open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ھێزی زەمینیی فەڕەنسا

**ھێزی زەمینیی فەڕەنسا** () ھێزی سەرەکی جەنگی وشکانی فەڕەنسایە، و گەورەترین بەشی ھێزە چەکدارەکانی فەرەنسایە. ئەم ھێزە بەرپرسیارە لە بەرامبەر حکوومەتی فەرەنسادا، لەگەڵ ھێزی دەریایی فەرەنسا، ھێزی ئاسمانی و بۆشاییی فەرەنسا، و ژاندارمەری نیشتمانی. سوپا لەلایەن سەرۆکی ئەرکانی سوپای فەرەنسا (CEMAT) فەرماندەیی دەکرێت، کە ژێردەستی سەرۆکی ئەرکانی بەرگرییە (CEMA). سەرۆکی ئەرکانی بەرگری فەرماندەیی یەکە چالاکەکانی سوپا دەکات و لە بەرامبەر سەرۆککۆماری فەڕەنسادا. بەرپرسیارە.

## سەرچاوەکان
سوپای چوارەم

**سوپای چوارەم** () ناوێکە کە چەندین سوپای جیاواز لە وڵاتانی جیاواز و لە سەردەمە جیاوازەکاندا بەکاریان هێناوە.

## سەرچاوەکان
سوپای ئیمپراتۆرییەتیی ژاپۆن

**سوپای ئیمپراتۆرییەتیی ژاپۆن** () هێزی سەربازی وشکانی ژاپۆن بوو لە ساڵی ١٨٦٨ تا ١٩٤٥.

## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٦٨ لە ژاپۆن
پۆل:ئیمپڕاتۆریەتی ژاپۆن
پۆل:مێژووی سەربازیی ژاپۆن
سوپای مەیدانی

**سوپای مەیدانی** () یەکەیەکی سەربازی گەورەیە کە لە چەندین فەیلەق یان لەشکر پێکدێت.

## سەرچاوەکان
سوپای کیشوەری

**سوپای کیشوەری** () هێزی سەربازی سەرەکی ١٣ کۆڵۆنیەکەی ئەمریکا بوو لە کاتی شەڕی شۆڕشی ئەمریکادا.

## سەرچاوەکان
سوپای ھیندستان

**سوپای هیندی** () هێزی سەربازی وشکانی هیندستانە و بەشێکە لە هێزە چەکدارەکانی هیندستان.

## سەرچاوەکان
سوپای یەکێتی

**سوپای یەکێتی** () هێزی سەربازی فیدراڵی ئەمریکا بوو لە کاتی شەڕی ناوخۆی ئەمریکادا.

## سەرچاوەکان
سوپای ئوسترالیا

**سوپای ئوسترالیا** () هێزی سەربازی وشکانی ئوسترالیایە و بەشێکە لە هێزە چەکدارەکانی ئوسترالیا.

## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٠١ لە ئوسترالیا
سوپای چواردەیەم

**سوپای چواردەیەم** () یەکەیەکی سەربازی بەریتانی بوو کە لە جەنگی جیهانی دووەمدا لە بەرەی بۆرمادا شەڕی دەکرد.

## سەرچاوەکان
سوپای تێراکۆتا

**سوپای تێراکۆتا** () کۆمەڵێک پەیکەری سەربازی و ئەسپی قوڕینە کە لە گۆڕی یەکەم ئیمپراتۆری چین دۆزرایەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:چین شی ھوانگ
پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە چین
ئەمە سوپایە

**ئەمە سوپایە** () فیلمێکی مۆسیقایی ئەمریکییە کە لە ساڵی ١٩٤٣ بەرهەم هێنراوە و باسی سوپای ئەمریکا دەکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی ١٩٤٣
پۆل:فیلمە کۆمیدییە مۆسیقییە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاری باشترین نمرەی ڕەسەنیان بەدەستھێناوە
پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس
پۆل:فیلمەکانی بەرەی ڕۆژاوا (جەنگی جیھانی یەکەم)
سوپای ڕزگاری

**سوپای ڕزگاری** () ڕێکخراوێکی خێرخوازی و مەسیحییە کە لە ساڵی ١٨٦٥ لە لەندەن دامەزراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕێکخراوە ئاینییەکان
سوپای باوک

**سوپای باوک** () زنجیرە تەلەفزیۆنییەکی کۆمیدی بەریتانی بوو کە لە ساڵی ١٩٦٨ تا ١٩٧٧ پەخش کرا. زنجیرەکە باسی گروپێکی خۆبەخشی بەرگری ناوخۆیی دەکات لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو زنجیرانەی خەڵاتی بافتایان وەرگرتووە
پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە وەرگیراون بۆ فیلم
جەنەڕاڵی سوپا (ڕووسیا)

وێنۆک|نیشانەی پلەی ھێزە چەکدارەکانی ڕووسیا
**جەنەراڵی سوپا ** () بەرزترین پلەی سەربازییە لە سوپای ڕووسیادا. ئەم پلەیە یەکسانە بە پلەی مارشاڵ لە زۆربەی وڵاتانی تردا. لە سیستەمی پلەبەندی ڕووسیادا، جەنەراڵی سوپا لە سەرووی جەنەراڵی کۆڵۆنێڵەوەیە و تەنها پلەی مارشاڵی فیدراسیۆنی ڕووسیا لەو بەرزترە.

## سەرچاوەکان
خانات

**خانات** یان **خاگانات** جۆرێکە لە سیاسەتی مێژوویی کە لەلایەن خان و خاگان و خاتوون یان خانمەوە حوکمڕانی دەکرێت. خانەکان بە شێوەیەکی تایبەت کۆمەڵگەی کۆچەری تورکی، مەغۆل و تاتار بوون کە کەوتبوونە سەر دەشتی ئەوراسیا، لە ڕووی سیاسییەوە ھاوتا بوون لەگەڵ سەرۆکایەتییە بنەمادارەکانی خزمایەتی و پاشایەتییە دەرەبەگەکان. خانەکان و خاگاناتەکان بە شێوەی خێڵەکی ڕێکخرابوون، کە سەرکردەکان دەسەڵاتیان بەدەستھێنا لەسەر پشتیوانی و دڵسۆزی جەنگاوەرەکانیان، باجیان لە ژێردەستەکانیان وەردەگرت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:پاشایەتییە ئیسلامییەکان
پۆل:مرۆڤناسی
پۆل:سیستمە سیاسییەکان
خاگان

**خاگان** یان **قاغان** (بە مەنگۆلی:) ناونیشانێکی پلەی ئیمپراتۆرییە لە زمانی تورکی و مەنگۆلی و ھەندێک زمانی تردا، یەکسانە بە پێگەی ئیمپراتۆر و کەسێک کە فەرمانڕەوایی خاگانات (ئیمپراتۆرییەت) دەکات. ھاوتای ئەم ناوە بۆ ڕەگەزی مێ، خاتوونە.

## سەرچاوەکان

پۆل:نازناوی خانەدانەکان
پۆل:سەرۆکی دەوڵەتەکان
پۆل:ناونیشانەکان
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی چینی
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئویغوری
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی تورکی
خانم

**خانم**، ھ**انوم**، ھ**انیم، خانۆم** یان **خانۆوم** نازناوێکی شاھانە و ئەرستۆکراتی مێینەیە کە لە سەرەتادا لە ڕێگەی نازناوێکی ئاسیای ناوەڕاستەوە وەرگیراوە، و دواتر لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و باشووری ئاسیا بەکارھاتووە. ھاوتای مێینەی نازناوی *[[خان|خانە]]* بۆ فەرمانڕەوایەکی سەروەر یان سەربازییە، بە شێوەیەکی بەرفراوان لەلایەن گەلانی تورکی کۆچەری سەدەی ناوەڕاست کە لە ئاسیا و ئەورووپا دەژیان و ھەروەھا ھۆزەکانی مەغۆل کە لە باکوور و باکووری ڕۆژاوای چینی مۆدێرن دەژیان، بەکاردەھێنرێت. ھەروەھا «خان» وەک نازناوێک لە کۆنفیدڕاڵی سیانبێی سەیر دەکرا، بۆ سەرۆکەکەیان لە ساڵانی ٢٨٣ بۆ ٢٨٩.

## ئەمانەش ببینە
* خاتوو

## سەرچاوەکان

پۆل:نازناوی خانەدانەکان
پۆل:پاشگرەکان
پۆل:پێشگرەکان
بوونی ڕامیاری

**بوونی ڕامیاری** بریتییە لە کۆمەڵێک کەس کە ناسنامەیەکی بەکۆمەڵیان ھەیە، بە جۆرێک لە پەیوەندییە کۆمەڵایەتییە دامەزراوەییە سیاسییەکان ڕێکخراون، و توانای کۆکردنەوەی سەرچاوەیان ھەیە.

بوونی ڕامیاری دەتوانێت ھەر کۆمەڵە کەسێک بێت کە بۆ حوکمڕانی ڕێکخراوە، وەک دەستەی کارگێڕی کۆمپانیایەک، حکوومەتی وڵاتێک، یان حکوومەتی دابەشکاریی وڵاتێک. ڕەنگە بوونی ڕامیاری شێوەی جۆراوجۆری ھەبێت، وەک کۆمارێک لەلایەن نوێنەری ھەڵبژێردراوەوە بەڕێوەدەبرێت، کایەی پاشایەکی بۆماوەیی و ئەوانی تر.

## سەرچاوەکان

پۆل:حکوومەت
کلکدارەکەی سۆزین

**کلکدارەکەی سۆزین** کۆتا ئەڵقەی چوار بەشییە لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ئەنیمەیشنی ئەمریکی *[[ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا]]* کە لەلایەن مایکڵ دانتێ دیمارتینۆ و برایان کۆنێتزکۆ دروست کراوە. ئەڵقەکە شانبەشان لەلایەن ئاڕۆن ئەھاز نووسراوە و لەلایەن ئیتان سپۆڵدینگ، گیانکارلۆ ڤۆلپێ و خواکیم دۆس سانتۆس دەرھێنراوە. ھەرچەندە ئەڵقەکە بەسەر چوار ئەڵقەی تردا دابەشکراوە، بەڵام لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٠٨ وەک فیلمێکی دوو کاتژمێریی چوار بەشی پەخشکرا.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی ئەڵقەکانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا

## سەرچاوەکان

پۆل:ئاڤاتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا
-ئیزم

***-ئیزم*** () پاشگرێکە لە زۆرێک لە وشە ئینگلیزییەکاندا، لە بنەڕەتدا لە پاشگری یۆنانی کۆن  (*-ئزمۆس*) وەرگیراوە و لە لاتینی  ەوە ھاتووەتە نێو ئینگلیزی و فەڕەنسی. بۆ دروستکردنی ناو بۆ کردار، دۆخ، بارودۆخ، یان بیرۆکە بەکاردێت و زۆرجار بۆ پێناسەکردنی فەلسەفە، تیۆرییەکان، ئایینەکان، بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکان، بزووتنەوەی ھونەری، شێوازی ژیان، ئاکارەکان، دیاردە زانستییەکان، یان پزیشکییەکان.

ڕەنگە چەمکی -ئیزم لە چەمکی مێتانێرەتیڤەوە نزیک بێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:باوەڕ
پۆل:پاشگرەکان
ئەلەند حازم

**ئەلەند حازم** (لەدایکبووی دھۆک، عێراق) ھونەرمەندێکی گۆرانیبێژی کوردە. ماوەیەکە لە بواری ھونەریدا دەرکەوتووە، خاوەنی چەند گۆرانیی و ڤیدیۆ کلیپێکی تایبەت بە خۆیەتی.

## بەرھەمەکان
### گۆرانییەکان
* شەڕێ حەسەن قەلا

### فیلمۆگرافی
* شەوباش سەرباز

## سەرچاوەکان

پۆل:خەڵکی دھۆک
پۆل:زیندووان
پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
پۆل:گۆرانیبێژانی کوردیی ناوەندی
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
دەبلیوو دەبلیوو ئی ڕاو

وێنۆک|لۆگۆی فەرمی
**دەبلیوو دەبلیوو ئی ڕاو** کە ھەروەھا بە **مۆندەی نایت ڕاو** یان بە سادەیی **ڕاو** ناسراوە، () بەرنامەیەکی تەلەڤیزیۆنی کێبەرکێی زۆرانبازیی پیشەیی ئەمریکییە کە لەلایەن دەبلیوو دەبلیوو ئی بەرھەم دەھێنرێت. ئێستا ھەموو دووشەممەیەک کاتژمێر ٨ی ئێوارە بە کاتی ڕۆژھەڵاتی ئەمریکا (ئی تی) لە کەناڵی یوو ئێس ئەی نێتوۆرک ڕاستەوخۆ پەخش دەکرێت. بەرنامەکە کارەکتەرەکانی براندی ڕاو نیشان دەدات، کە کارمەندانی دەبلیوو دەبلیوو ئی بۆی دیاری کراون بۆ کارکردن و پێشکەشکردنی نمایش. لە ١١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٣ دەستی پێکرد و بە یەکێک لە دوو بەرنامە سەرەکییەکانی دەبڵیو دەبڵیو ئی دادەنرێت، لەگەڵ فرایدەی نایت سماکداون.

## سەرچاوەکان

پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
ناوچەی کاتی ڕۆژھەڵات

**ناوچەی کاتی ڕۆژھەڵات** (ET) ناوچەیەکی کاتییە کە بەشێک یان ھەموو ٢٣ ویلایەت لە بەشی ڕۆژھەڵاتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، بەشێک لە ڕۆژھەڵاتی کەنەدا، و ویلایەتی کوینتانا ڕۆ لە مەکسیک دەگرێتەوە.

شوێنەکانی کە بەکاری دەھێنن:
* کاتی ستانداردی ڕۆژھەڵات (EST)، کاتێک کاتی ستاندارد بەکاردەھێنرێت (پایز/زستان)، پێنج کاتژمێر لە دوای کاتی جیھانی ھاوئاھەنگە (UTC−٠٥:٠٠).
* کاتی ڕۆژی ڕۆژھەڵات (EDT)، کاتێک کاتی ڕۆژ بەکاردەھێنرێت (بەھار/ھاوین)، چوار کاتژمێر لە دوای کاتی جیھانی ھاوئاھەنگە (UTC−٠٤:٠٠).

لە دووەم یەکشەممەی مانگی ئازار، لە کاتژمێر ٢:٠٠ی بەیانی EST، کاتژمێرەکان دەبرێنە پێشەوە بۆ ٣:٠٠ی بەیانی EDT، کە بۆشایییەکی یەک کاتژمێری دروست دەکات. لە یەکەم یەکشەممەی مانگی تشرینی یەکەم، لە کاتژمێر ٢:٠٠ی بەیانی EDT، کاتژمێرەکان دەگەڕێنرێنەوە بۆ ١:٠٠ی بەیانی EST، کە دەبێتە ھۆی دووبارەبوونەوەی یەک کاتژمێر.

## سەرچاوەکان

پۆل:ناوچە کاتییەکان
پاراماونت نێتوۆرک

**پاراماونت نێتوۆرک** () کەناڵێکی تەلەفزیۆنی کەیبڵی ئەمریکییە کە لە ساڵی ٢٠١٨ەوە دەستی بە پەخش کردووە. ئەم کەناڵە جێگرەوەی کەناڵی سپایک تی ڤییە و لەلایەن کۆمپانیای پاراماونت گڵۆباڵەوە بەڕێوە دەبرێت. پارامۆنت نێتوۆرک بە بەرهەمهێنانی زنجیرە درامای ڕەسەن و بەرنامەی ڕاستەقینە ناسراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
دەبلیوو دەبلیوو ئی سماکدوان

**دەبلیوو دەبلیوو ئی سماکداون** () بەرنامەیەکی کێبڕکێی زۆرانبازییە کە لەلایەن کۆمپانیای دەبلیوو دەبلیوو ئی بەرهەم دەهێنرێت. ئەم بەرنامەیە لە ساڵی ١٩٩٩ەوە پەخش دەکرێت و یەکێکە لە سەرەکیترین بەرنامەکانی دەبلیو دەبلیو ئی. سماکداون هەفتانە پەخش دەکرێت و کێبڕکێی نێوان یاریزانە بەناوبانگەکانی زۆرانبازی پیشان دەدات.

## سەرچاوەکان

پۆل:یەکەم زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی ساڵی ١٩٩٩
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
ڵایڤ (تەلەڤیزیۆن)

**ڵایڤ** () شێوازێکی پەخشکردنی تەلەفزیۆنییە کە بەرنامەکان ڕاستەوخۆ و بێ دواکەوتن پەخش دەکرێن. ئەم جۆرە پەخشکردنە بۆ ڕووداوە وەرزشییەکان، کۆنسێرتەکان، ھەواڵەکان و بەرنامە تایبەتەکان بەکاردێت. ڵایڤی تەلەڤیزیۆنی هەستێک دروست دەکات و بینەران هەست دەکەن بەشێکن لە ڕووداوەکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:مێژووی تەلەڤیزیۆن
پۆل:زاراوەکانی تەلەڤیزیۆن
ڕاو (براندی دەبلیوو دەبلیوو ئی)

**ڕاو** () یەکێکە لە براندەکانی کۆمپانیای دەبلیوو دەبلیوو ئی کە تایبەتە بە کێبڕکێی زۆرانبازی. ڕاو لە ساڵی ١٩٩٣ەوە پەخش دەکرێت و درێژترین بەرنامەی بەردەوامی تەلەفزیۆنییە لە مێژووی ئەمریکادا. ئەم براندە کۆمەڵێک لە باشترین یاریزانەکانی دەبلیو دەبلیو ئی لەخۆ دەگرێت و هەفتانە بەرنامەیەکی سێ کاتژمێری هەیە.

## سەرچاوەکان
درێژکردنەوەی براندی دەبلیوو دەبلیوو ئی

**درێژکردنەوەی براندی دەبلیوو دەبلیوو ئی** () ستراتیژیەتێکی بازرگانییە کە کۆمپانیای دەبلیوو دەبلیوو ئی  بۆ دابەشکردنی یاریزانەکانی بەسەر چەند براندێکدا پەیڕەوی دەکات. ئەم ستراتیژیەتە لە ساڵی ٢٠٠٢دا دەستی پێکرد و بووە هۆی دروستبوونی کێبڕکێی نێوان براندەکان و دروستکردنی چیرۆکی نوێ. براندە سەرەکییەکان بریتین لە ڕاو و سماکداون، کە هەریەکەیان تیمی تایبەت و ناسنامەی خۆیان هەیە.

## سەرچاوەکان
دەبلیوو دەبلیوو ئێف پرایم تایم رێستلینگ

**دەبلیوو دەبلیوو ئێف پرایم تایم رێستلینگ** () بەرنامەیەکی تەلەفزیۆنی زۆرانبازی بوو کە لەلایەن فیدراسیۆنی جیهانی زۆرانبازی (دەبلیو دەبلیو ئێف) لە نێوان ساڵانی ١٩٨٥ تا ١٩٩٣ بەرهەم دەهێنرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٨٠
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان کە لە ١٩٨٥ دەستیان پێ کردووە
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠
دەبلیوو دەبلیوو ئی نێتوۆرک

**دەبلیو دەبلیو ئی نێتوۆرک** () خزمەتگوزارییەکی پەخشی ڕاستەوخۆیە کە لەلایەن دەبلیو دەبلیو ئی بەڕێوە دەبرێت و تایبەتە بە ناوەڕۆکی زۆرانبازی.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو کۆمپانیایانەی کە لە شاری ستامفۆرد لە ویلایەتی کۆنێکتیکت نیشتەجێن
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی ئینتەرنێت
پۆل:نەرمامێرەکانی پلەیستەیشن ٤
پۆل:دەبلیو دەبلیو ئی
پیکۆک

**پیکۆک** () پلاتفۆرمێکی پەخشی ڕاستەوخۆی ئەمریکییە کە لەلایەن ئێن بی سی یونیڤێرساڵەوە بەڕێوە دەبرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی ئینتەرنێت
پۆل:خزمەتگوزاری پەخشی تەلەڤزیۆنی ئینتەرنێت
پۆل:نەرمامێرەکانی پلەیستەیشن ٤
پۆل:نەرمەکاڵای پلەیستەیشن ٥
پۆل:نەرمامێرەکانی ئێکس بۆکس وەن
پۆل:نەرمەکاڵای ئێکس بۆکس سێرێس ئێکس و ئێس
پۆل:نەرمەکاڵای تی ڤی ئۆ ئێس
گۆکچەدام (گوند)

alt=Gökçedam is a village in the Osmaniye District in Osmaniye Province, Turkey.|چەپ|وێنۆک|گوندی هەمیتە (گۆكچەدام)
**گۆکچەدام** (پێشتر: *هەمیتە*) گوندێکە لە ناوچەی عوسمانییە لە پارێزگای عوسمانییەی تورکیا كە دەكەوێتە رۆژهەڵانی ئەدەنە .  ژمارەی دانیشتووانی ٥٨٦ کەسە (٢٠٢٢).  گوندێكی تورکماننشبنە.  زێدی ڕۆماننووسی بەناوبانگی بە ڕەچەڵەک کورد یاشار کەمالـه كە تاكە ماڵی كورد بووە لەم گوندە . 

