open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ئەردەڵان بەکر

**ئەردەڵان بەکر** (٢٥ی ئەیلوولی ١٩٦٧ — ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩) گۆرانیبێژێکی کورد بوو.

## سەرەتای ژیان
ئەردەڵان لە پاییزی ساڵی ١٩٦٧ لە شاری ھەولێر لەدایکبووە. تا پۆلی ٩ی بنەڕەتی خوێندووە، لەگەڵ ئەوەی خوێندکارێکی زیرەک بوو، وزەیەکی باشی ھەبوو و توانای وەرزی ھەبوو. لە تەمەنی ھەژدە ساڵیدا پەیوەندی بە ڕیزەکانی شۆڕشی ئازادیخوازی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان دەکات و دەبێتە پێشمەرگە. ماوەی چەند ساڵێک لە ڕیزی پێشمەرگەدا خەبات دەکات، پاشان دەست بە کاری ھونەریی گۆرانیوتن دەکات.

## ژیانی ھونەری
ئەردەڵان خاوەنی چەندین بەرھەمی گۆرانییە. لە ساڵی ١٩٨٦ یەکەم کاسێتی خۆی بڵاوکردووەتەوە. لە سەرەتای ساڵانی ١٩٩١دا، لە دوای ڕاپەڕینە مەزنەکەی کوردستان، لەگەڵ کۆڕەوە جەماوەرییەکەی ٣١ی ئازاری ئەو ساڵە کوردستانی بەجێھێشت و ڕووی کردە دەرەوەی وڵات. پاش ماوەیەک لە وڵاتی سوید گیرسایەوە.  شان بە شانی دەستەیەکی دیار و بەرچاو لە ھونەرمەندانی گۆرانیبێژی کورد لە وڵاتی سوید درێژەی بە کارە ھونەرییەکانیدا و توانی ٥ ئەلبومی گۆرانی بەرھەم بھێنێت. لە ساڵی ١٩٩٣دا، یەکەم ئەلبوومی گۆرانیی بڵاوکردەوە. جگە لەوانەش بەشداریی چەندین ئاھەنگ و بۆنەی جیاجیای لە وڵاتانی ئەورووپا کردووە، بەتایبەتی لە جەژنی نەورۆز و بۆنە تایبەتییەکان بۆ ڕەوەندی کورد لە تاراوگە.

ئەردەڵان لە نەورۆزی ٢٠٠٨دا، لەلایەن کۆمپانیای کۆڕەک میوزیک بۆ یەکەمین جار دوای ئەوەندە ساڵە دوورەوڵاتییە گەڕایەوە بۆ کوردستان و چەند ئاھەنگێکی لە شاری ھەولێر ساز کرد.

## مردن
ئەردەڵان بەکر لە ڕێکەوتی ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩دا بەھۆی نەخۆشیی شێرپەنجە لە نەخۆشخانەی کارۆلینسکای ستۆکھۆڵم کۆچی دواییی کرد. دواتر تەرمەکەی گەڕێندرایەوە بۆ ھەولێر و لە گۆڕستانی شێخ ئەحمەد نێژرا. دوای مردنیشی پەیکەرێکی ڕێزلێنانی لە پارکی منارە بۆ دروستکرا، پەیکەرەکە لە ڕۆژی ٦ی ئازاری ٢٠١٤ داندرا.

## بەرھەمەکان
### ئەلبومەکان
* کچی گاور (١٩٩٧)
* بەینۆ (١٩٩٨)
* ھەورامان (٢٠٠٠)
* زۆر دەترسم (٢٠٠٣)
* خەونێک بوو (٢٠٠٧)

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:خەڵکی ھەولێر
پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧
پۆل:مردووانی ٢٠٠٩
کاریگەرییەکانی پۆرنۆگرافی

کاریگەری پۆرنۆگرافی لە سەر تاکەکان یان لەسەر پەیوەندیە سێکسییەکان جیاوازە لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر و زۆرجاریش ناڕوونە. کۆمەڵەی پۆرنۆگرافی لەگەڵ ئالوودەبوون بۆ نمونە خوێنراوە لەسەری و لێکۆلینەوەی لەسەر کراوە بەڵام ئاڵوودەبوون پێی بە شێوەیەکی ڕەسمی ناناسرێتەوە لە کاتی پێداچونەوە لەسەر بڵاوکراوەکان ئەوە دۆزراوەتەوە کە وێنە و فیلمی پۆرنۆگرافی دەتوانن ئاڵودەکاربن بۆ مرۆڤ بەڵگەیەکی وا زۆر نییە تا ئەنجامەکانمان بە ڕوونی بۆ دەربکەوێ

## سەرچاوەکان

پۆل:بەدکرداری سێکسی
پۆل:پەیوەندییە کەسییەکان
پۆل:پۆرنۆگرافی
پۆل:سێکسناسی
کانی سپی

* کانی سپی، سەقز، ناوی گوندێک لە شارستانی سەقز
* کانی سپی، مەھاباد، ناوی گوندێک لە شارستانی مەھاباد
* کانی سپی، مێرگەسۆر، ناوی گوندێک لە قەزای مێرگەسۆر
ھێرشی شەپۆلی مرۆڤی

**ھێرشی شەپۆلی مرۆڤی** () تاکتیکێکی ھێرشبەرانەیە کە لەکاتی جەنگدا لەلایەن ھێزە پیادەییەکان پەیڕەو دەکرێت، کە تێیدا ھێزە ئەنجامدەرەکان بەبێ پاراستن و بە کۆمەڵ یان بە چڕییەکی زۆر ھێرشێکی ڕاستەوخۆ دەکەنە سەر دوژمنەکانیان بۆ شکاندنی ڕیزی بەرگری لە ڕێگەی شەڕی بێچەک لە نزیکەوە، ناسراو بە شەڕی میللی.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:شەڕ
ململانێی باشووری کوردستان (٢٠٠١-٢٠٠٣)

**ململانێی ئیسلامیی کوردستان** ململانێیەکی میلیشیایی بوو لە نێوان گرووپی ئیسلامی ئەنسارولئیسلام و حیزبی پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە کوردستانی عێراق. ململانێکە لە ساڵی ٢٠٠١ دەستی پێ کرد، بەڵام لە شەڕی نێوان ھێزە ئەمریکییەکان دژی حکوومەتی ئێراق لە ساڵی ٢٠٠٣ بە شکستی گرووپەکە کۆتایی ھات. دوای کۆتایی ھاتنی شەڕەکە، گرووپەکە ھێشتا لە ئەنجامدانی شەڕ دژی ھەردوو حیزبەکە بەردەوام بوو.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:شەڕەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:ململانێکانی ۲۰۰۱
پۆل:ململانێکانی ٢٠٠٣
پۆل:عێراق لە ٢٠٠٣
پۆل:عێراق لە ٢٠٠٢
پۆل:عێراق لە ٢٠٠١
پۆل:یاخیبوونی کوردان لە عێراق
تەشکە

**تەشکە** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی تەکیەی کاکەمەند، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## ناو

## جوگرافیا

**تەشکە** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی لکاوەی تازە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی سارد و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی خوامراد لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مەنزەرئاوا.

## مێژوو

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھێنری لێبێگ

**ھێنری لێبێگ** () ماتماتیکزانێکی فەڕانسەوی بوو، بەھۆی دۆزینەوەی تیۆریی تەواوکاری کە گشتاندنی چەمکی تەواوکاری لە سەدەی حەفدەھەم بوو (کۆی ڕووبەری سنووردراوی نێوان چەماوەیەک و تەوەرێک) ناوبانگی دەرکرد.
## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی باڵای نۆرماڵ
پۆل:مردووانی ١٩٤١
پۆل:ماتماتیکزانانی فەڕەنسی
پۆل:ماتماتیکزانانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٥
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست
پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس
تەکیەی جەباری

**تەکیەی جەباری** شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی تەکیەی جەباری (ناوەند)، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

تەکیەی جەباری ناوەندی ناحیەی تەکیەی جەباریە.

## ناو
ناوی ئەم شارەدێیە کە لەسەرەتادا گوند بووە ناوی سەڵباتوو بووە بەڵام لەو کاتەوەی سەید عەبدولجەبار ھاتە ئەم گوندە و تەکیەی تیادا دامەزراند بەناوی تەکیەی جەباری ئیتر ناوی گوندەکەش گۆڕدرا بە تەکیەی جەباری.

## جوگرافیا
**تەکیەی جەباری** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی جانی و لە باشوور لەگەڵ گوندی زەوج و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گۆران جەباری لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی حەفتاچەشمە.

## مێژوو
سەید عەبدولجەبار لە ساڵی (١٤٧٠)ی زایینی لە گوندی تەکیەوە لەگەڵ کوڕە گەورەکەی کە ناوی شەرەفەدینە، ڕووی کردوەتە سنووری کەرکووک و لە گوندی (سەڵباتوو) نیشتەجێ بووە و تەکیەکی لەو گوندە بەناوی تەکیەی سەید عەبدولجەبار دامەزراندووە، بە دامەزراندنی ئةو تەکیەیەش ناوی گوندەکە گۆڕاوە بۆ تەکیەی جەباری، دوای چەند ساڵێک سەید عەبدولجەبار ناوچەکەی جێھێشتووە و بە مەبەستی ئیرشادی ئایینی ڕووی کردووەتە وڵاتی شام وشەڕەفەدینی کوڕی لە ناوچەکە ماوەتەوە ولە جیاتی باوکی ئەرکی سەرپەرشتکردنی تەکیەکە وئامۆژگاریکردنی خەڵکی گرتووەتە ئەستۆ بۆ پەیڕەوکردنی ئایینی پیرۆری ئیسلام. دواتریش گوندی تەکیە لە ساڵی (١٩١٩) کرا بە ناحیە و ناوەندی ناوچەکە. ھەروەھا تەکیە جەباری لە کەرکووک دادەنرێت کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ(٣٥٠)ساڵ لەمەوبەر لە ناو قەڵای کەرکووک دا دروست کراوە وبە تەکیەی (سەید نەجیب) جەباری ناسراوە، بەڵام کاتی خۆی (سەید ڕەوشەتی) دروستی کردووە، بەڵام سەرپەرشتی تەکیە کە لەلایەن (سەید ھاوین) و کراوە تاوەکو ئێستاش بەشوێنێکی پیرۆز سەیر دەکرێت، قودسییەتی تایبەتی خؤی ھەیە لە زۆربەی شوێنەکانی دونیاوە سەردانی دەکرێت ودەڵێن کە(ڕیشی پێغەمبەر) ی تێدایە.

## ئەمانەش ببینە
* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* تەکیەی جەباری
* تەکیەی کاکە عەبدوڵا
* تەکیەی حەمەبایز

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ناوەن

**ناوەن** یان **نیاوەن** (، ) شارێک لە پارێزگای ھەمەدانی ئێران و ناوەندی شارستانی ناوەنە. لە سەرژمێریی ٢٠٠٦دا، دانیشتووانەکەی ٧٢،٢١٨ کەس لە ١٩،٤١٩ بنەماڵەدا بووە. ئەم شارە لە  باشووری ھەمەدان، ڕۆژھەڵاتی مەلایێر و باکووری ڕۆژاوای ورووگڕوە ھەڵکەوتووە. ناوەن یەکێک لە ھەرە شارە کۆنەکانی ئێرانە.

## ئەمانەش ببینە
* پارێزگای ھەمەدان
* شارستانی ناوەن

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی ئێران
پۆل:شارەکانی پارێزگای ھەمەدان
پۆل:شارستانی ناوەن
پۆل:شارەکانی کوردستان
قادرکەرەم

**قادرکەرەم** شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی قادرکەرەم(ناوەند)، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

کورتە یەک لەسەر ناحیەی قادرکەرم: ناحیەیەکی قەزای چەمچەماڵە لە پارێزگای سلێمانی لە هەرێمی کوردستان لە باکوری ڕۆژهەڵاتی عێراق و ناحیەی قادرکەرەم سەر بە قەزای تووز خورماتووی بوو لە پارێزگای کەرکوک و لە ساڵی 1969.  ڕووبەری ناحیەکە 1553 کیلۆمەتر دووجا بوو،[3]ناوی قادرکەرەم دەگەرێتەوە بۆ ئەو کەسەی کە دروست کرد کە دەڵێن دوو برا بوو نە بنچتیان دەگەرێتەوە بۆ میر حەسەن یەکێک لە میرەکانی زەنگەنەیە. قادرکەرەم نزیکەی 80 گوند لەخۆی دەگرێت 
لەخێڵەکانی زەنگنە و شێخان و تالەبانی و جەباری و بەرزنجی هەموویان خێڵی کوردین نیشتەجی ناحیە قادرکەرەمن ، شایەنی باسە کە قادرکەرەم گورزێکی گەورەی شاڵاو ی ئەنفالی پێکەوت ،چونکە  قوناغی یەکەمی شاڵاو ئەنفال بوو . وە ژمارەیەکی زۆریش ئەنفال و شەهیدی نزیکە 2200 شەهید و ئەنفالی هەیە بگرە زیاتریش . ئێستا خاوەنی کێڵگەیەکی غازی کۆرمۆرە کەنزیکی 5 کلیۆ مەتر لە ڕۆژئاوای ناحیەی قادرکەرەمەوە دوورە ، بە داخەوە حکومەتی کوردی تا وەکو ئێستا ئاوڕێکی جدید لێنەداوەتەوە بگرە بەراوێزیش کردووە سەرەڕایی خاوەنی ئەو هەموو سەڕچاوە غازی و شەهید و ئەنفالەیە

## جوگرافیا

**قادرکەرەم** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەشقە و لە باشوور لەگەڵ گوندی مامیسک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی لەک ھیدایەت لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەرەچێوار.

مێژوو

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دەوڵەتی خۆشبژیوی

**دەوڵەتی خۆشبژیوی** یەکێ لە شێوەکانی حکوومەتە کە تێدا دەوڵەت بە لەبەرچاوگرتنی بنەواشەگەلێ وەک ھەلی یەکسان، عادڵانە بەشکردنی سەروەت و، بەرپرسیارەتیی کۆمەڵگا لە بەرامبەر ھاووڵاتیانی کەمدەس و داماودا، خۆشبژیویی کۆمەڵایەتی و ئابووریی ھاووڵاتیان ئەپارێزێ و پەرەی پێ ئەدات.

لەم سیستمە سیاسییەدا، دەوڵەت ئەبێ بیمەی دەرمانی نەخۆشی و بیمەی بێکاری و بیمەی خانەنشینی و یارمەتیی ماڵ و خێزان، ھەر لە مناڵییەوە تا سەری پیری بۆ ھەمووان دابین بکات.

ڕەخنەگرانی ئەم سیستەمە لەسەر ئەو خاڵە پێ دائەگرن کە ھاووڵاتیان لەم جۆرە دەوڵەتانەدا لەشقورس ئەبن و ھەوڵی ئیش و کار نادەن.

## مێژوو
بیمەی کۆمەڵایەتی لە ساڵی ۱۸۸۰ لە ئاڵمانیا و، دواتر لە ۱۹۱۴ لە بریتانیا ڕەواجی پەیدا کرد. زاراوەی دەوڵەتی خۆشبژیویش جاری یەکەم لە لایەن حیزبی کرێکاری بریتانیا لە چلەکانی سەدەی بیستەمدا بەکار ھێنرا.

## سەرچاوەکان


پۆل:دەوڵەتی خۆشبژیوی
پۆل:ئابووری
پۆل:ئابووری سیاسی
پۆل:سەرمایەداری
ئاوایی عەلی مستەفا

**ئاوای عەلی مستەفا** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قادرکەرەم، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## ناو
## جوگرافیا
**ئاوای عەلی مستەفا** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مەحمودپەریزاد و لە باشوور لەگەڵ گوندی کۆرمۆری گەورە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەرەچێوار لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی پاریاوڵە.

## مێژوو
## ئەمانەش ببینە
* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئاوباریک، قادرکەرەم

**ئاوباریک** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قادرکەرەم، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## ناو

## جوگرافیا

**ئاوباریک** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سۆفی ڕەزا و لە باشوور لەگەڵ گوندی دارەتوو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کەریم باسام لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی حەیدەرەسوورە.

## مێژوو

### شەڕی ئاوباریک
سەرەتا شێخ مەحموودی حەفید بە خۆی و سوارەکانییەوە بەرەو ناوچەی گەرمیان کەوتەڕێ بە مەبەستی دەستبەسەردا گرتنی شاری کەرکوک، بەڵام لە ناوچەی **ئاوباریک** لە ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی دووزخورماتوو لە ڕێکەوتی ۱۹۳۱/٤/٥ لەگەڵ ھێزەکانی ئینگلیز بەیەکیایاندا و لەبەر نابەرامبەری ھێزی نێوان ھەردوولا و ڕێکنەخستنی چەکدارەکانی کورد، ھێزەکەی شێخ مەحموود تێکشکا و ناچاربوو بەرەو سنوورەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پاشەکشێ بکات، بەڵام لەبەر ڕێکەوتنی نێوان شای ئێران و دەسەڵاتدارانی عێراق لە ساڵی (١٩٢٩) دەربارەی یارمەتینەدانی ھەڵھاتووەکانی یەکتر، ڕازی نەبوو شێخ مەحموودی حەفید بچێتەوە ئەودیوی ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ھەر بۆیە شێخ مەحمود ناچار بوو خۆی بدات بە دەست ھێزەکانی ئینگلیزەوە و ئەوانیش بۆ شارەکانی ناسڕیە و عەمارە و لە ساڵی ١٩٣٣ یشدا بۆ شاری بەغدایان گواستەوە.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* ئاوباریک

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کوتوھەر

**کوتوھەر** یان **کوتاھەر** (Kwituher، ) دێیەکە لە ناوچەی خزڵی شارستانی نیاوەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٠٢ کەس لە ٢٥ بنەماڵەدا بووە.

## پەراوێزەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی نیاوەن
پۆل:گوندەکانی شارستانی نیاوەن
چنگنی

**چنگنی** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قادرکەرەم، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## ناو
* چنگنی بە جۆرەگیاندارێک دەڵێن کە ئەویش (ھەڵەپەزە یان پسپسەکۆڵە)یە، لەوانەیە ئەم ناوچەیە ئەو جۆرە گیاندارەی زۆر بێت.
* چەگەنی ھۆزێکی ئازا و چاونەترسن لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان، لەوانەی ئەم گوندە لەلایەن ئەوانەوە ئاوەدان کرابێتەوە.

## جوگرافیا

**چنگنی** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دارەتوو و لە باشوور لەگەڵ گوندی بەکرباجەلان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی حەمەی بارام لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زەوج.

## مێژوو

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* چەگینی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ژاژ

**ژاژ** گوندێکە لە گوندەکانی هۆزی شێخان ی بەرزنجە، کەوتووەتە باشوری ناحیەی قادرکەرەم، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستانو پێشان سەر بەقەزای دوز بوو کە دابڕا لە پارێزگای کەرکووک و دراوە پاڵ پارێزگای صلاح الدین وپاشان دراوە پاڵ سلێمانی .

## ناو ==ژاژ لەڕاستیدا ئەگەرێتەوە بۆ جوگرافیای ناوچەکە کە شاخاوییە و پڕە لە درەخت و گیای جۆراو جۆر و هەندێک شوێنی ئاستەم کە پڕە لە گیاو وقامیش( قاڕام و ژاژ ) وە هەر لەمەوە ناوی خۆی پەیدا کردووە  وناسراوە بە قاتەکانی ژاژ

## جوگرافیا

**ژاژ** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی پاریاوەڵە و لە باشوور لەگەڵ گوندی میلناسر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کۆرمۆر گەورە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی داربەسەرە.

## مێژوو

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
عەلی نانەوازادە

وێنۆک|وێنەیەکی عەلی نانەوازادە
**عەلی نانەوازادە** (١٩٦٠ -) زمانەوان، فەرھەنگنووس و وەرگێڕی کوردە. لەدایکبووی شاری مەھابادە و ئێستا نیشتەجێی وڵاتی سویدە.

## بەرھەمەکان
تا ئێستا ١٦ کتێبی چاپ و بڵاو کردووەتەوە. لەوانە:
* فەرھەنگی ھەرمان (دوو بەرگ)
* فەرھەنگی ڕیشەی وشەی کوردی
* وەرگێڕانی وەھای گوت زەردەشتی نیچە

## سەرچاوەکان

پۆل:فەرھەنگنووسانی کورد
قەشقە

**قەشقە** یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی بێستانە لە قەزای بنەسڵاوە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق..

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان
پۆل:ھەولێر
فەرھەنگی ڕیشەی وشەی کوردی

**فەرھەنگی ڕیشەی وشەی کوردی** فەرھەنگێکی وشەڕەتناسیی نووسراوی عەلی نانەوازادەیە.  ئەم فەرھەنگە لە شەش بەرگ پێک دێت و ھەر بەرگێک نزیکەی ٧٠٠ لاپەڕەیە و ھەمووی بەیەکەوە نزیکەی چوار ھەزار لاپەڕە دەکا. بەرگی یەکەمی لە ٢٠١٧، بەرگی دووەمی لە ٢٠١٨، بەرگی سێیەمی لە ٢٠١٩، بەرگی چوارەم و پێنجەمی لە ۲۰۲۱ و، بەرگی شەشەم و کۆتایی لە ۲۰۲۲ چاپ کراوە. ئەمە بە یەکەم فەرھەنگی کوردی دادەنرێت کە بە شێوەیەکی تێر و تەسەل بایەخ بە ڕیشە و پێشینەی وشە و دەنگەکانی کوردیی دەدات. عەلی نانەوازادە، پێش نووسین و بەچاپگەیاندنی فەرھەنگی ڕیشەی وشەی کوردیی، فەرھەنگی ھەرمانی بە دوو بەرگ لە ساڵی ٢٠٠٥ لە ھەولێر چاپ کرد.

نووسەر لە پێشەکی ئەم فەرھەنگەی دەنووسێ:

«دەو فەرھەنگەدا ھەوڵم داوە بە کردنەوەی پەروەندەیەک بۆ ھەر وشەیەکی سەرەکی، بە پێی توانا و ئیمکان، زانیاریی سەر بەم وشەیە کۆ بکەمەوە و بە ڕێکوپێککردنی ڕەوتی مێژووییی وشەکە لە کۆنەوە بۆ سەردەمی نوێ و خۆپاراستن لە کورتکراوە بۆ ناوی زمانەکان، لێکدانەوەکان ڕوونتر بکەمەوە. وەھا کە خوێنەریش بتوانێ بەشداری بابەتەکە بێ.»

## سەرچاوەکان

ڕ
کانی قادری شێخ محەممەد فازڵ

**کانی قادری شێخ محەممەد فازڵ** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قادرکەرەم، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا
**کانی قادری شێخ محەمەد فازل** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مامیسک و لە باشوور لەگەڵ گوندی خۆرنەوازان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تەڵەبی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تەختەمینەی سەروو.

## ئەمانەش ببینە
* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* کانی قادری سەعدون
* کانی قادری مەجید

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کۆرمۆری بچووک

**کۆرمۆری بچوک** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قادرکەرەم، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## ناو

## جوگرافیا

**کۆرمۆری بچوک** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئاوایی عەلی مستەفا و لە باشوور لەگەڵ گوندی چاڵەودوانە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی مامیسک لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەڵغانلوی گەورە.

## مێژوو

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* کۆرمۆری گەورە

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
لەک ھیدایەت

**لەک ھیدایەت** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی قادرکەرەم، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## ناو

## جوگرافیا

**لەک ھیدایەت** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دارەتووی زەنگەنە و لە باشوور لەگەڵ گوندی بنەکە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گوڵباخی سەروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارەدێی قادرکەرەم.

هەڵکەوتەی جوگرافی گوندی شاوك

گوندی شاوک یەکێکە لەگوندەکانی باشوری کوردستان لە دەڤەری گەرمیانی ناوچەی قادرکەرەم،گوندەکە نزیکەی دوو کیلۆ مەتر لەسەنتەری ناحیەی قادرکەرەمەوە دوورە،دەکەوێتە نێوان هێڵەکانی درێژی (٤٤ٚ+٤٥) وە هێڵەکانی پانی(۳٥+۳٦)ەوە.

گوندی ناوبراو بەپێی نەخشەی هەرێمی کوردستان لە باکورەوە قەزای چەمچەماڵ دێت و لای باشورەوە قەزای دوزخورماتوو دێت و وە لە ڕۆژهەڵاتەوە ناحیەی سەنگاو دێت و وە لە رۆژئاواوە ناحیەی لەیلان دێت، بەڵام هەڵکەوتەی جوگرافی بەپێی گوندکانی دەور و بەری لە باکورەوە گوندی قەڵامکایل دێت و لەباشورەوە ناحیەی قادرکەرەم دێت و لەڕۆژ هەڵاتەوە گوندی لەکی هیدایەت دێت و لە رۆژ ئاواشەوە گوندی چەمسورخاو دێت . 

نوسینی:مامۆستا خلیل فهمی شاوکی.

## مێژوو

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
باڵاجوو

**باڵاجوو** (Ballacû، ) دێیەکە لە ناوچەی دینەوەری شارستانی سەحنە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٦٨ کەس لە ٨٩ بنەماڵەدا بووە.

## پەراوێزەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەحنە
پۆل:گوندەکانی شارستانی سەحنە
سێرە

**سێرە** (Sêre، ) دێیەکە لە ناوچەی خزڵی شارستانی نیاوەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٨١ کەس لە ١٩ بنەماڵەدا بووە.

## پەراوێزەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی نیاوەن
پۆل:گوندەکانی شارستانی نیاوەن
ئاغجەلەر

**ئاغجەلەر** شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر(ناوەند)، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

ئاغجەلەر ناوەندی ناحیەی ئاغجەلەرە.

## ناو
دوو بۆچوون ھەیە لەسەر واتای **ئاغجەلەر**:
* ووشەی ئاغجەلەر بە واتای **سپی** دێت.
* ووشەی ئاغجەلەر کەووشەیەکی تورکیە و (باغجەلر) بووە و بەواتای **باخەکان** دێت.

## جوگرافیا

**ئاغجەلەر** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مایلە و لە باشوور لەگەڵ گوندی مۆتلیجە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بلوکێن لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شێخ پاڵەوان.

## مێژوو

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* ناحیەی ئاغجەلەر

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئازادی، ئاغجەلەر

**ئازادی** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## ناو

## جوگرافیا

**ئازادی** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گەڕگەڕ و لە باشوور لەگەڵ گوندی چنارتوو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قوچەبڵاخ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی سپیلکە.

## مێژوو

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* ئازادی، مەیدان
* ئازادی، چۆمان

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تیژە

**تیژە** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## ناو
ووشەی **تیژە** لەزمانی کوردیدا بە واتای (نانەشان، سەلەی پاڵاوتنی ساوەر و برنج) دێت.

## جوگرافیا

**تیژە** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تلیان و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی عارەبان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تەوەکەڵی گەورە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی فەقێ میرزا.

## مێژوو

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تەقتەق، ئاغجەلەر

**تەقتەق** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## ناو
ووشەی تەقتەق لە زمانی کوردیدا بەواتای (زەوی بەردین و زەویەک بنی بەرد و ڕەقەنە)دێت.

## جوگرافیا

**تەقتەق** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی پەڵکەڕەش و لە باشوور لەگەڵ گوندی دانەسۆفی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گەزەڵان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی عەلی میکائیل.

## مێژوو

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* تەقتەق

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سۆنی میووزیک

**سۆنی میووزیک** یان **سۆنی بۆ تۆماری مۆسیقا** () دووەم گەورەترین ھاوبەشگای جیھانە بۆ تۆماری دەنگی کە لەلایەن ھاوبەشگای سۆنی ژاپۆنی، لقی ئەمریکی سەرپەرشتی دەکرێت. ئەم ھاوبەشگایە لە ئەمەریکا لە ساڵی ١٩٢٩ بە ناوی ھاوبەشگای تۆماری ئەمریکی دوای تێکەڵکردنی کۆمەڵێک ھاوبەشگای بچووکی بواری تۆمارکردن دروستکرا. لە ١٧ی تشرینی دووەمی ١٩٨٧ ئەم نازناوەی وەرگرت بەرامبەر دوو میلیارد دۆلاری ئەمریکی لەلایەن ھاوبەشگای سی-بی-سی کە پێشتر ناوی تۆمارگای کۆلۆمبیا بوو.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٢٩
پۆل:سۆنی
پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
پۆل:لقی کۆمپانیا ئەمریکییەکان لە کۆمپانیا بیانییەکان
بڕواپێکراویی پێکھاتە

وێنۆک|پیشاندانی چەمکی ئەگەری شکستی پێکھاتە لە ڕووی فانکشنی ئەگەری بار (s) و خۆڕاگریییەوە (R)|alt=|298x298پیکسڵ
**بڕواپێکراویی پێکھاتە** () بریتییە لە بەکارھێنانی تیۆریی بڕواپێکراوی بۆ ھەڵسەنگانی دڵنیایی پێکھاتەکان. بە زمانی سادە بڕواپێکراویی پێکھاتەیە پێچەوانەی شکستی پێکھاتەیە. لە ڕووی بیرکارییەوە بڕواپێکراویی پێکھاتەیەک دەبێت بە ئەگەری تەواوکەری شکستی پێکھاتەکە (\text{Reliability} = 1 - \text{Probability of Failure}).

## تیۆری
لە تیۆریی بڕواپێکراویی پێکھاتەدا ئەگەری شکستی پێکھاتەیەک بە ھاوکێشەی ژمارە یەک پیشان دەدرێت.

P_f=\int_0^{\infty} F_R(s)f_s(s)\,ds \qquad\mathrm{(1)}

کە تێیدا P_f ئەگەری شکستی پێکھاتەکە، F_R(s) فانکشنی کەڵەکەکراوی ئەگەری خۆڕاگری و f_s(s) فانکشنی ئەگەری بارە.

ھاوکێشەی ژمارە ١ تەنیا لە کاتێکدا بە کەڵک دێت کە فانکشنی ئەگەری خۆڕاگریی پێکھاتەکە و فانکشنی ئەگەری  بارەکانی سەربەخۆ بن. بۆیە لە حاڵەتی گشتیدا ھاوکێشەی ژمارە ١ بە کار نایەت و ئەگەری شکستی پێکھاتە وەک ھاوکێشەی ژمارە ٢ دەنووسرێت.

P_f=\int\int\int_{G(X)} f_X(X)\,dX \qquad\mathrm{(2)}

کە تێیدا *X* ئاڕاستەکەری گۆڕەکە بنەماییەکان و *(G(X* فانکشنی حاڵەتی سنوورییە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەندازیاریی پێکھاتەیی
پۆل:ئەندازیاریی شارستانی
چوخلیجە

**چوخلیجە** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## ناو

## جوگرافیا

**چوخلیجە** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ساتووقەڵا و لە باشوور لەگەڵ گوندی جلمۆرد و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی توتەقەل لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئیلنجاخ.

## مێژوو
مێژوی گوندی جوغلیجە لە دوای ڕووخانی دەوڵەتی عوسمانی بوو کەوا لەلایەن خێڵی شێخ بزێنی دروستکارا بوو ژمارەیان زیاتر لە ٥،٠٠٠ هەزار کەس بوو بەڵا بەهۆی شاڵاوی ئەنفال کەم ببویەوە بوو بە کەمتر لە ٢٠ کەسی لێ دەژێت 

ئاغای گوند (نەزاندراوە)

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
زارۆ ئاغا

200px|وێنۆک|زارۆ ئاغا
**زارۆ ئاغا** (کورمانجی: Zaro Axa) پیاوێکی کورد بوو، بەیەکێک لە تەمەندرێژترین مرۆڤەکان دادەنرێت. لەنێوان ساڵانی ١٧٦٤ لە دێرسیم لەدایکبووە، و لە ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٣٤ لە ئەستەمبوڵ مردووە. دەوروبەری ١٧٠ ساڵ و ١٣٣ ڕۆژ ژیاوە. دوای مردنی، لاشەکەی نێرداوەتە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ لێکۆڵینەوە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:مردووانی ١٩٣٤
پۆل:کورد
پۆل:کوردە عەلەوییەکان
پۆل:کوردانی باکووری کوردستان
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٧٧٠
پۆل:کوردەکانی عوسمانی
پۆل:کوردەکانی تورکیا
پۆل:ئەفسانەی تەمەندرێژی
قودرەتە، ئاغجەلەر

**قودرەتە** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئاغجەلەر، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## ناو
گوندی قودرەتە ناوەکەی دەگەڕێتەوە بۆ کانییەک کە تێیداتی کە ساڵانێک خەڵکی گوندی قودرەتە و قامیشە سوودیان لە ئاوی ئەو کانییە وەرگرتووە بۆ ئاودانی کێڵگە کشتوکاڵیەکانیان بە هۆکاری  ئەوەی کانی قودرەتە ئاوێکی زۆری هەبووە خەڵکی پێیان گوتووە ئەمە قودرەتە یان قودرەتی خوداییە ئەم ئاوە زۆرە و بەسوودە بۆیە ناوی گوندەکەش هەر بەو ناوەوە ناونراوە 

## جوگرافیا

**قودرەتە** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چەم حەیدەر و لە باشوور لەگەڵ گوندی سماقە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قامیشە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەرەناو.

## مێژوو

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* قودرەتە

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ئەمەداوا

**ئەمەداوا** (Emedawa، ) دێیەکە لە ناوچەی خزڵی شارستانی نیاوەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٠٥ کەس لە ٢٦ بنەماڵەدا بووە.

## پەراوێزەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی نیاوەن
پۆل:گوندەکانی شارستانی نیاوەن
شەریفاوا

* شەریفاوا، سەقز، ناوی دێیەک لە شارستانی سەقز
* شەریفاوا، نیاوەن، ناوی دێیەک لە شارستانی نیاوەن
* شەریفاوا (گەڕەک)، ناوی گەڕەکێک لە شاری سەقز
ھەرنە پێش (ئەلبوم)

**ھەرنە پێش** ئەلبومی سێھەمی ھونەرمەندی کورد شڤان پەروەرە. ئەم ئەلبومە لە ٩ ستران پێک ھاتووە. زۆربەی گۆرانییەکانی بە شێوەی سروودن. ساڵی ١٩٩٧ لە تورکیا بۆ جاری دووھەم ئەم ئەلبومە سەر لەنوێ لەلایەن (SES PLAK) تۆمار کرا.

## بەرھەمەکان
# ھەرنە پێش Herne Pêş
# ڕابن ھاوارێ خوەش بکن Rabin Hawarê Xweş Bikin
# ھاوار ھەی ھاوار Hawar Hey Hawar
# گرینگە ژن و مێر تەڤ ڕابن Girînge Jin û Mêr Tev Rabin
# ئەی ڕەقیب Ey Reqîp
# ئەز دایکا کوردامە Ez Dayika Kurda Me
# پێشمەرگە جانفیدایێن وەلاتن Pêşmerge Canfîdayên Welat in
# ئلمێ سۆسیالیزمێ خەباتا تێکۆشینێ Îlmê Sosyalîzmê Xebata Tekoşînê
# پارلامەنتۆ Parlamento

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:شڤان پەروەر
پۆل:ئەلبومە کوردییەکان
پۆل:ئەلبومەکانی شڤان پەروەر
کینە ئەم؟ (ئەلبوم)

**کینە ئەم** ئەلبومی پێنجەمی ھونەرمەندی کورد شڤان پەروەرە. ئەم ئەلبومە لە شەش ستران پێک ھاتووە و ساڵی ١٩٧٩ بڵاو بوویەوە. کینە ئەم ساڵی ١٩٩٧ لە لایەن SES PLAK سەر لەنوێ تۆمار کرا.

## بەرھەمەکان
# سەبرا مالان Sebra Malan
# بەھرا وانێ Behra Wanê
# کەچا کوردا Keça Kurda
# ئاپێ ھۆ Apê Ho
# کینە ئەم؟ Kîne em?
# دە لۆری De Lorî

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:شڤان پەروەر
پۆل:ئەلبومە کوردییەکان
پۆل:ئەلبومەکانی شڤان پەروەر
ئەی فەرات (ئەلبوم)

**ئەی فەرات** چوارەمین ئەلبومی ھونەرمەندی کورد شڤان پەروەرە و لە ١٠ ستران پێکھاتووە. ئەم ئەلبومە ساڵی ١٩٧٨ بڵاو بوویەوە. شڤان پەروەر لەم ئەلبومەدا تەنیا ئامێری تەموورەی بەکار ھێناوە. ئەی فەرات ساڵی ١٩٧٩ لەلایەن SES PLAK سەر لەنوێ تۆمار کرا.

## بەرھەمەکان
# ئەی فەرات Ey Ferat
# کی دبێژە نەزانن Kî Dibêje Nezan in
# خەزالا خەلاتێ Xezala Xelatê
# کا وەلاتێ تە Ka Welatê Te
# سەرفراز کن Serfiraz Kin
# گەلی شۆڕشڤان گەلی شۆڕشگەر Gelî Şoreşvan Gelî Şoreşger
# ئەز دلگەشێ جانم Ez Dilgeşê Can im
# خانما من Xanima Min
# لێ دۆتمامێ Lê Dotmamê
# بوھارێ ھات بوھارێ Buharê Hat Buharê

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:شڤان پەروەر
پۆل:ئەلبومە کوردییەکان
پۆل:ئەلبومەکانی شڤان پەروەر
باڵد

**باڵد** () پێکھاتووە لە شێوازێکی ھەڵبەست، زۆرجار لە کۆمەڵە چیرۆکێک پێکھاتووە کە بۆ مۆسیقا دەنووسرێنەوە. باڵد لە chanson balladéeی زمانی فەڕەنسییەوە ھاتووە لە سەدەکانی ناوینەوە، کە بە ڕەسەنی مۆسیقای سەما بوون. باڵدەکان زۆرجار ١٣ ڕیزن و لە فۆرمی ABABBCBC پێکھاتوون.

## سەرچاوەکان

*

پۆل:شێوەکانی مۆسیقا
پۆل:مۆسیقای فۆلکلۆری
پۆل:فۆرمەکانی شیعر
ئۆراتۆریۆ

**ئۆراتۆریۆ** () پێکھاتووە لە مۆسیقایەکی نووسراوەی دوور و درێژ کە بۆ ئۆرکێسترا، کۆرس یان تاکژەنان نووسراوەتەوە. ھەر وەک ئۆپێراکان، ئۆراتۆریۆکان ئۆرکێسترا و تاکژەن و کۆرس و ئاریاش لەخۆ دەگرن، بەڵام جیاوازی ئەو دووانە ئەوەیە کە ئۆپێرا وەک شانۆیەک نمایش دەکرێت و ئۆراتۆریۆش وەک کۆنسێرتێک پێشکەش دەکرێت.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:شێوەکانی مۆسیقای کلاسیکیی ڕۆژاوا
سۆلۆ (مۆسیقا)

**سۆلۆ** (؛ لە سۆلۆی زمانی ئیتالییەوە، بە واتای *تەنیا*) پێکھاتووە لە پارچەیەک یان بەشێک لە مۆسیقادا، کە لەلایەن تاقە ژەنیارێک یان گۆرانیبێژێکەوە دەژەنرێت یان دەبێژرێت، کە ڕەنگە بە تەواوی بە تەنیا نمایش بکەن، یانیش ئامێرێکی ھاوشێوەی پیانۆ، ئۆرگن یان ئۆرکێسترایەک یان گرووپێک پشتیان بگرێت. ئەو کەسەی بەم کردارە ھەڵدەسێت بە **تاکژەن** ناسراوە.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:نمایشی مۆسیقا
پێڕستی ئەکتەرە ھیندییەکان

ئەمەی خوارەوە پێڕستێکی ئەکتەرە دیارەکانی فیلمی ھیندییە کە بەپێی ئەلفوبێ ڕیزکراون.

## ئ
* ئاجای دیڤگان
* ئادیتیا ڕۆی کاپور
* ئاکشای کومار
* ئامریش پوری
* ئەبھیشەک باچان
* ئەمیتاب باچان

## ب

## پ
* پرابھو دیڤا

## ت
* تایگەر شرۆف

## ج
* جاکی شرۆف
* جۆن ئەبرەھام
* جۆنی لیڤەر

## چ

## ح

## خ

## د
* دارمەندرا
* دیلیپ کۆمار

## ڕ
* ڕاج کاپوور
* ڕانبیر کاپوور
* ڕانڤیر سینگ

## ر

## ز

## ژ

## س
* سانجای دات
* سەلمان خان
* سەنی دیۆل
* سەیف عەلی خان
* سیدھارت مەلھۆترا

## ش
* شاروخ خان
* شاھید کاپوور

## ع
* عامر خان
* عیرفان خان

## غ

## ف

## ڤ
* ڤارون داڤان

## ق

## ک
* کاران جۆھەر
* کەمال حەسەن

## ل

## م
* میتون چاکربۆرتی

## ن

## و

## ھ
* ھریتیک ڕۆشەن

## ی

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی خانمەکتەرە ھیندییەکان

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی
ئەکتەرە ھیندییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی ھیندی
پۆل:پێڕستە پەیوەندیدارەکان بە فیلمی ھیندی
ھیندی
ڕستە (مۆسیقا)

لە تیۆری مۆسیقادا، **ڕستە** () پێکھاتووە لە یەکەیەکی مەتری مۆسیقا کە واتایەکی مۆسیقی تەواو سەربەخۆی ھەیە، کە لە فیگر و مۆتیف و خانە پێک ھاتووە، کە ھەموویان پێکەوە مێلۆدی و بەشی گەورەتر دروست دەکەن.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:زاراوەکانی مۆسیقا
پۆل:ڕیتم و کێش
ئوڤرتیور

**ئوڤرتیور** (، بە واتای «کردنەوە») پێکھاتووە لە کورتەمۆسیقایەک یان مۆسیقاسازییەک کە پێش نمایشکردنی مۆسیقایەکی سەرەکی و تەواو دەژەنرێت. لە سەدەی ١٧دا، ئوڤرتیور زۆرجار پێش سەمای بالێ و ئۆپێرا و ئۆراتۆریۆ دەژەنرا. لە سەردەمی مۆسیقای ڕۆمانتیکدا، ژەنیارانی وەک بیتھۆڤن و مێندلسۆن شێوازی ئوڤرتیوری سەربەخۆیان دەنووسییەوە.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:زاراوەکانی مۆسیقا
باخەگردەڵە

**باخەگردەڵە** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## ناو

## جوگرافیا

**باخەگردەڵە** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی میرەی حەمەحەسەن و لە باشوور لەگەڵ گوندی قادرئاوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەڵای شێخ ڕەشید لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کەلان.

## مێژوو

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پورانا کیلە

**پورانا کیلە** یان **قەڵای کۆن** یەکێکە لەکۆنترین قەڵاکانی دێھلی لە ھیندستانە. مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆسەدەی ١٦ەمینی زایین. لەلایەن شێر شا سورییەوە درووستکراوە. لەئەمڕۆدا، پورانا کیلە یەکێکە لەشوێنەوارە گەشتیارییەکانی هیند. لەنێو تەلاری قەڵاکە دەریاچەیەک، مزگەوتی کیلە کوهنا، حەمام، شوێنەواری کتێبخانەیەکی کۆنی ئیمپراتۆری پێشووی هیند هومایۆن، مۆزەخانە وە باولی کە شوێنی زەخیرەگرتن و هەڵگرتنی ئاوە دەبینرێت.

## ئەلبوومی وێنە

WestGate of Purana Qilla - Delhi.jpg|دەرگای ڕۆژئاوای قەڵای کۆن (پورانا کیلە)
Qila Kuhna Masjid - Purana Qilla, Delhi.jpg|مزگەوتی کیلە کوهنا کەدەکەوێتە دیوی ژوورەوەی قەڵاکە

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی، وتاری پورانا کیلە. دوایین سەردانیکرد لە ٢٢ی نیسانی ٢٠١٩.
کەڵان

**کەلان** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## ناو
## جوگرافیا
**کەلان** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی عزەت ئاوا و لە باشوور لەگەڵ گوندی قیرچە و
لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی باخەگردەڵە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قەیتول.

## مێژوو
## ئەمانەش ببینە
* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
ڤالا فەرید

وێنۆک|ڤالا فەرید
**ڤالا فەرید** (لەدایکبووی ١٩٧٦ لە ھەولێر)، کەسایەتی سیاسیی کوردە. لەوەتەی ١٠ی تەممووزی ٢٠١٩، وەزیری کارووباری ھەرێمە لەکابینەی نۆیەمی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان. یەکەم ژنی کورد بووە ببێتە سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان، لەماوەی  ١٨ی شووباتی ٢٠١٩ تاکوو ١١ی تەممووزی ٢٠١٩ لەو پۆستەدابوو بەشێوەیەکی کاتی و دواتر ڕێواز فایەق شوێنەکەی گرتەوە. ڤالا بەشی یاسای لە زانکۆی سەلاحەددین تەواوکردووە، دواتریش بڕوانناممەی ماستەری لە یاسای گشتی بەدەستھێناوە و مامۆستای زانکۆ بووە. لە خوولی چوارەمی پەرلەمانی کوردستان، ئەندامی پەرلەمان بووە. لە نۆیەمین کابینەی حکوومەتی ھەرێمی کوردستاندا وەکوو وەزیری ھەرێم دانراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦
پۆل:زیندووان
پۆل:سەرۆکەکانی پەرلەمان کوردستان
پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان
پۆل:سیاسییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان
پۆل:ژنانی کورد
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:وەزیرەکانی کابینەی نۆیەمی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان
پۆل:ژنانی سیاسیی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥
پۆل:سیاسەتمەدارە عێراقییەکان
پۆل:ژنە عێراقییەکان لە سیاسەت
ڤیان پەیمان

**ڤیان پەیمان** گۆرانیبێژێکی کورد بوو. لە نێوان شەڕی دژ بە داعش بووەتە شەڕڤانی ھێزەکانی یەپەژە. لە ٦ی نیسانی ٢٠١٥دا لەلایەن داعشەوە لە سەری کانی کوژرا.

پێش شەڕی ناوخۆیی سووریا، ڤیان سەرقاڵی کاری مامۆستایی بووە. بەپێی ڕاپۆرتێکی ماڵپەڕی ڕووداو، ڤیان خەڵکی شارۆچکەی ماکۆبوو لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ناوی ڕاستەقینەشی گوڵستان تالێ جلینکادۆ. گۆرانییەکانی ڤیان بەشێوازی فۆلکۆلۆری کوردی بوون، زیاتر لەبارەی لاواندنەوە بوو بۆ باروودۆخی ڕۆژاوای کوردستان، شەھیدان و شەڕڤانەکان لەکاتی شەڕکردن دژ بە داعش.

لەکاتی شەڕکردن لەبەرامبەر داعشدا، ڤیان دووجار بریندار دەبێت لە قاچ و گەدەیدا، دواتر لە دوای چارەسەرکردنی گەڕاوەتەوە بۆ شەڕکردن. ڤیان لەچاوپێکەوتنێکی تۆڕی ئێن بی سی ئەوەی درکاند کە ئەو شەڕ لە کۆبانێ دەکات بۆ ژنانی ڕۆژھەڵاتی ناوین: «ئێمە بەرەنگاری و شەڕدەکەین، لێرە بەتایبەت لە ڕۆژھەڵاتی ناوین ژن وەک پلەدوو سەیردەکرێت. ئێمە لێرە وەستاوین وەک ھێمای ھێز بۆ ھەموو ژنانی ئەم ناوچەیە.»

شەهریار جەمشیدی کەمانچەژەن و ئاوازدانەری کوردی رۆژهەڵات، لە سال ٢٠٢٠دا لە دوایین ئەلبۆمی خۆیدا «رۆژئاڤا وڵاتی خۆرنشینی منە» بەرهەمی «ڤیان» ی پێشکەشکرد بە دەنگبێژ و دلۆڤانی کورد ڤیان پەیمان.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ٢٠١٥
پۆل:ژنانی کورد
پۆل:ژنان لە جەنگ
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:کۆبانی
پۆل:یەکەکانی پاراستنی گەل
پۆل:کەسایەتییە ژنە کوردەکانی سوپای سەربازی و گروپە سەربازییە نافەرمییەکان
پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی کورد
پۆل:ژنە کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:کوردەکانی سەدەی ٢١ەم
خانزادی سۆران

**ئەمیرە خانزاد کچی شا قوولی بەگی کوڕی میر سلێمان بەگی کوڕی میر سەیدیی سۆرانە** ناسراوە بە **میر خانزاد** یان **خانزادی سۆران** فەرماندەیەکی سەربازی و فەرمانڕەوای میرنشینی سۆران بووە لە کۆتایییەکانی سەدەی ١٦ یان سەرەتای سەدەی ١٧.

خانزاد خوشکی میر سلێمان بەگی کوڕی قوولی بەگ بوو، کە حکومڕانیی میرنشینی سۆرانی دەکرد لە دەوروبەری ساڵی ١٦٢٠، دوای ئەوەی براکەی لەلایەن فەرماندەیەکی سەربازی بە ناوی «لەشکری» کوژرا، خانزاد ھاتە سەر حوکم. ھەندێک سەرچاوە بوونە فەرمانڕەوای میر خانزاد دەگەڕێننەوە بۆ ساڵی ١٥٩٠.

لەشکری ھەڵاتە چیاکانی شەنگال، لەوێش میر خانزاد بۆ تۆڵەسەندنەوە لە نامەیەکدا پێشنیاری ھاوسەرگیریی بۆ کردووە و لە نامەکەدا پێی دەڵێ «میرنشین و سوپا بێ تۆ شپرزەن، میرایەتیی سۆران وەمن ناکرێ، خۆت شیاوی میرایەتیت... بۆیە داوات لێدەکەم بە زووترین کات بگەڕێیتەوە ھەریر و منیش ئامادەم ھاوسەرگیریت لەگەڵ بکەم». وە کاتێکیش لەشکری گەڕایەوە ھەریر و چاوی بە خانزاد کەوت، خانزاد لەشکری و ھەموو سوپاکەی سەربڕی.

میر خانزاد پایتەختی لە قەڵای دوینەوە گواستەوە بۆ ھەریر، ڕێگاوبان و قەڵای دروستکرد و ھێرشیشی کردە سەر زۆرێک لە شارۆچکەکانی دەوروبەری بە سەرۆکایەتیی سوپایەکی زەبەلاحی ٤٠ بۆ ٥٠ ھەزار سەرباز کە ١٢ ھەزار پیادە و ١٠ ھەزار تیرھەڵگری سوارەیان تێدابوو بۆ پاراستنی میرنشینی سۆران لە دووژمنەکانی. لە سەردەمی حکومڕانیدا حوکمڕانیی بەسەر دوو ناوچەی کوردیدا کردووە بە ناوەکانی ھەریر و سۆران، کە پارێزگای ھەولێری ئێستای پێکدەھێنن.

خانزاد بۆ ماوەی حەوت ساڵ حوکمڕانیی کرد و قەڵاکەیشی کە قەڵای خانزاد بوو، تا ئێستاش ماوە و دەکەوێتە سەر لووتکەی گردێک کە ٢٢ کیلۆمەتر لە ھەولێرەوە دوورە.

ئەولیا چەلەبی، گەڕیدەیەکی تورک کە لە نێوان ساڵانی ١٦١١ بۆ ١٦٨٤ ژیاوە، لە یاداشتنامەکەیدا باسی میر خانزاد دەکات و دەڵێت:*لە سەردەمی [[مورادی چوارەم|سوڵتان مورادی چوارەم]] [١٦٢٣-١٦٤٠] ناوچەکانی [[ھەریر]] و [[سۆران (شار)|سۆران]] لەلایەن خانمێکی ڕێزدارەوە بە ناوی خانزادە سوڵتان بەڕێوەدەبرا. فەرماندەییی سوپایەکی دەکرد کە پێکھاتبوو لە دوانزدە ھەزار سەربازی پیادەی بە چەکی قووڕسەوە و دە ھەزار تیرھەڵگری سوارەوە. خانزادە سوڵتان لە بەرەکانی شەڕدا، دەموچاوی بە پەردەیەک شاردبووەوە و جەستەی بە پۆشاکێکی ڕەش داپۆشرابوو، لە [پاڵەوانی ئەفسانەییی ئێرانی] [[سامی کوڕی نەریمان|سامی]] کوڕی نەریمان دەچوو، کاتێک سواری ئەسپەکەی خۆی دەبوو و بە بوێرانەوە شمشێربازیی ئەنجامدەدا. بە سەرۆکایەتیی سوپایەکی چل بۆ پەنجا ھەزار سەربازی، چەند جارێک ھەڵمەتی بۆ ناو [[ئێران]] ئەنجامداوە و [[ھەمەدان]] و [[شارستانی دەرگەزین|دەرگەزین]] و جەمجەنەب و شارە بەرچاوەکانی دیکەی تاڵان کرد و بە سەرکەوتوویی و بە غەنیمەتەوە گەڕایەوە بۆ [[میرنشینی سۆران|سۆران]].*ناوی خانزاد، شاژنی جەنگاوەری ئەفسانەییی کورد، بە زیندوویی ماوەتەوە و لە ڕێگەی گۆرانی و شیعری جۆراوجۆری کوردییەوە یاد دەکرێتەوە.
[ناوەڕاست|وێنۆک|قەڵای بانەمان یان [قەڵای خانزاد، کە بە ناوی خانزادی سۆرانەوە ناونراوە، یەکێکە لە پاشماوەکانی سەردەمی میر خانزاد کە تاوەکوو ئێستا ماوە و ٢٢کم لە شاری ھەولێرەوە دوورە]]

## سەرچاوەکان

پۆل:میرەکانی سۆران
پۆل:ژنانی سیاسیی کورد
پۆل:ژنانی کورد
پۆل:فەرمانڕەوا ژنەکانی سەدەی ١٧یەم
پۆل:کەسایەتییە ژنە کوردەکانی سوپای سەربازی و گروپە سەربازییە نافەرمییەکان
مۆنتاژ

**مۆنتاژ** بەو کارە تەکنیکیانە دەوترێت کە لەکاتی کارکردن لە دروستکردنی فلیمێکدا یان ڤیدۆیەکدا دەکرێت، وەک بڕین، کورتکردنەوە، دەستکاریکردن لە کاتدا و.... وشەکە بۆ مەبەستی جیاواز بەکاردێت و بۆ یەکەم جار لە سینەمادا لەلایەن سێرگەی ئایزنستاین بەکارھاتووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:داھێنانە سۆڤیەتییەکان
پۆل:تەکنیکە سینەمایییەکان
داربەڕوو

[250px|وێنۆک|داربەڕووێک، [مەریوان، ڕۆژھەڵاتی کوردستان (چیاکانی زاگرۆس)]]
**داربەڕوو**، **بەڕووی کوردستان** یان **بەڕووی زاگرۆس** (بە ئینگلیزی: *Brant's oak*، ناوی زانستی: *Quercus brantii*) جۆرێکی بەڕووە، کە لە کوردستان و ھەندێک ناوچەی دیکەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست ھەیە.

داربەڕوو زیاتر لە نیوەی دارستانەکانی چیاکانی زاگرۆس پێک دەهێنێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکان
پۆل:بەڕوو
پیڤۆتاڵ گەیمز

**پیڤۆتاڵ گەیمز لیمیتید** () پەرەپێدەرێکی کایەی ڤیدیۆیی بەریتانی بوو، کە بنکەکەی لە کۆرستن، ئینگلتەرا بوو.

## مێژوو
پیڤۆتاڵ گەیمز لە ئازاری ٢٠٠٠دا دامەزرا، بە پانزە کارمەندی پێشووی پەمپکین ستتودیۆز (پەرەپێدەرەکەی *[[وارزۆن ٢١٠٠]]*)، لەلایەن جیم بامبرا، نیک کووک و ئەلێکس مکلینەوە ڕابەرایەتی کراوە. پەمپکین ستودیۆز لە ئابی ١٩٩٦ لەلایەن بامبرا و کووکەوە دامەزرا، کە لەوەوپێش و لە ھەمان مانگدا لەلایەن کۆمپانیای باوانی، ئێیدیەس ئینتەراکتیڤەوە بەیەکجاری داخرا. لە ئابی ٢٠٠٠دا، کۆمپانیاکە لەلایەن کابووم ستودیۆزەوە کڕدرا. لەنێوان ٢٠٠٢ و ٢٠٠٨، پیڤۆتاڵ گەیمز پەرەی بە ھەر پێنج بەشەکەی زنجیرەی *کۆنفلیکت*، ھەروەھا ھەڵاتنە مەزنەکە، بەپێی ھەمان ناوی فیلمەکە دا.

## کایە پەرەپێدراوەکان

## زنجیرەی کۆنفلیکت
مافی دەستووریی **کۆنفلیکت** بە زیاتر لە ٦ میلیۆن یەکە فرۆشرا. ھەر کایەیەک لە زنجیرەکەدا پێداچوونەوە باشەکانی بۆ نەرێنی وەرگرت. زۆرینەی پێداچوونەوەکان تێکەڵاو یان ناوەنجییانە بوون.

### کایەکان
* کۆنفلیکت: دیزێرت ستۆرم (٢٠٠٢) لەماوەی شەڕی کەنداو دانراوە. کایەزانەکە دەتوانێت یان بە کەتیبەی ساس ٢٢ی ھێزە چەکدارە بەریتانییەکان یان بە ھێزی دەڵتای سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کایە بکات.
* کۆنفلیکت: دیزێرت ستۆرم II (٢٠٠٣) ھەروەھا بە *کۆنفلیکت: دیزێرت ستۆرم II گەڕانەوە بۆ بەغداد*یش وەشێنرا. ئەمیش لەماوەی شەڕی کەنداو دانراوە و ھەمان ئەو کەسایەتییانە دەبینیت کە دەگەڕێنەوە بۆ بەغداد.
* کۆنفلیکت: ڤیێتنام (٢٠٠٤) لەماوەی شەڕی ڤیێتنام دانراوە. کەسایەتییەکانی پێشووتری ناو دوو کایەکەی یەکەم پیشان نادرێن و کەسایەتی نوێ بەرھەمھێنراون بۆ کایەکە.
* کۆنفلیکت: گلۆوبل تێرۆر (٢٠٠٥) لەماوەی ڕۆژی نوێ دانراوە، کایەکە یەکپێگرتنەوەی کەسایەتییەکانە لە *کۆنفلیکت: دیزێرت ستۆرم* و *کۆنفلیکت: دیزێرت ستۆرم II* بە کەسایەتییەکی تریش. ھەروەھا پێشی دەوترێت **کۆنفلیکت: گلۆوبل ستۆرم**.
* کۆنفلیکت: دیناید ئۆپس ئەمیش لەماوەی ڕۆژی نوێ دانراوە، لە کایەکە تەنیا گەڕانەوەی پاول فۆولی دەبینیت کە دوایین جار لە *کۆنفلیکت: گلۆوبل تێرۆر* بینرا، و لەگەڵ کەسایەتی نوێ کە بۆ کایەکە بەرھەمھێنراون.

## پەراوێزەکان

پۆل:کۆمپانیاکانی کایەی ڤیدیۆیی کە لە ساڵی ٢٠٠٠ دامەزراون
پۆل:کۆمپانیا لەکارکەوتووەکانی کایەی ڤیدیۆیی بەریتانیا
پۆل:کۆمپانیاکانی پەرەپێدانی کایەی ڤیدیۆیی
ھەنارەی سەرو

**ھەنارەی سەرو** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## ناو

## جوگرافیا

**ھەنارەی سەرو** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کەسنەزان و لە باشوور لەگەڵ گوندی کچان و 
لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی جافەران لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھەمزەڕۆمی.

## مێژوو

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* ھەنارە
* ھەنارەی محەمەد شەریف
* ھەنارەی محەمەد سەعید
* ھەنارەی محەمەدئەمین
* ھەنارەی خواروو
* ھەنارەی سەروو
* ھەنارەی خوارو

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھەنجیرە، سەنگاو

**ھەنجیرە** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگاو، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## ناو

## جوگرافیا

**ھەنجیرە** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی پەیتەش و لە باشوور لەگەڵ گوندی مامران و 
لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کەوەڵە لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی جامڕێزی سەروو.

## مێژوو

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* ھەنجیرە، مەرگە
* ھەنجیرە، بێتواتە
* ھەنجیرە، عەربەت
* ھەنجیرە، بازیان

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
مەحموود خانی دزڵی

**مەحموود خانی دزڵی** (٨٧٠-١٩٤٦) کەسایەتیی کوردی ناوچەی ھەورامانە کە لە ڕووداوەکانی سەدەی بیستەمی کوردستاندا ڕۆڵێکی گرنگی ھەبووە. مەحموود خان دژی حکوومەتی ڕەزا شا و ئیستیعماری ئینگلیز شەڕی کرد و چەندین جار خرایە زیندان. ئەو ھاوکاریی مەلیک مەحموودی کرد بۆ شەڕ لەگەڵ ئینگلیزەکاندا، ھەروەھا دوای گیرانی مەلیک مەحموود یارمەتیی بنەماڵەی حەفیدی دا بێنە مەریوان و لە دەستی ئینگلیزەکان ھەڵبێن. ڕەفیق حیلمی ئەو بە پاڵەوانی شۆڕشی یەکەمی شێخ مەحموود ناو دەبات. مەحموود خان لە سەردەمی حکوومەتی محەممەدڕەزا پەھلەویدا لە ساڵی ١٩٤٦دا بە دەستی سەربازانی ئێرانی کوژرا.

## سەرچاوەکان



پۆل:کەسایەتییە سیاسییەکان
پۆل:خەڵکی مەریوان
باریکە (ڕوونکردنەوە)

__NOTOC__

## جوگرافی
* **[[باریکە]]** ناوی چەند گوندێکی کوردستانە.
** باریکە، تانجەرۆ، ناوی گوندێکی شارەدێی تانجەرۆیە لە قەزای سلێمانی.
** باریکە، قۆرەتوو، ناوی گوندێکی شارەدێی قۆرەتووە لە قەزای خانەقین.
** باریکە، بازیان، ناوی گوندێکی شارەدێی بازیانە لە قەزای سلێمانی.
** باریکە، عەربەت، ناوی گوندێکی شارەدێی عەربەتە لە قەزای سلێمانی.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە

## پەراوێزەکان
بنگرد (ڕوونکردنەوە)

__NOTOC__

## جوگرافی
* **بنگرد** ناوی چەند گوندێکی کوردستانە.
** بنگرد، بەکرەجۆ، ناوی گوندێکی شارەدێی بەکرەجۆیە لە قەزای سلێمانی.
** بنگردان، ناوی گوندێکی شارەدێی خدرانە لە قەزای دووکان.
** بنگردی موان، ناوی گوندێکی شارەدێی سەیدسادقە لە قەزای سەیدسادق.
** بنگرد، ناوی شارەدێیەکە لە قەزای دووکان.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە

## پەراوێزەکان
داربەڕوو (ڕوونکردنەوە)

__NOTOC__

## جوگرافی
* **داربەڕوو** ناوی چەند گوندێکی کوردستانە.
** داربەڕوو، سەنگاو، ناوی گوندێکی شارەدێی سەنگاوە لە قەزای چەمچەماڵ.
** داربەڕوو، بەرانان، ناوی گوندێکی شارەدێی بەکرەجۆیە لە قەزای سلێمانی.

## کشتوکاڵ
** داربەڕوو، جۆرێکی درەختە لە جیھاندا بڵاوە و وە زۆری درەختی کوردستان داربەڕووە.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە

## پەراوێزەکان
ڕاغب عەلامە

**ڕاغب عەلامە** لەدایکبووی ٧ی حوزەیرانی ١٩٦٢. گۆرانیبێژ، سەماکەر، ئاوازدانەر و پێشکەشکاری تەلەڤیزیۆنییە. بەرلەوەی ببێتە ھونەرمەندێکی دیاری لوبنانییە. لەساڵانی ھەشتاکان ڕاغب بەشداری لە بەرنامەی ستۆدیۆی فەن (ستودیو الفن‎) کرد و خەڵاتی پلانتیومی بردەوە لەو بەرنامەیە. دواتر یەکەم ئەلبوومی خۆی بڵاوکردەوە کەبوونی چەند گۆرانییەک لەوانە (یاریت) و (عن جد) ناوبانگی عەلامە زیاتربوو لە جیھانی عەرەبی.

لە وەرزی یەکەم و دووەمی بەرنامەی عەرەب ئایدل واتە ساڵانی ٢٠١١ بۆ ٢٠١٣، ڕاغب عەلامە وەک یەکێک لەئەندامانی لیژنەی بەرنامەکە بەشداربوو لەپاڵ ھەریەکە لەگۆرانیبێژان ئەحلام، نانسی عەجرەم وە حەسەن ئەلشافی. دواتریش لە ساڵی ٢٠١٥ لەپڕۆگرامی (The X Factor) لەپاڵ ئەلیسا و دونیا سەمیر غانم لەدەستەی لیژنەی بەرنامەکەبوو.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢
پۆل:زیندووان
پۆل:ھونەرمەندانی لوبنانی
پۆل:گۆرانیبێژانی عەرەب
پۆل:موسڵمانانی شیعەی لوبنانی
پۆل:کوڕە گۆرانیبێژە لوبنانییەکانی سەدەی ٢١ەم
قادراوا (ڕوونکردنەوە)

__NOTOC__

## جوگرافی
* **قادراوا** ناوی چەند گوندێکی کوردستانە.
** قادراوا، دۆڵەڕووت، ناوی گوندێکی شارەدێی بەکرەجۆیە لە قەزای سلێمانی.
** قادرئاوا، ناوی گوندێکی شارەدێی سەنگەسەرە لە قەزای پشدەر.
** قادرئاوا، ناوی گوندێکی دەوروبەری شارستانی مەریوانە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان.
** قادرئاوا، سەنگاو، ناوی گوندێکی شارەدێی سەنگاوە لە قەزای چەمچەماڵ.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە

## پەراوێزەکان
بانە شیروان

**بانە شیروان فاتیح** (لەدایکبووی ٤ی ئازاری ٢٠٠١ لە سلێمانی، باشووری کوردستان- ) گۆرانیبێژێکی کوردی خەڵکی سلێمانییە. بە کوردی و ئینگلیزی گۆرانی دەڵێت.

## ژیان
بانە لە ٤ی ئازاری ٢٠٠١ لە شاری سلێمانی لەدایکبووە و لەوێ گەورە بووە. لە تەمەنی ١٦ ساڵی بەشداریی لە بەرنامەی کورد ئایدڵ کرد، و گەیشتە قۆناغەکانی کۆتاییی بەرنامەکە. لەڕێی ئەو بەرنامەیەوە ناوبانگی پەیداکرد.

## بەرھەمی ھونەری
یەکەم دەرکەوتنی بانە لە بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی کورد ئایدڵ بوو کە لە کەناڵی کوردسات ھاتە پەخشکردن و توانی لەو بەرنامەیەدا بگاتە قۆناغی ڕاستەوخۆ و کۆتایییەکان، و دوای تەواوبوونی ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە بانە یەکەم گۆرانی خۆی لەگەڵ گۆرانیبێژی ڕۆژھەڵاتی کوردستان نەوید زەردی دەرکرد بە ناوی «بڕۆ»، و ھەروەھا گۆرانییەکە ناوبانگێکی باشی لەناو گەنجانی کورد پەیداکرد. دوویەم بەرھەمیشی ڤیدیۆکلیپێکە بەناوی «بۆچی» کە لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ بڵاوی کردەوە.

لە تەمەنی ١٧ ساڵی یەکەم گۆرانیی لەگەڵ نەوید زەردی بڵاوکردەوە. یەکەم گۆرانیی کە بە تەنھا گوتی ساڵی ٢٠١٩ بوو، کە ئەفشین شوکری نووسەر و دەرھێنەری بوو. ئەو گۆرانییە وای کرد بەرھەمی زیاتر بڵاو بکاتەوە.
لە ٢٠٢٠ گۆرانیی «شێتم»ی بڵاوکردەوە.

هەندێک لە گۆرانییەکانی:

*بڕۆ
*ئەمەوێت
* بۆ چی
*دوای ساڵێک
* هەموو شەو
* شێتم
* دەستم بگرە
* حەقی خۆتە
* دڵی شکاو
* دڵەکەم

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠١
پۆل:خەڵکی سلێمانی
پۆل:زیندووان
پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
پۆل:گۆرانیبێژە ژنەکانی کوردیی ناوەندی
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
ئەسینات بارزانی

**ئەسینات بارزانی** (ماوەی ژیان: ١٥٩٠ تاکوو ١٦٧٠ لە مووسڵ) جوویێکی کورد بوو کە لە کوردستان ژیابوو. نووسینەکانی ئەسینات، تێگەیشتوویی ناوبراوی لەبارەی زمانی عیبری، تەورات، تەلموود، میدراش و کابالا سەلماندووە.

بەپێی هەندێک سەرچاوە، ئەسینات بارزانی یەکەم ژنە حاخامی جوولەکە بووە و ناوبراو لە یەکەم ئەو ژنە کوردانەیە کە لە پەڕەکانی مێژوودا ناویان هاتبێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٥٩٠
پۆل:مردووانی ١٦٧٠
پۆل:کوردە جووەکان
پۆل:ژنانی کورد
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
ھۆزان مەحموود

**ھۆزان مەحموود** (لەدایکبووی ساڵی ١٩٧٣) نووسەر، چالاکوانی دژەجەنگ و فێمێنیستی کوردە. ھۆزان یەکێک بوو لە قسەکەرانی کۆڕی دژە جەنگ لە ئازاری ٢٠٠٣ لە لەندەن. ھۆزان ھاودامەزرێنەری پڕۆژەی کولتوورە، پلاتفۆرمێکە بۆ کوردە فێمینیستەکان، نووسەران و چالاکوانان.

ھۆزان لەسەردەمی دیکتاتۆری عێراقی سەددام حوسێن گەورەبوو، بیرەوەرییەکانی سەرەتای ژیانی لەکاتی جەنگی ئێران و عێراق بوو کە ١٩٨٠–١٩٨٨. وەک خۆی وتوویەتی «لەو ڕۆژەوەی کە لەدایکبووم، تاکوو ئەم ساتەی ئیستا من دیدەنی جەنگبوومە، جەنگ ھەرگیز لە عێراق بەکۆتا نایەت.» ھۆزان دەستیکردبوو بە خوێندنەوەی ئەدەبیاتی فێمینیستی، ئەمەش وایکرد کاریگەری لەسەر درووستبکات بۆ چالاکییەکانی لەدژی تووندوتیژی، کوشتن لەژێر ناوی شەڕەف، بەکەمزانینی ژن و ھاوسەرگیری زۆرداری.

ھۆزان ماستەری ھەیە لە بابەتەکانی جێندەری لەزانکۆی SOAS لە لەندەن. ھۆزان کاری کردووە وەک نوێنەری ڕێکخراوی ئازادی ژنان لە عێراق. ھۆزان مەحمود چەندین کەمپەینی سازکردووە بۆ بەرگریکردن لە مافەکانی ژنان و لەنێویشاندا کەمپەینی لەدژی یاسای شەریعەتی ئیسلامی لە عێراق و کوردستان سازکردووە. وتارەکانی لە گاردیان و ئیندیپێندێت بڵاوکراونەتەوە.

## بڵاوکراوەکان
* 
* 
* 
* 

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣
پۆل:زیندووان
پۆل:ژنانی کورد
پۆل:فێمینیستە کوردە عێراقییەکان
پۆل:ژنانی سیاسیی کورد
پۆل:ژنە کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:کۆمۆنیستە کوردەکان
ساتیار

* ساتیار، بازیان، ناوی گوندێکی شارەدێی بازیان لە قەزای سلێمانی
* ساتیار، بانە، ناوی گوندێکی شارستانی بانە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان
* ساتیاری، ناوی گوندێکی شارستانی پاوە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان
خاڵدان (ڕوونکردنەوە)

__NOTOC__

## جوگرافی
* **بنگرد** ناوی چەند گوندێکی کوردستانە.
** خاڵدان، ناوی گوندێکی شارەدێی بازیانە لە قەزای سلێمانی.
** خاڵدان، تەکیە، ناوی گوندێکی شارەدێی تەکیەی کاکەمەندە لە قەزای چەمچەماڵ.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە

## پەراوێزەکان
ڕازیانە (ڕوونکردنەوە)

__NOTOC__

## جوگرافی
* **ڕازیانە** ناوی چەند گوندێکی کوردستانە.
** ڕازیانە، تانجەرۆ، ناوی گوندێکی شارەدێی عەربەتە لە قەزای سلێمانی.
** ڕازیان، ناوی گوندێکی شارەدێی پێبازە لە قەزای کەلار.

## ڕووەک
** ڕازیانە، ناوی جۆرە ڕووەکێکە کە زیاتر لە بواری پزیشکیدا بەکاردێت.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە

## پەراوێزەکان
کارێز (ڕوونکردنەوە)

__NOTOC__

## جوگرافی
* **کارێز** ناوی چەند گوندێکی کوردستانە.
** کارێز، تانجەرۆ، ناوی گوندێکی ناحیەی عەربەتە لە قەزای سلێمانی.
** کارێز، شارباژێڕ، ناوی گوندێکی ناحیەی زەلانە لە قەزای شارباژێڕ.
** کارێز، ناوی گوندێکی شارستانی مەریوانە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە

## پەراوێزەکان
شیری سۆیا

**شیری سۆیا** پێکھاتووە لە یەکێک لە جێگرەوە ڕووەکییەکانی شیر کە بە خووساندن و ھاڕین و فیلتەرکردنی سۆیا دروست دەکرێت. لە پاڵ ئەم جۆرە شیرەدا، شیری بادەم و شیری برنجیش ھەن کە بە زۆری لەلایەن ڤگنەکان و ئەوانە بەکاردێت کە بەرگەنەگرتنی لاکتۆزیان ھەیە. ئەم جۆرە شیرە لە نیوەی کۆتاکانی سەدەی ٢٠ەم بەناوبانگ بوو.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:شیری ڕووەکی
پۆل:داهێنانە چینییەکان
پۆل:خواردنەوە ژاپۆنییەکان
پۆل:داھێنانە چینییەکان
پۆل:خواردنەوە چینییەکان
پۆل:خواردنەوە کۆرییەکان
پۆل:خواردنەوە نەیجیرییەکان
پۆل:خواردنەوە ناکحولییەکان
پۆل:خواردنەوە تایوانییەکان
بیۆند میت

**بیۆند میت** (بە کوردی: لە پشت گۆشتەوە) کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنەری گۆشتی ڕووەکییە، کە جێگرەوەی گۆشت بەرھەم دێنێت. کۆمپانیاکە لە ساڵی ٢٠٠٩وە لەلایەن ئیتن براونەوە دامەزراوە. بەرھەمەکانی بیۆند میت لە ساڵی ٢٠١٣  لە سوپەرمارکێتەکانی "ھۆڵ فوودز"ەوە دەست بە فرۆشتنیان کرا. لە ئایاری ٢٠١٦، یەکەم بێرگەری ڕووەکی خستە بازاڕەوە کە لە پاڵ گۆشتدا بفرۆشرێت. بەرھەمەکانی کۆمپانیاکە لە مارکێت و رێستۆرانتە جیھانییەکان بڵاوبوونەتەوە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، کەنەدا، ئەورووپا (ئیتالیا و شانشینی یەکگرتوو) لەگەڵ ئیسرایل. کۆمپانیاکە بەرھەمیان بۆ جێگرتنەوەی گۆشتی مریشک و مانگا و بەراز ھەیە. بەرھەمەکانی کۆمپانیاکە ھەموویان ڤیگنن.

## سەرچاوەکان

پۆل:ڤیگنیزم
پۆل:دامەزراوەکانی کالیفۆرنیا لە ١٩٩٧
دیجیکالا

وێنۆک|لۆگۆی دیجیکالا
**دیجیکالا** وێبگەیەکی ئینتەرنێتە تێیدا خزمەتگوزاری کڕین و فرۆشتن ئەنجام دەدرێت، وێبگەکە لە ٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦ لەلایەن حەمید موحەممەدی دامەزراوە و تاکوو ئێستاش لە چالاکییەکان بەردەوامە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* وێبگەی فەرمی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ٢٠٠٦
پانی پوری

وێنۆک|پانی پوری
**پانی پوری** یان **گۆل گەپا** یەکێکە لە خواردنە خێرا یان سووکەژەمە باوەکانی سەرشەقام لە وڵاتانی نیمچەکیشوەری ھیندی. لە پارچە نانێکی بچووک و تەنک پێکدێت کە دەکرێت شلەیەک، تەمەرھیندی، پەتاتە، پیاز، سۆسەجی ھیندی، نۆک و بەھاراتی تێبکرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:خواردنی سەرشەقام
پۆل:خواردنی ھیندی
پۆل:خواردنی ھیندی خێرا
پۆل:خواردنی ھیندی سەرشەقام