open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
چارەنووسباوەڕی

**چارەنووسباوەڕی** بڕوا و ڕێبازێکی فەلسەفییە کە گەردوون تێکڕا وەکوو سیستمێکی دیتەرمینیستی دەبینێ و، پێداگرە لەسەر ملکەچیی ھەموو ڕووداوەکان و کردەوەکان و ئاکارەکان بۆ  قەدەر یان چارەنووس. ئاکامی وەھا بڕوایەک ئەغڵەب ئەوەیە کە مرۆڤ ناتوانێ خۆی لە ڕووداوەکانی دوارۆژ دوور بگرێ و، ھیچ دەسەڵاتێکی نییە لە حەنایاندا و، بەم بۆنەوە، ئەو ھەڵوێستەی بەرامبەر بە دوارۆژ دەیبێ چەشنێک وازھێنان و دەستلێکێشان، یا وەرگرتن و قەبووڵکردنی بەبێ گلە و گازندەیە.

## پێناس
چارەنووسباوەڕی دەتوانێ بگەڕێتەوە بۆ یەکێ لەمانەی خوارەوە:

* بە شێوەیەکی بەربڵاو، ھەر بڕوایەک کە لای وا بێ مرۆڤ جگە لەو کارەی کە بەواقیع دەیکا، دەسەڵاتی کردنی ھیچ کارێکی تری نییە. ئەمە بریتییە لەوەی کە گشت ڕووداوەکان لە لایەن چارەنووسەوە بڕیاریان بۆ دراوە و، جڵەویان لە دەستی مرۆڤ دەرچووە. لەبەر ئەوە، مرۆڤ ھەرگیز ناتوانێ کاریگەریی ھەبێ لەسەر داھاتوو یان ئاکامی ھزر و کردەوەی خۆی.

بە شێوەیەکی بەرتەسکتر:

* چارەنووسباوەڕیی دینناسانە (Theological fatalism)، کە لای وایە خواستی ئازاد ناسازە لەگەڵ بوونی خوایەکی ھەمووشتزان کە لە ھەموو ڕووداوەکانی دواڕۆژ پێشاوپێش ئاگادارە. ئەمە زۆر لە دیتەرمینیزمی دینناسانە دەچێ.

* چارەنووسباوەڕیی لۆژیکی (Logical fatalism)، کە لای وایە قەزیەکانی دەرھەق بە دواڕۆژ کە ئێستاکانێ ئێمە بە ڕاست یا درۆیان دادەنێین، تەنیا کاتێ دواڕۆژ گەیشت و بەتەواوی دامەزرا، بۆیان ھەیە ڕاست یا درۆ بن.

* دیتەرمینیزمی ھۆدارانە (Causal determinism)، کە زۆربەی جارەکان وەکوو ڕێبازێکی جیاواز لە چارەنووسباوەڕی چاوی لێ دەکرێ، ئەویش لەبەر ئەوە کە لە جیاتیی پێشاوپێش دامەزراو بوون و دیاریکراو بوونی دوایین بارودۆخی سیستم، [دیتەرمینیزمی ھۆدارانە] تەنیا ئەوەی دەوێ کە لە سیستمدا ھەر بارودۆخێک لە لایەن بارودۆخی پێشووتریەوە دابمەزرێ و دیاری بکرێ.

* ئەو ڕوانگەیە کە لای وایە لە جیاتیی خۆڕاگری یا بەرگری، لە ھەمبەر ڕووداوگەلی نەشیاوی خۆلێدوورگرتنی دواڕۆژ، کاردانەوەی شیاو، یا وەرگرتن و قەبووڵکردنە، یا وازھێنان و دەستلێکێشانەوە. فریدریش نیچە لە کتێبی ئاوارەکە و سێبەرەکەیی خۆیدا بەمە دەڵێ «چارەنووسباوەڕیی تورکانە».

## سەرچاوەکان

پۆل:چارەنووس
ھێرشی یەشیڤات بەیت ئیسرائیل

**ھێرشی یەشیڤات بەیت ئیسرائیل** تەقینەوەیەکی خۆکوژی فەلەستینییەکان بوو کە لە ٢ی ئازاری ٢٠٠٢ لە گەڕەکی بەیت ئیسرائیل لە ناوەندی شاری قودس ڕوویدا، لە ھێرشەکەدا یازدە ھاوڵاتی ئیسرائیلی کوژران، کە دوو کۆرپە و سێ منداڵ و دوو ھەرزەکار بوون. لەو ھێرشەدا زیاتر لە ٥٠ کەس بریندار بوون کە چواریان بە سەختی بریندار بوون. تەقینەوەکە لە دەروازەی یەشیڤای ھاریدی «بەیت ئیسرائیل» لە ناوەڕاستی قودس ڕوویدا، کە خەڵک بۆ ئاھەنگگێڕان بە بار میتزڤا، بۆمبڕێژکەرەکە بۆمبە پڕ لە پریشکەکەی تەقاندەوە شانبەشانی کۆمەڵێک ژن بە گالیسکەی منداڵەکانیانەوە کە چاوەڕێی کۆتایی ھاتنی خزمەتگوزارییەکان بوون لە نزیک پەرستگەیەکی جوولەکە. کەتیبەکانی شەھیدانی ئەقسا فەلەستینییەکان بەرپرسیارێتیی ئەو پەلامارەیان لە ئەستۆ گرت.     
## ئەنجامدەران
کەتیبەکانی شەھیدانی ئەقسا، باڵی چەکداری فەتح، بەرپرسیارێتیی خۆی لە ئەستۆ گرت و ڕای گەیاند کە ھێرشەکە تۆڵەسەندنەوەی کوژرانی ١٩ فەلەستینی بوو لەکاتی ھێرشە سەربازییەکانی ئیسرائیل بۆ سەر کەمپی پەنابەرانی بەلاتە و جەنین لە سەرەتای ئەم ھەفتەیەدا. ناسنامەی بۆمبڕێژکراوەکە ناوی محەممەد ئەلشووھانی تەمەن ١٩ ساڵ بوو و خەڵکی کەمپی پەنابەرانی دھێشە بوو لە نزیک بەیت لەحم. نزیکەی ھەزار و ٥٠٠ فەلەستینی لە سەرانسەری کەمپەکەدا بە دابەشکردنی شیرینی و تەقەکردن بە ھەوادا ئاھەنگیان گێڕا.
## سەرچاوەکان
خشۆکناسی

[وێنۆک|[بۆقی ژەھراویی شین]]
**خشۆکناسی** (لە یۆنانیی کۆنەوە ἑρπετόν  'خشۆک'، و  λόγος 'لێکۆڵینەوە') لقێکی گیانلەبەرناسییە کە لە وشکاوییەکان (وەکوو بۆق، سەلەمەندەر، قوڕناویلکە، و کرمەکوێرە)، و خشۆکەکان (وەکوو مار، مارمێلکە، دووسەرڕەوان (مارمێلکەکرم)، ڕەقە، تێراپین، کیسەڵ، تیمساح، و بڕبڕەسەرپشت) دەکۆڵێتەوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:خشۆکناسی
پۆل:ژێربوارەکانی گیانلەبەرناسی
کەفەرناحووم (فیلم)

***کەفەرناحووم*** فیلمێکی درامای لوبنانییە لە نووسین، دەرهێنان و ئەکتەری نادین لەبەکی کە لە ساڵی ٢٠١٨ بەرهەم هێنراوە. ئەستێرەی فیلمەکە زەین ئەلڕافیعییە لە ڕۆڵی زەین ئەلحاجی کە کوڕێکی تەمەن ١٢ ساڵانە و لە ناوچەیەکی هەژاری نزیک بەیروت دەژی. گێڕانەوەی فیلمەکە لە شێوەی فلاشباک و گرنگیدان بە ژیانی زەین دروستکراوە. نادین لەبەکی دەرهێنەری فیلم لە فیلمەکەدا ڕۆڵی پارێزەر زەین ئەلحاجی دەگێڕێت.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:فیلمە لوبنانییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی عەرەبی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٨
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە خاوەن خانووەکان
ناسناو

**ناسناو**، **ناوی بنەماڵە** یان **ناوی کۆتایی** ناوی بۆماوەیییە لە ناوی کەسێک کە ئاماژەیە بۆ خێزانەکەی. بە شێوەیەکی گشتی لەگەڵ ناوی کەسەکە تێکەڵ دەکرێت بۆ ئەوەی ناوی تەواوی ئەو پێکبھێنێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ھۆلەندی
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی
نادار

وێنۆک|نادار

**گاسپارد-فێلیکس تۆرناشۆن** ( ; ٦ی نیسانی ١٨٢٠ – ٢٠ی ئازاری ١٩١٠)  ، کە بە **فێلیکس نادار** ناسراوە، وێنەکێش، کارتۆنیست، ڕۆژنامەنووس و ڕۆماننووسی فەڕەنسی ناسراوە. ساڵی ١٨٥٨ بووە یەکەم کەس کە وێنەی ئاسمانی بگرێت. وەک فۆتۆگرافەرێک بەهۆی ئەو پۆرترێتانەی کە لە هاوچەرخەکانی گرتووە ناوی داخستووە. هەروەها پێشەنگ بووە لە بەکارهێنانی ڕووناککاری لە فۆتۆگرافیدا . 

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز
پۆل:ھونەرمەندانی پاریس
پۆل:مردووانی ١٩١٠
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢٠
پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
ڕابەران

**پەرتووکی ڕابەران** (بە عیبری: ספר שופטים) حەوتەمین پەرتووکی پەرتووکی پیرۆزە لە ئایینی جوولەکە و پەیمانی کۆن لە ئایینی مەسیحیدا؛ لە نێوان مەزھەبە جیاوازەکانی ئەو دوو ئایینەدا ھیچ ناکۆکییەک لەبارەی پیرۆزییەکەیەوە نییە، جگە لە سەدووقییەکان، کە یەکێکە لەو مەزھەبە کۆنانەی جوولەکە کە ھەموو پەرتووکەکانی تەناخیان ڕەتکردەوە جگە لە پێنج پەرتووکی یەکەمی موسا کە بە تەورات ناسراوە.