شوێنە دیارەكانی گوندی هەمیتە قوچە تەپەیێكی بەردینە كە لە ناوەڕاستی گوندەکەدا قیت بۆتەوەو قەڵایەکی لە ترۆپكدا بنیاتنراوەو ئێستا وێرانەیە. ڕووباری جیحان بە نزیك گوندەکە تێپەڕ دەبێت . دامەزراوی تر بریتین لە پارکێک لەگەڵ مۆزەخانەیەکی بچووک بۆ یاشار کەمال  (هەمیشە کراوە نییە).

## ریشەی ناوی هەمیتە
هەمیتە لە بنەڕەتدا قەڵایەکی ڕۆمانی بوو ،  ئیبن خوردادبە (ساڵی ٨٧٠ز) لە كتێبە جوگرافیاییەكەی خۆی (المسالك و الممالك) ناوی گوندەكەی بە شێوەی *العمودین هێناوە* كە لە زمانی عەرەبیدا بە واتای "دوو ئەستوون" دێت ، . لە سەدەی دوازدەهەمدا، ماتیۆی رەهاوی ناوی ئەو شوێنەی بە *ئامودا (عامودا)* یان *ئامودان* ناوبردووە. بە گوتەی سێڤان نیشانیان ناوی ڕەسەنی تورکی گوندەکە لە فۆڕمی ئەرمەنییەکەی *ئاموتا* وەرگیراوە . 

## سەرچاوەكان

پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
دانس سکەوتەس

**جۆن دانس سکەوتەس** (١٢٦٥ - ١٣٠٨) کەشیش و فەیلەسووف و دینناس و مامۆستای زانستگای خەڵکی سکۆتلاند بوو. بە یەکێ لە چوار فەیلەسووفی گرنگی مەسیحیی سەدەکانی ناوین دەژمێردرێ، ھاوڕێ لەگەڵ تۆماس ئەکویناس و بۆناڤێنتورا و ویلیامی ئۆکامی.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٢٦٠
پۆل:مردووانی ١٣٠٨
پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ١٣یەم
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئۆکسفۆرد
پۆل:فەیلەسووفانی زمان
پۆل:فەیلەسووفانی سکۆتلاندی
پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس
سەید مستەفا خامنەیی

**سەید مستەفا حوسێنی خامنە** () ناسراو بە **سەید مستەفا خامنەیی** یەکێکە لە پیاوانی شیعەی دوازدە ئیمامی لە ٥ی شوباتی ١٩٦٥ لەدایکبووە. کوڕە گەورەکەی عەلی خامنەیی ڕێبەری باڵای پێشووی کۆماری ئیسلامی ئێران و برا گەورەی سەید موجتەبا خامنەیی، ڕێبەری باڵای ئێستای کۆماری ئیسلامی ئێرانە.

## ژیاننامە
سەید مستەفا حوسێنی خامنەیی لە ساڵی ١٩٦٥ لە شاری مەشھەد لە دایک بووە. مستەفا کوڕە گەورەکەی سەید عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای پێشووی ئێران و برا گەورەی سەید موجتەبا خامنەیی، ڕێبەری باڵای ئێستای کۆماری ئیسلامی ئێرانە. مستەفا زاوای عەزیزوڵڵا خۆشوەقتە. زەواجی ئەو لەگەڵ کچی خۆشوەقت لە ساڵی ۱۹۹۳ بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٩٦٠
پۆل:عەلی خامنەیی
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥
ڕووباری لیتانی

[چەپ|وێنۆک|300x300پیکسڵ|دیاگرامی ڕێڕەوی ڕووباری لیتانی لە [لوبنان]]

[چەپ|وێنۆک|300x300پیکسڵ|ڕووباری لیتانی کاتێک بە [باشووری لوبنان|باشووری لوبناندا تێدەپەڕێت]]
**ڕووباری لیتانی** درێژترین و گەورەترین و گرنگترین ڕووباری ستراتیژییە لە وڵاتی لوبنان لە ساڵی ١٩٤٩دا لیژنەی ئابووری نەتەوە یەکگرتووەکان بە "کلیلی داھاتووی لوبنان"ی زانی.

دانیشتوانی لوبنان سوودمەندن لە پڕۆژەکانی ئاودێری ڕووباری لیتانی؛ لە ڕۆژاوای بەعلبەک لە دۆڵی بیقاع سەرچاوەی گرتووە و لە باکووری شاری سووڕ دەچێتە دەریای ناوەڕاستەوە. درێژییەکەی ١٧٠ کم  و لە لوبان سەرچاوە دەگرێت و ھەر لەوێ دەڕژێت. توانای ئاوەکە ساڵانە نزیکەی ٧٧٠ ملیۆن مەتر سێجایە، کە لەسەری پڕۆژە و لێکۆڵینەوە ئەنجامدراوە بۆ سوودوەرگرتن لێی لە بەرھەمھێنانی وزەی کارەبای ئاویی و دابینکردنی ئاودێری و ئاوی خواردنەوە بۆ بیقاع و باشوور و کەناراوەکان، بە ئامانجی پەرەپێدانی کەرتی کشتوکاڵ و کارەبا و کەمکردنەوەی ئاوارەبوون و کۆچکردن.
## سەرچاوەکان
ناوچەی کۆبانێ

**ناوچەی کۆبانێ** ناوچەیەکی ئیداری سووریایە و سەر بە پارێزگای حەلەبە و ناوەندەکەی شاری کۆبانێیە ژمارەی دانیشتووانی ناوچەکە بەپێی سەرژمێری دانیشتووانی ساڵی ٢٠٠٤ گەیشتووەتە ١٩٢ ھەزار و ٥١٣ کەس. دەکەوێتە نوکی باکووری ڕۆژھەڵاتی پارێزگای حەلەب لەسەر سنووری تورکیا.

لە ١٩ی تەممووزی ٢٠١٢ یەکەکانی پاراستنی گەل دوای ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ھێزەکانی حکوومەتی سووریا کۆنتڕۆڵیان کرد دوای دانوستانەکان ھێزەکانی حکوومەت کشایەوە و یەکەکانی پاراستنی گەل کۆبانی و عامودێ و عەفرینیان کۆنترۆڵکرد.  لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٤، وەک ناوچەیەکی سەر بە ئیدارەی خۆسەری دیموکراتە ناسێندرا.
## سەرچاوەکان
بۆردوومانی ئیدلیب (ئازاری ٢٠١٩)

**بۆردوومانی ئیدلیب** لە ڕۆژی سێشەممە ۱۲ی ئازاری ٢٠١٩ دەستیپێکرد، کاتێک فڕۆکەکانی ڕووسیا و ڕژێمی سووریا ژمارەیەک ھەڵمەتیان بۆ سەر ناوچە و گەڕەکە جیاجیاکانی ئیدلیب دەستپێکرد و بەھۆیەوە ١٣ کەس گیانیان لەدەستدا و دەیان کەسیش برینداربوون.

## پێشینە
لە مانگی ئەیلوولی ساڵی ٢٠١٨، تورکیا و ڕووسیا ڕێککەوتننامەی سووچییان واژوو کرد بە ئامانجی دامەزراندنی ئاگربەست لە ئیدلیب. یەکێک لە مەرجەکانی ڕێککەوتنەکە داوا لە ئۆپۆزسیۆن دەکات تا ١٠ی ئۆکتۆبەر چەکی قورس لە ھەرێم بکشێنێتەوە. لەگەڵ ئەوەش؛ چەند ڕۆژێک دوای واژووکردنی ئەم ئاگربەستە؛  بۆردوومانی ڕژێم نوێ بووەوە بە پاڵپشتی ھێزی ئاسمانی ڕووسیا و باقی میلیشیا شیعەکانی ئێران کە بووە ھۆی کوژرانی زیاتر لە ١٢٤ ھاووڵاتی مەدەنی و برینداربوونی ٣٦٢ کەسی دیکە لە چارەکی یەکەمی ساڵی ٢٠١٩.

## بۆردوومانکردن
بەرەبەیانی ڕۆژی ١٣ی ئازار، فڕۆکە جەنگییەکانی ڕووسیا ھێرشی تووندیان بۆ سەر ناوچە جۆربەجۆرەکانی ئیدلیب دەستپێکرد لەوان شارۆچکەی سەراقیب و بەھۆیەوە لایەنیکەم دە ھاووڵاتی مەدەنی کوژران و ٤٥ی دیکەش برینداربوون. بۆردوومانەکە ناوچە جۆربەجۆرەکانی لادێکانی باشوور و ڕۆژھەڵاتی ئیدلیبی گرتەوە، لە کاتێکدا فڕۆکەکانی ڕژێم بۆمبی فسفۆری سپی قەدەغەکراوی نێونەتەوەیییان بەکارھێنا و شارۆچکەی تەمانیعەی کردە ئامانج، لەکاتێکدا باقی میلیشیا شیعەکانی ئێران ناوچەکەیان گەمارۆدا.  لەکاتێکی تری ڕۆژەکە؛ ئاژانسی ئەنادۆڵ گرتەیەکی ڤیدیۆیی پەخش کرد کە بە ڕوونی ئەو بۆمبانە پیشان دەدات کە فڕۆکەکانی ڕژێم لە دوو ھێرشەکەدا بەکاریان ھێناوە و ژمارەیان لە ھەر ھێرشێکدا بە ٤٠ بۆمبی فسفۆر مەزەندە کراوە.

## ھەماھەنگی ڕووسیا و تورکیا
### زیانەکان
ئەم ھێرشە ئاسمانییانە زیانی ماددی زۆریان بە گەڕەکەکانی ئەو ناوچانە گەیاند کە کرانە ئامانج لەسەر ئاستی مرۆیی، لە ئەنجامدا ١٣ کەس کوژران و دەیان کەسیش بریندار بوون.

## سەرچاوەکان
سینکۆپی

**کۆمپانیای سینکۆپی** کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنانی فیلمی بەریتانی-ئەمریکییە کە لەلایەن ئیما تۆماس و کریستوفر نۆلان دامەزراوە و بەڕێوەدەبرێت. ئۆفیسی لە لەندەن و لۆس ئەنجلۆس ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا
پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠٠١ لە کالیفۆڕنیا
پۆل:کریستۆفەر نۆلان
ئێما تۆماس

**ئێما تۆماس** () بەرھەمھێنەرێکی فیلمی بەریتانییە. ئەو ھەموو فیلمە درێژەکانی بەرھەمھێناوە کە لەلایەن ھاوسەرەکەی کریستوفر نۆلان کاری دەرھێنانیان بۆ کراوە، کە داھاتی زیاتر لە ٦ ملیار دۆلاریان لە سەرانسەری جیھاندا بەدەستھێناوە و وەک ھەندێک لە گەورەترین فیلمەکانی دەیەکانی خۆیان دادەنرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:بەرھەمھێنەرانی خەڵاتی گۆڵدن گلۆب
پۆل:دوور لە وڵاتانی ئینگلیز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:دەیمەکانی فەرماندەی نیشانەی ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی
پۆل:دەرچووانی کۆلێجی زانکۆییی لەندەن
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١
پۆل:کریستۆفەر نۆلان
جۆن نۆلان (ئەکتەری بەڕیتانی)

**جۆن ئاڕ نۆلان،** ئەکتەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی بەریتانی، لە ٢٢ی ئایاری ١٩٣٨ لەدایک بووە. بە ڕۆڵی نیک فاونت لە *فیلمی شابی تایگەر* و ئەندامی دەستەی کارگێڕی واین ئینتەرپڕایز دۆگلاس فرێدریکس لە *[[باتمان دەست پێدەکات|باتمان دەستپێدەکات]]* و بەشە بانگەشەیییەکانی *گۆتام توونایت* بۆ *[[سوارچاکی تاریکی (فیلم)|سوارچاکی تاریکی]]* و *[[ھەستانەوەی سوارچاکی تاریکی]]* ناسراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨
جۆناتان نۆلان

**جۆناتان نۆلان** (لە دایکبووی ٦ی حوزەیرانی ١٩٧٦)، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری بەریتانی و ئەمریکییە. ئەو دروستکەری زنجیرەی زانستی خەیاڵی سی بی ئێس *[[پێرسن ئەڤ ئینترەست (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|کەسی بەرژەوەندییە]]* (٢٠١١–٢٠١٦) و هاودروستکەری زنجیرەی زانستی خەیاڵی ئێچ بی ئۆ /ڕۆژاوای *[[جیھانی ڕۆژاوا (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|جیھانی ڕۆژاوای]]* (٢٠١٦–٢٠٢٢).

## سەرچاوەکان

پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی ئینگلیز
پۆل:سیناریۆنووسانی ئینگلیز
پۆل:کۆچەرانی ئینگلیز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان
پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان
پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦
سوپای ئەڵمانیا (١٩٣٥-١٩٤٥)

**سوپای ئەڵمانیا لە ١٩٣٥–١٩٤٥** () بەشێک بوون لە ھێزەکانی وشکانی لە ڤێرماخت، ھێزە چەکدارە ئاسایییەکانی ئەڵمانیای نازی، لە ساڵی ١٩٣٥ەوە ھەتا بە کردەوە لە ساڵی ١٩٤٥دا نەما و پاشان بە فەرمی لە مانگی ئابی ١٩٤٦دا ھەڵوەشێنرایەوە. لە ماوەی جەنگی جیھانیی دووەمدا، نزیکەی ١٣٫٦ ملیۆن سەرباز لە سوپای ئەڵمانیدا خزمەتیان کرد. کەسانی سوپا لە خۆبەخش و سەربازگیراو پێکھاتبوون.

تەنھا ١٧ مانگ دوای ئەوەی ئەدۆڵف ھیتلەر بەرنامەی چەکدارکردنەوەی ئەڵمانیای لە ساڵی ١٩٣٥دا ڕاگەیاند، سوپاکە گەیشتە ئامانجی پلاندانراوی ٣٦ لەشکر. لە پاییزی ١٩٣٧دا، دوو کۆرپسی تر پێکھێنران. لە ساڵی ١٩٣٨دا چوار کۆرپسی زیاتر پێکھێنران لەگەڵ زیادکردنی پێنج لەشکرەکەی سوپای نەمسا دوای ئانشلوس لە مانگی ئازاردا. لە ماوەی فراوانبوونی لەژێر دەسەڵاتی ھیتلەردا، سوپای ئەڵمانی بەردەوام بوو لە پەرەپێدانی چەمکە پێشەنگەکانی جەنگی جیھانیی یەکەم، کە ھێزەکانی وشکانی و ئاسمانی لە ھێزی چەکی تێکەڵاودا کۆدەکردەوە.

لەگەڵ شێوازە کارگێڕی و تاکتیکییەکان وەک گەمارۆدان و «شەڕی لەناوبردن»، سوپای ئەڵمانی توانی سەرکەوتنی خێرا لە دوو ساڵی سەرەتای جەنگی جیھانی دووەمدا بەدەست بھێنێت، شێوازێکی نوێی جەنگ کە بە بلیتزکریگ (جەنگی بروسکەئاسا) ناسرا بەھۆی خێرایی و ھێزی وێرانکارییەوە.

## تێبینییەکان


## سەرچاوەکان

پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی ١٩٤٥ لە ئەڵمانیا
شێوازی سینەماییی کریستۆفەر نۆڵان

[وێنۆک|[کریستۆفەر نۆلان و هاوسەرەکەی ئێما تۆماس لە یەکەمین پیشاندانی فیلمی سوارچاکی تاریکی لە لەندەن لە ساڵی ٢٠٠٨.|140px]]
کریستۆفەر نۆڵان ھونەرمەندێکی بەریتانی-ئەمریکییە کە بە بەکارھێنانی ئێستاتیکا، بابەت و تەکنیکی سینەمایی تایبەت ناسراوە کە لە کارەکانیدا دەبینرێن. نۆڵان وەک دەرھێنەرێکی خاوەن شێواز دادەنرێت و حەز لە مۆنتاژی ئەلیپتیکی، ڕووناککردنەوەی شێوازی بەڵگەنامەیی، کامێرای دەستی، دیمەنی سروشتی و شوێنی ڕاستەقینە دەکات لە بری کاری ستۆدیۆ.

چیرۆکی تێکەڵاو و بڕینی نێوان کات و شوێنی جیاواز بەشێکی سەرەکییە لە کارەکانیدا. فیلمەکانی زۆر جار دەنگ و وێنەی تاقیکارییان تێدایە کە لە بیرۆکەی بیرکاری ئیلھام وەرگیراون. نۆڵان فیلمی ئەنەلۆگی بە دیجیتاڵ پێ باشترە و پشتگیری لە بەکارھێنانی فیلمی کوالێتی بەرزتر و فۆرماتی گەورەتر دەکات. ئەو کاریگەری پراکتیکی بە باشتر دەزانێت لە وێنەی کۆمپیوتەری و پشتگیری لە نمایشکردنی سینەمایی دەکات.

کارەکانی نۆڵان بابەتی ئێگزیستانسیالیزم و ناسیاریناسی وەک ئەزموونی تاکەکەسی، ماتریالیزم، چەواشەکردنی یادەوەری، ئەخلاقی مرۆڤ، سروشتی کات، ھۆدارێتی و دروستکردنی ناسنامەی کەسی دەخاتە ڕوو. کارەکتەرەکانی زۆر جار لە ڕووی سۆزدارییەوە تێکچوون، خولیایین یان لە ڕووی ئەخلاقییەوە ناڕوونن، بەرەوڕووی ترس و دڵەڕاوکێی تەنیایی، تاوانباری، ئیرەیی و چاوچنۆکی دەبنەوە. نۆڵان ئەزموونە ڕاستەقینەکانی ژیانی خۆی وەک سەرچاوەی ئیلھام لە کارەکانیدا بەکاردەھێنێت. دیارترین بابەتی دووبارەبووەوە لە فیلمەکانیدا چەمکی کات و پرسیارەکانی پەیوەست بە سروشتی بوون و ڕاستییە.

نۆلان چەندین فیلمی بە ھاوبەشی لەگەڵ براکەی، جۆناتان نۆلان، نووسیوە و ھاوسەرەکەی، ئێما تۆماس، ھاوبەرھەمھێنەری ھەموو فیلمە درێژەکانی بووە. ھاوکارە بەردەوامەکانی تری بریتین لە: لی سمیت وەک مۆنتێر، والی فیستەر و ھۆیت ڤان ھۆیتێما وەک وێنەگر، ھانس زیمەر وەک دانەری مۆسیقا، ڕیچارد کینگ وەک دیزاینەری دەنگ، ناتان کراولی وەک دیزاینەری بەرھەمھێنان و جۆن پاپسیدێرا وەک بەڕێوەبەری دەستنیشانکردنی ئەکتەر. فیلمەکانی نۆلان چەندین ئەکتەری دووبارەبووەیان تێدایە، بەتایبەتی مایکڵ کەین کە لە ھەشت فیلمیدا دەرکەوتووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کریستۆفەر نۆلان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بەشێوازی سینەمایی
عەلی شەلال قەیسی

**عەلی شەلال قەیسی** () لە ساڵانی سەرەتای جەنگی عێراقدا بە سەرکردایەتی ئەمریکا لە زیندانی ئەبووغرێب لە بەغدای عێراق زیندانی بووە. عەلی شەلال لەکاتی دەستبەسەرکردنی لە زیندانی ئەبووغرێب، لەسەر دەستی ئەندامانی سوپای ئەمریکا تووشی ئەشکەنجەی جەستەیی و دەروونی توند کرا.

