open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ئیفلیجیی خەو

[وێنۆک|300x300پیکسڵ|وێن‏‏‏ەیە‏‏‏‌كی وێن‏‏‏ە‏‏‏كێش [هێنری فوسێلی لە ساڵی (١٧٨١) بەیەکێک لە وێنە کلاسیکیەکان دەناسرێ دەربارەی سەنگ‌گرتن، کە واسەیری دەکرد گوایە جنۆکەیەک سەردانی کردووە.]]
**سەنگگرتن** یان **ئیفلیجیی خەو** (بە ئینگلیزی:Sleep Paralysis)، حاڵەتێکی تەنگە ھەناسەییە، وە نەتوانینی جووڵەیە لەکاتی خەودا، لەوانەیە ئیفلیجیی خەو]] شان بەشانی چەند ھۆیەک ڕووبدات وەکو ژانەسەر و نائاسوودەیی و پەشۆکاوی یان تەنگە ھەناسەیی، وەلەوانەشە بەبێ ھیچ نەخۆشیەک و ھۆیەک بێت. ئیفلیجی خەو توندترین حاڵەتە کە توشبووان توشی پەشۆکاوی خەو بکات ھەرچەندە ڕوودانی ئەم حاڵەتە کەمە.
بێجگە لە ئیفلیج بوونی تەواوی ماسولکەکان، توشبوو ناتوانێ بجووڵێ و قسەش بکات، لەوانەیە توشبوو تووشی جۆرێک لە وڕێنەی بینین و بیستن ببێت، چونکە شتانێ دەبینێ و دەبیستێ کە ڕاستەقینە نین، بەمەش ترس و پەشۆکاوی زیاد دەکات.
لەوانەیە ئیفلیجی خەو ڕوودانی دەگمەن بێت لای چەند کەسانێک، چونکە لە ژیانیاندا یەک جار تووشیان بووە یان لەشەوێکدا دووبارە بۆتەوە، لای چەند کەسانێکیش چەند جارێک ڕوودەدات.

## دۆزینەوەکان
بەم دواییانە زانایان توانیان نھێنی ئەم پەشۆکاویە بدۆزنەوە و بە ڕێگەیەکی زانستی پێناسەی بکەن، ئەمەش دوای دۆزینەوەی قۆناغە جیاوازەکانی خەو و زانینی ھەموو گۆڕانکاریە زیندەییەکان کە ھەموو قۆناغەکان لەخۆدەگرێ.
لە قۆناغی خەون بینین، کە دوای ٩٠ خولەک لە سەرەتای خەو، یان لە سێیەکی کۆتایی کاژێرەکانی خەو نزیکی کاتی لەخەو ھەستان، بەوە ناسراوە کە ماسولکەکانی لەش ھەمووی شەل دەبێت بێجگە لە ناوپەنچک و ماسولکەی دەرەوەی چاو، وە کۆمەڵێ خەونی پیشاندەدرێت کە لەوانەیە ئەنجام بێ بۆ چالاکی بیر و ھۆشی کە دەوڵەمەندە بە ڕووداو.

## ھۆکارەکان
ھۆکارەکانی ئیفلیجی خەو، بریتیە لە دەرچوونی مرۆڤ لە قۆناغی خەون بینین بۆ قۆناغی خەون نەبینین دوای ئەوە ھەستان لەخەو و بە ئاگابوون و ھەست پێکردن بە دەوروبەری، بەڵام  -جیاواز لە ئاسایی- ناتوانێ کۆتایی بە شەل بوونی تەواوی ماسولکەکان یھێنێت، کە ئەمەش دەبێتە ھۆی ھەست کردن بە پەشۆکاوی و ترسێکی زۆر، سەرەنجام بینینی چەند  شەبەنگ و تارمایی بێزارکەر و ھەست کردن بە پەککەوتن و خنکان و نەتوانینی قسەکردن و جوڵان. وەبەردەوام دەبێت لە نێوان چەند چرکەیەک بۆ چەند خولەکێک، کۆتایی دێت بە گەڕانەوەی جووڵە و قسەکردن پاشان ھەستان لە خەو بە حاڵەتێکی ترسان و پەشۆکاوی و تەنانەت گریان، بەھۆی ئەو حاڵەتەی بەسەریھاتووە.
ئەم حاڵەتە توشی ھەردوو ڕەگەزەکە دەبێت لە ھەموو تەمەنێک.

وەچەند ھۆکارێکیش ھەن کە یارمەتین بۆ ڕوودانی، قەدەغەکردنی نوستن (کەم خەوتن) بە ھۆکارێکی گرنگی ڕوودانی ئیفلیجی خەو دادەنرێت لەبەر زۆربوونی شەل بوونی ماسولکەکان و چڕی قۆناغی خەو بینین.
لەھەمان کاتدا پزیشکان ئاماژە بەوە دەکەن خەم و پەشۆکاوی زۆر و نوستن لەسەر پشت و توشبوون بە ھەندێک نەخۆشی دەروونی، وەھەروەھا ڕاوەستانی لەناکاو لە بەکارھێنانی دەرمانە ساردکەرەکان وەکو چارەسەری تووڕەیی، بە ھۆکار دەزانرێت بۆ دووبارە بوونەوەی ئەم حاڵەتە بێزارکەرە.

## چارەسەر
سەبارەت بە چارەسەری ئیفلیجی خەو، لە بنەڕەتتدا بشت دەبەستێ بە چاککردنی ھەڵسوکەوتی ژیان وەک چاککردنی کاتی خەوتن و ھەستان لەخەو و ئەنجامدانی وەرزش و خەوتن لەسەرلا لەجیاتی خەوتن لەسەر پشت، لەگەڵ دوورکەوتنەوە لە ھۆکارەکانی خەم و پەشۆکاوی و چارەسەرکردنیان.
گرینگترین چارەسەرەکان:

#ڕێکخستنی کاتەکانی خەوتن.
#ئەنجام دانی وەرزش
#دوورکەوتنەوە لە خەم و پەشۆکاوی و چارەسەرکردنیان.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای عەرەبی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:نەخۆشییەکان
پۆل:نیرۆسایکۆلۆژی
پۆل:پەشێوییەکانی خەو
ئانتۆنی ماکی

**ئانتۆنی ماکی** (). (لەدایکبووی ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٧٨)ی ئەمریکایە.
هاوکات ئەکتەری بوواری سینەمایە، گرنگرتین ڕۆڵی لە فیلمەکان، بینی ڕۆڵ بووە لە فیلمەکانی *کۆمیکە-تۆڵەسێنەرەوەکان*

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:خەڵکی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١
پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەو ئەکتەرانەی کە تووشی ناڕێکی خوێندنەوە بوونە
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
سام ڕایلی

**ساموێل پیتەر  دەبیلیو. رایلی** (). (لەدایکبووی ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٨٠)ی وڵاتی ئینگلتەرایە و دانیشتووی شاری بەرلینی وڵاتی ئەڵمانیایە.
هاوکات ئەکتەر و گۆرانیبێژە، ڕۆڵی لەچەند فیلمێکدا بینیوە کە یەکێک لەوان فیلمی *مالیفیسنت*ە

## بەستەرەکان
* مالیفیسنت

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی.

----

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠
پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز
مالیفیسنت (فیلم)

***مالیفیسنت*** (). فیلمێکی تاریکی خەیاڵی ساڵی ٢٠١٤یە. کەلەلایەن *رۆبێرت سترۆمبێرگ* دەرھێنانی بۆکراوە و
بەرھەمھێنانی لەلایەن *جۆی ڕۆج* بۆ کراووە. فیلمەکە بڕی ٢٨٠ یلیۆن دۆلاری تێدا خەرجکراوە و بڕی ٧٥٨ ملیۆن دۆلاری بەدەست ھێناووە.

## چیرۆکی فیلمەکە
چیرۆکی کچێک کە ھەموو ژیانی بە ئاسوودەیی و بە جوانی بەسەر بردووە، بەڵام ژیان ئەم کچە لە کچێکی دڵ نەرم و لاواز دەگۆڕێت کاتێت ھەوڵ ئەدرێت نیشتیمانەکەی داگیربکرێت.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤
پۆل:فیلمە خەیاڵییەکان
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٤
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکان دەربارەی نەفرەت
پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان دەربارەی شێوەگۆڕین
پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:دووبارە دروستکردنەوەی فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە
پۆل:فیلمەکان دەربارەی پەرییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە شاھانەکان
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جەیمس نیوتن ھاواردەوە تۆمارکراون
پۆل:فیلمەکان کە لە قەڵاکاندا ڕوودەدەن
پۆل:فیلمەکان کە لە سەدەکانی ناوەڕاستدا ڕوودەدەن
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی پاینوود وێنەگیراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئینگلتەرا وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن
پۆل:فیلمە فێمینیستییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:یەکەم فیلمە دەرھێنراوەکانی ساڵی ٢٠١٤
پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی جۆی ڕۆت
پۆل:فیلمە سەرکێشییە فەنتازییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە شازادەکان
ئەیدا وۆنگ

**ئەیدا وۆنگ** (ژاپۆنی: エイダ・ウォン) کەسایەتییەکی خەیاڵی یارییەکانی رێزدێنت ئیڤڵی کاپکمە. 

## پەراوێزەکان

پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان
پۆل:کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ
پۆل:کارەکتەرە مێینەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکان
پۆل:خەڵکی خەیاڵی ئەمریکی لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا
پۆل:خانمە هونەرمەندە خەیاڵییە جەنگییەکان
پۆل:هونەرمەندە جەنگییە خەیاڵییەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا
پۆل:ژنێک و سەربازێکی جەنگاوەر لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا
پۆل:خانمە ھونەرمەندە خەیاڵییە جەنگییەکان
پۆل:ھونەرمەندە جەنگییە خەیاڵییەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا
پۆل:تیرھاوێژە خەیاڵییەکان
ئۆواھوو

**ئۆواھوو** (ئینگلیزی: Oahu) ناسراوە بە *شوێنی کۆبوونەوە*، سێیەم گەورەترین دوورگەی ھاواییە و ماڵی نزیکەی دو-لە-سێی دانیشتوانەکانی ھاوایی ویلایەتە یەکگرتووەکانە. پایتەختی ویلایەتەکە، ھۆنۆلولو، لە قەراغی باشووری-ڕۆژھەڵاتی ئۆواھووە. ئەم دوورگەیە دوورگەی بچوکتر لە نزیک ڕۆخەکانی کۆبوونەتەوە، وەک دوورگەی فۆرد و کانۆھی بەی. فراوانی ناوچەکە ٥٩٦.٧ میلی چوارگۆشە (١,٥٤٥.٤ کیلۆمەتری دووجا)یە، ئەمەش وای لێکردووە کە ببێتە بیستەم گەورەترین دوورگەی ویلایەتە یەکگرتووەکان.

لە مەزنترين ڕەهەند، ئەم دوورگە گڕکانییە ٤٤ ميل (٧١ كم) درێژە و ٣٠ ميل (٤٨ كم) پانە. درێژيى لێوى دەرياكەيە ٢٢٧ ميل (٣٦٥ كم). درێژيى لێوى دەرياكە ٢٢٧ ميلە (٣٦٥ كم). دوورگەکە ئەنجامی دوو قەڵغانی گڕکانی جیاوازە کە پێکھاتوون لە وایانایێ و کۆوالاو، لەگەڵ دۆڵێکی فراوان یان زینێک (لە ناوەندی ئۆواھوو) لە نێوانیاندا. بەرزترین نوکتەی ناوی کالایە کە دەکەوێتە مەودای وایانایێەوە، کە بەرزدەبێتەوە بۆ ٤,٠٠٣ پێ (١,٢٢٠ م) سەرو ئاستی دەریاوە.

## ناساندن
سەرژمێرییەکی ٢٠١٠ وای بیشان دەدات کە دوورگەكە ماڵە بۆ ٩٥٣,٢٠٧ كەس (بە نزيكەيى ٧٢٪ى دانيشتوانى نيشتەجێى ویلایەتەکە، لەگەڵ بە نزيكەيى ٨١٪ى ئەوانەی کە دەژین لەسەر بەشی "شار"ەکەی دوورگەكە.) ئۆواھوو بۆ ماوەیەکی زۆرە بە ''شوێنی کۆبوونەوە ناسراوە. ناوی دوورگەکە ھیچ واتایەکی دڵنیاکراوەی نییە لە زمانی ھاواییدا، نەریتە ھاواییە کۆنەکان بنچەی ناوەکە دەدەنە پاڵ ئەفسانەی کۆنی ھاوایی ھواییلۆوا، دەوترێت کە دۆزەرەوەی دوورگەکە ناوی ناوەی لەدوای یەکێک لە کوڕەکانی.

شارى هۆنەلوولو — گەورەترين شار، پايتەختى ویلایەتە و بەندەری دەریایی سەرەکی بۆ ھاوایی لێرە دیاریکراوە. هۆنەلوولو تەنها پشكێكى كۆتاييى باشورى رۆژ هەڵاتى دوورگەكە داگير دەكات. شێوەیەکی ئەڵماسیی ھەیە و دەوەی گیراوە بە ئاو و دابشکراوە بە شاخ و دۆڵ، ئەمەش بۆتە ھۆی ئەوەی کە ئاڕاستەکانی بە ھەڵە بنووسرێن لەسەر ھەندێک لە نەخشەکانی جیھان، لەجیاتی نەخشە و کۆمپاس، دانیشتوانی ناوچەکە پشت دەبەستن بە لێواری دەریاکان بۆ دۆزینەوەی ئاڕاستەکان.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:دوورگەکان
پۆل:دوورگەکانی ھاوایی
ژمارەکردن

**ژمارەکردن** یا کۆمپیوتەراندن بریتیە لە هەر جۆرێ لە هەژمارکردن (حسابات) کەوا لەسەر مۆدێلێکی ڕوون دامەزرابێ کە شایانی تێگەشتن و دەربڕین بێ، بۆ نمونە، ئەلگۆریتمێک.

دیراسەکردنی ژمارەکردن بەشێکی یەکجار گرنگی زانستی کۆمپیوتەرە.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
جیاکاری و تەواوکاری لامدا

جیاکاری و تەواوکاری لامدا یا لامدا کالکولەس (بە ئینگلیزی: Lambda calculus - λ-calculus) سیستمێکی فەرمیە لە ژیربێژی بیرکاریدا بۆ دەربڕینی ژمارەکردن کە دامەزراوە لەسەر تەجریدکردنی فەنكشن و بەکارهێنانی "بەستنەوەی گۆڕاو" و لەبریدانان. مۆدێلێکی گەردوونی ژمارەکردنە کەوا ئەکرێ سیمیولەیت (وێنەکردن)ی هەر مەکینەیەکی تاک-شریتی تیورینگ بکات و یەکەمجار لەلایەن بیرکاریزان ئەلۆنزۆ چێرچ'ەوە لە ساڵەکانی 1930دا ناسێنرا وەک بەشێک لە لێکۆڵینەوە لە بناغەکانی بیرکاری.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان
ئەلۆنزۆ چێرچ

**ئەلۆنزۆ چێرچ** (١٤ی تەمموزی ١٩٠٣ - ١١ی ئابی ١٩٩٥) بیرکاریزان و لۆجیکزانێکی ئەمریکی بوو کەوا بەشداری گەورەی هەیە لە لۆجیکی بیرکاریدا و لە بناغەکانی تیۆری زانستی کۆمپیوتەردا. ناسراوە بە جیاکاری و تەواوکاری لامدا، تێزی چێرچ-تیورینگ.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٣
پۆل:مردووانی ١٩٩٥
پۆل:دەرچووانی زانکۆی پرینستۆن
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھارڤارد
ھیپاتیا

**هیپاتیا** فەیلەسووفی ژنی ئەفلاتوونیزمی نوێیە کە وەکوو  یەکەمین ژنی بەناوبانگی بیرکاریزان و دوایین کتێبداری کتێبخانەی ئەسکەندەریە دەناسرێ. ناوبراو لە شاری ئەسکەندەریەدا مامۆستای فەلسەفە و بیرکاری بوو و لە زانستی ئەستێرەناسیدا لێزانییەکی باشی هەبووە. 
ئەو لە سەردەمی فەرمانڕەواییی ڕۆم بەسەر میسردا لە ئەسکەندەریە دەژیا و بەدەستی مەسیحییەکان و بە هاندانی کڵێسا و بە تۆمەتی جادووگەری کوژرا.
## ژیان
باوکی (تێئۆن) خاوەنی کورسی مامۆستایەتی لە  زانکۆ بوو و خۆرگیران و مانگگیرانێکی تەواوی تۆمار کرد و دواتر بە هۆی شرۆڤەگەلێکەوە کە بۆ هەندێک لە ئاسەوارە گرینگەکانی فەلەک و بیرکاریی یونانی، بەتایبەت ""خشتەگەلی ئاسان"" بەتڵیمۆس و ئەسترلاب نووسیی، بە پلەی سەرۆکی زانکۆی ئەسکەندەریە هەڵبژێریا.
 ئەو لە بیرکاریزانە بەناوبانگەکان و مامۆستای زانکۆ (زانستگە)ی ئەسکەندەریە بوو.
تێئون مامۆستا و فێرکاریی تایبەتی و هاوکایەی کچەکەی بوو. حەزی ئەو بە جوانی، هۆنە، فەلسەفە و بیرکاری لەسەر کچەکەیشی کاریگەری بوو. ئەو دەیگوت: **بیرکاری زمانی شیعرە، ھەر بیرکاریزانێک نەخوازراو ڕەوانبێژ، جوانپەیڤ و شاعیرە.
باوکی بۆ تەواوی وردەکارییەکانی ژیان و خولەکەکانی کاتی هیپاتیا بەرنامەی دادەڕێشت و بەڕێوبەرایەتیی دەکرد. ئەو بەباشی و ڕێکوپێکی  لە هونەر، ئەدەبیات، زانستەکان، بیرکاری و فەلسەفە فێر کرا و خەریکی  وەرزشگەلێک وەکوو سوارکاری و مەلە و شاخەوانی بوو**
زۆرترین کات و ساتی مناڵی هیپاتیا لە موزیوم بەسەر چوو، ئەو لە تەنیشتی باوکی، ماوەیەکی زۆر خەریکی خوێندنەوە دەبوو و گوێداری ئەو باسگەلەی کە نێوان باوکی و هاوکارەکانیدا ڕووی ئەدا دەکرد و لە وتاربێژییەکانیدا کە لە ساڵۆنە گەورەکاندا بەڕێوە دەچوو بەشداری دەکرد.
**کچەکەم مافی بیرکردنەوە بۆ خۆت بپارێزە،لەبەرئەوەی، تەنانەت بەهەڵە بیرکردنەوە باشتر لە قەت بیرنەکردنەوەیە.**

ئەو جگە لەوەی کە لە باوک فێر دەبوو لە تەنیشتیشی کاری دەکرد، ئەو لە ڕاستکردنەوەی زۆرێک لە دەقگەلی کۆنی بیرکاری و ئەستێرەزانی هاوڕێیی باوکی دەکرد، هیپاتیا کاتێک باوکی لە گەڕانێکدا بە سینتاکسیس(یا المحسطی) بەتڵیمۆس و یان‌‌‌‌‌‌‌ دابینکردنی دەقی تازەکراوی توخمەکان (توخمەکان نزیک‌بە تەواوی نووسراوەکانی دوایی ئەقلیدس بەئەژمار دێن) بەرهەمی ئەقلیدس، یارمەتی دا، باوک لە پەراوێزی کتێبەکەدا نووسی تەواوی بەشەکانی، هیپاتیا کچە بیرکاریزانەکەم پێداچوونەوەی کردووە.
ڕۆژێک "هیپاتیا" بە "تێئونی" وت:باوکە دڵم سەفەری ئەوێ... نە بۆ گەیشتن بە شوێنێکی تایبەت تەنیا بۆ ئەوەی لە هێڵێک بچمە هێڵێکی ترەوە. دونیا گەورەتر لە ئەسکەندەرییە و پانتایی ئاسمانیش لە زەوی زۆرترە، تەنھا ڕێگای گەیشتن بە ڕووناکی خوێندنەوەی کتێبە جۆرەوجۆرەکان و دیتن لە نزیکە بۆ تێگەیشتن لە ڕازی ئاسمان ئەبێ زانستی ئەستێرەناسی و بیرکاری لە دەرەوەی شار فێر ببم نەک هەر لێرە بمێنمەوە، باوکیش بە چاوی ئەسرینەوە ئاتن و ئیتالیایی پێ پێشنیار کرد و وتی **دیاری و سەوقاتی گەڕانەوەی ئەم دوو شارە شتێک بێجگە حکمەت و زانیاری نییە.**

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ماتماتیکزانانی یۆنانی
پۆل:داھێنەران
پۆل:فەیلەسووفانی یۆنانی
پۆل:زانایانی ژن
پۆل:مردووانی ٤١٥
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٤ەم
پۆل:ماتماتیکزانانی ژن
پۆل:ژنە داھێنەرەکان
پۆل:میسرییەکانی بە ڕەگەز یۆنانی
پۆل:فەیلەسووفانی سەردەمی ڕۆمانی
بەفر لەسەر ڕووی سنەوبەرەکان

**بەفر لەسەر ڕوی سنەوبەرەکان** () فیلمێکی کۆمەڵایەتیی ئێرانییە، لە ساڵی ٢٠١٢ بەرھەم ھاتووە، لە نووسین و دەرھێنانی پەیمان مەعادی و بەرھەمھێنانی جەمال ساداتیانە. ئەم فیلمە سەرەڕای حەرامکردنی کە لایەن حوزەی ھونەرییەوە و نەدانی بڕی گونجاوی شاشەی سینەما بۆ پەخشکردن توانی داھاتێکی باش کۆبکاتەوە

فیلمەکە لە لایەن مەحمود کەلارییەوە سینەماتۆگرافی بۆ کراوە و ڕەخنەگران بەدڵیان بووە. وە ڕەش و سپی بوونی فیلمەکە یەکێکی ترە لەو خاڵانەی سەرنجی بینەران ڕادەکێشێت کە ڕەش و سپی بونی فیلمەکە ئاماژەیە بۆ حاڵ و گوزەرانی مردو و بێڕەنگی ژیانی ڕویا و مێردەکەی

## چیرۆکی فیلم
ڕویا (مەھناز ئەفشار) ژنێکی مامۆستای پیانۆیە کە خۆی ھەندێک کێشەی ھەیە و دوچاری ھەندێک کێشەی دیکەش دەبێتەوە و جۆرێک لە خەمۆکی ھەیە کە بەھۆی نەبونی منداڵ و دوبارەبونەوەی ڕۆژەکانی توشی ھاتووە، ڕویا دوای ئەوەی یەکێک لە خوێندکارەکانی ماوەیەکی زۆر بێھەواڵ دەبێت گومان دەکات پاشان بۆی دەردەکەوێت کە خوێندکارەکەی و مێردەکەی لە دەرەوەی وڵات پێکەوەن و بە جۆرێک خیانەتی لێکراوە کە ھەموان ئاگادارن لەو خیانەتە جگە لە خۆی،

## کاست و کەسایەتییەکان
* **[[مەھناز ئەفشار]]** ڕۆڵی ڕویا دەگێڕێت ڕویا کەسایەتییەکی ئارامی ھەیە کە زۆربەی دەرد و ئازارەکانی لە ناو خۆیدا دەھێڵێتەوە و تەنانەت ئەو ساتەی بە خیانەتی مێردەکەی دەزانێت ئارامی خۆی ڕادەگرێت. ڕەخنەگران پێیان وایە ژنانی ھاوشێوەی کەسایەتی ڕویا لە کۆمەڵگای ئێراندا زۆر نین
* **حسێن پاکدڵ** ڕۆڵی مێردی ڕویا دەگێڕێت وا دەردەکەوێت کە جیاوازی تەمەنی لەگەڵ ڕویادا زۆربێت
* **ویشکا ئاسایش** ڕۆڵی نزیکترین ھاوڕێی ڕویا دەگێڕێت. یەکێکە لەوانەی ئاگاداری ئەو خیانەتەی کە لە ڕویا کراوە بەڵام بێدەنگ دەبێتو باسی ناکات
* **زانیار خوسرەوی** ڕۆڵی خۆشەویستی خوێندکارەکەی ڕویا دەگێڕێت و ئەویش بێئاگایە لەوەی کە خیانەتی لێکراوە لەلایەن خۆشەویستەکەیەوە
* **سابر ئەبر** ڕۆڵی گەنجێک دەگێڕێت کە ماڵی خوشکەکەی نزیکە لە ماڵی ڕویا و دوات ئاشنا بوون لەگەڵ ڕویا یەکتریان خۆشدەوێت، ڕویا ئارامییەکی زۆر دەست دەکەوێت دوای ناسینی

## خەڵاتەکان
خەڵاتی باشترین فیلم بە ڕای بینەران لە سییەمین فیستیڤاڵی فەجر

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢
پۆل:یەکەم فیلمە دەرھێنراوەکانی ساڵی ٢٠١٢
پۆل:فیلمە ڕەش و سپییە ئێرانییەکان
کریس ڕێدفیڵد

**کریس ڕێدفیڵد** (ژاپۆنی: クリス・レッドフィールド) کەسایەتییەکی خەیاڵی یارییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵی کاپکمە.

## پەراوێزەکان

پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان
پۆل:کەسایەتییەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ
پۆل:جگەرەکێشە خەیاڵییەکان
پۆل:خەڵکی خەیاڵی ئەمریکی لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا
پۆل:هونەرمەندە جەنگییە خەیاڵییەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون
پۆل:ھونەرمەندە جەنگییە خەیاڵییەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکاندا
لە دونیای تۆدا کاتژمێر چەندە؟ (فیلم)

**لە دونیای تۆدا کاتژمێر چەندە؟** () یەکەمین فیلمی دەرھێنەر سەفی یەزدانیانە، عەلی موسەفا و لەیلا حاتەمی ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. ڕۆڵگێڕانی زری خوشکام کە دەکاتە دایکی لەیلا حاتەمی بە خاڵێکی ئەرێنی فیلمەکە دادەنرێت چونکە دەیان ساڵە لە ڕۆڵگێڕان دورکەوتۆتەوە. ھەروەھا ڕۆڵگێڕانی کریستۆف ڕیزاعی ئاوازدانەر یەکێکی ترە لە خاڵە سەرنج ڕاکێشەکانی فیلمەکە.

## چیرۆک
گوڵی دوایی چەند ساڵی ژیان لە وڵاتی فەڕەنسا بڕیار دەدات بگەڕێتەوە وڵاتی خۆی،  گوڵی کاتێک دەگەڕێتەوە ڕوبەروی پیاوێکی نەناسراو  دەبێتەوە بە ناوی فەرھاد کە بانگەشەی ئەوە دەکات کەسێکی زۆر نزیکی گوڵییە بەڵام گوڵی ئەوی بیر نایەتەوە. فەرھاد خۆشەویستیەکی یەک لایەنەی بۆ گوڵی ھەیە و تەواوی ئەو ساڵانەی کە گوڵی لە دەرەوەی وڵات بووە فەرھاد لەگەڵ وردە یادگاریەکانی گوڵی ژیاوە

## ئەکتەرەکان
* عەلی موسەفا ڕۆڵی فەرھاد
* لەیلا حاتەمی ڕۆڵی گوڵی
* زری خوشکام ڕۆڵی دایکی گوڵی
* کریستۆف ڕیزاعی ڕۆڵی ئانتوان و بەڕێز لۆگران

## ناوی فیلم
سەفی یەزدانیان دەربارەی ناوی فیلمەکە دەڵێت:  چەند ساڵێک پێش فیلمەکە کتێبی پایزی باوک سالاری نوسەر گابریێل گارسیا مارکێزم خوێندبۆوە و کتێبەکەم ون کردبوو بەڵام چەند دێڕێکی کتێبەکەم لە بیردا مابۆوە، کاتێک بەشێکی زۆری سیناریۆکەم نوسی بۆم دەرکەوت بەشێک لەو چەند دێڕە

زۆر گونجاوە بۆ ناونیشانی فیلمەکە. ئەو چەند دێڕەی بیرم مابوو ئەمە بوو:: کوانێ عەتری شیرینی ھەناسەت لە نێوان بۆنی پیسی ئەم خواردنە ساردە؟ گوڵی سورت کوا؟ عیشقت کوا؟ لە دونیای تۆدا کاتژمێر چەندە؟

## مۆسیقای فیلم
مۆسیقای فیلمەکە لە لایەن کریستۆف ڕیزاعیەوە دانراوە و لە بیست و نۆ پارچە پێک ھاتوە و ڕۆزبە ڕەخشا گۆرانیەکان دەڵێت. ئەلبومەکە توانی یەکێک بێت لە پڕفرۆشترین ئەلبومەکانی مانگ لە بییپ تونز

## ڕەخنەگران
بە ڕای زۆرێک لە ڕەخنەگران فیلمەکە ڕۆمانسێکی ئارام و چێژبەخشە. کە وا لە بینەر دەکات بێزار نەبێت وە بۆ ماوەیەک ئارامش پێشکەش بە بینەرانی دەکات.

**پویا زولفەقاری** ڕەخنەگر: سیناریۆی ئەم فیلمە یەکێکە لە باشترین سیناریۆکانی مێژووی سینەمای ئێران، ھەر دیمەنێکی فیلمەکە یان بۆ بەرەو پێشبردنی چیرۆکەکەیە یان تیشک خستنەسەر لایەنێکی ئەو خۆشەویستیە پەنھانەیە. کەسایەتی عاشقی نێو فیلمەکە بە ڕۆڵگێڕانی عەلی موسەفا یەکێکە لە نمونەیی ترین ڕۆڵگێرانەکان بۆ کەسایەتی عاشق لە مێژووی سینەمای ئێراندا

**مانی حەقیقی** ئەکتەر و دەرھێنەر: چ فیلمێکی باش! گەرم و گوڕ ئاسودە، عەلی موسەفا باشترین ڕۆڵگێڕانی کردووە لە ژیانی ھونەری خۆیدا، لەیلا حاتەمی خۆشەویستانە ڕۆڵی خۆی دەگێڕێت.

زری خوشکام زۆر باشە، سینەماتۆگرافیەکەی ھومایون پایور بەرھەمی پوختەیەکی پاکی سینەمای ئێرانە، مۆسیقاکانی کریستۆف ڕیزاعی وەکو ھەمیشە شازن.

دروستکردنی ئەم ھەستە گەرمو گوڕە بە دوو ئەکتەری سەرەکی کارێکی سادە نییە

## خەڵاتەکان
* خەڵاتی بینەران لە ٥ فیستیڤاڵی ئێرانی
* خەڵاتی باشترین سیناریۆ لە فیستیڤاڵی فەجر ٢٠١٤
* خەڵاتی باشترین فیلم لە فیستیڤاڵی ئەنجومەنی ڕەخنەگرانی ئێران ٢٠١٤
* خەڵاتی باشترین مۆسیقا لە فیستیڤاڵی حافز

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥
پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠١٠ بە زمانی فارسی
خەج و سیامەند

چیرۆکی دڵداری **خەج و سیامەند** سنوورەکانی رۆژهه‌ڵاتی کوردستانی تێپەڕاندووە و لەلایەن زۆرێک لە هۆنەر و حەیران بێژەکان( بە هەموو زاراوەکانی کوردییه‌وه‌) وەک بەیت وتراوەتەوە . مێژووی ڕوودانی چیرۆکەکە تا ئێستاش هەر ناڕوونە بەڵام بە له‌به‌رچاوگرتنی ناوی کاراکتەری داستانەکە ( ناوەکان کوردین) وا پێدەچێت سەردەمی پێش هاتنی ئیسلام یا ساڵەکانی سەرەتایی هاتنی ئیسلام بۆ ناوچەکە ڕوویدابێ، وەک هەموومان دەزانین لەگەڵ هاتنی ئیسلام بۆ کوردستان ناوە عەرەبیەکان لە کوردستان زیاد بوو تا وای لێ هات بە دەگمەن ناوی کوردی لە مێژووی دوای ئیسلامدا دەبینرێ بۆیەش دەتوانین بڵێین بۆ ئەو سەردەمە دەگەڕێتەوە، بەڵام تا ئێستا لەسەر ئەم چیرۆکە لێکۆڵینەوەیەکی زانستیانە و بابەتیانە نەکراوە ئەوەش کە ماوەتەوە پشتاوپشت و زار بە زار بە نەوەی ئێستا گەیشتووە وەک دەوترێ سیامەند و خەج ئامۆزای یەکتر بوونە و خەوج حەوت برای هەبووە و بەڵام بە هۆی کێشەی بنەماڵەو قسە و قسەڵۆکی خەڵک باوکی خەج، خەج نادات بە سیامەند لەگەڵ ئەوەش دا سیامەند لە ڕێی پیاو ماقووڵان زۆر هەوڵ دەدات باوکی خەج ڕازی بکات بەڵام باوکی خەج ڕازی نابێت،سیامەند و خەجیش ئەوەندەیان یەکتر خۆشویستوە کە گفتیان بە یەکدی دابوو تا مردن لەگەڵ یەک بن،سیامەند ناچار دەبێ خەج هەڵگرێ و بچنە دەر لە ئاوایی و ڕوو دەکەنە چیای سیپان (بەردی گوێز) کە دەڕوانێتە ئاواییەکە بۆیەش دەچن بۆ ئەو چیایە چونکە لە سەر لووتکەکەی ڕا دەیانتووانی جم و جۆڵی خەڵکەکە و بنەماڵەی خەج بخەنە ژێر چاو،هەروەک لە جۆگرافیای ناوچەکەشدا بەدی دەکرێ لە چیای سیپان ڕا دەتوانرێ چاوەدێری و جم وجۆلی خەڵک بکرێ، باوک و براکانی خەج بە شوێنیاندا دەگەڕێن،خەج و سیامەند ماوەیەک لە چیایەکەدا خۆ حەشار دەدەن تا ڕۆژێکیان سیامەند کە لەسەر ڕانی خەج خەوی لێکەوت و کاتێک لە خەو هەڵدەستێ چەندین بزنە کێوی دەبینێ کە بە هەموویان هێرش دەکەنە سەر دانەیەک لە بزنەکان کە ڕەنگی سوورە بەڵام دەرەقەتی نایەن،خەج بە سیامەند دەڵێ ئەو نێریە سوورە تۆی ئەوانی تریش براکانمن کە بە شوێنتەوەن و شەڕت لەگەڵ دەکەن،سیامەند بە بیستنی ئەو قسەیە تیرو کەوانەکەی دەر دێنێ و هێرش دەکاتە سەر نێریە سوورەکەو چەند تیری لێدەدات و دەیکەوێنێت،دوای کەوتنی بزنەکێوێکە سیامەند هەول دەدات  بیکووژێتەوە بەلام بزنەکێوێکە کە بە چەندین جێ بریندارە و خۆ لە خۆڵ دەگەوزێنێ تا سیامەند دێت سەری دەگرێ کە بیکوژێتەوە شەقۆنێک لە سیامەند دەدات، سیامەند لەڕرەوەزە سەخت و بەرزەکانی سیپان دەکەوێتە خوارەوە و بەسەر دارە بەنێکدا دەکەوێ،خەج کە هیچی بۆ یارمەتیدانی سیامەندی پێناکرێ هانا بۆ خەڵکی ئاوایی دەبات بۆ ڕزگار کردنی خۆشەویستەکەی،بەڵام بەهۆی بەرزی و جابەو ڕەوەزەکەی کە سیامەند لێ هەلدێراوە خەڵک هیچیان بۆ ناکرێ،خەجیش کە گفتی بە سیامەند دابوو تا مردن لەگەڵیدا بێ بۆیەش بڕیار دەدا ئەویش خۆ هەلدێرێ و تا دوا ساتەکانی ژیانیش لەگەڵ سیامەند بێ،خەج خۆ هەلدەدێرێتە خوارەوە و دەکەوێتە تەنیشت سیامەند و پێش سیامەند گیانی لە دەس دەدات و هەر دووکیان دەمرن.خەج و سیامەند چیرۆکی دوو دڵدارە کە بوونە قوربانیی داب و نەریتی خێڵەکیی ئەو سەردەمەی کوردستان.

سەرچاوە: تۆحفەی موزەفەرییە، ئۆسکارمان، وەرگێڕانی مامۆستا هێمن

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:کتێبە کوردییەکان
پۆل:وێژەی کوردی
پۆل:کتێبە ئەدەبییەکان
چارتار

**چارتار** گرووپێکی مۆسیقیی ئێرانییە کە لە چوار کەس پێکھاتوون و مۆسیقای ئەلیکترۆنیکی و ئاوازی ئێرانییان تێکەڵی یەکتری کردووە و لە ساڵی ٢٠١١وە تا ئێستا چالاکییان ھەیە. چارتار تا ئێستا سێ ئەلبومی ھەیە و لەماوەی کارکردنیدا ھەوادارانێکی زۆریان بۆ خۆیان کۆ کردووەتەوە.

## سەرەتای گرووپ
### دروستبوون
ئارمان گەرشاسبی گۆرانیبێژی گرووپ لە گفتوگۆیەکدا دەڵێت:

ئیحسانی شاعیری گرووپ لە ھەمان گفتوگۆدا دەڵێت: 

### ناو
ئاینی دابەشکاری گرووپ لەبارەی ناوی گرووپەکەیەوە دەڵێت:  ئارشی شاعیری گرووپ دەڵێت: 

### ئەندامان
وێنۆک|گرووپی «چارتار» لە کۆنسێرت لە ڕۆتەردام، ئەیلوولی ٢٠١٦
ئەندامانی گرووپ:
* ئارمان گەرشاسبی – گۆرانیبێژ
* ئارش فەتحی – ئاوازدانەر
* ئیحسان حائری – شاعیر
* ئاین ئەحمەد فەر – دابەشکار

## شێواز
### ڕەخنەگران
کارەکانی چارتار لە جۆری فیوژنن واتە تێکەڵەی دوو جۆر کاری جیان کە ئاوازی ئێرانی و مۆسیقای ئەلکترۆنییان تێکەڵ کردووە و ھەندێک جاریش ھیپ ھۆپ بە چەشنێکی کارەکانی چارتار دادەنرێت.

ھەندێک لە ڕەخنەگران ئەم گرووپە بە گرووپێکی نوێگەر دادەنێن و پێیان وایە چارتار باشترین گرووپی فیوژنی ناو ئێرانە و لەنێوان ڕکابەرەکانیشیدا پڕھەوادارترینە و کۆنسێرتە ناوخۆیییەکانیش بەڵگەی ئەوەن و ھەندێکی دیکەش پێیان وایە کارەکانی ئەم گرووپە دووبارەکردنەوەی کارە کۆنەکانە. ئەندامانی گرووپەکە پێیان وایە چارتار ڕێگایەکی تایبەتە و بیرۆکەیەکی جیایە.

### دروشم
چارتار پیاسەیەکە بە ئومێدی ھیچ، سەرگوزەشتەی ساتە ھاوشێوەکانە، لە ترسەوە تا ئومێد، لە گومانەوە تا باوەڕ (باوەڕێک کە کەم سۆراغی کردین)، ئاواز ھۆنراوە و ھەست سەما و تێپەڕینە.

لە سەرەتای ھەر گۆرانییەک ئێمە دێینە دونیا دوای ھەر گۆرانییەک دەھێنینە دونیا ماوەیەکی زۆرە ئەمە بووەتە نەریتی ئێمە.

## بەرھەمەکان
یەکەم بەرھەمی گرووپەکە گۆرانیی *لە حەسرەتی مانگدا* بوو پاشان لە ساڵی ٢٠١٤ یەکەم ئەلبومیان بە ناوی *تۆ بارانیت* بڵاو کردەوە و پێشوازییەکی چاوەڕوان نەکراوی لێکرا، و لە ساڵی ٢٠١٥ دووەمین ئەلبومیان لەژێر ناوی *جادە سەما دەکات* بڵاو کردەوە.

### تۆ بارانیت

### جادە سەما دەکات

### دەریا لەکوێیە

## خەڵات و دەستکەوتەکان
* باشترین ئەلبومی ساڵ لە جۆری فیوژن بۆ ئەلبومی تۆ بارانیت
* باشترین تراکی ساڵ لە جۆری فیوژن بۆ گۆرانیی تۆ بارانیت
* پڕفرۆشترین ئەلبومی ئۆنلاین بۆ ئەلبومی جادە سەما دەکات

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ڤیتامین دی

250px|وێنۆک|وێنەی ڤیتامین دی

**ڤیتامین دی** () یان کەلسیفێرۆل یەکێکە لە ڤیتامینە گرنگەکانی لەشی مرۆڤ و بە ڤیتامینی خۆر یان ھەتاو ناونراوە. چونکە تیشکی ھەتاو یارمەتی دروستکردنی دەکا.

 

**جۆرەکانی Vitamin D:**-

ڤیتامین دی یەک (Vitamin D1) . 

ڤیتامین دی دوو(Vitamin D2) . 

ڤیتامین دی سێ(Vitamin D3) . 

ڤیتامین دی چوار(Vitamin D4) . 

ڤیتامین دی پێنج (Vitamin D5) . 

لە مرۆڤدا ڤیتامین دی سێVitamin D3  (cholecalciferol) و ڤیتامین دی دوو (Vitamin D2  (ergocalciferol زۆر گرنگن. 

## سوودەکانی ڤیتامین دی
ڕاکێشانی زۆری کالیسیۆم و فسفۆڕە بۆ لەش. بەڵام زیاد بەکاربێت دەبێتە ھۆی ناڕاحەتی گەدە و عەسەبی ڕیخۆڵە، کە مایەی بێحاڵی و سستی بە دوای خۆیدا دێنێ. ڤیتامین دی، بۆ ئێسک و ددانەکان پێویستە چون قایمییان ڕادەگرێ. ھەروەھا خواردنی ڤیتامین دی، بۆ سەلامەتی مێشک و پێشگرتن لە ئالزایمێر باشە.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ڤیتامین
پۆل:ڤیتامین دی
فرۆشیار (فیلم)

**فرۆشیار** () فیلمێکی ئێرانی ساڵی ٢٠١٦ەیە و حەوتەمین فیلمی ئەسغەر فەرھادیە. لە فێستیڤاڵی فیلمی کان خەڵاتی باشترین سیناریۆ بە ئەسغەر فەرھادی درا و خەڵاتی باشترین ئەکتەریش بە شەھاب حوسێنی درا. ھەروەھا فیلمی فرۆشیار نوێنەری ئێرانە بۆ خەڵاتەکانی ئۆسکاری لە ساڵی ٢٠١٧. فرۆشیار لە ڕۆژەکانی کۆتایی نمایشی لە سینەماکانی ئێران، خۆی توانی ببێتە پڕداھاتترین فیلمی ناوخۆی ئێران و ڕیکۆردی فیلمی محەممەد پێغەمبەری خودا بشکێنێت.

## کورتەی چیرۆک
ڕەعنا و عیماد دوو ھاوسەری لاون کە خەریکی نمایشکردنی شانۆیی *مەرگی فرۆشیارن* لە نوسینی ئارتەر میلەر، بەھۆی ئەوەی ئەوەی شوقەیەی تیای نیشتەجێن دادەچێت و مەترسی دەکەوێتە سەر ناچاردەبن خانویەک بە کرێ بگرن کە پێشتر ژنێکی بەدناو بە ناوی ئاھو نیشتەجێ بووە تێیدا، سەرەتا شتەکان ئاسایی دەچنە پێش بەڵام پاشتر کێشەی گەورەیان توش دەبێت بەھۆی خانوەکەوە.

## ئەکتەرەکان
* شەھاب حوسێنی بە ڕۆڵی عیماد
* تەرانە عەلیدۆستی بە ڕۆڵی ڕەعنا
* بابەک کەریمی بە ڕۆڵی بابەک
* مینا ساداتی بە ڕۆڵی سەنەم
* ئیحترام بورومەند بە ڕۆڵی خاتو شاە نەزەری
* فەرید سەججادی حوسێنی بە ڕۆڵی ناسر

## خەڵاتەکان

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* وێبگەی فرمی
* فیلمی فرۆشیار لە ئینستاگرام.
* فیلمی فرۆشیار لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان.

پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦
پۆل:فیلمە فارسییەکان
پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی
پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان
پۆل:فیلمە فەرەنسییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠١٠ بە زمانی فارسی
پۆل:فیلمە درامییەکانی ساڵی ٢٠١٦
پۆل:فیلمەکان دەربارەی لەشفرۆشی لە ئێران
پۆل:فیلمەکان کە لە ئێران داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە تاران وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی فەرەنسا
پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی ئێران
فێستیڤاڵی فیلمی فەجر

**فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی فەجر** () گرنگترین فێستیڤاڵی سینەمایی لە وڵاتی ئێرانە کە لە ساڵی ١٩٨٢ بناخەی دامەزاوە و ھەموو ساڵێک لە مانگی ڕێبەندان بەرامبەر بە مانگی شوبات لە شاری تاران بەڕێوە دەچێت. تا ئیستە ٣٤ خول لە ئەم فێستیڤاڵ بەڕێوە چووە.

## سەرچاوەکان

* بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «جشنواره فیلم فجر»، ویکیپیدیای فارسی (١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧).

## بەستەرە دەرەکیەکان

* وێبگەی فرمی

پۆل:فێستیڤاڵەکان
پۆل:خەڵاتەکان، دامەزرانی ١٩٦٨
دەربەند (فیلم)

**دەربەند** فیلمێکی فارسی ساڵی ٢٠١٣یە  جۆری ھەست بزوێنە لە دەرھێنانی پەرویز شەھبازیە، دەربەند بە یەکێک لە ڕیالیستیکترین فیلمەکانی چەند ساڵی ڕابردووی ئێران دادەنرێت، شایەنی باسە سەرەتای فیلمەکە بە گۆرانیە بەناوبانگەکەی کات ستیڤنس دەست پێدەکات بەناوی باوک و کوڕ وەکو پێناسەیەک بۆ حاڵی کارەکتەرێکی گرنگی فیلمەکە کە زۆر لە فیلمەکەدا دەرناکەوێت

## چیرۆک
دەربەند باس لە ژیانی کچێکی لاو دەکات بە ناوی نازەنین  کە لە زانکۆی تاران وەرگیراوە و لەبەرئەوەی ماڵی زۆر دوور نییە لە زانکۆوە بەشە ناوخۆیی پێنادرێت ھەربۆیە پێشنیاری کچێک قبوڵ دەکات بە ناوی سەحەر کە پێشنیاری بۆ کردووە نیوەی پارەی کرێی خانوەکەی لەگەڵ بدات و لەگەڵی بمێنێتەوە تا ئەو کاتەی بەشە ناوخۆیی وەردەگرێت، سەحەر بە پێچەوانەی نازەنینیەوە مرۆڤێکی ناسەرقاڵەو شەوان لەگەڵ کوڕ و کچە ھاوڕێکانی بەسەر دەبات، ھاتن و چونی کات و ناکاتی ھاوڕێکانی سەحەر نازەنین بێزار دەکات بۆیە دەمەقاڵێو شەڕ دەکەوێتەوە نێوانیان بەڵام داوای لێبوردنی سەحەر نازەنین پەشیمان دەکاتەوە. دواتر سەحەر بەھۆی قەرزەوە دەکەوێتە زیندان بەڵام ھیچ ھاوڕێیەکی ئامادە نییە یارمەتی بدات و ھەریەکەو بیانویەک دێنێتەوە، بۆیە نازەنین ھۆی دەخاتە مەترسیەوە لەگەڵ خاوەن قەرز ڕێک دەکەوێت کە ڕێکەوتنەکە بەردانی سەحەرە و سەحەریش پاشتر وردە وردە پارەکە بداتەوە، دوای ئازادبوونی سەحەر نازەنین وردە وردە تێدەگات کە سەحەر نیازی چونە دەرەوەی وڵاتی ھەیە نەک دانەوەی قەرزەکان لە ئەگەری نەدانەوەی قەرزەکانیش ئەوەی دەکەوێتە کێشەوە نازەنین دەبێت نەوەک سەحەر، نازەنین بەھۆی کەم ئەزمونی و سادەییەوە ھیچ کارێک ناکات بۆ ڕێ گرتن لە سەحەر ھەر بۆیە کۆتایی بابەتەکە بە زەرەری نازەنین دەشکێتەوە.

## ئەکتەرەکان
* نازەنین بەیاتی
* پگاە ئاھەنگەرانی
* ئەحمەد میھران فەر
* بەھرەنگ عەلەوی
* فەریدەدین سەماواتی
* نادر ئەفشاری
* لادەن سلێمانی

## خەڵاتەکان
* خەڵاتی باشترین دەرھێنان لە سیو یەکەمین فێستیڤاڵی فەجر
* خەڵاتی باشترین خانمە ئەکتەری پاڵپشتی لە سیو یەکەمین فێستیڤاڵی فەجر
* خەڵاتی باشترین سیناریۆ لە سیو یەکەمین فێستیڤاڵی فەجر
* خەڵاتی باشترین فیلمی فیستیڤاڵی ڕەخنەگرانی ئەمەریکا
* خەڵاتی باشترین دەرھێنان لە فیستیڤاڵی ڕەخنەگرانی ئێران
* خەڵاتی باشترین خانمە ئەکتەری سەرەکی لە فیستیڤاڵی ڕەخنەگرانی ئێران
* خەڵاتی باشترین خانمە ئەکتەری پاڵپشتی فیستیڤاڵی ڕەخنەگرانی ئێران

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمە فارسییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠١٠ بە زمانی فارسی
پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان
زامەھەوی ڕیخۆلە ئەستوورە

جۆرێکە لە هەوکردنی درێژ خایەن کە تووشی ڕیخۆلە ئەستورە یان ڕێکە دەبێ. زۆربەی جار هەریەک لە بەشی خوارەوەی ڕیخۆلە ئەستورە و ڕێکە بەێەکەوە تووشی ئەم هەوکردەنە دەبن ،بەڵام دەکرێ هەوکردنەکە هەموو ڕیخۆلە ئەستورە بگرێتەوە.کاتێک کە بە تەنها ڕێکە تووشی هەوکردن دێ  ئەوکاتە پێی دەوترێ زامەهەوی ڕێکە (پرۆکیت).هۆکارەکانی توش بوون بە نەخۆشی زامەهەوی ڕیخۆلە ئەستورە تاکو ئێستا نادیارە بەڵام مەترسی تۆش بوون بەم  نەخۆشیە زیاترە بۆئەو کەسانەی کە لە خێزانەکانیان توش بووی ئەم نەخۆشیە هەبێ.ئەم نەخۆشیە لای توشبووانی  ناو ناوە بە شێوەێکی کاتی نامێنێ و دوایی دەردەکەوێتەوە بەلام بە هیج شیوەێک بن بڕ ناکرێ.زامەهەوی ڕیخۆلە ئەستورە واتا سیستەمی بەرگری لەش پەلاماری خانەکانی  ناوپۆشی ریخۆلە ئەستورە دەدات کە توشی هەوکردن هاتوون لە ئاکام دا ناوپۆشی ڕیخۆلە توشی ئەستور بوون ،زام هەروها خوێنبەربون دەبێ.بەم هۆیەوە زگجون دروست دەبێ کە زۆربەێ جار خوێنی لە گەل دایە.

بەردەوام هەوکردنی ڕیخۆلە بۆ ماوەیەکی زۆر دەبێتە هۆی وردە وردە گرژبوون و کەم بونەوەی نەرمی ڕیخۆلە و بچووک بونەوەی.بەو هۆیەوە ڕیخۆلە ئەستورە ناتوانێ وەکو پێویست کارەکانی ئەنجام بدا. سەختی ئەم نەخۆشیە لە ماوەێک بۆ ماوەێکی تر لە گۆڕان دایە. هەندێ جار ئەم هەو کردنە بۆ ماوەێک بە سەختی دەردەکەوێ وە هەندێ جار بە سوکی. لە نیشانە هەرە دیارەکانی هەوکردنی ڕیخۆلەئەستورە بوونی خوێنە لە پاشەڕۆ، زگجوون ، ژانە زگ بە شێوەیەک ئەم ژانە کەم دەبێتەوە دوای خۆ بەتال کردەن، هەست کردەن بە تەنگاو بوون بە هۆی فشاری سەر ڕێکە.

پشکنین بۆ ئەم نەخۆشی یە دەکرێت لە ڕێگەی پشکنینی زگ و ڕێکە بە دەست لە لایان پزیشکەوە هەروها لە ڕێگەی پشکنینی پاشەڕۆ وپشکنینی خوێن لە تاقیگە. ئەگەر ئەنجامی پشکنینەکان ئاماژە بە بوونی هەوکردنی ڕیخۆلە ئەستۆرە بکات ئەوکاتە دەبی پشکنین بە هەناوبین( کۆلۆسکۆپی )بۆ نەخۆشەکە ئەنجام بدرێ.کۆلۆسکۆپی واتا سەیرکردنوو پشکنینی ناوپۆشی ڕیخۆلە ئەستورە لە رێگەی لولەێکی نەرمو باریک کە کامیراێکی پێوەیە. لە ڕێگەی کۆلۆسکۆپی دەکرێ جەند خانەیک وەک نمونە لە ناوپۆشی هەوکردوو وەربگیرێت و پشکنینیان بۆ بکرێ، بۆئەوەی جۆری نەخۆشیەکە بە تەواوەتی دەستنیشان بکرێ. بۆئەوکەسانەی کە بە هەر هۆێکەوە بێ نەکرێ کۆلۆسکۆپیان بۆ بکرێ ئەو کاتە دەکرێ پشکنینی ڕیخۆلە ئەستورە بە کۆمپیوتەر توموگرافی ئەنجام بدرێ

چارەسەری: دەکرێ بەشێک لەو کێشانە کەم بکرێتەوە کە بە هۆی هەوکردنی ڕیخۆلەوە تووشی نەخۆش دەبێ ئەویش لە ڕێگەی هەندێ گۆرانکارێ لە ژیانی ڕۆژانە بۆ نموونە کەم کردنەوەی فشاری دەروونی و نوستنی زۆرتر و گۆڕانکاری لە خواردن. خواردنە ئەلکهولیەکان و چەوری و بەهارات وا لە ریخۆلە ئەکات کە بە سستی کار بکات.بەکارهێنانی دەرمان بەشێکی سەرەکی یە بۆ کەم کردنەوە یان نەهێشتنی گرفتەکانی ئەم نەخۆشیە. جۆری دەرمانەکان بە پێی سەختی نەخۆشییەکە لە لایەن پزیشکەوە دەست نیشان دەکرێ .بژاردەی نەشتەرگەری واتا لابردنی بەشێک لە ڕیخۆلە کاتێک دەبێ کە بەکارهێنانی دەرمان وەکوو پێویست سودی نەبێ بە هۆی سەختی نەخۆشیەکەوە.

## سەرچاوەکان

http://www.magakuten.se/sjukdomar/ulceros-kolit/ulceros-kolit/ 

) http://www.1177.se/Stockholm/Fakta-och-rad/Sjukdomar/Ulceros-kolit/ 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئێشی سک
پۆل:سکچوون
پۆل:ھەوکردنەکان
جیھانی ڕۆژاوا (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

**جیھانیی ڕۆژاوا** یان **وێست وۆرڵد** () زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی خەیاڵی زانستیی ڕۆژئاواییی ھەستبزوێنە. لەلایەن جۆناتان نۆڵن و لیزا جۆیەوە دروست کراوە. بیرۆکەی زنجیرەکە لە فیلمێکەوە وەرگیراوە بە ھەمان ناو، کە لە ساڵی ١٩٧٣ ڕۆماننووسی ئەمریکی مایکڵ کرایتن نووسیویەتی. داستانی جیھانی ڕۆژاوا باس لە جێگەیەکی تایبەت دەکات لە ڕۆژئاوای ئەمریکا کە ژمارەیەکی زۆر ڕۆبۆتی تێدا دروست کراوە و بە ڕووکەش لە مرۆڤی ڕاستی دەچێت و کۆمەڵێک کەسی دیکەش کە پێیان دەوترێت میوانەکان سەردانی ناوچەکە دەکەن و دەتوانن بە دانی پارەیەکی زۆر بڕۆنە ناو پارکی جیھانی ڕۆژاوا تا ھەر کارێکیان بوێت بیکەن و ھەر چۆن ویستیان لەگەڵ ڕۆبۆتەکاندا ڕەفتار بکەن، بەبێ ئەوەی ھیچ ترسێک ھەبێت لە ئازارگەیشتن بە میوانەکان.

وەرزی یەکەمی زنجیرەکە لە ١٠ ئەڵقە پێکھاتووە و لە مانگی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ لە کەناڵی ئێچ بی ئۆ بڵاو کرایەوە، و ڕایگەیاند کە زنجیرەکە وەرزی دووەمیشی دەبێت و لە ١٠ ئەڵقە پێکدێت.

## کاست و کەسایەتییەکان
**ئیڤان ڕەیچل ود ڕۆڵی دۆلۆرێس ئەبێرناسی:** کۆنترین ڕۆبۆتی پارکەکەیە و ھێشتاش کار دەکات، دۆلۆرێس بۆی دەردەکەوێت کە تەواوی ژیانی درۆ بووە

**تاندی نیوتن ڕۆڵی مەیڤ میلەی:** یەکێکە لە ڕۆبۆتەکانی پارکەکە و ھاوشێوەی دۆلۆرێس بۆی دەردەکەوێت کە تەواوی ژیانی درۆ بووە

**جێفری ڕایت ڕۆڵی بێرنارد لۆو:** بەڕێوبەری پڕۆگرامسازی جیھانی ڕۆژئاوایە و دروستکەری ڕۆبۆتەکانە

**جەیمس مادرسن ڕۆڵی تێدی فلۆد:** ڕۆبۆتێکە تازە چەکدارە و بە دوای دۆلۆرێسدا دەگەڕێت تە پەیوەندیەکەیان زیندوبکاتەوە

**ئینگرد بۆڵسۆ بێرداڵ ڕۆڵی ئارمیستیک:** ڕۆبۆتێکە و ئەندامی دەستەی چەتەیی ھێکتۆرە

**لەک ھامسوۆرس ڕۆڵی ئاشلی ستەبس:** بەڕێوبەری سیکویریتی جیھانی ڕۆژئاوایە

**[[ئەنتۆنی ھۆپکینس]] ڕۆڵی دکتۆر فۆرد:** بنیاتنەر و دروستکەری جیھانی ڕۆژاوا

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی ئێچ بی ئۆ
پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە تەلەڤیزیۆنی واڕنەر بڕۆز بەرھەمیھێناوە
پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی دیستۆپی
پۆل:خەیاڵی زانستیی سەخت
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خەڵاتی پرایم تایم ئێمیان وەرگرتووە
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان سەبارەت بە ڕۆبۆتەکان
سێزدە (فیلم)

**سێزدە** (بە فارسی: سیزدە) فیلمێکی فارسی زمانی کۆمەڵایەتیە کە ساڵی ٢٠١٢یە لەلایەن ھومەن سەیدی دەرھێنراوە و نووسراوە.

## کورتەی چیرۆک
بمانی کوڕێکی سیازدە ساڵەیە و لە قۆناغی ھەرزەکاریدایە و دایک و باوکی نزیکن لەوەی لە یەک جیابنەوە، دایکی ماڵەوە جێدەھێڵێت و باوکی زۆر گیرۆدەی کارەو ئاگای لە بمانی نەماوە، بمانیش بەھۆی تەنھایی و ئەو گرفتانەی ھەیەتی پەنا دەباتە بەر گەنجانی لە خۆی گەورەتر و ئەمەش دەبێتە ھۆی ئەوەی ڕەوشت و ڕەفتاری بگۆڕێت و بە دیاریکراوی سێ کەس دەناسێت کە توشی کۆمەڵێک کێشەی زۆر قورس دەبنەوە پێکەوە.

ھومەن سەیدی لەم فیلمەدا توانیویەتی زۆر بە وردی سەرنج بخاتە سەر قۆناغی ھەستیاری ھەرزەکاری

## کاست
ئەمیر جەدیدی

ڕیما ڕامینفەر

ئازادە سەمەدی

میھران ئەحمەدی

نەوید محەممەدزادە

ئەمیر جەعفەری

## خەڵاتەکان
* خەڵاتی تایبەتی داوەران بۆ ھومەن سەیدی لە فێستیڤاڵی فیلمی فەجر
* دیپلۆمی شانازی بۆ باشترین ئەکتەری پاڵپشتی پیاو بۆ ئەمیر جەدیدی لە فێستیڤاڵی فیلمی فەجر
* پاڵێوراو بۆ خەڵاتی باشترین فیلم لە پەخشی نیگای نوێ لە فێستیڤاڵی فیلمی فەجر
* پاڵێوراوی باشترین دەرھێنان بۆ ھومەن سەیدی لە پەخشی نیگای نوێ لە فێستیڤاڵی فیلمی فەجر
* پاڵێوراوی باشترین سیناریۆ بۆ ھومەن سەیدی لە پەخشی نیگای نوێ لە فێستیڤاڵی فیلمی فەجر

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢
پێڕستی کۆمەڵکوژیی کوردەکان

ئەم پێڕستەی خوارەوە ناوی ئەو کۆمەڵکوژی و جینۆسایدانە نیشان دەدات کە بەرامبەر نەتەوەی کورد تۆمارکراون.

## کۆمەڵکوژییەکان
### باشووری کوردستان (عێراق)
* کۆمەڵکوژی ئەنفال
* کیمیابارانی ھەڵەبجە
* کۆمەڵکوژیی ئێزیدییەکان

### باکووری کوردستان (تورکیا)
* کۆمەڵکوژیی دێرسیم
* کۆمەڵکوژیی مەرعەش
* کۆمەڵکوژیی زیلان
* کۆمەڵکوژیی کوشکۆنار

### ڕۆژھەڵاتی کوردستان (ئێران)
* کیمیابارانی سەردەشت
* کۆمەڵکوژیی قارنێ
* کۆمەڵکوژیی قەڵاتان
* کۆمەڵکوژیی جوانڕۆ

### ڕۆژاوای کوردستان (سووریا)
* وێرانکاریی عەفرین
* کۆمەڵکوژیی کەفێرسەغیر

## وردەکاری

## تێبینییەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:دژەکوردبوون
پۆل:پێڕستی کۆمەڵکوژییەکان
پۆل:کورد
پۆل:کوردستان
پۆل:جینۆسایدەکان
پۆل:جینۆساید
پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان
پۆل:کۆمەڵکوژییەکان
عاسم بن ئەبی نجود کووفی

ئەبووبەکر **عاسم بن ئەبی نجود بەھدەلە کووفی**، ()، ئیبن جەزەری وتویەتی کە بەھدەلە دایکییەتی، بەڵام زەھەبی لە (سیر اعلام النبلاء) دەڵێت کە بەھدەلە باوکییەتی.

یەکێک بووە لە حەوت ئیمامەکانی قیڕائاتی سەبع، لەلای ئەبوو عەبدوڕڕەحمانی سولەمی و زوڕ بن حوبەیش قوڕئانی خوێندووە، دەگووترێ کە ئەو زۆر فەسیح و دەنگخۆش بوو، لە کووفە وەفاتی کردووە.

زۆر کەس قوڕئانیان لەلای خوێندووە و لێیان گێڕاوەتەوە، بەناوبانگترینییان ھەردوو ئیمامی حەفس بن سولەیمان کووفی و شوعبە بن عەییاش.

لە کۆتایی ساڵی ١٢٧ کۆچی دوایی کردووە، گێڕدراوەتەوە کە کۆتا قسەی ئیمام ئەم ئایەتەی ٦٢ـی سووڕەتی ئەنعام بووە: .

شایەنی باسە کە ڕیوایەتی حەفس لە عاسمەوە لە ھەموو ڕیوایاتەکانی تر بڵاوترە، لە کوردستانیش ھەر ئەو ڕیوایەتە بڵاوە.

## سەرچاوەکان
* سیر اعلام النبلاء
* پەرتووک:وفیات الاعیان-ئیبن خەلەکان-بەرگی سێیەم-عاسم
* الالوکە-ترجمە الامام عاێم

پۆل:قیرائات
ئامێری کوتان

وێنۆک|ژەنیارانی یۆرووبا: کە خەریکی ژەندنی سازگەلی ئۆملێ ئاکۆ و باتێ و دوندانسن ئەم سازانە سازی فۆلکی ئەو ناوچەیەن و ئەم ناوانە لە زمانی ئەواندایە
وێنۆک|ئۆرکێستی سازە زەربییەکان لەگەڵ تیمپانی، توبولار و چەن جۆرێکی تر لە سازە زەربییەکان کە پێم وایە لە کوردیدا ھێشتا ناویان لێ نەنراوە لەبەر ئەوە وەرم نەگێڕانەوە
وێنۆک|درام کیتێکی زۆر گەورە کە تێری بۆزیۆ دەیژەنێت. درام کیت بریتییە لە چەن ئامێرێکی زەربی کە پێکەوە بەدەستی یەک ژەنیار دەژەنرێن
وێنۆک|
**ئامێری کوتان** یان **ئامێری لێدان** بەو ئامێرانە دەوترێت کە دەنگیان لە لێدان، خشان و پیاکێشانی دەستی مرۆڤ لە شتێک درووست دەبێ. ئەو شتانە دەتوانن ھەرشتێک بن کە دەنگێکیان بە لێدانیان لێ دەربێ. ئەو بڕوایە ھەیە کە بنەماڵەی سازە زەربییەکان کۆنترین جۆری سازەکانن کە مرۆڤ پێی زانیون و دای ھێناون.

## کەڵک
سازە زەربییەکان دەتوانن جگە لە ڕیتم کە ڕۆڵی سەرەکییانە، ڕۆڵی مێلۆدی یان ئاھەنگ و ھارمۆنیش ببینن

## لە جۆرەکانی سازگەلی زەربی

* بڵز (زەنگ، زەنگۆڵە)
* توومبا
* تەبڵا
* دەھۆڵ
* زەرب
* توشماڵ
* دەمام
* دەف
* تێمپو
* ناغارا
* دایرەزەنگی
* تەپل
* سنج
* سێگۆش
* تیمپانی
* زیلۆفۆن
* ماریمبا
* ویبرافۆن
* ماراکاس
* کاستانت
* تام تام
* گونگ
* درام
* کۆزوو
* شندف
* جەرس
* پنداریک
* تاس
* زەربی زۆرخانە
* ھەنگ (ساز)
* کاخون

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا
پۆل:جۆرەکانی ئامێرە مۆسیقییەکان
پۆل:ئامێری کوتان
مەقامەکانی دەف

**مەقامەکانی [[دەف]]** بریتین لە ڕیتمگەلێک کە ھەرکامیان زیکری تایبەت بەخۆیان ھەیە و دەروێشەکانی تەریقەتە جۆراوجۆرەکان لە کوردستان بەم مەقامانە زکر و سەما دەکەن.

## مەقامەکانی دەف
* حی اللە ٤/٤
* حی ھو حی اللە یان زکری دووھەم ٤/٤
* حی حی حی اللە ٤/٤
* دایم ٢/٤
* حەدادی ٢/٤
* حی اللە اللە ١٠/٨
* غەوسی ٢/٨
* حی یاھو ٤/٤
* حی یا قیوم ٥/٤

ئەمانە مەقامەکانی دەفن کە لە خانەقا و تەکیەکانی کوردستان بەم نۆرەیە کە وترا زکریان پێ دەکرێ.

## ڕیتمەکانی دەف
جگە لە مەقامەکان چەن ڕیتمێکی تر ھەن کە تایبەت بە خانەقا نین و بە جێی سەما و زکر ھەڵپەڕکێی تایبەت بە خۆیانیان ھەیە و تایبەت بە شایین کە بریتین لە ڕیتمەکانی دەف. کەواتە بەکارھێنانی وشەی مەقام بۆ ئەم ڕیتمانە ھەڵەیە، ئەگەرچی ھێشتا ئەم ھەڵە دەکرێ بەڵام وشەی مەقام بۆ ئەو زکرانە کە لە خانەقا دەکرێ بەکار دێ. ئەم ڕیتمانە بریتین لە:
* ١- سەقزی ٦/٨
* ٢- گەڕیان ٧/٨
* ٣- ھەڵگرتن ٢/٤

## ئەمانەش ببینە

* مەقامەکانی تەموورە

## سەرچاوەکان

* کاسێتی مەقامەکانی دەف لە سەید عەتا سەلامییە (لەم کاسێتەدا بە ھەڵە مەقامی غەوسی بە حەدادی ناو ھێنراوە کە ئەم دوانە جیان لەیەک)

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:دەف
پۆل:مۆسیقای کوردی
حەڵاڵ

وێنۆک|خواردنگەیەک لە فەڕەنسا کە خواردنی حەلال دەفرۆشێت.

**حەلال** دەستەواژەیەکی ئیسلامییە بۆ کردەوەیەک یان ماددەیەک کە ئەنجامبدرێت و بکرێت ئەمەش بەپێی شەریعەتی ئیسلامی. لەبەرامبەردا ئەوشتانەی کە نەکرێت پێیان دەوترێت حەرام.

## خواردن
لە ئیسلامدا چەند خواردنێک حەرامکراوە لەوانە گۆشتی بەراز، لەبەرئەمەش لەبەشێ لەچێشتخانەی ئەو وڵاتانەی کە ڕێژەی موسڵمانەکان کەمن ئەوا خواردنگەکان لەتەک تابلۆی چێشتخانەکە وشەی حەلال دادەنرێت وەک ئاماژەیەک کە خواردنەکانییان حەلالە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
مای کێمیکڵ ڕۆمانس

**ڕۆمانسە کیمیاییەکەم** یاخود **مای کێمیکاڵ ڕۆمانس** (ئینگلیزی: My Chemical Romamce) گرووپێکی ئەمریکی ڕۆک بوو کە دامەزرابوو لە نیو جێرزی، چالاک بووە لە ٢٠٠١–٢٠١٣. کاتێک گرووپەکە لەگەڵ کۆمپانیای تۆمارەکانی ئایباڵ گرێبەستیان کرد، یەکەم ئەلبومی دەرکەوتنیان بڵاوکردەوە بەناوی *من گوللەکانمم بۆ ھێنایت، تۆش خۆشەویستیت بۆ ھێنام*.

## پەراوێزەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە ڕۆکە ئەمریکییەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە ڕۆکەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ٢٠٠١
پۆل:گرووپە مۆسیقییە پێنج کەسییەکان
شاینداون

**شاینداون** (ئینگلیزی: Shinedown) گرووپێکی مۆسیقی ھارد ڕۆکی ئەمریکییە کە لە ساڵی ٢٠٠١ دامەزراوە لە جاکسنڤیڵی فلۆریدا، لەلایەن ئەندامانی گرووپەکە برێنت سمیت (گۆرانیبێژ)، براد ستیوارت (گیتاری بەیس)، جەیسن تاد (گیتار) و باری کرک (تەپڵ). چەند گۆڕانکارییەک بەسەر ئەندامانی گرووپەکەدا ھاتووە، لەئێستادا سمیت و کرک تەنھا ئەندامی ڕەسەنی گرووپەکەن کە مابێتنەوە. ئەم گرووپە تاکو ئێستا پێنج ئەلبومیان ھەیە: *چرپەیەک بەجێبێڵە* (٢٠٠٣)، *ئێمە و ئەوان* (٢٠٠٥)، *دەنگی تووڕەیی* (٢٠٠٨)، *ئەماریلیس* (٢٠١٢) و *ھەڕەشە بۆ مانەوە* (٢٠١٥). شاینداون زیاتر لە ١٠ ملیۆن ئەلبومیان فرۆشتووە لە جیھاندا.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە ئاڵتەرنەتڤ مێتاڵە ئەمریکییەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە ڕۆکە ئەمریکییەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ٢٠٠١
بۆ کوردستان

**بۆ کوردستان** و ھەروەھا ناسراو بە **ھەژار بۆ کوردستان **ناوی یەکێک لە دیوانەشیعرەکانی ھەژار شاعیر، نووسەر و وەرگێڕی کورد، بە زمانی کوردیە کە لە ساڵان جیاواز لە بڵاوکردنەوەکانی جۆراوجۆر چاپ و بڵاو بووتەوە.

پەرتووکی «بۆ کوردستان»، لە نوێترین چاپیدا لە ساڵی ٢٠١٤ لە کەڕەتی چاپی نۆھەم لە ٤٠٨ پەڕە بەدەست باڵاوکردنەوەی پانیز لە تاران لە چاپ دراوە. لەم دواھەمین چاپەدا بۆ یەکەم جار فەرھەنگۆکێکی بیست لاپەڕەیی وەک پاشکۆ خراوەتە سەر دیوانەکە، کە مانای وشە قورس و دژوارەکان و ھەر وەھا ناوە نامۆکانی ناو شێعرەکانی ھەژاری ڕوون کردۆتەوە. ئەم فەرھەنگۆکە وێژەوان کامڕان جەوھەری دایڕژتووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:کتێبە ئێرانییەکان
پۆل:کتێبە کوردییەکان
پۆل:کتێبە ئەدەبییەکان
پۆل:کتێبەکانی ١٩٦٦
پۆل:کتێبەکانی ھەژار
مێژووی ئەردەڵان

**مێژووی ئەردەڵان **پەرتووکێکی مێژووییە بە زمانی فارسییە لە سەردەم و سەبارەت بە حوکومەتی سەفەوییەکان و میرنشینی ئەردەڵان کە بەدەست یەکەمین مێژوونووسی ژنی کوردی ئێرانی مەستوورە ئەردەڵان بە لێکدانەوەی ناسر ئازادپوور لە ٢ی کانوونی دووەم ١٩٤٦ لە چاپخانەی بارامی لە سنە لە چاپ دراوە. ئەم پەرتووکە لە ساڵان جیاواز لە بڵاوکردنەوەکانی جۆراوجۆر چاپ و بڵاو بووتەوە.

پەتووکی *مێژووی ئەردەڵان لەلایەن [[ھەژار]] شاعیر کورد بە [[زمانی کوردی]] وەرگێڕاوە.* ھەروەھا ئەم پەرتیکی لەلایەن *یوگینیا ئیلینچنا واسیڵیوا *نووسەر و وەرگێڕی ڕووس بە زمانی ڕووسی وەرگێڕاو و لە ساڵی ١٩٩٠ لە چاپ دراوە.

جگە لەوە کتێبێکی تر لە ڕووی دەستنووسێکی تری مەستوورەوە بە ناوی تاریخ کردھای اردلان لە ئێران چاپ بووە بە ساخکردنەوەی سیامەند خەلیلی. ئەم کتێبە بڕێک فەرقی لەگەڵ ئەوەی سەرەوە ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:میرنشینی ئەردەڵان
پۆل:کتێبە ئێرانییەکان
پۆل:کتێبەکانی سەدەی ١٩یەم
پۆل:کتێبە فارسییەکان
پۆل:کتێبە کوردییەکان
پۆل:کتێبە مێژوویییەکان
پۆل:وەرگێڕانەکانی ھەژار‏
پۆل:کتێبەکانی ١٩٤٦
ڕەوا ڕۆکستار

**ڕەوا ڕۆکستار** (بە ئینگلیزی: Rawa Rockstar)، (ناوی تەواو: ڕەوا غەفوور) و لەشاری سلێمانی لە دایکبووە.ڕەوا سەرەتای کارەکانی لەساڵی ٢٠١٣ دەستپێکردووە و وەک یەکەم هونەرمەندی ڕۆکی کوردی کاردەکات.کارەکانی ڕەوا لەچوارچێوەی میوزیکی کلاسیکیەکانی ئەمەریکان ، و تاکو ئێستا هەڵساوە بە بڵاوکردنەوەی چەندین گۆرانی سینگڵ و گوتنەوەی گۆرانی هونەرمەندە مەزنەکانی وەک فڕانک سیناترا،جۆنی کاش و ئێلڤیس پرێسلی.لەساڵی ٢٠١٦ ڕەوا بەشداربوو لەکۆنستێرێکی خێرخوازی نەخۆشخانەی هیوا کەوا داهاتی کۆنسێرتەکەش پێشکەش کرا بە توشبووانی شێرپەنجە.

## دیسکۆگرافیا
* بەرهەمە سینگڵەکان: 1. I Walk The Line - 2013  2.
* زانکۆی سلێمانی - ٢٠١٥ 
* 3. Hallelujah - 2015 بە هاوبەشی لەگەڵ "مەحمود شکار"

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ئەو دەمەی ماڕنی لەوێ بوو

**ئەو دەمەی ماڕنی لەوێ بوو **(بە ژاپۆنی: 思い出のマーニー بە شێوازی وەرگێڕانی پیتی واتا: ماڕنی لە یادەوەریەكانمدا) فیلمێكی ئەنیمی ژاپۆنی درامییە كاری سیناریۆ و دەرهێنانی لە لایەن هیرۆماسا یانبایاشی بۆ كراوە، كاری بەرهەمێنانی لە لایەن ستۆدیۆکانی گێبڵی بۆ كراوە و لە رۆمانێكی جۆن رۆبنسن وەرگیراوە بە هەمان ناویشان، لە رۆمانەكەدا رووداوەكان لە پارێزگای نۆرفەک لە ئینگلتەرا روودەدەن بەڵام سەپورۆ شوێنی روودانی رووداوەكانە لە فیلمەكەدا.
فیلمەكە باس لە ئانا ساساكی دەكات ئەو كیژەی لەگەڵ هەندێ لە خزمەكانی دەژی لە شارۆچكەیەكی نزیک دەریا.
ئانا بە رێكەوت دەچێتە نزیك خانوویەكی چۆڵكراو، كە تیایدا ماڕنی دەبینێت، كچێكی نەدیدە كە داوای لێدەكات نهێنیەكانیان وەكو راز بپارێزن و بەكەسی نەڵێن. ئانا و ماڕنی كاتەكانیان بە یەكەوە دەگوزەرێنن بە درێژایی هاوین لە ئەنجامدا ئانا بە راستی خێزانی ماڕنی و چاودێریكەرەكەی.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ژاپۆن بەرھەمھێنراون
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ژاپۆنی
پۆل:فیلمە ژاپۆنییەکان
پۆل:فیلمە خێوە ژاپۆنییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ستۆدیۆکانی گێبڵی
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی تۆھۆ
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی
پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانە بەڕیتانییەکان
پۆل:فیلمەکانی نیپۆن تی ڤی
پۆل:فیلمە درامییە دەروونییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە خێزانەکان
کامبریدج

300px|وێنۆک|وێنەی زانکۆی شا (کینگ)

**کامبریدج** (). زانکۆ و بەشێکە لە وڵاتی ئینگلتەرا. کەوتۆتە سەر **ڕووباری کام** لەدووری ٨٠ کیلۆمەتر لە باکووری شاری لەندەن. ژمارەی دانیشووانی بریتیبووە لە 123,867, کەس، کە تێیاندا  24,488 قووتابی بوون.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای ئینگلیزی.
----

پۆل:زانکۆکانی وڵاتی ئینگلتەرا
پۆل:شارەکان
پۆل:شارەکانی ئینگلتەرا
نافیعی مەدەنی

**ئەبو ڕوەیم نافع بن عەبدولڕەحمان بن دەبی نوعەیم** ()، یەکێک لە حەوت گێڕوەکانی قورئان (قیڕائاتەکان)، لە چینی سێیەم بوو لەدوای ھاوەڵان. ئەسمەعی ڕەچەڵەکی نافیع دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەسفەھان، بەڵام لە مەدینە لەدایکبووە و بەناوبانگ بووە، کەسێکی ڕەشپێست بوو، لەلای چەندین مامۆستای قورئانی خوێندویەتی، بێجگە لە قورئان ھەندێک فەرموودەشی لێ گێڕدراوەتەوە، زۆر کەس لە لای ئەو خوێندوویانە، بەڵام بەناوبانگترینیان ھەردوو ئیمام وەرش و قالوون بوون. ڕیوایەتی ئیمامی نافیع لە مەغریبی عەرەبی بڵاو بووەتەوە، وەک مەغریب، تونس و جەزائیر.

## سەرچاوەکان
* وفیات الاعیان-ئیبن خەلەکان-بەرگی پێنجەم-لاپەڕە:٣٦٨
* شبکە الالوکە

پۆل:مردووانی ٧٨٥
پۆل:خەڵکی مەدینە
پرۆگرێسڤ ڕۆک

**پرۆگرێسڤ ڕۆک** (کورت دەکرێتەوە بۆ **پرۆگ**، ھەروەھا ناسرەوە بە **ئارت ڕۆک**، کلاسیکاڵ ڕۆک و یانیش **سیمفۆنیک ڕۆک**) سەرچەشنێکی مۆسیقای ڕۆکە کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و شانشینی یەکگرتوو دامەزراوە لە ناوەند و کۆتاییەکانی ١٩٦٠ەکان.
## پەراوێزەکان

پۆل:چەشنەکانی مۆسیقای ڕۆک
پۆل:شێوازەکانی مۆسیقای ئەمریکا
پۆل:شێوازەکانی مۆسیقایی بریتانی
گۆتیک ڕۆک

**گۆتیک ڕۆک** (ھەروەھا ناودەبرێت بە **گۆت ڕۆک** یاخود ھەر **گۆت** • ئینگلیزی: Gothic rock) سەرچەشنێکی مۆسیقیی پۆست-پەنک و ئاڵتەرنەتڤ ڕۆکە کە لەساڵی ١٩٧٠کاندا دامەزراوە. گۆتیک ڕۆک گەورە بووە بەھۆی ئەو پەیوەندییە بەھێزەی گرووپەکان ھەیان بووە لەگەڵ پەنک ڕۆکی ئینگلیزی.
## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:چەشنەکانی مۆسیقای ڕۆک
پۆل:مۆسیقا لە دەیەی ١٩٨٠
پۆل:مۆسیقا لە دەیەی ١٩٩٠
پۆل:شێوازەکانی مۆسیقایی بریتانی
زمکان

**<br>
**زمکان** یان **زیمکان''' ڕووباڕێکە لە ڕۆژئاوای ئێران لە پارێزگای کرماشان بوونی هەیە و دوای ڕێشتن بە ناوی ڕووباری سیروان، بەرەو عێڕاق رێ ئەکات. ئیستە لە سەر ئەم ڕووبارە لە شارستانی داڵاھۆ بەنداوێک به‌ ناوی به‌نداوی ئازادی دروست دەکرێت.

## سەرجاوەکان

## وتاره‌کانی دیکه‌
* به‌نداوی ئازادی (زمکان)

پۆل:ڕووبارەکانی ئێران
پۆل:پارێزگای کرماشان
پۆل:ڕووبارە نێونەتەوەیییەکانی ئاسیا
پۆل:ڕووبارەکانی عێراق
پۆل:سنووری ئێران–عێراق
پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی پارێزگای کرماشان
ئەمیر جەدیدی

**ئەمیر جەدیدی** (لەدایکبوی ١٩٨٤، لە شاری تاران)، ئەکتەری سینەما و شانۆیە، یەکەمین بەشداری لە فیلمی ئەفریقا بوو لە دەرھێنانی ھومەن سەیدی، ئەمیر جەدیدی دوو جار خەڵاتی دیپلۆمی شانازی وەرگرتوە بۆ فیلمەکانی ئەفریقا و کۆتایی خزمەت، وە جارێکیش پاڵێوراوە بۆ  باشترین ئەکتەری پاڵپشتی فیستیڤاڵی فیلمی فەجر لەبەر ڕۆڵگێڕان لە فیلمی من.

## دەرکەوتن
ئەمیر جەدیدی سەرەتا لە فیلمی ئەفریقا ڕۆڵی گێڕا لە دەرھێنانی ھومەن سەیدی، ئەمیر جەدیدی ھاوڕێی ھومەن سەیدی بووە لە ھەمان کاتیشدا مامۆستای بووە لە یاری تێنسدا، لە فیلمی ئەفریقادا ئەمیر جەدیدی لەگەڵ کۆمەڵێک ئەکتەری دیار ڕۆڵی گێڕا وەکو شەھاب حوسێنی و ئازادە سەمەدی و جەواد عیزەتی، جەدیدی دەڵێت: ھەرچەندە شەھاب حوسێنی و جەواد عیزەتیم لە نزیکەوە نەدەناسی بەڵام زۆر یارماتیان دام و ھانیان دەدام. ئەمیر جەدیدی تا دوو ساڵ دواتر بەشداری لە ھیچ فیلمێکدا نەکرد دواتر لە فیلمەکانی سێزدە و کۆتایی خزمەت دەرکەوت وە دوای ساڵێک لەم دوو فیلمە وەکو ئەکتەری سەرەکی بەشداری لە فیلمی قەڵای دێوانە کرد کە بەم فیلمە ئەمیر جەدیدی بە تەواوەتی ناسرا و ناوبانگێکی باشی پەیدا کرد

## فیلمناسی
# بینراو(٢٠١٧)
# زار (٢٠١٧)
# قاتل اھلی (٢٠١٧)
# ئەژدیھا دەگات (٢٠١٥)
# من (٢٠١٥)
# زەردەخەنکانی ئەتوسا (٢٠١٤)
# قەڵای دێوانە (٢٠١٤)
# کۆتایی خزمەت (٢٠١٢)
# سێزدە  (٢٠١٢)
# ئەفریقا (٢٠١٠)

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی تاران
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکان
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی
شێخ ڕەشید لۆلانی

300px|وێنۆک |شێخ ڕەشید لۆلانی

**شێخ ڕەشید لۆلانی** (ناوی تەواو:*ڕەشید محەمەد شەریف*). لە ساڵی ١٨٨٢ لە ناوچەی برادۆست لەدایکبووە.
یەکێک بوو لە شێخەکانی ھۆزی برادۆست. لە سەرەتای تەمەنیدا بۆ خوێندن چووە بۆ وڵاتی ئێران، دواتر گەڕاوەتە بۆ گوندی *لۆلان* لە دەڤەری برادۆست لە تەکیەی تایبەتی وانەی بە ڕێژەیەکی زۆر لە فێرخوازان وتووەتەوە و بوون بە سۆفی. لەساڵی ١٩٦٢ بەھۆی ناھەمواری باری سیاسی ناوچەکە لە شاری ھەولێر لە گەڕەکی *ئیسکان* نیشتەجێ دەبێت.

## کۆچی دوایی
*شێخ ڕەشیدی لۆلانی* لە ساڵی ١٩٦٤ لە شاری ھەولێر کۆچی دوایی کردووە و لەسەر داوایی عەبدولسەلام عارف سەرۆک کۆماری ئەوکاتی عێڕاق لە شاری موسڵ لە نزیک گۆڕی نەبی یونس نێژراوە. لە ڕێکەوتی ٢٤ی مانگی ٧ی ٢٠١٤ لەگەڵ کۆمەڵێکی تر لە شوێنەوار و مەزارەکانی تر، لەلایەن چەکدارانی داعشەوە مەزارەکەی  تەقێنرایەوە.

## سەرچاوەکان

* بەرنامەی فۆکس موسڵ-تۆڕی میدیای ڕووداو.

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٢
پۆل:مردووانی ١٩٦٤
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
شفتە

**شفتە** خواردنێکی کوردییە. بەم پێداویستییانە ئامادەدەکرێت:
گۆشت، پیاز، کەرەوز، پەتاتە، خوێ، بیبەری ڕەش، کاری، و ڕۆن.

## چۆنیەتی دروستکردنی
ئەم ھەموو کەرەستانە تێکەڵ یەک ئەکەی ئینجا باش دەشێلێت  
پاشان بۆ ماوەیی کاتژمێرێک  لەناو ساردکەرەوە دایدەنێیت تاوەکو  بھاراتەکەی  بۆخۆیی رابکێشێت پاشان  تاوەیەک دەھێنییت رونەکەی تێدەکەی شیێوەیەکی  دەدەیتێ پاشان لەناو رونەکە جوان سۆریدەکەی.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:خواردنە کوردییەکان
ئیبن کەسیر مەککی

**عەبدوڵڵا بن کەسیر بن عەمڕ بن عەبدوڵڵا بن زادان بن فەیروزان بن ھورمز**، ()، موقریئی مەککە و یەکێک لە حەوت گێڕوەکانی قورئان (حەوت قیڕائاتەکان)، لە ساڵی ٤٥ـی کۆچی لە مەککە لە دایک بووە، نازناویشی ئەبو مەعبەد گووتراویشە ئەبا عەباد و گووتراویشە ئەبا بەکر، بە ڕەگیز فارسی بووە، لە چینی دووەمی تابعینیەکان بووە، شێخێکی گەورە بووە، سەروڕیش سپی بووە و باڵا درێژ و ھێمن بووە، لە ساڵی ١٢٠ـی کۆچی لە مەککە کۆچی دوایی کردووە.
دوو گێڕوەکەشی ھەردوو ئیمام بەززی و قونبول.

## سەرچاوەکان
* وفیات الاعیان-ئیبن خەلەکان-بەرگی سێیەم-لاپەڕە:٤١
* سیر اعلام النبلاء-ئیمیامی زەھەبی-بەرگی پێنجەم-لاپەڕە:٣١٨

پۆل:مردووانی ٧٣٧
پۆل:خەڵکی مەککە
پۆل:قیرائات