open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سپایدەرمان لە فیلم

[وێنۆک|ئەو ئەکتەرانەی کە ڕۆڵی سپایدەرمانیان لە فیلمە مۆدێرنەکاندا بینیوە (لە چەپەوە بۆ ڕاست):  [تۆبی مەگوایەر لە فیلمەکانی سام ڕەیمی، ئەندروو گارفیڵد لە فیلمەکانی مارک وێب و تۆم ھۆڵاند لە فیلمەکانی جیھانی سینەماییی مارڤڵ، شامیک مۆر دەنگی مایڵز مۆرالێس دەەگێڕێت لە ئەنیمەیشنی پیاوی جاڵجاڵۆکە: بۆناو جیھانی جاڵجاڵۆکە|200px]]
**سپایدەرمان لە فیلم** () بە سووپەرهیرۆ پۆلێن دەکرێت، کارەکتەری خەیاڵی سپایدەرمان، سوپەرکەسایەتییەکی کتێبی کۆمیک کە لەلایەن ستان لی و ستیڤ دیتکۆ دروست کراوە و لەلایەن مارڤڵ کۆمیکسەوە بڵاوکراوەتەوە، سپایدەرمان ھەروەھا کارەکتەری سەرەکییە لە چەندین فیلم و تەلەڤیزیۆن. دەرکەوتووە نیکۆلاس ھامۆند بۆ یەکەمجار ڕۆڵی پیتەر پارکەر/سپایدەرمان بینی لە فیلمی سپایدەرمان کە لە ساڵی ١٩٧٧ بۆ تیڤی دروست کرابوو و دوو دەرکەوتنی دیکەی وەک کارەکتەری فیلمەکە ئەنجامدا. لە ساڵی ١٩٧٨، تۆی بەشێکی شانۆیی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەی سپایدەرمان دروست کرد کە شینجی تۆدۆ ڕۆڵی تاکویا یاماشیرۆ/سپایدەرمان ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. تا ساڵی ١٩٩٩، کۆمپانیای سۆنی پیکچەرز ئینتەرتەینمەنت مافی فیلمی کارەکتەری بەدەستھێنا، و تا ساڵی ٢٠١٤ دوو پاشکۆی فیلمی بەرھەمھێنا، سێبەری سپایدەرمان لەلایەن سام ڕەیمی (٢٠٠٢–٢٠٠٧) کە تۆبی ماگوایەر و فیلمی سپایدەرمان سەرسووڕھێنەرەکەی مارک وێب ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا) لە ڕۆڵی سەرەکی ئەندرۆ گارفیڵد.

لە شوباتی ٢٠١٥، دیزنی و ستۆدیۆی مارڤێڵ و سۆنی گرێبەستێکیان کرد بۆ ھاوبەشکردنی مافی فیلمی سپایدەرمان، ئەمەش بووە ھۆی ناساندن و یەکخستنی وەشانی نوێی فیلمی سپایدەرمان لە گەردوونی سینەمایی مارڤێڵ. ئەم گرێبەستە ڕێگەی بە کۆمپانیای سۆنی پیکچەرز دا کە بەردەوام بێت لە خاوەندارێتی و دارایی و دابەشکردن و کۆنترۆڵی کۆتایی داھێنەرانە بەسەر فیلمەکانی سپایدەرماندا، واڵت دیزنی مۆشن پیکچەرز فیلمەکانی لەگەڵ ئەکتەرەکانی دیکەیدا دابەشکرد. تۆم ھۆڵاند ڕۆڵی ئەم وەشانەی فیلمی سپایدەرمان دەگێڕێت و تا ئێستا لە شەش فیلمدا بەشداری کردووە، لە فیلمی کاپتن ئەمریکا: شەڕی ناوخۆ (٢٠١٦) تا پیاوی جاڵجاڵۆکە: ھیچ ڕێگەیەک نییە بۆ نیشتیمان (٢٠٢١). لە مانگی ئەیلوولی ٢٠١٩، دوای چەقبەستوویەکی کورت کە بووە ھۆی ھەڵوەشاندنەوەی گرێبەستە کۆنەکە، دیزنی و سۆنی دەستیان دا بە ناڕەزایەتی ھەواداران و گەیشتنە ڕێکەوتنێکی نوێ کە ھۆڵاند لانیکەم دوو دەرکەوتنی دیکە ئەنجام بدات: لە فیلمێکی تری تاکە کەسیدا بەناوی سپایدەرمان: ھیچ ڕێگەیەک نییە بۆ نیشتیمان (٢٠٢١) و فیلمێکی تری تیمی.

## سەرچاوەکان
* 


پۆل:فیلمەکانی پیاوی-جاڵجاڵۆکە
پۆل:پیاوی جاڵجاڵۆکە لە فیلم
پۆل:پاشکۆکانی سۆنی پیکچەرز
پۆل:پاشکۆکانی کۆلۆمبیا پیکچەرز
پۆل:زنجیرە فیلمەکان کە لە ساڵی ١٩٧٧ ناسێندران
پۆل:پاشکۆکانی مارڤڵ ئینتەرتەیمێنت
پۆل:زنجیرەفیلمەکان کە لە ساڵی ١٩٧٧ ناسێندراون
تۆگ

وێنۆک|لۆگۆی فەرمی کۆمپانیاکە

**کۆمپانیای تۆگ** یان **گرووپی ھاوبەشیی ئۆتۆمۆبیل لە تورکیا** () کۆمپانیایەکی تورکییە کە ئۆتۆمۆبیلی کارەبایی دروست دەکات. لە ٧ی ١ی ٢٠١٨، سەرۆک کۆماری تورکیا پەردەی لەسەر یەکەم ئۆتۆمبێلی نیشتمانی تورکیا لادا کە ناوی تۆگە. جگە لە لێخۆشبوونی باج بۆ کۆمپانیاکە، حکوومەت گرەنتی کڕینی ساڵانەی ٣٥ ھەزار یەکە لە بەرھەمەکانی کارگەکەی کردووە، زەوی ئەم کارگەیە لە شاری بورسا لە شوێنێک کە سەر بە سوپای ئەم وڵاتە بووە دروست دەکرێت.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان
* togg.com.tr ماڵپەڕی فەرمی
گەردوونی سینەماییی مارڤڵ: قۆناغی پێنجەم

وێنۆک| پیتۆن ڕید دەرھێنەری فیلمەکانی ''پیاوی مێروو''|130px**قۆناغی پێنجەمی** () گەردوونی سینەمایی مارڤڵ کۆمەڵێک فیلم و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە سوپەرکەسایەتییە ئەمریکییەکانە کە لەلایەن ستۆدیۆکانی مارڤێڵەوە بەرھەمدەھێنرێن و لەسەر بنەمای کارەکتەرەکانی دەرکەوتن لە بڵاوکراوەکانی مارڤڵ کۆمیکسدا بەرھەمدەھێنرێن. قۆناغی پێنجەم ھەموو بەرھەمەکانی مارڤڵ-ستۆدیۆ لەخۆدەگرێت کە بڕیارە لە ساڵی ٢٠٢٣ەوە بڵاوبکرێنەوە، ستۆدیۆی واڵت دیزنی بە پلەی یەکەم فیلم و زنجیرەکان دابەش دەکات کە لە دیزنی پڵەس نمایش دەکرێن. یەکەم فیلمی ئەم قۆناغە *فیلمی Ant-Man and the Wasp: Quantum Mania* ە کە بڕیارە لە ١٧ی شوباتی ٢٠٢٣ نمایش بکرێت و یەکەم زنجیرەی ئەم قۆناغە وەرزی دووەمی *فیلمی What If... ؟*، بڕیارە لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٣ بڵاوبکرێتەوە. کیڤن فیگ بەرھەمھێنان و بەرھەمھێنانی فیلمەکان شانبەشانی بەرھەمھێنەر ئێریک کارۆل بۆ *فیلمی Blade*.

فیلمەکانی ئەم قۆناغە بریتیین لە فیلمی *Ant-Man and the Wasp: Quantum of Solace* کە پۆڵ ڕود و ئیڤانجیلین لیلی ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن، *پارێزەرانی گالاکسی بەشی سێیەم*، فیلمی *[[مارڤڵ]]* کە بری لارسۆن و تیۆنا پاریس ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن، و ئیمان ڤالانی، *فیلمی Blade* کە ماھێرشالا عەلی ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕێت، *[[کاپتن ئەمریکا: شەڕی نێوخۆیی|کاپتن ئەمریکا: The New Order. جەھانی]]* لە ڕۆڵی سەرەکی ئەنتۆنی ماکی، و فیلمێکی *ڕەشەبا*.

## فیلمەکان
### پیاوی مێروولە و چەقەڵ: وەسوەسەی کوانتەم
سکۆت لانگ و ھۆپ ڤان داین لەگەڵ دایک و باوکی ھۆپ ھانک پیم و جانێت ڤان داین، دەست دەکەن بە سەرگەرمییەکی نوێ بۆ گەڕان بەدوای کایەی کوانتەمدا.

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
دامەزراوەی توێژینەوەی ئەتۆمی بەغداد

[وێنۆک|دامەزراوەی توێژینەوەی ئەتۆمی [بەغدا – ١٠ی ئازاری ١٩٩١.]]
**دامەزراوەی توێژینەوەی ئەتۆمی بەغداد** دامەزراوەیەکی ئەتۆمییە کە پاشماوەی ڕیاکتۆرە ئەتۆمییەکانی تێدایە کە لە ساڵی ١٩٨٠ لەلایەن ئێرانەوە، ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٨١ و ئەمریکا لە ساڵی ١٩٩١ بۆردومانکراون سووتەمەنی ڕیاکتۆر و پاشماوەی پیشەسازی و پزیشکی. ئەو ماددە تیشکدەرە بۆ بۆمبی دابەشبوون بەسوود نابێت، بەڵام دەتوانرێت لە بۆمبێکی پیسدا بەکاربهێنرێت. دوابەدوای داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣، دامەزراوەکە بە شێوەیەکی زۆر لەلایەن سەدان عێراقی تاڵان کرا، هەرچەندە ڕوون نییە چی بردراوە.

## مێژوو

ناوەندی لێکۆڵینەوەی ئەتۆمی بەغداد، سایتی سەرەکی ئەتۆمی بوو لە عێراق کە پەیوەندی بە مامەڵەکردن لەگەڵ ماددە ئەتۆمییەکانەوە هەبوو. لە ساڵی ١٩٦٧ دەستی پێکرد کاتێک سێ دامەزراوەی سەرەکی ئەتۆمی و شوێنی پاشماوە خراونەتە کار. ئەمانە بریتی بوون لە ڕیاکتۆری توێژینەوە، بینای بەرهەمهێنانی ئایزۆتۆپی ڕادیۆیی و وێستگەی فڕێدان (کۆگای پاشماوە). دواتر زۆر دامەزراوەی ئەتۆمی دیکە لەم شوێنەدا دروستکران و هەروەها ڕیاکتۆرەکە لە پلەی ٢٠٠٠ بەرزکرایەوە بۆ ٥٠٠٠.

