open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
نیشانەکانی کەسی ڕەقبوون

**کەسی**     دەگمەنی دەمارەیە کە هۆکارەکەی نادیارە و بە بێ جووڵە و ڕەقبوونی بەرەوپێشچوونی نەخۆشەکە تایبەتمەندە.    ڕەقبوون سەرەتا کاریگەری لەسەر ماسولکەکانی شان دەبێت لەگەڵ گرژبوون کە دەبێتە هۆی شێواوی دۆخی جەستەیی. ئازاری درێژخایەن، سنوورداربوونی جووڵە و پشتی چەقۆکێشان نیشانە باوەکانن.

## سەرچاوەکان

پۆل:حاڵەتە دەگمەنەکان
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ١٩٩٤

یاری کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ١٩٩٤ یارییەکی تۆپی پێ بوو لە نێوان یانەی میلانی ئیتاڵی بە ڕاهێنەری فابیۆ کاپێلۆ و یانەی یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا ئیسپانی بە راهێنەری یۆهان کرۆیف ، لە ١٨ی ئایاری ١٩٩٤ لە یاریگای ئۆڵۆمپیاد لە ئەتینا پایتەختی یۆنان ئەنجامدرا. یارییەکە بە بردنەوەی ئەیسی میلان بە ئەنجامی ٤-٠ کۆتایی هات و بۆ جاری پێنجەم جامی ئەوروپای بەدەستهێنا.

## بەستەری دەرەکی

*ئەنجامی جامی ئەوروپا لە یاری Rec. وەرزش. دامەزراوەی ئاماری تۆپی پێ
* وەرزی ١٩٩٣-١٩٩٤ لە ماڵپەڕی یوفا

## سەرچاوەکان

*
ئادا خان

**ئادا خان** ئەکتەری تەلەفزیۆنی و مۆدێلی هیندییە .    ئاکاشی لە فیلمی ئەو خوشکانە, ڕاجکوماری ئەمریت لە فیلمی ئەمریت مانتان,    پیا لە فیلمی باسانتی ڕای, "شیشا" لە فیلمی ناگان    و بەناوبانگە بە ڕۆڵی ئاهانا لە فیلمی پردیس مەین های مێرا دڵ .  دوای ئەوەی لە فیلمی Naagan 2 ڕۆڵی گێڕا، هەروەها لە فیلمی Yeh Rishta Kya Kehlata Hai (2018)دا کاری کامێرایەکی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ھیندی
پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی مومبای
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩
ئیسلام لە ھیندستان

**ئیسلام لە ھیندستان** () ئایینی ئیسلام دووەم گەورەترین ئایینی ھیندستانە، بە ١٤٫٢٪ی دانیشتووانی وڵاتەکە، نزیکەی ١٧٢٫٢ ملیۆن کەس لە سەرژمێری ساڵی ٢٠١١دا خۆیان وەک لایەنگری ئیسلام ناساندووە. ھەروەھا ھیندستان سێیەم وڵاتی زۆرترین ژمارەی موسڵمانانی جیھانە. زۆرینەی موسڵمانانی ھیندستان سوننەن و شیعەکان ١٣٪ی دانیشتووانی موسڵمانان پێکدەھێنن.
## سەرچاوەکان

پۆل:ئیسلام لە ھیندستان
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی
پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
پۆل:دین لە ھیندستان
ئیسلام لە ژاپۆن

**ئیسلام لە [[ژاپۆن]]** () مێژووی ئیسلام لەم وڵاتەدا تاڕادەیەک کورتە لە پێوەندی لەگەڵ بوونی درێژخایەنی ئایینەکە لە وڵاتانی دیکەی نزیکدا. ئیسلام یەکێکە لە بچووکترین ئایینەکانی کەمینەکان لە ژاپۆن، کە نزیکەی ٠٫١٥٪ی کۆی دانیشتووانەکەی تا ساڵی ٢٠٢٢ پێکدەھێنێت بەڵام بەھۆی ئەم بنکە بچووکەی دانیشتووانی سەرەتایییەوە، کۆچکردن لە وڵاتانی زۆرینەی موسڵمانەوە وای کردووە ئیسلام ببێتە خێراترین ئایین لە وڵاتەکەدا لە ڕووی زیادبوونی ڕێژەیییەوە، بە ڕێژەی ١٠٩٪ شوێنکەوتووانی گەشەی کردووە، لە ١١٠ ھەزار لە ساڵی ٢٠١٠ بۆ ٢٣٠ ھەزار لە کۆتایی ساڵی ٢٠٢٢، لە کۆی ژمارەی دانیشتووانی نزیکەی ١٢٦ ملیۆن کەس.
## سەرچاوەکان

پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی
ئیسلام لە ڤیێتنام

**ئیسلام لە ڤیێتنام** () بە پلەی یەکەم ئایینی گەلی چامە, کە گرووپێکی کەمینەی نەمساییە؛ بەڵام نزیکەی یەک لەسەر سێی موسڵمانان لە ڤێتنام لە نەتەوەکانی دیکەن.   هەروەها کۆمەڵگەیەک هەیە، کە خۆی بە ڕەچەڵەکی نەتەوەیی تێکەڵاو وەسف دەکات (چام، خمیر، مالای، مینانگ، ڤێت، چینی، و عەرەب)، کە ئیسلام پەیڕەو دەکات و بە چەم، یان موسڵمانانی چامیش ناسراوە، لە دەوروبەری ناوچەی  Chau Đốc لە باشووری ڕۆژئاوا.  
## سەرچاوەکان

پۆل:ئیسلام بەپێی وڵات
ڕاوچیی ئەژدیھاکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

**ڕاوچیی ئەژدیھاکان** () زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەنیمەیشنی کۆمیدی خەیاڵییە، کە لەلایەن ئارتەر کواکەوە دروست کراوە و لەلایەن کۆمپانیای فەڕەنسی «فوتوریکۆن و توونکانەوە» بەرھەم ھێنراوە. بەدوای سەرکێشییەکانی دوو ڕاوچی بەکرێگیراودا دەگەڕێت لە ڕێگەی جیھانێکی سەدەی ناوەڕاستی خاکە وشکانییە ھەڵفڕاوەکانەوە کە بەھۆی ھەڕەشەیەکی جۆراوجۆری بەرفراوان لەلایەن ئەھریمەنەکانەوە کە بەکۆمەڵ بە ئەژدیھا ناسراون، دەتۆقێنرێن. ھەروەھا فیلمێکی درێژی سێ ڕەھەندی و یارییەکی ڤیدیۆیی لەسەر بنەمای ھەمان گەردوونی داھێنەرانە بڵاوکراونەتەوە.

## چیرۆک
دوو پیاو بە ناوەکانی گویزدۆ و لیان-چو لە جیھانێکی سەدەی ناوەڕاستی خاکە وشکانییە ھەڵفڕاوەکانەوە ڕاوی ئەژدیھاکان دەکەن و لەمنداڵییەوە یەکتریان ناسیوە. ئەوان ھەردووکیان لە میوانخانەیەکی ژنێک دەمێننەوە بەڵام پێویستە ھەمیشە ڕاوی ئەژدیھاکان بکەن بۆ ئەوەی کرێی میوانخانەکە بتوانن بەم ڕاوکردنە بدەن.

## ڕۆڵەکان
* لیان-چو؛ شەڕانگێزێکی بەھێزە و شمشێر بەکاردێنێت دژی ئەژدیھاکان دەبێتەوە. بەپێچەوانەی گیزدۆ، لیان-چو کەسێکی دڵسۆز و بەڕێزترە.
* گیزدۆ؛ سەرۆکی دەستەکەیە و مامەڵە لەسەر گرێبەستەکان دەکات بۆ ئەو کەسانەی کە لەلایەن ئەژدیھاکانەوە بێزار دەکرێن. ئەو چەقۆیەکی بچووکی پێیە و زیرەکە، کەسێکی توندوتیژ و تووڕەیە و بەردەوام سەگە ماڵییەکەی خۆیان یەناوی ھێکتۆر ئازار دەدات، ھەڵبەت لەگەڵ لیان-چو پێکەوە لە خانەیەکی ھەتیوەکان گەورەبوون.
* ھێکتۆر؛ سەگێکی ماڵی شێوە ئەژدیھایە، بەڵام قەبارەی بچووک و شەڕانگێز نییە وەک ئەژدیھاکانی تر و زیاتر وەک سەگێک مامەڵە دەکات.
* جینیلین؛ ژنێکی قەڵە و قورس و توندوتیژە لە قسەکردن، خاوەنی میوانخانەیەکە کە گیزدۆ و لین-چو تێیدا دەژین بەردەوام ئەوان قەرزی ئەم ژنەن چونکە پارەیان پێ نییە و دەمێننەوە لەوێ.
* زۆی؛ یەکێکە لە کچەکانی جینیلین و لە میوانخانەکە نامێنێتەوە و خۆشی ڕاوچییەکی باش و لێھاتووی ئەژدیھاکانە، کەم دەرکەوتنی لە زنجیرەکەدا ھەیە بەڵام بە باشی ناسێنراوە

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 
* 
*
لۆگۆی ویکیپیدیا

**دروشم یان لۆگۆی [[ویکیپیدیا]]** () گۆیەکی زەوی تەواونەکراوە کە لە پارچەی "جیگسۆ" دروست کراوە، ھەندێک پارچەی لە سەرەوەی گۆیەکەدا نەماوە، ھەریەکەیان بە "گلیفێک" لە سیستەمێکی نووسنی جیاوازەوە نووسراون.

وەک لە لاپەڕەکانی پێگەی چاپە ئینگلیزیییەکەی پڕۆژەکەدا نیشان دراوە، ھێمای وشەی "WIKIPEDIA" (دیزاین کراوە بە WɪᴋɪᴘᴇᴅɪA) کە لەژێر گۆی زەوییەکەدایە و لە خوارەوەشەوە دەقی "The Free Encyclopedia" بە فۆنتێکی ئازادی "لینوکس" داندراوە.

## مێژوو
پێش پەرەپێدانی لۆگۆی دروست، ویکیپیدیا ئاڵای ئەمریکای بەکاردەھێنا، وەک لۆگۆیەکی کاتی بۆ ماڵپەڕەکەی، لەلایەن جیمی وەیڵزەوە بۆ ماڵپەڕەکە زیادکرا. لە تشرینی دووەمی ٢٠٠١ بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا دەستیان کرد بە پێشنیارکردنی لۆگۆی نوێ بۆ ماڵپەڕەکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:مێژووی ویکیپیدیا
پۆل:ویکیپیدیا
ماسال

**ماسال** شارێکە لە پارێزگای گیلان لە ئێران کە دەکەوێتە تەنیشت شاخەکانی تاڵشەوە. خەڵکی ئەم شارە تاڵشین و بە زمانی تاڵشی قسە دەکەن. ئەم شارە زۆربەی ڕۆژەکانی ساڵ لە ھەورەکاندا ھەڵکەوتووە، ھەر بۆیە نازناوی «بەھەشتی ونبووی گیلان»ی لێنراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:تاڵش
پۆل:شارەکانی پارێزگای گیلان
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
پیت بوتیجیج

**پیتەر پۆڵ مۆنتگۆمەری بوتیجیج** (بە ئینگلیزی: Peter Paul Montgomery Buttigieg، لە ١٩ی ژانویەی ١٩٨٢ لە دایکبووە) سیاسەتمەدارێکی ئەمریکییە و پێشتر سەرباز بووە. بەناوبانگە بەوەی بە ئاشکرا گەی. لە ئێستادا وەزیری گواستنەوەی ئەمریکایە. ئەندامی پارتی دیموکراتە.

## ژیان
پیت بوتیجیج تاکە منداڵی جێنیفەر ئان مۆنتگۆمەری و جۆزێف ئەنتۆنی بوتیجیج، لە ١٩ی ژانویەی ١٩٨٢ لە ویلایەتی ئیندیانا لەدایکبووە. باوکی لە شاری حامرون، ماڵتا لەدایک بووە، و کۆچی کردووە بۆ ئەمریکا بۆ ئەوەی بڕوانامەی دکتۆرای بەدەست بهێنێت. باوکی بە مارکسیست ناسرابوو.

پیت بوتیجیج نمرەی سەرەوەی لە پۆلی ئامادەیی خۆیدا هەبووە و دواتر لە زانکۆی ھارڤارد خوێندوویەتی و دەرچووە.

دوای هارڤارد زانکۆی ئۆکسفۆرد پێشنیاری کرد کە بچێتە ئۆکسفۆرد بە خۆڕایی بخوێنێت، کە وەریگرت و لە ساڵی ٢٠٠٧ دەرچوو.

ئەو مەسیحییە و ڕایگەیاندووە کە ئایینەکەی گرنگترین شتە لە ژیانیدا.

لە ساڵی ٢٠٠٩ پەیوەندی بە هێزی دەریایی ئەمریکاوە کردووە. لە ساڵی ٢٠١٤ ڕەوانەی ئەفغانستان کرا. ئەوکاتەی لە ئەفغانستان بوو، بەشێک بوو لە یەکەی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر کە هەوڵی بەرەنگاربوونەوەی پارەدارکردنی تاڵیبان دەدا. بوتتیگێگ مەدالیای دەستخۆشی لە خزمەتگوزاری هاوبەشی پێبەخشرا، و لە ساڵی ٢٠١٧دا یەدەگی هێزی دەریایی ئەمریکای بەجێهێشت.

لە ساڵی ٢٠٢٠دا هەڵمەتێکی بۆ سەرۆکایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دەستپێکرد، سەرکەوتنی خێرا بەدەستدەهێنا هەرچەندە بە هۆکارێکی نادیار هەڵمەتەکەی بەجێهێشت و دەستیکرد بە پشتگیریکردنی جۆ بایدن.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیست و یەکەم
پۆل:زیندووان
پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
قۆناغی دوای بەرھەمھێنان

**قۆناغی دوای بەرھەمھێنان** یان **پۆست پرۆدەکشن** () فیلمسازی و بەرنامەسازی میدیایی ھەموو قۆناغەکانی بەرھەمھێنانی فیلمن کە دوای تۆمارکردنی دیمەنەکان ئەنجام دەدرێن، گرنگترین بەشیان دەستکاریکردن یان مۆنتاژە. بەگشتی یەکێک لە قۆناغە قورسەکانی پۆست پرۆدەکشن ئەو قۆناغەیە کە فیلمەکە دەبێت لەگەڵ ڕێساکانی پەخشکەردا ھاوئاھەنگ بێت، و فیلمەکە بە پێوەر و پەخشکەر بێت کە بەزۆری پلاتفۆرمی تەلەڤیزیۆن یان ئینتەرنێت یان سینەما دەگرێتەوە. قۆناغی دەستکاریکردن گرنگترین بەشە لە پۆست پرۆدەکشن، کە ھەموو کەموکوڕییەکان لە کاتی قۆناغی پێش بەرھەمھێنان و بەرھەمھێناندا چاک دەکرێن. ڕۆح و ھەناسە دەدرێتە ناو فیلمەکەوە و چیرۆکێک لە وێنەی ناپەیوەندیدارەوە دەرھێنراوە. ھەر لەبەر ئەم ھۆکارە بە سەرنووسەر ناودەبرێت واتا دەرھێنەری دووەم.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:تەکنیکە سینەمایییەکان
پۆل:تەکنۆلۆژیای فیلم و ڤیدیۆ
پۆل:فیلمسازی
جێمینای (چاتبۆت)

**جێمینای** یان **جێمینی**، کە پێشتر بە **بارد** ناسرابوو، چاتبۆتێکی ژیریی دەستکردی دروستکەرە کە لەلایەن گووگڵ پەرەی پێ دراوە. پشت بە مۆدێلێکی زمانی گەورە کە ھەمان ناوی ھەیە دەبەستێت، و وەک وەڵامێکی ڕاستەوخۆ بۆ سەرھەڵدانی چات جی پی تیی ئۆپن ئەی ئای پەرەی پێدرا، و بە توانایەکی سنووردار لە ئازاری ٢٠٢٣ بە شێوەی وەڵامدانەوەیەکی ساردوسڕ بەردەست خرا لە ئایار باڵی بۆ وڵاتەکانی تر کێشا.

## سەرھەڵدان
لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٢، ئۆپن ئەی ئای بە یارمەتی مایکرۆسۆفت چات جی پی تیی خستەگەڕ، چات جی پی تی دوای بڵاوبوونەوەی سەرنجی جیھانی ڕاکێشا، بەڕێوەبەرانی گووگڵ بەھۆی مەترسییە ئەگەرییەکانی چات جی پی تی بۆ سەر گەڕانی گووگڵ، چەندین گرووپیان دەستنیشانکرد بۆ ھەوڵدان بۆ دروستکردنی ژیرییەکی دەستکرد AI کە ڕکابەریی ژیرییە دەستکردەکەی ئۆپن ئەی ئای بکات. لە ٢١ی ئازاری ٢٠٢٣ بە فەرمی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و شانشینی یەکگرتوو بڵاوکرایەوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 

پۆل:چاتبۆتەکان
پۆل:نەرمامێرەکانی گووگڵ
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٢٣
پۆل:یاریدەدەرە مەجازییەکان
پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید
سمڵ (ڕوەک)

**سمڵی شیرین ، ڕەبناوک** یان **سۆتکە**  بە ( ئینگلیزی :sedge , galingale، galangal،  گیایەکی بۆنخۆشی بەهارە گوڵەکەی  ڕەنگی وەنەوشەییە  بالاکورتە گەلا باریک و درێژە، لە دەشتەکان لە نزیک ئاوەکان دەڕوێت و ڕەگی کەمێک خڕە و تووێکڵێکی ڕەشی هەیه. ڕەگەزێکە لە سمڵەکان کە نزیکەی ٦٠٠ جۆر  لەخۆدەگرێت.

200px|وێنۆک|چەپ|گیاى سمڵ

جۆری ناسراو بە سۆتکەی تام شیرین دەنکێک بەرهەم دێنێت پێی دەڵێن  بنکە سمڵ .
## ناوودەنگى
لە کوردەواریدا سمڵ و مێخەک دەکرێن بە خەناوکە و وەک خشڵ ژنان لە ملی خۆیان دەکەن 

""عـاشقی ڕووی تۆیـە بـۆیـە سینەیی داغانە گوڵ

عەتـری زولفی تۆیە بۆنی مێخەک و موشک و سمڵ ""

## سوودەکانى
لەزۆربەی ناوچەکانی کوردستان هەیه و بەشێوەی ڕستەی ئامادەکراو هەیه .

٭ لە درووستکردنی دەرمانی نەخۆشی شەکردا بەکاردێت و زۆر کاریگەرە .

٭ لە درووست کردنی دەرمان بۆ هەوکردنى زێی مێینە بەکار دێت بەتێکەڵی لەگەڵ دووگ و خورما .

٭ چارەسەری ئازاری سک دەکات و کرمکوژە .

٭ چارەسەری مایەسیرى دەکات .

٭ چارسەری تا دەکات .

٭ چارەسەری نەخۆشیەکانی دڵ دەکات .

٭ چارەسەری چکەمیزە دەکات .

٭ ژانەسەر ناهێڵێت .

٭ توانای جنسی زیاد دەکات لەگەڵ قەزوان بخورێت .

٭ چارەسەری نەخۆشیەکانی میزڵدان دەکات .

٭ دڵه کوتێ ناهێڵێت .

٭ میزهێنەرە .

٭ گورچیلە پاک دەکاتەوە لە ڕمڵ و بەرد .

٭ ددان بەهێز دەکات .

٭ هەوکردنی دەم و سوورێنچک و گەدە چارەسەر دەکات .

٭ بۆنی ناخۆشی دەم ناهێڵێت .

٭ لە درووست کردنی صابوون و شامپو بەکاردێت .

٭ لە درووست کردنی دەرمانی مێرو کوشتن بەکار دێت .

٭ ئازاری کاتی شیر پێدانی دایکان ناهێڵێت .

٭ بۆ ساڕێژی برین زۆر بەسوودە .

٭ چارەسەری سکچوون دەکات .

٭ دڵەڕاوکێ ناهێڵێت .

