ڕەشید نەجیب

وێنۆک|ڕەشید نەجیب
**ڕەشید کوڕی نەجیب ئەفەندی کوڕی مەحموود ئاغای کوڕی ھەمزە ئاغای کوڕی محەممەد ئاغایە ** ناسراوە بە **فەرامەرز** لە بنەماڵەی (فەرخە)ی سلێمانییە. دایکی ناوی عائیشەی کچی ئەحمەد ئاغای حاجی قادر ئاغا بووە، لە بنەماڵەی (پەردەسۆر)ی سلێمانییە. نووسەر و شاعیرێکی کورد بوو لە ناوەڕاستەکانی سەدەی بیستەم. یەکێک بوو لە سێکوچکەی دامەزرێنەرانی ڕێبازی «شیعری نوێ»ی کوردی لەگەڵ شێخ نووری شێخ ساڵح و گۆران لە نێوان ھەردوو جەنگی جیھانی سەدەی بیستەم لە سلێمانی.

## ژیان
لە ساڵی ١٩٠٦ لە سلێمانی لەدایکبووە. لە تەمەنی مێردمنداڵیدا لە ساڵی ١٩٢٠ باوکی کۆچیی دوایی کردووە. سەرەتای خوێندنی لە حوجرەی مزگەوت بووە. ئەم خوێندنەی زۆری نەخایاندووە و زوو ڕووی کردووەتە قوتابخانەی سەرەتایی ڕۆژگارانی فەرمانڕەوایی دەسەڵاتی عوسمانی. لە مانگی کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٢٠دا بۆ جاری یەکەم دامەزراوە بە فەرمانبەر لە نەخۆشخانەی مەلیکی لە سلێمانی و ھەڵەبجە. لە ساڵی ١٩٢٨ بووە بە وەرگێڕی لیوای سلێمانی. دوای ئەمە چەند جار لە ھەولێر و سلێمانی قایمقام بووە. لە ساڵی ١٩٣٠ ئەندامی کۆمەڵەی زانستی ‌و وەرگێڕی ئینگلیزی ئەو کۆمەڵەیە بووە‌ و وەک مامۆستای خۆبەخشیش لە قوتابخانەی زانستی وانەی وتووتەوە. لەم بارەیەوە ڕۆژنامەی ژیان لە ژمارە ٢٤٤ی ١٢ی حوزەیرانی ١٩٣٠ نووسیویەتی:

زەواتی موحتەرەم و فیداکاری میللەت ئەمانەن: ڕەشید زەکی، ڕەفیق حلمی، ڕەشید نەجیب. ئەم زەواتە موحتەرەمانەی کە بەیان کراوە تەعەھودیان فەرمووە کە ھەموو شەو مەجانەن لە جەمعیەتی زانستیدا دەرس بڵێنەوە بەقوتابیی زانستی. ھەیئەتی ئیدارەی کۆمەڵ بەیانی مەمنوونیەت و تەمەننای موەفەقیەتی ئەو چەشنە حەمییەت مەندانە ئەکات.

ساڵی ١٩٣٢ چووەتە بەغدا و ھەر لەوێ ماوەتەوە. لە ٢٠ی ئازاری  ساڵی ١٩٣٦ لە بەغدا ژنی ھێناوە و خوا ئەم منداڵانەی پێ بەخشیون: ئومێد، نەوید، سروود، ژاڵە و غادە. ساڵی ١٩٤٩ بەرێوەبەری ھەردوو بەشی عەرەبی ‌و کوردی رادیۆی بەغدا بووە‌ و وتاری بۆ ڕادیۆکە نووسیوە. لە ساڵی ١٩٥٣ بووە بە موتەسەریفی ھەولێر. لە ساڵی ١٩٥٤ موتەسەریفی کەرکووک بووە. لە ساڵی ١٩٥٥ – ١٩٥٦ موتەسەریفی مووسڵ بووە. لە ساڵی ١٩٥٧ – ١٩٥٨ موتەسەریفی بەسڕا بووە.

دواتر وازی لە کاروباری میری ھێناوە، دوای کودەتاکەی ١٤ی تەممووزی ١٩٥٨ خانەنشین بووە و ھەر لە بەغدا ماوەتەوە.

## فەرامەرزی شاعیر

لە ساڵانی ١٩٢٧ – ١٩٢٨ دەبێتە بەرپرس و سەرنووسەری رۆژنامەی «ژیان»، یەکەم بەرھەمی لەو ڕۆژنامەیەدا ساڵی ١٩٢٧ بڵاودەکاتەوە. لە ساڵی ١٩٣٠ بەرھەمی شاعیر لەسەر لاپەڕەکانی ڕۆژنامەی ژیان دەکەوێتە بەرچاو. ھەر لەو ماوەیەدا بەشداری لە نووسینەکانی بڵاوکراوەی «دەریایی لاوان» و «یادگاری لاوان» دەکات. ھەروەھا نووسەری ھەمیشەیی گۆڤاری «گەلاوێژ» بووە لە سەرەتاوە تا کۆتایی (١٩٣٩ – ١٩٤٩). ساڵێک پێش ئەوەی کۆچی دوایی بکات (١٩٦٧) ویستی ڕۆمانێکی مێژوویی ھەڵقوڵاو لەناو جەرگەی کوردەوارییەوە بەناوی (مامۆستا برزوو) بنووسێت. دەستی پێکرد و بە تەکنیکێکی نوێ و زمانێکی کوردی ڕازاوە و پوخت بەشێکی لێ نووسی، بەڵام مردن ڕێگەی تەواوی بکات.

کتێبخانە گەورەکەی حسێن نازمی مێژونووس ڕۆڵی گەورەی بینیوە لە ڕۆشنبیرکردنی ڕەشید نەجیب و ھەر لەڕێی خوێندنەوە و خۆپێگەیاندنەوە شارەزاییەکی تەواوی لە زمانی عەرەبی و فارسی و کوردی و ئینگلیزیدا پەیدا کردووە.

ھەڵوێستێکی گەورەی ئەوە بوو کە کتێبخانە تایبەتەکەی خۆی پێشکەش بە کتێبخانەی گشتی سلێمانی کرد.

## مردن
ساڵی ١٩٦٨ لە بەغدا کۆچی دوایی کرد و لە گۆڕستانی ئەغزەمییە نێژرا.

## سەرچاوەکان
* ڕەشید نەجیب (ژیانی و بەرھەمەکانی)
* مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی حەوتەم، مارف خەزنەدار، لاپەڕەکانی ٤١ تا ٥٢، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، ھەولێر:٢٠٠٦.
*  رەشید نەجیب- Kurdsat.tv

پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی
پۆل:خەڵکی سلێمانی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٦
پۆل:مردووانی ١٩٦٨
پۆل:پارێزگارەکانی پارێزگای ھەولێر
پۆل:نووسەرانی کورد
پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان