open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سەردەمی ڤیکتۆریا

**سەردەمی ڤیکتۆریا** سەردەمێک بوو لە مێژووی شانشینی یەکگرتوو کە ڕژێمی شاژن ڤیکتۆریا تێیدا حوکمی دەکرد لە ٢٠ی حوزەیرانی ١٨٣٧ەوە تاکوو مردنی شاژن ڤیکتۆریا لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٠١. ئەم ماوەیە دوای سەردەمی ڕیجنسی و پێش سەردەمی ئێدوارد. ئەم ماوەیە دوای دەرچوونی قانوونی چاکسازیکردنی ١٨٣٢ ھاتە ئاراوە، کە باسی لە چاکسازیکردنی سیستمی دەنگدان و ھەڵبژاردنەکانی دەکرد. لەم ماوەیەدا، ئایین بە شێوەیەکی بەربڵاو و فراوان بانگەشەی بۆ پێوەرێکی ڕەوشتی بەرزتر دەکرد، بە تایبەتی لەلایەن ئەو لایەنانەی کە پەیوەندیداربوون بە کڵێسای ئینگلتەراوە. لەم کاتەدا، پەیوەندییەکانی بەریتانیا لەگەڵ وڵاتە زلھێزەکاندا بە شێوەیەکی گشتی کاریگەریی کایە مەزنەکەی لەسەر بوو، کە گەمەیەکی دیپلۆماتیکی نێوان ڕووسیا و بەریتانیا بوو، کە لە دەرەنجامدا شەڕی کریمیانی لێکەوتەوە. لە سایەی خواستی بەریتانیا بۆ زیادکردنی توانا بازرگانییەکانی، توانیان لەم سەردەمەدا بازرگانییەکی جیھانیی جێگیر پێک بھێنن. بەریتانیا کەوتە ھەوڵی گەورەکردنی ئیمپراتۆرییەتەکەی، ئەمەش بە داگیرکردنی ئەو ناوچانەی کە بە شێوەیەکی زیاتر دەکەوتنە ئاسیا و ئەفریقاوە؛ ئەمەش وای لە ئیمپراتۆریەتی بەریتانیا کرد کە ببێتە گەورەترین ئیمپراتۆریەت لە مێژوودا. ئەم سەردەمە بە سەردەمی بووژاندنەوە و پێشکەوتنی شانشینی یەکگرتوو ناسراوە.

لە ڕووی ئایدۆلۆژیاوە، لەم سەردەمەدا، بەریتانیا پشتی کردە ڕیالیزم و ڕووی کردە ڕۆمانتیزم، بە پێچەوانەی سەردەمی جۆرجەوە، کە دوسی سەردەمی ڤیکتۆریا ھاتە ئاراوە. لە ھەندێک ڕووەوە، بەریتانیا زیاتر ڕووی کردبووە خورافییەتیش، بە تایبەت لە ڕووی ئایینی و بەھا کۆمەڵایەتییەکان و ھونەرەکانەوە. لە ڕووی ھونەرییەوە، ئەم سەردەمە بە فاشنی ڤیکتۆریایی بەناوبانگە.

لەڕووی نەتەوەییەوە، ئەجێندا سیاسییەکەی بەریتانیا ڕووی لە لیبرالیزم دەکرد، کە وردە وردە بووە ھۆکاری چاکسازیی سیاسی و کۆمەڵایەتی، لە دەرەنجامیشدا فراوانبوونی مافی دەنگدان بۆ ئەوەی زیاتر لە چین و توێژەکانی بەریتانیا بگرێتەوە. لە ڕووی جەماوەرناسییەوە، گۆڕانکاری گەورە ڕوویان دا: دانیشتوانی ئینگلتەرا و وێڵز دوو ھێندە بوو، لە ١٦٫٨ میلیۆنەوە (١٨٥١) بۆ ٣٠٫٥ میلیۆن (١٩٠١). دانیشتوانی سکۆتلەنداش بە شێوەیەکی خیێرا ڕوویان لە زیادبوون کرد، لە ٢٫٨ میلیۆن کەسەوە (١٨٥١) بووبە ٤٫٤ میلیۆن (١٩٠١)؛ بەڵام بە پێچەوانەی ئینگلتەرا و سکۆتلەنداوە، دانیشتوانی ئێرلەندا ڕوویان لە کەمبوون کرد، لە ٨٫٢ میلێۆنەوە (١٨٥١) بەرەو کەمتر لە ٤٫٥ میلیۆن کەس (١٩٠١)، ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی بەھۆی کۆچکردن و گرانییە مەزنەکەی ئێرلەنداوە بوو، کە بووە ھۆی لەبرسامردنی بە کۆمەڵ و سەرھەڵدانی نەخۆشی. لە نێوان ١٨٣٧ و ١٩٠١دا، نزیکەی ١٥ میلیۆبن کەس کۆچیان کردەوە دەرەوەی بەریتانیا، بە تایبەتی بەرەو ویلایەتە یەکگرتووەکان، کەنەدا، باشووری ئەفریقا، نیوزلەندا و ئوسترالیا.

پارتە سیاسییەکانی ئەم سەردەمە سێ لایەنی سەرەکی بوون: ویگەکان، لیبرالییەکان، لەگەڵ پارێزگارەکان (ئەوانەی لەگەڵ گۆڕاندا نەبوون). جگە لەمانە، لە کاتێکی دواتردا، پارتی کرێکارانی بریتانیا خۆیان وەک پارتێکی سەربەخۆ تۆمارکرد. لەم سەردەمەدا، ھەندێک کێشەی چارەسەرنەکراو ھەبوون کە پەیوەندییان بە ئێرلەندا و خواستی حکومکردنی خۆییانەوە ھەبوو، کە ڕۆڵێکی گرنگی لە ستراتیژییە سیاسییەکانی ئەمنسەردەمە بینی.

## سەرچاوەکان

پۆل:سەردەمە مێژووییەکان
پۆل:شاژن ڤیکتۆریا
تابوو (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

**تابوو** بریتییە لە زنجیرە درامایەکی بەڕیتانی لە بەرهەمهێنانی کەناڵەکانی ئێف ئێکس و بی بی سی وەنە. زنجیرەکە بۆ یەکەم جار لە شانشینی یەکگرتوو لەسەر کەناڵی بی بی سی وەن لە ڕێکەوتی ۷ کانوونی دووەمی ۲۰۱۷ پەخشکرا و پاشان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لەسەر ئێف ئێکس لە ڕێکەوتی ۱۰ کانوونی دووەمی ۲۰۱۷ پەخشکرا. و لە ئازاری ۲۰۱۷ بۆ وەرزی دووەم نوێکرایەوە.

## دەستەی ڕۆڵگێڕان

### کەسایەتییە سەرەکییەکان
* تۆم ھاردی بە ڕۆڵی جەیمس دیلاینی
* ئۆنا چاپلین بە ڕۆڵی زیڵفا گێری 
* مارک گاتس بە ڕۆڵی شازادە ڕیجیت
* جۆنانسان پرایس بە ڕۆڵی سیر ستیوارت سترەینج
* میخائیل کێڵی بە ڕۆڵی پزیشک ئێدگار دامبرتۆن

## سەرچاوەکان

پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:زنجیرە درامییەکانی بی بی سی
پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی بەریتانیا لە دەیەی ٢٠١٠
پێڕستی باشترین فیلمەکانی بۆکس ئۆفیس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ٢٠١٨

ئەمەی خوارەوە پێڕستی فیلمەکانە کە دانراوە بەپێی باشترین لە کۆتایی ھەفتەی بۆکس ئۆفیس بۆ ساڵی ٢٠١٨.

## پڕ داھاتترین فیلمەکان



## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:٢٠١٨ لە سینەمای ئەمریکی
کۆرگ

**کۆرگ** ()، کە سەرەتا بە **تاقیگەی ئەلیکترۆنی کەیۆ** ناسراوبوو، کۆمپانیایەکی چەند وڵاتیی ژاپۆنییە کە بارەگای سەرەکییان لە شاری تۆکیۆیە لە وڵاتی ژاپۆن، کۆمپانیای کۆرگ تایبەتە بە بەرھەمھێنانی ئامێری مۆسیقی وەک تەختەکلیل و دەزگای مۆسیقی ئەلیکترۆنی.
وێنۆک|لۆگۆی کۆمپانیای کۆرگ.
ھەروەھا کۆمپانیای کۆرگ لەژێر ناوی ڤۆکس ەوە ئامێری دەنگ بەرزکەرەوەی گیتار و گیتاری کارەبایی بەرھەم دەھێنێت.

## مێژوو
کۆرگ لە ساڵی ١٩٦٢ لە لایەن تسوتۆمو و تاداشی وەک **تاقیگەی ئەلیکترۆنی کەیۆ** دۆزرایەوە، دواتر ناوەکەیان گۆڕی و سوودیان لە کورتکراوەی ناوەکەی خۆیان بینی بۆ ناوە تازەکە. لە ساڵانی ١٩٧٠ کۆمپانیای *کۆرگ* بەشی بەرھەمێنانی سینتسایزەر  کردە دوو بەش: بەشێکیان بۆ ئەوانەی خولیایان ھەیە و بەشەکەی تریشیان بەشی پرۆفیشناڵانە بوو کە تێچوویان زۆر زیاتر بوو. لە ساڵی ١٩٨٠ کۆرگ لقی بەرھەمێنانی پیانۆی دیجیتاڵی کردەوە، و لە ساڵی ٢٠١٥ش کۆمپانیای کۆرگ خاوەنی ٢٩٠ کارمەند بوو.
دامەزرێنەری کۆرگ تسوتۆمو بە نەخۆشی شێرپەنجە لە ئازاری ٢٠١١ کۆچی دوایی کرد.

## بەرھەمەکانی کۆمپانیای کۆرگ
لیستی بەرهەمەکانی کۆمپانیای کۆرگ

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆمپانیاکانی مۆسیقای ژاپۆن
پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان
پێڕستە ڕەشەکە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

**پێڕستە ڕەشەکە** () بریتییە لە زنجیرەیەکی تاوانی درامای ئەمریکی لە ڕێکەوتی ٢٣ ئەیلوولی ٢٠١٣ لەسەر ئێن بی سی دەستی پەخش کرد. زنجیرەکە لە پاڵەوانێتی جەیمس سپێدەر و مێگان بوون و ھاری لینکسە. بریکاری پێشووی حکومەت رێیمۆند رێدینگتۆن کە ناتوانێرت دەستگیر بکرێت، بە شێوەیەکی سەیر خۆی ڕادەست دەکات و ھەروەھا پێشنیارێکی پێیە کە ناتوانرێت ڕەتبکرێتەوە، بەڵام تەنھا بە یەک مەرج: رێدینگتۆن تەنھا لەگەڵ ئیلیزابێس کەین، شیکەرەوەیەکی نوێی ئێف بی ئای قسە دەکات. زنجیرەی یەکەم جۆن بۆکینکامب نووسییەتی و جۆ کارنھان دەریھێناوە. لە ۳ی کانوونی یەکەمی ۲۰۱۳، ئێن بی سی زنجیرەکەی بۆ وەرزی دووەم بە ۲۲ ئەڵقە نوێکردەوە.

ھەروەھا زنجیرەکە بۆتە خاوەنی گەواھیدانی ڕەخنەگران، و زۆرێک لە ڕەخنەگران ستایشی ڕۆڵگێڕانەکەی جەیمس سپێدەریان کردووە.

## چیرۆک
رێیمۆند رێدینگتۆن، بریکاری پێشووی حکومەت و یەکێک لە هەڵاتووەکان لەدەستی ئێف بی ئای، لە بنکەی نووسینگەی لێکۆڵینەوە فیدرالییەکان لە واشینگتۆنی پایتەخت خۆی بەدەستەوە دەدات. و دەڵێت کە ئەو و ئێف بی ئای هەمان بەرژەوەندیان هەیە لە لەناوبردنی تاوانبارە مەترسیدار و تیرۆرستەکان. پێشنیارێک پێشکەش دەکات کە ئێف بی ئای ناتوانێت ڕەتی بکاتەوە بەڵام لە ژێر یەک مەرجدا: رێدینگتۆن تەنها لەگەڵ ئیلیزابێس کەین، شیکرەوە نوێکەی ئێف بی ئایدا، قسە دەکات. کەین لێپرسینەوە لە ڕێدینگتۆن دەکات دەربارەی ئەو گرنگیدانە لەناکاوەی ئەو، بەڵام ڕێدینگتۆن تەنها بەوە وەڵام دەداتەوە کە ئەو زۆر تایبەتە.

## سەرچاوەکان

پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕووداوەکانی دەکەوێتە ناو شاری نیویۆرک
پۆل:نمایشەکانی تۆڕی ئێن بی سی
پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان
پۆل:تێرۆریست لە تەلەڤیزیۆندا
پۆل:بەرنامەکانی تۆڕی ئێن بی سی
پۆل:زنجیرەیەکی تەلەفیزیۆنی لەلایەن کۆمپانیای سۆنی پیکچەر تیڤی
پۆل:ئەو بەرنامە تەلەفزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە
پۆل:ئەو بەرنامە تەلەفزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ یارییە ڤیدیۆییەکان گونجاندووە
پۆل:زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی لەلایەن کۆمپانیای سۆنی پیکچەر تیڤی
پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە
پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ یارییە ڤیدیۆیییەکان گونجاندووە
پۆل:زنجیرە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
پێواژۆی وێنەی دیجیتاڵ

**پێواژۆی وێنەی دیجیتاڵ** بەشێکە لە ژیریی دەستکرد کە لەوێدا کاری پێواژۆ لەسەر وێنەیەک ئەنجام دەدرێت کە بە شێوەی دیجیتاڵە. وێنەی دیجیتاڵ لە کۆمەڵێک بەش پێک دێت کە ھەرکامیان لەناو وێنەکەدا لە شوێنێکدا جێگە دەگرن و جگە لە جێگەکەیان بڕێکیشیان ھەیە. ئەو بەشانەی وێنە بە ئەندامەکانی وێنە، پێلز یان پیکسێل ناو دەبرێن. لەناو ئەمانەدا پیکسێل لە ھەموویان باوترە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژیریی دەستکرد
پۆل:پێواژۆی دیجیتاڵی وێنە
پۆل:ئەندازیاریی کۆمپیوتەر
پیتەر شرایەر

[وێنۆک|یەکەم نەوەی [ئاودی تی تی  کە لە لایەن پیتەر شرایەر ەوە دیزان کرا - ١٩٩٨ ]]
**پیتەر شرایەر** () (لەدایکبووی ١٩٥٣) دیزاینەرێکی ئۆتۆمۆبیلە، کە زۆر جار بە دیزاینەرەکەی ئاودی تی تی دەناسرێتەوە. پیتەر شرایەر لە سالی ٢٠٠٦ ەوە پۆستێکی باڵای ھەیە کە بووە بە بەڕێوەبەر بەشی دیزاین لە کۆمپانیای کیا و بە جۆرێک لە ٨ ی کانوونی یەکەمی ساڵی ٢٠١٢ بووە بە یەکێک لە سێ سەرۆکایەتی کۆمپانیای کیا.
پیتەر شرایەر ناوبانگیەکی گەورەی بەدەست ھێنا دوای دیزاین کردنی ئاودی تی تی، کە لە ساڵی ٢٠٠٦ بە سەرنجترین دیزاینی سەردەم ھەڵبژێردرا.

## ژیان و مێژوو
وێنۆک|٢٠١٧ کیا ستینگەر، دیزاین: پیتەر شرایەر|ڕاست
پیتەر شرایەر لە ساڵی ١٩٥٣ لە شاری باڤەریا لە ووڵاتی ئەڵمانیا لە دایک بووە، و سەرەتا لەگەڵ کۆمپانیای ئاودی لە ساڵی ١٩٧٥ وەک فێرخوازێک دەستی بەکار کردووە و سەرکەووتوو بووە تێدا، دواتر کۆمپانیای ئاودی لە ساڵانی ١٩٧٩-١٩٨٠ دەینێرێت بۆ زانکۆی Royal College of Art لە لەندەن بۆ خۆێندن لە بواری دیزاین.
وێنۆک|کیا سپۆرتەج کە لە لایەن پیتەر شرایەر ەوە دیزاین کراوە - ٢٠١٥
لە سالێ ١٩٨٠ ەوە پیتەر شرایەر وەک دیزاینەری سەرەکی دەرەوە و ناوەوەی ئۆتۆمبیلەکانی کۆمپانیای ئاودی و دواتی ڤۆلکسڤاگن کاری کردووە، تا لە ساڵی ٢٠٠٦ پەیوەندی دەکات بە کۆمپانیای کیا و لەوێ دەبێتە بەڕیوەبەرێکی سەرەکی بەشی دیزاین و ئێستا ھەرە زۆری ئۆتۆمبێلەکانی ئەو کۆمپانیایە لەلایەن پیتەر شرایەر ەوە دیزاینیان بۆ دەکرێت.

پیتەر شرایەر ھەمیشە بەوە دەناسرێتەوە کە جل و بەرگی ڕەش دەپۆشێت لەگەڵ چاویلکەی ڕەش، پیتەر شرایەر خاوەنی چەندین خەڵاتی جیھانیە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣
پۆل:ئاودی
پۆل:زیندووان
ئەندازیاریی کۆمپیوتەر

وێنۆک|بۆردی سەرەکیی بەکارهاتوو لە پلەیێری HD DVD، بەرهەمی هەوڵەکان لە ئەندازیاریی کۆمپیوتەردا
**ئەندازیاریی کۆمپیوتەر** () بوارێکی خوێندنە، کە چەندین بواری ئەندازیاریی کارەبا و زانستی کۆمپیوتەر و ئەندازیاری سوفتوێر پێکەوە دەبەستێتەوە تاوەکوو پەرە بە سیستمە نەرمامێری و ڕەقامێرییەکان بدات. ئەندازیارانی کۆمپیوتەر لە بوارەکانی ئەندازیاریی ئەلەکتریک، داڕشتنی نەرمامێر، پەیوەندیی نەرمامێر-ڕەقامێر ڕاھێنانیان بۆ دەکرێت، واتە بە تەنیا لە بواری ئەندازیاریی نەرمامێر یان ئەندازیاریی ئەلەکتریکدا ناخوێنن. ئەندازیارانی کۆمپیوتەر لە زۆر لایەنی ژمێرکاریی نەرمامێر و ڕەقامێردا ئیش دەکەن. لەوانە: میکرۆکۆنترۆلێرەکان، میکرۆپرۆسێسۆرەکان، کۆمپیوتەرە کەسییەکان، سوپەرکۆمپیوتەرەکان و داڕشتنی دیجیتاڵ. ئەم بوارەی ئەندازیاریی تەنیا لەسەر چۆنیەتیی کارکردنی سیستمە کۆمپیوتەرییەکان ئیش ناکەن بەڵکوو لەسەر ئەوەش کار دەکەن کە چۆن دەکرێت ئەم سیستمانە لە بوارێکی بەرینتردا بەکار بھێنن.

ھەندێک لە کارە باوەکانی ئەندازیارانی کۆمپیوتەر بریتین لە نووسینی نەرمامێر و فیرمامێر بۆ میکرۆکۆنترۆلێرە جێگیرەکان، داڕشتنی چیپی ڤی. ئێڵ. ئێس. ئەی، داڕشتنی ھەستەوەری ئانالۆگ، داڕشتنی بۆردی خولگەی سیگناڵی ئاوێتە و داڕشتنی سیستمەکانی کارپێکردن. ھەروەھا ئەندازیارانی کۆمپیوتەر دەتوانن لە بواری ڕۆباتیکزدا توێژینەوە بکەن.

## بوارە تایبەتەکان
زۆر بواری تایبەت لە ئەندازیاریی کۆمپیوتەردا ھەن، کە لێرەدا ئاماژە بە ھەندیکیان دەکرێت:

* کۆدکردن، نھێنیکردن و پاراستنی زانیاری
* پەیوەندییەکان و ڕایەڵە بێتەلەکان
* کامپایلێرەکان و سیستەکانی کارپێکردن
* ئەندازیاری و زانستی ژمێرکارییانە
* ڕایەلە کۆمپیوتەرەییەکان، ژمێرکاریی بزۆک، سیستمە دابەشکراوەکان
* سیستمە کۆمپیوتەرییەکان: بیناسازی، پێواژۆی ھاوتەریب
* بینینی کۆمپیوتەر و ڕۆباتیکز

### [[سیستمە جێگیرەکان]]
چەپ|وێنۆک|نموونەیەک لەو ئامێرانەی کە سیستمە جێگیرەکان بە کار دەهێنن.
ئەو کەسانەی لەم بوارەدا ئیش دەکەن لەسەر باشترکردنی خێرایی، جێمتمانەیی و لێھاتووییی سیستمەکان کار دەکەن. سیستمە جێگیرەکان لە زۆر ئامێردا بە کار دەھێنرن لەوانە لە ڕادیۆیەکی ئێف. ئێمی بچووک تا شاتێلی فەزایی.

### [[خولگە یەکخراوەکان]]، داڕشتنی ڤی. ئێڵ. ئێس. ئەی تاقیکردنەوە و کەد
ئەم بوارە بە تایبەتی پێویستی بە زانیاریی باشە لە بوارەکانی ئەلەکترۆنیک و سیستمە ئەلەکتریکییەکان. ئەندازیاران لێرەدا کار لەسەر باشترکردنی خێرایی، جێمتمانەیی و کاراییی بەکارھێنانی وزە دەکەن بۆ وەچە نوێیەکانی خولگەکان لە پێوەری زۆر گەورەدا (VLSI). نموونەیەک لەو کارانەی لەم بوارە دەکرێت کەمکردنەوەی مەسرەفی ھێزێکە کە ئەلگۆریتمەکان و بیناسازی (VLSI) مەسرەفی دەکات.

### پێواژۆی وێنە و ئاخاوتن
ئەندازیارانی کۆمپیوتەر لەم بوارە ھەوڵ دەدەن لە ڕێگەی ناسینەوەی ئاخاوتن، سازکردنی ئاخاوتن، وێنەگریی زانستی و پزیشکی یان سیستمەکانی پەیوەندیی نێوان مرۆڤ و کۆمپیوتەر باش بکەن. کارێکی دیکەی ئەم بوارە بینینی کۆمپیوتەرە وەک ناسینەوەی ڕوخساری مرۆڤەکان.
BY:CK

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:تەکنۆلۆژیا و زانستە جێبەجێکارەکان
پۆل:زانستی کۆمپیوتەر
پۆل:ئەندازیاریی کارەبا
پۆل:ڕشتەکانی ئەندازیاری
جیھانی مارڤڵ

**جیهانی مارڤل** () بریتییە لە جیهانێکی هاوبەشی خەیاڵی کە تێیدا ڕووداوی زۆربەی چیرۆکە نەخشێندراوە ئەمریکییەکان و هۆکارەکانی تر ڕوودەدات کە لە لایەن مارڤڵ ئینتەرتەینمەنتەوە بڵاو دەکرێتەوە. سووپەرھیرۆکانی وەک پیاوی جاڵجاڵۆکە و ئێکس مان و تۆڵەسێنەرەوەکان هی ئەم جیهانەن.

## ئەمانەش ببینیە
* جیھانی سینەماییی مارڤڵ

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
ماڵپەڕی فەرمی

پۆل:جیھانی خەیاڵی
پۆل:ئەفسانە
پۆل:کۆمیکەکانی سوپەرهێرۆ
پۆل:گەردوونی خەیاڵی
پۆل:پاشکۆکانی مارڤڵ ئینتەرتەیمێنت
پۆل:کۆمیکەکانی سوپەرھێرۆ
سێوسێنان

**سێوسێنان** شارۆچکەیەکە، کەوتووەتە ناحیەی سێوسێنان، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

ئەم شارۆچکەیە ناوەندی ناحیەی سێوسێنانە.

## جوگرافیا
**سێوسێنان** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەڵاقایمس و لە باشوور لەگەڵ گوندی گۆمەتە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کەڵۆش و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کۆشکی سەروو.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:شارەکانی عێراق
ئاوەسپی، قەرەداغ

**ئاوەسپی** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سێوسێنان، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**ئاوەسپی** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بەڵخە، قەرەداغ و لە باشوور لەگەڵ گوندی چرچەقەڵا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی باوەخۆشێن و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی حەمەی ھەواس.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:شارەکانی عێراق
گەڕەستێرۆچکەی ئەپۆڵۆ ١٨٦٢

وێنۆک|وێنەی ئەپۆڵۆ ١٨٦٢

**١٨٦٢ ئەپۆلۆ** (بە ئینگلیزی: 1862 Apollo) یەکێکە لە گەڕەستێرۆچکەیەکی بەردی، تیرەی دەگاتە ١٫٥ کیلۆمەتر، وە نزیکە لە دەوری ھەسارەی زەوی (NEO)، لەلایەن زانای ئەڵمانی کارڵ ویلھێلم راینموت لە نێو ڕوانگەی ھایدڵ برگ لە ٢٤ نیسانی ساڵی ١٩٣٢، بەڵام دوای ئەوە بزر بوو تا ساڵی ١٩٧٣. ئەپۆلۆ یەکەمین ناوی ئەو گەڕستێرۆچکەیە بوو لە نێو گەڕەستێرۆچکەکانی ئەپۆڵۆ، کە کۆمەڵەی گەڕەستێرۆچکەیەکی نزیکن لە زەوی، وە بەھەمان شێوە نزیکن لە مەریخ و زاوە و ڤینوس ..

## سەرچاوەکان
* زانیاری تەواو دەربارەی ئەپۆلۆ ١٨٦٢
* ماڵپەری جوولاندنی فەرارە (ھەوا) بۆ لێکۆڵینەوە لەسەر ئەو تەنە بچووکانەی کۆمەڵەی خۆر

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:گەردوون
پۆل:گەڕەستێرۆچکەکانی نزیک زەوی
پۆل:گەڕەستێرۆچکە
پۆل:گەڕەستێرۆچکەکان
گەڕەستێرۆچکەکانی ئەپۆڵۆ

[وێنۆک|ناوچەی ئاماژە پێکراوی گەڕەستێرۆجکەکانی ئەپۆلۆ لە [کۆمەڵەی خۆر  بە (ڕەنگی کەسک) لەو وێنەیە خۆر لە ناوەڕاستە بە (ڕەنگی زەرد)  وە دوای ئەوەش ٤ ھەسارەی بەردین دێن، ئەوانیش: هەسارەی زاوە بە(ڕەنگی ڕەساسی)، هەسارەی ڤینوس بە(ڕەنگی ڕەش)، هەسارەی زەوی بە(ڕەنگی شین)، هەسارەی مەریخ بە (ڕەنگی سۆر)]]

**کۆمەڵەی گەڕستێرۆچکەکانی ئەپۆلۆ** (بە ئینگلیزی : Apollo asteroids) ئەوە ناوی شوێنێکە لە کۆمەلەیەک لە گەڕەستێرەکانی نزیک زەوی  (NEAs)، ئەو ناوەش لە دوای ناوی گەڕەستێرۆچکەی ئەپۆڵۆ ١٨٦٢ کە یەکەمین گەرەستێرۆچکەی ناو ئەو کۆمەڵەیە بوو کە بدۆزرێتەوە لەلایەن کارڵ ویلیهام راينموث لە ساڵی ١٩٣٢، لەو کۆمەڵەی هەتا ساڵی ٢٠١٤ بە نزیکەی ٥٧٦٦ گەڕەستێرۆچکەی ئەپۆلۆ ناویان تۆمار کرایە لەلایەن دەزگای ناسا، هەندێک لەوان نزیکەیی ٨٣٢ دانە بە هیچ شێوەیەک نزیک نین لە هەسارەی زەوی

## بەر یەک کەووتن لەگەڵ زەوی
یەکێک لەو گەڕەستێرە بەردیانەی ناوچەی ئەپۆڵۆ لە کۆمەڵەی خۆر لە ساڵی ٢٠١٣ خۆی بە زەوی کێشا لە ناوچەی چیلیا بنیسک کە ڕووسیا ئەویش ڕووداوی بەردی ئاسمانی چیلیابنسک بوو .

## سەرچاوەکان
* گەڕەستێرۆچکەکانی ئەپۆڵۆ
* ماڵپەری ئەمریکای ئەورۆ دەربارەی رووداوەکەی رووسیا
* https://www.newscientist.com/article/dn23213-russian-meteor-traced-to-apollo-asteroid-family/

پۆل:گەردوون
پۆل:گەڕەستێرۆچکەکانی نزیک زەوی
پۆل:گەڕەستێرۆچکە
پۆل:گەڕەستێرۆچکەکان
قوماش، شارەزوور

**قوماش** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەید سادق(ناوەند)، قەزای سەید سادق، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**قوماش** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی سپیکەی پەرخ و لە باشوور لەگەڵ گوندی کەوچکتاش و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قلرخی خواروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی موانەکۆن.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:شارەکانی عێراق
تەکیە، قەرەداغ

**تەکیە** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سێوسێنان، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان. گوندی تەکیە مێژوویەکی ڕۆشنی ھەیە لە بواری سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئایینی قەرەداغ و کوردستاندا. لە سەدەی نۆزدە و بیستدا لانکەی پیاوانی ئایینی ناوداری کوردستان بووە، شاعیری ناوداری کورد، نالی، ساڵانێک لەو گوندە خوێندوویەتی. لە بواری سیاسیشدا گوندەکە چەندین سیاسەتمەداری گرنگ و ناوداری تێدا ھەڵکەتووە کە دیارترینیان بەھادین نوری سکرتێری پێشووتری حزبی شیوعی عێراقە، کە لەدایکبووی گوندی تەکیەیە و ئێستا تەمەنی ٩٤ ساڵە و ھەر لەو گوندە دەژی.

## جوگرافیا
**تەکیە** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کۆشکی سەروو و لە باشوور لەگەڵ قۆپی قەرەداغ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بەلەکجاڕ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ قۆپی قەرەداغ.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:شارەکانی عێراق
ئەلیاوا

**ئەلیاوا** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەرەداغ(ناوەند)، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا
**ئەلیاوا** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بانی خێڵان و لە باشوور لەگەڵ گوندی ولیان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تلەزەیت و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی باخان.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:شارەکانی عێراق
جەیمس وان

**جەیمز وان** (بە ئینگلیزی: James Wan)، لەدایکبووی ٢٧ی شوباتی ١٩٧٧. فیلمسازێکی ئوسترالییە. بەوە ناسراوە کە کاری دەرھێنەری بۆ فیلمی (مشار - ٢٠٠٤) کردووە. ھەروەھا دەرھێنەری ھەریەکە لە (Death Sentence - ٢٠٠٧)، (Dead Silence - ٢٠٠٧)، (Insidious - ٢٠١٠)، (The Conjuring - ٢٠١٣)، (Insidious: Chapter 2 - ٢٠١٣)، (خێرا و تووڕە ٧ - ٢٠١٥)، (The Conjuring 2 - ٢٠١٦) وە (Aquaman) بووە و کەوا بڕیارە لە کۆتایی ساڵی ٢٠١٨ پەخشەکرێ.

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* [//en.wikipedia.org/wiki/James_Wan ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ James Wan]

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧
پۆل:زیندووان
پۆل:خەلکی پێرس، ئوسترالیا
پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمە ئەکشنییەکان
پۆل:خەڵکی پێرس، ئوسترالیا
ڤیکتۆریا بێکام

وێنۆک|ڤیکتۆریا لەساڵی ٢٠١٠

**ڤیکتۆریا کارۆلین بێکام** لەدایکبووی ١٧ی نیسانی ١٩٧٤. بازرگانی ئەمریکی، گۆرانیبێژ، نمایشکار و دیزاینەری جلووبەرگە. ڤیکتۆریا یەکێبووە لەئەندامانی تیپی میوزیکی (Spice Girls). لەدوای تەمموزی ١٩٩٩ کاتێک هاوسەرگیری لەگەڵ یاریزانی ئینگلیز دەیڤد بێکام دەکات ئەوا میدیاکان چاوی زیاترییان چووە سەر ڤیکتۆریا.

## ژیانی تایبەتی
ڤیکتۆریا لەساڵی ١٩٩٧ەوە، دەستیکرد بەژوانبەستن لەگەڵ یاریزانی ئینگلیز، دەیڤد بێکام. دواتر ڤیکتۆریا لەیارییەکانی یانەی مانچستەر یونایتد دەبینرا. پەیوەندی بێکام و ڤیکتۆریا لەوکاتەدا سەرنجی زۆربەی میدیاکانی بەلای خۆدا ڕاکێشابوو. میدیاکان پەیوەندی نێوان بێکام و ڤیکتۆریان ناونابوو (Posh and Becks). لە ٢٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٨ بێکام لەڕێستورانتێکی ناوچەی چیزەنت لە ئینگلتەڕا داخوازی لە ڤیکتۆریا کرد.

لە ٤ی تەمموزی ١٩٩٩، لە قەڵای (Luttrellstown) بێکام و ڤیکتۆریا ھاوسەرگیرییانکرد. ڕێوەڕەسمەکە دووربوو لەچاوی میدیاکان. خەرجی ئاھەنەگەکش ٥٠٠ ھەزار پاونەدبوو و ٤٣٧ کەس وەک کرێکار لەڕێوەڕەسمی ئاھەنەگەکە کاریانکرد.

بێکام و ڤیکتۆریا چوار منداڵییان ھەیە. برووکلین جۆزێف (لەدایکبووی ٤ی ئازاری ١٩٩٩ لە لەندەن)، ڕۆمیۆ جەیمز (١ی ئەیلوولی ٢٠٠٢  لە لەندەن)، کروز دەیڤد (٢٠ی شووباتی ٢٠٠٥ لە مەدرید) وە کچێکیش بەناوی ھارپەر سێڤن (١٠ی تەمموزی ٢٠١١ لە لۆس ئەنجەلۆس، ئەمریکا). ھەرسێ کوڕەکەی ڤیکتۆریا وەک یاریزانی تۆپی پێ لەئەکادیمیای یانەی ئارسیناڵ یارییانکردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤
پۆل:زیندووان
پۆل:دوور لە وڵاتانی ئینگلیز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:ئینگلیزە بەڕەگەز ئەڵمانیەکان
پۆل:پادشاکانی بەریتانیا
پۆل:بلۆگەرە ئینگلیزەکان
پۆل:میوزیکژەنە سەماکەرە-پۆپەکان
پۆل:ئەفسەرانی نیشانی ئیمپڕاتۆریەتی بەڕیتانی
سۆڵەی شێخ قادر

**سۆڵەی شێخ ڕەسوڵ** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قەرەداغ، قەزای قەرەداغ، ،پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**سۆڵەی شێخ ڕەسوڵ** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بلکان و لە باشوور لەگەڵ گوندی مچەکوێر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بەردەکەڕ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەڵاقایمس.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:شارەکانی عێراق
ھێرشی تورکیا بۆ سەر عەفرین

وێنۆک|بۆمبارانی عەفرین و ناوچەکانی ژێردەستی یەپەگە لەلایەن ھێزە ئاسمانییەکانی سوپای تورکیا و تۆپھاوێژەکانی سوپای سووریای ئازاد.
**ھێرشی تورکیا بۆ سەر عەفرین**، ناسراو بە **ئۆپەراسیۆنی چڵە زەیتوون** لە ڕۆژی ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ دەستیپێکرد. لەم ھێرشە سوپای تورکیا ھێرشی کردە سەر کانتۆنی عەفرین لە سووریا کە زۆرینەی دانیشتووانەکەی کوردن. لەئەنجامدا پێکدادان لەنێوان سوپای تورکیا لەبەرامبەر ھێزەکانی ھەسەدە لەپاڵ یەپەگە ڕوویدا. ھێزەکانی ئەرتەشی تورکیا دەوری شاری عەفرینییاندا، تورکیا ئەم کردەیەی بە شەڕکردن لەدژی داعشیش وەسفکرد. ئەمەش لەوکاتەی داعش لەو شارەدا نەماوە.

ڕەجەب تەییب ئەردۆغان ڕاگەیاند، لەدوای عەفرین ئەوان ھێرشدەکەنە سەر شارۆچکەی مەنبج. کە پێشتر ھێزە کوردییەکیان بەپاڵپشتی ئەمریکا لەدەستی داعشییان گرتەوە لە ٢٠١٦.
لەساتی دەستپێکی کردەکەوە دەیان کەسی مەدەنی بوونە قوربانی و بەھەزارانیش شوێنی خۆیان جێھێشت.

## ئەمانەش ببینە
* ھێزەکانی ڕزگاریی عەفرین

## سەرچاوەکان

پۆل:شەڕی ناوخۆیی سووریا
پۆل:عەفرین
پۆل:ناکۆکیی تورکیا و کوردەکان (١٩٧٨-ئێستاکە)
پۆل:ناکۆکیی تورکیا و پەکەکە
مایسترۆ

**مایسترۆ** (لە *maestro*ی ئیتالییەوە؛ ، بە مانای *ماستەر* یان *مامۆستا*) نازناوێکی ڕێزلێنانە (کۆی نێر: مایستری، کۆی مێ: مایسترا). زاراوەکە بە زۆری لە مۆسیقای کلاسیکی و ئۆپێرای ڕۆژھەڵاتدا باوە، لەگەڵ زاراوە مۆسیقییە ئیتالییەکانی تر.

## لە مۆسیقادا
وشەی *مایسترۆ* بە زۆری بۆ ئاماژەدان بە ڕابەرەکان بەکاردێت. کەم جاریش، لەوانەیە بۆ ئاماژەدان بە ئاوازدانەران، مۆسیقاژەنەکان، ئیمپێساریۆکان، مۆسیقاناسەکان، مامۆستایانی مۆسیقا بەکاربێت.

لە جیھانی ئۆپێرای ئیتالیدا، نازناوەکە بۆ جیاکردنەوەی چەندان کەس و پلەی جیاواز کە کاری جیاوازیان ھەیە لە ئۆرکێسترا و کۆمپانیای ژەنیاردا. کە پێکدێن لە:
* **مایسترۆ سۆستیتوتۆ** یان **مایسترۆ کۆلابۆراتۆر**: ئەو مۆسیقاژەنانەی کە بۆ پاڵپشتیکردن و ھاریکاریکردن کاردەکەن.
* **مایسترۆ کۆنسێرتاتۆر**: ژەنیاری کۆنتینوۆی کیبۆرد، کە گۆرانیبێژەکان ئامادەدەکات و سەرپەرشتیی مەشقەکان دەکات.
* **مایسترۆ دیرێتۆر**: ڕابەری یەکەم ڤیۆلینەکانی ئۆرکێستراکە، کە ھەندێک جار کاری بەڕێوەبردنی پارەدان و وەرگرتنی مۆسیقاژەن دەکەوێتە دەستی.
* **مایسترۆ سوگێریتۆر**: سۆفلور.

## ئەمانەش ببینە
* ئوستاد

## سەرچاوەکان

پۆل:زاراوەکانی مۆسیقا
ڕێکخراوەی پایسکلسواریی ئاشتی

**ڕێکخراوەی پایسکلسواریی ئاشتی** ڕێکخراوێکی ناحکوومییە لە چوارچێوەی گەشە و پەرەپێدانی چاندی پایسکل سواری چالاکیی دەکات. ئەم ڕێکخراوەیە لە ڕێککەوتی ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ لە شاری مەریوان دامەزێنراوە.

## چالاکییەکان
ڕێکخراوی پاسکیل سواری ئاشتی چالاکییەکانی خۆی لە پێناو پاراستنی ژینگە، تەندروستی کۆمەڵگا و پەڕو و پاگەندەکردن بۆ کەڕتی گەشتیاری لە ڕێگای پەرە و گەشەپێدانی چاندی بەکارھێنانی پایسکل لە نێو کۆمەڵگا بە ڕێکخستنی:
* کەرنەڤاڵی پاسکیل سواری
* فستیڤاڵی پاسکیل سواری نەتەوەکان
* کەمپەینی پاسکیل سواری بۆ پاراستنی ژینگە
* ڕێکخستنی گەشتکردن بە پاسکیل یا خود سایکڵتوریسم بۆ گشت جیھان

## شێوازی چالاکیی
ڕێکخراوی پاسکیل سواری ئاشتی شێوازی کارکردنی بە دوو شێوەی جیاواز دابەشکردووە کە بریتین:
# **بەشی [[چاند]]ی:** ھەموو چالاکییە چاندییەکان کە دەبێت بەھۆی پەرەپێدانی «کولتووری بەکارھێنانی پاسکیل سواری» بریتین لە بەڕێوەبردنی «سیمینار، خولی فێرکاری، وۆڕک شۆپ، چاپەمەنی و بڵاوکردنەوە، دانیشتن لە گەڵ ڕێکخراوە و فەرمانگەکان، ڕێکخستنی فێستیڤاڵ و میوانداری کردن لە پاسکیل سوارە بیانییەکان کە بە سایکڵتوریسمەوە لە جیھاندا ناسراوان لە خشتەی بەڕێوە بردنی ‹بەشی چاندی› ڕێکخراوە.»
# **بەشی میحوەری:** ھەموو چالاکییەک کە لەڕێگای پاسکیل سوارییە و بەڕێوە بچێت، ناسراوە بە کاروباری «میحوەری» لە ئەستۆی «گرووپی ھاوڕکابان-ی میحوەری - ڕێکخراوی پاسکیل سواری ئاشتییە» کە لە بڕگەی خوارە ئاماژەی پێکراوە.

## شێوازی بەڕێوە بردن
بەڕێوەبردن لەڕێکخراوی پاسکیل سواری ئاشتی لە شەش سکرتارییەت پێکھاتووە کە بریتین لە:
# سکرتارییەتی پلان و چاودێری گشتی (سەرۆکی گشتی ڕێکخراو)
# سکرتارییەتی پەیوەندییەکان (جێگری سەرۆک)
# سکرتارییەتی ماڵی و بوودجە
# سکرتارییەتی فێرکاری، پەروە و گەشە پێدان
# سکرتارییەتی کولتووری و ھونەری
# سکرتێری گرووپی ھاوڕکابان - بۆ بەڕێوەبردنی کەرتی پاسکیل سواری

## گرووپی ھاوڕکابانی میحوەری
گرووپی ھاوڕکابانی ڕێکخراوی پاسکیل سواری ئاشتی تەنھا لقە کە سکرتایییەتی لە بەڕگەی بەڕێوە بردن ڕێکخراوی پاسکیل سواری ئاشتی ھەیە. کار و چالاکییەکانی ئەم ڕێکخراوە دەبێت بەھۆی پەرە و گەشەسەندنی ھەموو بابەتە ئاماژە پێکراوەکان.

## سەرچاوەکان
* ماڵپەڕی ڕێکخراوی پاسکیلسواری ئاشتی
* سێیەمین ساڵوەگەری دامەزراندنی ڕێکخراوی پاسکیل سواری ashti
* گەشتکردن بۆ ھەرێمی کوردستان بە مەبەستی گەشەپێدانی پیشەی گەشتیاری

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ڕێکخراوەکان
ڕێبەریکردن (مۆسیقا)

وێنۆک|دریجێنت مارتن لیڵ لەکاتی ڕابەرایەتیکردن
لە مۆسیقادا، **ڕێبەریکردن** () پێکھاتووە لە ھونەری بەڕێوەبردنی نماییشێکی مۆسیقی، وەک ئۆرکێسترا یان کۆنسێرتێکی کۆراڵ. بە «ھونەری بەڕێوەبردنی نمایشی چەند مۆسیقاژەن یان گۆرانیبێژێک بە بەکارھێنانی ھێمای دەستیی» پێناسەکراوە. کاری سەرەکی ڕابەری مۆسیقی دەربڕینی نۆتەی مۆسیقاکەیە (کە لەلایەن ئاوازدانەرەوە دەنووسرێتەوە) بە شێوەیەک کە لە مەودای سکۆرەکەدا بێت، واتە ئەرکی ئەوان نواندنی تێمپۆ و ژەنینی مۆسیقاژەنانە لەکاتی دروستی خۆیان و چاودێریکردنی نمایشەکە. تاکوو بیرۆکەکانی خۆیان بگەێنن لەکاتی ڕابەرایەتیکردندا، ڕابەرەکان ھێمای دەستیی و چاوی بەکاردەبەن بۆ بەستنی پەیوەندی لەگەڵ مۆسیقاژەناندا. زۆرجار دارێک بەکاردەھێنن بەڵام ئەمە شتێکی سەرەکی نییە و زۆرینەی کات بەبێ ئەو دارە نمایشەکە دەبرێت بەڕێوە.

ڕابەرە مۆسیقییەکان زۆرینەی کات لە شوێنێکی بەرز دەوەستن و ستاندێکی گەورەیان لەبەردەمەدایە کە نۆتەی مۆسیقاکانی لەسەر داندراوە، کە سکۆری ھەموو ئامێر و دەنگەکانە. لە ناوەڕاستی سەدەی ١٩ەوە، ڕابەرەکان بە پێویستی نازانن کە ئامێرێک بژەنن لەکاتی ڕابەرایەتیکردندا، ھەرچەندە لە مۆسیقای کلاسیکدا ژەنینی ئامێرێک بۆ بەڕێوەبردنی مۆسیقاژەنانی تر شتێکی باو بووە. لە سەردەمی مۆسیقای بۆرۆکدا (١٦٠٠ەکان بۆ ١٧٥٠کان)، مۆسیقاژەنانی تر لەلایەن ھارپسیکۆردژەنێکەوە یان کەمانژەنی یەکەمەوە ڕابەرایەتییان دەکرا. لەوانەیە ئەرکی ڕابەرایەتیکردن بە پیانۆژەنان و سینتسایزەرژەنانیش بدرێت، کە ئەمە شتێکی ناباو نییە بۆ پیانۆژەنان، کە لە زۆر مۆسیقای کلاسیکیدا بڕبڕەی پشتی ئاوازەکانن. پەیوەندیبەستن لەگەڵ مۆسیقاژەنان بە بەکارھێنانی دەنگ زۆر ناباوە، جگە لە مۆسیقای جاز کە لەوانەیە جارجار ڕابەرەکان قسەی تێدا بکەن.

پێش نمایشکردن، ڕابەرانی مۆسیقا بە وردی نۆتەکانی مۆسیقا دەخوێننەوە و تەنانەت زۆرینەشیان لەبەری دەکەن.

## سەرچاوەکان

پۆل:زاراوەکانی مۆسیقا
پۆل:نمایشی مۆسیقا
پۆل:ناونیشانەکانی فەرمانڕەوایەتی
پۆل:دەرهێنەرانی هونەری
پۆل:پیشەکان لە مۆسیقادا
پۆل:دەرھێنەرانی ھونەری
ئیمپراتۆر جینمو

**ئیمپڕاتۆر جینمو** (بە ژاپۆنی: 神武天皇؛ بە کوردی: جینمو-تێنۆ)، یەکەم ئیمپڕاتۆری ژاپۆن بووە لە ساڵی ٦٦٠ی پ.ز بەپێی ئەفسانە. وە بەپێی ئەفسانەی ژاپۆنی لە ڕەچەڵەکی خودای خۆر ئاماتێراسو بوو.

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Emperor Jimmu

پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ٦ەمی پێش زایین
پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ٧ەمی پێش زایین
پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر
پۆل:ئیمپڕاتۆرە ئەفسانەییەکانی ژاپۆن
پۆل:خەڵکی سەردەمی جۆمۆن لە ژاپۆن
پۆل:مردووانی ٥٨٥ی پ.ز
پۆل:ئەفسانەی تەمەندرێژی
پەیوەندیی کاکێشان

**'پەیوەندی کاکێشان** (بە ئینگلیزی: milkyway relationship) (بە عەرەبی: رابطة درب التبانه)

ئەو پەیوەندیە لە ڕێکەوتی ٣١کانوونی دووەمی ٢٠١٨ لەلایەن شەهید تاهیر لە شاری هەولێر دامەزرا.

پەیوەندیەکە لەلایەن ئارزوومەند و زانستخوازانی کورد بەرێوەدبرێت و دەیەوێت بگاتە هەموو ئارەزوومەندێکی زانستخواز و ئارەزوومەندێکی فەلەکناس لە کۆمەڵگای کوردی بە هەموو جۆرە رەگەز و ئاین و بیرو باوەرێکەوە.
وێنۆک|کاتی ڕاگەیاندنی پەیوەندی کاکێشان لەلایەن دامەزرێنەری پەیوەندیەکە لەنێو قوتابخانەی نێودەوڵەتی زانست.
## ئامانجی
هەموو پەیوەندیەک و ریکخراوێک لە جیهان ئامانجی خۆی هەیە ئامانجەکانی (پەیوەندی کاکێشان)یش چەند ئامانجێکی هەیە ئەوانیش:

* هەل پێدان و هاتنەوە پێشەوەی هەموو ئەو ئارەزوومەندانەی کە دەیانهەوێ لە بواری زانست و فەلەکناسی کار بکەن.
* ئاشناکردنی زانست و فەلەکناسی بە هەموو ئارەزوومەندێک.
* ئاشناکردنی هەموو ئامێرەکانی فەلەکناسی و زانستی بە کۆمەڵگا و خەڵکی ئاسایی.
* بووژاندنەوەی تەلیسکۆبەکانی ڕوانگەی چیای کۆڕەک .
* ئەنجامدانی چالاکی و ئاهەنگە جیهانیەکانی زانستی و فەلەکناسی لە کوردستان.
## چالاکیەکانی
ئەو پەیوەندیە چەند چالاکیەک رێکدەخا جۆرە چالاکیەکانیشی:
*چالاکی سەیرکردنی مانگ و هەسارەکانی کۆمەڵەی خۆر 
* چالاکی سیمینار
* چالاکی کۆڕ
* چالاکی کۆبوونەوە
* چالاکی ئاهەنگەکانی زانستی 
* چالاکی گشتی 
* چالاکی گشتی لە بوارەکانی زانست و فەلەکناسی 
## کاتی ڕاگەیاندنی پەیوەندی کاکێشان لەگەل دیاردەی گەردوونی

پەیوەندی کاکێشان لە ئێوارەی ٣١ کانوونی دووەمی ٢٠١٨ ڕاگەیاندرا و لەگەڵ راگەیاندنی پێشوازی لێکرا بە یاری ئاگرین و لە هەمان کاتدا دیاردەیەکی دەگمەنی گەردوونی ڕوویدەدا ئەویش دیاردەی:
*مانگ گیران و مانگی خوێنی 
* مانگی شین 
* مانگی نایاب
ئەو ٣ دیاردەیە پێکەوە ڕوویاندا لە ئێوارەی ٣١ کانوونی دووەەمی ساڵی ٢٠١٨ و لەگەل ئەو دیاردانەش پەیوەندی کاکێشان ڕاگەیەندرا

## یەکەم چالاکی پەیوەندی کاکێشان

پەیوەندی کاکێشان لەگەل کاتی ڕاگەیاندنی یەکەم چالاکی خۆی ڕاگەیاند ئەویش لەژێر ناونیشانی (پێکەوە ڕوانگەی بینینی مانگ گیران و مانگی شین و مانگی نایاب ببینینن) کە دیاردەیەک بوو کۆتا جار کە ڕوویدا لە ساڵی ١٨٦٨ بوو، ئەو چالاکیە لەلایەن (پەیوەندی کاکێشان) لە باڵاخانەی ئامادەیی کوردستانی گەورە لە شاری هەولێر بەرێوەچوو.

## سەرچاوە

## بەستەری دەرەکی
* ماڵپەری فەرمی
ھام (چیمپانزی)

[وێنۆک|وێنەی شامپازی هام لە کانوونی دووەمی ١٩٦١، پێش ئەوەی بنێردرێتە دەرێی زەوی [زەوی]]

**ھام** (بە ئینگلیزی: Ham the Chimp) یەکەم گیانلەبەر بوو کە ئەمەریکا بینرێتە دەرەوەی زەوی ھام لە دەوروبەری ساڵانی ١٩٥٧ لە دایک بوو بوو بەڵام دواتر دەگیرێت و دەبرێت بۆ فلۆریدا و لە دوایشد لە ساڵی ١٩٥٩ ناونووسکرا بۆ پڕۆگرامی بۆشایی ئاسمان و گوێزرایەوە بۆ بنکەیەکی ھێزی ئاسمانی ئەمریکا تا لەوێ ڕاھێنانی پێبکرێت بۆ گەشتەکەی بۆشایی ئاسمانی، بەڵام ھام تەنیا شامپانزی نەبوو بەڵکو چەندان شامپانزی تریش لەو بنکەیە ڕاھێنانیان پێدەکرا و زیاتر لە ١٨ مانگ شامپانزیەکان ڕاھێنانیان پێ کرا و سەرەنجام ھام لە نێوان شامپانزیەکان ھەڵبژێردرا تا بنێردرێت بۆ بۆشایی ئاسمان و دوای ئامادەبوونیش لە ساڵی ١٩٦١ ـدا بڕیاری ئەنجامدانی گەشتەکە دراو ھام ئامادەکراو دواتر ڕەوانەی بۆشایی ئاسمانکرا و بەھۆی ئەوەی ھام مەشقی پێکرابوو ھەموو ئەو ئەرکانەی لەسەری بوو لە کەشتیەکەیدا ئەنجامی دابوو و لە دوای ١٦ خولەکێک کە ھام لە بۆشایی ئاسماندابوو و کاتی ئەوە ھات بگەڕێتەوە بۆ زەوی بۆیە کە ھاتەوە ناو چینەکانی زەوی دواتر لەسەر دەریایی ئەتلەنتیک کەشتیەکەی ھام نیشتەوە و بۆ ئەوەی کەشتی رزگارکەریشی پێ بگات چەند سەعاتێکی خایاند و دواتر کە کەشتی رزگارکەر گەیشت ھامیان لەگەل خۆیان بردەوە و لەوکاتەشدا باری تەندرووستی ھام جێگیر بوو و ھیچ کێشەی نەبوو دوای ئەوەش ھام بەکارنەھێنرایەوە بەلکوو برا بۆ باخچەیەکی ئاژەڵان بەڵام ھام لەو باخچەیەدا بۆ ماوەی ١٧ ساڵان بە تەنیا ژیاو تا دواتر ڕەوانەی باخچەیەکی ئاژەڵانی تر کرا کە لەوێ لەگەڵ چەندان شامپانزی لە جۆری خۆی تێکەڵ کرایەوە و دەستی بە ژیانکرد و لە کۆتایشدا لە ساڵی ١٩٨٣ ھام ژیانی بە کۆتا ھات و گیانی سپارد.

## دووەم شامپازی
دوای ئەو گەشتە ئەمریکا ویستی لێکۆلینەوە و توێژینەوەی زیاتر بکات و ھەربۆیەش بەردەوامبوو لەسەر مەشق پێکردنی شامپانزیەکان و لە دواتریشدا شامپانزیەک بە ناوی ئینۆوس بەسەرکەوتووی ڕەوانەی بۆشایی ئاسمان کرا و ئەویش بوو بە یەکەم شامپانزی کە بە دەوری خولگەی زەویدا بسووڕێتەوە و دواتریش بە سەلامەتی گەرایەوە بۆ زەوی و بەڵام دوای ٦ مانگێک مرد و دوای ئەوەش ئەمریکا بۆی دەرکەوت بۆشایی ئاسمان مەترسی نییە و بەسەرکەوتووی یەکەم مرۆڤی ئەمریکی ڕەوانەی بۆشایی ئاسمانکرد بەناوی جۆن گلین.

## سەرچاوەکان
* ھام لە ئەرشیفی وێنەکانی ماڵپەری فەرمی ناسا
* زانیایری تەواو دەربارەی ناردنی بۆ بۆشایی ئاسمان

پۆل:گەردوون
پۆل:گیانلەبەرەکانی بۆشاییی ئاسمان
پۆل:گەشتی واڵایی لە ١٩٦١
پۆل:ناسا
لایکا

**سەگی لایکا** () سەگێک بوو کە یەکێتی سۆڤیەت ناردییە بۆشایی ئاسمان، لایکا لە ساڵی ١٩٥٤ لە دایک بووە، یەکەمین بوونەوەر بووە چووەتە دەرەوەی زەوی و خولی بە دەوری ھەسارەی زەوی کردبێت، و لایکا لەگەل کەشتی ئاسمانی سپوتنیک-٢ چووەی دەرەوەی زەوی و دوای گەرانەوەی بۆ سەر زەوی بە چەند کاتژمێرێک مرد لەبەر ھۆکاری پەستانی پلەی گەرمی کە کاریگەری کردویە سەری، لایکا لە ٣ تشرینی دووەمی سالی ١٩٥٧ بە سەرکەووتووی ئەرکەکەی خۆی بەجێگەیاند و دواتر گیانی کە دەستدا.
[وێنۆک|[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا ناوی لایکای نەخشاندوە لەسەر خۆڵی سەر ھەسارەی مەریخ بە ئامێری گالیسکەی گەڕانی مەریخ]]

## سەرچاوەکان
* سپوتنیک ٢
* سەگ لە بۆشایی ئاسمان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* لایکا لە ماڵپەری IMDb ئینگلیزی
* لایکا لە ماڵپەری  Encyclopædia Britannica Online ئینگلیزی
* لاپەڕەی تایبەت بە یادکردنەوەی لایکا 

پۆل:گەردوون
پۆل:گیانلەبەرەکانی بۆشاییی ئاسمان
پۆل:گەشتی واڵایی لە ١٩٥٧
پۆل:یەکێتیی سۆڤیەت لە ١٩٥٧
پۆل:گیانلەبەرە کارکەرەکان
پۆل:وتارە قسەکراوەکان
مێرکری-رێدستۆن

100px|وێنۆک|وێنەی مووشەکی مێرکۆری
**مێرکۆری ریدستۆن** ( بە ئینگلیزی : Mercury-Redstone Launch Vehicle) یەکەمین مووشەکی دەزگای بۆشایی ئەمەریکا بوو ناسا لە چارچێوەی پرۆژەی مێرکۆری بە ئامانجی ناردنی مرۆڤ بۆ بۆشایی ئاسمان و خوولانەوە بە دەوری هەسارەی زەوی، سەرەتا لە ساڵی ١٩٦٠ تا ١٩٦١ لە نێو ئەو پرۆژەیە گەرانەکانی بەبێ خوولانەوە بوو لە دەوری هەسارەی زەوی،

## وێنەکان

 
پەڕگە:Mercury-Redstone on Redstone Test Stand MSFC-9306795.jpg|وێنۆک|مێرکۆری رێدستۆن پێش ناردنی بۆ دەرەوەی زەوی لە ناوەندی مارشاڵ بۆ گەڕان بە دوای بۆشایی ئاسمان  لە ویلایەتی ئالاباما لە ئەمریکا

پەڕگە:Mercury-Redstone booster at MSFC with officials.jpg|وێنۆک|سەردانی بەرێوبەری ناوەندی مارشاڵ بۆ گەڕان بە دوای بۆشایی ئاسمان لە کۆمپانیای مێرکۆری رێدستۆن یواکم کوینتر، وە بەرپرسی پیاوی بۆشایی لە مووشەکی مێرکۆری-رێدستۆن٤

پەڕگە:Mercury-Redstone 3 Launch MR3-9.jpg|وێنۆک|ساتە وەختی ناردنی مووشەکی کەشتی مێرکۆری

 

پۆل:گەردوون
پۆل:ڕۆکێتەکان
ناوەندی مارشاڵ بۆ گەڕان بە دوای بۆشاییی ئاسمان

وێنۆک|نیشانەی مارشاڵ بۆ گەڕانی بۆشایی

*ناوەندی مارشاڵ*' ( بە ئینگلیزی : Marshall Space Flight Center ) ناوەندێک بوو بۆ بەرەو پێشبردنی مووشەکی بۆشایی، بارەگای سەرەکی ناسا بوو، کاری دروستکرد نو دیزاینکردنی کەشتی بۆشایی و راهێنان کردن بە کەشتیوانانی بۆشایی بوو هەروەک وێستگەی بۆشاییی نێونەتەوەیی دیزاینکرد، ئەو ناوەندە دەکەوێتە ویلایەتی ئالاباما،

## سەرچاوەکان
* ناوەندی بۆشایی مارشال _ ناسا 

پۆل:گەردوون
گووس گریسوم

وێنۆک|وێنەیەکی گووس گریسووم

**فیرجیل گریسوم ئیڤان**  لە ١٣ی نیسانی ١٩٢٦ لەدایکبووە. ناسراوە بە ناوی گووس گریسوم، ئەندام بووە لە دەزگای بۆشاییی ئەمریکا و پرۆژەی مێرکۆری و ئەندازیاری میکانیکی و فڕۆکەوانی بووە، و دووەم مرۆڤی ئەمریکی بووە کە چووەتە دەرەوەی زەوی.

## سەرچاوەکان
* https://web.archive.org/web/20171212063306/https://www.findagrave.com/memorial/422

پۆل:گەردوون
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٦
پۆل:گەشتی واڵایی لە ١٩٦١
پۆل:مردووانی ١٩٦٧
پۆل:ئەندازیارانی میکانیکی ئەمریکی
داواکارییەکانی وەرگرتنی ڤیزا بۆ ھاوڵاتیانی عێراق

وێنۆک|وێنەی پاسپۆرتی عێراقی.
## نەخشەی جیھان و داواکردنی ڤیزا

800px|thumbnail|center|داواکارییەکانی وەرگرتنی ڤیزا بۆ ھاوڵاتییانی عێراق

## پێرستی وڵاتان و داواکردنی ڤیزا

## ژێدەرەکان
مێرکری-رێدستۆن ١

وێنۆک|مێرکۆری ریدستۆن لە چرکەساتی تەقاندنیدا

**مێرکۆری رێدستۆن** (بە ئینگلیزی : MR-1) ئەو مووشەکە یەکەم مووشەکی بێ فرۆکەوان بوو لە نێو بەرنامەی پرۆژەی مێرکۆری، ئەو مووشەکە لە ٢١ تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٦٠ تەقێندرا، مووشەکی مێرکۆری ریدستۆن١ سەرکەووتوو نەبوو لە تەقاندنی و فەشەلی هێنا.

## وێنەکان



پەڕگە:Mg-KSC-61C-181.jpg|وێنۆک|مێرکۆری ریدستۆن١ لە کاتی ئامادەکردنی بۆ تەقاندن
پەڕگە:Mercury-Redstone 1 launch attempt S63-02651.jpg|وێنۆک|مێرکۆری ریدستۆن لە کاتی کارپێکردنی
پەڕگە:Escape rocket of Mercury-Redstone 1.jpg|وێنۆک|مێرکۆری ریدستۆن لە چرکەساتی تەقاندنیدا

 

## سەرچاوەکان
* تەقینەوەی مووشەکی ریدستۆن١

پۆل:گەردوون
پۆل:ڕۆکێتەکان
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ١٩٦٠
ئێکس ڤیدیۆس

**ئێکس ڤیدیۆ** () یەکێکە لە ماڵپەڕە سێکسییەکانە کە دەتوانرێت ڤیدیۆکانی بەخۆرایی چاو لێبکرێت. ئەو ماڵپەڕە لە ٣٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٧ لە لاس ڤێگاس لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دامەزرا و ئێستاش چالاکە. ئێکس ڤیدیۆ پلەی یەکەمی لە ماڵپەڕە کۆمەڵایەتییەکاندا لە دوای ماڵپەڕی پۆرن ھاب لە ساڵی ٢٠١٠دا وەرگرت.

## سەرچاوەکان

* https://web.archive.org/web/20191025020704/https://whois.domaintools.com/xvideos.com
* https://www.alexa.com/siteinfo/xvideos.com 

پۆل:پۆرنۆگرافی
پۆل:ماڵپەرەکان
پۆل:وێبگەکان
مێرکری-رێدستۆن ٢

وێنۆک|ساتی فرێدانی کەشتی مێرکۆری رێدستۆن٢

**مێرکۆری رێدستۆن٢** (بە ئینگلیزی:Mercury-Redstone 2) مووشەکێکی کەشتی بۆشایی ئەمریکیە و دوای مێرکۆری-ریدستۆن نێردرایە دەرەوەی زەوی، لە چوارچێوەی پرۆژەی مێرکۆری،
ئەو مووشەکە لە ٣١ کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٦١ لە کاژێر ١٦:٥٥ بە کاتی (ک. گ. ە) لە LC-5 لە ناوچەی کیپ کانیڤیرال لە فلۆریدا لە وڵاتە یەکگرتوەکان لەگەڵ ئەو کەشتیە ھام (شامپازی)کی لەگەڵدا بوو بۆ تاقیکردنەوە، دوای ١٦ خوولەک ٣٩ چرکە لە ئۆقیانووسی ئاتلانتیک نیشتەوە

## وێنەکان


پەڕگە:Ham receives his well deserved apple.jpg|وێنۆک|شامپانزیەکە سێوێک وەردەگرێ

پەڕگە:Chimpanzee Ham in Biopack Couch - cropped.jpg|وێنۆک|ھام پێش ناردنی مووشەکی (ریدستۆن٢)


## سەرچاوەکان
* ناسا_ مێژووی ناردنی کەشتی مێرکۆری
* https://web.archive.org/web/20180803020628/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/SpacecraftQuery.jsp
* ڤیدیۆ: لە کاتی ھەڵدانی کەشتی رێدستۆن لەگەل شامپانزی ھام

پۆل:گەردوون
پۆل:گیانلەبەرەکانی بۆشاییی ئاسمان
پۆل:ڕۆکێتەکان
پۆل:گەشتی واڵایی لە ١٩٦١
پرۆژەی مێرکری

وێنۆک|نیشانەی پرۆژەی مێرکۆری

**پرۆژەی مێرکری** (بە ئینگلیزی:  Project Mercury) یەکەمین پرۆژەی ناردنی مرۆڤ بوو بۆ بۆشایی ئاسمان لە ئەمریکا، ئەو پرۆژە ئامانجی ناردنی مرۆڤ بۆ بۆشایی ئاسمان ئەو ئامانجەشی لە نێوانی ساڵانی ١٩٥٩ تا ١٩٣ بوو تا مرۆڤ بنێرن بۆ خوولانەوە لە دەوری ھەسارەی زەوی، کەشتی مێرکۆری-ئەتڵەس٦ لە ٢٠ شووباتی ساڵی ١٩٦٢ بە تەواوی ئەو ئامانجەی بە گەر خست.

## تێچوو
پرۆژەی مێرکۆری لە سەرەتا تا کۆتایەمین نزیکەی ٣٨٤ میلیۆن دۆلاری تێدا خەرج کرا، بەڵام تا ساڵی ٢٠٠٧ گەیشتە ٢٫٧ میلیارد دۆلار

## سەرچاوەکان
* http://www.thespacereview.com/article/1579/1

پۆل:گەردوون
پۆل:گەشتی واڵایی لە ١٩٦١
پۆل:ناسا
سوزگی

وێنۆک|سوزگی
**سوزگی** () پێکھاتووە لە قاپێکی ستیلی یان باغەیی کە کونی تێدایە و بۆ پاڵاوتن بەکاردێت. 

## سەرچاوەکان
*

پۆل:دەفرەکان
پۆل:فلتەر
پزیشکە باشەکە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

**دکتۆرە باشەکە** بریتییە لە زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی لە جۆری درامای پزیشکییە، لە زنجیرەیەکی ساڵی ۲۰۱۳ کۆریای باشوور کە هەڵگری هەمان ناوی پزیشکە باشەکەیە وەرگیراوە، زنجیرەکە بۆ نووسینە ئەمریکییەکە لە لایەن دەیڤد شۆرەوە پێشخراوە و لە لایەن تەلەڤیزیۆنی سۆنی پیکچەرزی شونێکەوتەی سۆنی پیکچەرز ئینتەرتەینەمەنت و ستۆدیۆکانی ئەی بی سیی شوێنکەوتەی کۆمەڵەی تەلەڤیزیۆنی دیزنی - ئەی بی سییەوە بەرهەمهێنراوە، کاتێک شۆر کاری نووسەر و بەرهەمهێنان دەکات.

پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٧
پۆل:زنجیرەیەکی تەلەفیزیۆنی لەلایەن کۆمپانیای سۆنی پیکچەر تیڤی
پۆل:بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان لە شاری ڤانکۆڤەر وێنەگیراون
پۆل:زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی لەلایەن کۆمپانیای سۆنی پیکچەر تیڤی
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە وەسفی دەنگییان تێدایە
ھەڵەبجەی تازە

**ھەڵەبجەی تازە** شارۆچکەیەکە، کەوتووەتە قەزای شارەزوور، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

ئەم شارۆچکەیە ناوەندی قەزای شارەزوورە.

## جوگرافیا
**ھەڵەبجەی تازە** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زێڕینجۆی خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی یەخشی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مالوانی حەمەعەزیز و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی زەڕایەن.

## مێژوو

شارۆچکەی ھەڵەبجەی تازە یەکێکە لە شارۆچکەکانی پارێزگای سلێمانی لەساڵی ١٩٨٨ لەلایەن ڕژێمی پێشووی عێراق وەکو جێگرەوەی شاری ھەڵەبجە دروستیکرد ئەوەش پاش ئەوەی کە شاری ھەڵەبجە لەڕۆژی ١٦-٣-١٩٨٨ کیمیابارانکرا، لەساڵی ١٩٨٩ بەبڕیاری سەدام کرایە قەزا بەناوی شارۆچکەی سەدامیە ھەڵەبجە، دوای ڕاپەڕین لەمانگی حوزەیرانی ساڵی ١٩٩٥ بەبڕیاری ئەنجومەنی وەزیران کرایە شارۆچکەی شارەزوور یەکەم قایمقامیش ناوی (فەرھاد محەمەد ڕەسول) لە سەر حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان بوو.

## قوتابخانە و خوێندنگاکانی ھەڵەبجەی تازە

* ئامادەیی چوارچرای ئێوارانی کچان
* ئامادەیی زانای کوڕان
* ئامادەیی شەمێرانی کچان
* ئامادەیی شەھید دانای کوڕان (پێشتر بەناوی ئامادەیی ئالانی کوڕان) بوو
* ئامادەیی شەھید سیروانی کچان (پێشتر بەناوی ئامادەیی زەڵمی کچان) بوو
* ئامادەیی مەولەوی ئێوارانی کوڕان
* باخچەی منداڵانی پەپولە
* باخچەی منداڵانی چرۆ
* باخچەی منداڵانی سارا
* خوێندنگای ئاینی شێخ مەعروفی نێرگزەجاڕ
* قوتابخانەی ئاڵای بنەڕەتی کچان (٧-٩)
* قوتابخانەی ئەحمەد موختار جافی بنەڕەتی
* قوتابخانەی بێریڤانی بنەڕەتی کچان (٧-٩)
* قوتابخانەی بێسارانی بنەڕەتی
* قوتابخانەی پێشکەوتنی ئێوارانی بنەڕەتی کوڕان (٧-٩)
* قوتابخانەی خوێندنی خێرای شارەزووی تێکەڵاو (٧-٩)
* قوتابخانەی دەرسیمی بنەڕەتی
* قوتابخانەی سرودی بنەڕەتی
* قوتابخانەی سەردەمی بنەڕەتی (١-٩)
* قوتابخانەی سەرکەوتنی بنەڕەتی کوڕان (٧-٩)
* قوتابخانەی شارەزووری بنەڕەتی
* قوتابخانەی شەھیدانی بنەڕەتی کوڕان (٧-٩)
* قوتابخانەی شوڕشی بنەڕەتی
* قوتابخانەی مەشخەڵانی بنەڕەتی کچان (٧-٩)
* قوتابخانەی نالی بنەڕەتی
* قوتابخانەی ھەتاوی بنەڕەتی
* قوتابخانەی ھەورامانی بنەڕەتی کوڕان (٧-٩)
* قوتابخانەی ھیوای بنەڕەتی

## مزگەوتەکانی ھەڵەبجەی تازە
مزگەوتی تەقوا
* مزگەوتی ئەبوبەکری سدیق
* مزگەوتی شافعی
* مزگەوتی شێخ سەعیدی پیران
* مزگەوتی عوسمانی کوڕی عەفان
* مزگەوتی عومەری کوڕی خەتاب
* مزگەوتی قازی محەمەد
* مزگەوتی نالی
* مزگەوتی ئیبن سەلاح شارەزووری
* مزگەوتی ڕاشیدین
* مزگەوتی سیراجەدین
* مزگەوتی شەھیدان
* مزگەوتی شێخ عەلادینی نەقشبەندی
* مزگەوتی شێخ عومەری بیارە
* مزگەوتی شێخ محمودی حەفید
* مزگەوتی شێخ معروفی نێرگزەجاڕ
* مزگەوتی غوفران
* مزگەوتی فیردەوس
* مزگەوتی گەورە
* مزگەوتی مەلا عەبدولکەریمی مودەڕیس
* مزگەوتی نـوور

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئودیا ڕاش

**ئودیا ڕاش** (بە عیبری: אודיה רש‎، بە ئینگلیزی: Odeya Rush) لەدایکبووی ١٢ی ئایاری ١٩٩٧، ئەکتەر و نمایشکاری ئیسرائیلیە کە لە ساڵی٢٠١٠وە کاری ھونەری خۆی دەستپێکرد و زیاتر بە ڕۆڵی *فیوونا* لە فیلمی بەخشەرەکە ناسراوە.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧
پۆل:زیندووان
پۆل:جووە ئیسرائیلییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئیسرائیلی
پۆل:خەڵکی حەیفا
ئالان

**ئالان** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی زەڕایەن، قەزای شارەزوور، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا
**ئالان** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی حاسڵ و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی مرواری و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کەڵتەکەی خواروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی داری قەلان.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
فرۆکەکانی ماکدۆنل

وێنۆک|نیشانەی کۆمپانیای ماکدونل

**فرۆکەکانی ماکدۆنڵ** (بە ئینگلیزی : McDonnell Aircraft) یەکێکە لە کۆمپانیایە ئەمەریکیەکان، بارەگاکەی دەکەوێتە شاری سانت لویس لە ویلایەتی میزوری ، ئەو کۆمپانیایە لە ساڵی ١٩٣٩ لە سەردەمی جەیمس سمیس ماکدونیل دامەزراوە، بانوبانگترین فرۆکەی ئەو کۆمپانیایە جۆری فرۆکەی ئێف٤ە ، دوو کۆمپانیا لێکیان دایەوە بە ناوی کۆمپانیای دۆگلاس بۆ فرۆکەوانی و کۆمپانیای ماکدۆنل دۆگلاس لە ساڵی ١٩٦٧.

## سەرچاوەکان
* https://web.archive.org/web/20080104205240/http://www.boeing.com/history/narrative/n019mcd.html
* https://web.archive.org/web/20070707192041/http://www.boeing.com/history/narrative/n028mcd.html
ڕیچارد کلایدێرمان

**ڕیچارد کلایدێرمان** (بە فەڕەنسی: Richard Clayderman) ناوی ڕاستەقینەی **فلیپ پاجییە** (بە فەڕەنسی: Philippe Pagès) (لەدایکبووی ٢٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٣ـێیە لە پاریس). پیانۆژەننێکی فەڕەنسییە. تا ئەمڕۆ زیاتر لە ٧٠ میلیۆن ئەلبومی لە سەرانسەری جیھان فرۆشراوە. یەکێک لە کارە دیارەکانی بەناوی Mariage d'amour

## ژیان و کارەکانی
باوکی ڕیچارد کلایدێرمان مامۆستای پیانۆ بووە، ڕیچارد کلایدێرمان دەستی بە خوێندنی ئامێری پیانۆ کرد لە تەمەنی ٦ ساڵی. و لە تەمەنی دوانزە ساڵی چووە پاڵ پەیمانگای مۆسیقا لە پاریس. ھەروەک یاوەرێک و پیانۆژەنێکی کلاسیک کاری کرد. لە ساڵی ١٩٧٦ بانگھێشت کرا لەلایەن بەرھەمھێنێکی تۆماری فەڕەنسی ئۆلیڤێر توسان و ھاوکاری Paul de Senneville تا ھەڵبەستی ئەفسانەییێکی پیانۆی نەرمونیان تۆمار بکەن.Paul de Senneville پێکھاتوو ئەم ھەڵبەستی ئەفسانەییە ھەی بوو ھەروەک ڕێزلێنانێک بۆ کچی ساوای (ئادێڵان). ئەو لە ٢٣ ساڵی لاپەڕەی تەمەنی بوو دوای تاقیکردنەوە لەگەڵ ٢٠ پیانۆژەنی دیکە کارەکەیان دەست کەوت. ئەو مۆسیقاژەنێکی سەرنجڕاکێش بوو لەگەڵ دەست لێدانێکی نەرم و تەکنیکی باش گوتیان Toussaint، و ئەو زۆر باش تەماشای کرد.

لاپەڕەی ناوی گۆڕدرا بۆ ڕیچارد کلایدێرمان (ئەو دوایین ناوی داپیرەی ھەڵ گرتەوە تاکو خۆی بەدوور بگرێت لە میسپرۆنونسیاتیۆنی ناوی ڕاستەقینەی لە دەرەوەی فەڕەنسا، و ٢٢ میلیۆن ئەلبومی فڕۆشرا لە ٣٨ وڵات.

## سەرکەوتنەکانی

ڕیچارد کلایدێرمان تۆماری کرد زیاتر لە ١٣٠٠ مێلۆدی و شێوازێکی ڕۆمانتیکی نوێی دروست کردووە، لەگەڵ کلاسیک و پێوانەی پۆپ. تا ساڵی ٢٠٠٦ فڕۆشتنی بەنزیکەیی ١٥٠ میلیۆن ھەیە و ٢٧٦ زێڕ و ٧٠ ئەلبوومی پلاتی بۆ متمانەی. ئەو بەناوبانگە لە ئاسیا و تێبینی دەکرێت لەلایەن کتێبی گینس ھەروەک سەرکەوتوترین پیانۆژەن لە جیھان داندرابێت.

## ژیانی تایبەتی

ئەو لە سانت کوین، لە قەراغی شارێکی باکوری پاریسئەژی، لەگەڵ ژنەکەی تیفانی (ئەوەی لە ٢٠١٠ هاوسەریری لەگەڵ کرد).هاوسەرگیری یەکەمی لەگەڵ ڕۆسالین کچێکیان بوو (مەود) کاتێک هاوسەرگیری دووەمی لەگەڵ کریستین کرد کوڕێکیان بوو (پیتەر).

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣
پۆل:زیندووان
پۆل:پیانۆژەنان
پۆرن ھاب

**پۆرن ھەب** () یەکێکە لە بەشەکانی تۆڕی ئینتەرنێتی پۆرن ھەب، ماڵپەڕێکە ڤیدیۆی سێکسی بڵاودەکاتەوە وە گوزارشت لە گەورەترین ماڵپەڕی سێکسی لە ئینتەرنێت دەدا، پۆرن ھەب لە شاری مۆنتریال لە وڵاتی کەنەدا لە ساڵی ٢٠٠٧ دامەزرا. ئەو ماڵپەڕە خزمەتگوزاری ھەیە لە شارە جیاوازەکانی وەک: سان فرانسیسکۆ، ھیووستن، لەندەن و نیو ئۆرلیانز. پۆرن ھەب لە ساڵی ٢٠١٠ ھەڵسا بە بەشداریکردن و کڕینی کۆمپانیای مان وین (کە ناوەکەی ئێستای مایندگیکە) کە خاوەندارێتیی بەشێکی زۆری ماڵپەڕە سێکسییەکان دەکەن.

## زانیاری دەربارەی ماڵپەڕ
* بەڕێوەبەری بەشی کردارەکی (کوری برایس) ە
* بەڕێوەبەری بەشی بەرھەمھێنان (ھاڵ بریت) ە
* بەڕێوەبەری گۆڕانکاری (رۆستی گیتالۆ)یە
ئەو ماڵپەڕە بەخۆڕایی ڤیدیۆکانی نیشانی بینەرانی دەدات و لەڕێگەی ئەو ھۆکارەشەوە ماڵپەڕەکەی بەکاردەھێنێ بۆ کاری بازرگانی وەک: ڕێکلام.

ئەو ماڵپەڕە بە چەندین زمان بەرھەمھێنانی دەکات ئەوانیش: ئینگلیزی، ڕووسی، ئەڵمانی، ژاپۆنی، فەرەنسی، ھۆڵەندی، ئیسپانی، ئیتاڵی، پورتوگالی، چیکی و پۆڵەندی.

## سەرچاوەکان

* https://www.alexa.com/siteinfo/pornhub.com 
* https://www.theinquirer.net/inquirer/news/2130430/talk-talk-fails-block-pornhub 
* https://tjournal.ru/50069-pornhub-not-for-russians 

پۆل:پۆرنۆگرافی
پۆل:وێبگەکان
پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت
پۆل:ماڵپەڕە فرەزمانەکان
مێرکری-رێدستۆن 1A

وێنۆک|وێنەی مێرکۆری رێدستۆن ئەی١

**مێرکری-رێدستۆن 1A** (بە ئینگلیزی : (MR-1A) لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٦٠ لە کۆکەرەوەی -5 (LC-5) لە ناوچەی کیپ کانیڤیرال لە فلۆریدا لە ئەمریکا ڕەوانەی دەرەوەی هەسارەی زەوی کرا.

## سەرچاوکان
* سانت لویس- بەرێوەبەری فرۆکەکانی ماکدۆنال
* ناوەندی ئاشکراکردنی ئەمیس سەر بە دەزگای ناسا 

پۆل:گەردوون
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ١٩٦٠
سام سمیت

**ساموێل فریدریک سمیت** ( - لەدایکبووی ١٩ی ئایاری ١٩٩٢) گۆرانیبێژ-گۆرانینووسێکی ئینگلیزە. ئەو لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ بەناوبانگ بوو کاتێک لە یەکێک لە تاکەگۆرانییەکانی ھونەرمەند *دیسکلۆژەر* بە ناوی «لاچ» وەک گۆرانیبێژی میوان گۆرانی وتووە. ئەو گۆرانییە گەیشتە ژمارە ١١ی چارتەکانی بیلبۆردی شانشینی یەکگرتوو.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:فێمێنیستەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێرینە
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢
پۆل:گۆرانینووسانی ئینگلیز
پۆل:باشترین گۆرانی ڕەسەنی گۆرانیبێژانی خاوەن خەڵاتی ئۆسکار
پۆل:براوەکانی خەڵاتی بریت
پۆل:ھونەرمەندانی کاپیتۆڵ ڕیکۆردز
کەیت بەکینسەیڵ

**کاترین ڕۆماری بەکینسەیڵ** (بە ئینگلیزی: Kathrin Romary Beckinsale) لەدایکبووی ٢٦ی تەممووزی ١٩٧٣. ناسراو بە کەیت بەکینسەیڵ؛ ئەکتەر و نمایشکاری جل و بەرگی ئینگلیزییە کە لە ساڵی ١٩٩٣ کاتێک ھێشتا لە زانکۆی ئۆکسفۆرد خوێندکاربوو بۆ یەکەم جار لە فیلمی (Much Ado About Nothing) چالاکی کرد.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی لەندەن
پۆل:دوور لە وڵاتانی ئینگلیز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئینگلیزی
پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیجی ئینگلیزی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئینگلیز
پۆل:لەندەنیەکان
ڕێی گەورە

وێنۆک|نۆتەکانی پەیژەکە لە خوارەوە بەرەو سەرەوە و بە پێچەوانەوە

**** () پێکھاتووە لە پەیژەیەکی گەورە کە لەسەر نۆتی ڕێ (D) بەرھەم ھاتووە. پیچەکانی ئەم پەیژەیە پێکھاتوون لە: D, E, F♯, G, A, B, و C♯. کلیلەکە دوو بەرزی ھەیە.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:کلیلە مۆسیقییەکان
پۆل:پەیژە مۆسیقییە گەورەکان
نیکۆل شێرزینگر

**نیکۆل پریسکۆڤیا ئێڵیکۆلانی ڤەڵیانتێ شێرزینگر** (بە ئینگلیزی: Nicole Prescovia Elikolani Valiente Scherzinger) ناسراو بە نیکۆل شێرزینگر، لەدایکبووی ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٧٨. ئەکتەر، گۆرانیبێژ، سەماکەر، نمایشکاری جل و بەرگ، شاعیر و کەسایەتییەکی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە کە زۆربەی ناوبانگییەکەی بەھۆی چالاکی لە گرووپی پوسیکات داڵزوەیە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨
پۆل:زیندووان
پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی پۆپی ئەمریکی
پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:بەشداریکەران لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستی ئەمریکی
پۆل:نمایشکارانی جلوبەرگی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی
پۆل:خێرخوازە ئەمریکییەکان
پۆل:سۆپرانۆ ئەمریکییەکان
پۆل:گۆرانیبێژ-گۆرانینووسانی خەڵکی لۆس ئانجلەس
پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی لۆس ئانجلەس
پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا
پۆل:کچە ئەمریکییە سەماکارەکان
دێردێڤڵ (کەسایەتی نەخشێندراو)

**دێردێڤڵ** () ئەو سووپەرھیرۆیەکە لەو چیرۆکە نەخشێندراوانەی کە مارڤڵ کۆمیکس بڵاوی دەکاتەوە دەردەکەوێت. هەر یەکێک لە ستان لی و بێڵ ئیڤێرێت دروستیان کردووە لەگەڵ هەندێک یارمەتی جاک کیربی. هەروەها بۆ یەکەم جار لە ساڵی ۱۹٦٤ دا دەرکەوت. لە چیرۆکە ڕاستەقینەکەدا **مات مردۆک** تووشی کوێری دەبێت بە هۆی ماددەیەکی ڕووناک کە لە ئۆتۆمبێلێک کە بە ئاڕاستەی پێچەوانە هاتووە بەردەبێتەوە. لەگەڵ ئەوەی توانای بینی لە دەست دەدات بەڵام بە هۆی بەرکەوتنی تیشکەکە هەستەکانی تری بۆ دەرەوەی سنووری مرۆڤی ئاسایی بەهێز دەبن و شتێکی هاوشێوەی سۆنەر شوێنی بینی دەگرێتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:دێردێڤڵ (ماڕڤڵ)
پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن ستان لی درووستکراون
پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن ستان لی دروستکراون
پۆل:کارەکتەرەکانی کۆمیک کە لە ١٩٦٤ ناسێنراون
پۆل:بۆکسەرە خەیاڵییەکان
پۆل:گۆڕانکارییەکانی کۆمیکی مارڤڵ
پۆل:کەسایەتییە وریاییەکان لە کۆمیکەکان
ئینا

**ئێلێنا ئەلێکساندرا ئاپۆستۆلیانو** (بە ئینگلیزی: Elena Alexandra Apostoleanu) ناسراو بە **ئینا** (بە ئینگلیزی: inna) لەدایکبووی ۱٦ی تشرینی یەکە‌می ۱۹۸٦ـە لە مەنگەلیا، ڕۆمانیا. گۆرانیبێژ، گۆرانینووس و سەماکەری ڕۆمانییه.
ئینا پێش دەستپێکردن بە چالاکیی هونەری لە زانکۆ زانستی ڕامیاری خوێند. 
لە ساڵی ۲۰۰۸ پاش چاو کەوتنێک لەگەڵ گرووپی (*Play&Win*) بڕیاردەدات بە شوێن موزیکدا بڕوات و تا ئێستا پێنج ئەلبومی بڵاوکردووەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:گۆرانیبێژان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦
پۆل:زیندووان