open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
لارسا

**لارسا** (بە سۆمەری: 𒌓𒀕𒆠، خوێندنەوەی: Larsamki)، کە لەلایەن بێرۆسۆسەوە بە لارانچا/لارانچۆن (بە یۆنانی: Λαραγχων) ئاماژەی پێکراوە و پەیوەستە بە ئەلاساری پەرتووکی پیرۆزەوە، شارە-دەوڵەتێکی گرنگی سۆمەری کۆن بوو، ناوەندی پەرستنی خودای خۆر «ئۆتۆ» بوو لەگەڵ پەرستگاکەی بە ناوی «ئی-بابار». دەکەوێتە نزیکەی ٢٥ کم لە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئورووک لە پارێزگای زیقاری عێراق، لە نزیک کەناری ڕۆژھەڵاتی کەناڵی شەتوولنیل لە شوێنی نیشتەجێبوونی ئێستای تەلی سەنکەرە یان سانکەرە.

وا بڕوا دەکرێت لارسا سەرچاوەی ژمارەیەک گڵێنە بێت کە پەیوەندییان بە ماتماتیکی بابلییەوە ھەیە، لەوانەش گڵێنەی پلیمپتۆن ٣٢٢ کە شێوازی سیانە پیتاگۆرسییەکانی تێدایە.

## مێژوو
لارسا (بە ناوی UD.UNUG) لەسەر پێڕستە فەرھەنگییەکانی بزماریی سەرەتایی لە سەردەمی ئورووک ٤ (کۆتایی ھەزارەی چوارەمی پێش زایین) دەدۆزرێتەوە. ھەروەھا چەند گڵێنەیەکی بزماریی سەرەتایی لەوێ دۆزراونەتەوە. سێ نیشانەی گڵینی سەردەمی نیۆلیتیک، کە ھی سەردەمێکی کەمێک زووترن، لە لارسا دۆزرانەوە. بۆ زۆربەی مێژووەکەی لارسا بە پلەی یەکەم شوێنێکی پەرستن بوو بۆ خودای ئۆتۆ. لە بەشی سەرەتای ھەزارەی دووەمی پێش زایین، یەکەم خانەوادەی دەسەڵاتداری لاگاش بۆ ماوەی دوو سەدە کردیانە ھێزێکی گەورە. دوایین نیشتەجێبوونی ناسراو لە ماوەی ھێلینیستیدا بووە.

### سەردەمی بڕۆنزی سەرەتایی
#### سەردەمی خانەوادە سەرەتایییەکان IIIB
«لارسا»ی مێژوویی پێشتر ھەر لە سەردەمی فەرمانڕەوای خانەوادە سەرەتایییەکان، ئەیاناتوومی لاگاش (نزیکەی ٢٥٠٠–٢٤٠٠ پێش زایین) بوونی ھەبووە، کە لکاندی بە ئیمپراتۆرییەتەکەیەوە. لە تابلۆیەکی سەرکەوتنی گەورەدا کە لە گیرسۆ دۆزراوەتەوە، نووسیوویەتی:

فەرمانڕەوایەکی دواتر، ئێنتمینا، برازای ئەیاناتووم، لەسەر قوچەکێکی بناغە کە لە نزیک باد-تیبیرا دۆزراوەتەوە تۆمار کراوە کە قەرزەکانی ھاووڵاتیانی لارسای سڕیووەتەوە: «ئەو ئەرکەکانی بۆ ھاووڵاتیانی ئورووک، لارسا و پا-تیبیرا ھەڵوەشاندەوە… ئەو (دووەم)ی بۆ ژێر دەسەڵاتی خودای ئۆتۆ لە لارسا گێڕایەوە…».

## تێبینییەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی عێراق
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ٣یەمی پ.ز
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
ئەشنونا

**ئەشنوننا** یان **تەل ئەسمەری** مۆدێرن لە پارێزگای دیالە، عێراق، شارێکی کۆن و شار-دەوڵەتێکی سۆمەری (و دواتر ئەکەدی) بووە لە ناوەڕاستی مێزۆپۆتامیا بە دووری ١٢.٦ میل لە باکووری ڕۆژاوای تەل ئەگرەب و ١٥ میل باکووری ڕۆژاوای تەل ئیشچالی. ھەرچەندە شارەکە لە ڕووباری دیالە لە باکووری ڕۆژاوای سۆمەرەوە ھەڵکەوتووە، بەڵام سەرەڕای ئەوەش شارەکە بە شێوەیەکی پارێزراو سەر بە ژینگەی چاندی سۆمەرییە. ھەندێک جار لە توێژینەوە شوێنەوارییە زۆر سەرەتایییەکاندا پێی دەوترێت ئەشنونناک یان تووپلیاش. خودای پارێزەری شارەکە تیشپاک بوو، ھەرچەندە خوداکانی دیکەش لەوێ دەپەرستران، لەوانە سین، ئەداد، و ئینانای کیتی (کیتیتووم). خوداوەندە مێینە تایبەتییەکانی فەرمانڕەواکان بێلێت-شوخنیر و بێلێت-تێرابان بوون.

## سەرچاوەکان

پۆل:پارێزگای دیالە
پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی عێراق
پۆل:ویلایەت و ناوچەکان کە لە ھەزارەی سێیەمی پێش زایین دامەزراون
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ٣یەمی پ.ز
پۆل:CS1 French-language sources (fr)
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
تەل ئیشچالی

**تەل ئیشچالی** شوێنەوارێکی کۆنە لە پارێزگای دیالە، چەند سەد مەترێک لە ڕووباری دیالەوە دوورە کە لقێکی ڕووباری دیجلەیە، ھەروەھا ٣ میل لە باشووری ڕۆژھەڵاتی شاری کۆنی خەفاجەوەیە. وا بڕوا دەکرێت کە شاری «نێرێبتووم» یان «کیتی»ی کۆن بێت و بۆ بەشێک لە مێژووەکەی، لەژێر دەسەڵاتی شارە-دەوڵەتی ئەشنونادا بووە کە نزیکەی ٢٠ میل بەرەو باکووری ڕۆژھەڵات دەکەوێت. زانراوە کە لە سەردەمی ئیسین-لارسا و سەردەمی بابلی کۆندا ئاوەدان بووە و ھەڵکۆڵینەکان پێش ئەوەی بگەنە چینە کۆنترەکان کۆتایییان پێ ھاتووە. تەل ئیشچالی نزیکەی ٣ میل (٤.٨ کم) لە باشووری ڕۆژھەڵاتی شاری ئێستای بەغداوە دوورە.
## سەرچاوەکان

پۆل:پارێزگای دیالە
پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی عێراق
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
تەل ئەگرەب

**تەل ئەگرەب** تەپۆڵکەیەک یان گردێکی نیشتەجێبوون کە ٢٠.٣ کم لە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەشنونا لە ناوچەی دیالەی عێراقەوە دوورە. و نزیکەی ١٥ میل لە باشووری ڕۆژھەڵاتی تەل ئەسمەر دوورە. پێشنیاز کراوە کە ناوی کۆنی شوێنەکە «پا. گار» بووبێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی عێراق
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
پۆرتۆ لێگیزامۆ

**پۆرتۆ لێگیزامۆ** () شارۆچکە و شارەوانییەکە کە لە فەرمانگەی پوتومایۆ ھەڵکەوتووە، کە ناوچەیەکی سنووری باشووری کۆڵۆمبیایە. لەسەر کەناری باکووری ڕووباری پوتومایۆیە.

کاتێدراڵی نوێسترا سینیۆرا دێل کارمێن، کە بۆ خاتوونی چیای کارمێل تەرخانکراوە، بارەگای قەشەی کاتێدراڵی ڤیکاریاتی نێردراوی کاتۆلیکە لاتینییەکانە بۆ پۆرتۆ لێگیزامۆ-سۆلانۆ.

پۆرتۆ لێگیزامۆ لە ڕێگەی فڕۆکەخانەی کاوکایاوە خزمەت دەکرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:CS1 Spanish-language sources (es)
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
شەمەش

**شەمەش** (بە ئەکەدی: šamaš)، کە ھەروەھا بە **ئۆتۆ** (بە نووسینی 𒀭𒌓؛ بە سۆمەری: dutu، کە واتا ڕاستەوخۆکەی دەبێتە «خۆر») دەناسرا، خودای خۆری مێزۆپۆتامیای کۆن بوو. وا بڕوا دەکرا کە ئەو ھەموو ئەو شتانە دەبینێت کە ڕۆژانە لە جیھاندا ڕوودەدەن، بۆیە بەرپرس بوو لە دادپەروەری و پاراستنی گەشتیاران. وەک دادوەرێکی خودایی، دەکرایە پەیوەست بکرێت بە جیھانی ژێرەوە (پاش مردن). سەرەڕای ئەوەش، وەک خودای غەیبزانی کاری دەکرد، زۆربەی کات لەگەڵ ئەداد، خودای کەشوھەوا. لەکاتێکدا کە بە گشتی وەک یەکێک لە خوداوەندە سەرەکییەکان دادەنرا، بە تایبەتی لە سیپەر و لارسا ڕێزی لێ دەگیرا. سین (نەننا) خودای مانگ و ھاوسەرەکەی نینگال وەک دایک و باوکی ئەو دادەنران، لەکاتێکدا ئینانا (عەشتار) خوشکە دووانەکەی بوو. ھەندێک جار خوداوەندە مێینەکانی دیکەی وەک مانزات و پینیکیر وەک خوشکی ئەو دادەنران. ئایا (شێریدا)، خوداوەندی بەرەبەیان، ھاوسەری بوو، و چەندین دەق باس لەوە دەکەن کە گەیشتنەوەی ڕۆژانەیان لەسەر شاخێک ڕوودەدات کە بڕوا وابوو خۆری لێ ئاوا دەبێت. لە نێوان منداڵەکانیاندا کیتووم (بەرجەستەکردنی ڕاستی)، خوداوەندەکانی خەون وەک مامو، ھەروەھا خودا ئیشووم ھەبوون. ناوی ئۆتۆ دەکرایە بۆ نووسینی ناوی چەندین خوداوەندی خۆری بیانی بە شێوەی وێنەواژە بەکاربھێنرێت. پەیوەندی نێوان ئەو و شیمیگی، خودای خۆری ھۆرییەکان، زۆر بە باشی چەسپاوە، و شیمیگی دەکرایە پەیوەست بکرێت بە ئایا-شەوە.

ھەرچەندە ھیچ ئەفسانەیەک کە تەنھا لەسەر ئۆتۆ بێت نەدۆزراوەتەوە، بەڵام زۆرجار وەک ھاوپەیمانی کەسایەتییەکانی دیکە لە بەرھەمە سۆمەری و ئەکەدییەکاندا دەردەکەوێت. بەگوێرەی گێڕانەوەکان دەربارەی مردنی دوومووزی، یارمەتی پاراستنی ئەوی دا کاتێک ئەھریمەنەکانی گالا ھەوڵیان دەدا پەلکێشی بکەن بۆ جیھانی ژێرەوە. لە وەشانە جیاوازەکانی داستانی گەلگامێش و لە ئەفسانە کۆنترەکانی گەلگامێشدا، یارمەتی ئەم پاڵەوانە دەدات بۆ تێکشکاندنی ھومبابای دێو. لە ئەفسانەی «ئینانا و ئەن» دا، یارمەتی خوشکەکەی دەدات بۆ دەستکەوتنی پەرستگای ئیئاننا. لە بەرھەمی «چۆن دانەوێڵە ھاتە سۆمەر»، داوای لێ دەکرێت بۆ ئەوەی ڕێنمایی نینازو و نینمادا بکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:خوداوەندەکانی خۆر
پۆل:CS1 German-language sources (de)
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عیبری
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی سومەری
عەشتار

**عەشتار** یان **ئەشتار** خوداوەندی خۆشەویستی و جوانی و شەڕ و قوربانیدان لە شەڕدا لەنێو شارستانییەتەکانی مێزۆپۆتامیا و ناوچەکانی دەوروبەریدا. ئەو لای سۆمەرییەکان ئینانا، لای فینیقیەکان ئەستارتە، لای یۆنانییەکانی کۆن ئەفرۆدیتە و لای ڕۆمییەکان ڤینۆسە.    سۆمەرییەکان پێیان دەگوت شاژنی ئاسمان و پەرستگاکەی لە شاری ئورووک بوو. ئەو ئەستێرەی بەیانی و ئێوارەیە (ڤینۆس)، ھێماکەی ئەستێرەیەکی ھەشت نووکدارە کە لەسەر پشتی شێرێک وەستاوە، گوڵێک لەسەر نێوچاوانییەتی و دەستە گوڵێکی بەدەستەوەیە. وێناکردن و ھێماکانی زۆر بوون و لە زۆربەی ئەفسانە کۆنەکاندا دەرکەوتووە. ھۆنەران گۆرانییان بۆ خۆشەویستی خۆیان بۆی وتووە، و ھونەرمەندان لە وێناکردنی لە ڕێگەی وێنەکێشان و پەیکەرسازییەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:مێژووی دێرینی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە
پۆل:خانمەخواکانی بەبەری
پۆل:خانمەخواکانی خۆشەویستی و ھەوەس
پۆل:مانگیلەی بەپیت
بێرۆسۆس

**بێرۆسۆس** (بێژە دەکرێت بە: ) یان **بۆرۆسۆس** (بێژە دەکرێت بە:  Βηρωσσός؛ ڕەنگە لە بابلی ئەکەدی کۆن:𒁹𒀭𒂗𒉺𒇻𒋙𒉡، وەرگیرابێت)  نووسەرێکی بابلی بوو لە سەردەمی ھێلینیستی لە سەرەتای سەدەی سێیەمی پێش زایین، قەشەی بێل مەردووک و  و فەلەکناس بوو کە بە زمانی یۆنانی کۆینێ دەینووسی.

بەرھەمە ڕەسەنەکانی، لەوانەش *بابیلۆنیاکا* (بە یۆنانی کۆن: Βαβυλωνιακά)، ون بوون، بەڵام پارچە پارچە لە ھەندێک وەرگێڕاندا ماونەتەوە، بە شێوەیەکی بەرچاو لە نووسینەکانی نووسەری سەرەتای مەسیحییەت یووسبیۆس لە سەدەی چوارەمی زایینی. 

لەو دواییانەدا بێرۆسۆس لەگەڵ «Bēl-reʾû-shunu»، سەرۆک کاھینەکانی پەرستگای ئیساگیلا لە شاری بابل ناسێنراوە، وەک چۆن لە بەڵگەنامەیەکی ساڵی ٢٥٨ پێش زاییندا ئاماژەی پێکراوە. 

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی سەدەی ٣یەمی پ.ز
ڕەزگە خۆشناو

**ڕەزگە خۆشناو** یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی باسرمە لە قەزای ھەریر لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان
ھەڵبژاردنی گشتیی دانیمارک، ٢٠٢٦

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٦ لە دانمارک بەڕێوەچوون. ھەموو ١٧٩ کورسییەکەی فۆڵکێتینگ بۆ ھەڵبژاردن بوون، لەوانە ١٧٥ دانە لە خاکی سەرەکی دانمارک، ٢ لە گرینلاند، و ٢ لە دوورگەکانی فارۆ (ئەو سێ قەوارەیەی کە شانشینی دانمارک پێکدەھێنن). ئەوە یەکەم ھەڵبژاردن بوو لە سەردەمی دەسەڵاتی فرێدریکی دەیەم، کە لە ساڵی ٢٠٢٤ دوای دەستلەکارکێشانەوەی مارگرێتی دووەم بوو بە پاشا.

سۆسیال دیموکراتەکان، کە سەرکردایەتی کابینەی فرێدریکسن دووەمی ماوەبەسەرچوویان دەکرد، زۆرترین کورسییان لەنێوان ھەموو پارتەکاندا بردەوە کە ٣٨ کورسی بوو؛ بەڵام، ڕێژەی ٢١٫٩٪ی دەنگەکانیان نزمترین ئەنجامیان بوو لە ساڵی ١٩٠٣وە. ڤێنسترا و میانڕەوەکان، دوو ھاوبەشەکەی تری ھاوپەیمانێتییەکە، ھەروەھا کورسییان لەدەستدا. لەنێوان ئەو پارتانەی کە دەستکەوتی بەرچاویان ھەبوو، چەپی سەوز بوو کە بوو بە دووەم گەورەترین پارت، و پارتی گەلی دانمارک.

## سەرچاوەکان

پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
گرینلاند (بازنەی ھەڵبژاردنی فۆڵکێتینگ)

**گرینلاند**، یەکێکە لە ١٢ بازنە فرە-کورسییەکەی فۆڵکێتینگ، یاسادانانی نیشتمانیی شانشینی دانمارک. بازنەکە لە ساڵی ١٩٧٥دا لە دوای یەکگرتنی ئەو دوو بازنەیەی کە گرینلاندیان دەگرتەوە دامەزرا. بازنەکە لە ئێستادا دوو لە ١٧٩ ئەندامەکەی فۆڵکێتینگ ھەڵدەبژێرێت بە بەکارھێنانی سیستمی ھەڵبژاردنی نوێنەرایەتیی ڕێژەییی لیستی حزبیی کراوە. لە ھەڵبژاردنی گشتیی ٢٠٢٢دا، ٤١٬٣٠٥ دەنگدەری تۆمارکراوی ھەبوو.

## سەرچاوەکان
زمانی گرینلاندی

**زمانی گرینلاندی**، زمانێکی ئینویتە کە سەر بە لقی ئیسکیمۆیە لە خێزانی زمانی ئیسکالیوت. بە پلەی یەکەم لەلایەن گەلی گرینلاندی ڕەسەنی گرینلاند قسەی پێ دەکرێت، کە تاوەکو ساڵی ٢٠٢٥ نزیکەی ٥٧٬٠٠٠ قسەکەرانی ڕەسەنی ھەیە، کە دەبێتە گەورەترین زمانی ئیسکالیوت بەپێی ژمارەی قسەکەران. بە ڕێنووسی لاتینی نووسراوە، تاکە زمانی فەرمیی گرینلاندە، و زمانێکی کەمینەی ناسراوە لە دانمارک.

لە حوزەیرانی ٢٠٠٩، حکوومەتی گرینلاند، نالاکێرسویسوت، زمانی گرینلاندی کردە تاکە زمانی فەرمیی ناوچە خۆبەڕێوەبەرەکە، بۆ بەھێزکردنی لە بەرامبەر ڕکابەریی زمانی داگیرکەر، دانمارکی. زمانی گرینلاندی پەیوەندییەکی نزیکی بە زمانە ئینویتە کەنەدییەکانەوە ھەیە وەک ئینوکتیتوت. جۆرە سەرەکییەکەی کالالیسوتە، یان گرینلاندی ڕۆژاوا. جۆری دووەم بریتییە لە تونومیت ئۆراسیات، یان گرینلاندی ڕۆژھەڵات. زمانی ئینوگویت (ئینویتەکانی تولێ)ی گرینلاند، ئینوکتون یان ئینویتە جەمسەرییەکان، گەیشتنێکی نوێیە و شێوەزارێکی ئینوکتیتوتە.

زمانی گرینلاندی زمانێکی پۆلیسێنتێتیکە کە ڕێگە بە دروستکردنی وشەی درێژ دەدات بە ھێنانە سەر یەکی ڕەگەکان و پاشگرەکان. ڕێکخستنی مۆرفۆسینتاکتیکی زمانەکە ئێرگاتیڤە، کە ھەردوو بکەری کارێکی تێنەپەڕ و بەرکاری کارێکی تێپەڕ بە یەک شێوە مامەڵە دەکات، بەڵام بکەری کارێکی تێپەڕ بە شێوەیەکی تر. بۆ نموونە، "**ئەو** گیتارەکە دەژەنێت" لە دۆخی ئێرگاتیڤدا دەبێت وەک بکەرێکی تێپەڕ، لەکاتێکدا "من **گیتار**ێکم کڕی" و "لە کاتێکدا **گیتار**ەکە دەژەنێت" (ئەمەی دووەمیان وەک واتای تێنەپەڕی ھەمان کاری "ژەنین") ھەردووک لە دۆخی ئەبسۆلۆتیڤدا دەبن.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی دانمارک
پۆل:زمانە پێکەوەنووساوەکان
پۆل:زمانەکانی گرینلەند
پۆل:زمانی گرینلەندی
پۆل:CS1 French-language sources (fr)
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی گالیسی
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی دانمارکی
پۆل:پەڕەکان بە ئای پی ئەیی سادە
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
شانشینی دانمارک

**قەڵەمڕەوی دانمارک**، بە فەرمی **شانشینی دانمارک** یان بە سادەیی **دانمارک**، دەوڵەتێکی سەروەرە کە لە کۆمەڵێک خاکی پێکھێنەر پێکدێت کە بە یاسای دەستووری یەکگرتوون، کە بەسەر تەواوی خاکەکەدا جێبەجێ دەکرێت. لە دانمارکی میترۆپۆلیتان پێکدێت (ھەندێک جار بە «خودی دانمارک» ناودەبرێت)—خاکی شانشینەکە لە ئەورووپای کیشوەری و دوورگە نزیکەکانی—و دوو ناوچە خۆبەڕێوەبەرەکەی (بەڵام نەک سەروەر) قەڵەمڕەوەکە: دوورگەکانی فارۆ لە باکووری ئەتڵەسی و گرینلاند لە ئەمریکای باکوور. پەیوەندیی نێوان سێ بەشەکەی شانشینەکە بە **ڕیگسفێڵێسخابێت** ناسراوە (یەکێتیی قەڵەمڕەوەکە، کە ھەروەھا وەک **کۆمۆنوێڵسی دانمارکی** یان **شانشینی یەکگرتووی دانمارک** وەرگێڕدراوە).

شانشینی دانیمارک وەک یەکێتییەکی فیدڕاڵی ھەژمار ناکرێت؛ ئەو، ھاوشێوەی شانشینی نیوزلەندا، پەیڕەوی چەمکێک دەکات کە سێ سیستمی یاسایی سەربەخۆی دانیمارک، دوورگەکانی فارۆ و گرینلاند دەگرێتەوە، کە لەژێر سایەی پاشایەتییەکەیدا یەکخراون. شانشینی دانیمارک دەوڵەتێکی یەکگرتووە. دوو داواکاریی ھەرێمییان لە زەریای بەستەڵەکی باکوور لە ناوچەی جەمسەری باکووردا ھەیە: دوورگەی ھانز و چەند شوێنێکی جیاواز لە نزیک جەمسەری باکوور (بەرزایی لۆمۆنۆسۆف، بەرزایی جاکڵ، بەرزایی ئەلفا و میندێلیف، و سنووری چووکچی). لە ڕووی دەستوورییەوە، شانشینی دانیمارک شانشینەکە خۆی دەگرێتەوە، بەڵام دوورگەکانی فارۆ و گرینلاند خاوەنی ئاستێکی بەرفراوان لە سەربەخۆیین بۆ ڕێکخستنی پەیوەندییەکانیان.

دوورگەکانی فارۆ و گرینلاند لە ساڵی ١٣٩٧ەوە (بە کردەیی) لەژێر سایەی تاجی دانیمارکیدا بوون، کاتێک یەکێتیی کالمار پەسەند کرا، و لە ساڵی ١٨١٤ەوە (بەپێی یاسا) بەشێک بوون لە شانشینی دانیمارک. لەگەڵ ئەوەشدا، بەھۆی ناسنامە مێژوویی و کولتوورییە جیاوازەکانیانەوە، ئەم بەشانەی شانشینەکە ئەمڕۆ خاوەنی ئاستێکی بەرفراوان لە خۆبەڕێوەبەریین و بەرپرسیارێتیی یاسادانان و کارگێڕییان لە چەندین بواردا گرتووەتە ئەستۆ.

کاروباری یاسایی لە شانشینەکەدا پەیڕەوی دەستووری شانشینی دانیمارک دەکات. مەرجی جێبەجێکردنی بەسەر ھەموو بەشەکانی شانشینی دانیمارکدا ھەیە و پێویستە دەسەڵاتەکانی یاسادانان، جێبەجێکردن و دادوەری لەژێر بەرپرسیارێتیی پەرلەمانی شانشینی دانیمارک و حکوومەتەکەی و دادگای باڵای دانیمارکدا بن. دوورگەکانی فارۆ لە ساڵی ١٩٤٨دا مافی حوکمی ناوخۆییان بەدەستھێنا و گرینلاندیش لە گشتپرسییەکدا کە لە ساڵی ١٩٧٩دا ئەنجامدرا، ھەمان ڕێچکەی گرتەبەر. لە ساڵی ٢٠٠٥دا، دوورگەکانی فارۆ ڕێککەوتنی بەڕێوەبردنی سەربەخۆیان بەدەستھێنا، و لە ساڵی ٢٠٠٩دا گرینلاند «خۆبەڕێوەبەری» بەدەستھێنا، ئەمەش وای کرد حکوومەتی دانیمارک ھەژموونێکی کەمی بەسەر کاروباری ناوخۆییەوە بمێنێت، کە گوازرانەوە بۆ حکوومەتە ناوخۆییەکانی گرینلاند و دوورگەکانی فارۆ.

## سەرچاوەکان

پۆل:سیاسەتی دانمارک
پۆل:Webarchive template wayback links
پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووە ھەمیشەیییەکان
پۆل:ھەموو وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان
پۆل:پەڕەکان بە لەخۆگرتنی گۆکردنە تۆمارکراوەکان
پۆل:ئەو وتارانەی بەئاشکرا دەقی ئینگلیزییان تێدایە
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فارۆیی
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی دانمارکی
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ٢٠٢٢

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ لە شانشینی دانمارک بەڕێوەچوون، جگە لە دوورگەکانی فارۆ، کە لە ٣١ی تشرینی یەکەمدا بەڕێوەچوون بەھۆی ئەوەی ١ی تشرینی دووەم ڕۆژێکی نیشتمانیی پرسە بوو بۆ قوربانیانی دەریا. لە کۆی ١٧٩ ئەندامەکەی فۆڵکێتینگ، ١٧٥ دانەیان لە خودی دانمارک، دوو دانە لە فارۆ و دوو دانە لە گرینلاند ھەڵبژێردران. ھەڵبژاردنەکان لە ٥ی تشرینی یەکەمدا بانگەشەیان بۆ کرا دوای ئۆڵتیماتۆمێک بۆ حکوومەت لەلایەن سۆسیال لیبراڵەکانەوە (کە پاڵپشتیی دەرەکییان دابین دەکرد) بەھۆی دەرئەنجامی ڕاپۆرتێکی کۆمسیۆنی مینک لەسەر لەناوبردنی مینکەکانی دانمارک لە ساڵی ٢٠٢٠، کە ڕەخنەی لە حکوومەت گرتبوو. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨٤٪ لە دانمارک، ٤٨٪ لە گرینلاند، و ٧١٪ لە فارۆ بوو، لەگەڵ ڕێژەی بەشداریی گشتیی ٨٤٪ بۆ تەواوی قەڵەمڕەوەکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images
محەممەد غەفوور تاهیر

**محەممەد غەفوور تاهیر** (لەدایکبووی ٢٠٠٢ لە هەولێر) ناسراو بە **Muhammed G. Tahir**، گۆرانیبێژ و ئەندازیارێکی کوردی بواری شاشەی LED و تەکنەلۆژیایە.

## ژیان و کار
محەممەد لە شاری هەولێر گەورە بووە و خوێندنی لە بواری تەکنەلۆژیا تەواو کردووە. وەک ئەندازیارێکی پسپۆڕ لە دامەزراندن و بەڕێوەبردنی شاشە زەبەلاحەکانی LED کار دەکات. هاوکات لە بواری هونەریدا وەک گۆرانیبێژ چالاکە و خاوەنی چەندین بەرهەمی مۆسیقاییە کە لە پلاتفۆرمە جیهانییەکان بڵاوکراونەتەوە.

## بەرهەمەکان
* **Nazaneen** (نازەنین)
* **Gula Dilê Min** (گوڵا دڵێ من)
* **Yara Min** (یاری من)
* **Dilo Xayîn Dilo** (دڵۆ خایین دڵۆ)
* **Ey Rengîne Ey Şengîne** (ئەی ڕەنگینە ئەی شەنگینە)
* **Katana W Katana** (کەتانە و کەتانە)
* **Çezhn (Jazhn)** (جەژن)
* **Xēm** (خێم)
* **Hey Dilberê** (هەی دلبەرێ)
* **( My soul )Canê Min** (جانی من)

## بەستەرە دەرەکییەکان
* سپۆتیفای
* ئەنخامی
* ئەپڵ میوزیک
* یوتیوب

## سەرچاوەکان
محەممەد غەفوور تاهیر لە MusicBrainz

محەممەد غەفوور تاهیر
محەممەد غەفوور تاهیر
محەممەد غەفوور تاهیر
پۆل:ئەندازیارانی کورد
محەممەد غەفوور تاهیر
سیستمی ھەڵبژاردن

**سیستەمی ھەڵبژاردن** کۆمەڵێک یاسا و میکانیزمە کە بۆ دیاریکردنی ئەنجامەکانی ھەڵبژاردن بەکاردێت. سیستەمەکانی ھەڵبژاردن لە سیاسەتدا بۆ ھەڵبژاردنی حکوومەتەکان و ھەروەھا لە شوێنە ناسییاسییەکانی وەک بازرگانی، ڕێکخراوە سوودنەخوازەکان و ڕێکخراوە نافەرمییەکان بەکاردێن. ئەم یاسایانە حوکمی ھەموو لایەنەکانی پرۆسەی دەنگدان دەکەن: کەی ھەڵبژاردنەکان ڕوودەدەن، کێ ڕێگەی پێدراوە دەنگ بدات، کێ دەتوانێت وەک کاندید بوەستێت، ھەر دەنگدەرێک چەند دەنگ دەدات، چۆن دەنگەکان نیشانە دەکرێن و دەخرێنە ناو سندوقەوە، چۆن دەنگەکان دەژمێردرێن یان ھەڵدەسەنگێندرێن، چۆن دەنگەکان وەردەگێڕدرێن بۆ ئەنجامی ھەڵبژاردن (کورسییەکان)، سنوورەکانی خەرجییەکانی بانگەشە، و ھۆکارەکانی تر کە کار دەکەنە سەر پرۆسەکە. ھەڵبژاردنە سیاسییەکان بەپێی دەستوور یان یاساکانی ھەڵبژاردن پێناسە دەکرێن، بە شێوەیەکی ئاسایی لەلایەن کۆمسیۆنەکانی ھەڵبژاردنەوە بەڕێوەدەبرێن، و دەکرێت یەک یان چەند سیستەمێکی ھەڵبژاردن بۆ پلە و پۆستە جیاوازەکان بەکاربھێنن.

ھەندێک سیستەمی ھەڵبژاردن یەک براوە بۆ پۆستێک ھەڵدەبژێرن، وەک سەرۆک وەزیران، سەرۆک یان پارێزگار، لەکاتێکدا ھەندێکی تر چەند براوەیەک ھەڵدەبژێرن، وەک ئەندامانی پەرلەمان یان دەستەی بەڕێوەبەران. لە کاتی ھەڵبژاردنی یاسادانانێکدا، ناوچەکان دەکرێت دابەش بکرێن بۆ بازنەکانی ھەڵبژاردن بە یەک یان چەند نوێنەرێک یان دەنگدەران دەتوانن نوێنەرەکان وەک یەک یەکەی تاقانە ھەڵبژێرن. دەنگدەران دەتوانن ڕاستەوخۆ دەنگ بە کاندیدێکی تاکەکەس بدەن یان بۆ لیستێکی کاندیدەکان کە لەلایەن پارتێکی سیاسی یان ھاوپەیمانییەکەوە پێشنیار کراوە. زۆر گۆڕانکاری لە سیستەمەکانی ھەڵبژاردندا ھەیە.

لێکۆڵینەوەی بیرکارییانە و نۆرماتیڤی یاساکانی دەنگدان دەکەوێتە ژێر لقەکانی ئابوورناسی کە پێی دەوترێت ھەڵبژاردنی کۆمەڵایەتی و دیزاینی میکانیزم، بەڵام پرسیارەکە ھەروەھا بەشداریی بەرچاوی لەلایەن زانایانی سیاسی، فەیلەسووفە شیکارخوازەکان، زانایانی کۆمپیوتەر، و بیرکاریزانانەوە لێکەوتووەتەوە. ئەم بوارە چەندین ئەنجامی سەرەکیی بەرھەمھێناوە، لەوانە تیۆریی مەحاڵبوونی ئارۆ (کە نیشانی دەدات دەنگدانی پلەبەندی ناتوانێت کاریگەریی تێکدەر لابدات) و تیۆریی گیبارد (کە نیشانی دەدات مەحاڵە سیستمێکی دەنگدانی ڕاستەوخۆ دیزاین بکرێت، واتا سیستمێک کە تێیدا ھەمیشە بۆ دەنگدەرێکی ستراتیژی ڕوون بێت کە کام دەنگە بدات).

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
سەوڵم پۆڵا و کەناریش دوور

سەوڵم پۆڵا و کەناریش دوورکتێبی سێیەمی کۆی شیعرەکانی عەبدوڵڵا پەشێوە، کە شیعرەکانی ساڵانی ٢٠٠٦ تاکو ٢٠١٩ تێدایە.

نموونەیەک لە شیعرەکانی کتێبەکە :-

**<big>(ژین)</big>**

ژینی پێش تۆم لە یاد نییە

پێش ناسینت من نەبوون بووم

لەگەڵ تۆدا

زمانم گرت

چاوم پشکووت

سەر پێ کەوتم،دارە دارە…

چۆن باوەڕ کەم بەوەی دەڵێ

لە دایک بوون هەر یەک جارە

## سەرچاوەکان
سارتکە، سەفین

**سارتکە** یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بناری سەفین لە قەزای پیرمام لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق..

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ٢٠١٩

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە شانشینی دانمارک لە ٥ی حوزەیرانی ٢٠١٩ بەڕێوەچوون بۆ ھەڵبژاردنی ھەموو ١٧٩ ئەندامەکەی فۆڵکێتینگ؛ ١٧٥ دانە لە خودی دانمارک، دوو دانە لە دوورگەکانی فارۆ و دوو دانە لە گرینلاند. ھەڵبژاردنەکان دە ڕۆژ دوای ھەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی ئەورووپا ڕوویان دا.

ھەڵبژاردنەکان بوونە ھۆی سەرکەوتنی «بلۆکی سوور»، کە ئەو پارتانە دەگرێتەوە کە پشتگیرییان لە ڕێبەری سۆسیال دیموکراتەکان میتە فریدریکسن دەکرد وەک کاندید بۆ پۆستی سەرۆک وەزیران. «بلۆکی سوور»، کە لە سۆسیال دیموکراتەکان، سۆسیال لیبراڵەکان، پارتی گەلی سۆسیالیست، ھاوپەیمانی سوور-سەوز، پارتی سۆسیال دیموکراتی فارۆیی و سیوموتی گرینلاندی پێکھاتبوو، ٩٣ کورسییان لە کۆی ١٧٩ کورسییەکە بردەوە و زۆرینەی پەرلەمانییان مسۆگەر کرد. لەم نێوەندەدا، ھاوپەیمانیی فەرمانڕەوای ئێستا، کە لە ڤێنسترا، ھاوپەیمانی لیبراڵ و پارتی گەلی پارێزگار پێکھاتبوو لەکاتێکدا پاڵپشتیی پەرلەمانییان لەلایەن پارتی گەلی دانمارک و نوناتا کیتۆرنایەوە وەردەگرت، کەمکرایەوە بۆ ٧٦ کورسی (بە پارتی یەکێتیی سەر بە ڤێنسترا لە دوورگەکانی فارۆشەوە).

لە ٦ی حوزەیران، سەرۆک وەزیرانی ئێستا لارس لۆکە ڕاسموسن لە پارتی لیبراڵی ڤێنسترای ناوەند-ڕاست دەستلەکارکێشانەوەی پێشکەش کرد، و ئەرکی پێکھێنانی حکوومەتی نوێ بە فریدریکسن سپێردرا. لە ٢٥ی حوزەیران، فریدریکسن لەگەڵ بلۆکی سوور گەیشتە ڕێککەوتن، و لە ٢٧ی حوزەیران وەک سەرۆک وەزیران دەستنیشانکرا و حکوومەتەکەی، کە حکوومەتێکی سۆسیال دیموکراتی تاک-پارتییە، دەستبەکاربوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ٢٠١٥

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە شانشینی دانمارک لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٥ بۆ ھەڵبژاردنی ١٧٩ ئەندامەکەی فۆڵکێتینگ بەڕێوەچوون. ١٧٥ ئەندام لە خودی دانمارک، دوو لە دوورگەکانی فارۆ و دوو لە گرینلاند ھەڵبژێردران. ئەگەرچی سۆسیال دیموکراتە فەرمانڕەواکان بوونە گەورەترین پارت لە فۆڵکێتینگ و ژمارەی کورسییەکانیان زیاد کرد، بەڵام پارتی ئۆپۆزیسیۆنی ڤێنسترا توانی حکوومەتێکی کەمینە بە سەرۆکایەتی لارس لۆکە ڕاسموسن و بە پاڵپشتی پارتی گەلی دانمارک، ھاوپەیمانی لیبراڵ و پارتی گەلی پارێزگار پێکبھێنێت.

## سەرچاوەکان
فۆڵکێتینگ

**فۆڵکێتینگ** ھەروەھا وەک **پەرلەمانی دانمارک** ناسراوە، یاسادانانی نیشتمانیی یەک-ماڵەیی (پەرلەمان)ی شانشینی دانمارکە — خودی دانمارک لەگەڵ دوورگەکانی فارۆ و گرینلاند. لە ساڵی ١٨٤٩ دامەزراوە، فۆڵکێتینگ ماڵی خوارووی پەرلەمانێکی دوو-ماڵەیی بوو بە ناوی ڕیگسداگ تا ساڵی ١٩٥٣؛ ماڵی باڵا لاندستینگ بوو.

فۆڵکێتینگ لە کۆشکی کریستیانسبۆرگ، لەسەر دوورگەی بچووکی سلۆتسھۆڵمێن لە ناوەندی کۆپنھاگن کۆدەبێتەوە. ھەموو یاساکان پەسەند دەکات، کابینە پەسەند دەکات، و سەرپەرشتی کاری حکوومەت دەکات. ھەروەھا بەرپرسیارە لە پەسەندکردنی بوودجەکانی دەوڵەت و پەسەندکردنی ھەژمارەکانی دەوڵەت. وەک لە دەستووری دانمارکدا دیاری کراوە، فۆڵکێتینگ دەسەڵات لەگەڵ پاشای فەرمانڕەوادا بەش دەکات؛ بەڵام لە کرداردا، ڕۆڵی پاشا تەنھا سنووردارە بە واژووکردنی ئەو یاسایانەی کە لەلایەن دەسەڵاتی یاسادانانەوە پەسەند کراون؛ ئەمەش دەبێت لە ماوەی ٣٠ ڕۆژدا لە دوای پەسەندکردن ئەنجام بدرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:پەرلەمانەکان بەپێی وڵات
پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی دانمارکی
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ٢٠١١

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠١١ لە دانمارک بۆ ھەڵبژاردنی ١٧٩ ئەندامەکەی فۆڵکێتینگ بەڕێوەچوون. لەو ١٧٩ کورسییە، ١٧٥ ئەندامیان لە دانمارک، دوو لە دوورگەکانی فارۆ و دوو لە گرینلاند ھەڵبژێردران.

ھاوپەیمانیی ئێستای ناوەند-ڕاست بە سەرۆکایەتی ڤێنسترا دەسەڵاتی بۆ ھاوپەیمانییەکی ناوەند-چەپ بە سەرۆکایەتی سۆسیال دیموکراتەکان لەدەستدا، کە ھیلە تۆرنینگ شمیتی کردە یەکەم ژنە سەرۆک وەزیرانی وڵاتەکە. پارتی سۆسیال لیبراڵ و پارتی گەلی سۆسیالیست بوونە بەشێک لە حکوومەتە سێ-پارتییەکە. پەرلەمانە نوێیەکە لە ٤ی تشرینی یەکەم، یەکەم سێشەممەی مانگەکە، کۆبووەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ٢٠٠٧

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ لە دانمارک بەڕێوەچوون. ھەڵبژاردنەکان ڕێگەیان بە ئەندەرس فۆگ ڕاسموسنی سەرۆک وەزیران دا بۆ خولی سێیەم لە حکوومەتێکی ھاوپەیمانیدا بەردەوام بێت کە لە ڤێنسترا و پارتی گەلی پارێزگار پێکھاتبوو بە پاڵپشتیی پەرلەمانیی پارتی گەلی دانمارک. ئەوانە یەکەم ھەڵبژاردن بوون کە بە بەکارھێنانی بازنەکانی ھەڵبژاردنی ئێستا ئەنجام دران.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ئێلیێزەر یوودکۆوسکی

**ئێلیێزەر یوودکۆوسکی** Eliezer Yudkowsky (لەدایکبووی ١١ی ئەیلوولی ١٩٧٩) بیرمەند، نووسەر و لێکۆڵەرێکی ئەمریکییە کە بە کارەکانی لە بواری ژیریی دەستکرد (AI) و دامەزراندنی بزووتنەوەی عەقڵانییەتی مۆدێرن ناسراوە . ئەو بە یەکێک لە پێشەنگەکانی تیۆریی "سەلامەتیی ژیریی دەستکرد" (AI Safety) دادەنرێت .

## ژیانی پێشوەختە و خوێندن
یودکۆوسکی لە خێزانێکی جوولەکەی ئۆرسۆدۆکس، گەورە بووە و بە شێوەی "خۆفێر" (Autodidact) فێری زانست بووە، بەبێ ئەوەی هیچ بڕوانامەیەکی ئەکادیمی ڕەسمی هەبێت، ئەمەش بە سوود وەرگرتن لە سەرچاوەکراوەکانی ئینتەرنێت، وە لە ئێستادا خۆی بە بێ ئاین دادەنێ وە باوەڕی بە بوونی بەدیهێنەرێک نییە. .

## بیروبۆچوونە کۆمەڵایەتییەکان

### ژنان و مافەکانیان
بە پێچەوانەی هەندێک لە ڕەخنەکان، یودکۆوسکی چەندین جار جەختی لەسەر پشتگیریکردنی مافی ژنان و بەشدارییان لە کایە جیاوازەکانی کار و زانستدا کردووەتەوە. ئەو لە نووسینەکانیدا ئاماژە بەوە دەدات کە مرۆڤەکان لە ڕووی بایۆلۆژییەوە جیاوازن، هەروەک چۆن  باڵندەکانی Crow وە باڵندەکانی Raven جیاوازن، بەڵام هەمان توانایان هەیە وە لەیەک دەچن چونکە دەگەڕینەوە بۆ یەک باوان بە پێی پشت بەستن بە پەرەسەندن، ئەم جیاوازییە لە نێوان مرۆڤەکاندا بە واتای ئەوە نایەت کە ڕەگەزێک یان کەسێک لەوی تر "باشتر" یان "باڵاتر" بێت . ئەو پشتگیری لە یەکسانیی دەرفەتەکان دەکات و پێی وایە هەر تاکێک دەبێت بەپێی تواناکانی خۆی هەڵبسەنگێنرێت نەک بەپێی ناسنامەی ڕەگەزییەکەی .

### زیرەکی و نەتەوەکان
یودکۆوسکی دان بە بوونی جیاوازیی ئاماری لە نێوان گرووپە مرۆییەکاندا دەنێت لە ڕووی بایۆلۆژی و زیرەکییەوە، بەڵام ئەمە وەک بەڵگەیەک بۆ "ڕەگەزپەرستی" بەکارناهێنێت. بەڵکو پێی وایە ئەمە ڕاستییەکی زانستییە و ناتوانرێت نکۆڵی لێ بکرێت، لە کاتێکدا داوا دەکات کە لە ڕووی سیاسی و کۆمەڵایەتییەوە هەمووان وەک یەک مامەڵەیان لەگەڵ بکرێت.

## پڕۆژە و دامەزراوەکان
* **[[پەیمانگای لێکۆڵینەوەی ژیریی دەستکرد (MIRI)]]:** دامەزراوەیەک بۆ لێکۆڵینەوە لە سەلامەتی AI .
* **[[LessWrong]]:** گەورەترین ماڵپەڕی عەقڵانییەت لە جیهاندا .
* **[[Arbital]]:** سەکۆیەکی فێربوونی ماتماتیک و فیزیک.

## کتێبەکان و بەرهەمەکان
* **[[Harry Potter and the Methods of Rationality (HPMOR)]]:** ڕۆمانێکی خەیاڵی بۆ فێرکردنی بیری ڕەخنەگرانە. .
* **[[Rationality: From AI to Zombies]]:** کۆکراوەی وتارە فەلسەفییەکانی لەسەر لۆژیک.
* **[[Inadequate Equilibria]]:** کتێبێک لەسەر شکستی سیستەمە گەورەکان. .

## ژیانی کەسی و تەندروستی
یودکۆوسکی تووشبووی "تێکچوونی قۆناغی خەوی دواکەوتوو" (DSPD)یە . ئەو پێشتر هاوسەرگیری کردووە و پاش چەند ساڵێک بە شێوەیەکی ئاشتییانە جیابووەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژیانی کەسایەتییە زیندووەکان
پۆل:نووسەرانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ژیریی دەستکرد
پۆل:بێباوەڕانی ئەمریکا
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ٢٠٠٥

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ٨ی شوباتی ٢٠٠٥ لە دانمارک بەڕێوەچوون. پارتی ڤێنسترای ئەندەرس فۆگ ڕاسموسنی سەرۆک وەزیران وەک گەورەترین پارت لە فۆڵکێتینگ مایەوە و ھاوپەیمانیی فەرمانڕەوای لەگەڵ پارتی گەلی پارێزگار وەک خۆی مایەوە، لەگەڵ ئەوەی پارتی گەلی دانمارک پاڵپشتیی پەرلەمانیی پێویستی بۆ حکوومەتە کەمی نەکە دابین کرد. پارتی سۆسیال لیبراڵی دانمارکی گەورەترین دەستکەوتی لە نێوان ھەر پارتێکدا بەدەستھێنا، ھەرچەندە لە دەرەوەی گرووپی پارتە فەرمانڕەواکان مایەوە. ھەڵبژاردنەکان بۆ دووەم جار لەسەریەک بوونە نیشانەی ئەوەی کە سۆسیال دیموکراتەکان گەورەترین پارت نەبن لە پەرلەماندا، کە گۆڕانکارییەک بوو لە زۆربەی سەدەی ٢٠ەمدا. سۆسیال دیموکراتەکان پێنج کورسییان لەدەستدا و مۆگنس لوکێتۆفت ڕێبەرەکەیان یەکسەر دوای ھەڵبژاردنەکان دەستی لەکارکێشانەوە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨٥٪ بوو لە خودی دانمارک، ٧٣٪ لە دوورگەکانی فارۆ و ٥٩٪ لە گرینلاند.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ٢٠٠١

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١ لە دانمارک بەڕێوەچوون. بۆ یەکەمجار لە دوای ھەڵبژاردنەکانی ١٩٢٤ەوە، سۆسیال دیموکراتەکان زۆرترین کورسییان بەدەستنەھێنا. ئەندەرس فۆگ ڕاسموسن لە پارتی ناوەند-ڕاستی  بوو بە سەرۆک وەزیران لە ھاوپەیمانێتی لەگەڵ پارتی گەلی پارێزگار، وەک سەرۆکی یەکەم حکوومەتی ڕاسموسن، بە پاڵپشتیی پارتی گەلی دانمارک.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی دانمارکی
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ١٩٩٨

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ١١ی ئازاری ١٩٩٨ لە دانمارک بەڕێوەچوون. ئەگەرچی چاوەڕوان دەکرا پارتەکانی ناوەند-ڕاست بە سەرۆکایەتی ڤێنسترا بیبەنەوە، حکوومەتەکەی پۆڵ نیرۆپ ڕاسموسن بە سەرۆکایەتی پارتی سۆسیال دیموکرات لە دەسەڵاتدا مایەوە لە دەنگدانێکی زۆر نزیکدا کە پێویستی بە چەندین جار ئەژمارکردنەوە ھەبوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ١٩٩٤

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ٢١ی ئەیلوولی ١٩٩٤ لە دانمارک بەڕێوەچوون. ھاوپەیمانیی پارتی سۆسیال دیموکرات، پارتی سۆسیال لیبراڵی دانمارکی و دیموکراتەکانی ناوەند بە سەرۆکایەتی پۆڵ نیرۆپ ڕاسموسن لە دەسەڵاتدا مانەوە سەرەڕای ئەوەی پارتی گەلی مەسیحی، کە بەشێک بوو لە حکوومەت، نەیتوانی بەربەستی ٢٪ ببڕێت و ھەر چوار کورسییەکەی لەدەستدا. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨٤٫٣٪ بوو لە خودی دانمارک، ٦٢٫٣٪ لە دوورگەکانی فارۆ و ٥٦٫٧٪ لە گرینلاند.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ١٩٩٠

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٠ لە دانمارک بەڕێوەچوون. ئەگەرچی ھەڵبژاردنەکە بووە ھۆی دەستکەوتێکی بەھێز بۆ پارتی سۆسیال دیموکرات، بەڵام حکوومەتە ھاوپەیمانییەکەی پۆڵ شلووتەر توانی بەردەوام بێت سەرەڕای جێھێشتنی پارتی سۆسیال لیبراڵی دانمارکی. ھاوپەیمانییەکەی شلووتەر لە پارتی گەلی پارێزگار و ڤێنسترا پێکھاتبوو. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨٣٪ بوو لە خودی دانمارک، ٥٤٪ لە دوورگەکانی فارۆ و ٥١٪ لە گرینلاند.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ١٩٨٨

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ١٠ی ئایاری ١٩٨٨ لە دانمارک بەڕێوەچوون، تەنھا ھەشت مانگ دوای ھەڵبژاردنەکانی پێشوو. سەرۆک وەزیران پۆڵ شلووتەر بڕیاری دا بانگەشە بۆ ھەڵبژاردن بکات دوای ئەوەی حکوومەتەکەی بە سەرۆکایەتی پارتی گەلی پارێزگار لە بابەتێکی سیاسەتی دەرەوەدا زۆرینەی بەدەستنەھێنا دوای ئەوەی نەیانتوانی لەگەڵ سۆسیال دیموکراتەکان بگەنە ڕێککەوتن. لە مشتومڕێکی پەرلەمانیدا، سەرۆک وەزیران پۆڵ شلووتەر تۆمەتی شکاندنی ڕێککەوتنێکی سیاسی نێوانیانی خستە پاڵ سڤێند ئاوکن (ڕێبەری سۆسیال دیموکراتەکان) لەکاتێکدا ئاوکن شلووتەری بە درۆکردن لەگەڵ ڕای گشتی تۆمەتبار کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ١٩٨٧

