ناسیۆنالیزمی نوێ

**نیۆ‒سیۆنالیزم** یان **ناسیۆنالیزمی نوێ**، ئایدۆلۆژیا و بزاڤێکی سیاسییە کە لەسەر تایبەتمەندییە بنەڕەتییەکانی ناسیۆنالیزمی کلاسیک بنیاد نراوە. لە کاتی شەپۆلی دووەمی جیھانگیرییدا، کە لە ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا ھاتنە ئاراوە، نیۆ ناسیۆنالیزم شان بە شانی جیھانگەرایی گەشەی کرد.

ناسیۆنالیزمی نوێ پەیوەستە بە چەند ھەڵوێستێکەوە، وەک: پۆپۆلیزمی ڕاستڕەو، دژە جیھانگیری، نەیتیڤیزم، پارێزگاریخوازی، دژایەتیکردنی کۆچبەرەکان، ئیسلامۆفۆبیا لە وڵاتانی نا موسڵمان، و ھەروەھا ئەورووپاگومانی (ھەندێکجاریش جیھانگەرایی و بیرۆکەی یەک نەتەوە). نیۆ ناسیۆنالیستەکان ھەموو کات وای دادەنێن کە ناسینەوەی شووناس و کلتووری نەتەوەکەیان ھەڕەشەی لەناوچوونیان لەسەرە، بۆ ئەمەش نەتەوەکانی دیکەی دەوروبەریان بە تاوانبار دەزانن. داوای پاراستنی میراتی نیشتمانی دەکەن، وەک ھونەر و نەریتە باوەکان و فۆلکلۆرییەکان، کە ئەمە بە ناسیۆنالیزمی کولتووریش دەناسرێت.

## نیۆ ناسیۆنالیستەکان
ئەم سیاسەتمەدارانەی خوارەوە ھەموویان بە جۆرێک لە جۆرەکان بە نیۆ ناسیۆنالیست دادەنرێن.

### ئەفریقا
* محەممەد بوخاری، سەرۆکی نەیجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣).
* حەمید چەبات، سەرۆکی پێشووی شارەوانی فاس (٢٠٠٣–٢٠١٥) و سەرۆکی پارتی ئیستقلالی مەغریب.
* ئوھورو کینیاتا، سەرۆکی کینیا (لە ساڵی ٢٠١٣ دەستبەکاربوو) و سەرۆکی پارتی یۆبیلی کینیایە.
* پیتەر گرۆنڤاڵد، سەرۆکی بەرەی ئازادی و ئەندامی ئەنجومەنی نیشتمانی ئەفریقای باشوور.
* جوولیۆس مالێما، سەرۆکی خەباتکارانی ئازادی ئابووری و ئەندامی ئەنجومەنی نیشتمانی ئەفریقای باشوور.
* ھێرمان مەشابا، سەرۆکی پێشووی شارەوانی جۆھانسبێرگ (٢٠١٦–) و ئەندامی پێشووی ھاوپەیمانی دیموکرات.
* جۆن ماگوفولی، سەرۆکی تانزانیا (٢٠١٥–٢٠٢١).
* ئیشایا ئەفێرکی، سەرۆکی ئێریتریا (١٩٩٣–).