تا ساڵی ١٩٩١ ئەو دامەزراوەیە دامەزراوەیەکی لێکۆڵینەوەی ئەتۆمی بووە کە گوایە لەژێر ڕێبەرایەتی خدر حەمزەدا بووە. دامەزراوەکە بە بەرمێکی خۆڵ دەورە دراوە کە چوار میل (٦.٤ کیلۆمەتر) لە دەوروبەری و بەرزییەکەی ١٦٠ پێ (٥٠ م)، و ڕیاکتۆری توێژینەوەی ئۆسیراکی تێدایە کە لەلایەن ئیسرائیلەوە دروستکرابوو، لە ساڵی ١٩٨١ لەلایەن ئیسرائیلەوە لەناوبرا، ئیسرائیل ئیدعای کرد کە ژوورێکی ژێرزەمینیی نهێنی بۆ بەرهەمهێنانی پلۆتۆنیۆم. پلۆتۆنیۆم لە ڕیاکتۆرە بەخێوکەرەکاندا بەرهەم دەهێنرێت بە دەورەدانی سەرچاوەیەکی نیوتڕۆن، وەک ڕیاکتۆری ئەتۆمی، ئەو نیوتڕۆنانەی بەهۆی دابەشبوونی ناوکییەوە دەردەچن، بەخشراون، کە بەرهەم دەهێنێندرێت و هەرزانترین و ئاسانترین ڕێگایە بۆ بەدەستهێنانی بەرهەمهێنانی پلۆتۆنیۆم بە قەبارەیەکی گەورە. بەڕێوەبەری ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی کە پشکنینی بەردەوامی بۆ کۆمپلێکسەکە ئەنجامدا، ئاماژەی بەوەدا کە خەزنەیەکی نهێنی لە ٤٠ مەتر لە خوار ناوەکی ڕیاکتۆرەکەوە زۆر کاریگەر نابێت، کە ئیسرائیل وەڵامی دایەوە و بە ڕاستکردنەوەی لێدوانی سەرەتایی خۆیان بۆ ٤ مەتر. ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی ئاگاداری خەزنەیەکی لەو جۆرە بوو بەڵام زەوی ڕیاکتۆرەکە قەڵغان بوو و خەزنەکە میکانیزمەکانی بەرزکردنەوەی داری کۆنترۆڵەکانی تێدابوو کە پێویستی بە دەستگەیشتن هەیە بۆ چاککردنەوە. بە گوتەی بەڕێوەبەری ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی، قەڵغانەکە ڕێگری لە نیوترۆنەکانی پێویست دەکات بۆ گۆڕین و ڕیاکتۆرەکە ناتوانێت کار بکات ئەگەر خەزنەکە بەهۆی پڕکردنەوە لە یۆرانیۆمەوە ڕێگری لێبکرێت.

## سەرچاوەکان
شانۆی نیو ئەمستردام

وێنۆک|130px
**شانۆی نیو ئەمستردام** () شانۆیەکە لە شاری نیوویۆرک لە ئەمریکا.

ئەم ھۆڵە کە لە ساڵی ١٩٠٣ دامەزراوە، دەکەوێتە ناوچەی شانۆی برادۆی و توانای وەرگرتنی ١٧٠٢ کەسی ھەیە.

## پێشانگا

New Amsterdam Theatre boxes.jpg|١٩٠٤
New Amsterdam Theatre entrance.jpg|١٩٠٤
New Amsterdam Theater - 42nd St. - New York City 1905 crop.jpg|١٩٠٥
New Amsterdam (4641250588).jpg|


## سەرچاوەکان
* 
* 
* 
* 
* "The New Amsterdam Theatre". *Architects' and Builders' Magazine*. Vol. 5 (Old Series 36) No. 5: 186–192. February 1904.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* New Amsterdam Theatre در بانک اطلاعات اینترنتی برادوی
* Disney On Broadway Podcast: Olive Thomas: Disney's Resident Ghost
* Broadway Theatre Guide  with full show details for the New Amsterdam Theatre
* Chronology at the New 42nd Street site
* A collection of New Amsterdam memorabilia 

پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
بیدعە

220x124px|وێنۆک|left
**بیدعە** () کارێکە کە پێچەوانەی سوننەتە، پێی دەوترێت داھێنراو یان بیدعە، چونکە ئەوەی گوتوویەتی بەبێ ئەوەی ئیمام بڵێت دای ھێناوە، و ئەوە بیدعەیە کە ھاوەڵان و شوێنکەوتووان پەیڕەوییان نەکردووە، بۆیە بەڵگەی شەرعی نییە. ھەروەھا دروستکردنی شتێکە کە پێشتر بوونی نەبووە، و لێیەوە وشەی داھێنان وەرگیراوە و بە شێوەیەکی ئیدیۆماتیک لە ئیسلامدا، وەک شەتیبی پێناسەی کردووە، وتی: شێوازێکی داھێنراوە لە ئاییندا، بەراوردکردنی (تضاھی) شەرعییەتە واتە زیادەڕەویکردن لە پەرستنی خودای گەورەدا.

## بەشەکانی داھێنراوەکان (بیدعەکان)
ھەندێک لە زانایان بیدعەیان بەسەر چەند بەشێکدا دابەش کرد، ھەندێکی تریش گوتیان بیدعە بە پشتبەستن بەو شتە دابەش ناکرێت کە لەم فەرموودەدا ئاماژەی پێکراوە: «ھەموو داھێنراوێک لادانە». دەگەڕێنەوە بۆ ئەوەی کە ھیچ ناکۆکییەک لە نێوانیاندا لەم بابەتەدا نییە، بەڵام ناکۆکییەکە ڕوویدا کە کێ حوکمەکان بە بەھای ڕووکەش وەردەگرێت بەبێ ئەوەی بە وردی لە وتەی زانایان بکۆڵێتەوە، و خوێندنەوەی وتەی زاناکان لە دیاریکردنی ئەوەی کە بیدعە چییە کە لادانە، سەبارەت بەوانەی بیدعەیان دابەش کردووە: بەپێی مانای زمانەوانی لە فەرموودەکە، واتە ھەرچی دژایەتی شەریعەت بکات، بەڵام ئەوەی دژی شەریعەت نەبێت ئەوا داھێنراو نییە، و لەسەر بنەمای ئەمەش ناکۆکییەکە زارەکییە، ئەوەی لەسەری کۆکن: کە ئەوەی خرایە ڕوو و پێچەوانەی شەریعەتە و پێچەوانەی ڕێساکانییەتی داھێنراوە کە لە شەرعدا ئاماژەی پێکراوە و ئاگاداریان دەکاتەوە، ئەمە لەلایەن ئیبن حەجەر عەسقەلانی ڕوونکرایەوە، کە تێیدا دەڵێت: تازە داھێنراوەکان (المحدثات)، لەگەڵ کردنەوەی (دال)، کۆی (محدثة)یە و مەبەست لێیان ئەوەیە کە داھێنراوە، و ھیچ بنەمایەکی نییە لە شەریعەت، و لە شەریعەتدا پێی دەوترێت: «بیدعە یان داھێنراو» و ھەر شتێک سەرچاوەیەکی ھەبێت کە شەریعەت ئاماژەی پێکردووە داھێنراو نییە، ھەر شتێک بەبێ نموونەیەک بێت پێی دەوترێت بیدعە، لە فەرموودەیەکی عائیشەدا ئاماژەی پێکراوە: «ھەرکەسێک شتێک بخاتە ناو ئەم بابەتەی ئێمەوە کە تێیدا نییە، ڕەتدەکرێتەوە.»

## مەرجەکانی داھێنراوی خراپ
یووسف قەرزاوی لە پەرتووکی (سوننەت و بیدعە) دا باسی لەوە کردووە کە بۆ ئەوەی بیدعە خراپ بێت، دەبێت:
* بوارەکە لە ئاییندا بێت، چونکە داھێنان (ابتداع) تەنھا لە ئاییندایە و شتە ئاسایییەکان بە داھێنان (ابتداع) نەچنە ناوییەوە.
* لە ھیچ بنەمایەکی لە شەریعەتدا نەبێت، چونکە ئەگەر لە شەریعەتدا بنەمایەکی ھەبوایە، ئەوا بیدعە نەدەبوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:وشە و دستەواژە عەرەبییەکانی شەریعەتی ئیسلامی
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
موعیزودین قەیقاباد

**موعیزودین قەیقاباد** (١٢٦٩ – ١ی شوباتی ١٢٩٠، حوکمڕانی ١٢٨٧–١٢٩٠) دەیەمین سوڵتانی شانشینی مەملوک (شانشینی کۆیلە) بووە. کوڕی بوغرا خان سوڵتانی سەربەخۆی بەنگال بوو، ھەروەھا نەوەیەکی غیاس و دین بالبان بوو (١٢٦٦–١٢٨٧).

## پاشخانی مێژوویی
دوای مردنی محەممەد خان کوڕەکەی، لە ساڵی ١٢٨٦ لەسەر دەستی مەغۆلەکان لە کاتی شەڕی ڕووباری بیاس، غیاسودین بالبان لە حاڵەتێکی شۆکدا بوو کە نەگەڕێتەوە. لە ڕۆژانی کۆتاییدا تەلەفۆنی بۆ کوڕەکەی بوغراخان کرد کە ئەوکات حاکمی بەنگال بوو، بۆ ئەوەی لەگەڵیدا بمێنێتەوە، بەڵام بەھۆی سروشتی توندی باوکیەوە خۆی خلیسکاند بۆ بەنگال. دواجار بالبان نەوە و کوڕی محمد، کای خوسرۆی ھەڵبژارد بۆ ئەوەی ببێتە جێنشینی؛ بەڵام کاتێک بڵبان کۆچی دوایی کرد، فەخرەدین، کۆتڤاڵی دەلھی، کاندیدکردنەکەی وەلا نا و بۆ مویز دین قەیقاباد، کوڕی بوغراخان ھەڵبژارد بۆ ئەوەی لەبری ئەوە ببێتە حاکم، ھەرچەندە تەمەنی تەنھا ١٧ ساڵ بوو.

## حوکمڕانی
دوای ئەوەی بوو بە سوڵتان، سەرقاڵی ژیانی شەراب و ژنان بوو، ئەو نموونەیەی سوڵتان دای نابوو، دەربارەکانیشی پەیڕەوی لێدەکرا. ئەو ئەوەندەی کەسانی پێش خۆی موسڵمان خواپەرست نەبووە، ئەوەندەش سەرنجی لەسەر خوێندنی ئیسلامی نەبووە. سوپاکەی لەگەڵ سوپای بەنگالی باوکی بەنگال لە باکووری بیھار کۆبووەوە، بەڵام بەھۆی خۆشەویستی بۆ باوکی ڕای کرد بەرەو ڕووی تا لە باوەشی گریانەکەی بگرێت. ھیچ شەڕێک ڕووی نەدا و پەیماننامەیەکی ئاشتی بەردەوام لە نێوان بەنگال و ھیندستان ڕێککەوت، کە تەنانەت لەلایەن جێنشینەکانیەوە ڕێزی لێگیرا. لە گەڕانەوەیدا بۆ دەلھی، نیزام الدینی گواستەوە بۆ مولتان، بە بینینی دوودڵی ئەم دووەمیان، سوڵتان فەرمانی ژەھراویکردنی دا. جەلالەدین خالجیی وەک فەرماندەیەکی نوێی سوپا دەستنیشان کرد، بەڵام کوشتن و دانانی شەپۆلێکی ناڕەزایەتی لە نێو ئاغاکانی تورکیادا نارد. بە سوودوەرگرتن لەم شتە جەلال دین فیروز سوپاکەی بەرەو دەلھی بردە پێشەوە.دوای چوار ساڵ لە ساڵی ١٢٩٠ لەلایەن ئاغایەکی خالجی کوژرا. ھەروەھا کوڕە کۆرپەکەی، کایومارەکان، کوژرا، کۆتایی بە شانشینی ماملووک و ھاندانی شۆڕشی خالجی.