## سەرچاوە

پۆل:ڕوەکەکان
سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٥٠

**سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٥٠** () تەلەفۆنێکی زیرەکی ئەندرۆیدە کە لەلایەن کۆمپانیای سامسۆنگ ئەلیکترۆنیکسەوە بەرھەم ھێنراوە وەک بەشێک لە نەوەی پێنجەمی زنجیرەی گالاکسی ئەی. لەگەڵ ئەندرۆید ٩ پای و بیرگەی ناوەکی ٦٤ یان ١٢٨ گێگابایت و پاترییەکی ٤٠٠٠ میلی ئەمپێر. لە ٢٥ی شوباتی ٢٠١٩ لە ئاستی نێودەوڵەتی و لە ١٣ی تەممووزی ٢٠١٩ لە ئەمریکا خرایە بازاڕەوە. مۆبایلی سامسۆنگ گالاکسی A50 سێ کامێرای دواوەی لەگەڵدایە کە پێکھاتووە لە کامێرای پان ٢٥ مێگاپێکسڵ و کامێرای ٨ مێگاپێکسڵی زۆر پان و کامێرای ھەستەوەری قووڵی ٥ مێگاپێکسڵ.
## سەرچاوەکان

پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:سامسۆنگ گالاکسی
قومارچی (ڕۆمان)

**قومارچی** (بە ڕووسی: Игрок) ڕۆمانێکە لە نووسینی نووسەری ڕووسی فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی، کە دەربارەی پرۆفیسۆرێکی خوێندەواری ڕووسی دەسوڕێتەوە کە لە ڕووی داراییەوە باش نییە، شەیدای ژنێکی ئەرستۆکراسی دەبێت کە ھیچ گرنگییەکی پێنادات، بەڵکو بەپێی بۆچوونەکەی و چرپەی ئەو کە لە چیرۆکەکەدا باسکراوە، سووکایەتی پێدەکات بە شێوەیەک کە خوێنەر نیگەران دەکات لەبارەی ڕاستی چیرۆکەکە، چیرۆکەکە لە ئەڵمانیا ڕوودەدات، سەبارەت بە قومارکردن، پرۆفیسۆر پێی وایە لە خۆیدا کە دەتوانێت پارەیەکی زۆر بەدەستبھێنێت، ئەگەر ھەوڵی قومارکردن بدات لە گازینۆدا.    چیرۆکەکە باس لە بارودۆخی قومارچییەکان دەکات لە گازینۆیەکدا، ھەروەھا باسی یاری گازینۆ و دەروونناسی قومارچییەکانی ئەوێ دەکات. وێنەیەکی ڕاستەقینەی پەیوەندی کۆمەڵایەتی نێوان ھەژاران و دەوڵەمەندەکان نیشان دەدات، ڕۆمانەکە لە ماوەی سێ ھەفتەدا نووسراوە بۆ ئەوەی لە کاتی خۆیدا بگەیەنرێتە بڵاوکار. ڕۆمانی قومارچی بە گرنگترین بەرھەمی دۆستۆیەڤسکی نازانرێت، بەڵام بێ گومان ڕۆشنایی دەخاتە سەر لایەنە گرنگەکانی کەسایەتی نووسەر خۆی فێدستۆیەڤسکی کە ھەر وەک پاڵەوانی ڕۆمانەکە بوو، قومارچی بوو تا نەخۆشی، کە لە قومارکردنەکەدا بڕە پارەیەکی زەبەلاحی لەدەستدا لە مێزەکان ئەڵمانیا و فەڕەنسا و سویسڕا و نەیتوانی لەو ئافاتە ڕزگاری ببێت وەک خۆی ناوی لێنابوو بۆ چەندین ساڵ، تا لە ساڵی ١٨٧١دا بە تەواوی وازی لە یاریکردن ھێنا. ڕۆمانەکە بە شیکارییەکی جددی بۆ پرسی ئاڵوودەبوون بە یاریکردن ھات و ڕۆماننووس لە کاتێکدا نووسیویەتی کە لە لوتکەی ئاڵوودەبوونەکەیدا بووە.

بە ھەمان شێوە ئەم گێڕانەوەیە ھەڵگری چەندین واتایە کە لە نێوان دێڕەکاندا دەیدۆزینەوە، بەو پێیەی ویستی مرۆڤ دەردەخات کە لە سەرچاوە ڕاستگۆکانی خودی مرۆڤەوە سەرچاوە دەگرێت و چۆن مرۆڤ دەتوانێت ئاراستەی بکات، بۆیە بۆمان دەردەکەوێت کە قومارچییەکە کاتێک چووەتە قومارەوە و پارەی بۆ پاولینا گەڕاندەوە، ئەگەر کەسێک باوەڕی بە شتێک ھەبێت لە دڵیدا، بە دڵنیاییەوە بەدەستی دەھێنێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
سامسۆنگ گالاکسی ئەی ١٢

مۆبایلی **سامسۆنگ گالاکسی ئەی ١٢** مۆبایلێکی زیرەکی ئەندرۆیدە و لەلایەن کۆمپانیای سامسۆنگ ئەلیکترۆنیکی دروست کراوە. مۆبایلەکە لە مانگی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ وەک جێگرەوەی مۆبایلی سامسۆنگ گالاکسی A11 ڕاگەیەندرا. مۆبایلەکە ڕێکخستنی چوار کامێرای ھەیە لەگەڵ کامێرای سەرەکی ٤٨ مێگاپێکسڵ و  شاشەی ئێچ دی پڵەس+ و ئینڤینیتی ڤی ھەیە. پاتری لی-پۆ توانای ٥٠٠٠ میلی ئەمپێری ھەیە. لەگەڵ ئەندرۆید ١٠ نێردراوە کە دەتوانرێت نوێ بکرێتەوە بۆ ئەندرۆید ١٢.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:سامسۆنگ گالاکسی
پۆل:وێبگەی فەرمی لە ویکیدراوەدا نییە
زنجیرەی سامسۆنگ گالاکسی ئەی

**زنجیرەی سامسۆنگ گالاکسی ئەی** بریتییە لە ھێڵێک لە مۆبایلە زیرەکەکان و تابلێتەکانی ئاستی مامناوەند کە لەلایەن کۆمپانیای سامسۆنگ ئەلیکترۆنیکسەوە بەرھەم ھێنراون وەک بەشێک لە ھێڵی گالاکسی خۆیان. یەکەم مۆدێلی زنجیرەکە نەوەی یەکەمی گالاکسی ئەلفا بوو کە لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ بڵاوکرایەوە. تاقیکردنەوە و تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە و تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە

دوابەدوای ڕاگەیاندنی زنجیرەی ٢٠١٧، سامسۆنگ ڕای گەیاند کە ھیوادارن تا ٢٠ ملیۆن مۆبایلی زیرەکی زنجیرەی گالاکسی A بفرۆشن، کە بەکارھێنەرانی ئەورووپا و ئەفریقا و ئاسیا و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و ئەمریکای لاتین دەکاتە ئامانج.

لە ساڵی ٢٠٢٠ەوە زۆربەی مۆدێلەکانی زنجیرەی گالاکسی ئەی لە زۆربەی وڵاتان بەردەستە. ھەروەھا گالاکسی تاب ئەی بەشێکە لە زنجیرەی A و لە زۆربەی وڵاتەکانیشدا بەردەستە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:سامسۆنگ گالاکسی
پۆل:مۆبایلەکانی سامسۆنگ
سامسۆنگ گالاکسی ئێس ٢٣

**سامسۆنگ گالاکسی ئێس ٢٣** () زنجیرەیەک تەلەفۆنی زیرەکی ئاست بەرزە لەسەر بنەمای ئەندرۆید کە لەلایەن کۆمپانیای سامسۆنگ ئەلیکترۆنیکسەوە دیزاین کراوە و پەرەی پێدراوە و بەرھەم ھێنراوە و خراوەتە بازاڕەوە وەک بەشێک لە زنجیرەی پێشەنگی گالاکسی ئێس. مۆبایلەکان لە ١ی شوباتی ٢٠٢٣ لە بۆنەی کەسیی (گالاکسی ئانپەکید - Galaxy Unpacked) ڕاگەیەندران و لە ١٧ی شوباتی ٢٠٢٣ بڵاوکرایەوە. بەکۆمەڵ وەک جێنشینی زنجیرەی سامسۆنگ گالاکسی ئێس ٢٢ کاردەکەن. سامسۆنگ گالاکسی ئێس ٢٣ و ئێس ٢٣+ و ئێس ٢٣ ئەلترا لە ١ی شوباتی ٢٠٢٣ لە گالاکسی ئانپاکد ڕاگەیەندرا. زنجیرەی گالاکسی ئێس ٢٣ سێ ئامێر لەخۆدەگرێت، کە ھەمان پێکھاتە و قەبارەی شاشەیان ھەیە لەگەڵ زنجیرەی پێشووی گالاکسی ئێس ٢٢. مۆبایلی گالاکسی ئێس ٢٣ ئاستی سەرەتایی تایبەتمەندی شاشەیەکی تەختی ٦٫١ ئینج (١٥٥ ملم)ی ھەیە لەگەڵ ڕێژەی نوێبوونەوەی گۆڕاو لە ٤٨ ھێرتزەوە بۆ ١٢٠ ھێرتز، ڕامی ٨ گێگابایت و بژاردەی ھەڵگرتن لە ١٢٨ گێگابایت بۆ ٥١٢ گێگابایت. مۆبایلی گالاکسی ئێس ٢٣ پڵەس تایبەتمەندی ڕەقەکاڵای ھاوشێوەی ھەیە لە فۆرمێکی گەورەتردا بە قەبارەی ٦٫٦ ئینج (١٦٨ ملم)، بژاردەی ھەڵگرتن لە ٢٥٦ گێگابایت دەستپێدەکات، ڕێژەی شەحنکردنەوەی خێراتر و توانای پاتری گەورەترە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:سامسۆنگ گالاکسی
سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٣٢

مۆبایلی **سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٣٢** تەلەفۆنێکی زیرەکی ئەندرۆیدی ئاستە ناوەندیییە کە لەلایەن کۆمپانیای سامسۆنگ ئەلیکترۆنیکییەوە پەرەی پێدراوە و دروست کراوە. وەک جێنشینی مۆبایلی گالاکسی A31 کاردەکات. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوەتاقیکردنەوەمۆبایلەکە ھاوشێوەی مۆبایلەکەی پێش خۆیەتی، بەڵام کامێرای سەرەکی ٦٤ مێگاپێکسڵی نوێکراوە. ھەروەھا ئامێرەکە جۆرێکی 5G ی لەگەڵدایە لەگەڵ کامێرا و شاشەی ڕوتکراوە (کامێرای سەرەکی ٤٨ مێگاپێکسڵ و شاشەی PLS TFT).

مۆبایلی گالاکسی A32 5G یەکەم مۆبایل بوو کە لە ٢٢ی ١ی ٢٠٢١ بڵاوکرایەوە لەکاتێکدا گالاکسی A32 دواتر لە ١٧ی شوباتی ٢٠٢١ بڵاوکرایەوە

## سەرچاوەکان

پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:سامسۆنگ گالاکسی
سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٥٣ فایف جی

مۆبایلی **سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٥٣ فایف جی** مۆبایلێکی زیرەکی ناوەندە لەسەر بنەمای ئەندرۆید کە لەلایەن کۆمپانیای سامسۆنگ ئەلیکترۆنیکسەوە پەرەی پێدراوە و بەرھەم ھێنراوە وەک بەشێک لە زنجیرەی گالاکسی A. مۆبایلەکە لە ١٧ی ئازاری ٢٠٢٢ لە بۆنەی سامسۆنگ گالاکسی ئانپەکید شانبەشانی Galaxy A33 5G و Galaxy A73 5G ڕاگەیەندرا.

نرخی مۆبایلی گالاکسی ئەی ٥٣ (٤٤٩) دۆلارە بۆ مۆدێلێکی ١٢٨ گێگابایت. مۆبایلەکە سیستەمی چوار کامێرای ھەیە کە کامێرای سەرەکی ٦٤ مێگاپێکسڵ لەگەڵ کامێرای پێشەوەی ٣٢ مێگاپێکسڵ.

## سەرچاوەکان

پۆل:مۆبایلەکانی سامسۆنگ
پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:سامسۆنگ گالاکسی
سامسۆنگ گالاکسی ئەی ١٤

مۆبایلی **سامسۆنگ گالاکسی ئەی ١٤** مۆبایلێکی زیرەکی ئەندرۆیدە کە لەلایەن کۆمپانیای سامسۆنگ ئەلیکترۆنیکی دیزاین و بەرھەم ھێنراوە. مۆدێلی 5G لە ٤ی ١ی ٢٠٢٣ ڕاگەیەندرا، و مۆدێلی 4G LTE لە ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٣ ڕاگەیەندرا. مۆبایلەکان سێ  کامێرای دواوەیان ھەیە لەگەڵ کامێرای سەرەکی ٥٠ مێگاپێکسڵ، شاشەیەکی ٦٫٦ لە PLS LCD لەگەڵ مۆدێلی 5G کە بە خێرایی ٩٠ ھێرتز کاردەکات، ھەروەھا پاتری ٥٠٠٠ میلی ئەمپێری Li-Po. ئەم بەرھەمە بەشێکە لە زنجیرەی ئەی کۆمپانیای سامسۆنگ.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:سامسۆنگ گالاکسی
زوریخ

220x440px|وێنۆک|زوریخ (٢٠٢٠)
**زوریخ** یان **زیوریخ** (ئەڵمانی : Zürich، , فەڕەنسی : Zurich) یەکێکە لە گرنگترین و گەورەترین شارەکانی سویسڕا.    دەکەوێتە ناوەندی باکووری وڵاتەکە، نزیکە لە سنووری ئەڵمانیا لەسەر دەریاچەی زیوریخ. شارەکە بەناوبانگە بە کۆمپانیاکانی خزمەتگوزاری بانکی کە لە باشترین کۆمپانیاکانی جیھانن. شاری زیوریخی سویسڕا بۆ ماوەی سێ ساڵ لەسەریەک باشترین شاری جیھان بۆ ژیان بەدەست دەھێنێت. باشترین شارەکانی جیھان لەڕووی ئاسایش و پاکوخاوێنی و ئارامییەوە، و جوانییکەی لە تێکەڵکردنی بیناکانی ئێستا و ڕابردوویانە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ چەند سەدەیەک، و گەورەترین بازاڕی زێڕی تێدایە، و چوارەم بۆرسەی جیھانە دوای نیویۆرک و لەندەن و تۆکیۆ، پەیمانگای تەکنەلۆژیای فیدراڵی لە زیوریخ لە دوای دوو زانکۆی کامبریج و زانکۆی ئۆکسفۆرد زیوریخ وەک سێیەم باشترین زانکۆ لە ئەوروپا پۆلێن دەکرێت، «پایتەختی ئەزموونەکانە» و تایبەتمەندە بە نزیکییەکەی لە ئاوەوە کە دیمەنێکی نایابی بەرزاییەکانی ئەلپ بەفراوی ھەیە لە ئاسۆدا. و ناوەندی شاری زیوریخ لە سویسڕا پێکھاتەیەکی ناوازەی سەرنجڕاکێش پێشکەش دەکات - وەک چۆن زیاتر لە ٥٠ مۆزەخانە و زیاتر لە ١٠٠ پێشانگای ھونەری، جلی جیھانی، دیزاینەکانی زیوریخ، و سەرنجڕاکێشترین و زیندووترین ژیانی شەوانە لە سویسڕا ھەیە. جگە لە کۆمەڵێک چالاکیی کات بەسەربردن، کە لەکاتی سەردانی بانک و شوێنەکانی خۆشووشتن و مەلەکردن لە کەنارەکانی دەریاچەکە لە دڵی شارەکەدا، تا بەرزایی سەرسوڕھێنەری شاخی «ئۆتێلۆبێرگ».

**ئەو شارەی کە ئاستی ژیانی بەرزە**، زیوریخ ئاستی ژیانێکی نایاب و بەرز پێشکەش دەکات: لە ساڵی ٢٠٠٢ تا ٢٠٠٨، زیوریخ لەلایەن کۆمپانیای ڕاوێژکاری سەرچاوە مرۆییەکانی مێرسێرەوە ٧ جار لەسەریەک وەک شارێک ناوی لێنرا کە بەرزترین کوالیتی ژیانی ھەیە لە جیھاندا، و شیکاریییەکە لەسەر بنەمای ئەم جۆرە بوو ئەم ستانداردانە وەک ئاسایش، پاکوخاوێنی، بۆنە کولتوورییەکان، خواردن، و شوێنە وەرزشییەکان لە یەکترەوە نزیکن.

لە ساڵی ٢٠١٢ شاری زیوریخ لە پێشەنگی لیستی باشترین شارەکانی جیھان بوو بۆ زۆرترین شار کە گونجاوترینە بۆ ژیان، کە گۆڤاری مۆنۆکلی بەریتانی بڵاویکردەوە. 

لەنێو ئەو پێوەرانەی کە بۆ ڕیزبەندیکردنی شارەکان بەکاردەھێنرێن ڕێژەی تاوان، چاودێری تەندروستی، ژمارەی کاتژمێرەکانی خۆرھەڵاتن لە ساڵێکدا، قەبارەی جوگرافیای شارەکە، جۆری فڕۆکەخانە و گۆڕەپانی ھونەر.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ٢یەم
پۆل:شارەکانی سویس
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٢یەم
زنجیرەی سامسۆنگ گالاکسی نۆت

**زنجیرەی سامسۆنگ گالاکسی نۆت** ھێڵێکی وەستاوە لە فابڵێت و مۆبایلە زیرەکەکانی ئەندرۆید کە لەلایەن کۆمپانیای سامسۆنگ پەرەی پێدراوە و خراوەتە بازاڕەوە، ھێڵەکە بە پلەی یەکەم ئاراستەی کۆمپیوتەری قەڵەم دەکات؛ ھەموو مۆدێلەکانی گالاکسی نۆت لەگەڵ قەڵەمێکدا دەنێردرێت و "دیجیتایزەری واکۆم" کە ھەستیار بە پەستانی تێدایە، ھەروەھا ھەموو مۆدێلەکانی گالاکسی نۆت تایبەتمەندی نەرمەکاڵایان تێدایە کە ئاراستەیان بەرەو قەڵەم و شاشە گەورەکانی ئامێرەکانە، وەکو تێبینیکردن، بەرنامە دیجیتاڵییەکان، ئامۆژگاری ئامرازەکان، و فرەکارکردنی شاشەی دابەشکراو، ھێڵەکە وەک مۆدێلی مۆبایلە زیرەکەکانی سامسۆنگ کاری کردووە، کە لە سەرووی زنجیرەی گالاکسی ئێسەوە جێگیر بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:سامسۆنگ گالاکسی
پۆل:مۆبایلەکانی سامسۆنگ
پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:تابلێتەکان
گەمژە (ڕۆمان)

**گەمژە** (بەڕووسی: Идиот) ڕۆمانێکە کە ڕۆماننووسی ڕووسی فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی لە سەدەی نۆزدەھەمدا نووسیوویەتی، لەنێوان ساڵانی ١٨٦٨–١٨٦٩ بە شێوەیەکی زنجیرەیی لە گۆڤاری پەیامبەری ڕووسیدا بڵاوکراوەتەوە.

ڕۆمانی گەمژە شانبەشانی بەرھەمەکانی تری دۆستۆیەڤسکی وەک یەکێک لە گرنگترین بەرھەمەکانی سەردەمی زێڕینی وێژەی ڕووسی ڕیزبەندی دەکرێت.
 
ناونیشانی پەرتووکەکە ئاماژەیەکی گاڵتەجاڕانەیە بۆ پاڵەوانی ڕۆمانەکە، شازادە (نیاز) لێڤ نیکۆلایڤیچ میشکین، گەنجێک کە زۆرێک لە کارەکتەرەکانی ڕۆمانەکە بە ھەڵە وا دەزانن کە زیرەکی و ژیری نییە؛ بەھۆی کارە چاکەکانی و دڵی باشی و سادەیی و ساویلکەییەکەی. دۆستۆیەڤسکی ویستوویەتی شازادە میشکین وەک «پیاوێکی باش و جوان بێ جێی گفتوگۆ» نیشان بدات. ڕۆمانەکە بەدواداچوون بۆ دەرئەنجامەکانی دانانی تاکێکی وەھا تایبەت، لەناو ململانێ و ئارەزوو و خولیای کۆمەڵگەی ئاساییدا دەکات، چ بۆ خودی مرۆڤ چ بۆ ئەوانی دیکە.

جۆزێف فرانک پەرتووکی گەمژە بە «گرنگترین بەرھەمی کەسی لە ھەموو بەرھەمە سەرەکییەکانی دۆستۆیەڤسکی وەسف دەکات، ئەو پەرتووکەی کە نزیکترین و دڵسۆزانەترین باوەڕە پیرۆزەکانی تێدا بەرجەستە کردووە». ڕۆمانەکە وەسفی ھەندێک لە تاقیکردنەوە کەسایەتییەکانی نووسەر لەخۆدەگرێت، وەک نەخۆشی سەرئێشە و ھیپۆکۆندریا و بەدواداچوون بۆ کاریگەرییە ڕەوشتی و گیانی و فەلسەفییەکانیان دەکات. پاڵنەری سەرەکی لە نووسینی ڕۆمانەکەدا ئەوە بوو کە ئامانجی کۆتایی خۆشەویستی خاچ پەرستی ڕاستەقینە بخاتە ژێر چەقۆی کۆمەڵگەی ھاوچەرخی ڕووسیا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
محەممەد بەڕڕاک

**محەممەد جاسم محەممەد بەڕڕاک** ناسراو بە **محەممەد بەڕڕاک** (؛ لەدایکبووی ١٩٨٠ لە کووەیت) قورئانخوێنێکی کووەیتییە. بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە زانکۆی ئومەلقورا لە مەککە و پاشان بڕوانامەی دکتۆرای لە زانکۆی کووەیت لە مزگەوتی گەورەی کووەیت بەدەست ھێناوە. لە تەمەنی منداڵییەوە قورئانی لەبەر کردووە و ئیمامەتیی کردووە، بەڵام بە منداڵی دەوروبەری ٦٢ سووڕەتی تۆمار و بڵاو کراوەتەوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* محەممەد بەڕڕاک لە tvquran.com

پۆل:زیندووان
پۆل:قورئانخوێنە کوێتییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠
مەکینەی ساکار

وێنۆک|شەش مەکینە ساکارە کلاسیکییەکە
**مەکینەی ساکار** ئامێرێکی میکانیکییە کە ئاڕاستە یان گەورەییی ھێزێک دەگۆڕێت. بە گشتی، دەتوانرێت وەک ساکارترین میکانیزمەکان پێناسە بکرێن کە کەڵکی میکانیکی بۆ چەندھێندەکردنی ھێز بەکار دەھێنن. زۆربەی جار ئەم زاراوەیە ئاماژە بە ئەو شەش مەکینە ساکارە کلاسیکییە دەکات کە لە لایەن زانایانی ڕینێسانسەوە پێناسە کراون:

* نوێڵ
* ڕەوڕەوە و تەوەرە
* خلۆکە
* ڕووتەختی لێژ
* پواز
* پێچ

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەندازیاریی میکانیکی
پۆل:مەکینە ساکارەکان
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ١٩٩٦

**یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ١٩٩٦** یارییەکی تۆپی پێ بوو کە لە ٢٢ی ئایاری ١٩٩٦ لە نێوان یانەی تۆپی پێی ئایاکس ئامستردام هۆڵەندی و یانەی تۆپی پێی یوڤێنتوس  ئیتاڵی ئەنجامدرا. یارییەکە دوای کاتی زیادکراو بە ئەنجامی 1-1 کۆتایی هات و ناچار پەنا بۆ لێدانە یەکلایکەرەوەکان برا، لە ئەنجامدا ، یوڤێنتوس بە ئەنجامی ٤-٢ یارییەکەی بردەوە.  ئەمە نازناوی دووەم بۆ یۆ یانەی یۆڤینتۆس لە خوولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا.

