١)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (٨،١٪)ی دانیشتووانی گوندەوارەکە.
** ژمارەی ئازەرییەکان: (٢,٨٨٦)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (٩١،١٪)ی دانیشتووانی گوندەوارەکە. 

## جوگرافیا

**گوندەواری تەغامین** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندەوارانە: 
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندەواری کوڕانی و گوندستانی ئەنسار.
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندەواری کوڕانی.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندەواری کوڕانی. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندەواری سیامەنسور.

## دابەشی کارگێڕی
 
لە (١٧) گوند پێکھاتووە:

* **[[ئاغبولاغی تەغامین]]**
* ئاخکەند، تەغامین
* ئوچ گومبەدی خان
* ئوچ گومبەدی سوڵتان
* چەتە
* خانکەندی
* دوستاندەرە
* سەراو، تەغامین
* سوڵتانابادی چەتە
* سیڤەری
* شەریف کەندی
* قەمبەرجە
* قورتدەرە
* قیزیلجە
* کەلەزان
* کورکورە
* گولتەپە

### پێکھاتەی نەتەوەی گوندەکان

* کوردەکان (١)گوند.
* ئازەرییەکانیەکان (١٦)گوند.
* کوردەکان و ئازەرییەکانیەکان (٠)گوند.

#### گوندە [[کورد]]ەکان
پێکھاتووە لە ١ گوند.

* ئوچ گومبەدی خان

#### گوندە [[ئازەرییەکان]]یەکان
پێکھاتووە لە ٢٢ گوند.

* ئاغبولاغی تەغامین
* ئاخکەند، تەغامین
* ئوچ گومبەدی سوڵتان
* چەتە
* خانکەندی
* دوستاندەرە
* سەراو، تەغامین
* سوڵتانابادی چەتە
* سیڤەری
* شەریف کەندی
* قەمبەرجە
* قورتدەرە
* قیزیلجە
* کەلەزان
* کورکورە
* گولتەپە

#### گوندە [[کورد]]ەکان و [[ئازەرییەکان]]
پێکھاتووە لە ٠ گوند.

## ئەمانەش ببینە
* گوندەواری کوڕانی
* گوندەواری تەغامین
* گوندەواری گوێرگون
* پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ
* ناوچەی کوڕانی

## سەرچاوەکان

* بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «طغامین»، ویکیپیدیای فارسی (٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧).

پۆل:شارستانی بیجاڕ
پۆل:پارێزگای کوردستان
گوندەواری گوێرگون

**گوندەواری گوێرگون** یان **گوندەواری گوڕگین** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە **سێ** گوندەواری ناوچەی کوڕانی لە شارستانی بیجاڕ، لە پارێزگای کوردستان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی گوێرگونە. زەوییەکانی دەشت و تەپۆڵکەی نەرمانە و ئاوەڕەوی تێکڕا بەرەو خۆرھەڵاتە.

## ناو
ئەم گوندەوارە ناوی لە گوندی گوێرگونەوە وەرگرتووە کە ناوەندی گوندەوارەکەیە، گوڕگین بە وتەی خەڵکی گوندەوارەکە لە پێشدا (گوڵ گین) بووە، دەشکرێ بڵێین چوون خەڵکی کوردی ئەم ناوچەیە ئازا و بە گوڕ بوون بەم گوندەیان وتووە (گوڕگین) واتای شوێنی پیاوانی ئازا و بەھێز و پاڵەوان، لەبەرئەوەی گوڕ لە کوردیدا واتای بەھێز. بەڵام بەھۆی داگیرکاری و ھۆکاری ڕامیاری و مەزھەبییەوە کوردانی ئەم ناوچەیە بۆ مانەوەیان و نەمانی ستەم لە سەریان زمان و مەزھەبیان گۆڕیوە و تواونەتەوە لە ناو گەلی ئازەرییەکاندا و لەسەر زمانی ئەمان ئەم ناوەش لە گوڕگینەوە بووەتە گوێرگون، ئەگینا زۆرینەیان لە بنەچەدا کوردن.

## دانیشتووان

بەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندەوارە (١,٩٩٧) کەس و (٩٩٤)نێر و (١,٠٠٣)مێ و (٦٤٩)خێزان پێکھاتووە. دانیشتووانی ئەم گوندەوارەیە لە کورد و ئازەرییەکان پێکھاتووە.
* دانیشتووانی ئەم گوندەوارە لە کورد و ئازەرییەکان پێکھاتووە:
** ژمارەی کورد: (٧٧)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (٤٪)ی دانیشتووانی گوندەوارەکە.
** ژمارەی ئازەرییەکان: (١,٩٢٠)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (٩٦٪)ی دانیشتووانی گوندەوارەکە. 