ناوی پەرتووکی ڕابەران بۆ یەکەمجار لە وەرگێڕانی سێپتواجینتی پەرتووکی پیرۆزدا دەرکەوتووە، کە لەلایەن زانایانی ئایینی جوولەکە لە ئەسکەندەریە لە ماوەی سەدەی دووەمی پێش زایین ئەنجامدرا. سەرچاوەی ناوەکە دەگەڕێتەوە بۆ تاکە ڕابەر، دوای مردنی یەشوا، ئیتر پێغەمبەران سەرکردایەتی گەل ناکەن، بەڵکو ڕابەرەکان؛ و ئەگەر ھەندێکیان ئەو دوو تایبەتمەندییە تێکەڵ بکەن، ئەوا ماوەی مێژوویی گەشتەکەش جیاوازە لە بارەیەوە، بەڵام درێژە و لە نێوان ٣٠٠ ساڵ بۆ ٤٢٠ ساڵیدایە، ھەربۆیە گەشتەکە بە درێژترین گەشت دادەنرێت بەپێی ئەو ماوەیەی کە مامەڵەی لەگەڵدا کراوە لەگەڵ پەرتووکی سەرەتای بەدیھێنان.
## سەرچاوەکان
دەلیلا

[چەپ|وێنۆک|300x300پیکسڵ|[شەمشوون و دەلیلا]]
**دەلیلا**، ئافرەتێک بوو لە وادی سوورەق کە شەمشوون خۆشی دەویست. و فەرمانڕەواکانی فەلەستین داوایان لە دەلیلا کرد کە نھێنی دەسەڵاتی شەمشوونیان پێبڵێت و بەڵێنیان پێدا کە لە بەرامبەردا ھەزار و سەد شیکڵ زیوی پێ بدەن. دەلیلا سەرەتا ھۆکاری بەھێزییەکەی لە شەمشوون پرسی؛ شەمشوون وتی ئەگەر بمبەستن بە حەوت لقی بیی وشکنەکراوە، ئەوا بێتوانا دەبم، فەلەستینییەکان حەوت لقی بییان ھێنا تا بیدەن بە ئافرەتەکە، بەڵام شەمشوون لاواز نەبوو و لقەکان شکاند. دەلیلا بۆ جاری دووەم داوای لە شەمشوون کرد نھێنی ھێزی خۆی بڵێت، و وتی ئەگەر بە پەتی نوێ ببەسترێم وەک مرۆڤەکانی تر لاواز دەبم. دەلیلا پەتە نوێیەکانی ھێنا و شەمشوونی بەستەوە؛ بەڵام شەمشوون بە ئاسانی ھەموویانی کردەوە. دەلیلا بۆ جاری سێیەم ھەمان پرسیاری لە شەمشوون کرد؛ بەڵام شەمشوون وەڵامی دایەوە: ئەگەر حەوت مووی سەرم ببەستیتەوە بە پەتێک، لاواز دەبم؛ دەلیلا لەکاتی خەوتندا حەوت مووی شەمشوونی بە دار و پەتێکی چنراو بەستەوە، بەڵام دوای ئەوەی شەمشوون لە خەو ھەستا بڕیی. تا دواجار بە فڕت و فێڵ، دەلیلا بۆی دەرکەوت کە شەمشوون لە سکی دایکییەوە پەیمانێکی خودایی ھەیە و ئەگەر قژی بتاشرێت ھێزەکەی لەدەست دەچێت. دەلیلا فەلەستینییەکانی بانگ کرد و فەلەستینییەکانیش قژی شەمشوونیان بڕی. لەگەڵ شکاندنی پەیمانەکە و نەمانی ھێزییەوە، لەلایەن فەلەستینییەکانەوە گیرا؛ پاشان کوێریان کرد و لە غەززە زیندانییان کرد.

ھەروەھا شەمشوون (کە کوێر بووە) خۆی بە خواستەکانی دەلیلادا نادات، چونکە دەبینێت دەسەڵاتەکەی لەدەستچووە. پاش ماوەیەک کاتێک بەناچاری کاری قورس دەکات بەبێ ئەوەی بزانێت، قژی گەشەدەکاتەوە و ھێزی خۆی بۆ دەگەڕێتەوە؛ و بە دەستەکانی خۆی پەرستگەی کافرەکان وێران دەکات.

چیرۆکی شەمشوون و دەلیلا یەکێکە لە چیرۆکە ڕۆمانسییە بەناوبانگەکانی جیھان، و بە زمانی عیبری لە تەوراتەوە ھاتووە. لەم چیرۆکە فیلمێکیش بە ھەمان ناوەوە دروست کراوە.

## سەرچاوەکان
ڕوەکەکان دژی زۆمبییەکان: شەڕی باخچە

وێنۆک|پۆستەری فەرمی
***ڕوەکەکان دژی زۆمبییەکان: شەڕی باخچە*** () کایەیەکی ڤیدیۆییی فرەیاریزانی تەقەکەری کەسی سێیەم و بەرگری لە بورجی ساڵی ٢٠١٤یە. لە لایەن پۆپ کاپ گەیمز پەرەی پێ دراوە و لە لایەن ئێلیکترۆنیک ئاڕتس بڵاو کراوەتەوە. سێیەمین کایەی فرەنچایزی ''ڕوەکەکان دژی زۆمبییەکانە''. کایەکە بە دەوری کۆمەڵێک ڕوەک دەسووڕێتەوە کە مرۆڤایەتی لە داگیرکاریی زۆمبییەکان دەپارێزن. لە یارییەکەدا یاریزانەکان کۆنترۆڵی ڕوەکەکان (لەژێر دەستی کرەیزی دەیڤ) یان زۆمبییەکان (لەژێر دەستی دکتۆر زۆمبۆس) دەکەن، ئەمە لەکاتێکدایە بە چەندین شێوازی وەک "فرە یاریزان و کێبڕکێ"دا شەڕ دەکەن. دوای تەواوکردنی یارییەکان و تەواوکردنی ئامانجەکان، یاریزانەکان سکە بەدەستدەھێنن بۆ بەدەستھێنانی "چەسپ" کە شتە تایبەتەکان و جۆرەکانی کەسایەتییەکانی پێ دەکەنەوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٤
پۆل:یاریەکانی فرۆستبایت (بزوێنەری یاری)
پۆل:یاری ڤیدیۆیی فرە یاریزان
پۆل:ڕووەکەکان دژی زۆمبییەکان
پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤
پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان
پۆل:یارییەکانی ویندۆز
پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠
پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان
پۆل:یارییە ھونەرییە ئەلکترۆنییەکان
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون
پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣
پۆل:تەقەکەرانی کەسی سێیەم
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە زۆمبی
پۆل:کایە سەرھێڵییە فرەیاریزانییەکان
ئەندرانیک تەیمووریان

وێنۆک

**ئەندرانیك تەیمووریان سامرانی** ناسراو بە **ئاندۆ تەیمووریان** (لە ١٥ی ئازاری ١٣٦١ لە تاران لەدایکبووە، بە ڕەچەڵەک ئەرمەنی) یاریزانێکی خانەنشینی تۆپی پێ و ڕاهێنەری خەڵکی ئێرانە. یەکەم کاپتنی هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرمەنستانی ئێرانە

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
پۆل:کڵابی سەدەی فیفا
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣
پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا
پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە قەتەر
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئێران
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئێرانی
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ٢٠١١
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٧
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦
پۆل:خەڵکی تاران
پۆل:زیندووان
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی فولام
میوەناسی

[وێنۆک|وێنەیەک لە کتێبی ''میوەناسی یان وەسفی باشترین جۆرەکانی سێو و ھەرمێ''، [یۆھان ھێرمان کنۆپ (١٧٧١)]]
**میوەناسی** (لە لاتینییەوە pomum، "میوە"، + -logy، "لێکۆڵینەوە") لقێکی ڕوەکناسییە کە لە میوەکان و چاندنیان دەکۆڵێتەوە. بە ئەو ڕوەکناسەی کە خۆی سەرقاڵی لێکۆڵینەوەی میوەناسی دەکات، دەڵێن **میوەناس**.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:میوەناسی
پۆل:لقەکانی ڕوەکناسی
لو مۆند

**لو مۆند** (بە فەڕەنسی: Le Monde؛  ) بە واتای «جیھان» دێت، ڕۆژنامەیەکی ئێوارەیی ڕۆژانەی فەڕەنسییە، بە ڕێکخستنەوە بڵاودەکرێتەوە کە بە بەرلینێر ناسراوە، و بڵاوکراوەی سەرەکیی کۆمەڵەی لاڤی لو مۆندە، سەرۆکی دەستەی بەڕێوەبەرایەتیی و بەڕێوەبەری وەشانی ئێستا ئێرێک فۆتۆرنۆیە.   و سەرۆکی سەرنووسەرەکەش سیلڤی کافمانە، بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٤، ٣٧١ ھەزار و ٨٠٣ دانەی لێ چاپکراوە. و ڕێزێکی زۆری لێدەگیرێت و بە ئاسانی لە وڵاتانی نا فەڕەنسی زمانەوە دەستدەکەوێت. بەڵام نابێت لەگەڵ بڵاوکراوەی مانگانەی لو مۆند دیپلۆماتیک تێکەڵ بکرێت. ئەم ڕۆژنامەیە یەکەم چاپی لە ١٩ی کانوونی دووەمی ١٩٤٤ دەرچووە.

## سەرچاوەکان
باخچەی فەڕەنسی

[وێنۆک|<center> باخچەی گوڵاری‌کراو لە [کۆشکی ڤێرسای . .]]
**باخچەی فەرەنسی،**,**باخچەی موتەقاڕن** یان **باخچەی کلاسیک**, باخچەیەکە کە ئاسانکاری ئاسوودەیی تێدایە و نوێنەری سەردەمی کلاسیکی لە هونەری باخچەکاندایە. بە واتایەکی تر ئەم باخچە گەورەیییەکی سەرنجڕاکێش و بەرزی هونەری فەرمی و تامی دیمەنی پیشان دەدات.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی
کۆمپانیای ھیندستانی ڕۆژھەڵات

وێنۆک

**کۆمپانیای بەریتانی هیندستان ڕۆژهەڵات** (بە ئینگلیزی: *The British East India Company* ) یان **کۆمپانیای جۆن** (بە ئینگلیزی: *John Company* )  ، لە سەرەتادا کۆمپانیایەکی ئینگلیزی بووە و دواتر کۆمپانیایەکی پشکی هاوبەشی بەریتانی بووە  کە شاژن ئەلیزابێتی یەکەم لە 31ی کانوونی دووەمی ساڵی 1600 زایینی میساقێک و پێگەی شاهانەی پێبەخشرا بە مەبەستی بەدەستهێنانی ئیمتیازاتی بازرگانی لە هیندستان. جاڕنامەی شاهانە بە شێوەیەکی کاریگەر کۆمپانیای تازەپێگەیشتووی هیندستانی ڕۆژهەڵاتی گەیاندە قۆرخکارییەکی ٢١ ساڵە لەسەر هەموو بازرگانییەکانی هیندستانی ڕۆژهەڵات (واتە ئەو بەشەی کە ئێستا بە ناوچەی دەریایی باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا ناسراوە). کۆمپانیاکە لە کۆمپانیایەکی بازرگانی گەورە مەبەستەوە گەشەی کرد بۆ کۆمپانیایەک کە بە شێوەیەکی کاریگەر حوکمڕانی هیندستانی دەکرد تا لە ساڵی ١٨٥٨دا ڕووخا.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:مێژووی پاکستان
پۆل:مێژووی ھیندستان
پۆل:مێژووی بەنگال
پۆل:مێژووی شانشینی یەکگرتوو
باڵۆن

چەپ|وێنۆک| باڵۆنێک لە هەوادا.
**باڵۆن** جۆرێکە لە کەشتی ئاسمانی کە بەهۆی هەڵچوونی لە بەرگەهەواوە دەمێنێتەوە. باڵۆن بە هێزی با لە ئاسماندا دەجووڵێت. باڵۆن جیاوازە لە کەشتی ئاسمانی, کە کەشتییەکی ئاسمانی هەڵدەفڕێت و دەتوانێت بە شێوەیەکی کۆنترۆڵکراو بە هەوادا هاتووچوو بکات. زیاتر لە ٢٥٠ ساڵ لەمەوبەر یەکەم مرۆڤ بە ناوی ژان فرانسوا پیلاتری دی ڕۆزیەر لە باڵۆنێکی هەوای گەرمدا فڕی کە لەلایەن برایانی مۆنتگۆلفێر لە فەرەنسا دیزاین کراوبوو. باڵۆنێک کە پانییەکەی ١٦ مەتر دەبێت لە سەبەتەکەیدا سێ کەس لەخۆدەگرێت. باڵۆنە لە ژوورێک و ملێک و سووتێنەرێکی غاز و سەبەتەیەک پێکهاتووە.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:فڕۆکەوانی
پۆل:فڕینناسی
لیژنەی نێونەتەوەییی خاچی سوور

**لیژنەی نێودەوڵەتی خاچی سوور** کۆمەڵەیەکی مرۆیی و ڕێکخراوێکی ناحکومییە و بارەگا سەرەکییەکەی لە شاری جنێڤی سویسرایە .  سەرەتا ئەم ڕێکخراوە تەنیا لە بواری چاودێریکردنی سەربازە بریندارەکاندا کاری دەکرد، بەڵام دواتر چووە ناو بوارەکانی دیکەشەوە. تەقریبەن لە هەموو وڵاتانی جیهان لقەکانی خاچی سوور هەن کە لە کاتی شەڕ و ئاشتیدا کاردەکەن.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:ڕێکخراوەکانی مافەکانی مرۆڤ
پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٨٦٣
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی سویسی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل
لیۆن دوازدەھەم

چەپ|وێنۆک|268x268پیکسڵ| پاپا لیۆی دوازدەهەم
پاپا **لیۆی دوازدەهەم** (به ئینگلیزی: Leo XII) (لەدایکبوون: ٢٢ی ئابی ١٧٦٠ - کۆچی دوایی:١٠ی شوباتی ١٨٢٩) یەکێک بووە لە پاپاکانی کڵێسای ڕۆمانی کاسۆلیکی کە لە ئیتاڵیا لەدایکبووە و لە ساڵی ١٨٢٣ تا ١٨٢٩ پاپا بووە.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:لەدایکبووانی ١٧٦٠
پۆل:مردووانی ١٨٢٩
ڕەی برەدبێری

وێنۆک

**ڕەی دۆگلاس برەدبێری**((لەدایکبووی ٢٢ی ئابی ١٩٢٠ - لە ٥ی حوزەیرانی ٢٠١٢ کۆچی دوایی کردووە) شاعیرێکی ئەمریکییە و نووسەری ژانرەکانی فانتازیا و ترسناک و زانستی خەیاڵییە . برادبێری بە بەرهەمە بەناوبانگەکانی بە ناوی فارنهایت ٤٥١ (١٩٥٣) و کۆمەڵە کورتە چیرۆکەکانی بە ناوی چیرۆکەکانی مەریخ (١٩٥٠) ناسراوە.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١
پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرانی خەیاڵی زانستی
پۆل:نووسەرانی خەیاڵی زانستیی ئەمریکی
پۆل:نووسەرانی ئەمریکی
پۆل:نۆستالۆژیا
پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان
پۆل:سیناریۆنووسەکانی کالیفۆرنیا
پۆل:سیناریۆنووسانی ئێڵەنۆی
پۆل:سیناریۆنووسە ئەمریکییەکان
پۆل:شاعیرانی ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠
پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:مردووانی ٢٠١٢
پۆل:ناشتەکان لە گۆڕستانی وێستوود
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
کارڵ ھاینز شتۆکھاوزن

وێنۆک

**کارڵ هاینز شتۆکهاوزن** ئاوازدانەرێکی پێشەنگی ئەڵمانییە و یەکێکە لە گرنگترین و مشتومڕاویترین ئاوازدانەرەکانی سەدەی بیستەم و سەرەتای بیست و یەکەم. بە داهێنانەکانی لە بواری مۆسیقای ئەلیکترۆنی و مۆسیقای هەڕەمەکی و زنجیرەیی ناسراوە .

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨
پۆل:مردووانی ٢٠٠٧
پۆل:ئاوازدانەرە کلاسیکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئاوازدانەرانی کلاسیکی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئاوازدانەری دوانزە تۆن و زنجیرەیی
پۆل:ئاوازدانەرانی پیانۆ
فیلیپی شەشەم

**فیلیپی شەشەم** یان **فیلیپ ڤالوا** (١٧ی تشرینی دووەمی ١٢٩٣ - ٢٢ی ئابی ١٣٥٠) سەرەتا کۆنت ڤالوا بووە و دواتر یەکەم پاشای فەرەنسا بووە لە پاشایەتی ڤالوا لە ساڵی ١٣٢٨ تا مردنی لە ساڵی ١٣٥٠. هەڵبژاردنی وەک پاشای فەرەنسا دوای ئیدیعای ئێدوارد سێیەم ، پاشای ئینگلتەرا ، بووە هۆی دەستپێکردنی جەنگی سەد ساڵە ، درێژترین شەڕ لە مێژووی ئەوروپا ، لە نێوان هەردوو وڵات.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:لەدایکبووانی ١٢٩٣
پۆل:مردووانی ١٣٥٠
ژان ئۆنۆرێ فراگونار

وێنۆک

**ژان ئۆنۆرێ فراگونار** (٥ی نیسانی ١٧٣٢-٢٢ی ئابی ١٨٠٦) نیگارکێشێکی فەرەنسییە و هونەرمەندێکی پێشەنگی قوتابخانەی ڕۆکۆکۆیە . لە شاری گراس لە ویلایەتی ئەلب ماریتایمس لە فەرەنسا لەدایکبووە .

ڕاست|وێنۆک| کچە کتێبخوێنەکە ١٧٧٦ - مۆزەخانەی نیشتمانی هونەر، واشەنتۆن دی سی

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:ھونەری ڕووت
پۆل:وێنەکێشە فەڕەنسییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٣٢
پۆل:مردووانی ١٨٠٦
ڕۆژە مارتن دو گار

**ڕۆژە مارتن دو گار**  (٣١ی ئازاری ١٨٨١ – ٢٢ی ئابی ١٩٥٨) نووسەرێکی فەڕەنسی بووە و خەڵاتی نۆبڵی لە وێژە بەدەستھێناوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی
پۆل:سۆسیالیستە فەڕەنسییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨١
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:مردووانی ١٩٥٨
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە
جۆمۆ کنیاتا

وێنۆک

**جۆمۆ کنیاتا** (لەدایکبووی ساڵی ١٨٩١ - لە ٢٢ی ئابی ١٩٧٨ کۆچی دوایی کردووە) یەکەم سەرۆکی کینیایە دوای سەربەخۆیی وڵاتەکە.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:گۆڕین بۆ مەسیحییەت
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٣
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٩
پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد
پۆل:مردووانی ١٩٧٨
پۆل:دەرچووانی کۆلێجی زانکۆییی لەندەن
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٧
لێنی ڕیفێنشتاڵ

**هێلێن بێرتا ئێمیلی ڕیفێنشتاڵ** (به ئەڵمانی:  Helene Bertha Amalie Riefenstahl) بە نازناوی **لێنی ڕیفێنشتال** ; (٢٢ی ئابی ١٩٠٢ - ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٣) دەرهێنەر، بەرهەمهێنەر، سیناریۆنووس، مۆنتاژکەر، فۆتۆگرافەر و ئەکتەری ئەڵمانی بوو، بە لایەنە جوانناسییەکانی و داهێنانەکانی لە فیلمسازیدا ناسراوە.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:دەرھێنەرانی فیلمە ئەڵمانییەکان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی ئاڵمانی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٢
پۆل:مردووانی ٢٠٠٣
پۆل:مشتومڕەکانی فیلم لە ئەڵمانیا
دێنگ شیاوپینگ

وێنۆک

**دێنگ شیاوپینگ** (لەدایکبووی ٢٢ی ئابی ١٩٠٤ - لە ١٩ی شوباتی ١٩٩٧ کۆچی دوایی کردووە) سیاسەتوان و سەرکردەیەکی نوخبەی نەوەی دووەمی کۆماری گەلی چین بووە، کە لە ساڵی ١٩٧٨ تا ١٩٨٩ سەرکردەی باڵای چین بوو. لە ساڵانی بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا پەیوەندی بە حیزبی کۆمۆنیستی چینەوە کرد. ئەو دواتر و لە دوای مردنی ماو تسی تۆنگ بوو بە یەکێک لە سیاسەتوانە پڕ هێزەکانی چین و دواتر بە چاکسازی لە سیستەمی بەڕێوەبەرایەتی وڵاتەکە توانی ڕۆڵێکی گرینگ بگێڕێت لە پێشکەوتنی ئابووری ئەودا.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:بیردۆزە مارکسییەکان
پۆل:سیاسەتوانە چینییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٤
پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد
پۆل:مردووانی ١٩٩٧
پۆل:فەرمانڕەوا کۆمۆنیستەکان
پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)
ئەناکلیتۆس

**پاپا ئەناکلێتۆس** یەکێک بووە لە پاپاکانی کەنیسەی ڕۆمانی کاسۆلیکی کە لە یۆنان لەدایک بووە و لە نێوان ساڵانی ٧٦ بۆ ٨٨ی زایینی پاپا بووە.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:مردووانی سەدەی ١ەم
پۆل:رۆمانی سەدەی یەکەم
پاپا کلێمێنسی یەکەم

چەپ|وێنۆک|150x150پیکسڵ
**پاپا کلێمێنسی یەکەم** (به      یەکێک بووە لە پاپاکانی کەنیسەی کاسۆلیکی (قەشەی ڕۆما) کە لە ڕۆما لەدایک بووە و لە نێوان ساڵانی ٨٨ یان ٩٢ تا ٩٧ یان ٩٩ی زایینی پاپا بووە.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:پیرۆزەکانی ئەنگڵیکان
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١ەم
پۆل:مردووانی ٩٩
پۆل:مردووانی ١٠١
پۆل:رۆمانی سەدەی یەکەم
پۆل:پاپاکان
ئوڤاریستۆس

**پاپا ئۆڤاریستۆس**  یەکێک بووە لە پاپاکانی کەنیسەی ڕۆمانی کاسۆلیکی و لە نێوان ساڵانی ٩٧ بۆ ١٠٧ی زایینی پاپا بووە.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١ەم
پۆل:مردووانی ١٠٧
پۆل:ڕۆمانی سەدەی دووەم
پۆل:رۆمانی سەدەی یەکەم
پاپا ئەلێکساندەر یەکەم

پاپا **ئەسکەندەری یەکەم** یەکێک بووە لە پاپاکانی کەنیسەی کاسۆلیکی (قەشەی ڕۆما) کە لە ڕۆما لەدایک بووە و لە نێوان ساڵانی ١٠٧ی زایینی و کۆچی دوایی لە ساڵی ١١٥ی زایینی پاپا بووە.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:ڕۆمانی سەدەی دووەم
پۆل:پاپاکان
ئانیستۆس

**پاپا ئەنیستۆس** یەکێک بووە لە پاپاکانی کەنیسەی ڕۆمانی کاسۆلیکی کە لە شاری ئامسا لە سوریا لەدایکبووە و لە نێوان ساڵانی ١٥٥ بۆ ١٦٦ی زایینی پاپا بووە.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:ڕۆمانی سەدەی دووەم
لینووس

**پاپا لینووس** یەکێک بووە لە پاپاکانی کەنیسەی ڕۆمانی کاسۆلیکی کە لە توسکانی لەدایک بووە و لە نێوان ساڵانی ٦٤ بۆ ٧٦ی زایینی پاپا بووە (بەپێی چیرۆکێکی تر، ٧٩ی زایینی).

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:مردووانی ٧٩
پۆل:رۆمانی سەدەی یەکەم
ڕوەکەکان دژی زۆمبییەکان

**ڕوەکەکان دژی زۆمبییەکان** ()یەکێکە لە یارییە ڤیدیۆیییە بەناوبانگەکان کە لەلایەن کۆمپانیای پۆپکەپ گەیمز پەرەی پێدراوە. یارییەکە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠٩ بڵاوکرایەوە و بە خێرایی بوو بە دیاردەیەکی جیھانی و ستایشی ڕەخنەگران و شوێنکەوتووی زۆری ھەوادارانی بەدەستھێنا. یارییەکە تێکەڵەیەکی ناوازەی بەرگری تاوەر و یاریکردنی ستراتیژی تێدایە، کە یاریزانەکان دەبێت بەرگری لە ماڵەکەیان بکەن لە شەپۆلی زۆمبی بە چاندنی جۆرە جیاوازەکانی ڕوەک کە توانای جیاوازیان ھەیە. سەرکەوتنی یارییەکە بووە ھۆی پەرەپێدانی چەندین زنجیرەی بەدواداچوون و سپین-ئۆف، لەوانە «ڕوەکەکان دژی زۆمبییەکان ٢، ڕوەکەکان دژی زۆمبییەکان: ململانێی باخچە، ڕوەکەکان دژی زۆمبییەکان: پاڵەوانەکان». ھەروەھا ئەم فرەنچایزە وەرگێڕدراوە بۆ جۆرە جیاوازەکانی میدیا، لەوانە کتێب و کۆمیک و زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەنیمەیشن. یەکێک لە لایەنە ھەرە دیارەکانی ڕوەکەکان دژی زۆمبییەکان تۆنی سووک و گاڵتەجاڕانەیە. یارییەکە گرافیکی ڕەنگاوڕەنگ و کارتۆنی تێدایە، ھەروەھا کارەکتەری ناوازە و مۆسیقای سەرنجڕاکێشی تێدایە کە سۆز و خۆشەویستییەکەی زیاتر دەکات. ھەروەھا ئەم فرەنچایزە بەھۆی دەستڕاگەیشتنەکەیەوە ستایشی زۆری لێکرا، ئەمەش وای کردووە یاریزانانی ھەموو تەمەن و ئاستەکانی لێھاتوویی ئاسانتر چێژ وەربگرن.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ڕووەکەکان دژی زۆمبییەکان
پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دەستوورییەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە فەنتازییە زانستییەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە زۆمبی
ئێلیوتێرۆس

**پاپا ئێلیوتێرۆس**  یەکێک بووە لە پاپاکانی کەنیسەی ڕۆمانی کاسۆلیکی کە لە قوبرس لەدایک بووە و لە نێوان ساڵانی ١٧٥ بۆ ١٨٩ی زایینی پاپا بووە.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:مردووانی ١٨٩
پۆل:ڕۆمانی سەدەی دووەم
پیۆس

**پاپا پیۆسی یەکەم** یەکێک بووە لە پاپاکانی کەنیسەی ڕۆمانی کاسۆلیکی کە لە ئیتاڵیا لەدایک بووە و لە نێوان ساڵانی ١٤٢ بۆ ١٥٥ی زایینی پاپا بووە.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١ەم
پۆل:مردووانی ١٥٤
پۆل:ڕۆمانی سەدەی دووەم
پۆل:پاپاکان
نامە بۆ عیبرانییەکان

**نامە بۆ عیبرانییەکان** یەکێکە لەو نامانەی پەیمانی نوێ کە تایبەتمەندە بە پێگەیەکی تایبەت، وەک چۆن لەلایەن لێکۆڵەرانی پەرتووکی پیرۆزەوە وەک پەیوەندییەک لە نێوان پەیمانی کۆن و و پەیمانی نوێ وەسف دەکرێت، نامەکە ئاڕاستەی ئەو عیبرانییانە کراوە کە وازیان لە ئایینی جوولەکە ھێناوە و بوونەتە مەسیحی، بڕیارەکەیان ڕەتکردنەوەی کۆمەڵگەی جوولەکەیە کە ئەنجومەنی سەنھێدرین نوێنەرایەتی دەکات، بۆیە ئەم نامەیە نووسراوە بۆ ھاندان و دڵنیاکردنەوەیان کە ناڕەحەتییەکانیان لە مەسیح دەچێت، کە بەپێی بۆچوونی نووسەرەکەش لەلایەن گەلەکەیەوە دەرکرا و لە دەرەوەی شاری ئورشەلیم لە خاچدرا. زانایانی پەرتووکی پیرۆزی ھاوچەرخ نووسەری نامەکە بە نەناسراو دەزانن، و بە ئەگەرێکی زۆرەوە بە لاساییکردنەوە بە مەبەست وەک شێوازی پۆڵس نووسراوە.    

## سەرچاوەکان

پۆل:دەقە مەسیحییەکانی سەدەی ١ەم
پۆل:پەیامی پەیرەوکراو
پۆل:کتێبەکانی پەیمانی نوێ
پۆل:بەرھەمی نووسەری نەناسراو
لوسی لێتبی

**لوسی لێتبی** (لەدایکبووی ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٩٠) بکوژێکی زنجیرەیی و پەرستاری مندالانی تازە لەدایکبووی بەریتانییە،  لە نێوان مانگی حوزەیرانی ٢٠١٥ تا حوزەیرانی ٢٠١٦ هێرشی کردووەتە سەر لانیکەم سێزدە کۆرپە کە لە ژێر چاودێریدا بوون و حەوتیانی کوشتووە. 

لێتبی لە مانگی تەمموزی ٢٠١٨ دەستگیرکرا دوای ئەوەی زنجیرەیەک مردنی نائاسایی کۆرپە لە نەخۆشخانەی کۆنتێس ئۆڤ چێستەر لە شاری چێستەر ڕوویدا، کە لە ساڵی ٢٠١١ەوە وەک پەرستارێکی تازەلەدایکبوو لەوێ کاردەکات. دوای ئەوەی بە کەفالەت ئازادکرا لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٩ و لە مانگی تشرینی دووەم٢٠٢٠ دەستگیرکرایەوە پاش ئەوەی ڕێژەی مردنی منداڵان بە شێوەیەکی نائاسایی زیادی کرد لە نەخۆشخانەکەدا. لە دوایین دەستگیرکردنیدا بە هەشت تۆمەتی کوشتن و دە تۆمەتی هەوڵدان بۆ کوشتن تۆمەتبار کرا.

دادگاییکردنەکەی لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ تا ئابی ٢٠٢٣ بەردەوام بوو و لێتبی بە تاوانی کوشتنی حەوت کۆرپە و هەوڵدان بۆ کوشتنی شەش کەسی دیکە لە ماوەی دوانزە مانگەکەدا تاوانبار کرا. لە رێگەی لێدانی دەرزیی ئەنسۆلینەوە هەندێ لە منداڵە تازە لەدایکبووەکانی کوشتووە؛ هەروەها بە سرنج هەوای کردووەتە لەشی هەندێک منداڵی دیکەوە تاوەکو گیانیان لەدەستداوە و هەندێکی دیکەشی بە بەزۆر شیر پێدان کوشتوون. لێتبی بەرهەمدارترین بکوژی زنجیرەیی منداڵانە لە مێژووی مۆدێرنی بەریتانیادا. لە مانگی ئابی ساڵی ٢٠٢٣دا سزای زیندانی هەتاهەتایی بەسەردا سەپێندرا . 

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠
پەرستگای ھەموو دینەکان

**پەرستگای ھەموو ئایینەکان** (بە ڕووسی: Храм всех религий، تاتار: Барлык диннәр гыйбәдтханәсе)یان پەرستگای گشتگیر (بە ڕووسی: Вселенский храм) کۆمەڵگەیەکی تەلارسازییە لە ناوچەی بچووکی ستارۆیە ئەراکینۆ لە کازان لە ڕووسیا. پێکھاتووە لە چەند جۆرێک لە تەلارسازی ئایینی لەوانە کەنیسەی ئۆرتۆدۆکس و مزگەوت و کەنیسە و کەنیسە و چەندانی تر. ئێستا لە ساڵی ١٩٩٢ەوە لە قۆناغی دروستکردندایە، لەلایەن ھونەرمەند و خێرخوازی ناوخۆیی ئیلدار خانۆڤ (١٩٤٠–٢٠١٣) دەستیپێکردووە. ئێستا ئەم پێکھاتە وەک ناوەندێکی ڕۆشنبیری و شوێنی نیشتەجێبوونی خوشک و براکانی خانۆڤ کاردەکات، کە ھەردووکیان بەردەوامن لە خزمەتکردن وەک ڕێبەر و سەرپەرشتیاری کۆمپلێکسەکە.

خانۆڤ وتی کە لە کۆتاییدا پێکھاتەکە دەبێت ١٦ کوپۆلی ھەبێت، کە ھاوتایە لەگەڵ ١٦ ئایینی گەورەی جیھان، لەنێویاندا ئایینەکانی ڕابردوو کە چیتر پەیڕەو ناکرێن.

## پێشانگا
 
File:All Religions Kazan Temple 112.jpeg
File:All Religions Kazan Temple 108.jpeg
File:All Religions Kazan Temple 109.jpeg
File:All Religions Kazan Temple 114.jpeg
File:Kazan_temple_of_religions.jpg
File:Volga_River._Temple_of_All_Religions_P8150028_2200.jpg


## سەرچاوەکان

پۆل:بینا و پێکھاتە لە کازان
پۆل:تاتارستان
پۆپ کاپ گەیمز

**پۆپکەپ گەیمز** گەشەپێدەرێکی ئەمریکییە بۆ یارییە ڤیدیۆیییەکان کە بنکەکەی لە شاری سیاتڵە و لقێکی کۆمپانیای ئێلەکترۆنیک ئارتسە. کۆمپانیاکە لە ساڵی ٢٠٠٠ لەلایەن جۆن ڤێچی و برایان فیتێ و جەیسۆن کاپالکا دامەزراوە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:کۆمپانیاکانی پەرەپێدانی کایەی ڤیدیۆیی
پۆل:کۆمپانیاکانی کایەی ڤیدیۆیی کە لە ساڵی ٢٠٠٠ دامەزراون
پۆل:کۆمپانیا فرەنەتەوەییەکان کە بارەگاکەیان لە ئەمریکایە
تەقەکەری کەسی سێیەم

**تەقەکردنی کەسی سێیەم** () ستایلێکە لە یاری کۆمپیوتەردا کە ژێرپۆلێکە لە ستایلەکانی وێنەگرتن و کردار، شێوازی یاریکردنی یارییەکە بە شێوەیەک دیزاین کراوە کە یاریزان دەتوانێت تەواوی ژینگەی یارییەکە ببینێت، جا کارەکتەری یارییەکە بێت یان ژینگەی یارییەکە، بە پێچەوانەی شێوازی تەقەکردنی کەسی یەکەم. یارییە بەناوبانگەکانی تەقەکردنی کەسی سێیەم بریتین لە گەورەدزی ئۆتۆمۆبیل،  ڕێزدێنت ئیڤڵ.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم
پۆل:ژانرەکانی یاری ڤیدیۆیی
پۆل:زاراوەکانی کایەی ڤیدیۆیی
ڕوەکەکان دژی زۆمبییەکان: شەڕی باخچە ٢

**ڕوەکەکان دژی زۆمبییەکان شەڕی باخچە ٢** ()یارییەکی تەقەکەری کەسی سێیەمە کە لەلایەن کۆمپانیای پۆپکەپ گەیمز پەرەی پێدراوە و لەلایەن ئێلەکترۆنیک ئارتس بڵاوکراوەتەوە. درێژەی یارییە بەناوبانگەکەی ڕوەکەکان دژی زۆمبییەکان: شەڕی باخچەیە و لە مانگی شوباتی ٢٠١٦ بڵاوکرایەوە. ئەم یارییە پێچەوانەی یارییەکەی پێ خۆی، تەنھا بۆ شێ کۆنسڵ بڵاوکرایەوە، لەوانەش: پلەیستەیشن ٤، مایکرۆسۆفت ویندۆز، ئێکس بۆکس وەن.

یارییەکە چەندین جۆری کارەکتەری نوێی تێدایە و نەخشە و شێوازی یارییەکە گۆڕاوە. یاریزانان دەتوانن ھەڵبژێرن کە وەک ڕوەک یان زۆمبی یاری بکەن و شەڕی لەگەڵ بکەن لە شێوازی جۆراوجۆری فرە یاریزانیدا، لەوانە تیم ڤانکیش، باخچەکان و گۆڕەکان. یەکێک لە زیادکردنە ھەرە گرنگەکان بۆ شەڕی باخچە ٢ دۆخی کەمپەینی تاکە یاریزانە کە پێی دەوترێت گرەیڤیارد ئوپس. لەم دۆخەدا یاریزانەکان دەتوانن لەگەڵ ھاوڕێکانیان یان کارەکتەرە کۆنتڕۆڵکراوەکانی ژیریی دەستکرد یەکبگرن بۆ بەرگریکردن لە بنکەکەیان لە بەرامبەر شەپۆلەکانی زۆمبی. ھەروەھا یارییەکە جیھانێکی ناوەندی نوێی تێدایە بە ناوی «باکیارد باتڵگڕاوند» کە وەک ناوەندە بۆ یاریزانەکان بۆ دەستگەیشتن بە شێوازە جیاوازەکانی یارییەکە و خۆڕێکخستنی کارەکتەرەکانیان و کارلێککردن لەگەڵ یاریزانەکانی دیکەدا کاردەکات. 

شەڕی باخچە ٢ لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پێداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرت، لەگەڵ ستایشی گرافیکە ڕەنگاوڕەنگەکانی و یاریکردنی خۆش و بژاردەی بەرفراوانی تایبەتمەندکردنی. ھەروەھا یارییەکە لە دوای بڵاوبوونەوەیەوە چەندین نوێکاری و فراوانکردنی بۆ کراوە، کارەکتەری نوێ و نەخشە و شێوازی یارییەکەی زیادکردووە بۆ ئەوەی یاریزانەکان سەرقاڵ بن. یاری ڕوەکەکان دژی زۆمبییەکان: شەڕی باخچە ٢ یارییەکی خۆش و سەرگەرمییە کە پێچێکی ناوازە لە ژانری تەقەکەری تەقلیدیدا پێشکەش دەکات. یەکێکە لە فرەنچایزەکانی ڕوەکەکان دژی زۆمبییەکان. یارییەکە چەندین کارەکتەری جۆراوجۆری تێدایە کە دەتوانرێت یاری پێبکرێت، لەوانە ڕوەک و زۆمبی، ھەریەکەیان توانا و چەکی ناوازەیان ھەیە.

یاریزانان دەتوانن وەک یەکێک لە چەند پۆلێک یاری بکەن، وەکو پێشووتەر یان فووت سۆڵجەر، و بەشداری لە شێوازی یاری جۆراوجۆردا بکەن، لەوانە شەڕی فرە یاریزان و ئەرکی ھاوبەش. یەکێک لە تایبەتمەندییە دیارەکانی ڕوەکەکان دژی زۆمبییەکان: شەڕی باخچە ٢ گرافیکە ڕەنگاوڕەنگ و کارتۆنییە، کە زیاد دەکات بۆ تۆنی یاریزانانە و سووکانەی یارییەکە. ھەروەھا یارییەکە کۆمەڵێک بژاردەی تایبەتمەندکردنی تێدایە، کە ڕێگە بە یاریزانەکان دەدات کارەکتەرەکانیان بە جلوبەرگ و ئیکسسوارات و نوێکردنەوەی جیاوازەوە ڕێک بکەن.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٦
پۆل:یارییە ھونەرییە ئەلکترۆنییەکان
پۆل:یاریەکانی فرۆستبایت (بزوێنەری یاری)
پۆل:ڕووەکەکان دژی زۆمبییەکان
پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤
پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون
پۆل:یارییەکانی ویندۆز
پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان
پۆل:کایە فرەیاریزانە شاشە دابەشکراوەکان
پۆل:تەقەکەرانی کەسی سێیەم
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە زۆمبی
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون
پۆل:کایەکانی ئێکس بۆکس کڵاود گەیمینگ
بەرگریی بورج

**بەرگریی بورج** یان **بەرگری تاوەر** (**TD**) ژێر ڕەگەزێکی یارییە ستراتیژییەکانە کە ئامانج لێی بەرگریکردنە لە خاک یان موڵکی یاریزانێک بە ڕێگریکردن لە ھێرشبەرانی دوژمن یان بە وەستاندنی دوژمنەکان لە گەیشتن بە دەرگاکان، بەزۆری بە دانانی پێکھاتەی بەرگری لەسەر یان بە درێژایی ڕێڕەوی ھێرشکردنیان بەدەست دێت. ئەمەش بە شێوەیەکی گشتی بە واتای دروستکردنی چەندین پێکھاتەی جیاواز دێت کە خزمەت بە بلۆککردن، ڕێگریکردن، ھێرشکردن یان لەناوبردنی دوژمنەکان بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی دەکەن. بەرگری تاوەر وەک ژێر ڕەگەزێکی یارییە ڤیدیۆیییەکانی ستراتیژی لە کاتی ڕاستەقینەدا سەیر دەکرێت، بەھۆی سەرچاوەی کاتی ڕاستەقینەی، ھەرچەندە زۆرێک لە یارییە مۆدێرنەکانی بەرگری تاوەر لایەنەکانی ستراتیژی بنەمادار بە نۆرە لەخۆدەگرن. ھەڵبژاردنی ستراتیژی و پێگەی توخمە بەرگرییەکان ستراتیژییەکی جەوھەری ئەو ژانرەیە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:زاراوەکانی کایەی ڤیدیۆیی
پۆل:ژانرەکانی یاری ڤیدیۆیی
یۆرۆگەیمەر

***یۆرۆگەیمەر*** ماڵپەڕێکی ڕۆژنامەگەری یارییە ڤیدیۆیییە بەڕیتانییە کە لە ساڵی ١٩٩٩ دەستیپێکردووە و خاوەندارێتی لەلایەن کۆمپانیای دروستکراوی گەیمەر نێتۆرکەوە دەکرێت.

## سەرچاوەکان
*
گەیمڕادەر پڵەس

**گەیمڕادەر پڵەس** ماڵپەڕێکی کات بەسەربردنە بۆ ھەواڵ و پێشبینی و پێداچوونەوەی پەیوەست بە یارییە ڤیدیۆیییەکان. خاوەندارێتی کۆمپانیای Future plcە.

## سەرچاوەکان
*
جۆیستیک

**جۆیستیک** بلۆگێکی یاری ڤیدیۆیی بوو کە لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٤ وەک بەشێک لە خێزانی وێبلۆگەکانی Weblogs دامەزراوە، ئێستا خاوەندارێتی AOL دەکات.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:وێبگەکانی ئینتەرنێت کە لە ٢٠٠٤ دامەزراون
پۆلیگن

**'پۆلیگن*** () ماڵپەڕێکی یاری ڤیدیۆیی ئەمریکییە و ھەواڵ و ڤیدیۆ و پێداچوونەوە بڵاودەکاتەوە. لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ ئەم ماڵپەڕە خۆی لە ماڵپەڕە ھاوشێوەکانی دیکە جیاکردەوە بە زیاتر گرنگیدان بە چیرۆکی پشت پەردەی یارییەکان نەک لەسەر خودی یارییەکان. ھەروەھا *پۆلیگۆن'' بابەتگەلێکی تایبەت بە شێوەی گۆڤار پێشکەش دەکات کە گرنگی بە ناوەڕۆکی ڤیدیۆ دەدات، و ھەڵسەنگاندنەکانی لە یارییەکەوە بۆ یارییەک نوێ دەکرێنەوە لەگەڵ گۆڕانی یارییەکان.

## سەرچاوەکان
*
سەنھێدرین

**سەنھێدرین**، وشەیەکی عیبرییە کە لە «سەندریۆن» (بە یۆنانی: synedrion) وەرگیراوە ھەروەھا (بە ئینگلیزی: The Great Sanhedrin)، و بە واتای وشەیی واتا «ئەوانەی پێکەوە دانیشتوون» و ڕەنگە بە واتای ئەنجومەنی پیران یان ئەنجومەنی موشێرییەکان بێت. ئەم ناوە لەلایەن جوولەکەکانەوە دانراوە لە سەردەمی بوونی مەسیح لەسەر زەوی وەک دادگای باڵای نەتەوەیی جوولەکەکان و وتەبێژی فەرمی گەلی جوولەکە بووە لە پێش ڕۆمەکان و لە حەفتا و یەک ئەندام پێکھاتبوو کە حەفتایان وەک ژمارەی ئەو پیرانەن کە یارمەتی موسایان دا، حەفتا و یەکەمیش سەرۆک کاھین یان کاھینی مەزنە و بەگشتی مافی یاسادانانی ھەبوو لە بڕیارە ئایینی و ڕامیاری و کۆمەڵایەتییەکاندا. بەڵام دوای ساڵی ٧٠ی زایینی، دوای وێرانبوونی ئورشەلیم و کۆچ و بڵاوبوونەوەی جوولەکەکان کارەکان وەستان. 

## سەرچاوەکان
گەیم ئینفۆرمەر

**گەیم ئینفۆرمەر** گۆڤارێکی مانگانەی ئەمریکییە بۆ یارییە ڤیدیۆیییەکان کە بابەت و ھەواڵ و ستراتیژی و پێداچوونەوە بە یارییە ڤیدیۆیییەکان و کۆنسۆڵە پەیوەندیدارەکانی تێدایە. لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٩١ بۆ یەکەمجار دەرکەوت کاتێک کۆمپانیای فرۆشتنی یارییە ڤیدیۆیییەکان FuncoLand دەستیکرد بە بڵاوکردنەوەی ھەواڵنامەیەکی ناوخۆیی. ئێستا ئەم بڵاوکراوە خاوەندارێتی و بڵاوکراوەی کۆمپانیای GameStop ە کە لە ساڵی ٢٠٠٠ FuncoLand ی کڕیوە. بەھۆی ئەمەوە بڕێکی زۆر بانگەشە لە ناو فرۆشگاکەدا دەکرێت، ئەمەش بەشداری کردووە لە سەرکەوتنی گۆڤارەکەدا. تا مانگی حوزەیرانی ٢٠١٧، پێنجەم گۆڤاری بەناوبانگە لە ڕووی نوسخەیەوە.

## سەرچاوەکان
* 

## تێبینییەکان


پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەی ڤیدیۆیی سپایک
گەیمسپۆت

***گەیمسپۆت*** ماڵپەڕێکی ئەمریکییە بۆ یارییە ڤیدیۆیییەکان کە ھەواڵ و پێداچوونەوە و پێشبینی و دابەزاندن و زانیاری دیکە لەسەر یارییە ڤیدیۆیییەکان دەدات. ماڵپەڕەکە لە یەکەمی ئایاری ١٩٩٦ دەستیپێکردووە و لەلایەن پیت دیمەر و ڤینس برۆدی و جۆن ئیپشتاینەوە دروست کراوە. جگە لەو زانیاریانەی کە لەلایەن ستافی گەیمسپووەتەوە بەرھەم دەھێنرێن، ماڵپەڕەکە ڕێگە بە بەکارھێنەرانیش دەدات پێداچوونەوە و بلۆگ و پۆستی خۆیان لە مەکۆکانی ماڵپەڕەکەدا بنووسن. لە تشرینی یەکەمی ەوە خاوەندارێتی فاندۆمە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:براوەکانی خەڵاتی وێبی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەی ڤیدیۆیی سپایک
کڵاود (کایەی ڤیدیۆیی)

وێنۆک|پۆستەری کایەکە
**کڵاود** () کایەیەکی ڤیدیۆییی مەتەڵئامێزە کە لە ساڵی ٢٠٠٥ لەلایەن کۆمەڵێک خوێندکاری بەرنامەی میدیای کارلێکەری زانکۆی باشووری کالیفۆرنیا (یوو ئێس سی) پەرەی پێدراوە. تیمەکە لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ دەستیان بە گەشەپێدانی یارییەکە کرد بۆ سیستمی ویندۆز، ئەویش بە بەخشینێکی ٢٠٬٠٠٠ دۆلاری ئەمریکی لە تاقیگەی داھێنانی یاری زانکۆی یوو ئێس سی. یارییەکە لە مانگی تشرینی یەکەمی ھەمان ساڵدا وەک داگرتنێکی بێبەرامبەر بڵاوکرایەوە. تا مانگی تەممووزی ساڵی ٢٠٠٦، ماڵپەڕی میوانداری یارییەکە ٦ ملیۆن سەردانی وەرگرتبوو، ھەروەھا یارییەکە ٦٠٠٬٠٠٠ جار داگیرابوو.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٥
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە خەونەکان
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون
پۆل:یارییەکانی ئۆنڵی-ویندۆز
پۆل:یارییەکانی ویندۆز
پۆل:کایە ھونەرییەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە مەتەڵامێزەکان
ئایینار گێرھاردسن

**ئایینار ھێنری گێرھاردسن** (بێژەکردن؛ ١٠ی ئایاری ١٨٩٧ – ١٩ی ئەیلوولی ١٩٨٧) سیاسەتمەدارێکی نەرویجی بوو لە پارتی کرێکارانی نەرویج. بۆ ماوەی سێ قۆناغ، ٢٢ھەمین سەرۆکوەزیرانی نەرویج بووە، ١٩٤٥–١٩٥١، ١٩٥٥–١٩٦٣ و ١٩٦٣–١٩٦٥. بە کۆی گشتی ١٦ ساڵ لە پۆستەکەیدا، درێژترین پۆستی سەرۆکوەزیرانە لە نەرویج لە دوای ھێنانەکایەی پەرلەمانتاریزمەوە. زۆرێک لە نەرویجییەکان زۆرجار بە **باوکی نەتەوە** ناوی دەبەن؛ بەگشتی بە یەکێک لە تەلارسازەکانی سەرەکی دادەنرێت لە ئاوەدانکردنەوەی نەرویج لە دوای جەنگ لە دوای جەنگی جیھانی دووەم. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٥٤ وەک دووەم سەرۆکی ئەنجومەنی باکوور کاری کردووە.

## ئیدیعای ھەواڵگری سۆڤیەت
بە گوتەی ڤاسیلی میترۆخین، گێرھاردسن لە سەردانەکەیدا بۆ یەکێتی سۆڤیەت بووەتە کارمەندی ھەواڵگری سۆڤیەت.

## ئەمانەش ببینە
* پێر بۆرتن

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٧
پۆل:مردووانی ١٩٨٧
پۆل:سەرۆک وەزیرانی نۆرویژ
پۆل:پەندکراوەکانی نەرویژ
پێڕستی پاڵێوراوانی ٨٤ەمین خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی

[وێنۆک|294x294پیکسڵ|[ئەسغەر فەرھادی دەرھێنەری ئێرانی، خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی بۆ فیلمی جیابوونەوەی نادر لە سمین بەدەستھێنا.]]
**پێڕستی پاڵێوراوانی ٨٤ەمین خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی** (بە ئینگلیزی: List of submissions to the 84th Academy Awards for Best Foreign Language Film) پێڕستی پاڵێوراوانە بۆ ٨٤ەمین خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی. ئەکادیمیای ھونەر و زانستە سینەمایییەکان. بانگھێشتی پیشەسازییە سینەمایییەکانی وڵاتە جیاوازەکانی کردووە بۆ ئەوەی ساڵانە باشترین فیلمی خۆیان پێشکەش بکەن بۆ خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی ئەم بەشە لە دوای دروستکردنی خەڵاتەکەوە لە ساڵی ١٩٥٦ زیادکراوە. ئەم خەڵاتە ساڵانە لەلایەن ئەکادیمیاوە پێشکەش بە فیلمێکی درێژ دەکرێت کە لە دەرەوەی ئەمریکا بەرھەم ھێنرابێت و بە زمانی ئینگلیزی نەبێت. لیژنەی خەڵاتی فیلمی زمانی بیانی سەرپەرشتی پرۆسەکە دەکات و پێداچوونەوە بە ھەموو فیلمە پێشکەشکراوەکاندا دەکات. ھەفتەیەک پێش ڕاگەیاندنی پاڵێوراوانی خەڵاتی ئۆسکار نۆ پاڵێوراو ئاشکرا دەکەن.

دوا وادە بۆ ناردنی فیلمەکان بۆ ھەموو وڵاتان ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ بوو. ئەو فیلمانەی کە دەنێردرێت، دەبێت سەرەتا لە نێوان ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ و ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١١ لە سینەماکانی وڵاتەکانیان نمایش بکرێن. لە ١٣ی تشرینی یەکەم، ئۆسکار ڕای گەیاند کە ٦٣ وڵات وەرگیراون بۆ بەشداریکردن لە پێشبڕکێی ئۆسکاری باشترین فیلمی زمانی بیانی لە ساڵی ٢٠١٢،[٤] کە لەنێویاندا وڵاتی نیوزلەندا ھەبوو کە بۆ یەکەمجارە بەشداری بکەن. لە ١٨ی کانونی دووەمی ٢٠١٣ نۆ فیلم لە لیستێکی کورت ڕاگەیەندرا. دوای شەش ڕۆژ لیستەکە کورت کرایەوە بۆ پێنج پاڵێوراو. ئێران بە فیلمی جیابوونەوەی نادر لە سیمین لە ٨٤ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٢ وەک براوە ڕاگەیەندرا.

## بەستەرە دەرەکییەکان
ماڵپەڕی فەرمی خەڵاتی ئۆسکار

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلم لە ٢٠١٠
پۆل:فیلم لە ٢٠١١
ھەزارەی ١ەم

وێنۆک|کۆمەڵێک ڕووداوی دیار لەم ھەزارەیەدا
**ھەزارەی یەکەمی زایینی** ئەو ماوەیەی کە لە ١ی کانوونی دووەمی ساڵی ١ی زایینی دەستی پێکردووە و لە ٣١ی کانوونی یەکەمی ساڵی ٩٩٩ی زایینی لە ڕۆژژمێری جولیانی کۆتایی ھاتووە. ئەم ھەزار ساڵە سەرەتای قۆناغی پاش زایین یان دوای لەدایکبوون (لەدایکبوونی عیسا). لە ئەمریکای ناوەندی ھەزارەی یەکەم نوێنەرایەتی قۆناغێکی گەشەسەندنی مەزن دەکات کە بە سەردەمی کلاسیک ناسراوە (٢٠٠–٩٠٠ز). شارستانییەتی تیۆتیواکان گەشەی کرد و ئیمپراتۆریەتەکەی زاڵ بوو بەسەر ھەموو ئەمریکای ناوەندیدا. لە ئەمریکای باشوور شارستانییەتەکانی پێش ئینکا دەستیان پێکرد؛ و دراوی ئاسنینی سەرنجڕاکێش و ھەندێک لە باشترین بەرھەمەکانی گلکار کە لە جیھانی کۆندا بینراون، دەستیان بە بەرھەمھێنان کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھەزارەکان
پۆل:ھەزارەی ١ەم
پێر بۆرتن

**پێر بۆرتن** (٣ی نیسانی ١٩١٣–٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥) سیاسەتمەدارێکی نەرویجی بووە لە پارتی ناوەند و ٢٥ھەمین سەرۆکوەزیرانی نەرویج بووە لە ساڵی ١٩٦٥ تا ١٩٧١. بۆ ناو پارتی ناوەندی ئەمڕۆ. ئەو نەیارێکی چالاک بوو بۆ ئەوەی نەرویج پەیوەندی بە یەکێتی ئەورووپا بکات.