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی

* ١٩٩٥-١٩٩٦ لە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا لە UEFA.com
* ١٩٩٥-١٩٩٦ خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا لە یاری Rec. وەرزش. دامەزراوەی ئاماری تۆپی پێ
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ١٩٩٧

**یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ١٩٩٧** یارییەکی تۆپی پێ بوو کە لە ئۆڵۆمپیادمیونشن لە ٢٨ی ئایاری ١٩٩٧ ئەنجامدرا بۆ دیاریکردنی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ١٩٩٦–١٩٩٧. یارییەکەش لە نێوان بۆروسیا دۆرتموندی ئەڵمانی و یانەی تۆپی پێی یوڤێنتوس ئیتاڵی ئەنجامدرا. بروسیا دۆرتمۆند بە ئەنجامی ٣–١ سەرکەوتنی بەدەستھێنا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ١٩٩٦-١٩٩٧ لە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا لە UEFA.com

پۆل:پێشبڕکێیە وەرزشییەکان لە میونشن
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ١٩٩٨

**یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ١٩٩٨** یارییەکی تۆپی پێ بوو کە لە یاریگای یۆھان کرویف ئەرینا لە ئەمستردام لە ٢٠ی ئایاری ١٩٩٨ ئەنجامدرا بۆ دیاریکردنی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا ی ١٩٩٧-٩٨ . یارییەکە  لە نێوان ڕیاڵ مەدریدی ئیسپانی و  یوڤێنتوس ئیتاڵی بوو. یۆڤانتۆس لە سێیەمین یاری کۆتایی لەسەریەکدا دەرکەوت، ڕیال مەدریدیش لە یەکەم یاری کۆتایی سەردەمی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا بوو. ڕیال مەدرید بە گۆڵێکی بێوەڵام بردنەوەی بەدەستهێنا و ژمارەی پێوانەیی خۆی شکاند و حەوتەمین نازناوی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای بەدەستهێنا، کە یەکەم نازناوی بوو دوای 32 ساڵ. تاکە گۆڵەکە لەلایەن پرێدراگ میجاتۆڤیچ تۆمارکرا . هەردوو یانە لە ساڵی ٢٠١٧ جارێکی دیکە لە یاری کۆتاییدا ڕووبەڕووی یەکتر دەبنەوە .

## بەستەری دەرەکی

* وەرزی ١٩٩٧-٩٨ لە UEFA.com

## سەرچاوەکان
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ١٩٩٥

**یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ١٩٩٥**   لە نێوان ئەیاکس و میلان بەڕێوەچوو لە ڤیێنا. یارییەکە دووبارە یاریی کۆتاییی جامی ئەوروپا بوو لە ساڵی ١٩٦٩ و سێیەم یاریی کۆتاییی لەسەریەک میلان بوو لە خولی  پاڵەوانەکانی ئەوروپا ، کە لەگەڵ  یوڤێنتوس لە نێوان ساڵانی ١٩٩٦ بۆ ١٩٩٨ و ڕیاڵ مەدرید لە نێوان ساڵانی ٢٠١٦ و ٢٠١٨  هاوتایە. هەروەها میلان ئامانجی ئەوە بوو کە ڕیکۆردی ڕیاڵ مەدرید یەکسان بکاتەوە کە شەش جارخولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا بەدەستهێناوە. دوای 85 خولەک، پاتریک کلویڤێرت هێرشبەری یانەی ئەیاکس کە تەمەنی 18 ساڵ و 327 ڕۆژ،تاکە گۆڵی یاریەکەی تۆمارکرد و بووە بچووترین یاریزان کە لە یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا گۆڵ تۆماربکات..  

## سەرچاوەکان
گاڤ

**گاڤ** کە بە **گاڤ نیوز** ناسراوە، ئاژانسێکی هەواڵی فرەزمانە و هەواڵی سیاسی و ئابووری و کۆمەڵایەتی لە کوردستان و عێراق و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ خەڵک دەگەیەنێت. هەرێمی کوردستان بووەتە ناوەندێکی گرنگی پێشکەوتنە سیاسی و ئابوورییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، بۆیە سەرنجی ڕۆژنامەنووسانی گاڤ ڕاکێشاوە و ئامانجی ئەوەیە بە هەواڵی ڕاست لە ناوچەکەوە بگاتە خەڵک. ژمارەیەک رۆژنامەنووسی ئەکادیمی و خاوەن ئەزموون لە شارە جیاوازەکانی هەرێمی کوردستان تێیدا کار ئەکەن. ئۆفیسی سەرەکی لە پارێزگاى دهۆکە، گاڤ هەواڵ و زانیاری تایبەت لە کوردستانی عێراق بڵاو دەکاتەوە و ڕووداو و پێشهاتە گرنگەکانى کوردستان تۆمار دەکات. گاڤ پەیوەندی لەگەڵ هەموو ئەو ئاژانسا و ڕۆژنامەنووسان و دەزگا نێودەوڵەتییەکان هه‌یه‌ کە تیشک دەخەنە سەر ناوچەکە.

## ماڵپەڕ

* وێبگەی فەرمی

## سەرچاوەکان

پۆل:وێبگە کوردییەکان
پۆل:ڕۆژنامەکان بە زمانی کوردی
پۆل:ڕاگەیێنەرەکانی باشووری کوردستان
ھێزەکانی ناوەند

440x220px|وێنۆک
**زلھێزەکانی ناوەند** و بە **ئیمپراتۆرییەتەکانی ناوەندی** ناسراوە،   یەکێک بوو لەو دوو ھاوپەیمانییە سەرەکییەی کە لە جەنگی جیھانیی یەکەم (١٩١٤–١٩١٨)دا شەڕیان کرد. پێکھاتبوو لە ئیمپراتۆریەتی ئەڵمانیا‌، نەمسا-مەجارستان، ئیمپراتۆریەتی عوسمانی و شانشینی بولگاریا و بە ھاوپەیمانی چواری ناسرابوو.   داگیرگەکانی ئەو وڵاتانە لە لایەن ھێزەکانی ناوەند وەک نیوگینیای ئەڵمانی و ئەفریقای ڕۆژھەڵاتی ئەڵمانیا شەڕیان کرد تا نزیکەی ھەموو داگیرگەکانیان لەلایەن ھاوپەیمانانەوە داگیرکران.

ھێزەکانی ناوەند لەسەر دەستی ھێزەکانی ھاوپەیمانان کە لە نێوان پەیمانی سێیی پێکھاتبوون، ڕووبەڕووی شکست بوونەتەوە. سەرچاوەی ھێزە ناوەندییەکان ھاوپەیمانی ئەڵمانیا و نەمسا-مەجارستانی ئیمپراتۆری بوو لە ساڵی ١٨٧٩. ھەرچەندە پێشتر بە ناو پەیوەندی بە سێ ھاوپەیمانییەکە کردبوو، بەڵام ئیتالیا لە شەڕی جیھانی یەکەمدا لە لایەن ئەو زلھێزانەوە بەشداری نەکرد. ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی و بولگاریا تا دوای دەستپێکردنی جەنگی جیھانیی یەکەم پەیوەندییان بە ھاوپەیمانییەکە نەکرد، ھەرچەندە سوڵتانییەت لە سەرەتای سەدەی بیستەمەوە پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ ئەڵمانیا و نەمسا-مەجارستان پاراستووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە سەدەی ٢٠ەم
پۆل:جەنگی جیھانیی یەکەم
ئەردەوانی دووەم (ئەشکانی)

**ئەردەوانی دووەم**، ١٨ھەمین پاشای ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی (١٢ی زایینی - ٣٨/٤١ی زایینی). پێش ئەوەی بچێتە سەر تەختی پاشایەتی، فەرمانڕەوای ئەترۆپاتێنی مید و ڕاوێژکاری حکومەتی ناوەندیی ئەشکانی بووە. ڕەچەڵەکی لە دیوی دایکیەوە دەگاتەوە ئەشکانییەکان. ئەردەوان لە ساڵی ١٢ی زایینی تەختی پاشایەتی لە بەھنام وەرگرت کە تا ئەو کات پاشای ئێران بوو. پێش ئەوەی ئەردەوانی دووەم بچێتە سەر تەختی پاشایەتی، دۆخی ناوخۆی ئێران ئاڵۆز بوو. کە ئەردەوان ھات، دۆخی وڵاتەکەی ڕێکخست و ئاژاوەگێڕانی سەرکوت کرد. [چەپ|وێنۆک|200x200پیکسڵ|لیتۆگرافی مەڕمەڕی خۆڵەمێشی بەرواری ٢٥ یان ٢٦ی زایینی، نامەی ئەردەوانی سێیەم بۆ خەڵکی شاری شوشانە بە زمانی یۆنانی؛ لەم نامەیەدا ئەردەوان باس لەوە دەکات کە دەیەوێت ھێستیائۆس وەک گەنجینەدار ھەڵببژێرێتەوە و دوای سێ ساڵ کە دادوەرانی شا ئەویان لە کارەکانی دوور خستبووەوە، پێویست بوو بگەڕێتەوە بۆ سەر کارەکەی، نووسراوی بنەڕەت لە [لووڤر|مۆزەخانەی لۆڤەرە و لە ساڵی ١٩٣٢ دۆزراوەتەوە.]]

