open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دەیڤ فۆرتمن

**دەیڤ فۆرتمن** (ئینگلیزی: Dave Fortman – لەدایکبووی ١ی تەممووزی ١٩٦٧) گیتارژەنی گرووپی *ئەگڵی کید جۆ*یە. لە ئێستادا بەرھەمێنەرێکی مۆسیقی ئەمریکییە، کاری لەگەڵ زۆرێک لە گرووپەکان کردووە و بەرھەمھێنەری ھەردوو ئەلبومی دەرگا کراوەکە و فۆڵێنی گرووپی ڕۆکی ئەمریکی؛ ئێڤەنێسێنس بوو، کە ھەردوو ئەلبومەکە براوەی خەڵاتی پلاتینن.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:ژەنیارانی ڕۆک
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧
پۆل:گیتارژەنانی ڕۆکی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:مۆسیقاژەنانی پیاوی ئەمریکی لە سەدەی ٢٠ەم
مەگنا کارتا

وێنۆک|دەقی پەیمانی مەزن

**مەگنا کارتا** یان **پەیمانی مەزن** ڕێکەوتێکە لە نێوان جۆن پاشای ئینگلیز و دەستەیەک لە بارۆنەکانی ئینگلیزی. ئەم پەیمانە بوو بە ھۆی کۆتایی پێھاتنی شەڕی نێوان بارۆنەکان و پاشای ئینگلیز. پەیمانی مەزن بەرگری لە زیندانیکردنی بارۆنەکان، پاراستنی مافەکانی کڵێسا، ھاوردنی حکوومەتی قانوون و سنووردارکردنی ڕادەی باجی بارۆنەکان بە پاشای لەخۆگرتبوو. لە ڕووی مێژووییەوە پەیمانی مەزن وەکوو دەقێک چاولێکراوە کە بەری بە توندڕەوییەکانی پاشا گرتووە و ڕەنگە یەکەمین سەرچاوە بووە بۆ دامەزراندنی حکوومتی مەشرووتە لە ئینگلیز.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی ڕێکەوتی ٩ی جوونی ٢٠١٦

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مێژووی مافەکانی مرۆڤ
پۆل:یادەوەری تۆماری جیھانی
مافی ئاژەل

چالاکانی مافی ئاژەڵ بڕوایان وایە کە ئێش گەیاندن بە ئاژەڵ نادروستە و ئاژەڵەکان نابێ بخورێن، لە باخچەی ئاژەڵاندا بەند بکرێن، لە توێژینەوە بەئازارەکاندا یا ھەر جۆر توێژینەوەیەکی تر بەکار بھێنرێن و ھەروەھا نابێ مرۆڤ بۆ سەرکەوتنی ژیانی خۆی دەستدرێژی بکاتە سەر ژینگەی ئەوان.

## لە ڕوانگەی ئایینی ئیسلام
لە ڕوانگەی ئیسلامەوە ھەر جۆرە ئازار گەیاندنێک بە ئاژەڵەکان یا بەکارھاوردنیان بۆ ئەو ئیشانەی کە ناتوانن یا سەختە بۆیان کە جێبەجێی بکەن حەرامە.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
مافەکانی گیانلەبەر

چالاکوانانی **مافی ئاژەڵ** بڕوایان وایە کە ئێش گەیاندن بە ئاژەڵ نادروستە و ئاژەڵەکان نابێ بوخرێن، لە باخی ئاژەڵاندا بەند بکرێن، لە توێژنەوە بەئازارەکاندا یا ھەر جۆر توێژینەوەیەکی تر بەکار بھێنرێن و ھەروەھا نابێ مرۆڤ بۆ سەرکەوتنی ژیانی خۆی ئازاری ژینگەی ئەوان بدات . زۆرێک لەوان ڤیگنن.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مافی ئاژەڵان
پۆل:بزاڤە سیاسییەکان
سوور، ئامەد

**سوور** (Sûr) یەکێکە لە ناوچەکانی ئامەدە.
زۆربەی خەڵکەکەی کوردن، لەڕووی ئایینیشەوە موسڵمان، عەلەوی، و مەسیحین.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای کورمانجی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ناوچەکانی دیاربەکر
پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٨ لە تورکیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دیاربەکر
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٢٠٠٨
خێرۆ عەبباس

**خێرۆ عەبباس** (Xêro Abbas) (لەدایکبووی ١٩٦٢ لە قامیشلۆ)، گۆرانیبێژێکی کوردە. لەو ساڵانەدا پەیوەندی لەگەڵ موزیک و گۆرانی زیادتر بوو. لە ١٩٨٩ چووە نێو کۆمەڵەی بەرخودان.

لە ١٩٩٨ یەکەم ئەلبومی بە ناوی «غەریبۆ» بڵاوکردەوە، ئەم ئەلبومە لەنێو کوردان پێشوازییەکی باشی لێ کرا. لە ٢٠٠٢ بەشداری ئاھەنگی نەورۆزی یەک ملیۆن کەسیی ئامەدی کرد.

## ئەلبومەکان
* غەریبۆ - Xerîbo (١٩٩٨)
* ڕاوەستا بوو - Westiya Bû  (٢٠٠١)
* ئاخین - Axîn (٢٠٠٥)
* بارانی شەو - Barana Şevê (٢٠٠٧)
* زۆرێ - Zorê  (٢٠١٠)

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢
پۆل:خەڵکی قامیشلۆ
پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان
پۆل:ئەندامانی کۆمەڵەی بەرخۆدان
پۆل:خەڵکی سووریا
کۆمەڵەی بەرخۆدان

**کۆمەڵەی بەرخۆدان** یان **کۆما بەرخوەدان** (Koma Berxwedan) کۆمەڵەیەکی مۆسیقیی کوردییە. زۆربەی گۆرانییەکانیان بە کورمانجین، و بەشێکیشیان بە شێوەزارەکانی سۆرانی، زازاکی، و گۆرانین.

کۆمەڵەی بەرخۆدان لە ١٩٨٣ بۆ ١٩٩٥ چالاک بووە، لەو ماوەیە ١٦ ئەلبومی بڵاوکردووەتەوە، کە زۆربەیان لەسەر بابەتی نەتەوەیین و باسی زۆرداریی تورکیا، عێراق، ئێران، و سووریا دەکەن.

## ئەندامەکان

* ئارمانج
* ئازاد
* ئاژوان
* بەسەر شاھین
* بورھان
* جەمال تیرێژ
* دلار
* دڵگەش
* دیار
* ئەحمەد سامی
* ئەیلەم
* فاتێ

* فیکرەت
* گاڤان
* گولێ
* گولەر
* ھێلین (خەدیجە)
* ھۆزان سەردار
* ھۆزان جۆمەرت
* ھۆزارن کاوە
* ئیسمایل ماملێ
* کازمێ وانێ
* م. ئارفێ
* ماروف
* مەدیا

* مریەم
* پەیڤان ئارژین
* ڕۆتیندا
* شەھید چیا
* شەھید مزگین
* شەھید سەفکان
* شەھید سەرھاد
* شەھریبانا کوردی
* شەمدین
* سەیید خان
* شەھرۆز
* سێخ مووسێ ئیخدرێ

* شیار موونزوور
* خانەمیر
* خەلیل خەمگین
* خەمگین بیرھات
* خێرۆ عەبباس
* زامانی
* زەلال
* زەریفە
* زنار
* زۆزان

## ئەلبومەکان
* دایێ ١٩٨٣
* بینگۆل شەوتی ١٩٨٤
* دیلان ١٩٨٥
* گولا جیھانێ ١٩٨٧
* کانیا وەلات ١٩٨٧
* پێشمەرگە ١٩٨٨
* نەورۆز ١٩٨٩
* شاد ببە وەلاتێ من ١٩٩٠
* ئامەد ١٩٩١
* مەشا ئازادی ١٩٩٢
* ١٥ێ تەباخێ ١٩٩٣
* بۆتان ١٩٨٧
* مارشێن نەتەوی ١٩٨٤
* کلامێن کلاسیک ١٩٩٤
* ئەی فەرات ١٩٩٢
* ئەلبومی تایبەتیی فێستیڤاڵەکان ١٩٩٥

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای کورمانجی، حوزەیرانی ٢٠١٦.
----
*http://www.ronibaran.de/berxwedan.html 

پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان
باسیل نیکیتین

**باسیل نیکیتین** یان **بازیل نیکیتین** (١٨٨٥ - ١٩٦٠) ڕۆژھەڵاتناسی ڕووسیی سەدەی بیستەمە، کە ژمارەیەکی زۆر نووسراوەی لە سەر کورد و باقیی گەلەکانی  ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست ھەیە. نیکیتین پێش شەڕی جیھانیی یەکەم لە چەند شاری ئێراندا، بۆ نموونە ڕەشت و ورمێ، وەکوو کونسوولی ڕووس کاری کردووە. 

## سەرچاوەکان
* گذری بر احوال و آثار واسیلی نیکتین در حوزە ی مطالعات کرد
* ژیاننامەی بازیل نیکیتین (١٨٨٥ - ١٩٦٠) (بە فارسی) 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مردووانی ١٩٦٠
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٨٨٠
پۆل:ڕۆژھەڵاتناسانی ڕووسیا
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٥
پۆل:زمانی کوردی
پۆل:زمانەوانانی کوردی
شاوەی گۆمی

وێنۆک|شاوەی گۆمی
**شاوەی گۆمی** () و (ناوی زانستی: *Ardeola *) جۆرێک شاوەیە قەبارەیەکی بچووکی ھەیە لە چاو جۆرەکانی تری ھێرون ھەروەھا نزیکەی ٤٠ تا ٥٠ سم درێژییەکەی دەبێت و باڵای ٨٠ تا ١٠٠ سم درێژی ھەیە لە کاتی کرانەوەیاندا لەگەل کلکێکی کورت، بە شێوەیەکی گشتی کۆچەرە لە باشووری ئەورووپا و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و زستان لە ئەفریقیا، ڕەنگێکی خۆڵەمێشی یان مەیلەو قاوەیی ھەیە و ھەراش (تازە پێگەیشتوو) ڕەنگی باڵەکانی سپییە لەکاتی کردنەوەیاندا، و بەزۆری لە زۆنگاوەکاندا دەژین لە نزیک شارە بچووکەکان، لەسەر سەکۆی دار یان دەوەن ھێلانە دادەنێن و ٢ تا ٥ ھێلکە دەکەن.
خواردنی سەرەکی ماسی و مێروولە و زیندەوەرە بچووک و مامناوەندەکانە.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:شاوەکان
زەردەوێڵە

وێنۆک|زەردەوێڵە

زەردەوێلە (ئینگلیزی: Black-headed Bunting)، (ناوی زانستی: Emberiza melanocephala) باڵندەیەکە، دەنگێکی خۆشی ھەیە. لە خێزانی بونتینگە و لە مەودای نێوان باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا تا کوردستان و ئێران دەژیت. لە زستانانیش تا وڵاتی ھیندستان کۆچ دەکەن. درێژییەکەی ١٥ سانتیمەتر دەبێت، گەورەترە لە بەنتینگی سوور و کلکدرێژ.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مەلەکانی ئەورووپا
سمۆرەی دارخورمای ھیندی

