سيدى بوسحاقی

**سیدی بوسحاقی** () ئیلاھیناس و وموفەسیر و شەرعزان و زمانزان و سۆفییەکی ئیسلامیی مالیکی لە مەزھەبی مالیکی.

## لەدایکبوون و بنەچە
سیدی بوسحاقی ئەلزەواوی لە ساڵی ١٣٩٤ی زایینی لەدایک بووە.  لە گوندی «سوما» ، لە «مەسیفی خەچنا».

ناوی تەواوی ئەبوو ئیسحاق ئیبراھیم بن فەیز بن موسا بن عومەر بن سەعید بن عەلل بن سەعید زەواوییە.

## ژیاننامە
لە گوندی تەلە ئوفێلا (سوماع) لە تێنیا لە ساڵی ١٣٩٨ی زایینی دەستی بە خوێندن کردووە. پێش ئەوەی لە ساڵی ١٤٠٤ی زایینی پەیوەندی بە بێجایاوە بکات.

لەوێدا قورئان و فیقھی مالیکی خوێندووە وەک خوێندکاری عەلی مەنگوێلێتی، زانای ئایینی بەناوبانگی کابیلیا.

ئەو کاتە بێجایا لە سەرەتای سەدەی پازدەھەمدا ناوەندێکی ئایینی و شوێنی کاریگەری بووە بۆ سۆفیگەری.

لە ساڵی ١٤١٥دا سەفەری بۆ تونس کرد و لەوێ زانیاریی خۆی لەسەر مەزھەبی مالیکی قووڵتر کردەوە.

لەوێ تەفسیری قورئانی لە دادوەر ئەبسو عەبدوڵڵا کلچانی خوێندووە، و فیقھی مالیکی لە یەعقوب عیز زاغبی وەرگرتووە.

خوێندکاری عەبدولواحید ئەلفاریانی بووە لە بنەماکانی (ئوسڵ)ی ئیسلامدا.

لە ساڵی ١٤٢٠ گەڕایەوە بۆ چیای بێجایە و لەوێ زمانی عەرەبی لە سەردەمی عەبد ئەلعەلی کوڕی فێراج خوێندووە.

لە ساڵی ١٤٢٣ چووەتە قوستەنیتین و ساڵانێکی زۆر لەوێ ژیاوە و لە «ئەبوو زەید عەبدولڕەحمان»ەوە فێرکاری لەسەر باوەڕی موسڵمانان (عەقیدە) و لۆژیکی وەرگرتووە، کە نازناوی «ئەلبێز»ی پێدراوە.
 شیعر و فیقهو زۆربەی زانستە ئیلاھیاتیەکانی ئەو سەردەمە لە ئیبن مەرزوک ئەلحەفید (١٣٦٥–١٤٣٩) خوێندوویەتی، کە زانای مەغریب و تلێمجەن بووە و بۆ بانگەشەی زانستەکەی سەردانی قوستەنتین کردووە، نەک لەگەڵ ئیبن مەرزوق ئەلی باوکی تێکەڵاو بێت خەتیب (١٣١٠–١٣٧٩).

بۆ زیارەت (حەج) و خوێندن پەیوەندی بە مەککە کردووە، پاشان ڕووی لە دیمەشق کردووە، لەوێ بەشداری فێرکارییەکانی ئیمامی ئیبن الجزاری کردووە لەسەر زانستەکانی قورئان.

لە ساڵی ١٤٥٣ کۆچی دوایی کردووە و لە چیای فێنیان لە نزیک زاویت سیدی بوسحاقی لە ھۆزی کابیلی زێدی خۆی لە ئیگاواوێن بە خاک سپێردرا.

## زاوییە
سیدی بوسحاقی لە چەند ساڵی کۆتایی ژیانیدا گەڕایەوە بۆ کابیلیا، پاشان زەویەیەکی دامەزراند کە تێیدا بەپێی برایەتی قادرییە سۆفیگەری سۆفیگەری سوننە، فێرخوازەکانی (موریدەکان)ی پێگەیاند.

