open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ئەقڵی سەلیم

**ئەقڵی سەلیم** دوو مانای ھەیە: لە لایەکەوە، بە مانای ئەقڵی ئاسایی و بەبێ کەل و کۆمە، لە لایەکی ترەوە، بە مانای ئەو تێگەیشتنەیە کە مرۆڤی ساغ و ئاسایی لەبارەی مەسەلە و مژاری ھەرڕۆژەوە ھەیەتی و، زۆرینەی خەڵکیش لەگەڵیا ھاوڕا و شەریکن. لەم مانا دووەمەیدا، **تێگەیشتنی باو** و **تێگەیشتنی ھاوبەش** -یشی پێ دەوترێ. 

ویلیام جەیمز ئەقڵی سەلیم بە یەکێ لە قۆناغە سەرەتایییەکانی پەرەسەندنی زەین و فکری مرۆڤ دەزانێ. قوناغەکانی دواتر خۆیان گرێ داوە بەم قۆناغەوە، بەڵام قەت نەیانتوانیوە جێگەی بگرنەوە. لە دەمەتەقێی ئاساییدا، ئەقڵی سەلیمی ئینسان دەگەڕێتەوە بۆ چاکیی بڕیارەکانی و، سەیر و نامۆ نەبوونی کردەوە و قسەکانی و، نەختێ ژیریەتی نواندنی. بەڵام لە فەلسەفەدا مانایەکی یەکسەر جیاوازی ھەیە و بە واتای بەکارگرتنی کاتیگۆریگەلێکی فکریی دیاریکراوە. کانت دەیوت ئەزموون لە یەکەمین خۆھەڵکێشاندنی خۆیدا تێکترنجاویی نموودەکانە، ئاوێتە و مەڵغەمەیەکە کە زەین ناچارە یەکیەتیی پێ ببخەشێ تا لێی تێبگا. ناسیاری بریتییە لە گونجاندن و مەعقووڵکردن و شیاوی لێتێگەیشتن کردنی ئەوەی کە ھەستەکان وەریدەگرن، بە یارمەتیی کاتیگۆرییەکان. زەین کاتیگۆرییەکان دەسەپێنێ بە سەر ھەستپێکراوەکاندا. ئینجا ویلیام جەیمز دەڵێ ھەندێ لە کاتیگۆرییەکان، وەکوو شت، ھەرھەمانی و جیاوازی، جۆرەکان، گیان و جەستە، ھۆ، لەو کاتیگۆری و تێگەیشتانەن کە ئەقڵی سەلیم لە دێرزەمانەوە بۆ مەعقووڵکردن بە کاری ھێناون و ئێستاکەش ھەر بە کار دێن.

## سەرچاوەکان

پۆل:باوەڕ
پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی
پۆل:فۆلکلۆر
پۆل:فەلسەفەی ئەڵمانی
پۆل:ڕەوانبێژی
ڕیڤەر سۆنگ

**ڕیڤەر سۆنگ** کەسایەتییەکی خەیاڵییە لەلایەن ستیڤن مۆفات دروستکراوە و لەلایەن ئەلێکس کینگستۆن لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی خەیاڵی زانستی بەڕیتانی دکتۆر ھو ڕۆڵی گێڕدراوە. کەسایەتییەکە وەک هاوڕێیەکی داهاتووی بەئەزمونی کەسایتی سەرەکی دکتۆرەکە، لۆردێکی کاتی بیانی کە لە ڕێگەی تاردیسەکەی بەناو کاتدا گەشت دەکات. لەبەر ئەوەی ڕیڤەر سۆنگ خۆی گەشتیارە بەناو کاتدا، سەرکێشییەکانی لە دەرەوەی زنجیرەبوونی کات ڕوو دەدات، یەکەم چاوپێکەتنیان (لە ڕووانگەی بینەرانەوە) لەگەڵ دەیەم دکتۆردا بوو (لەلایەن دەیڤد تێنەنت ڕۆڵی گێڕدرا)، کە یەکەم بینینی دکتۆر و کۆتا بینینی ئەو بوو. کینگستۆن لە ئەڵقەی ١٥دا ڕۆڵ دەگێڕێت کە دەبێت بە هاوڕێی دکتۆر و هاوسەری لە لەدایکبوونەوەی یازدەیەم دکتۆر، کە لە لایەن مات سمیسەوە ڕۆڵی گێڕدرا. لە ڕووی لایەنی بەرهەمهێنانەوە، دوازدەیەم دکتۆر (لەلایەن پیتەر کاپالدی ڕۆڵی گێڕدرا) کۆتا لەدایکبوونەوەیە چاوی پێی بکەوێت ٢٤ ساڵی درێژی شەوانەی لەگەڵدا بەسەر برد، ئەمەش پێش چاوپێکەوتنەکەی لەگەڵ دەیەم دکتۆردا. لە ڕووانگەی ڕیزبەندی کاتەوە، کۆتا جار ڕیڤەر چاوی بە دکتۆر دەکەوێت، ڕیڤەر وێنەیەکی سێ ڕەهەندییە/دەنگدانەوەییە لە ئەرشیفەکانی کتێبخانەکە؛ ئەو و یازدەیەم دکتۆر لە ئەڵقەی «ناوی دکتۆرەکە» جیادەبنەوە.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* .
* .
محەممەد رِوشدی دزەیی

وێنۆک|محەممەد رِوشدی دزەیی
**محەممەد رِوشدی دزەیی :(**١٩٢٢) نووسەر، وەرگێڕ، چیرۆکنووس، فەرھەنگنووس، لەنەتەوەی کورد بووە.