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ٨ی ئەیلوولی ١٩٨٧ لە دانمارک بەڕێوەچوون. پارتی سۆسیال دیموکرات بە ٥٤ کورسی لە کۆی ١٧٩ کورسی وەک گەورەترین پارت لە فۆڵکێتینگ مایەوە. حکوومەتی ھاوپەیمانی بە سەرکردایەتی پارتی گەلی پارێزگار زۆرینەکەی لەدەستدا، بەڵام لەبەر ئەوەی پارتەکانی لایەنی چەپ زۆرینەیان نەبوو بۆ پێکھێنانی حکوومەتی خۆیان، حکوومەتی ئێستا توانی وەک حکوومەتێکی ھاوپەیمانی کەمینە بەردەوام بێت. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨٧٪ بوو لە خودی دانمارک، ٦٩٪ لە دوورگەکانی فارۆ و ٤٥٪ لە گرینلاند.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ١٩٧٩

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٩ لە دانمارک بەڕێوەچوون. پارتی سۆسیال دیموکرات بە ٦٨ کورسی لە کۆی ١٧٩ کورسی وەک گەورەترین پارت لە فۆڵکێتینگ مایەوە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨٦٪ بوو لە خودی دانمارک، ٦٥٪ لە دوورگەکانی فارۆ و ٥٠٪ لە گرینلاند.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ١٩٨٤

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٨٤ لە دانمارک بەڕێوەچوون، دوای ئەوەی ئۆپۆزیسیۆن دژی پڕۆژەیاسای بوودجەی دەوڵەتی حکوومەتی چوار-پارتیی ناوەند-ڕاست دەنگی دا. ئەگەرچی پارتی سۆسیال دیموکرات بە ٥٦ کورسی لە کۆی ١٧٩ کورسییەکە وەک گەورەترین پارت لە فۆڵکێتینگ مایەوە، بەڵام پارتی گەلی پارێزگار باشترین ئەنجامی مێژوویی خۆی بەدەستھێنا و ١٦ کورسیی بردەوە. ھاوبەشەکانی ھاوپەیمانێتییەکە، ڤێنسترا و پارتی گەلی مەسیحی، نوێنەرایەتییان زیاد کرد، ھەرچەندە چوارەم پارتی حکوومەت، دیموکراتەکانی ناوەند، حەوت دانە لە کۆی ١٥ کورسییەکەیان لەدەستدا. بە گشتی حکوومەتی ھاوپەیمانی سێ کورسیی تری بردەوە، و پۆڵ شلووتەر وەک سەرۆک وەزیران بەردەوام بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ١٩٨١

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٨١ لە دانمارک بەڕێوەچوون. ھەڵبژاردنەکە قەیرانێکی دوو ھەفتەیی بەدوای خۆیدا ھێنا لەسەر پێکھێنانی حکوومەتێکی نوێ پێش ئەوەی پارتی سۆسیال دیموکرات دەست بە حکوومەتە کەمی نەکەی بکاتەوە.

پارتی سۆسیال دیموکرات چەند کورسییەکی لەدەستدا بەڵام وەک گەورەترین پارت لە فۆڵکێتینگ مایەوە، بە ٥٩ کورسی لە کۆی ١٧٩ کورسییەکە.

ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨٣٪ بوو لە خودی دانمارک، ٥٥٪ لە دوورگەکانی فارۆ و ٦١٪ لە گرینلاند.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ١٩٧٥

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ٩ی کانوونی دووەمی ١٩٧٥ لە دانمارک بەڕێوەچوون. ئەنجامەکە سەرکەوتن بوو بۆ پارتی سۆسیال دیموکرات، کە ٥٣ کورسی لە کۆی ١٧٩ کورسییەکە بردەوە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨٨٪ بوو لە خودی دانمارک، ٥٦٪ لە دوورگەکانی فارۆ و ٦٩٪ لە گرینلاند.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ١٩٧٣

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٣ لە دانمارک و لە ١٣ی کانوونی یەکەم لە دوورگەکانی فارۆ بەڕێوەچوون. لەو کاتەوە بە «ھەڵبژاردنی جۆردسکرێد» (بە دانمارکی: Jordskredsvalget) ئاماژەی بۆ دەکرێت، چونکە پێنج پارتی نوێ یان ئەوانەی پێشتر نوێنەرایەتییان نەبووە کورسییان بردەوە، و زیاتر لە نیوەی ئەندامانی پەرلەمان گۆڕدران. سۆسیال دیموکراتەکان، کە تا ئەم ھەڵبژاردنە سەرکردایەتی حکوومەتێکی کەمینەیان دەکرد، سێیەکی کورسییەکانیان لەدەستدا. دوای ھەڵبژاردنەکە، پۆڵ ھارتلینگ، ڕێبەری ڤێنسترای لیبراڵ، بچووکترین حکوومەتی کەمینەی لە مێژووی دانمارکدا بە تەنھا ٢٢ کورسی پێکھێنا، بە پاڵپشتی پارتی پێشکەوتن، پارتی گەلی پارێزگار، پارتی سۆسیال لیبراڵ، دیموکراتەکانی ناوەند، و پارتی گەلی مەسیحی. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨٩٪ بوو لە خودی دانمارک، ٥٥٪ لە دوورگەکانی فارۆ، و ٦٦٪ لە گرینلاند.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ١٩٧١

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ٢١ی ئەیلوولی ١٩٧١ لە دانمارک و لە ٥ی تشرینی یەکەم لە دوورگەکانی فارۆ بەڕێوەچوون. پارتی سۆسیال دیموکرات بە ٧٠ کورسی لە کۆی ١٧٩ کورسی وەک گەورەترین پارت لە فۆڵکێتینگ مایەوە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨٧٪ بوو لە خودی دانمارک، ٥٧٪ لە دوورگەکانی فارۆ و ٥٢٪ لە گرینلاند (کە تەنھا کێبڕکێ لە یەکێک لە دوو بازنەی ھەڵبژاردنەکە کرا چونکە ئەوی تریان تەنھا یەک کاندیدی ھەبوو کە بێ ڕکابەر ھەڵبژێردرا).

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ١٩٦٠

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ١٥ی تشرینی دووەمی ١٩٦٠ لە دانمارک بەڕێوەچوون. پارتی سۆسیال دیموکرات بە ٧٦ کورسی لە کۆی ١٧٩ کورسی وەک گەورەترین پارت لە فۆڵکێتینگ مایەوە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨٦٪ بوو لە خودی دانمارک، ٥٧٪ لە دوورگەکانی فارۆ و ٦٦٪ لە گرینلاند. ئەوانە کۆتا ھەڵبژاردن بوون کە تێیان دا بەربەستی ھەڵبژاردن بۆ کورسییەکانی دانمارک ٦٠٬٠٠٠ دەنگ بوو. ساڵی دواتر یاسای ھەڵبژاردن ھەموار کرایەوە تاوەکو بکرێتە ٢٪ی دەنگەکان.

## سەرچاوەکان
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ١٩٥٧

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ١٤ی ئایاری ١٩٥٧ لە دانمارک بەڕێوەچوون. پارتی سۆسیال دیموکرات بە ٧٠ کورسی لە کۆی ١٧٩ کورسی وەک گەورەترین پارت لە فۆڵکێتینگ مایەوە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨٤٪ بوو لە خودی دانمارک، ٣٨٪ لە دوورگەکانی فارۆ و ٦٢٪ لە گرینلاند (ھەرچەندە تەنھا کێبڕکێ لە یەکێک لە دوو بازنەی ھەڵبژاردنەکە کرا چونکە ئەوی تریان بێ ڕکابەر ھەڵبژێردرایەوە). بەربەستی ھەڵبژاردن ٦٠٬٠٠٠ دەنگ بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
دۆخی پاراستن

وێنۆک|گرافیکێکی تایبەت بە هەڵسەنگاندنی دۆخی پاراستن
**دۆخی پاراستن** یان **دۆخی قڕان** سیستەمێکی هەڵسەنگاندنی کۆمەڵێک زیندەوەرە و ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ئایا گروپەکە هێشتا بوونی بەرفراوانی هەیە لە ژینگەدا یاخود ئەگەری لەناوچوونی لەسەرە لە داهاتوویەکی نزیکدا. زۆر هۆکار لە کاتی هەڵسەنگاندنی دۆخی پاراستندا لەبەرچاو دەگیرێن- وەک (ژمارەی ئەو تاکانەی بە زیندوویی ماونەتەوە، زیادبوون و کەمبوونەوەی گشتی زیندەوەرەکان لەگەڵ تێپەڕبوونی کات، و ڕێژەی سەرکەوتنی زاوزێکردن یاخود هەڕەشە دیارەکان) لەسەر ئەو گروپەی هەڵسەنگاندنی بۆ دەکرێت.

## سەرچاوەکان
۱. https://en.wikipedia.org/wiki/Conservation_status

پۆل:قڕان
پۆل:ژینناسیی پەرەسەندنی
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ١٩٥٣

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە شانشینی دانمارک لە ٢٢ی ئەیلوولی ١٩٥٣ بەڕێوەچوون، کە یەکەم ھەڵبژاردن بوو لەژێر دەستوورە نوێیەکەدا. پارتی سۆسیال دیموکرات وەک گەورەترین پارت لە فۆڵکێتینگ مایەوە، بە ٧٤ کورسی لە کۆی ١٧٩ کورسییەکە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨١٪ بوو لە خودی دانمارک و ٦٩٪ لە گرینلاند. بەربەستی ھەڵبژاردن ٦٠٬٠٠٠ دەنگ بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی فۆڵکێتینگی دانمارک، ١٩٥٣

ھەڵبژاردنەکانی فۆڵکێتینگ لە پاڵ ھەڵبژاردنەکانی لاندستینگ لە دانمارک لە ٢١ی نیسانی ١٩٥٣ بەڕێوەچوون، جگە لە دوورگەکانی فارۆ کە لە ٧ی ئایاردا بەڕێوەچوون. پارتی سۆسیال دیموکرات وەک گەورەترین پارت لە فۆڵکێتینگ مایەوە، بە ٦١ کورسی لە کۆی ١٥١ کورسییەکە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨١٪ بوو لە خودی دانمارک بەڵام تەنھا ٢٠٪ بوو لە فارۆ.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی دانمارک، ١٩٦٨

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ٢٣ی کانوونی دووەمی ١٩٦٨ لە دانمارک بەڕێوەچوون. پارتی سۆسیال دیموکرات بە ٦٢ کورسی لە کۆی ١٧٩ کورسی وەک گەورەترین پارت لە فۆڵکێتینگ مایەوە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨٩٪ بوو لە خودی دانمارک، ٥٧٪ لە دوورگەکانی فارۆ و ٥٦٪ لە گرینلاند. ئەوانە کۆتا ھەڵبژاردن بوون کە تێیان دا کاونتییە کۆنەکان وەک بازنەی ھەڵبژاردن بەکارھێنران.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی فۆڵکێتینگی دانمارک، ١٩٥٠

