open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
٢٩ (ڕوونکردنەوە)

* ٢٩: ساڵی زایینی
* ٢٩ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٢٩ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٢٩ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٢٩ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٢٩ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٢٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
٣٠ (ڕوونکردنەوە)

* ٣٠: ساڵی زایینی
* ٣٠ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٣٠ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٣٠ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٣٠ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٣٠ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٣٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
٢٤ (ڕوونکردنەوە)

* ٢٤: ساڵی زایینی
* ٢٤ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٢٤ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٢٤ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٢٤ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٢٤ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٢٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
٣١ (ڕوونکردنەوە)

* ٣١: ساڵی زایینی
* ٣١ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٣١ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٣١ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٣١ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٣١ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٣١ی ئەنجومەنی ئاسایش
٣٢ (ڕوونکردنەوە)

* ٣٢: ساڵی زایینی
* ٣٢ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٣٢ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٣٢ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٣٢ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٣٢ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٣٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
٣٣ (ڕوونکردنەوە)

* ٣٣: ساڵی زایینی
* ٣٣ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٣٣ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٣٣ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٣٣ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٣٣ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٣٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
٣٤ (ڕوونکردنەوە)

* ٣٤: ساڵی زایینی
* ٣٤ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٣٤ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٣٤ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٣٤ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٣٤ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٣٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
٣٥ (ڕوونکردنەوە)

* ٣٥: ساڵی زایینی
* ٣٥ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٣٥ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٣٥ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٣٥ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٣٥ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٣٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
٣٧ (ڕوونکردنەوە)

* ٣٧: ساڵی زایینی
* ٣٧ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٣٧ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٣٧ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٣٧ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٣٧ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٣٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
٣٨ (ڕوونکردنەوە)

* ٣٨: ساڵی زایینی
* ٣٨ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٣٨ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٣٨ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٣٨ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٣٨ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٣٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
٣٩ (ڕوونکردنەوە)

* ٣٩: ساڵی زایینی
* ٣٩ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٣٩ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٣٩ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٣٩ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٣٩ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٣٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
٤٠ (ڕوونکردنەوە)

* ٤٠: ساڵی زایینی
* ٤٠ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٤٠ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٤٠ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٤٠ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٤٠ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٤٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
٤١ (ڕوونکردنەوە)

* ٤١: ساڵی زایینی
* ٤١ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٤١ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٤١ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٤١ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٤١ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٤١ی ئەنجومەنی ئاسایش
٤٢ (ڕوونکردنەوە)

* ٤٢: ساڵی زایینی
* ٤٢ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٤٢ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٤٢ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٤٢ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٤٢ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٤٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
٣٦ (ڕوونکردنەوە)

* ٣٦: ساڵی زایینی
* ٣٦ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٣٦ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٣٦ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٣٦ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٣٦ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٣٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
٤٣ (ڕوونکردنەوە)

* ٤٣: ساڵی زایینی
* ٤٣ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٤٣ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٤٣ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٤٣ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٤٣ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٤٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
٤٤ (ڕوونکردنەوە)

* ٤٤: ساڵی زایینی
* ٤٤ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٤٤ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٤٤ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٤٤ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٤٤ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٤٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
٤٥ (ڕوونکردنەوە)

* ٤٥: ساڵی زایینی
* ٤٥ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٤٥ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٤٥ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٤٥ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٤٥ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٤٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
٤٦ (ڕوونکردنەوە)

* ٤٦: ساڵی زایینی
* ٤٦ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٤٦ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٤٦ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٤٦ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٤٦ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٤٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
٤٧ (ڕوونکردنەوە)

* ٤٧: ساڵی زایینی
* ٤٧ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٤٧ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٤٧ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٤٧ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٤٧ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٤٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
گەشبینی

وێنۆک|left|مۆنۆمێنتی دیواری بەرلین (دیمەنی ڕۆژئاوا). لای ڕۆژئاوای دیوارەکە بە گرافیتی داپۆشراوە کە ڕەنگدانەوەی هیوا و گەشبینییە.
**گەشبینی** (بە ئینگلیزی: Optimism) ئەو هەڵوێستەیە کە گوزارشتە لە باوەڕێک یان ھیوایەک کە دەرەنجامی هەندێک هەوڵ و کۆششی دیاریکراو، یان دەرەنجامەکان بە گشتی، ئەرێنی و گونجاو و پەسەند بێت. زاراوەیەکی باو کە بەکاردێت بۆ نیشاندانی گەشبینی بەرامبەر ڕەشبینی شوشەیەکی پڕە لە ئاو بۆ نیوەی ڕێگا: گەشبینێک دەگوترێت شوشەکە بە نیوەی پڕ دەبینێت، لە کاتێکدا ڕەشبینێک شوشەکە بە نیوەی بەتاڵ دەبینێت.

گەشبینی هەڵوێستێکی ئەرێنییە بۆ دنیای دەوروبەر و کەسێکی گەشبینیش بەو جۆرە هەڵوێستەیەوە هەوڵ دەدات جیهان باشتر ببینێت. گەشبینان دەزانن کە جیهان تەواو و نموونەیی نییەوە، هیچ کەسێک ناتوانێت هەموو چاکە و سیفەتە تەواوەکانی هەبێت، بەڵکو هەوڵ دەدەن لایەنە ئیجابییەکانی شتەکان ببینن و هیواخوازن کە جیهان بەرەو چاکە هەنگاوبنێت.

## چەمکەکان
وشەکە لە ئۆپتیمی لاتینی *(optimum)* وەرگیراوە، واتە باشترین. گەشبینی، بە مانای ئاسایی وشەکە، وەک پێشبینی کردنی باشترین دەرەنجامی گونجاو لە هەر حاڵەتێکی دیاریکراو پێناسە دەکرێت. ئەمە بە شێوەیەکی ئاسایی لە دەروونناسیدا بە گەشبینیی پچڕاو ناودەبرێت. بەم شێوەیە ئەو باوەڕە ڕەنگ دەداتەوە کە هەلومەرجی داهاتوو بۆ باشترین کار دەکات. بەم هۆیەوە وەک سیفەتێک دەبینرێت کە لە بەرامبەر فشاردا خۆڕاگری بەخێو دەکات.

تیۆرەکانی گەشبینی بریتین لە مۆدێلی داسەپاندن، و مۆدێلی شێوازی ڕوونکردنەوە. شێوازەکان بۆ پێوانەکردنی گەشبینی لە هەردوو سیستەمی تیۆریدا پەرەی سەندووە، وەک فۆرمە جۆراوجۆرەکانی تاقیکردنەوەی ژیان، بۆ پێناسەی ڕەسەنی گەشبینی، یان پرسیاری شێوازی تێگەیشتنی دیزاین کراوە بۆ تاقیکردنەوەی گەشبینی لە ڕووی شێوازی ڕوونکردنەوەوە. 

### گەشبینی وەک شێوازێکی لێکدەرەوە یان ڕوونکەرەوە
بەبۆچوونی سێلیگمان گەشبینی شێوازێکی لێکدانەوە یان ڕوونکەرەوەیە کە خەڵک بەکاری دەهێنن بۆ پاساودانی سەرکەوتن و شکستەکانیان. گەشبینەکان سەرکەوتنەکان بۆ فاکتەرە ناوەکی و بەردەوامەکان و بڵاوکەرەوەکان دەگێڕنەوە لە کاتێکدا شکستەکان بە هۆکاری دەرەکی و کاتی و دیاریکراو ڕادەگەیەنێ. بەپێچەوانەوە ڕەشبینەکان سەرکەوتن بۆ فاکتەرە دەرەکی و کاتی و دیاریکراوەکان دەگێڕنەوە و هاوکات شکستەکان دەدەنە فاکتەری ناوخۆیی و هەمیشەیی و چەسپاوەوە. سێلیگمان پێی وایە کە شێوازی بیرکردنەوەی ڕەشبینانە لە کۆتاییدا دەتوانێت ببێتە هۆی بێدەسەڵاتی فێربوو، لەو ماوەیەشدا مرۆڤ تووشی خەمۆکی و نەخۆشی جەستەیی و دەروونی دەبێت.

## گەشبینی نەخۆشیانە یان مانیا
هەرچەندە گەشبینی بەرز سوودی زۆرمان بۆ دەهێنێت، بەڵام لەوانەیە ئامادەییمان کەم بکاتەوە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی کێشە و ڕووداوەکانی ژیانی ڕاستەقینە و مانیا (بە ئینگلیزی: Mania) لە ئێمە دروست دەبێت و کاتێک هەست بە ڕەشبینی و بێدەسەڵاتی دەکەین، جۆش و خرۆشی هەڵسوکەوتمان گوزارشت لە خەمۆک دەکات و بە چاوەڕوانییەکانمان و هەموو ئەو شتانەی لە دەوروبەرمان دەیبینین خەمگین دەبین. بۆیە پێویستە گەشبینییەکی زۆر بە هەڵسەنگاندنی دروستی بارودۆخەکە یان کێشەکە هەبێت. پێویستیمان بە گەشبینی هەیە بۆ ئەوەی متمانە بە یەکتری بکەین بەڵام گەشبینییەکی زۆر لە ڕاستیەکانی ژیان دوورمان دەکاتەوە. 

## سەرچاوەکان

پۆل:ئابووری
پۆل:هاندان
پۆل:کەسایەتی
پۆل:فەلسەفەی ژیان
پۆل:تیۆرییە فەلسەفییەکان
پۆل:وشە ئەدەبیەکان
پۆل:زاراوەناسیی وێژە
٥٠ (ڕوونکردنەوە)

* ٥٠: ساڵی زایینی
* ٥٠ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٥٠ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٥٠ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٥٠ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٥٠ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٥٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
٤٨ (ڕوونکردنەوە)

* ٤٨: ساڵی زایینی
* ٤٨ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٤٨ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٤٨ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٤٨ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٤٨ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٤٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
٤٩ (ڕوونکردنەوە)

* ٤٩: ساڵی زایینی
* ٤٩ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٤٩ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٤٩ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٤٩ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٤٩ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٤٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
٥١ (ڕوونکردنەوە)

* ٥١: ساڵی زایینی
* ٥١ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٥١ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٥١ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٥١ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٥١ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٥١ی ئەنجومەنی ئاسایش
٥٢ (ڕوونکردنەوە)

* ٥٢: ساڵی زایینی
* ٥٢ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٥٢ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٥٢ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٥٢ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٥٢ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٥٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
٥٣ (ڕوونکردنەوە)

* ٥٣: ساڵی زایینی
* ٥٣ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٥٣ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٥٣ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٥٣ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٥٣ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٥٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
٥٤ (ڕوونکردنەوە)

* ٥٤: ساڵی زایینی
* ٥٤ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٥٤ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٥٤ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٥٤ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٥٤ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٥٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
٥٥ (ڕوونکردنەوە)

* ٥٥: ساڵی زایینی
* ٥٥ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٥٥ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٥٥ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٥٥ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٥٥ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٥٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
٥٦ (ڕوونکردنەوە)

* ٥٦: ساڵی زایینی
* ٥٦ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٥٦ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٥٦ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٥٦ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٥٦ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٥٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
٥٧ (ڕوونکردنەوە)

* ٥٧: ساڵی زایینی
* ٥٧ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٥٧ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٥٧ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٥٧ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٥٧ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٥٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
٥٨ (ڕوونکردنەوە)

* ٥٨: ساڵی زایینی
* ٥٨ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٥٨ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٥٨ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٥٨ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٥٨ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٥٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
٥٩ (ڕوونکردنەوە)

* ٥٩: ساڵی زایینی
* ٥٩ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٥٩ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٥٩ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٥٩ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٥٩ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٥٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
٦٠ (ڕوونکردنەوە)

* ٦٠: ساڵی زایینی
* ٦٠ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٦٠ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٦٠ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٦٠ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٦٠ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٦٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
٦١ (ڕوونکردنەوە)

* ٦١: ساڵی زایینی
* ٦١ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٦١ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٦١ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٦١ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٦١ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٦١ی ئەنجومەنی ئاسایش
٦٢ (ڕوونکردنەوە)

* ٦٢: ساڵی زایینی
* ٦٢ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٦٢ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٦٢ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٦٢ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٦٢ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٦٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
٦٣ (ڕوونکردنەوە)

* ٦٣: ساڵی زایینی
* ٦٣ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٦٣ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٦٣ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٦٣ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٦٣ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٦٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
٦٤ (ڕوونکردنەوە)

* ٦٤: ساڵی زایینی
* ٦٤ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٦٤ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٦٤ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٦٤ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٦٤ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٦٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
٦٧ (ڕوونکردنەوە)

* ٦٧: ساڵی زایینی
* ٦٧ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٦٧ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٦٧ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٦٧ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٦٧ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٦٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
٦٨ (ڕوونکردنەوە)

* ٦٨: ساڵی زایینی
* ٦٨ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٦٨ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٦٨ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٦٨ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٦٨ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٦٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
٦٩ (ڕوونکردنەوە)

* ٦٩: ساڵی زایینی
* ٦٩ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٦٩ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٦٩ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٦٩ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٦٩ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٦٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
٧٠ (ڕوونکردنەوە)

* ٧٠: ساڵی زایینی
* ٧٠ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٧٠ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٧٠ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٧٠ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٧٠ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
٧١ (ڕوونکردنەوە)

* ٧١: ساڵی زایینی
* ٧١ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٧١ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٧١ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٧١ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٧١ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٧١ی ئەنجومەنی ئاسایش
٧٢ (ڕوونکردنەوە)

* ٧٢: ساڵی زایینی
* ٧٢ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٧٢ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٧٢ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٧٢ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٧٢ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٧٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
٦٥ (ڕوونکردنەوە)

* ٦٥: ساڵی زایینی
* ٦٥ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٦٥ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٦٥ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٦٥ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٦٥ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٦٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
٦٦ (ڕوونکردنەوە)

* ٦٦: ساڵی زایینی
* ٦٦ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٦٦ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٦٦ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٦٦ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٦٦ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٦٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
٧٣ (ڕوونکردنەوە)

* ٧٣: ساڵی زایینی
* ٧٣ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٧٣ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٧٣ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٧٣ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٧٣ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
٧٤ (ڕوونکردنەوە)

* ٧٤: ساڵی زایینی
* ٧٤ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٧٤ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٧٤ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٧٤ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٧٤ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٧٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
٧٥ (ڕوونکردنەوە)

* ٧٥: ساڵی زایینی
* ٧٥ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٧٥ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٧٥ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٧٥ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٧٥ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٧٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
٧٦ (ڕوونکردنەوە)

* ٧٦: ساڵی زایینی
* ٧٦ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٧٦ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٧٦ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٧٦ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٧٦ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٧٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
٧٧ (ڕوونکردنەوە)

* ٧٧: ساڵی زایینی
* ٧٧ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٧٧ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٧٧ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٧٧ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٧٧ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٧٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
٧٨ (ڕوونکردنەوە)

* ٧٨: ساڵی زایینی
* ٧٨ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٧٨ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٧٨ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٧٨ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٧٨ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٧٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
٨١ (ڕوونکردنەوە)

* ٨١: ساڵی زایینی
* ٨١ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٨١ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٨١ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٨١ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٨١ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٨١ی ئەنجومەنی ئاسایش
٨٢ (ڕوونکردنەوە)

* ٨٢: ساڵی زایینی
* ٨٢ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٨٢ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٨٢ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٨٢ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٨٢ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٨٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
٧٩ (ڕوونکردنەوە)

* ٧٩: ساڵی زایینی
* ٧٩ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٧٩ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٧٩ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٧٩ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٧٩ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٧٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
٨٠ (ڕوونکردنەوە)

* ٨٠: ساڵی زایینی
* ٨٠ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٨٠ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٨٠ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٨٠ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٨٠ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٨٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
٨٣ (ڕوونکردنەوە)

* ٨٣: ساڵی زایینی
* ٨٣ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٨٣ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٨٣ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٨٣ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٨٣ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
٨٤ (ڕوونکردنەوە)

* ٨٤: ساڵی زایینی
* ٨٤ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٨٤ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٨٤ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٨٤ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٨٤ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٨٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
٨٥ (ڕوونکردنەوە)

* ٨٥: ساڵی زایینی
* ٨٥ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٨٥ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٨٥ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٨٥ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٨٥ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
٨٦ (ڕوونکردنەوە)

* ٨٦: ساڵی زایینی
* ٨٦ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٨٦ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٨٦ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٨٦ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٨٦ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
٨٧ (ڕوونکردنەوە)

* ٨٧: ساڵی زایینی
* ٨٧ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٨٧ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٨٧ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٨٧ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٨٧ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
٨٨ (ڕوونکردنەوە)

* ٨٨: ساڵی زایینی
* ٨٨ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٨٨ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٨٨ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٨٨ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٨٨ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
٨٩ (ڕوونکردنەوە)

* ٨٩: ساڵی زایینی
* ٨٩ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٨٩ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٨٩ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٨٩ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٨٩ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
٩٠ (ڕوونکردنەوە)

* ٩٠: ساڵی زایینی
* ٩٠ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٩٠ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٩٠ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٩٠ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٩٠ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
٩١ (ڕوونکردنەوە)

* ٩١: ساڵی زایینی
* ٩١ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٩١ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٩١ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٩١ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٩١ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٩١ی ئەنجومەنی ئاسایش
٩٢ (ڕوونکردنەوە)

* ٩٢: ساڵی زایینی
* ٩٢ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٩٢ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٩٢ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٩٢ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٩٢ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٩٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
٩٣ (ڕوونکردنەوە)

* ٩٣: ساڵی زایینی
* ٩٣ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٩٣ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٩٣ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٩٣ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٩٣ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٩٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
٩٤ (ڕوونکردنەوە)

* ٩٤: ساڵی زایینی
* ٩٤ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٩٤ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٩٤ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٩٤ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٩٤ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٩٤ی ئەنجومەنی ئاسایش
٩٦ (ڕوونکردنەوە)

* ٩٦: ساڵی زایینی
* ٩٦ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٩٦ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٩٦ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٩٦ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٩٦ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٩٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
٩٥ (ڕوونکردنەوە)

* ٩٥: ساڵی زایینی
* ٩٥ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٩٥ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٩٥ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٩٥ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٩٥ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٩٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
٩٧ (ڕوونکردنەوە)

* ٩٧: ساڵی زایینی
* ٩٧ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٩٧ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٩٧ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٩٧ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٩٧ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٩٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
٩٩ (ڕوونکردنەوە)

* ٩٩: ساڵی زایینی
* ٩٩ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٩٩ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٩٩ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٩٩ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٩٩ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٩٩ی ئەنجومەنی ئاسایش
٩٨ (ڕوونکردنەوە)

* ٩٨: ساڵی زایینی
* ٩٨ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٩٨ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٩٨ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٩٨ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٩٨ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٩٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
١١٠ (ڕوونکردنەوە)

* ١١٠: ساڵی زایینی
* ١١٠ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ١١٠ (کوردی): ساڵی کوردی
* ١١٠ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ١١٠ (مانگی): ساڵی مانگی
* ١١٠ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ١١٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
ڕەع

[170px|وێنۆک|ڕەع لە یەکێک لە شێوەکانیدا سەری [شەھێن و بازنەی خۆر دەکەوێتە ناو کوبراکەی سەر سەری.]]
**ڕەع** (بزماری:یان ) ,خودای خۆر لە میسری کۆن بوو. لە ماوەی سەدەی پێنجەمدا، لە سەدەی ٢٥ و ٢٤ی پ. ز، بوو بە یەکێک لە خواوەندە گرنگەکانی ئایینی میسری کۆن.
ڕەع بە شێوەیەکی سەرەکی بە خۆری نیوەی ڕۆژ دەناسرێت. باوەڕی وایە کە ڕەع ھەموو بەشەکانی جیھان فەرمانڕەوایی بکات: ئاسمان، زەوی و جیھانی مردووان. ڕەع خودای خۆر، فەرمان، پاشاکان و ئاسمان بوو.

## خێزان

## سەرچاوەکان

پۆل:خوداکان
پۆل:خوداوەندە میسریەکان
پۆل:خوداوەندەکانی خۆر
ڤۆلۆدیمیر زێلێنسکی

**ڤۆلۆدیمیر ئۆلکساندرۆڤیچ زێلێنسکی** (؛ ؛ لەدایکبووی ٢٥ی کانوونی دووەمی ١٩٧٨) سیاسەتوان و سەرۆک کۆماری ئوکراینایە، کە لە دوای بردنەوەی لە ھەڵبژاردنەکان لە ٢٠١٩ەوە ھەتا ئێستا ئەو پۆستەی پێیە. ئەو جگە لەوەی سیاسەتوانی، ھەروەھا  نووسەری فلیم، دەرھێنەر و ئەکتەریش بووە، کە بە ڕۆڵە کۆمێدییەکانی لە فلیمەکان، کاری دەرھێنەری و بەرھەمھێنان ناسراوە. زێلێنسکی بە یەکێک لە سیاسییە دژە ڕووسەکان ناسراوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨
پۆل:جووە ئوکراینییەکان
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئوکراینا
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەر-سیاسەتمەدارەکانی ئۆکرانیا
پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)
ڕەشبینی

[وێنۆک|left|319x319px|"''کە هەزارەها کەس لە خۆشیدا ژیاون، هەرگیز لە ئازار و ئازارەکانی مەرگ و ئازارەکانی تاکێک دوور ناکەونەوە، هەر وەک چۆن باشبوونی ئێستام ئازارەکانی پێشووم کەم لادەدا. لەبەر ئەوە تەنانەت لە جێگایێک کە خراپەی دنیاش سەد ئەوەندەی کەمتر بوو، بوونی تەنیا بۆ چەسپاندنی حەقیقەتێکە کە ڕەنگە بە شێوازی جۆراوجۆر دەرببردرێت، هەرچەندە هەمیشە بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ، واتە ئێمە نابێت دڵخۆش بین، بەڵکو داوای لێبوردن لە بوونی جیهان بکەین، کە نەبوونەکەی لە بوونەکەی باشتر دەبێت. - [شۆپنهاوەر|ئارثەر شۆپنهاوەر، 'جیهان وەک ویست و نوێنەرایەتی* ، قەبارەی دووەم، بەشی ئێکسڵیڤی (لەسەر خۆبەزلزانی و ئازارەکانی ژیان).]]

*'ڕەشبینی** (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Pessimism) هەڵوێستێکی نێگەتیڤ یان نەرێنی دەروونییە کە دەبێتە هۆی ئەوەی کە دەرئەنجامێکی نەخوازراو لەبارودۆخێکی دیاریکراوەوە پێشبینی بکرێت. ڕەشبینەکان بە گشتی تەرکیز لەسەر نەرێنییەکانی ژیان دەکەن. 

پرسیارێکی باو کە بۆ تاقیکردنەوەی ڕەشبینیی بە کار دێت ئەوەیە: ''ئایا شوشەکە نیوەی بەتاڵە یان نیوە پڕە؟'' لەم دۆخەدا، ڕەشبینێک دەوترێت کە شوشەکە بە نیوەی بەتاڵی دەبینێت، لە کاتێکدا کە [[گەشبینی|گەشبینێک]] دەوترێت کە شوشەکە بە نیوەی پڕ دەبینێت. 

بەدرێژای مێژوو داڕمانی ڕەشبینی کاریگەری هەبووە لەسەر هەموو بوارە سەرەکیەکانی بیرکردنەوە. 

**ڕەشبینی فەلسەفی*' بە ئەو بیرۆکە پەیوەندیدارەیە کە جیهان بە شێوەیەکی توند دژە گەشبینانە دەڕوانیت. ئەم شێوازە لە ڕەشبینی داسەپاندنێکی سۆزداری نییە. بەڵکو [[فەلسەفە]] یان جیهانبینییە کە بەهایەکی نەرێنی بۆ ژیان و بوون تەرخان دەکات.

ڕەشبینە فەلسەفییەکان بە گشتی مشتومڕ دەکەن بۆ لەسەر بڵاوبونەوەی ئێجگاری ئازارەکان بەسەر چێژەکاندا و باوەڕیان وایە کە ژیان لە ڕووی [[زانستی بوون|ئۆنتۆلۆژی]] یان جەوهەرییەوە پێچەوانەی بوونەوەرە زیندووەکانە و ئەو بوونەش لە بنەڕەتدا بێ مانا و بێ مەبەستە. وەڵامەکانیان بۆ ئەم دۆخە زۆر جیاوازن و دەتوانن ببنە دلنیایی [[ژیان]].

==وشەناسی==
دەستەواژەی ڕەشبینی لە وشەی لاتینی (pessimus) واتە *خراپترین* وەرگیراوە. بۆ یەکەم جار لەلایەن ڕەخنەگرانی جێسویت (کۆمەڵگای [[عیسا]]) لە ڕۆمانی ١٧٥٩ی [[ڤۆڵتێر]] بە ناوی *تۆ گەشبینی'' (Candide, ou l'Optimisme)، بەکار هات. ڤۆڵتێر گاڵتەی بە فەلسەفەی گۆتفرید لایبنیتس دەکرد کە دەیوت کە ئەمە باشترینی (optimum) هەموو جیهانە گونجاوەکان بوو. لە هێرشەکانیان بۆ سەر ڤۆڵتایەر، جێسویتەکانی (Revue de Trévoux) ئەویان بە ڕەشبینی تۆمەتبار کرد.

## ڕەشبینی فەلسەفی
ڕەشبینی فەلسەفی تێڕوانینێکی پەیوەندیدارە کە جیهان بە شێوەیەکی زۆر نادروست و خراپ دەبینێت. فەیلەسووفانی ڕەشبین، کە عادەتەن باوەڕیان بە بێمانایی جیهان هەیە، وا دیارە باوەڕیان بە ڕەسەنایەتی بوون هەیە. ئەوان باوەڕیان وایە کە ژیان هیچ بەها و مانایەکی نییە و وەڵامدانەوەیان بۆ ئەم حاڵەتانە زۆر جیاوازە.

ڕەشبینی فەلسەفی زیاتر بەستراوەتەوە بە هونەر و ئەدەبەوە. فەلسەفەی شۆپنهاوەر لەنێو ئاوازدانەرەکانی وەک ڕیچارد ڤاگنەر و یۆھانس برامز و گوستاف مالەر زۆر بەناوبانگ بووە. چەندین فەیلەسووفی ڕەشبین، ڕۆمان یان هۆنراوەیان نووسیوە لەوانە ئەلبێر کامو و لیۆپاردی.

## ئەمانەش ببینە
* دەیڤد بەناتار
* ئارثەر شۆپنهاوەر
* کۆلبی گرەی
* ڕەشبینی بەرگریکار
* یاساکانی مۆرفی
* بێ کەمتەرخەمی
* گەشبینی
* پارانۆیا
* کێشەی خراپە
* ثۆدیس

## سەرچاوەکان

پۆل:سۆزەکان
پۆل:هاندان
پۆل:فەلسەفەی ژیان
پۆل:ناسیاریناسی
پۆل:تیۆرییە مۆڕاڵییەکان
خۆپیشاندانەکانی دژی شەڕی ٢٠٢٢ لە ڕووسیا

**خۆپیشاندانەکانی دژی شەڕی ٢٠٢٢ لە ڕووسیا** ئاماژەیە بۆ ئەو گردبوونەوە و دژایەتییانەی دژی شاڵاوی سەربازی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا کە ڕووسیا لە ٢٤ی شووبات دەستی پێکردووە.