عەلی سەری داپۆشرابوو، لەسەر سندووقێک وەستابوو، وایەرەکانیش لە شوێنە ھەستیارەکانی دەورووبەری جەستە و ئەندامی زاوزێیدا دابەشکرابوون، لەژێر ھەڕەشەی تەزووی کارەبادا ئەگەر لە سندوقەکە بکەوێت. بەڵام سوپای ئەمریکا بانگەشەی ئەوە دەکات کە وایەرەکان بە کارەباوە نەبەستراونەوە، بەڵکو تەنھا مەبەست لێی ئەوە بووە کە زیندانییەکە فریو بدات و ھەڕەشەی کارەبای ڕاستەقینەی لێبکات قسەکانی سوپای ئەمریکا پێچەوانەی قسەکانی عەلییە لە چاوپێکەوتنێکدا دوای ئازادبوونی لە زیندان، کە دەڵێت لە ڕاستیدا کارەبای لێدرابوو و ئەو وێنەیە دیارترین وێنە بوو کە میدیاکان لە ئابڕووچوونی ئەبووغرێبدا بڵاویانکردەوە، و بوو بە ھێمای ئەو ئەشکەنجە و مامەڵەی خراپ و پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ کە سوپای ئەمریکا لە زیندانی ئەبووغرێبدا کردبووی. ئەوە و وێنە و کاریکاتێر و نووسینی تر کە لەسەر ئەم ئابڕووچوونە بڵاوبوونەتەوە دوای ئازادبوونی لە زیندانی ئەبووغرێب وێنەیەکی ھەیە و خاوەنی بەناوبانگترین وێنەی ئەشکەنجەیە.
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢
پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی بەغدا
سوپای مەکسیک

**سوپای مەکسیک** ( k) لقی وشکانی و ئاسمانی یەکگرتووە و گەورەترین بەشە لە ھێزە چەکدارەکانی مەکسیک؛ ھەروەھا بە سوپای بەرگری نیشتمانی ناسراوە.
سوپا لەژێر دەسەڵاتی سکرتارییەتی بەرگری نیشتمانی یان SEDENA دایە و وەزیری بەرگری نیشتمانی سەرۆکایەتی دەکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:سوپاکان بەپێی وڵات
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئیسپانی
لێندی ئینگلاند

**لێندی ڕانا ئینگلاند** ()
(لەدایکبووی ٨ی تشرینی دووەمی ١٩٨٢ لە ویلایەتی کێنتاکیی ئەمریکا)، سەربازێکی یەدەگی ئەمریکییە و لە یەکەی ٣٧٢ی پۆلیسی سەربازی سوپای ئەمریکادا کاری کردووە. ئەو لە ساڵی ٢٠٠٥ لەگەڵ یازدە لە ئەندامانی دادگا سەربازییەکان لە کارەکەی دوورخرایەوە و بە تۆمەتی ئەشکەنجەدان و مامەڵەی خراپ لەگەڵ زیندانییەکانی ئەبووغرێب لە بەغدا لە کاتی داگیرکردنی عێراقدا.

٣٠ی نیسانی ٢٠٠٥ سزای ١١ ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێندرا، دوای ئەوەی لە زیندانی ئەبووغرێب لە بەغدا لەکاتی لەشکرکێشی بۆ سەر عێراق تێوەگلاوە لە کردەوەی تاوانکاریدا. بەڵام بەھۆی دووگیانییەکەی و تانەی پارێزەرەکەی بۆ ڕەوایەتی دانپێدانانە سەرەتاییەکانی لە ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٥، دوای بەسەربردنی تەنھا سێ ساڵ لە زیندان (٥٧١ ڕۆژ) بە تۆمەتی دەستدرێژیکردنە سەر زیندانیانی عێراقی، ئازادکرا. ھاوبەشەکەی و ھاوڕێی پێشووی، عەریف چارڵز گارنەر، لە مانگی یەکی ٢٠٠٥دا سزای ١٠ ساڵ زیندانیکردنی بەسەردا سەپێندرا، کارەکانی و لێپێچینەوەکانی ئەو کچە لە ئەمریکادا جێگەی سەرنجی زۆر  بەردەوام بوو.
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢
پۆل:زیندووان
ھێزە چەکدارەکانی مەکسیک

**ھێزە چەکدارەکانی مەکسیک** لە سێ لقی سەرەکی پێکھاتووە، ئەوانیش ھێزی وشکانی مەکسیک و ھێزی ئاسمانی مەکسیک و ھێزی دەریایی مەکسیک. بەپێی دەستووری مەکسیک، سەرۆککۆمار فەرماندەی گشتی ھێزە چەکدارەکانی مەکسیکە.

## سەرچاوەکان
شۆڕشی تێکساس

**شۆڕشی تێکساس** (٢ی تشرینی یەکەمی ١٨٣٥ – ٢١ی نیسانی ١٨٣٦)یاخیبوونی کۆلۆنیالیستەکانی ئەمریکا و تیجانۆس (تێکساسی ئیسپانی) بوو لە دژی حکوومەتی ناوەندی مەکسیک لە ویلایەتی کواھویلا تێخاس لە مەکسیک.

## سەرچاوەکان

پۆل:تێکساسی مەکسیک
سەرۆک کۆماری مەکسیک

**سەرۆک کۆماری مەکسیک** ()، بە فەرمی **سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکانی مەکسیک** ()، سەرۆکی دەوڵەت و سەرۆکی حکوومەتی مەکسیکە. بەپێی دەستووری مەکسیک سەرۆک کۆمار سەرۆکایەتیی دەسەڵاتی جێبەجێکردنی حکوومەتی فیدراڵی دەکات و فەرماندەی گشتیی ھێزە چەکدارەکانی مەکسیکە. سەرۆک کۆماری ئێستا کلۆدیا شەینباومە کە لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ەوە دەستبەکار بووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:سیاسەتی مەکسیک
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی مەکسیک
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئیسپانی
سەرۆکی دەوڵەت

**سەرۆکی دەوڵەت** کەسایەتی گشتی دەوڵەت یان دەوڵەتێکی سەروەرە. ناونانی تایبەتی سەرۆکی دەوڵەت بەندە بە شێوەی حکومەتی وڵات و جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکان؛ سەرۆکی دەوڵەت لەوانەیە کەسایەتییەکی ڕێوڕەسمی بێت یان ھاوکات سەرۆکی حکوومەت و زۆر شتی تر.

لە سیستەمی پەرلەمانیدا، وەک ھیندستان یان شانشینی یەکگرتوو، سەرۆکی دەوڵەت بەزۆری دەسەڵاتی ڕێوڕەسمی ھەیە، لەگەڵ سەرۆکێکی حکوومەتی جیاواز. بەڵام لە ھەندێک سیستەمی پەرلەمانیدا، وەک باشووری ئەفریقا، سەرۆکێکی جێبەجێکار ھەیە کە ھەم سەرۆکی دەوڵەتە و ھەم سەرۆکی حکوومەت. بە ھەمان شێوە لە ھەندێک سیستەمی پەرلەمانیدا سەرۆکی دەوڵەت سەرۆکی حکوومەت نییە، بەڵام ھێشتا دەسەڵاتی بەرچاوی ھەیە، بۆ نموونە مەغریب.

## سەرچاوەکان

پۆل:ناونیشانەکانی فەرمانڕەوایەتی
پۆل:پاشایەتی
پۆل:سەرۆکی دەوڵەتەکان
پۆل:دامەزراوە حکوومییەکان
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی
سیاسەت لە ھیندستان

**سیاسەتی ھیندستان** لە چوارچێوەی دەستووری وڵاتەکەدا کاردەکات. ھیندستان سیستەمێکی سیاسی دووانە پەیڕەو دەکات واتە حکوومەتێکی دووانە (بە شێوەیەکی فیدراڵی) کە پێکھاتووە لە دەسەڵاتێکی ناوەندی لە ناوەند و دەوڵەتە دەوروبەرییەکان.

حکوومەتی ھیندستان بە گەورەترین دیموکراسی لە جیھاندا ناودەبرێت. سەربەخۆیی ھیندستان (کە لەو کاتەدا پاکستان و بەنگلادیش و نیپاڵی لەخۆگرتبوو) لە ١٥ی ئابی ١٩٤٧ ڕاگەیەندرا. جەوھەرلال نەھرۆ کە بە «پاندیت» بە واتای «مامۆستا» ناودەبرا و یەکێک بوو لە گەورەترین سەرکردەکانی بزووتنەوەی سەربەخۆیی ھیندستانی کۆنگرەی نیشتمانی ھیندستان، وەک یەکەم سەرۆکوەزیرانی ھیندستان ھەڵبژێردرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:سیاسەتی ھیندستان
سەرۆک کۆماری ھیندستان

**سەرۆک کۆماری ھیندستان** سەرۆکی دەوڵەتی کۆماری ھیندستانە. سەرۆک، سەرۆکی ناوەکی دەسەڵاتی جێبەجێکردنە، یەکەم ھاووڵاتی وڵاتەکەیە، ھەروەھا فەرماندەی باڵای ھێزە چەکدارەکانی ھیندستانە. دراوپادی مورمو پازدەھەمین سەرۆکە لە ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ەوە دەستبەکار بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:سەرۆک کۆمارەکان بەپێی وڵات
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ھیندستان
دوودڵبەگ

**دوودڵبەگ** کورتە فیلمێکی دەروونییە لە ساڵی ١٩٩٧ کە لەلایەن کریستوفر نۆلانەوە نووسراوە و دەرھێنراوە. چیرۆکی پیاوێک بەدوای خۆیدا دەھێنێت کە بە دڵەڕاوکێیەوە ھەوڵی کوشتنی بوونەوەرێک دەدات.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە بەریتانییەکانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین
پۆل:کورتەفیلمە بەڕیتانییەکان
پۆل:فیلمە ڕەش و سپییە بەریتانییەکان
پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٧
پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
کوای (فیلم)

***کوای*** کورتە فیلمێکی بەڵگەنامەیی بەریتانییە لە ساڵی ٢٠١٥ کە لەلایەن کریستوفر نۆلان ئاواز و وێنەگرتن و مۆنتاژ و بەرھەمھێنان و دەرھێنانی فۆ کراوە. یلمەکە لە ١٩ی ئابی ٢٠١٥ لە شانۆی فیلمی فۆڕم لە شاری نیویۆرک بۆ یەکەمجار نمایشکرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥
ھاشم سەفییەدین

**ھاشم سەفییەدین** () (١٩٦٤ – ۳ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤) پیاوێکی ئایینی شیعەی لوبنانە، و خاڵۆزای حەسەن نەسروڵڵا سکرتێری گشتی پێشووی لوبنانە. سەرۆکی ئەنجومەنی جێبەجێکردنی حیزبوڵڵایە پێش تیرۆرکردنی حەسەن نەسروڵڵا لە ساڵی ٢٠٢٤ بە دووەم فەرماندەیی حیزبوڵڵا دادەنرا.

## بەئامانجگرتن
لە ۳ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤، ھێرشێکی ھێزی ئاسمانیی ئیسرائیل سەفییەدینی کردە ئامانج لە شوێنێک لە زاحیەی بەیرووت کە بە شوێنی حیزبوڵڵا دادەنێرێت. ھێرشە ئاسمانییەکە بنکەیەکی ژێرزەمینیی کردە ئامانج کە پێدەچێت حوسێن ھەزیمە (موورتەزا) سەرۆکی ھەواڵگریی حیزبوڵڵاشی تێیدا بێت. و ئیسرائیل دڵنیابووەوە کە ئەو و ئەوانەی لەگەڵی بوون کردییە ئامانج.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤
پۆل:ئەو کەسانەی لەلایەن حکوومەتی ئەمریکاوە وەک تیرۆریست دەستنیشان کراون
پۆل:مردووان
پۆل:زیندووان
پۆل:مردووانی ٢٠٢٤
پۆل:مردووان بە ھێرشی ئاسمانی ئیسرائیل
دارا تۆفیق

**دارا تۆفیق** (١٩٣٢ – تشرینی دووەمی ١٩٨١)، ڕۆژنامەنووس و ئەندامی دیاری پارتی دیموکراتی کوردستان بووە لە کۆتاییەکانی شەست و حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا. وەک ڕاوێژکاری ڕێبەری کورد مستەفا بارزانی زۆرجار وەک ئاسانکاری پەیوەندییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان لەگەڵ یەکێتی سۆڤیەت کاری کردووە. بەھۆی جەماوەریی خۆی لەناو بزووتنەوەی ناسیۆنالیستی کورددا، نووسینەکانی لەسەر بزووتنەوەکانی ڕزگاریخوازی و ئاشتیی نەتەوەیی چڕبوونەتەوە.  تا مانگی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٨١، دوای دژایەتیکردنی شەڕی ئێران و عێراق دەستگیرکرا و جارێکی دیکە نەبینرا.

## ژیان
تۆفیق لە ساڵی ١٩٣٢ لە شاری سلێمانی لەدایکبووە. لە زانکۆی بەغدا ئەندازیاری شارستانی خوێندووە، بەڵام بەھۆی چالاکییە سیاسییەکانییەوە لە زانکۆ دەرکراون و دواتر لە بەریتانیا درێژە بە خوێندن دەدات.

تا ساڵی ١٩٥٦ تۆفیق یارمەتی کۆمەڵەی خوێندکارانی کوردی ئەورووپا (KSSE)ی لە شاری ویسبادن لە ئەڵمانیا. تۆفیق لە کۆتاییەکانی پەنجاکان و سەرەتای شەستەکاندا وەک کارمەندی سکرتاریەتی فیدراسیۆنی لاوانی دیموکراتی جیھانیی لە شاری بوداپێست کاری کردووە. لە ھەشتەمین کۆنفرانسی حیزبی دیموکراتی کوردستان بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی حیزب ھەڵبژێردرا.
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢
پۆل:مردووانی ١٩٨١
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:کۆمۆنیستە کوردەکان
پۆل:خەڵکی سلێمانی
کاونتییە ڕێوڕەسمییەکانی ئینگلتەرا

**کاونتییە ڕێوڕەسمییەکانی ئینگلتەرا** () سیستەمێکی دابەشکارییە لە ئینگلتەرا کە ٤٨ کاونتی لەخۆدەگرێت. ئەم سیستەمە لە ساڵی ١٩٩٧ دامەزرا و بۆ مەبەستی ڕێوڕەسمی و نیشتمانی بەکاردێت، وەک دیاریکردنی لۆرد-لیوتنانتەکان. ھەر کاونتییەک خاوەن سنووری دیاریکراو و ناسنامەی تایبەت بە خۆیەتی.

## سەرچاوەکان
کەناری جوراسیک

**کەناری جوراسیک** () ناوچەیەکی کەناریی درێژە لە باشووری ئینگلتەرا کە ٩٥ میل درێژە. ئەم کەنارە لە ساڵی ٢٠٠١ وەک میراتی جیهانی یونێسکۆ ناسێنرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ئینگلستان
دەروازەی دێردڵ

**دەروازەی دێردڵ** یان ھەر بەناوی تایبەتی **دێردڵ دۆر** () کەوانێکی سروشتی بەردینە لە کەناری دۆرسێت لە باشووری ئینگلتەرا. ئەم دیمەنە سروشتییە بەشێکە لە کەناری جوراسیک و یەکێکە لە ناسراوترین شوێنە گەشتیارییەکانی بەریتانیا.

## سەرچاوەکان
پردی بۆرنماوت

**مێژووی بۆرنماوت** () لە کۆتایی سەدەی ١٨ دەستپێدەکات کاتێک شارەکە وەک شوێنێکی گەشتیاری دەریایی گەشەی کرد. لە سەرەتادا گوندێکی بچووک بوو، بەڵام لە ماوەی سەدەی ١٩ بە خێرایی گەورە بوو. لە ساڵی ١٨١٠ تەنھا ٦٩٥ کەس لە بۆرنماوت دەژیان، بەڵام تا ساڵی ١٨٨١ ژمارەی دانیشتووان گەیشتە ١٦٬٨٥٩ کەس.

## سەرچاوەکان
دێری شێربۆرن

**دێری شێربۆرن** () کڵێسایەکی مێژووییە لە شاری شێربۆرن لە دۆرسێت، ئینگلتەرا.

## سەرچاوەکان
باشووری ڕۆژاوای ئینگلتەرا

**باشووری ڕۆژاوای ئینگلتەرا** () ناوچەیەکی فەرمییە لە ئینگلتەرا کە حەوت کاونتی لەخۆدەگرێت. ئەم ناوچەیە بە سروشتەکەی، کەنارە درێژەکەی و میراتە کەلتوورییەکەی ناسراوە. گەورەترین شارەکانی بریتین لە بریستۆڵ و پلیماوس.

## سەرچاوەکان
کاونتییە مێژوویییەکانی ئینگلتەرا

**کاونتییە مێژوویییەکانی ئینگلتەرا** () دابەشکارییەکی کۆنی ئینگلتەرایە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەکانی ناوەڕاست. ئەم سیستەمە ٣٩ کاونتی لەخۆدەگرێت کە هەندێکیان وەک یۆرکشایەر و کێنت هێشتا بەکاردێن، بەڵام هەندێکی تریان وەک مێدڵسێکس و وێستمۆرلاند نەماون.

## سەرچاوەکان
بی ئێس تی

**کاتی هاوینەی بەریتانیا** () سیستەمێکی گۆڕینی کاتە کە لە بەریتانیا و ئایرلەندا بەکاردێت. لە کۆتایی مانگی ئازاردا کاتژمێرەکان یەک کاتژمێر بەرەو پێش دەبرێن و لە کۆتایی تشرینی یەکەم دەگەڕێنرێنەوە. ئەم سیستەمە لە ساڵی ١٩١٦ دامەزرا بۆ کەڵک وەرگرتن لە ڕووناکی ڕۆژ و کەمکردنەوەی بەکارهێنانی وزە.

## سەرچاوەکان
ئەنجومەنی بۆرنماوت، کرایستچێرچ و پوول

**ئەنجومەنی بۆرنماوت، کرایستچێرچ و پوول** () دەسەڵاتێکی ناوخۆیی یەکگرتووە لە باشووری ڕۆژئاوای ئینگلتەرا. ئەم ئەنجوومەنە لە ساڵی ٢٠١٩ دامەزرا کاتێک سێ ئەنجوومەنی جیاواز یەکیان گرت. ناوچەکە نزیکەی ٤٠٠,٠٠٠ کەسی تێدا دەژی.

## سەرچاوەکان
ئەنجومەنی دۆرسێت (شانشینی یەکگرتوو)

**ئەنجومەنی دۆرسێت** () دەسەڵاتێکی ناوخۆیی یەکگرتووە لە کاونتی دۆرسێت لە باشووری ئینگلتەرا. ئەم ئەنجوومەنە لە ساڵی ٢٠١٩ دامەزرا کاتێک شەش ئەنجوومەنی ناوچەیی یەکیان گرت. ناوچەکە زیاتر لە ٣٧٥,٠٠٠ کەسی تێدا دەژی.

## سەرچاوەکان
دەسەڵاتە یەکگرتووەکانی ئینگلتەرا

**دەسەڵاتە یەکگرتووەکانی ئینگلتەرا** () فۆرمێکی حکومەتی ناوخۆییت لە ئینگلتەرا کە تەنها یەک ئاستی دەسەڵاتی ناوخۆیان هەیە. ئەم سیستەمە لە دەیەی ١٩٩٠ دامەزرا و ئێستا زیاتر لە ٥٠ دەسەڵاتی یەکگرتوو لە ئینگلتەرا هەن.

## سەرچاوەکان
وڵاتەکانی شانشینی یەکگرتوو

**وڵاتانی شانشینی یەکگرتوو** () چوار وڵاتن: ئینگلتەرا، سکۆتلەندا، وێڵز و ئیرلەند. ئەم وڵاتانە پێکەوە شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئایرلەندای باکوور پێکدەهێنن. هەریەکەیان کەلتوور و مێژووی تایبەتی خۆی هەیە، بەڵام لەژێر یەک حکومەتی ناوەندی و پاشادا یەکیان گرتووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:جوگرافیای شانشینی یەکگرتوو
کات لە شانشینی یەکگرتوو

**کات لە شانشینی یەکگرتوو** () بە دوو شێوەیە؛ کاتی ناوەندی گرینیچ (GMT) لە زستاندا و کاتی هاوینەی بەریتانیا (BST) لە هاویندا. بی ئێس تی یەک کاتژمێر لە پێش جی ئێم تی دەبێت. گۆڕینی کات ساڵانە لە کۆتایی ئازار و تشرینی یەكەم ڕوودەدات.

## سەرچاوەکان

پۆل:جوگرافیای شانشینی یەکگرتوو
جێگری لۆردی دۆرسێت

**جێگری لۆردی دۆرسێت** () نوێنەری فەرمی پاشای بەریتانیایە لە کاونتی دۆرسێت. ئەم پۆستە شەرەفمەندییەکی باڵایە و خاوەنەکەی بەرپرسە لە ئەنجامدانی ئەرکە شاهانەکان و هاندانی خزمەتی کۆمەڵگا لە ناوچەکەدا. جێگری لۆرد لەلایەن پاشاوە دادەمەزرێت.

## سەرچاوەکان
شێریفی باڵای دۆرسێت

**شەریفی باڵای دۆرسێت** () پۆستێکی ساڵانەیە لە کاونتی دۆرسێت. ئەم پۆستە کۆنترین پۆستی فەرمییە لە بەریتانیا و مێژووەکەی بۆ سەردەمی ئەنگلۆساکسۆن دەگەڕێتەوە. شەریفی باڵا بەرپرسە لە پشتگیریکردنی دادوەرەکان و پارێزگاریکردن لە سیستەمی دادوەری لە کاونتیەکەدا.

## سەرچاوەکان
UTC+00:00

**UTC+00:00** ناسێنەرێکە بۆ جیاوازی کاتی +٠٠:٠٠ لە کاتی ھاوئاھەنگی جیھانی (UTC). ئەم ناوچە کاتییە بنەمای کاتی ھاوئاھەنگی جیھانییە (UTC) و ھەموو ناوچە کاتییەکانی تر لەسەر ئەم بنەمایە دامەزراون. لە ستانداردی ISO 8601 دا، نموونەیەک لە کاتی پەیوەندیدار بەم شێوەیە دەنووسرێت: ٠١ی کانوونی دووەمی 2069T12:12:34+00:00.

## سەرچاوەکان
UTC+01:00

**UTC+01:00** ناسێنەرێکە بۆ جیاوازی کاتی +٠١:٠٠ لە کاتی ھاوئاھەنگی جیھانی (UTC). لە ستانداردی ISO 8601 دا، کاتی پەیوەندیدار بەم شێوەیە دەنووسرێت: ٠٧ی شوباتی 2019T23:28:34+01:00.

## سەرچاوەکان
پۆلیسی دۆرسێت

**پۆلیسی دۆرسێت** () هێزی پۆلیسی فەرمییە لە کاونتی دۆرسێت لە باشووری ڕۆژئاوای ئینگلتەرا. ئەم هێزە لە ساڵی ١٨٥٥ دامەزراوە و بەرپرسیارە لە پاراستنی ئاسایش و یاسا لە ناوچەیەک کە زیاتر لە ٧٥٠,٠٠٠ کەسی تێدا دەژی.

## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزراوەکانی ساڵی ١٨٥٥ لە ئینگلتەرا
شێریف ئارێنا

**شەریف ئارێنا** () یاریگایەکی وەرزشییە لە شاری گڵاسگۆی سکۆتلەند کە بە تایبەتی بۆ یاریی تێنسی ناوماڵ بەکاردێت و توانای لەخۆگرتنی نزیکەی ٤٠٠٠ بینەری هەیە.

## سەرچاوەکان
دادگای شێریف

**دادگای شەریف** () سیستەمێکی دادوەرییە لە سکۆتلەند کە بەرپرسیارە لە بەڕێوەبردنی دادپەروەری لە ئاستی ناوچەییدا و دەتوانێت سەیری کەیسە مەدەنی و تاوانکارییەکان بکات.

## سەرچاوەکان
لۆرێنس شێریف

**لۆرێنس شەریف** () بازرگانێکی ئینگلیزی بوو لە سەدەی شازدەهەم کە بە دامەزرێنەری قوتابخانەی ڕەگبی ناسراوە، یەکێک لە کۆنترین قوتابخانە ناوخۆییەکانی بەریتانیا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٥١٠
پۆل:مردووانی ١٥٦٧
جی ئێم تی

**کاتی ناوەندی گرینیچ** () ستانداردێکی کاتە کە لە ڕێگەی هێڵی درێژی گرینیچەوە دیاری دەکرێت. ئەم کاتە لە ساڵی ١٨٨٤ وەک کاتی جیهانی یەکگرتوو پەسەند کرا. جی ئێم تی وەک بنەمای زۆربەی ناوچە کاتییەکانی جیهان بەکاردێت. هەرچەندە زۆربەی وڵاتان ئێستا یوو تی سی بەکاردێنن، بەڵام جی ئێم تی هێشتا لە بەریتانیا و چەند وڵاتێکی تر بەکاردێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:ناوچە کاتییەکان
شێریفی سەرەکی

**شەریفی سەرەکی** () پۆستێکی دادوەرییە لە سیستەمی دادی سکۆتلەند کە بەرپرسیارە لە سەرپەرشتیکردنی دادگاکانی شەریف لە ناوچەیەکی دیاریکراودا و ڕۆڵی گرنگ دەبینێت لە بەڕێوەبردنی دادپەروەریدا.

## سەرچاوەکان
نووسینگەی شێریفی نیویۆرک ستی

**نووسینگەی شەریفی نیویۆرک ستی** () دەزگایەکی یاسا جێبەجێکردنە لە شاری نیویۆرک کە بەرپرسە لە جێبەجێکردنی بڕیارە دادوەرییەکان، کۆکردنەوەی باج و ئەنجامدانی ئەرکە یاساییەکانی تر لە ناو شارەکەدا.

## سەرچاوەکان
یانەی تۆپی پێی شێریف تیراسپۆل

**یانەی تۆپی پێی شەریف تیراسپۆل** () یانەیەکی تۆپی پێیە لە شاری تیراسپۆلی ترانسنیستریا و چەندین جار لە کێبڕکێ ئەوروپییەکاندا بەشداری کردووە.

## سەرچاوەکان
شێریفەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا

**شەریفەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا** () بەرپرسانی یاسا جێبەجێکردنن کە لە زۆربەی ویلایەتەکانی ئەمریکادا هەڵدەبژێردرێن و بەرپرسن لە پاراستنی ئاسایش و جێبەجێکردنی یاسا لە ئاستی کاونتیدا.

## سەرچاوەکان
شێریفی نۆتینگھام

**شەریفی نۆتینگھام** () پۆستێکی مێژوویی و ئەفسانەیییە لە ئینگلتەرا کە بەناوبانگە بەھۆی ڕۆڵی دوژمنکارانەی لە چیرۆکەکانی ڕۆبن ھوود، وەک نوێنەری دەسەڵاتی ناوەندی و دژی پاڵەوانی چیرۆکەکان.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمی ئەکشنی خراپەکار
پۆل:شێریفە خەیاڵییەکان
شوھرە ئاغداشلوو

**شوھرە وەزیریتەبار** (؛ لەدایکبووی ١١ی ئایاری ١٩٥٢) ناسراو بە **شوھرە ئاغداشلوو** (بە فارسی: شهره آغداشلو) خانمەکتەرێکی ئێرانییە. ئەو تائێستا چەندین خەڵاتی جۆراوجۆری وەرگرتووە، لەوانە ئێمی پڕایم تایم و ساتیلایت، ھەروەھا بۆ خەڵاتی ئۆسکاریش پاڵێوراو بووە.

ئاغداشلوو لە سەردەمی شۆڕشی ئێراندا لە ساڵی ١٩٧٩، ڕووی لە ئینگلتەرا کرد، پاشان ڕۆیشتە ئەمریکا و دواتر بووە ھاووڵاتیی ئەمریکی. ئەو لە فیلمی *[[ئێکس-مێن: دوایین وەستان]]دا ڕۆڵی گێڕاوە کە لە* ٢٠٠٦ بڵاو کراوەتەوە. ئاغداشلوو لە ڕۆڵی ساجیدە تەلفاح لە زنجیرەبچووکی ئێچ بی ئۆ، خانووی سەددام (٢٠٠٨)دا بەشداریی کردووە. ئەو ھەروەھا لە کایەی ئەساسنز کرید میراژ لە دەنگدانانی کارەکتەری ڕۆشەندا بەشداریی ھەبووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 
* 

پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانی
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی
پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا
پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمریکییەکان لە کایە ڤیدیۆییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران
پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢
پۆل:خەڵکی تاران
شێریفی باڵا

**شێریفی باڵا** () پۆستێکی حکومی و یاساییە لە بەریتانیا و هەندێک وڵاتی تر. ئەم پۆستە بەرپرسە لە جێبەجێکردنی یاسا و پاراستنی ئاسایش لە ناوچەیەکی دیاریکراودا.

## سەرچاوەکان

پۆل:پاشایەتی بەریتانیا
جۆ ئارپایۆ

**جۆ ئارپایۆ** () شێریفی پێشووی ناوچەی ماریکۆپا لە ئەریزۆنای ئەمریکایە.  بە سیاسەتە توندەکانی لە بەرامبەر کۆچبەران و بەندکراوان ناسراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢
پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیست و یەکەم
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی
پۆل:زیندووان
ئەو شێریفە

**ئەو شێریفە** () زنجیرە تەلەفزیۆنییەکی ئەمریکییە کە لە ساڵی ١٩٨٧ تا ١٩٨٩ پەخش کراوە. چیرۆکی ژنێک دەگێڕێتەوە کە دەبێتە شێریفی شارۆچکەیەکی بچووک.

## سەرچاوەکان
مارک لامب

*'مارک لامب* () شێریفی ناوچەی پینالە لە ئەریزۆنای ئەمریکایە. بە هەڵوێستە سیاسییەکانی و بەکارهێنانی میدیای کۆمەڵایەتی بۆ پەیوەندی لەگەڵ خەڵک ناسراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢
پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیست و یەکەم
پۆل:زیندووان
شێریف (گرووپی مۆسیقا)

**شێریف ** () گروپێکی مۆسیقیای ڕۆکی سکۆتلەندییە کە لە ساڵی ١٩٧٩ دامەزراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٧٩
جێگری شێریف

**جێگری شێریف** () دووەم کەسی بەرپرسە لە فەرمانگەی شێریفدا. ئەم پۆستە یارمەتی شێریف دەدات لە بەڕێوەبردنی کاروباری ڕۆژانەی فەرمانگەکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ناونیشانەکان
کریستین گرازیانۆ

**کریستین گرازیانۆ** () یەکەم ژنە کە بووەتە شێریفی ناوچەی چارڵستۆن لە کارۆلینای باشووری ئەمریکا. لە ساڵی ٢٠٢٠ هەڵبژێردراوە و بە چاکسازییەکانی لە سیستەمی دادوەری ناسراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
شێریف (کۆمپانیا)

**شێریف ** () کۆمپانیایەکی بەرهەمهێنانی وەرزشییە لە مۆلداڤیا. ئەم کۆمپانیایە بە تایبەتی بۆ بەرهەمهێنانی تۆپی پێ بەناوبانگە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٩٣
شێریفی کۆڵکاتا

**شێریفی کۆڵکاتا** () پۆستێکی یاسایی و ئیدارییە لە شاری کۆڵکاتای هیندستان. ئەم پۆستە بەرپرسە لە جێبەجێکردنی بڕیارەکانی دادگا و چاودێریکردنی هەندێک کاروباری یاسایی لە شارەکەدا.

## سەرچاوەکان
نووسینگەی شێریفی ناوچەی برۆوارد

**نووسینگەی شێریفی ناوچەی برۆوارد** () دامەزراوەیەکی یاسا جێبەجێکردنە لە ناوچەی برۆواردی ویلایەتی فلۆریدای ئەمریکا. ئەم نووسینگەیە بەرپرسە لە پاراستنی ئاسایش و جێبەجێکردنی یاسا لە ناوچەکەدا.

## سەرچاوەکان
شەقامی شێریف

**شەقامی شێریف** () شەقامێکی سەرەکییە لە ناوەندی دوبلین، پایتەختی ئیرلەندا. ئەم شەقامە بە ناوچەی بەندەری دوبلیندا تێدەپەڕێت.

## سەرچاوەکان
لقی شێریفەکانی ئەلبێرتا

**لقی شێریفەکانی ئەلبێرتا** () بەشێکە لە وەزارەتی دادی حکومەتی هەرێمی ئەلبێرتا لە کەنەدا. ئەم لقە بەرپرسە لە پاراستنی ئاسایشی دادگاکان، گواستنەوەی بەندکراوان، و هاوکاریکردنی پۆلیس لە جێبەجێکردنی یاسادا. هەروەها چاودێریی هاتوچۆی ڕێگاوبانەکانیش دەکات.

