جاڕنامەی ورمێ بۆ ئاشوورێکی یەکگرتوو و ئازاد

**جاڕنامەی ورمێ بۆ ئاشوورێکی یەکگرتوو و ئازاد** لەلایەن ناسیۆنالیستی ئاشووری فەرەیدوون ئاتوورایا نووسراوە، لە خەباتی خۆیدا بۆ سەربەخۆیی ئاشووری لەکاتی جەنگی جیھانیی یەکەم و دوای جەنگی جیھانیی یەکەم، بە زمانی سوریانی نووسراوە، جاڕنامەکە لە نیسانی ١٩١٧ تەواو بووە. یەکێک لە ئامانجەکانی جاڕنامەکە پێکھێنانی ھاوپەیمانییەکی بازرگانی و سەربازی بوو لەگەڵ ڕووسیا.

## ناوەڕۆکی بەیاننامەی ئاشووری ئازاد بۆ یەکگرتن و یەکێتی
# ئامانج و ویستی یەکێتیی ئاشووری ئازاد، دامەزراندنی حکوومەتێکی نیشتمانییە لە داھاتوودا لەم ناوچانەدا: ورمێ، مووسڵ، توور عەبدین، نسێبین، جزیر و جۆلەمێرگ، ھەروەھا یەکگرتنەوە لەگەڵ ڕووسیای مەزن و ئازاد لە بواری بازرگانی و پیشەسازی و پەیوەندیی سەربازیدا تا لەگەڵیاندا لە یەکێتییەکدا بین.
# جێگیرکردنی سیاسیی ئاشووری ئازاد لەسەر بنەمای ئەنجومەنی نیشتمانیی سەرەکی دەبێت، کە لەلایەن خۆیەوە دەسەڵاتی یاسادانان دەبێت و جێبەجێکردنی فەرمانەکانیش لە ئەستۆی سەرۆک و وەزیرەکان دەبێت.
# نوێنەرانی نیشتمانی لە ئەنجومەنی نیشتمانیی سەرەکی لە ڕێگەی دەنگدانی ھەموو خەڵکەوە ھەڵدەبژێردرێن، بەبێ جیاوازیی ئایین، پلە و پۆست، ڕەچەڵەک یان نەتەوە. ھەر کەسێک کە تەمەنی گەیشتە بیست ساڵ، مافی دەنگدانی ھەیە بۆ ھەڵبژاردنی نوێنەرانی ئەنجومەنی نیشتمانیی سەرەکی. نوێنەرە ھەڵبژێردراوەکان دەتوانن تەمەنیان لە نێوان ٢٥ بۆ ٦٠ ساڵدا بێت.
# مافی خاوەن زەوییەکان بۆ دەست بەسەرداگرتنی زەوی لێیان وەردەگیرێتەوە و دەگوازرێتەوە بۆ دەسەڵاتە گەلییەکان تا بەپێی بڕیاری خۆیان زەوییەکان دابەش بکەن.
# ئەو زەوییانەی موڵکدارەکان، کە لە کۆنەوە بە ستەم و توندوتیژی دەستیان بەسەردا گیراوە، لێیان وەردەگیرێتەوە بەبێ گوێدانە ناسنامەی نەتەوەیی، و ئەم زەوییانە دەخرێنە سەر موڵکی ھەموو خەڵک، و بە فەرمانی دەسەڵاتی ئەوان، دەدرێت بەو جووتیارانەی کە بۆ پێداویستییەکانیان بەکاریدەھێنن بەبێ پێدانی ھیچ بڕە پارەیەک. ئەگەر زەوییەکە لەلایەن کەسێکەوە بە خەرجیی خۆی کڕدرابوو، و بە ڕێککەوتنی بەڵگەنامەیی و بەڵگەنامەی بازرگانی سەلمێنرابوو، ئەوا دەسەڵاتداران وەری دەگرن، بەڵام بە پێدانی بەھای زەوییەکە بە خاوەنەکەی. ھەموو زێڕ، زیو، قوڕقوشم، بەردی خەڵووز، دارستان، ئاوە کانزایییەکان و ھتد، وەردەگیرێن و دەخرێنە سەر موڵکی خەڵک لەژێر کۆنترۆڵی حکوومەتی گەلیدا.
# ھەموو کوڕ و کچێکی گەلی ئاشوور بەپێی یاساکانی یەکێتیی ئاشووری ئازاد یەکسانن، واتە ھیچ جیاوازییەک لەنێوان دەوڵەمەند و ھەژار و کرێکار و ھتد نییە. ھەموو دانیشتووان لەژێر دەسەڵاتی یەکێتیی ئاشووری ئازاددا تەنھا ھاووڵاتی دەبن و ھاووڵاتیی ئازاد دەبن.
# ئازادیی ڕادەربڕین، ڕۆژنامەگەری، بیرکردنەوە، کۆبوونەوەی سەندیکایی و مانگرتن بە تەواوی مسۆگەر دەبێت، بە مەرجێک زیان بە شەرەفی کەسی دیکە نەگەیەنێت.
# باجەکان بەسەر ھەموو دانیشتووانی یەکێتیی ئاشووری ئازاددا دابەش دەکرێن بەبێ جیاوازی، بەڵام بەپێی بارودۆخ و داھاتی ھەر یەکێکیان.
# پێویستە ھەموو منداڵانی خوار تەمەنی ١٥ ساڵ لە قوتابخانەکانی یەکێتیی ئاشووری ئازاددا تۆمار بکرێن بۆ فێربوونی دەستبەجێ.
# لە یەکێتیی ئاشووری ئازاددا، پیاوانی ئایینی لە ژیانی مەدەنی جیا دەکرێنەوە. سەرەڕای ئەوەش، پیاوانی ئایینی بە ھیچ شێوەیەک دەست لە کاروباری نیشتمانی و یاسایی وەرنادەن.
# پارتێکی سۆسیال-دیموکرات دادەمەزرێت بۆ ئاراستەکردنی ھەموو کرێکاران لە ئێستادا لە چوارچێوەی پرۆگرامی مارکس و ئێنگڵسدا.
# ھەڵوەشاندنەوەی باجە نادادپەروەرەکان، چونکە بە گشتی تەنھا دەکەوێتە سەر کرێکاران و جووتیارە ھەژارەکان.
# نوێنەرانی ھەموو نەتەوەکانی تر، کە لە یەکێتیی ئاشووری ئازاددا دەژین، دەتوانن بە ئازادی بژین، بەپێی ماف و یاساکانی یەکێتی، کە لە ڕێگەی ئەنجومەنی نیشتمانیی سەرەکییەوە جێبەجێ دەکرێن.
# لە سەرتاسەری یەکێتیی ئاشووری ئازاددا، زمانی ناچاری لە قوتابخانەکاندا زمانی ئاشوورییە.
# بڵاوکردنەوەی بیرۆکەکانی سەرەوە لەنێو خەڵکدا و ڕێکخستنی لقەکانی یەکێتیی نیشتمانی لە ھەموو گوند و شوێنەکانی تر و ھەڵبژاردنی لیژنەی گوندەکان کە نوێنەریان لە ئەنجومەنی نیشتمانیی ناوەندیدا دەبێت.
# ئامادەکاری بۆ ئاشتیی نزیک لە دوای جەنگ، تاوەکو ھەموو ڕێنمایییە ڕاگەیەندراوەکان پێشکەش بکرێن و بۆ ھەموو ئەورووپییەکان و کۆنگرەی داھاتوو ڕابگەیەندرێن.
# - دەستنیشانکردنی نوێنەری فەرمی بە ناوی یەکێتییەوە لە کۆنگرەی ئاماژەپێکراودا و وەرگرتنەوەی مافەکانی گەلی ئاشوور.
# دەستنیشانکردنی نوێنەرێک یان دووان لە ئەمریکا بۆ ڕاکێشانی ئاشوورییەکانی دەرەوەی وڵات بۆ ناو یەکێتیی ئاشووری ئازاد. ھەمان کۆبوونەوە لەگەڵ ئاشوورییەکانی مێزۆپۆتامیا، نسێبین، مووسڵ، ڕووسیا و ھتد.
# دەرکردنی بڵاوکراوەیەکی جەماوەری سەبارەت بە یەکێتی بۆ بڵاوکردنەوەی بنەماکانی ئازادی بە شێوەیەکی بەرفراوان.
# خوێندنەوەی جەماوەری (وانە)، وتاردان و ڕێکخستنی نمایش بۆ گەیشتن بەم ئامانجانە.

## سەرچاوەکان

پۆل:مارکسیزم