### ئەمریکا (باکوور و باشوور)
* جایر بۆلسۆنارۆ، سەرۆکی بەڕازیل (٢٠١٩–٢٠٢٣) و ئەندامی پێشووی پارتی سۆسیال لیبراڵ.
* ئۆلاڤۆ دی کارڤالۆ، شارەزای سیاسی و ڕۆژنامەنووسی بەڕازیلی.
* ماریۆ ئابدۆ بێنیتێز، سەرۆکی پاراگوای (٢٠١٨–) و کاندیدی پارتی کۆلۆرادۆ.
* چی ھیون چۆنگ، کاندیدی سەرۆکایەتی ھەڵبژاردنی گشتی بۆلیڤیا بۆ ساڵی ٢٠١٩.
* لویس فێرناندۆ کاماچۆ، حاکمی سانتا کروز (٢٠٢١–).
* ماکسیم بێرنییەر، پەرلەمانتار و کاندیدی ساڵی ٢٠١٧ بۆ سەرکردایەتی پارتی پارێزگارانی کەنەدا و سەرۆکی پارتی گەلی کەنەدا.
* نەیب بووکیلی، سەرۆکی پێشووی شارەوانی سان سەلڤادۆر (٢٠١٥–٢٠١٨) و سەرۆکی ئەلسەلڤادۆر (2019–).
* ھۆراسیۆ کارتێس، سەرۆکی پێشووی پاراگوای (٢٠١٣–٢٠١٨) و کاندیدی پارتی کۆلۆرادۆ.
* ئاندرێس چادویک، وەزیری ناوخۆی شیلی (٢٠١٢–٢٠١٤ و ٢٠١٨–٢٠١٩) و ئەندامی یەکێتی دیموکراتی سەربەخۆ.
* خوان ئۆرلاندۆ ھێرناندێز، سەرۆکی ھندۆراس (٢٠١٤–٢٠٢٢) و کاندیدی پارتی نیشتمانی ھندۆراس.
* خۆسێ ئەنتۆنیۆ کاست، ئەندامی ژووری نوێنەرانی شیلی (٢٠٠٢–٢٠١٨)، کاندیدی سەربەخۆی سەرۆکایەتی لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ساڵی ٢٠١٧، کاندیدی ڕاستڕەوی سەرۆکایەتی لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ساڵی ٢٠٢١ و سەرۆکی پارتی کۆمارییەکان.
* فرانسوا لیگۆڵت، سەرۆکوەزیرانی کیوبیک (٢٠١٨–) و سەرۆکی ھاوپەیمانی کەنەدا.
* کێلی لیچ، پەرلەمانتار و کاندیدی ساڵی ٢٠١٧ بۆ سەرکردایەتی پارتی پارێزگارانی کەنەدا.
* ئیڤان دوکی مارکێز، سەرۆکی کۆڵۆمبیا (٢٠١٨–٢٠٢٢) و کاندیدی ناوەندی دیموکرات.
* جیمی مۆرالێس، سەرۆکی گواتیمالا (٢٠١٦–٢٠٢٠) و کاندیدی بەرەی یەکگرتنی نیشتمانی.
* ئەلیخاندرۆ جیاماتی، سەرۆکی گواتیمالا (٢٠٢٠–).
* فابریسیۆ ئەلڤارادۆ مونۆز، کاندیدی سەرۆکایەتی ساڵی ٢٠١٨ و ٢٠٢٢.
* خوان دیێگۆ کاسترۆ فێرناندێز، کاندیدی سەرۆکایەتی کۆستاریکا بۆ ساڵی ٢٠١٨.
* ڕۆدریگۆ چاڤێس ڕۆبێلێس سەرۆکی کۆستاریکا.
* ئەندرێس مانوێل لۆپێز ئۆبرادۆر، سەرۆکی مەکسیک (٢٠١٨–) و دامەزرێنەری بزووتنەوەی نیشتمانی نوێبوونەوە.
* کیڤن ئۆلیری، بازرگان و کاندیدی ساڵی ٢٠١٧ بۆ سەرکردایەتی پارتی پارێزگارانی کەنەدا.
* دۆناڵد ترامپ، بازرگان، کەسایەتی تەلەڤیزیۆنی، سیاسەتمەدار، سەرۆکی پێشووی ئەمریکا (٢٠١٧–٢٠٢١) و ئەندامی پارتی کۆمارییەکان.
* مارکۆ ڕوبیۆ، سیناتۆری ئەمریکا لە فلۆریدا و ئەندامی پارتی کۆمارییەکان.
* ستیڤ بانۆن، کەسایەتی سیاسی ئەمریکی، سەرۆکی پێشووی ستراتیژی کۆشکی سپی.
* تەکەر کارڵسن شرۆڤەکاری سیاسی ئەمریکی و پێشکەشکاری بەرنامەی فۆکس نیووز.
* جۆش ھاولی، سیناتۆری ئەمریکا لە ویلایەتی میزۆری و ئەندامی پارتی کۆمارییەکان.
* نیکۆلاس مادورۆ سەرۆکی ڤەنزوێلا و سەرۆکی PSUV.
* دانیال ئۆرتێگا، سەرۆکی نیکاراگوا
* ئەلیس ستیفانیک، نوێنەری ئەمریکا لە نیویۆرک و ئەندامی پارتی کۆمارییەکان.
* مارجۆری تایلۆر گرین، نوێنەری ئەمریکا لە جۆرجیا و ئەندامی پارتی کۆمارییەکان.
* لۆرن بۆیبێرت، نوێنەری ئەمریکا لە ویلایەتی کۆلۆرادۆ و ئەندامی پارتی کۆمارییەکان.
* ماری میلەر، نوێنەری ئەمریکا لە ویلایەتی ئیلینۆیس و ئەندامی پارتی کۆمارییەکان
* مات گایتز، نوێنەری ئەمریکا لە فلۆریدا و ئەندامی پارتی کۆمارییەکان.
* کیکۆ فوجیمۆری، خانمی یەکەمی پێشووی پیرۆ، کاندیدی سەرۆکایەتی لە ساڵانی ٢٠١١ و ٢٠١٦ و ٢٠٢١.

### ئاسیا‒زەریای ھێمن
* تۆنی ئەبۆت، سەرۆکوەزیرانی پێشووی ئوسترالیا (٢٠١٣–٢٠١٥) و سەرۆکی پێشووی پارتی لیبراڵەکانی ئوسترالیا.
* شی ژنپنگ، سەرۆکی باڵای چین (٢٠١٢–) و سکرتێری گشتی پارتی کۆمۆنیستی چین.
* کیم جۆنگ ئون، ڕێبەری باڵای کۆریای باکوور (٢٠١١–) و سکرتێری گشتی پارتی کرێکارانی کۆریا.
* خاڵتماگن باتولگا، سەرۆکی مەنگۆلیا (٢٠١٧–) و کاندیدی پارتی دیموکراتی مەنگۆلیا.
* پرایۆت چانوچا، سەرۆکوەزیرانی تایلەند (٢٠١٤–) و کاندیدی سەرۆکوەزیرانی پارتی فالانگ پراچارات لە ھەڵبژاردنی گشتی ساڵی ٢٠١٩.
* پیتەر دوتۆن، وەزیری بەرگری (٢٠٢١–)، وەزیری ناوخۆ (٢٠١٨–٢٠٢١) و ئەندامی پارتی لیبراڵی ئوسترالیا.
* پارک گیون ھی، سەرۆکی پێشووی کۆریای باشوور (٢٠١٣–٢٠١٧) و سەرۆکی پێشووی پارتی ساینوری.
* ھۆنگ جون-پیۆ، سەرۆکی پێشووی پارتی کۆریای ئازادی و کاندیدی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ساڵی ٢٠١٧.
* بۆنگ بۆنگ مارکۆس، سەرۆکی فلیپین (٢٠٢٢-).
* نارێندرا مودی، سەرۆکوەزیرانی ھیندستان (٢٠١٤–) و ئەندامی پارتی بەھاراتیا جاناتا.
* شینزۆ ئابێ، سەرۆکوەزیرانی پێشووی ژاپۆن (٢٠٠٦–٢٠٠٧، ٢٠١٢–٢٠٢٠) و سەرۆکی پێشووی پارتی لیبراڵ دیموکرات (٢٠٠٦–٢٠٠٧، ٢٠١٢–٢٠٢٠).
* تارۆ ئاسۆ، جێگری سەرۆکوەزیرانی ژاپۆن (٢٠١٢–٢٠٢١) و وەزیری دارایی (٢٠١٢–٢٠٢١).
* عیمران خان، سەرۆک وەزیرانی پاکستان (٢٠١٨–) و سەرۆکی پاکستان تەحریقی ئینساف.
* ڕۆدریگۆ دوترێتی سەرۆکی فلیپین (٢٠١٦–٢٠٢٢) و سەرۆکی پارتی دیموکراتی گەلان-لابان.
* وینستن پیتێرز، جێگری پێشووی سەرۆکوەزیرانی نیووزلەندا (٢٠١٧–٢٠٢٠) و سەرۆکی پارتی نیووزلەندای یەکەم.
* نەجیب ڕەزاق، سەرۆکوەزیرانی پێشووی مالیزیا (٢٠٠٩–٢٠١٨) و سەرۆکی پێشووی باریسان ناسیۆناڵ و ڕێکخراوی نیشتمانی یەکگرتووی مالاوییەکان.
* ھون سێن، سەرۆکوەزیرانی کەمبۆدیا (١٩٨٥–) و سەرۆکی پارتی گەلی کەمبۆدیا.
* پرابۆ سوبیانتۆ، وەزیری بەرگری ئەندەنوسیا (٢٠١٩–)، سەرۆکی پارتی بزووتنەوەی گەورەی ئەندەنوسیا و کاندیدی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ساڵی ٢٠١٩.
* عەبدوڵڵا یامین، سەرۆکی پێشووی ماڵدیڤ (٢٠١٣–٢٠١٨) و سەرۆکی پارتی پێشکەوتووخوازی ماڵدیڤ.
* پاولین ھانسن، سەرۆکی پارتی یەک نەتەوە لە ئوسترالیا.
* مین ئاونگ ھلاینگ، سەرۆکی تاتماداو و سەرۆکی ئەنجومەنی ئیدارەی دەوڵەت.
* لوکار جام ئاتسۆک، کاندیدی سیکیۆنگ بۆ ئیدارەی ناوەندی تبت.
* عەبدولفەتاح ئەلسیسی، سەرۆکی میسر (٢٠١٤–) و وەزیری پێشووی بەرگری (٢٠١٢–٢٠١٤).
* موقتەدا سەدر سەرۆکی ڕەوتی سەدری عێراق.
* بێنیامین نێتانیاھو، سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل (١٩٩٦–١٩٩٩، ٢٠٠٩–٢٠٢١، ٢٠٢٢-) و سەرۆکی کۆمپانیای لیکود.
* نەفتالی بێنێت، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل (٢٠٢١–)، وەزیری پێشووی پەروەردەی ئیسرائیل.
* خەلیفە حەفتەر، فەرماندەی سوپای نیشتمانی لیبیا (لە ساڵی ٢٠١٥ دەستبەکاربووە).
* تەمیم بن حەمەد، ئەمیری قەتەر (٢٠١٣–).
* ڕەجەب تەییب ئەردۆغان، سەرۆکی تورکیا (٢٠١٤-)، و سەرۆکی پارتی داد و گەشەپێدان.
* محەممەد بن سەلمان، شازادەی جێنشینی سعودیە (٢٠١٧–) و جێگری سەرۆکوەزیران.
* سعود ئەلقەحتانی، ڕاوێژکاری سعودی و ڕاوێژکاری پێشووی دادگای شاھانە.
* دەوڵەت باخچەلی جێگری پێشووی سەرۆکوەزیرانی تورکیا و سەرۆکی پارتی بزووتنەوەی ناسیۆنالیست.
* محەممەد بن زاید، جێنشینی ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی.
* بەشار ئەسەد، سەرۆکی سووریا (٢٠٠٠–).
* محەممەد دەھلان سیاسەتمەداری فەلەستینی و ڕاوێژکاری شازادەی جێنشینی محەممەد بن زاید.

## ئەمانەش ببینە
* ئەڵتراناسیۆنالیزم

## سەرچاوەکان

پۆل:بیردۆزە سیاسییەکان
پۆل:ناسیۆنالیزم
پۆل:مرۆڤناسی
پۆل:ناسیۆنالیزمەکان