## سەرچاوەکان
شێریف (کایەی ڤیدیۆیی)

**شێریف** () یارییەکی ڤیدیۆییە کە لە ساڵی ١٩٧٩ لەلایەن کۆمپانیای Bally Midway بەرهەم هێنراوە. لەم یارییەدا، بەکارهێنەر ڕۆڵی شێریفێک دەبینێت کە دەبێت لە شارێکی ڕۆژئاوای کۆندا تاوانباران دەستگیر بکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە
نووسینگەی شێریفی ناوچەی ساکرامێنتۆ

**نووسینگەی شێریفی ناوچەی ساکرامێنتۆ** () دامەزراوەیەکی یاسا جێبەجێکردنە لە ناوچەی ساکرامێنتۆی ویلایەتی کالیفۆرنیای ئەمریکا. ئەم نووسینگەیە بەرپرسە لە پاراستنی ئاسایش، جێبەجێکردنی یاسا، و بەڕێوەبردنی بەندیخانەکان لە ناوچەکەدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٥٠ لە کالیفۆرنیا
شێریف ھاتن

**شێریف هاتن** () گوندێکە لە باکووری یۆرکشایەر لە ئینگلتەرا. ناوی گوندەکە لە وشەی "شێریف" و ناوی خاوەنە کۆنەکەی "هاتن"ەوە هاتووە.

## سەرچاوەکان
نووسینگەی شێریفی ناوچەی کووک

**نووسینگەی شێریفی ناوچەی کووک** () دووەم گەورەترین نووسینگەی شێریفە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. ئەم نووسینگەیە بەرپرسە لە پاراستنی ئاسایش و جێبەجێکردنی یاسا لە ناوچەی کووک لە ویلایەتی ئیلینۆی، کە شاری شیکاگۆی تێدایە.

## سەرچاوەکان
شێریفی ئاسنین

**شێریفی ئاسنین** () فیلمێکی ڕۆژاواییی ئەمریکییە کە لە ساڵی ١٩٥٧ بەرهەم هێنراوە. فیلمەکە باس لە شێریفێک دەکات کە هەوڵ دەدات کوڕەکەی لە تۆمەتی کوشتن بپارێزێت، لە کاتێکدا دەیەوێت دادپەروەریش بەدی بهێنێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٥٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٥٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ١٩٥٧
پۆل:فیلمە ڕەش و سپییە ئەمریکییەکان
قەڵغانی خێرخوازیی شێریفی لەندەن

**قەڵغانی خێرخوازیی شێریفی لەندەن** () پێشبڕکێیەکی تۆپی پێ بوو کە لە نێوان ساڵانی ١٨٩٨ تا ١٩٠٧ لە لەندەن بەڕێوە دەچوو. ئەم پێشبڕکێیە لە نێوان براوەی خولی پرۆفیشناڵ و براوەی جامی ئینگلتەرای ئەماتۆردا ئەنجام دەدرا.

## سەرچاوەکان
سپای شێریف

**سپای شێریف** () بەرنامەیەکی زیانبەخشی کۆمپیوتەر بوو کە وەک دژە-سیخوڕی (ئەنتی-سپایوەیر) ساختە خۆی پیشان دەدا. ئەم بەرنامەیە لە ساڵانی ٢٠٠٥-٢٠٠٦ بڵاو بووەوە و هەوڵی دەدا بەکارهێنەران بۆ کڕینی بەرنامەیەکی ساختە فریو بدات.

## سەرچاوەکان
بیوفۆرد پوسەر

**بیوفۆرد پوسەر** () (١٩٣٧-١٩٧٤) شێریفێکی ئەمریکی بوو لە ناوچەی مەکنەیری لە تێنیسی. ژیانی پوسەر بووە سەرچاوەی ئیلهام بۆ چەندین فیلم و زنجیرە تەلەفزیۆنی، لەوانە زنجیرە فیلمی "Walking Tall". پوسەر بە شێوەیەکی ناڕوون لە ڕووداوێکی ئۆتۆمبێلدا کۆچی دوایی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧
پۆل:مردووانی ١٩٧٤
پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم
کۆمەڵەی شێریفە دەستوورییەکان و ئەفسەرانی ئاشتی

**کۆمەڵەی شێریفە دەستوورییەکان و ئەفسەرانی ئاشتی** () ڕێکخراوێکی ئەمریکییە کە لە ساڵی ٢٠١١ دامەزراوە. ئەم ڕێکخراوەیە بانگەشە بۆ ئەوە دەکات کە شێریفەکان دەسەڵاتی سەروەرییان هەیە لە ناوچەکانیاندا و دەتوانن یاسا فیدراڵییەکان ڕەت بکەنەوە ئەگەر پێیان وابێت کە ئەو یاسایانە دەستووریی نین.

## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠١١ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
نھێنییەکانی ھەشتپێ

**نھێنییەکانی ھەشتپێ** () زنجیرە دۆکیومێنتارییەکی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٢٣. لە ڕێکەوتی "٢١ی نیسانی ٢٠٢٣" لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بڵاوکرایەوە، و ماوەی ھەر ئەڵقەیەک نزیکەی ٥٠ خولەکە.

## سەرچاوەکان
لایتستۆرم ئینتەرتەینمێنت

**لایتستۆرم ئینتەرتەینمێنت** () کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنانی فیلمی ئەمریکییە کە لە ساڵی ١٩٩٠ دامەزراوە. بنکەی سەرەکی لە سانتا مۆنیکا، کالیفۆرنیایە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ساڵی ١٩٩٠ دامەزراوەکان لە کالیفۆرنیا
پۆل:کۆمپانیا ئەمریکییەکان کە لە ساڵی ١٩٩٠ دامەزراون
پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا
پۆل:کۆمپانیاکانی کاتبەسەربردن کە لە ساڵی ١٩٩٠ دامەزراون
پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:جەیمز کامێرۆن
دیجیتاڵ دۆمەین

**دیجیتاڵ دۆمەین** () کۆمپانیایەکی کاریگەری دیجیتاڵی و ئەنیمەیشنی ئەمریکییە کە لە ساڵی ١٩٩٣ دامەزراوە. بنکەی سەرەکی لە ڤێنیس، کالیفۆرنیایە.

## سەرچاوەکان

 

پۆل:ستۆدیۆکانی ئەنیمەیشنی ئەمریکی
پۆل:جەیمز کامێرۆن
دیپسی چاڵێنجەر

**دیپسی چالێنجەر** () کەشتییەکی ژێر ئاوی تاکە کەسییە کە بۆ توێژینەوەی قووڵایی زەریاکان بەکاردێت. لە ساڵی ٢٠١٢ بەرھەم ھێنراوە و درێژییەکەی نزیکەی ٧٫٣ مەترە.

## سەرچاوەکان

پۆل:جەیمز کامێرۆن
پریستیمانتیس جەیمز کامێرۆنی

**پریستیمانتیس جەیمس کامێرۆنی** () جۆرێکی بۆقی چکۆلەیە کە لە ساڵی ٢٠١٣ لە گویانا دۆزرایەوە. ناوەکەی لە جەیمز کامێرۆنەوە وەرگیراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:جەیمز کامێرۆن
ئابیس: ڕووداوەکەی ئەورۆپا

**ئابیس: ڕووداوەکەی ئەورۆپا** () فیلمێکی زانستی خەیاڵی ئەمریکییە کە بڕیارە لە ساڵی ٢٠٢٦ بەرھەم بھێنرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ١٩٩٨
پۆل:کایە سەرکێشییەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە خەیاڵییە زانستییەکان
پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان لەسەر بنەمای فیلم
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لەژێر ئاو ڕوودەدەن
پۆل:یارییەکانی ئۆنڵی-ویندۆز
پۆل:یارییەکانی ویندۆز
ساڵەکانی ژیانی مەترسیدار

**ساڵەکانی ژیانی مەترسیدار** () زنجیرە دۆکیومێنتارییەکی تەلەڤزیۆنی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٤-٢٠١٦. لە ڕێکەوتی "١٣ی نیسانی ٢٠١٤" لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بڵاوکرایەوە، و ماوەی هەر ئەڵقەیەک نزیکەی ٦٠ خولەکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٤
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە گۆڕانی کەشوھەوا
ئیکسپیدیشن: بیسمارک

**ئیکسپیدیشن: بیسمارک** () فیلمێکی دۆکیومێنتاری ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٢. داھاتی فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیس نەزانراوە. لە ڕێکەوتی "٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢" لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٢ خولەکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٢
پۆل:فیلمە بەڵگەنامەیییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی جەیمز کامیرۆن
بێگانەکانی قووڵایی

**بێگانەکانی قووڵایی** () فیلمێکی دۆکیومێنتاری ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٥. داھاتی فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیس نزیکەی ٨٫٨ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی "٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥" لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٥ خولەکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٥
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە بەڵگەنامەییەکانی دیزنی
پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی جەیمز کامیرۆن
پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز
ڕامبۆ: خوێنی یەکەم بەشی دووەم

**ڕامبۆ: خوێنی یەکەم بەشی دووەم** () فیلمێکی کارەکشنی ئەمریکییە لە ساڵی ١٩٨٥. داھاتی فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیس نزیکەی ٣٠٠٫٤ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی "٢٢ی ئایاری ١٩٨٥" لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٦ خولەکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٨٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٨٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ١٩٨٥
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی جەنگی سارد
پۆل:ئەو فیلمانەی لە زیندانەکان داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە مەکسیک گیراون
پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی جەیمس کامیرۆن
پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی سیلڤستەر ستالۆن
پۆل:فیلمە براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن ڕۆسبێری
ڕۆژە سەیرەکان

**ڕۆژە سەیرەکان** () فیلمێکی زانستی خەیاڵی ئەمریکییە لە ساڵی ١٩٩٥. داھاتی فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیس نزیکەی ٨ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی "١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٥" لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٤٥ خولەکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین
پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٥
پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس
پۆل:فیلمە خەمناوییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە خەیاڵییە زانستییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ڕاستیی خەیاڵی
پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ کۆمیک وەرگێڕدراون
پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی جەیمز کامیرۆن
پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە داھاتوودا داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە ڕوانگەی کەسی یەکەمەوە وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون
پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی جەیمس کامیرۆن
پۆل:فیلمەکانی لایتستۆرم ئینتەرتەیمێنت
پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز