ڕۆبێرت گرانت ئایتکن

**ڕۆبێرت گرانت ئایتکن** (بە ئینگلیزی : Robert Grant Aitken ) لەدایک بووی ٣١ی کانوونی دووەمی ١٨٦٤ &#x2013; ٢٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٥١ کۆچیی دوایی کردووە) فەلەکناسی ئەمریکی بووە. 

## ژیانی سەرەتایی و پەروەردە
ڕۆبێرت گرانت ئایتکن لە شاری جاکسۆن لە ویلایەتی کالیفۆرنیا چاوی بە دونیا هەڵێناوە، لە دایک و باوکی کۆچبەری سکۆتلەندی ڕۆبەرت ئایتکن و ویلهێلمینا دیپیناو لە دایک بووە،  ئایتکن لە کۆلێژی ویلیامز لە ویلایەتی ماساشوستس خوێندوویەتی و تەواوی کردووە و لە ساڵی ١٨٨٧ بە بڕوانامەی بەکالۆریۆس دەرچووە و تەواوی کردووە.

## پیشە
لە ساڵانی ١٨٨٧-١٨٩١، وەک ڕاهێنەری بیرکاری لە لیڤەرمۆر، کالیفۆرنیا کاری کردووە، پاشان ماجستێری لە کۆلێژی ویلیامز لە ساڵی ١٨٩٢ وەرگرتووە و تەواوی کردووە. بوو بە مامۆستای بیرکاری لە کۆلێژی زەریای هێمن کە قوتابخانەیەکی تری هونەرە ئازادەکانە و لەوێ وانەی گوتووە.  لە ساڵی  دا پۆستێکی یاریدەدەری فەلەکناسی لە ڕوانگەی لیک لە کالیفۆرنیا پێشکەش کرا.

دەستی کرد بە لێکۆڵینەوەیەکی سیستماتیکی لەسەر دوو ئەستێرە, پێوانەکردنی شوێنەکانیان و حیسابکردنی خولگەی خۆیان لە دەوری یەکتر. لە ساڵی ١٨٩٩ەوە بە هاوکاری لەگەڵ WJ Hussey, بە شێوەیەکی میتۆدی کەتەلۆگێکی زۆر گەورەی لەم جۆرە ئەستێرانە دروست کرد. ئەم کارە بەردەوامە لە بولیتینەکانی ڕوانگەی لیکدا بڵاوکرایەوە.  لە ساڵی ١٩٠٥دا هوسی ڕۆیشت و ئایتکن بە تەنیا فشاری خستە سەر ڕاپرسییەکە و تا ساڵی ١٩١٥ نزیکەی ٣١٠٠ کەسی دۆزیەوە&nbsp;ئەستێرە دووانەییە نوێیەکان، جگە لە ١٣٠٠ ئەستێرەکە&nbsp;لەلایەن هوسیەوە دۆزرایەوە. ئەنجامەکان لە ساڵی ١٩٣٢ بڵاوکرانەوە و بە ناوی *کەتەلۆگی گشتی نوێی دوو ئەستێرە لە 120° لە جەمسەری باکوور*  لەگەڵ زانیارییەکانی خولگە کە فەلەکناسەکان دەتوانن ئاماری بارستەی ئەستێرەیی بۆ ژمارەیەکی زۆر لە ئەستێرەکان حیساب بکەن. بەهۆی کارەکانی لە کەتەلۆگکردنی ئەستێرە دووانەییەکان،  لە ساڵی 1926دا خەڵاتی بەناوبانگی بروسی پێبەخشرا 

لە ماوەی کارکردنیدا، ئایتکن شوێنەکانی پێوانە کردووە و خولگەی بۆ دوورەپەرێزەکان و مانگە دەستکردە سروشتییەکانی هەسارەکان حیساب کردووە. لە ساڵی 1908 بەشداری لە گەشتێکی مانگگیران کرد بۆ دوورگەی فلینت لە ناوەڕاستی زەریای هێمن . کتێبی *ئەستێرەکانی دووانەیی* لە ساڵی ١٩١٨ بڵاوکرایەوە، چاپی دووەمی لە ساڵی ١٩٣٥دا بڵاوکرایەوە 

دوای ئەوەی لە ساڵی ١٨٩٤ پەیوەندی بە کۆمەڵەی فەلەکناسی زەریای هێمن کرد، ئایتکن لە ساڵانی ١٨٩٩ و ١٩١٥ وەک سەرۆکی کۆمەڵەی فەلەکناسی زەریای هێمن هەڵبژێردرا. لە ساڵی ١٨٩٨ تا ١٩٤٢، ئایتکن سەرنووسەری بڵاوکراوەکانی کۆمەڵەی فەلەکی زەریای هێمن بووە. لە ساڵی ١٩٣٢، وتارەکەی داروینی پێشکەش کرد لەبەردەم کۆمەڵەی فەلەکی شاهانە, کە ئەندامی هاوبەش بوو. لە ساڵی ١٩١٨ تا ١٩٢٨ سەرۆکی لیژنەی دوو ئەستێرە بووە بۆ یەکێتی نێودەوڵەتی فەلەکناسی . 

## ژیانی تایبەت
ئایتکن بەشێکی کەڕ بووە و ئامێری بیستنی بەکارهێناوە . لە دەوروبەری ساڵی ١٨٨٨ لەگەڵ جێسی تۆماس هاوسەرگیری کردووە؛ سێ کوڕ و کچێکیان هەبوو. جێسی لە ساڵی ١٩٤٣ کۆچی دوایی کردووە.  کوڕەکەیان ڕۆبەرت تۆماس ئایتکن زانای مرۆڤناس بووە و لێکۆڵینەوەی لە کولتوورەکانی دوورگەکانی زەریای هێمن کردووە. نەوەکەیان، ڕۆبەرت بەیکەر ئایتکن ، مامۆستا و نووسەرێکی ناسراوی زین بودایی بوو. نەوە کچەکەیان مارجۆری جەی ڤۆڵد کیمیاکارێکی دیار بوو کە پسپۆڕ بوو لە کۆلۆیدەکان .

## ڕێزلێنان

; خەڵات و ڕێزلێنان

* خەڵاتی لالاندێی ئەکادیمیای فەرەنسی (١٩٠٦، لەگەڵ ویلیام هاسی )
* ئەندامی هەڵبژێردراوی ئەکادیمیای نیشتمانی زانستی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (١٩١٨) 
* ئەندامی هەڵبژێردراوی کۆمەڵەی فەلسەفی ئەمریکی (١٩١٩) 
* مەدالیای بروس (١٩٢٦)
* مەدالیای زێڕی کۆمەڵەی شاهانەی فەلەکناسی (١٩٣٢)
* مەدالیای ڕیتنهاوس (١٩٣٤)
* فەخری Sc. D. لە کۆلێژی زەریای هێمن، کۆلێژی ویلیامز، زانکۆی ئەریزۆنا, و LL ی فەخری. د. لە زانکۆی کالیفۆرنیا

; ناوی لێنراوە

* هەسارەی بچووک 3070 ئایتکن
* کانیاوی مانگی *ئایتکن*, بەشێکە لە حەوزی زۆر گەورەی جەمسەری باشوور-ئایتکن
* کۆمپیوتەری سەرەکی ئایتکن لە سەنتەری توێژینەوەی ناسا ئیمز، مۆفێت فیڵد، سی ئەی

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی

* لاپەڕەی مەدالیای بروس 
* خەڵاتکردنی مەدالیای بروس
* خەڵاتکردنی میدالیای زێڕی RAS
* بیرەوەری ژیاننامەیی (١٩٥٨) لە نووسینی ڤان دێن بۆس لە ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکان
* 
* وێنەی زیادە لە ئەرشیفی بینراوی ئیمیلیۆ سێگرێ، پەیمانگای فیزیای ئەمریکی
* وێنەی ڕۆبەرت جی ئایتکن لە ئەرشیفی دیجیتاڵی تۆمارەکانی ڕوانگەی لیک، کۆکردنەوەی دیجیتاڵی کتێبخانەی یو سی سانتا کروز 
* 

پۆل:گەردوون
پۆل:ژیاننامە
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی لالاند
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:وەرگرانی مەدالیای زێری بۆ کۆمەڵگەی ئەستێرەناسی
پۆل:ئەستێرەناسانی ئەمریکی
پۆل:مردووانی ١٩٥١
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٤
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی