open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ھیوا (کەشتیی ئاسمانی)

**کەشتی ئاسمانی ھیوا** (بە عەرەبی: الأمل) پرۆژەیەکی وڵاتی ئیماراتە، کە پرۆژەیەکە تایبەتە بە بۆشایی ئاسمان و پاشی دووجار لە گواستنەوەی کاتی هەڵدان بڕیاردرا کەشتیەکە لە ٢٠ی تەمموز بنێردرێتە دەرێی زەوی، کەشتییەکە لەلایەن ناوەندی محمد کوری راشدی بۆشایی دەزگای ئیمارات بۆ بۆشایی دروستکرایە، ھەروەھا زانکۆکانی کۆلۆرادۆ و زانکۆی ویلایەتی ئاریزۆنا و کالیفۆرنیا بێرکلی بەژداریان کردییە لە بەرەوپێشبردنی کەشتییەکە، کەشتییە ئاسمانییەکە تایبەتە بە ھەسارەی بارام و لەسەر ئەو ھەسارەیە لێکۆڵینەوە دەکا و ڕوانگەی کەشوھەوای ڕۆژانە و وەرزی دەکا، ھەروەھا لێکۆڵینەوە لەسەر ئەو لێشاوە خۆربارانەی کە ڕووئەدا لەسەر ھەسارەی بارام، ھەروەھا چۆنییەتی گۆڕانی کەشوھەوای ناخی ھەسارەی بارام، ھەروەھا کەشتییەکە بەدوای وەڵامی ئەو پرسیارە دەگەرێ کە لەبەر چ ھۆکارەک ئۆکسجین و ھایدرۆجین لەو ھەسارەیە پەرت بوونە بۆ بۆشایی ئاسمان، ھەروەھا پێشبینی دەکرێ کە ئەو کەشتییە ئاسمانییە لە مانگی شووباتی ٢٠٢١ بگاتە خولگەی ھەسارەکە، کەشتییەکە لە ڕێگای مووشەکی ئاتش-٢ ی یابانی قوڕس. 

## ناردن
لە ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٠ سەعات ١٢:٥٩ بە کاتی ھەولێر، کەشتییە ئاسمانییەکە لە ناوەندی تانیگاشیمای بۆشایی بە ئامانجی ناردنی بۆ سەر ھەسارەی بارام نێردرایە دەرەوەی زەوی. قۆناغەکانی ناردن ھەمووی بەسەرکەووتووی بەڕێوەچوو و کەشتییە ئاسمانییەکە بەڕێکەوت بەرەو ھەسارەی سۆر. کەشتییە ئاسمانییەکە بووە مێژوویەکی پڕشنگدار لە مێژووی زانست لە وڵاتی ئیمارات.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان
پۆل:گەردوون
پۆل:کەشتیە ئاسمانیەکان
پۆل:ئیمارات
فەزڵوڵڵا زاھیدی

**فەزڵوڵڵا زاھیدی** (١٨٩٢ – ١٩٦٣) سیاسەتمەدار و ژنێڕاڵی ئێرانی بوو کە لە دوای کوودەتای ١٩٥٣ی ئێران (کە ڕۆڵێکی بەرچاوی تێدا بوو) بە جێگەی موسەددیق بوو بە سەرۆک وەزیرانی ئێران.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:خەڵکی ھەمەدان
پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد
پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئێران
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٢
پۆل:مردووانی ١٩٦٣
پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئێران
عەلی ئەمینی

**عەلی ئەمینی** (١٩٠٥ – ١٩٩٢) سیاسەتمەداری ئێرانی بوو کە لە نێوان ساڵانی ١٩٦١ ھەتا ١٩٦٢ سەرۆک وەزیرانی ئێران بوو. ئەمینی زۆر جار وەکوو لایەنگری سیاسەتە لیبرالییەکانی ئەمریکا ناوی لێدەبرێت کە دەیەویست چاکسازی زۆر لە ڕەوتی سیاسی و بەتایبەت ئابووری ئێراندا بکات.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٥
پۆل:مردووانی ١٩٩٢
پۆل:خەڵکی تاران
پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئێران
پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئێران
پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد
ئەسەدوڵڵا عەلەم

**ئەسەدوڵڵا عەلەم** (١٩١٩ – ١٩٧٨) سیاسەتمداری ئێرانی بوو کە لە نێوان ساڵانی ١٩٦٢ ھەتا ١٩٦٤ لە دوای عەلی ئەمینیسەرۆک وەزیرانی ئێران بوو. عەلەم یەکێک بوو لە کاریگەرترین سیاسەتمەدارەکانی سەردەمی پاڵەوی.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئێران
پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد
پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئێران
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٩
پۆل:مردووانی ١٩٧٨
سۆماڵیلاند

وێنۆک|ئاڵای سۆماڵیلاند
**سۆماڵیلاند** یان **خاکی سۆماڵی** () بەفەرمی **کۆماری سۆماڵیلاند** ھەرێمێکی زۆرینە عەرەبی خۆبەڕێوەبەری سەر بە وڵاتی سۆماڵە. سۆماڵیلاند ھەرێمێکی دیموکراسی و زۆرینە موسوڵمانە، باکوری دەکەوێتە سەر کەنداوی عەدەن و باشوری خۆرھەڵاتی ھاوسنورە لەگەڵ وڵاتی سۆماڵ و خۆراوا و باشوری خۆرئاواشی ھاوسنورە لەگەڵ وڵاتی ئیتیۆپیا و باکوری خۆرئاواش لەگەڵ وڵاتی جیبۆتی ھاوسنورە.
وێنۆک|جێگای لە جیھاندا (سەوزی تۆخ)

## مێژوو
گەلی سۆماڵیلاند چەندین جار ڕووبەڕوی داگیرکردن و شەڕ قوربانی زۆر بوونەتەوە، لە چەند ھۆزێکەوە دروستبووە، لە ساڵی ١٨٢٧دا وڵاتی بەڕیتانیا دەستی گرت بەسەر زۆرینەی ناوچەکانی ئەفریقادا، پێش ئەوەی دەست بەسەر خاکی سۆماڵییەکاندا بگرێت چەندین ھۆز و تیرە ھەبوون لە باکوری سۆماڵ کە کولتوری سۆماڵیان تەنھا بە ھی خۆیان دەزانی و دژی سۆماڵییەکانی باشور بوون بەڵام دوای ئەوەی بەڕیتانیا دەستی گرت بەسەر ئەو ناوچانەدا دوو بەرە لە سۆماڵ دروست بوو ئەوانیش (سۆماڵی باکور، سۆماڵی باشور) دواتر کە بەڕیتانیا لە ١٩٤٦دا ئەفریقای بەجێھێشت مافی سەربەخۆبوونی دایەدەست ھەردوولا ھەر بۆیە لەوساڵەدا کۆماری سۆماڵیلاند و کۆماری سۆماڵ دروستبوو و سەربەخۆ بوون، بەڵام دوای چەندین ناکۆکی و شەڕ لەنێوان ھەردوولادا سۆماڵ سۆماڵیلاندی داگیرکرد بەڵام لە ساڵی ١٩٩٨دا بەنێوەندگیری نەتەوە یەکگرتووەکان و وڵاتی ئیتیۆپیا بەپێی پەیماننامەی کاردیف سۆماڵیلاند وەک ھەرێمێکی سەربە وڵاتی سۆماڵ دانی پێدانرا.

## تێبینییەکان


## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 


پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی عەرەبی ئاخێو
پۆل:وڵاتەکانی ئینگلیزی ئاخێو
پۆل:وڵاتەکانی ئەفریقا
پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی ئەفریقا
پۆل:وڵات و مەڵبەندەکانی سۆماڵی ئاخێو
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩١
پۆل:ئەو وڵاتانەی کە دانپێدانانیان پێنەدراوە یان دانپێدانانیان سنووردارە
مەریوان سەفادین

**مەریوان سەفادین** (لەدایکبووی ١٩٧٢ لە ھەڵەبجە، عێراق) گۆرانیبێژێکی کوردی خەڵکی ھەڵەبجەیە، کە بە ھەردوو زاری کوردیی ناوەندی و کوردیی باشووری گۆرانیی وتووە.

## سەرەتای ژیان
مەریوان سەفادین لە ساڵی ١٩٧٢ لە گوندی عەبابەیلێ لە شاری ھەڵەبجە لەدایک بووە و ھەتا ساڵی ١٩٨٨ و کاتی کیمیابارانەکەی ھەڵەبجە لەوێ ژیاوە؛ بە وتەی خۆی، برینداری کیمیابارانەکەشە، و بەھۆی کیمیابارانەکەوە ھەڵەبجەی بەرەو سلێمانی بەجێ ھێشتووە. ھەر بەھۆی کیمیابارانەکەوە نەیتوانیوە خوێندن تەواو بکات. لە ساڵی ١٩٩٦ کوردستانی بەرەو ئەورووپا بەجێ ھێشت بەجۆرێک ٢ ساڵ لە ئەڵمانیا و ١٠ ساڵ لە ئایسلەند ژیاوە. پاشان چووەتە سوید و زیاتر لە ١٠ ساڵە لەوێ دەژیت.

## پیشە
مەریوان لە ساڵی ١٩٩٣ لەڕێگەی بەھجەت یەحیاوە دەستی بە کاری ھونەری کردووە و ھەر لەو ساڵە یەکەم گۆرانیی خۆی بەناوی *ھەی باوە باوە* لە بەرنامەی کەشکۆڵ لە کەناڵی گەلی کوردستان بڵاو کردووەتەوە. تا ١٩٩٦ شەش بەرھەمی بەشێوەی تاک تۆمار کردووە. ھەروەھا مەریوان یەکێک بووە لە ئەندامانی تیپی مۆسیقای فۆلکلۆری کورد، کە چەندین کۆنسێرتی لەگەڵ تیپەکە لە ھەردوو شاری ھەولێر و سلێمانی کردووە. مەریوان تەنیا دوو ئەلبومی بەناوەکانی *دیە* لە ٢٠٠٢ و *جێژوان* لە ٢٠٠٦ بڵاو کردووتەوە. ئەمە جگە لەوەی کە چەندین گۆرانییشی بە شێوەی تاک بڵاو کردووەتەوە. لە چەندین ئاھەنگ و بۆنە لەدەرەوەی کوردستان کۆنسێرتی کردووە. مەریوان دوو-سێ گۆرانیی ھەورامیشی وتووەتەوە کە شیعرەکان ھی مەولەوی بوون. لە ساڵی ٢٠١٤ و بەرەبەری شەڕی پێشمەرگە و داعش مەقامێکی بۆ پێشمەرگە و کوردستان وت و بڵاو کردەوە، و لە ٢٠١٧ گۆرانییەکی بە زاری کەڵھوڕی بەناوی *بەو بەو* بڵاو کردەوە. لە ٢٠٢٠ کەمال محەممەد لەگەڵ مەریوان ڤدیۆکلیپێکیان بەناوی *ئافەرین* بڵاو کردەوە.

## دیسکۆگرافی

### ئەلبوومەکان

### تاکە گۆرانییەکان
* ئامۆزا گیان (کۆنسێرت)
* بۆ کوردستان (مەقام، ٢٠١٤)
* چەشنی دەریا (کۆنسێرت)

### کلیپەکان

### ئاوازدانان
مەریوان لە ٢٠١٩ ئاوازێکی بۆ گۆرانییەکی گۆرانیبێژ یەریڤان ھەڵەبجەیی بەناوی *یاران* داناوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 
* 
* مەریوان سەفادین لە دیزەر

پۆل:زیندووان
پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد
پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
پۆل:گۆرانیبێژانی کوردیی ناوەندی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢
ھاوپەیمانیی نەسر

**ھاوپەیمانیی نەسر (سەرکەوتن)** یان **ھاوپەیمانیی نەسری نیشتیمانی** ھاوپەیمانییەکی سیاسییە لەلایەن حەیدەر عەبادی یەکێک لە سەرۆک وەزیرەکانی پێشوی عێراق دامەزراوە و سەرۆکایەتی دەکرێت. بارەگای سەرەکی لە بەغدا پایتەختی عێراقە لە چەند ڕێکخراوێکی سیاسی و کەسایەتی پێک دێت بەشداری لە ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە ساڵی ٢٠١٨ کرد توانی لەو ھەڵبژاردنە ٤٢ کورسی پەرلەمان بەدەست بھێنێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:حیزبەکانی عێراق
کڕاکۆف

وێنۆک|ناوەندی شاری کڕاکۆ
**کڕاکۆف** () یان **کراکۆو** گەورەترین و کۆنترین شاری پۆڵەندایە، یەکێکە لە ٥٠ شارە گەورەکانی جیھان، لەڕووی پیشەسازی و کشتوکاڵییەوە بە یەکەمین شاری پۆڵەندا دادەنرێت.

## مێژوو
شاری کڕاکۆف پێشتر ناوی سڕاکوڤیا یان سیلینکی بووە. وشەیەکی ڕۆمانی-ئیتاڵییە بە مانای ئەژدیھای سیلینکی دێت، سەدەی ١٠ تاوەکوو ١٥ بە شارستانییەتی ئاڵتوونی کڕاکۆف دادەنرێت.
## ئەمانەش ببینە
* کاتنامەی کڕاکۆف

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە پۆڵەندا
پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
پۆل:کڕاکۆف
پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان
تاتارستان

وێنۆک|ئاڵای فەرمی تاتارستان
**تاتارستان** یان **تەرستان** (بە تاتاری: Татарстан Республикасы) بە فەرمی **کۆماری تاتارستان** کۆمارێکی ژێردەستەی وڵاتی ڕوسیایە، لەبەشی ڕوسیای ئەوروپی، پایتەختەکەی شاری کازانە ژمارەی دانیشتووانی بەپێی مەزەندەی ساڵی ٢٠١٨ نزیکی ٣٫٨٩٤٫٤٨٨کەسە ھەشتەمین ھەرێمی ڕوسیایە، زمانی فەرمی تاتارییە لەھەندێک شوێن ڕوسیش بەکاردەھێنرێت لەگەڵ ٧ ھەرێمی دیکەدا ھاوسنورە، چەندەھا ڕووبار بەنێو تاتارستاندا تێدەپەڕن گرنگترینیان:
# ڕووباری ئازێڤکا
# ڕووباری بێلایا
# ڕووباری کاما
# ڕووباری کازانکا

زۆرینەی خەڵکی تاتارستان سوننی شافعین (موسوڵمانن)، وەھەروەھا چەندەھا گروپی نەتەوەیی لەتاتارستاندا ھەڵکەوتوون لەوانە:
# تشوڤاشی
# ئەدمورتۆن
# مۆردفیۆنەکان
# باشکیرەکان

## چاند و زمان
زمانی تاتاری لە ڕوسی و فارسی سەرچاوەی گرتووە، و کولتوری تاتارییەکان زیاتر لە کولتوری ڕۆژئاوایییەکان دەچێت، تاتارییەکان خاوەن ڤێستیڤاڵ و ئاھەنگی تایبەت بە خۆیانن.

## جوگرافیا
وێنۆک|نەخشەی تاتارستان
وێنۆک|شوێنی تاتارستان لە ڕوسیادا (سوور)

## تێبینییەکان

## سەرچاوەکان
* https://en.wikipedia.org/wiki/Tatarstan
* https://web.archive.org/web/20200618092526/https://tatarstan.ru/eng/
* https://www.britannica.com/place/Tatarstan

## بەستەرە دەرەکییەکان


پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٠
ھەییەی تەحریر شام

**ھەییەی تەحریر شام** (، بە کورتی HTS) یان **ھەتەشە** (بە لاتینی: HTŞ)، گرووپێکی سەلەفیی ئیسلامییە لە شام و لە ژێر فەرمانی حکومەتی ڕزگارکردنی سووریادایە. ئەم گرووپە چالاکییەکانی لە سووریا و لوبنان ئەنجام دەدات و بەشداریی لە شەڕی ناوخۆییی سووریادا کردووە.

زۆربەی ئۆپەراسیۆنەکانی لەگەڵ گرووپی ئەنسارولئیسلامدا ئەنجام دەدات و بە یەکێک لە ھاوپەیمانەکانی سەربازانی قەوقاز دادەنرێت. بنکەی سەرەکیی گرووپەکە لە شاری ئیدلیبی سووریادایە. محەممەد جولانی سەرکردایەتیی ئەم گرووپە دەکات.

## مێژوو
لە ساڵی ١٦–٢٠١٥ لە گرووپی چەکداری ئەحراری شام لەسەر دەستی جابر شێخ جیابووەوە و یاخیبوونی خۆیان ڕاگەیاند، گرنگترین شەڕ و ئۆپەراسیۆنەکانی گروپی چەکداری ھەییەی تەحریری شام:
# ئۆپەراسیۆنی تورکیا بۆ سەر شاری ئیدلب
# شەڕی بەرگری دەرعا
# ئۆپەراسیۆنی یاخیبوانی ڕۆژئاوای سوریا
# شەڕی نەھێشتنی کافران
# ھێرشی قابوون
# دەرکردنی یاخیبوان

## تێبینییەکان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:تیرۆریزمی ئیسلامی
پۆل:ئەو ڕێکخراوانەی کە لەلایەن ئەمریکاوە بەتیرۆریست دەستنیشانکراون
پۆل:گرووپە یاخییەکان کە چالاکانە ناوچەکان کۆنتڕۆڵ دەکەن
پۆل:گرووپە ئیسلامییەکان
پۆل:ڕێکخراوە جیھادییەکان
پۆل:ئەو ڕێکخراوانەی کە دژی مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینەن

پۆل:ھەییەی تەحریر شام
جامی شا فەھد ١٩٩٢

**جامی شا فەھد ١٩٩٢** یاخود جامی کیشوەرەکان ١٩٩٢، پاڵاوانییەتییەکی تۆپی پێی نێودەوڵەتی بوو ساڵی ١٩٩٢ لە شاری ڕیازی وڵاتی سعودیە بەڕێوەچوو. بە یەکەم پاڵاوانییەتی جامی کیشوەرەکانی فیفا دادەنرێت. بە بەشداری چوار ھەڵبژاردە یارییەکانی دەستی پێکرد و لە کۆتایدا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین نازناوەکەی بەدەست ھێنا.

## وڵاتانی بەشداربوو
وێنۆک|300x300پیکسڵ|1992 King Fahd Cup participating teams

*

## ئەنجامی یارییەکان

### قۆناغی پێش کۆتاییی

### یاری پلەی سێیەم

### کۆتاییی

## سەرچاوەکان

* Argentina get the ball rolling 
* 

پۆل:جامی کیشوەرەکان
جان ئیڤ لۆدریان

وێنۆک|جان ئیف لۆدریان

**جان ئیڤ لۆدریان** (؛ لەدایکبووی ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٤٧ لە لۆریان) سیاسییەکی فەڕەنسییە. ئەندامە لە پارتی سۆشیالستی (فەڕەنسا). ھەروەھا سەرۆکی ناوچەی لۆردیان بوە لە نێوانی ساڵانی ١٩٨١–١٩٩٨، ھەروەھا سەرۆکی دانوستانکاری ھەرێمی لیبرۆتانی بوە لە نێوانی ٢٠٠٤–٢٠١٢، ھەروەھا لە ١٧ی ئایاری ٢٠١٧ دیاریکرا بە وەزیری دەرەوەی فەرەنسا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧
پۆل:زیندووان
پۆل:دیبلۆماتکارە فەڕەنسیەکانی سەدەی ٢١ەم
کۆماری گەلی دۆنێتسک

**دۆنێتسک** یان **دۆنیتسک** () دەوڵەتێکی بەناو سەر بە وڵاتی ئوکراینایە و بە کردار لە ژێردەستی ڕوسیادایە بەفەرمی لە ساڵی ٢٠١٧دا ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی کرد و سەرکەوتو بوو لەلایەن زۆرینەی وڵاتانی جیھان پشگیری لێکرا بەتایبەت ڕووسیا کە پەیوەندییەکی زۆر باشی لەگەڵ کۆماری دۆنێتسکدا ھەیە وەبانگەشەی ئەوەی دەکرد کە ئەگەر ئوکراینا دژی ئەم بڕیارە بوەستێتەوە ئەوا ئێمەش دژی ئوکراینا دەوەستینەوە، وە ئوکراینا دژی ئەم بڕیارە وەستایەوە، دۆنێتسک سەربەخۆ بوو لە ٤ی تەممووزی ٢٠١٤، بەڵام بەفەرمی نا، تا لە ٥/١٢ی ھەمان ساڵدا بەفەرمی بووە دەوڵەتێکی کۆماری و ڕووسیا و ئوکراینا بە چاودێریکەری ئەم حکومەتە دانران و پەیمانێک واژوو کرا لە‌نێوانیان.

## سیاسەت و مێژوو
لەساڵی ١٩٢٢وە کۆماری گەلی لوهانسک و کۆماری گەلی دۆنیتسک پێکەوە زۆر لە دژی ئوکراینا وەستاونەتەوە و پێکەوە هێزیان بەکارهێناوە بۆ لێدان لە ئوکراینا بەڵام سوپای ئوکراینا لەوە بەهێزتر و خاوەن چەکی بەهێز تر و پێشکەوتوترە لەو وڵاتە نافەرمیانەی کە لەناوچەکەدان، ئەو کۆمارانەی کە هێشتا لەژێردەستی ئوکراینادان وەک:(کۆماری گەلی لوهانسک، کریمیا، ئۆدێسا، زاکارپاتا) کە نەبوونەتە وڵاتی سەربەخۆ، بەڵام وڵاتی ڕوسیا پاڵپشتی چەک و موشەکی پێشکەوتوو و دارایی ئەم هەرێمانە دەکات بۆ ئەوەی دژی ئوکراینا بوەستنەوە و لەپێناو مانەوەی خۆی لە ناوچەکەدا و دەستبگرێت بەسەر باکوری دەریای ڕەش و ئەو ناوچەکێشەلەسەرانەی کە لەسنوری ئوکراینادان.

## سەرچاوەکان

* https://dan-news.info/en/category/russia-en 

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 

پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٢٠١٤
پۆل:گرووپە یاخییەکان کە چالاکانە ناوچەکان کۆنتڕۆڵ دەکەن
پۆل:کۆمارەکان
پۆل:وڵاتەکانی ئەورووپا
پۆل:ئەورووپای ڕۆژھەڵات
پۆل:مێژووی ئوکراینا
فەلسەفەی پێشسوقراتی

**فەلسەفەی پێشسوقراتی** فەلسەفەی یۆنانی کۆنە بەر لە سوقرات، وە ھەروەھا قوتابخانەگەلی ھاوسەردەمی سوقرات کە لە ژێر کاریگەریی ئەودا نەبوون. لە ئەورووپای کۆندا فەیلەسووفەکانی پێش سوقراتیان بە فەیلەسووفی فیزیکی یان سروشتی ناو دەبرد. پرس و کۆڵینەوەکانیان سروشت و کۆمەڵگا و ئەخلاق و دینی لەبەر دەگرت و، ھەوڵیان ئەوە بوو بنەڕەتی ڕوونکردنەوەکانیان لەسەر پرەنسیپگەلی سروشتییەوە بێ، نەک کردەوەی خواکان. بۆ ئەوان جیھان کۆسمۆس بوو، واتە شتێکی ڕێکوپێک کە لە ڕێگای لێپرسینەوەی ئاقڵانەوە شیاوی تێگەیشتنە.

فەلسەفەی پێشسوقراتی لە سەدەی شەشەمی پێش زایین و بە ھۆی سێ کەس لە خەڵکی شاری میلیتۆسەوە وەدی ھات: تالیس و ئاناکسیماندرۆس و ئاناکسیمینیس. ھەر سێی ئەمانە ئەیانویست ئارخێی جیھان دەسنیشان بکەن، یانی ئەو ماکە سەرەتایییە کە ھەموو شتەکانی تری لێ دروست بووە. ئەو ئارخێیە بە لای تالیسەوە ئاو و بە لای ئاناکسیماندرۆسەوە ئاپەیرۆن ( بێدوایی) و بە لای ئاناکسیمینیسەوە ھەوا بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:فەلسەفە
پۆل:فەلسەفەی پێشسوقراتی
پوورایشۆکە

وێنۆک|وێنەی کرمۆکەکەی پوورایش
وێنۆک|چاڵی پوورایشۆکە کە بۆ گرتنی مێروولە و دەعبای تر بەکاری دەھێنێت.
وێنۆک|پوورایشۆکە لە کاتی پێگەیشتندا
**پوورایشۆکە**، **پوورایش**، **پیرایشۆکە** یا **پیرێژنۆکە** () جۆرە مێروویەکە کە کرمۆکەکەی () بەناوبانگە لەبەر ڕەفتارەکەی لە کاتی ڕاوکردندا. بە ئەو چاڵ و کونەی وا لە زەویدا هەڵیدەکوڵێک ئەڵێن تسە گورگانە. کرمۆکەی ئەم مێرووە کونێک لە زەویدا ھەڵدەکۆڵێت و لە بنکییەوە دەوەستێت ھەتا مێروولە و دەعبای بچووکی تێ بکەوێت و بیانخوات. جۆرە پێگەیشتووەکەی ئەم مێرووە، کە باڵی ھەیە، زۆر ناسراو نییە لەبەر تەمەنە کورتەکەی و بڕێک جار لەگەڵ پووشبەقنگە تێک دەچێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:مێرووەکان
توت عنخ ئاموون

وێنۆک
**توت عنخ ئاموون** یەکیک لە ئەندامانی بنەماڵەی فیرعەونەکانی میسر لە نێوان ساڵانی ١٣٣٤پ.ز بۆ ١٣٢٥ پ.ز فەرمانڕەوایەتیی کردووە. کوڕی ئەخناتوونە و بە بەناوبانگترین فیرعەون دادەنرێت. لە تەمەنی گەنجی دەمرێت و لە دۆڵی پاشاکان بە خاک سپێردرا.

ساڵی ١٩٢٢ لەلایەن زانای دێرینەناسی بەریتانی ھاوارد کارتەر، مەزارگاکەی دەدۆزرێتەوە دوای گەڕان و پشکنینێکی زۆر لە دۆزینەوەی ئەم مەزارگایە بە ڕوداوێکی مێژوویی دادەنرێت و دەنگدانەوەیەکی جیھانی لێکەوتەوە.
وێنۆک|ھاوارد کارتەر لەکاتی لێکۆڵینەوە و پشکنین لە جەستەیی مۆمیاکراوی تووت عنخ ئاموون

## سەرچاوەکان
* Tutankhamun | King Tut
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
کوردناسی

**کوردناسی**، **خوێندنەوەی کوردەکان** یان **کوردۆلۆجی** () ڕشتەیەکی زانستگایییە کە لەسەری کورد کۆوە بووە و خۆی بریتی لە چەند ڕشتەیی دیکەیە وەکوو چاند، مێژوو، زمانناسی و ھتد.. کوردەکان.

لێکۆڵینەوە لە کوردناسی دەگەڕێتەوە بۆ کۆتایییەکانی سەدەی ١٩ەھەم، لەوکاتەدا لە بەشێ لە زانکۆکانی ئەورووپا لەپاڵ بابەتی ڕۆژھەڵاتناسی و ئێرانناسی دەخوێندرا و لێکۆڵینەوەی لەسەر دەکرا.

## وشەی کوردناسی
لە ساڵی ١٩١٣، بۆیەکەمینجار وشەی کوردۆلۆجیا لەلایەن عەبدوڵڵا جەودەت بەکارھات، ئەمەش لە لاپەڕەی ٨ی ژمارە ٢ بوو لە گۆڤاری ڕۆژی کورد.

## سەرچاوەکان

کوردناسی
پۆل:چاندی کوردی
پۆل:زمانی کوردی
جامی کیشوەرەکانی فیفای ١٩٩٧

**جامی کیشوەرەکانی فیفای ١٩٩٧** سێیەم پاڵاوانییەتی ئەم جامە بوو وڵاتی سعودییە میوانداری کرد بە بەشداری ھەشت ھەڵبژاردەی تۆپی پێی لە نێوان ١٢ی کانوونی یەکەم بۆ ٢١کانوونی یەکەمی ١٩٩٧یارییەکانی بەرێوەچوون تێیدا ھەڵبژاردەی بەڕازیل بۆ یەکەم جار بووە پاڵاوانی ئەم پێشبڕکێیە و نازناوەکەی بەدەست ھێنا.

## ھەڵبژاردە بەشداربوەکان
* ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سعودیە وڵاتی میواندار و پاڵاوانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا ١٩٩٧
* ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل پاڵاوانی جامی جیھانی (مۆندیال) ١٩٩٤
* ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوروگوای پاڵاوانی جامی کوپا ئەمریکا ١٩٩٥
* ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەفریقای باشوور پاڵاوانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقا ١٩٩٦
* ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوسترالیا پاڵاوانی جامی ئۆقیانوسیا ١٩٩٦
* ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆماری چیک بەشداربووی یاری کۆتایی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ١٩٩٦
* ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک پاڵاوانی جامی زێرین (کۆنکاکاف) ١٩٩٦
* ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیمارات بەشداربووی یاری کۆتایی جامی نەتەوەکانی ئاسیا ١٩٩٦

## گروپەکان
لەم پاڵاوانییەتییە ھەڵبژاردە بەشداربووەکان دابەشی سەر دوو کۆمەڵە کران
* کۆمەڵەی یەکەم (، ، ، )
* کۆمەڵەی دووەم (، ، ، )

### ئەنجامی یارییەکان
**ئەنجامی یارییەکانی کۆمەڵەی یەکەم**
* سعودییە (٠–٣) بەڕازیل
* مەکسیک(١–٣) ئوسترالیا
* سعودیە (٠–٥) مەکسیک
* بەڕازیل (٠–٠) ئوسترالیا
* سعودیە (١–٠) ئوسترالیا
* بەڕازیل (٣–٢) مەکسیک

**ئەنجامی یارییەکانی کۆمەڵەی دووەم**
* ئیمارات (٠–٢) ئۆرگوای
* ئەفریقای باشوور(٢–٢) کۆماری چیک
* ئیمارات (١–٠) ئەفریقای باشوور
* کۆماری چیک (١–٢) ئوروگوای
* ئیمارات (١–٦) کۆماری چیک
* ئوروگوای (٤–٣) ئەفریقای باشوور

**یارییەکانی پێش کۆتایی**
* بەڕازیل(٢–٠) کۆماری چیک
* ئۆرگوای (٠–١) ئوسترالیا

**یاری دیاری کردنی پلەی سێیەم**
* کۆماری چیک (١–٠) ئۆرگوای

**یاری کۆتایی**
* (٠–٦)

## ئەمانەش ببینە
* جامی کیشوەرەکان
* جامی ئەمیر فەھید ١٩٩٢

## سەرچاوەکان
* FIFA Confederations Cup 1997 Saudi Arabia
*FIFA Confederations Cup Saudi Arabia 1997 
*FIFA Confederations Cup 1997

پۆل:جامی کیشوەرەکان
ڤێنەم (فیلمی ٢٠١٨)

**ڤێنەم** () فیلمێکی سووپەرھێرۆیی ئەمریکییە لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ دا کۆمپانیای کۆلومبیا پیکچەرز بەرھەمی ھێناوە ڕۆبن فلیشەر کاری دەرھێنانی بۆ فیلمەکە کردووە، ھەریەکە لە تۆم ھاردی، میشێل ویلیامز، ڕیز ئەحمەد، سکۆت ھیز، ڕێد سکۆت و جێنی سلێت ڕۆڵی سەرەکییان لە فیلمەکەدا بینیوە.

## چیرۆک
چیرۆکی فیلمەکە لەسەر ئێدی بڕۆک (ڤێنەم) کە کاری ڕۆژنامەسی دەکرد، بە مانایەکی تر کە دەکەوتە دوای ئەو کەسانەی کە کەس بەدوایاندا ناڕوات، ڤێنوم یەکێکە لە نادیارتریین و خراپترین کەسەکان لە (ماڕڤیل) ھەروەھا دوژمنی پیاوی جانجاڵۆکەیە (سپایدەرمان). ئێدی کەسێکی زۆر ئاسای بوو، تا ئەو کاتەی بە دوای سەرۆکی کۆمپانیای زانست کەوت، بۆ لێکۆڵینەوە بەس سەری نەگرت، بەڵام لە ھەمان ڕۆژدا ژنێکی دیت، کە لە ھەمان کۆمپانیا ئیش دەکات، بۆ ئەوەی زانیارییەکان بەدەست بھێنێت لەگەڵ ژنەکە قسەی دەکرد، سەبارەت بە کۆمپانیاکە و ژنەکە پێی وت، کە کۆمپانیاکە شتی نوێیان دۆزیوەتەوە، بە ناوی (سمپیۆت) و کۆمپانیاکە تاقیکردنەوەی خراپ دەکات، بە تێکەڵکردنی مرۆڤ و سمپیۆت. دواتر ئێدی بڕیاریدا کە یارمەتی بدات، و بە شەو بچێتە ناو کۆمپانیاکە بۆ ئەوەی نھێنی کۆمپانیاکە ئاشکرا بکات، کە بووە شەو بە یارمەتی ژنەکە توانی بە دزییەوە بچێتە ناو کۆمپانیاکە، لە کاتی وێنەگرتنی کۆمەڵە شتێکی ناو کۆمپانیاکە یەکێک لە مرۆڤەکان پەلەماری ئێدی دا، کە ئەو مرۆڤە بەکارھاتبوو لە تاقیکردنەوەکە بە تێکەڵکردنی مرۆڤ و سمپیۆت، دواتر سمپیۆتی ناو بۆناو لەشی ئێدی چوو، و چەند پاسەوانێک گوێبیستی ھاوار بوون، بەپەلە کەوتنە دوای ئێدی ھەرچۆنێک بێت ئێدی بە یارمەتی سمپیۆنەکە توانی خۆی لە پاسەوانەکان ڕزگار بکات.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 
* 

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمە ئەهریمەنەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سووپەرهێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فلیمی ئەهریمەنی ئەمریکی
پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی
پۆل:فیلمە درۆنەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی
پۆل:فیلمە بەرهەمهێنراوەکانی ئاڤی ئاراد
پۆل:فیلمە دەرهێنراوەکانی مات تۆڵماچ
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون
پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان کە لە ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی ئاڤی ئاراد
پۆل:فیلمە سووپەرھێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فلیمی ئەھریمەنی ئەمریکی
پۆل:فیلمە دەرھێنراوەکانی مات تۆڵماچ
پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن
پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس
پۆل:فیلمە ئەھریمەنە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان کە لە سان فرانسیسکۆ داندراون
پۆل:فیلمەکان لەگەڵ سیناریۆی سکۆت ڕۆزنبێرگ
پۆل:تاقیکردنەوەی مرۆڤ لە خەیاڵدا
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە گەورەپاڵەوانەکان
خاڵبەندی

**خاڵبەندی** ئەو نیشانانەن کە لە پێوەندیی نووسراویدا خوێندنەوەی ڕستەکان بێ ھەڵە و ئاسان دەکەن، کورت و درێژی و شوێنی گت و وچان لە ڕستەدا دەستنیشان دەکەن. وا دەکەن کە ڕستەکان بە شێوەی پرسیاری یان سەرسوڕمان یان دەربڕینێکی سادە بێنە بەر گوێ. بەشێکی زۆری ڕێساکانی خاڵبەندی نێونەتەوەیین و یاساکانیان چونیەک و گشتگیرن. بەشێکیان لە ئەلفبێیەکەوە بۆ ئەلفبێیەکی تر بواری بەکارھێنانیان دەگۆڕێت. نیشانەکانی خاڵبەندی دەق لە ڕووی سینتاکس و واتاوە دابەش دەکەن. ھەر دەقێک کە خاڵبەندی تێیدا ڕەچاو نەکرابێت، دەبێتە ھۆی ئەوەی کە خوێنەر سەری لێ بشێوێت و لە نووسراوەکە بەھەڵە تێ بگات.

## سەرچاوەکان
ناوەندی فڕینی بۆشایی گۆدارد

وێنۆک| دیمەنی کەشێکی ئارامی ناوەندی فڕینی بۆشایی گۆدارد

**ناوەندی فڕینی بۆشایی گۆدارد** (، کورت دەکرێتەوە بۆ GSFC) ناوەندێکی تاقیگەی سەر بە دەزگای ناسایە. شوێنەکەی دەکەوێتە دووری ١٠٫٥ کیلۆمەتر لە دووری شاری واشنتۆن لە گرینبێڵت، ماریلاند، لە ویلایەتە یەکگرتوەکان، ئەو ناوەندە دروستکرا لە ڕێکەوتی ١ی ئازاری ١٩٥٩ کە یەکەمین ناوەندی فڕین بوو سەر بە دەزگای ناسا، بە بەردەوامی بە نێزیکەیی ١٠ ھەزار کارمەند لەو ناوەندە کار دەکەن، یەکەکە لە ناوەندە گرنگەکانی دەزگای ناسا، وەک ڕێزێک ناوەندەکە بە ناوی کەشتیوانی بۆشایی ئەمریکی (ڕۆبێرت ئاتش. گۆدارد) کرایە.

ناوەندەی گۆدارد گەورەترین ڕێکخراوی ھاوبەشی نێوان زانایان و ئەندازیارانە لە سەرتاسەری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کە تایبەتە بە ئەنجامدانی لێکۆڵینەوە لە زانستی زەوی و کۆمەڵەی خۆر و گەردوون و بەشەک لە کردارە چاودێرییەکانی گەردوون، ھەروەھا ناوەندی گۆدارد تاقیگەیەکی تایبەتیشە بە پەرەپێدان و دروستکردنی بەشەک لە کەشتییە ئاسمانییە بێ سەرنشینەکان ھەروەھا ناوەندێکی ئیشپێکردنی ئامێرەکانیشە لە دوورەوە، زانای ناوەندەی گۆدارد (جۆن سی. ماسر) تانی خەڵاتی نۆبڵی فیزیا وەربگرێ لە ساڵی ٢٠٠٦ لە کارکردنی لەسەر کەشتی ئاسمانی (Wilkinson Microwave Anisotropy Probe) کە تێیدا تانی پشتێنەی وردەشەپۆلی گەردوونی ئاشکرا بکا.
وێنۆک|ژووری تۆڕی (STDN) کە تایبەتە بە پەیوەندی کەشتی ئاسمانی دوور و بێ سەرنشینن و ئەو کەشتیانەی بە سەرنشینن

## کارە دیارەکان
ئەو ناوەندە ھەتا ئێستا چەندین لێکۆڵینەوە کەشتی ئاسمانی و تەلیسکۆبی تایبەتی دروستکردووە و بەڕێوەی بردووە یاخوود ھەتا ئێستا ھەندەک لە کەشتی ئاسمانی و تەلیسکۆب ھەیە بەڕێوەی دەبا ئەوانیش وەک:
* تەلیسکۆبی ھابڵ
* بەرنامەی ئێکسپلۆرێز
* بەرنامەی دیسکەڤەری
* سیستەمی چاودێری زەوی
* ڕوانەی ئەنتیگراڵ
* کەشتی ئاسمانی ماڤین
* کەشتی ئاسمانی ئۆزیریس
* ڕوانگەی سۆھۆ
* ڕوانگەی سویفت و فێرمی
* مانگی دەستکردی ڕوسات

## سەرچاوەکان
* 
* ھەواڵیەکانی ناوەندی گۆدارد

پۆل:گەردوون
پۆل:دەزگاکانی بۆشایی
پۆل:ناوەندەی بۆشایی
پەیمانگای تەکنیکیی زاخۆ

**پەیمانگای تەکنیکیی زاخۆ** پەیمانگای حکوومییە کە لەلایەن حکوومەتی ھەرێمی کوردستانەوە بەڕێوە دەچێت. پەیمانگاکە دەکەوێتە شارۆچکەی زاخۆ لە پارێزگای دھۆک لە باشووری کوردستان.

## ساڵی خوێندن ٢٠٢٢–٢٠٢١
**بەشەکانی خوێندن بۆ ئەم ساڵە پێکھاتووە لە :**
* نەخوشەڤانی (پەرستاری)
* تەکنەلۆجیای تاقیگەی نوژداری
* تەکنەلۆجیای زانیاری
* پتڕۆڵ
* کارگێڕی کار
* چاندنی پاراستی

## مێژوو
پەیمانگای تەکنیکیی زاخۆ لە ساڵی ٢٠٠٢ دامەزراوە. سەرەتا دوو بەشی ھەبوو، بەڵام ئێستا زیاتر لە ١٠ بەش لەخۆی دەگرێت لەوانەش:
* پەتروڵ
* تەکنۆلۆژیای زانیاری
* چاندنی پاراستی
* ڕووپێوان
* ژمێریاری
* ساردکردنەوە و ھەواسازی
* شیکاری نەخوشییەکان
* کارگێڕیی بانک
* کارگێڕیی نەخۆشخانە
* کارەبا
* نەخۆشەوانی

## ئەمانەش ببینە
* پەیمانگای تەکنیکیی ئامێدی

## سەرچاوەکان
* وێبگەی فەرمیی زانکۆی پۆلیتەکنیکی دھۆک - پەیمانگای تەکنیکیی زاخۆ
کونەفلوسە

**کونەفلوسە** یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی سکتان لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق.. گوندێکە لە ناوچەی خۆشناوەتی کە دانیشتووانەکەی لە ھۆزی خۆشناون. لە باشوورەوە گوندی کاموسەک، لە باکوورەوە گوندی چێوەی سەروو، لە ڕۆژئاوا گوندەکانی ھیران و فریز دراوسێی گوندەکەن.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان
پۆل:کۆیە
مەستیزادە عەبدولمەجید

مەستیزادە عەبدولمەجید
عەبدولمەجید بەرقی كوڕی ڕەسوول مەستی لە بەگەكانی كوردە و لە سولالەی چوتانلی یە. ساڵی 1289ی كۆچی، بەرامبەر 1872-1873ی میلادی لە ویلایەتی موسڵ لەدایك بووە. لە مەكتەبی ڕوشدییەی سلێمانی خوێندوویەتی و دەرسەكانی تەواو كردووە بەڵام نەیتوانیوە بڕوانامە وەربگرێ. لە ویلایەتی موسڵ لە مەكتەبی دۆمینیكان و فڕەنسییەكان خوێندوویەتی و عەرەبی، فارسی، توركی و فڕەنسی بە قسەكردن و نووسین و زمانی كوردیشی بەقسەكردن زانیوە. لە ساڵی 1305ی ڕۆمی چۆتە مەكتەبی فنوونی مولكییە و تا پۆلی سێ بەردەوام بووە و دواتر وازی هێناوە. وتاری لە ڕۆژنامەی موسلیمی شاری بۆمبای هیندستان بڵاوبۆتەوە. لە 21ی شەووالی ساڵی 1317ی كۆچی كە دەكاتە بەرامبەر 22/2/1900 بە ڕۆژانەی 20 قڕووش لە دیاربەكر بۆتە فەرمانبەر. دواتر بە مووچەی 1125 قڕووش لە ویلایەتی وان، لە سەنجاقی هەكاری لە بەڕێوەبەرایەتی تەحریرات دامەزراوە. لە 17/9/1907 لە دیاربەكر دەستی لە كار هەڵگرتووە و ڕۆژی 5ی ڕەمەزانی هەمان ساڵ لە هەكاری دەست بەكار بووە. هەر لەبەر لێهاتوویی و خزمەتە باشەكانی لە كاری فەرمانبەریدا، لە هەر یەكە لە ئەنجومەنی ویلایەتی دیاربەكر و ئەنجومەنی سەنجاقی هەكاری سوپاس و پێزانینی بۆ نێردراوە. لەبەر شارەزابوونی لە كاروباری سیاسیدا، حكومەتی مەشرووتییەی عوسمانی بە گونجاوی زانیوە ناوبراو لە شارەكانی خوی و سەلماس بكاتە فەرمانبەری شابەندەر لە وەزارەتی دەرەوە. هەندێ لە بۆچوونەكانی بۆتە جێی ڕەخنەی عوسمانییەكان، بە گوێرەی بەڵگەنامەكان چەند بەرهەمێكی نووسیوە، بەڵام تا ئێستا هیچیان دیار نین و ناوبراو لە دوای خانەنشینبوونیشی لەبەر لێهاتوویی لە كارەكانیدا، ڕەزامەندی درا لە سنجاقی سینۆپ لە 24ی تەمموزی ساڵی 1329ی ڕۆمی لە ویلایەتی قەستەموونی دەست بەكاربێتەوە. تا ساڵی 1918ش لە ژیاندا بووە و ناشزانرێ كەی و لە كوێ وەفاتی كردووە (DH.SAİDd.00171
سەرچاوە: مەستیزادە عەبدولمەجید بەرقی، هێمن عومەر خۆشناو، گۆڤاری خاڵ
خدێوی عەباس

خدێوی عەبباس حلمی (١٨٧٤–١٩٤٤ز) کوڕی تۆفیق کوڕی ئیسماعیلە، لە قاھیرە لەدایک بووە و لە سویسرا کۆچی دوایی کردووە. بە خدێوی عەبباس حیلمی دووەم بەناوبانگ بووە. خدێوی میسر و شەشەمین حاکمی بنەماڵەی محەممەد عەلی پاشا بووە. لە نێوان ساڵانی (١٨٩٢–١٩١٤) حاکمی میسر بووە و نازناوی شێخ بووە. دواتر چووەتە ئەستەنبوڵ و پاشان لە ئەورووپا سەری نایەوە. (السید، ١٩٩٠: ١٨٦)
ئەحمەد فائیز بەرزنجی

ئەحمەد فائیز کوڕی سەید مەحموود کوڕی سەید ئەحمەد کوڕی سەید عەبدولسەمەدی کوڕی سەید حەسەنی گڵەزەردەیە، ئەویش نەوەی شێخ عیسایە کە باپیرە گەورەی سەیدەکانی بەرزەنجەیە. ساڵی ١٢٥٨/ ١٨٤٢ لەدایک بووە. قورئان و چەند کتێبێکی فارسی و تەسریفی زەنجانی لای باوکی خوێندووە. دواتر لای مەلا غائیب ئەفەندی خوێندوویەتی، پاشان بۆ خوێندن چووەتە لای مەلا سەید مستەفای بەرزنجی، دواتر لای مەلا ئەحمەدی نۆدشەیی و پاشان لای مەلا ئەحمەد ئەفەندی پیرحەسەنی چاو مار خوێندوویەتی. ساڵی ١٢٧٧ بووەتە مودەڕیسی مزگەوتی نۆدشەی سلێمانی. سالی ١٢٩٤ بووەتە قازیی قەرەداغ. لە ساڵی ١٢٩٧ بووەتە نائیب لە دەوروبەری بەغدا. لە ساڵی ١٣٠٠ بووەتە نائیبی بەسرە. لە ١٣٠٣ بووەتە نائیبی موسڵ و پاشان کراوەتە ئەندامی کۆڕی گەورەی زانیاری لە ئەستەنبوڵ. نزیکەی بیست کتێبی نووسیوە. زیاتر بە کتێبی (کنز اللسن) بەناوبانگە کە چەند ھونەرکارییەکی سەیری بە چەند زمانێکی جیاواز تێدایە. ساڵی ١٩١٨ لە ئەستەنبوڵ کۆچی دوایی کردووە. (بەحرکەیی، ٢٠١٠: ١٣٧))

## سەرچاوەکان


پۆل:نووسەرانی کورد
پۆل:موسڵمانانی کورد
مەلای خەتێ

**مەلای خەتێ** ناوی مەلا محەممەد کوڕی مەلا ئەحمەد کوڕی عەبدولڕەحمان کوڕی ئیسماعیل کوڕی شێخ سلێمانە، لە ساڵی ١٧٨٥ لە گوندی خەتێی خۆشناوەتی لەدایکبووە. بە محەممەد ئەفەندی یان محەممەد خەتێ ئەفەندی ناسراوە، لای زانایانی ناوچەی  ڕەواندز خوێندوویەتی، لە لای مەلا عەبدولڕەحمانی ڕۆژبەیانی ئیجازەی عیلمیی وەرگرتووە. دەچێتە بەغدا و نێوانی لەگەڵ داوود پادشا خۆش بووە. لە ساڵی ١٨١٥ محەمەد پاشای ڕەواندز دەیکاتە موفتی گشتی ھەموو ناوچەی سۆران و ڕاوێژکاری ئایینیی خۆی. چەند دانراوێکی ھەیە. لە ساڵی ١٨٦٠ کۆچی دواییی کردووە و لە گۆڕستانی گەردەگەرد ئەسپاردەی خاک کراوە. حوسێن حوزنی موکریانی ئەوەی بڵاوکردەوە کە مەلای خەتێ بووەتە ھۆکاری ھەڵوەشاندنەوەی میرنشینی کوردی، بە فەتوا دانێک کە ئەوەی دژی خەلافەتی عوسمانی شەڕ بکات کافرە و ژنەکەی چیتر بۆی حەڵاڵ نییە، چەند مێژوونووس و سەرچاوەی تریش پشتگیری لەو باوەڕە دەکەن. مەسعوود محەممەد و چەند تویژەرێکی دیکە وەڵامیان داوەتەوە کە ئەو لە زانایەکی گەورە بترازێ ھیچ ڕۆڵێکی سیاسیی نەبووە. 

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان
## سەرچاوەکان
چیای ھەورێ

چیایەکی گەورە و بڵندە، دەکەوێتە باکووری گوندی کونەفلوسە و باشووری گوندی چیوە لە خۆشناوەتیدا.

## سەرچاوەکان
خارەباس

ناوچەیەكە و كانییەكی سازگاری لێیە، دەكەوێتە باشووری چیای هەورێ و لە چوارچێوەی گوندی كونەفلوسە دایە
فەقێ قادری ھەمەوەند

**فەقێ قادری ھەمەوەند** شاعیرێکی کوردە، شیعرەکانی بە زاری گۆرانی نووسیون، دیوانێکی لەپاش بەجێماوە بەناوی کۆمەڵە شیعری فەقێ قادری ھەمەوەند.
فەقێ قادر لە کتێبی فەزیلەتی بەنی ئادەمدا بەم دوو بەیتە بەم شێوە خۆی دەناسێنێت:

لە شیعرەکانیدا، زۆرتر «فەقێ»ی وەکوو نازناویی شیعری بەکار ھێناوە و ھەندێک جاریش، «دەروێش» و «فەقێ دڵ» کردووە بە نازناو بۆخۆی.
## نموونە شیعر
شیعرەکانی فەقێ قادر زۆرتر لەبارەی ئایین، ئامۆژگاری و وەسفی سروشت و سکاڵا لە دونیا و ڕۆژگارە. لەم شیعرەی خوارەوەدا سکاڵا لە بێ وەفایی دنیا دەکات: 

## سەرچاوەکان

* کۆمەڵەی شیعری فەقێ قادری ھەمەوەند، کۆکردنەوە و ڕاستکردنەوەی مەلا عەبدولکەریمی مودەریس و فاتح عەبدولکەریم، چاپخانەی کۆڕی زانیاری عێراق. بەغدا-١٩٨٠

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:شاعیرەکانی کوردیی گۆرانی
مەلا خەلیل مشەختی

نووسەر و شاعیرێكی كوردە، خاوەنی نزیكەی بیست بەرهەمە و بەشی زۆریان چاپ نەكراون.
**كتێبی منطق الطیر** ی عەتتاری نەیشابووری بۆ كوردیی كورمانجی وەرگێڕاوە
**مەولوودنامە**ی نووسیوە
**فەرهەنگی كوردی- كوردی** نووسیوە
**چوارینەكانی باباتاهیری هەمەدانی** كردۆتە كوردی
عەبدولڕەقیب یوسف

**عەبدولڕەقیب یوسف** () (لەدایکبووی ١٩٤٣) نووسەر و مێژوونووس و شوێنەوارناسی کوردە. لە ١٩٦٠ەکانەوە دەربارەی مێژووی کورد و شوێنەوارەکانی دەنووسێت و چەندین شوێنەواری دۆزیوەتەوە و وتاری دەربارەیان نووسیوە. لە ساڵی ١٩٧٣ یەكەمین شوێنەواری لە دەربەندی رانیە دۆزیوەتەوە. زۆرێک لە کارەکانی لەسەر ماڵپەڕێک داناوە کە بریتین لە وتووێژ لەگەڵ کەسایەتییە جۆراوجۆرەکان و بەڵگەی مێژوویی. 

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:مێژوونووسانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣
ڕووحی

شێخ عەبدولرەحمانی ئاقتەپی، لە شیعردا نازناوی **ڕووحی** بووە. شاعیرێکە خەڵکی ناوچەی دیاربەکرە و لە کۆتایی سەدەی نۆزدە ژیاوە و لە دە ساڵی یەکەمی سەدەی بیستەم کۆچی دوایی کردووە. دیوانێکی ھەیە و شیعرەکانی بە کوردیی کورمانجین.

پۆل:شاعیران
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
زیلان

**زیلان** ناوچەیەکی نزیک شاری ئاگری لە باکووری کوردستانە، زیاتر بە کۆمەڵکوژیی زیلان ناسراوە.

## ئەمەش ببینە
* کۆمەڵکوژیی زیلان

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی ئاگری
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای وان
پۆل:گوندەکانی باکووری کوردستان
مەلا ڕەمەزان جاندێری

بێچوارچێوە|ناوەڕاست
مەلا ڕەمەزان جاندێری لە 14/7/2020 لە غازی عەنتاب كۆچی دوایی كرد، ناوبراو زانا و مودەڕیسێكی لێهاتوو بوو.
محەممەد عەلی قەرەداغی

نووسەرێكی كوردە، تا ئێستا نزیكەی پەنجا كتێبی نووسیوە و لە بواری ساغكردنەوەی دەستخەت كار دەكات.
پەرژین

هەوارێكی هاوینانە، دەكەوێتە باشووری ڕۆژهەڵاتی گوندی كونەفلوسە لە ناوچەی خۆشناوەتی
ئاوڕ

گوندێکی کۆنە و ئێستا ھەوارێکی ھاوینانە و کەوتۆتە باشووری ڕۆژھەڵاتی گوندی کونەفلوسەی ناوچەی خۆشناوەتی. 
## سەرچاوەکان
دەستنووسخانەی زانکۆی سۆران

**دەستنووسخانەی زانکۆی سۆران** ناوەندێکە سەر بە زانکۆی سۆران، تایبەتە بە پاراستن و ساغکردنەوەی بەڵگەنامە و دەستنووس، لە ٥ی ئایاری ٢٠١٥ دامەزراوە.

## چالاکییەکان
* دیداری مەلا عەلی مامەجەلکەیی لە ٢٠١٦
* کۆنفڕانسی نێودەوڵەتی عەللامە مەلا عەبدولرەحمانی گەورەی پێنجوێن حوزەیرانی ٢٠١٩
* کۆنفڕانسی نێودەوڵەتی عەللامە ئیبن ئادەمی باڵەک لە ئابی ٢٠١٩
* چاپکردنی ٣٥ کتێب

پۆل:زانکۆی سۆران
بەھنەسا

شارێكە لە میسر، هەروەها داستانێكی كوردییه‌ و به‌ داستانی ئه‌هناس و به‌هناسیش ناسراوه‌ و نزیكه‌ی چوار هه‌زار دێره‌ شیعره‌ و به‌ زمانی كوردیی (شێوه‌ی ناوه‌ڕاست) باس له‌ فه‌تحی شاری ئه‌هناس و به‌هنه‌سای میسر ده‌كات.
ئه‌م كتێبه‌ كه‌ 608 لاپه‌ڕه‌یه‌ و بۆ یه‌كه‌م جاره‌ ده‌ستخه‌تی ئه‌م داستانه‌ی به‌ر له‌ 200 ساڵ ساغكردۆته‌وه‌ و له‌گه‌ڵ چوار ده‌ستخه‌تی تر به‌راوردی كراوه‌ و وێرای لیكۆڵینه‌وه‌ فه‌رهه‌نگۆكێكی هه‌زار وشه‌ی تێدا مانا لێدراوه‌ته‌وه‌ و له‌گه‌ڵ ناساندنی زیاتر له‌ دوو سه‌د كاره‌كته‌ری ناو داستانه‌كه‌.
داستانه‌كه‌ به‌ به‌ند به‌ند داڕێژراوه‌ و هه‌ندێكیان له‌ شێوه‌ی دوو دێری یان چوارین دان:
ھەوری ئەجەل خەیمەی ھەڵدا
لە زەبری گورزی قەداران
عالەم تێدا حەیران دەبوون
مردن باری وەکی باران

به‌هنه‌سا یان فه‌تحنامه‌ی ئه‌هناس و به‌هناس
ساغكردنه‌وه‌ و لێكۆڵینه‌وه‌ و به‌راورد و فه‌رهه‌نگۆك و پاشكۆ: هێمن عومه‌ر خۆشناو
پۆل:كتێب
مەلا خەلیلی سێرتی

**مەلا خەلیلی سێرتی** (١٧٥١–١٨٤٣) زانایەکی کورد بوو. خەڵکی سێرتی باکووری کوردستانە. کۆمەڵێک بەرھەمی ھەیە بە زمانی کوردی. وێڕای چەند شیعرێکی ھەر یەک لە بەرھەمەکانی (تەجوید بە کوردیی کرمانجی و بە شیعر) ھەروەھا (نەھجولئەنام بە شێوەی شیعر و بە کوردیی کرمانجی) وێڕای دەیان بەرھەمی تر بە زمانی عەرەبی.
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٧٥٤
پۆل:مردووانی ١٨٤٣
چیای شابانی

**چیای شەبانی** لە باتیفا لە پارێزگای دھۆک لە ھەرێمی کوردستان، ھەڵکەوتووە. بەرزایی چیا دەگاتە ١٣٠٠ مەترە ئاستى ڕووی دەریا، یەکێک لە گرنگترین ١٥ شوێنى گرنگی پارێزگای دھۆک کە بە قەڵای شابانی ناسراوە.

## سەرچاوەکان

سایتى رێڤەبەری چاندنی زاخو

پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ئەرمەنستان
پۆل:گڕکانە چینییەکان
پۆل:چیاکان
پۆل:پارێزگای دھۆک
مەولانزادە ڕەفعەت

مەولانزادە ڕەفعەت بەگ (لەدایکبووی ١٨٦٩) کەسایەتیی ناودار، نووسەر، ڕۆژنامەنووسس و سیاسەتمەدار كوردی سەردەمی عوسمانییەكانە و كوڕی عەبدولرەحمان ناجمە، سەرنووسەری ڕۆژنامەی سربستی بووە،

## سەرچاوەکان
کلکداری نیووایز

**نیووایز** یاخوود **C/2020 F3 (NEOWISE)** ( یان Comet NEOWISE) کلکدارێکی خوولاوەیە زانایان تانیان ئاشکرای بکەن لە ٢٧ی ئازاری ٢٠٢٠ لە ڕێگای تەلیسکۆبی (NEOWISE)ی بۆشایی، ئەو کلکدارە بە نێزیکەیی ٢ باڵانسی گەردوونی لە ئەستێرەی خۆر دوورە ٣٠٠ میلیۆن کیلۆمەتر، ھەروەھا بە نزیکەی ١٫٧ باڵانسی گەردوونی لە ھەسارەی زەوی دوورە (٢٥٠) میلیۆن کیلۆمەتر، ئەو کلکدارە لە سەرەتایی مانگی تەممووزی ٢٠٢٠ لە ئاسمانی زەوی بەدیار کەت و لە ١٠ی تەممووز پڕشنگدارییەکەی زیاتر بوو، کلکدارەکە لە بەرەبەیاندا بەدیار ئەکەوی.

## مێژوو
ئەو کلکدارە دیتراوە لەلایەن دەستەیەکی بەڕێوەبردنی تەلیسکۆبی نیووایز لە ٢٧ی ئازاری ٢٠٢٠، یەکەمجار وەک تەنێک نەناسراو باسی لێوەکرا و دواتر و پاشی ٣ ڕۆژ وەک کلکدارێکی قەشەنگ ناسێندرا، پاشان لە ١ی نیسانی ٢٠٢٠ ناویلێنرا (نیووایز)، کلکدارەکە لە ٣ی تەممووزی ٢٠٢٠ گەیشتە نێزیکترین خاڵ لەگەڵ ئەستێرەی خۆر کە ٤٢ میلیۆن کیلۆمەتر دووربوو، ھەروەھا لە ٢٣ی تەممووز دەگاتە نێزیکترین خاڵ لەگەڵ ھەسارەی زەوی کە ١٠٣ میلیۆن کیلۆمەترە، خوولانەوەی ئەو کلکدارە لە نێوانی ٤٥٠٠ ساڵ ھەتا ٦٨٠٠ ساڵ دایە، واتا لەو کاتەدا جارەک خوول لە دەوری ئەستێرەی خۆر دەکا.

## پڕشنگداربوون
لە سەرەتایییەکانی مانگی تەممووزی ٢٠٢٠ کلکدارەکە پڕشنگدارییەکەی زۆرتر بوو و ھاوکات لەگەڵ گۆڕانی کاتی خۆرھەڵاتن کلکدارەکە لە ئاسمانی زەوی بە جوانی دەبیندرا لە بەرەبەیاندا، لە پاشی ١٠ی تەممووزی ٢٠٢٠ قەشەنگی و پڕشنگداری کلکدارەکە زیاتر بوو و ھەتا ٢٣ی تەممووز چاوەروان دەکرێ ھێشتا پڕشنگدارتربی ھەروەھا چاوەڕواندەکرێ لە کۆتایی مانگی تەمموزیشدا لە ئاسمانی زەویدا نەمینێ.

## سەرچاوەکان
* نیووایز AiM-Project-Group

پۆل:گەردوون
پۆل:کلکدارە مەزنەکان
تەبەرییەکان

300px|وێنۆک|نەخشەی جوگرافیای ئەم پارێزگایانەی خەڵکی تەبەری لێ دەژین

**خەڵکی تەبەری**، **خەڵکی مازەندەرانی** یان **خەڵکی مازروونی** ناوی نەتەوەیەکە کە لە باکووری وڵاتی ئێران دەژێن. بە وڵاتی تەبەرییەکان تەبەرستان دەڵێن کە لە سەردەمی کۆندا لە ژێری حکۆمەتی پاشاکانی سەربەخۆ بووە، بەڵام لە چەند سەدەی ڕابردوودا ھەردەم بچۆکتر بووە و ئێستاکە بەم ناوە نەماوەتەوە، بەڵام بەشێکی لەو وڵاتە لەژێر نێوی مازەندەران ئێستا پارێزگەیەک لە پارێزگاکانی ئێرانە و بەشەکانی دیکەیشی لە پارێزگاکانی سمنان، گوڵستان، تاران، قەزوین و ئەلبورزە. تەبەرییەکان لەگەڵ گیلەکەکان، تاڵشەکان، کوردەکان و لوڕەکان پەیوەندی نەژادی و زمانیی ھەرە نزیکیان ھەیە.

تەبەرییەکان بە زمانی تەبەری کە ئێستاکە پێ *زمانی مازەندەرانی*، *مازروونی* یان *گلکی* دەڵێن و وێنەیەتیی زۆری لەگەڵ زمانی گیلەکی و سمەنی ھەیە، بەڵام لەگەڵ کوردی و بەتایبەت کوردیی باشووریش نزیکایەتیی ھەیە.

## چاند
حەشیمەتی تەبەرییەکان لە نێوان ٣ ھەتا ٤ ملیۆن کەس دەخەمڵێندرێت (بێجگە لە تەبەرییەکانی دوور لە وڵات) ئەوانەی لە خۆ دەگرێت کە لە لێواری باشووریی دەریای کاسپییەندا دەژین.

## سەرچاوەکان

*
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئاسیا
جامی کیشوەرەکانی فیفای ١٩٩٩

وێنۆک

**جامی کیشوەرەکانی فیفای ١٩٩٩** چوارەم پاڵەوانێتی ئەم جامە بوو وڵاتی مەکسیک وەک دووەم وڵات دوای سعودیە میوانداری ئەم پاڵەوانێتییەی کرد و بە بەشداری ھەشت ھەڵبژاردەی تۆپی پێ لە ٢٤ی تەممووز بۆ ٤ی ئاب یارییەکانی بەرێوەچوو کە لە کۆتایدا ھەڵبژاردەی مەکسیک نازناوەکەی بەدەست ھێنا دوای بردنەوەی لە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل.

## ھەڵبژاردە بەشداربووەکان
* ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک وڵاتی میواندار و پاڵەوانی جامی کۆنکاکاف ١٩٩٨
* ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بۆلیڤیا بەشداربووی یاری کۆتایی جامی کوپا ئەمریکا ١٩٩٧
* ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل پاڵەوانیجامی کوپا ئەمریکا ١٩٩٧ و بەشداربووی یاری کۆتایی جامی جیھانی ١٩٩٨
* ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میسر پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقا ١٩٩٨
* ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئەووروپا ١٩٩٦
* ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نیوزلەندا پاڵەوانی جامی ئۆقیانوسیا ١٩٩٨
* ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عەرەبستانی سەعوودی پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا ١٩٩٦
* ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەمریکا پاڵەوانی جامی کۆنکاکاف ١٩٩٨

## کۆمەڵەکان
بەشداربوانی ئەم پاڵەوانێتییە دابەشی دوو گرووپ کران
* **گرووپی ئەلف**:
* ( ، ، ، )

**ئەنجامی یارییەکانی ئەم گرووپە**
* مەکسیک (٥–١) سعودییە
* پۆلیڤیا (٢–٢) مسیر
* سعودییە (٠–٠) پۆلیڤیا
* مەکسیک (٢–٢) میسر
* میسر (١–٥) سعودییە
* مەکسیک (١–٠) پۆلیڤیا
* **گرووپ ب **:
(، ، ، )
* **ئەنجامی یارییەکانی ئەم گرووپە**
* بەڕازیل (٤–٠) ئەڵمانیا
* نیوزلەندە (١–٢) ئەمریکا
* ئەڵمانیا (٢–٠) نیوزلەندە
* بەڕازیل (١–٠) ئەمریکا
* ئەمریکا (٢–٠) ئەڵمانیا
* نیوزلەندە(٠–٢) بەرازیل

### یارییەکانی پێش کۆتایی
* مەکسیک (١–٠) ئەمریکا
* سعودییە (٢–٨) بەڕازیل

### یاری دیاریی کردنی پلەی سێیەم
*  (٢ - ٠) 

### یاری کۆتایی
*  (٤ - ٣) 

## سەرچاوەکان
Mexico stun Brazil in thrilling Azteca final 

FIFA Confederations Cup 1999

پۆل:جامی کیشوەرەکان
پیاوێک کە ئۆڤێی پێ دەوترا

***پیاوێک کە ئۆڤێی پێ دەوترا *** () یەکەم ڕۆمانی نووسەری سوێدی فرێدریک بەکمەنە. ڕۆمانەکە لە ساڵی ٢٠١٢ لە سوێد بڵاو کرایەوە و لە ھەمان ساڵدا زۆرتر لە ٦٠٠ ھەزار دانەی لێ فرۆشرا. وەرگێردراوەتە سەر زۆرتر لە ٣٠ زمان و پلەی یەکەمی لە پێڕستی پڕفرۆشترین کتێبەکانی سوێد و نیویۆرک تایمزدا بەدەست ھێنا. فیلمێک بە ھەمان ناونیشانی ڕۆمانەکە لە ساڵی ٢٠١٦ دەرچوو.

## کورتەی چیرۆکەکە
ڕۆمانەکە لەبارەی پیاوێکی ٥٩ ساڵە بە ناوی ئۆڤێدایە کە زۆر کەمدوێیە و ئەخلاق گران دیارە؛ ئۆتۆمۆبیلێکی سابی ھەیە و پێی وایە کەسایەتیی ھەموو کەسێک بەو ئۆتۆمۆبیلەی سواری دەبێت دیاری دەکات. ئۆڤێ خۆشی لە پشیلەکان نایەت، بەڵام ھاوسەرەکەی کە لە چیرۆکەکەدا لە ژیاندا نەماوە ھەتا بڵێی حەزی لە پشیلە و کتێب خوێندنەوە بووە. پەیوەندیی ئۆڤێ لەگەڵ سۆنیا، بێ ھاوتا و تایبەتە بە شێوەیەک کە لە بەشێک لە ڕۆمانەکەدا ھاتووە:
«ئەگەر کەسێک لە ئۆڤێی بپرسیبا جاران چۆن ژیاوە، ئۆڤێ دەیوت تا پێش ناسینی سۆنیا، من قەت نەژیاوم، و لەوەتەی مردووەش ھەر وا».

ئۆڤێ زۆر دڵتەنگی ھاوسەرەکەیەتی، چەندین جار ھەوڵ دەدات خۆی بوکوژێت، چونکە بەبێ سۆنیای ھاوسەری ئیتر ژیان ھیچ واتایەکی بۆی نەماوە، بەڵام سەرکەوتوو نابێت و ناتوانێ خۆی بکوژێت، چونکە دراوسێکانی بەردەوام دەچنە لای و داوای یارمەتی لێ دەکەن و ھەر کات دەیھەوێ خۆی بکوژێت کەسێک یان ڕووداوێکی نەخوازراو ڕێی لێ دەگرێت. ئۆڤێ وردەوردە پەیوەندی لەگەڵ دراوسێکانی باشتر دەبێت.

## کەسایەتییەکان
* ئۆڤێ، پیاوێکی ٥٩ ساڵە کە بە زۆری خانەنشین کراوە
* سۆنیا، ھاوسەری ئۆڤێ، لە چیرۆکەکەدا مردووە
* پەروانە، دراوسێی ئۆڤێ، ژنێکی دووگیان کە دوو مناڵیشی ھەیە
* پاتریک، ھاوسەری پەروانە
* ڕۆنێ، جیران و ھاوڕێی ئۆڤێ
* ئانیتا، ھاوسەری ڕۆنێ
* ئادریەن، پۆستەچی
* جیمی

## ڕای ھەندێک لە ڕەخنەگرە ئەدەبییەکانی ئاڵمان سەبارەت بەم کتێبەوە
* ھەر کەس ئەوینداری ئەم کتێبە نەبێت، باشترە ھەر کتێب نەخوێنێتەوە. *ڕۆژنامەی ھامبورگەر مورگن پەست*
* بەرھەمێکی تراژێدیک کە وا دەکات فرمێسک لە چاوتان بێتە خوارەوە و ھاوکات دەتانخاتە پێکەنین. *گۆڤاری بریگیتێ*
## فیلم
فیلمێکی سوێدی بە ھەمان ناو نیشانی ڕۆمانەکە لە ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ دا بڵاو بوویەوە. نووسەر و دەرھێنەری فیلمەکە ھانس ھۆڵم بوو. ڕۆڵف لاسگورد لەم فیلمەدا ڕۆڵی ئۆڤێ دەگێڕێت. فیلمەکە بۆ شەش خەڵات کاندید کراوە، کە دوو خەڵاتی بەدەست ھێناوە لە ٥١ـەمین خەڵاتی گولدبەگ لە ساڵی ٢٠١٦.
## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
* وێبگەی فرێدریک بەکمەن
* 

پۆل:ڕۆمانەکانی ٢٠١٢
پۆل:ڕۆمانە سوێدییەکان
پۆل:ڕۆمانەکان لەبارەی پشیلەوە
پۆل:ڕۆمانە سوێدییەکان کە کراونەتە فیلم
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عەرەبستانی سعوودی

وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سعودیە لە جامی جیھانی ٢٠١٨ی وڵاتی ڕووسیا

**ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سعودیە** () نوێنەری وڵاتی سعودییایە لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێی پیاوان لە ساڵی ١٩٥٦ دامەزراوە ھەمان ساڵ بووەتە ئەندانی یەکێتیی تۆپیی پێی ئاسیا و فیفا، یەکەم یاری نێودەوڵەتی لەگەڵ ھەڵبژاردەی لوبنان ئەنجام داوە کە بە یەکسان بوون بە یەک گۆڵ بۆ ھەردوو لا کۆتایی ھاتووە. یەکیکە لەو ھەڵبژاردە عەرەبیانەی زۆرترین جار بەشداری جامی جیھانی کردووە

## نازناوەکان
* سێ جار بووەتە پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا (١٩٨٤-١٩٨٨-١٩٩٦)
* دووجار بووەتە پاڵەوانی جامی عەرەب (١٩٩٨–٢٠٠٢)
* سێ جار بووەتە پاڵەوانی جامی کەنداو (١٩٩٤-٢٠٠٢-٢٠٠٣)

## سەرچاوەکان
* ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سعودیە
* نازناوەکانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سعودیە

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی فەرمی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سعودیە
* لاپەڕەی فەرمی تویتەری ھەڵبژاردەی سعودیە

پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ
وێستگەی کینگز کرۆس

وێستگەیەکی شەمەندەفەرییە لە لەندەن.

## مێژوو
بۆ یەکەمجار لە سالی ١٨٥٢ کراوەتەوە

## ناونیشان
وێستەگەکە دەکەوێتە باکووری-ڕۆژھەڵاتی لەلای ناوەڕاستی لەندەن

## سەرچاوەکان
جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠٠١

وێنۆک

**جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠٠١** پێنجەم پاڵاوانێتی ئەم جامە بوو لەلایەن ھەریەکە لە کۆریای باشوور و ژاپۆن میوانداری کرا، وەک ئامادەکارییەک بۆ جامی جیھانی ٢٠٠٢ یارییەکانی لەو دوو وڵاتە بە بەشداری ھەشت ھەڵبژاردەی تۆپی پێ بەرێوەچوو لە کۆتایی ئەم پاڵەوانییەتییە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا توانی نازناوەکە بباتەوە بۆ یەکەم جار لە مێژووی خۆیدا دوای بردنەوەی لە ھەڵبژاردەی ژاپۆن.

## وڵاتە بەشداربووەکان
وێنۆک
*  وڵاتی میوانداری جامی جیھانی ٢٠٠٢
*  پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا ٢٠٠٠، وڵاتی میوانداری جامی جیھانی ٢٠٠٢
*  پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٠٠ ھەروەھا پاڵەوانی جامی جیھانی ١٩٩٨
*  پاڵەوانی جامی کوپا ئەمریکا ١٩٩٩
*  پاڵەوانی جامی کۆنکاکاف ١٩٩٩
*  پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقا ٢٠٠٠
*  پاڵەوانی جامی کۆنکاکاف٢٠٠٠
*  پاڵەوانی جامی ئۆقیانووس ٢٠٠٠

### یاری کۆمەڵەکان
**گروپی ئەلف**
* (, , ، )
* **ئەنجامی یارییەکانی ئەم گروپە**
* فەرنسا (٥–٠) کۆریای باشوور
* مەکسیک (٠–٢) فەڕەنسا
* ئوسترالیا (١–٠) فەڕەنسا
* کۆریای باشوور (٢–١) مەکسیک
* فەڕەنسا (٤–٠) مەکسیک
* کۆریای باشوور (١–٠) ئوسترالیا

**گروپ ب**

({{, , , )

**ئەنجامی یارییەکانی ئەم گروپە**
* بەڕازیل (٢–٠) کامیرۆن
* ژاپۆن (٣–٠) کەنەدا)
* کەنەدا (٠–٠) بەڕازیل
* کامیرۆن (٠–٢) ژاپۆن
* بەڕازیل (٠–٠) ژاپۆن
* کامیرۆن (٢–٠) کەنەدا

**یارییەکانی پێش کۆتایی**
*  (2 - 1) 
* (0 - 1) 

**یاری کۆتایی**
*  (1 - 0) 

## سەرچاوەکان
* French masterclass in the East 
*ئەنجامی یارییەکانی جامی کیشوەرکان ٢٠٠١

تۆپی پێ
خەلیل خەیاڵی

نووسەرێکی کورد بووە، بە خەلیل موتکی یان خەلیل خەیالیش ناسراوە، قوتابی بەدیعوزەمان سەعیدی نورسی بووە، یەکەم کەس بووە کە کتیبی ئەلفبای کرمانجی نووسیوە
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆریای باشوور

وێنۆک|یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆریای باشوور لە جامی جیھانی ٢٠١٨ ڕووسیا
**ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆریای باشوور** (بە کۆری: 대한민국 축구 국가대표팀) ساڵی ١٩٣٣ دامەزراوە نوێنەری وڵاتی کۆریای باشوورە لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تایبەت بە تۆپی پێ، ساڵی ١٩٤٥ بۆتە ئەندامی یەکێتی تۆپی پێی ئاسیا و فیفا. یەکەم یاری نێودەوڵەتی بەرامبەر ھەڵبژاردەی مەکسیک بوو لە ساڵی ١٩٤٨ کە لە سودی کۆریای باشوور بە ئەنجامی (٣–٥) کۆتایی ھات. زیاتر لە ٩ جار بەشداری جامی جیھانی کردووە دووجار بۆتە پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا (١٩٥٦ – ١٩٦٠)

## سەرچاوەکان
* 
*  Korea Football Association 

تۆپی پێ
پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کامیروون

وێنۆک|ھەڵبژاردەی کامیروون ٢٠١٧

**ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کامیروون** () نوێنەری وڵاتی کامیروونە لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تایبەت بە تۆپی پێ. ٧ جار بەشداری جامی جیھانیی کردووە. پێنج جار بووەتە پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقا (١٩٨٤ - ١٩٨٨ - ٢٠٠٠ - ٢٠٠٢ - ٢٠١٧)

## سەرچاوەکان
* HISTORICAL Cameroon Football

تۆپی پێ
پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ
جەریحی

ناوی مەلا ئەحمەدە، خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بووە، نازناوی لە شیعردا نازناوی «جەریحی» بووە، دیوانێکی بچکۆڵەی لەپاش بەجێماوە و شیعرەکانی بە کوردیی سۆرانی و بە زمانی فارسی نووسیون.

پۆل:شاعیران
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ژاپۆن

وێنۆک|یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ژاپۆن ٢٠١٨
**ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ژاپۆن** () نوێنەری وڵاتی ژاپۆنە لە پاڵاوانییەتییە نێودەوڵەتییەکانی تایبەت بە تۆپی پێ. ساڵی ١٩٢١ دامەزراوە ساڵی ١٩٢٩ ئەبێتە ئەندامی فیفا یەکەم یاری نێودەڵەتی بەرامبەر ھەڵبژاردەی چین ئەنجام دا کە بە ئەنجامی (٠–٥) یارییەکەی دۆراند شەش جار بەشداری جامی جیھانی کردووە باشترین ئەنجامی لە ساڵی ٢٠٠٢ کاتێک گەیشتە یارییەکانی پێش کۆتایی ئەم جامە چوار جار بەشداری جامی کیشوەرەکانی کردووە ھەروەھا چوار جار بۆتە پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا (١٩٩٨-٢٠٠٢-٢٠٠٦-٢٠١٠-٢٠١٤-٢٠١٨)

## بەستەرە دەرەکییەکان

* تویتەری ھەڵبژاردەی ژاپۆن
* 

## سەرچاوەکان
*  Japan Football Association 
* مێژووی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ژاپۆن - بە زمان عەرەبی

تۆپی پێ
پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوسترالیا

وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆسترالیا ٢٠١٩
**ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆسترالیا** () نوێنەری وڵاتی ئوسترالیایە لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تایبەت بە تۆپی پێی پیاوان ساڵی ١٩٦١ دامەزراوە سالی ١٩٦٣ ئەبێتە ئەندامی فیفا ساڵی ٢٠٠٦ بۆیەکەم جار لە مێژووی خۆیدا بەشداری جامی جیھانی (مۆندیال) کرد ھەروەھا چوارجار بەشداری جامی کیشوەرەکانی کردووە، سالی ٢٠٠٧ بۆیەکەم جار بەشداری پاڵەوانێتی جامی نەتەوەکانی ئاسیای کردووە سالی ٢٠٠١ توانی گەورەترین بردنەوە لە سەر ئاستی جیھان تۆمار بکات دوای ئەوەی بە ئەنجامی (٣١–٠) لە ھەڵبژاردەی ساموای ئەمریکی بردەوە.

## نازناوەکان
* بەدەست ھێنانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا ٢٠١٥
* چوار جار بۆتە پاڵەوانی جامی ئۆقیانووس (١٩٨٠-١٩٩٦-٢٠٠٠-٢٠٠٤)

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 
* 
* پرۆفایلی فیفا 

پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ
حەسرەت

مەلا شێخ محەمەدی خەڵووزەکوڕی شێخ عەلی کوڕی شێخ فەتاح کوڕی شێخ محەمەد کوڕی شێخ ڕەزای بێڵووە، لە کۆتایی سەدەی نۆزدە لە گوندی بێڵووی ناوچەی مەریوان لەدایک بووە، لای مامۆستا مەلا کاکەحەمەی «ناری» خوێندوویەتی و ئیجازەی زانستی ھەر لای ئەو وەرگرتووە، لە ٢٥/٥/١٩٥٩ لە ناوچەی پێنجوێن کۆچی دوایی کردووە، ناوبراو دیوانێکی لەپاش بەجێماوە بەناوی دیوانی حەسرەت.

## سەرچاوەکان

پۆل:شاعیران
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
عاجز

**عەبدوڵڵا کوڕی مەلا محەممەدی حوسێنی توتمەییە**، (١٩٢٩ – ١٩٦٧) زانا و شاعیرێکی کورد بووە. وشەی (عاجز)ی وەک نازناو بەکارھێناوە. تەمەنی ژیانی کورت بووە، لەبەرئەوە شیعری کەمە. لە ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوو دیوانەکەی بۆ جاری یەکەم چاپ کرا، لە ساڵی ٢٠١٧ چاپی دووەمی دیوانەکەی کرا، جگە لە دیوانەکەی زیاتر لە دە بەرھەمی لە دوای خۆی جێ ھێشتووە و تا ئێستا چاپ نەکراون.

## ژیان
لە ساڵی ١٩٢٩ لە گوندی (چل ھەوێزە)ی سەر بە شارەدێی کەندێناوەی سەر بە قەزای مەخموور لەدایکبووە، قۆناغەکانی خوێندنی لە حوجرەی مزگەوت بووە، بایەخی بە تەجویدی قورئان داوە. زۆربەی ماوەی خوێندنی لە گوندی زیخان لە ناوچەی خۆشناوەتی بووە، ماوەیەکیش لە زێوەی خۆشناوەتی خوێندوویەتی، ئینجا ھەر لەو ناوە لە گوندی خەتە بەشێکی دیکەی خوێندنی بردووەتە سەر. لە پاشاندا ھەر بۆ ئەم مەبەستە ڕووی کردووەتە ڕەواندز و لە دواییدا گەڕاوەتەوە ھەولێر و لە مزگەوتی حاجی قادری دەباغ ئیجازەی مەلایەتی وەرگرتووە، لە زۆرێک لە ناوچەکانی کوردستان مەلایەتیی و پێشنوێژی کردووە.
لە گوندەکانی ھەرمەک و دەراش لە ناوچەی خۆشناوەتی مەلا بووە. دواتر بووە بە مەلای گوندی گۆمەشین لە دەشتی قەراج، پاشان گەڕاوەتەوە گوندی کۆتمەی خۆشناوەتی، ئەوجا گوندی شاوێس لە نزیک ھەولێر. دوای ئەمە لەلایەن ئەوقافەوە کراوە بە مەلا لە خورماڵ، پاشان چەمچەماڵ. دواجار گەڕاوەتەوە ھەولێر و بووە بە مامۆستای قوتابخانەی ئەوقاف و لە مزگەوتی حاجی بەکریش بووە بە پێشنوێژ و وتاربێژ.

## مردن
عاجز لە ناکاو تووشی نەخۆشییەکی دژوار دەبێت و ڕەوانەی نەخۆشخانەی ھەولێر و دواتر ڕەوانەی نەخۆشخانەی مووسڵ دەکرێت، بەڵام بێ ئەنجام دەبێت، بۆیە لە ڕۆژی ٢ی ئایاری ١٩٦٧ لە مووسڵ کۆچی دوایی دەکات و تەرمەکەیان ھێناوەتەوە ھەولێر و لە نزیک مزگەوتەکەیەوە بە خاکیان سپاردووە.

## نموونەی شیعری
**وەسف و دڵداری**

**شیعری ئایینی (موناجات و نەعت)**
عاجز لە قەسیدەیێکی (بەیتێکی) ئایینی درێژ دەڵێت:

مەلا عەبدوڵڵا ئەم شیعرەی داناوە لە سەفەری حەج، ئەم شیعرە و شیعری (تۆ ئەحمەدی موختاری) چەندین جار لەلایەن فەقێیان و ھونەرمەندان وەک سروود گوترارە و جۆرەھا ئاوازی بۆ دانراوە. دوو دێڕی یەکەم لە دوای ھەموو بەیتێک دەگوترێتەوە وەک سەڵاوات.

دوای تەواوبوونی نەم شیعرە، شاعیر ئاماژە بەوەش دەدا کە ئەو قەسیدەی (بردة المدیح) کە لە کوردیدا یە فەسیدەی بوردییە ناسراوە کردوویەتییە پێنج خشتەکی.

## سەرچاوەکان

* مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی حەوتەم، مارف خەزنەدار، لاپەڕەکانی ٥٨٧ تا ٥٩٤، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، ھەولێر:٢٠٠٦.
* دیوانی عاجز، محەممەد سەید عەبدوڵا بەرزنجەیی، چاپخانەی عەلا بەغدا، ١٩٨٦.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:خەڵکی ھەولێر
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی
پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩
پۆل:مردووانی ١٩٦٧
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میسر

وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میسر لە جامی جیھانی فیفا (مۆندیال)٢٠١٨ ڕووسیا
**ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میسر** (بە ئینگلیزی Egypt national football team) نوێنەری وڵاتی میسرە لە سەرجەم پالەوانێتییەکانی تایبەت بە تۆپی پێی پیاوان ساڵی ١٩٢١ دامەزاوە و ساڵی ١٩٢٣ بۆتە ئەندامی فیفا و ساڵی١٩٥٧ بۆتە ئەندامی یەکێتی تۆپی پێی ئەفریقا. یەکەم یاری نێودەوڵەتی بەرامبەر ھەڵبژاردەی ئیتالیا بوو کە بە ئەنجامی (١–٢)یارییەکەی دۆراند بە یەکێک لە باشترین ھەڵبژاردەکانی کیشوەری ئەفریقا و دەوڵەتە عەرەبییەکان دائەنرێت سێ جار بەشداری جامی جیھانی فیفا کردووە حەوت جار بۆتە پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقا (١٩٥٧-١٩٦٩-١٩٨٦-١٩٩٨-٢٠٠٦-٢٠٠٨-٢٠١٠)

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەری فەرمی یەکێتی تۆپی پێی مسیر
* تویتەری ھەڵبژاردەی تۆپی پێی  میسر

## سەرچاوەکان
* EGYPT Egyptian Football Association 
* ھەڵبژاردەی تۆپی پێی  میسر

تۆپی پێ
پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ
ئەسما ئەسەد

**ئەسما فەواز ئەخرەس** ھاوسەری سەرۆک کۆماری پێشووی سووریا، بەشار ئەسەدە کە لە ساڵی ٢٠٠٠ ھەتا ٢٠٢٤، خانمی یەکەمی سووریا بوو. ئەو بە ڕەچەڵەک خەڵکی شاری حومسە، بەڵام لە بەریتانیا لە ساڵی ١٩٧٥دا لەدایک بووە و کچی پزیشکێکی ناسراوی سوورییە. لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٠ لەگەڵ بەشار ئەسەد ھاوسەرگیریی کردووە.

## ژیانی سەرەتا
ئەسما لە ١١ی ئابی ١٩٧٥ لە لەندەن لە دایک بووە باوکی فەواز ئەخراسە پزیشکی دڵە لە نەخۆشخانەی کرۆموێڵ و سەحەر ئەخراسی ھاوسەری (ئێنێ ئۆتری) دیپلۆماتێکی خانەنشینە و لە باڵیۆزخانەی سووریا لە لەندەن وەک سکرتێری یەکەم خزمەتی کردووە دایک و باوکی موسڵمانی سوننەن و بە ڕەگەز سوریین، خەڵکی شاری حومسەن.

لە ٨ی ئابی ۲۰۱٨ دا ڕاگەیەندرا، کە چارەسەریی بۆ شێرپەنجەی مەمکی قۆناغی سەرەتایی دەست پێکردووە لە ٤ی ئابی ۲۰۱۹ دا ئەسما ئەسەد بە ئاشکرا ڕایگەیاند کە ئەو بە تەواوی چاک بووەتەوە و بە فەرمی شێرپەنجەی نەماوە.

## پێشانگا

پەڕگە:Pratibha Devisingh Patil and the Prime Minister, Dr. Manmohan Singh at the ceremonial reception of the President of Syrian Arab Republic, Dr. Bashar al – Assad and his wife Mrs. Asma al-Assad, in New Delhi on June 18, 2008.jpg| ئەسما ئەسەد لەگەڵ بەشار ئەسەدی سەرۆکی پێشووی سووریا لە سەردانێکیدا بۆ هیندستان لە ساڵی ۲۰۰٨، و لە لایەن پراتیپا پاتێل سەرۆکی هندستان و سەرۆک وەزیرانی هندستانەوە پێشوازی لێ کرا. 


## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥
پۆل:زیندووان
پۆل:دەرچووانی کۆلێجی کینگز لەندەن
پۆل:بەشار ئەسەد
پۆل:موسڵمانانی سووری