ئەم زەوییە شوێنی کاریگەریی فیکری و ڕۆحی بوو لەسەر ھەموو کابیلیای خوارەوە لە ڕێگەی فێرکاری و خولی دەستپێشخەرییەکەیەوە کە لەم ناوچەیەدا کە لەلایەن ئوود ئیسەر و عود مێرالدینەوە لە کەنارەکانی دەریای ناوەڕاستدا دەورە دراوە.

ڕێبازی سۆفی قادرییە بەزەحمەت بۆ ماوەی سێ سەدە پەیڕەوی لەم زەوییە کرد تا تەریقەی ڕەحمانییە لە ناوچەی جەزائیر و کابیلیا وەک مۆدێلێک بۆ کۆرسی زاھید دەستی بەسەردا گرت.

## کار دەکات
بەرھەمەکانی چەندین لایەنی زانستە ئیسلامییەکان دەگرێتەوە لەوانە:

### زانستە تەفسیر و قورئانییەکان (التفسیر و القیرات)
* «تەفسیر الزاوی» لێکدانەوەی (تەفسیر)ە بۆ قورئان (بە عەرەبی: تفسیر الزواوی).

### یاسای ئیسلامی (فیقە)
* «تحفات المشتاق» ڕوونکردنەوەیەکی کورتە بۆ موختەسەر خەلیل لە فیقھی مالیکیدا (بە عەرەبی: تحفة المشتاق فی شرح مختصر خلیل).
* «رێگای ئاسان بۆ دەرھاویشتەی گوڵی ڕەئوود خەلیل» ڕوونکردنەوەیەکی پوختەی فیقھی مالیکییە لە نووسینی موختەسەر خەلیل (بە عەرەبی: تسھیل السبیل لمقتطف أزھار ڕوض خلیل).
* «لافاوی نیل» ڕوونکردنەوەیەک بۆ پوختەی موختەسەر خەلیلە بۆ فیقھی مالیکی (بە عەرەبی: فیض النیل).

### عەرەبی
* شیعری سیدی بوسحاقی: شیعرێکە کە یاساکانی شیکاری ڕێزمانی شی دەکاتەوە لە نووسینی ئیبن ھیشام الانساری (بە عەرەبی: نظما قواعد الإعراب لابن ھشام).
* تلحیس التلحیس ڕوونکردنەوەیەک بۆ کتێبی ڕیتۆریک و مانا و وتەی (بە عەرەبی: تلخیص التلخیص).
* کتێبێک کە شیکردنەوەی ئەلفییە ئیبن مالیک (بە عەرەبی: شرح ألفیة ابن مالک) دەکات.

## سەرچاوەکان

## وەرگێڕان

* ترجمة سیدی بوسحاقی (١٣٩٤–١٤٥٣) - یوتوب
* ترجمة سیدی بوسحاقی (١٣٩٤–١٤٥٣) - یوتوب
* ترجمة سیدی بوسحاقی (١٣٩٤–١٤٥٣) - یوتوب
* ترجمة سیدی بوسحاقی (١٣٩٤–١٤٥٣) - یوتوب
* ترجمة سیدی بوسحاقی (١٣٩٤–١٤٥٣) - یوتوب

## قصیدة سیدی بوسحاقی

*[//ar.wikisource.org/wiki/نظم_قواعد_الإعراب_لابن_ھشام شعر سیدی بوسحاقی - وکی سوورس تی]
*١- قصیدة سیدی بوسحاقی - یوتوب
*٢- قصیدة سیدی بوسحاقی - یوتوب
*٣- قصیدة سیدی بوسحاقی - یوتوب
*٤- قصیدة سیدی بوسحاقی - یوتوب
*٥- قصیدة سیدی بوسحاقی - یوتوب
*٦- قصیدة سیدی بوسحاقی - یوتوب
*٧- قصیدة سیدی بوسحاقی - یوتوب
*٨- قصیدة سیدی بوسحاقی - یوتوب

پۆل:جەزائیرییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٣٩٤
پۆل:مردووانی ١٤٥٣
پۆل:زانایان
پۆل:موسڵمانان