## جوگرافیا

**گوندەواری گوێرگون** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندەوارانە: 
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندەواری ئیجرود پاین و گوندستانی قەڵاجوق.
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندەواری سێڵاوتان.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندەواری ئیجرود پاین. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندەواری کوڕانی.

## دابەشی کارگێڕی
 
لە (٢١) گوند پێکھاتووە:

* **[[گوێرگون]]**
* ئاخچەکومبەد
* تازەکەن
* تیکیە
* جەیران
* جیداقیە، گوێرگون
* حاجیاباد، گوێرگون
* خەراباچولاخ
* زێوە، گوێرگون
* قەرەمحەمەدلی
* قەمتەرەقە
* قوجور
* قیچیلو
* گەری چای
* گویتەپە
* گویل قیشلاخ
* موغانی
* نیماکار
* ھەشتاجیفت
* یەنگ ئارخ

### پێکھاتەی نەتەوەی گوندەکان

* کوردەکان (٠)گوند.
* ئازەرییەکانیەکان (٢٠)گوند.
* کوردەکان و ئازەرییەکانیەکان (١)گوند.

#### گوندە [[کورد]]ەکان
پێکھاتووە لە ٠ گوند.

#### گوندە [[ئازەرییەکان]]یەکان
پێکھاتووە لە ٢٠ گوند.

* گوێرگون
* ئاخچەکومبەد
* تازەکەن
* تیکیە
* جەیران
* جیداقیە، گوێرگون
* حاجیاباد، گوێرگون
* خەراباچولاخ
* قەرەمحەمەدلی
* قەمتەرەقە
* قوجور
* قیچیلو
* گەری چای
* گویتەپە
* گویل قیشلاخ
* موغانی
* نیماکار
* ھەشتاجیفت
* یەنگ ئارخ

#### گوندە [[کورد]]ەکان و [[ئازەرییەکان]]
پێکھاتووە لە ١ گوند.

* زێوە، گوێرگون

## ئەمانەش ببینە
* گوندەواری کوڕانی
* گوندەواری تەغامین
* گوندەواری گوێرگون
* پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ
* ناوچەی کوڕانی

## سەرچاوەکان

* بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «گرگین»، ویکیپیدیای فارسی (٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧).

پۆل:شارستانی بیجاڕ
پۆل:پارێزگای کوردستان
زانکۆی لینگنان (گوانگژۆو)

زانکۆی لینگنان (چینی سادەکراو:岭南大学، دێرین:嶺南大學، خوێندنەوەی لینگنان داسوێ)  زانکۆییەکی تایبەت بوو لە گوانگژۆو، چین لەلایەن گرووپێک لە ئەمرییکییەکان لە ١٨٨٨ دامەزرابوو. لەکاتی دامەزراندنی ناوی کۆلێژی کریستیانی کانتۆن (格致書院) بوو.

کاتێک حکوومەتی چین دانی بە خوێندنی باڵای چین دانا لە ١٩٥٢، بەشەکانی زانکۆی لینگنانی ئەندازیاری بووبە بە پەیمانگای تەکنۆلۆژیی باشووری چین (لە ئێستاشدا زانکۆی تەکنۆلۆژی باشووری چین)، و تەواوی قوتابخانەکە تێکەڵکرا و یەکخرا لەگەڵ زانکۆی سون یات-سێ، وە کۆلێژی لینگان دووبارە لە ١٩٨٨ دامەزرایەوە لەگەڵ زانکۆی سون یات-سێن.

ھەنێک لە ئەندامەکانی زانکۆکە گواسترانەوە بۆ ھۆنگ کۆنگ و قوتابخانەی لینگانیان دامەزراند لە وان چای لە ١٩٦٧. 

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:زانکۆ و کۆلێژەکانی گوانگژۆو
پۆل:دامەزراوەکانی چین لە ١٨٨٨
ئیشتیا

**ئیشتیا** پێکھاتووە لە ویست و حەزی خواردنی خواردن، زۆرجار بەبۆنەی برسێتییەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕتووەکانی خواردن
پۆل:زانستی هەناو
پۆل:زانستی ھەناو
جینان

**جینان** (چینی سادەکراو:济南; چینی دێرین:濟南;) پایتەختی پارێزگای شاندۆنگە لە ڕۆژھەڵاتی چین بە ٩.٢ ملیۆن دانیشتوو، دووەم گەورەترین شاری شاندۆنگە لەدوای چینگداوۆ ناوچەی ئەمڕۆی جینان ڕۆلێکی گرنگی میژوویی ھەبووە لە سەرەتای دەستپێکی شارستانییەکان تا ئەوەی پەرەی سەندووە بۆ شوێنێکی نیشتمانی، ئابووری، شوێنی بازرگانی و گواستنەوە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پایتەختە پارێزگاکانی چین
زانکۆی شاندۆنگ

**زانکۆی شاندۆنگ** (چینی سادەکراو:山东大学، چینی دێرین:山東大學;خوێندنەوە: شاندۆنگ داسوێ) زانکۆییەکی لێکۆلینەوەییە لە جینان، شاندۆنگ یەکێکە لە گەورەترین زانکۆکی چین بەپێی ژمارەی قوتابیانی (٥٧،٥٠٠ قوتابی لە ٢٠٠٩) وە بە ڕاستەوخۆیی لەلایەن حکوومەتەوە پشتگیری لێکراوە. لە چین زانکۆکە پلانی پڕۆژەی ٩٨٥ و پڕۆژەی ٢١١یە کە لەلایەن وەزارەتی پەروەردەی چینەوە دانی پێدانراوە. زانکۆی شاندۆنگ ئۆفەری بڕوانامەی ماستەر و دکتۆرا دەکات لە ھەموو بابەتە ئەکادیمییەکانی زانستە مرۆیییەکان، زانست و ئەندازیاری، ھەروەھا پزیشکی. 

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان
تورین

**تورین** () شارێکی گرنگی بازرگانی و ناوەندێکی کلتوورییە لە باکووری ئیتاڵیا. پایتەختی شاری پیدمۆنت و گەورە شاری تورینە، وە یەکەم پایتەختی ئیتاڵیا بوو لە ١٨٦١ تا ١٨٦٥. شارەکە بە شێوەیەکی سەرەکی دەکەوێتە بانکی ڕۆژاوای دەریای پۆ، لە خوارەوەی دۆڵی سوسا، وە دەورە دراوە بە ئەڵپی ڕۆژاوا و بەرزایی سوپێرگا. ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ٨٥٢،٢٢٣ خەملێنراوە (سەرژمێری ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١)

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان
پۆل:پایتەختە پێشووەکان
پۆل:گەورەشاری تورین
پۆل:کۆڵۆنیا (ڕۆمان)
پەیمانگای گوانگدۆنگ

پەیمانگای گوانگدۆنگ (چینی سادەکراو:广东教育学院; دێرین廣東教育學院; خوێندنەوە: گوانگدۆنگ جیاوۆیو سوێ یوان) پەیمانگاییەکی خوێندنی باڵایە دەکەوێنە پارێزگای گوانگژۆو، گوانگدۆنگ لە چین.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ئەو شوێنە پەروەردەییانەی لە ١٩٥٥ دامەزراون
پۆل:زانکۆ و کۆلێژەکانی گوانگژۆو
وێنەی جەستەیی

**وێنەی جەستەیی** پێکھاتووە لە شێوەی بیرکردنەوە و ھەست و تێگەیشتنی کەسێک بەرامبەر جوانی و سەرنجڕاکێشیی سێکسیی جەستەی خۆیان.

## سەرچاوەکان

پۆل:خۆ
پۆل:تیۆری فێمێنیستی
پۆل:ڕواڵەتی مرۆڤ
ڕۆک دۆگ

**ڕۆک دۆگ** (بە ئینگلیزی: *Rock Dog*؛ بە مانداری: 摇滚藏獒) ئەنیمەیشنێکی ئەمریکی-چینی، کۆمێدییە. بەرھەمھاتووە لەلایەن مەندۆ پیکچەرز و بڵاودەکرێتەوە لەلایەن کۆمپانیای سەمیت ئینتەرتەینمنت. ئەنیمەیشنەکە دەرھێنراوە لەلایەن ئاش برانۆن، و سیناریۆکەشی نووسراوە لەلایەن ئاش برانۆن و کورت ڤۆلکەر. ھەروەھا ئەکتەران لوک ویلسۆن، ئێدی ئیزارد، جەی. کەی. سیمۆنس، لویس بلاک، کینان تۆمپسۆن، مەی ویتمان، جۆرج گارسیا، مات دیلۆن، و سام ئیلیۆتە. وابڕیاریشە لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦ بکەوێتە سینەماکەوە.

## کاست
* لوک ویلسۆن لە دەنگی بۆدی
* ئێدی ئیزارد لە دەنگی ئەنگوس پەرشوبڵاو
* جەی. کەی. سیمۆنس لە دەنگی خامەپە
* لویس بلاک لە دەنگی لینوکس
* کینان تۆمپسۆن لە دەنگی ڕیف
* مەی ویتمان لە دەنگی دارما
* جۆرج گارسیا لە دەنگی گێرمۆر
* مات دیلۆن لە دەنگی ترێی
* سام ئیلیۆت لە دەنگی فلیتوود یاک

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە چینییەکان
پۆل:فیلمە چینییەکان
پۆل:فیلمە کۆمێدییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمب ئەنیمەیشنی دەربارەی ئاژەڵان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ڕێوییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی گورگەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانەکان
پۆل:ئەنیمەیشنییە ڕۆژاواییەکان کە کاریگەری ئەنیمێیان لەسەرە
پۆل:فیلمە چینییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی سامیت ئینتەرتەیمێنت
پۆل:فیلمە فرە زمانە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە فرە زمانە چینییەکان
پۆل:فیلمە کۆمیدییە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمی ئەنیمەیشن سەبارەت بە گیانلەبەران
پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ٢٠١٦
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە کۆمپیوتەریییەکانی ٢٠١٦
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٦
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە چینییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە پشیلە گەورەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە پەیوەندیی باوک و کوڕ
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە ئاژەڵە قسەکەرەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ڕێکخراوەکانی چین
پۆل:فیلمەکانی ستۆدیۆکانی ڕیل ئێف ئێکس کرییەتیڤ
گەورە شاری تورین

**گەورە شاری تورین** (بە ئیتاڵی:Città metropolitana di Torino,) شارێکی گەورەیە لە ناوچەی پێدمۆنت، ئیتاڵیا. پایتەختەکەی شاری تورینە. کە شوێنی پارێزگای تورینی گرتەوە و شاری تورین و ٣١١ شارەکەی تریش.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:گەورەشاری تورین
پارێزگای تورین

**پارێزگای تورین** (بە ئیتاڵی:Provincia di Torino، بە فەڕەنسی:Province de Turin) پارێزایەکە لە ناوچەی پێدمۆنت لە ئیتاڵیا. پایتەختەکەی تورین بوو. پارێزگاکە لە تا ٣١ کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ بوونی ھەیە. دواتر لەلایەن گەورە شاری تورین شوێنی گیرایەوە و ھاتە شوێنی.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:گەورەشاری تورین
لێنینیزم

[link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vladimir Lenin in July 1920 by Pavel Zhukov.jpg|وێنۆک|[ڤلادیمیر لێنین، کەسایەتی سیاسیی و شۆڕشگێڕی ڕووسی کە ڕێبەرایەتی شۆڕشی ڕووسیای کرد لە ڕووسیا.]]
**لێنینیزم** ئایدۆلۆژیایەکی سیاسییە کە لەلایەن شۆڕشگێڕی مارکسیی ڕووسی ڤلادیمیر لێنین پەرەی پێدراوە کە تێیدا پێشنیاری دامەزراندنی دیکتاتۆریی پرۆلیتاریا دەکات بە ڕێبەرایەتی چینی کرێکاران و زەحمەتکێشان، ئەمەش وەک ھەنگاوێکی سەرەتایی بۆ دامەزراندنی کۆمۆنیزم. لێنینیزم پێویستییەکانی پەروەردەکردن، ڕێکخستن و سەرکردایەتی دایە کۆمەڵەی کرێکاران کە بەم ھۆیەوە لە دژی دەسەڵاتی ئیمپراتۆری ڕووسیا شۆڕش لە ساڵی ١٩١٧ بەرپا بوو. شۆڕشگێڕیی لێنینیزم بنەماکانی لە مانیفێستی کۆمۆنیزم (١٨٤٨) سەرچاوەی وەرگرتووە، تێیدا وەسفی پارتی کۆمۆنیست بە جۆرێک دەکات کە بریەتییە لە پێشکەوتووخوازترین و باشترین چارەسەرە بۆ چینی کرێکارانی ھەر وڵاتێک.

## سەرچاوەکان

پۆل:دەسەڵاتخوازی
پۆل:ڤلادیمیر لێنین
پۆل:تیۆرییەکانی مێژوو
پۆل:جۆرەکانی سۆشیالیزم