## سەرەتای ژیان و خوێندنی
محەممەد ڕوشدی کوڕی مستەفا کوڕی زاھیر دزەیی و لە خێڵی ورمزیارە، ١٩٢٢ لە ھەولێر لەدایک بووە. بە منداڵی لە دێی (عەوێنە) ژیاوە. لە وەزارەتی ناوخۆی حکوومەتی عیراق بووە بە فەرمانبەر و لە بەشی وەرگێڕانی کوردی بۆ عەرەبیی وەزارەتدا بووە. ساڵانی پەنجا لە بەشی کوردیی ڕادیۆی بەغدا کاری کردووە.

## ژیانی ھاوسەرگیریی
ڕوشدی، ژنی ھێناوە و ھەر کچێکی «گەلاوێژ» ناوی لێ بووە.

## بەرھەمەکانی
نووسینی (گەلاوێژ، دەنگی گێتیی تازە، ئاسۆی فۆلکلۆر، کاروان، ..)دا بڵاوکردووەتەوە.

**بەرھەمەکانی دیکەی بریتین لە:**
* منداڵەکانی دارستانی تازە (وەرگێڕان)، چ١،چاپخانەی مەعاریف- بەغداد، ١٩٤٩، چ٢، چاپخانەی بەغداد، بەغداد، ١٩٨٤،
* ژیانی دێھاتی، چاپخانەی سەمیر ئەمیس- بەغداد، ١٩٨٣،
* شەش چیرۆکی فۆلکلۆری کوردی ڕەسەن، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری- ھەولێر، ١٩٩٧،
* فەرھەنگی ڕوشدی (کوردی- عەرەبی)، بڵاوکراوەی کتێبخانەی ئاوێر- ھەولێر، ٢٠٠٨.

## سەرچاوەکان
داتسەن

**داتسەن** () مارکەیەکی بەرھەمھێنەری ئۆتۆمبێلی ژاپۆنی بوو کە خاوەنەکەی کۆمپانیای نیسان بوو. بەرھەمھێنانی ڕەسەنی داتسۆن لە ساڵی ١٩٣١ دەستی پێکرد. لە ساڵی ١٩٥٨ تا ١٩٨٦ تەنھا ئەو ئۆتۆمبێلانەی کە لەلایەن کۆمپانیای نیسانەوە ھەناردە دەکران بە ناوی داتسۆن ناسێندرابوون. نیسان لە مانگی ئازاری ساڵی ١٩٨٦ قۆناغ بە قۆناغ مارکەی داتسۆنی لەکارخست، بەڵام لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٣ وەک مارکەی ئۆتۆمبێلی کەم تێچووی کە بۆ بازاڕە تازەپێگەیشتوەکان دروستکرابوون، خستییەوە بازاڕەوە. نیسان بیری لەوە کردەوە کە بۆ جاری دووەم لە ساڵانی ٢٠١٩ و ٢٠٢٠دا مارکەی داتسۆن قۆناغ بە قۆناغ لاببات، لە کۆتاییدا لە نیسانی ٢٠٢٢دا ئەو براندە خەباتکارەی وەستاند

## سەرچاوەکان

پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان
پۆل:بەرھەمەکان، ناساندنی ٢٠١٣
ئەحمەد میرە

**ئەحمەد میرە** ( لەدایکبووی 1975) ڕۆژنامەنووس و مامۆستای زانکۆی کوردە لە عێراق و هەرێمی کوردستان. بە ڕۆڵی لە پێشخستنی ڕۆژنامەگەری سەربەخۆ لە کوردستان ناسراوە.

ئەحمەد میرە ڕۆژنامەنووس و مامۆستای زانکۆیە  وەک سەرنووسەری گۆڤاری لڤین کاری کردووە، کە بڵاوکراوەیەک بە شلۆڤەی سیاسی ڕەخنەگرانە ناسراوە. لڤین ناوبانگێکی بەرچاوی بەدەستهێنا، بووە بە فراوانترین گۆڤاری تایبەت لە باشووری کوردستان و پڕفرۆشترین گۆڤاری عێراق لە سەردەمی خۆیدا.

ڕێبازی ڕەخنەگرانەی لڤین لە سیاسەتدا مشتومڕی لێکەوتەوە. دەوترێت گۆڤارەکە هەڕەشەی لەلایەن لایەنە سیاسییەکانەوە کراوە، و هەندێک لە ئەندامانی ستافەکە، لەوانە سۆرانی مامە حەمە (21ی تەمموزی 2008) و عەبدول ستار (5ی ئازاری 2002) تیرۆرکراون. میرە خۆی ڕووبەڕووی هەڕەشە و زیندانیکردن بووەوە لەلایەن دەسەڵاتدارانی کوردەوە.

ئەحمەد میرە خاوەنی بڕوانامەی دکتۆرایە و مامۆستایە لە زانکۆی هەڵەبجە. بەشداری لە بەرنامەکانی ڕاهێنانی ڕۆژنامەگەری لەگەڵ ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان کردووە و خولی ڕۆژنامەگەریی لە ناوخۆ و نێودەوڵەتی ئەنجامداوە.

میرە لایەنگری ئازادی قسەکردنە و بەشداری خۆپیشاندانەکانی بۆ ئازادی ڕۆژنامەگەری لە کوردستانی عێراقدا کردووە. وەک ڕێزلێنانێک بۆ پابەندبوونیان بە میدیای ئازاد، ئەحمەد میرە و شوان محەمەد، لە ساڵی ٢٠١٢دا بانگهێشتی پەرلەمانی سوید کران بۆ نوێنەرایەتیکردنی ڕۆژنامەگەری سەربەخۆی کوردستان. هەروەها کتێبی لەسەر ئازادی ڕۆژنامەگەری، کولتوور و ئەدەبیات نووسیوە.
alt=وێنەی ئەحمەد میرە لە پەڕلەمانی سووید|وێنۆک|223x223پیکسڵ|وێنەی ئەحمەد میرە لە پەڕلەمانی سووید

## سەرچاوەکان


## بەستەرەی دەرەکی

* پەیجی فەرمی ئەحمەد میرە لە فەیسبووک
ئینگلیزی بنەڕەتی

**ئینگلیزی بنەڕەتی** (ناوی پاشکۆی ئینگلیزی زانستی نێودەوڵەتی و بازرگانی بەریتانی ئەمریکی) زمانێکی کۆنترۆڵکراوە کە لەسەر بنەمای ئینگلیزی ستاندارد دامەزراوە، بەڵام وشەسازی و ڕێزمانێکی زۆر ئاسانکراوی ھەیە. لەلایەن زمانزان و فەیلەسوف چارڵز کای ئۆگدن وەک زمانێکی یارمەتیدەری نێودەوڵەتی دروست کراوە و وەک یارمەتیدەرێک بۆ فێرکردنی زمانی ئینگلیزی وەک زمانی دووەم. لە کتێبی *ئینگلیزی بنەڕەتی: پێشەکییەکی گشتی لەگەڵ یاسا و ڕێزمان لە* ساڵی ١٩٣٠ی ئۆگدن پێشکەش کرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانی ئینگلیزی
پۆل:پەیوەندیبەستنی تەکنیکی
نەرمامێری ویکی

**نەرمامێری ویکی** (بە **بزوێنەری ویکی** یان **بەرنامەی ویکی** ناسراوە) نەرمامێرێکی ھاوبەشە کە ویکی بەڕێوەدەبات، کە ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدات لە ڕێگەی وێبگەڕێکەوە لاپەڕە یان نووسراوەکان دروست بکەن و دەستکاری بکەن. سیستەمی ویکی بەزۆری بەرنامەیەکی وێبە کە لەسەر یەکێک یان چەند سێرڤەرێکی وێب کاردەکات. ناوەڕۆکەکە، لەوانەش پێداچوونەوەکانی پێشوو، بەزۆری لە سیستەمی پەڕگە یان بنکەدراوەیەکدا ھەڵدەگیرێت. ویکی جۆرێکە لە سیستەمی بەڕێوەبردنی ناوەڕۆکی وێب، و باوترین نەرمامێری پشتگیریکراوی دەرەوەی ڕەفە کە ئاسانکارییەکانی ھۆستکردنی وێب پێشکەشی دەکەن.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:بەڕێوەبردنی تەکنۆلۆژیای زانیاری
سوزان فۆریمان

**سوزان فۆریمان** (ھەروەھا ناسراوە بە  **سوزان کامبڵ**) کەسایەتییەکی خەیاڵی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی خەیاڵی زانستی بەڕیتانی دکتۆر ھووە. ئەو کچەزای دکتۆرەکەیە و یەکەمین ھاوڕێی ڕەسەنی یەکەم دکتۆر بوو. کەسایەتییەکە لەلایەن کارۆڵ ئان فۆرد لە ١٩٦٣ بۆ ١٩٦٤ ڕۆڵی گێڕدرا، کە یەکەم وەرزی زنجیرەکە و دوو چیرۆکی وەرزی دووەمدا دەکات.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ھاوڕێکانی دکتۆر ھو
پۆل:لۆردەکانی کات
زانکۆی کاردیف

**زانکۆی کاردیف** (بە وێڵزی: Prifysgol Caerdydd) زانکۆیەکی توێژینەوەی گشتییە لە شاری کاردیف لە ویلایەتی وێڵز. لە ساڵی ١٨٨٣ بە ناوی کۆلێژی زانکۆی ساوس وێڵز و مۆنمۆسشایر دامەزراوە و لە ساڵی ١٨٩٣ بووەتە کۆلێژی دامەزرێنەری زانکۆی وێڵز، لە ساڵی ١٩٧٢ ناوی گۆڕدرا بۆ کۆلێژی زانکۆی کاردیف و لە ساڵی ١٩٨٨ لەگەڵ پەیمانگای زانست و تەکنەلۆژیای زانکۆی وێڵز تێکەڵ بوو بۆ ئەوەی ببێتە کۆلێژی زانکۆی وێڵز، کاردیف و پاشان زانکۆی وێڵز، کاردیف لە ساڵی ١٩٩٦. لە ساڵی ١٩٩٧ دەسەڵاتی پێدانی بڕوانامەی وەرگرت، بەڵام بۆ ماوەیەکی کاتی وەستاندنی. ناوی کارپێکردنی زانکۆی کاردیفی لە ساڵی ١٩٩٩ وەرگرت؛ ئەمەش بووە ناوی یاسایی لە ساڵی ٢٠٠٥، کاتێک بوو بە زانکۆیەکی سەربەخۆ و بڕوانامەی خۆی دەبەخشێت.

زانکۆی کاردیف تاکە ئەندامی وێڵزییە لە گروپی ڕوسیل لە زانکۆکانی بەریتانیا کە توێژینەوەیان لەسەرە.  ئەکادیمییەکان و خوێندکارانی پێشووی زانکۆکە دوو سەرۆکی دەوڵەت یان حکومەت و دوو خاوەنی خەڵاتی نۆبڵیان لەخۆگرتووە.   ئەکادیمیەکانی زانکۆکە بریتین لە ١٧ هاوڕێی کۆمەڵەی شاهانە، ١١ هاوڕێی ئەکادیمیای شاهانەی ئەندازیاری، حەوت هاوڕێی ئەکادیمیای بەریتانیا، ٢١ هاوڕێی ئەکادیمیای زانستە پزیشکییەکان و ٣٢ هاوڕێی ئەکادیمیای زانستە کۆمەڵایەتییەکان. 

## سەرچاوەکان

پۆل:گروپی ڕوسیل
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی وێڵزی
برنۆ

وێنۆک|شاری برنۆ
**برنۆ** پایتەختی ھەرێمی مۆریڤییەنی باشوورە و دووەم گەورەترین شاری کۆماری چیکە. برنۆ تەنھا بە پیشەسازی بەناوبانگ نییە، بەڵکو بە تەلارسازی مۆدێرن و دیمەنە کولتوورییەکانیش بەناوبانگە.

تفەنگی برنۆ کە دروسکراوی کۆمپانیای زبرۆجۆڤکا برنۆیە لە شارەکە، ڕۆڵێکی گەورەی ھەبوویە لە شەرەکانی سەدەی بیستەمدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی کۆماری چێک
پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە کۆماری چێک
دکتۆرە ھەڵھاتووەکە

**دکتۆرە ھەڵھاتووەکە** بەرجەستەبوونێکی  دکتۆرەکەیە, کەسایەتی سەرەکی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی خەیاڵی زانستی بەڕیتانی دکتۆر ھو. کەسایەتییەکە لەلایەن ئەکتەری ئینگلیزی جۆ مارتن ڕۆڵی گێڕدرا، کە یەکەم ئەکتەری ڕەنگداربوو ڕۆڵەکە بگێڕێت.

## تێبینی

## سەرچاوەکان

پۆل:دکتۆرەکانی دکتۆر ھو
قووڵایییەکانی ویکیپیدیا

**قووڵاییی ویکیپیدیا** کۆمەڵێک ئەکاونتی سۆشیال میدیایە کە تایبەتە بە تیشک خستنە سەر ڕاستییەکانی ویکیپیدیا. ئەم ئەکاونتە لە ئینستاگرام لەلایەن ئانی ڕاوێردا لە ساڵی ٢٠٢٠ دروست کراوە و بەشێک لە بابەتەکانی ویکیپیدیای جۆراوجۆر لەسەر کۆمەڵێک بابەت بڵاودەکاتەوە.

## دروستکردن
[وێنۆک|ڕاوێردا لە ساڵی ٢٠٢٣ لە [ویکیمانیا]]
ئانی ڕاوێردا، پسپۆڕی ئەوکاتە لە زانستی دەمار لە زانکۆی میشیگان، لە مانگی نیسانی ٢٠٢٠ ئەکاونتی ئینستاگرامی قووڵایی ویکیپیدیای دروست کرد وەک پڕۆژەیەکی کەسی لەسەرەتای پەتای کۆڤید-19, بەنیازی ئەوەی ڕاستییە جۆراوجۆرەکانی ویکیپیدیای ئینگلیزی لە نێوان ھاوڕێیاندا ھاوبەش بکات. بەپێی وتەی ڕاوێردا، پڕۆژەکە ئیلھامێکی لە کۆلاجێک لە بڕگەکانی ویکیپیدیا وەرگرتووە کە بۆ زینی ھاوڕێی دروستی کردووە، و لە وێنەیەک لە وتارێکی ویکیپیدیا سەبارەت بە بڕینی مانگا. پێش دەستپێکردنی پڕۆژەکە حەزی لە ویکیپیدیا بووە، لە منداڵیدا کاتێکی بەسەر بردووە بۆ خوێندنەوەی و لەگەڵ ھاوڕێکانیدا تا قۆناغی ناوەندی و ئامادەیی کاتی لە ویکیپیدیا بەسەر بردووە.

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئێسپێرانتۆ

**ویکیپیدیای ئێسپێرانتۆ** وەشانی ئێسپێرانتۆی ویکیپیدیایە کە لە ١١ی ئایاری ٢٠٠١ دەستی پێکردووە، شانبەشانی ویکیپیدیای باسکی. بە زیاتر لە ٣٥١٬٠٠٠ وتار  ,  گەورەترین ویکیپیدیایە بەپێی ژمارەی وتارەکان، و گەورەترین ویکیپیدیایە بە زمانێکی بنیات نراو.

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیا لە چاند

ئاماژەکردن بە ویکیپیدیا لە چانددا باودا بەربڵاو بووە. زۆرێک پارۆدی (گاڵتەجاریی) بە کراوەیی ویکیپیدیا دەکەن، تاکەکان بە شێوەیەکی نابنیاتنەر وتارەکان تێکدەدەن یان دەستکاری دەکەن. ھەندێکی تر تاکەکان نیشان دەدەن کە ویکیپیدیا وەک بەرھەمێکی ئاماژە بەکاردەھێنن، یان بە شێوەیەکی ئەرێنی زیرەکی خۆیان بە ویکیپیدیا بەراورد دەکەن. لە ھەندێک حاڵەتدا ویکیپیدیا بە ھیچ شێوەیەک وەک ئینسایکلۆپیدیایەک بەکارناھێنرێت، بەڵکو لەبری ئەوە زیاتر وەک تایبەتمەندییەکی کارەکتەری یان تەنانەت وەک یارییەک وەک ویکیراسینگ خزمەت دەکات. ھەروەھا ویکیپیدیا لە ڕووی کولتوورییەوە گرنگ بووە و زۆرێک لە تاکەکان بوونی ھاتنە ژوورەوەی خۆیان لە ویکیپیدیا وەک ھێمای کۆمەڵاتی دەبینن.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
پۆل:ویکیپیدیا
پۆل:مژارەکان لە چاند
بەڕێوەبەرانی ویکیپیدیا

وێنۆک| لۆگۆیەک کە بە شێوەیەکی گشتی نوێنەرایەتی بەڕێوەبەران دەکات لە ویکیپیدیا
لە ویکیپیدیادا، بەکارھێنەرانی متمانەپێکراو دەتوانن وەک **بەڕێوەبەر** دابنرێن (بە **بەڕێوەبەر**، **سیسۆپ** یان **دەرگاوان** ناودەبرێن)، دوای داواکارییەکی سەرکەوتوو بۆ بەڕێوەبەری. لە ئێستادا ٨٦٤ بەڕێوەبەر لە ویکیپیدیای ئینگلیزیدا ھەن. بەڕێوەبەران ئیمتیازاتی تەکنیکی زیادەیان ھەیە بە بەراورد لەگەڵ دەستکاریکەرانی تر، وەک توانای پاراستن و سڕینەوەی لاپەڕەکان و توانای ڕێگریکردن لە بەکارھێنەران لە دەستکاریکردنی لاپەڕەکان.

