شولگی

**شولگی** (بە نووسینی بزماری: ؛ (نزیکەی ساڵی ٢٠٤٦ پێش زایین کۆچی دواییی کردووە) پێشتر بە **دونگی** دەخوێندرایەوە) لە ئوور دووەم پاشای سێیەم ئیمپراتۆریەتیی ئوور بووە. بۆ ماوەی ٤٨ ساڵ فەرمانڕەواییی کرد، لە ٢٠٩٤پ.ز بۆ ٢٠٤٦پ.ز (کرۆنۆلۆژیای ناوەڕاست). دەستکەوتەکانی بریتین لە تەواوکردنی درووستکردنی زەقوورەی گەورەی ئوور کە لەلایەن باوکییەوە ئور نەمۆ درووست کرابوو. لەسەر نووسراوەکانی، نازناوی "پاشای ئوور"، "پاشای سۆمەر و ئەکەد"ی وەرگرتووە، لە نیوەی دووەمی دەسەڵاتی خۆیدا "پاشای چوارگۆشەی گەردوون"ی زیادکردووە بۆ نازناوەکەی. ھێمای(𒀭)ی بەکارھێناوە بۆ خودایەتی، کە نیشانەی ئەپۆتیۆسسی (خوداگەری)ی خۆی بووە، لانیکەم لە ساڵی ٢١ی حوکمڕانییەوە و لە کۆشکی ئێخورساگ کە دروستی کردووە دەپەرسترا. شولگی کوڕی ئور نەمۆ پاشای ئوور و شاژنە ھاوسەرەکەی واتارتوم بوو.

## ژیان و حکومڕانییەکەی
شولگی سەرکردایەتیی مۆدێرنیزمییەتێکی گەورەی بنەماڵەی سێیەمی ئووری کرد. ئەو پەیوەندییەکانی باشترکرد، سووپاکەی ڕێکخستەوە، سیستەمی نووسین و کێش و پێوانەکانی چاککردەوە، سیستەمێکی باجی یەکخستەوە، و بیرۆکراسییەکی بەھێزیشی درووستکرد. ھەروەھا دەقێکی یاساییی نووسی، کە ئێستا بە یاسای ئور-نەمۆ ناسراوە، چوونکە لە بنەڕەتدا وا بیرکرایەوە کە لەلایەن ئور-نەمۆوە نووسرابێت. ھەروەھا چەندین پەرستگای دروستکردووە لە سەرانسەری ئیمپراتۆرییەتەکەدا.

شولگی بە پێداچوونەوەی بەرفراوان بە پڕۆگرامی قوتابخانەی نووسەران ناسراوە. ھەرچەندە ڕوون نییە کە لە ڕاستیدا چەندە نووسیویەتی، بەڵام چەندین شیعری ستایش ھەیە کە لەلایەن ئەم فەرمانڕەوایەوە نووسراون و ئاڕاستەی کراوە. ئەو تا ساڵی ٢١ەمینی حوکمڕانی خۆی وەک خودایەک ڕاگەیاندبوو، و لەلایەن ھەموو سۆمەر و ئەکەدەوە بەو شێوەیە ناسێندرا.

شێوازی مردنەکەی نادیارە، تەنھا ئەوەیە کە لە ساڵی ٤٨ی پاشایەتیدا ڕوویداوە، لە مانگی ١١ یان پێش مانگی ١١. لە دوای ئەو ئەمار-سین ھاتە سەر تەخت. ناوی ئەمار-سین پێش بەرزبوونەوەی تۆمار نەکراوە، ئایا لە ڕاستیدا کوڕی شولگی بووە یان نا، نازانرێت.

