عەبدولکەریم بەکار

**عەبدولکەریم کوڕی محەممەد ئەلحەسەن بەکر** (١٩٥١ز / ١٣٧٠ کۆچی -) نووسەر و دانەرێکی دیاری سوریایە لە بوارەکانی پەروەردە و بیری ئیسلامیدا. هەوڵدەدات ڕێبازێکی بنەمادار و داهێنەرانە بۆ پرسە جۆراوجۆرەکانی پەیوەست بە شارستانیەتی ئیسلامی و هەروەها پرسەکانی بوژانەوە و بیرکردنەوە و پەروەردە و کاری دەعوە (بانگخوازی) بخاتەڕوو.

## ژیانی
لە پارێزگای حومس/سوریا لەدایکبووە. بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە فاکەڵتی زمانی عەرەبی لە زانکۆی ئەزهەر (١٩٧٣ی زایینی/١٣٩٣ی کۆچی) بەدەستهێناوە، بڕوانامەی ماستەری لە ساڵی (١٩٧٥ی زایینی/١٣٩٥ی کۆچی) و دکتۆرای لە ساڵی (١٩٧٩ی زایینی/١٣٩٩ی کۆچی) لە بەشی زمانەوانی لە هەمان فاکەڵتی لە زانکۆی ئەزهەر بەدەستهێناوە . ناونیشانی تێزی دکتۆراکەی بریتی بوو لە: **«دەنگ و زاراوە لە خوێندنەوەی ئەلکەسائی».** 

## پێشکەوتنی ئەکادیمی

# مامۆستا، زانکۆی ئیسلامی ئیمام محەمەد ئیبن سعودیە, بورەیدە – شانشینی سعودیە (1396 کۆچی - 1401 کۆچی / 1976 زاینی - 1980 ز).
# پرۆفیسۆری یاریدەدەر، زانکۆی ئیسلامی ئیمام محەمەد ئیبن سعودیە, بورەیدە – شانشینی سعودیە (1401 کۆچی - 1406 کۆچی / 1980 زاینی - 1985 ز).
# پرۆفیسۆری یاریدەدەر، زانکۆی ئیسلامی ئیمام محەمەد ئیبن سعودیە, بورەیدە – شانشینی سعودیە (1406 کۆچی - 1410 کۆچی / 1985 زاینی - 1989 ز).
# پرۆفیسۆری هاوبەش، زانکۆی شا خالید, ئەبها – شانشینی سعودیە (1409 کۆچی - 1412 کۆچی / 1989 زاینی - 1992 ز).
# پرۆفیسۆر، زانکۆی شا خالید, ئەبها – شانشینی سعودیە (1412 کۆچی-1423 کۆچی/1992ی زایینی-2002ی زایینی).
# پرۆفیسۆر، زانکۆی کراوەی عەرەبی, ڕیاز – شانشینی سعودیە (2003-2004).
# پرۆفیسۆر، زانکۆی ئیسلامی ئیمام محمد ابن سعود، ڕیاز - شانشینی سعودیە (2005ز)

## چالاکییە ئەکادیمییەکان
بەکaر سەرکردایەتی کارێکی درێژخایەنی ئەکادیمی کرد کە 26 ساڵی خایاند، لە ساڵی 1396 کۆچی / 1976 زاینی لە زانکۆی ئیسلامی ئیمام محمد ابن سعود لە قاسم دەستی پێکرد. پاشان لە ساڵی ١٤٠٩ کۆچی / ١٩٨٩ی زایینی ڕووی لە زانکۆی مەلیک خالید لە ئەبها کردووە و لەو ماوەیەدا لە ساڵی ١٤١٢ کۆچی / ١٩٩٢ی زایینی بڕوانامەی پرۆفیسۆری بەدەستهێناوە و لەوێ ماوەتەوە تا ساڵی ١٤٢٢ کۆچی / ٢٠٠٢ی زایینی دەستی لەکارکێشاوەتەوە بۆ ئەوەی خۆی بۆ نووسین و کاری ڕۆشنبیری و فیکری تەرخان بکات، لەوێ لە پایتەختی سعودیە ڕیاز نیشتەجێیە.