وێنۆک|Indian palm squirrel

**سمۆرەی دارخورمای ھیندی** (ئینگلیزی: Indian palm squirrel) قەبارەی بچوکترە لە سمۆرەی * Caucasian squirrel * کە لە لای خۆمان دەژیت، و کیشی لە کاتی گەنجی دە لە دەوری ١٠٠ تا ٢٠٠ گم دەبیت و نزیکەی ٥ سال دەژیت!
لەگەڵ کلکێکی کەمێک کورتتر لە لەشی. پشتەکەیێک گریزەلد، ڕەنگی خۆڵەمێشی- لەگەڵ سێ ھێڵی سپیی سەرنج ڕاکێش کە ڕا دەکەن لە سەر بۆ کلک. ئەو ورگێکی کرێمی-سپی ھەیە، گوێ بچووکن و میییەکە ماوەی سک پربوون ٣٤ ڕۆژە بە زۆری لە ولاتی ھیندستان دەبینرێت

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
پۆل:تاکسۆنەکانی ناونراو لە لایەن کارل لینایۆسەوە
حاجی لەقلەقی ڕەنگین

وێنۆک|حاجی لەقلەقی ڕەنگین

**حاجی لەقلەقی ڕەنگین** (ناوی زانستی: Mycteria leucocephala) (ئینگلیزی: Painted stork) مەلێکە، قەبارەیەکی گەورەی ھەیە و لە کاتی وەستان لەسەر پێیەکانی (٩٣ تا ١٠٢ سم)  درێژیەکەی دەبێت، باڵەکانی (١٥٠ تا ١٦٠ سم) درێژیان دەبێت لە کاتی کرانەوەیاندا. کێشی (٢ تا ٣.٥ کگم)ە. نێر و مێی وەک یەک دەردەکەون بەڵام نێری عادەتەن گەورەترە لە مێیەکە، بە زۆری لە وڵاتی ھیندستان دەبینرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مەلەکانی ئاسیا
پۆل:مەلەکانی بەنگلادێش
پاید کینگفیشەر

وێنۆک|Pied kingfisher
() (ناوی زانستی: *Ceryle rudis*) ھەر لە خێزانی کینگ فیشەر(شا ماسیگر)ەکانە درێژییەکەی نزیکەی ١٧ سانتیمەتر دەبێت شێوازێکی رەش و شپی خاڵ خاڵی ھەیە نێرەکەی بەوە لە مێیەکەی جیا دەکرێتەوە کە نێرەکەی ٢ ھێلی رەشی لەسەر سینگی ھەیەو مێیەکەش تەنھا یەک ھێلی ئەستۆر و ڕەشی ھەیە و لە کەنار دەریاچە و ڕووبار و ئاوە ڕوونەکان دەژیت بە زۆری لە ئەفریقیا و لە ئاسیاش بە درێژایی لە تورکیا و کوردستان تا ھیندستان و چین دەژیت.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
پۆل:مەلەکانی چین
پۆل:مەلەکانی هیندستان
پۆل:تاکسۆنەکانی ناونراو لە لایەن کارل لینایۆسەوە
پارتنۆپ ئاناکس

وێنۆک|Anax parthenope

ناوی ئینگلیزی *Lesser Emperor dragonfly* و ناوی زانستیه‌كه‌شی (Anax parthenope)ه‌و جورێكە له‌ خێزان ئێشنیدای (Aeshnidae) و قه‌باره‌یه‌كی گه‌وره‌ی هه‌یه‌و به‌ زۆری له‌ ئاسیا و باشوری ئەوروپا و باكووری ئەفريقا ده‌بینڕێت له‌ نزیك كه‌ناراوه‌كان و سه‌وزایی و نزیك زولكاوه‌كان ده‌ژیت.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ساونا

200px|وێنۆک|ساونایەکی مۆدێرنی فینلاندی
**ساونا** یان **گەرماوی ھەڵمی** ژوورێکی بچووک یان بینایەکە کە گەرم کراوە. گەرمیی ساونا دەبێتە ھۆی ئاسوودەبوون و وا لە کەسی بەکارھێنەری ساونا دەکات کە ئارەقە بکات.
ئەو باوەڕە ھەیە کە ساونا دەبێتە یارمەتیدەری خەڵکی بۆ تەندروستییەکی باشتر لەڕێی گەرمییە زۆرەکەیەوە. لەمڕۆدا لەلایەن وڵات و گرووپە 
جیاوازاکانەوە زۆر ڕێگە داھێنراون بۆ خۆگەرمکردن و بەکارھێنانی ساونا.
ساوناکان بۆ دوو جۆر دابەش دەکرێن، ساونای ئاسایی؛ کە ھەواکە گەرم دەکات، و ساونای تیشکی ژێرسوور کە تەنەکان گەرم دەکات.
زۆربەی ماڵەکانی فینلاند ساونایان ھەیە، ساوناکانی فینلەند پلەی گەرمییەکەیان لە دەوروبەی ٨٠ پلەی سیلیزییە، و دەکرێ پلەی گەرمیی ساونا تا ١٠٠ پلەی سیلیزی بەرز بێت.
لەمڕۆدا زیادتر ساوناکان لە ھۆتێلەکان، و شوێنەکانی ڕاھێنانی وەرزشی دەبینرێن. زۆربەی ساوناکان جیاکراونەتەوە بۆ ھەردوو ڕەگەزی نێر و مێ، بەڵام ھەندێکیان بە ھاوبەشی بەکاردەھێنرێن.

## ئەمانەش ببینە
*گەرماوکردن
*بانیۆ
*خوڕژم (دووش)

## گالێری

Saunowisko w Krągu - Domek Saunowy Wako.jpg
Tulikivi Nuoska Sauna Heater.jpg
Sauna-pool.JPG
Swedish sauna on the lake.jpg
Sauna Solaris.JPG

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی، «Sauna»، حوزەیرانی ٢٠١٦.

پۆل:گەرماوکردن
پۆل:داھێنانە فینلەندییەکان
پۆل:ژوورەکان
پۆل:ڕووتی
پۆل:دیوەکان
تریمێری سۆرەس گرامینییەس

وێنۆک|Trimeresurus gramineus
() (ناوی زانستی: *Trimeresurus gramineus*) یەکێک لە مارە زۆر ژەھراویەکانی جەنگەل و درێژیەکەی نزیکەی ١ مەتر دەبێت و بۆ یەکەمجار لە باشوری ھیندستان دۆزرایەوە و ئێستاش بە زۆری تەنھا لە ھیند دەبینرێت. بە ماری تۆرە یا خائین ناسراوە و ئەم مارە بە زۆری لە شەودا دەردەکەوێت بۆ راو کردنی نێچیرەکەی و پێوەدانی ئەو گیاندارانەی لێی نزیکن.

پۆل:مارەکان
کرێستد کینگفیشەر

وێنۆک|Crested kingfisher
() (ناوی زانستی: *Megaceryle lugubris*) ھەر لە خێزانی شا ماسیگرەکانە و قەبارەیەکی زۆر گەورەی ھەیە لە چاو جۆرەکانی تری کینگ فیشەر(شا ماسیگر) کە ٤١ سانتیمەتر درێژی ھەیە شێوازێکی رەش و شپی خاڵ خاڵی ھەیە و بە زۆری لە وڵاتەکانی ھیندستان (ھیمالایا باکوری ھیند، سنۆری چین)، بەنگلادیش، باشوری رۆژھەڵاتی ئاسیا، ژاپۆن و ڕووسیا دەبینرێت. ئەم باڵندەیە بەشێوەیەکی سەرەکی دەدۆزرێتەوە لە ڕووباری چیا و گردە گەورەکان.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
فیلی ھیندی

وێنۆک|Indian elephant
**فیلی ھیندی** () (ناوی زانستی: *Elephas maximus indicus*) یەکێکە لە جۆرەکانی فیلی ئاسیایی و بەگشتی فیلی ئاسیایی بچووکترن لە فیلی ئەفریقی و بەرزیەکەی فیلی ھیندی لە نێوان ٢ مەتر تا ٣٫٥ مەترەو کێشی ٢٠٠٠ کگم تا ٥٠٠٠کگم دەبێت.

گەورەترین فیلی ھیندی ٣٫٤٣ مەتر بەرز بوو لە شانە.

## ئەمانەش ببینە
* فیل
## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلەکان
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ھیندستان
پۆل:جۆرە مەترسیدارەکانی پێڕستی سووری ئای یوو سی ئێن
پۆل:تاکسۆنەکانی ناونراو لەلایەن جۆرج کوڤیرەوە
شەمشەمەکوێرەی میوەخۆری قەپۆزکوڵی گەورە

وێنۆک|شەمشەمەکوێرەی میوەخۆری قەپۆزکوڵی گەورە
**شەمشەمەکوێرەی میوەخۆری قەپۆزکوڵی گەورە** (، ناوی زانستی: *Cynopterus sphinx*) جۆرێک شەمشەمەکوێرەی میوەخۆرە.  درێژی باڵەکانی لە تەمەنێکی زۆردا دەگاتە ٤٨ سانتیمەتر و باشوور و باشوری رۆژ ھەڵاتی ئاسیادا ھەیە، ئەو شوێنەی ئەوەی لێ دەژیت لە سریلانکا ناسراوە بە تھالا واوولا. و بەزۆری لە وڵاتەکانی پاکستان، بەنگلادێش، بووتان، کامبۆدیا، چین، ھیندستان، ئیندۆنیزیا، مالیزیا، میانمار، فلیپین، تایلاند و ڤیەتنام دەبینرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
فشەکڵاونە

وێنۆک|Crested lark

**فشەکڵاونە** یا **شوانە خڵەتێنە** () ناوە زانستییەکەی (Galerida cristata)ە و جورێکە لە کڵاوکوڕەو دیارەو ھەر لە نێو مەزرەعەکان و شوێنەکانی نزیک لە جاددەکان و گردەکان دەژیت و تا راددەیەک بچوکەو بە نزیکەیی ھەمان قەبارەیە لەگەل کڵاوکوڕەیێکی ئۆراسی بەلام کەمێک کورتترەو توزێک گەورەترە لە رووی دەوروبەری و سەرەکە و لەش و بەرزیەکەی ١٧ سم و درێژی بالەکانی ٢٩سم تا ٣٨سم و کێشی لە نێوان ٣٧گرام تا ٥٥ گرام دەبێت. نێرەو مێیەکەی ھاوشێوەن ۆ جیاوازیەکی ئەوتۆیان نیە و بەزوری لە ئەورۆپاو باکۆری ئەفریقیاو روژئاوای ئاسیاوچین و رۆژھەلاتی ناوەراست دەبینرێت.
## سەرچاوە

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مەلەکانی کوردستان
پۆل:مەلەکانی ئێران
پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
پۆل:تاکسۆنەکانی ناونراو لە لایەن کارل لینایۆسەوە
لەقلەقی ملڕەش

وێنۆک|حاجی لەقلەقی ڕەش
**حاجی لەقلەقی ڕەش** یان **حاجی لەقلەقی مل ڕەش** () (ناوی زانستی: *Ephippiorhynchus asiaticus*)، قەبارەیەکی گەورەی ھەیە لەگەل نۆکەکی درێژ و رەش کە ١٢٩ تا ١٥٠ سم درێژییەکەی دەبێت و باڵەکانیشی ٢٣٠ سم درێژی ھەیە لە کاتی کرانەوەیاندا، کێشی لە نزیکەی ٤ کیلۆگرام دەبێت. ئەو جۆرە دەتوانین بلێین بالندەیێکی نیشتەجێیە و لە باشوور و باشوری رۆژ ھەڵاتی ئاسیا و لە ھەندێ شوێنی ئوسترالیا لە زونگاوەکان و شوێنی چاندنی دانەوێلەی وەک برنج دەژیت.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مەلەکانی ئوسترالیا
پۆل:مەلەکانی هیندستان
زارۆک تیڤی

زارۆک تیڤی (Zarok TV) کەناڵێکی تەلەڤزیۆنیی کوردییە. لە ٢١ی ئازاری ساڵی ٢٠١٥ دەستی بە کار کرد. لە تورکیا بە شێوەی ڕۆژانە بەرنامەی هەیە و ناوەندەکەی لە ئامەدە. بە زمانی کوردی و شێوەزارەکانی کورمانجی و زازاکی وسۆرانی لە مانگی دەستکردی تورکسات و نایلسات بەرنامەکانی بڵاو دەکاتەوە.

زارۆک تیڤی لە مانگی دەستکردی نایلسات لە ڕێگەی ئەم زانیاریانەی خوارەوە بەرنامەکانی خۆی بە زاراوەی سۆرانی بڵاو دەکاتەوە.

فرێکوێنسی: 11354 مێگاهێرتز

جەمسەرگیری: V (ڕاست)

هێما: 27500

FEC: 3/4

مانگی دەستکرد: یوتێلسات 7 وێست ئەی / نایلسات (7.0°W)

## بەستەری دەرەکی
* ماڵپەڕی زارۆک تیڤی
* زارۆک تیڤی بە شێوەی ڕاستەوخۆ

## سەرچاوەکان

پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی
پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکانی مناڵان
پۆل:چاند لە ئامەد
یانەی تۆپی پێی ئیستقلالی تاران

**یانەی تۆپی پێی ئیستقلالی تاران** () یانەیەکی تۆپی پێی نیشتەجێی تاران لە ئێرانە کە لە خولی نایابی کەنداوی فارس بەشدارە. ئەو یانەیە لە ساڵی ١٩٤٥دا دامەزراوە و ھەتا ئێستا دوو جاران پاڵەوانێتیی ئاسیای بەدەستھێناوە.ئیستقلال بەناوبانگترین تیپی ئێران و ئاسیایە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

*
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٤٥ لە ئێران
پۆل:وەرزشی ئێران
شیکاریی ڕاستەقینە

[وێنۆک|200px| یەکەم، چوار سەرجەمی بەشی [زنجیرەی فورییە لە شەپۆلێکی چوارگۆشەییدا. زنجیرەی فورییە یەکێک لە ئامرازە گرینگەکانی شیکاریی ڕاستەقینەیە.]]
**شیکاریی ڕاستەقینە** () یەکێک لە لقەکانی شیکاریی ماتماتیکییە کە تایبەتمەندی و چۆنیەتی ڕەوشتی فانکشنە ڕاستەقینەکان شرۆڤە دەکات.
ھەندێک لەو چەمکانەی لە شیکاریی ڕاستەقینەدا تاوتوێ و پێناسە دەکرێن بریتین لە، پاشیەکی (sequences) و زنجیرەی ژمارە ڕاستەقینەکان، ڕادەی پاشیەکی، بەردەوامی (continuous)، جیاکاری (differentiation) و تەواوکاری (integration) و پاشیەکی فانکشنەکان.. لێرەدا شیکاریی ڕاستەقینە لە شیکاریی ئاوێتە جیا دەکرێتەوە، کە کاری خوێندنەوە و مامەڵەکردن لەگەڵ ژمارە ئاوێتەکان و فانکشنە ئاوێتەکانە.
## پەراوێزەکان

## ئەمانەش ببینە
*شیکاریی ئاوێتە
## سەرچاوەکان
*آنالیز حقیقی و مختلط، والتر رودین-ترجمە دکتر علی اکبر عالم‌زادە.
## بەستەرە دەرەکییەکان
* How We Got From There to Here: A Story of Real Analysis by Robert Rogers and Eugene Boman
* A First Course in Analysis by Donald Yau
* Interactive Real Analysis by  Bert G. Wachsmuth

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:شیکاریی ماتماتیکی
پۆل:شیکاریی ڕاستەقینە
شیکاریی ئاوێتە

229px|left|thumb|دیاگرامی فانکشنی ''f''(''x'')=(''x''<sup>2</sup>-1)(''x''-2-''i'')<sup>2</sup>/(''x''<sup>2</sup>+2+2''i'').

**شیکاریی ئاوێتە**() یان بیردۆزی فانکشنەکان(functional theory)، چەمکێکە لە زانستی بیرکاریدا کە ئەو فانکشنانەی توانای گرتەیان ھەیە بۆ بەھا ئاوێتەکان شرۆ‌ڤە دەکات.

## ھەندێک پێناسە و دیتانەی سەرەکی
### فانکشنی ئاوێتە
فانکشنێکە کە ھەم، بوار(domain) و ھەم مەوداکەی ئاوێتە بێت. بە دەستەواژەیەکی تر فانکشنێکی ئاوێتە بە شێوەی: 


f\colon\, \mathbb{C}\to \mathbb{C},\; x + iy \mapsto f(x+iy) = u(x,y) + i v(x,y).


پێناسە دەکرێت. لە ھاوبایی \mathbb{C} لەگەڵ \mathbb{R}^{2} ھەندێک جار پێناسەکەی بەم شێوە f\colon\, \mathbb{R}^{2}\to \mathbb{R}^{2} دەتوانرێت بنووسرێت.

### توانای گرتە
بە فانکشنێک کە ئاوێتە بێت و توانای گرتەی ھەبێت، شیکارە فانکشن دەوترێت. ئەوە کاتێکە کە ڕادەی خوارەوە لە بازنەی کراوەی دەوروبەری خاڵی  z_{0}  بوونی ھەبێت. دیارە z بەھایەکی ئاوێتەیە.


f'(z_0) = \lim_{z \rightarrow z_0} {f(z) - f(z_0) \over z - z_0 } 


پێناسەی سەرەوە، ھاوبایە لەگەڵ مەرجەکانی کۆشی-ڕیمان، ھەر وەک لە شێوەی بەرامبەر ڕوون کراوەتەوە.
f(z)=u(z)+iv(z) ,\quad z=x+iy


\frac{\partial u}{\partial x} = \frac{\partial v}{\partial y}
\quad,\quad   
\frac{\partial u}{\partial y} = - \frac{\partial v}{\partial x}



### ڕێسای کۆشی
ڕێسای تەواوکاریی کۆشی یان بەدەستەواژەیەکی تر، دیتانەی کۆشی بۆ ھەر شیکارە فانکشنێک کە لەسەر چێوەیەکی دیاریکراو پاسادانە.


f(z) = \frac 1{2\pi i}\oint \frac{f(z')}{z'-z}dz'




## سەرچاوەکان
* Needham T., *Visual Complex Analysis* (Oxford, 1997). 
* Henrici P., *Applied and Computational Complex Analysis* (Wiley). [Three volumes: 1974, 1977, 1986.] 
* Konrad Königsberger, *Analysis*, Bd. 1, 6. Edition. Springer, Berlin 2004, ISBN 3-540-41282-4.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:شیکاریی ئاوێتە
پۆل:شیکاریی ماتماتیکی
پۆل:ژمارە ئاوێتەکان
دایکی ھیند

**دایکی ھیند** (بەئینگلیزی: **mother india**) فیلمیکی تراژیدی - درامی ھیندییە لە ساڵی ١٩٥٧ بەرھەمھێنراوە، لە ڕۆڵگێڕانی نەرگز و سونێل دەت و راجێندرا کومار و راج کومار. فیلمەکە لەدەرھێنانی مەحبوب خانە و لە نێوان باشترین ٢٥ فیلمی بۆلیوود دادەنرێت لە مێژوودا. یەکەمین فیلمی ھیندییە کە نێردرا بۆ خەڵاتی ئۆسکار وە فیلمەکە بووە یەکێک لەپێنج پاڵێوراوە کۆتاییەکانی خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین فیلمی بیانی بەڵام لەکۆتاییەکاندا بەجیاوازی یەکدەنگ شکستیھێنا.

## کاست
* نیرگز nargiz رۆلی رادھا و پالەوانی فیلمەکە
* سونیل دەت sunil dutt رۆلی بیرجو کوری بچووکی رادھا
* راجندرا کۆمار Rajendra Kumar رۆلی رامو کوری گەورەی رادھا
* راج کۆمار raj kumar رۆلی مێردی رادھا
* Kanhaiyalal رۆلی لالا
* Jilloo Maa رۆلی خەسووی رادھا

## چیرۆکی فیلم
چیرۆکی فیلمەکە باسی کاتێک ئەکا کە پڕۆژەیەکی ئاو دروست کردنی کۆتای دێت و بانگی رادھا (نیرگز) ئەکەن ئەو پڕۆژەیە بکاتەوە و ئەویش ڕابردووی خۆی بیر ئەکەوێتەوە کە تازە ھاوسەرگیری کردبوو.
ھاوسەرگیری نیوان رادھا و شابوو بەم شێوەیە دەبێت کاتێک دایکی رادھا قەرزێکی زۆری دایکی شابووی لەسەرە و ناتوانی بیداتەوە بۆیە خەڵک و دەم سپی گوندەکە داوا دەکەن کە رادھا بدرێت بە کورە تاقانەکەی دایکی شەبوو واتا شابوو
کاری شابوو کشتوکاڵ بوو لە زەویکی تەواو بەرداوی و ناخۆش دا.
دواتر ڕۆژێک لە کاتی کارکردنا دەستی شابوو بەر تاشە بەردێکی گەورە دەکەوی و ناچار دەبن دەستی ببڕنەوە کە دوای ئەوە ناتوانی ئیش بکات ھەست بە شەرمەزاری ئەکات کە لە بەروبوومی ژنەکەی ئەخوات و دەرەبەگی ئەو ناوچەیە بە ناوی لالا زۆر فشار ئەخاتەسەری بۆیە بڕیار ئەدات گوندەکە جی بھێڵێ و سەری خۆی ھەڵگری
دوای ماوەیک لە سەرھەڵگرتنی شابووی مێردی ڕادھا منداڵە بچوکەکەی و خەسووی کۆچی دوای ئەکەن و تەنھا رادھا و ھەردسێ کوڕەکەی ئەمێنن
دوای ماوەیک ڕەشەبایەکی بەھیز و لافاوێکی بەھێز ھەڵدەکات و تەواوی لادێکە تێک ئەدات لالا دەستی یارمەتی بۆ رادھا درێژ ئەکات لە بەرامبەر جەستەی رادھا بەڵام ئەو بە توندی ڕەتی ئەکاتەوە و منداڵی چوارەمی ئەبێتە قوربانی ڕەشەبا و لافاوەکە لەگەڵ ئەوەی زۆربەی خەڵکی لادێکھ بڕیاری جێھێشتنی لادێکە ئەدەن بەڵام ڕادھا بڕیار ئەدات بمێنێتەوە و خانۆکەی چاک بکات.
دوای چەندھا ساڵ بیرجو و رامو ھەردوو کوڕەکەی ڕادھا گەورە بوون و ڕامو کوڕە گەورەکە کەسێکی لەسەرخۆ دەرکەوت و دوای ماوەیەک ھاوسەرگیری کرد بەڵام بیرجو کوڕێکی سەرشێتی لێ دەرچوو دوای زۆربەی کچانی لادێکە کەوتبوو بەتایبەت کچەکەی لالا، ئەم توڕەێی بیرجو لە کۆتای دا خەتەر بوو.
دوای ماوەیەک بیرجو ھێرش ئەکاتە سەر لالا و پاوانی ھاوسەرگیری دایکی کە وەک رەھنێک لای لالا ئەبێت ئەیدزێ
دواتر بیرجو لە گوندەکە ئەچێتە دەرەوە و ئەبێتە ڕێگر بەڵام دایکی بەڵێنی لێ وەر ئەگرێ کە زەرەری بوو ماڵی لالا نەبێ
دوای ماوەیک روپای کچی لالا ھاوسەر گیری ئەکات و بیرجو لە ڕۆژی ھاوسەرگیری خۆی و عەسابەکەی دین ھاوسەرگیریەکە تێک ئەدەن و بیرجو حەقی ئەوەی لالا بەسری ھێنان لەو ڕۆژەیا لالا ئەکوژیت و کچەکەی ئەفڕێنێت
لە کاتێک بە ئەسپ کچە ئەفڕێنێ رادھای دایکی بیرجو فیشەکێک ئەنێت بە بیرجوەوە و ھەر لە باوشی خۆی گیان لەدەست ئەدات و فیلمەکە ئەگڕێتەوە سەرتا کاتێک ڕادھا پیرە و پڕۆژە ئاوەکە ئەکاتەوە و ئاو ئەچێتە ناو کێڵگەکان.

## سەرچاوەکان
* Mother India

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمە ھیندییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی
پۆل:فیلمە دووبارە دەرھاتووە ھیندیەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە ناکارامەکان
پۆل:فیلمە نایابە ھیندییەکان
ئاوەڵی ژمارەی ئاوێتە

[وێنۆک|
ڕوونکردنەوەی ئەندازەیی ژمارەی ئاوێتەی (<math>z</math>) و ئاوەڵەکەی (<math>\bar{z}</math>) لەسەر [ڕووتەختی ئاوێتە.]]
لە بیرکاریدا **ئاوەڵی **ژمارەی ئاوێتەی   ***' ژمارەیەکی ئاوێتەیە بەم شێوە ***' . بەشی ڕاستەقینەی ھەر دوو ژمارەی ئاوێتە و ئاوەڵەکەی یەکسانن و ھەر دوو بەشی خەیاڵی لە نیشانەدا، پێچەوانەی یەکترن.
ئاوەڵی ژمارەی ئاوێتەی  z=a+ib \, (لێرەدا a و b ژمارەی ڕاستەقینەن)، بە  \overline{z} ھێما دەکرێت (دەخوێندرێتەوە زێد بار) و یەکسانە بە \overline{z} = a - ib\, .
## نموونە

: \overline{(3-2i)} = 3 + 2i
: \overline{7}=7
: \overline{i} = -i.

لە شێوەی جەمسەریدا، ئاوەڵی r e^{i \phi} یەکسانە بە r e^{-i \phi}.

## ئەمانەش ببینە
*ژمارەی ئاوێتە
*ڕووتەختی ئاوێتە

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ژمارە ئاوێتەکان
دیار (گۆرانیبێژ)

**دیار** یان **ھۆزان دیار** یان **دیار دێرسم** (Hozan Diyar) 

ناوی تەواوی "دیار یلدرم" (Diyar Yıldırım)ە، لە ١ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٦ لە گوندی هێوەدان (Ayvatlı)ی سەر بە قەزای مازگەرت (Mazgirt)، لە پارێزگای دێرسم (Tunceli) لە دایک بووە.

## ژیان
### ژیانی ھونەری
لە ساڵی ١٩٨٨ کۆچی کردووە بۆ ئەڵمانیا و یەکەم بەرهەمی لە هەمان ساڵدا تۆمار کردووە بە ناوی (بلبلۆ) کە هەشت گۆرانیی لە خۆ گرتووە. لە سالی ١٩٨٩ بووە ئەندامی "کۆما بەرخوەدان" و بە دوو گۆرانی (شا بە وەلاتم شا بە) و (مەمۆ) لە ئەلبومی ژمارە ٨ی ئەو گروپە موزیکیەی سەر بە پەکەکە بەشدار بوو کە بۆ ساڵی ١٩٩٠ بڵاو کرایەوە، ئیدی لەو ساڵی بە دواوە بەردەوام بەشدار بووە لە ئەلبوم و کۆنسێرتەکانی ئەو گروپە. لە ساڵی ١٩٩٢ دووەم کاسێتی بڵاو کردەوە بە ناوی (کەروان/کاروان) کە دوو لە گۆرانیەکانی هی کاسێتی یەکەمی بوو بەڵام جوانتر و خۆشتر و لەگەڵ ئامێری دیکەی موزیکی گوتوونیەتیەوە، ئەوانیش هەردوو گۆرانی (بلبلۆ) و (هەڤال وەرە)ن. لە ١٩٩٢ هەتا ١٩٩٨، چەند گۆرانیی دیکەی گوتووە لە کۆنسێرتان واتە بە شێوەی ئەلبوم نین، وەک گۆرانیی (Yeminimiz Var ئاواتێکمان هەیە)، (Kürdün Gelini بووکی کوردان). دیار، جگە لەوەی لەگەڵ کۆما بەرخوەدان گۆرانی دەگووتەوە، بە جودایش ئەلبومی بەرهەم هێناوە. زۆربەی گۆرانیەکانی لە سەر کورد، کوردستان، و ستەمی دەوڵەتی تورکیایە، بەڵام گۆرانی ئەڤینداریشی ھەیە.زۆربەی گۆرانیەکانی بە شێوەزاری کوردیی کورمانجین. چەند گۆرانیەکیشی بە کوردیی سۆرانی و زازایی و ھەندێکیشی بە تورکی ھەیە دژ بە ڕژێمی تورکیا.

### ژیانی کەسی
دیار ھاوسەرگیری لەگەڵ دەنیز دەمان کردووە. تا ساڵی ٢٠٠٤ نەیدەتوانی بێتەوە کوردستان.

## ئەلبومەکان
مام زەکی 2022
* دەما ئازادی - 2013 DemaAzadî
* تینا ڕۆژێ - 2001 Tîna Rojê
* گولێ نەچە - Gulê Neçe 2004
* وەی دنیایێ - 2000 Wey Dinyayê
* جەنگا ژینێ - 1998 Cenga Jînê
* بلبلۆ - 1988 Bilbilo
* کاروان - 1992 Karwan
* کانیا سترانان - 2005 Kehniya Stranan
* ئۆغر بە ئۆغور - Oxir be Ugur 2006
* ناترسم - Natirsim 2008)
* ئاخ و دایک - Ax û Dayik 2015
* کەلا دمدمێ - 2018 Kela Dimdimê
* مام زەکی _ ٢٠٢٢ Mam Zekî

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦
پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی
پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد
پۆل:زیندووان
خەلیل خەمگین

**خەلیل خەمگین ** (Xelîl Xemgîn) گۆرانیبێژێکی کوردە. لە شاری عەفرین لەدایکبووە. یەکێک بووە لە ئەندامانی کۆمەڵەی بەرخۆدان.

## ئەلبومەکان
* باگۆک - Bagok  (١٩٨٨)
* ئەی شەھید - Ey Şehîd (١٩٩٢)
* نامە - Name (١٩٩٧)
* زەند - Zend (٢٠٠٤)
* کەھنیا سترانان - Kehniya Stranan (٢٠٠٥) (لەگەڵ ھۆزان دیار)

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## بەستنەوە بە دەرەوە
* ماڵپەڕی خەلیل خەمگین

پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
پۆل:ئەندامانی کۆمەڵەی بەرخۆدان
لێکەوت

ڕاستەهێلە سوورەکە لێکەوتی چەماوەیە.|وێنۆک

**لێکەوتی** چەماوەیەک ()، بریتییە لەو ڕاستەھێڵەی کە تەنیا لە یەک خاڵدا چەماوەکە دەبڕێت. ھێڵی لێکەوتی چەماوەی y = f(x) لە خاڵێک وەکوو x = c لەسەر چەماوەکە، ڕاستەھێڵێکە بە خاڵی (c, f(c))دا دەڕوات و لێژیی ئەو ڕاستەھێڵە بریتییە لە f'(c)\, لێرەدا f'\, بریتییە لە گرتەی f\,.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەندازەی سەرەتایی
پۆل:ئەندازەی شیکارانە
پۆل:تۆپۆلۆژی جیاکاری
پۆل:ئەندازەی جیاکاری
عاشقی ٢

**عاشقی ۲** (ئینگلیزی: Aashiqui 2) فیلمێکی ھیندی ڕۆمانسی ساڵی ۲۰۱۳یە. لە (۲٦ی نیسانی ۲۰۱۳) بڵاو کراوەتەوە. فیلمەکە لەلایەن  مۆھیت سوری بەرھەم ھێنراوە. موسیکی لەلایەن میسۆن و ئەنکیت تیواری و جییت گانگۆڵی یە. فیلمەکە لەلایەن کۆمپانیای (Vishesh Films و T-Series Films) بەرھەمھێنراوە. وەلەلایەن کۆمپانیای (s AA Films (India) بڵاو کراوەتەوە.

## چیڕۆک
چیرۆکی فیلمەکە باس لە خۆشەویستی نێوان دوو گۆرانی بێژی ھیندی دەکات کە ڕاوول و ئارۆھین، سەرەتا ڕاوول گۆرانی بێژێکی ناودار و خاوەن ناوبانگێی زۆۆرە بەڵام دوای تێپەڕبوونی کاتەوەدەنگەکەی وەکو خۆی نامێنێت و دەنگی بەرەو گۆڕان دەچێت لەکاتێکدا ئارۆھی گۆرانیبێژێکی میللی نێو باڕەکانە، دواتر لە ڕوداوێکدا یەکتری دەناسن و پەیوەندییەکەیان بەرەو پێش دەچێت و تاکو دەبنە خۆشەویستی یەکتری و ئارۆھی بەھۆی ڕاوولەوە دەست بە وتنی گۆرانی دەکات و تا دەگاتە ئەو ئاستەی کە ژمارەی ھەوادانی ئاررۆھی لە ھی ڕاوول زیاتر دەبن، لەگەڵ تێپەڕبوونی کاتدا باری تەندروستی ڕاوول بەرەو خەراپتر دەچێت و تادەگاتە ئەوەی کە خۆی دەکوژێت.

## سەرچاوەکان

*ویکیپیدیای ئینگلیزی.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣
پۆل:فیلمە ھیندییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی
پۆل:فیلمە ھیندی-زمانەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە مۆسیقییە ڕۆمانسییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:ئەو فیلمە دووبارە دروستکراوە ھیندییانەی کە ئەمریکیین
پۆل:فیلمە ھیندییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ئەکتەران
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە فیلمسازی
پۆل:فیلمەکانی سەبارەت بە خۆکوژی
پۆل:ئەو فیلمانەی لە گۆوا وێنەیگیراون
پۆل:ئەو فیلمە ئینگلیزیانەی دووبارە بە ھیندی درووستکراونەتەوە
پۆل:فیلمە دراما ھیندییەکان
حوسێن محەممەد

**حوسێن محەممەد** (لەدایکبووی ١٩٨٠، لە زاخۆ) وەرگێڕ، قانوونناس، و نووسەرێکی کوردە. لەوەتەی ١٩٩٤ نیشتەجێی فینلاندە.

## پیشە
حوسێن لە ساڵی ١٩٩٥ دەستی بە نووسین بە زمانی کوردی کردووە، نووسراوەکانی لە چەند گۆڤار و ڕۆژنامەدا بڵاوبوونەتەوە. لە ١٩٩٩ دەست دەکات بە بڵاوکردنەوەی گۆڤارێکی ئەلیکترۆنی لەڕێی ئینتەرنێتەوە بەناوی مەھنامە. لەگەڵ ئەوەی شیعر و چیرۆکی نووسیون، بەڵام زیادتر وەک وەرگێڕێک ناسراوە.
بەرھەمی نووسەرانی ناوداری جیھانی وەرگێڕاوە بۆ سەر کوردی وەکوو جوبران خەلیل جوبران، ئانتۆن چێخۆڤ، ویلیام شێکسپیر، و چەندانی تر.
حوسێن محەممەد یەکێکە لە دامەزرێنەر و چالاکانی ویکیفەرھەنگی کورمانجی.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای کورمانجی، حوزەیرانی ٢٠١٦.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:نووسەرانی کورد
پۆل:وەرگێڕەکان
پۆل:زمانەوانانی کورد
پۆل:خەڵکی زاخۆ
پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی
ئاجای دیڤگان

**ئاجای دیڤگان** (؛ لەدایکبووی ٢ی نیسانی ١٩٦٩) ئەکتەر، دەرھێنەر و بەرھەمھێنەرێکی فیلمی ھیندییە. ئاجای دیڤگان کوڕی دەرھێنەری فیلم و دەرھێنەری دیمەنە ئەکشنەکان (ڤیرو دیگان). لەماوەی کارکردنی چەندین خەڵاتی گرنگی بردووەتەوە لەنێوانیان دوو جار خەڵاتی فیلمی نەتەوەیی (National Film Awards).

لە ساڵی ١٩٨٥ لەڕۆڵێکی نیمچەفەرمی لەفیلمی (Pyari Behna) بۆیەکەمینجار دەردەکەوێت بەڵام خۆی بەشێوەیەکی دیار یەکەم فیلمی بۆساڵی ١٩٩١ دەگەڕێتەوە کەفیلمەکە ناوی (Phool Aur Kaante) بوو ناوبراو بەڕۆڵی «ئاجای»یش بەشدرابوو کەبەھۆی ئەم فیلمەوە خەڵاتی باشترین یەکەمین دەرکەوتنی لەزنجیرەی دابەشکرندی خەڵاتەکانی فیلمی نیشتمانیدا بردەوە. لەدوای ئەو فیلمە لەچەند فیلمێک سەرکەوتنی باشی بەدەستھێنا لەوانە لە ساڵی ١٩٩٢ لەفیلمی Jigar و فیلمی Dilwale لە ساڵی ١٩٩٤ و فیلمی Suhaag لەھەمانساڵدا و فیلمی (Ishq) لە ساڵی ١٩٩٧ بوو. لەم دواییانەش چەند فیلمێکی لەگەڵ دەرھێنەری بۆلیوود ڕۆھیت شیتی ئەنجامدا، لەوانە سینگھام و گۆلمال کە سەرکەوتنی باشیان بەدەستھێنا.

ئەو لە ساڵی ١٩٩٩ ژیانی ھاوسەرگیری لەگەڵ ئەکتەری دیاری بۆلیوود (کاجۆل) پێکھێنا، کەپێش ئەو ھاوسەرگیرییە چەندین فیلمییان بەیەکەوە دەرکەوتبوون.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 
* 
* 
* 

پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ھیندییەکانی خەڵکی مومبای
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سینەمای ھیندی
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ھیندی
پۆل:پەنجابییەکان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی خەڵکی مۆمبای
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩
پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی نیودێلھی
پۆل:ئەکتەرانی پیاوی هیندی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرانی پیاوی ھیندی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ھیندییە ھیندۆسەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی فیلمی نیشتمانیی باشترین ئەکتەر
پۆل:خەڵکی دەلھی
پۆل:ئەو کەسانەی ناویان لە کاغەزەکانی پەنەمادا ھاتووە
ڕەخنەگریی فیلم

وێنۆک|لەڕاستەوە ڕەخەنگر ڕۆجەر ئەبێرت لەگەڵ دەرهێنەر ڕوس مایەر
**ڕەخنەی فیلم** یان **ڕەخنەی سینەمایی** شیکردنەوە و ھەڵسەنگاندنی فیلمە. بەگشتی دەکرێت ڕەخنەگرتن لەفیلمەکان بکرێتە دووبەش، یەکەمیان ڕەخنەی ڕۆژنامەگەری کە لەڕووپەڕیی ڕۆژنامە و گۆڤارە سینەماییەکان دەردەچێت. دووەمییان لەلایەن میدیاکانەوەیە بەتایبەت لەسەر ڕووپەڕی وێب کەلەلایەن شارەزایانی بووارەکە لە ناوەندە تایبەتیی و زانستییەکان بڵاودەکرێتەوە.

زۆرجار لەپاڵ شیکردنەوەی فیلمەکان، چیڕۆکی فیلمەکە وە پلەپێدان بەفیلمەکە بڵاودەکرێتەوە لەلایەن کەسی ڕەخنەگر. ھەروەھا نووسەرە ڕەخنەگرەکە پەیام و ئامۆژگاری خۆی بۆ بینەر دەنووسیت کە سەیری فیلمەکە بکات یان نا. لەم ساڵی دوایی بەتایبەت لە ٢٠٠٠ەکانەوە ڕەخنە کاریگەری زۆر دەبینرێت لەسەر فیلمەکان بەتایبەت لە فرۆشی بلیتی سینەمایی و وەشانی دی ڤی دی.

ماڵپەڕەکانی Rotten Tomatoes و Metacritic دوو نموونەی ماڵپەڕی ڕەخنەگری سینەمایی سەردەمن.

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ڕەخنەی فیلم
پۆل:ڕەخنەگریی فیلم
دەستشۆر

[200px|وێنۆک|گەرماوێک لە [ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]
**دەستشۆر** () ئەو شوێنەیە کە خەڵکی بۆ گەرماوکردن، شووشتنی دەست و ڕووخساریان، یان چوونەسەرئاو بەکاری دەھێنن. شێوەی ئەم ژوورە و پێکھاتەکانی بەپێی وڵاتان و کەلتورەکان دەگۆڕێت، لە زۆرێک لە وڵاتان لە گەرماوەکان دەستشۆر و ئاوێنە ھەیە، لە ھەندێک وڵاتانی تر؛ ڕۆژاوا و ئەمریکای باکوور بەتایبەتی توالێتیش لەو ژوورەدا ھەیە.

ئاسایی ھەر خانووێک یان شوێنێکی ژیان گەرماوێک یان چەند گەرماوێکی ھەیە، بەڵام لە دەرەوەی ئەمەش گەرماوی گشتی لە شار و کۆمەڵگەکان ھەیە کە خەڵکی بە ھاوبەشی بەکاری دەھێنن، لە بەرانبەر بڕە پارەیەک، ئەم گەرماوانە بۆ ھەردوو ڕەگەزی مرۆڤ جیاکراونەتەوە.

## مێژوو
گەرماوەکان دەگەڕێنەوە بۆ ٣٠٠٠ پ. ز. ئاسایی لەو کاتە ھەر شارەو بینایەکی ھەبوو بۆ گەرماوکردن. لە سەدەی ١٦یەمەوە، بەکارھێنانی گەرماوە گشتییەکان ڕوویان لە کەمی کرد، خەڵکی لەو کاتە دەستیان کرد بە دروستکردنی گەرماو لە ماڵەکانیان.

## ئەمانەش ببینە
* گەرماوکردن
* ئاودەست
* بانیۆ
* ساونا
* گەرماو

## پێشانگا

A typical American bathroom.jpg
Alexbathroom1.jpg
1 Arabian Bath 150x150 cms..jpg
Badrummet - Hallwylska museet - 64831.tif


## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی، «Bathroom»، حوزەیرانی ٢٠١٦.

پۆل:گەرماوکردن
پۆل:گەرماوەکان
پۆل:ژوورەکان
بەخشەرەکە (فیلم)

**بەخشەرەکە** بە () فیلمێکی جۆری (دراما، ڕۆمانسی، زانستی خەیاڵی) ساڵی ۲۰۱٤یە کەلە ڕێکەوتی (۱٥ی ئابی ۲۰۱٤) بڵاو کراوەتە.
فیلمەکە لەلایەن فیلیپ نۆیسەوە دەرهێنراوە و لەلایەن نێیل کۆینگسبێرگ و نیککی سیلڤەر بەرهەم هێنراوە.

## چیرۆک
چیرۆکی فیلمەکە باس لە کۆمەڵێکی خەڵک دەکات کەلەشوێنێکی تایبەتدا دەژین کە دورکەوتونەتەوە لە خۆڕەوشتە سروشتییەکانی مرۆڤ ئۆ ئەوەی بتوانن زاڵبن بەسەر هەموو ئەو گیرو گرفتانەی کە کەسێکی ئاسایی هەیەتی، کە لەڕێگەیەوە چەند دەرمان و ماددەی تایەت بەکاردێنن،
دوای هەڵبژاردنی گەنجێک لەنێو کەناوی جۆناسە بە وەرگری زانیارییەکانی داهاتووی کۆمەڵەکە، هەست بە کاریگەریە ئاساییانەی مرۆڤ دەکات کەلەدەوروبەرەوە هەستی پێدەکرێت وتا ئەو ئەو ڕادەیەی کە واز لە بەکارهێنانی ماددەکان دەهێنێت کە وای لێدەکرد هەست بە شتەکانی دەووروبەری نەکات و دوای لە کۆمەڵەکەی جیا دەبێتەوە تاکوو دەگاتە شوێنێک کە دەتوانیێت لێیەوە هەستەکانی مرۆڤانی کۆمەڵەکە بگەڕێنێتەوە شێوازی ئاسایی مرۆڤ.

## سەرچاوە

[ویکیپیدیای ئینگلیزی.](https://en.wikipedia.org/wiki/The_Giver_(film))

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤
پۆل:فیلمەکانی خەیاڵی زانستیی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە خەمناوییە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئینگلتەرا وێنەیان گیراوە
بواری فانکشن

[چەپ|وێنۆک|250px|<math>f</math> پێناسە کراوە لە '''بوار'''ی '''X''' بۆ [بواری بەرامبەری **Y**]]
لە زانستی بیرکاریدا **بواری نەخشە  ** () بریتییە لەو کۆمەلە بەھایانەی دەتوانین بە نەخشەیەکی بدەین تا ئامانجی مەودا بەدەست بێت. بە دەستەواژەیەکی تر، ئەگەر نەخشەیەک بە شێوەی جووتەڕێکخراو دیاری بکرێت، مەدخەلی یەکەمی جووتەڕێکخراوەکان بواری نەخشەکەیە و بە شێوەی *Df* دیاری دەکرێت. بواری نەخشە بە ڕێگای ئاشکرا و ڕێگای نائاشکرا دیاری دەکرێت، بە بەکار ھێنانی ئەو ھاوکێشە کە نەخشەکە پێناسە دەکات.

## دۆزینەوەی بواری فانکشنە ڕادەدارەکان لە ڕووی ڕێسا
بواری فانکشنە ڕادەدارەکان بریتییە لە  \mathbb{R}  (کۆمەڵەی ژمارە ڕاستەقینەکان).
## جووتەڕێکخراوەکان
ئەگەر فانکشنێک بە شێوەی جووتەڕێکخراو پێناسە بکرێت بوارەکەی دەکاتە کۆمەڵەی ھەموو مەدخەلە یەکەمەکانی جووتەڕێکخراوەکە
بۆ نموونە 

 A=\{(4,8),(9,7),(12,46),(78,52)\}

بوارەکەی بریتییە لە:

 D_A=\{4,9,12,78\}

## دۆزینەوەی بوار بە بەکارھێنانی وێنەی ڕوونکردنەوەی فانکشنەکەی
ئەگەر وێنەی ڕوونکردنەوەی فانکشنێک درابێت، بۆ دۆزینەوەی بواری فانکشنەکە، سەرەتا و کۆتای وێنەی فانکشنەکە بە ڕاستەھێڵێکی ستوونی دەلکێنین بە تەوەری xـەکان، ئەو ماوەیەی نێوان دوو ڕاستەھێڵەکە، دەکاتە بواری فانکشنەکە. 

تێبینی ئەوە دەکەین، خاڵی سەرەتا و کۆتایی ماوەکە پڕە یان بۆشە. 
# ئەگەر **بۆش** بێت، ماوەی بوارەکە ماوەیەکی **کراوەیە**.
#ئەگەر **پڕ** بێت، ماوەی بوارەکە، ماوەیەکی **داخراوە**.
ناوەڕاست|وێنۆک|284px|دۆزینەوەی بوار بە بەکارھێنانی وێنەی ڕوونکردنەوەی فانکشنەکەی

## دۆزینەوەی بواری فانکشنە ڕێژەیییەکان
بۆ دۆزینەوەی بواری فانکشنێک لە شێوەی:

 \frac{P(x)}{Q(x)}  

ڕەگەکانی ژێرە لە ھەموو ژمارە ڕاستەقینەکان دەر دەکرێت.

## نموونە
* بواری فانکشنی \tan x = \frac{\sin x}{\cos x} بریتییە لە کۆمەڵەی ژمارە ڕاستەقینەکانی پاسادانی x \neq \frac{\pi}{2} + k \pi, k = 0, \pm 1, \pm 2, \ldots دەکات.
## سەرچاوەکان

* 

پۆل:فانکشن و نەخشەکان
پۆل:چەمکە بنەڕەتییەکانی تیۆریی کۆمەڵە
مەودا (ماتماتیک)

[چەپ|وێنۆک|250px|<math>f</math> پێناسە کراوە لە [بواری فانکشن|بواری **X** بۆ بواری بەرامبەری **Y**، لەم وێنەدا ناوچە زەردەکە بریتییە لە مەودای فانکشنی f.]]
لە زانستی بیرکاریدا **مەودا** () بۆ ھەر فانکشنێک وەکوو f، بریتییە لە کۆمەڵەی ژمارە ڕاستەقینەکان کە بەھاکانی فانکشنەکە دەگرێتەوە، واتا کۆمەڵەی f(a) کە a لە بواری فانکشنی f دایە. دەتوانرێت مەودای فانکشنی f بە سەیرکردنی ڕوونکردنەوەکەی یا بە سەیرکردنی ئەو ھاوکێشەی پێناسەی دەکات دیاری بکرێت. مەودا ژێرکۆمەڵی بواری بەرامبەرە.

## جووتەڕێکخراوەکان
ئەگەر فانکشنێک بە شێوەی جووتەڕێکخراو پێناسە بکرێت کۆمەڵەی ھەموو مەدخەلە دووھەمەکانی جووتەڕێکخراوەکە دەکاتە **مەودای فانکشنەکە**.

بۆ نموونە لە فانکشنی خوارەوەدا:

B=\{ (45,1),(12,69),(78,36),(98,31) \}

مەودا بریتییە لە:

R_B=\{ 1,69,36,31 \}

## دۆزینەوەی مەودا بە بەکارھێنانی وێنەی ڕوونکردنەوەی فانکشنەکەی
ئەگەر وێنەی ڕوونکردنەوەی فانکشنێک درابێت، بۆ دۆزینەوەی مەودای فانکشنەکە، سەرەتا و کۆتای وێنەی فانکشنەکە بە ڕاستەھێڵێکی ئاسۆیی دەلکێنین بە تەوەری yەکان، ئەو ماوەیەی نێوان دوو ڕاستەھێڵەکە، دەکاتە مەودای فانکشنەکە. 

تێبینی ئەوە دەکەین، خاڵی سەرەتا و کۆتایی ماوەکە پڕە یان بۆشە. 
# ئەگەر **بۆش** بێت، ماوەی مەوداکە ماوەیەکی **کراوەیە**.
#ئەگەر **پڕ** بێت، ماوەی مەوداکە، ماوەیەکی **داخراوە**.
ناوەڕاست|وێنۆک|350px|دۆزینەوەی مەودا بە بەکارھێنانی وێنەی ڕوونکردنەوەی فانکشنەکەی

**تێبینی:** لە فانکشنە ڕێسا پەلدارەکاندا گرینگە بزانین فانکشنەکە لە چ ماوەیەکدا پێناسە کراوە یان لە کوێ پێناسە نەکراوە.
## نموونە
مەودای فانکشنی ڕادەداری پلە یەک، کۆمەڵەی ژمارە ڕاستەقینەکانە.
* مەودای فانکشنێک بە شێوەی f(x) = \frac{ax+b}{cx+d}، یەکسانە بە \frac{a}{c}  - \mathbb R.
## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:فانکشنە بیرکارییەکان
پۆل:فانکشن و نەخشەکان
پۆل:چەمکە بنەڕەتییەکانی تیۆریی کۆمەڵە
کاپتن ئەمریکا: شەڕی ناوخۆیی

**کاپتن ئەمریکا: شەڕی ناوخۆیی** () فیلمێکی ساڵی ۲۰۱٦ی ئەمریکییە، بە زمانی ئینگلیزی. لە جۆری خەیاڵی سوپەرھیرۆ، ئاکشن و سەرکێشییە. دروستکراوی کۆمپانیای مارڤێلە، لەلایەن کۆمپانیای واڵت دیزنییەوە بڵاوکراوەتە، فیلمەکە درێژەپێدەری زنجیرە فیلمی کاپتن ئەمریکایە. فیلمەکە لەلایەن ڕوسۆ برۆسەرس و جۆی ڕوسۆ دەرھێنراوە و لەلایەن کێفن فیگ بەرھەم ھێنراوە.

## چیڕۆک
بەھۆی دەستێوەردانی سیاسی لە کارەکانی تاقمی تۆڵەسێنەرەکان، کاپتن ئەمەریکا (ستیڤ ڕۆجەرز) دژی حکوومەت دەوەستێتەوە و پیاوی ئاسنین (تۆنی ستاڕک) لایەنگری حکوومەت دەکات. بەم شێوەیە جەنگ لەنێوان ھەردوو بەرە ھەڵدەگیرسێت، بۆیەش بە جەنگی ناوخۆیی ناسراوە.

## بەستەرەکان
*تۆڵەسێنەرەکان
*پیاوی ئاسنین (تۆنی ستاڕک).
*سۆر

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی.
----

پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکان
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٦
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سووپەرهێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمی ئەکشنی خەیاڵیی زانستیی ساڵی ٢٠١٦
پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی
پۆل:فیلمە درۆنەکان
پۆل:فیلمە دانراوەکان لە ساڵی ٢٠١٦
پۆل:ئەو فیلمانەی لە بەرلین دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ماساشوستس دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک دانراون (ویلایەت)
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمە کرۆس ئۆڤەرە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سووپەرھێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە
پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە خەیاڵییە زانستییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ستۆدیۆی بابێلسبێرگ
پۆل:کاپتن ئەمریکا (زنجیرەفیلم)
پۆل:فیلمەکانی کاپتن ئەمریکا
پۆل:خەیاڵ دەربارەی ڕژێمکوژی
پۆل:فیلمەکان بە زمانە خەیاڵییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی کۆنترۆڵکردنی دەروون
پۆل:فیلمەکان دەربارەی گۆڕانکاری قەبارە
پۆل:فیلمەکان دەربارەی تیرۆر لە ئەفریقا
پۆل:فیلمەکان دەربارەی تیرۆر لە ئەورووپا
پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای بەرھەمەکانی مارک میلەر
پۆل:فیلمەکانی دەرھێنانی ئەنتۆنی و جۆ ڕوسۆ
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ھێنری جاکمانەوە تۆمارکراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ١٩٩١ داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە ئەفریقا داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە شاری بوخارێست دانراون
پۆل:فیلمەکان کە لە شاری کلیڤلاند ڕوودەدەن
پۆل:فیلمەکان کە لە ئەڵمانیا دانراون
پۆل:فیلمەکان کە لە لاگۆس دانراون
پۆل:فیلمەکان کە لە شاری کوینز لە ویلایەتی نیویۆرک دانراون
پۆل:فیلمەکان لە سربیا دانراون
پۆل:فیلمەکان لە ڤییەنا دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە زیندانەکان داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە ستۆدیۆی پاینوود ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکان کە لە ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکان کە لە بەرلین وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکان کە لە بەڕازیل وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکان کە لە ئەڵمانیا وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکان کە لە نەرویج وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکان کە لە پورتوگال وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی کریستوفر مارکوس و ستیڤن مەکفیلی
پۆل:گەردوونی سینەمایی مارڤڵ: قۆناغی سێ
پۆل:فیلمە سەرکێشییە گەورەپاڵەوانەکان
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە گەورەپاڵەوانەکان
پۆل:فیلمە وروژێنەرە ئاکشنە ئینگلیزی-زمانەکان
دانیەڵ برۆول

**دانیەڵ برۆوڵ** ({{بە ئیسپانی|Daniel Brühl؛ لەدایکبووی ١٩٧٨، بارسێلۆنا، ئیسپانیا) ئەکتەرێکی سینەمایییە.

## ژیان
دایکی مامۆستا بووە و باوکیشی دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەڵمانی (ھانۆ بڕۆوڵ) بووە. دوای ماوەیەکی کەم لەدایکبوونی، خێزانەکە ماڵیان دەگوازنەوە بۆ شاری (کۆڵۆن) لە ئەڵمانیا و (دانیەڵ) لەوێدا گەشە دەکات. ئاکتەرەکە بێخەوش بەزمانەکانی "ئەڵمانی، ئسیپانی، ئینگلیزی، پورتوگالی، فەرەنسی، و کەتەلۆنی" قسە بکات
سەرەتا لە تەمەنی ١٤ ساڵی دەستی کردووە بەکاری نواندن لە زنجیرە تەلەڤزیۆنی ئەڵمانی Freunde fürs Leben، و بەردەوام بووە لە ڕۆڵگێڕان لە چەند بەرھەمێکی تەلەڤزیۆنی و ھەنێک فیلمی بچووکدا. بەڵام سەرەتای دەرکەوتنی (برۆوڵ) لەساڵی ٢٠٠٣ ـەوە دەستی پێکرد ئەویش بەنواندنی رۆڵی (ئاڵێکس) لە فیلمی Good Bye Lenin! کە تیایدا ڕۆڵی کوڕێکی گەنج دەبینێت کە پێویستە ھەواڵی شکانی "ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات" لەدایکە دڵناسکەکەی بشارێتەوە دوای ئەوەی کە لە کۆمایەکی درێژخایەن بەھۆش دێتەوە، (برۆوڵ) بۆ ئەو ڕۆڵەی بۆ خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب پاڵێورا لەو کاتەوەش ئاکتەرەکە ساڵ بەساڵ ھەنگاوی چاکتری بەرەو پێش ناوە، لەوانەش ڕۆڵ بینینی لە فیلمی The Bourne Ultimatum لەگەڵ ئاکتەر (مات دەیمن). ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٩ (برۆوڵ) دەرفەتی ئەوەی بۆ ڕەخسا کە بەژداری بکات فیلمی Inglourious Basterds 
کە لە دەرھێنانی یەکێک لە گەورەترین دەرھێنەرەکانی ھۆڵییود (کوینتن تارەنتینۆ) و نواندنی چەندەھا ئاکتەری گەورەی وەکو (براد پێت، کریستۆف ڤاڵتز، و مایکڵ فاسبێندەر) بوو

## فیلمەکان
چەند فیلمێكی سەركەوتوو كە لەو كاتەوە ڕۆڵی تێیاندا بینیوە:

Rush (2013)

Woman in Gold (2015)

Colonia (2015)

Captain America: Civil War (2016)

### فیلمەکانی داهاتووی
لە پڕۆژەكانی داهاتووشی:
Alone in Berlin (2016)

The Promise (2016)

The Zookeeper's Wife (2016)

God Particle (2017)

## سەرچاوەکان


پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨
پۆل:ئەکتەرە ئەورووپییەکان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئیسپانی
پۆل:ئەکتەرە ئیسپانییە نێرەکانی تەلەڤیزیۆن
پۆل:براوەکانی خەڵاتی فیلمی ئەورووپی بۆ باشترین ئەکتەر
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمە ئەڵمانییەکان
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمە ئەڵمانییەکان
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمە ئیسپانییەکان
حەکیم سەفکان

**حەکیم سەفکان** (Hekîm Sefkan) (لەدایکبووی ١٩٧٠ لە عاموودێ) گۆرانیبێژ، ئاوازدانەر، و شانۆکارێکی کوردە.

سەفکان یەکێک بوو لە ئەندامانی کۆمەڵەی بەرخۆدان.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠
پۆل:خەڵکی عاموودێ
جاسمێ جەلیل

**جاسمێ جەلیل** (؛ ٢٥ی ئابی ١٩٠٨ لە ئەرمەنستان – ٢٤ی ئابی ١٩٩٨ لە یەریڤان) نووسەر و شاعیرێکی کورد بوو.

جاسمێ جەلیل لە بوارەکانی ئەدەبیات، کەلەپوور، و مێژووی کوردستان کاری کردووە و بەرھەمی ھەبووە، ھەروەھا ھەردوو کوڕەکەی ئۆردیخانێ جەلیل، جەلیلێ جەلیل و کچەکەی جەمیلە جەلیل لەسەر فۆلکلۆ و مێژووی کورد کاریان کردووە.

## ژیان
وێنۆک|کۆنفرانسی کوردۆلۆژیی یەریڤان لە ساڵی ١٩٣٤
گوندی قزل قولی و ئاوەدانییەکانی دیکەی دەوروبەری ھەموویان کوردی ئێزدی بوون لە عەشیرەتەکانی ئوتی و چیلی سەر بە عەشیرەتی سیپکی. ناوی باوکی جاسم کە جەلیل بوو، لە دواییدا بووە ناسناو بۆ منداڵی جاسم و نەوەی ئەو.

لەگەڵ کۆتایی جەنگی یەکەمی جیھانی لە ساڵی ١٩١٨ و بەزینی سوپای عوسمانی لە جەنگ، سەربازەتورکەکان ھێرشیان بردە سەر ئەو ناوچەیە بۆ ئەوەی شوێنەواری کوردی تێدا نەھێڵن. ھەموو خەڵکی ناوچەکە کەوتنەخۆ بۆ ڕزگارکردنی گیانیان، سەربازە تورکەکان بەدوایانەوە بوون. لە دوای کوشتارێکی زۆر، ئەو خەڵکەی لە ژیان مابوون گەیشتنە ئاوەدانییەک بۆزبر بوو لە قەراغ ڕووباری ئاواڕەش لە نزیک ئەلەگەز.

پاشان خەڵکەکە لە گوندەکانی ناوچەی ئەشتەرەک نیشتەجێ بوون. لەم کارەسەدا جاسم لە کەسوکاری دابڕا، ئەوەی کوژرا و ئەوەی لە ڕووباردا خنکا. ئێستا و ئەوساش کەسێکی لەوانە نەدۆزییەوە. لەو جێیەدا و بێ لانە (پەناگە) بوو، لە شوێنێک بۆ شوێنێک لە پارووی نان دەگەڕا. لە ساڵی ١٩١٩ ڕووی کردە شاری ئەلێکساندرا پۆڵ لەوێ ھەتیوخانەیەکی ئەمریکی لێ بووە. ئەمە دەستکەوتێکی گرنگ بووە لە ژیانیدا. ھەر لەو ساڵەدا دەستی کرد بەخوێندن لە ھەتیوخانەی قوتابخانەکەدا. لە ساڵی ١٩٢٣ ھەتیوخانەکە گواسترایەوە شاری ستیپانەڤان، لە ساڵی ١٩٢٥ جاسم پێنج ساڵی سەرەتایی خوێندبوو. لەو ساڵەدا دەسەڵاتی تازەی سۆڤیەتییەکان ھەتیوخانەکەی لە ئەمریکایییەکان سەندەوە. لەو ماوەیەدا جاسم ناچار بوو کارێک بۆ خۆی بدۆزێتەوە. بوو بەشاگردی میکانیکی کارەبا. بەھۆی ئەم کارەبایەوە وەکو کرێکارێک توانی خۆی لە پارتی کۆمۆنیست (شیوعیەت) نزیک بکاتەوە. لە ساڵی ١٩٢٧ ناردیانە باکۆ بۆ خوێندن لە قوتابخانەی سوپایی پڕوپاگەندەی پارتی کۆمۆنیست تا ساڵی ١٩٣٠ لەوێ ماوەتەوە. بۆ چەند مانگێکیش چووە شاری تفلیس و خوێندنی ئەو قوتابخانەیەی لەوێ تەواو کرد. لە ساڵی ١٩٣١ گەڕاوەتەوە یەریڤان بەڕێوەبەرایەتی قوتابخانەی کوردی پێ سپێردرا، زۆر لەم کارەیدا نەمایەوە. لە ساڵی ١٩٣٢ خەریکی لایەنی تەکنیکی دەرھێنانی چاپەمەنی بوو.

لە ساڵی ١٩٣٨ – ١٩٤١ بووە بەقوتابی ئامۆژگای مامۆستایان لە یەریڤان. لەگەڵ دەستپێکردنی جەنگی دووەمی جیھانی، وازی لە خوێندن ھێنا. لە ساڵی ١٩٤٢ بەکارگەری تەکنیکی دامەزرا لە چاپخانەی زانکۆی یەریڤان. دواتر لە ساڵی ١٩٤٣ بوو بەمووچەخۆر لە دادگا، تا ساڵی ١٩٥٣ لەو کارەیدا بەردەوام بوو. لە ساڵی ١٩٥٤ کە بەشی کوردی لە ڕادیۆی ئەرمەنستان کرایەوە، بەشی مۆسیقا و گۆرانی و فۆلکلۆر بەجاسم سپێردرا. لەبەرئەوەی شارەزای مۆسیقای فۆلکلۆری کوردی بوو و بلوێرژەنێکی چاک بوو لەگەڵ تیپی مۆسیقا بلوێری دەژەنی. تا کۆتایی شەستەکانی سەدەی بیستەم پەیوەندی بەم دەزگا ڕاگەیاندەیەوە مابوو.

جاسم لە ژیانیدا تەمەنی نەوەد ساڵی بردە سەر، بۆیە ماوەی خانەنشینەکەی درێژ بوو.

## بەرھەم
لە ١٩٥٤ پەرتووکەکەی بە ناوی «ئەلەگەز» لە یەریڤان چاپکرا. لە ١٩٦٠ کتێبێکی تری بە ناوی «ڕۆژا من» نووسی.

## سەرچاوەکان
* مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی حەوتەم، مارف خەزنەدار، لاپەڕەکانی ٩١ تا ٩٧، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، ھەولێر:٢٠٠٦
* 

پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:کوردانی ئەرمەنستان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٨
پۆل:مردووانی ١٩٩٨
ئیبراھیم مەوسڵی

**ئیبراھیم مەوسڵی** (عەرەبی: ابراهیم ﺍﻟﻤوصلی) (٧٤٢ - ٨٠٤) شاعیر، غەزەلنووس، ژەنیار، ئاوازدانەر، و گۆرانیبێژی کوردی سەدەی ھەشتەمە، لە شاری کووفە لەدایکبووە. ئیبراھیم مەوسڵی بە یەکەم گۆرانیبێژی جیھانی ئیسلامی دادەنرێت. زەڕیاب کاریگەری ئەوی لەسەرە.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ٧٤٢
پۆل:مردووانی ٨٠٤
پۆل:ژەنیارانی کورد
پۆل:کورد
پۆل:کوردانی سەدەکانی نێوەڕاست
پۆل:شاعیرانی عەرەبی زمان
پۆل:ئێرانییەکانی سەدەی ٩یەم
پۆل:ھاروون ڕەشید
پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئێرانی
پۆل:خەڵکی کووفە
جەبری سەرەتایی

وێنۆک|چەپ|240px
**جەبری سەرەتایی** () کردارە بنچینەییەکان لەسەر چوار کردەی سەرەکی دەگرێتە خۆی. دوای پێناسەی ھێماکان کە ژمارە نەگۆڕ و گۆڕاوەکان لێک جیا دەکاتەوە، چۆنیەتی شیکاریکردنی ھاوکێشەکان پێناسە دەکات. سەرەڕای بەکاھێنانی چوار کردەی سەرەکی کۆکردنەوە، لێدەرکردن، لێکدان و دابەشکردن، لە جەبری سەرەتاییدا ھێماکانی x و y یان a و b بۆ دیاریکردنی ژمارەکان بەکاردێن کە پێیان دەوترێت گۆڕەک.
## ھاوکێشە
[وێنۆک|ئەنیمەیشنی [دیتانەی پیتاگۆرس لە سێگۆشەیەکی وەستاودا دووجای ژێ یەکسانە بە ئەنجامی کۆکردنەوەی دووجای دوو لاکەی تری سێگۆشە]]

ھاوکێشە بریتییە لە دەقێکی بیرکارییانە کە ھاوسەنگی نێوان دوو بڕ دەردەبڕیت. بە گۆڕەکی ھاوکێشە دەوترێت **نەزانراو** و ئەو بەھای ھاوکێشە پاسادان دەکات پێی دەوترێت **شیکار**. ھێمای = بۆ دوو بڕی یەکسان بەکار دەھێنرێت. بۆ نموونە ئەمە ھاوکێشەی پیتاگۆرسە

:c^2 = a^2 + b^2

پیتاگۆرس ئەم ھاوکێشەی سەلماند کە دەڵێت لە سێگۆشەیەکی وەستاودا دوو جای ژێ (c^2) یەکسانە بە ئەنجامی کۆکردنەوەی دووجای دوو لای تری سێگۆشە  (واتە ئەنجامی کۆکردنەوەی دووجای a و b)

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان

پۆل:جەبر
جەبری ھێڵی

وێنۆک|250px|چەپ
**جەبری ھێڵی** () لقێکە لە زانستی بیرکاری کە ھەندێک بابەت وەکوو ھاوکێشەی ھێڵی 
:a_1x_1+\cdots +a_nx_n=b,
یان فانکشنی ھێڵی وەک
:(x_1, \ldots, x_n) \mapsto a_1x_1+\ldots +a_nx_n,
ڕیزکراوەکان (Matrix)، ئاڕاستەبڕەکان، بۆشایییە ئاڕاستەکراوەکان (vector spaces) و سیستەمی ھاوکێشە ھێڵییەکان شرۆڤە دەکات.
## جێبەجێکردنەکان
جەبری ھێڵی و جێبەجێکردنە جۆراوجۆرەکانی لە بواری بیرکاری و ھەژمار چینێکی بەربڵاو لەبەر دەگرێت. سەرەڕای بەکارھێنانی لە بوارەکانی بیرکاری، وەکوو جەبری ڕووت، شیکاریی فانکشنی، ئەندازەی شیکارانە و شیکاریی ژمارەیی، لە بواری فیزیک، ئەندازیاری و زانستی سروشتی و زانستە کۆمەڵایەتییەکان کەلکی لێ وەردەگیرێت.
## ئەمانەش ببینە
*ھاوکێشەی ھێڵی
*سیستمی ھاوکێشەی ھێڵی

## سەرچاوەکان
* Tucker, A. 1988 *: A Unified Introduction to Linear Algebra: Models, Methods and Theory ,* Macmillan Pub Co . ISBN 0-02-421580-5

پۆل:جەبر
پۆل:جەبری ھێڵی
پۆل:شیکاریی ژمارەیی
٢ (ژمارە)

**٢** (**دوو**) (**2**) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١ و ٣.

## لە بیرکاری
* ھەر ژمارەیەک بەسەر ٢دا دابەش ببێت، ئەوا ژمارەیەکی جووتە.
* تاکە ژمارەی جووتی خۆبەخشە.
*ژمارەیەک توانای دابەشبوونی ھەیە بەسەر ٢دا، ئەگەر ڕەنووسی یەکانی جووت بێت.
## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی، حوزەیرانی ٢٠١٦.

پۆل:٢ (ژمارە)
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٥ (ژمارە)

**٥** (**پێنج** یان **پەنج**) (**5**) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٤ و ٦.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی، حوزەیرانی ٢٠١٦.

پۆل:٥ (ژمارە)
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٦ (ژمارە)

**٦** (**شەش**) (**6**) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٥ و ٧.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی، حوزەیرانی ٢٠١٦.

پۆل:٦ (ژمارە)
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٣ (ژمارە)

**٣** (**سێ**) (**3**) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٢ و ٤.

## لە بیرکاری
* ٣ یەکەم ژمارەی خۆبەشی تاکە.
* لەکاتی ھەژمارکردنی خێرادا، بەھای نزیککراوەیی پای و e یە.
*ژمارەیەک توانای دابەشبوونی ھەیە بەسەر ٣دا، ئەگەر سەرجەمی ڕەنووسەکانی توانای دابەشبوونی ھەبێت بەسەر ٣دا.
## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی، حوزەیرانی ٢٠١٦.

پۆل:٣ (ژمارە)
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٨ (ژمارە)

**٨** (**ھەشت**) (**8**) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٧ و ٩.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی، حوزەیرانی ٢٠١٦.

پۆل:٨ (ژمارە)
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٧ (ژمارە)

**٧** (**حەوت** یان **حەفت**) (**7**) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٦ و ٨.

## لە ئاین

### ئیسلام
* ژمارەی ئایەتەکانی سوورەتی فاتیحە حەوتن.
* ژمارەی چینەکانی زەوی حەوتن.
* ژمارەی چینەکانی ئاسمان حەوتن.
* ژمارەی سووڕانەوەکانی دەوری کەعبە حەوتن.
* ژمارەی خولەکانی ھاتوچۆی نێوان سەفا و مەڕوا حەوتن.
* مەڕاسیمی ناونانی منداڵی تازە لەدایکبوو لە حەوتەمی ڕۆژی تەمەنە.
* ژمارەی دەرگاکانی دۆزەخ حەوتن.

## لە تەکنۆلۆژیا
* ژمارەی چینەکانی شێوازی OSI حەوتن.
* کۆدی پەیوەندیکردنی ڕووسیایە.
* ویندۆز ٧ وەشانێکی ویندۆزی مایکرۆسۆفتە.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی، حوزەیرانی ٢٠١٦.

پۆل:٧ (ژمارە)
پۆل:ژمارە تەواوەکان
٩ (ژمارە)

**٩** (**نۆ**) (**9**) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ٨ و ١٠.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی، حوزەیرانی ٢٠١٦.

پۆل:٩ (ژمارە)
پۆل:ژمارە تەواوەکان
١٠ (ژمارە)

**١٠** (**دە**) (**10**) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٩ و ١١.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ژمارە تەواوەکان
پۆل:١٠ (ژمارە)
٤ (ژمارە)

**٤** (**چوار** یان **چار**) (**4**) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ٣ و ٥.

## لە ئایین

### ئیسلام
* جێژنی قوربان ٤ ڕۆژە، کە ١٠ بۆ ١٣ی زولحیجەیە.
* ژمارەی جێنشینەکانی پێغەمبەر ٤ کەسن: ئەبووبەکر و عومەری کوڕی خەتتاب و عوسمانی کوڕی عەفان و عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب.
* ژمارەی ئیمامەکانی سووننە چوارن: ئەبووحەنیفە و ئیمام شافعی و ئیمامی مالیک و ئەحمەد کوڕی حەنبەل.
* ژمارەی مانگە قەدەغەکراوەکان چوارن: موحەڕەم و ڕەجەب و زولقەعدە و زولحەججە.

## لە تەکنەلۆژیا
* لەتەختەکلیلی کۆمپیوتەردا، ھێمای دۆلار ($) لەسەر کلیلی ژمارە ٤ە.
* ژمارەی چینەکانی شێوازی TCP/IP چوارن.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی، حوزەیرانی ٢٠١٦.

پۆل:٤ (ژمارە)
پۆل:ژمارە تەواوەکان
١١ (ژمارە)

**١١** (**یازدە** یان **یانزە**) (**11**) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٠ و ١٢.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی، حوزەیرانی ٢٠١٦.

پۆل:ژمارە تەواوەکان
١٢ (ژمارە)

**١٢** (**دوازدە** یان **دوانزە**) (**12**) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١١ و ١٣.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی، حوزەیرانی ٢٠١٦.

پۆل:ژمارە تەواوەکان
١٣ (ژمارە)

**١٣** (**سێزدە** یان **سیانزە**) (**13**) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٢ و ١٤.

## لە زانستەکاندا
*گەردیلە ژمارەی فافۆنە.
## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی، حوزەیرانی ٢٠١٦.

پۆل:ژمارە تەواوەکان
١٤ (ژمارە)

**١٤** (**چواردە**) (**14**) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٣ و ١٥.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی، حوزەیرانی ٢٠١٦.

پۆل:ژمارە تەواوەکان
١٥ (ژمارە)

**١٥** (**پازدە** یان **پانزە**) (**15**) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٤ و ١٦.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی، حوزەیرانی ٢٠١٦.

پۆل:ژمارە تەواوەکان
١٦ (ژمارە)

**١٦** (**شازدە** یان **شانزە**) (**16**) ژمارەیەکی سروشتییە، و جووتە. کەوتووەتە نێوان ١٥ و ١٧.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی، حوزەیرانی ٢٠١٦.

پۆل:ژمارە تەواوەکان
١٧ (ژمارە)

**١٧** (**حەڤدە**) (**17**) ژمارەیەکی سروشتییە، و تاکە. کەوتووەتە نێوان ١٦ و ١٨.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی، حوزەیرانی ٢٠١٦.

پۆل:ژمارە تەواوەکان