مۆشێ بارزانی

**مۆشێ بارزانی** (بە عیبری: משה ברזני؛ ١٤ی حوزەیرانی ١٩٢٦، بەغدا – ٢١ی نیسانی ١٩٤٧) جوویەکی کوردی عێراق بوو، لە ماڵباتێک لە ناوچەی بارزان ژیاوە ھەر بۆیەش پاشناوی بارزانی ھەیە، ئەندامی بزووتنەوەی ژێرزەمینیی لەحی (بە واتای «تێکۆشەرانی ئازادیی ئیسرائیل»، ناسراو بە «باندەکەی ستێرن») بوو لە فەلەستینی ژێرفەرمانی پێش دروستبوونی دەوڵەت، لە سەردەمی ڕاپەڕینی جوولەکەکان لە فەلەستین. ئەو زیاتر بەوە ناسراوە کە کەمێک پێش لەسێدارەدانیان، بە نارنجۆکێکی دەستی لەگەڵ مێیر فاینشتاین کە یەکێکی تر بوو لە جەنگاوەرە ژێرزەمینییە جوولەکەکان و ئەویش سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێندرابوو، خۆیان کوشت، و ئەمڕۆ لە ئیسرائیل وەک یەکێک لە ئۆلێی ھەگاردۆم یادی دەکرێتەوە.

## ژیانی سەرەتایی
مۆشێ لە بەغدا لە خێزانێکی کوردی جوولەکەی خەڵکی بارزان لەدایکبووە. کاتێک تەمەنی شەش ساڵ بووە، خێزانەکەی چوونەتە ئورشەلیم. لە تەمەنێکی بچووکەوە دەستی بە کارکردن کردووە، سەرەتا وەک شاگردی دارتاش، پاشانیش لە کارگەیەکی خواردنەوە گازییەکان.

## چالاکیی ژێرزەمینی

موشێ لە تەمەنێکی بچووکدا پەیوەندی بە لەحییەوە کرد، و شوێنپێی براکەی ھەڵگرت. سەرەتا، ئەندامی بەشی لاوانی لەحی بوو و بڵاوکراوەی پڕوپاگەندەی بڵاودەکردەوە، بەڵام دواتر پەیوەندی بە ھێزی شەڕکەرەوە کرد. بەشداریی لە چەندین ئۆپەراسیۆنی تێکدەرانەدا کردووە، لەوانە دانانی مین بۆ تێکشکاندنی ئۆتۆمبێلە بەریتانییەکان و بەشداریکردن لە تێکدانی ھێڵی ئاسن.

لە ٩ی ئاداری ١٩٤٧، بارازانی نێردرا بۆ ئەرکێک بۆ تیرۆرکردنی ئەفسەرێکی باڵای بەریتانی بە ناوی عەمید ئەی. پی. دەیڤیز، بە بەکارھێنانی نارنجۆکێک. بەڵام لەلایەن دەورییەیەکی بەریتانییەوە ڕاگیرا و پشکنینی بۆ کرا کە لە نزیک کەمپی شنێلەر، کە دامەزراوەیەکی بەریتانی بوو لە ئورشەلیم، دۆزرایەوە. نارنجۆکێک لە گیرفانیدا دۆزرایەوە و دەستگیرکرا. لە ١٧ی ئازاری ١٩٤٧، لە بەردەم دادگایەکی سەربازیدا بە تۆمەتی ھەڵگرتنی چەکی نایاسایی و پیلانگێڕی بۆ کوشتن دادگایی کرا و تاوانبار کرا و سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێندرا.

## خۆکوشتن
[وێنۆک|گۆڕی موشێ بارزانی و مێیر فاینشتاین لە [کێوی زەیتوون لە ئورشەلیم، ئیسرائیل]]
لەکاتی چاوەڕوانکردنی لەسێدارەدان لە زیندانی ناوەندی لە کۆمەڵگەی ڕووسی لە ئورشەلیم، چاوی بە جەنگاوەری ئێرگون مێیر فاینشتاین کەوت، کە ئەویش سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێندرابوو. لە ٢١ی نیسانی ١٩٤٧، کەمێک پێش کاتی دیاریکراوی لەسێدارەدانیان، بە نارنجۆکێکی دەستکرد کە بە قاچاخ خرابووە ناو پرتەقاڵێکی ھەڵکۆڵراوەوە، کۆتاییان بە ژیانی خۆیان ھێنا. ھەردووکیان باوەشیان بە یەکتردا کرد و نارنجۆکە چالاککراوەکە لە نێوانیاندا بوو. چیرۆکەکەی فاینشتاین و موشێ بوو بە داستانێکی بەناوبانگ لەناو زایۆنیزمدا. مەناحیم بێگن، سەرکردەی ئێرگون و دواتر سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، بەپێی وەسیەتنامەکەی خۆی لە کێوی زەیتوون لە تەنیشت ئەوانەوە نێژرا. بۆ یادکردنەوەی ٦٠یەمین ساڵیادی گیانلەدەستدانی موشێ بارزانی، لە ساڵی ٢٠٠٧دا مەراسیمێکی دەوڵەتی لە مۆزەخانەی زیندانییە ژێرزەمینییەکان لە ئورشەلیم بەڕێوەچوو.

## چیرۆکەکەی لە ئیسرائیلی مۆدێرن

بێنیامین نێتانیاھو لە وتارێکی ساڵی ٢٠١٠دا چیرۆکەکەیانی گێڕایەوە: «کێ لە ئێمە چیرۆکە نیمچەباوەڕپێنەکراوەکەی موشێ بارزانی و مێیر فاینشتاین لەبیر نییە؟ نارنجۆک بە قاچاخ بردرا بۆ ناو خانەکانی زیندانەکەیان لەناو سەبەتەیەک پرتەقاڵدا. پلانی سەرەتاییان ئەوە بوو کە لەکاتی لەسێدارەدانیاندا پێکەوە خۆیان بتەقێننەوە. بەڵام، دواتر بۆیان دەرکەوت کە یەکێک لە ڕابییەکانی کۆمەڵگەی جوولەکە بەنیازە لەکاتی لەسێدارەدانیاندا لەوێ ئامادە بێت. بۆ ئەوەی ژیانی ئەو نەخەنە مەترسییەوە، ھەردووکیان بڕیاریان دا کە دوای سەردانەکەی، چارەنووسیان بخەنە دەستی خۆیان. ئەوان بە توندی باوەشیان بە یەکتردا کرد و نارنجۆکەکانیان بە دڵی خۆیانەوە تەقاندەوە. جێی گومانە کەسێک بتوانێت چیرۆکێکی وا باوەڕپێنەکراو دابھێنێت، چیرۆکێک کە گوزارشت لە پاڵەوانێتییەکی باڵا، و خۆشەویستییەکی مەزن بۆ وڵات و گەل دەکات. بەڵێ، خۆشەویستی وڵات، خۆشەویستی نیشتمان، خۆشەویستی بۆ گەلەکەیان».

## سەرچاوەکان

پۆل:خەڵکی بەغدا
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨
پۆل:مردووانی ١٩٤٧
پۆل:کوردە جووەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٦
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:جوولەکەکانی عێراق