دکتۆر بەکار ئەندامی ئەنجومەنی دامەزرێنەری دەسەڵاتی ڕاگەیاندنی ئیسلامی نێودەوڵەتی سەر بە کۆمەڵەی جیهانی موسڵمانە لە ڕیاز ، ئەندامی دەستەی ڕاوێژکاری گۆڤاری ئیسلام تودەی (ریاز)، ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری کەناڵی دەلیل ، ئەندامی دەستەی ئەمینداری کەناڵی مانگی دەستکردی سنە (عمان)ە.

کاری ئەکادیمیی ئەو لەسەر وانەوتنەوەى زمانەوانی بوو، بابەتەکانى وەک فەرهەنگنامە، واتاناسی، فۆنێتیک، زاراوە عەرەبییەکان، خوێندنەوە و زاراوەی قورئانییەکان، ڕێزمان، مۆرفۆلۆژی، قوتابخانەکانی ڕێزمان و مێژووی ڕێزمان لەخۆگرتبوو. هەر لەو ماوەیەدا د.بەکر چەندین توێژینەوەی تایبەتمەند و پەروەردەیی و کتێبی لە بواری زمانەوانیدا بڵاوکردۆتەوە. بەشدارییەکی بەرچاوی لە چالاکییە ئەکادیمییەکانی ئەو زانکۆیانەدا کردووە کە تێیدا کاردەکات بە سەرۆکایەتیکردنی چەندین لیژنەی زانستی و سەرۆکایەتیکردنی بەشی ڕێزمان و مۆرفۆلۆژی و فیلۆلۆژی بۆ چەند ساڵێک و بەشداریکردن لە پەرەپێدانی مەنهەج و سەرپەرشتیکردنی توێژینەوە و پێداچوونەوە بە توێژینەوە زانستییەکان.

لە بواری زمانەوانیدا ئەم بابەتانەی فێرکردووە: فەرهەنگناسی ، ماناناسی ، فۆنێتیک ، زاراوە عەرەبییەکان ، خوێندنەوە و زاراوەی قورئان ، ڕێزمان ، مۆرفۆلۆژی ، قوتابخانەکانی ڕێزمان ، و مێژووی ڕێزمان . لە بواری ڕۆشنبیری ئیسلامیدا فێری ڕۆشنبیری ئیسلامی و نەریتە پێغەمبەرییەکان (فەرموودە )ی کردووە.

* سەرۆکی بەشی ڕێزمان و مۆرفۆلۆژی و زمانەوانی لە کۆلێژی زمانی عەرەبی و زانستە کۆمەڵایەتییەکان لە ئەبها (١٩٨٩-١٩٩٣ی زایینی / ١٤٠٩ کۆچی - ١٤١٣ کۆچی).
* بەشداریکردن لە پەرەپێدانی مەنهەجی پرۆگرامی ( ماستەر ) لە کۆلێژی پەروەردەی کچان لە ئابها لە ساڵی ١٩٩٣ی زایینی / ١٤١٣ی کۆچی.
* سەرۆکایەتیکردنی ژمارەیەک لیژنەی زانستی و تەکنیکی وەک لیژنەی (هەڵسەنگاندنی ڕاوێژکاری ئەکادیمی) لە کۆلێژ، لیژنەی (پرسیارەکان)، لیژنەی (پەرەپێدانی مەنهەج)، و لیژنەی (چالاکی ئەندامانی فاکەڵتی)، هەروەها ئەندامێتی لە ژمارەیەکی زۆر لە لیژنەکانی وەک لیژنەی زانستی، لیژنەی پرسیارەکان، و لیژنەی ئامادەکاری بۆ ئەنجومەنی کۆلێژ.
* سەرپەرشتیکردنی سەدان پڕۆژەی توێژینەوەی تیۆری و پراکتیکی لەسەر ئاستی زانکۆ، جگە لە هەڵسەنگاندنی هەندێک توێژینەوە کە ئامادەکراون بۆ بڵاوکردنەوە لە هەندێک گۆڤاردا کە لەلایەن هاوتاکانەوە پێداچوونەوەیان بۆ کراوە، هەروەها باسکردن لە دیزەرتەیشنەکانی دکتۆرا.

