open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
١ (ڕوونکردنەوە)

* ١: ساڵی زایینی
* ١ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ١ (کوردی): ساڵی کوردی
* ١ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ١ (مانگی): ساڵی مانگی
* ١ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ١ی ئەنجومەنی ئاسایش
٢ (ڕوونکردنەوە)

* ٢: ساڵی زایینی
* ٢ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٢ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٢ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٢ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٢ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٢ی ئەنجومەنی ئاسایش
١٩٩٠ (ڕوونکردنەوە)

* ١٩٩٠: ساڵی زایینی
* ١٩٩٠ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ١٩٩٠ (کوردی): ساڵی کوردی
* ١٩٩٠ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ١٩٩٠ (مانگی): ساڵی مانگی
* ١٩٩٠ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ١٩٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایش
گۆتلۆب بێرگەر

**گۆتلۆب کریستیان بێرگەر** (  بە ئینگلیزی **Gottlob Christian Berger** لە دایک بوی ١٦ی تەمووزی ۱٨۹٦– مردنی ٥ی کانوونی دووەمی ۱۹۷٥) بەرپرسێکی گەورەی نازی ئەڵمانی بوو و سەرۆکی ئۆفیسی سەرەکی ئێس ئێس بوو کە لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا ،لە دادگاییەکانی نۆرنبێرگی دوای جەنگ، بەهۆی بەشداری گەورەی لە تاوانی جەنگ و تاوانەکانی دژ بە مرۆڤایەتی،  بێرگەر وەک تاوانبارێکی جەنگ تاوانبار کرا و شەش ساڵ و نیوی لە زینداندا بەسەربرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٦
پۆل:مردووانی ١٩٧٥
جۆن دبلیو بێچتەر

وێنۆک
**جۆن ویلیام بێچتەر** (بە ئینگلیزی **John William Beschter** لە دایک بووی ٢٠ی ئایاری ١٧٦٣مردنی لە ٦ی کانوونی دووەمی ١٨٤٢) قەشەیەکی کڵێسای کاتۆلیکی و ئەندامێکی کۆمەڵگای عیسا بوو، لە لە ویلایەتی دووکی لۆکسمبۆرگ لە نەمسای ھۆڵەندا. لە ساڵی ١٨٠٧ کۆچی کرد بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکان.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٧٦٣
پۆل:مردووانی ١٨٤٢
ستیڤ بیکۆ

وێنۆک
**بانتو ستیڤن بیکۆ** (لە دایک بوی١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٦ مردنی لە ١٢ی ئەیلوولی ١٩٧٧) چالاکوانێکی دژە ئاپارتاید لە ولاتی ئەفریقای باشوور بوو. ئەو خوێندکارێکی شەڕکەر بوو کە بە دامەزراندنی بزووتنەوەی وشیاری ڕەش ڕۆڵی بەرچاوی بینی لە شەڕکردن و بەھێزکردنی دانیشتووانی ڕەشپێس لە ئەفریقای باشوور. ستیڤ بیکۆ بە نووسینەکانی ھەوڵیدا ڕەش پیێستەکان بەھێز بکات ئەو بە درووشمی "**ڕەش جوانە**" ناسراوە، کە خۆی بە من شێوە لە یەکیداوەتەوە: "ئادەمیزاد، وەک مرۆڤێکی باش سەیری خۆت بکە".

ستیڤ بیکۆ لە کاتی چاودێری پۆلیسدا مرد. ئەو بە «شەھیدێک لە شەڕی دژی ئاپارتاید» ناسراوە، لە کۆتایییەکانی دەیەی ١٩٦٠ و ١٩٧٠ بیرۆکەکانی لە زنجیرەیەک وتاردا کە بە ناوی فڕانک تالک بوو بڵاوکرانەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦
پۆل:ئەفریقای باشوور لە ١٩٧٧
پۆل:مردووانی ١٩٧٧
پۆل:نووسەرانی ئەفریقای باشوور
بیگ ستار

وێنۆک
**بیگ ستار** (بە ئینگلیزی **Big Star**) گرووپێکی باندی ڕۆکی ئەمریکی بوو کە لە ساڵی ١٩٧١ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەلایەن ئەلێکس چیلتۆن و کریس بێڵ و جۆدی ستیفان و ئاندی ھەمێل پێک ھات.

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 
* 

پۆل:بیگ ستار
پۆل:ئەو گرووپە مۆسیقیانەی لە ١٩٧٤ ھەڵوەشێنراونەتەوە
پۆل:ئەو گرووپە مۆسیقییەکانی دامەزراوەی ١٩٩٣
پۆل:ئەو گرووپە مۆسیقیانەی لە ٢٠١٠ ھەڵوەشێنراونەتەوە
پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٧١
کراودن

**کراودن یان کرۆودن** بریتییە لە کۆمپانیایەکی خاوەن خزمەتگوزاری وەرگێڕانی ھەوری (سەرھێڵ)، کە ھەڵدەستێ بە دابینکردنی ئامراز بۆ کاری وەرگێڕانی بەرھەم و پڕۆژە بازرگانییەکان، و نەرمەواڵە بە خۆڕایی دابین دەکات بۆ پڕۆژە سەرچاوە کراوەکان و پڕۆژە زمانەوانی و پەروەردەییەکان، بنکەی سەرەکی کەوتوەتە تالیینی پایتەختی ئیستۆنیا.

## مێژووی کۆمپانیاکە
کۆمپانیاکە دامەزراوە لە ساڵی ٢٠٠٨ لەلایەن پرۆگرامسازی ئۆکراینی سێرھی دیمیتریشن وەک پرۆژەیەکی خولیا بۆ وەرگێڕانی پڕۆژە بچووکەکان، دواتر پلاتفۆڕم و وێبسایتەکە لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ بە فەرمی بەکارخرا، لەو کاتەوە لە نێوان گەشەندنی بەرنامە و یارییەکاندا پاڵپشتی کرا (لەوانە *[[ماینکرافت]]*) و چەندین کۆمپانیای تر بۆ وەرگێڕانی بەرنامەکان.

## سایتی کراودن و پشتگیری زمانی کوردی

دوای ھەوڵێکی زۆر لە ساڵی ٢٠١٣ دا لەلایەن گۆران غەریب توانرا ئاڵای کوردستان و زمانی کوردی بەھەردوو شێوەزاری کوردیی ناوەندی و کوردیی باکووری لەژێر ناوەکانی Sorani (Kurdish) و Kurmanji (Kurdish) بۆ وێب سایتەکە زیاد بکرێت بۆ لیستی زمانە بەردەستەکان بۆ کاری وەرگێڕانی پڕۆژەکان.

## میکانیزمی وەرگێڕان
ئامرازەکە دەستکاریکەرێکی وەرگێڕی سەرھێڵی ھەیە، کە لەڕێیەوە دەتوانرێ دەق و نووسینەکان وەربگێڕدرێن یان ڕاست بکرێنەوە لەلایەن زمانناسەکانەوە، شێوازەکانی وەرگێڕان بریتین لە تاک وەرگێڕی ناوماڵ یان کارکردنی بەکۆمەڵ لەڕێی تیمەوە بە گشتگیری،

میکانیزمی کرۆودێن بەپێی سیستەمی MT گرێدراوە بە چەندین خزمەتگوزاری وەرگێڕی سەرھێڵی ترەوە لەوانە: وەرگێڕی مایکرۆسۆفت، وەرگێڕی یاندیکس، وەرگێڕی گۆگڵ، وەرگێڕی ئەمازۆن، وەرگێڕی واتسۆن (ئای بی ئێم)، وەرگێڕی دیپ ئێڵ، کە لەدوای وەرگێڕان دەتوانرێ دەستکاری یان گۆڕانکاری لە پێکھاتەکاندا بکرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆمپانیاکانی وەرگێڕان
پۆل:نەرمامێرەکانی وەرگێڕان
پۆل:کۆمپانیا دامەزراوەکانی ئیستۆنیا لە ٢٠٠٨
پۆل:کۆمپانیا دامەزراوەکانی نەرمامێر لە ٢٠٠٨
٢

## ڕووداوەکان

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

## سەرچاوەکان


پۆل:ساڵەکان
ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ٢٠٢١ لە بەغداد

پارێزگای بەغداد لە **[[ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ٢٠٢١|ھەڵبژاردنی پێشوەختەی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]]** بە ٤ ملیۆن و ٩٩٩ ھەزار و ٧٤٢ دەنگدەر بەشداریکرد، کە تێیدا ١ ملیۆن ٦٩٤ ھەزار و ٥٠١ دەنگدەر بەشدارییان کردووە بۆ ھەڵبژاردنی ٦٩ نوێنەر.

لە کۆتای پێکھاتەکان، بەغداد خاوەنی ٢ نوێنەرە، کە کۆتای پێکھاتەی مەسیحی و سابیئەیە.

پارێزگای بەغداد خاوەنی ٢ نووسینگەی ھەڵبژاردنە کە بەپێی دابەشکارییە کارگێڕییەکەی پارێزگاکەیە، کە ئەوانیش کەرتی ڕەسافە و کەرتی کەرخە. بەغداد لەم ھەڵبژاردنەدا بەسەر ١٧ بازنەی ھەڵبژاردن دابەشکراوە(١٠ بازنە لە ڕەسافە و ٧ بازنە لە کەرخ).

## بازنەکانی ھەڵبژاردن

## ئەنجامی کۆتایی

### بازنەی ١ی [[ڕەسافە]]

### بازنەی ٢ی ڕەسافە

### بازنەی ٣ی ڕەسافە

### بازنەی ٤ی ڕەسافە

### بازنەی ٥ی ڕەسافە

### بازنەی ٦ی ڕەسافە

### بازنەی ٧ی ڕەسافە

### بازنەی ٨ی ڕەسافە

### بازنەی ٩ی ڕەسافە

### بازنەی ١٠ی ڕەسافە

### بازنەی ١١ی کەرخ

### بازنەی ١٢ی کەرخ

### بازنەی ١٣ی کەرخ

### بازنەی ١٤ی کەرخ

### بازنەی ١٥ی کەرخ

### بازنەی ١٦ی کەرخ

### بازنەی ١٧ی کەرخ

### کۆتای پێکھاتەکان

## سەرچاوەکان
*
گۆلدینگ بێرد

وێنۆک
**گۆلدینگ باڵندە** (بە ئینگلیزی **Golding Bird** لە دایکبووی ٩ کانوونی یەکەمی ١٨١٤، مردنی لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٨٥٤) پزیشکی بەریتانی بوو و ھەروەھا ئەندام بوو لە کۆلێژی شاھانەی پزیشکی لەندەن. یەکێک بوو لە پزیشکە بەناوبانگەکانی سەردەمی خۆی سەبارەت بە نەخۆشی گورچیلە. لە ساڵی ١٨٤٤ وتارێکی لەسەر نەخۆشی بەردی گورچیلە بڵاو کردەوە. دکتۆر گۆڵدینگ بێرد ھەروەھا ناسراوە بەوەی کە شارەزایی لە زانستە پزیشکییە پەیوەندیدارەکاندا ھەیە، بەتایبەتی بەکارھێنانی کارەبا و کیمیای کارەبایی لە زانستی پزیشکیدا ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٤
پۆل:مردووانی ١٨٥٤
پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ست ئاندروس
پۆل:دکتۆرە ئینگلیزەکانی سەدەی ١٩یەم
پۆل:کەسانی پەیوەندیدار بە کارەبا
پۆل:چارەسەری کارەبایی
پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای لێنیانی لەندەن
ویلیام بیرکێت

وێنۆک
**ویلیام نۆرمان بیرکێت، بارۆن بیرکێتی یەکەم**، (بە ئینگلیزی **Norman Birkett, 1st Baron Birkett** لە دایکبوی ٦ی ئەیلوولی ١٨٨٣مردنی لە١٠ی شوباتی ١٩٦٢) پارێزەر، دادوەر، سیاسەتمەدار و وتاربێژی بەریتانی بوو کە لە کاتی دادگایییەکانی نۆرنبێرگدا وەک دادوەری بەریتانیایی کاری دەکرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ١٩٦٢
پۆل:دەرچووانی کۆلێژی ئێمانوێل، کامبریج
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٣
پۆل:سوارچاکانی شانشینی یەکگرتوو
ڕیش‌ڕەش

**ئێدوارد تێڵ** ( لە دایکبووی ١٦٨٠ مردن ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٧١٨) کە زیاتر بە بلاک بێرد (**ڕیش ڕەش**) ناسراوە، چەتەیەکی ئینگلیز بوو کە لە دەوروبەری ھیندی ڕۆژاوا و کەناری ڕۆژھەڵاتی ئەمریکای باکوور لە بەریتانیا بوو.

## ژیانی
ھەرچەندە زانیاری لە بارەی ئەو لە تەمەنی منداڵی و گەنجێتیدا نییە، بەڵام بە ئەگەری زۆرەوە لە بریستۆل لە ئینگلتەرا لەدایک بووە. لە ساڵی ١٧١٦ چووە ناو گرووپە چەتەیەک لە دوورگەکانی کاری بی بەناوی کاپتن بینجامین ھۆرنیگۆلد. ئەوی کرد بە فەرماندەی یەکێک لە کەشتییە جەنگییەکانی، ئەم دوانە پێکەوە دەستیان کرد بە ئەنجامدانی چەتەیی لە دەریادا. دواتر لە ساڵی ١٧١٧ ھۆرنیگولد خانەنشین بوو و تیچ جێگەی گرتەوە.

ئەو بە ڕیشی درێژ و دەموچاوە ترسناکەکەی نازناوی دەرکردبوو. کەشتییەکی جەنگی فەرەنسی ھەڵبژارد و ناوی گۆڕی بۆ «تۆڵەی شاژن ئان» و ٤٠ توپی جەنگی لەسەر دانا. ھاوپەیمانێکی چەتەکانی دروست کرد و بەندەری چارلستۆنی لە باشووری کارۆلینای گەمارۆ دا دوای ئەوەی سەرکەوتوو بوو دانیشتووانەکەی ئازاد کرد، کەشتییەکەی برد بۆ بیوفۆرت لە باکووری کارۆلینا. لەلایەن حکوومەتەوە پیشناری لی خوشبونی لێ کرا تا خانەنشین ببیت. بەڵام ھەر زوو گەڕایەوە دەریا و کەوتەوە چەتەیی؛ و سەرنجی پارێزگاری ڤێرجینیا ئەلێکساندەر سپۆتسوودی بوو لای خوی ڕاکشا.

سپۆتسوود فەرمانی کرد بە گرووپێک لە کەشتییە شاھانەی بەریتانیا و سەربازەکانی بۆ گرتن یان کوشتنی ڕیش ڕەش. لە ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٧١٨، لە کۆتاییدا لەگەڵ ژمارەیەک لە پیاوەکانی لەلایەن سەربازانی ھێزی دەریایی شاھانەی بەریتانیا بە سەرۆکایەتی کاپتن ڕۆبێرت مەینارد کوژران.

## کەسایەتی و کاریگەری
ڕیش ڕەش فەرماندەیەکی زیرەکانە بوو ئەو زیاتر بوو دزی کردن پشتی بە ترساندن دەبست لەجیاتی بەکارھێنانی ھێز. بە پێچەوانەی ئەو باوەرەی کە ھەوبو چەتەکان ستەمکارن، ڕیشی ڕەش کەشتییەکانی بە مۆڵەتی ستافەکەی بەڕێوەبرد و ھیچ ئاماژەیەک نییە کە ئەو ھەرگیز زیان بە ھیچ یەکێک لەو دیلانە گەیاندەبیت کە لە لای بەند بوون. دوای مردنی، وینایەکی ڕۆمانسی لی دروست کراوە و بوە ئیلھام بوو زۆر لە چەندین کار لە شێوەی چەتەکانی دەریا. وەک کارەکتەری کاپتن جاک سپارۆ لە «چەتەکانی کاریبی» و کارەکتەری ڕیشی ڕەش لە کریدی بنەڕەتی ئاڵای ڕەش و لە ئەنیمێ وەن پەیس.

## سەرچاوەکان


پۆل:مردووانی ١٧١٨
پۆل:لەدایکبووانی ١٦٨٠
٣ (ڕوونکردنەوە)

* ٣: ساڵی زایینی
* ٣ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٣ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٣ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٣ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٣ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٣ی ئەنجومەنی ئاسایش
٤ (ڕوونکردنەوە)

* ٤: ساڵی زایینی
* ٤ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٤ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٤ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٤ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٤ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٤ی. 2 22wئ.     ەنجومەنی ئاسایش
٥ (ڕوونکردنەوە)

* ٥: ساڵی زایینی
* ٥ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٥ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٥ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٥ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٥ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٥ی ئەنجومەنی ئاسایش
٦ (ڕوونکردنەوە)

* ٦: ساڵی زایینی
* ٦ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٦ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٦ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٦ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٦ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٦ی ئەنجومەنی ئاسایش
٤٢٧

## ڕووداوەکان

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

## سەرچاوەکان


پۆل:ساڵەکان
٨ (ڕوونکردنەوە)

* ٨: ساڵی زایینی
* ٨ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٨ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٨ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٨ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٨ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٨ی ئەنجومەنی ئاسایش
٧ (ڕوونکردنەوە)

* ٧: ساڵی زایینی
* ٧ (پ.ز): ساڵی پێش زایین
* ٧ (کوردی): ساڵی کوردی
* ٧ (ھەتاوی): ساڵی ھەتاوی
* ٧ (مانگی): ساڵی مانگی
* ٧ (ژمارە): ژمارە

## پرسە ھاوپیشەکان
* بڕیارنامەی ٧ی ئەنجومەنی ئاسایش
جۆرج بیزە

وێنۆک
**جۆرج بیزە** (لە دایکبوی ٢٥ی تشرینی یەکەمی ١٨٣٨مردنی ٣ی حوزەیرانی ١٨٧٥) ئەلێکساندەر سیزار لیۆپۆلد بیزێت، ئاوازدانەری فەڕەنسی سەردەمی ڕۆمانتیک بوو. زیاتر ناسراوە بە ئۆپێراکان. بیزە چەند سەرکەوتنێکی بەدەست ھێنا کە یەکیک لەو کارانە کارمێن، بوو کە بوو بە یەکێک لە بەناوبانگترین و بەردەوامترین کارەکانی لە تەواوی ئۆپێرادا.

## سەرچاوەکان



پۆل:مردووانی ١٨٧٥
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٨
پۆل:ئاوازدانەرانی کلاسیکی سەدەی ١٩ھەم
پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز
پۆل:ئاوازدانەرانی پیانۆ
پۆل:مۆسیقاژەنی کلاسیکی منداڵان
شەڕی ئایدین

**جەنگی ئایدین** شەڕی بەرگریکردن لە شاری ئایدین لە ٢٧ی حوزەیرانی ١٩١٩ بۆ ٤ی تەممووزی ١٩١٩ەوە ھەڵگیرسا. ئەم شەڕە زنجیرەیەکی یەک لە دوای یەکی جەنگی چەکداری بەرفراوان بوو، قۆناغێکی سەرەتاکانی جەنگی یۆنان- تورک لە ساڵانی (١٩١٩–١٩٢٢) لە ناوەو و دەوروبەری شاری ئایدین کە دەکەوێیتە ڕۆژاوای تورکیا ھەڵگیرسا، ئەنجامی شەڕەکە، سووتاندن و کاولکاری سێ چارەگی شارەکە و سەربڕین و کوشتارێکی زۆری لێ کەوتەوە کە بووە ھۆی لە دەستدانی چەندین ھەزار سەربازی تورک و یۆنانی و خەڵکی سیڤیل.

## پێشینەی
ئایدین شارۆچکەیەکی ناوەخۆ بوو دەکەوتە دۆڵی ڕووباری مێندرێزی کە دەکەویتە ڕۆژاوای تورکیا. بەپێ کۆنگرەی ئاشتی پاریس کەلە ساڵی ١٩١٩ دۆڵی ڕووباری مێندرێز نەدەبا داگیر بکرێت لەلایەن سەربازانی یۆنانییەوە، جووڵانەوەکانی ھێزی دەریایی ئیتالی لە کەنارئاوەکانی کوشاداسی بە فەرمانی ھێزی سوپای باڵای یۆنانی بەرەو ئەوە دەڤەرە ئاڕاستە کرا بووە یەکەم ھێز لەم ناوچەیە.

### درێژکراوەی ناوچەی دەسەڵات
سەرۆکی باڵای ھێزی یۆنانی ئەریستیدیس ستێرگیادیس لە ٢١ی ئایاردا گەیشتە شاری سمیرنا، لە ٢٣ی ئایاردا فەرمانی داگیرکردنی شارەکانی ئایدین و مانیسا و تورگوتلویان دا بە کۆلۆنێڵ نیکۆلاس زافیریۆ. بەھۆی پانتایی ناوچەکە دڵنیا نەبوون لە داگیرکردنی ئەم ناوچەیە لەلایەن ھێزەکانی یۆنانەوە و بووە کێشە، و تا ڕۆژی ٢ی حوزەیران فەرمانی ھێرش بردنەکە دەرنەچوو، بۆیە فەرماندەی گشتی ماوریس فیتز ماوریس سەربە ھێزی دەریایی میربشێن دەستنیشان کرا بۆ ھەڵسەنگاندنی سنووری ناوچەی داگیرکردنەکە.

### لیژنەی لۆکۆڵینەوەی ھاوپەیمانەکان
لیژنەی لێکۆڵینەوەی ھاوپەیمانەکان ڕاپۆرتێکی لە تشرینی یەکەمی ١٩١٩ لەسەر شەڕ و کوشتارگەکە تۆمار کردبوو وەوەکو سەرچاوەیەکی سەرەکی ھەژمارکرا. ئەم ڕاپۆرتە لە تەممووزی ساڵی ١٩١٩ی لایەن کۆنگرەی ئاشتی پاریسەوە فەرمانی تۆمارکردنی پێ درا، نامەیەک لەلایەن شێخی ئیسلامی عوسمانیدا نووسرابوو وەراپۆرتێک لەلایەن چوار جەنەراڵی ھێزی ھاوپەیمانەکان ئامادە کرابوو. تێیدا ھاتبوو کە پشکنین و بەدواداچوون لەسەر جەنگی کوشتارگەکە دەکرێ، ئەم ڕاپۆرتە وەکو بەڵگەنامییەک نوسرابوو و ئامادەکرابوو تا لە کۆنگرەی مانگی تشرینی یەکەم گفتوگۆی لەسەر بکرێ و لەبارەی بارودۆخی شارۆچکەکانی ئایدین و چەینی ژێر دەسەڵاتی ئیتاڵیا بدوێ. لەسەرەتای مانگی ئەیلوولی ساڵی ١٩١٩ لیژنەی ھاوپەیمانان چەند کۆبوونەوەیەکیان بەست بۆ گوێگرتن لە لێدوانەکانی پەنابەرانی تورک وپەنابەرانی یۆنانییەکانی کە دانیشتووانی ئایدین وناوچەی داگیرکراوی نازلی کەلە ژێر دەسەڵاتی ھێزەکانی میللی نەتەوەیی تورک بوون.

## سەرەتای پێکدادانە چەکدارییەکان
لە ڕۆژی ٢٧ی جون شەڕی لە دەوروبەری شاری ئایدین سەری ھەڵدا بە بۆسەیێک لە ئێشکگرتنێکی یۆنانی لەلایەن ھێزی نایاسایی تورکەوە بە یوروک عەلی ئیفی لە وێستگەی شەمەندەفەری ماڵگەچ لە باشووری ئایدین.
شاری ئایدین دەکەوێتە چەقی شاری ھەرێمەکە، ڕۆژی ٢٧ی ئایار داگیرکرا لەلایەن سوپای یۆنانییەکان. دوای دەست بەسەرداگرتنی سمیرنا، سوپای یۆنان لە یەکەم ڕۆژی نیشتەجێ بوونی پێشڕەوی کرد بۆ ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژاوا، و لە ھەفتەی دووەمی ھێرشەکە بەرەو دۆڵی مێندرس درێژ بوونەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:١٩١٩ لە یۆنان
پۆل:١٩١٩ لە ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی
پۆل:ویلایەتی ئایدن
پۆل:مێژووی ئایدن
پۆل:پێکدادانەکان لە ١٩١٩
پۆل:ڕووداوەکانی حوزەیرانی ١٩١٩
پۆل:ڕووداوەکانی تەممووزی ١٩١٩
١٢٥٨

## ڕووداوەکان
١ـ دەستپێکردنی شاڵاوی دووەمی داگیرکاری مەغۆل بەرەو جیهانی ئیسلامی و خۆرئاوا و باشووری خۆرئاوای ئاسیا.
٢ـ لەناوچوونی پایتەختی زانستیی جیهان کە شاری بەغداد بوو پایتەختی دەوڵەتی عەبباسی لەسەردەستی مەغۆلەکان.

## لەدایکبوونەکان
لەدایکبوونی عوسمانی کوڕی ئەرتوغوڕوڵی دامەزرێنەری دەوڵەتی عوسمانی لەساڵی ١٢٩٩ زایینی

## مردنەکان

## سەرچاوەکان


پۆل:ساڵەکان
نان و ئازادی

**نان و ئازادی** (، بە فەرەنسی: Pain et Liberté، بە بەدرخانی: Nan û azadî) یەکەم بەڵگەفیلمی کوردییە، لە دەرھێنانی تەیفوور بەتحایی کە ساڵی ١٩٨٤ کارکردن لەسەری تەواو بووە.

سەرکردایەتیی حیزبی دێموکرات بڕیاری داوە بە لەبەرچاو گرتنی پێشینەی تەیفوور بەتحایی لە بوارەکانی فیلمھەڵگرتنەوە و کارکردن لە ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆندا، بینێرێتە وڵاتی فەڕانسە تاوەکوو بەڵگەفیلمێک لەسەر ڕۆژھەڵاتی کوردستان دروست بکات؛ ناوەرۆکی فیلمەکە ژیان و کار و شەڕ و بەرگرییە و تەیفوور بەتحایی ھەوڵی داوە لە ڕێگەی نان و ئازادییەوە بەشێکی بەرفراوانی ڕەوشی ژیانی ڕۆژانەی ئەو شوێنانە پیشان بدات کە لەبەر دەستی پێشمەرگەدا بوون.

## سەرچاوەکان

پۆل:تەیفوور بەتحایی
پۆل:فیلمە کوردییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی
فەرھەنگی ژیاننامەی نەتەوەیی

**فەرھەنگی ژیاننامەی نەتەوەیی** (DNB) کارێکی ستانداردە لەسەر کەسایەتییە ناسراوەکان لە مێژووی شانشینی یەکگرتوو، لە ساڵی ١٨٨٥ بڵاوکراوەتەوە، وە وەشانە پێشکەوتووەکەی بریتیە لە فەرھەنگی ئۆکسفۆرد بۆ ژیاننامەی نیشتمانی  لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٤ بڵاوکراوەتەوە کە دەکاتە ٦٠ بەرگ و ھەروەھا لەسەر ئینتەرنێتیش بڵاوکراوەتەوە. وە لە ١٩٩٦ زانکۆی لەندەن وەشانێکی وردتر و جێگرتووی بڵاوکردەوە لە فەرھەنگەکە

## سەرچاوەکان


## بەستەرە دەرەکییەکان

*  (پێویستی بە بەشداریکردن ھەیە)

پۆل:فەرھەنگی ژیاننامەی نەتەوەیی
پۆل:فەرھەنگەکانی ئۆکسفۆرد
پۆل:ئەدەبیاتی ناخەیاڵی بەریتانی
زانکۆی ژنانی کۆبێ شۆین

زانکۆی ژنانی کۆبێ شۆین (神戸松蔭女子学院大学, کۆبێ شۆین جۆشی گاکوین دایگاکو) زانکۆییەکی ژنانی تایبەتە لە پارێزگای کۆبێ لە رۆژاوای ژاپۆن، لە ١٨٩٢ دامەزراوە، زانکۆییەکی چوار ساڵەیە، تیایدا لە جۆرەھا بەش کۆرس دابین دەکات، لەگەڵ بە نزیکەیی ٢،٥٠٠ قوتابی ساڵانە.

## سەرچاوەکان

* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:زانکۆ و کۆلێژەکان لە پارێزگای ھیۆگۆ
پۆل:زانکۆ و کۆلێژەکانی ژنان لە ژاپۆن
پۆل:زانکۆ و کۆلێژە تایبەتەکان لە ژاپۆن
پۆل:خوێندن لە کۆبێ
پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٩٢ لە ژاپۆن
پۆل:باڵەخانە و شێوەکارییەکان لە کۆبێ
دەیڤد بێرمان

وێنۆک
**دەیڤد کلۆد بێرمان** (بە ئینگلیزی **David Cloud Berman** لەدایکبووی، ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٦٧ مردن: ٧ی ئابی ٢٠١٩) مۆسیقاژەن، گۆرانیبێژ و شاعیری ئەمریکی بوو. لە ساڵی ١٩٨٩ لەگەڵ ستیڤن مالکمۆس و بۆب ناستانۆڤیچ، باندی ئیندی ڕۆک سیلڤەری جوو دامەزراند.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧
پۆل:مردووانی ٢٠١٩
پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی
پۆل:مۆسیقاژەنە جووە ئەمریکییەکان
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:گۆرانیبێژ و ئاوازدانەرە کوڕە ئەمریکییەکان
لوک پی بلاکبێرن

وێنۆک
**لوک پرایۆر بلاکبێرن** (بە ئینگلیزی **Luke Pryor Blackburn** لە دایکبوی ١٦ی حوزەیرانی ١٨١٦ مردنی لە ١٤ی ئەیلوولی ١٨٨٧) پزیشکێکی ئەمریکی، خێرخواز و سیاسەتمەداری خەڵکی کێنتاکی بوو. بە بیست و ھەشتەمین پارێزگاری کێنتاکی ھەڵبژێردرا، کە لە ساڵی ١٨٧٩ تا ١٨٨٣ خزمەتی دەکرد. تا ھەڵبژاردنی ئێرنی فلێچەر لە ساڵی ٢٠٠٣، بلاکبێرن تاکە پزیشک بوو کە وەک پارێزگاری کێنتاکی خزمەتی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ١٨٨٧
پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٦
جەیمس جەی بلاین

وێنۆک
**جەیمس گیلسپی بلاین** (بە ئینگلیزی **James Gillespie Blaine** لە دایکبوی ٣١ی کانوونی دووەم ١٨٣٠مردنی لە ٢٧ی کانوونی دووەمی ١٨٩٣) سیاسەتوانی کۆماری خوازی ئەمریکی بوو  کە لە سالەکانی ١٨٦٣ تا ١٨٧٦ نوێنەرایەتیی کە نوێنەراییەتی مەینی دەکرد لە ئەنجوومەنی نوێنەران لە ١٨٦٩ تا ١٨٨١ وەک سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریکا کاری دەکرد.

## سەرچاوەکان


پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٠
پۆل:مردووانی ١٨٩٣
پۆل:وەزیرانی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکان
تۆماس بلامی

وێنۆک
**تۆماس ئەلبێرت بلامی**، (بە ئینگلیزی **Sir Thomas Albert Blamey** لە دایک بوی ٢٤ی کانوونی دووەمی ١٨٨٤مردنی ٢٧ی ئایاری ١٩٥١) جەنەراڵێکی ئوسترالی بوو لە جەنگی جیھانی یەکەم و دووەم بە شدار بوە، و تاکە ئوسترالی بوو کە پلەی مارشاڵی مەیدانی بەدەست ھێنا.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ١٩٥١
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٤
پۆل:کەسایەتییە سەربازییەکانی جەنگی جیھانیی دووەم
پۆل:ژەنەڕالە ئوسترالییەکان
پۆل:کەسایەتییە سەربازییە ئوسترالییەکانی جەنگی جیھانیی یەکەم
پۆل:مارشاڵی مەیدانی بەریتانی
سۆفیا بلانچارد

**سۆفیا بلانچارد** (بە ئینگلیزی **Sophie Blanchard** لە دایک بوی ٢٥ی ئازاری ١٧٧٨ مردنی لە ٦ی تەممووزی ١٨١٩)،  فڕینەوانی فەڕەنسی بوو لە و ھاوسەری  بلانچارد بوو یەکەم ژن بوو کە وەک دروستکەرێکی پرۆفیشناڵی باڵۆنی فڕیو کاریکرد و دوای مردنی مێردەکەی بەردەوام بوو و زیاتر لە ٦٠ پلە سەرکەوتن بە دەست ھێنا. ئەو بە بەکارھێنانی بالۆنەکەی لە سەرتاسەری ئەورووپا وەک درووستکەری بالۆن ناسرابوو. 

## سەرچاوەکان

پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز
پۆل:مردووانی ١٨١٩
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٧٨
بادەشتەرات

وێنۆک
**بادەشتەرات** (بە ئینگلیزی Bodashtart نزیکەی ٥٢٥ بوو ٥١٥ پ. ز) پاشایەکی ئیمپراتۆرییەتیی ھەخامەنشی بوو لە فینیقیا کە فەرمانڕەوایی شاری سیدۆنی دەکرد. ناوی بە مانای «لە دەستی ئێشترۆت» (ئایۆدین ئشترۆت)ە. ئیشترۆت خوداوەندێکی فینیقەیییە.

ئەو کوڕەزای پاشای ئاشمۆنسەری یەکم بوو و شوێنی ئامۆزای ئاشمۆنسەری دووەمی گرتەوە و لەسەر تەختی سیدۆن سەرکەوت. مێژووناسان لەو باوەڕەدان کە کوڕە بەدکارەکەی یاتونمیلک دوای ئەو سەرکەوت.

بەدەشتەرات دروستکەرێکی بە توانا بوو و ناوی لەسەر نزیکەی ٣٠ نووسراو لە نێایشگای ئاشمۆن و شوێنەکانی تری دەوروبەری شاری سیدۆنی لە لوبنان دۆزرایەوە.

## سەرچاوەکان


پۆل:فەرمانڕەواکانی سیدۆن
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی شەشەمی پێش زایین
پۆل:فەرمانڕەواکانی ئیمپراتۆرییەتی ھەخامەنشی
بۆدلی

وێنۆک
**ڕۆناڵد ڤیکتۆر کۆرتێنای بۆدلی**، (بە ئینگلیزی **Ronald Victor Courtenay Bodley** لە دایکبووی ٣ی مارسی ١٨٩٢مردنی لە ٢٦ی ئایاری ١٩٧٠) ئەفسەر، نووسەر و ڕۆژنامەنووسێکی سوپای بەریتانیا بوو. لە دایک و باوکی ئینگلیزی لە پاریس لە دایکبووە، ئەو لە فەڕەنسا دەژیا ھەتا نۆ ساڵ، پێش ئەوەی بچێتە کۆلێژی ئیتۆن و پاشان کۆلێژی سەربازی شاھانە، ساندھۆرست. ئەو لە ھێزی تفەنگی شاھانەی پاشا دامەزرا و لە کاتی جەنگی جیھانیی یەکەمدا خزمەتی کرد. دوای جەنگ حەوت ساڵ لە بیابانی سەحرا بەسەر برد و پاشان گەشتی کرد بۆ ئاسیا. بۆدلی چەند کتێبێکی دەربارەی گەشتەکانی نووسیوە. ئەو بە یەکێک لە نووسەرە دیارەکانی بەریتانیا لە بیابانی سەحرا دادەنرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ١٩٧٠
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٢
پۆل:دوور لە وڵاتانی ئینگلیز لە فەڕەنسا
پۆل:کۆچەرانی ئینگلیز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
فرانسس بنیامین جۆنستۆن

وێنۆک
**فرانسس بنیامین جۆنستۆن** ( بە ئینگلیزیل **Frances Benjamin Johnston** دایک بوی 15ی کانوونی دووەمی 1864 مردنی 16ی ئایاری 1952)  وێنەگرو و ڕۆژنامەوانی وێنەگری ئەمریکی بوو کە پیشەکەی بە نزیکەیی نیو سەدە درێژەی کێشا.

## پێشانگا

پەڕگە:Daniel Coit Gilman1.jpg|وێنەی سێ چارەکی دانیال کۆیت گیلمان، نزیکەی سالی 1890
پەڕگە:Booker T. Washington by Francis Benjamin Johnston, c. 1895.jpg|بووکەر تی واشنتۆن،  1895
پەڕگە:George Washington Carver, ca. 1902.jpg|جۆرج واشینگتۆن کارڤەر (ڕیزی پێشەوە، ناوەڕاست) لەگەڵ هاوڕێ فاکەڵتی پەیمانگای توسکیجی، 1902
پەڕگە:Alice Roosevelt Longworth wedding gown.jpg|وێنەی هاوسەرگیریی ساڵی 1906ی ئالیس ڕۆزڤێلت
پەڕگە:Natalie Clifford Barney, between ca. 1890 and ca. 1910.jpg|ناتالی کلیفۆرد بارنی، لەنێوان نزیکەی 1890 و 1910
پەڕگە:Signing of the protocol.jpg|"واژۆکردنی پرۆتۆکۆل"، بە نیشانەی وەستانی دوژمنکاریی نێوان ئەمریکا و ئیسپانیا لە شەڕی ئیسپانیا و ئەمریکا
پەڕگە:Ava Astor.jpg|ئاڤا لۆولێ سڵەیڵ
پەڕگە:Edith Kermit Carow Roosevelt by Frances Benjamin Johnston.jpg|خانمی یەکەم ئێدیث ڕۆزڤێلت


## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٤
پۆل:مردووانی ١٩٥٢
پۆل:ژنە ھونەرمەندە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠یەم
پۆل:دەرچووانی ئەکادیمیای ژولیان
پۆل:فۆتۆگرافەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ١٩یەم
پۆل:وێنەگرە ڕۆژنامەوانە ئەمریکییەکان
پۆل:ھونەرمەندەکانی واشنتن، دی.سی
پۆل:فۆتۆگرافەرەکانی رۆژاوای ڤیرجینیا
پۆل:ژنە ئەمریکییە فۆتۆگرافەرەکان
پۆل:فۆتۆگرافەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ژنە ھونەرمەندە ئەمریکییەکانی سەدەی ١٩یەم
پۆل:ھونەرمەندەکانی ڕۆژاوای ڤیرجینیا
ژان بۆلیکانگۆ

**ژان بۆلیکانگۆ** (، لە دایکبووی ٤ی شوباتی ١٩٠٩ مردن: لە ١٧ی شوباتی ١٩٨٢)، ڕۆشنبیر و نووسەر و سیاسەتمەداری کۆنگۆ بوو. ئەو دوو جار وەک جێگری سەرۆک وەزیرانی کۆماری کۆنگۆ (کە ئێستا: کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ)، لە ئەیلوولی ١٩٦٠ و لە شوباتەوە تا ئابی ١٩٦٢ خزمەتی کردووە. سەرۆکایەتی پارتی دی ئیونتی نیشناڵی کرد و وەک ئەندامێکی سەرەکی ئۆپۆزسیۆن لە پەرلەمان لە سەرەتاکانی دەیەی ١٩٦٠ کاری دەکرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٩
پۆل:مردووانی ١٩٨٢
پۆل:خەڵکی قەیرانی کۆنگۆ
مارگرێت بۆندفیڵد

وێنۆک
**مارگرێت گرەیس بۆندفیڵد** (، لە دایکبووی ١٧ی ئازاری ١٨٧٣، مردن ١٦ی حوزەیرانی ١٩٥٣) سیاسەتمەدارێکی بەریتانی بوو لە پارتی کریکارانی بەریتانیا، و چالاکوانی مافەکانی ژنان بوو. مارگرێت بوو بە یەکەم ژن کە ببێت بە وەزیر لە کابینەی دەولەت و ھەروەھا یەکەم ژن بوو بۆ پۆستی ڕاوێژکاری «تایبەت» لە بەریتانیا، کاتێک لە ساڵی ١٩٢٩ بۆ ١٩٣١ لە حکوومەتی کرێکاری بوو بە وەزیری کار. ئەو بوو بە یەکەم ژن کە سەرۆکایەتی ئەنجومەنی گشتی کۆنگرەی یەکێتی بازرگانی (TUC) بکات.

لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا مارگرێت وەک ڕاھێنەری ئاڵاسازی لە ھەلومەرجێکی زۆر سەختدا کاری دەکرد؛ و لە ساڵی ١٩٠٤ بەشداری لە دامەزراندنی نەتەوەیی ژنانی کرێکار کرد. پشتگیری دەردەبڕی بۆ مافی دەنگدانی ژنان، کە دواجار لە ساڵی ١٩١٨دا دەنگدان وەک مافێک بۆ ژنان ناسیندرا.

مارگرێت بۆندفیڵد دژی جەنگ بوو و لایەنگری ئاشتی بوو لە ماوەی جەنگی جیھانی یەکەمدا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٣
پۆل:مردووانی ١٩٥٣
دانیال بۆن

وێنۆک
**دانیال بۆن** (  لە دایکبووی 2ی تشرینی دووەمی 1734 مردن 26ی ئەیلوولی 1820) پێشەنگ و سیاسەتمەدارێکی بە ناوبانگی ئەمریکی بوو کە ئازایەتییەکەی کردی بە یەکێک لە یەکەمین پاڵەوانە میللییەکانی ئەمریکا. بۆن ناوبانگی پەیدا کرد بۆ گەڕانەکان و جێگیرکردنی شوێنێک کە ئێستا پێی دەوترێت شاری کێنتاکی.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٧٣٤
پۆل:مردووانی ١٨٢٠
پۆل:دۆزەرەوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:خاوەن کۆیلە ئەمریکییەکان
بڵیند و نەوی

**بڵیند و نەوی** ڕۆمانێکی کوردییە لە نووسینی نەسرین جەعفەری کە ساڵی ١٩٩٨ (خاکەلێوەی ١٣٧٧ی کۆچی ھەتاوی) لە مەھاباد بڵاو کراوەتەوە. ڕۆمانەکە لە دە بەش پێک ھاتووە و فەتاح ئەمیری پێشەکی بۆ نووسیوە.

## چیرۆک
بڵیند و نەوی وەرگیرانێکی ئازادە لە ڕووداوەکانی قەڵای دمدم، شەڕی دمدم و شکۆ و ئازایەتیی خانی لەپ زێڕین کە تێیدا مایەیەکی مێژوویی تێکەڵ بە خەیاڵ کراوە.

## کەسایەتییەکان

* خانی لەپزێڕین
* پەریزاد
* عەلی
* میران
* مووساخانی نێرگێ
* وسوو شوان
* خەجێ
* شیلان
* حەسەن
* مام ڕەحیم
* کا حەمەد
* خات زڵێخا
* مام عەوڵا
* کەژاڵ
* زڵێخا
* کوێخا خدر
* نارین
* گوڵبەر
* پوور حەیات
* تەمر
* حەمەد بەگ
* خدر
* شوانە
* ئەلغ بەگ
* فەرھاد بەگ
* سارم بەگ
* ئەسمەر
* پاشا خان
* دایە ئایشێ

## پەراوێزەکان
* ڕەوت و قۆناغەکانی چیرۆکی کوردی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان
پۆل:کتێبە کوردییەکان
پۆل:ڕۆمانەکان
دایک (فیلم)

**دایک** فیلمێکی کوردییە کە لە ساڵی ٢٠٠٠ لە دەرھێنانی عیزەدین قادر بەرھەم ھێنراوە.

## ئەکتەرەکان
* عیزەدین قادر
* سمکۆ عەزیز
* زاھیر عەلی
* تەھا داراغایی
* مامەند مستەفا
* زورار عەبدوڵڵا
* زەینەب ئیبراھیم
* ڕزگار محەممەد

## سەرچاوەکان

پۆل:تەیفوور بەتحایی
پۆل:فیلمە کوردییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی
برایان بووت

**برایان چارڵز بووت** (؛ ١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٣ – ١٩ی ئایاری ٢٠٢٣) یاریزانێکی پێشووی کریکێتی ئوسترالی بوو، کە لە ٢٩ یاری تاقیکردنەوەی نێوان ساڵانی ١٩٦١ و ١٩٦٦ و ٩٣ یاری ئاستی یەکەم بۆ نیو ساوت وێڵز یاریی کردووە. بووت  لەسەر گۆڕەپانەکە بە وەرزشەوان ناسراوە و زۆربەی کات لەکاتی باسکردنی ئاکار و وەرزشدا بانگخوازیی بۆ مەسیحییەت دەکرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەنگلیکانەکانی ئوسترالیا
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣
پۆل:مردووانی ٢٠٢٣
ویلیام بۆرا

وێنۆک
**ویلیام ئێدگار بۆرا** (بە ئینگلیزی **William Edgar Borah** لە دایک بوی ٢٩ی حوزەیرانی ١٨٦٥ مردنی لە ١٩ی کانوونی دووەمی ١٩٤٠) سیناتۆری کۆماری ویلاێتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بوو. کە یەکێکە لە کەسایەتییە ناسراوەکانی مێژووی ئایداھۆ. پێشکەوتوخوازێک کە لە ساڵی ١٩٠٧ ھەتا مردنی لە ساڵی ١٩٤٠ خزمەتی کردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٥
پۆل:مردووانی ١٩٤٠
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم
کرستین بۆرچگریڤینک

وێنۆک
**کرستین ئیگبێرگ بۆرچگریڤینک** ( لە دایکبووی ١ی کانوونی یەکەمی ١٨٦٤ مردن ٢١ی نیسانی ١٩٣٤) دۆزەرەوەیەکی بە ڕەگەز ئینگلیزی و نەرویجی بوو. یەکەم کەس بوو جەمسەری باشووری دوزییەوە؛ و پێشەنگی گەشتی مۆدێرنی جەمسەری باشوور بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ١٩٣٤
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٤
ھاریت بۆس

وێنۆک
**ھاریت سۆفی بۆس** (، لە دایکبووی ١٩ی شوباتی ١٨٧٨، مردن لە ٢ی تشرینی دووەمی ١٩٦١) ئەکتەرێکی بە ڕەگەز سویدی-نەرویجی بوو. لەکاتی خۆیدا ناوبانگێک زوری ھەبوو، بۆس بە گشتی وەک ژنی سێیەمی شانۆنووس ئاب ستریندبێرگ دەناسرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ١٩٦١
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٨
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی سوێدی
ھۆراتیو بوتوملی

وێنۆک
**ھۆراتیۆ ویلیام بوتوملی** (, لە دایکبووی ٢٣ی ئازاری ١٨٦٠، مردن لە ٢٦ی ئایاری ١٩٣٣) سەرمایەدار و ڕۆژنامەنووس و سەرنووسەر و چاپکەری ڕۆژنامە و ئەندام پەرلەمانێکی ئینگلیزی بوو. ئەو زیاتر ناسراوە بە سەرنووسەری گۆڤاری بەناوبانگی جۆن بول، و بۆ بە وتاربێژی نەتەوەیی لە ماوەی جەنگی جیھانی یەکەمدا. کارەکەی لەناکاو کۆتایی ھات کاتێک لە ساڵی ١٩٢٢ بە تۆمەتی ساختەکاری تاوانبار کرا و بە حەوت ساڵ زیندانی سزا درا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٠
پۆل:مردووانی ١٩٣٣
ویلیام بۆستۆک

**ویلیام دۆلینگ بۆستۆک**، (بە ئینگلیزی **William Dowling Bostock** لە دایکبووی ٥ی شوباتی ١٨٩٢ مردن لە ٢٨ی نیسانی ١٩٦٨) فەرماندەیەکی پایەبەرز بوو لە ھێزی ئاسمانی شاھانەی ئۆسترالیا (RAAF). لە ماوەی جەنگی جیھانیی دووەمدا سەرکردایەتی فەرماندەیی ھێزی ئاسمانی شاھانەی ئوسترالیای (RAAF) کرد، کە سەرەکیترین پێکھاتەی کرداری ھێزی ئاسمانی بوو، لەگەڵ ھەڵگرتنی بەرپرسیارییەتی بەرگری لە ئوسترالیا و بەرگریکردن لە دژی ھێرشە ئاسمانییەکانی ژاپۆن لە ناوچەی باشووری ڕۆژاوای ئۆقیانووسی ئارام. بەھۆی دەستکەوت و ڕۆلگێرانی لەم جەنگەدا بووە خاوەنی خەڵاتیی "نیشانی ناسراوی خزمەتگوزاری" مەدالیای ئازادی ئەمریکای بە دەست ھێنا. ژەنەڕال دۆگلاس ماکارتور ئەوی بە «یەکێک لە سەرکەوتووترین فڕۆکەوانەکانی جیھان وەسف کرد».

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٢
پۆل:مردووانی ١٩٦٨
پۆل:کەسایەتییە سەربازییە ئوسترالییەکانی جەنگی جیھانیی یەکەم
ئادریان بۆڵت

**ئادریان سیدریک بۆلت**، (، لە دایکبووی ٨ی نیسانی ١٨٨٩، مردن ٢٢ی شوباتی ١٩٨٣) ڕابەرێکی ئۆرکێسترای ئینگلیز بوو. لە خێزانێی بازرگان لەدایکبووە، و ئینگلتەرا و لە لایپزیگ لە ئەڵمانیا دەستی بە خوێندنی مۆسیقا کردووە. یەکەم پۆستە دیارەکەی ڕابەری ئۆرکێسترای شاری بیرمنگام بوو لە ساڵی 1924.
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sir-adrian-boult.jpg|وێنۆک|ئادریان لە ١٩٧٠واژووی

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٩
پۆل:مردووانی ١٩٨٣
پۆل:نووسەرانی خۆژیاننامە بەریتانییەکان
پۆل:ڕێبەرانی گروپی ئۆرکێسترای بەریتانی
پۆل:سوارچاکانی شانشینی یەکگرتوو
پۆل:هونەرمەندان لە کۆمپانیای دیکا ریکۆردز
پۆل:ھونەرمەندان لە کۆمپانیای دیکا ریکۆردز
فڕۆکەوانی تاک نیشان

**فڕۆکەوانی تاک نیشان** (بە ئینگلیزی Flying ace) فڕۆکەوانێکە کە توانیویەتی بەلایەنی کەمەوە پێنج فڕۆکەی دوژمن لەشەڕی ئاسمانیدا لە ناوببات.

## سەرچاوەکان

پۆل:پیشەکانی فڕین
جۆن ئیف بۆڵت

وێنۆک

**جۆن فرانکلین بۆڵت** (بە ئینگلیزی **John Franklin Bolt** لە دایکبووی ١٩ی ئایاری ١٩٢١ - مردن لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٤) فڕۆکەوانێکی دەریایی بوو لە ھێزی دەریایی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کە لە ماوەی جەنگی جیھانیی دووەم و جەنگی کۆریا خزمەتی دەکرد. تاکە کەسی ئەمریکی بوو کە لە دوو شەڕدا توانی فڕۆکەوانی تاک نیشان بەدەست بھێنێت. و ھەروەھا تاکە کەس بوو لە جەنگی فڕۆکەی دەریایی لە ماوەی پیشەی سەربازیدا بەرزبووەوە بۆ پلەی موقەدەم.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ٢٠٠٤
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢١
ماتیو بۆلتۆن

وێنۆک
**ماثیو بۆلتۆن** (بە ئینگلیزی Matthew Boulton لە دایکبوی ٣ی ئەیلوولی ١٧٢٨مردنی لە ١٧ی ئابی ١٨٠٩) پیشەسازێکی ئینگلیز بوو بە ھاوبەشی لەگەڵ بازرگان و ئەندازیاری سکۆتلەندی جەیمس وات. لە چارەکی کۆتایی سەدەی ١٨دا، بە ھاوبەشییەکە توانیان سەدان مەکینەی ھەڵمی بۆلتۆن و وات دروست بکەن.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٧٢٨
پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی
پۆل:مردووانی ١٨٠٩
## بەستەرە دەرەکییەکان
موقتەدا سەدر

**موقتەدا سەدر** (؛ لەدایکبووی ٤ی ئابی ١٩٧٤) سیاسەتوان و سەرکردەیەکی شیعەی عێراقییە. ئەو ڕێبەری پێشووی ڕەوتی سەدر و گرووپی میلیشیای کۆمپانیایاکانی ئاشتییە. لە ساڵی ٢٠١٨، ئەو بە ڕێبەرایەتیی حیزبەکەی چوو ناو ھاوپەیمانیی سائیروون، کە لە ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران لە ساڵانی ٢٠١٨ و ٢٠٢١ زۆرترین کورسیی پەرلەمانی بەدەستھێنا.

ئەو تۆمەتبار کراوە کە فەرمانی تیرۆری عەبدولمەجید خۆیی لە ساڵی ٢٠٠٣ داوە، ئەگەرچی موقتەدا سەدر ئەو تۆمەتە ڕەت دەکاتەوە و ھەبوونی ڕۆڵی لەو تیرۆرەدا نەسەلمێنراوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤
پۆل:خەڵکی نەجەف
پۆل:شیعە عێراقییەکان
پۆل:ڕابەرە ئاینییە ئیسلامییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ڕابەرە ئاینییە ئیسلامییەکانی سەدەی ٢١ەم
تەلەگراف

[left|upright=٠٫٩|وێنۆک|دووبارەی تەلەگرافی بینایی [کلود چاپپ لە لیترمۆنت نزیک ناڵباخ، ئەڵمانیا]]
سیستەمێک بۆ گواستنەوەی نامەکان پێی دەوترێت **تەلەگراف** یان **تەلگرام**، لە خاڵێکەوە بۆ خاڵێکی تر، بە بەکارھێنانی کۆدەکانی گواستنەوەی خێرا و باوەڕپێکراو. تەلەگرافی ئامرازێکە بۆ گواستنەوەی نامە و پەیامی دوور لە ڕێگەی تەکنەلۆژیای سیگناڵەوە. لە تێلێگرامەکەدا، نامەکە پێویستە بگۆڕدرێت بۆ کۆدێک ('زمان') کە لەلایەن نێرەر و وەرگرەوە دەناسرێتەوە. .

بەکارھێنانی نیشانەکانی دووکەڵ، ڕووناکی و تیشکدانەوە نموونەی کۆنن. لە سەدەی ١٣ دا، داھێنانی کارەبا، گواستنەوەی نیشانەکان لە ڕێگەی ئامێری کارەباوە بەتوانا کرد. ئامێری کارەبایی لەلایەن ساموئێل مۆرسەوە داھێنراوە. داھێنانی ڕادیۆ لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا ڕادیۆتۆگرافی و شێوەکانی تری تەلەگرافی وایەرلێسی ھێنایە دی. لە سەردەمی ئینتەرنێتدا، ئامێرە تەلەگرافییەکان زۆر پەرەیان پێدرا لە ئاڵۆزی و ئاسانی بەکارھێنان، تا ئەو ڕادەیەی کە ڕووکاری زمانی سروشتییان ھەیە کە کۆدی ژێرەوە دەشارنەوە، بنەمای تەکنەلۆجیاکان وەک ئیمەیڵ و پەیامی خێرا دابین دەکەن.
تێلێگرام نامەیەک بوو کە بە تەلگرامێکی کارەبایی یان تەلگرامێک نێردرا کە کۆدەکانی مۆرس بەکاردێنێت. ھەروەھا کێبڵگرام یان کێبڵ بە کورتی ناوی نامەیەک بوو کە لەلایەن کێبڵی تەلەگرافی ژێردەریایییەوە نێردراوە. لە ماوەکانی دواتردا، تێلێکس کە تۆڕی تەلیکس بەکاردێنێت بەکار ھات.

وێنۆک|upright=0.7|left|نەخشەی تەلەگرافێکی بینایی پروسی یان تاوەری سێمافۆر، ج ١٨٣٥
لە ساڵی ١٨٦٦ یەکەم کێبڵی تەلەگرافی ھەمیشەیی کە لەژێر زەریای ئەتڵەسیدا تێپەڕیبوو پەیوەندییەکی لە نێوان کیشوەرەکانی ئەمریکا و ئەورووپادا دروست کرد. پڕۆژەکە بە پشتیوانی حکوومەتەکانی ئەمریکا و بەریتانیا و تاکەکانی وەک سیروس وێستفیڵد و ساموئێل مۆرس و ویلیام تۆمسۆن و ئایسامارد کینگدام برونێل ھاتە دی.

لە ساڵی ١٩٢٩، وستڕن یوونیۆن ٢٠٠ ملیۆن تلگرامی نارد و تۆماری پۆستەکەی شکاند، لە ئەنجامدا سەردەمێکی نوێ لە بازرگانی تەلەگرافی گەورە بوو. زۆر کەس باوەڕیان وابوو کە وەرگرتنی تلگرامەکە مانای وەرگرتنی ھەواڵێکی ناخۆشە چونکە تەنھا لە حاڵەتی گرنگدا بەکار دەھێنرێت. ھەروەھا تەلەگرافەکە بەخێرایی لە پیشەسازی ڕۆژنامەوانیدا پێشکەوت و یەکێک لە یەکەم ئیستغلالەکانی بوو بە ڕاپۆرتی جەنگی کووبا و ئیسپانیا لە ساڵی ١٨٩٧ ڕەنگە ھەر بۆیەش لە سەدەی نۆزدەیەم زۆرێک لە ڕۆژنامەکان وەک تلگرافی یەکشەممە و تلگرام و دەیلی تلگرام ناوەکانیان لە تەلەگرافەوە گونجاند کە ھاوشان بوو لەگەڵ خێرایی بڵاوبوونەوەی ھەواڵ.

## کاریگەرەکان
[وێنۆک|upright=٠٫٩|یەک [کلیلی مۆرس (١٩٠٠)]]
تەلەگراف ژیانی مرۆڤی گۆڕی و ھەندێک لە بیرمەندەکان تەنانەت لە ئینتەرنێتیش گرینگتر دەزانن. بیرمەندی بواری پەیوەندییەکان و ئابووری سیاسی ھاڕۆڵد ئینیس پێی وایە کە پێشکەوتنی ئیمپراتۆرییەکان زیاتر پشت بە میدیای پەیوەندی دەبەستێت کە فەرمانەکانی پایتەخت بە بەراورد بە شارەزایی سەربازی دەگەیەنێت بە ھەمان شێوە، پێکھاتەی ڕێکخستنی دواتریش پشت بە تەکنەلۆجیای میدیا دەبەستێت کە لەو کاتەدا بەردەستە. بۆ نموونە داھێنانی تەلەگرافەکە وای کرد کە کۆنترۆلی کاریگەرتر بەسەر خاڵە دوورەدەستەکاندا ببەسترێت. [٣] بەم شێوەیە، بۆ یەکەم جار لە مێژووی مرۆڤایەتیدا، دەتوانرێت پەیوەندی تەلەفۆنی ھاوکات بکرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:تەکنۆلۆژیا و زانستە جێبەجێکارەکان
پۆل:ئەلەکترۆنیک
پۆل:دوورپەیوەندی
نامە

**نامە** یان **نوسراوە** ئامرازێکی نەریتییە بۆ پەیوەندی نێوان دوو کەس یان گرووپ. لە ڕوانگەی پەیوەندیەوە، نامە پەیامێکی نوسراوەیە. نامە عادەتەن بەکاردێت بۆ پەیوەندی کردن لە نێوان دوو کەس کە لە شوێنی جوگرافی جیاوازدان.

تا سەدەکانی ڕابردوو نامە گرینگترین ئامرازی پەیوەندی نێوان شوێنە جوگرافییە جیاوازەکان بوو بەڵام لەگەڵ پەرەسەندنی تەکنەلۆجیای نوێی پەیوەندی وەک تەلەفۆن و تلگرام، نامە کۆنەکانی نووسین بەهای پەیوەندی خۆیان لە دەست داوە لەم چەند دەیەی دواییدا، بە کاریگەری زیاتری ئینتەرنێت و تۆڕی جیهانی، ئەگەری خێرای پەیوەندی نێوان تاکەکانی ناوچە جیاوازەکان دابین کراوە. بۆیە گرنگی نامەکە وەک ئامرازێکی پەیوەندی کەمکراوەتەوە. 

## مێژووی نووسینی نامە

لە مێژوودا، نامەکان لە هندستان، میسری کۆن، سۆمەر، لە ڕێگەی ڕۆمی کۆن، یۆنانی کۆن و چین هەتا ئەمڕۆ هەبوون. لە ماوەی سەدەی 17 و 18 نامەکان بۆ خۆپەروەردەکردن بەکار دەهێنران. ئامانجی سەرەکی نامەکان ناردنی زانیاری و هەواڵ و گفتوگۆکردن بوو بۆ هەندێکیش نامەکان ڕێگایەک بوون بۆ ڕاھێنانکردن لەسەر خوێندنەوەی ڕەخنەیی و نووسینی خۆدەربڕین و نووسینی جەمسەری و هەروەها ئاڵوگۆرکردنی بیروڕا لەگەڵ کەسانی تر بۆ هەندێک کەس. نامەکان وەک نمایشێکی نووسراو سەیر دەکران. نامەکان هەندێک لە کتێبەکانی کتێبی ئینجیل پێکدێنن. ئەرشیڤی نامەکان، چ لەبەر هۆکاری کەسی، دیپلۆماسی، یان بازرگانی، وەک سەرچاوەی سەرەتایی بۆ مێژوونووس خزمەت دەکات. لە کاتێکی دیاریکراودا، نووسینی نامەکان وەک فۆرمێکی هونەری و وێژەیی بوو، بۆ نمونە لە بیزەنتی ئێپسستۆلۆگرافی بیر لەوە کرایەوە.

لەوانەیە لە جیهانی کۆندا نامەکان لەسەر ماددە جۆراوجۆرەکان بنووسرێت، لەوانە کانزا، لید، تابلێتی داری بە مۆم، پارچەی گڵاوی، پێستی گیانەوەر، پاپیروس.

## پۆست کردن
پۆست سیستەمێکە بەکاردێت بۆ گواستنەوەی نامە لە نێرەرەوە بۆ وەرگر. نامەکان بەزۆری لەلایەن ئۆفیسی پۆستی حکومەت یان کۆمپانیا تایبەتەکانەوە دەگوازرێنەوە. لە وڵاتانی کۆندا وەک وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوین سیستمێکی بەرفراوان و کارا بەناوی چاپار بۆ پۆستەکردن بەکارهاتووە پۆستەرەکان پەیام و هەواڵ و نامەکانیان گواستەوە لە نێوان چاپارخانەکان. 

## جۆرەکانی نامەکان
نامەکان دەتوانن دۆستانە یان فەرمی بن. نامەیەکی دۆستانە بەکاردێت بۆ سڵاوکردن و پەیوەندی نێوان خەڵک. نامەی فەرمی زیاتر بۆ چالاکی بازرگانی و ئیداری و پەروەردەیی و سیاسی بەکار دەهێنرێت. لە نێو نامەی فەرمیدا، نامەیەکی ئیداری بە بەربڵاوترین نامەیەکە بۆ جۆرەها پەیوەندی و داواکاری ئیداری بەکار دەهێنرێت و شێوازی نووسینی خۆی هەیە. 

## پرسیاری پەیوەندیدار

* پۆست
* ئیمەیل
* زەرف

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:نامەکان
پۆل:پۆست
پۆل:بەرھەمە کاغەزییەکان
پۆل:سیستمە پۆستییەکان
شارستانی خۆنداب

**شارستانی خۆنداب** () یەکێکە لە شارستانەکانی پارێزگای مەرکەزی، ئێران. ناوەندی ئەم شارستانە شاری خۆندابە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە لە ساڵی ٢٠١٦دا، بەرامبەر لەگەڵ ٥٤،٠١٨ کەس بووە، کە زۆربەیان ئازەری، فارس و لوڕن و لە ئیسلامی شیعە پەیڕەوی دەکەن.

## ئەمانەش ببینە
* پارێزگای مەرکەزی
* خۆنداب

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان


پۆل:شارستانەکانی پارێزگای مەرکەزی
پۆل:شارستانەکانی ئێران
پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٧ لە ئێران
خۆنداب

**خۆنداب** () شارێکە لە پارێزگای مەرکەزی، ئێران. خۆنداب ناوەندی شارستانی خۆندابە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە لە ساڵی ٢٠٠٦دا، بەرامبەر لەگەڵ ٦،٩٨٢ کەس لە ١،٧٨٧ خێزاندا بووە.

## ئەمانەش ببینە
* پارێزگای مەرکەزی
* شارستانی خۆنداب

## سەرچاوەکان


پۆل:شارەکانی ئێران
پۆل:شارەکانی پارێزگای مەرکەزی
حوسێن یەزدانپەنا

**حوسێن یەزدانپەنا** فەرماندەی سەربازی، سیاسەتوانی کورد و سەرۆکی پارتی ئازادیی کوردستانە. ئەو پێشدا جێگری پارتەکە بوو، بەڵام دواتر عەلی قازی وازی لە پۆستەکەی ھێنا و یەزدانپەنا جێگەی گرتەوە.

## ژیاننامە
**حوسێن یەزدانپەنا**ساڵی-1966-لە گوندی سەقزلووی هەرێمی موکریانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە دایک بووە. پاشان بە ماڵەوە لە شاری بۆکان نیشتەجێ بوون.لە ساڵی-1979-وە هاوکات لەگەڵ پەرەسەندنی خەباتی گەلانی ئێران دژی ڕێژیمی پەهلەوی، لەگەڵ ئەوەی تەمەنی کەم بووە، لەگەڵ هەر دوو برای شەهیدی ڕەشید و سەعید لە ڕیزی ڕێکخراوی چریکە فیدائیەکانی گەلی ئێراندا، تێکەڵ بە خەباتی سیاسیی بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:سیاسییەکانی پارتی ئازادیی کوردستان
پۆل:کوردەکانی سەدەی ٢١ەم
محەممەدمەھدی شەھریاری

**محەممەدمەھدی شەھریاری** (لەدایکبووی ١٩٦٤ لە مانە و سەمەلقان) پارێزگاری پێشووی ورمێ، نوێنەری بوژنۆرد لە خولی ھەشتەمی پەرلەمان و ھەروەھا بۆ ماوەیەکیش سەرکۆنسوولی ئێران لە فرانکفورت بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:سیاسەتوانانی ئێرانی
محەممەدباقر قالیباف

**محەممەدباقر قالیباف** (؛ لەدایکبووی ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٦١) سیاسەتوان و ئەفسەرێکی پێشووی ئێرانییە کە لە ساڵی ٢٠٢٠ەوە نوێنەری تاران و سەرۆکی پەرلەمانی ئێرانە. ئەو ھەروەھا لە ساڵانی ٢٠٠٥ ھەتا ٢٠١٧، سەرۆکی شارەوانیی تاران بووە.

## ژیاننامە
قالیباف لە ٢٣ی ئابی ١٩٦١، لە تۆرقەبە، نزیکی مەشھەد، لە باوکێکی کورد و دایکێکی فارس لەدایکبووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١
پۆل:خەڵکی مەشھەد
پۆل:سیاسەتوانانی ئێرانی
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:شارەوانانی تاران
پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران
کیوومەرس حەیدەری

**کیوومەرس حەیدەری** (لەدایکبووی ١٩٦٤) ژەنەڕاڵێکی کوردی ئێرانییە کە ئێستا وەک فەرماندەی ھێزی وشکانیی سوپای ئێران خزمەت دەکات.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤
پۆل:خەڵکی سەحنە
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
یووسف نووری

**یووسف نووری** (؛ لەدایکبووی ١٩٦١) سیاسەتوانێکی کوردی ئێرانی و پارێزگاری مازەندەرانە. ئەو پێشتر لە ساڵی ٢٠٢١ ھەتا ٢٠٢٣، وەکوو وەزیری پەروەردەی ئێران لەسەر کار بوو. نووری لە ساڵی ٢٠٢١، لەلایەن ئیبراھیم ڕەئیسییەوە بە پەرلەمانی ئێران پێشنیار کرا و سەرئەنجام بووە وەزیری پەروەردە. نووری ھەروەھا سەرۆکی ئەنجومەنی ڕێکخراوەی قوتابی بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١
پۆل:خەڵکی ئیلام
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:سیاسەتوانانی ئێرانی
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
سیگناڵی ئەنالۆگ

**سیگناڵی ئەنالۆگ** (بە ئینگلیزی: Analog Signal) سیگناڵێکە کە مەوداکەی دەتوانێت ھەر بەھایەکی ژمارەی ڕاستەقینەکان بێت. جیاواز لە سیگناڵی دیجیتاڵ، لە سیگناڵی ئەنالۆگدا، بچووکترین گۆڕانکاریی ئاستی سیگناڵیش چەمکێکی ھەیە و ڕەچاو دەکرێت.

ھەموو پرۆسەیەکی سروشتی، چ لەلایەن مرۆڤ کۆنترۆڵ بکرێت و چ سەربەخۆ بێت، سیگناڵی ئەنالۆگ بەرھەم دەھێنێت. کردارەکان لەسەر سیگناڵی ئەنالۆگ ئەنجام دەدرێن، وەک وەرگرتنی سیگناڵەکان، زۆرکردن، فلتەرکردن و گواستنەوەی بە مەدار ئەلکترۆنیک.

سیگناڵی دەرچوونی مایکرۆفۆن نموونەیەکی تەواوە لە سیگناڵی ئەنالۆگ.

## ناولێنان
لەبەر ئەوەی کە فراوانی ئەم نیشانە ھێمایێکە بۆ چەندێتییەک لە حال گۆڕین بە نسبەت کات، پێی دەوترێت ئەنالۆگ (واتە ھاوشێوە)، واتە ئەنالۆگ یان ھاوشێوەی چەندایەتییەکی تر.

## پرسە ھاوپیشەکان
* سیگناڵی دیجیتاڵ

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەلەکترۆنیک
پۆل:فیزیک
پۆل:زاراوەکانی تەلەڤیزیۆن
خولگەی ئەلکترۆنیک

[وێنۆک|200px|(خولگە یەک خراو) لە ئینتێلی ٨٧٤٢، مایکرۆ کۆنترۆلکەری ٨ بیتی کە سی پی یو، ١٢٨ بایت لە ڕام، ٢٠٤٨ بایت لە [EPROM، و تێکردن/دەرەنجامی «داتا» لە چیپەکەی ئێستا لەخۆ دەگرێت.]]
وێنۆک|200px|خولگەیەک بنیاتنراوە لەسەر تەختەی خولگە چاپکراو (PCB).

**خولگەی ئەلێکترۆنیک** یان **سرکێتی ئەلێکترۆنیک** () پێک دێت لە پێکھاتە ئەلێکترۆنییە تاکەکان، وەک بەرگریکارەکان، ترانزیستەرەکان، بارگەگرەکان، گەیەنەرەکان و دیۆدەکان، کە بە وایەری گەیەنراو یان شوێنەوارەوە گرێ دراون کە دەتوانرێت تەزووی کارەبایی تێ بپەڕێت.

بۆ ئەوەی بە ئەلێکترۆنی ناو ببرێت، نەک کارەبایی، بە گشتی بە لایەنی کەمەوە یەک پێکھاتەی چالاک ھەبێت. تێکەڵەی پێکھاتەکان و وایەرەکان ڕێگە بە ئەنجامدانی کرداری جۆراوجۆری سادە و ئاڵۆز دەدات؛ سیگناڵەکان دەتوانن زیاتر بکرێن، ژماردنەکان ئەنجام بدرێت، و داتا لە شوێنێکەوە بگوازرێتەوە بۆ شوێنێکی تر.

خولگە ئەلێکترۆنیک بەسەر دوو جۆردا دابەش کراون: خولگە دیجیتاڵ و خولگە ئەنالۆگ. خولگە ئەلێکترۆنی دیجیتاڵی بە زۆری لە کۆمەڵێکی گەورەی دەروازەی لۆژیکی پێک دێت (زۆربەی کات لە خولگە یەک خراوەکان چاپ دەکرێن).

خولگەکان دەتوانن پێک بھێنرێت لە پێکھاتە جیاکراوەکان کە بە پارچەی تاک وایەرەوە گرێ دراون، بەڵام ئەمڕۆ زۆر باوترە بۆ دروستکردنی پەیوەندییەکان بە تەکنیکەکانی فۆتۆلیتۆگرافی لەسەر سەبسترای لارکراو (تەختەی خولگە چاپکراو یان PCB) و پێکھاتەکان بۆ ئەم پەیوەندییانە بۆ دروستکردنی خولگەیەکی تەواو لە خولگەیەکی یەک خراو یان ئای سی IC، پێکھاتەکان و پەیوەندییەکان لەسەر ھەمان ژێر ئاو دروست دەبن، بە شێوەیەکی ئاسایی نیمچە گەیەنەرێک وەک سیلیکۆنی دۆپید یان (کەمتر باو) گالیۆم ئارسیناید.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەلەکترۆنیک
پۆل:کارەبا
نانسی میتفورد

**نانسی فریمان میتفورد**  ( لە دایکبووی ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٠٤، مردن لە ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٧٣) ناسراو بە نانسی میتفۆرد ڕۆماننووس و ژیاننامەنووس و ڕۆژنامەنووسێکی ئینگلیز بوو. گەورەترین خوشکەکانی میتفۆرد بوو، و بە یەکێک لە " گەنجە زیرەکەکان" لە کۆمەڵگای لەندەن لە ماوەی نێوان جەنگدا دادەنرێت. چەند ڕۆمانێکی نووسی دەربارەی ژیانی چینی-سەروو لە ئینگلتەرا و فەرەنسا. کە بە گاڵتە ئامێز و زۆر جار وروژێنەر دادەنرێت. وە هەروەها بە نووسەری ژیاننامەی مێژوویی کەسایەتییە بەناوبانگەکان ناسراوە. 

میتفۆرد هەر لە منداڵیەوە بەهرەمەند بوو وەک کچە گەورەکەی هۆن دەیڤد فریمان-میتفورد. پێش ئەوەی یەکەم ڕۆمانی لە ساڵی ١٩٣١ بڵاو بکاتەوە هیچ ڕاهێنانێکی وەک نووسەر نەبووە. ئەم هەوڵە سەرەتاییە وە ئەو سێ کۆششەکە بەدوایدا هات، کەمێک ھەژێنیان بو دروست کرد. دوو ڕۆمانەکەی دوای جەنگ، بە ناوی گەڕانی خۆشەویستی (١٩٤٥) و خۆشەویستی لە کەشوهەوایەکی سارد (١٩٤٩)، ناوبانگی باشی بە دەست هێنا.

هاوسەرگیری میتفورد لەگەڵ پیتەر ڕۆد لە  (١٩٣٣) بۆ هەردووکیان پەسەند نەبوو، ئەوان لە ساڵی ١٩٥٧ دوای ماوەیەکی دورو درێژ جیابوونەوە. لە ماوەی جەنگی جیهانی دووەمدا پەیوەندی لەگەڵ ئەفسەرێکی فەرەنسی ئازاد کراو بە ناو گاستۆن پالیوسکی دروست کرد. کە  بو بەخۆشەویستی ژیانی. دوای جەنگ میتفۆرد لە فەرەنسا نیشتەجێ بوو و تا مردنی لەوێ دەژیا، لە ڕێگەی نامە و سەردانی ئاساییەوە پەیوەندی لەگەڵ زۆرێک لە هاوڕێ ئینگلیزەکانی هێشتەوە.

## سەرچاوەکان



پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٤
پۆل:مردووانی ١٩٧٣
پۆل:ھەڵگرانی نیشانی ئیمپراتۆریەتی بەڕیتانی بە پلەی فەرماندە
پۆل:نووسەرانی پاریسی
پۆل:ڕۆماننووسانی ژنی ئینگلیز
پۆل:ژنە نووسەرەکانی ژیاننامە
لویس بریانت

**لویس بریانت** (بە ئینگلیزی Louise Bryant لە دایکبووی ٥ی کانوونی یەکەمی ١٨٨٥، مردن لە ٦ی کانوونی دووەمی ١٩٣٦) فێمینیست و چالاکوانی سیاسی و ڕۆژنامەنووسێکی ئەمریکی بوو کە زیاتر ناسراوە بە داپۆشینی سۆزداریی بۆ ڕووسیا و بۆلشەڤیکەکان لە ماوەی شۆڕشی تشرینی دووەمی ١٩١٧ی ڕووسیا. بە ناوی ئانا لویس مۆھان لە دایک بوو، وەک کچێکی گەنج دەستی کرد بەگۆرینی دوا ناوی بوو شێریدان بریانت کە ناوی زر باوکی بوو. ئەو لە گوندیک نزیک نیڤادا گەورە بوو و لە زانکۆی نیڤادا لە ڕینۆ و لە زانکۆی ئۆریگۆن لە یوجین بەردەوام بوو لە خوێندن. لە ساڵی ١٩٠٩ لە بەشی مێژوو بروانامە بە دەست ھێنا. بە دوای پیشەیەی ڕۆژنامەوانیدا ڕوویشت، و بوو بە سەرنوسەری گوڤاری سپیکتاتور، و ھەروەھا ئازادانە کاری بوو ڕوژنامەی ئۆریگۆن دەکرد لە پۆرتلاند، ئۆریگۆن. لە ماوەی ساڵانیدا لەو شارە (١٩٠٩ بوو ١٩١٥) لە بزووتنەوەی مافی دەنگدانی ژناندا چالاک بوو.

## سەرچاوەکان


پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٥
پۆل:مردووانی ١٩٣٦
پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئۆرێگۆن
باڵوانەی دوودانگ

**باڵوانەی دوودانگ** گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری پەنجە عەلی باکوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی قوروە، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.

## ناو

## مێژوو

## جوگرافیا

**باڵوانەی دوودانگ** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندی کانی گەنجی. 
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندی گردکانەی سەرێ.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی موشیراوا. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی کەنگرە.

## دانیشتووان
* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٧٧)کەس و (٢٦)خێزان بووە.
* دانیشتووانی گوندەکە کوردن.
* بە کوردی شێوەزاری سۆرانی) دەدوێن. 

## ئایین
* ئایینی خەڵکی ئەم گوندە ئیسلام (سوننە)یە.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی شارستانی قوروە

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانی قوروە
قوروە
قوروە
پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە
پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئارام

alt=|وێنۆک|ڕووبارەکانی فورات و دیجلە لە ئاراراتەوە (تورکیا) بەناو ئارام (سووریا)، بۆ ئاشوور (عێراق)، و بۆ ناو کەنداوی فارس دەڕژێن.
**ئارام** (عیبری: אֲרָם) کوڕی سام بەپێی پەڕتووکی پەیدا بوون لە ئینجیلی عیبری.

ئارام عادەتەن وەک باوباپیری خەڵکی ئارامی لە میزوپۆتامیای باکوور و سووریا دادەنرێت.

## باوانی
ئارامی کوڕی سام کوڕی نوح کوڕی لامک کوڕی موتوشالخ کوڕی ئیدریس کوڕی یارد کوڕی مەھلائیل کوڕی قەینان کوڕی ئەنەوش کوڕی شەیس کوڕی ئادەم.

## نەوەکانی
چوار کوڕی ھەبو بە ناوی ئووز و جسیر و ھوول و مەش.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەسایەتییەکانی ناو کتێبی پەیدابوون
لەکستان

**لەکستان** دەڤەرێکە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان ھەڵکەوتووە و بەشێک لە پارێزگاکانی لوڕستان، ھەمەدان، کرماشان و ئیلام دەگرێتەوە.

ژمارەی دانیشتووانی لەکستان دەوروبەری ١،٧٠٠،٠٠٠ کەس بەراورد دەکرێت، کە زۆربەیان لەکن و بە کوردیی لەکی دەدوێن.

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:جوگرافیای کوردستان
پۆل:جوگرافیای ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ژامبون

وێنۆک
**ژامبون** یان **ھام** () خواردنێکە لە گۆشتی ڕانی ئاژەڵ بە تایبەت بەراز بەرھەمدێت. ژامبون دەکرێت تازە بێت یان وشک کراو یاخوود لەگەڵ خوێ و کەرستەی کە بەکاربێت تا بپارێزیت لە تێکچوون. ژامبون لە چاو کاڵباس گوشتی زیاترە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھام
کۆڵن ھیگنس

**کؤلن ھیگنس** (لەدایکبووی ٢٨ی تەمموزی ١٩٤١ بۆ ٥ی ئابی ١٩٨٨) سیناریۆنووس، ئەکتەر، دەرھێنەر، بەرھەمێنەرێکی بە ڕەگەز ئەمریکی و ئوستڕالی بوو، بەھۆی نووسینی سیناریۆ بۆ  فلمەکانی (Harold and maude لە ١٩٧١) و (Silver Streak لە ١٩٧٦) و دەرھێنانی فیلمی (Foul Play لە ١٩٧٨) ناسراوە.

## ژیان
لە فەڕەنسا لە دایکبووە لە دایکێکی ئوستڕالی و باوکێکی ئەمریکی، لە سیدنی لە نیو ساوت وێلز گەورە بووە. دواتر لە ئەمریکا ژیاو لەوێ کاری کرد. لە ٥ی ئابی ١٩٨٨ 

لە تەمەنی ٤٧ ساڵی لە کالیفۆرنیا دەمرێت.

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١
پۆل:مردووانی ١٩٨٨
پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی

پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئوسترالی
پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم
پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:سیناریۆنووسە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە کالیفۆرنیا
ویکیپیدیای ئینگلیزیی ساکار

**ویکیپیدیای ئینگلیزیی ساکار** وەشانێکی زمانی ئینگلیزییە کە بەشێوەیەکی سەرەکی ئینگلیزی سەرەتایی و ئاستی فێربوون بابەتەکانی ناوی دەنووسرێن لە ساڵی ٢٠٠١ دامەزراوە لەگەڵ زیاتر لە  بەکارھێنەری تۆمارکراوی ھەیە کە  بەکارھێنەر لە ئێستادا چالاکن
شێوازی بنەڕەتی ئینگلیزیی ساکار سوودێکی باشی ھەیە بۆ ئەو فێرخوازانەی دەیانەوێت فێرە زمانی ئینگلیزی بن، ڕێکخستن و ئاسانکردنەوەی وشەکانی ناوی لەکاتی خستنەڕووی زانیاری ناو بابەتەکانی ویکیپیدیاکە وادەکات خوێنەران بە ئاسانتر لە زانیارییەکانی ناوی تێبگەن بەبەراورد بە ویکیپیدیای ئینگلیزی ئاسایی.

ناوەڕۆکەکانی ناو ویکیی ئینگلیزیی ساکار بەشێوەیییەکی بنەڕەتی پێکھێنراوە بۆ «یەک ئینسایکلۆپیدیا بۆ ھەر مناڵێک» کە پڕۆژەیەک بوو بەناوی «یەک لاپتۆپ بۆ ھەر مناڵێک» لە ساڵی ٢٠١٤ کۆتایی پێھات.

## شێوازی پڕۆژەکە
وتارەکانی ناو ویکیپیدیای ئینگلیزیی ساکار بە زۆری کورتترە لە ویکیپیدیای ئینگلیزی ئاسایی، بە زۆری زانیارییە بنەڕەتیی و گشتییەکان دەخاتە ڕوو تیم دۆوڵینگی ڕۆژنامەوانی ڕۆژنامەی گاردیان ڕوونی دەکاتەوە کەوا «ویکیپیدیای ئینگلیزیی ساکار دەیەوێت تەنھا بە ڕاستییەکانەوە پەیوەست بێت و پەسەندی بکات» ھەوروەھا ڕووکاری پڕۆژەکەش ئاسانتر خراوەتە ڕوو بۆ نموونە "Random Article"ی وەشانی ویکیپیدیای ئینگلیزی ئاسایی وەرگێردراوە بۆ "Show Any Page" ھەروەھا دوگمەی "دەستکاری - edit" وەرگێردراوە بۆ "گۆڕین - Change" بەکارھێنەران پێشوازیان لێکراوە بۆ ئەوەی شتەکان بگۆڕن لەجیاتی ئەوەی دەستکاری بکەن؛ و کلیک کردن لە بەستەری سوور "Page not created - پەڕەکە دروست نەکراوە" نیشان دەدات لەجیاتی ئەوەی بڵێت "Page does not exist - پەڕەکە بوونی نییە" پڕۆژەکە ھانی بەکارھێنەرانی دەدات، بەڵام زۆریان لێناکات، کەواە ١٬٥٠٠ وشەی ناسراوی ئینگلیزی بەکاربێنن کە بەگوێرەی ئینگلیزیی ساکار دانراوە، کە تێیدا ٨٥٠ وشەی سروشتی ئاسانی تێدایە لەلایەن چارلس کای ئۆگدن لە دەیەی ١٩٢٠ دروست کراوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* پەڕەی دەستپێکی ویکیی ئینگلیزیی ساکار
* پەڕەی دەستپێک بە وەشانی موبایل

پۆل:ویکیپیدیاکان بەپێی زمان
سەن ھاوس

**ئێدی جەیمس "سەن" ھاوس** (لەدایکبووی ٢١ی ئازاری ١٩٠٢ بۆ ١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨) گۆرانیبێژ و گیتارژەنێکی ئەمریکی بوو لە ٢١ی ئازاری ١٩٠٢ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەدایکبووە  وە لە ١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ بەھۆی شێرپەنجە مردووە.

## سەرچاوەکان


## بەستەرە دەرەکییەکان

* کلیپێکی ڤیدیۆیی سەن ھاوس لە 

پۆل:گیتارژەنانی ئەمریکی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٢
پۆل:گۆرانیبێژانی میسیسیپی
پۆل:مردووانی ١٩٨٨
پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ھونەرمەندانی کۆڵۆمبیا ڕیکۆردز
ویلیام ئیتی

[وێنۆک|[پەڕگە:Male_Nude,_with_Arms_Up-Stretched_YORAG_74.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Male_Nude,_with_Arms_Up-Stretched_YORAG_74.JPG|alt=nude male with his arms tied above his head|ڕاست|وێنۆک]]
**ویلیام ئیتی** (بە ئینگلیزی William Etty لە دایکبوی ١٠ی مارسی١٧٨٧ مردن ١٣ی تشرینی دووەمی ١٨٤٩) ھونەرمەندێکی ئینگلیزە کە زیاتر بەوێنەکێشانە مێژوویییەکەی کە وێنەی ڕووتی تێدا دەکێشا بە ناوبانگ بوو. یەکەم وێنەکێشی بەرچاوی بەریتانیا بوو لە کێشانی تابلۆی ڕووت و سروشتی بێ گیان. لە یۆرک لە دایک بووە، لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا قوتابخانەی جێھێشت بۆ ئەوەی ببێتە فێرخوازی چاپکەر لە ھول. حەوت ساڵ دواتر تەواوی کرد و چوو بۆ لەندەن، لە ساڵی ١٨٠٧چووە قوتابخانەی ئەکادیمیای شاھانە. لەوێ لەژێر دەستی تۆماس لۆرێنس خوێندوویەتی و بە کۆپیکردنی کارەکانی ھونەرمەندانی ترەوە مەشقی پێکرا. ئیتی لە ئەکادیمیای شاھانەی ھونەر بەھۆی تواناکانی لە وێنەکێشانی بە شێوە گۆشتییەکان کە وێنایەکی ڕاستەقینەی بە وێنەکان دەبەخشی ڕێزی لێنرا. بەڵام لە چەند ساڵی یەکەمیدا کە لە لەندەن لە بازرگانی یان ڕەخنەیی سەرکەوتنێکی کەمی ھەبوو.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٧٨٧
پۆل:مردووانی ١٨٤٩