## لە سۆشیال میدیا
لە ھەفتەکانی پێش دەستپێکردنی شاڵاوەکەی ڕووسیا، ھەنێک نیشانە و ھێمای دژی-جەنگ لە سەنت پیتەرزبورگ بەرز دەبوویەوە. لە سەرەتای شووبات، زیاتر لە ١٥٠ چالاکوانی بەناوبانگی ڕووسی، نووسەران و ئەکادیمیاوانەکان نووسراوێکیان واژوو کرد کە دژایەتی پێشڕەوییە سەربازییەکانی ڕووسیا دەکات

لە ٢٤ی شووبات دوای داگیرکارییە سەربازییەکە، چەندین ئەستێرەی ناسراوی ناو میدیاکانی ڕووسیا، بە ئاشکرا ڕەخنە و دژایەتییان لەسەر جەنگەکە دەربڕی ڕۆژنامەوانی ڕۆژنامەی کۆمەرسانت ئێلینا سکاڵانامەیەکی دژە جەنگی ئامادەکرد کە لەلایەن ٢٥٠ ڕۆژنامەوان واژوو کرا، نووسراوێکی تری دژە جەنگیش بەھەمان شێوە لەلایەن زیاتر لە ٢٥٠ زانستخواز واژووی لەسەر کرا، سێیەم نووسراویش لەلایەن نزیکەی ٢٠٠ فەرمانبەری مۆسکۆی پایتەختی ڕووسیا و شارەکانی تر واژووی لەسەر کرا. لە ٢٤ی شووبات لیڤ پۆنۆماریۆڤی چالاکوان لەسەر ھێڵی ئینتەرنێت دەستی بە سکاڵانامەیەکی دژی جەنگی ڕووسیا کرد، لە کۆتایی ڕۆژەکە ٢٨٩،٠٠٠ واژووی کۆکردەوە.

## لەسەر شەقام
لە دوای نیوەڕۆی داگیرکارییەکەی ڕووسیا لێژنەی لێکۆڵێنەوەی ڕووسیا ھۆشداری دایە ڕووسیاییەکان کە ڕووبەرووی سزای یاسای دەبنەوە، مارینا لیتڤینۆڤیچ لە ئیسنتاگرام داوای خۆپیشاندانی کرد لەسەر شەقەمەکانی ڕووسیا لە ئێوارەی ٢٤ی شووبات، بەڵام لەلایەن پۆلیس ڕێگری لێکرا کاتێک لە خانووەکەی دەرچوو، ھەرچۆنێک بێت ئەم ئێوارەیە ھەزاران کەس لەسەر شەقامەکان گردبوونەوە لەنێوان شارەکانی ڕووسیا بۆ دژاییەتیکردنی جەنگەی ڕووسیا، وە کاریگەرترینان لە مۆسکۆ و سەنت پیتەرزبورگ بوو ھەرچۆنێک بێت بەھۆی ئەمەوە دەستگیرکردنێکی فراوانی لێکەوتووە و زیاتر لە ٩٥٠ کەس لە مۆسکۆ دەستگیرکران

لەدوای تێپەڕبوونی ڕۆژی دواتر لە ٢٥ی شووبات خۆپیشاندانی زیاتر لە مۆسکۆ و سەنت پیتەرزبورگ و شارەکانی تر بەرێوە چوو لە سەنت پیتەرزبورگ سەدان کەسی تر لە ناوەندی شارەکە کۆبوونەوە، بە وتنی "نەخێر بۆ جەنگ!". میدیای OVD-Info ڕاپۆرتی زیاتر لە ٤٣٧ گردبوونەوەی لە ٢٦ شاری ڕووسیا داوە. لەناویاندا ٢٢٦ لە مۆسکۆ و ١٣٠ لە سەنت پیتەرزبورگ.

## کاردانەوەکان
ھیومن ڕایتس وۆچ ئەوەی خستۆتە ڕوو کە ڤیدیۆکان "دەستگیرکردنی چالاکوانانی ئاشتیخواز بەشێوەیەکی دڕندانە لەلایەن پۆلیسەکان" نیشان دەدات و باس لەوە دەکات ھەوڵەکانی "لایەنی پەیوەندیدار" لە بەشداریکردن لە گردبوونەوە ئاشتخیوازەکان بۆ دەربڕینی بیروراکانیان بە شێوەیەکی ئازادنە بەزاندنی مافە سەرەکی و سەرەتاییەکانە.

## سەرچاوەکان

پۆل:خۆپیشاندانە بەردەوامەکان
ھێلدس ھایم

**ھێلدس** ھایم شارێکە لە ساکسۆنیای خواروو، ئەڵمانیا بە ڕێژەی دانیشتووانی ١١،٦٩٣ کەس خەملینراوە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی ساکسۆنیای خواروو
پۆل:پارێزگای ھانۆڤەر
پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
ئینگۆلشتات

**ئینگۆلشتات** شارێکە لە باڤاریای ئەڵمانیا کە لە ڕۆخی ڕووباری دانووب لە ناوەندی باڤاریا ھەڵکەوتووە. لە سەرژمێری ٢٠١٦ دانشیتووانەکەی بە ١٣٣،٦٣٨ کەس خەمڵێنراوە. ئەمەش دەیکات بە پێنجەم گەورەترین شاری باڤاریا. وە بەشێکە لە ناوچەی شارەوانی میونخ.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی باڤاریا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی دانووب
پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان
سەبر

[وێنۆک|left|''ئارامگرتن''، [نەخشاندن لە لایەن هانس سێبالد بێهام، 1540]]
**سەبر** یان **سەبووری** توانای بەرگەگرتن و ڕاوەستانە بە هەلومەرجی سەخت و قورسە. سەبر لەوانەیە بەردەوامبوون لە بەرامبەر دواخستنی کارێک یان شتێک بێت و بەرگەگرتن و هاندانە بەبێ وەڵامدانەوە بە بێڕێزی یان تووڕەییەوە یان خۆڕاگریی کەسێکە لە کاتێکدا لەژێر فشاردایە، بەتایبەتی کاتێک ڕووبەڕووی کێشە درێژ خایەنەکان دەبێتەوە، یان دەتوانیت بۆ ماوەیەکی درێژ چاوەڕێ بکات بەبێ بێزاربوون. سەبر ئەو ئاستەیە کە مرۆڤ پێش بێڕێزی دەتوانێت خۆڕاگر و زانا بێت بەرامبەر ئەو سەختیانەی ڕۆژانە دێتە پێشی. هەروەها بەکاردێت بۆ ئاماژەدان بە سیفەتی کەسایەتییەکی خاوەن خۆڕاگری.  

## لەڕوانگەی زانستییەوە
لە دەرووناسیی پەرەسەندوو و زانستی دەماری مەعریفیدا، سەبووری وەک کێشەیەکی بڕیاردان لە نێوان دوو هەڵبژاردندا، وەک هەڵبژاردنی خەڵاتێکی بچووک لە ماوەیەکی کورتدا یان هەڵبژاردنی خەڵاتێکی بەنرختر لە درێژخایەندا، خوێندراوەتەوە. لە هەموو گیانلەبەران، بە مرۆڤیشەوە، مەیلی پاداشتی کورتخایەن زیاترە لە پاداشتی درێژ خایەن. هەرچۆنێک بێت، پاداشتە درێژخایەنەکان زۆربەی کات قازانجی زیاتریان هەیە لە پاداشتی کورتخایەن. 

## سەرچاوەکان

پۆل:سۆزەکان
پۆل:کات
پۆل:ڕەوشت
پۆل:بەڕێوەبردنی کات
پۆل:ڕۆحیەت
ھاوواتا

[وێنۆک|لیستی ھاوواتا لە خەتی [مێخی لەسەر تابلێتێکی قوڕ، سەردەمی نیو- ئاشووری]]
**ھاوواتا** یان **ھاومانا** () وشەیەک یان دەستەواژەیەکە کە لە یەک زماندا بەتەواوی یان بە نزیکەیی، یەکسانە لە مانادا بە وشە یان دەستەواژەیەکی تر.

تاقیکردنەوەی پێوانەیی بۆ وشە ھاوماناکان، بە شێوازی جێگرتنەوەیە: فۆرمێک لە ڕستە دەتوانێت بە ڕستەیەکی تر بگۆڕێت بەبێ گۆڕینی ماناکەی.
لە ڕووی زمانەوانییەوە، وشەی ھاوواتا بە گشتی بۆ خۆلادان لە دووبارەکردنەوەی وشەکان لە ڕستەکاندا بەکار دەھێنرێت و لە ڕوانگەی ئەدەبییەوە، ھەروەھا بۆ جوانی و دەوڵەمەندی دەقەکە زیاد دەکرێت.

وشەی وەرگیراو لە زمانەکانی تر دەکرێت وەک ھاوواتا بەکار بھێنرێت ئەگەر ھەمان مانای بێت. وەک *تغییر*: *گۆڕان*. لەم حاڵەتەدا بەھۆی ھاتنی وشەی عەرەبی بە زمانەکانی دیکە وەک فارسی دەکرێت ئەو وشانەی چوونە ژوورەوە بە ھاوواتا لەقەڵەم بدرێت.

## وشەناسی
ھەندێک لە وشەناسان بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ھیچ ھاوواتایەک بەتەواوی ھەمان مانایان نییە (لە ھەموو دەقەکان یان ئاستەکانی کۆمەڵایەتیی زماندا) چونکە وشەڕەتناسی، ئۆرتۆگرافی، سیفەتی فۆنیکی، بەستنەوە (Connotation)، مانا نادیارەکان، بەکارھێنان، و ھتد وشەکان وەک یەک لێ دەکەن.

## ناوناسی
وشەکە لە لاتینی *synōnymum* لە نۆرەی خۆی لە زمانی یۆنانی کۆن *synōnymon* ()، پێکھاتوو لە *(s¦n* ( 'پێکەوە، ھاوشێوە* و ھتد *-ōnym-* ()، جۆرێک لە 'ئۆنۆما*( 'ناو').

## سەرچاوەکان

پۆل:وشەناسی
پۆل:ڕێزمان
پۆل:جۆری وشە
ویلیام ستیوارت ڕۆس

230px|وێنۆک|ویلیام ستیوارت ڕۆس
**ویلیام ستیوارت ڕۆس** (٢٠ی مارسی ١٨٤٤–٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٠٦) نووسەر و بڵاوکەرەوەی سکۆتلەندی بوو. بیرمەندێکی سێکۆلار بوو و نازناوی (سەلاحەدین)ی بەکارئەھێنا. لە نێوان ساڵانی ١٨٨٨ و ١٩٠٦ سەرنوسەری ڕۆژنامەی ئاگنۆستیک، جێگری گۆڤاری سێکولار ڕیڤیوو، بوو.
لە ساڵانی کۆتایی ژیانیدا بەھۆی سکڵرۆسەوە لە جێگادا قفڵ کرا، بەڵام لە نووسین و دەستکاری کردن بەردەوام بوو. لە تەمەنی ٦٢ ساڵیدا لە لەندەن کۆچی دوایی کرد و لە گۆڕستانی بروکوود لە ئینگلتەرا بەخاک سپێردرا.

## کتێب
# خودا و کتێبەکەی" (١٨٨٧)
# فەرھەنگی ژیاننامەی بیرمەندەکان (١٨٨٩)
# سەردانێک بۆ گۆڕی تۆماس کارلیل، لەلایەن سەلاحەدین(١٨٨٤)
# نامیلکە مێژوویییەکانی سەلاحەدین

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ١٩٠٦
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٤
بەرامبەر (تێمانەیی)

**بەرامبەر** () وشەیەکە کە مانایەکی پێچەوانەی وشەیەکی تری ھەیە بۆ نموونە گەورە و بچووک.

بەرامبەر پەیوەندییەکی مانایییە کە تێیدا یەک وشە ھەست یان مانایەکی ھەیە کە لە وشەیەکی پەیوەندیدار دوور دەکەوێتەوە.

## پرسەکانی ھاوپیشەکان
* دەستەواژەنامە
* ھاوواتا

## سەرچاوەکان

پۆل:وشەناسی
پۆل:ڕێزمان
پۆل:جۆری وشە
پۆل:وشەکان
مستەفا مەدبوولی

وێنۆک
**مستەفا کەمال مەدبوولی** (؛ لەدایکبووی ٢٨ی نیسانی ١٩٦٦) سەرۆک وەزیرانی میسرە، لەوەتەی ٢٠١٨. لەلایەن عەبدولفەتاح ئەلسیسی بۆ پۆستەکە ھەڵبژێردرا دوای دەست لەکار کێشانەوەی شەریف ئیسماعیل بۆ ئەوەی بچێتە شوێنی.

## سەرچاوەکان
* 


پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦
پۆل:سەرۆک وەزیرانی میسر
پۆل:زیندووان
پۆل:موسڵمانانی میسری
ئابا

**ئابا** () گرووپێکی سویدی میوزکی چەشنی پۆپن کەوا لە ساڵی ١٩٧٢ لە شاری ستۆکھۆڵم دامەزراوە لەلایەن ئاگنێتا فالتسۆگ، بیۆن یولڤایس، بێنی ئاندەرسن و ئانی-فرید لینگستاد. ناوی گرووپەکە لە پیتی یەکەمی ھەر چوار ئەندامەکەوە ھاتووە. ئابا وەک یەکێک لە مەزنترین گرووپە میوزیکییەکانی مێژوو دادەرێت و خاوەنی بەشێک پڕفرۆشترین گۆرانییەکانی مێژووشن.

## سەرچاوەکان

پۆل:گرووپە مۆسیقییە سویدییەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٧٢
پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی فەڕەنسی
خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی دژ بە ھێرشی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا

خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی دژی بە ھێرشی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا لە ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢ دەستی پێکرد پاش ئەوەی ھێزەکانی ڕووسیا چوونە ناو وڵاتی ئوکراینا بەمەبەستی چەک دامڵین لەحکومەت. خۆپیشاندانەکان لە چەندین وڵاتی جیھانی درەستی پێکرد و ھاووڵاتیان دژایەتی خۆیان بۆ ئەو ھێرشانە دەربڕی و داوایان کرد لە زووترین کات بووەستێت.

## لەناو ڕووسیا

لە ھەفتەکانی پێش دەستپێکردنی شاڵاوەکەی ڕووسیا، ھەنێک نیشانە و ھێمای دژی-جەنگ لە سەنت پیتەرزبورگ بەرز دەبوویەوە. لە سەرەتای شوبات، زیاتر لە ١٥٠ چالاکوانی بەناوبانگی ڕووسی، نووسەران و ئەکادیمیاوانەکان نووسراوێکیان واژوو کرد کە دژایەتی پێشڕەوییە سەربازییەکانی ڕووسیا دەکات

لە ٢٤ی شوبات دوای داگیرکارییە سەربازییەکە، چەندین ئەستێرەی ناسراوی ناو میدیاکانی ڕووسیا، بە ئاشکرا ڕەخنە و دژایەتییان لەسەر جەنگەکە دەربڕی ڕۆژنامەوانی ڕۆژنامەی کۆمەرسانت ئێلینا سکاڵانامەیەکی دژە جەنگی ئامادەکرد کە لەلایەن ٢٥٠ ڕۆژنامەوان واژوو کرا، نووسراوێکی تری دژە جەنگیش بەھەمان شێوە لەلایەن زیاتر لە ٢٥٠ زانستخواز واژووی لەسەر کرا، سێیەم نووسراویش لەلایەن نزیکەی ٢٠٠ فەرمانبەری مۆسکۆی پایتەختی ڕووسیا و شارەکانی تر واژووی لەسەر کرا. لە ٢٤ی شوبات لیڤ پۆنۆماریۆڤی چالاکوان لەسەر ھێڵی ئینتەرنێت دەستی بە سکاڵانامەیەکی دژی جەنگی ڕووسیا کرد، لە کۆتایی ڕۆژەکە ٢٨٩٬٠٠٠ واژووی کۆکردەوە.

سزای یاسای دەبنەوە، مارینا لیتڤینۆڤیچ لە ئیسنتاگرام داوای خۆپیشاندانی کرد لەسەر شەقەمەکانی ڕووسیا لە ئێوارەی ٢٤ی شوبات، بەڵام لەلایەن پۆلیس ڕێگری لێکرا کاتێک لە خانووەکەی دەرچوو، ھەرچۆنێک بێت ئەم ئێوارەیە ھەزاران کەس لەسەر شەقامەکان گردبوونەوە لەنێوان شارەکانی ڕووسیا بۆ دژایییەتیکردنی جەنگەی ڕووسیا، و کاریگەرترینان لە مۆسکۆ و سەنت پیتەرزبورگ بوو ھەرچۆنێک بێت بەھۆی ئەمەوە دەستگیرکردنێکی فراوانی لێکەوتووە و زیاتر لە ٩٥٠ کەس لە مۆسکۆ دەستگیرکران

لەدوای تێپەڕبوونی ڕۆژی دواتر لە ٢٥ی شوبات خۆپیشاندانی زیاتر لە مۆسکۆ و سەنت پیتەرزبورگ و شارەکانی تر بەرێوە چوو لە سەنت پیتەرزبورگ سەدان کەسی تر لە ناوەندی شارەکە کۆبوونەوە، بە وتنی "نەخێر بۆ جەنگ!". میدیای OVD-Info ڕاپۆرتی زیاتر لە ٤٣٧ گردبوونەوەی لە ٢٦ شاری ڕووسیا داوە. لەناویاندا ٢٢٦ لە مۆسکۆ و ١٣٠ لە سەنت پیتەرزبورگ.

## لە دەرەوەی ڕووسیا
لە دەرەوەی ڕووسیاش خۆپیشاندان و ناڕەزایەتی لە چەندین وڵاتی جیھان بە ڕێوەچوو بەتایبەت لەو شوێن و ناوچانەی کونسڵخانە و نوێنەرایەتی وڵاتی ڕووسیای لێبووە لەوانە:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

ھەروەھا لە شارەکانی ئەستەمبوڵ، لوکسەمبورگ، تۆکیۆ و ڤییەنا خۆپیشاندان ئەنجامدرا.

## ئەمانەش ببینە
* کاردانەوە نێودەوڵەتییەکان لەسەر شاڵاوی سەربازی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا

## سەرچاوەکان

پۆل:خۆپیشاندانە بەردەوامەکان
زەردەکەمەر

**زەردەکەمەر** گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.

## ناو

## مێژوو

## جوگرافیا

**زەردەکەمەر** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندی قشلاخ چەرموو. 
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندی باوەنەزەر.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی گوڵسانا. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی خەیاس ئاوا.