ھەڵبژاردنەکانی فۆڵکێتینگ لە ٥ی ئەیلوولی ١٩٥٠ لە دانمارک بەڕێوەچوون، جگە لە دوورگەکانی فارۆ کە لە ١٤ی تشرینی یەکەمدا بەڕێوەچوون. پارتی سۆسیال دیموکرات بە ٥٩ کورسی لە کۆی ١٥١ کورسی وەک گەورەترین پارت لە فۆڵکێتینگ مایەوە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨٢٪ بوو لە خودی دانمارک بەڵام تەنھا ٢٢٪ بوو لە فارۆ.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی فۆڵکێتینگی دانمارک، ١٩٤٧

ھەڵبژاردنەکانی فۆڵکێتینگ لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٧ لە دانمارک بەڕێوەچوون، جگە لە دوورگەکانی فارۆ کە لە ١٨ی شوباتی ١٩٤٨دا بەڕێوەچوون. پارتی سۆسیال دیموکرات بە ٥٧ کورسی لە کۆی ١٥٠ کورسی وەک گەورەترین پارت لە فۆڵکێتینگ مایەوە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨٦٪ بوو لە خودی دانمارک و ٦٠٪ لە فارۆ.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی فۆڵکێتینگی دانمارک، ١٩٤٥

ھەڵبژاردنەکانی فۆڵکێتینگ لە پاڵ ھەڵبژاردنەکانی لاندستینگ لە دانمارک لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٥ بەڕێوەچوون، جگە لە دوورگەکانی فارۆ کە لە ٢٠ی تشرینی دووەمدا بەڕێوەچوون. پارتی سۆسیال دیموکرات بە ٤٨ کورسی لە کۆی ١٤٩ کورسی وەک گەورەترین پارت لە فۆڵکێتینگ مایەوە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨٦٪ بوو لە خودی دانمارک و ٥٧٪ لە فارۆ.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی فۆڵکێتینگی دانمارک، ١٩٤٣

ھەڵبژاردنەکانی فۆڵکێتینگ لە ٢٣ی ئازاری ١٩٤٣ لە دانمارک لە پاڵ ھەڵبژاردنەکانی لاندستینگ بەڕێوەچوون، جگە لە دوورگەکانی فارۆ کە لە ٣ی ئایاردا بەڕێوەچوون. ئەوانە تاقە ھەڵبژاردنی پەرلەمانی بوون کە لە کاتی داگیرکاریی ئەڵمانیادا ئەنجام دران، و ئەگەرچی زۆر کەس لەوە دەترسان کە ئەڵمانییەکان چۆن کاردانەوەیان دەبێت، بەڵام بە ئاشتییانە بەڕێوەچوون.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی فۆڵکێتینگی دانمارک، ١٩٣٩

ھەڵبژاردنەکانی فۆڵکێتینگ لە ٣ی نیسانی ١٩٣٩ لە دانمارک بەڕێوەچوون، جگە لە دوورگەکانی فارۆ کە لە ١٩ی نیسان بەڕێوەچوون. ئەوانە بەدوای ھەڵوەشاندنەوەی ھەردوو ژوورەکەدا ھاتن بۆ ئەوەی بانگەشە بۆ ڕێفراندۆمێک لەسەر گۆڕینی دەستوور بکرێت. ڕێفراندۆمەکە لە ٢٣ی ئایار بەڕێوەچوو بەڵام بەھۆی کەمیی بەشداریی دەنگدەرانەوە سەرکەوتوو نەبوو. ئەنجامی ھەڵبژاردنەکان سەرکەوتن بوو بۆ پارتی سۆسیال دیموکرات، کە ٦٤ کورسی لە کۆی ١٤٩ کورسی بردەوە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٧٩٫٢٪ بوو لە خودی دانمارک و ٤٧٫٨٪ لە فارۆ.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی فۆڵکێتینگی دانمارک، ١٩٣٥

ھەڵبژاردنەکانی فۆڵکێتینگ لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٥ لە دانمارک بەڕێوەچوون، جگە لە دوورگەکانی فارۆ کە لە ١١ی تشرینی دووەمدا بەڕێوەچوون. پارتی سۆسیال دیموکرات بە سەرۆکایەتی سەرۆک وەزیران تۆرڤاڵد ستاونینگ وەک گەورەترین پارت لە فۆڵکێتینگ مایەوە و ٦٨ کورسی لە کۆی ١٤٩ کورسییەکە بردەوە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨٠٫٧٪ بوو لە خودی دانمارک و ٥٥٫٤٪ لە فارۆ. لەم ھەڵبژاردنەدا بوو کە سۆسیال دیموکراتەکان دروشمە بەناوبانگەکەی «ستاونینگ یان پشێوی»یان بەکارھێنا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی فۆڵکێتینگی دانمارک، ١٩٢٦

ھەڵبژاردنەکانی فۆڵکێتینگ لە ٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٦ لە دانمارک بەڕێوەچوون، جگە لە دوورگەکانی فارۆ کە لە ٢٠ی کانوونی یەکەمدا بەڕێوەچوون. پارتی سۆسیال دیموکرات وەک گەورەترین پارت لە فۆڵکێتینگ مایەوە، بە ٥٣ کورسی لە کۆی ١٤٩ کورسییەکە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٧٧٫٠٪ بوو لە خودی دانمارک و ٤٠٫٢٪ لە فارۆ.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی فۆڵکێتینگی دانمارک، ١٩٢٩

ھەڵبژاردنەکانی فۆڵکێتینگ لە ٢٤ی نیسانی ١٩٢٩ لە دانمارک بەڕێوەچوون، جگە لە دوورگەکانی فارۆ کە لە ٢٩ی ئایاردا بەڕێوەچوون. پارتی سۆسیال دیموکرات وەک گەورەترین پارت لە فۆڵکێتینگ مایەوە، بە ٦١ کورسی لە کۆی ١٤٩ کورسییەکە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٧٩٫٧٪ بوو لە خودی دانمارک و ٥٨٫٠٪ لە فارۆ. تۆرڤاڵد ستاونینگی سۆسیال دیموکرات بە پێکھێنانی حکوومەتێکی ھاوپەیمانی لەگەڵ سۆسیال لیبراڵەکان گەڕایەوە بۆ پۆستی سەرۆک وەزیران، کە تا ساڵی ١٩٤٢ لەو پۆستەدا مایەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی فۆڵکێتینگی دانمارک، ١٩٢٤

ھەڵبژاردنەکانی فۆڵکێتینگ لە ١١ی نیسانی ١٩٢٤ لە دانمارک بەڕێوەچوون. ئەنجامەکە سەرکەوتن بوو بۆ پارتی سۆسیال دیموکرات بە سەرۆکایەتی تۆرڤاڵد ستاونینگ، کە ٥٥ کورسی لە کۆی ١٤٩ کورسییەکە بردەوە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٧٨٫٦٪ بوو لە خودی دانمارک. لە بازنەی ھەڵبژاردنی دوورگەکانی فارۆ تەنھا یەک کاندید ھەبوو، کە بێ ڕکابەر ھەڵبژێردرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی فۆڵکێتینگی دانمارک، ئەیلوولی ١٩٢٠

ھەڵبژاردنەکانی فۆڵکێتینگ لە ٢١ی ئەیلوولی ١٩٢٠ لە دانمارک بەڕێوەچوون، جگە لە دوورگەکانی فارۆ کە لە ٣٠ی تشرینی یەکەمدا بەڕێوەچوون. ئەوانە یەکەم ھەڵبژاردن بوون کە تێیدا کاونتی جووتلاندی باشوور بەشداریی کرد لە دوای ڕێفراندۆمەکانی شلێسڤیگ و گەڕانەوە بۆ ژێر دەسەڵاتی دانمارک، و کۆی ژمارەی کورسییەکانی فۆڵکێتینگ لە ١٤٠ کورسییەوە بۆ ١٤٩ کورسی زیاد کرا. ئەنجامەکە سەرکەوتن بوو بۆ ڤێنسترا، کە ٥١ کورسی لە کۆی ١٤٩ کورسییەکە بردەوە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٧٧٫٠٪ بوو لە خودی دانمارک و ٥٦٫٢٪ لە دوورگەکانی فارۆ.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی فۆڵکێتینگی دانمارک، نیسانی ١٩٢٠

ھەڵبژاردنەکانی فۆڵکێتینگ لە ٢٦ی نیسانی ١٩٢٠ لە دانمارک بەڕێوەچوون، جگە لە دوورگەکانی فارۆ کە لە ٢٠ی ئایاردا بەڕێوەچوون. بانگەشەی ھەڵبژاردنەکە توندترین و تاڵترین بوو لە دانمارک لە سەدەی ٢٠ەمدا. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨٠٫٦٪ بوو لە خودی دانمارک و ٥٨٫٨٪ بوو لە دوورگەکانی فارۆ.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی فۆڵکێتینگی دانمارک، ١٩٣٢

ھەڵبژاردنەکانی فۆڵکێتینگ لە ١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٣٢ لە دانمارک بەڕێوەچوون، جگە لە دوورگەکانی فارۆ کە لە ١٢ی کانوونی یەکەمدا بەڕێوەچوون. پارتی سۆسیال دیموکرات بە ٦٢ کورسی لە کۆی ١٤٩ کورسی وەک گەورەترین پارت لە فۆڵکێتینگ مایەوە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨١٫٥٪ بوو لە خودی دانمارک و ٥٩٫٢٪ لە فارۆ.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی فۆڵکێتینگی دانمارک، ١٩١٥

ھەڵبژاردنەکانی فۆڵکێتینگ لە ٦ی ئایاری ١٩١٥ لە دانمارک بەڕێوەچوون. بۆ مەبەستی ئەنجامدانی ھەموارکردنەوە لە دەستووردا، حکوومەت داوای ھەڵوەشاندنەوەی ھەردوو فۆڵکێتینگ و لاندستینگی کرد بۆ ئەوەی ڕێگە بە ڕیگسداگێکی نوێ بدات ھەموارکردنەوەکان ئەنجام بدات؛ بەڵام، بەھۆی ئەوەی ئەمە لە کاتی جەنگی جیھانیی یەکەمدا بوو، ھیچ بانگەشەیەکی ھەڵبژاردن ئەنجام نەدرا، و ١٠٥ لە کۆی ١١٥ کورسییەکە بێ ڕکابەر بوون.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی فۆڵکێتینگی دانمارک، ١٩١٠

ھەڵبژاردنەکانی فۆڵکێتینگ لە ٢٠ی ئایاری ١٩١٠ لە دانمارک بەڕێوەچوون. ئەنجامەکە سەرکەوتن بوو بۆ ڤێنسترا، کە ٥٧ کورسی لە کۆی ١١٤ کورسییەکە بردەوە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٧٤٫٨٪ بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردەی نیشتمانیی بەیسبۆڵی ویلایەتە یەکگرتووەکان

**ھەڵبژاردەی نیشتمانیی بەیسبۆڵی ویلایەتە یەکگرتووەکان**، کە بە **تیمی یو ئێس ئەی** ناسراوە، نوێنەرایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان دەکات لە کێبڕکێکانی نێودەوڵەتیی بەیسبۆڵ. لە ئێستادا لەلایەن فیدراسیۆنی جیھانیی بەیسبۆڵ و سۆفتبۆڵەوە پلەی سێیەمی جیھانی ھەیە، تیمەکە تۆرنۆمێنتی ئۆڵۆمپیی بەیسبۆڵی لە ٢٠٠٠ و کلاسیکی جیھانیی بەیسبۆڵ (دەبلیو بی ئێس)ی لە ٢٠١٧ بردەوە.

