جێفری ئیپستین

**جێفری ئیپستین** () بازرگان و ملیاردێرێکی ئەمریکی بوو لە ٢٠ی کانووی دووەمی ١٩٥٣ لە شاری بروکلینی ئەمریکا لەدایکبووە. دەستی بە کاری دارایی کردووە لە بانکی وەبەرھێنان بێر ستێرنز، دواتر کۆمپانیای تایبەتی خۆی بەناوی J. Epstein & Co. ئەو بە پەیوەندییە بەرفراوانەکانی لەگەڵ کۆمەڵێک کەسایەتی دیار لە بازنەی دارایی و سیاسی و کولتووریدا ناسرابوو.

لە نیسانی ٢٠٠٥ پۆلیسی پاڵم بیچ لە ویلایەتی فلۆریدا لێکۆڵینەوەی لە ئیپستین کردەوە، دوای ئەوەی دایک و باوکێک ڕاپۆرتی دا کە دەستدرێژی سێکسی کردووەتە سەر کچە ١٤ ساڵانەکەیان. دوای زنجیرەیەک لێکۆڵینەوە و ڕێوشوێنی یاسایی، ئیپستین دانی بە تاوانەکەیدا ناوە و لە ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٨دا بە تۆمەتی داوای لەشفرۆشی لە منداڵێکی کەم تەمەندا سزا درا. نزیکەی ١٣ مانگ لە زیندان بوو، و بە مۆڵەتی چوونە دەرەوە بۆ سەر کارەکەی بە ئازادی، وەک بەشێک لە مامەڵەی دادوەری. لێکۆڵینەوە فیدراڵییەکان پشتڕاستیان کردەوە کە لایەنی کەم ٣٦ قوربانی ھەبوون کە ھەندێکیان تەمەنیان لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا بووە.

لە ٦ی تەممووزی ٢٠١٩، ئیپستین جارێکی دیکە بە تۆمەتی فیدراڵی بە بازرگانیکردن بە منداڵانی خوار تەمەنی یاسایی لە ویلایەتی فلۆریدا و نیوویۆرک دەستگیرکرایەوە. لە ١٠ی ئابی ٢٠١٩ بە مردوویی لە ژوورەکەی خۆیدا دۆزرایەوە، لە ڕاپۆرتی پزیشکی دادوەریشدا گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە مردنەکەی لە ئەنجامی خۆکوشتن بووە بە ھەڵواسین، سەرەڕای ناڕەزایەتی پارێزەرەکەی و بڵاوبوونەوەی گومانی گشتی سەبارەت بە بارودۆخی مردنەکەی، کە بووە ھۆی بڵاوبوونەوەی چەندین تیۆری پیلانگێڕی. بەھۆی گیانلەدەستدانییەوە، لە ٢٩ی ئابی ٢٠١٩ سەرجەم تۆمەتە تاوانکارییەکانی لەسەر ھەڵوەشایەوە.

ئیپستین پەیوەندییەکی درێژخایەنی لەگەڵ گیسلاین ماکسوێل کچی پەرلەمانتاری پێشووی بەریتانیا ڕۆبەرت ماکسوێل ھەبووە، کە لە ساڵی ٢٠٢١ بە تۆمەتی فیدراڵی ئەمریکا بە تۆمەتی بازرگانیکردنی سێکسی و پیلانگێڕی سزا درا بەھۆی یارمەتیدانی ئیپستین بۆ ڕاکێشانی کچانی کەم تەمەن، لەنێویاندا کچێکی تەمەن ١٤ ساڵ، بۆ دەستدرێژی سێکسی و لەشفرۆشی.

## ژیان
جێفری ئیپستین لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ١٩٥٣ لە ناوچەی بروکلینی شاری نیوویۆرک لەدایکبووە. دایک و باوکی، پاولین «پاولا» ستۆلۆڤسکی (١٩١٨–٢٠٠٤) و سیمۆر جۆرج ئیپستین (١٩١٦–١٩٩١)، بە ڕەچەڵەک جوولەکە بوون و لە ساڵی ١٩٥٢ ھاوسەرگیریان کردووە. دایکی بە ناوی پاولا وەک یاریدەدەری قوتابخانە کاری دەکرد و ھەروەھا ژنی ماڵەوە بووە. بەپێی وتەی ھاوڕێیەکی پێشووی منداڵی ئیپستین، ئەو «دایکێکی نایاب و ژنی ماڵەوە بوو و ناوازە بووە، ھەرچەندە بە تەواوی کات کاری دەکرد». باوکی بە ناوی سیمۆر باخەوان و دیزاینەری زەوی و زار بووە لە ئیدارەی باخچە و کات بەسەربردن لە شاری نیوویۆرک.

جێفری گەورەترین بوو و لەگەڵ مارکی براکەی لە گەڕەکی سیگەیت گەورە بووە، کە کۆمەڵگەیەکی نیشتەجێبوونی دەروازەدارە و چینی کرێکارە لە کۆنی ئایلەند لە بروکلن. دایک و باوکی جێفری پێیان دەگوت «بێر»، لەکاتێکدا مارکی برای بە «باگی» ناسرابوو. دراوسێکان بە «کەسانی میھرەبان، میھرەبانترین کەس کە دەتوانیت بەدەستی بھێنیت» وەسفیان کردووە.

ئیپستین لە قوتابخانە حکوومییەکانی ناوچەکە خوێندوویەتی، لە پی ئێس ١٨٨ دەستی پێکردووە و دواتر گواستراوەتەوە بۆ قوتابخانەی ئامادەکاری مارک تووین کە نزیک بوو، زۆرجار لە ڕێگەی وانەوتنەوە بۆ ھاوپۆلەکانی پارەی دەستدەکەوت. ناسیاوەکانی بە «میھرەبان و بەخشندە» وەسفیان کردووە، ھەرچەندە «بێدەنگ و ئاڵوودەی خوێندن بوو» و نازناوی «ئیپی»یان لێنراوە. ھاوڕێیەکی دواتر گوتی: «کوڕێکی ئاسایی بوو، زۆر زیرەک بوو لە بیرکاریدا، کەمێک جەستە پڕ بوو، پەڵەی ھەبوو و ھەمیشە زەردەخەنەی دەکرد».

لە ساڵی ١٩٦٧ ئیپستین ناوی خۆی تۆمار کرد لە بەرنامەی نیشتمانیی مۆسیقای ھاوینە لە ناوەندی ھونەری ئینتەرلۆکن. لە تەمەنی پێنج ساڵییەوە دەستی بە ژەنینی پیانۆ کردووە، ھاوڕێکانیشی بە کەسێکی بەتوانایان دەزانی لە مۆسیقادا. لە ساڵی ١٩٦٩ لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا لە قوتابخانەی ئامادەیی لافایێت دەرچووە، دوای ئەوەی دوو پۆلی تەواو کردووە. لە ھەمان ساڵدا لە کۆلێژی کوپەر یوونیوون ناوی خۆی تۆمارکردووە لە خولی پێشکەوتووی بیرکاری، پێش ئەوەی لە ساڵی ١٩٧١ خوێندنەکەی بگۆڕێت. لە مانگی ئەیلوولی ساڵی ١٩٧١ دەست پێدەکات لە پەیمانگای زانستە بیرکارییەکانی کورانت لە زانکۆی نیوویۆرک ناوی خۆی تۆمارکردووە، لەوێ فیزیۆلۆژیای بیرکاری خوێندووە، بەڵام لە مانگی حوزەیرانی ١٩٧٤ بەبێ وەرگرتنی بڕوانامە جێی ھێشتووە.

## ڕێڕەوی پیشەیی
### وانەوتنەوە
جێفری ئیپستین لە تەمەنی بیست و یەک ساڵیدا و لە مانگی ئەیلوولی ساڵی ١٩٧٤، وەک مامۆستای فیزیا و بیرکاری بۆ ھەرزەکاران لە قوتابخانەی داڵتن لە ناوچەی ئەپەر ئیست سایدی مانھاتن دەستی بە کار کرد. دۆناڵد بار کە تا مانگی حوزەیرانی ١٩٧٤ بەڕێوەبەری قوتابخانەکە بوو، بە دامەزراندنی کەسانی نائاسایی ناسرابوو، ھەرچەندە ڕۆڵی ڕاستەوخۆی لە دامەزراندنی ئیپستین ڕوون نییە. ئیپستین سێ مانگ دوای ڕۆیشتنی بار دەستی بە وانەوتنەوە کرد، سەرەڕای ئەوەی ھیچ بڕوانامەیەکی ئەکادیمی پێویستی نەبوو.

بەپێی شایەتی یەکێک لە قوتابییە دێرینەکان، ھەڵسوکەوتی نەشیاوی بەرامبەر قوتابییە کچە ناکامەکان ھەبووە، سەرنجێکی زۆری پێداون و تەنانەت بەشداری لە ئاھەنگێکدا کردووە کە گەنجانی ناکام تێدا مەییان خواردووەتەوە. ھەروەھا قوتابییە دێرینەکانی دیکەش ڕایان گەیاندووە کە بینیویانە بە بەردەوامی خۆی لە قوتابییە کچەکان نزیک کردووەتەوە.

لەکاتی کارکردنیدا لە قوتابخانەکە، ئیپستین ئاشنای ئالان گرینبێرگ بوو، کە بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای «بێر ستێرنز» بوو و کوڕ و کچەکەی لە ھەمان قوتابخانە دەیانخوێند. لین کۆپلی کچی گرینبێرگ ئاماژەی بەوە کردووە کە ئیپستین کۆبوونەوەی نێوان دایکان و باوکان و مامۆستایانی قۆستووەتەوە بۆ ئەوەی یەکێک لە باوکان قەناعەت پێبکات تا لای گرینبێرگ پشتگیریی لێبکات. لە مانگی حوزەیرانی ١٩٧٦، ئیپستین بەھۆی «کارکردنی خراپ»ەوە لە قوتابخانەی داڵتن دەرکرا، وەک لە چەندین ڕاپۆرتدا ھاتووە، دواتر گرینبێرگ کارێکی لە کۆمپانیای بێر ستێرنز پێشکەش کرد.

### کەرتی بانک
جێفری ئیپستین لە ساڵی ١٩٧٦ وەک یاریدەدەرێکی سەرەتایی بازرگانی پشکەکان لە ھۆڵی بازرگانیکردن پەیوەندی بە کۆمپانیای بێر ستێرنزەوە کرد. زۆری نەخایاند پلەی بەرزکرایەوە و بووە بازرگانی ئۆپشنەکان، پاشان لە بەشی بەرھەمە تایبەتەکان کاری کرد، پێش ئەوەی ڕاوێژکاری پێشکەش بە بریکارە دەوڵەمەندەکانی بانک بکات — لەوانە سەرۆکی کۆمپانیای سیگرام، ئێدگار برۆنفمان — سەبارەت بە ستراتیژییەکانی کەمکردنەوەی باج.

جیمی کەین، کە دواتر بووە بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیاکە، ستایشی لێھاتوویییەکانی ئیپستینی دەکرد لە مامەڵەکردن لەگەڵ موکیلە دەوڵەمەندەکان و تێگەیشتنە قووڵەکەیدا بۆ بەرھەمە دارایییە ئاڵۆزەکان. لە ساڵی ١٩٨٠، تەنھا چوار ساڵ دوای پەیوەندیکردنی بە کۆمپانیاکەوە، ئیپستین بووە ھاوبەشێکی سنووردار لە کۆمپانیاکەدا.

بەڵام لە ساڵی ١٩٨١دا، داوا لە ئیپستین کرا کۆمپانیای بێر ستێرنز بەجێبھێڵێت، ئەمەش بەھۆی ئەنجامدانی کارێکەوە بوو کە لە شایەتییەکی یاسایی دواتردا بە «پێشێلکردنی ڕێسای دی» ناوی بردبوو، کە ڕێسایەکی ڕێکخستنە و پەیوەندی بە پێشکەشکردنی کاغەزە دارایییەکانەوە ھەیە. سەرەڕای ڕۆیشتنی لەناکاوی لە کۆمپانیاکە، پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ ھەریەک لە کەین و گرینبێرگدا پاراست و وەک بریکاری بێر ستێرنز مایەوە تا داڕمانی کۆمپانیاکە لە ساڵی ٢٠٠٨.

### ڕاوێژکاری دارایی
لە مانگی ئابی ١٩٨١، جێفری ئیپستین کۆمپانیای ڕاوێژکاری تایبەتی خۆی بە ناوی «گرووپی سەروەتە جیھانییەکان» دامەزراند، کە خزمەتگوزاری پێشکەش بە بریکارەکان دەکرد لە بواری وەرگرتنەوەی ئەو پارانەی کە لەلایەن قاچاخچی و پارێزەرە فێڵبازەکانەوە دزرابوون. ئیپستین کاری ئەوکاتی خۆی بە «ڕاوچی خەڵات»ی ئاست بەرز وەسف دەکرد. بە ھاوڕێکانی وتبوو کە ھەندێک جار وەک ڕاوێژکاری حکوومەتەکان یان کەسایەتییە دەوڵەمەندە دیارەکان کاری کردووە بۆ وەرگرتنەوەی پارە دزراوەکان، لەکاتێکدا ھەندێک جاری دیکە بۆ ئەو بریکارانەی کاری کردووە کە خۆیان بە ڕێگەی نایاسایی دەستیان بەسەر ئەو پارانەدا گرتبوو.

یەکێک لە بریکارە دەوڵەمەندەکانی لەو ماوەیەدا ئەکتەری ئیسپانی و میراتگری سەروەت، ئانا ئۆبرێگۆن بوو، کە ئیپستین لە ساڵی ١٩٨٢ یارمەتی دا بۆ وەرگرتنەوەی ملیۆنان دۆلار کە باوکی لە وەبەرھێنانێکدا لەدەستی دابوو کە دوای داڕمانی کۆمپانیای درایسدەیل بۆ کاغەزە دارایییە حکومییەکان بەھۆی گەندەڵییەکی دارایییەوە، بە ھەوادا چوو.

ھەروەھا ئیپستین لەو ماوەیەدا لەبەردەم ژمارەیەک لە ناسیاوەکانیدا ئیدیعای کردبوو کە وەک «سیخوڕی ھەواڵگری» کار دەکات. لە ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا، پاسپۆرتێکی نەمساوی پێبوو کە وێنەی خۆی لەسەر بوو، بەڵام بە ناوێکی ساختەوە دەرچوو بوو و نیشانی دەدا کە شوێنی نیشتەجێبوونی شانشینی عەرەبی سعودیەیە.

لە ساڵی ٢٠١٧، «بەرپرسێکی باڵای پێشووی کۆشکی سپی» ڕای گەیاند کە ئەلێکساندەر ئەکۆستا، داواکاری گشتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ ناوچەی باشووری فلۆریدا، کە مامەڵەی لەگەڵ دۆسیەی تاوانکاریی ئیپستین لە ساڵی ٢٠٠٨ کردبوو، بە ئەندامانی تیمی گواستنەوەی سەرۆکایەتیی دۆناڵد ترامپی وتبوو: «پێم وتراوە کە ئیپستین سەر بە دەزگا ھەواڵگرییەکانە و داوام لێکرا واز لەم بابەتە بھێنم… ئەمە لە پلەی کارگێڕیی من بەرزترە.»

لەم ماوەیەدا، یەکێک لە بریکارەکانی ئیپستین بازرگانی سعوودی، عەدنان خاشقچی بوو، کە ڕۆڵی ناوبژیوانی لە مامەڵەکانی گواستنەوەی چەکی ئەمریکی لە ئیسرائیلەوە بۆ ئێران لە چوارچێوەی ئابڕووچوونی «ئێران-کۆنترا» لە ھەشتاکاندا گێڕابوو. خاشقچی یەکێک بوو لەو چەندین بەڵێندەرەی بواری بەرگری کە ئیپستین دەیانناسی. لە ناوەڕاستی ھەشتاکاندا، ئیپستین بە بەردەوامی لە نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکان، ئەورووپا و باشووری ڕۆژاوای ئاسیادا گەشتی دەکرد. لە کاتی بوونی لە لەندەن، چاوی بە بازرگان ستیڤن ھۆفنبێرگ کەوت، دوای ئەوەی لە ڕێگەی دۆگلاس لیز، کە بەڵێندەرێکی بواری بەرگری بوو، و جۆن میچڵ، داواکاری گشتیی پێشووی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، ناسیبووی.

### کۆمپانیای تاووەرز فاینانشڵ
لە ساڵی ١٩٨٧دا، ستیڤن ھۆفنبێرگ، جێفری ئیپستینی وەک ڕاوێژکار لە کۆمپانیای تاووەرز فاینانشڵ کۆرپ دامەزراند — کە کۆمپانیایەکی کۆکردنەوەی قەرز بوو (و ھیچ پەیوەندییەکی بەو کۆمپانیایەوە نییە کە بە ھەمان ناو لە ساڵی ١٩٩٨ دامەزرا و دواتر لە ساڵی ٢٠١٤ لەلایەن ئۆڵد ناشناڵ بانکۆرپەوە کڕدرایەوە). تاوەرز فاینانشڵ قەرزە کەڵەکەبووەکانی نەخۆشخانەکان، بانکەکان و کۆمپانیاکانی پەیوەندی دەکڕییەوە.

ھۆفنبێرگ نووسینگەیەکی بۆ ئیپستین لە ڤیلارد ھاوسز لە مانھاتن دابین کرد و مانگانە ٢٥٬٠٠٠ دۆلاری وەک کرێی خزمەتگوزارییە ڕاوێژکارییەکانی پێدەدا (کە دەکاتە نزیکەی ٦٩٬٠٠٠ دۆلار لە ساڵی ٢٠٢٤).

دواتر، ھۆفنبێرگ و ئیپستین خۆیان وەک «داگیرکەری کۆمپانیاکان» (Corporate Raiders) دووبارە ناساند، و کۆمپانیای تاووەرز فاینانشڵیان وەک ئامرازێک بۆ جێبەجێکردنی مامەڵەی کڕینەوەی دوژمنکارانە بەکارھێنا. یەکەم ئەرک کە بە ئیپستین سپێردرا، ھەوڵی کڕینەوەی کۆمپانیای پان ئەمێریکان وۆرڵد ئێروەیز بوو لە ساڵی ١٩٨٧، بەڵام شکستی ھێنا. لە ساڵی دواتردا، ١٩٨٨، ھەوڵێکی ھاوشێوە بۆ کڕینەوەی کۆمپانیای ئیمری ئێیر فرەیت کۆرپ شکستی ھێنا. لەم ماوەیەدا، ھۆفنبێرگ و ئیپستین بە نزیکی کاریان دەکرد و پێکەوە بە فڕۆکە تایبەتەکەی ھۆفنبێرگ گەشتیان دەکرد.

لە ساڵی ١٩٩٣دا، کۆمپانیای تاووەرز فاینانشڵ داڕما دوای ئەوەی ئاشکرا بوو کە یەکێک بووە لە گەورەترین پلانەکانی پۆنزی لە مێژووی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا، کە تێیدا وەبەرھێنەران زیاتر لە ٤٥٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکییان لەدەستدا (کە دەکاتە نزیکەی ٩٧٩٫٥ ملیۆن دۆلار بە نرخی ساڵی ٢٠٢٤). بەپێی بەڵگەنامەکانی دادگا، ھۆفنبێرگ ئیدیعای کردووە کە ئیپستین ڕاستەوخۆ لەم پرۆسە ساختەکارییەدا تێوەگلاوە.

بەڵام ئیپستین تا ساڵی ١٩٨٩ کۆمپانیاکەی بەجێھێشتبوو و ھیچ تۆمەتێکی فەرمی ئاڕاستە نەکرا سەبارەت بە تێوەگلانی لەم ساختەکارییە دارایییە گەورەیەدا. ھەروەھا نازانرێت کە ئایا ھیچ بڕە پارەیەکی دزراوی لە پلانی پۆنزی تایبەت بە کۆمپانیای تاووەرز وەرگرتووە یان نا.

### کۆمپانیای بەڕێوەبردنی دارایی
لە ساڵی ١٩٨٨، لەکاتێکدا جێفری ئیپستین ھێشتا وەک ڕاوێژکار لەگەڵ ستیڤن ھۆفنبێرگ کاری دەکرد، کۆمپانیای تایبەتی خۆی بۆ بەڕێوەبردنی پارە بە ناوی «جەی. ئیپستین و کۆمپانیا» دامەزراند. بەپێی وتەی ئیپستین، ئەم کۆمپانیایەی دامەزراندبوو بۆ بەڕێوەبردنی سەروەت و سامانی ئەو بریکارانەی کە پوختەی سەروەتەکەیان لە یەک ملیار دۆلاری ئەمریکی زیاتر بوو، ھەرچەندە ھەندێک لە چاودێران گومانیان لە پابەندبوونی بەم مەرجە تایبەتەوە ھەبوو.

تاکە ملیاردێری ناسراو لەنێو بریکارەکاندا، لێزلی وێکسنەر بوو، کە سەرۆکی ئەنجومەنی کارگێڕی و بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای L Brands بوو (کە پێشتر بە The Limited, Inc. ناسرابوو)، خاوەنی براندی ڤیکتۆریاس سیکرێت.

لە ساڵی ١٩٨٦دا، ئیپستین لە ڕێگەی ھاوڕێی ھاوبەشەوە، پیاوی بیمە ڕۆبێرت مایستەر و ھاوسەرەکەی، لە پاڵم بیچ، وێکسنەری ناسی. ساڵێک دواتر، ئیپستین بووە ڕاوێژکاری دارایی وێکسنەر و دەستی ڕاستی لە بەڕێوەبردنی کاروبارەکانیدا. لە ماوەی کەمتر لە ساڵێکدا، کاروباری دارایی ئاڵۆزی وێکسنەری ڕێکخستبوو.

لە مانگی تەممووزی ساڵی ١٩٩١، وێکسنەر دەسەڵاتێکی یاسایی تەواوی بە ئیپستین بەخشی بۆ بەڕێوەبردنی کاروبارەکانی، کە ڕێگەی پێدا کەسەکان دابمەزرێنێت، چەکەکان واژوو بکات، موڵک بکڕێت و بفرۆشێت، پارە قەرز بکات و بڕیاری یاسایی پابەندکەر بەناوی وێکسنەرەوە بدات. ئیپستین سەرپەرشتی بەڕێوەبردنی سەروەت و سامانی وێکسنەر و ژمارەیەک لە پڕۆژەکانی دەکرد، لەوانە دروستکردنی کەشتییە گەشتیارییە شاھانەکەی «زە لیمیتلێس».

تا ساڵی ١٩٩٥، ئیپستین بووە ئەندامی ئەنجومەنی کارگێڕی دامەزراوەی وێکسنەر و دامەزراوەی وێکسنەر ھێریتج. ھەروەھا پۆستی سەرۆکی کۆمپانیای خانووبەرەی وێکسنەری وەرگرت، کە بەشێک لە شارۆچکەی نیو ئۆڵبانی لە دەرەوەی کۆڵۆمبس لە ویلایەتی ئۆھایۆ پەرەپێدا، کە شوێنی نیشتەجێبوونی وێکسنەر بوو. ئیپستین لە ڕێگەی بەڕێوەبردنی کاروباری دارایی وێکسنەرەوە قازانجێکی ملیۆنان دۆلاری بەدەستھێنا، سەرەڕای ئەوەی فەرمانبەرێکی فەرمی نەبوو لە کۆمپانیای L Brands. لەگەڵ ئەوەشدا، بە بەردەوامی پەیوەندی لەگەڵ بەرپرسانی باڵای کۆمپانیاکەدا ھەبوو، ئامادەی نمایشەکانی جلوبەرگی ڤیکتۆریاس سیکرێت دەبوو، میوانداری نمایشکارەکانی لە ماڵەکەی خۆی لە نیویۆرک دەکرد و یارمەتی ھەندێکیانی دا بۆ بەدەستھێنانی دەرفەتی کار لەناو کۆمپانیاکەدا.

لە ساڵی ١٩٩٦، ئیپستین ناوی کۆمپانیاکەی گۆڕی بۆ کۆمپانیای ترەستی دارایی و بارەگاکەی گواستەوە بۆ دوورگەی سەینت تۆماس لە دوورگەکانی ڤێرجینیای ئەمریکا بۆ ئەوەی سوود لە ئیمتیازاتە باجییەکان وەربگرێت. بەھۆی ئەم گواستنەوەیەوە، توانی باجی داھاتی فیدراڵی خۆی تا ٩٠٪ کەم بکاتەوە. دوورگەکانی ڤێرجینیای ئەمریکا وەک پەناگەیەکی باجی دەرەوە کاریان دەکرد، لە ھەمان کاتدا بەشێک بوون لە سیستەمی بانکیی ئەمریکا.

### چالاکییەکانی میدیا
لە ساڵی ٢٠٠٣، جێفری ئیپستین پێشنیارێکی بۆ کڕینی گۆڤاری نیویۆرک پێشکەش کرد. لەنێو ڕکابەرەکانی دیکەدا پیاوی ڕیکلام دۆنی دۆیچ، وەبەرھێنەر نێڵسن پێڵتز، گەورە پیاوی میدیا و بڵاوکەرەوەی ڕۆژنامەی نیوویۆرک دەیلی نیووز مۆرتیمەر زووکەرمان و بەرھەمھێنەری فیلم ھارڤی واینستین ھەبوون. لە کۆتاییدا، بروس واسەرشتاین، کە بانکدارێکی وەبەرھێنانی بە ئەزموون بوو لە وۆڵ ستریت، گرێبەستەکەی بردەوە و بڕی ٥٥ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی دا.

لە ساڵی ٢٠٠٤، ئیپستین و زوکەرمان پابەند بوون بە دابینکردنی تا ٢٥ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی بۆ پشتگیریکردنی گۆڤاری ڕادار، کە گۆڤارێک بوو گرنگی بە کەسایەتییە ناودارەکان و کولتووری باو دەدا و لەلایەن ڕۆژنامەنووس مایەر ڕۆشانەوە دامەزرابوو. ئیپستین و زوکەرمان ھاوبەشی یەکسان بوون لە پڕۆژەکەدا، لەکاتێکدا ڕۆشان، وەک سەرنووسەر، پشکێکی بچووکی خاوەندارێتیی ھەبوو؛ بەڵام گۆڤارەکە دوای تەنھا سێ ژمارە لە بڵاوکردنەوەی چاپی وەستا و بووە بڵاوکردنەوەی دیجیتاڵی تایبەت.

### کۆمپانیای لیکوید فەندینگ
جێفری ئیپستین لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٠ و ٢٠٠٧دا پۆستی سەرۆکی کۆمپانیای «لیکوید فەندینگ لیمیتەد»ی بەدەستەوە بوو. کۆمپانیاکە یەکێک بوو لە یەکەمین کۆمپانیاکان کە ئامرازی دارایی نوێی لە بازاڕی «ڕێککەوتنەکانی کڕینەوە» (ڕیپۆ) پەرەپێدا، کە بازاڕێکە تێیدا قەرزدەران پارە دەدەنە قەرزوەرگران لە بەرامبەر بارمتەی کاغەزە دارایییەکان، کە قەرزوەرگر بەڵێن دەدات دواتر بە نرخێکی دیاریکراو بیانکڕێتەوە.

داھێنانی سەرەکی کۆمپانیاکە و کۆمپانیا ھاوشێوەکانی دیکەی ئەو سەردەمە، بەکارھێنانی قەرزی خانووبەرەی بازرگانی و نیشتەجێبوونی ئاست بەرزی کۆکراوە لەناو ئامرازی دارایی ئاڵۆزدا بوو لەبری پشک و بۆندە تەقلیدییەکان وەک بارمتە.

کۆمپانیای «بێر ستێرنز» لە سەرەتادا خاوەنی ٤٠٪ی کۆمپانیای «لیکوید فەندینگ» بوو. لە ڕێگەی پشتیوانی ئاژانسەکانی پۆلێنکردنی قەرز وەک «ستاندارد ئەند پورز»، «فیچ» و «موودیز»، کۆمپانیاکە توانی ئەم ئامرازە دارایییە ئاڵۆزانە دەربکات دوای بەدەستھێنانی پۆلێنی قەرزی ئاستی نایاب (AAA).

بەڵام دواتر، داڕمانی ئەم ئامرازە داراییانە بەھۆی پۆلێنکردنی نادروستەوە بووە ھۆی داڕمانی بانکی بێر ستێرنز لە مانگی ئازاری ٢٠٠٨، کە یەکێک بوو لە ھۆکارە سەرەکییەکانی ھەڵگیرسانی قەیرانی دارایی جیھانی ساڵی ٢٠٠٨ و دواتر پاشەکشەی ئابووریی گەورە. ئەگەر کۆمپانیای «لیکوید فەندینگ» ھێشتا بڕێکی زۆری لەم کاغەزە داراییانە وەک بارمتە ھەڵگرتبا، تووشی زیانێکی دارایی گەورە دەبوو.

## تۆمارە ڤیدیۆیییەکان
جێفری ئیپستین کامێرای شاراوەی لە چەندین شوێن لەسەر موڵکەکانی دانابوو، کە پێدەچێت بۆ تۆمارکردنی چالاکییە سێکسییەکان لەگەڵ کچانی خوار تەمەن و کەسایەتییە دیارەکان بەکارھێنرابێت، بۆ مەبەستی تاوانکاری وەک ئیبتیزاز. گیسلین ماکسوێڵ (ھاوڕێی نزیکی ئیپستین بۆ ساڵانێک) بە ھاوڕێیەکی وتووە کە دوورگە تایبەتەکەی لە دوورگەکانی ڤێرجینی ئەمریکا بە تەواوی وایەر کراوە بە کامێرای ڤیدیۆیی و ھاوڕێکەی پێی وابوو کە ماکسوێڵ و ئیپستین وەک فۆرمێکی ئاسایش و خۆپاراستن وێنەی ھەموو شتێک لە دوورگەکەدا دەگرن.

لە ساڵی ٢٠٠٦ لەکاتی ھەڵکوتانە سەر ماڵەکەی ئیپستین لە پاڵم بیچ، دوو کامێرای شاراوە لەناو ماڵەکەدا دۆزرایەوە. ھەروەھا ڕاپۆرتەکانی دیکە ئاماژەیان بەوە کردووە کە کۆشکی نیوویۆرکی ئیپستین بە تەواوی بە سیستمی چاودێری ڤیدیۆیی ئامادە کراوە، ھەرچەندە ئەم زانیاریانە بە شێوەیەکی یەکلاکەرەوە پشتڕاست نەکراونەتەوە.

ماریا فارمەر، ھونەرمەندێک کە لە ساڵی ١٩٩٦ لە کۆمپانیای ئیپستین کاری کردووە، ئیپستین ژوورێکی میدیایی لە ناو کۆشکەکەی لە نیوویۆرک پیشان دا پێشنیازی کرد، کە کەسانێک تێدا بوون کە چاودێری گرتە ڤیدیۆیییەکانی کامێرای دانراو لە سەرتاسەری ماڵەکەدا دەکرد. ژوورەکە لە دەرگایەکی شاراوەیەوە دەچووە ژوورەوە و ماریا وتی: لێرە پیاوێک دانیشتبوون، سەیری شاشەکانم کرد، ئاودەستێکم بینی، ئاودەستێک، جێگایەک، جێگایەک، ئاودەستێک، جێگایەکم بینی.

ئاماژەی بەوەشکردووە، زۆر ڕوون بوو کە سەیری ساتی تایبەت دەکەن.

گوایە ئیپستین کچانی «بە قەرز» داوە بە کەسایەتییە کاریگەرەکان بۆ ئەوەی لێیان نزیک بێتەوە، و لەوانەیە بۆ کۆکردنەوەی زانیاری بۆ ئیبتیزاز باشن. بەپێی وەزارەتی دادی ئەمریکا، ئیپستین سی دی تێکەڵکراو لە قاسەیەکدا لە کۆشکەکەی لە نیوویۆرکدا بە قفڵەوە ھێشتووەتەوە، بە دەستنووسەوە کە وەسفەکانی وەک: «کچ [ناو] + [ناو]»ی تێدابووە.

لە ساڵی ٢٠١٨دا ئیپستین ئاماژەی بەوەدا کە مادەی ئیبتیزازی ھەیە، بە پەیامنێرێکی نیوویۆرک تایمزی وتووە (لە دەرەوەی تۆماردا) کە «ئابڕووچوونی» لەسەر کەسانی بەھێز ھەیە، لەنێویاندا زانیاری دەربارەی ئاراستەی سێکسی و بەکارھێنانی ماددە ھۆشبەرەکانی کات بەسەربردن.

## مردن
لە ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٩، ئیپستین بە برینداری و لە دۆخێکی نیمچە بێھۆشیدا لە کاتژمێر ١:٣٠ی بەرەبەیان لەسەر زەوی ژووری زیندانەکەی دۆزرایەوە، و شوێنەوار لە دەوروبەری ملیدا ھەبوو. لێکۆڵینەوە لەگەڵ ھاوڕێی ژوورەکەی، ئەفسەری پێشووی پۆلیسی شاری نیوویۆرک نیکۆلاس تارتالیۆن کرا، کە لەو کاتەدا چاوەڕێی دادگاییکردنی دەکرد بە چوار تۆمەتی کوشتن، سەبارەت بە دۆخی ئیپستین. ناوبراو نکوڵی لەوە کرد کە ئاگاداری ڕووداوەکە بێت. کارمەندانی چاکسازی گومانیان ھەبوو ھەوڵی خۆکوشتنی دابێت، بەڵام ئەگەری ئەوەشیان بەدوور نەزانی کە پیلان بۆ دێژراو بێت یان لەلایەن زیندانییەکی ترەوە ھێرشی کرابێتە سەر. بەپێی سەرچاوەکانی کەناڵی «ئێن بی سی نیووز»، ئیپستین ڕەنگە ھەوڵی دابێت خۆی ھەڵبواسێت، و سەرچاوەی سێیەم وتی برینەکان مەترسیدار نین و دەکرێت پیلان بۆ دێژراو بن، سەرچاوەی چوارەمیش وتی ئەگەری ھێرشی ھاوڕێی ژوورەکەی بەدوور نازانرێت. دوای ئەو ڕووداوە خرایە ژێر چاودێریی تایبەت «بۆ کەسانی خاوەن مەیلی خۆکوشتن». دوای شەش ڕۆژ، لە ٢٩ی تەممووزی ٢٠١٩، ئیپستین لە چاودێری دەرھێنرا و خرایە یەکەی نیشتەجێبوونی تایبەتەوە لەگەڵ زیندانییەکی تر. کەسانی نزیک لە ئیپستین وتیان کە لە «مەعنەویاتێکی باشدا» بووە.

کاتێک ئیپستین خرایە یەکەی نیشتەجێبوونی تایبەتەوە، زیندانەکە وەزارەتی دادی ئاگادار کردەوە کە ھاوڕێیەک لە ژوورەکەیدا دەبێت، و پاسەوان ھەموو سی خولەک جارێک پشکنین بۆ ژوورەکە دەکات. ئەم ڕێکارانە لە شەوی مردنەکەیدا پەیڕەو نەکران. لە ٩ی ئابی ٢٠١٩، ھاوڕێی ژوورەکەی ئیپستین گواسترایەوە، بەڵام کەس نەخرایە شوێنی. لە درەنگانی ئێوارەدا، بە پێچەوانەی ڕێکارە ئاسایییەکانی زیندان، ھەر سی خولەک جارێک پشکنین بۆ ئیپستین نەکرا. ئەو دوو پاسەوانەی ئەرکی پشکنینی یەکەی زیندانەکەیان لە ئەستۆ بوو لەو شەوەدا خەوتن و نزیکەی سێ کاتژمێر پشکنینیان بۆ نەکرد؛ پاسەوانەکان تۆمارە پەیوەندیدارەکانیان ساختە کرد. ھەروەھا دوو کامێرا لە بەردەم ژوورەکەی ئیپستین لەو شەوەدا لەکارکەوتن.

ئیپستین بە مردوویی لە ژوورەکەی لە ناوەندی چاکسازیی میترۆپۆلیتان (MCC) لە شاری نیوویۆرک لە کاتژمێر ٦:٣٠ی بەیانی بە کاتی ڕۆژھەڵاتی ئەمریکا لە ١٠ی ئابی ٢٠١٩ دۆزرایەوە. نووسینگەی زیندانەکان وتی ڕێکارەکانی ڕزگارکردنی ژیان دەستبەجێ دوای دۆزینەوەی تەرمەکەی ئیپستین دەستیپێکرد. تیمەکانی فریاگوزاری بانگھێشت کران و گواسترایەوە بۆ نەخۆشخانە. لە ١٠ی ئابی ٢٠١٩، نووسینگەی زیندانەکان و داواکاری گشتیی ئەمریکا ویلیام بار مردنەکەیان وەک خۆکوشتنی ئاشکرا وەسف کرد، ھەرچەندە بڕیاری کۆتایی نەدرابوو. ڕاپۆرتی لێکۆڵینەوە کە لەلایەن پشکنەری گشتیی سەر بە وەزارەتی دادی ئەمریکاوە ئەنجام درا و لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ بڵاوکرایەوە، ڕەخنەی لە بەرپرسانی زیندان گرت بەھۆی «کەمتەرخەمی و ھەڵسوکەوتی خراپ و شکستی ئاشکرا لە ئەنجامدانی ئەرکدا» سەبارەت بە زیندانیکردنی ئیپستین و مردنەکەی. ھەروەھا ئەو قسەیەی ڕەتکردەوە کە ڕووداوەکە تەنیا خۆکوشتن بووبێت.

### توێکاریی جەستە
لە ١١ی ئابی ٢٠١٩ توێکاری بۆ جەستەکە کرا. وا دیارە ئەگەری زۆرە ئیپستین بە توندوتیژییەوە خۆی لە جێگەی نووستنی سەرەوەی ژوورەکە فڕێ دابێتە خوارەوە، کە ئەمەش ڕوونکردنەوەیە بۆ ئەو زیانانەی پێی گەیشتووە، جگە لە خنکاندن. دەرەنجامی سەرەتایی توێکارییەکە دەری خست کە ئیپستین تووشی چەندین شکان بووە لە ئێسکەکانی ملیدا. ئەم جۆرە شکانانە لە ئێسکی چەڵەمەییدا دەکرێت لەو کەسانەدا ڕوو بدات کە خۆیان ھەڵدەواسن، بەڵام لە قوربانیانی کوشتن لە ڕێگەی خنکاندنەوە باوترە. توێژینەوەیەک کە لە ساڵی ٢٠١٠ ئەنجام درا دەری خست کە ئێسکی چەڵەمەیی لە ٢٥٪ی حاڵەتەکانی ھەڵواسیندا دەشکێت. توێژینەوەیەکی گەورەتر کە لە نێوان ساڵانی ٢٠١٠ بۆ ٢٠١٦ ئەنجام درا، دەری خست زیان بە ئێسکی چەڵەمەیی تەنھا لە ١٦ حاڵەت لە کۆی ٢٦٤ حاڵەتدا گەیشتووە، واتە لە سەدا شەشی حاڵەتەکانی ھەڵواسین. شکانەکانی ئێسکی چەڵەمەیی لەگەڵ ھەڵکشانی تەمەن باوتر دەبن، چونکە ئێسکەکان ناسکتر دەبن. پزیشکی دادوەری سیریل وێخت ئاماژەی بەوە کرد کە ھەڵواسین بە لاربوونەوە بۆ پێشەوە نابێتە ھۆی شکان لە ئێسکەکانی ملدا.

لە ١٦ی ئابی ٢٠١٩، باربارا سامپسۆن، پزیشکی دادوەریی شاری نیوویۆرک، بڕیاری دا کە مردنی ئیپستین خۆکوشتن بووە. بەپێی پارێزەری بەرگریی ئیپستین، سامپسۆن تەنھا نۆ خولەک دیمەنی یەکێک لە کامێرا ئەمنییەکانی بینیوە بۆ ئەوەی یارمەتی بدات لە گەیشتن بەو دەرەنجامە. پارێزەرانی بەرگریی ئیپستین ڕازی نەبوون بە دەرەنجامەکانی سامپسۆن و سەرقاڵی لێکۆڵینەوەی سەربەخۆی خۆیان بوون سەبارەت بە ھۆکاری مردنی ئیپستین، لەوانەش گرتنەبەری ڕێکاری یاسایی، ئەگەر پێویست بکات، بۆ بینینی دیمەنی ئەو کامێرا گرنگانەی نزیک ژوورەکەی بوون لە شەوی مردنەکەیدا. پارێزەرانی ئیپستین وتیان بەڵگەکان پەیوەست بە مردنی ئیپستین «زیاتر یەکدەگرنەوە» لەگەڵ تاوانی کوشتن نەک خۆکوشتن. مایکڵ بادن، کە پسپۆڕێکی سەربەخۆی نەخۆشییەکانە و لەلایەن خێزانی ئیپستینەوە دیاری کرابوو، چاودێریی توێکارییەکەی کرد. لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٩، بادن وتی ئیپستین تووشی ژمارەیەک پێکان بووە - لەوانە شکان لە ئێسکی ملیدا - کە «لە کردەوەکانی خۆھەڵواسیندا زۆر نامۆن و دەکرێت لە حاڵەتەکانی خنکاندن بە مەبەستی کوشتن باوتر بن». بادن باسی لەوە کرد کە پێی وایە بەڵگەکان ئاماژە بە کوشتن دەکەن نەک خۆکوشتن.

### دوایین وەسییەتنامە
لە ١٨ی ئابی ٢٠١٩، ڕاگەیەندرا کە جێفری ئیپستین لە ٨ی ئابی ھەمان ساڵدا، واتە دوو ھەفتە دوای دۆزینەوەی بە برینداری لە ژوورەکەیدا و تەنیا دوو ڕۆژ پێش مردنی، واژووی لەسەر دوایین وەسیەتنامەی کردووە. تا ئەو کاتە، ئیپستین پارەی دەخستە سەر ھەژمارەکانی کۆگای زیندانی ھەندێک لە زیندانییەکانی دیکە بۆ ئەوەی دوور بێت لەوەی ھێرشی بکرێتە سەر. دوو پارێزەر کە کەسیی دەیناسین گەواھیدەری واژووکردنی وەسیەتنامەکە بوون، و وەسیەتنامەکە دوو لە کارمەندە دێرینەکانی وەک جێبەجێکاری وەسیەتەکە دەستنیشان کرد، ھەروەھا ھەموو سەرمایەکەی، لەگەڵ ھەر موڵکێک کە لە میراتییەکەیدا بمێنێتەوە، گواستەوە بۆ سندووقێکی ئەمانەت (تراست).

### ناشتن
دوای تەواوبوونی توێکاریی جەستەکە، مارکی برای تەرمی جێفری ئیپستینی وەرگرتەوە. لە پێنجی ئەیلوولی ٢٠١٩، لە گۆڕێکی بێ نیشانەدا لە تەنیشت گۆڕی دایک و باوکی لە گۆڕستانی «ئای. جەی. مۆریس ستار ئۆڤ دەیڤد» لە شاری پاڵم بیچ لە ویلایەتی فلۆریدا بە خاک سپێردرا. ھەروەھا ناوی دایک و باوکی لەسەر کێلی گۆڕەکە لابران بۆ ئەوەی گۆڕەکان دووچاری شێواندن نەبنەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣
پۆل:مشتومڕەکانی ٢٠١٩ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:مردووانی ٢٠١٩
پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم
پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:کەسانی زانکۆی ھارڤارد
پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی
پۆل:میلیاردێرە ئەمریکییەکان