open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مەلەکووت (چیرۆک)

200px|thumb|left|روبەرگی کتێبی "مەلەکوت" چاپی یەکەم ٢٠١٠

**مەلەکوت** (بە فارسی: *ملکوت*) ناوی چێرۆکێکی درێژە لە بەھرام سادقی (بە فارسی: *بهرام صادقی*)، نووسەری فارسی ئێرانی . ئەم کتێبە سەعید سلێمانی کردویەتی بە کوردی و لە لایەن یانەی قەڵەم چاپ کراوە .
مەلەکوت یەکێکە لە رۆمانە هەرە دەگمەنە فەلسەفیەکانی وێژەی فارسی کە نیگایەکی تاریک و ڕەشبینانەی هەیە سەبارەت بە جیهان . بەھرام سادقی لە کەشوهەوایەکی کافکاییدا جیهانێکی جیاواز دەئافرێنێ تەواو ترسێنەر و سەیر و پڕ کارەسات. مەلەکوت رۆمانێکە بە ڕووداوێکی چاوەڕوان نەکراو دەست پێدەکات، کارەسات بە شەو دەست پێدەکات و لە سپێدەدا ، دوای لە ناوچونی کەسایەتییەکان کۆتایی پێدێت .  
چیرۆکەکە ئاوا دەس پێدەکات " لە کاتژمێر یازدەی شەوی چوار شەممەی ئەو حەوتەدا جنۆکە خۆ لە گیانی "ئاغای موەدەت" ڕادەکات. ئاغای موەدەت لەگەڵ سێ کەس لە هاوڕێکانی بۆ رابواردن و خواردنەوە چوون بۆ ناو باخەکەی ئەو لە دەرەوەی شار ...

لە وەرگێڕی ئەم بابەتە چەندین بابەتی تر لە چاپ دراون :
* دەرکەوتەی دڵخوازی مەرگ، لێکۆڵینەوە، وەزارەتی رۆشنبیری و لاوانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان ٢٠١١
* تاپۆیەک لە تاریکیدا، کۆمەڵە چیرۆک، یانەی قەڵەم، سلێمانی ٢٠٠٩ 
* دوا سرودی بەلەموانەکان، کۆمەڵە شێعر، یانەی قەڵەم، سلێمانی ٢٠١١
* وەرزەکانی بەرزەخ، هەڵبژاردە لە کورتە چیرۆکی فارسی، و.سەعید سلێمانی، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم ٢٠٠٩

## پەراوێزەکان

## سەرچاوە
* مەلەکوت، بەهرام سادقی، و.سەعید سلێمانی، یانەی قەڵەم چاپی یەکەم، سلێمانی - ٢٠١٠ ز

پۆل:ڕۆمانە ئێرانییەکان
سۆڵاوان

وێنۆک|350px|کێوی سۆڵاوان (٢٠٠٦)
**سۆڵاوان** (بە زمانی ترکی : ساوالا*ن*، بە فارسی: *سبلان*) ناوی کێوێکی بەرزە له پارێزگای ئەردەوێڵ لە باکووری ڕۆژھەڵاتی وڵاتی ئێران. بەرزایی ئەم کێوە ٤٨١١ میترە و سێیەمین کێوی بەرزی وڵاتی ئێرانە.

پۆل:گڕکانە چینییەکان
پۆل:کێوەکانی ئێران
پۆل:گڕکانەکانی ئێران
پۆل:پارێزگای ئەردەوێڵ
ئیبن حاج

**ئیبن حاج** یان **ئیبنولحاج** (بە عەرەبی: إبن الحاج) ناسراو بە **ئیبنولحاجی ھەزارمێردی** شاعیر و زانایەکی ئایینیی کورد بووە. 

## ژیان
مەلا محەممەدی کوڕی حاجی حەسەنە کە لە سەدەی حەڤدە و ھەژدەی زاینیدا ژیاوە. ئیبن حاج لە یەکێک لە ئاوایییەکانی شاری سەردەشت لەدایک بووە و لەبەر خاتری باوکی بەو نازناوە ناوی دەرکردووە. ئیبن حاج شارەزایی زۆری لە زانستە ئایینییەکانی ئیسلامدا بەتایبەت لە عیلمی کەلامدا بوە. ماوەیەکی زۆرلە دێی ھەزارمێرد ژیاوە، لەبەر ئەوە بەو نازناوەش دەناسرێت.

## قوتابییەکانی ئیبن حاج
لە ناسراوترین شاگردانی دەتوانین ئاماژە بکەینە سەر شێخ مەعرووفی نۆدێ و مەلا عەبدوڵڵای بێتووشی.

## بەرھەمەکان
لە ئیبن حاج بەیتێک بە ناوی مەھدی نامە بە زمانی کوردی سۆرانی بەجێ ماوە، کە لە کۆنترین ھۆنراوە سۆرانییە بەردەستەکانە. ئەو ئەم شێعرەی لە ساڵی ١٧٦٥دا داناوە.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:خەڵکی سەردەشت
پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:شاعیرەکانی کوردیی ناوەندی
پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ڤێداکان

**ڤێداکان** لە کۆنترین نووسراوەکانی زمانە ھێند و ئورووپاییەکانن کە لە ساڵانی ١٠٠٠ تا ٥٠٠ی بەر لەدایکبوونی مەسیح بە زمانی سانسکریتی ڤێدی نووسراون. ئەم نووسراوانە لە تێکستە پیرۆزەکانی ئایینی برێھمایی و ھێندوویسم دادەنرێت.

## سەرچاوە
ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:دەقەکانی سانسکریت
پۆل:ڤێداکان
پۆل:سەرچاوەی ئایینی کۆنی ئێران
محەممەد عومەر عوسمان

**محەممەد عومەر عوسمان** (١٩٥٧ — ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩) ناسراو بە **ژەنەڕاڵی پاییز** شاعیر و نووسەرێکی کورد بوو.

## ژیان
محەممەد لە ساڵی ١٩٥٧ لە گەڕەکی دەرگەزێنی شاری سلێمانی لەدایکبووە. خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی و ئامادەیی لە سلێمانی تەواو کردووە بۆ خوێندنی کۆلێژ ڕووی کردۆتە شاری بەغداد و ھەر لە تەمەنی لاوییەوە دەستی داوەتە پەرتووک خوێندنەوە. لە ساڵی ١٩٧٥ دەستی کردووە بە نووسین و بڵاوکردنەوەی ھۆنراوەکانی.

## مردن
[220x400px|وێنۆک|گۆڕی [شاعیر|ھۆنەر]]
محەممەد لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩، خۆی بە پانکەی ماڵی خۆیانەوە ھەڵواسی و کۆتاییی بە ژیانی خۆی ھێنا. گۆڕەکەی لە گردی سەیوان بە خاک سپێردرا و لەسەر وەسیەتی خۆی تابووتەکەی بە گەڵای پاییز داپۆشرا.

## وەسیەتنامە

## ژەنەڕاڵی پاییز
منم ژەنەڕاڵی پاییز
منی ھەرگیز ئۆقرە نەدیو
ژنەڕاڵ... ژنەڕاڵی ھەزارەھا داری ڕووت و
ملیارەھا گەڵای وەریو

منم ژەنەڕاڵی پاییز…
کاسکێتەکەی سەرم ھەورەو
ئەستێرەکانی سەرشانم چەند گەڵایەک بەڕەنگی زیو
پاڵتۆی بەرم کزەبایەو
شمشێرەکەم لقی درەختێکی ڕزیو

منم ژەنەڕاڵی پاییز
خوێنێکی زەرد بەنێو دەمارما دەگەڕێ و
چاوم ھەر وەک ھەور نمناک
تەنیا من بووم کە لە تابووتی شووشەدا
چەندین گەڵام سپارد بە خاک

منم ژەنەڕاڵی پاییز
من بووم لەگەڵ زریانی بیرچوونەوەدا… کەوتمە جەنگ و
زۆر گەڵام دەرھێنا لە چنگ
من بووم شەوی گەڵاکانم…
خستە ژێر باڵی تریفە و، ورشەی گزنگ

منم ژەنەڕاڵی پاییز
پاییز بەبێ من ھەتیوە و
من بووم وتم بەڵێ تەرمی نسێی سەوزە…
گەڵای وەریوی کۆچ کردوو
تەنیا منم کە لە میحرابی پاییزا…
بۆ گیانی زیندووی گەڵاکان…

## سەرچاوەکان

* بەرنامەی شاعیرێک لە غوربەتا لە کەناڵی KNN

## بەستەرە دەرەکییەکان
* پەڕەی ژەنەڕاڵی پاییز لە فەیسبووک
* بڵۆگی فەرمیی ژەنەڕاڵی پاییز
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧
پۆل:مردووانی ٢٠١٩
ناوچەی خەلیفان

**ناوچەی خەلیفان** یەکێک لە ناوچەکانی شارستانی مەھابادە و لەگەڵ ناوچەی ناوەندی دوو ناوچەی شارستانی مەھاباد پێکدێنن، ئەم ناوچەیە کەوتۆتە باکووری شارستانی مەھاباد ھەڵکەوتووە. ئەم ناوچەیە لە دوو گوندستانی کانی بازار و مەنگوڕی ڕۆژھەڵات پێکھاتووە و ناوەندەکەی شاری خەلیفانە که دانیشتووانەکەی له عەشیرەتی گەورک، مەنگوڕ و موکری پێکدێن.

## ژمارەی دانیشتووان
بە پێی سەرژماریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا (١٣٨٥ی ھەتاوی)، ژمارەی دانیشتووانی ناوچەی خەلیفان ١٨،٠٦٦ کەسە کە لە ٢،٧٤٨ بنەماڵەی ئەم ناوچەیەدا دەژین.

## سەرچاوەکان

پۆل:ناوچەکانی ئێران
پۆل:شارستانی مەھاباد
خەلیفان
پۆل:ناوچەکانی شارستانی مەھاباد
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد
تۆفڵ

**تۆفڵ** یا تافڵ (به ئینگلیزی TOEFL سووکەڵه ناوی Test Of English as a Foreign Language) ئەزموونێکه بۆ خوێندکارانەی کە زمانی ئینگلیزی لە وڵاتەکانیاندا زمانی ڕەسمی نیە. تۆفڵ له هەموو وڵاتانی دنیادا له لایەن بنکەی ئی‌تی‌ئێسەوه(ETS) به ڕێوه دەچێت. زۆربەی زانکۆ ئینگلیزیەکان بۆ خوێندکارەکانیان نمرەی تۆفڵ به پێویست دەزانن.

## جۆرەکانی تۆفڵ
تۆفڵ دوو شێوازی جیاوازی هەیه که بریتین له تۆفڵی کاغەزی، تۆفڵی ئینتەرنێتی. 

## بەشەکانی تۆفڵی ئینتەرنێتی (iBT)
پرسیارەکانی تۆفڵ بریتین له چوار بەش:

1- خوێندن(Reading) 

2- گوتن(Speaking) 

3- بیستن(Listening)

4- نووسین(Writing)

## بەشەکانی تۆفڵی کاغەزی (PBT)

1- بیستن(Listening)

2- ڕێزمان (Structure)

3- خوێندن(Reading) 

## سەرچاوەکان
[ ماڵپەڕی بنکەی ئی‌تی‌ئێس بەشی تۆفڵ https://web.archive.org/web/20170922142249/http://www.ets.org/toefl ]

پۆل:فێرکاری بە زمانی ئینگلیزی
بی ئێم دەبلیوو زنجیرەی ٧

وێنۆک|350px|بی ئێم دەبڵیوو٧ (730d)

**بی ئێم دەبلیوو زنجیرەی ٧** بە (ئینگلیزی:BMW 7 series) ئۆتۆمبێلێکی چوار دەرگایی (ساڵۆن)ی گرانبەهایە، کە لەساڵی ١٩٧٧ کە یەکەم مۆدێلی دروستکراوەو تاوەک و ئێستا کە مۆدێلی ساڵی (٢٠١٧) لە بازاڕەکاندا بەردەستە.
ئۆتۆمبێلەکە لە لایان کۆمپانیای ئەڵمانی (بی ئێم دەبڵیوو) بەرهەم دەهێندرێت.
ئۆتۆمبێلەکە تەواوکەری جۆری (BMW E3) مۆدێلی پێشتری خۆیەتی.

## چەند مۆدێلێکی زنجیرەی ٧


 پەڕگە:BMW E23 front 20080730.jpg|BMW E23، ١٩٧٧-١٩٨٦
 پەڕگە:BMW_E32_Front_.jpg|BMW E32، ١٩٨٦-١٩٩٤
 پەڕگە:1999 BMW e38.jpg|BMW E38، ١٩٩٤-٢٠٠١
 پەڕگە:BMW_760Li_E66.jpg|BMW E65-66، ٢٠٠١-٢٠٠٨
 پەڕگە:BMW F01 front 20081213.jpg|BMW F01، ٢٠٠٨-٢٠١٢
پەڕگە:BMW 7Series Rear (left).jpg|٧٤٠i (٢٠١٦-ئێستا)



## مۆدێلەکان و ساڵی دەرچوونیان

*BMW E23   ١٩٧٧ تا ١٩٨٦ مۆدێلی یەکەم.
*BMW E32   ١٩٨٦ تا ١٩٩٤ مۆدێکی دووەم.
*BMW E38   ١٩٩٤ تا ٢٠٠١ مۆدێلی سێیەم (لە دوای ساڵانی ١٩٩٥ و ١٩٩٧دا چەندین گۆڕانکاری و تازەگەری زۆر گرنگیان لەم مۆدێلەدا کردووە.)
*BMW E65/E66   ٢٠٠2 تا ٢٠٠٨: لەم مۆدێلەدا دیزاینی دەرەوەی گۆڕانکارییەکی کەمی بەسەرداهات.
*BMW E65/E66   ٢٠٠٥ تا ٢٠٠٨: بڕێک نوێکاری تەکنیکی و دیزاینی تێدا کراوە کە بە FCI ناسراوە یان Facelift.
*BMW G11/G12 شەشەم جۆری بی ئێم دەبڵیو ٧ە. کە لە ساڵی ٢٠١٦- تاوەکو ئێستا بەرهەم دەهێندرێت.

## لیستی فرۆشی ئۆتۆمبێلەکە (١٩٩٥-٢٠١٤)

## سەرچاوە

ویکیپیدیای ئینگلیزی.

## پەراوێز

پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ١٩٧٠
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ١٩٨٠
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی بی ئێم دەبلیوو
نوام چۆمسکی

**ئاورام نوام چامسکی** (, ٧ دێسامبر ١٩٢٨ لە فیلادێلفیا، پێنسیلوانیا) زمانناس، فەیلەسوفی ئانارشیست و تێئۆریدانەری ئامریکایی یە. بە باوکی زمانناسی مۆدێڕن دەناسرێ. تا پێش تێئۆرییەکانی ئەو لە ماھییەتی (چۆنییەتی) زمان و چۆنییەتی فێربوونی زمان لەلایەن مرۆڤەوە دەرکێکی دروست ھەبوونی نەبوو. وتارەکان و کتێبەکانی نوام چامسکی دەسپێکەری لێکۆڵینەوەکانی نوێ لە بواری زمانناسی یەوە بوو.

## بەرھەمەکان
### بەرھەمە ڕامیارییەکان
* ئەمریکای گەورەو و مافی مرۆڤ
* ساڵەکانی شاڕی سارد
* سێ گۆشەی چارەنووس ساز، فلستین، ئەمریکاو ئیسڕائیل
* دێمۆکڕاسی بەرگریکەر
* تەکووزیە (نەزم) نوێ و کۆنەکانی جیھان
* چەوساندنەوەی خەڵک: نێئۆلیبڕالیزم و تەکووزی جیھانی
* ١١ی سێپتەمبر
* کەلێژ یا مانەوە
* کونترۆڵی میدیا و ڕاگەیاندنەکان، کەریم قادرپوور کردویەتی بە کوردی، ٢٠٠٨ سلێمانی، یانەی قەڵەم
* ھەوڵەکانی ئەمریکا بۆ دەسەڵاتداری بە سەر جیھاندا
* سەرخوازیەکانی ئێمپڕاتووری
* دەوڵەتە ژێردەستەکان
* ویلایەتە دۆڕاوەکان: گەنەکەڵکی لە دەسەڵات و ورووشم بردن بۆ دیمۆکڕاسی

## زیاتر
*  ماڵپەڕی فەرمی نوام چامسکی
* چاوپێکەتن لەگەڵ چامسکی سەبارەت بە ئانارشیزم
* لاپەڕەی چامسکی لە Z space
* لیستی کتێبەکانی نوام چامسکی
* لیستی وتارەکانی نوام چامسکی

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان
* لاپەڕەی تایبەتی نوام چامسکی لە ماڵپەڕی زانکۆی ماساچۆسێت (MIT)
* Ideology and Linguistic Theory: Noam Chomsky and the Deep Structure Debates (History of Linguistic Thought) by John Goldsmith, Routledge press, ١٩٩٥
* Corporate and Governmental Deviance: Problems of Organizational Behavior in Contemporary Society by M. David Ermann and Richard J. Lundman, Oxford University Press, USA, ٢٠٠١

پۆل:سۆسیالیستە ئەمریکییەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:زمانەوانانی ئەمریکی
پۆل:فەیلەسووفانی شیکارانە
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨
پۆل:فەیلەسووفانی سیاسیی ئەمریکی
پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی
پۆل:مێژووی فەلسەفە
پۆل:مێژووی بیرۆکەکان
پۆل:فەیلەسووفانی جوو
پۆل:زمانەوانی
پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:فەیلەسووفانی ئەخلاق
پۆل:نوام چۆمسکی
پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور
پۆل:فەیلەسووفانی ئابووریزانی
پۆل:فەیلەسووفانی پەروەردە
پۆل:فەیلەسووفانی زمان
پۆل:فەیلەسووفانی زانست
پۆل:فەیلەسووفەکانی بواری زانستی کۆمەڵایەتی
پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی پێنسلڤانیا
پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١
پۆل:چەپی نوێ
پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:چالاکوانانی ئەمریکی دژە جەنگی ڤێتنام
پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ئۆکراینی-جوولەکە
پۆل:سۆسیالیستەکانی جوولەکە
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زانست و ھونەری سربیا
پۆل:نووسەرانی شاری فیلادلفیا
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
ناوچەی ناوەندی شارستانی مەھاباد

**ناوچەی ناوەندی** یەکێک لە ناوچەکانی شارستانی مەھابادە و لەگەڵ ناوچەی خەلیفان دوو ناوچەی شارستانی مەھاباد پێکدێنن. ئەم ناوچەیە کەوتۆتە باکووری شارستانی مەھاباد. ناوچەی ناوەندی لە سێ گوندستانی ئاختاچی ڕۆژاوا، موکریانی ڕۆژاوا و موکریانی ڕۆژھەڵات پێکھاتووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ناوچەکانی ئێران
پۆل:شارستانی مەھاباد
پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
پۆل:ناوچەکانی شارستانی مەھاباد
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد
زانستگای ئازادی ئیسلامیی لقی مەھاباد

**زانستگای ئازادی ئیسلامیی لقی مەھاباد** یە‌کێکە لە کۆمە‌ڵە‌ی زانستگاکانی ئازادی ئیسلامیی ئێران کە لە شاری مەھاباددا ھە‌ڵکە‌وتووە. ئەم زانستگایە لە ساڵی ١٣٦٥ی ھەتاوی بە ٢١٥ خوێندکار لە ڕستەکانی پزیشکیی ئاژەڵ، عومران، وێژەی فارسی و کشتوکاڵ دە‌ستی بە کار کردووە. یەکەمین سەرۆکی زانکۆی ئازادی ئیسلامیی مەھاباد محەممەد مەجدی بوو.

ئەگەرچی زانکۆی ئازادی ئیسلامیی لقی مەھاباد لە ساڵانی دەیەی ١٣٨٠ توانیبوو بگەیێت بە پلەی زانستگای «زۆر مەزن»، بەڵام لە کۆتایییەکانی دەیەی ١٣٩٠ ڕێژەی خوێندکارانی کەم کردەوە و لە ١٢ ھەزار بە ٣ ھەزار خوێندکار گەیشتووە.

## زانکۆکانی زانستگای ئازادی مەھاباد
زانستگای ئازادی ئیسلامیی لقی مەھاباد خاوەنی ٥ زانکۆیە:
* زانکۆی ئەندازیاری
* زانکۆی زانستە بنەڕەتییەکان
* زانکۆی وەرزێری و سەرچاوە سروشتییەکان
* زانکۆی وێژە و زانستە مرۆیییەکان
* زانکۆی پەرستاری و مامایی

## سەرچاوەکان

* ماڵپە‌ڕی زانستگای ئازادی مەھاباد - سەبارەت بە زانستگا

پۆل:زانکۆکانی کوردستان
پۆل:زانکۆکانی مەھاباد
پۆل:زانستگاکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
قەرس

**قەرس** یەکێک لە شارەکانی باکووری کوردستانە کە لە پارێزگای قەرس ھەڵکەوتووە.
بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٩ ژمارەی دانیشتووانی ٧٦٫٧٢٩ کەس بووە.