لە ویکیپیدیادا، بوون بە بەڕێوەبەر زۆرجار بە «پێدانی یان وەرگرتنی مۆپ» دەبێت، زاراوەیەک کە لە شوێنەکانی دیکەشدا بەکارھاتووە. لە ساڵی ٢٠٠٦ *[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز]]* بڵاوی کردەوە کە بەڕێوەبەرانی ویکیپیدیا کە ئەوکات نزیکەی ھەزار کەسیان ھەبووە، «لە ڕووی جوگرافیاوە ھەمەچەشنن». لە مانگی تەممووزی ساڵی ٢٠١٢دا بە شێوەیەکی بەرفراوان باس لەوە کرا کە ویکیپیدیا «بەڕێوەبەرانی تەواو دەبوو»، چونکە لە ساڵانی ٢٠٠٥ و ٢٠٠٦دا زۆرجار مانگانە ٤٠ بۆ ٥٠ کەس وەک بەڕێوەبەر دامەزران، بەڵام لە نیوەی یەکەمی ساڵی ٢٠١٢دا بە گشتی تەنھا نۆ کەس دامەزران. بەڵام جیمی وێڵز، ھاوبەشی دامەزرێنەری ویکیپیدیا، ڕەتیکردەوە ئەمە قەیرانێک بێت یان ویکیپیدیا بەڕێوەبەرانی تەواو بووە و وتی «ژمارەی بەڕێوەبەران نزیکەی دوو ساڵە جێگیرە، بەڕاستی ھیچ شتێک ڕوونادات». وێڵز پێشتر (لە پەیامێکدا کە لە ١١ی شوباتی ٢٠٠٣دا بۆ لیستی پۆستەکانی ویکیپیدیای ئینگلیزی نێردراوە) ڕای گەیاندبوو کە بوون بە بەڕێوەبەر "شتێکی گەورە نییە"، و "ئەوە تەنھا بابەتێکی تەکنیکییە کە ئەو دەسەڵاتانەی دراوە بە سیسۆپەکان ". بە ھەموو کەسێک نادرێن”.

## سەرچاوەکان

پۆل:ویکیپیدیا
ڤاڵیارد

**ڤاڵیارد**  () ئەو کەسایەتییەکی خەیاڵی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی بەڕیتانی خەیاڵی زانستی دکتۆر ھووە. کەسایەتییەکە لەلایەن زە ماستەر بە کۆکراوەی لایەنی تاریکی بەرجەستەبوونی دوانزەیەم و کۆتا بەرجەستەبوونی پێناسەکراوە. لە چیرۆکی دادگایی لۆردی کاتدا، کە تەواوی ٢٣ وەرز لەخۆدەگرێت، ئەنجومەنی باڵای لۆردەکانی کات ڤاڵیاردیان وەک داواکاری گشتی بۆ دادگایی شەشەم دکتۆر دانا، بەهیوایی لەسێدارەدانی و بەمەش تاکە شایەت بۆ لەناوبردنە نزیکەکەیان بۆ ژیان لەسەر زەوی دەسڕنەوە.

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:دکتۆرەکانی دکتۆر ھو
خەت خەتێن

وێنۆک|جووڵەی خەت خەتێنی ھەنگاری (خاڵە ڕەشەکە بەردەکەیە)
**خەت خەتێن** یان **ساپ ساپانێ** یان **چینگلە** یان **ھەڵقون** یان **شەشخان** یان **مەسانێ** یارییەکی منداڵانە کە منداڵان لە پارکەکان یان ئەو شوێنانەی کە ماوەیەک تێیدا بەسەر دەبەن ئەنجامی دەدەن.
یەکێکە لە ناسراوترین یارییەکانی منداڵان, منداڵەکان لە سەرەتاوە فێری یاسا کلاسیکییەکان دەبن و دواتر یاسای تازە بەخۆیان دروست دەکەن بە چەند شێوازێکی جیاواز.

## سەرچاوەکان

پۆل:کایەکانی مناڵان
دامەزرێنەرانی ویکیپیدیا

دوو **ھاودامەزرێنەری ویکیپیدیا** ھەیە:
* لاری سانگر (لەدایکبووی ١٩٦٨)، گەشەپێدەری پڕۆژەی ئینتەرنێتی ئەمریکییە.
* جیمی وەیڵز (لەدایکبووی ١٩٦٦)، خاوەنکارێکی ئینتەرنێتی ئەمریکی-بەریتانییە.
ویکیپیدیای ئوردوو

**ویکیپیدیای ئوردو** ()، لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٤ دەستی پێکردووە، چاپی ستانداردی زمانی ئوردو لە ویکیپیدیایە، کە ئینسایکلۆپیدیایەکی ئازاد و ناوەڕۆک کراوەیە. تا ئەم کاتەی ئێستا، وتار و  بەکارھێنەری تۆمارکراو و  فایل و چاپی گەورەی ویکیپیدیایە بەپێی ژمارەی وتارەکان، و  لە پلەی بیستەمدایە لە نێوان ویکیپیدیاکاندا کە زیاتر لە ١٥٠ ھەزار وتاریان ھەیە. لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٤دا ٦ ملیۆن بینەری لاپەڕە بووە

## سەرچاوەکان

پۆل:وێبگەکانی ئینتەرنێت کە لە ٢٠٠٤ دامەزراون
خراپکاری لە ویکیپیدیا

alt=Text: "get a life losers"|وێنۆک| تێکدانی وتارێکی ویکیپیدیا (ئیسفەنج). ناوەڕۆکی پەیج بۆ سووکایەتی گۆڕاوە.
لە ویکیپیدیادا، **خراپکاری** دەستکاریکردنی پڕۆژەکە بە شێوەیەکی بە ئەنقەست تێکدەر یان زیانبەخش دەگرێتەوە. خراپکاری ھەر زیادکردنێک، لابردنێک، یان دەستکاریکردنێک دەگرێتەوە کە بە مەبەست گاڵتەجاڕانە، بێمانا، ساختە، ھێرشبەرانە، ناوزڕاندن یان سووکایەتیکردن بێت بە ھەر شێوەیەک.

ویکیپیدیا بە درێژایی مێژووی خۆی، خەباتی کردووە بۆ پاراستنی ھاوسەنگی لە نێوان ڕێگەدان بە ئازادی دەستکاریکردنی کراوە و پاراستنی وردی زانیارییەکانی لە کاتێکدا زانیاریی درۆ دەتوانێت زیان بە وتارەکانی بگەیەنێت. خراپکاری لە ویکیپیدیادا ئاسانە چونکە ھەر کەسێک دەتوانێت دەستکاری ماڵپەڕەکە بکات، جگە لە لاپەڕە پارێزراوەکان (کە بەپێی ئاستی پاراستن تەنھا لەلایەن بەکارھێنەرانی خاوەن مافێکی دیاریکراوەوە دەتوانرێت دەستکاری بکرێت). ھەندێک بۆتی ویکیپیدیا توانای دۆزینەوە و لابردنی خراپکاریان ھەیە خێراتر لەوەی کە ھەر سەرنوسەرێکی مرۆڤ دەتوانێت بیکات.

خراپکاری ویکیپیدیا یان بە شێوەیەکی تر دەبێتە ھۆی پچڕان، چونکە دژی مەرجەکانی بەکارھێنانی ماڵپەڕەکەیە؛ بۆیە زۆرجار خراپکارەکان ڕێگرییان لێدەکرێت لە دەستکاریکردن، و ھەروەھا ڕەنگە زیاتر سڕ بکرێن بەپێی مەرجەکانی بەکارھێنان. دەتوانرێت خراپکاری لەلایەن یان دەستکاریکەری میوان (ناونیشانی ئای پی)یان ئەوانەی کە ئەکاونتی تۆمارکراویان ھەیە ئەنجام بدرێت. بۆ بەرەنگاربوونەوەی دەستکاری نەگونجاو بۆ ئەو وتارانەی کە زۆرجار لەلایەن خراپکارانەوە دەکرێنە ئامانج، ویکیپیدیا سیاسەتێکی پاراستنی داناوە، کە وەک سیستەمێکی شایستەیی مافی بەکارھێنەر کاردەکات. بۆ نموونە، لاپەڕەیەکی نیمچە پارێزراو یان تەواو پارێزراو دەتوانرێت دەستکاری بکرێت تەنھا لەلایەن ئەو ئەکاونتانەی کە بە ڕێککەوت ھەندێک تەمەنی ئەکاونت و ئاستەکانی چالاکیی یان بەڕێوەبەران بەدی دەکەن. ئامانجی زۆرجار خراپکاری بریتین لە وتارەکان لەسەر وتارەکانی ترێند و مشتومڕاوی، کەسایەتییە ناودارەکان و ڕووداوەکانی ئێستا. لە ھەندێک حاڵەتدا بە درۆ ڕاپۆرت کراوە کە خەڵک مردوون. ئەمەش بە تایبەتی بەسەر سیناتۆری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا تێد کێنێدی و ڕۆبەرت بێرد و ڕاپەری ئەمریکی کانی وێست ڕوویداوە.

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای تامیل

**ویکیپیدیای تامیل** چاپی زمانی تامیلی ویکیپیدیایە کە لە ئەیلوولی ٢٠٠٣ دامەزراوە و لەلایەن دامەزراوەی ویکیمیدیا بەڕێوەدەبرێت. ویکیپیدیای تامیل دووەم گەورەترین ویکیپیدیایە لە نێوان زمانەکانی ھیندستان و  گەورەترین ویکیپیدیایە بەپێی ژمارەی وتارەکان (تا ). [//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias&oldid=2828674] ھەروەھا یەکەم و تاکە ویکیپیدیایە بە ڕەچەڵەک دراڤیدی کە خاوەنی زیاتر لە ١٥٠٬٠٠٠+ وتار بێت (تا ساڵی ٢٠٢٢).

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای پەنجابی

**ویکیپیدیای پەنجابی** چاپی ئینسایکلۆپیدیای ئازادی زمانی پەنجابی ویکیپیدیایە. دوو چاپی ویکیپیدیای پەنجابی ھەیە، ویکیپیدیای پەنجابی ڕۆژھەڵات (بە ڕێنووسی گورموخی) و ویکیپیدیای پەنجابی ڕۆژاوا (بە ڕێنووسی شاھموخی).

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو موڵکانەی ئینتەرنێت کە لە ساڵی ٢٠٠٢ەوە دامەزراون
ویکیپیدیای دیڤیھی

چاپی زمانی دیڤیھی ویکیپیدیایە، ئینسایکلۆپیدیایەکی ئۆنلاینی بەخۆڕایییە. ئەم چاپە لە ٢٨ی ئابی ٢٠٠٤ دەستی پێکردووە، دوای سێ ساڵ لە دروستبوونی فەرمی ویکیپیدیا. تا ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤  بابەتی ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانی ماڵدیڤی
پۆل:وێبگەکانی ئینتەرنێت کە لە ٢٠٠٤ دامەزراون
ویکیپیدیای سکۆتلەندی