## دراو
مویز و دین قەیقاباد دراوی بە زێڕ و زیو و مس و بیلۆن لێدا. زۆر دراوی لە دەلھی و لۆکنۆەوە لێدا.

پەڕگە:Silver Tanka from Hazrat Dehli Mint.jpg|تانکەی زیو لە نەعنای حەزرەتی دێھلی (١٠٫٩٥ گرام)
پەڕگە:Billon 3 gani of Quaikabad.jpg|بیلۆن ٣ گانی (٣٫٣٢ گرام)
پەڕگە:Copper Paika of 40 Rati.jpg|پایکا مس لە ٤٠ ڕاتی (٤٫٢ گرام)
پەڕگە:Copper Adli.jpg|مس ئەدلی (٢ گرام)


## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ١٢٩٠
پۆل:لەدایکبووانی ١٢٦٩
پۆل:مێژووی ھیندستان
پۆل:مێژووی پاکستان
پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو
ئەو (فیلمی ٢٠١٧)

وێنۆک
**ئەو** ()  فیلمێکی ترسناک و سەرووسروشتیی ئەمریکییە، لە دەرھێنانی ئەندی موسکیتی و لە ساڵی ٢٠١٧ نمایشکراوە. سیناریۆی ئەم فیلمە لەلایەن کاری فۆکوناگا نووسراوە کە لەسەر بنەمای ڕۆمانی ھەمان ناو نووسیویەتی ستیڤن کینگ. ڕووداوەکانی فیلمەکە لە ھاوینی ساڵی ١٩٨٩ ڕوودەدەن و بەدوای چیرۆکی حەوت منداڵی شارۆچکەی خەیاڵی دێری لە ویلایەتی مەین لە ئەمریکا دەکەوێت، کە بەھۆی ڕووبەڕووبوونەوەیەک لەگەڵ گاڵتەجاڕێکی نەناسراودا دەترسێن. پێشتر لە ساڵی ١٩٩٠ زنجیرەیەکی بچووک لەسەر بنەمای ئەم ڕۆمانە دروست کرا، کە کاردانەوەی دژبەیەک لەگەڵدا بوو.

جەیدن لیبەرھێر و بیل سکاشگارد و فین وۆڵفھارد و سۆفیا لیلیس و چۆزن جاکۆبس و جاک دیلان گرازەر و جێرمی ڕەی تایلۆر و وایت ئۆلاف و نیکۆلاس ھامیلتۆن و جاکسۆن ڕۆبەرت سکۆت لە ئەکتەرەکانی فیلمەکەدان. *وێنەگرتنی فیلمەکە* لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦ لە شاری تۆرۆنتۆی کەنەدا دەستیپێکرد و لە ٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٦ لە ئۆشاوا کۆتایی ھات. ئۆنتاریۆ و پۆرت ھۆپ شوێنی دیکەی وێنەگرتن بوون. کۆمپانیای سینەمای نیو لاین بەرپرسی بەرھەمھێنان و بەرھەمھێنانی فیلمەکە و ھەروەھا کۆمپانیای وارنەر برادرز بەرپرسی نمایشکردن و دابەشکردنی فیلمەکە بووە. فەرشی سووری فیلمەکە لە ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧ لە شاری لۆس ئەنجلۆس بەڕێوەچوو و لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ەوە نمایشی بەرفراوانی فیلمەکە دەستیپێکرد. ھەرچەندە بوودجەی فیلمەکە تەنھا ٣٥ ملیۆن دۆلار بووە، بەڵام داھاتی *فیلمەکە* لە سەرانسەری جیھاندا ٧٠٠ ملیۆن دۆلار بووە. ئەم فیلمە پڕفرۆشترین فیلمی ترسناکە لە مێژووی سینەمادا. ھەروەھا چوارەم فیلمە کە زۆرترین داھاتی بەدەستھێناوە لە مێژووی سینەمادا کە پلەی Rی بەدەستھێناوە دوای فیلمەکانی جۆکەر دێدپوول و دێدپوول ٢ و The Matrix: Reboot. فیلمەکە لەلایەن ڕەخنەگران و بینەرانەوە پێداچوونەوەی زۆر ئەرێنی وەرگرت و لە ڕووی دەرھێنان و کارەکتەری و مۆسیقا و سینەماکاری و دەدای تیمی نواندنەوە ستایشی زۆری لێکرا. ڕەخنەگرانیی فیلم بە یەکێک لە باشترین فیلمە وەرگێڕدراوەکانی کتێبەکانی ستیڤن کینگ و یەکێک لە باشترین فیلمە ترسناکەکانی مێژووی سینەما *وەسفیان* کردووە. درێژەی ئەم فیلمە لە دەرھێنانی مۆشیتی بە ناوی (ئەو: بەشی دووەم)، لە ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩ بڵاوکرایەوە.

## سەرچاوەکان
* 


پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە دانراوەکان لە ساڵی ٢٠١٦
پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان دەربارەی شێوەگۆڕین
پۆل:فیلمە ترسناکە سەروو سروشتییەکانی ئەمریکا
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:جنۆکە لە فیلمەکاندا
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە ترسناکە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی مەرگی منداڵ
پۆل:فیلمەکان دەربارەی مناڵان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی تەمەنی پێگەیشتن
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھەرزەکاران
پۆل:فیلمەکانی نیو لاین سینەما
پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری تۆرنتۆ وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە ھەرزەکارەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ترسناکەکانی ٢٠١٧
پۆل:فیلمە ترسناکە ھاوڕێیە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە قسەی ناشرین
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ھاوڕێیەتی
پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانە ترسناکە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای بەرھەمەکانی ستیڤن کینگ
پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی ئاندی موسکیتی
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ١٩٨٨ داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ١٩٨٩ داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە ویلایەتی مەین داندراون
ئەمیر خوسرۆ دێھلەوی

حاکم ئەبولحەسەن یامین الدین بن سەیف الدین مەحمود ناسراو بە ئەمیر خوسرۆ دێهلەوی تەتەم فارسی بووە -شاعیری قسەکەری هیندستان.  یەکێکە لە دوو شاعیری گرنگی سەرەتای سەدەی هەشتەم کە سێبەری فارسی زمانەکانی دیکەی هیندستانیان خستە سەر، و لە قۆناغەکانی دواتردا کاریگەرییەکی بەرفراوانیان لە نێوان شاعیرانی ئێران وهیندستان هەبوو کە هەیانبوو.  ئەو دووانە ئەمیر خوسرۆ و حەسەن دێهلەوی. عەرەبی، تورکی و سانسکریت زاڵ بوون و بە "سەعدیی هیندستان" ناسرابوو و پێی دەگوترا "سوڵتانی". " و بالەدا و ستایلەکانی تر لە مۆسیقاشدا دەگەڕێتەوە بۆ ئەو.

## ژیان
ئەبولحەسەن ئەمیر خوسرۆ دێهلەوی، شاعیر و عیرفانی بەناوبانگی پارسی زمان، لە ساڵی ٦٣٢ی خۆر (٦٥١ ساڵی مانگ) لە شاری پاتیالا لە هیندستان لەدایکبووە و لە ساڵی ٧٠٣ ساڵی خۆر (٧٢٥ ساڵی مانگ) لە دەهلی کۆچی دوایی کردووە.  ئەو هەزارە بە ڕەچەڵەک بووە و لە هیندستان لەدایک بووە، لە شیعرەکانیدا وشەی تورکی و هیندی زۆرە، باوکی، ئەمیر سەیف الدین مەحمود، یەکێک لە ئاغاکان،  میرزادەو ئەفسەرانی خەڵکی لاچین، هەزارە لە ناوچەی بەلخ بوو کە لە ماوەی... لەشکرکێشی مەغۆلەکان، کە ژنێکی خەڵکی دەهلی هێنا و چووە ناو دەرباری شەمسەدین ئەلتاتمێش پاشای دەهلی.  ئەمیر خوسرۆش وەک باوکی کە پۆستی ئەمیر الامرای بەدەستەوە بوو، لە دەرباردا گەورەیی و شەرەفی بەدەست هێنابوو و لە سەردەمێکدا لە دەرباری جەلالەدین فیرۆز شا جێگای هەبوو و نازناوی پێدرا لە ئەمیر.
تەمەنی منداڵی و هەرزەکاری بە فێربوونی زمان و ئەدەبیاتی فارسی لە دەلهی بەسەر بردووە و دوای ماوەیەک بە ئامادەبوونی یەکێک لە گەورەترین و بەناوبانگترین پیر و عیرفانی ئەو سەردەمە، واتە شێخ نیزامەدین محمد بن ئەحمەد دێهلەوی ناسراو بە نیزامەدین عولیە ، بوو بە خوێندکار.  ئەمیر خوسرەو ڕێزێکی زۆری بۆ گەورەکانی و موراد هەبوو و سەرەڕای ئەوەی کە هەمیشە لە خزمەتی پاشا و فەرمانڕەواکاندا بوو، پەرۆشی و گرنگیدانی بە شێخ هەرگیز کەمی نەکرد.  ئەمیر وەک مامۆستاکەی شوێنکەوتووی عیرفانی چیشتییە بوو.  شێخ ڕێزی خوسرەویشی دەگرت.  لە ڕێگەی ئەم شێخەوە لەگەڵ حەسەن دێهلەوی، شاعیرێکی بەناوبانگی هیندی فارس زمان ئاشنا بوو و هاوڕێیەتییەکی قووڵ لە نێوان ئەو دووانەدا هەبوو.

ماوەیەکی کەم دوای کۆچی دوایی نیزام الدین عولیە، ئەمیر خوسرەو هەروەها لە ساڵی ٧٠٤ (٧٢٥ ساڵی مانگی) کۆچی دوایی کرد و لە نزیک گۆڕی شێخ بە خاک سپێردرا.  گۆڕەکەی دەکەوێتە یەکێک لە گەڕەکە قەرەباڵغ و چڕەکانی شاری دەهلی کە بە نیزامەدین عەولیە ناسراوە و دەکەوێتە نزیک وێستگەی شەمەندەفەری نیزامەدین و نزیک مەزارگەی هومایون، شوێنی پەرستنی موسڵمانان و سۆفیەکانە.
وێنۆک|گۆڕی ئەمیر خوسرەو دێهلەوی لە کۆمەڵگەی نیزامەدین عەولیە دەرگا لە دەهلی

## سەرچاوەکان


پۆل:لەدایکبووانی ١٢٥٣
پۆل:مردووانی ١٣٢٥
پۆل:شاعیران بە زمانی ھیندی
پۆل:شاعیران بە زمانی فارسی
شەمسەدین کەیومەرس

**شەمس الدین قەیومەر** (نزیکەی ١٢٨٥ – ١٣ی حوزەیرانی ١٢٩٠، لە ساڵی ١٢٩٠ حوکمڕانی کردووە) کوڕی مویز الدین قەیقاباد، یازدەھەمین سوڵتانی خانەڵاتی ماملووکی سوڵتانی دەلھی.

## ژیان
دەوترێت باوکی مویز دین قەیقاباد لەلایەن خالجی ئاغایەکەوە کوژراوە، جەلال دین فیروز خالجی. خاڵجی دوای کوشتنی کایومارەکان و کۆتایی ھێنان بە شانشینی مەملوکەکان و دەستپێکردنی بنەماڵەی خالجی، تەختی پاشایەتی گرتە دەست. تا ئەو کاتە قەیقاباد تووشی ئیفلیجی بوو و ئاغاکانی تورک کوڕە سێ ساڵانەکەیان پەروەردە کردبوو کایومارەکان بۆ تەختی پاشایەتی وەک سوڵتان.

## سەرچاوەکان

پۆل:فەرمانڕەوا مناڵەکان لە ئاسیا
پۆل:مردووانی ١٢٩٠
پۆل:مێژووی ھیندستان
پۆل:مێژووی پاکستان
ئاووھەوای یورانۆس

[وێنۆک|230x230پیکسڵ| [یورانۆس|ئۆرانۆس کە لەلایەن ڤۆیجەر ٢ بینراوە]]
کەشوھەوای ئۆرانۆس () ڤۆیجەر ٢ بۆی دەرکەوتووە کە ئۆرانۆس چالاکیی بەرگەھەوای کەمی ھەیە و زریانەکانی وەک زریانەکانی موشتەری و کەیوان و نێپتوون توند نین. دە ڕۆژ پێش نزیکترین ڕووبەڕووبوونەوەی فڕۆکەی ڤۆیجەر ٢ لەگەڵ ئۆرانۆس، ھەوری بچووکی لە بەرگەھەوای سەرەوەی ھەسارەکەدا دۆزییەوە، ئەمەش وای کرد زاناکان بای ئۆرانۆس بە ٤٠ بۆ ١٦٠ مەتر لە چرکەیەکدا بخەمڵێنن، بە بەراورد بە خێرایی بای ناسراو بە جێت ستریم لەسەر زەوی نزیکەی ٥٠ مەتر لە چرکەیەکدا. بێگومان لە کۆتایی ساڵی ٢٠٠٤دا فەلەکناسەکان بۆیان دەرکەوت کە زریانی بچووک و گەورە لە بەرگەھەوای ئۆرانۆسدا زۆرن بە بەکارھێنانی تەلەسکۆپی ١٠ مەتری کێک کە دەکەوێتە شاخی مۆناکی ھاوایی.

ئەم ھەسارەیە لە لای خۆیەوە کەوتووە، واتە میحوەرەکەی خولانەوەی جیاوازی گۆشەی نزیکەی ٩٨ پلە بە بەراورد بە ڕاستڕەوە بە تەختەی خولگەی ھەسارەکە. ھەندێک لە زانایان ھۆکاری مەیلبوونی ھەسارەکە بە پێکدادانی تەنێکی زەبەلاح دەزانن کە ڕەنگە قەبارەی ھەسارەیەکی بەردین بێت لەگەڵ ئۆرانۆس لە ڕابردوویەکی دووردا. لەبەرئەوەی ھەسارەکە لە لای خۆیەوە کەوتووە، ئۆرانۆس درێژترین وەرزی ھەیە لە ھەموو ھەسارەیەکدا، واتە ھەر وەرزێک نزیکەی ٢١ ساڵ زەوی دەخایەنێت. ماوەی خولانەوەی ئۆرانۆس بە دەوری خۆردا ٨٤ ساڵی زەوییە. ٤٢ ساڵی زەوی یان نیو ساڵێکی ئۆرانی، جەمسەری باکوور ڕووی لە خۆر دەبێت و ڕووناکی لێ وەردەگرێت، نیو ساڵێکیی ئۆرانیش جەمسەری باکوور تاریکە و جەمسەری باشووری ھەسارەکە ڕووی لە خۆر دەبێت. لەگەڵ ئەوەی ئەم جەمسەرە ڕووی لە خۆر بێت، پێویستە گەرمتر بێت لەو جەمسەرەی کەلە تاریکیدا ھەیە، بەڵام ڤۆیجەر ٢ بۆی دەرکەوت کە پلەی گەرمی ئۆرانۆس لە دەوروبەری -٢١٤ پلەی سەدییە لە ھەموو شوێنێک. ڕەنگە میکانیزمێکی نەناسراو گەرمی لە بەرگەھەوای ھەسارەکەدا بڕەوێنێتەوە.

## سەرچاوەکان
* 


پۆل:کۆمەڵەی خۆر
پۆل:ئاووھەوا
پۆل:کەش
ئیجماع

220x124px|وێنۆک|left
**کۆدەنگی** یان **ئیجماع** ()یەکێکە لە سەرچاوەکانی یاسادانانی ئیسلامی و سێیەم سەرچاوەی یاسایییە بۆ حوکمەکان بەگشتی دوای پەرتووک (قورئان) و سوننەت. بە کۆدەنگی دەبێت لەسەر بنەمایەک لە پەرتووک (قورئان) و سوننەتەوە بێت کە دوو سروش و سەرچاوەی یەکەم و سەرەکیی یاسادانانن.

## پێناسەی کۆدەنگی (ئیجماع)
**ئیجماع** لە زمانی عەرەبیدا: لە دوو مانا بەم شێوەیە ناودەبرێت:
* ئیرادە بۆ ئەنجامدانی بابەتەکە و لە نێویاندا قسەی خودای گەورە لەسەر زمانی نوح: { ۞ فَأَجۡمِعُوۤا۟ أَمۡرَکُمۡ وَشُرَکَاۤءَکُمۡ } &#x5B; یونس: 71 &#x5D; واتە: (ئێوەش چیتان لە دەست دێت بیکەن، و خۆتان و ئەوانەشی کە کردووتانە بەشەریک بۆ خوای گەورە کۆ ببنەوە با سەرتان بخەن) و خودای گەورە لەبارەی براکانی یوسفەوە فەرموویەتی: { وَمَا کُنتَ لَدَیۡھِمۡ إِذۡ أَجۡمَعُوۤا۟ أَمۡرَھُمۡ وَھُمۡ یَمۡکُرُونَ } [سُورَةُ یُوسُفَ: ١٠٢] واتە: (و تۆ لەلای براکانی یوسف نەبووی کاتێک کە ئەو بڕیارەیان دا کە بیخەنە ناو بیرەکەوە و کاتێک کە پیلان و نەخشەیان دائەناو فێڵیان دەکرد بەڵام خوای گەورە بە وەحی بۆت دەگێڕێتەوە) و لێیەوە فەرموودەی پێغەمبەر دێتە ئاراوە: «ئەوەی ڕۆژووەکەی کۆنەکاتەوە پێش بەیانی ئەوا ڕۆژووی نییە»

## سەرچاوەکان

پۆل:وشە و دستەواژە عەرەبییەکانی شەریعەتی ئیسلامی
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
پۆل:فیقھی ئیسلامی
عەلائەدین مەسعود شا

**عەلا الدین مەسعود شا** (لە ١٠ی حوزەیرانی ١٢٤٦ کۆچی دوایی کردووە، ) حەوتەمین سوڵتانی سوڵتانی دەلھی بووە.

## ژیان
کوڕی ڕوکن الدین فیروز (١٢٣٦)، کوڕی سوڵتان ئیلتوتمیش و شا تورکان و کوڕەزای سوڵتان ڕازییەت بووە. (١٢٣٦-٤٠).  دوای ئەوەی پێش خۆی و مامی مویز الدین بەھرام لە ساڵی ١٢٤٢دا دوای چەندین ساڵ لە نائارامی لەلایەن سوپاوە کوژرا، سەرۆک عەشیرەتەکان بۆیان ھەڵبژارد کە ببێتە فەرمانڕەوای داھاتووی دەلھی.  بەڵام زیاتر بوکەڵەیەک بوو بۆ سەرۆک عەشیرەتەکان و لە ڕاستیدا دەسەڵات و کاریگەرییەکی ئەوتۆی لە حکومەتدا نەبوو.  بەڵکو بەھۆی حەزی بۆ کات بەسەربردن و شەرابەوە بەناوبانگ بوو.  وەک سەرۆکی پێش خۆی، بە "ناکارامە و بێ بەھا" دادەنرا.  تا ساڵی ١٢٤٦ سەرۆک عەشیرەتەکان بەھۆی زیادبوونی برسێتی بۆ دەسەڵاتی زیاتر لە حکومەتدا دڵتەنگ بوون، و لە سێدارەیان دا و لە شوێنیدا ناسرودین مەحمود شایان گرتەوە.

## دراوەکان
دراوی زێڕ و زیو و بیلۆن بە عەلا الدین مەسعود شا ناسراون.  دراوی زێڕ و زیو لە لاکناو و دەلھی دەرچووە.  دراوی ملیاردێر لە بوداون و دەھلیەوە لێدرا.

پەڕگە:Silver Tanka of Alaudin Masud of Dehli Sultanat.jpg|تانکە زیوینەکەی عەلا الدین مەسعود شا، نەعنای دەھلی بە ئەفسانەی پێشەوەی "فی احد الئیمام مستەسم ئەمیر المومینین" و ئەفسانەی پێچەوانە "السوڵتان العزەم علا الدنیا و الدین ئەبوول مزەفەر".  مەسعود شا بن السڵتان"
پەڕگە:Billon Jital of Alaudin Masud of Dehli Sultanat Bull & Horseman Type.jpg|بیلۆن جیتال لە عەلا الدین مەسعود
پەڕگە:Billon Jital of Alaudin Masud of Dehli Sultanat.jpg|بیلۆن جیتال لە عەلا الدین مەسعود
پەڕگە:Billon Jital Ala ud din masud Budayun.jpg|بیلۆن جیتال ئالا الدین مەسعود، نەعنای بوداون


## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ١٢٤٦
مویز الدین بەھرام

**مویز الدین بەھرام** (٩ی تەممووزی ١٢١٢ – ١٥ی ئایاری ١٢٤٢) شەشەمین سوڵتانی شانشینی مەملوکەکانە.

## ژیان
کوڕی شەمس الدین ئیلتوتمیش (١٢١١–٣٦) و نیوەبرای ڕازییە سوڵتان (١٢٣٦–٤٠) بووە. لەکاتێکدا خوشکەکەی لە بەتیندا لەلایەن سوبێدار مەلیک ئاڵتوونیا زیندانی کرا (ھەردوو ئاڵتوونیا و بەھرام شا پلانی پیلانگێڕییان لە دژی ڕازییە سوڵتان دانابوو) بە پشتیوانی چل سەرۆک خۆی بە پاشا ڕاگەیاند. تەنانەت بەو شێوەیەش، لە ماوەی دوو ساڵی پاشایەتی مویز دین بەھرامدا، ئەو سەرۆک عەشیرەتانەی کە لە بنەڕەتدا پشتگیریان لێکردبوو، ناڕێک و پێکدادان و بەردەوام لە نێوان یەکتردا شەڕیان دەکرد. ھەر لەم قۆناغە نائارامییەدا بوو کە لە ساڵی ١٢٤٢ لەلایەن سوپای خۆیەوە کوژرا (١٥ی ئایاری ١٢٤٢ کۆچی دوایی کردووە). دوای مردنی، برازاکەی عەلائەدین مەسعود شا کە کوڕی نیوەبرای ڕوکن دین فیروز بوو، شوێنی گرتەوە.

ئۆگێدە خان ی ئیمپراتۆریەتی مەغۆل دایری بە فەرماندەی غەزنی و مێنگێتوو بە فەرماندەی کوندوز دەستنیشان کرد. لە زستانی ساڵی ١٢٤١ ھێزی مەغۆل داگیرکەری دۆڵی ئیندوس و گەمارۆی لاھوری دا. دایر بە ھێرشکردنە سەر شارۆچکەکە کۆچی دوایی کرد، بەڵام لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ١٢٤١ و مەغۆلەکان شارۆچکەکەیان قەساب کرد پێش ئەوەی لە سوڵتانی دەلھی بکشێنەوە. سوڵتانەکە بوو زۆر لاوازە بۆ ئەوەی ھەنگاو لە دژی ئەوان بنێت. «چل سەرۆک» لە قەڵای سپی دەلھی گەمارۆیاندا و کوشتیان.

دوای مردنی ڕازییە سوڵتان (١٢٤٠) چل سەرۆک بڕیاریاندا کوڕی سێیەمی ئیلتوتمیش بەھرام شا بخەنە سەر تەخت. لە ٢١ی نیسانی ١٢٤٠ لە لال مەحاڵ خرایە سەر تەختی پاشایەتی بەڵام دوای ماوەیەک ٤٠ سەرۆک بڕیاریاندا ھەموو دەسەڵاتی بەھرام شا بگرنە دەست. لەو کاتەدا وەزیر موھاجبەدین بوو، بۆیە بەم شێوەیە سێ فەرمانڕەوای ئەو خانەدانە ھەبوون. مویز ئوددین بەھرام لە سەردەمی خۆیدا مزگەوتی لە دەلھی دروست کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٣یەم لە ئاسیا
پۆل:مردووانی ١٢٤٢
ئارام شا

**ئارام شا**' () (لە مانگی حوزەیرانی ١٢١١ کۆچی دوایی کردووە، r. ١٢١٠–١٢١١) دووەم سوڵتان بوو لە سوڵتانی دەھلی. بۆ ماوەیەکی کورت لە لاھور دوای مردنی چاوەڕواننەکراوی قوتبەدین عائیبەک تەختی پاشایەتی وەرگرت پێش ئەوەی لەلایەن ئیلتوتمیشەوە کە لە دەلھییەوە دەستی بە حوکمڕانی کرد شکستی پێبھێنرێت و لە تەختی پاشایەتی لاببرێت.

## حوکمڕانی
لە ساڵی ١٢١٠ قوتبەدین عائیبەک لە لاھور لە کاتی یارییەکی وەرزشیدا بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو کۆچی دوایی کرد، بەبێ ئەوەی ناوی جێنشینی خۆی ھێنابێت. بۆ ڕێگریکردن لە ناسەقامگیری لە شانشینییەکەدا، ئاغاکانی تورک ئاغاکان (*مالیک و *ئەمیرەکان*) لە لاھور ئارام شایان وەک جێنشینی خۆی لە [[لاھور]]. بەڵام ئاغاکانی تورک لە ناوچە جیاوازەکانی سوڵتانییەت دژی بەرزبوونەوەی ئەو بوون و ھەندێکیان - وەک ئاغاکانی خاڵجیی [[بەنگال]] - لە دژی یاخی بوون. بە گوتەی مێژوونووسی سەدەی ١٦ [[فیریشتە]]، شانشینییەکە تووشی داگیرکاریی حاکمی دراوسێی [[ناسر الدین قەباچە]]ی [[مولتان|مولتانیش]] بووە.*

کۆمەڵێک ئاغا، بە سەرۆکایەتی دادوەری سەربازی (*ئەمیر-ی داد*) عەلی یی ئیسماعیل، بانگھێشتی ئیلتوتمیشیان کرد بۆ داگیرکردنی تەخت. ئیلتوتمیش، کۆیلەی پێشووی ئایباک و والی بەدەون، پێشینەیەکی بەرچاوی خزمەتکردنی ھەبوو و لەلایەن ئایباکەوە بە کوڕ ناوی دەبرد، بەھۆیەوە ئاغاکان بە کاندیدێکی باشیان بۆ تەختی پاشایەتی دەزانی. ئیلتوتمیش بە ڕێپێوان بەرەو دەلھی ڕۆیشت، لەوێ دەستی بەسەر دەسەڵاتدا گرت و دواتر ھێزەکانی ئارام شای لە باغی جود تێکشکاند. بەپێی *تەبەقەتی نەسیری*، ئارام شا «شەھید» بووە: ڕوون نییە کە ئایا لە بەرەکانی شەڕدا کوژراوە، یان وەک دیلێکی جەنگ کوژراوە. دوو لە ئەفسەرە گرنگەکەی - ئەقسەنقار و فەروخ شا - لە بەرەکانی شەڕدا کوژران. دواتر ئیلتوتمیش دەسەڵاتی خۆی چەسپاند و لە دەلھییەوە دەستی بە حوکمڕانی کرد.

## سەرچاوەکان
پێرستی فیلمەکان لەسەر بنەمای بڵاوکراوەکانی مارڤڵ کۆمیکس

وێنۆک|250x250پیکسڵ| لۆگۆی مارڤڵ کۆمیکس
ئەمە پێرستی **فیلمەکانە کە لەسەر بنەمای بڵاوکراوەکانی [[کۆمیکەکانی ماڕڤڵ|مارڤڵ کۆمیکس]] کە** بڵاوکەرەوەی کتێبی کۆمیکی ئەمریکییە و میدیای پەیوەندیدارە. کارەکتەرەکانی بریتین لە پاڵەوانە ناسراوەکانی وەک سپایدەرمان، ئایرۆن مان، ھالک، تۆر، کاپتن ئەمریکا، بلاک پانتەر، دکتۆر ستڕەینج، ئەنت- مان، وۆڵڤەرین، دێردێڤڵ و دەدپول و تیمەکانی وەک ئەڤێنجەرز، ئێکس مێن، فانتاستیک چوار و پارێزەرانی گالاکسی. زۆرێک لە کارەکتەرە خەیاڵییەکانی مارڤێڵ گەردوونێکی خەیاڵی لەگەڵ کارەکتەرەکانی تردا ھاوبەشن، زۆرێک لە شوێنەکان پێچەوانەکردنەوەی شوێنە ڕاستەقینەکانن و زۆرێک لە کارەکتەرەکان بنکەکانیان لە شاری نیویۆرکن.فیلمەکان لەسەر بنەمای *تایبەتمەندییەکانی [[کۆمیکەکانی ماڕڤڵ|مارڤڵ کۆمیکس]]* بریتین لە بڵاوکراوەی شانۆیی، فیلمی زنجیرەیی، فیلمی ئەکشنی ڕاستەوخۆ، فیلمی ئەنیمەیشن، فیلمی ڤیدیۆیی و فیلمی تەلەڤیزیۆنی.

## فیلمی درێژی ئەکشنی ڕاستەوخۆ
### ئەو فیلمانەی کە لە سینەماکاندا بڵاوکراونەتەوە
فیلمە درێژ و کورتە فیلمە ئەکشنە ڕاستەوخۆکان کە لەلایەن ستۆدیۆکانی مارڤێڵەوە بەرھەم دەھێنرێن، لە گەردوونی سینەمایی مارڤڵ (MCU)دا دانراون، مەگەر بە پێچەوانەوە ئاماژە نەکرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:پێڕستی یەک لە دوای یەک لە فیلمەکان کە لەسەر بنەمای کۆمیک ڕێکخراون
مانتیس (کۆمیکی مارڤڵ)

وێنۆک
**ماتیس** () کارەکتەرێکی سووپەرھیرۆی خەیاڵییە لە کتێبە کۆمیکەکاندا کە لەلایەن مارڤڵ کۆمیکسەوە بڵاودەکرێتەوە. کارەکتەری *مانتیس* لەلایەن نووسەر ستیڤ ئینگلھارت و دیزاینەر دۆن ھێکەوە دروست کراوە؛ کە بۆ یەکەمجار لە "تۆڵەستێنەکان #١١٢" (حوزەیرانی ١٩٧٣) دەرکەوت. ئەندامی پێشووی گرووپی تۆڵەسەندنەوەکانە و ھەروەھا ئەندامی ئێستای گرووپی پارێزەرانی گالاکسییە. پام کلیمەنتیف ڕۆڵی *مانتیسی* لە فیلمی *[[پاسەوانانی گەردوون ٢]]* (٢٠١٧) بینیوە و ھەروەھا جارێکی دیکە لەم ڕۆڵەدا لە فیلمی *[[تۆڵەستێنەکان: جەنگی بێکۆتا|تۆڵەستێنەکان: جەنگی بێکۆتا]]* (٢٠١٨) و تۆڵەستێنەکان: کۆتایی یارییەکە دەرکەوتەوە.

## سەرچاوەکان
* 


پۆل:کەسایەتییە مێیینەکانی نێو فیلم
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای دەستکاریکردنی وزەیان ھەیە
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ئاگر یان گەرمییان ھەیە
پۆل:گۆڕانکارییەکانی کۆمیکی مارڤڵ
پۆل:سووپەرھیرۆ مێیەکانی مارڤڵ کۆمیکس
پۆل:ھونەرمەندە جەنگییەکانی مارڤڵ کۆمیکس
ئیمپراتۆر کو

وێنۆک| ئیمپراتۆر کو
**کو** یان **ئیمپراتۆر کو** (چینی سادە: 喾؛ چینی نەریتی: 喾)، یان **دی کو** ; چینی نەریتی: 帝喾)، ھەندێکجار بە **گاوشین شی** (بە چینی: 高辛氏) ناسراوە، یەکێک بووە لە ئیمپراتۆرەکانی چین لە سەردەمی پێنج ئیمپراتۆر و سێ فەرمانڕەواکە. کوڕی *جیاوۆجی* (蟜 极 / 蟜 极) و نەوەی *شاۆھاو* (少昊) بووە و ھەروەھا بە نەوەی گەورەی ھوانگ دی (黄帝 / 黄帝)یان ئیمپراتۆری زەرد دادەنرا. بەپێی مێژووی مەزەندەکراو (لە سەدەکانی پێش زایین) لە ساڵی ٢٤٣٦ پێش زایین تا ٢٣٦٦ پێش زایین فەرمانڕەوای کردووە. بۆ ئیمپراتۆر کو یا. دوای ئەو دی ژی کوڕە گەورەکەی بوو بە ئیمپراتۆر.

## سەرچاوەکان


* ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:مێژووی چین
پۆل:میتۆلۆژیای چینی
شیرا ھاس

وێنۆک
**شیرە ھاس** (; لەدایکبووی ١١ی ئایاری ١٩٩٥) ئەکتەری ئیسرائیلییە.

## فیلمۆگرافیی
### فیلم

### تەلەڤیزیۆن

## سەرچاوەکان
## سەرچاوەکان
* 


پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئیسرائیلی
پۆل:زیندووان
پۆل:جووە ئیسرائیلییەکان
سێ فەرمانرەواکە و پێنج ئیمپراتۆڕەکە

**سێ فەرمانرەواکە و پێنج ئیمپراتۆڕەکە** دوو گرووپی فەرمانڕەوای ئەفسانەیی بوون لە سەردەمی باکووری چینی دێرین. سێ فەرمانڕەواکە وا مەزەندە دەکرێت کە ماوەیەکی زیاتر ژیابن لە پێنج ئیمپراتۆرەکە، کە تەمەنیان دەگەڕێتەوە بۆ ٣١٦٢ی پێش زایین تا ٢٠٧٠ی پێش زایین. لە جیھانی مۆدێرنی ئەمڕۆدا بە قارەمان ناسراون

## سەرچاوەکان


پۆل:ھەزارەی ٣یەمی پ.ز
پۆل:زنجیرە فەرمانڕەواییەکان لە چین
پۆل:مێژووی دێرینی چین
پۆل:میتۆلۆژیای چینی
ئای شۆو سپید

**دارێن واتکینز جونیۆر** (لەدایکبووی ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥) زیاتر بە ناوی دروست کراوی ئۆنلاینی بەناوی IShowSpeed یان تەنھا Speed ناسراوە، یوتیوبەر و ستریمەرێکی ئەمریکییە، بە جۆراوجۆری لایڤ ستریم ناسراوە کە تێیدا بە شێوەیەکی سەرەکی یارییە ڤیدیۆیییەکانی وەک فۆڕتنایت و ڤالۆرانت و NBA 2K دەکات.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٥
پۆل:کەناڵەکان بە زمانی ئینگلیزی لە یوتیووب
پۆل:زیندووان
پۆل:یوتیووبەرە کوڕەکان
پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ڕاپەڕە نێرە ئەفریقی-ئەمریکییەکان
پۆل:تۆپی پێ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
لەتکەری شەیتان: فیلمی کیمێتسو نۆ یایبا: شەمەندەفەری موگێن

**فیلمی بکوژی ئەھریمەن: شەمەندەفەری بێ کۆتایی** (بە ژاپۆنی: 劇場版「鬼滅の刃」 無限列車編) لە زنجیرە مانگای لەتکەری شەیتان لەلایەن کیۆھارو گۆتۆگی، فیلمەکە لە دەرھێنانی هارو سۆتۆزاکی بووە، و لە بەرھەمی ستۆدیۆی یوفۆتەیبڵ، فیلمەکە لە ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ لە ژاپۆن نمایشکراوە. بەھۆی سەرکەوتنی فیلمەکەوە بە قازانجترین فیلمی ئەنیمێ دادەنرێت و بە قازانجترین فیلم بۆ ساڵی ٢٠٢٠، کە داھاتەکەی زیاتر لە ٥٠٦٫٥ ملیۆن دۆلار بووە تەنھا لە ماوەی نیو ساڵدا، و لەگەڵ ئەمەشدا فیلمەکە زۆرترین داھاتی فیلمە بەبێ فیلمی ھۆلیوود، لە بەشی باشترین فیلم پێشکەشکرا فیلمی درێژی ئەنیمەیشن لە ٩٣ ھەمین خەڵاتی ئۆسکار.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمی ئەنیمەیشن لەسەر بنەمای زنجیرە ئەنیمەیشنەکان
پۆل:ئەنیپلێکس
پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە
پۆل:ئەنیمێ و مانگای فەنتازیای تاریک
پۆل:جنۆکە لە فیلمەکاندا
پۆل:فەنیمەیشن
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە فانتازیایە ژاپۆنییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی تۆھۆ
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان دەربارەی شەمەندەفەر
پۆل:فیلمە ئەھریمەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمە ئەکشنە فەنتازییە ژاپۆنییەکان
پۆل:فیلمەکانی سەبارەت بە خۆکوژی
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ژاپۆنی
پۆل:ئەنیمێ و مانگای ھونەری جەنگی
پۆل:فیلمە ژاپۆنییەکان
پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر بنەمای زنجیرە ئەنیمەیشنییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی خەوە موگناتیسییەکان
ئاسۆ ڕۆستەمی

وێنۆک
**ئاسۆ ڕۆستەمی** () چالاکوانێکی مەدەنییە، ڕۆژی چوارشەممە ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ دوای بەشداریکردنی لە گردبوونەوەیەکی ئاشتیانە لەبەردەم نووسینگەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پشتیوانی لە کۆبانی دەستگیرکرا و لە بەھمەن ٢٠١٤ بە شێوەیەکی کاتی ئازادکرا. لە ماوەی کەمتر لە پازدە خولەکدا، لەلایەن لقی ٢٨ ی دادگای ئینقلاب بە سەرۆکایەتی دادوەر " مەقیسە " بە تۆمەتی "کۆبوونەوە و ھاوکاری دژی ئاسایشی نەتەوەیی، سووکایەتیکردن بە سەرکردایەتی و پڕوپاگەندەکردن دژی سیستەم" بە ٧ ساڵ زیندانی سزادرا. ئەم حوکمە لەلایەن لقی ٣٦ی دادگای پێداچوونەوەی پارێزگای تاران بۆ دوو ساڵ زیندان کەم کرایەوە.

## دەستگیرکردن
ئاسۆ ڕۆستەمی ڕۆژی ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ دەستبەسەر و لە ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ دوای لێپرسینەوەکان بۆ زیندانی ئێڤین گوازرایەوە. ئەم چالاکە مەدەنییە، دوای چەندین دواخستنی دانیشتنی دادگا، دواجار لە ٢٣ی ئازاری ١٩٩٣، لە دادگایەک بە سەرۆکایەتی دادوەر موغیسە، دادوەری لقی ٢٨ی دادگای شۆڕشی ئیسلامی تاران، بە ئامادەبوونی پارێزەرەکەی و تۆمەتبارانی دیکە لەم دۆسیەیەدا، بە ناوی ئاتێنا دایمی، ئاسۆ ڕۆستەمی و عەلی نوری. دادگایی کرا بەھۆی چالاکییە مەدەنییە ئاشتیخوازەکانییەوە، بە تۆمەتی «پڕوپاگەندە دژ بە سیستەم، پێکھاتە و ھاوکاری دژ بە ئاسایشی نەتەوەیی، سووکایەتیکردن بە سەرکردایەتی، سووکایەتیکردن بە دامەزرێنەری کۆماری ئیسلامی و شاردنەوەی بەڵگەکانی تاوان» بە ٧ ساڵ زیندان مەحکووم کرا. لە لقی ٣٦ی دادگای پێداچوونەوەی پارێزگای تاران، بە پشتبەستن بە حوکمی دادوەران قومیزادە و حوزوان بۆ چوار چالاکی مەدەنی، حوکمی ئەم چالاکە مەدەنییە بۆ ٢ ساڵ کەمکرایەوە. بەپێی ئەو حوکمەی کە لە لقی ٣٦ی دادگای پێداچوونەوەی پارێزگای تاران دەرچووە، ماوەی زیندانییەکەی بۆ ٢ ساڵ کەمکراوەتەوە.

## سەرچاوەکان
* 


پۆل:زیندووان
دینا بۆلوارت

دینا بۆلوارت ()، پارێزەر و سیاسەتمەدارێکی پیرۆیە و لە ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ەوە وەک ٦٤ھەمین سەرۆکی پیرۆ سوێندی یاسایی خوێندەوە، ئەمەش دوای ھەوڵە شکستخواردووەکەی پێدرۆ کاستیلۆبۆ کودەتا. دینا یەکەم ژنە کە بووەتە سەرۆکی پیرۆ و پێشتر جێگری سەرۆک بووە.لە چەند ڕۆژی یەکەمی سەرۆکایەتیدا، ناڕەزایەتییەکانی لایەنگری کاستیلۆ لە سەرانسەری پیرۆدا سەریان هەڵدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:خانمە سەرۆکەکان
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی پێروو
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢
پۆل:ژنە پارێزەرەکانی سەدەی ٢١ەم
کەشوھەوای عێراق

[وێنۆک| [ھەور|ھەورەکان لە ئاسمانی پایتەختی بەغداد]]
تێکڕای پلەکانی گەرما لە عێراق لە نێوان ٣٨ پلەی سەدی (١٠٠٫٤ پلەی فەھرەنھایت) لە مانگەکانی تەممووز و ئاب و لەژێر سفرەوەیە لە مانگەکانی یەک و دوو. ناوچەی شاخاوی باکووری عێراق بەشێوەیەکی بەرچاو بارانبارینی زیاترە لە ناوچەکانی ناوەڕاست و باشوور واتە نزیکەی ١٠٠٠ ملم یان زیاتر، تا ئەو کاتەی زۆرترین بارانبارین لە عێراق لە چیای شێخە دار لە مانگی نیساندا تۆمارکرا، کە گەیشتە ٢٩٥٤ملم.

نزیکەی٩٠٪ی بارانبارینی ساڵانە لە نێوان مانگەکانی تشرینی دووەم و نیسان و بەتایبەتی لە نێوان مانگەکانی کانوونی دووەم و ئازاردا ڕوودەدات. سەبارەت بە باقی مانگەکان، بە تایبەت ئەوانەی پلەی گەرمایان بەرزە وەکو حوزەیران و تەممووز و ئاب، بارانبارین دەگمەنە.
[وێنۆک| زریانی تۆز لە [عێراق، ٣٠ی تەمموزی٢٠٠٩]]
جگە لە باکوور و باکووری ڕۆژھەڵات، ئەو زانیاریانەی کە لە وێستگەکانی دامێنی گردەکان و دەشتەکانی باشوور و باشووری ڕۆژاوای شاخەکانەوە بەردەستن، ئاماژە بەوە دەکەن کە تێکڕای بارانبارینی ساڵانە لە نێوان ١٥٠٠ بۆ ٢٠٠٠ ملم بۆ ئەو ناوچەیە. بارانبارین لە شاخەکاندا زۆرترە، ڕەنگە ساڵانە لە ھەندێک شوێن بگاتە ٢٦٠٠ ملم، بەڵام زەوییەکە ڕێگری دەکات لە چاندنی بەرفراوان. کشتوکاڵ بە شێوەیەکی سەرەکی سنووردارە بە زەوییە ئاودێری نەکراوەکان لە دۆڵی شاخ و دامێنی گردەکان و چەمەکاندا، کە ساڵانە ٧٠٠ ملیمەتر یان زیاتر باران دەبارێت. تەنانەت لەم ناوچەیەشدا ساڵانە تەنھا یەک بەرھەم دەتوانرێت بچێنرێت و زیادبوونی بارانبارین زۆرجار دەبێتە ھۆی لەکارکەوتنی بەرھەم. کەمترین پلەی گەرمی زستان لە نزیک بەستن (پێش بەیانی) لە گردە بیابانییەکانی باکوور، باکووری ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا، تا -٨ بۆ -١ پلەی سەدی (١٧٫٦–٣٠٫٢ پلەی فەھرەنگی)، و -٥ بۆ ٢ پلەی سەدی (٢٣ بۆ ٣٥٫٦ پلەی فەھرەنگی) دەست پێدەکات ج) فارنھایت)، لە دەشتەکانی ڕۆژاوای باشووری عێراق. لە بیابانی ڕۆژاوا بەرز دەبێتەوە بۆ زۆرترین تێکڕای نزیکەی ١٠ پلەی سەدی (٥٠ پلەی فەھرەنگی)، و لە باکووری ڕۆژھەڵات، ١٣ پلەی سەدی (٥٥٫٤ پلەی فەھرەنگی) لە باشوور. لە ھاویندا نزمترین پلەی گەرما لە دەوروبەری ٢٢ بۆ ٣٠ پلەی سەدی (٧١٫٦–٨٦ پلەی فەھرەنگی) و بەرزبوونەوەی بەرزترین پلەی گەرما لە دەوروبەری ٣٢ بۆ ٣٦ پلەی سەدی (٨٩٫٦ و ٨٦٫٨ پلەی فەھرەنگی)، ھەندێک ڕۆژ پلەی گەرمی ٣٨ پلەی سەدی و زیاتر تۆمار دەکات. پلەی گەرمی شەوانە زۆربەی کاتەکان لە خوار بەستنەوە دادەبەزێت و پلەی گەرمی لە ڕوتبا لە بیابانی ڕۆژاوای پارێزگای ئەنبار تۆمارکراوە کە دەگاتە -٢٢ پلەی سەدی (-٧٫٦ پلەی فەھرەنگی). ناوچە شێدارەکان زیاتر لە مانگەکانی ھاویندا پلەی گەرمی زیاتر لە ٤٠ پلەی سەدی (١٠٤ پلەی فەھرەنگی)یان دەبێت.

مانگەکانی ھاوین بە دوو جۆر با دەناسرێتەوە. لە باشووری ڕۆژھەڵات و باشووری ڕۆژھەڵات، بای وشک و تۆزاوی، لەگەڵ بای ناوبەناو بە خێرایی ٨٠ کیلۆمەتر لە کاتژمێرێکدا (٥٠ میل لە کاتژمێرێکدا)، لە مانگی نیسانەوە تا سەرەتای مانگی حوزەیران ڕوودەدات و دیسانەوە، لە کۆتایی مانگی ئەیلوول تا مانگی تشرینی دووەم ڕوودەدات. لەوانەیە لە سەرەتا و کۆتایی وەرزی ئێستادا بۆ ماوەی یەک ڕۆژ یان چەند ڕۆژێک بخایەنێت. زۆرجار ئەم بایانە تۆز و خۆڵیان لەگەڵدایە، کە ڕەنگە بۆ ئاستی چەند ھەزار مەتر بەرزبێتەوە، لە ناوەڕاستی مانگی حوزەیران تا ناوەڕاستی مانگی ئەیلوول، بای زاڵ لە باکوورەوە (لە باکوور و باکووری ڕۆژاواوە).

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
کەشوھەوا لە عێراق 


پۆل:ژینگەی عێراق
پۆل:ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
پایتەختی کارگێڕی نوێ (میسر)

وێنۆک|پایتەختی کارگێڕی نوێ
**پایتەختی کارگێڕی نوێ** () پایتەختی نوێی داھاتووی کۆماری عەرەبی میسرە، شارێکی نوێی میسرییە لە شارەکانی نەوەی چوارەم، دەکەوێتە پارێزگای قاھیرە و لە ڕێگەی کۆمپانیای پایتەختی کارگێڕییەوە بۆ گەشەپێدانی شارەکان بەڕێوەدەبرێت، بە بڕیارێکی سەرۆکی کۆماری عەرەبی میسر عەبدولفەتاح سیسی ژمارە ٥٧ی ساڵی ٢٠١٦ دامەزرا و دامەزراندنی لە میانی کۆنفرانسی پشتیوانی و پەرەپێدانی ئابووری میسر کە لە ساڵی… شەرم شێخ لە ١٣ تا ١٥ی ئازاری ٢٠١٥، و گرێبەستێک لەگەڵ ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی واژوو کرا بۆ دامەزراندنی لە کاتی چالاکییەکانی کۆنفرانسەکەدا. کۆی ڕووبەری شارەکە نزیکەی ١٧٠ ھەزار دۆنم (٦٨٨ کیلۆمەتر دووجا)یە، کە گەورەترە لە ڕووبەری سەنگافورە و چوار ھێندەی واشنتۆن گەورەترە کە پایتەختی ئەمریکایە لە ئەمریکا، نزیکەی ٦٠ کم لە قاھیرەوە دوورە قۆناغی بیناسازی.
پایتەختی کارگێڕی بۆ کەمکردنەوەی قەرەباڵغی لە شاری قاھیرە دامەزراوە، و تا کۆتایی مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٢ ببێتە پایتەخت و کورسی حوکمڕانی نوێ لە میسر، کە بارەگای سەرۆکایەتی کۆمار، سەرۆکایەتیی… حکوومەت، ئەنجومەنی نوێنەران، ئەنجومەنی پیران، وەزارەتەکان، ئۆرگان و دەزگاکانی حکوومەت، ھەروەھا باڵیۆزخانە و کونسوڵخانەی وڵاتانی دەرەوە دەگوازرێنەوە و دەبێتە ناوەندی دارایی میسر کە ناوچەی دارایی و بازرگانی تێدایە، کە دەبێت بارەگا و ئۆفیسە ناوچەیییەکانی کۆمپانیا و بانکە گەورەکانی میسر و نێودەوڵەتی لەخۆدەگرێت شار.

## مێژوو
پڕۆژەکە کە پایتەختی نوێی ئیدارییە، لە ساڵی ٢٠١٥ ڕاگەیەندرا کە کۆشکی نوێی سەرۆکایەتی و پەرلەمان و حکوومەت و گەڕەکێکی دیپلۆماسی ڕەسەن لەخۆبگرێت، ھەروەھا بارەگای وەزارەتەکان و ئۆرگانە فەرمییەکان و باڵیۆزخانەکان بێت لە میسر، ھەروەھا بارەگای کۆمپانیاکان بێت و دامەزراوەکانی کەرتی تایبەت، دروستکردنی لە نێوان کۆمپانیای Emaar Properties، کۆمپانیای وەبەرھێنانی ئیماراتی لە پڕۆژەکەدا، بە نوێنەرایەتی سەرۆکەکەی، محەممەد ئەلعەبار، و لە لایەنی میسرەوە، وەزیری نیشتەجێکردن و خزمەتگوزارییەکان و کۆمەڵگە شارییە نوێیەکان، مستەفا کەمال مەدبولی. ئەم واژووکردنە شایەتحاڵی جێگری سەرۆکی ئیمارات، شێخ محەممەد بن ڕەشید ئال مەکتوم و عەبدولفەتاح سیسی سەرۆکی میسر بوو، پلانیش وابوو زیاتر لە ٣٥ کۆمپانیای میسری تایبەتمەند لە کارەکانی بیناسازی و بەڵێندەرایەتی بەشداری لە جێبەجێکردنیدا بکەن، و کە ٥ بۆ ٧ ساڵ دەخایەنێت تا تەواو دەبێت.

کۆمپانیا ئیماراتییەکە دوای ماوەیەکی کەم لە ڕاگەیاندنی پڕۆژەکە کشایەوە، مەیجر جەنەڕاڵ ئەحمەد زەکی عەبدین، سەرۆکی کۆمپانیای سەرمایەی کارگێڕی نوێ لە ساڵی ٢٠١٨دا ئاماژەی بەوەدا کە کۆی تێچووی قۆناغی یەکەمی سەرمایە دەگاتە ٣٠٠ ملیار لیرە کە دەکاتە نزیکەی ١٦ ملیار دۆلار لەو کاتەدا)، کە تەواو دەبێت. بە تەواوی لە ماوەی ٣ ساڵدا لەو کاتەوە. تێچووی قۆناغی یەکەم تا ساڵی ٢٠٢١ بە ٢٥ ملیار دۆلار مەزەندە کرا؛ سوپا و حکوومەت باری دابینکردنیان لە ئەستۆ گرت و لە دەرەوەی بوودجەی گشتی دەوڵەتەوە پەمپ دەکرا. خالد ئەلحوسێنی، وتەبێژی پایتەختی نوێ لەو کاتەدا وتی: «ڕێژەی جێبەجێکردن لە قۆناغی یەکەمدا لەسەدا ٦٠ی سەرجەم پڕۆژەکانی تێپەڕاندووە». لەکاتێکدا سەرۆکی کۆمپانیاکە، مەیجر جەنەڕاڵ عەبدین، ڕای گەیاند کە تێچووی قەزای حکومی بە تەنھا ٥٠ ملیار لیرە بووە، کە لە داھاتی فرۆشتنی زەوییەکە دابینکراوە، ھەروەھا کۆمپانیای سەرمایەی کارگێڕی نوێ کۆدەکاتەوە بەھای کرێ لە حکوومەتەوە لەگەڵ وەرگرتنی ئەم ئاسانکاری و بینایانە.

## سەرچاوەکان

پۆل:پارێزگای قاھیرە
پۆل:پایتەختە داڕێژراوەکان
پۆل:ئابووری میسر
پۆل:شارەکانی میسر
عێراق لە جامی جیھانیی فیفا

عێراق جارێک لە مۆندیالی فیفا دەرکەوت، لە مۆندیالی ١٩٨٦. ڕیزبەندییەکەی دوایین بوو لە گرووپەکەی بە سفر خاڵ.

## [[مێژووی عێراق]] لە مۆندیال
### پاراگوای و عێراق
ئەم یارییە مشتومڕی زۆری بەدوای خۆیدا ھێنا، چونکە ناوبژیوان ئێدوین بیکۆن ئاکۆنگ بۆ ماوەی نیو چرکە فیشەکەی لێدا، پێش ئەوەی لێدانی سەری ئەحمەد ڕادی ھێرشبەری عێراقی بەر تۆڕەکە بکەوێت و ڕێگەی نەدا گۆڵەکە. بیکۆن ئاکۆنگ ڕەخنەی زۆری لێ گیراوە بەھۆی ئەوەی فیشەکەی لێداوە لە کاتێکدا عێراق ھەلێکی گەورەی گۆڵکردنی ھەبوو.

### عێراق و بەلجیکا
ئەم یارییە مشتومڕێکی زۆری بەدوای خۆیدا ھێنا، چونکە ناوبژیوان جیسوس دیاز کارتی زەردی بە باسیل کۆرکیسی عێراقیدا بەھۆی فاوڵێکەوە (بڕیاربوو زەردەکە بدرێت بە غانم ئۆرێبی) لەکاتێکدا ئەنجامەکە ٢ – ٠ لە بەرژەوەندی بەلجیکا بوو. کۆرکیس بە گاڵتەجاڕییەوە ستایشی بڕیارە ھەڵەکەی ناوبژیوانی کرد کە بووە ھۆی ئەوەی کۆرکیس بە کارتی سوور دەربکرێت و عێراق بە ئەنجامی ٢–١ دۆڕا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق
پۆل:وڵاتان لە جامی جیھانیی فیفادا
ئایشە

**ئایشە** ناوێکی زمانی عەرەبی مێینەیە. کەسانی دیار کە ئەم ناوەیان هەیە بریتین لە:
*ئایشە شان
*ئایشە دەنیز کاراجاگل
*عایشە حەفسە سوڵتان
*عائیشە

پۆل:پۆلەکانی ڕوونکردنەوە
عێراق لە جامی ئاسیا

**عێراق لە جامی ئاسیا** هەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق ٩ جار لە یاری کۆتایی جامی ئاسیا بەشداری کرد، باشترین ئاستیشی لە جامی ئاسیای ٢٠٠٧ بوو، کە بە ڕێککەوت لە ئەندەنوسیا، مالیزیا، تایلەند و ڤێتنام بەڕێوەچوو. 
## سەرچاوەکان


پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق
کاردینھام (کۆرنواڵ)

وێنۆک|کڵێسای کاردینھام
**کاردینھام** () گوند و پەرستگایەکی مەدەنیییە و  شانشینی یەکگرتووی ئینگلتەرا . ژمارەی دانیشتوانی بە ٦٢٥ کەس مەزەندە دەکرێت.

## سەرچاوەکان
یووفۆتەیبڵ

ستۆدیۆیەکی ئەنیمەیشنی ژاپۆنییە و لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ لەلایەن کارمەندانی پێشووی تی ئێس ئێم ئینتەرتەینمنت دامەزراوە، دەکەوێتە شاری سوگینامیی پارێزگای تۆکیۆ.

## سەرچاوەکان

پۆل:ستۆدیۆکانی ئەنیمەیشن لە تۆکیۆ
پۆل:ستۆدیۆ ئەنیمەیشنە ژاپۆنییەکان
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ٢٠٠٠
نارۆ

وێنۆک
**نارۆ** (بە ئیتاڵی : Naro) ناوچەیەکی نیشتەجێبوونە لە ئیتاڵیا، دەکەوێتە پارێزگای ئاگریجینتۆ. 

## تایبەتمەندی
ڕووبەری **نارۆ** ٢٠٧ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە و ژمارەی دانیشتووانی ٨١٦٩ کەسە، و دەکەوێتە بەرزی ٦٠٠ مەتر لە ئاستی دەریاوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
پۆل:شارەکانی سیسیلی
ناسر

**ناسر** ناوێکی عەرەبی پیاوە. کەسە دیارەکانی ئەم ناوە بریتین لە:
*ناسر ڕەزازی
*ناسر خەسرەو
*ناسر فەرھەنگفەر
*میل ناسر
*گەشتنامەی ناسر خەسرەو
*میل ناسر
*ناسر ئاغا
*ناسر حەسەن
*ناسر ڕەزازی
*ناسر فەکووھی
*ناسر ئەلخەلیفی
*ناسر سوبحانی
*ناسری خوسرەو، تاجیکستان
*ناسری خوسرەو

پۆل:پۆلەکانی ڕوونکردنەوە
ئەمیر (ڕوونکردنەوە)

**ئەمیر** ناوێکی عەرەبی پیاوە. کەسە دیارەکانی ئەم ناوە بریتین لە:
*ئەمیر تەتەلوو
*ئەمیر ئاوا (ئارووناوا)
*ئەمیر جەدیدی
*ئەمیر خوسرۆ دێهلەوی
*ئەمیر نیزامی گەڕووسی
*ئەمیر حەسەنپوور

پۆل:پۆلەکانی ڕوونکردنەوە
پۆل:ناولێنانەکان
پۆل:ناوی کوڕان لە پورتوگالی
پۆل:ناوی کوڕان لە ئیسپانی
ژۆنگ یو

**ژۆنگ یو** (لەدایکبووی ٥٤٢ی پێش زایین تا ٤٨٠ی پێش زایین) بە زی لو یان جیلو ناسراوە یەکێک بوو لە باشترین شوێنەکەوتووانی کۆنفۆشیۆس. لەنێوان شوێنەکەوتووانی کۆنفۆشیۆس لەدوای ڕان چیو، دووەم کەس بوو لەرووی توانا و بەدەستھێنانەوە لە بەڕێوەبەردنی وڵات. بەھۆی ئازایەتییەکەی و دادگەرییەکەی ناسراوە، بەلام کۆنفۆشیۆس بەزۆری ئاگاداری کردۆتەوە کە پێش ئەوەی جووڵە بکات سەرەتا بیر لە دەرەنجامەکانی بکاتەوە

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی ٥ی پێش زایین
پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی ٦ی پێش زایین
ھارو سۆتۆزاکی

**ھارو سۆتۆزاکی** (بە ژاپۆنی: 外崎 春雄) دەرھێنەری ئەنیمێی ژاپۆنییە، یەکەم دەرھێنانی لە ساڵی ٢٠٠٤ لەگەڵ نووسینی ئەنیمێی فیلمی نینجا نۆنسێنس ئەنجامدا، لە ساڵی ٢٠١٩ دەرھێنەری فیلمی ئەنیمێی وەرگیراوە بەناوی: لەتکەری شەیتان بووە، ھەروەھا فیلمی: بکوژی ئەھریمەن: شەمەندەفەری بێ کۆتایی فیلمەکەی لە ساڵی ٢٠٢٠ دەرھێناوە کە چەندین خەڵاتی بەدەستھێناوە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمێ
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ژاپۆنی
پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنیی ژاپۆنی
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە
ماپا

**ماپا** (بە ژاپۆنی: 株式会社MAPPA) (بە ئینگلیزی: MAPPA Co. , Ltd)ئەنیمێیەکی ژاپۆنییە و بنکەکەی لە تۆکیۆیە و لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠١١ لەلایەن ماساو ماروریاما دامەزراوە کە دامەزرێنەر و بەرھەمھێنەری پێشووی ستۆدیۆی مادھاوس بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ستۆدیۆکانی ئەنیمەیشن لە تۆکیۆ
پۆل:ستۆدیۆ ئەنیمەیشنە ژاپۆنییەکان
پۆل:مشتومڕەکانی ئەنیمێ و مانگا
ماساو مارویاما (بەرھەمھێنەری فیلم)

**ماساو مارویاما** () بەرھەمھێنەری ئەنیمێ و خاوەنکارێکی ئەنیمێی ژاپۆنییە، ھاوبەشی دامەزرێنەری کۆمپانیای مادھاوس، ھەروەھا دامەزرێنەری کۆمپانیای ماپا و ستۆدیۆی M2، سەرۆکی ئێستای کۆمپانیای ماپایە و بەرپرسی ستۆدیۆی M2. بۆ زیاتر لە ٥٠ ساڵ بەشدار بووە لە کاروباری ئەنیمەیشنی ژاپۆنی. لەگەڵ چەندین ئەنیمەیشنەر کاری کردووە، چەندین کۆمپانیای بەرھەمھێنانی ئەنیمەیشنی دامەزراندووە، لە دەیان زنجیرە و فیلم کاری کردووە و پلانی داناوە و بەرھەمھێنانی چەندین کاری جۆراوجۆر کردووە.

ماریاما یەکێکە لە شارەزاترین بەرھەمھێنەرەکان لە پیشەسازی ئەنیمەیشنی ژاپۆن، ھەروەھا دەرفەتی بۆ ئەو تاکانە کردووەتەوە کە لە خۆیاندا بوونەتە دەرھێنەری لێھاتوو.
لەنێوان ئەو بەھرەمەندانەی کە وەری دەگرتن و ھەڵیبژارد بریتی بوون لە ساتۆشی کۆن، ماملۆ ھۆسۆدا، و سووناۆ کاتابۆچی. ھەروەھا دەرفەتێکی بە ماساکای یۆسا و میسۆ ئایزۆ دا بۆ دەرھێنانی لە قۆناغێکی زۆر سەرەتایی دا.ھەروەھا دەرفەتێکی دا بە مامیۆرۆ ھۆسۆدا، کە بیری لە گەڕانەوەی بۆ شارۆچکەی خۆی دەکردەوە بۆ گۆڕینی پیشەی خۆی دوای ئەوەی ناچار کرا واز لە دەرھێنانی Howl's Movingھێنا لە ستۆدیۆی گیبیلی، دەرفەتێک بۆ دەرھێنانی یەکەم فیلمی سینەمایی دوای ئەوەی لە Toei Animation دەستی لەکار کێشایەوە. یویچیرۆ ھایاشی، مونیچیسا ساکای، و سۆنگوۆ پارک، کە بوون بە بەڕێوەبەری سەرەکی کۆمپانیای ماپا، و سایۆ یامامۆتۆ، پارێزەری ڕاستەوخۆی لە مەدورۆ، ھەروەھا ئەو کەسانەن کە بەھرەکانیان لەلایەن مارویاما دۆزراوەتەوە. توانای دۆزینەوەی کەسانی بەھرەمەند یارمەتی Madhouse و ماپا دا بۆ ئەنجامدانی ھەنگاوێکی گەورەدا. ماریاما میوانێکی ئاسایییە لە ئۆتاکۆن، کە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە ١٥ جار بەشداری کردووە یان پشتڕاست کراوەتەوە. لە ساڵی ٢٠٠٩دا، لە کۆنفرانسەکەدا بە ئەندامی ستافی شەرەفمەند ناویان ھێنا.بۆ ناساندنی بەشدارییەکەی لە پیشەسازیدا، خەڵاتی تایبەتی لە حەوتەمین ئەنیمەیشن کۆبی لە ساڵی ٢٠٠٢ ھەروەھا خەڵاتی ھاندانی لە ٢٣ھەمین خەڵاتی فوقیمۆتۆ لە ساڵی ٢٠٠٣ وەرگرت.

## سەرچاوەکان

پۆل:وێنەکێشە ژاپۆنییەکانی ئەنیمێ
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١
ئیڤا مۆزس کۆر

وێنۆک
**ئیڤا مۆزس کۆر** (لەدایکبووی ٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٣٤ تا ٤ی تەممووزی ٢٠١٩) کەسێکی بە ڕەگەز ڕووسی و ئەمریکی، و ڕزگاربووی ھۆڵۆکۆست بوو بەیەکەوە لەگەڵ خوشکە دوانەکەی میریام. کۆر خرابووە بەردەم تاقیکردنەوە لەسەر مرۆڤ لەژێر ڕێکخراوی ئێس ئێس (ڕێکراوێکی ژێر دەستی ئەدۆڵف ھیتلەر) لە کەمپە داگیرکراوەکانی پۆڵەندا لەلایەن ئەڵمانیا لە جەنگی جیھانی دوو. باوانی و دوو خوشکی بەھۆی گازی ژەھراوی بۆمبەوە مردن، تەنھا خۆی ڕزگاری بوو.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤
پۆل:مردووانی ٢٠١٩
پۆل:ئەو کەسانەی ڕەگەزنامەی ئەمریکیان بەدەست هێناوە
پۆل:ئەو کەسانەی ڕەگەزنامەی ئەمریکیان بەدەست ھێناوە
وێنزدەی ئادەمز

**وێنزدەی ئادەم** () تاکە کچی خێزانی ئادەمزەکانە، کەسایەتییەکی خەیاڵییە لە لایەن چارڵز ئادەمز دروستکراوە. لە ١٩٦٤ەوە کەسایەتییەکە لە کۆمەڵێکی بڵاوی هەمەجۆری میدیا دەرکەوتووە، کەسایەتییەکە بناغەی زنجیرەی نێتفلیکسی ٢٠٢٢ وێنزدەیە. کەسایەتییەکە لەلایەن چەند ئەکتەرێکەوە رۆڵی گێڕدراوە وەک لیزا لۆرینگ و کریستینا ریکسی و جێنا ئۆرتێگا، و کلۆوی گرەیس مۆریتز ڕۆڵی دەنگیی کەسایەتییەکەی گێڕاوە.

## ڕەچەڵەک
ئەندامانی خێزانی ئادەمز لە کارتۆنەکانی نیویۆرکەر نەناسران کە یەکەم جار لە ١٩٣٨ دەرکەوتن. کاتێک کەسایەتییەکان بۆ زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەی ١٩٦٤ هەڵگیرایەوە، چارڵز ئادەمز وێنزدەی لەسەر دێڕێکی قافیەی دایەنگا: «منداڵەکانی چوارشەممە پڕی دوژمنایەتین» دروستکردووە. ژنە ئەکتەر و شاعیر جوان بلەیک، ناسیاوێکی چارڵز ئادەمز، بیرۆکەی ناوەکەی پێشکەشکردووە. ئەو خوشکی پەگزڵی ئادەمزە و تاکە کچی گۆمێز و مۆرتێشا ئادەمزە. نوسخە کۆنەکانی پێشوو وەک دواچۆڕە دەینوێنن، بەس لە گۆڕانکارییەکانی دواتردا وێنزدەی بە نۆبەرەی خێزانەکەی نوێنراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کارەکتەری منداڵان لە کۆمیکەکاندا
پۆل:کارەکتەری منداڵ لە تەلەڤیزیۆن
پۆل:کەسایەتییە مێیینەکانی نێو فیلم
پۆل:ھونەرمەندانی خەیاڵی
پۆل:کەسایەتییەکانی خێزانی ئادەمز
سنووری بەڕازیل-پێروو

[وێنۆک|پردی یەکگرتنی بەرازیل و پیرۆ لە [ڕووباری ئاکرێ دەبڕێت و شاری ئاسیس برازیلی بەڕازیلی بە ئیناپاری دەبەستێتەوە، لە دیوی سنووری پیرۆ.]]
**سنووری بەرازیل و پیرۆ** ئەو ھێڵەیە، کە دەکەوێتە دارستانی باراناوی ئەمازۆن، کە خاکەکانی بەڕازیل و پیرۆ سنووردار دەکات. ویلایەتی ئەمازۆنا و ئاکرێ لە بەرازیل ھاوسنوورن لەگەڵ ناوچەکانی لۆریتۆ، ئوکایالی و مادرێ دی دیۆس لە ڕۆژھەڵاتی پیرۆ. بەشێک لەو سنوورە لە پەیماننامەی ڕیۆ دی جانیرۆ لە ساڵی ١٩٠٩ دامەزرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:سنووری بەڕازیل-پێروو
سیرگیبی

وێنۆک|شوێنی ویلایەتی سیرگیبی لە بەرازیل
**سیرگیبی** بە فەرمی ویلایەتی سێرگیپ، ویلایەتی بەڕازیلە. سێرگیپ دەکەوێتە ھەرێمی باکووری ڕۆژھەڵات بەدرێژایی ئۆقیانووسی ئاتلانتیک وڵاتەکە، بچووکترین ویلایەتە لە بەڕازیل بە ڕووبەری جوگرافی بە ڕووبەری ٢١٬٩١٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە (٨٤٦٠ میل چوارگۆشە)، کە تەنھا لە ناوچەی فیدراڵی گەورەترە. سیرگیبی لە باشوور و ڕۆژاوا ھاوسنوورە لەگەڵ باھیا و لە باکوورەوە لەگەڵ ئالاگۆاس. ئاراکاجو پایتەخت و گەورەترین شاری ویلایەتەکەیە؛ ویلایەتەکە دابەشکراوە بەسەر ٧٥ شارەوانیدا. ئەم ویلایەتە ١٫١٪ی دانیشتووانی بەڕازیلی ھەیە و تەنھا ٠٫٦٪ی بەرھەمی ناوخۆیی بەرازیل بەرھەم دەھێنێت

## سەرچاوەکان

پۆل:سیرگیبی
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٢٠
تاتسووکی فوجیمۆتۆ

**تاتسوکی فوجیمۆتۆ** () لەدایکبووی ١٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢ یان ١٩٩٣ ھونەرمەندێکی مانگای ژاپۆنییە، بە بەرھەمەکانی مشتی ئاگرین و پیاوی بڕەبڕ ناسراوە.

## سەرچاوەکان
* 


پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٣
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢
پۆل:زیندووان
پۆل:وێنەکێشانی مانگا