## ئۆرگان و کۆمەڵەکان
دکتۆر بەکار نزیکەی چل کتێبی لەم بوارەنەدا هەیە، کە زۆرێکیان لە وڵاتانی جۆربەجۆری عەرەبیدا ناوبانگێکی بەرفراوانیان بەدەستهێناوە. هەروەها دکتۆر بەکر زیاتر لە سەد کاتژمێر دەنگی تۆمارکراوی بەخشیوەتە کتێبخانەی دەنگی، کە لە کتێبخانەکانی تۆمارکردنی دەنگیدا بڵاودەکرێتەوە.

دکتۆر بەکر لە ڕێگەی بەشداری بەرفراوانی لە ڕۆژنامە و گۆڤارە جۆراوجۆرە تایبەتمەند و گشتییەکانی عەرەبیدا، حەز دەکات دیدگا فیکری و پەروەردەییەکانی خۆی بخاتەڕوو. دکتۆر بەکار لە گۆڤاری ئەلبەیان لە لەندەن، گۆڤاری مانگانەی ئیسلام تودەی ، گۆڤاری مەهارتی کە لەلایەن زانکۆی شا سعودەوە دەرچووە، و ماڵپەڕی ئیسلام تودەی، وتار دەنووسێت. هەروەها زیاتر لە بیست ساڵە بە وتار و خوێندنەکانی لە ژمارەیەک گۆڤاری دەورەیی دیکەدا بەردەوام بەشداری دەکات.

جگە لەوەش دکتۆر بەکر زۆر چالاکە لە پێشکەشکردنی وانە و بەشداریکردن لە سیمیناری فیکری و ڕۆشنبیری و خولی ڕاهێنان و بە سەدان لەو سیمینارە لە وڵاتانی سعودیە، کوێت، قەتەر، بەحرەین، تورکیا، لوبنان، میسر، ئوردن، مالیزیا، و سودان بەشداری کردووە. لە ئێستادا بەرنامەیەکی هەفتانە لە کەناڵی ئیسلامی **"ئاسۆی شارستانی"** و بەرنامەیەکی مانگانە لە کەناڵی ئەلمەجد بە ناوی **"مەعلی" پێشکەش دەکات.** دکتۆر بەکار پێشتر بۆ ماوەی دوو ساڵ بەرنامەیەکی تەلەفزیۆنی هەفتانەی لە کەناڵی ئەلمەجد بە ناوی "رێگاکانی ڕێنێسانس" پێشکەش کردبوو، هەروەها بەرنامەیەکی ڕادیۆیی هەفتانەی بە ناوی "بنیاتنانی عەقڵ لە قورئانی پیرۆزدا" و بەرنامەیەکی تری ڕادیۆیی هەفتانەی بە ناوی "پەیوەندییەکانی مرۆیی لە کۆمەڵگەی ئیسلامی" کە هەردووکیان بۆ ماوەی دوو ساڵ لە ڕادیۆی قورئانی پیرۆز لە ڕیاز بەڕێوەچوو. هەروەها میوانی چەندین بەرنامەی کەناڵی ئەلرەسەڵا و کەناڵی ئیقرا و کەناڵی ئەلناس و تەلەفزیۆنی سعودیە بووە.