## ئەمانەش ببینە
* گونار کنۆدسن
* مۆزەخانەی مونچ

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٣
پۆل:مردووانی ٢٠٠٥
پۆل:سەرۆک وەزیرانی نۆرویژ
دۆریان گرەی (فیلمی ٢٠٠٩)

**دۆریان گرەی** () فیلمێکی فانتازیا و ھەستبزوێنی ئینگلیزییە لە ساڵی ٢٠٠٩ کە لەسەر بنەمای ڕۆمانێک بە ھەمان ناو «وێنەی دۆریان گرەی» کە لەلایەن ئۆسکار وایڵدەوە نووسراوە. فیلمەکە لە دەرھێنانی ئۆلیڤەر پارکەرە، و لەلایەن تۆبی فینلییەوە نووسراوە و بێن بارنز ڕۆڵی دۆریان گرەی و کۆڵین فیرت وەک لۆرد ھێنری ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن، فیلمەکە لە ٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ لە ئینگلتەرا نمایشکرا.

## چیرۆک
چیرۆکی فیلمەکە باس لە گەنجێکی قۆز دەکات بە ناوی دۆریان گرەی، کە وێنەی لەسەر نیگارێک کێشراوە لەلایەن یەکێک لە ھاوڕێکانییەوە بە تەواوی جوانی و گەنجییەوە. بە تێپەڕبوونی کات پیری و گوناھەکان جێ پەنجەیەک لەسەر وێنەیەکەی جێدەھێڵن، لەکاتێکدا بە گەنجی و سەرنجڕاکێشی دەمێنێتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٩
پۆل:فیبمە ترسناکە بەریتانییەکان
پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی ١٨٩١
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکانی پەیوەست بە ھاوڕەگەزبازان
پۆل:فیلمە دراماییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی
ناخ و ڕووکەش

***ناخ و ڕووکەش*** یان ***ناوە و دەرەوە*** () ناوەوە و دەرەوە فلیمێکی ئەنیمەیشنی کۆمیدی و کۆمپیوتەرییە لە ساڵی ٢٠١٥ لەلایەن دیزنییەوە بڵاوکرایەوە، کورتەی فلیمەکە باس لە کارەکانی نێو مێشکی کچێکی گەنج دەکات بە ناوی ڕایڵی لە کاتێکدا پێنج ھەستی کەسایەتی بەڕێوەدەبەن.

فیلمی ناخ و ڕووکەش ٢ بەشی دووەمی فیلمەکەیە و لە ساڵی ٢٠٢٤ لەلایەن کۆمپانیای واڵت دیزنییەوە بڵاو کرایەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٥
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی
پۆل:فیلمە درامییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە خێزانەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان دەربارەی شەمەندەفەر
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ھەرزەکاران
پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی
پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی
پۆل:مشتومڕەکانی دیزنی
پۆل:میمی تەلەڤیزیۆن و فیلمەکان
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن مایکل جیاکینۆوە تۆمارکراون
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی پیکسار
پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان وەرگێڕدراون
پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان
خراپترین خراپەكار

**خراپترین خراپەكار** (بە ئینگلیزی: *The Worst of Evil؛ بە [[کۆریای باشوور|كۆری]]: 최악의 악؛ بە [[ھانجا|هانجا]]: 最惡의 惡) زنجیرەیەكی تەلەفزیۆنی [[کۆریای باشوور|كۆریای باشوورە]]، بە بەشداری هەر یەكە لە ئەكتەران: [[جی چانگ ووک]] [[وی ھا-جون|و وی ھا جون]] و [[ئیم سێ می]]، كە لە ٢٧ی [[ئەیلوول|ئەیلوولی]] ٢٠٢٣ لە تۆڕی [[دیزنی+]] پەخش دەكرێت.*

## كورتە
زنجیرەكە باس لە ساڵانی نەوەدەکاندا دەكات، كە لێکۆڵەرە نهێنییەکان دزە دەکەنە ناو ڕێکخراوێکی تاوانکاری گەورەوە کە بەرپرسیارە لە بازرگانی نایاسایی ماددە هۆشبەرەکان لە نێوان کۆریا و چین و ژاپۆن.

## ئەكتەران

* جی چانگ ووک پارک جون مۆ: پۆلیسێک کە دزە دەکاتە ناو باندێکەوە بۆ لێکۆڵینەوە لە ماددە هۆشبەرەکان.
* وی ها جون وەک یۆنگ گی چیۆل: سەرۆکی ڕێکخراوێکی تاوانکاری.
* ئیم سێ می وەک یو ئیوی جۆنگ: هاوسەری پارک جون مۆ کە ئەفسەری ماددە هۆشبەرەکانە.
* کیم هیونگ سۆ وەک های ڕیۆن: دابەشکەرێکی سەرەکی کارگەیەکی دەرمان لە چین کە هاتۆتە کۆریا بۆ بازرگانیکردن لەگەڵ جی چیۆ.

## بەرهەم هێنان
لە ٢٤ی ئابی ٢٠٢٢ وێنەگرتنی دەستی پێکرد و لە ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣ کۆتایی هات.

## بەستەری دەرەکی

* 
* خراپترین خراپەكار لە ھانسینەما

## سەرچاوەکان


پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری
پۆل:فیلمی نوار
ڕۆژژمێری جولیانی

**ڕۆژژمێری جولیانی** یان **ڕۆژژمێری ڕۆمی** () ڕۆژژمێرێکە کە لەلایەن جولیۆس قەیسەرەوە لە ساڵی ٤٦ پێش زایین سەپێنراوە و لە ساڵی ٤٥ پێش زایین کەوتووەتە بواری جێبەجێکردنەوە، ڕۆژژمێری جولیانی ھەوڵی ھاوشێوەکردنی ساڵی ھەتاوی دەدات و پێکدێت لە ٣٦٥.٢٥ ڕۆژ کە دابەشکراوە بەسەر ١٢ مانگدا.

ڕۆژژمێری جولیانی لە کڵێسا ئۆرتۆدۆکسەکاندا تا سەدەی بیستەم بەردەوام بوو، تا ئەم کڵێسانە لە ساڵی ١٩٢٣وە پشتیان بە ڕۆژژمێری جولیانی دەستکاریکراو بەست و ئەم ڕۆژژمێرە تا ئێستاش لە دێرەکانی چیای ئەتۆس بەکاردەھێندرێت.

لە سەدەی شانزەھەمەوە ڕۆژژمێری جولیانی (بەھۆی نادرووستییەکەیەوە) ڕۆژژمێری زایینی جێگەی گرتەوە. جیاوازی نێوان ئەم دوو ڕۆژژمێرە ئەوەیە کە ڕۆژژمێری جولیانی ساڵ بە ٣٦٥.٢٥ ڕۆژ دەژمێرێت، لە کاتێکدا ڕۆژژمێری زایینی وردترە، ساڵەکەش ٣٦٥.٢٤٢٥ ڕۆژە و ئەم جیاوازییە ٠.٠٠٢٪ جیاوازی ھەیە.

لە ساڵی ١٩٠٠ تا ساڵی ٢٠٩٩ جیاوازی لە نێوان دوو ڕۆژژمێرەکە دوورست دەبێت کە ١٣ ڕۆژە، کە ڕۆژژمێری جولیانی لە ڕۆژژمێری زایینی دوادەکەوێت. واتە کاتێک بەپێی ڕۆژژمێری زایینی ٧ی کانوونی دووەمە، ئەوا بەلای ڕۆژژمێری جولیانییەوە ٢٥ی کانوونی یەکەمە.

## گرنگی ڕۆژژمێری جولیانی
پێش پەسەندکردنی ڕۆژژمێری جولیانی، ڕۆژژمێری ھەتاوی ھەبوو کە ساڵی دابەش دەکرد بەسەر ٣٦٥ ڕۆژدا، لەکاتێکدا لە ڕاستیدا ساڵەکە لە ٣٦٥.٢٥ ڕۆژ پێکدێت (٣٦٥ ڕۆژ و ٥ کاتژمێر و ٤٩ خولەک)، ھەر بۆیە ڕۆژژمێری کۆن لە ڕاستییەوە جیاواز بووە بە چارەکێک لە ھەموو ساڵێکدا، یان ڕۆژێکی تەواو لە ھەر چوار ساڵێکدا، یان ٢٥ ڕۆژ لە ھەر ١٠٠ ساڵێکدا، و کەڵەکەبوونی ھەڵەکان لە ژماردنی کاتدا لە ماوەی ٧٠٠ ساڵدا دەبێتە ھۆی ھاتنی ھاوین، (بۆ نموونە) لە مانگی کانوونی یەکەمدا بەپێی ڕۆژژمێرەکە ھاوین دێت، لەبری مانگی حوزەیران.

بۆیە جولیۆس قەیسەر بە پشتبەستن بە ئامۆژگارییەکانی زانای ئەستێرەناسی سۆسیجینێس بڕیاریدا کە ھەر چوار ساڵ جارێک ڕۆژێک بۆ ڕۆژژمێرەکە زیاد بکات و ئەو ساڵەی کە ئەو ڕۆژە زیادەی تێدایە پێی دەوترێت ساڵی پڕ، لە کاتێکدا ھەر ساڵێکی تر پێی دەوترێت ساڵی سادە. ئەم ڕێکارە ھەڵەکانی ژمێریاری کاتی زۆر کەمکردەوە، تا گریگۆری سێزدەھەم لە ساڵی ١٥٨٢دا چاکسازییەکانی دیکەی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕۆژژمێری ڕۆمی
پۆل:دامەزراوەکانی دەیەی ٤٠ی پێش زایین
جی چانگ ووک

**جی چانگ ووک** (بە ئینگلیزی: Ji Chang-wook؛ بە كۆری؛ 지창욱) ئەكتەر و گؤرانیبێژی كۆریای باشوورە، لە ٥ی تەمموزی ١٩٨٧لەدایکبووە.  بەهۆی ڕۆڵی سەرەکی لە زنجیرەی دووبارە زەردەخەنە بکە ناوبانگێکی زۆری بەدەستهێنا، هەروەها ڕۆڵی بەرچاوی لە كۆمەڵێك زنجیرە هەبووە لەوانە: جەنگاوەر بایک دۆنگ سو لە ٢٠١١ و ئیمپراتۆر کی لە ٢٠١٣ و هیلەر لە ٢٠١٤ و ٢٠١٥ و *[[خراپترین خراپە]] لە ساڵی ٢٠٢٣*

## پیشە

### لە ٢٠٠٦ بۆ ٢٠٠٩: دەستپێك
یەکەم دەرکەوتنی لەسەر شاشە لە ساڵی ٢٠٠٦ بوو و ڕۆڵێکی کەمی هەبوو، دواتر لە ٢٠٠٨ لە درامای تەلەفزیۆنی دڵمی دزی دەركەوت. لە ساڵی ٢٠٠٨ بە فەرمی یەکەمجار لە ڕێگەی فیلمی *Sleeping Beauty* دەرکەوت.

لە ساڵی ٢٠٠٩ لە زنجیرەی My Too Perfect Sons دەرکەوت، پاشان ڕۆڵی پاڵپشتی لە زنجیرەی ئەکشن و کۆمیدی بە ناوی پاڵەوان گێڕا.

### لە ٢٠١٠ بۆ ٢٠١٢: بەرزبوونەوەی ناوبانگ
لە ساڵی ٢٠١٠ یەکەم ڕۆڵی سەرەکی خۆی لە زنجیرەیەكی ١٥٩ ئەڵقەیی بەناوی دووبارە زەردەخەنە وەرگرت. لە خەڵاتی درامای کەی بی ئێس خەڵاتی "باشترین ئەکتەری درامای پێبەخشرا.

## ژیانی تایبەت
لە ١٤ی ئابی ٢٠١٧ دەستی بە خزمەتی سەربازی ناچاریی کرد. مەشقی سەربازی سەرەتایی خۆی لە فیرقەی سێیەمی پیادەی سوپای كۆریا لە شاری چیۆرۆن لە پارێزگای گەنگون ئەنجامداوە. بەهۆی چالاكییەوە لە ئەركەكانی لەگەڵ تەواوبوونی مەشقەكانی خەڵاتی پێبەخشرا.

بۆ تەواوکردنی ماوەی خزمەتە سەربازییەکەی لە لیوای ٥ی تۆپخانەی سوپای كۆریا لە شاری چۆرۆن لە پارێزگای گانگون دەستنیشانکرا. وەک سەرکردەی فەوجەكەی دەستنیشانکرا و پلەی بەرزکرایەوە بۆ عەریف. 

## خێرخوازی
لە شوباتی ٢٠٢٣، جی چانگ ووک بڕی ١٠٠ ملیۆن وۆنی بەخشی بۆ یارمەتیدانی بوومەلەرزەی باکوور-ڕۆژاوای کوردستان ٢٠٢٣،لە ڕێگەی کۆمەڵەی نیشتمانی فریاگوزاری کارەسات پردی هیوا.

## بەستەری دەرەکی
 لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان

جی چانگ ووک لە ھانسینەما

## سەرچاوەکان


پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم
پۆل:باشترین ئەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتی درامای ئێس بی ئێس
پۆل:دەرچووانی زانکۆی دانکوک
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور
پۆل:ئەکتەرە کوڕە میوزیکییەکانی شانۆ لە کۆریای باشوور
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن
ئیم سێ می

**ئیم سێ می** (بە ئینگلیزی: Im Se-mi؛ بە كۆری؛ 임세미) خانمە ئەكتەری كۆریای باشوورە لە ٢٩ی ئایاری ١٩٨٧ لەدایکبووە. لە ساڵی ٢٠٢٣ بەشداری لە زنجیرەی *[[خراپترین خراپە]] دەكات.*

## پیشە
لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٩ ئیم گرێبەستی لەگەڵ دەزگای YNK Entertainment واژۆ کرد. 

لە ٣ی شوباتی ٢٠٢٢، ئیم گرێبەستێکی تایبەتی لەگەڵ کۆمپانیای نوون واژۆ کرد، دوای كۆتایی هاتنی گرێبەستەکەی لەگەڵ کۆمپانیای YNK Entertainment 

## بەستەری دەرەکی

* ئیم سێ می لە ھانسینەما
*  لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان

## سەرچاوەکان


پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧
پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ژنانی دۆنگدوک
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور
پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور
پۆل:خانمەکتەرانی زنجیرەکانی سەر وێب
پۆل:خانمەکتەرانی سێئول
دێر

[وێنۆک|دێری مار موسای حەبەشی - [سووریا]]
**دێر** (بە ئینگلیزی: Monastery) بینایەکی پەرستشە لە ھەندێک ئاییندا، وەک ئایینی بوودا و مەسیحییەت، بۆ پەرستن و بیرکردنەوە بەکاردێت. سەرچاوەی ناوی وشەکە لە زمانی عەرەبیدا دەگەڕێتەوە بۆ زمانی ئارامیی کە وشەی دێر بە واتای «کێڵگە»یان «ماڵی جووتیار» دێت لە پەیوەندی لەگەڵ شێوازی ژیانی دەروێشە سەرەتایییەکان، چ جوولەکە و چ مەسیحی.
[وێنۆک|275x275پیکسڵ|دێری شاھانەی سان لۆرێنزۆ دی [ئێسکۆریاڵ|ئێل ئێسکۆریال لە ئیسپانیا. لە ساڵی ١٥٦٣–١٥٨٤ دروست کراوە.]]

## سەرچاوەکان

پۆل:خانووبەرە ئایینییەکان
ساڵی ئاسایی

**ساڵی ئاسایی** یان **ساڵی سادە** لە زنجیرەی کاتیدا بە ساڵێک دەوترێت کە ڕۆژێکی زیادەی تێدا نەبێت. بە واتایەکی تر ساڵێکی ئاسایی ساڵێکە کە ساڵی پڕی تێدا نییە.

لە ڕۆژژمێری ھەتاویدا وەک ڕۆژژمێری زایینی و ڕۆژژمێری کۆچیی ھەتاوی ساڵانی ئاسایی ٣٦٥ ڕۆژە و ساڵانی پڕ ٣٦٦ ڕۆژە. لە ڕۆژژمێرە کۆچییەکاندا وەک ڕۆژژمێری کۆچی ساڵانی ئاسایی ٣٥٤ ڕۆژە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕۆژژمێرەکان
پۆل:یەکەکانی کات
کاکاو ئینتەرتەیمێنت

**کاکاو ئینتەرتەینمەنت** (بە ئینگلیزی: Kakao Entertainment) کۆمپانیایەکی کۆریای باشوورە کاری ماس میدیا و بڵاوکردنەوە دەکات، کۆمپانیاکە لە ساڵی ٢٠٢١ دامەزراوە. دوو لقی تری ھەیە بە ناوی کاکاوپەیج و کاکاو ئێم.

## بەستەرە دەرەکییەکان
ماڵپەڕی فەرمی (بە زمانی کۆری)

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆمپانیایانەی کەوتوونەتە سێئول
پۆل:کۆمپانیا چێژبەخشەکانی کۆریای باشوور
پۆل:کۆمپانیا بازرگانییەکان کە لە ١٩٦١ دامەزراون
یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦

**یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦** کۆتا یاریی جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦ بوو کە لە یاریگای وێمبلی لە لەندەن لە ٣٠ی تەممووزی ١٩٦٦ لە نێوان ئینگلتەرا و ئەڵمانیای ڕۆژاوا ئەنجامدرا. ئینگلتەرا دوای کاتی زیادکراو بە ئەنجامی ٤–٢ سەرکەوتنی بەدەستھێنا و نازناوەکەی بەرزکردەوە. ئەمە یەکەم و تائێستا کۆتا جامی جیھانییە کە ئینگلتەرا وەک وڵاتی خانەخوێ ئەم ئەنجامە بەدەستبھێنێت. جگە لە ئامادەبوونی ٩٦ ھەزار و ٩٢٤ کەس لە یاریگاکەدا، بینەرانی تەلەڤیزیۆنی بەریتانیا گەیشتە ٣٢٫٣ ملیۆن کەس ، ئەمەش تا ئێستا پڕ بینەرترین یارییە لە مێژووی شانشینی بەریتانیادا.

## سەرچاوەکان

پۆل:جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦
تەلەڤیزیۆنی زیرەک

[وێنۆک|224x224پیکسڵ|وێنەی تەلەڤیزیۆنێکی زیرەکی [سۆنی.]]**تەلەڤیزیۆنی زیرەک** (بە ئینگلیزی؛**Smart television**) یان **Smart TV** تەلەڤیزیۆنە زیرەکەکان بەو تەلەڤیزیۆنانە دەوترێ کە دەتوانرێ پەیوەست بکرێ بە ئینتەرنێتەوە وە تێیدا سۆشیال میدیا و وێب بڕۆوزەر و ئەو ئەپانەی کە تایبەتن بە فلیم یان دراما وەک نێتفلێکس و پڕایم ڤیدیۆ و چەندانی تر، بێجگە لەوانە هەر وەک مۆبایل دەتوانرێ فایل و وێنە و ڤیدیۆی تێیدا هەڵبگیری وە دەتوانرێ لەگەڵ مۆبایلی زیرەک پەیوەست بکرێت لە ڕێگای وای فای و بلوتوس، وە تەلەڤیزیۆنە زیرەکەکان پشتگیری دەرچەی ئێچ دی ئێم ئای و دەرچەی یو ئێس بی دەکەن کە لە تەلەڤیزیۆنە کۆنەکان ئەم دوو دەرچەیە پشتگیری نەدەکرا کە تەنها دەرچەی A/V پشتگیری لێ دەکرا، تەلەڤیزیۆنە زیرەکەکان لە ساڵی ٢٠٠٠ بۆ ٢٠١٠ دەست بە دروستکردنیان کرا، کە لە دوای تەلەڤیزیۆنە کۆنەکانەوە دروست کرا، کە یەکەم تەلەڤیزیۆنی زیرەک لە لایەن کۆمپانیای ئێچ پیەوە دروست کرا.

## سەرچاوەکان

* پەڕەی فەرمی کۆمپانیای سامسۆنگ
* پەڕەی فەرمی ئێچ پی

پۆل:داھێنانە ژاپۆنییەکان
پۆل:تەکنۆلۆژیای تەلەڤیزیۆن
پۆل:زاراوەکانی تەلەڤیزیۆن
پۆڕ (باڵندە)

**پۆڕ** باڵندەیەکى دەشتاییە  هاوشێوەى سوێسکەیە بەڵام گەورەترە و لە کەو بچووکترە ، پنتى رەش و سپى پێوەیەـ پشت ملى رەنگى خورماییەو دەنووکى کورتە. خاڵى سپیی لە ژێرچاودایە. بە جووت  لە لێوار ئاوو لەناو بێشەڵاناندا دەژین . نێرەى پێى دەگوترێت (ئاودەڵ). مێیەکەى لاقى سوورە.

ناوەکانى زۆرن : دوڕاج،  ئاڤدەل، کەناچە، ئایکناسە، زیوەکەو ، زڕەکەو، تڤلیلک، سوێسکە رەشە، تووکەسەر ، قەتێى لمى، مریشکى دەشت.

لە کوردستان راوى پۆڕ باوە لەبەر گۆشتە خۆشەکەى, لە فۆلکلۆرى کوردیدا پۆڕ و پۆڕی بەلەک وەسفە بۆ جوانى یار.
وێنۆک| پۆڕی ڕەش (مێ)

پۆل:باڵندەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست
پۆل:مەلەکان
پۆل:سروشت