## کرۆنۆلۆژیا

* **ساڵى ٣٤** *ی زایینی* : ئەردەوانی سێیەمی ئەشکانی کوڕەکەی خۆى ئارشاکی یەکەم، وەک فەرمانڕەوای ئەرمینیا دەستنیشان کرد . ∗ 
* **ساڵى ٣٥** *ی زایینی* : ئارشاکی یەکەم کوژرا. 
* **لە ساڵى 37ز دا** : ئەردەوانی سێیەم ∗ ئەرمینیا بەجێدەهێڵێت لە ڕۆما و لەگەڵ ئیمپراتۆری ڕۆمانی تیبریۆس جاڕى ئاشتی دەدەن   . 
* **41** *ز* : کۆچی دوایی ئەردەوانی سێیەمە ∗ 

## سەرچاوەکان

* خودادادیان، ئەردەشیر، ئەشکانیان، مەنسور، ١٣٨٠

پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١ەمی پ.ز
پۆل:مردووانی ٣٨
پۆل:حەدیاب
پۆل:ئێرانى کۆن
عادل نادری

**عادل نادری** (١٩٧٢ لە بۆڕیەر - ) گوورانیبێژی کوردی خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. ئەو بە شێوەزارە جۆراوجۆرەکانی زمانی کوردی گۆرانیی گوتووە. ئەو بەتایبەت بە گۆرانیی *با سیروان بموات* لەناو گەلی کورددا ناوبانگی دەرکردووە.

## ژیان
عادل نادری لە ساڵی ١٩٧٢ لە گوندی بۆڕیەر لە ناوچەی ژاوەڕۆی ھەورامان لە پارێزگای ئەردەڵانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە دایک بووە. لە تەمەنی ١١ ساڵی دوور لە بنەماڵەکەی گوندەکەی بە جێ ھێشت و بۆ کار کردن لە شاری سنەدا نیشتەجێ بوو. ئەو لە ساڵی ١٩٨٩ دەستیکرد بە گۆرانی گوتن و یەکەمین کاری خۆی بڵاوکرد.

عادل نادری بۆ فێربوونی مەقامەکانی کوردی ھەوڵێکی زۆری دا. بۆ فێربوونی حەیران چوو بۆ ھەولێر و بۆ فێربوونی ھۆرە چوو بۆ کرماشان.

کارەکانی عادل نادری ناوەڕۆکی دڵداری یان نەتەوەدۆستانەیان ھەیە. ئەو بۆ بوونەکانی نەتەوەیی وەکوو ھەڵەبجە، کۆبانی و عەفرین گۆرانیی تایبەتی گوتووە. ئەو بۆ گۆرانییەکانی لە ھەڵبەستەکانی شاعیرە ناودارەکانی کورد کەڵکی وەرگرتووە، بەڵام بەشێک لە گۆرانییەکانیشی خۆی دەقی بۆیان نووسیوەتەوە.

عادل نادری لەگەڵ ھونەرمەندانی ژەنیاری کورد وەکوو حەمید حاسلی و پەیام میری ھاوکاریی کردووە.

لە ڕۆژی ٤ی خاکەلێوەی ٢٧٢٢ ڕاگەیاندرا کە عادل نادری لەلایەن ڕێکخراوەی ئیتلاعاتی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی بانگھێشت و لێپرسینەوەی لێکرایە، و ھەڕەشەی لێ کرایە کە بەشداری ئەو ڕێوڕەسمانەی تایبەت بە نەورۆز کە لەلایەن خەڵکی کوردستانەوە ڕێکدەخرێن نەکات.

## کۆنسێرتەکان
عادل نادری بە ھاوڕێی گرووپی مۆسیقای ژوانا لە «کۆنسێرتی ئانلاینی مۆسیقای کوردی گوڵان» لە پەردیسی سینەمایی بەھمەنی سنە لە ١ تا ٣ی گوڵانی ١٣٩٩ بەشداریی کرد کە کەماڵ سەفیخانی و سەعدوڵڵا نەسیریش تێدا بەشدار بوون و بۆ دەسخۆشی و رێزگرین لە پارێزەرانی تەندروستی لە قەیرانی کۆرۆنا لە ھۆڵی خاڵی بەڕێوەچوو و لە ڕێگای ئینستاگرامەوە پێشان درا.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی سنە
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی
پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئێرانی
پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد
پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢
مێردی ھەمیشەیی (ڕۆمان)

**مێردی ھەمیشەیی** ڕۆمانێکی نووسەری ڕووسی فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکییە، لە ساڵی ١٨٧٠ لە گۆڤاری بەیانی وێژەیی بڵاوکراوەتەوە. ڕۆمانەکە لە ڕێگەی حەڤدە بەشی خۆیەوە پەیوەندییەکی ئاڵۆزی نێوان ڤێلچانینۆڤ و تروسۆتسکی ھاوسەری بێوەژنی خۆشەویستە کۆچکردووەکەی دەگێڕێتەوە. ڕۆمانەکە بە شێوازێک تایبەتمەندە کە لە نێوان کارەسات و کۆمیدیا دەگۆڕێت، و قووڵی شیکاری دەروونی کارەکتەرەکانی.  دۆستۆیەڤسکی ڕۆمانەکەی لەکاتی نیشتەجێبوونی لە شاری درێسدنی ئەڵمانی، لەکاتی کۆچە ئەورووپییەکەی، لەنێوان ھاوین و پاییزی ساڵی ١٨٦٩ ، لەسەر داوای ھاوڕێ ڕەخنەگرەکەی ستراخۆڤ، بە مەبەستی بڵاوکردنەوەی بە شێوەیەکی زنجیرەیی، لە بواری وێژەدا لە گۆڤاری بەیانی. دۆستۆیەڤسکی لە ترسی گەڕان لەلایەن پاسەوانانی سنووری ڕووسیا، دەستنووسی ڕەسەنی ڕۆمانەکەی سووتاند پێش ئەوەی لە بەھاری ساڵی ١٨٧١ بگەڕێتەوە بۆ ڕووسیا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
ستێرژینناسی

**ستێرژینناسی** بوارێکی زانستیی نێو زانستەکانی ژیان و ژینگەیە کە ڤەکۆلین لە بنەچە، پەرەسەندنی سەرەتایی، دابەشبوون، و داھاتووی ژیان لە گەردووندا دەکات ئەویش بە لێکۆڵینەوە لە بارودۆخە دیتێرمینیستییەکان و ڕووداوە کتوپڕەکان. وەک لقێک، ستێرژینناسی لەسەر ئەو گریمانەیە دامەزراوە کە ڕەنگە ژیان لە دەرەوەی زەوی بوونی ھەبێت.

## ئەمانەش ببینە
* ژیان لە دەرەوەی زەوی

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* گەڕان بەدوای ژیانی ناسا 

پۆل:لقەکانی ژینناسی
پۆل:ستێرژینناسی
ئیمام

**ئیمام** ناوێکی عەرەبییە بۆ ئەو کەسانە بەکاردێت کە پێشنوێژی بۆ مسوڵمانان دەکەن، یاخود سەرکردە و پێشەوان لە بابەتی شەرع بیروباوەڕ، و ھەروەھا بە خەلیفەی مسوڵمانانیش دەگوترێت، 

## سەرچاوەکان

پۆل:زاراوە عەرەبییەکان
قاین

**قاین** یان **قائین** () شارێکە لە پارێزگای خۆراسانی باشوور، ئێران کە ناوەندی شارستانی قایناتە.

لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ٣٢،٤٧٤ کەس لە ٨،٤٩٢ خێزاندا بووە. بەپێی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ٤٠،٢٢٦ کە لە ١٠،٤٧٣ خێزاندا بووە. لە دوایین سەرژمێری کە لە ساڵی ٢٠١٦دا بڵاو کرایەوە، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ٤٢،٣٢٣ کەس لە ١١،٩٢٠ خێزاندا ڕاگەیەنرا.

## مێژوو
لە سەرچاوەکانی سەدەی ناوەند، باسی ئەم شارە دەکرێ، و دامەزراندنەکەی دەگەڕێنێتەوە بۆ ساڵی ١٥٨٨.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١٥یەمی پ.ز
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فارسی
شارستانی تاڵەقان

**ناوچەی تاڵەقان**  یەکێکە لە شارۆچکەکانی پارێزگای ئەلبورز لە ئێران و ناوەندی دەڤەری تاڵەقانە. بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦ ژمارەی دانیشتووانی لە ٧٥٧٤ خێزاندا ٢٥٧٨١ کەس بووە.

## مێژوو
تاڵەقان، ناوی کەونارای تاڵەکان بووە. بە بۆچوونی ھەندێک لە زمانناسان لە بەردی تاڵە سپیی بریقەدار ھاتووە. یان لە ناوی تات و تاڵ (تاڵش) ھاتووە کە دانیشتووانی دێرینی ناوچەکەن. ئێستاش زمانی ئاخاوتنی زۆرینەی خەڵکی تاڵەقان (تاتی)یە و بەشەکەی تریش بە تەبەڕی مازەندەرانی دەئاخێون.

ڕووباری **شاھروود** ناودارترین ڕووبارەکانی ناوچەکەیە، ئاوەکەی لە کانیاوەکانی کێوی **تەختی سلێمان**ی چیاکانی ئەلبورزەوە ھەڵدەقوڵێ و لە یەکگرتنی ئاوی ھەڵەمووت و ئاوی تاڵەقان پێک دێت و درێژییەی تا دەڕژێتە ئاوی سپیروود ١٧٥ کیلۆمەترە.

٢٠٠px|وێنۆک|رووباری شاھروود

شارستانی تاڵەقان دەبێتە دوو بەش ناوەندی (شارۆچکەی تاڵەقان) و بەشی باڵاتاڵەقان و ئاوایییەکانی گوندەواری بریتین لە جوستان و کەنارود و پایین تاڵەکان و مەیان تاڵەکان.

## سەرچاوەکان

تاڵەقان
پۆل:ناوەندەکانی پارێزگاکانی ئێران

پۆل:شارەکانی ئێران
پۆل:شارەکانی پارێزگای ئەلبورز
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠٠

**یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠٠**، یارییەکی تۆپی پێ بوو کە لە ٢٤ی ئایاری ٢٠٠٠ ئەنجامدرا. یارییەکە لە یاریگای فەرەنسا لە شاری سانت دێنیس لە فەرەنسا بەڕێوەچوو، بۆ دیاریکردنی براوەی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپای ١٩٩٩-٢٠٠٠. لە یاری کۆتاییدا ھەردوو یانەکانی ئیسپانیا ڕیاڵ مەدرید و ڤالێنسیا ڕووبەڕووی یەکتر بوونەوە. ئەوە یەکەمجار بوو لە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا یان جامی ئەورووپا دوو یانەی یەک وڵات لە یاریی کۆتاییدا ڕکابەری بکەن. یارییەکە بە ئەنجامی ٣ بەرامبەر ٠ لە بەرژەوەندی یانەی تۆپی پێی ڕیاڵ مەدرید کۆتایی ھات.

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی

* ١٩٩٩-٢٠٠٠ لە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا لە UEFA.com
ھەرزەکار (ڕۆمان)

**ھەرزەکار** (بە ڕووسی: Подросток) ڕۆمانێکی نووسەری ڕووسی فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکییە. لە نێوان ساڵانی ١٨٧٤ بۆ ١٨٧٥ نووسیوە و بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٨٧٥ بە شێوەی پارچەپارچە لە گۆڤاری «*[[بیرەوەرییەکانی نیشتیمان]]»* (*Отечественные записки*) بڵاوکراوەتەوە.  سەرەتا دۆستۆیەڤسکی ئەم ڕۆمانەی لەژێر ناوی «جیابوونەوە» نووسی، پاشان ئەو ناونیشانەی گۆڕی بۆ ناونیشانی ئێستا. ڕۆمانەکە لە دوای بڵاوبوونەوەیەوە، بۆچوونی جیاوازی بەخۆیەوە بینی و بە یەکێک لە باشترین بەرھەمەکانی دۆستۆیەڤسکی نازانرێت، ڕۆناڵد ھینگلی پسپۆڕی کارەکانی دۆستۆیەڤسکی بە «ڕۆمانێکی خراپ» وەسفی کردووە، لە لایەکی دیکەوە ژمارەیەک ڕەخنەگر بەرگریان لە باشی ڕۆمانە کردووە. 

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ١٩٩٩

**یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ١٩٩٩**، یارییەکی تۆپی پێ بوو لە نێوان یانەی تۆپی پێی مانچستەر یوونایتدی ئینگلتەرا و یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشنیی ئەڵمانی، لە کامپ نۆ لە بارسێلۆنای ئیسپانیا لە ٢٦ی ئایاری ١٩٩٩ بەڕێوەچوو بۆ دیاریکردنی براوەی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپای ١٩٩٨-١٩٩٩. یارییەکە بە ئەنجامی ٢ بەرامبەر ١ لە بەرژەوەندی یانەی تۆپی پێی مانچستەر یونایتد کۆتایی ھات.

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی

* وەرزی ١٩٩٨-٩٩ لە UEFA.com
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠١

**یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠١** یارییەکی تۆپی پێ بوو کە لە ٢٣ی ئایاری ٢٠٠١ لە سان سیرۆ لە شاری میلانۆی ئیتاڵیا بەڕێوەچوو بۆ یەکلاکردنەوەی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا وەرزی ٢٠٠٠-٢٠٠١. لە یارییەکەدا یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشنی ئەڵمانی بەرامبەر یانەی تۆپی پێی ڤالێنسیای ئیسپانی ڕووبەڕووی یەکتر بوونەوە. یارییەکە بە ئەنجامی ١-١ یەکسان بوون، بەڵام دواتر بە لێدانە یەکلایکەرەوەکان بایرن میونشن بە ئەنجامی ٥-٤ سەرکەوتنی بەدەستھێنا. ئەمە یەکەم نازناوی جامی ئەوروپا بوو لە ماوەی چارەکە سەدەیەکدا بۆ یانەکە، ھەروەھا دووەم دۆڕانی لە سەریەکی ڤالێنسیا بوو (٢٠٠٠ و ٢٠٠١) لە یاریی کۆتایی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا.

## سەرچاوەکان
عەلی ئەڤریکی

**عەلی سادق عەلی** ناسراو بە **عەلی ئەڤریکی** (١٩٧٦ لە دھۆک، باشووری کوردستان - )، گۆرانیبێژێکی کوردە و خەڵکی پارێزگای دھۆکە لە ھەرێمی کوردستان، لە ٢١ی ئابی ١٩٧٦ لە گوندی ئەڤریکێ لە پارێزگای دھۆک لەدایک بووە. لە ساڵی ١٩٩٩ وەک گۆرانیبێژێکی ناوخۆیی ناسرا و بەردەوام بوو لە ھەنگاوە باشترەکان بە گۆرانییە نوێیەکانی. تا ئێستا زیاتر لە ١٠٠ گۆرانی و ڤیدیۆ کلیپی بە زمانی کوردی ھەیە. عەلی ئەڤریکی زیاتر وەک گۆرانی نیشتیمانی و شەھیان ناسراوە. عەلی ئەڤریکی خاوەنی ٢٧ تراکی مۆسیقایە، زۆربەیان باس لە نیشتیمانپەروەری و ئایین و سیاسی و خۆشەویستی و کولتووری دەکەن لەگەڵ ٤ مەشاپی دیکە.

## ئەلبووم
* ھەوارە دل، ٢٠٠١
* مەرجانێ، ٢٠٠٧
* ئەڤە دەمەک درێژە، ٢٠٠٨

## کلیپ
* عەمرێ چووی تە گۆری خۆ کر
* جۆنی قوتێ
* مەرجێ
* ھەوارە ھەوارە
* ھەیلا کنێ رەندێ
* دلی دلی ڤەکەن
* ئەڤە دەمەکێ درێژە

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* گۆرانیبێژانی کورد

یۆتۆب عەلی ئەڤریکی

پۆل:زیندووان
پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد
پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦
پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی
پۆل:خەڵکی دھۆک
ئیمپراتۆریەتیی گۆکتورک

**ئیمپراتۆریەتی گۆکتورک** (بە تورکیی کۆن: 𐰃𐰓𐰃𐰆𐰴𐰽𐰔:𐰰𐰇𐰚:𐱅𐰇𐰼𐰰)، دەوڵەتێک بوو کە لەلایەن گۆکتورکەکانەوە لە ناوەڕاستی ئاسیا دامەزرا. یەکەم دەوڵەتی تورکی بوو کە لە ڕووی سیاسییەوە ناوی «تورک» بەکارهێنا. شەڕی ناوخۆ ڕوویدا و دواتر لە نێوان ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا دابەش بوو، بەڵام دواتر لە ژێر ئیمپراتۆریەتیی دووەمدا یەکگرت.

## سەرچاوەکان

پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین
پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان
ئەلفوبێی تورکیی کۆن

**ئەلفوبێی تورکیی کۆن** (یان ئەلفوبێی ئۆرخۆن یان ئەلفوبێی گۆکتورک) ئەو ئەلفوبێیە بوو کە بۆ نووسینی زمانی تورکیی کۆن بەکارهاتبوو. لەلایەن گۆکتورکەکان و ئیمپراتۆریەتەکانی تری سەرەتایی تورکەوە بەکاردەهێنرا.

ئەلفوبێی تورکیی کۆن لە ماوەی سەدەی هەشتەمدا داهێنراوە، و ئیلهامەکەی لە ئەلفوبێی دراوسێ وەرگرتووە کە لە ماوەی سەدەی شەشەمدا هاتوون.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەلفوبێکان
زمانی تورکیی کۆن

**زمانی تورکیی کۆن** زمانێک بوو کە لە سەدەی ٨ تا ١٣ قسەی پێدەکرا. باپیرەی هەموو زمانە تورکییەکانە. زمانی تورکی کۆن بە ئەلفوبێی تورکیی کۆن نووسراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانە پێکەوەنووساوەکان
پۆل:زمانە تورکییەکان
شەڕی ناوخۆیی گۆکتورکی

وێنۆک
**شەڕی ناوخۆیی گۆکتورکی** شەڕێکی ناوخۆیی بوو لە ئیمپراتۆریەتیی گۆکتورک لە نێوان ساڵانی ٥٨٣ بۆ ٦٠٣ کە ئیمپراتۆریەتەکەی دابەش کرد بەسەر ڕۆژئاوا و ڕۆژهەڵات. دوای ئەوەی سەرکردە مرد و ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا جێنشینێکی جیاوازیان دەویست، بەهۆی دوژمنایەتییەوە دەستی پێکرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:دەیەی ٥٨٠
شەوە ڕۆشنەکان (کورتەچیرۆک)

[220x440px|وێنۆک|پەرتووکی «شەوە ڕۆشنەکان» لە نووسینی نووسەر [فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی (١٨٦٥)]]
**شەوە ڕۆشنەکان** ( بە ڕووسی: Белые ночи) کورتە چیرۆکێکە لە نووسینی نووسەری ڕووسی فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی. چیرۆکەکە یەکێکە لە بەرھەمە سەرەتاییەکانی، بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٨٤٨دا بڵاوکراوەتەوە. چیرۆکەکە وەک زۆرێک لە پەرتووکەکانی دۆستۆیەڤسکی لە ڕووانگەی گێڕەرەوەی بێ ناوەوە دەگێڕدرێتەوە، لە چیرۆکەکەدا گێڕەرەوە لە سانت پترسبۆرگ دەژی و بەدەست تەنیاییەوە دەناڵێنێت. ئەم چیرۆکە بە یەکێک لە باشترین کورتە چیرۆکەکانی دادەنرێت و لە سینەماکانی ڕووسیا، ئیتاڵیا، فەڕەنسا، ئەمریکا، ھیندستان و ئێران نمایشکرا. 

تەوەری سەرەکی چیرۆکەکە پەیوەندی نێوان گێڕەرەوە - کارەکتەری سەرەکیی کە ناوەکەی نادیارە - و لەگەڵ ھاوڕێیەکی کچ کە تازە یەکترییان ناسیوە بەناوی «ناستێنکا». گێڕەرەوە شەیدای ناستینکا دەبێت، بەڵام دان بە خۆشەویستی خۆیدا نانێت بۆی، لەکاتێکدا ناستینکا بە قووڵی شەیدای پیاوێکی دیکەیە کە ڕەتیدەکاتەوە وەڵامی نامەکانی بداتەوە. ھەردووکیان لە ھەستکردن بە بێھیوایی بۆ ئەم ھاوڕێیەتییە دۆستانە ھەڵدێن، وەک چۆن گێڕەرەوە لە تەنیایی خۆی ھەڵدێت و ناستێنکا لە پەیوەندییە گەرم و گوڕەکەی لەگەڵ خۆشەویستەکەیدا ھەڵدێت. ناستێنکا داوا لە گێڕەرەوەکە دەکات کە یارمەتی بدات لە نووسینی نامە بۆ خۆشەویستەکەی، ئەویش نازانێت کە زۆر خۆشی دەوێت، بەڵکو پێی دەڵێت: «خۆشمدەوێیت، چونکە تۆ شەیدای من نەبوویت». گێڕەرەوە بەھۆی ئەو خۆشەویستییە زۆرەی کە بۆی ئەوی ھەیە ھەستکردن بە نامۆبوون دەکات لە ھاوڕێیەتییەکەیدا، چونکە ناچارە وا خۆی نیشان بدات کە خۆشی ناوێت. کاتێک خۆشەویستەکەی کچەکە وەڵامی نامەکانی ناداتەوە، ناستنکا ھەست بە بێھیوایی دەکات، بەتایبەتی کە خۆشەویستەکەی لە ھەمان شاردا دەژی، بۆیە ڕوو لە ھاوڕێکەی دەکات کە ڕەنگە دڵنەوایی بکات، ئەمەش وا لە گێڕەرەوە دەکات کە بە ئاشکرا خۆشەویستی خۆی بۆ دەرببڕێت. ناستێنکا سەرەتا ھەست بە سەرلێشێواوی دەکات، کە گێڕەرەوە چاوەڕێی نەدەکرد، پاشان ھەست دەکات دوای ئەم ڕووداوە ناتوانێت درێژە بە ھاوڕێیەتییەکەی بدات لەگەڵیدا، بۆیە پێداگری لەسەر ئەوە دەکات کە جارێکی دیکە نەیبینێتەوە، بەڵام ئەو داوای لێدەکات بمێنێتەوە. ھەردووکیان دەچنە دەرەوە بۆ سەر شەقام، ئەویش پێی دەڵێت کە ڕەنگە ڕۆژێک پەیوەندییەکەی نێوانیان بگۆڕێت بۆ پەیوەندییەکی ڕۆمانسی، ئەویش بە ڕوونی ھاوڕێیەتی ئەو لە ژیانیدا دەوێت، بۆیە گێڕەرەوە ھەست بە دڵنیایی دەکات کە توانیویەتی لانیکەم ھاوڕێیەتییەکەی بپارێزێت. لە کاتی ڕۆیشتن بە شەقامەکەدا بەر پیاوێک دەکەون، کابرا ڕوو لە ناستێنکا دەکات و بانگی دەکات، دەردەکەوێت کە ئەو خۆشەویستەکەیەتی، ئەویش بە خۆشییەوە باز دەداتە باوەشی، و دەگەڕێتەوە بۆ لای گێڕەرەوە تا ماچێکی خێرای پێ ببەخشێت بەڵام کۆتا ماوەی شەو لەگەڵ خۆشەویستەکەیدا بەسەر دەبات و گێڕەرەوە بە ھەستێکی بریندارەوە بە تەنیا جێدەھێڵێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:کورتە چیرۆکانەی کراون بە فیلم
ئیمپراتۆریەتیی گۆکتورکی ڕۆژھەڵات

**ئیمپراتۆریەتیی گۆکتورکی ڕۆژھەڵات** ئیمپراتۆریەتێک بوو کە لە دوای ئیمپراتۆریەتیی گۆکتورک شەڕی ناوخۆیی گۆکتورکی ھەبووە و بووە ئیمپراتۆریەتی ڕۆژھەڵات و ئیمپراتۆریەتی ڕۆژاوا. زمانی فەرمی زمانی تورکیی کۆن بوو و ئایینی فەرمی تەنگرییەت بوو. لەلایەن شانشینی تانگەوە شکستی ھێنا و ھەموو زەویەکانی دەستی بەسەردا گیرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین
پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان
ئیمپراتۆریەتیی گۆکتورکی ڕۆژئاوا

**ئیمپراتۆریەتیی گۆکتورکی ڕۆژاوا** (بە تورکیی کۆن: 𐰆𐰣:𐰸:𐰉𐰆𐰑𐰣) ئیمپراتۆریەتێک بوو کە لە ئەنجامی شەڕی ناوخۆی نێوان ساڵانی ٥٩٣–٦٠٣ دروست بوو و ئیمپراتۆریەتیی گۆکتورک دابەش بوو بەسەر ئیمپراتۆریەتێکی ڕۆژاوا و ڕۆژھەڵات. زمانی فەرمی زمانی تورکیی کۆن بوو و ئایینی فەرمی تەنگرییەت بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین
پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان
گۆکتورکەکان

**گۆکتورکەکان** (بە تورکیی کۆن: 𐱅𐰇𐰼𐰰 "تورک") گەلێکی تورکی کۆن بوون کە خەڵکی ئاسیای ناوەڕاست بوون. تەنها بە «تورک» ناسراو بوون. یەکەم کەس بوون کە خۆیان بە تورک ناودەبرد. عەشیرەتی گۆکتورکەکان بە سەرکردایەتی بومین خاقان (552 کۆچی دوایی کردووە) و کوڕەکانی نزیکەی هەموو کەسێکیان لە ئاسیای ناوەڕاست شکست پێهێنا و ئیمپراتۆریەتیی گۆکتورک دامەزراند. ئیمپراتۆریەتی گۆکتورکەکان لە نێوان ڕۆژئاوا و ڕۆژهەڵات دابەش بوو، بەڵام دواتر دەکەوێتە ژێر ڕۆژهەڵاتەوە، کە ناوەکەی گۆڕی بۆ ئیمپراتۆریەتیی گۆکتورکی دووەمی.

## سەرچاوەکان

پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکان لە مێژووی چین
دە سترۆکس

**دە سترۆکس** () گرووپێکی ڕۆکی ئەمریکییە کە لە نیویۆرک لە ١٩٩٨ پێک ھێنراوە. گرووپەکە لە گۆرانیبێژی سەرەکی و گۆرانینووس جوولیان کازابلانکاس، گیتارژەنان نیک ڤالێنسی و ئالبێرت ھامند جوونیۆر، بەیسژەن نیکۆلای فرەیچەر، و تەپڵژەن فابریزیۆ مۆرێتی. گرووپێکی پێشەنگی بووژاندنەوەی ئیندی ڕۆکی سەرەتای دەیەی ٢٠٠٠ بوو.

## ئەندامانی گرووپ
* جوولیان کازابلانکاس – گۆرانیبێژیی سەرەکی (١٩٩٨–ئێستا)
* نیک ڤالێنسی – گیتاری سەرەکی و ڕیتم (١٩٩٨–ئێستا)؛ کیبۆرد (٢٠٠٥–ئێستا)؛ گۆرانیبێژیی پشتینە (١٩٩٨–٢٠٠٠، ٢٠١٠–ئێستا)
* ئالبێرت ھامند جوونیۆر – گیتاری ڕیتم و سەرەکی (١٩٩٨–ئێستا)؛ کیبۆرد (٢٠١٠–ئێستا)؛ گۆرانیبێژیی پشتینە (١٩٩٨–٢٠٠٠، ٢٠١٠–ئێستا)
* نیکۆلای فرەیچەر – گیتاری بەیس (١٩٩٨–ئێستا)
* فابریزیۆ مۆرێتی – تەپڵ، لێدان (١٩٩٨–ئێستا)؛ کیبۆرد (٢٠١٩–ئێستا)

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:دە سترۆکس
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی
پۆل:گرووپە مۆسیقییە پێنج کەسییەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٩٨
پۆل:براوەکانی خەڵاتی بریت
خاقانێتیی تورکیی دووەم

**ئیمپراتۆریەتی گۆکتورکی دووەمی** ئیمپراتۆریەتێک بووە لە ناوەڕاست و ڕۆژهەڵاتی ئاسیا کە لەلایەن گۆکتورکەکانەوە دامەزراوە و لە نێوان ساڵانی ٦٨٢-٧٤٤ بەردەوام بووە. بوژانەوەیەک بوو لەلایەن ئیمپراتۆریەتیی گۆکتورکی ڕۆژھەڵات (٥٥٢-٦٣٠)، کە دەستی بەسەر ئیمپراتۆریەتی تانگدا گرت. ئیمپراتۆریەتی گۆکتورکی دووەمی لە سەر ئۆتووکەن بوو. زمانی ڕەسمی زمانی تورکیی کۆن بوو و ئایینی فەرمی تەنگرییەت بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین
پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی سەدەی ٨ەم
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی دەیەی ٦٨٠
کلەودیوس جەیمز ڕیچ

**کلەودیوس جەیمز ڕیچ** () (٢٨ی ئازاری ١٧٨٧ - ٥ی تشرینی یەکەمی ١٨٢١) نووسەر، زانای بواری شوێنەوارناسی و گەشتیاری بەریتانی بووە. ئەو لە ئاخرەکانی عومریدا لە ساڵی ١٨٢٠دا سەفەرێکی بۆ کوردستان کردووە و لە باشووری کوردستانەوە چووە بۆ ڕۆژھەڵاتی کوردستان و دوای ئەوە کتێبە بەناوبانگەکەی گێڕانەوەی مانەوە لە کوردستانی نووسیوە کە سەفەرنامەیەکە کە بە وردی باسی شوێنەوارەکان و فەرھەنگی کورد دەکات.
## سەرچاوەکان

پۆل:کوردناسەکان
پۆل:مردووانی ١٨٢١
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٨٧
پۆل:شوێنەوارناسانی ئینگلیز
پۆل:چاندی ئێزیدی
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠٢

**یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠٢** کۆتا یاری خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا وەرزی ٢٠٠١-٢٠٠٢ بوو. لە یارییەکەدا بایر لیڤەرکوزنی ئەڵمانی و ڕیال مەدریدی ئیسپانی لە یاریگای ھامپدین پارک لە شاری گلاسکۆ لە سکۆتلەندا لە ١٥ی ئایاری ٢٠٠٢ ڕووبەڕووی یەکتر بوونەوە.  لیڤەرکوزن بۆ یەکەمجار لە یاری کۆتاییدا بەشداری کرد، لەکاتێکدا یانەی ڕیال مەدرید لە دوازدەهەمین یاری کۆتاییدا دەرکەوت.یارییەکە بە ئەنجامی ٢-١ لە بەرژەوەندی یانەی تۆپی پێی ڕیاڵ مەدرید کۆتایی هات.پێش یارییەکە خولەکێک بێدەنگی بۆ ڕێزلێنان لە ڤالێری لۆبانۆڤسکی ڕاهێنەری ئۆکراینی بەڕێوەچوو کە دوو ڕۆژ پێشتر کۆچی دوایی کرد. 

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی

* وەرزی ٢٠٠١-٢٠٠٢ی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا لە UEFA.com
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠٣

**یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠٢** یارییەکی تۆپی پێ بوو کە لە ئۆڵدترافۆرد لە مەنچستری ئینگلتەرا لە ٢٨ی ئایاری ٢٠٠٣ بەڕێوەچوو بۆ ئەوەی براوەی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا لە وەرزی ٢٠٠٢–٢٠٠٣ یەکلایی بکرێتەوە. یارییەکە لە نێوان یانەی تۆپی پێی یوڤێنتوس و میلان بوو. ئەمە یەکەمجار بوو دوو یانەی ئیتاڵیا لە یاری کۆتاییدا ڕووبەڕووی یەکتر ببنەوە. ھەروەھا دووەم یاری کۆتایی نێو نەتەوەیی پاڵەوانێتییەکە بوو، دوای یاریی کۆتایی لە ساڵی ٢٠٠٠ی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا لە نێوان ڕیاڵ مەدرید و ڤالێنسیا سێ ساڵ پێشتر. میلان لە ڕێگەیلێدانەکانی یەکلاکەرەوە یارییەکەی بردەوە، دوای ئەوەی یارییەکە لە کاتی زیادکراو بە ئەنجامی ٠–٠ کۆتایی ھات. بەمەش میلان شەشەمین سەرکەوتنی لە جامی ئەورووپا بەدەستھێنا.

## سەرچاوەکان