## هەروەها تەماشای
* مزگەوتی مێنوچەهر
## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:قەرس
سەمسوور

**سەمسوور** (، ) ناوەندی پارێزگای ئادیامان و یەکێک لە شارەکانی باکووری کوردستان و تورکیایە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٩، ژمارەی دانیشتووانی ٢٥٩٫٤٩٧ کەس بووە. دانیشتووانی ئەم شارە لە خەڵکی کورد پێکدێن.

سەمسوور یەکێک لەو شارانە بوو کە زیانێکی زۆری بەھۆی بوومەلەرزەی ٢٠٢٣ی تورکیا-سوریا بەرکەوت. ژمارەیەکی زۆر لە باڵەخانەکان وێران بوون و بەھۆی خراپی کەشوھەوا و زیانگەیشتن بە ژێرخانی گواستنەوە کە بووبە ھۆی دواخرانی ھاتنی تیمەکانی فریاگوزاری، زۆر کەس بوونە قوربانی.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:سەمسوور
پۆل:شارەکانی تورکیا
پۆل:شارەکانی پارێزگای ئادیەمان
پۆل:پێگەکانی یۆنانی کۆن لە تورکیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ئادیەمان
پۆل:باکووری کوردستان
ئەپڵیکەیشن

thumb|left|275px|ئۆپن ئۆفیس دۆت کۆم لە نموونە باوەکانی نەرمامێری بەکاربەریی سەرچاوە-کراوەیە.
thumb|275px|GIMP نەرمامێریەکە بۆ دەستکاریی وێنە.

**ئەپڵیکەیشن** یا **نەرمامێری بەکاربەری** بەو نەرمامێریە ئەوترێ کە داڕێژراوە بۆ ئەوەی یارمەتیی بەکارھێنەرەکەی بدا لە بەئەنجامگەیاندنی کارێکی تایبەتدا. نموونەکان بریتین لە نەرمامێری ژمێریاری، نەرمامێری ڕێکخراوە، نەرمامێری نیگارەیی و میدیا پلەیێر. لە بنچینەدا زۆرێک لە ئەپلیکەیشەنەکان سەروکاریان لەگەڵ بەڵگەنامەیە. لەوانەیە ئەپلیکەیشنەکان لەگەڵ سیستمی بەکارخەریی کۆمپیوتەرەکە خرابێتن و لەوانەشە بەجیا بڵاو بکرێنەوە. ھەندێک لە بەکارھێنەران بەو ئەپلیکەیشنە لەگەڵخراوانە ڕازین و ھەرگیز ئەپلیکەیشنی تر دانامەزرێنن.

نەرمامێری بەکاربەری لەگەڵ نەرمامێری سیستم و ناوینەواڵەدا جیاوازیی ھەیە. ئەوان توانایییەکانی کۆمپیوتەر ڕاستەخۆ بۆ بەجێھێنانی پێداویستییەکانی بەکارھێنەر ناگرنە کار. نەرمامێری سیستم کار بۆ ئەپلیکەیشن ئەکا، ئەپلیکەیشنیش کار بۆ بەکارھێنەر ئەکا.

## سەرچاوەکان
* 


پۆل:نەرمامێر
پەیوەندییەکان لە سعودیە

## تەلەفۆن
* بەکارھێنەرانی تەلەفۆنی گشتی: ٣.٣١٧.٥٥٠ کەس لە ٢٠٠٢
* بەکارھێنەرانی تەلەفۆنی گەڕۆ (مۆبایل): ٢١.٥٠٠.٠٠٠ کەس لە ٢٠٠٧

## ڕادیۆ
* ئێستگەگانی پەخشکردنی ڕادیۆ: AM ٤٣ ، FM ٣١ ، ٢ شەپۆلی کورت لە ١٩٩٨
* بەکارھێنەرانی ڕادیۆ: ٦.٢٥ ملیۆن کەس لە ١٩٩٧

## تەلەفزیۆن
* ئێستگەکانی پەخشکردنی تەلەفزیۆن: ١١٧ لە ١٩٩٧
*بەکارھێنەرانی تەلەفزیۆن: ٥.١ ملیۆن لە ١٩٩٧

## ئینتەرنێت
* دابەشکەرانی خزمەتگوزاری ئینتەرنێت: ٢٢ لە ٢٠٠٥
بەکارھێنەرانی ئینتەرنێت: ٤.٨٠٠.٠٠٠ لە کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦
کۆدی وڵات: .sa

پۆل:پەیوەندییەکان لە سەعوودیە
پۆل:پەیوەندییەکان بەپێی وڵات
ژمارەکانی تەلەفۆن لە سەعوودیە

ژمارەکانی تەلەفۆن لە سەعوودیە پێکدێت لە دوو ژمارەی کلیلی ناوچە ( لە ٠١ تا ٠٧) و سەبارەت بە (٠٥)یش کۆدی مۆبایلە.

کۆدی نێودەوڵەتی تەلەفۆنی سعودیە: *٠٠٩٦٦*

## ژمارە تەلەفۆنە جێگیرەکان

## ژمارەی تەلەفۆنە جێگیرەکان (مۆبایل)

## ژمارەی تەلەفۆنە گشتییەکان

پۆل:ژمارەکانی تەلەفۆن بەپێی وڵات
پۆل:پەیوەندییەکان لە سەعوودیە
چاودێریی ساخیی پێکھاتە

**چاودێریی ساخیی پێکھاتە**(بە ئینگلیزی Structural Health Monitoring) بەشێکە لە ئەندازیاریی پێکھاتەیی، سەبارەت بە چاودێریی ساخی و پێزانینی نوقسانیەکانی پێکھاتەکان. چاودێریی ساخیی پێکھاتە زۆرتر بە سەر تاقیکارییەوە وەستاوە و زیاترین پەیوەندیی لەگەڵ ئەندازیاریی کارەبا و ئەندازیاریی پێکھاتەیی و ئەندازیاریی بوومەلەرزە و ئاماردا ھەیە. لە چاودێریی ساخیی پێکھاتەدا کۆمەڵێک ھەسکەر (sensor) لە چەن جێگەیەکی پێکھاتەیەکدا دادەمەزرێ تا ڕەفتاری پێکھاتە بناسن و بەم جۆرە ھەموو جۆر ناسازیەک وەکوو قڵیش لە پێکھاتەکەدا بە یارمیەتی کومپیووتەر پێ‌بزانن. ئەو دراوە‌ی کە لەم کارە بە دەست دێت بە زانستی ئامار شی دەکرێتەوە تا بۆ داهاتووی ئەو پێکھاتەیەیە یان پێکھاتەیەکی ھاوجۆر کەڵکی لێ وەربگیرێت.

## سەرچاوەکان
*ماڵپەڕی ژورناڵی چاودێری ساخی پێکھاتە

*ویکیی ئینگلیزی: ئازاری ٢٠١٢

*Wenzel, H. (2009), Health monitoring of bridges, 1st Ed, John Wiley and Sons, Ltd, New York.

پۆل:ئەندازیاریی پێکھاتەیی
پۆل:بەڕێوەبەرایەتیی سامانی ژێرخانەکان
پێڕستی فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی

لە سعودیە نزیکەی ٢٦ فڕۆکەخانە بوونیان ھەیە بەسەر فڕۆکەخانە ھەرێمی و ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکاندا دابەشکراون٠

## فڕۆکەخانە نێودەوڵەتییەکان

## فڕۆکەخانە ھەرێمییەکان

## فڕۆکەخانە ناوخۆییەکان

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای عەرەبی


عەرەبستانی سعوودی
پۆل:پێرستەکانی خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی عەرەبستانی سعوودی
پۆل:پێرستەکانی پەیوەندیدار بە گواستنەوەی عەرەبستانی سعوودی
یاریگا نێت

**تۆڕی وەرزشیی یاریگا** (بە ئینگلیزی: Yariga Sports Network) ئاژانسێکی ھەواڵیی وەرزشیی کوردستانە، کە گرنگی بە ڕووماڵکردنی ھەواڵ و چالاکییە وەرزشییەکانی کوردستان و جیھان دەدات و لە ڕێگەی وێبسایت، ئەپڵیکەیشنی مۆبایل و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە ناوەڕۆکەکانی بڵاودەکاتەوە.

## مێژوو
تۆڕی وەرزشیی یاریگا لە ڕێکەوتی ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٦ دامەزرا، وەک وەڵامێک بۆ پڕکردنەوەی ئەو بۆشاییەی کە لە میدیای وەرزشیی کوردیدا ھەبوو. ماڵپەڕەکە لە سەرەتادا پێشوازییەکی گەرمی لێکرا و بە خێرایی بووە جێی سەرنجی وەرزش دۆستان. لە ساڵی ٢٠١٠، یاریگا پەرەی فەرمیی خۆی لە فەیسبووک کردەوە.

لە بواری پاڵپشتیی ماددییەوە، دەزگای روانگە تا ساڵی ٢٠١٨ پاڵپشتی سەرەکیی پرۆژەکە بوو. لەدوای ساڵی ٢٠١٨ەوە، کۆمپانیای ڤیژن پاڵپشتیی ماددیی تۆڕەکەی گرتۆتە ئەستۆ.

## تۆمارکردنی فەرمی
یاریگا لە ساڵی ٢٠٢٣ بە شێوەی فەرمی لە وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان وەک دەزگایەکی میدیایی وەرزشی تۆمار کرا. ھەر لە ھەمان ساڵدا، لە سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان تۆمار کرا.

## ئامانج و سیاسەت
بەپێی سیاسەتی کارکردنی، یاریگا خۆی لە بابەتی سیاسی بەدوور دەگرێت و ناوەڕۆکەکانی تەنیا بۆ خزمەتی وەرزش تەرخان کردووە. ھەروەھا، ڕیکلامی نەشیاو، بەتایبەتی بۆ کۆمپانیاکانی گرەوکردن، بڵاوناکاتەوە. ئامانجی سەرەکیی یاریگا خزمەتکردنی وەرزش دۆستانە.

## کاریگەری و پێگەیاندنی ڕۆژنامەنووسان
لە ماوەی زیاتر لە ١٨ ساڵی کارکردنیدا، یاریگا ڕۆڵێکی دیاری ھەبووە لە پێگەیاندنی چەندین ڕۆژنامەووسی وەرزشی، پێشکەشکار، و دیزاینەر، کە دواتر زۆربەیان لە کەناڵ و دەزگا میدیاییە ناسراوەکانی کوردستان دەستیان بە کار کردووە.

## بەرنامە و بەرھەمەکان
یاریگا خاوەنی چەندین بەرنامەی تایبەت بە خۆیەتی، لەوانە:
* درێسنگ ڕووم
* سیمای کوردستان
* فان زۆن
* باسی بۆتان
* تەکنینگ لەگەڵ ڕەوا ئەمین
* لەگەڵ رەوەز ئەحمەد

## مافی پەخش و ڕووماڵکردنی خولەکان
یاریگا بۆ ماوەی دوو وەرزە مافی پەخشکردنی یارییەکانی خولی ئەستێرەکانی عێراق و جامی عێراقی بەدەستھێناوە. ڤیدیۆی گۆڵەکان و کورتەی یارییەکان لەڕێگەی ئەپڵیکەیشن و کەناڵی یووتیووبی یاریگاوە بڵاودەکرێنەوە. ھەروەھا یارییەکان بە شێوەی ڕاستەوخۆ لە یووتیووب و فەیسبووک دەگوازرێنەوە و لەلایەن بێژەران ئارمانج محەممەد و ڕاستی میھرەبانییەوە شرۆڤەی یاریی یانە کوردستانییەکان دەکرێت.

## ئەپڵیکەیشنی مۆبایل (Yariga App)
لە ساڵی ٢٠٢٣، تۆڕی یاریگا ئەپڵیکەیشنی فەرمیی خۆی بە سێ زمانی کوردی، عەرەبی و ئینگلیزی بۆ مۆبایلە ھۆشمەندەکان خستە بەردەست.

ئەپڵیکەیشنەکە گرنگییەکی تایبەت بە ڕووماڵکردنی خولەکانی تۆپی پێ لە عێراق و هەرێمی کوردستان دەدات و زانیارییەکانی وەک ئەنجامی ڕاستەوخۆی یارییەکان، پرۆفایلی یانەکان و یاریزانان لەخۆدەگرێت. ئەپڵیکەیشنەکە لەسەر ھەردوو سیستەمی کارپێکەری ئای ئۆ ئێس (iOS) و ئەندرۆید (Android) بەردەستە.

## سەرچاوەکان

پۆل:وێبگە کوردییەکان
پۆل:میدیای وەرزشی
پۆل:میدیا لە ھەرێمی کوردستان
پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠٠٦ لە عێراق
فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی شا فەھد

**فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی شا فەھد** فڕۆکەخانەیەکی سەرەکییە بۆ ناوچەی ڕۆژھەڵاتی سعودیە، نزیکەی ٢٠ کیلۆمەتر لەشارەکەوە دوورە و دەکەوێتە باکووری خۆرئاواوە. ڕووبەرەکەی نزیکەی ٧٦١ کم٢.

## جێگای ڕاوەستانی ئۆتۆمبیل
نزیکەی ١٧٦.٧٥٢ م٢ ڕووبەری پارکی وەستانی ئۆتۆمبیلە و ٤.٩٣٠ ئۆتۆمبیل لەخۆدەگرێت.

## چێشتخانە و قاوەخانە
لەم دواییانەدا لەفرۆِکەخانەکەدا کۆمەڵێک چێشتخانە و قاوەخانە کرانەوە و بۆ خزمەتکردنی ئەو گەشتیارانەی کە چاوەڕێی کاتی گەشتەکانیان دەکەن بۆ ئەوانەی کە پێشوازی لەگەشتیارە نزیکەکانیان دەکەن.
## سەرچاوەکان

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ئەمیر محەممەد کوڕی عەبدولعەزیز

**فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ئەمیر محەممەد کوڕی عەبدولعەزیز** فڕۆکەخانەیەکی سەرەکییە بۆ شاری مەدینە، نزیکەی ١٥ کم دوورە و دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی شارەکەوە. لە ساڵی ١٩٧١ کرایەوە، و لەسەرەتادا فڕۆکەخانەیەکی ناوخۆیی بوو، لەسەرەتادا تەنھا گەشتەکانی حاجیانی قاھیرە و ئەستەنبوڵی بۆ دەھات، دواتر گەشتەکانی گەورە بوون لە وەرزی حەج و عومرەدا، لە ساڵی ٢٠٠٦ بۆ فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتی گۆڕدرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:مەدینە
پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ھەرێمیی ئەبھا

**فڕۆکەخانەی ھەرێمیی ئەبھا** فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتییە و دەکەوێتەی ئەبھای ناوچەی عەسیری سعودیەوە. لە تشرینی دووەمی ١٩٧٧ کرایەوە و لەسەرەتادا فڕۆکەخانەیەکی ناوخۆیی بوو. ڕووبەرەکەی ٣.٥٤٧ م٢، لە حوزەیرانی ٢٠٠٦ گۆڕدرا بۆ فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتی و یەکەم گەشتی بۆ قاھیرە بوو.

## ڕووبەری وێستگەکان
* **ڕووبەری وێستەگەکانی**:
** **گەشتی ناوخۆیی**: ٨٦٩.١٢ م٢
** **گەشتی نێودەوڵەتی**: ٥٧٠.٢٤ م٢
* **ڕووبەری وێستگەکانی گەیشتنی**:
** **نێودەوڵەتی**: ٨٢٩.٤٤ م٢
** **ناوخۆیی**: ٦٢٤.٧٠ م٢
* **جێگای وەستانی فڕۆکەکان**: ٧ فڕۆکەی قەبارە ناوەند.
## سەرچاوەکان

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ھەرێمیی تەبووک

**فڕۆکەخانەی ئەمیر سوڵتان بن عەبدولعەزیزی نێودەوڵەتی** یان **فڕۆکەخانەی تەبوکی ھەرێمی** فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتی/ھەرێمییە و نزیکەی ٣ کم لە شاری تەبوکەوە دوورە. لەساڵی ١٩٧٨ کرایەوە و لەسەرەتادا بەفڕۆکەخانەیەکی ھەرێمی ناسرا. ناوی فڕۆکەخانەکە گۆڕدرا بۆ **فڕۆکەخانەی ئەمیر سوڵتان بن عەبدولعەزیزی نێودەوڵەتی** بەفەرمانی خزمەتکاری شوێنە پیرۆزەکان (شای وڵات) لەڕۆژی ٢١ی ڕەجەبی ١٤٣٢ی کۆچی و ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١١. ڕووبەری فڕۆکەخانەکەش ٦٧٥.٠٠٠ م٢.
## سەرچاوەکان

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
ئەندازیاریی خاک

**ئەندازیاریی خاک** یا **ئەندازیاریی جیۆتەکنیک** (به ئینگلیزی Geotechnical Engineering) لقێکه له ئەندازیاریی ئاوەدانی که تایبەته به ناسینی زەوی و خاک و بەرد. ئەندازیاری خاک زۆری پەیوەندی لەگەڵ ئەندازیاریی نەوت، ئەندازیاریی مەعدەن و زەویناسیدا هەیە. له ئەندازیاریی خاک دا مێکانیکی خاک و مێکانیکی بەرد دەخرێته ژێر تۆیژه و تێبینی. بەر له دەست پێکردنی هەر پرۆژەیەکی ئاوەدانی وەکوو باڵەخانه و جادە و سەد پیویسته ئەندازیاری ژێئوتەکنیک له بارەی چۆنیەتی خاکی جێگەکەوه دڵنیا ببێت.
## کارەکانی ئەندازیاریی خاک
ئە‌ندازیاری جیۆتە‌کنیک ھە‌لدە‌ستیت بە‌ دۆزینە‌وە‌و دیزاینکردنی ھە‌موو جۆرە‌کانی فاوە‌ندە‌یشن و ئە‌و پرۆژانە‌ی کە‌ لە‌ ناو خاک ئە‌نجامدە‌درین.  ھە روە‌ھا دیزاینکردن و دروستکردنی فاوە‌ندە‌یشن بۆ جۆری جیاوازلە‌ پیکھاتن یا لە‌ قە‌بارە‌ بۆ ھە‌موو ستراکچە‌رە‌کان وە‌کو پرد بە‌ ھە‌موو جۆرە‌کانی و high rise buildings ‌ .. ھە‌روە‌ھا لە‌ دیزانی ئە‌و ستراکچە‌ر بچوکانە‌ش بە‌کادریت لە‌ وکاتە‌ی کە‌ پیکھاتە‌ی خاکە‌کە‌ی ڕیگە‌ نادات بە‌ دیزایکردنی بە‌ ئاسانی .

ھە‌روە‌ھا فاوە‌ندە‌یشن بۆئە‌و ستراکچە‌رانە‌ی  چ  Shallow foundation یان  Deep foundations بیت

وە‌ دیواری راگڕو ستراکچە‌رە‌ ڕاگرە‌کان وە‌کە‌ بە‌ نداو بە‌ ھە‌موو جۆرە‌کانی  تونیل و و خە‌ندە‌ ق یان و دروستکردنی خە‌زان وکە‌نالە‌ ئاوییە‌کان ......

دیزاینکردنی فاوە‌ندە‌یشنی پردە‌کان و دروستکردنیان بە‌ ھە‌موو جۆرە‌کان
ھە‌روە‌ھا بە‌نداوە‌کان و جۆرە‌کانی Concrete gravity dam , Arch gravity dam , earth fill dam , butteres dam 

 

دیزاین کردنی ریگاکان و دروستکردنیان و ھە‌روە‌ھا دروستکردنی ( Over pass ) و (Under pass )

 

ئە‌ندازیاری جیۆتە‌کنیک بۆ جیبە‌جیکردنی پرۆژە‌کان پیویستی بە‌ لیکۆلینە‌وە‌و زانینی تایبە‌تمە‌ندی ماددە‌کان ھە‌یە‌ پاش پشکنین بۆ جۆری شوینە‌کە‌ و لیکۆلینە‌وە‌ لە‌ جۆری خاکە‌کە‌و جۆری بە‌ردە‌کان و ھە‌روە‌ھا جۆری دابە‌شبوونی Fault ە‌ کان و ھە‌روە‌ھا دۆزینە‌وە‌ی بە‌ردی دایک واتە‌ bed rock چ لە‌سە‌ر زە‌وی و یا لە‌ ژیر زە‌وی زانینی تایبە‌تمە‌ندیە‌کانی و پاشان چۆنیە‌تی مامە‌لە‌ لە‌گە‌ل کردنی و گونجاندنی بۆ پڕۆژە‌ی پیشنیارکراو  proposed construction , لیکۆلینە‌وە‌ لە‌ شوینە‌ی کە‌ ستراکچە‌ریکی لی دروست بکریت یارمە‌تیمان دە‌دات بۆ تیگە‌یشتن لە‌ تایبە‌تمە‌ندی رووبە‌رە‌ دیاریکراوە‌کە‌ ھە‌روە‌ھا یارمە‌تیمان دە‌دات بۆ ئە‌وە‌ی بزانین لە‌ داھاتوودا ئە‌و مە‌ترسیە‌ سروشتیانە‌ چین کە‌ دە‌بنە‌ ھۆی رووخان و لە‌ ناوچوونی ستراکچە‌رە‌کان پاش دروستکردنیان ڕیگریکردنیان لە‌ وانە‌ش بوومە‌ لە‌رزە‌و رۆچونی خاک و sinkholes وsoil liquefaction, debrisflows و rockfalls.

ئە‌ندازیاری جیۆتە‌کنیک  مامە‌لَە‌ لە‌ گە‌ل ماددە‌کانی زە‌وی و دیاریکردنی رە‌وشتە‌ فیزیای و کیمیاییە‌کان دە‌ کات ھە‌روە‌ھا بە‌ کاریان دە‌ھینیت بۆ پیکھاتە‌کان چ لە‌ سە‌ر زە‌وی یا لە‌ ژیر زە‌وی ,ئە‌ندازیاری جیۆتە‌کنیک ھە‌موو ئە‌و  پرینسپلانە‌ی میکانیکی خاکSoil mechanic و بە‌ردە‌کانRock mechanic بە‌ کاردە‌ھینی بۆ لیکولینە‌وە‌ لە‌ ناوە‌وە‌ی ماددە‌کان و پشکنینیان بە کارھینانیان لە‌ پرۆژە‌ ئە‌ندازە‌ییە‌کان لیکۆلینە‌وە‌ لە‌ گشت تایبە‌تمە‌ندیە‌ کیمیای و فیزیاییە‌کانیان و میکانیکیە‌کان.

## سەرچاوەکان
Holtz, R. and Kovacs, W. (1981), An Introduction to Geotechnical Engineering

پۆل:ئەندازیاریی شارستانی
پۆل:ئەندازیاریی خاک
پۆل:زەویناسی
ئەندازیاریی ژینگەیی

**ئەندازیاریی ژینگە** () بریتییە لە ناسینی ژینگە و پەیوەندی مرۆڤ لەگەڵ ژینگەدا و ئەسەری ئەم دووانە بە سەر یەکتریدا. ھەروەھا لە خاوێن کردنەوەی ئاو و ھەوا دەدوێت. ئەندازیاریی ژینگە بە شاخەیەک لە ئەندازیاریی ئاوەدانی دادەنرێت، ھەرچەند ئەمڕۆ لە زۆرێک لە وڵاتانی دنیادا ئەم دووانە پێکەوە دەناسرێن و بە ئەندازیاریی ئاوەدانی و ژینگە ناسراوە. ھەروەھا ئەندازیاریی مێکانیک و ئەندازیاریی کیمیاش سەرنجیان داوەتە سەر ئەندازیاریی ژینگە و کەڵکی لێ وەردەگرن. بنەمای ئەندازیاریی ژینگە لەسەر پەرە سەندنی بەردەوامە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:تەکنۆلۆژیا و زانستە جێبەجێکارەکان
پۆل:ئەندازیاریی کیمیا
پۆل:ئەندازیاریی شارستانی
پۆل:ئەندازیاریی ژینگە
پۆل:ڕشتەکانی ئەندازیاری
پۆل:زانستی ژینگەیی
ناوم خانە (فیلم)

فیلمی **ناوم خانە** (بە ئینگلیزی: My Name Is Khan) فیلمێکی درامایی هیندییە لە ساڵی (٢٠١٠) دەرچووە ، دەرهێنەری ئەم فیلمە کاران جۆهەرە. ئەکتەری سەرەکی ئەم فیلمە شاروخ خان و کاجۆلە.

## چیڕۆکی فیلم
ئه‌م فیلمه‌ باس له‌ گه‌نجێكی مسوڵمان ده‌كات به‌ ناوی (ڕیزوان خـــان) كه‌ له‌ وڵاتی (هیندستان) له‌گه‌ڵ دایكی دا ده‌ژیێت ، دوای ئه‌وه‌ی دایكی ده‌مرێت ، وه‌سیه‌ت ده‌كات بۆ خان كه‌ حان بچێته‌ ئه‌مریكا بژیێت له‌گه‌ڵ براكه‌ی (زه‌كیر) و ژیانێكی خۆش بۆخۆ دابین بكات. لەئەمریکا ژیانی هاوسەرگیری پێکدەهێنێت لەگەڵ ژنێک بەناوی (مەندیرا) کە کوڕێکی هەیە لەمێردەکەی پێشووی بەناوی سام. خێزانی خان بەکامەرانی دەژین تاکوو ڕوودانی هێرشەکەی ١١ی ئەیلوول (11 Sep) کە ئەم ڕووداوە دەبێتە هۆی تێکچوونی ژیانی خێزانی هەموو موسڵمانانی ئەمریکا و جیهان، خێزانی خانیش بەکووشتنی کوڕەکەیان لەلایەن کەسانێکەوە زەرەرمەندێکی گەورە دەبن وە ژنەکەی لەبەر ئەوەی هیندووە هۆکاری لەدەستدانی منداڵەکەی بۆ ڕەزوان خانی مێردی دەگەڕێنێتەوە کە ئەو موسڵمانە وە بەهۆکاری موسڵمانبوونیەوە منداڵەکەی (سام)ی لەدەستداوە. ئەم ڕووداوانە کار لە ڕەزوان خان دەکەن و ناوبراو بڕیاردەدات بەهەرجۆرێک بێت بێتاوانی موسڵمانان لەڕووداوە تیرۆریستییەکانی جیهان بسەلمێنێت لەپێناو ئەوەدەا چەندین هەوڵ و سەکێشی دەدات….

## سەرچاوە
http://en.wikipedia.org

پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ھیندییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی
پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ھۆنگ کۆنگ
پۆل:ویلایەتی واشینگتن
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی درامای سیاسی ئەمریکی
پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک دانراون (ویلایەت)
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون
پۆل:فیلمەکانی ستۆدیۆی فۆکس ستار
پۆل:فیلمە درامییەکانی ساڵی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ھیندی-زمانەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:وێناکردنی خەیاڵیی بەشی پۆلیسی نیویۆرک
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھۆلیوود، لۆس ئانجلەس
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە کەمتوانی
پۆل:فیلمەکان دەربارەی دیوانی لێکۆڵینەوەی فیدراڵی
پۆل:فیلمەکان دەربارەی بەشی پۆلیسی نیویۆرک
پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشنت داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری مومبای وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکانی فۆکس سێرچلایت پیکچەرز
پۆل:فیلمی فرە زمانی ھیندی
پۆل:فیلمە فرە زمانە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ھیندییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشینگتن داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە پەنسێلڤانیا داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە سان فرانسیسکۆ داندراون
پۆل:مشتومڕەکانی فیلم لە ھیندستان
پۆل:فیلمە وەرگێڕدراوەکان بۆ میدیاکانی تر
پۆل:فیلمەکان لە جۆرجیا (ویلایەتی ئەمریکا) ڕوودەدەن
پۆل:فیلمە فرە زمانە چینییەکان
پۆل:فیلمە چینییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:ئەو فیلمانەی لە کۆشکی سپی داندراون
فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی شا خالید

**فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی شا خالید** فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتییە و نزیکەی ٣٥ کیلۆمەتر لە ڕیازی پایتەختەوە دوورە. و سەنتەری سیستەمی گواستنەوەی ھەوایی نیشتمانییە. نووسینگەی ئەمەریکی بۆ ئەندازیاری شاریستانی نەخشەسازی بۆ ئەنجامداوە. لە ١٩٨٣دا کرایەوە و گەورەترین فڕۆکەخانەی جیھان بوو لەڕووی ڕووبەرەوە. تێکڕایی ڕووبەری زەوی فڕۆکەخانەکە ٢٢٥ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە.

## وێستگەی شاھانە
وپستگەیەکی تایبەتە بۆ پێشوازییەکانی شاھانە و فەرمی بۆ وڵات. دەکەوێتە بەشی باشووری فڕۆکەخانەکە و ڕووبەرەکەی ٢٨.٥٠٠ مەتری دووجایە، گۆڕەپانێکی مەڕاسیمی تێدایە.

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی شا عەبدولعەزیز

**فڕۆکەخانەی شا عەبدولعەزیزی نێودەوڵەتی** فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتییە و ١٩ کلیۆمەتر لە شاری جەددە دوورە و دەکەوێتە باکووری شارەکەوە. لە ١٩٧٤ دەستکرا بە بنیادنانی و لە نیسانی ١٩٨١ بەفەرمی کرایەوە. ڕووبەرەکەی ١٠٥ کیلۆمەتری دووجایە. ڕێگای گەیشتنی تەواوی حاجیان و عومرەکارانە بۆ مزگەوتی حەرام لە مەککە. وێستگەی حاجیان چوارەم گەورەترین وێستگەی گەیشتنە لەجیھاندا و ڕووبەرەکەی ٤٦٥.٠٠٠ مەتری دووجایە.

## وێستگەی حاجیان
وێستگەیەکی تایبەتە بۆ پێشوازی کردن لە حاجیان و عەمرەکان کە بۆ مەبەستی بەستی بەجێھێنانی ئەرکەکانیان سەردانی ئەو وڵاتە دەکەن. ڕووبەری وێستگەکە ٤٦٥.٠٠٠ مەتری دووجایە و لەڕۆژانی بەجێھێنانی ڕووکنی حەج دەتوانێت پێشوازی لە ٥٠.٠٠٠ حاجی بکات.
## وێستگەی شاھانە
وێستگەیەکی تایبەتە بە سەرۆک و پاشاکانی وڵاتان کە سەردانی سعودیە دەکەن.

پۆل:فڕۆکەخانەکان، دامەزرانی ١٩٨١
پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ھەرێمیی حائیل

**فڕۆکەخانەی حائیلی ھەرێمی** فڕۆکەخانەیەکی ھەرێمییە و نزیکەی ٥ کم لەناوەندی شاری حائیلەوە دوورە و دەکەوێتە باشووری شارەکەوە. ساڵی ١٩٧٩ کراوەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ھەرێمیی قەسیم

**فڕۆکەخانەی قەسیمی ھەرێمی** فڕۆکەخانەیەکی ھەرێمییە، نزیکەی ٢٠ کم دوورە لە شاری بوریدەی پایتەختی ناوچەی قەسیم. لەساڵی ١٩٧٤ کراوەتەوە. فڕۆکەخانەکە زیاتر لە ٣٥ گەشتی نێودەوڵەتی رێکدەخات لە ھەفتەیەکدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:فڕۆکەخانەکان، دامەزرانی ١٩٦٤
پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ھەرێمیی تائیف

**فڕۆکەخانەی تائیفی ھەرێمی** یان **فڕۆکەخانەی تائیفی نێودەوڵەتی** فڕۆکەخانەیەکی ھەرێمییە و نزیکەی ٣٠ کم دوورە لە شاری تائیف و لەڕۆژھەڵاتی شارەکەیە و ٧٠ کم دوورە لە مەککە.
بەھۆی نزیکەی لەشاری مەککە و گرنگی شاری تائیف وەکو ھاوینەھەوارێک، دەستەی فڕۆکەوانی شارستانی سعودی بڕیاریدا بەگۆڕینی بۆ **فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتی** لە ساڵی ٢٠٠٩دا.
ھەروەھا بڕیاریدا بەدروستکردنی وێستگە نوێییەکان بۆ فڕۆکەخانەکە بۆ ئەوەی پێشوازی لە حاجیان و عومرەکاران بکات.
## سەرچاوەکان

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
جەنگاوەر (فیلم)

فیلمی **جەنگاوەر** () فیلمێکی مێژووییە لە ساڵی ٢٠٠٠ دەرچووە و دەرھێنراوە لەلایەن ڕیدلی سکۆت. ئەکتەری سەرەکی ئەم فیلمە  ڕاسڵ کرۆیە. کرۆ لەم فیلمەدا دەوری جەنەڕاڵی گەورەی ڕۆمی (ماکسیمۆس دەسیمس مەریدیۆس) دەبینێ. ئەم فیلمە لە سالی ٢٠٠٠دا بوو بە براوەی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلم.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگیلیزی

پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:جەنگاوەر (فیلم ٢٠٠٠)
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلم
پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمە بەریتانییەکان
پۆل:فیلمە مێژوویییە بەریتانییەکان
پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن هانس زیمەر تۆمارکراون
پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە درامییە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە
پۆل:فیلمە مێژووییە ئەمریکییەکان
پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)
پۆل:براوەکانی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین فیلمی درامی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی بافتا بۆ باشترین فیلم
پۆل:فیلمە نایابە بەڕیتانییەکان
پۆل:فیلمەکانی درێم وۆڕکس پیکچەرز
پۆل:خەیاڵ دەربارەی ڕژێمکوژی
پۆل:فیلمەکان دەربارەی مەرگی منداڵ
پۆل:فیلمەکان دەربارەی مەرگ
پۆل:فیلمەکان کە لە ئەفریقا داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئینگلتەرا وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین دیزاینی جلوبەرگ بەدەستھێناوە
پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین تێکەڵکردنی دەنگ بەدەستھێناوە
پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین کاریگەری بینراو بەدەستھێناوە
پۆل:تولازی لە فیلم
پۆل:فیلمەکان کە لە ئیتاڵیا داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە ماڵتا وێنەیان گیراوە
فڕۆکەخانەی ھەرێمیی شا عەبدوڵڵا

**فڕۆکەخانەی شا عەبدوڵڵای ھەرێمی** فڕۆکەخانەیەکی ھەرێمییە نزیکەی ٣ کم لەناوەندی شاری جازانەوە دوورە. لەساڵی ١٩٨١ کراوەتەوە و ڕووبەری زەوی فڕۆکەخانەکەش نزیکەی ٤.٧ کم٢ر.
لەساڵی ٢٠٠٦ فڕۆکەخانەکە بە فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتی ناسێنرا، بەڵام تا ئێستا پێشوازی لە ھیچ گەشتێکی نێودەوڵەتی نەکردووە ھیچ گەشتێکی بۆ دەرەوەی سعودیە ئەنجام نەداوە.
## سەرچاوەکان

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
مەلەوانی

**مەلەوانی** یان **مەلەکردن** (بە ئینگلیزی: Swimming) جوڵە و بزوانی زیندەوەرانە لەنێو ئاو، نەک ڕۆیشتن بە پێ لەژێر ئاو.  مەلەوانی بە چالاکییەک دادەنرێت کە بۆ خۆشی و چێژوەرگرتنە، ھەروەھا وەک وەرزشێکی جیھانی ئۆڵۆمپی دەکرێت. گەلێک سوودی وەرزشی ھەیە، ھەرچەندە دەبێتە ھۆی مەترسیش ئەو کاتەی کە مەلەوان ئاگاداری خۆی نەبێت.

## مێژوو
لە کۆنەوە مەلەوانی ناسراوە، لە وێنەکانی چاخی بەردین دۆزراوەتەوە، لە ئەشکەوتەکانی باشووری ڕۆژاوای میسری کۆن. ھەروەھا باسی مەلەوانی کراوە لە ٢٠٠٠ ساڵ پ. ز. و لە داستانەکانی گلگامێش، ئیلیادە و ئۆدێسا، و لە ئینجیل.باس کراوە. لە ساڵی ١٥٣٨ پرۆفیسۆری ئەڵمانی نیکۆلاس فینمان، یەکەم کتێبی نووسی لەسەر مەلەوانی. لە ئەورووپا بۆ یەکەم جار لە دەوروبەری ساڵی ١٨٠٠، مەلەوانی وەک یارییەک ئەنجام درا، کە ئەو کات شێوازی سینگەمەلە باو بوو. مەلەوانی بە یەکێک لە یارییە ئۆڵۆمپییەکان دانراوە لەوەتەی یەکەم خولی ساڵی ١٨٩٦ کە لە ئەسینای یۆنان بەڕێوە چوو. لە ساڵی ١٩٠٨، یەکێتیی جیھانییمەلەوانی (FINA) دامەزرا. لە ساڵی ١٩٥٢ مەلەوانی پەپوولەیی بوو بە شێوازێکی سەربەخۆ.

## جۆرەکان مەلەوانی
* سینگەمەلە
* مەلەوانیی پەپوولەیی
* پشتەمەلە
* مەلەوانیی ئازاد
٭مەوانی ژێرئاو

## چۆنیەتی مەلەکردن
* سینگەمەلە: لە سینگەمەلەدا، مەلەوان جەستەی دەخاتە سەر سینگی، و ھەردوو شانی لە یەک ئاست دەبێت لەگەڵ ڕووی ئاوەکە. دەکرێت ھەندێک سەری دەربخات (ھەرچەندە دەتوانێت وانەکات). درێژیی پێشبڕکێکانی سینگەمەلە ئەمانەن: ٥٠م،١٠٠م،٢٠٠م.
* پشتەمەلە: لە پشتەمەلەدا، بەپەلە دەردەچێت لە سەرەتای مەلەوانەگە تا کۆتایی، ھەر لەسەر پشت مەلە دەکات، درێژیی پێشبڕکێکانی پشتەمەلە ئەمانەن: ٥٠م،١٠٠م،٢٠٠م..
* مەلەوانیی پەپوولەیی: لە مەلەوانی پەپولەییدا، مەلەوان ھەردوو قۆڵی دەجولێنێت بۆ پێش و پاش بەبەردەوامی، لەسەرەوی ئاوەکە. درێژیی پێشبڕکێکانی مەلەوانیی پەپوولەیی ئەمانەن: ٥٠م،١٠٠م،٢٠٠م.
* مەلەوانیی ئازاد: لە مەلەوانی ئازاد، مەلەوان ھەر جۆرە شێوازێکی بیەوێت دەی کات، بەڵام لە پێشبڕکێیە یەک لە دوای یەک و تاکەکەسی یە ھەمەچەشنەکان، دەبێت مەلەوان ھەندێک شێوازی تر جگە لە شێوازی سینگەمەلە، و پشتەمەلە، و پەپوولەیی بەکاربھێنێت، وە درێژیی پێشبرکێکانی مەلەوانی ئازاد ئەمانەن ٥٠م،١٠٠م،٢٠٠م،٤٠٠م،٥٠٠م،١٨٠٠م.

## پێشبڕکێیە ھەمەچەشنەکان
* یەک لە دوای یەکی ھەمە چەشن: لە پێشبڕکێی یەک لە دوای یەکە ھەمەچەشنەکان، چوار تاقم و دەستە پێشبڕکێ دەکەن، کە لە چوار یاریزان پێک ھاتوون، ھەر یەکێکیان بۆ ماوەی ١٠٠م مەلە دەکات.
* تاکەکەسیی ھەمەچەشن: لە پێشبڕکێی تاکە کەسییە ھەمەچەشنەکان، مەلەوان بۆ ٢٠٠م یان ٤٠٠ م مەلە دەکات، جا لە پێشبڕکێی (٢٠٠)مەترییە ھەمەچەشنەکان، مەلەوان بۆ ھەر ٥٠ مەتر شێوازێک بەکاردێنێت (پەپوولەیی، پشتەمەلە، سینگەمەلە، مەلەی ئازاد)، بەڵام لە پێشبڕکێی ٤٠٠لامەترییە ھەمەچەشنەکان مەلەوان لەھەر ١٠٠ مەترێک شێوازی دەگۆڕێت.

## مەلەوانگەی نێودەوڵەتی
درێژیی مەلەوانگەی نێودەوڵەتی ٥٠ م دەبێت، پانییەکەی ٢١ م، و قوڵییەکەشی ١.٨٠ م. ھەشت خانەی ھەیە، کە پانی ھەر یەکێکیان ٢.٥ مەترە. نێوان خانەکانیش پەتێکی درێژە بە درێژایی مەلەوانگەکە. سەبارەت بەتەختە و شوێنی خۆ بازدان، بەرزییەکەی دەگاتە نیو یان سێ چارەگە مەتر لەسەر ڕووی ئاوەکە.

## سەرچاوەکان
*ماڵپەڕی ڕەنگار
* http://en.wikipedia.org

پۆل:مەلە
پۆل:وەرزشەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوین
پۆل:وەرزشەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوین
پۆل:وەرزشە ئاوییەکان
پوشکاش

334x334px|وێنۆک|پوشکاش وەک ڕاھێنەری یانەی پاناتینایکۆس لە ساڵی ١٩٧١.
**فێرێنک پوشکاش** (,؛ ٢ی نیسانی ١٩٢٧ - ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦) یاریزان و ڕاھێنەری تۆپی پێ بوو، زۆرجار ناوبراو بە یەکێک لە باشترین یاریزانەکانی مێژوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢
پۆل:مردووانی ٢٠٠٦
پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە چیلی
پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە یۆنان
پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە عەرەبستانی سعوودی
پۆل:فیفا ١٠٠
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی مەجاری
پۆل:یاریزانانی لا لیگا
پۆل:مێدالیاوەرگرانی زێڕی ئۆڵمپیکی مەجاری
پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید
پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا
پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی ئیسپانی
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی
پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیک لە تۆپی پێ
پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا
مەگنیزیۆم

**مەگنیزیۆم** () یەکێکە لە توخمە کیمیاییەکان و هێمای کیمیایی (Mg)یە و گەردیلە ژمارەکەی (١٢)یە.

## سەرچاوە

پۆل:مەگنیزیۆم
پۆل:توخمە کیمیایییەکان
فڕۆکەخانەی ھەرێمیی وەجھ

**فڕۆکەخانەی وەجھی ھەرێمی** فڕۆکەخانەیەکی ناوخۆییە و ٨ کم دوورە لە پارێزگای وەجھ یەکێکە لە شارەکانی ناوچەی تەبوک. لەساڵی ١٩٧٧ کراوەتەوە.

## گۆڕانی ناوەکەی
لەسەرەتادا ناوی فڕۆکەخانەی وەجھی ناوخۆیی بوو، پاشان لەساڵی ٢٠٠٩ ناوی گۆڕدرا بۆ **فڕۆکەخانەی وەجھی ھەرێمی** بۆ ھۆی کارکردن و گەورەکردنەوە و نوێکردنەوەی وێستگەکان.

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ناوخۆییی باحە

**فڕۆکەخانەی باحەی ناوخۆیی** فڕۆکەخانەیەکی ناوخۆییە و ٤٥ کم دوورە لە باحەی باشووری خۆرئاوای سعودیەوە و دەکەوێتە خۆرھەڵاتی شارەکەوە. لەساڵی ١٩٨٢ تەواو بووە، ڕووبەری گشتی فڕۆکەخانەکە نزیکەی ٤.٨٥٨ م٢.
## سەرچاوەکان

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ناوخۆییی قەیسوومە

**فڕۆکەخانەی قەیسومەی ناوخۆیی** فڕۆکەخانەیەکە دەکەوێتە قەیسومەی ناوچەی حەفەر باتینەوە. ساڵی ١٩٦٢ دەستکراوە بەدروستکردنی. ڕووبەرەکەی ١١ ملیۆن م٢ و ١٠٥ وێستگەی گەشتیاری ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ناوخۆییی ئەمیر عەبدولمەجید بن عەبدولعەزیز

**فڕۆکەخانەی ئەمیر عەبدولمەجید بن عەبدولعەزیزی ناوخۆیی** نزیکەی ٢٥ کم لە پارێزگای عولاوە دوورە و دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شارەکەوە. ڕووبەرەکەی ٢٤ ملیۆن م٢. بودجەی تەرخانکراو بۆ دروستکردنی ١٤٣ ملیۆن ڕیاڵی سعودی بوو.

## وێستگەکان
* وێستگەی پێشکەوتووان.
* وێستگەی گەشتکردن.
* وێستگەی گەورە پیاوان.
* وێستگەی چاوەڕوانی ئافرەتان.
## سەرچاوەکان

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ناوخۆییی ئەحسا

**فڕۆکەخانەی ئەحسای ناوخۆیی** فڕۆکەخانەیەکی ناوخۆییە و نزیکەی ١٧ کم دوورە لە شاری ئەحسای ناوچەی ڕۆژھەڵات. لەساڵی ١٩٤٨ کراوەتەوە.
## سەرچاوەکان

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ناوخۆییی یەنبوع

**فڕۆکەخانەی یەنبوعی ھەرێمی** یان **فڕۆکەخانەی ئەمیر عەبدولموحسن بن عەبدولعەزیزی ھەرێمی** فڕۆکەخانەیەکی ھەرێمییە و نزیکەی ٦ کم لەناوەندی پارێزگای یەنبوعی ناوچەی مەدینەوە دوورە و دەکەوێتە باکووری خۆرئاوای شارەکەوە. یەکێکە لە فڕۆکەخانە سەردەمییەکانی سعودیە و تەواوی پێداویستییەکانی فڕۆکەخانەیەکی سەردەمییانەی بۆ دابینکراوە. یەکەم فڕۆکەخانەی ناوخۆییە کە پردی ھەڵواسراو بۆ گواستنەوەی گەشتیارەکان لە فڕۆکەکەوە بۆ وێستگەکان بەکاربھێنێت.
## سەرچاوەکان

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ناوخۆییی وادی دەواسیر

**فڕۆکەخانەی وادی دەواسیری ناوخۆیی** فڕۆکەخانەیەکی ناوخۆییە و نزیکە لە پارێزگای وادی دەواسیری ناوچەی ڕیازەوە و دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی شارەکەوە. لەساڵی ١٩٨٨ کراوەتەوە.
## سەرچاوەکان

پۆل:پارێزگای ڕیاز
پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ناوخۆییی تورەیف

**فڕۆکەخانەی تورەیفی ناوخۆیی** فڕۆکەخانەیەکی ناوخۆییە و نزیکەی ٨ کم دوورە لە پارێزگای تۆرەیفی ناوچەی سنووری باکوورەوە و دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی شارەکەوە.

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ناوخۆییی جەوف

**فڕۆکەخانەی جەوفی ناوخۆیی** فڕۆکەخانەیەکی ناوخۆییە و ٢٥ کم دوورە لە شاری سکاکای پایتەحتی ناوچەی جەوفی باکووری سعویەوە. ساڵی ١٩٧٤ تەواو بووە خزمەتی ٦٠ گوند و سەنتەری ناوەچەکە دەکات.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای عەرەبی.

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ناوخۆییی شەروورە

**فڕۆکەخانەی شەرورەی ناوخۆیی** فڕۆکەخانەیەکی ناوخۆییە و نزیکەی ٢ کم لە شاری شەرورەی ناوچەی نجران دوورە و دەکەوێتە باشووری شارەکەوە لەساڵی ١٩٨٨ گەشەپێدانی فڕۆکەخانەکە تەواو بوو، ھەروەھا لەفڕۆکەخانەیەکی سەربازییەوە گۆڕدرا بۆ فڕۆکەخانەیەکی شارستانی.

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ناوخۆییی ڕەفحا

**فڕۆکەخانەی رەفحای ناوخۆیی** فڕۆکەخانەیەکی ناوخۆییە نزیکەی ٣ کم دوورە لە شاری رەفحای ناوچەی سنووری باکوورەوە و دەکەوێتە باشووری شارەکەوە. لەساڵی ١٩٦٢ کراوەتەوە و خزمەتی زیاتر لە ٣٠ شار و گوندی سەر بە رەفحا دەکات.

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ناوخۆییی نەجران

**فڕۆکەخانەی نێوخۆییی نەجران** فڕۆکەخانەیەکی ھەرێمییە و نزیکەی ٧کیلۆمەتر لەناوەندی شاری نەجران دوورە. لە ساڵی ١٩٧٣ دامەزراوە.

## وێستگەکان
* وێستگەی گەورە پیاوان.
* وێستگەی پێشکەوتوو.
* نووسینگە بۆ دانانی ئۆتۆمبیل.

## سەرچاوەکان

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ناوخۆییی حەفەر باتین

**فڕۆکەخانەی حەفەر باتینی ناوخۆیی** فڕۆکەخانەیەکی ناوخۆییە و نزیکەی ٦٠ کم لە شاری حەفەر باتینی ناوچەی ڕۆژھەڵاتی سعودیەوە دوورە لە باشووری شارەکەیە، فڕۆکەخانەکە دەکەوێتە شاری شا خالدی سەربازییەوە. مێژووی دروستکردنی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٥٠ و لەساڵی ١٩٩٧ کۆتایی ھات بە گەورەکردنی فڕۆکەخانەکە و دەیستوانی پێشوازی لە فڕۆکە قەبارە مامناوەندەکان بکات و ڕووبەری فڕۆکەخانەکە ١١ کم٢ بوو.

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ناوخۆییی قورەیات

**فڕۆکەخانەی قورەیاتی ناوخۆیی** فڕۆکەخانەیەکی ناوخۆییە و نزیکەی ١٠ کم لە پارێزگای قورەیاتی ناوچەی جەوفەوە دوورە و دەکەوێتە باکووری شارەکەوە. لەساڵی ١٩٨٦ کراوەتەوە. بە ٣ قوناغ گەشەی پێدراوە. نوێترین دیزاین و ئەندازیاری بیناسازی بینیوە.

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ناوخۆییی دەوادمی

↵**فڕۆکەخانەی دەوادمی ناوخۆیی** یان **فڕۆکەخانەی ئەمیر سەلمان بن عەبدولعەزیزی ناوخۆیی** فڕۆکەخانەیەکی ناوخۆییە و نزیکەی ٢٥ کم لە پارێزگای دەوادمیی ناوچەی ڕیازەوە دوورە. لەسەردەمی شا فەھدی کوڕی عەبدولعەزیزی ئال سعود و لەساڵی ٢٠٠٣ کراوەتەوە. ڕووبەرکەی نزیکەی ٣٦ کم٢.

## سەرچاوەکان

پۆل:پارێزگای ڕیاز
پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
فڕۆکەخانەی ناوخۆیی بیشە

****{
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [
          ٤٢٫٦٢٢٨٣٣٢٥١٩٥٣١٢٥,
          ١٩٫٩٨١٨٩٩٣٧٣٩٢٥٨١
        ]
  }
  }
 ]
}**فڕۆکەخانەی بیشەی ناوخۆیی** فڕۆکەخانەیەکی ناوخۆیییە، کە نزیکەی ٢ کیلۆمەتر دوورە لە شاری بیشە یەکێک لە شارەکانی ناوچەکانی عەسیرە کە دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی سعوودیە. ساڵی دروستکردنی دەگەڕێتەوە بۆ ١٩٥٣ کاتێک شازادەی ناوچەی بیشە محەممەدی کوڕی ھدیان و خەڵکی ناوچەکە ھەڵسان بە بانگێژ کردنی شا سعودی کوڕی عەبدولعەزیزی ئال سعود بۆ سەردان کردنی ناوچەکە. ڕووبەری فڕۆکەخانەکەش ٤٦٫٣٧٢ کیلۆمەتر دوو جارە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
پێشنوێژ

وشەی **ئیمام** (بە عەرەبی: إمام) بە دوو کەس ئەوترێ: ئەو کەسەی پێش نوێژی دەکات، و لەگەڵ ئەو کەسەی پێشەوا و پێشڕەوی خەڵک دەکات، پێشڕەو (ئیمام)یش لەلای شیعەکان ھەمان ئەو کەسەیە کە سوننییەکان پێی دەڵێن جێنشین (خلیفە)، بۆیە دەتوانرێ کە بوترێ: کۆمەڵ، بەبێ پێشەوا نابێ، مەبەستیش پێی تەنھا پێش نوێژ نییە، چونکە ژیانی تاکی موسڵمان ژیانێکی ئیسلامیانەیە، کە بەڕێوە ناچێ مەگەر لەناو کۆمەڵدا نەبێ.

جا دەبێ ئەم پێشەوایەش پارێزکار (تقی) و لە خواترس بێت، زانستێکی زۆری لە لابێت و باش لە قورئان شارەزابێت، و زۆرینەی موسڵمانان لێی ڕازی بن، بەھەمان شێوەش لە پێشەوا و پێشرەوی خەڵکی، واتە: کاربەدەستیان.
دەبێ پێش نوێژ ئاگاداری حاڵی نوێژ خوێنەکانی دوای خۆی ببێ، چونکە بێ توانا و نەخۆش … ھتد یان تێدادەبێت تا بەسۆزبێ لەگەڵیان و نوێژیان بەسەردا درێژنەکاتەوە و ئەگەر ئەویش بیانوێکی ھەبوو، شوێنی چۆڵ دەکات بۆ یەکێکیتر بە ھەمان شێوە پێشەوای خەڵکیش ھەروا.

دەبێ خەڵکیش گوێ ڕایەڵی پێشەوا بێ بەتەواوی پەیوەست بن بەوەی کە ئەم پێی ھەڵئەستێ چونکە نابێ لە کاتی نوێژدا پێش (إمام) بکەوێ، کاتێ کە کڕنۆش و سوجدە دەبا، بەھەمان شێوەش دەبێ گوێڕایەڵ بن بۆ پێشەوا -تەنھا لە کاتێک گەر فەرمانی دەرکرد بە پێچەوانەی شەرعی خودا، ئەو کاتە دەتوانی گوێڕایەڵ نەبن، ھەروەک کە ئەگەر پێش نوێژخوێن ھەڵەیەکی کرد دەبێ بۆی ڕاست بکرێتەوە، پێشەواش بەھەمان شێوە، ئەو ڕێوشوێنانەش کە باس کران، ئەوە ڕوون دەکاتەوە، کەدەبێ نێوانی پێشەواو خەڵکی چۆن بێت.

## سەرچاوەکان
*ماڵپەری ڕەنگار

پۆل:ئیمامەت
پۆل:ئیمامەکان
پۆل:نازناوە ئیسلامییەکان
پۆل:سەرکردە ئاینییەکانی مسوڵمانان
پۆل:ڕۆڵی سەرکردایەتی ئایینی
نەخشە

چەپ|300px|وێنۆک|نەخشەی جیھان
**نەخشە** بریتییە لە نواندنی دیاردە جوگرافییەکانی ناوچەیەک یان بەشێکی گۆی زەوی لەڕێی ھێمای تایبەتەوە لەسەر پارچەیەکی ڕووتەخت.

## پێوەری نەخشە و جۆرەکانی
پێوەر بە یەکێک لە گرنگترین ڕەگەزە بنەرەتییەکانی نەخشە دەژمێردرێت و، ئەگەر ھەر نەخشەیەک پێوەری نەبێت ناتوانرێت کردارەکانی پێوانەکردنی لەسەر ئەنجام بدرێت وەک (درێژی، ڕووبەر، لێژی و… ھتد) و کرداری پێوانەکردن بە دوو جۆر سیستەم ئەنجام دەدرێت:
# سیستەمی فەڕەنسی: یەکەکانی پێوانە کردنی (مللیمەتر، سانتیمەتر و مەتر و کیلۆمەتر.. ھتد)
# سیستەمی بەریتانی: یەکەکانی پێوانەکردنی (ئینج (بۆسە)، پێ، یاردە و میل .. ھتد)
* لە کوردستان سیستەمی فەڕەنسی پەیڕەو دەکرێت.

پێوەر پێناسەی جۆراوجۆری ھەیە، بەڵام سادەترین پێناسەی پێوەر بەم شێوەیە: بریتییە لە ڕێژەی دووری نێوان دوو دیاردەی جوگرافی لەسەر نەخشە، بۆ دووری نێوان ھەمان دوو دیاردەکە لەسەر زەوی.

## کلیلی نەخشە
ڕەگەزێکی بنەڕەتی نەخشەیە لە ڕووی کارتۆگرافیەوە لە بەشی خوارەوەی لای چەپی نەخشە دادەنرێت. سوود و تایبەتمەندی زۆری ھەیە چونکە لە ڕێگەی کلیلی نەخشەوە دەتوانرێت ناوەرۆکی نەخشەکە بخوێنرێتەوە. لە ھەمان کاتدا دەکرێت جۆری نەخشە دەستنیشان بکرێت لە ڕێگەی ئەو ھێمایانەی لە کلیلەکەدا بەکارھاتووە بۆ نواندنی دیاردە جوگرافییەکان.

## ئاراستەکان
وێنۆک|قیبلەنمایەکی گیرفانی
ئەگەر بڕوانینە دەرزیلەی قیبلەنمایەک دەبینین ڕوو ناکاتە باکووری ڕاستەقینە بەڵکو ڕوو دەکاتە باکووری موگناتیسی، ئەمەش بەندە بە کاریگەری ھێزی لادانی زەوی (بواری موگناتیسی زەوی) و، بەو جیاوازییەی لە نێوان ئەم دوو ئاڕاستەیە دروست دەبێت دەوترێت (گۆشەی گۆڕان) کە بڕەکەی (٢٣٫٣٠)یە. بەڵام ئاڕاستەکان بەپێی ئاڕاستەی باکووری ڕاستەقینە دابەش کراون، بۆ ئاڕاستەکانی بنەڕەتی و لاوەکی.

بنەڕەتییەکان ئەمانەن:
* باکوور
* باشوور
* ڕۆژھەڵات
* ڕۆژاوا

## سەرچاوەکان
* کتێبی: ئەتڵەسی (ھەرێمی کوردستانی عێراق - عێراق و جیھان) ئامادەکردن و دانانی: (د. ھاشم یاسین حداد و سەردار محمد عبدالرحمن)
* ویکیپیدیای ئینگلیزی
* طراحی سایت 
* diseño web benidorm 

پۆل:نەخشەکێشی
پۆل:جیۆدیسیا
پۆل:جوگرافیا
پۆل:نەخشەکان
وەرزشکار

[thumb|وەرزشکاری [تۆپی پێ  ]]
**وەرزشکار** ئەو کەسەیە کە  یارییەکی وەرزشی وەک  تۆپی پێ، تۆپی باسکە، مەلەوانی، کاراتێ ، زۆرانبازی و ھتد دەکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:وەرزشکاران
فڕۆکەخانەی ناوخۆییی عەرعەر

**فڕۆکەخانەی عەرعەری ناوخۆیی** فڕۆکەخانەیەکی ھەرێمییە و نزیکەی ١٥ کم لە شاری عەرعەری ناوچەی سنووری باکوور و نزیکەی ٦٠ کم لەسنووری نێوان عێراق و سعودیەوە دوورە. ساڵی دروستکردنی دەگەڕێتەوە بۆ ١٩٧٧. ئەمادەبوو بۆ پێشوازیکدن لەھەموو جۆرەکانی فڕۆکە. لە جەنگی عێراق و کووەیت سوپای ئەمەریکا نزیکەی مانگێک مانەوە لەو فڕۆکەخانەیە.
## سەرچاوەکان

پۆل:فڕۆکەخانەکان، دامەزرانی ١٩٨١
پۆل:فڕۆکەخانەکانی عەرەبستانی سعوودی
جامی جیھانیی ڤیڤا

ڤیڤاپاڵەوانیەتیەکی وەرزشیە ،تایبەتە بە یاریەکانی جامی جیھانی بۆ ھەرێمەکانە ، ئەم پاڵەوانیەتیە فەرمی نیە واتە فیفا دانی پێنەداوە
وە ئەو جامەی دەدرێتە پاڵەوانی خوولەکە بەنێوی جامی نێڵسۆن ماندێلا کە کەسایەتیەکی دیاری جیھانی و ئەفریقیای باشوورە.

## سەرجەم پاڵەوانیەتیەکان
تا ئێستا تەنیا ٥ جار ئەم پاڵەوانیەتیە ئەنجام دراوە ، دواین جامیش لە ھەرێمی کوردستان بەڕێوە چووە وە ھەرێمی کوردستان جامەکەی بەرزکردۆتەوە

پۆل:پاڵەوانیەتییە جیھانییەکان
پۆل:جامی جیھانیی ڤیڤا
زانستگای پەیامی نووری مەھاباد

**زانستگای پەیامی نووری مەھاباد** یەکێک لە کۆمەڵەی زانستگاکانی پەیامی نووری ئێرانە کە لە شاری  مەھاباد ھەڵکەوتووە. ئەم زانستگایە ساڵی ١٣٧٢ی ھەتاوی دامەزراوە کە لە سەرەتای دامەزراندنی لە باڵەخانەیەکی بەکرێدراوی دەستی بە ‌کار کردووە. پاشان لە ١٧ی بەفرانباری ١٣٧٨ی ھەتاوی ھەوەڵین فازی ئەم زانستگایە بە سێ نھۆم و ڕووبەری ٢٢٠٠ میتری چوارگۆشە دروستکرا.

فازی دووھەمی ئەم زانستگایە لە ساڵی ١٣٨٢ ھەتاوی بە ڕووبەری ٢٣٠٠ میتری چوار گۆشە و فازی سێھەمی لە سەرەتای ساڵی خوێندنی ٩٠-٩١ی ھەتاوی دەستی بە کار کردووه.

## بەستەری دەرەکی
ماڵپە‌ڕی فه‌رمی زانستگای پەیامی نووری مەھاباد - (فارسی)

## سە‌رچاوەکان

پۆل:زانکۆکانی کوردستان
پۆل:زانکۆکانی مەھاباد
ئیبراھیم ئەلفەزاری

**ئیبراهیم ئەلفەزاری** (بە عەرەبی: *إبراهيم الفزاري*) ناوی تەواوی (**ئەبو ئیسحاق ئیبراهیم کوڕی حەبیب کوڕی سولەیمان کوڕی سامورە کوڕی جوندب ئەلفەزاری**) یەکێکە لە زانا موسوڵمانە گەورەکانی (سەدەی ٨ زایینی) لە بوارەکانی بیرکاری و گەردوونناسی لەسەر شێواز و ڕێچکەی فارسی. ئەم زانایە لە سەردەمی دەوڵەتی عەبباسی و لە کاتی فەڕمانڕەوایی خەلیفە (هاروون ڕەشید)دا ژیاوە. پێویستە ئەوەش بزانین کە کوڕەکەشی واتە (موحەممەد کوڕی ئیبراهیم ئەلفەزاری) هەر زانا بووە لە بواری گەردوونناسیدا.

خەلیفە فەرمانی بە خۆی و کوڕەکەی کردووە کە نووسینە هیندییەکانی بواری گەردوونناسی وەربگێڕن بۆ عەرەبی.

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای عەرەبی
*ویکیپیدیای ئینگلیزی

## پەراوێزەکان

پۆل:زانا موسڵمانەکان
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٨ەم
پۆل:گەردوونناسانی سەردەمی نێوەڕاستی ئیسلام
پۆل:ماتماتیکزانانی موسڵمانی سەدەکانی ناوەڕاست