open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ڤیدیۆی یارمەتیدەری ناوبژیوان

وێنۆک|ناوبژیوانێک لەکاتی بەکارهێنانی ڤار، بۆ دڵنیابوونەوە لە ڕووداوەکانی ناو یاریگا.
**ڤیدیۆی یارمەتیدەری ناوبژیوان** یان **ڤار** () بەکارهێنانی ڤیدیۆی دووبارەکەرەوەیە بۆ پێداچوونەوە لەسەر بڕیاری ناوبژیوانی یاری تۆپی پێ. بەکارهێنانی ئەم ڤیدیۆیە نەبۆتە یاسایەک بۆ یاری تۆپی پێ بەڵام لەچەند پاڵەوانییەتییەک بەکارهاتووە.

## پێداچوونەوەکان
[وێنۆک|پشاندانی بڕیار ڤار لەسەر شاشەی یاریگا، بڕیارەکە هەژمارکردنی گۆڵێکە کەپێشتر گومانی [ئۆفساید لەسەر بووە.]]
ئەو بڕیارانەی کە پێداچوونەوەیان بۆدەکرێت لەڕێگای دووبارە سەیرکردنەوەی ڤیدیۆیەکە لەلایەن پۆلێ لەناوبژیوانانی دەرەوەی گۆڕەپانی یاریگا.

* درووستی گۆڵ، پێداچوونەوە دەکرێت کە هیچ فاوڵێک و ئۆفسایدێک و هۆکارێک نەبێت بۆ ڕەتکردنەوەی گۆڵەکە.
* گیرانی پەناڵتی (لێدانی سزا).
* کارتی سوور (دووەم کارتی زەرد کەدەبێتە سوور ئەوەیان پێداچوونەوەی بۆناکرێت).
*ناسینەوەی ئەو کەسەی کە فاوڵی کردووە (لەهەندێ بار ناوبژیوان لەشوێنی فاوڵ دوورە و بەدرووستی نازانێت کامە یاریزان فاوڵی ئەنجامداوە. هەربۆیەش پێداچوونەوە دەکرێت بۆ دۆزینەوەی ئەو یاریزانەی کە فاوڵەکەی کردووە بۆئەوەی کارتی زەردی پێبدرێت).

## ڕەخنەگرتن
لەدوای یاری کۆتایی پاڵەوانییەتی جامی جیهانی یانەکان، هەریەکە لە زینەدین زیدان وە لوکا مۆدریچ ڕەخنەیان لەم تەکنەلۆژیایە گرت و بە سەرلێشێوان وەسفییانکرد.

## سەرچاوەکان
* ماڵپەڕی فیفا / 'ڤیدیۆی یارمەتیدەری ناوبژیوان / دوایین گۆڕانکاری ١٧ی ئایاری ٢٠١٧ 

پۆل:یاساکانی تۆپی پێ
پۆل:ڤیدیۆ
گەردوونی فراوانکراوی دی سی

چەپ|367x367پیکسڵ
**گەردوونی فراوانکراوی دی سی** یان **جیھانی دی سیی فراوانکراو** ( و کورت دەکرێتەوە بۆ: **DCEU**) نیشانەیەکی ڕاگەیاندنی بازرگانیی ئەمریکییە و جیھانێکی خەیاڵیی ھاوبەشە کە تێیدا فیلمەکانی سوپەر پاڵەوانەکان کۆ دەبێتەوە، بەرھەم ھێنراوە لەلایەن وارنەر برەدەرز، کە ئەویش بریتییە لە کۆمەڵێک کەسایەتی لە بڵاوکراوەکانی کۆمیکەکانی دی سیدا دەرکەوتووە. جیھانێکی ھاوبەش، وەک جیھانی دی سی ڕاستەقینەی ناو کتێبە نەخشێندراوەکان، کە بەھۆی یەکگرتنی تووخمەکانی چیرۆکێکی ھاوبەش، و تیمی ڕۆڵگێڕان، و کەسایەتییەکان دروست دەکرێت.

## فیلمەکان
یەکەم فیلم لە گەردوونی درێژکراوەی دی سی بریتی بوو لە پیاوی پۆڵا (٢٠١٣)، لەسەر شێوەی ڕیبۆت بۆ زنجیرە فیلمەکانی سووپەرمان، و بە دوایدا باتمان دژی سوپەرمان: کازیوەی دادپەروەری (٢٠١٦) ھات. پاشان دەستەی خۆکوژی (٢٠١٦)، کە بە دوایدا ژنی سەرسورھێنەر (٢٠١٧) ھات پاشان فیلمی دەستەی دادپەروەری (٢٠١٧) و چەند فیلمێکی تر، ھەموو فیلمەکان لەلایەن کۆمپانیای وارنەر برۆس بڵاو دەکرێتەوە.

### ئەو فیلمانەی تا ئێستا بڵاوبوونەتەوە
* پیاوی پۆڵا (٢٠١٣)
* باتمان دژی سۆپەرمان: کازیوەی دادپەروەری (٢٠١٦)
* دەستەی خۆکوژی (٢٠١٦)
* ژنی سەرسورھێنەر (٢٠١٧)
* یەکگرتنی دادپەروەری (٢٠١٧)
* **ئەکوامان** (٢٠١٨)
* **شەزام** (٢٠١٩)
* **باڵندە نێچیرەکان: ڕزگارکردنێکی نائاساییی ھارلی کوین** (٢٠٢٠)
* **ژنی سەرسوڕھێنەر ١٩٨٤** (٢٠٢٠)
***چاپی دەرھێنەری (دەستەی دادپەروەری)** بە ناوی **(Zack Snyder's Justice League**) لە ڕێکەوتی (١٨ی ئازاری ٢٠٢١) لە تۆڕی (**HBO MAX)**

### ئەو فیلمانەی کە لە داھاتوودا بڵاودەبنەوە
* (**باتمان-The Batman**) وابڕیار بوو کە لە ڕێکەوتی (٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١) بڵاوببێتەوە بەڵام بەھۆی ڤایرۆسی کۆرۆنا(COVID-19) دواخرا بۆ ڕێکەوتی (٤ی ئازاری ٢٠٢٢)
* (**دەستەی خۆکوژییەکە-The Suicide Squad**) ڕێکەوتی (٦ی ئابی ٢٠٢١)
* (**بلاک ئادەم-Black Adam**) وابڕیار بوو کە لە ڕێکەوتی (٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١) بڵاوببێتەوە بەڵام بەھۆی ڤایرۆسی کۆرۆنا دواخراوە بۆ (٢٩ـی تەموزی ٢٠٢٢)
* (**شەزام: توڕەیی خوداکان- Shazam: Fury Of Gods)** ڕێکەوتی (٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣)
* (**فلاش-The Flash)** ڕێکەوتی (٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢)
* (**بەشی دووەمی ئەکوامان-Aquaman Sequel)** ڕێکەوتی (١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢)

## کاردانەوەکان
سێ فیلمەکەی سەرەتای کۆمپانیای دی سی جێگەی ڕەزامەندی ڕەخنەگران نەبوون، بۆیە دوای سەرکەوتنی وندەر وومان، ڕاگەیانرا کەوا جۆس ویدن ڕۆڵێکی بەرچاوتری دەبێت لەسەر فیلمەکانی داھاتوودا.

## سەرچاوەکان

پۆل:زنجیرە فیلمەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:جیھانی خەیاڵی
پۆل:مافە دەستوورییەکانی وارنەر برۆس پیکچەرز
پۆل:گەردوونی خەیاڵی
چەوری جگەر

**جەرگی چەور** () نەخۆشییەکە کە تووشی جەرگ دەبێت، ھۆکاری ئەم نەخۆشییە کۆبوونەوەی چەورییە لە جەرگدا، جەرگی چەور زیاتر لە کەسانی قەڵەودا دەبینرێت، ھەروەھا لەوکەسانەیدا کە زیادەڕەوی دەکەن لە خواردنەوەی ئەلکولدا. چەوری لە جگەردا ئاسایییە، بەڵام ئەگەر ئەو بڕە چەورییە لە سەدا ٥ بۆ ١٠ی کۆی کێشی جگەر تێپەڕ بکات، کەسەکە نەخۆشی جگەری چەوری دەگرێت. هۆکاری سەرەکی نەخۆشی جەرگی چەور نەزانراوە، بەڵام ژمارەیەک لە نەخۆشییە پزیشکییە دیاریکراوەکان بە هۆکارەکانی ژێرەوە ناوی دەبەن.

وێنۆک|وێنەی نەخۆشی جەرگی چەور بە نزیکراویی

## سەرچاوەکان

پۆل:نەخۆشییەکانی جەرگ
تێکچووی ئەمریکی (فیلم)

**شێتێکی ئەمریکی** () بریتییە لە فیلمێکی ئەمریکی دەرچووە لە ساڵی ٢٠٠٠. فیلمەکە وەرگیراوە لە ڕۆمانێکی بریت ئیستون ئایلیس کە ھەڵگری ھەمان ناوە لە دەرھێنانی ماری ھارونە. فیلمەکە لە پاڵەوانێتی کریستیەن بێڵ و ویلیەم دافۆ و گاریت لیتۆ و جۆش لۆکاس و سامانسا ماتیس و کلۆ سفینی و کارا سیمۆر و جەستن سیرۆکس و ریز ویدەرسپوونە. فیلمەکە بۆ یەکەم جار لە ڕێکەوتی ١٤ نیسانی ٢٠٠٠ لە ڤیستیڤاڵی ساندانسی سینەمای نمایش کرا.

## چیرۆک
فیلمەکە چیرۆکی باتریک بایتمان دەگێڕێتەوە، ئەو پیاوێکی کارە لە وول ستریت (کریستیەن بەیڵ)، وە ئەو کەسێکی نا جێگیرە لەڕووی مێشکەوە وە کەسایەتییەکەی وای لێ دەکات زنجیرەیەک تاوان ئەنجام بدات.

## سەرچاوەکان
* "پەڕەی فیلمەکە لەسەر سایتی FilmAffinity identifier"

پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە کەنەدییەکان
پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون
پۆل:مشتومڕی فیلمەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمە کەنەدییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە ترسناکە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سەربەخۆیییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ترسناکە دەروونییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە تەنزئامێزە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە کەنەدییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری تۆرنتۆ وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:مشتومڕی فیلمەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانە ترسناکە ئەمریکییەکان
پۆل:میمی تەلەڤیزیۆن و فیلمەکان
پۆل:مشتومڕەکانی فیلم لە کەنەدا
تورکمانەکانی عێراق

**تورکمانی عێراق** یان **تورکەکانی عیراق** گروپێکی ئیتنیکی تورک لە عێراقدان. تورکمانەکان سێیەم گەورە کەمایەتی عێراق دوای عەرەب و کوردن، کە زیاتر لە باکوور و ناوەراستی عێراق بڵاون.

تورکمانەکانی عێراق بەشێوەیەکی زۆر لە باکووری عێراق بەتایبەتی لە تەلەعفەر، مووسڵ، کەرکووک، هەولێر، پردێ و بەغدا کەمینەیەکی زۆر کەم سلێمانی دەژین. هەرجەندە ئەوان وەک قەوارەیەکی بناغەی عێراق (شان بەشانى عەرەبەكان و كوردەكان) ناسراون.

## مێژوو
کۆچکردنی تورکمانەکانی عێراق و تورک زمانەکان لە سەدەی حەوتەوە دەستی پێکرد بۆ مێزۆپۆتامیا هەتا دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی، يەكەم شەپۆلى كۆچ كردن دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی حەوتەم، ئەم کۆچانە دەگەڕێتەوە بۆ کاتی دامەزراندنی دەوڵەتی سەلجووقی لە (١٠٣٧-١١٩٤ز) و هەڵهاتنی ئۆغوز کاتێک مەنگۆلەکان دەوڵەتی خوارەزمشاھییەکان تێکدا، گەورەترین کۆچکردنیش لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا بوو، لەگەڵ داگیرکردنی عێراق لەلایەن سولەیمان قانوونی لە ١٥٣٤ـدا، هەروەها گرتنی بەغدا لە لایەن سوڵتان مورادی چوارەم لە (١٦٣٨)دا و تورکێکی زۆر نیشتەجێ بوون لە ناوچەکەدا. زۆربەی تورکمانەکانی ئەمڕۆی عێراق نەوەی سەربازەکانی عوسمانین، بازرگان و خزمەتكارى مەدەنى كە لەكاتى حوكمى ئيمپراتۆريەتى عوسمانى بۆ عێراق ھێنراون.

کاتیک کۆماری تورکیا دامەزرا لە ساڵی (١٩٢٣) ، تورکمانەکانی ویلایەتی مووسڵ دەیان وویست ببنە بەشێک لە کۆماری تورکیا، لەگەڵ ئەوەشدا، بەهۆى كۆتایهاتنی پاشايەتيى عوسمانى، تورکمانەکانی عێراق خۆیان دۆزییەوە بەشێوەیەکی جیاواز بۆ دژایەتی کردنی حکومە یەک لە دوایەکەکانی عێراق، وەكو قەسابخانەى كەركوكى ١٩٢٣،١٩٤٧، ١٩٥٩ و ١٩٧٩ کاتیک باعس هاتەسەر دەسەڵات دژایەتییەکی زۆری کۆمەڵگەی کرد.

## ڕەگەزناسی

تورکمانەکانی عێراق بە دیالێکتی ئۆغوز تورک کە بەشێکە لە تورکی ئازه‌ربایجانی (بەپێچەوانەی زمانی تورکمانی لە تورکمانستان) دەدوێن.

زۆربەی تورکمانەکانی عێراق موسڵمانن و بۆ دوو بەش: سونە ٪٦٠ و شیعە ٪٤٠، دابەشبوون. کەمێک لە تورکمانی عێراق مەسیحیین کاتۆلیک. ٣٠ هەزار تورکمانی عێراقی ئیعتیراف بە مەسیحییەت دەکەن. لە ساڵی ٢٠٢١ هاوبەشی ئینجیلی تورکمانی وەرگێڕانی کتێبی پیرۆزی بۆ زمانی تورکمانی عێراقی تەواو کرد و ٢٠٠٠ دانە لە کتێبەکەی بڵاوکردەوە.

## ئەمانەش ببینە
* تورکمانەکانی سووریا

## سەرچاوەکان

پۆل:تورک
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی عێراق
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی کۆمکاری عەرەبی
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین
پۆل:مێژووی عێراق
پۆل:کێشەی لایەنگری
پۆل:دانیشتووانی عێراق
سپایدەرمان: گەڕانەوە بۆ نیشتمان

**پیاوی جاڵجاڵۆکە: گەڕانەوە بۆ نیشتمان** ()  فیلمێکی سوپەر پاڵەوانی مارڤل کۆمیکسە کە لەلایەن ستۆدیۆکانی کۆلۆمبیا پیکچەرز و مارڤل ستۆدیۆز بەرھەمھێنراوە و لەلایەن سۆنی بڵاو کراوەتەوە. ئەم فیلمە دادەنرێت بە دووەم گێڕانەوە بۆ زنجیرەی پیاوی جاڵجاڵۆکە وە ھەروەھا فیلمی شانزەیە لە جیھانی مارڤلی سینەمای، دەرھێنەری فیلمەکە جۆن واتسە وە سیناریۆ لە نووسینی جۆناسان گولدچاینە، پاڵەوانانی فیلمەکە بریتیین لە تۆم ھۆلاند، مایکڵ کیتۆن، زیندیا، دۆناڵد گلۆڤەر، لورا ھاریس، ڕۆبێرت داونی جوونیەر بەڕۆڵی تۆنی ستارک. لەم فیلمەدا پیتەر پاڕکەر ھەوڵ دەدات ھاوسەنگی لە نێوان ژیانی پاڵەوانێتی و چوون بۆ قوتابخانە دابین بکات. پیاوی جاڵجاڵۆکە: گەڕانەوە بۆ نیشتیمان وا بڕیارە لە ڕێکەوتی ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ دەرچێت لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ڕێگەی 3D، IMAX، و IMAX 3D.

## چیرۆک
پیتەر پارکەر بۆ ئەوەی ژیانی ھاوسەنگ بکات ھەوڵدەدات وەکو قوتابییەکی ئاسایی دواناوەندی لە "کویینز". لەگەڵ بەکارھێنانی ماسکی پیاوی جاڵجاڵۆکە، ھەڕەشەیەکی نوێ پەرە دەسێنێت و ئاسمانەکانی شاری "نیویۆرک" داگیر دەکات.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* پیاوی جاڵجاڵۆکە: گەڕانەوە بۆ نیشتیمان لەسەر بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان

پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٧
پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سووپەرهێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی
پۆل:فیلمە درۆنەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی قاچاغیی چەک
پۆل:فیلمە دانراوەکان لە ساڵی ٢٠١٦
پۆل:ئەو فیلمانەی لە بەرلین دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک دانراون (ویلایەت)
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:ئەو فیلمانەی دووبارە دروست کراوەتنەوە
پۆل:فیلمەکانی پیاوی-جاڵجاڵۆکە
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سووپەرھێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەکشنییە خەیاڵییە زانستییەکانی ساڵی ٢٠١٧
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشنت داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لەسەر فڕۆکە داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە کەشتییەکان ڕوودەدەن
پۆل:فیلمەکان کە لە ستۆدیۆی پاینوود ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکان کە لە ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکان کە لە بەرلین وێنەیان گیراوە
پۆل:گەردوونی سینەمایی مارڤڵ: قۆناغی سێ
پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشینگتن داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن مایکل جیاکینۆوە تۆمارکراون
پۆل:فیلمە ھۆشیارەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمی پاڵەوانە ھەرزەکارەکان
کاری خوێن (فیلم)

(، ھەروەھا ناسراوە بە بلۆدوۆرکز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و *کۆتا تاقیکردنەوە* لە شانشینی یەکگرتوو.) فیلمێکی ئەمریکی-کەنەدی ترسناکی ٢٠١٢ـەیە کە لەلایەن ئێرک وستنبێرگەوە دەرھێنراوە و لەلایەن دەیڤد ناھۆمەوە نووسراوەتەوە. ئەستێرەکانی سەرەکی ئەم فیلمە پێکھاتوون لە تراڤس ڤان وینکڵ و تریشا ھێڵفەر. فیلمەکە گیراوە لە کەنەدا لە بەینی تشرینی دووەم و کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩، سەرەتا لەژێر ناوی *قۆناغی یەکەم* بوو.

## چیرۆک

دوو ھاوڕێی زانکۆ بە ھیوای ئەوەن کە گەشتێک بکەن بۆ ئەورووپا بەڵام پارەی ئەوەیان نییە کە ئەم گەشتە بکەن. ڕۆژێک گرێگ، کە کەسایەتی سەرەکی فیلمەکەیە، لە کۆلێژەکەی لەسەر بۆردی ھەڵواسینەکە پەڕەیەک دەبینێت کە داوای خۆبەخش دەکات بۆ تاقیکردنەوەی دەرمانی حەساسێتی نوێ لەسەریان، کە پێشتر ھەرگیز لەسەر مرۆڤ تاقی نەکراوەتەوە، و لە پێناو ئەم کارەدا چەند ھەزار دۆلارێک وەردەگرن. گرێگ ئەمە بە ھەلێک دەزانێت و خێرا دەڕوات ھاوڕێکەی ئاگادار بکاتەوە بۆ ئەوەی ھەردووکیان پێکەوە بە پارەکانیان بتوانن گەشتەکە ڕێک بخەن. کاتێک ئەوان بڕیار دەدەن ئەم کارە بکەن، سەردانی یەکەی سەرەکی دکتۆرەکە دەکەن کە ئەم کارە بەڕێوەدەبات. لەوێ مۆبایل و خواردنەوە و خوارێکیان لێ دەسەندرێت و دەخرێنە ژێر چاودێری ٢٤ کاتژمێرەوە لەلایەن کامێرای تایبەت و پۆلیسەوە. لەوێ گرێگ و ھاوڕێکەی چەند کەسێکی تر دەناسن. بەھەرحاڵ، کاتێک کە تاقیکردنەوەکان دەست پێ دەکات، ھەمووان ھەست بە گۆڕانی بەردەوام دەکەن لەسەر جەستەیان. کاتێک دکتۆرەکە و یارمەتیدەرەکان بڕیار دەدەن کە لە پێنج جار زیاتر ئەو ماددەیەیان لێ بدەن، ھەموو خۆبەخشەکان ئالودەی دەبن و ھەستی قێزەونیان تێدا نامێنێت و دەستدەکەن بە سەر ھێرش کردنە سەر یەکتری و خواردنی یەکتر. لە کۆتاییدا گرێگ دەزانێت کە ئەوان درۆیان لەگەڵ کراوە و ئەمە تاقیکردنەوەی دەرمانی حەساسێت نەبووە، بەڵکو پرۆژەیەک بووە کە لەلایەن حکومەتەوە بەڕێوەبراوە بۆ بەرھەمھێنانی ماددەیەکی نوێ کە وا لە جەستەی مرۆڤ دەکات بە خێرایی دوای بریناربوونی سەخت چاک ببێتەوە و برینەکە دابخرێتەوە. دوای ئەوەی کە کارەسات لەناو تاقیگەکەدا ڕوودەدات، گرێگ و ھاوڕێکەی ھەوڵی ڕاکردن دەدەن بۆ ئاگادارکردنەوەی خەڵکی.

## ئەکتەران
(بەپێی دەرکەوتن)

* تراڤس ڤان وینکڵ بە ڕۆڵی گرێگ
* جان برێگەر بە ڕۆڵی ڕۆب جێفەریز
* تریشا ھێڵفەر بە ڕۆڵی دکتۆر ویلۆکس
* جەیمس پەرسێڵ بە ڕۆڵی تایلەر
* یانا مکلنتۆش بە ڕۆڵی پاتریشا
* ستێرلینگ جاڵڤیز بە ڕۆڵی کرتس
* ڕیک یانگ بە ڕۆڵی نایجڵ دێنتن
* مێرسی مۆنرۆ بە ڕۆڵی ستەیسی
* تامارا فێڵدمان بە ڕۆڵی لینیا
* ڤاس سارانگا بە ڕۆڵی بینال
* ئاڵبێرت چانگ بە ڕۆڵی ھوەی لی
* ئاردۆن بێس بە ڕۆڵی مارتێل
* ئانا فێرگسن بە ڕۆڵی ماگی
* ستیڤن بۆگێرت بە ڕۆڵی ئیرا
* جۆو پێنگ بە ڕۆڵی ئارۆن
* کاترین ھێببەرن بە پشیلەی تاقیگە
* براد گیڤۆک بە ڕۆڵی کۆماندەری ھێزی تایبەتی
* ئێریک ڕۆبێرتز

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ترسناکەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢
پۆل:فیلمە کەنەدییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە کەنەدییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنەکانی ساڵی ٢٠١٢
پۆل:فیلمە سەربەخۆیییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سەربەخۆ کەنەدییەکان
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە کەنەدییەکان
پۆل:فیلمە کەنەدییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکان کە لە گرەیتەر سودبێری وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان
ئێدوارد ھێنری ئاڤریل

(ھەروەھا ناسراوە بە پۆل ئاڤریل) (٢١ی ئایاری ١٨٤٩ – ٢٨ی تەممووزی ١٩٢٨) وێنەکێشێکی فەڕەنسی بوو کە کارەکانی زۆرینەیان ئێرۆتیکی بوون.

## سەرچاوە
*

پۆل:وێنەکێشە فەڕەنسییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٩
پۆل:مردووانی ١٩٢٨
عەبدولڕەشید سۆفی

عەبدولڕەشید عەلی بن عەبدولڕەحمان سووفی ()، یەکێکە لە قورئانخوێنەکانی قورئان، بە ڕەگەز سۆمالییە، ھەروەھا شارەزاشە بە تەجوید و قیڕائات، عەبدولڕەشید سووفی لە دە ساڵی دا قورئانی لەبەرکردووە، پاشان بە تەواوی فێری تەجوید بووە بە گێڕانەوەی حەفس لە باوکییەوە، دوای ئەمە حەوت قیڕائاتەکە لە ڕێگەی شاتبی و زیاتر لە سێ جار گوێی لە شیکردنەوەی شاتبییە گرتووە لە باوکی و لەبەری کردووە.
لە ساڵی ١٩٨١ چوو بۆ پەیمانگەی قیڕائات لە میسڕ بۆ تەواوکردنی و لەوێش بڕوانامەی باڵای بەدەست ھێنا.

## سەرچاوەکان
* الجزیرة
* سایتی فەرمی عەبدولڕەشید سووفی

پۆل:قورئانخوێنان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤
پۆل:زیندووان
کوڕەداوێ

ئەم گوندە کەتۆتە باکوری ڕۆژ هەڵاتی پارێزگایی سلێمانیەوە لە دووبەش پێکهاتوە کوڕەداوێی بچۆک و کوڕەداوێی گەورە ناوچەکە

دەوڵەمەندە بە گوێز،هەنار،قۆخ ، چوالە و هەڵوژە ، گوندەکە سرووشتێکی دڵگیرو جوانی هەیە و شادێی گوندەکانی شارباژێری سەختە لە ڕوی جوانی و ڕۆشنبیری و دڵپاکی و میوانداری خەڵکەکەیەوە ، لە ئێستاشا ئەم گوندە ئاوەدانەوە خەڵکەکەی سەرقاڵی ئاژەڵداری و کشتوکاڵن .
گەورەدێ (ڕوونکردنەوە)

__NOTOC__

## جوگرافی
* **گەورەدێ** ناوی چەند گوندێکی کوردستانە.
** گەورەدێ، گاپیڵۆن، ناوی گوندێکی شارەدێی گاپیڵۆنە لە قەزای شارباژێڕ.
** گەورەدێ، ئاغجەلەر، ناوی گوندێکی شارەدێی ئاغجەلەرە لە قەزای چەمچەماڵ.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە

## پەراوێزەکان
فیلمی گەورەپاڵەوان

[وێنۆک|وێنەی جلی [باتمان (پاڵەوان)|باتمان، یەکێک لە بەناوبانگرین کەسایەتییەکانی ناو **فیلمە سوپەرھیڕۆکان**]]
**فیلمی بەرزەقارەمان** یان **فیلمی سووپەرھیرۆ** () بریتییە لە فیلمێک کە سەرنج دەخاتە سەر کەسانێک کە خاوەنی توانای سەرووسروشتین، کە بەمەش جیاوازن لەگەڵ خەڵکی ئاسایی و ئەرکیان پاراستنی خەڵکە. ئەم فیلمانە بە گشتی چەند جۆرێک ھونەری تێدایە وەک جوڵە و فەنتازیا یان خەیاڵی زانستی. فیلمی سوپەرھیڕۆ بەگشتی درێژە دەکێشێت بۆ چەند بەشێک، کاتێک بەشی یەکەم سەرنج دەخاتە سەر ڕەچەڵەکی پاڵەوانەکە و چۆنیەتی بەدەست ھێنانی ئەو ھێزەی ھەیەتی. زۆربەی فیلمی سوپەرھیڕۆیەکان وەرگیراون لە کۆمیکەکانەوە.

فیلمە سوپەرھیڕۆیەکان بە گشتی بەرھەمدەھێندرێن لەلایەن دوو کۆمپانیاوە، ماڕڤڵ و دیسی.

بەناوبانگترین سوپەرھیڕۆیەکانی ماڕڤڵ بریتین لە: 

کاپتن ئەمریکا

پیاوی ئاسنین

سۆر

بەناوبانگترین سوپەرھیڕۆیەکانی دیسی:

باتمان

سووپەرمان

فلاش (زنجیرەی تەلەڤزیۆنی)

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:چەشنەکانی فیلم
جیھانی ھاوبەش

**جیهانی هاوبەش** (بەئینگلیزی: Shared World) بریتییە لە هێما کردن بۆ کۆمەڵە کارێکی بلیمەتانە ئەمەش کاتێک نووسەرێک یان زیاتر (یان هونەرمەندێکی تر) هەڵ دەستن بە ئاسانکاری لە کارێکدا بە شێوەیەکی سەربەخۆ کە کارەکە لەوانەیە بتوانێت خۆی هەڵسێتەوە بەڵام شوێنێکی گونجاوی هەیە لە هەڵمەتی پێشخستنێکی هاوبەشدا کە چیرۆکەکە یان کەسایەتییەکان یان جیهان دەگرێتەوە لە پڕۆژەیەکی دیاریکراوی گەورەدا. و ئەوە بڵاوە لە کارەکانی خەیاڵی زانستی.

## نموونە بۆ جیهانە هاوبەشەکان
* *[[چیرۆکی ترسی ئەمریکی]]*
* ئانجیل و *[[بافی بکوژی خوێنمژەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بافی بکوژی خوێنمژەکان]]*
* دکتۆر هۆ و سەرکێشییەکانی سارا جین

## هەروەها
* جیهانی خەیاڵی

## سەرچاوەکان
۱. Multimedia and Hypertext: The Internet and Beyond - Jakob Nielsen - Google Books

۲. "Ryan Murphy on the different seasons of 'American Horror Story': 'They're all connected'"

۳. "Slang-age in the Buffyverse"

پۆل:خەیاڵ
پۆل:چیرۆکگێڕی
ھاچەسو

**ھاچەسو** گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی ھولەسو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا، شارستانی ساینقەڵا، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بەدووری (٤کم) دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی ساینقەڵا.

## ناو

## جوگرافیا

**ھاچەسو** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کوھلی خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھولەسوو و لە ڕۆژھەڵات 
لەگەڵ گوندی زاخەکان لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی ساینقەڵا.

## مێژوو

## دانیشتوان
* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٥٢٢) کەس و (٣٩٩) خێزان بووە. 
* پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە ئازەری و لە ئازەرییە ئەفشاریەکان، و کورد لە کوردە موکریەکانن.
* بە ئازەری و زمانی کوردی (موکریانی) دەدوێن.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی ساینقەڵا

## پەراوێزەکان

پۆل:شارستانی ساینقەڵا
ساینقەڵا
ساینقەڵا
پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا
دووبز

**دووبز** شارۆچکەیەکە لە پارێزگای کەرکووک لە باشووری کوردستان ، لەسەر زێی بچووکە. شارۆچکەی دووبز ٢٥کم لە شارۆچکەی حەویجەوە دوورە، لە ڕۆژھەڵاتیەوە کەرکووکە و لەڕۆژاوایەوە سارۆچکەی مەخموورە، بوون بە قەزای دووبز لە ساڵی ١٩٥٣ز دا کە دووبز گوندێکی بچووک بوو کرایە ناحیە و دواتر بووە قەزا، زەوی کشتوکاڵی ئەم شارۆچکەیە (١٠٠) ھەزار دۆنم دەبێت، ژمارەی دانیشتوانی ١٢٥ ھەزار کەس دەبێت وە ٦٥ گوند لە خۆ دەگرێت. ٦٠٪ی دانیشتووانەکەی عەرەبن و ٢٠٪ کورد، و ڕێژەیەکی کەمتر لە تورکمان پاشان ئاشووری.

## ناو
ئەم شارۆچکەیە دوو ناوی ھەیە:
* وشەی دووبز وشەیەکی لێکدراوە (دوو+بز)، دوو ژمارەیە و (بز) واتای لق، شارۆچکەی دووبز لە سەر زێی بچووک ھەڵکەوتووە و لەو جێگەیەی دووبزدا زێی بچووک دەبێتە دوولق، ناوی دووبز لەوەوە وەرگیراوە.
* لە یەکە کارگێڕییەکانی دەوڵەتدا بە دبس ناو دەبرێت.

## دانیشتوان
دانیشتووانی رەسەنی دووبز زۆرینەیان کوردن و خەڵکی عەرەب و تورکمانیشی تێدا دەژین کە زۆربەیان کارمەندی کۆمپانیای نەوت و غاز ویستگەی کارەبان، بە شێکیشیان لە عەرەبی ھاوردەی رۆژگاری بە عەرەبکردنن.لە٢٠٠٨

## وێستگەی کارەبا
لە دبسدا وێستگەیەکی بەرھەمھێنانی ووزەی کارەبای تیادایە کە بەگاز کاردەکات توانای بەرھەم ھێنانی ١٢٠مێگاوات کارەبای ھەیە، ھەروەھا دوو کێڵگەی نەوتی تیادایە بە ناوەکانی (بای حەسەنی باکور و باشور).