## دانیشتووان
* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢١٩)کەس و (٦٥)خێزان بووە.
* دانیشتووانی گوندەکە کوردن.

## ئایین و زمان
* ئایینی خەڵکی ئەم گوندە ئیسلام (شیعە)یە.
* بە کوردی شێوەزاری کوردیی گەڕووسی) دەدوێن. 

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانی بیجاڕ
بیجاڕ
بیجاڕ
پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ
پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
لەناوچوونی بێگومانی دوولایەنە

**لەناوچوونی بێگومانی دوولایەنە** (بە ئینگلیزی: mutually assured destruction یان MAD) بریتییە لە بیردۆزێکی ستراتیژی سەربازی کە تێیدا دوو لایەنی سەربازی وڵاتێک ئەوەندە بەھێزن کەوا توانای لەناوبردنی یەکترییان ھەیە بەبێ ھیچ گومانێک. ئەم بیردۆزە بە ھۆکاری سەرەکی ڕوونەدانی جەنگی ناوکی دادەنرێت کاتێک دوو وڵاتی خاوەن چەکی ناوکی نزیک دەبنەوە لە جەنگ. بەپێی ئەم بیردۆزە کاتێک وڵاتێک ھێرش دەکاتە سەر وڵاتێکی دیکە بە چەکی ناوکی، وڵاتی بەرامبەری دەتوانێت وەڵامی بداتەوە بە چەکی ناوکی و بەمشێوەیە ھەردووکیان دەتوانن یەکتری لەناو ببەن، لەسەر بنەمای ئەم ھاوکێشەیەش جەنگی ناوکی ڕوونادات.

بیرۆکەی بیردۆزەکە لە ساڵی ١٩٦٢ لەلایەن دۆناڵد برێننەوە داھێنرا لەوکاتەی لە پەیمانگەی ھەدسن کاری کردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:چەکە ناوکییەکان
پۆل:سەربازی
پۆل:تیۆرییەکانی مێژوو
دوکخا

**دوکخا** چەمکێکی گرنگی بودیزممە. کە بە "ئازارچەشتن - زەحمەتی" وەرگێڕانی بۆ دەکرێت. چەمکەکە لەسەر ئەوەیە تێبگەین بۆچی خەڵک دڵخۆش نین. چەمکەکە یەکێکە لە چوار ڕاستییە ڕەسەنەکە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پیرھۆنیزم
پۆل:چەمکە فەلسەفیەکانی ھیندۆسی
کوژرانی دۆسکی ئازاد

**دۆسکی ئازاد** کچە ترانسجێندەرێکی ٢٣ ساڵە بوو کە جێندەرەکەی بۆ مێ گواستبووەوە و لەبەر ئەوە لەلایەن براکەی، بە ناوی *چەکدار ئازاد* کوژرا. دۆسکی ئازاد مەیک ئەپ ئارتیستێک و کەسایەتییەکی سۆشیال میدیا بوو کە لەبارەی خۆی کراوە بوو.
ئەوە بوو لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ لە دھۆک، دۆسکی لەلایەن براکەی کوژرا و دوای سێ ڕۆژی تر لە ڕێکەوتی ٣١ی کانوونی دووەم، پۆلیسی دھۆک تەرمەکەی لە دووریی ٣٠ کیلۆمەتری ئەو شارە دۆزییەوە.

بەپێی ڕاگەیەندراوی *نووسینگەی ڕێکخەری ڕاسپاردە نێودەوڵەتییەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان*، تۆمەتبار ھەشت ساڵ پێش تاوانەکە ھەرێمی کوردستانی جێھێشتووە و لە یەکێک لە وڵاتە ئەورووپییەکان نیشتەجێیە، بەڵام لە نێوان ١٧ بۆ ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ بۆ ئەنجامدانی ئەم تاوانکارییە گەڕاوەتەوە ھەرێمی کوردستان.

## کاردانەوەکان
کۆنسوڵخانەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ھەولێر، سەرکۆنەی ئەو ڕووداوە و داوای لێکۆڵینەوەی ئەو کەیسەی کرد. ھەروەھا کونسوڵخانەی فەڕەنسا و ئەڵمانیاش لە ھەولێر لەسەر ئەو کوشتنە ھاتنە دەنگ و نیگەرانی خۆیان دەربڕی.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ٢٠٢٢
پۆل:توندوتیژی دژی ژنانی ترانسجێندەر
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:خەڵکی دھۆک
پۆل:ژنی ترانسجێندەر و ترانسێکشوال
دادگای باڵای فێدراڵیی عێراق

**دادگای باڵای فێدراڵیی عێراق** () دەزگای دادوەریی سەربەخۆی عێراقە کە دەستوور شیدەکاتەوە و دەستوور و ڕێکارەکان دیاریدەکات، و بەپێی یاسای بنەڕەتی بەڕێوە دەچێت. وەک کۆتا دادگای تێھەڵچوونەوەکاردەکات، گرژییەکانی نێوان حکوومەتی فێدراڵی، ھەرێمەکان، پارێزگاکان، شارەوانییەکان و ڕێکخراوەکان چارەسەر دەکات و پێداچوونەوە بۆ تۆمەتەکان دژی سەرۆک کۆمار، سەرۆک وەزیران و وەزیرەکان دەکات و یەکلاییان دەکاتەوە. ھەروەھا ئەنجامەکانی کۆتاییی ھەڵبژاردنەکان بۆ ئەنجومەنی نوێنەران پەسەند دەکات.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* دادگاکانی یاسای بنەڕەتی لە دوای بەھاری عەرەبی 

پۆل:حکومەتی عێراق
مزگەوتی مێمۆنی نوێ

**مزگەوتی مێمۆنی نوێ** () ناسراو بە **مێمۆن مەسجید** لە کەراچی، پاکستان، یەکێک لە گەورەترین و کۆنترین مزگەوتەکانی ئەو شارەیە، کە لە شەقامی محەممەد عەلی جیناح ھەڵکەوتووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:مزگەوتەکانی کەراچی
بەیانی

[وێنۆک|250px|بەیانی، دوای [خۆرھەڵاتن لە کێڵگەیەک لە نامیبیا]]
**بەیانی** یا **شه وه کی** () ئاماژە بە کاتی سەرەتای ڕۆژ دەکات. لە ڕۆژێکدا: بەیانیان، نیوەڕۆ (نیو ڕۆژ)، دوانیوەڕۆ (دوای نیو ڕۆژ)، ئێواران (ئیڤار)، شەو و نیوەشەو.

بەیانی ساتێکە لە خۆرھەڵاتنەوە تا نیوەڕۆ. ھیچ کاتێکی تەواو دیار نەکراوە بۆ ئەوەی کە کەی بەیانی دەست پێدەکات (ھەروەھا ڕاستی ئێواران و شەو) چونکە دەکرێت جیاواز بێت بەپێی شێوازی ژیان و کاتژمێرەکانی ڕووناکی ڕۆژ و لێکەوتەی جوگرافی لە ھەر کاتێکی ساڵدا. لەگەڵ ئەوەشدا، بەیانی بە زۆری لە نیوەڕۆ کۆتایی دێت، کە پاشنیوەڕۆ دەست پێ دەکات. دەستپێکی بەیانی دەکرێت لە نیوەشەوەوە تا نیوەڕۆ پێناسە بکرێت.

بەیانی لە دوای دوانیوەڕۆ و ئێوارە و شەودا لە زنجیرەی ڕۆژێکدا پێش دێت. لەبنەڕەتدا زاراوەکە ئاماژەی بەھەڵاتنی خۆر دەکا.

## پێشانگا

پەڕگە:The bay of Sorrento during the morning.jpg|کەنداوی سۆررێنتۆ لە کاتی بەیانیدا                 
پەڕگە:Misty morning02.jpg|تەمی بەیانی
پەڕگە:Yosemite Morning.jpg|دۆڵی یۆسمیت لە بەیانیدا
پەڕگە:Oxford Circus tube station - Rush hour.jpg|یەکەم کاتژمێری پەلەپەلی لە ڕۆژی بەیانیدا، لەندەن، نیسانی ٢٠١٢
پەڕگە:Udusse mattuv harilik vaher, punaste sügislehtedega. Läänemaa.jpg|داری ماپل لەگەڵ گەڵا سوورەکان لە تەمی بەیانیدا. ڕۆژئاوا ئیستۆنیا 


## سەرچاوەکان

پۆل:بەیانی
پۆل:بەشەکانی ڕۆژێک
پۆل:دیاردە سروشتییەکان
نیوەڕۆ

[وێنۆک|تاوەرێکی کاتژمێر لە [بێرمینگھام، ئینگلتەرا، کاتژمێر ١٢ی نیوەڕۆ پیشان دەدات]]
**نیوەڕۆ** یان **نیو ڕۆژ** () کاتژمێر ١٢ لە کاتی ڕۆژدایە. وەک کاتژمێر ١٢ی نیوەڕۆ دەنووسرێت یان ١٢:٠٠ (بەکارھێنانی کاتژمێری ٢٤ کاتژمێر)یان ١٢٠٠ (کاتی سەربازی).