### ناو
نادڵنیاییی سەرەتایی سەبارەت بە خوێندنەوەی نووسینی مێخی، بووە ھۆی ئەوەی خوێندنەوەکانی ناوی "شولگی" و "دونگی" وەرگێڕانی باو بن پێش کۆتاییی سەدەی نۆزدەھەم. بەڵام بەدرێژایی سەدەی بیستەم، کۆدەنگی زانستییەکان لە *دون* دوورکەوتەوە بەرەو *شول* وەک بێژەکردنێکی درووستی نیشانەی . ڕێنووسی ناوی شولگی لەلایەن نووسەرانەوە بە دیاریکەری *[[دینگیر]]* ڕەنگدانەوەی خواوەندگەرێتییەکەیەتی لە سەردەمی حوکمڕانییەکەیدا.
پەڕگە:Portraits_of_Shulgi.jpg|پۆڕترەیتی شولگی لە مۆزەخانەی لووڤر
پەڕگە:Portrait_of_Shulgi_as_a_builder,_on_a_foundation_nail.jpg|پۆڕترەیتی شولگی وەک بنیادنەرێک، مۆزەخانەی میترۆپۆلیتەنی ھونەر


## شوێنەوار و نووسراوەکان

پەڕگە:Lugal_Urimkima_Lugal_Kiengi_Kiuri,_King_of_Ur,_King_of_Sumer_and_Akkad,_on_a_seal_of_Shulgi_(transcription).jpg| "پاشای ئوور, پاشای سۆمەر و ئەکەد"
پەڕگە:Ancient_ziggurat_at_Ali_Air_Base_Iraq_2005.jpg|شولگی زەقوورەی ئووری تەواوکرد، کە لەلایەن باوکییەوە ئور نەمۆ بنیادنرابوو.
پەڕگە:Earrings_from_Shulgi.JPG|گوارەیەک بە ناوی شولگی.
پەڕگە:Seal_of_Shulgi,_with_Gilgamesh_fighting_a_winged_monster.jpg|مۆری شولگی کە لەگەڵ گلگامێش شەڕی ئەھریمەنێکی باڵدار دەکات.
پەڕگە:Seal_of_Shulgi,_with_worshipper_and_seated_deity.jpg|مۆرێکی شولگی، لەگەڵ خواپەرستێک و خودایێکی دانیشتوو: "شولگی، پاڵەوانی بەھێز، پادشای ئوور، پادشای چوار ھەرێم" (نووسراوی سەر مۆرەکە)
پەڕگە:Mace_head_inscribed_with_the_name_of_Shulgi,_from_Ur,_Iraq._British_Museum.jpg|شوێنەوارێک لەگەڵ ناوی شولگی (نووسراوەی سەرەوخوار). مۆزەخانەی بەڕیتانی.
پەڕگە:Official_weight_of_2_mina,_reign_of_Shulgi,_from_Ur,_Iraq._British_Museum.jpg|شێوەیەکی کێش ٢ مینا، لە سەردەمی شولگیدا، لە ئوور، عێراق. مۆزەخانەی بەڕیتانی.
پەڕگە:Meluhha_village_tablet_-_BM17751.jpg|تابلۆیەکی سەردەمی شولگی، کە ناوی گوندی "مەلوخا" گوندێکە لە سۆمەر. مۆزەخانەی بەڕیتانی. (𒈨𒈛𒄩𒆠) لە ڕاستیدا لە سەرەتای دیوەکەی  تردا (ستوونی دووەم) لە ڕستەی "کۆگای گوندی مەلوخا"دا دەردەکەوێت.
پەڕگە:Weight_AO22187_mp3h9146.jpg|alt=Weight of  +1⁄2 mina (actual weight 248 gr.) dedicated by King Shulgi and bearing the emblem of the crescent moon: it was used in the temple of the Moon-God at Ur. Diorite, beginning of the 21st century BC (Ur III). Louvre Museum, Department of Oriental Antiquities, Richelieu, first floor, room 2, case 6
پەڕگە:Tablet_of_Shulgi.JPG|لەوحەیەکی شولگی، کە شکۆمەندی و شانازیی پادشا دەردەخات و سەرکەوتنەکانی بەسەر گەلی لۆلۆییەکاندا، ئاماژە بە ئێستای شاری ھەولێر و سلێمانی دەکات. مۆزەخانەی سلێمانی، ھەرێمی کوردستان.


## سەرچاوەکان

پۆل:پاشاکان
پۆل:ئوور