### بەرهەمی زانستی و فیکری و کولتووری: کتێب و توێژینەوەی تایبەتمەند

### کتێب و لێکۆڵینەوەی فیکری و کولتوورییەکانی

# «إنشاء مركز لتعليم اللغة العربية»، دراسة، ندوة (اللغة العربية وآفاق المستقبل)، كلية اللغة العربية بأبها (1993م/1413هـ).
# «فصول في التفكير الموضوعي»، الناشر: دار القلم، دمشق (الطبعة الثانية: 1994م / 1414هـ).
# «نحو فهم أعمق للواقع الإسلامي»، الناشر: دار المسلم، الرياض (1415هـ/1995م).
# «من أجل انطلاقة حضارية شاملة»، الناشر: دار المسلم، الرياض (1415هـ/1995م).
# «مقدمات للنهوض بالعمل الدعوي»، الناشر: دار المسلم، الرياض (1416هـ/1996م).
# «مدخل إلى التنمية المتكاملة»، الناشر: دار المسلم، الرياض (1417هـ/1997م).
# «في إشراقة آية»، الناشر: دار هجر، أبها (1417هـ/1997م).
# «من أجل شباب جديد»، بحث منشور في وقائع المؤتمر، المؤتمر السنوي للندوة العالمية للشباب الإسلامي، عمّان-الأردن (1998م- 1418هـ).
# «حول التربية والتعليم»، الناشر: دار المسلم، الرياض (1419 هـ/1999م).
# «العولمة»، الناشر: دار الأعلام، عمّان (1419 هـ/ 1999م).
# «القراءة المثمرة»، الناشر: دار القلم، دمشق (1420 هـ/2000م).
# «عصرنا»، الناشر: دار القلم، دمشق (1420هـ/2000م).
# «العيش في الزمان الصعب»، الناشر: دار القلم، دمشق (1420هـ/2000م).
# «رؤى ثقافية»، الناشر: دار المسلم، الرياض (1421 هـ/2001م).
# «تجديد الوعي»، الناشر: دار القلم، دمشق (1422هـ/2002م).
# «اكتشاف الذات»، الناشر: دار الأعلام، عمّان (الطبعة الثانية: 1423هـ/2003م).
# «دليل التربية الأسرية»، الناشر: دار الأعلام، عمّان (الطبعة الثانية: 1423هـ/2003م).
# «خطوة نحو التفكير القويم»، الناشر: دار الأعلام، عمّان (1423هـ/2003م).
# «تشكيل عقلية إسلامية معاصرة»، الناشر: دار الأعلام، عمّان (1423هـ/2003م).
# «جدد عقلك»، الناشر: دار الأعلام، عمّان (1423هـ/2003م).
# «بناء الأجيال»، الناشر: المنتدى الإسلامي، الرياض (1423هـ/2003م).
# «المتحدث الجيد»، الناشر: مركز حوار الأجيال، الرياض (تحت الطبع).
# «تجديد الخطاب الإسلامي» (الجزء الأول) الرياض - دار المسلم عام 2005.
# «تجديد الخطاب الإسلامي» (الجزء الثاني) الرياض - مكتبة العبيكان 2006.
# «وجهتي في الحياة» نشر دمشق - مركز التنمية الفكرية عام 2007.
# «تأسيس عقلية الطفل» دمشق - مركز التنمية الفكرية عام 2007.
# «إلى أبنائي وبناتي خمسون شمعة لإضاءة دروبكم»، الرياض - مؤسسة الإسلام اليوم 1428هـ
# «تكوين المفكر», الرياض مؤسسة الإسلام اليوم 1430 هـ
# «هي هكذا، كيف نفهم الأشياء من حولنا» الناشر: دار وحي القلم، دمشق (1431هـ/ 2010م)
# «قطار التقدم» الناشر: دار وجوه للنشر والتوزيع، المملكة العربية السعودية، الرياض (1433هـ/2012م)
# «ثقافة العمل الخيري» الناشر: مؤسسة الإسلام اليوم
# «طفل يقرأ» الناشر: دار وجوه للنشر والتوزيع، المملكة العربية السعودية، الرياض (1434هـ/2013)
# «مشكلات الأطفال»
# «المراهق (كيف نفهمه وكيف نوجهه)»

### بابەت و چالاکییە ڕۆشنبیرییەکان

#### بابەتەکان
زیاتر لە ١٥٠ بابەتی زانستی و بۆچوون لە گۆڤار و ڕۆژنامە عەرەبییەکان، لەوانە:

* گۆڤاری ئەلفەیسەڵ (ریاز)
* گۆڤاری عەرەبی (ریاز)
* گۆڤاری ئەلبەیان (لەندەن)
* گۆڤاری المعریفە (ریاز)
* گۆڤاری الدەعوە (ریاز)
* ڕۆژنامەی المسلیمون (لەندەن)
* گۆڤاری ئیسلام ئەمڕۆ
* ماڵپەڕی ئیسلام تودەی (ریاز).

#### وتارەکان
زیاتر لە ١٠٠ وانەی گشتی و تایبەتمەند لە ژمارەیەک زانکۆ و ناوەندی ڕۆشنبیری، لەوانە:

* زانکۆی ئوم القورە (مەککەی پیرۆز)
* ئیمام محمد ابن سعوود زانکۆی ئیسلامی (بورەیدە و ئەبها)
* کۆلێژی مامۆستایان (مەدینەی مونەوەرە)
* زانکۆی شا خالید (ئەبها)
* کۆمەڵەی چاکسازی کۆمەڵایەتی (کوێت)
* کەمپەکانی هاوینە لە سعودیە
* مەجلیسی جیهانی گەنجانی موسڵمان (ریاز)
* سندوقی حەج (مالیزیا)
* یانەی ئەدەبی ئابها (ئابها)
* ژووری بازرگانی و پیشەسازی قاسم (بورەیدە).

#### چاوپێکەوتنی تەلەفزیۆنی
زیاتر لە ٣٠٠ ئەڵقەی تەلەفزیۆنی و ڕادیۆیی لە:

* شانشینی سعودیە: تەلەفزیۆنی سعودیە ( بورەیدە )، ڕادیۆی قورئانی پیرۆز ( ڕیاز )، کەناڵی ئەلمەجد ( ڕیاز ).
* میسر: کەناڵی ئەلمەجد (قاهیرە).
* زیاتر لە ٨٠ کاتژمێر دەنگی تۆمارکراو لەسەر کاسێت و لە بازاڕدا بەردەستە.
* تورکیا: ڕادیۆی بورسا .

## پێداچوونەوە

# ئەندامی ئەنجومەنی دامەزرێنەری دەستەی میدیای ئیسلامی نێودەوڵەتی، سەر بە کۆمەڵەی جیهانی موسڵمانان (ریاز).
# ئەندامی دەستەی ڕاوێژکاری گۆڤاری “ ئیسلام ئەمڕۆ ” (ڕیاز).
# ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری کەناڵی (دەلیل).

* تاریق السویدان
* عەلی ئەلعومەری
* ئەحمەد الشوگەیری
* سەلمان ئەلعەودە
* عەمر خالد

## بەستەری دەرەکی

* ماڵپەڕی فەرمی خۆی  .
* پەیجەکەی لە ماڵپەڕی ئیسلام وەیی .
* پەیجی عەبدولکەریم بەکر لە ماڵپەڕی عەبجەد
* لاپەڕەی وتەی عەبدولکەریم بەکار لە ماڵپەڕی عەبجەد
* پەنجا کتێبی شێخ عەبدولکەریم بەکر http://www.dawahmemo.com/daw.php?id=148
* ماڵپەری فەرمی د.عبدالکریم بەکر 
*    
* ماڵپەری کەناڵی تەلەفزیۆنی الرصلاح 
* زانکۆی ئوم القورا، بابەتەکانی د.عبدالکریم بەکر
* وتارە ڤیدیۆییەکانی د.عبدالکریم بەکر

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١
پۆل:لە دایکبوانی حومس
پۆل:بیرمەندی ئیسلامی
پۆل:پەروەرشیار
پۆل:زانای ئاینی
پۆل:سوری - شام