## مێژوو
کۆنترین یادەوەری لە بارەی دووبز دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی نۆزدەھەم ، ئەوسا زەویەکانی ناوچەکە بە تاپۆی عوسمانی لە سەر ناوی ناسراوێکی سەر بە ھۆزی ساڵەیی بوون. لە سەرەتا بریتی بوو لە ھەشت ماڵ و مزگەوتیکی بچووک. پاش دۆزینەوەی نەوت و گاز دووبز گەشەیەکی گەورەی بە خۆوە بینی و لە رووی دانیشتووانەوە. دواتر پرۆژەی ئاودێری کەرکووک و پرۆژەی پاککردنەوەی ئاوی خواردنەوە و وێستگەی کارەبای باکووری لێ درووستکرا کە کارەبای زۆربەی باکووری عیراقی تیدا دابین دەکرا. بیرە نەوتەکانی (جاستانە و سارەلوو و سەربەشاخ) لە خاکی دووبزەوە دەرژێنە ناو تۆڕی نەوتی باکوور(کەرکووک). ساڵی ١٩٦٣ خەڵکی ناوچەکە وەک زۆربەی  ناوچە کوردنشینەکانی کەرکووک و خانەقین و مووسڵ رووبەرووی لێشاوی دوورخستنەوەو سزادان و ئاوارەبوون ھاتنەوەو سیاسەتی بەبەرنامەکراوی بە عەرەبکردن و دەرکردنی کورد پەیڕەوکراو تا ساڵی ٢٠٠٣ بەردەوام بوو. خاکەکەی لە رۆژگاری تالی ئەنفالەکان بووە نێژگەی سەدان جەستەی ناسکی مناڵە کوردی ئەنفالکراوی گەرمیانی چەمچەماڵ.

## سەرچاوەکان

پۆل:پارێزگای کەرکوک
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
میدیای کۆکراوە

**میدیای کۆکراوە** بریتییە لە کۆمەڵێک ڕێگەی بڵاو کردنەوە کە ھەندێ کاری وەرگیراوی تێدایە کە لە کارێکی ڕاستەقینەی بڵاو کراوە بەرھەمھێنراوە (بەگشتی خەیاڵی)، وەک فیلم وە کارێکی وێژە و بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی یان یاری ڤیدیۆیی. کارە بیریە ڕێگە پێدراوەکان دەکرێت بۆ ئاھەنگەکان یان کۆمپانیاکانی تر سودی بازرگانی لێ ببینرێت، دەکرێت بەکار بھێنرێت لە ڕێگەی کۆمەڵێک شێوەی تر بۆ مەبەستی ڕیکلام کردن.

## سەرچاوەکان

پۆل:پاشکۆکان
پۆل:چاندی ڕۆژاوایی
پۆل:پیشەسازیی میدیای بەکۆمەڵ
ئیبن ھیشام ئەنساری

**ئیبن ھیشام ئەنساری**،** ئەبوو موحەممەد عەبدوڵڵا جەمالەددین بن یووسوف بن ئەحمەد بن عەبدوڵڵا بن ھیشام ئەنساری میسڕی**، یەکێکە لە بەناوبانگترین پێشەوایانی زانستی نەحوی عەرەبی.

## لەدایکبوون
لە قاھیرە لەدایکبووە لە زولعەقدەی ساڵی ٧٠٨ی کۆچی، بەرامبەر ساڵی ١٣٠٩ی زایینی.

## مامۆستاکانی
خاوەنی (الدرر الكامنة) ئاماژەی بەوە کردووە کە ئیبن ھیشام لای زۆر لە زانیارەکانی سەردەمی خۆی خوێندوویەتی ، زانستی لە زانایانی سەردەمی خۆی وەرگرتووە، قوتابی ئەوان بووە، ولەوانە: ئیبن سیڕاج3، ئەبوو حەییان، (تاجەددین تەبریزی)، تاجەددین فاکھانی، و (الشهاب بن المرحل)، ئیبن جەماعە، بێجگە لەوانەش.

## پلەوپایەی زانستی
ئیبن ھیشام شارەزای زمانی عەرەبی بوو، وە تایبەتمەند بوو لە نەحو و شارەزاییێکی زۆری ھەبوو تیایدا ... وە ھەردوو کتێبەکەی "مغني اللبیب عن کتب الأعاریب" و "أوضح المسالك إلى ألفیة ابن مالك" کاریگەرییەکی گەورەی ھەبوو لەسەر خەڵک و بەم دوو پەرتووکە پلەوپایە و ناوبانگی وەدەست ھێنا لای زانایان  و ئەدیبان، باىناوبانگ بوو و خەڵکی ڕوویان تێدەکرد، ھەروەھا ناوبانگی تەنھا لە میسڕ بڵاو نەبۆوە بەڵکو ڕۆژھەڵات و ڕۆژاواش پێی ئاگادار بوون، خاوەنی (الدرر الکامنة) وتەیەکی ئیبن خەلدوونی گێڕاوەتەوە کە دەڵێت: "ھێشتاش کە ئێمە لە ڕۆژئاواین گوێمان لێ دەبێت کە لە میسڕ زانایەک بە عەرەبی دەرکەوتووە، پێی دەوترێ ئیبن ھیشام، لە سیبەوەی نەحویترە".

## ئایین و ڕەوشتی
ئیبن ھشام تاوانبار نەکراوە بە بیروباوەڕ و ئایینەکە و ڕەوشتەکانی، ھەروەھا ئەو شافعی مەزھەب بوو، بەڵام لە کۆتاییەکانی ژیانی بوو بە حەنبەلی.
## بەرھەمەکانی
* (الإعراب عن قواعد الإعراب)
* (الألغاز) یان (المسائل النحویة)
* (أوضح المسالك إلى ألفية ابن مالك)
* (شذور الذهب في معرفة كلام العرب)
* شەرحی(شذور الذھب فى معرفة كلام العرب)
* (التذكرة) (سیوتی ئاماژەی بەوە کردووە کە پەرتووکێکە لە ١٥ بەرگ)
* (التحصيل والتفصيل لكتاب التذييل والتكميل)
* (الجامع الصغير)
* (الجامع الكبير)
* (شرح البردة)
* (شرح قطر الندى وبل الصدى)
* شەرحی (الللمحة)ی ئەبوو حەییان تەوحیدی)
* (مغني اللبيب عن كتب الأعاريب)

## مردن
ئیبن ھشام لە شەوی ھەینیی زولعەقدەی ساڵی ٧٦١ـی کۆچی بەرامبەر ١٣٦٠س زایینی مردووە.

## سەرچاوەکان

## بڕوانە ئەمانەش
* نەحو
* زمانی عەرەبی

پۆل:خەڵکی قاھیرە
پۆل:نووسەرانی میسری
پۆل:لەدایکبووانی ١٣٠٨
پۆل:لەدایکبووانی ١٣٠٩
پۆل:مردووانی ١٣٦٠
گەردوونی دی سی

**جیھانی دی سی** () بریتییە لە جیھانێکی ھاوبەشی خەیاڵی کە تێیدا ڕووداوەکانی کتێبە نەخشێندراوەکانی دی سی کۆمیکس ڕوودەدات. سوپەر پاڵەوانانی وەک باتمان، سوپەرمان، ژنی پەرچوو ھی ئەم جیھانەن. جیھانەکە ھەروەھا کەسایەتی خراپی تێدایە وەک جۆکەر، لێکس لوسەر، دارک ساید. جیھانی دی سی چەند ناوێکی ھەیە بەڵام لە ساڵەکانی دوایدا بە ناوی "زەوی سەرەکی" یان "زەوی ٠" دەناسرێت.

## لە هۆکانی تردا
### فیلمەکان
* باتمان

### تەلەڤیزیۆن
* تیر
* فلاش
* ئەفسانەکانی بەیانی
* بێھێز (زنجیرەیەکی کۆمیدیای دۆخی)

### وێنەی جووڵاو
* پاڵەوانەکانی تایتانز دەرچن!

### یاری ڤیدیۆ
* مۆرتاڵ کۆمبات دژی گەردوونی دی سی
* بێ دادپەروەری: خوا لە نێوانمانە

## ھەروەھا
* جیھانی سینەمای دی سی
* جیھانی سینەمایی مارڤڵ

## سەرچاوەکان

پۆل:جیھانی خەیاڵی
پۆل:ئەفسانە
پۆل:کۆمیکەکانی سوپەرهێرۆ
پۆل:کۆمیکەکانی سوپەرھێرۆ
پۆل:گەردوونی خەیاڵی
جوودی بن عوسمان

**جوودی بن عوسمان عەبەسی موڕوری **(؟ - ١٩٨کـ) یەکەم نەحویی ئەندەلوس.

## ژیان
شوێنی لەدایکبوون و گەورە بوونی جودی بن عوسمان و ڕاجیایی لەسەرە، ھەندێ سەرچاوە ئاماژە بەوە دەکەن کە لە تۆلێدۆ لەدایکبووە، سەرچاوەی تریش ھەیە دەڵێت لە شاری مۆڕۆر نزیک کۆردۆبا، ھەندێ سەرچاوەی تریش دەڵێن قەیڕەوان کە ئێستا لە تونسە. ئەو لە ھۆزی (آل طلحة العبسیین)ـە. جوودی چوو بۆ گرانادا بۆ خوێندنی نەحو پاشان چوو بۆ عێڕاق و لەوێ گەیشت بە ڕوئاسی و کیسائی و فەڕڕا، ئەمانەش بەناوبانگترین نەحوییەکانی کووفەن، نەحوی لە کیسائی وەرگرتووە و کۆپییەک لە پەرتووکەکەی لەگەڵ خۆی بردەوە بۆ ئەندەلوس، ئنجا لەوێ دەستی کرد بە وانە وتنەوە سەرەتا لە گرانادا پاشان لە کۆردۆبا لەسەر مەزھەبی کووفی، چەندەھا نەحوی لەسەردەستی ئەو دەرچوون، نەحو پێش ئەو لە ئەندەلوس لەسەر مەزھەبی بەسڕی دەوتراوە. لەگەڵ زانینی نەحو، ئاگادار بوو بە حاڵەتی ئەدەبی لە ئەندەلوس بەتایبەت شارەکەی خۆی کۆردۆبا. ئەو یەکەم نەحوییە لە ئەندەلوس  یەکەم کەسە تیایدا لەسەر نەحو بنووسێت، ئەندەلوسییەکان پێش ئەو لەسەر نووسراوەکانی ڕۆژھەڵات دەیانخوێند. جوودی ھەر لە کۆردۆبا مایەوە و خۆی خەریک کرد بە وانە  وتنەوە، تا کۆچی دوایی کرد لە ساڵی ١٩٨ی کۆچی.

## سەرچاوەکان
ئەحمەدی نالبەند

**ئەحمەد ئەمین نالبەند٠** ھۆزانڤانی دەڤەری بادینان بە *ئەحمەد موخلیس* دھێتە، لە سالی ١٨٩١ لە گوندی «بامەڕنێ»ی سەر بە قەزای ئامێدی لەدایکبووە، لە تەمەنی شەش ساڵیدا دەستی بە قورئان خوێندن کردووە. بۆ خوێندن چووە بۆ (ئامێدی، زاخۆ، دھۆک و گوندی بیدۆھێ لە دەڤەری بەرواری ژۆری)، ژیانێکی پڕ لە دەردە سەری و ناخۆشی و مشەختی بەسەر بردووە، پیاوێکی قسە خۆش و نوکتەبێژو زمانزان بووە.
زۆربەی شاعیرە کۆنەکان کارێکی زۆریان لە ھزر و بیر و باوەڕی نالبەند کرووە بە تایبەتی مەلای جزیری، ھەر لە بەر ئەوەش وەکو شاعیرە کلاسیکییەکان زمانێکی تێکەڵ لە عەرەبی و کوردی بەکارھێناوە.

## مردن
ئەحمەدی نالبەند لە ٩ی ئەیلوولی ساڵی ١٩٦٣ کۆچی دوایی کردووە، و لە گۆڕستانی گوندی خشخاشا لە دەڤەری بەرواری ژووروو نێژراوە.

## مەبەست لە شیعرەکان
*١– پێھەڵدان و پێھەڵگوتن و وەسفکردن, کە نالبەند دەستێکی باڵای لەو مەیدانەدا ھەبووە.
*٢– ئەڤینی و ئەڤینداری.
*٣– سۆفیاتی و خوا پەرستی.
*٤- ھۆنراوەی کۆمەڵایەتی ئانکۆ چڤاکی، کە شێوەی گاڵتەو گەپ بە خۆوە دەگرێت.
*٥- کرێتکردن و پیشاندانی بەرامبەرەکی، دیارە لەو مەبەستە باڵادەست بووە.
*٦- کوردینی و وەڵاتپارێزی.

## نموونەی ھۆنراوە

## سەرچاوەکان
* معجم الشعراء الکرد , اعداد حمدی عبدالمجید سلفی  و تحسین ابراھیم دوسکی , ص ٢٠٨
* زمان و ئەدەبی کوردی پولی حەوتەمی بنەرەت

پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩١
پۆل:مردووانی ١٩٦٣
پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی
پۆل:خەڵکی ئامێدی
پۆل:خۆکوژییەکان
فابل

**فابل** چەشنێکی ئەدەبییە: چیرۆکێکی خەیاڵکرد و پوختەیە بە زمانی شیعر یا پەخشان کە ھەوڵ ئەدا پەیامێکی ئەخلاقی بگەیەنێ بە خوێنەرەکەی یا بیسەرەکەی. ھەندێ جار پەیامە ئەخلاقییەکە وەکوو پەندێکی پڕناوەرۆک بەڕاشکاوی لە کۆتاییی چیرۆکەکەشدا دێتەوە. پاڵەوانان و کەسایەتییەکانی فابل بریتین لە ئاژەڵ و گیا و گیانلەبەری ئەفسانەیی، بەڵام ئەو ئاژەڵ و گیا و گیانلەبەرانە تایبەتمەندی و کەسایەتیی مرۆڤیان پێ دراوە، بە زمانی مرۆڤ قسە ئەکەن و وەکوو مرۆڤ بیر ئەکەنەوە.

فابل لە پارابل جیاوازە. جیاوازییەکەشی ئەوەیە کە لە پارابلدا لە جیاتیی ئاژەڵ و گیا و گیانلەبەر، مرۆڤ بۆ خۆی پاڵەوانی چیرۆکەکەیە.

## بەستەری دەرەکی
* ئاشنایەتی لەگەڵ تەمسیل و ئیستیعارە، دوکتۆر حسەین سەلیمی بەجیستانی (فارسی)
* فابل، زانستنامەی ڕوشد (فارسی)

## سەرچاوەکان


پۆل:فۆلکلۆر
مێرگەسۆر

**مێرگەسۆر** شارۆچکەیەکی کوردستانە کە ناوەندی قەزای مێرگەسۆرە سەر بە پارێزگای ھەولێرە. خەبات دەکەوێتە ١٣٠ کیلۆمەتری باکووری شاری ھەولێر.

## ناو
لەبارەی ناوی(مێرگەسۆر)ەوە بیروبۆچوونی جیاواز ھەیە:- 

• ھەندێک دەڵێن مێرگەسۆر لە دوو بڕگە پێکھاتووە (مێرگ) مێرگێکە لەناو خودی مێرگەسۆرە، وە (سۆر)یش واتە خوێن بەھۆی چەندین شەڕی خوێناوی لەنێوان دانیشتوانی ئەم ناوچەیە و داگیرکەران ڕووی داوە ئەوەندە خوێن ڕژاوە وەک مێرگ سۆربووە لەخوێن. 
•کەسانێکی تر پێیان وایە کە مێرگەسۆر خۆی شوێنی کوێستان و دارستانی چڕ و سروشتێکی جوانە زیاتر لە باخچەیە دەچێت کە پڕبێت لە گولی سۆر ئەم گولە سۆرەش لەوەرزی بەھاردا لەسەرەتای نیسان زۆر لەم ناوچەیەدا دەردەکەویت.

## جوگرافیا
شارۆچکەی مێرگەسۆر ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی مێوکێ.
* لە باشوورەوە گوندی فەقیان.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی باوە.
* لە ڕۆژئاواوە گوندی ماڵەسوار.

## مێژوو
لە ساڵی ١٩٥٢دا قەزای مێرگەسۆر دێتە کایەوە و ناوەندەکەی شارۆچکەی مێرگەسۆر دەبێت.

## ئەمانەش ببینە
* قەزای مێرگەسۆر

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان
پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق
لیۆ شیاوبۆ

**لیۆ شیاوبۆ** ( - ماوەی ژیان: ٢٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٥ تاوەکوو ١٣ی تەمموزی ٢٠١٧). لیۆ ڕەخنەگری ئەدەبی، شاعیر و نووسەری چینی بوو، لەپاڵ ئەوانە کەسایەتی ڕاستڕەو و زیندانی سیاسیی چین بوو کە هەوڵی کۆتایی هێنا بە سیستەمی کۆمۆنیستی تاک حیزبی دا لە چین وە لەپێناو ئەو هەڵمەتەی خەڵاتی نۆبێلی لە ئاشتی پێدراوە. لەسەر چالاکییەکانی لەڕۆژی ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ خرایە دەستگیرکرا، دوای دوو ڕۆژ دادگا زیندانی بۆماوەی ١١ ساڵ وە بۆماوەی دوو ساڵیش کاری سیاسیی لێ قەدەغەکرد. 
. لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧ برایە نەخۆشخانە بەهۆی تووشبوونی بە شێرپەنجەی جگەر وە دواتر لە ١٣ی تەمموز هەر لە نەخۆشخانە گیانی لەدەستدا.

## ژێدەرەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥
پۆل:مردووانی ٢٠١٧
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل
پۆل:شاعیرانی کۆماری گەلی چین
پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ٢٠ەم
ئازاد زال

**ئازاد زال** لە ئازاری ١٩٧٢ز لە گوندی (چاووشەلیکەیا \ چاڤشەلقیا؛ ناڤێ کەڤن گولەمیران) ی سەر بە ناوچەی سووری ئامەد لەدایکبووە.
لە بەر دەستی باوکی پەروەردەی کوردی و عەرەبی خوێندووە. لە نێوان ساڵانی (١٩٧٩ بۆ ١٩٨٤)ز قوتابخانەی سەرەتایی بە زمانی تورکی خوێندووە، لەبەرئەوەی مامۆستاکەی کوردبووە، زۆر کاریگەریی چاندی تورکی لەسەر نەبووە، بۆماوەی پێنج (٥) ساڵ لە قوتابخانەکە بێ ناسنامە بووە لە بەرئەوەی ناسنامەی نەبووە، بۆ تەواوکردنی قوناغەکانی خوێندنی پێویستی بە ناسنامە بووە، لە بەر ئەوەی ناسنامەی نەبووە بوماوەی سێ (٣) ساڵ لە خوێندن دابڕاوە تا ناسنامەی دەرھێناوە و ناوی گۆڕراوە بو محەممەد و دەستی بە خوێندن کردووەتەوە.
قوناغی ناوەندی و دواناوەندی لە ئامەد دەخوێنت، لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٩٢ لە بەر ھۆکاری ڕامیاری دەستگیردەکرێت. لەسەر پرسە سیاسییەکان دۆسیەی لەسەر دەکرێتەوە و بو ماوەی ٢٢ ساڵ و شەش مانگ سزای زیندانی بەسەر دەسەپێنن، لە زیندانەکانی ئامەد، ئەنتاب، گیرەسوونێ، و لە زیندانی تیپا فەیێ یا سینجانا ئەنقەرەیێ، بۆ ماوەی ١٢ ساڵ لە زینداندا دەمێنێتەوە.
لە مانگی ئەیلوولی ساڵی ٢٠٠٢ لە زیندان ئازاد دەکرێت، لە ڕۆژنامەی ئازادی وەلات دەست بەکاری ڕۆژنامەوانی دەکات، لە ئازادیا وەلات ئەدیتوری بەشی جیھان و دیپڵۆماسی دەکات و کاری وەرگێڕانیش دەکات. پاشان دەچێتە ئەنستیتۆی کوردی ئامەد و لە بەرێوەبەری ئەنستیتوکەدا وەک بەر پرسی کاروباری وەشان دەستبەکار دەبێت.
لە دووەمین کۆنگرەی ئاسایی کومەڵەی نووسەرانی کورد بۆ لیژنەی بەرێوەبەر خوی کاندید دەکات و وەک جێگری سەرۆکی کۆمەڵەکە ھەڵدەبژێرێت.
لە ئەکادیمیای دێرۆکی ڕۆژھەڵاتی ناوەراست کار دەکات و لەو پێگەیەیدا خەبات بۆ کورد دەکات، و جیا لەم کارانە مامۆستای زمانی کوردییە، و کاری وەرگێڕان و نووسین و تیپرێزی (عەربی بۆ لاتینی \ لاتینی بو عەرەبی) دەکات، ڕووپەلسازی (میزانپاژ) پەرتووک، گۆڤار… دەکات.
زال ژیانی خێزانی پێکھێناوە و خاوەنی دوو کچ و کوڕێکە.

## بەرھەمەکان
* Teşî (Pûşper-2009), Weşanên AVA, Helbest, ISBN 978-605-89342-0-7
* Zimanê Kurdî (Rezber-2009) Enstîtuya Kurdî ya Amedê, Rêziman, 238 rûpel, ISBN 978-605-60745-2-3
* Sûzê û Hirç (Berfanbar]]-2009) Weşanên Şaredariya Kayapinarê, (Berhevkirin, çîroka gelêrî ya zarokan), ISBN 978-605-88972-4-3
* Rêwî (Kewçêr-2010). Weşanên AVA, helbest, ISBN 978-605-88436-9-1
* J&J Ensîklopediya Kurdî-Fasîkul-1 [A-ADEM] (Gulan]]-2011). Weşanên J&J, Ensîklopedî, ISSN 977-2146-6238

## سەرچاوەکان
* https://www.facebook.com/azadzal/
* https://ku.wikipedia.org/wiki/Azad_Zal

پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢
پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی ئامەد
پۆل:کوردەکانی تورکیا
ڕیبووت (وێژە)

لە زنجیرەیەکدا (فیلم یان یاری ڤیدیۆ یان شتی تر)، **ڕیبووت** بە مانای وازهێنان لە هەموو ئەو شتانە دێت کە دروست کراوە وە دەست پێکردنەوە لە سفرەوە. وشەکە هاتووە لە هێمایەکی کۆمپیتەر کە هەڵگری هەمان ناوە و بە مانای دیسانەوە هەڵکردنی سیستەمی کۆمیتەر دێت.

## زنجیرە فیلم
لەگەڵ ڕیبووت، دروستکەری فیلمەکان دەتوانن فیلمەکانیان نوێ بکەنەوە و ئەو زنجیرەی مەبەستیانە چالاک بکەنەوە لە پێناو ڕاکێشانی بینەری نوێ و بە دەستهێنانی داهات. هەر لەبەر ئەوە ڕیبۆت دەکرێت ببینرێ وەک هەوڵێک بۆ ڕزگار کردن زنجیرەیەک کە "کۆن" بووە. هەروەها دەکرێت پڕۆژەیەکی "پارێزراو" بێت بۆ ستۆدیۆکە، لەبەر ئەوەی زنجیرەیەکی خاوەن بنکەیەکی بینەری کەم مەترسی (لە ڕووی برنەوەی چاوەڕوان کراو) لە کارێکی ڕاستەقینە کە بنکەی بینەری نییە باشترە. وە لەهەمان کاتدا ڕێگە بە ستۆدیۆکە دەدرێت بە ئاشکرا کردنی جیهانی تر.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:زاراوەکانی فیلم و ڤیدیۆ
پۆل:زاراوەکانی تەلەڤیزیۆن
پۆل:زاراوەکانی کایەی ڤیدیۆیی
پۆل:ئەو فیلمانەی دووبارە دروست کراوەتنەوە
پۆل:زاراوەناسیی کۆمیکەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە ڕیبووتەکان
سیانەی سوارچاکی ڕەش

**سیانەی سوارچاکی ڕەش** (بە ئینگلیزی: The Dark Knight Trilogy) بریتییە لە سیانەیەکی فیلمی سوپەر پاڵەوان دروست کراوە لەسەر کەسایەتی چیرۆکە نەخشێندراوەکان باتمان. سیانەکە پێکهاتووە لە دەستپێکی باتمان (۲۰۰٥) و سوارچاکی ڕەش (۲۰۰٨) و هەڵسانەوەی سوارچاکی ڕەش (۲۰۱۲).

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی باتمان
ئوچتەپان

**ئوچتەپان** گوندێکە کەوتووەتە  قەزای سەید سادق ، پارێزگای سلێمانیە ، باشووری کوردستان.
سەر بەناوەندی ناحییەی سەیدسادقە، لە ئێستادا کەوتوەتە ناو ماستەر پلانی شارۆچکەی سەیدسادق، لەباکورەوە هاوسنورە لەگەڵ گوندی باوەکوژراوە و لەباشورەوە لەگەڵ شارۆچکەی سەیدسادق و لەڕۆژهەڵاتەوە لەگەڵ گوندی حاجی نامیق و لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی سەراوی سەرووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی
ئوچ قوبە

**ئوچ قوبە** گوندێکە کەوتووەتە  قەزای سەید سادق ، پارێزگای سلێمانیە ، باشووری کوردستان.
سەر بەناوەندی ناحییەی سەیدسادقە، لە بناری چیای سوروین، لەباکورەوە هاوسنورە لەگەڵ گوندی سیامێوەیە و لەباشورەوە لەگەڵ گوندی شانەدەری سەروو و لەڕۆژهەڵاتەوە لەگەڵ گوندی وەڵەسمت و لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی بەرکەورگانە. یەکێکە لەکۆنترین گوندەکانی ناوچەکەیەو ، زۆربەی دانیشتوانەکەی لە عەشیرەتی زەرودۆین خاوەنی چەندین  کەسایەتیە لەوانە [حاجی محمود مامە حمە و خەلیفە  محمد گوڵ محمد ناسراو بە مامە خلیفە وحاجی محمد صاڵح وحاجی جەمیل وحاجی محمود امین چەندەهای تر.  

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی
بنەجووت

**بنەجووت** یەکێکە لە گوندەکانی  قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان.
سەر بەناوەندی ناحییەی سەیدسادقە، لەباکورەوە گوندی شێرەبەرەیە و لەباشورەوە گوندی گرێزە و لەڕۆژهەڵاتەوە گوندی کانی سپیکەی پەرخ و لەڕۆژاواوە گوندی ھەنجیرەیە.

## سەرچاوەکان

* ماڵپەڕی کەس نەزان
* ماڵپەڕی زانکۆی سلێمانی
* پارێزگای سلێمانی
* زانکۆی سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی
تاسڵوجە (ڕوونکردنەوە)

__NOTOC__

## جوگرافی
* **تاسڵوجە** ناوی چەند گوندێکی کوردستانە.
** تاسڵوجە، سلێمانی، ناوی گوندێکی شارەدێی بەکرەجۆیە لە قەزای سلێمانی.
** تاسڵوجە، سەیدسادق، ناوی گوندێکی شارەدێی سەیدسادقە لە قەزای سەیدسادق.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە

## پەراوێزەکان
زیندانە

** زیندانە** یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی سرۆچک، قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان.
زیندانە دەکەویتە  رۆژھەڵاتی شاری سلیمانی لەناوچەی شارباژێر، ئەم گوندە لە ١٢-٠٢-٢٠٠٧ بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لەگەڵ ناحییەی سرۆچک خراوەتە سەر قەزای سەید سادق.

## شوێن
ئەم گوندە لە باکورەوە گوندی زڵزڵە و لە باشورەوە گوندی مۆریاس و لە ڕۆژهەڵاتەوە گوندی سڵێمانە و پەرخ لە ڕۆژاواوە گوندی کۆترمەڕە.
## سەرچاوەکان

* ماڵپەڕی کەس نەزان
* ماڵپەڕی زانکۆی سلێمانی
* پارێزگای سلێمانی
* زانکۆی سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی
کەشتیی ئاسمانیی جونۆ

**کەشتیی ئاسمانیی جونۆ** () گەڕانی ئامێرێکە کە شوێنکەوتە و پڕۆژەی دەزگای ناسایە کە لە چوارچێوەی پڕۆژەی سنووری نوێیە (بە ئینگلیزی: New Frontiers program)لە بۆ دۆزینەوە و ئاشکراکردنی زانیاری دەربارەی مووشتەری، تێچووی پڕۆژەکە ھەتا ڕەوانەکردنی ٧٠٠ میلیۆن دۆلار بوو ھەتا ساڵی ٢٠٠٩، ئەوە بوو لە ٥ی ئابی ساڵی ٢٠١١ لەناو دڵی مووشەکی ئەتڵەس٥ تەقێندرا و لە ڕێگەدا بوو تا گەشتە ھەسارەی مووشتەری لە ٤ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١٦ گەشتە ھەسارەی مووشتەری.

## ئامانجە زانستییەکان
* ئاشکراکردنی بوونی ڕەنگی ناوکرۆکی سەختی نەگۆری ناو دڵی مووشتەری
* زانینی ڕێژەی ئاو، نەوشدار، و گازی میسان لە کەشوھەوای مووشتەری
* لێکۆڵینەوە و خوێندن دەربارەی ھەوای مووشتەری
* دیاریکردنی سەرچاوەی ئاسمانی موگناتیسیی مووشتەری
* رێوشوێنی پلە و ڕێژە لەسەر پشتێنەی جەمسەری موگناتیسیی مووشتەری

وێنۆک|وێنەیەکی وردەکاری لەسەر چۆنیەتی ڕۆشتن و کاتی جونۆ لەناو کۆمەڵەی خۆر

## سەرچاوەکان
* ماڵپەڕی جونۆ
* زانیاری دەربارەی جونۆ -- لە ماڵپەڕی کەشتییە ئاسمانییەکان 
* ڕووپۆش و زانیاری لە ماڵپەڕی فەرمی دەزگای ناسا
* ئاھەنگ و خۆشی گووگڵ لە کاتی گەیشتنی ئامێری جونۆ بۆ مووشەری
* جونۆ ئامێرە و ئامڕازە _ ماڵپەڕی ناسا 
* پرۆژەی جونۆ

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ناسا
پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان
پۆل:گەردوون
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ٢٠١١
وەندەر ومن

**وەندەر ومن** () کەسایەتییەکی خەیاڵییە و پاڵەوانی دی سی کۆمیکسە (DC Comics)، دروستی کردووە ویلیەم مۆڵتۆن مارسۆن وەک "کەسایەتییەکی مێینەی نایاب کە دەتوانرێت ڕۆڵی بگێڕدرێت وەک ھێنانی نموونە ئەمازۆنییەکان بۆ خۆشەویستی و ئاشتی وە ھەروەھا بۆ یەکسانی کردن لە نێوان ھەردوو ڕەگەزەکە لە جیھانێک کە ڕقی پیاوان تێکیداوە".

پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان
پۆل:چاندی ئەمریکی
پۆل:کەسایەتییە مێیینەکانی نێو فیلم
پۆل:ئەو کۆمیکانەی لە ١٩٤١ دەستیان پێکردووە
پۆل:کۆمیکەکان دەربارەی ژنان
پۆل:کارەکتەرەکانی تەلەفیزیۆنی کۆمیکەکانی دی سی
پۆل:کەسایەتییەکانی دی سی کۆمیکس کە دەتوانن بە خێرایی سەرووسورشتی بجوڵێن
پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی کە جادوو بەکاردەھێنن
پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە چاکبوونەوەی خێرا
پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە ھێزێکی سەرووسروشتی
پۆل:سووپەرھیرۆ مێییەکانی دی سی کۆمیکس
پۆل:ھونەرمەندە جەنگییەکانی دی سی کۆمیکس
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای کارەبایی یان موگناتیسییان ھەیە
پۆل:کەسایەتی دووانە لە کۆمیکەکاندا
حیکایەت

**حیکایەت** (لە عەرەبییەوە: *حكاية*، "وتنەوە، گێڕانەوە") زاراوەیەکی ئەدەبییە تایبەت بە گەلانی ڕۆژھەڵاتی نزیک و ناوین و باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا. لە مانا بەربڵاوەکەیدا، چیرۆکێکی درێژە بە زمانی پەخشان و ھەندێ جاریش بە شیعر. لە مانا بەرتەسکەکەیدا، بەرھەمێکی نووسراوی پەخشانییە لە فۆرمی کتێبدا. لە زمانەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین وەکوو کوردیدا، چیرۆکە فۆلکلۆرەکانیش ئەگرێتەوە و، ھاومانای کورتەچیرۆکە.

لە وەرگێراندا بڕێ جار حیکایەت وەکوو بەرامبەری فابل بەکار دێنن. ڕاستە کە وەکوو فابل لە حیکایەتیشدا زۆر جار مەبەست گەیاندنی پەیامێکی ئەخلاقییە، بەڵام، وەکوو فابل ھەمیشە پاڵەوانانی حیکایەت گیانلەبەران و ئاژەڵان نین. لە ڕاستیدا فابل حیکایەتی گیانلەبەرانە.

## سەرچاوە


پۆل:خەیاڵ
پۆل:وێژە
سامسۆنگ گالاکسی ئەی٣ (٢٠١٧)

*ئەم ئامێرە نزیکەی مۆدێلی ٢٠١٧یە، بۆ مۆدێلەکانی تر [[سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٣ (٢٠١٥)]] و [[سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٣ (٢٠١٦)]] ببینە. *

**سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٣ (٢٠١٧)** مۆبایلێکی ژیری ئەندرۆیدە، کە بەرھەمھێنرا لەلایەن زانستیی ئەلیکترۆنی سامسۆنگ. ولە ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧دا ڕایگەیاند، لەگەڵ سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٥ (٢٠١٧) و سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٧ (٢٠١٧). ئەم جووڵەیە دەستپێکردنی یەکەم بەرھەمی سامسۆنگ نیشان دەکات لەوەتەی گەڕانەوەی دابڕینەکەی گالاکسی نۆت ٧ لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٦.

سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٣ (٢٠١٧) کاردەکات لەسەر ئەندرۆید ٦٫٠٫١ مارشماڵۆو وەستاوە لە دەرەوەی سندووقەکە، وە کاردەکات لەسەر بەستەری (Grace UX). ئامێرە ژیرەکە جیاکەرەوەیەکی Exynos 7870 سیستەم لەسەر چیپ پێکدێت لە ٨ ARM Cortex-A53 پشتگیرکراوە لەلایەن [Mali-T830](https://en.wikipedia.org/wiki/Mali_(GPU)) جی پی یوو و تەواوی ٢ گێگابایت لە ڕام و ١٦ گێگابایت لە کۆگەی ناوەکی، وە دەتوانێت فراوان بێت تا ٢٥٦ گێگابایت بەھۆی کونی کۆگە لێکردنەوەیییەکە کە ھەروەھا دەتوانێت بەکاربێت بۆ سیمکارتی دووەم.
ئامێرەکە (non-removable battery)یێک ھەڵدەگرێ وەک پێشینەکەی، تێکڕا ٢٣٥٠ میللی ئەمپێرە لە کاتژمێرێکدا لەگەڵ تواناکانی خێرا-بارگاویکردنەوە. سەرباری جیاکەرەوەکانی، چوونیەکە بۆ کەشتییە جەنگییەکانی ٢٠١٦ی سامسۆنگ IP68 دەگرێتەوە کە بەرگری ئاو دەکات، ھەمووکاتێ-لەسەر پیشاندانە، وە ناوپۆشە بە شووشەی سێ ڕەھەندی شووشەی گۆرێلا ٤. "ھەمووکاتێ لەسەر پیشاندان" نوێیە فرمانە پیشاندانەکان: کاتژمێر، ساڵنامە، وە وریاکەرەوەکان لەسەر شاشە کاتێک ئامێرەکە لە ئامادەبوونە بۆ ئیش.

## بەردەستبوون
ئاشکراکردنی شوێنکەوتن، سامسۆنگ ڕایگەیاند کە ئەوان لە توانایاندایە ٢٠ میلیۆن مۆبایلی ژیر بفرۆشن، ئامانج لێی خۆرئاوایی و خۆرھەڵاتیی ئەوروپا، ئەفریقا، ئاسیا و ئەمریکای لاتین. بە تەواوی ھاوتای پێشینەکانیاننن، گالاکسی ئەی ٣ (٢٠١٧) نابێت بێتە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، چین و ھیندستان.

## ئەمانەش ببینە
نموونەی مۆبایلە پەیوەندەکانی سامسۆنگ گالاکسی:
* گالاکسی ئەلفا

## پەڕاوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:زنجیرەی سامسۆنگ گالاکسی ئەی
پۆل:سامسۆنگ گالاکسی
پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان
پۆل:مۆبایلەکانی سامسۆنگ
گەردوونی خەیاڵی

**گەردوونی خەیاڵی** شوێنێک یان جێگایەکی فراوانی ڕاستی بابەتییە، دەکەوێتە نێوان وەستاندنی باوەڕ نەکردنی خۆیی کە ئەم کۆسمۆسە خەیاڵییە لەگەڵ ئەو ڕاستییەی لەسەری ڕێکەوتوون دروست کراوە بۆ خەیاڵی ھەمووان، بۆ ئەو جیھانە یەدەگانەی دروست دەبێت بە ھۆی زانیارییە نا ڕاستییەکان بە مەبەست، یان بیرۆکەی خەیاڵی، و کۆسمۆسی خودی یەدەگییەکانی دەروونی، حەز، یان خەون.

لە کۆنەوە جیھانی خەیاڵی بابەتێک بووە بۆ بیرۆکەکانی فەلسەفە و کۆسمۆلۆجی.

## سەرچاوەکان

پۆل:خەیاڵ
پۆل:جیھانی خەیاڵی
پۆل:گەردوونی خەیاڵی
لەیدی گاگا

**ستێفەنی جۆئان ئەنجیلینا جێرمانۆتا** (لەدایکبووی ٢٨ی ئازاری ١٩٨٦)، بە فەرمی ناسراوە بە **لەیدی گاگا** () گۆرانیبێژ، گۆرانینووس، و خانمەئەکتەرێکی ئەمریکییە. ئەو ھونەرمەندێکی تۆمارکردنی بەناوبانگی دەمی ھاوچەرخە و بەوە ناسراوە کە تاقیکردنەوە دەکات لەسەر شتی نوێ لە مۆسیقاکانیدا. گاگا بۆ ناوبانگ بەرزبۆوە لەکاتی بڵاوکردنەوەی یەکەم ئەلبومی دەرکەوتنی لە ساڵی ٢٠٠٨ لە ژێر ناوی *ناوبانگ*. ئی پییەکی تر کە بەدوای ھات بە ناوی *دێوی ناوبانگ* بە ھەمان شێوە سەرکەوتوو بوو.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئەمریکی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم
پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک
پۆل:کچە ئەمریکیە سەماکارەکان
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی پۆپی ئەمریکی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی
پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:تۆماری هونەرمەندانی دیف جام
پۆل:براوەکانی خەڵاتی شۆرتی
پۆل:گۆرانیبێژەکانی شاری نیویۆرک
پۆل:خانمەکتەرانی دووڕەگەزخواز
پۆل:ئەکتەرانی دووڕەگەزخوازی ئەمریکی
پۆل:باشترین گۆرانی ڕەسەنی گۆرانیبێژانی خاوەن خەڵاتی ئۆسکار
پۆل:براوەکانی خەڵاتی بریت
پۆل:میوزیکژەنە سەماکەرە-پۆپەکان
پۆل:تۆماری ھونەرمەندانی دیف جام
پۆل:نووسەرانی مانھاتن
پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:کچە ئەمریکییە سەماکارەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی وێبی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی
نمایشی شانازی

( • ھەروەھا ناسراوە بە فیستیڤاڵی شانازی) پێکھاتووە لە چەند ئیڤێنت و نماییشێک بۆ پیشاندانی پشتگیری بۆ گەی، لێزبیان، دووڕەگەزخواز، ترانسجێندەر، و ئەندامانی تری کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی. ھەروەھا ئەم نماییشە شانازیی ھاوڕەگەزخوازانە.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:چاندی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە
پۆل:ڕووداوەکان، دامەزرانی ١٩٧٠
پەیوەندیی نافەرمی

**پەیوەندی نافەرمی** پێکھاتووە لە پەیوەندییەکی ڕۆمانتیکی، سێکسی، و خۆشەویستی نێوان دوو کەس کە لە یەک خانوودا پێکەوە دەژین، بەڵام بە پێی یاسا ھاوسەرگیرییان نەکردووە.

## سەرچاوەکان
*
پۆل:خێزان
پۆل:ھاوسەرگیریی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە
گۆرانینووس

جەیسن وایت، گۆرانینووسێکی ئەمریکی|200px|وێنۆک
**گۆرانینووس** ( • جیاواز لە ھۆنراوەنووس) پێکھاتووە لە کەسێکی پێشکەوتووی پرۆفیشناڵ لە نووسینەوەی ھۆنراوە و ئاوازدا بۆ گۆرانییەک، و بۆ ئەم کارەش لەوانەیە لە پاداشتدا پارە وەرگرن. گۆرانینووسەکان لە ھەموو چەشنی مۆسیقایەکدا خۆیان دەبیننەوە. گۆرانینووسەکان دەکرێت بە ئاوازدانەریش ناو ببرێن، ھەر چەندە ئەم ناوە بە زۆری بۆ ئەو کەسانە بەکاردێت کە لە چەشنی مۆسیقای کلاسیکدا کار دەکەن. بەھۆی ئەو پەستانەوە کە دەخرێتە سەر گۆرانینووسەکان لەلایەن پیشەسازی مۆسیقاوە بۆ دەرکردنی تۆماری بەناوبانگ، ئەوان لەوانەیە زۆرجار لەگەڵ ژەنیار و گۆرانینووس و ھۆنراوەنووسی تردا یەک بگرن بۆ کار کردن بەیەکەوە. بۆ نموونە، لەوانەیە گۆرانینووسێکی پێشکەوتوو لەگەڵ  گۆرانینووسێکی تر کە پێشکەوتووە لە دروستکردنی ئاوازی ڕەسەن یەک بگرن بۆ نووسینەوەی مۆسیقا و گۆرانی و ئاواز. ھەندێک لە ھونەرمەندان خۆیان مۆسیقای خۆیان دەنووسنەوە بەبێ ھیچ یارمەتییەکی تر. ھەندێکی تریشیان یارمەتییان دەدرێت لە دۆزینەوەی یارمەتیدەرێک لەلایەن کۆمپانیای تۆمارکردنەکەیانەوە.

گۆرانینووسەکان پرۆفیشناڵن لە کارەکەیاندا و زۆربەیان لە زانکۆکانیاندا لەسەر نووسینەوەی مۆسیقا دیپلۆمایان ھەیە، و دەکرێش سەربەخۆ بن. لەبەر ئەوەی نووسینەوەی مۆسیقا کارێکی ئاسان نییە، کەسێک کە بییەوێت ببێت بە گۆرانینووس پێویستە شارەزای ئامارێک یان زیاتری مۆسیقا بێت و شارەزایی ھەبێت لەسەر دەستکاریکردنی دەنگ و ئۆدیۆ لەسەر کۆمپیوتەر، و لەوانەشە چەند شارەزاییەکی تری تەکنۆلۆژیایی تریش پێویست بێت. گۆرانییەکانی کە لەلایەن کۆمپانیای تۆمارکردنەکانەوە بڵاو دەکرێنەوە ھەموویان مافی بڵاوکردنەوەیان پارێزراوە و بەبێ پرسی خاوەنی کارەکە مامەڵە بە کارەکەوە بکرێت بە یاسایی تاوانە. جگە لە ھەندێک ھونەرمەندە سەربەخۆکان کە کارەکانیان مافی بڵاوکردنەوە و کۆپی ڕایتیان نییە.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:پیشە مۆسیقییەکان
پۆل:گۆرانییەکان
پۆل:پیشەکان لە مۆسیقادا
ھۆنراوەنووس

( • جیاواز لە گۆرانینووس) کەسێکە کە ھۆنراوە دەنووسێتەوە بۆ گۆرانییەک.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:مۆسیقا
پۆل:پیشەکانی میدیای بەکۆمەڵ
پۆل:پیشەکان لە مۆسیقادا
پشتێشە

وێنۆک|362x362پیکسڵ|بەشە‌کانی پشت
پشتئێشە (بە ئینگلیزی: Back pain) ھۆی زۆری ھەیە، لەوانەیە لە ئەنجامی برینداربوون بێت، لەوانەشە لەبەر ھەڵگرتنی شتی قورس بێت، یان جووڵەیەکی ناڕێک، ئەم شتانە دەبنە ھۆی ژانێکی تیژ لەپشتدا کە لە ئەنجامی برینداربوون ڕوو دەدات لەوانەیە چەند مانگێک بخایەنێ، بەلام ژانی بەردەوام ماوەیەکی درێژ دەخایەنێ.

ھەندێ ئیش پێویست دەکات بۆ ماوەیەکی درێژ لەسەر پێ ڕاوەستی یان وا پێویست دەکات چەند کاژێرێ لەسەر کورسی بەرامبەر کۆمپیۆتەر دابنیشی، لەھەر حاڵەتدا ئەم کارە ئەنجامەکەی دەبێتە پشتئێشە.

## ھۆکارەکان
وەستان بۆ ماوەیەکی درێژ.
* پاڵەپەستۆی کار.
* دانیشتن لەسەر کورسییەک کە پاڵپشتی نەبێت یان کەم بێت.
* خاو وەستان یان دانیشتن.

### پشتئێشە لە شوێنی کاردا
* دڵنیابە کە کورسییەکەت پاڵپشتی چاکی ھەیە.
* گورج و ڕێک لەسەر کورسی دابنیشە.
* ئەگەر لەسەر کۆمپیۆتەر کار دەکەیت با کۆمپیۆتەرەکەت لە ئاستێکی گونجاو بێت بۆ چاپکردن.
* جۆری جووڵەت بگۆڕە، چونکە گۆڕینی جووڵەمپشوو بەپشت دەدات لە ئەنجامدانی یەک جۆرە جووڵە بۆ ماوەیەکی درێژ.

### چەند ڕێگایەک بۆ پشوودان بە پشت لە دەرەوەی شوێنی کار
* ھەوڵ بدە کێشت لە ئاستێکی مامناوەندی ڕابگری.
* ھەمیشە ڕێک دابنیشە یان ڕاوەستە، پشتئێشە لەوانەیە لە ئەنجامی نووستن بێت لەسەر دۆشەکی ناڕێک، یان خاودانیشتن، یان تەماشاکردنی تەلەڤیزیۆن بۆ ماوەیەکی درێژ، ھتد…
* بەشێوەیەکی ڕێکوپێک مەشق بکە، مەشق ماسوولکەکانی پشت بەھێز دەکات.
* با جێگەی خەوت توندوتۆڵ بێت.

پۆل:ئێش
چێستر بێنینگتن

**چێستێر بێنینگتن** (بە ئینگلیزی: Chester Bennington)، لەدایکبووی ٢٠ی ئازاری ١٩٧٦ لە فینیکس، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا گۆرانیبێژ، مۆسیقاژەن، ئاھەنگدانەر و ئەکتەری ئەمریکیی و ئەندامی گرووپی لینکین پارک بوو. ئەو لە ٢٠ی تەمموزی ٢٠١٧ بە ھۆی خۆکوژی بە شێوەی لەسێدارەدان کۆچی دوایی کرد.

## سەرچاوە
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦
پۆل:مردووانی ٢٠١٧
پۆل:گۆرانیبێژانی ڕۆکی ئەمریکی
پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی
پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەمریکییە کوڕە گۆرانیبێژە پۆپەکان
ئیبن مالک

ئەبوو عەبدوڵڵا، جەمالەددین **محەممەد بن عەبدوڵڵا بن مالک تائی جەییانی ئەندەلوسی** ()، ناسراوە بە **ئیبن مالک**، یەکێکە لە دیارترین زانایانی زمانی عەرەبی و نەحو، لە ساڵی ٦٠٠ی کۆچی لە ئەندەلوس لە دایکبووە لە شاری (جیان).

## ژیان
ئیبن مالک لە شارەکەی دەستی بە خوێندن کرد بە لەبەرکردنی قورئان و خوێندنی قیڕائات و نەحو و فقھ لەسەر مەزھەبی مالک، پاشان لە سەرەتای گەنجێتیی چوو بۆ شام لە میسڕ ڕاوەستا و لە حەلەب و حەما مایەوە لە حیجازیش فەریزەی حەجی جێبەجێ کرد و پاشان لە دیمەشق نیشتەجێ بوو بۆ عەرەبی و قیڕائات. ئیبن مالک لە ساڵی ٦٧٢ی کۆچی مردووە و لە خوارووی چیای قاسیۆن نێژراوە لە دیمەشق.

## پاشماوەکانی
* (الخلاصة) ناسراوە مەتنی ئەلفیەی ئیبن مالک لە نەحو و سەڕف، مەتنێکی شیعرییە ژمارەی دێڕەکانی ١٠٠٢ دێڕ.
* (الکافیة الشافیة): ئەمیش شیعرێکی (أرجوزة)یە واتە لەسەر (بەحری ڕەجەز) دانراوە، نزیکەی ٣٠٠٠ دێڕە شیعرە، ناوەکەی لە دوو پێشەکییەکەی شەیخەکەی ئیبن حاجب وەرگرتووە، ھەروەھا ئەمە ئەو ئەسڵەیە کە لە ئەلفییەدا کورتی کردووەتەوە.
* (تسھیل الفوائد وتکمیل المقاصد)
* (شواھد التوضیح والتصحیح لمشکلات الجامع الصحیح)
* (لامیة الأفعال)
* (الألفاظ المختلفة فی المعانی المؤتلفة)
* (الإرشاد فی الفرق بین الظاء والضّاد)
* (تحفة المودود فی المقصور والممدود)

## سەرچاوەکان
* المکتبة الشاملة - ابن مالک
* islamstory.com-ابن مالک 
* الآجری-ابن مالک الأندلسی
* الموسوعة العربیة.

پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٢٠٠
پۆل:مردووانی ١٢٧٤
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٣یەم
پۆل:نووسەران بە زمانی عەرەبی
پۆل:لەدایکبووانی ١٢٠٣
پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان
نەخۆشیی کووڤەید

**نەخۆشی کووڤەید، **کە پێشی دەووترێت **سکپڕیی سۆزداری**، وا دادەنرێت کە حاڵەتێکە تیایدا، مێرد ئەزموونی ئەو نیشانانە دەکات کە لە ژنە سکپڕەکەیدا پێشبینیی دەکرێت ڕووبدات. دیارترین نیشانەکان بریتیین لە زیادبوونێکی کەمی کێش، گۆڕانی ڕێژەی هۆرمۆنەکان، هێڵنجی بەیانیان لەگەڵ تێکچوونی سووڕی نووستن. لە حاڵەتە زۆر قورسەکاندا، نیشانەکان لەوانەیە ژانی منداڵبوون، خەمۆکیی دوای منداڵبوون و خوێنپژانی لووت لەخۆبگرن. ژانی منداڵبوون زیاتر ناسراوە بە *ئازاری هاوسۆزی.<br>
<br>
*نەخۆشی کووڤەید تا ئێستا بە نەخۆشییەکی ڕاستی دانەنراوە لە لایەن زۆرێک لە پزیشکانەوە. هەتا ئێستاش دیبەیتی لەسەرە. هەندێک پێیان وایە کە حاڵتێکی دەروونی-جەستەییە *(سایکۆسۆماتیک)، *بەڵام هەندێکی تریان ڕایان وایە کە لەوانەیە هۆکارێکی بایۆلۆجی هەبێت لە پشتی گۆڕانی ڕێژەی هۆرمۆنەکانەوە.

## نیشانەکان
نیشانەکان کە لە مێردی ژنی سکپڕدا ڕوودەدات بریتین لە ئازاری گەدە، پشتئێشە، هەرسنەکردن، گۆڕان لە ئارەزووکردنی خواردن، زیادبوونی کێش، زیپکە، سکچوون، قەبزی، سەرئێشە، ددانئێشە، سۆزداریی بوون، هێڵنج، گەورەبوونی مەمک، وشکبوونی ناوک، ڕەقبوونی سەری گۆی مەمک، زیادبوونی مۆمی گوێ و خەولێنەکەوتن. لێکۆڵینەوەیەکی جۆرەکی لیستی ٣٥ نیشانەی نەخۆشی کووڤەیدی دیاریکردووە، لەوانە نیشانەکانی کۆئەندامی هەرس، میز و زاووزێ، هەناسە، دەم و ددان، ڕەقبوونی سمت، ئازاری دیارینەکراوی هەموو لەش و چەند نیشانەیەکی تر. 

پۆل:نەخۆشییەکان