ھەڵبژاردەی نیشتمانیی یو ئێس بۆ یەکەمجار لە یەکەمین جامی جیھانیی بەیسبۆڵ (لە بنەڕەتدا زنجیرەی جیھانیی ناپیشەگەر) لە ١٩٣٨ دەرکەوت. ئەوان تۆرنۆمێنتەکەیان، کە لە ھەندێک ماوەی بوونیدا ئاستی باڵای بەیسبۆڵی نێودەوڵەتی بوو تا لە ٢٠١١دا وەستێنرا، چوار جار بردەوە. تیمی یو ئێس لە ھەموو تۆرنۆمێنتەکانی بەیسبۆڵ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەدا بەشداریی کردووە، جگە لە ساڵی ٢٠٠٤، و یەکەم مەدالیای زێڕی ئۆڵۆمپیی لە ئۆڵۆمپیادی ٢٠٠٠ بردەوە. ویلایەتە یەکگرتووەکان ئەندامێکی دامەزرێنەری دەبلیو بی ئێس بوو، کە یەکەم دەرکەوتنی لە ٢٠٠٦دا بوو. لە سێ دەرکەوتنی یەکەمیان لە دەبلیو بی ئێس، باشترین ئەنجام بۆ ئەمریکییەکان پلەی چوارەم بوو لە ٢٠٠٩. لە ٢٠١٧دا، تیمەکە بۆ یەکەمجار نازناوی دەبلیو بی ئێسی بردەوە، بە شکستپێھێنانی پۆرتۆ ڕیکۆ لە یاریی کۆتایی. ئەم وەرچەرخانە بە دەرکەوتنێکی تری یاریی کۆتایی لە ٢٠٢٣دا دوای کەوت، کە تێیدا تیمەکە بە ژاپۆن دۆڕا. یو ئێس بۆ سێیەم جار لەسەریەک لە ٢٠٢٦دا گەیشتە یاریی کۆتایی، بەڵام بە ڤێنیزوێلا دۆڕا.

## سەرچاوەکان

پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ئەزبۆڵە (ڕووەک)

وێنۆک|ئەزبۆڵە (ڕووەک)
**ئەزبۆڵە ، مەرزەوشە، جاترەی کێوی  یان  ئۆریگانۆ** (ناوی زانستی: *Origanum vulgare* ) ناوی جۆرێکە لە ڕووەکی گیایی کە ڕەگەزی یان جۆری Origanum .ناسراوە   وەک بەهاراتی کوتراو بەکاردێت و دەرمانیشە بۆ هەناسە.

پۆل:گژوگیاکانی ئاسیا
پۆل:گژوگیاکانی ئەورووپا
پۆل:گژوگیاکان
پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکان
پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣
دڕەش

**دڕەش** یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بەستۆڕە لە قەزای پیرمام لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق..

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان
ھەڵبژاردنی فۆڵکێتینگی دانمارک، ١٩١٨

ھەڵبژاردنەکانی فۆڵکێتینگ لە ٢٢ی نیسانی ١٩١٨ لە دانمارک بەڕێوەچوون، کە یەکەم ھەڵبژاردن بوو تێیدا ژنان بتوانن دەنگ بدەن. ئەنجامەکە سەرکەوتن بوو بۆ ڤێنسترا، کە ٤٥ کورسی لە کۆی ١٤٠ کورسییەکەی فۆڵکێتینگ بردەوە، کە لە ١١٤ کورسییەوە بۆ ١٤٠ کورسی زیاد کرابوو. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٧٥٫٥٪ بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی فۆڵکێتینگی دانمارک، ١٩١٣

ھەڵبژاردنەکانی فۆڵکێتینگ لە ٢٠ی ئایاری ١٩١٣ لە دانمارک بەڕێوەچوون. ئەگەرچی پارتی سۆسیال دیموکرات زۆرترین دەنگی بەدەستھێنا، بەڵام ڤێنسترا زۆرترین کورسیی بردەوە. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٧٤٫٥٪ بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ئانی

**ئانی** (؛ بە یۆنانی: Ἄνιον؛ ) شارێکی سەدەی ناوەڕاستی ئەرمەنی وێرانە کە ئێستا دەکەوێتە پارێزگای قەرس لە باکووری کوردستان، تورکیا و لە تەنیشت سنوورە داخراوەکەی ئەرمەنستان.

لە نێوان ساڵانی ٩٦١ و ١٠٤٥، ئانی پایتەختی شانشینی ئەرمەنیی باگراتوونی بوو کە بەشێکی زۆری ئەرمەنستانی ئێستا و ڕۆژھەڵاتی تورکیای دەگرتەوە. ئەم شارە ناودارە زۆرجار بە «شاری ١٠٠١ کڵێسا» ناودەبرا، ھەرچەندە ژمارەی ڕاستەقینەیان زۆر کەمتر بوو. تا ئێستا، ٥٠ کڵێسا، ٣٣ پەرستگای دەشکەوتی و ٢٠ پەرستگای بچووک لەلایەن شوێنەوارناسان و مێژوونووسانەوە دۆزراونەتەوە. ئانی لەسەر چەندین ڕێگای بازرگانی ھەڵکەوتبوو، و زۆریی باڵەخانە ئایینییەکان، کۆشکەکان و قەڵا پێشکەوتووەکانی، ئەم شارەی لە ناوەندە شارنشینەکانی تری ھاوچەرخی ناو شانشینی ئەرمەنی جیا دەکردەوە. یەکێک لە دیارترین باڵەخانەکانی، کاتدراڵی ئانی بوو، کە پەیوەستە بە نموونە سەرەتایییەکانی تەلارسازیی گۆتیک و زانایان باس لەوە دەکەن کە کاریگەریی لەسەر کاتدراڵە گەورەکانی ئەورووپا لە شێوازە گۆتیک و ڕۆمانسکە سەرەتایییەکاندا ھەبووە؛ تاقە کەوانەیییەکانی تا لانی کەم دوو سەدەی تر لە کاتدراڵەکانی ئەورووپادا نەبینران. لە لووتکەی گەشەسەندنیدا، ئانی یەکێک بوو لە گەورەترین شارەکانی جیھان، کە ڕەنگە ژمارەی دانیشتووانی نزیکەی ١٠٠٬٠٠٠ کەس بووبێت، ھەرچەندە بەھۆی سنوورداریی ڕووبەرەکەیەوە مێژوونووسان گومانیان لەو خەمڵاندنە ھەبووە.

ئانی کە بە شکۆمەندییەکەی ناوبانگی دەرکردبوو، لە ساڵی ١٢٣٦دا لەلایەن مەغۆلەکانەوە تاڵان کرا. ئانی ھەرگیز لە بوومەلەرزە وێرانکەرەکەی ساڵی ١٣١٩ و، لەوەش گرنگتر، لە گۆڕانی ڕێگا بازرگانییە ناوچەیییەکان چاک نەبووەوە و تا سەدەی ١٧ بە تەواوی چۆڵ کرا. ئانی ھێمایەکی کولتووری، ئایینی و میراتی نەتەوەیی ناسراوە بۆ ئەرمەنییەکان. بە وتەی ڕازمیک پانۆسیان، ئانی یەکێکە لە دیارترین و «بەرجەستەترین» ھێماکانی مەزنیی ڕابردووی ئەرمەن و سەرچاوەی شانازییە. لە ساڵی ٢٠١٦دا، خرایە ناو پێڕستی شوێنەوارە جیھانییەکانی یوونێسکۆ. دوای دوو دەیە لە ھەوڵە نێونەتەوەیییە بەردەوامەکان، شوێنەواری ئانی لە ناوچەیەکی ململانێ و ناسەقامگیریی جیۆپۆلیتیکییەوە گۆڕاوە بۆ ناوەندێکی گەشتیاریی کولتووری کە دەکرێت ببێتە ھۆی ھاندانی ئاڵوگۆڕی کولتووری و قووڵکردنەوەی تێگەیشتنی مێژوویی.

## سەرچاوەکان

پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە تورکیا
مەھدی ڕەسووڵی

**مەھدی ڕەسووڵی** (؛ لەدایکبووی ٣ی ئابی ١٩٨٨) گۆرانیبێژی ئایینی مەدداحی ئێرانە. یەکێکە لە وتاربێژە ئایینییە دیارەکانی ئێران. بە چوار زمانی سەرەکی فارسی و عەرەبی و تورکی و ئازەربایجانی مەدح و نوحا ئەنجام دەدات. بە شێوەیەکی ئاسایی ھەییەت (شوێنە گشتییەکان بۆ ڕێوڕەسمی ئایینی/ماتەمینی) لە ھەییەتی سەرەڵڵای زەنگان، لە زەنگان ئەنجام دەدات. ھەروەھا لە نوسینگەی ڕێبەری مەزنی ئێران و ھەروەھا وڵاتانی دیکەی وەک عێراق، سووریا، لوبنان، گورجستان، تورکیا و ڕووسیا مەدح و ویردی ئەنجامداوە. نزیکەی ٢٣٦،٠٠٠ بیسەری چالاکی لەسەر پلاتفۆرمی سپۆتیفای ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:شیعە ئێرانییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨
پۆل:Articles with hCards
پۆل:وتارەکان بە وەسف