نیوەڕۆی خۆری ئەو کاتەیە کە خۆر وا دەردەکەوێت پەیوەندی بکات بە بەرزترین خاڵ لە خولانەوەکەیدا لە کاتێکی دیاریکراو و شوێنێکدا کە خەڵک لە ناوچەکەیان دەیبینن. ئەمە کاتێکە کە خۆر دەگاتە بەرزترین خاڵی ئاشکرا لە ئاسماندا، لە کاتژمێر ١٢ی نیوەڕۆدا. کاتی ناوخۆیی یان کاتژمێری نیوەڕۆی خۆری پشت دەبەستێت بە ھێڵی درێژی و کات و ڕۆژژمێر.

## ئەمانەش ببینە
* دوانیوەڕۆ

## سەرچاوەکان

پۆل:نیوەڕۆ
پۆل:بەشەکانی ڕۆژێک
پۆل:دیاردە سروشتییەکان
ئێوارە

[وێنۆک|ئێوارە لە پارامبیکۆلام، [کێرالا، ھیندستان]]
[وێنۆک|سەیری کەنداوی [ناپلس بکە، سەیری کێوی ڤێسوڤیوس بکە لە کاتژمێر ٧:٣٠ی ئێوارە.m کاتی خۆر/ستانداردی ناوخۆیی]]
**ئێوارە** یان **ئێواران** () کۆتایی ڕۆژ و ھاتنی شەوە کە لە دوای کۆتایی دوانیوەڕۆوە دەست پێدەکات، لەکاتێکدا ڕووناکی ڕۆژ لە کەمبوونەوەدایە، تا کاتی خەوتن بەردەوام دەبێت.

ئێواران ساتێکی ڕۆژەکەیە کە لە کۆتایی دوانیوەڕۆوە دەست پێ دەکات تا سەرەتای شەو. ئەو کاتانەی کە ئێوارانی لێ دەست پێدەکات و کۆتایی دێت پشت بە شوێنی جوگرافی و کاتی ساڵ و کلتور دەبەستێت، بەڵام بە گشتی دەستپێکی کاتێکە کە خۆر لە ئاسماندا نزمە و تا کۆتایی بوومەلێڵ بەردەوام دەبێت. لەوانەیە لە کاتژمێر ٥ یان ٦ی ڕۆژەکە دەستپێبکات و تا شەو یان کاتی خەوتن بەردەوام بێت. لەوانەیە بە شێوەیەکی گشتی لەناو خەڵکدا بۆ زانین و لەخۆگرتنی سات و نیگای دوا دوانیوەڕۆ بەکاربھێنرێت تا کەمێک پێش خۆر ئاوابوون.

## پەیوەندیدار
* خۆر ئاوابوون
* ھەنگۆر

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 

پۆل:ئێوارە
پۆل:بەشەکانی ڕۆژێک
پۆل:دیاردە سروشتییەکان
شەو

[وێنۆک|شەقامی ڕێجێنت، [لەندەن، کاتژمێر ١٠:٠٠ی ئێوارە]]
[وێنۆک|[مانگی سەرگەردان]]
**شەو** () (بەرامبەر بە ڕۆژ) واتە مەودای نێوان خۆر ئاوابوون و خۆر ھەڵاتن. لەڕوانگەیەکی ئەستێرەناسییەوە نیوەی ڕووکەشی ھەر ھەسارەیەک لەسیستمی خۆردا کەڕووبەڕووی خۆر دەبێتەوە ڕووناکی ڕۆژەوە نیوەکەی تریش شەو و تاریکە.
کاتی تەواو کە شەو دەست پێدەکات و کۆتایی دێت پەیوەستە بە شوێنەکە و بە درێژایی ساڵ دەگۆڕێت، لەسەر بنەمای فاکتەرەکانی وەک وەرز و ھێڵی پانی.

ئەم وشەیە دەتوانێت بە مانایەکی جیاواز بەکار بھێنرێت وەک کاتی نێوان خەوتن و بەیانی. لە پەیوەندی ھاوبەشدا وشەی شەو وەک خواحافیزی بەکاردێت ("شەو باش"). بۆ نموونە: "زۆر خۆش بوو کە تۆم بینی. شەو باش!"، بە پێچەوانەی "بەیانی باش"، "دوانیوەڕۆی باش"، "ئێوارە باش"، "شەو باش" وەک سڵاوێک بەکارناھێنرێت.

شەوی ئەستێرەناسی ئەو ماوەیە لە نێوان ھەنگۆری ئەستێرەیی و بەرەبەیانی ئەستێرەیی کاتێک خۆر لە نێوان ١٨ تا ٩٠ پلە لەژێر ئاسۆوە بێت و ئاسمان ڕووناک نەکاتەوە. وەک لە ھێڵی پانییەوە بینراوە لە نێوان ٤٨٫٥٦ و ٦٥٫٧٣ لە باکوور یان باشووری ئیستوا یان ھێڵی کەمەرەیی، تاریکی تەواو لەدەوری گۆڕانی ھاویندا ڕوونادات.

## سەرچاوەکان

پۆل:شەو
پۆل:بەشەکانی ڕۆژێک
پۆل:دیاردە سروشتییەکان
نیوەشەو

**نیوەشەو** گۆڕان و گواستنەوەی کاتە لە ڕۆژێک بۆ ڕۆژێکی تر - لەو ساتەی کە دەگەیت بە نیوەی شەو ئەو ڕۆژەی ئێستا لەسەری بوویت تێپەڕدەبێت و ڕۆژێکی نوێ دەست پێ دەکات، نیوەشەو پێچەوانەی نیوەڕۆیە. جیاوازی نێوانیان ١٢ کاتژمێرە.

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:بەشەکانی ڕۆژێک
پۆل:شەو
باخچەی ساوایان

وێنۆک|باخچەی ساوایان، مالیزیا
**باخچەی ساوایان** یان **دایەنگە** یەکەم قۆناغە بۆ مناڵ کە لە ماڵەوە دەگوازرێتەوە بۆ خوێندنی فەرمی. لە باخچەی ساوایان مناڵان لە ڕێگەی یاریکردنەوە چەندین شتی پەروەردەیی فێردەکرێن. لە زۆربەی وڵاتان سیستمەکە بەشێکە لە پێش چوونە قوتابخانە. لە باکووری ئەمریکا و چەن بەشیکی ئوسترالیا باخچەی ساوایان یەکەم ساڵی قوتاباخنەیە. مناڵانی باخچەی ساوایان بە زۆری لە سێ ساڵان تا حەوت ساڵان دەست پێ دەکات. ھەرچۆنێک بێت تەمەنی باخچەی ساوایان وەکوو یەک نییە و لە وڵاتێک بۆ وڵاتێکی تر جیاوازی ھەیە. ھەر بۆ نموونە لە مالیزیا تەمەنی باخچەی ساوایان لە شەش دەست پێ دەکات و کاتێک دەبن بە حەوت دەچن بۆ قوتابخانەی سەرەتایی.

## سەرچاوەکان

* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پەروەردە
پۆل:جۆرەکانی قوتابخانە
پۆل:داھێنانە ئاڵمانییەکان
پۆل:زاراوەکانی فێرکاری
پۆل:مناڵی
زیڕۆکۆل

وێنۆک
زیڕۆکۆل (یۆنانی مۆدێرن: xēros بە مانای "وشک" دێت، وە وشەی لاتینی col(ere) بە مانای "دانیشتوو") ئاژەلێکە کە لە بیابان دەژیت، کێشەی سەرەکی ئەم ئاژەڵانە ئەوەیە ناتوانن ئاوی پێویست بۆخۆیان دابین بکەن و بیخۆنەوە، و لە ژینگەی زۆر گەرم دەژین.

## جۆرەکانی تری زیڕۆکۆل

* کەمتیار
* شێر
* میرکات
* وشترمەل
*

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:گیانلەبەران
پۆل:بیابانەکان
ئاردڤارک

وێنۆک
**ئاردڤارک** ئاژەڵێکی شیردەرە لە ئەفریقا دەژیت. ناوەکەی بە مانای "بەرازی سەر زەوی" دێت بە زمانی ئەفریقی، لووتێکی درێژی شێوەی بەرازی ھەیە، کە لە ڕێگەیەوە خۆراک ھەڵدەمژێت. لەسەر مێرووەکان دەژیت، بۆ ئەمەش لە ڕێگەی قاچە بەھێزەکان و  نینۆکە تیژییەکانییەوە ھێلانەی مێروولەکان ھەڵدەکەنێت.

## سەرچاوەکان
* * 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:گواندارن
نیشاندانی ھەستکردن بە ھەڕەشە

**نیشاندانی ھەستکردن بە ھەڕەشە** ھەر شتێکە کە ببێتە ھۆی ترس و ھەڕەشە بۆ سەر ئاژەڵێک بەم شێوەش ئاژەڵەکە چەن ھەڵسوکەوتێک بۆ بەرگری خۆی دەکات. بۆ نموونە پشیلەیەک لە کاتی ترس و شڵەژان دەنگێکی وەک "ھیس" لێوەدێت، سەگێک ددانەکانی نیشاندەدات و لەیەکیان دەدات و دەنگی لێوە دێت. مارێک خۆی لول دەکات سەری بەرز دەکاتەوە بۆ خۆئامادەکردن و بەرگری و سەری بۆ پێشەوە و دواوە دەجوڵێنێت و بۆ ڕووبەروو بوونەوەی ھەر ئاژەڵێکی گەورە کە دێتە پێشی.

زۆربەی ئاژەڵان نیشاندانی ھەڕەشەیان ھەیە کە وایان لێدەکات گەورەتر و ترسناکتر دەربکەون. نموونە شێر لەم کاتەدا قژی گەورە و بڵاو دەردەکەوێت بەم شێوەیەش شێوەی ئاژەڵەکە گەورەتر و سامناکتر دەبێت.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:گیانلەبەران
پۆل:ئاکارناسیی گیانلەبەری
پزیشکی ئاژەڵان

**پزیشکی ئاژەڵان** پزیشکێکە کە پسپۆڕییەکەی لە بواری ئاژەڵاندایە و دەرمان و چارەسەر بۆ ئاژەڵان دیاری دەکات و دەنووسێت بەپێی حاڵەتەکانیان. پێین دەوترێت پزیشکیی تایبەتمەند بە ئاژەڵان، ھەرچۆنێک بێت بەشەکە کار و پیشەی جۆراوجۆری ھەیە:بۆ نموونە ھەنێکیان لەگەڵ ئاژەڵە بچووکەکان دەکەن، ھەنێکی تر لەگەڵ ئاژەڵە گەورەکان. پزیشکی تایبەتمەند فێری چارەسەری گشت ئاژەڵان دەکرێت، بەڵام ھەنێکجار لە بەشێکی تایبەت کاردەکات. تایبەمەندییەکانی پزیشکەکانی تر بۆ نموونە پزیشکیی تایبەمەندی پێست لەگەڵ ئەو ئاژەڵانە کاردەکات کە کێشەی پێستیان ھەیە. ھەنێک لە پزیشکەکانی تایبەمەندی بوارەکە لێکۆڵینەوە لەسەر نەخۆشی ئاژەڵان و مرۆڤەکان دەکەن.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:گیانلەبەران
پۆل:پیشە زانستییەکان
دوانیوەڕۆ

[وێنۆک|300px|[تورکنشانزپارک لە دوانیوەڕۆیەکی زوودا]]
[وێنۆک|300px|سەردانیکەرانی مۆزەخانەی ھونەری پایتەخت لە [شاری نیویۆرک لە دوانیوەڕۆیەکی درەنگدا]]
**دوانیوەڕۆ** () بەشێکە لەو ڕۆژەی کە لە نیوەی ڕۆژەوەیە، نیوەڕۆ تا ئێوارە دەخایەنێت. لەم کاتەدا خۆر لە لووتکەیەوە لە ئاسمانەوە لە ئاراستەی ڕۆژاوادا تا ڕادەیەک ماوە بۆ ھێڵی کۆتایی خۆی لە ئاسۆدا. نزیکەی نیوەی کاتژمێرەکانی کارکردن یان پەروەردەی مرۆڤ بە ئاسایی لەم کاتەدا تێدەپەڕێت. ئەمە عادەتەن لە کاتژمێر ١٢:٠٠ بۆ ٤:٠٠ی ئێوارە ڕەچاو دەکەن.

## پەیوەندیدار
* بەیانی
* خۆر ئاوابوون
* ھەنگۆر
* ئێوارە

## سەرچاوەکان

پۆل:دوانیوەڕۆ
پۆل:بەشەکانی ڕۆژێک
پۆل:دیاردە سروشتییەکان
گەڕیدەیی (ژینناسی)

**گەڕێدەیی** دیاردەیەکە لە ژینناسی کاتێک ئاژەڵێک یان کۆمەڵێک لە ئاژەڵان لە دەرەوەی ناوچەکەی خۆی دەردەکەوێت چەن ھۆکارێک ھەیە بۆ ئاژەڵان تا گەڕیدە بن و لە شوێنی ئاسایی خۆیان لابدەن وەکوو: کێشەی کەشوھەوا ھەرچۆنێک بێت ھێشتا ڕاستی تەواوی بابەتەکە نەزانراوە کە بۆچی ڕوودەدات

## سەرچاوەکان


پۆل:گیانلەبەران
پۆل:زاراوەناسیی ژینناسی
دوولایان

**دوولایەنی** گیانلەبەرانێکن کە بەشێوەییەکی دوولایەنی ھاوتان. پێشەوە و دواوە و کۆتاییان ھەیە، لای سەرەوە و لای خوارەوە، لای چەپ و ڕاست، زۆربەی گیانبەران ھاوتان.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ژێرشانشینەکان
پۆل:دوولایان
بۆردۆ

**بۆردۆ** شارێکە لە ناوچەی بەرێوەبەرایەتی ژیرۆندی فەڕەنسا. بە نزیکەی ١،١٥٠،٠٠٠ کەس لە شارەکە و دەروبەری دەژین.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:بەشی شوێنەکان
پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە فەڕەنسا
پۆل:پایتەختە پێشووەکان
پۆل:شارەکانی فەڕەنسا
پۆل:پارێزگاکانی فەڕەنسا
ژیرۆند

**ژیرۆند** بەشێکی بەرێوەبەراییەتیە لە باشووری ڕۆژاوای فەڕەنسا. دەکەوێتە ناوچەی نۆوڤیلا-ئاکویتن، پارێزگاکەی بۆردۆیە. ڕێژەی دانیشتووانی  لە ٢٠١٦ بە ١،٥٦٦،٦٧٩ کەس خەمڵێنراوە.

## سەرچاوەکان
* * 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٧٩٠
کاوێژکەر

وێنۆک
**کاوێژکەر** () گیانلەبەرێکی سمدارە کە خۆراکی لەسەر ڕووەکەکانە. کاوێژکەرە شیردەرەکان بریتین لە: مانگا، بزن، پەز، زەڕافە، زڕگا، گاکێوی، وشتر، لەنێوان ئەوانی تر. ناوە ئینگلیزییەکە ڕومینانت (Ruminant) لە لاتینییەوە ھاتووە کە بە مانای «دووبارە جوین دێت».

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:گواندارن
قامیشلو

**قامیشلو** گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری خوڕخوڕە، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.

## ناو

## مێژوو

## جوگرافیا

**قامیشلو** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندی کانی کوچکین. 
* لە باشوورەوە لەگەڵ شارۆچکەی بیجاڕ.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی تاوسانی. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی عەلی بەدەڵ.

## دانیشتووان
* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٨١)کەس و (٢٨)خێزان بووە.
* دانیشتووانی گوندەکە لە کورد و ئازەرییەکان پێکھاتووە.

## ئایین و زمان
* ئایینی خەڵکی ئەم گوندە ئیسلام (شیعە)یە.

* بە کوردی شێوەزاری (گەڕووسی) و ئازەری دەدوێن. 

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانی بیجاڕ
بیجاڕ
بیجاڕ
پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ
پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پێرستی دەقە ئیسلامییەکان

لەئیسلامدا دوو دەقی سەرەکی ھەن ئەوانیش قورئانی پیرۆز و فەرموودەکانی پێغەمبەر محەممەدن، کە سەرچاوەی سەرەکی و تاکە سەرچاوەی حوکمە ئیسلامییەکانن.

## قورئان

**قورئان** یان **قورئانی پیرۆز** کتێبی سەرەکییە لە ئیسلامدا و موسڵمانان بەگەورەی دادەنێن و باوەڕیان وایە کە قورئان وتەی خوایە، دابەزیوە بۆ سەر پێغەمبەر محەممەد بۆ ڕونکردنەوەی ئیسلام، بە شێوەی موتەواتر گێڕدراوەتەوە و لە دڵەکان و دێڕەکاندا پارێزراوە، پارێزراوە لە شێوان و دەستکاریکردن و خوێندنەوەی پاداشتی لەسەرە، و باووەڕیان وایە کۆتا کتێبی ئاسمانییە.

## فەرموودە

فەرموودەکانی پێغەمبەر دووەم سەرچاوەی شەرعن لەئیسلامدا، ئەو فەرموودانەن کە لە پێغەمبەر محەممەدوە ھاتوون، بریتین لە وتە و کردار و بەخشنامە و سیفاتەکانی.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئیسلام
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
پۆل:دەقە ئیسلامییەکان
پۆل:قورئان
پۆل:فەرموودەزانی
پۆل:فەرموودە
ڕەمەزان قەدیرۆڤ

**ڕەمەزان ئەخمادۆڤیچ قەدیرۆڤ** (، ؛ لەدایکبووی ٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٦) سیاسەتوان شۆڕشگێڕێکی پێشووی چیچانی و ڕوسییە کە لە ئێستادا سەرۆککۆماری چیچانە.

لە تشرینی دووەمی ٢٠١٥ەوە، ئەو ئەندامی کۆمیسیۆنی ڕاوێژکاریی ئەنجومەنی ویلایەتیی فێدراسیۆنی ڕووسیایە.

قەدیرۆڤ زۆر کاتان تۆمەتی بەشداربوون لە کاری نامرۆڤایەتی لێدراوە کە خۆی بە ڕوونی حاشایان لێدەکات.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* وێبگەی فەرمی  
* 

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦
پۆل:چیچانییەکان