**ویکیپیدیای سکۆتلەندی**  چاپی زمانی سکۆتلەندییە لە ئینسایکلۆپیدیای ئۆنلاینی بەخۆڕایی، ویکیپیدیا. لە ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٥ دامەزراوە، بۆ یەکەمجار لە شوباتی ٢٠٠٦ گەیشتە ١٠٠٠ وتار، لە تشرینی دووەمی ٢٠١٠دا گەیشتە ٥ ھەزار وتار. تا ئازاری ٢٠٢٤ نزیکەی ٣٥٬٠٠٠ وتاری ھەیە. ویکیپیدیای سکۆتلەندی یەکێکە لەو دە ویکیپیدیایانەی کە بە زمانێکی ئینگلیزی یان پیدجین یان کرێۆل لەسەر بنەمای ئینگلیزی نووسراوە، ئەوانی دیکە بریتین لە ویکیپیدیای ئینگلیزی، ویکیپیدیای ئینگلیزی سادە، ویکیپیدیای ئینگلیزی کۆن، ویکیپیدیای پیتکەرن-نۆرفوک، ویکیپیدیای تۆک پیسین، ویکیپیدیای پاتۆی جامایکی، ویکیپیدیای سرانان تۆنگۆ، ویکیپیدیای پیدجینی نەیجیریا و ویکیپیدیای پیدجینی غانا.

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئۆکسیتان

**ویکیپیدیای ئۆکسیتان** وەشانی زمانی ئۆکسیتانی ویکیپیدیایە. ویکیپیدیای ئۆکسیتان تا   وتاری ھەیە (لە نێوان  وەشانی زمانی ویکیپیدیادا پلەی ی بەستھێناوە).

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئێرلەندی

**ویکیپیدیای ئێرلەندی** وەشانی زمانی ئێرلەندی ویکیپیدیایە کە لەلایەن دامەزراوەی ویکیمیدیا بەڕێوەدەبرێت و لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣ دامەزراوە، یەکەم وتاری لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٤ نووسراوە. لە ئەیلوولی ٢٠٠٥ زیاتر لە ١٦٠٠ وتار نووسرابوو، ١٧٣ بەشداربوو (ھەم ئاسایی و ناڕێک) وتاری نووسراویان ھەبووە. تا مانگی ئازاری ٢٠٠٧ نزیکەی ٢٠ ویکیپیدیای ئاسایی خەریکی نووسینی وتار بوون و تا ٧ ھەزار وتار دروستبوون. لە شوباتی ٢٠٢١ کەمێک لەژێر ٥٥ ھەزار وتاردا بوو، بەمەش بووە ٩٤ھەمین گەورەترین ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی وتارەکان.

## سەرچاوەکان
ھێڵکاریی ویکیپیدیا

**[[ویکیپیدیا]]** ئینسایکلۆپیدیای سەرھێڵە و ناوەرۆکی ئازادە کە لەلایەن کۆمەڵێک خۆبەخشەوە نووسراوە و پارێزگاری لێدەکرێت، کە بە ویکیپیدیاوان ناسراون، لە ڕێگەی یارمەتیی کراوە و بەکارھێنانی سیستەمی دەستکاریکردنی بنەمادار بە ویکیی میدیاویکی.

ویکیپیدیا گەورەترین و زۆرترین خوێندنەوەی ئاماژەیە لە مێژوودا. بەردەوام وەک یەکێک لە دە ماڵپەڕە بەناوبانگەکانی جیھان ڕیزبەندی کراوە و تا ساڵی ٢٠٢٤ لەلایەن سێمروشەوە پلەی پێنجەمی زۆرترین سەردانیکەری ماڵپەڕی ئینتەرنێتی لەسەرە.

ویکیپیدیا لەلایەن جیمی وەیڵز و لاری سانگر لە ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١ دامەزراوە و لەلایەن دامەزراوەی ویکیمیدیای ئەمریکییەوە بەڕێوەدەبرێت، کە ڕێکخراوێکی قازانج نەویستە لە ئەمریکا و ستافێکی زیاتر لە ٧٠٠ کەسی تێدایە.

سەرەتا تەنھا بە ویکیپیدیای ئینگلیزی بەردەست بوو، چاپەکانی بە زمانەکانی تر پەرەی پێدراوە. پێڕستی ویکیپیدیاکان، کاتێک کۆدەکرێنەوە، زیاتر لە ٦٢ ملیۆن وتار پێکدێن، کە نزیکەی ٢ ملیار سەردانی ئامێری ناوازە لە مانگێکدا و زیاتر لە ١٤ ملیۆن دەستکاری لە مانگێکدا (نزیکەی ٥٫٢ دەستکاری لە چرکەیەکدا بە تێکڕا) تا مانگی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ویکیپیدیا
ویکیپیدیای بەنگالی

**ویکیپیدیای بەنگالی** () چاپی زمانی بەنگالی ویکیپیدیایە، ئینسایکلۆپیدیایەکی ئۆنلاینی بەخۆڕایییە. لە ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤ دەستیپێکرد و لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦دا ١٠ ھەزار وتارەکەی تێپەڕاند و بووە دووەم زمانی باشووری ئاسیا کە ئەو کارە بکات. لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ سایتەکە گەیشتە بەربەستی 100k وتار. تا ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٤، ویکیپیدیای بەنگالی  وتاری ھەیە. ھەرچەندە دواتر پەیوەندی بە ویکیپیدیای سەرەکییەوە کرد، بەڵام لە ڕووی [//meta.m.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_article_depth قووڵی وتارەوە] لە پلەی پێنجەمدایە لە نێوان ٣١٨ ویکیپیدیای چالاک بەپێی زمان.

## سەرچاوەکان

پۆل:وێبگەکانی ئینتەرنێت کە لە ٢٠٠٤ دامەزراون
ویکیپیدیای وۆلۆف

**ویکیپیدیای وۆڵۆف** چاپی ویکیپیدیایە بە زمانی وۆڵۆف. لە ئێستادا  وتاریان ھەیە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:زمانی وۆلۆفی
پۆل:ویکیپیدیاکان بەپێی زمان
ویکیپیدیای سەواحیلی

**ویکیپیدیای سەواحیلی** چاپی زمانی سواحیلی ویکیپیدیایە. گەورەترین چاپی ویکیپیدیایە بە زمانی نیجەر-کۆنگۆ یان نیلۆ-سەحرا، لە دوای ئەویش ویکیپیدیای یۆرۆبا دێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:ویکیپیدیاکان بەپێی زمان
ویکیپیدیای نیپاڵی

**ویکیپیدیای نیپاڵی** ( ) چاپی زمانی نیپاڵی ویکیپیدیایە کە لەلایەن دامەزراوەی ویکیمیدیا بەڕێوەدەبرێت. تا ئازاری ٢٠٢٤  وتار و نزیکەی ٦٧٬٠٠٠ بەکارھێنەری ھەیە، کە ٧ کەسیان بەڕێوەبەرن. لە ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢، ویکیپیدیای نیپاڵی ١١٠ھەمین گەورەترین ویکیپیدیایە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو موڵکانەی ئینتەرنێت کە لە ساڵی ٢٠٠٢ەوە دامەزراون
ویکیپیدیای کەتەلۆنی

**ویکیپیدیای کەتەلۆنی** وەشانی زمانی کەتەلۆنی ئینسایکلۆپیدیای ویکیپیدیایە و سێیەم کۆنترین وەشانی ویکیپیدیایە، ڕێکەوتی خستنەبازاڕی دوای وەشانی ئینگلیزی و ئەڵمانی بووە لە ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١ و لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٩دا زیاتر لە ١٨٠ ھەزار وتار و بابەتی ھەبووە.

## سەرچاوەکان

*
مۆنۆمێنتی ویکیپیدیا

***مۆنۆمێنتی ویکیپیدیا*** ()، دەکەوێتە شاری سلوبیسی پۆڵەندا، پەیکەرێکە کە لەلایەن پەیکەرتاشی ئەرمەنی میھران ھاکۆبیان دیزاین کراوە و ڕێز لە بەشداربووانی ویکیپیدیا دەگرێت. لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ لە گۆڕەپانی فرانکفۆرت لە مەراسیمێکدا کە نوێنەرانی ھەردوو بەشی ناوخۆیی ویکیمیدیا و دامەزراوەی ویکیمیدیای لەخۆگرتبوو، پەردەی لەسەر لادرا.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ویکیپیدیا
پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
ویکیڕەیسینگ

**ویکیڕەیسینگ** یارییەکە کە یاریزانەکان کێبڕکێ دەکەن لە لاپەڕەیەکی ویکیپیدیاوە بۆ لاپەڕەیەکی تر بە بەکارھێنانی تەنھا بەستەری ناوخۆیی.

## سەرچاوەکان

پۆل:یاریە ئۆنڵاینەکان
پۆل:ویکیپیدیا
ویکیپیدیای ئەلبانی

**ویکیپیدیای ئەلبانی** چاپی زمانی ئەلبانی ویکیپیدیایە کە لە ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣ دەستی پێکردووە. تا ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤، ویکیپیدیا  وتار و  -گەورەترین ویکیپیدیایە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ویکیپیدیاکان بەپێی زمان
زانیاریی تەندروستی لە ویکیپیدیا

وێنۆک|350x350پیکسڵ| ماڵپەڕە پزیشکییە ئینگلیزییەکان کە لە مانگی تەممووزی ٢٠١٩ دا بەناوبانگ بوون
زانکۆی ویکیپیدیا لە کۆتایی ساڵانی ٢٠٠٠ دا، وەک سەرچاوەیەکی بەناوبانگ بۆ زانیاری تەندروستی بۆ کەسانی ئاسایی و پزیشکانی تەندروستی لە زۆر حاڵەتدا بووە. وتارە پەیوەندیدارەکان بە تەندروستی لە ویکیپیدیا بە شێوەیەکی گشتی وەک ئەنجامی سەرەکی لە بزوێنەرەکانی گەڕان دەستپێدەکەن و زۆرجار کورتکراوەی وتارەکانی ویکیپیدیای پێشکەش دەکەن. ھەڵسەنگاندنێکی سەربەخۆ بۆ ژمارەی دانیشتووانی ئەو کەسانەی کە لە ویکیپیدیا بەدوای زانیاری تەندروستی دەگەڕێن، بەرزی بابەتەکان و جۆری و دروستی زانیارییەکان لە ویکیپیڈیا ئەنجامدراوە.

لە ساڵی ٢٠١٤ دا، بەپێی پێشبینییەکان، ویکیپیدیای ئینگلیزی نزیکەی ٢٥ ھەزار وتاری لەسەر وتارە پەیوەندیدارەکان بە تەندروستی ھەیە. لە سەرتاسەری دەسکۆپەری ویکیپیدیا لە ھەموو زمانەکاندا، ١٥٥٠٠٠ وتاری تەندروستیی ھەبووە کە ٩٥٠ ھەزار ئاماژە بە سەرچاوەکان کردووە کە کۆی ٤٫٨ ملیار سەردانی لە ساڵی ٢٠١٣ دا تۆمارکراوە. ئەم قەبارەی ھاتوچۆیە وای کردووە ویکیپیدیا ببێتە یەکێک لە دانوسنامە تەندروستییە پڕلێکتراوەکانی جیھان.

## سەرچاوەکان
چاپی ویکیپیدیا

**چاپی ویکیپیدیا** پڕۆژەیەکی ھونەرییە لەلایەن مایکل مەندیبێرگەوە کە چاپێکی ١٠٦ بەرگی ویکیپیدیای ئینگلیزی لەخۆگرتبوو وەک ئەوەی لە ٧ی نیسانی ٢٠١٥دا ھەبووە. بەرگەکانی کاغەزی بەستراو کە ھەریەکەیان ٧٠٠ لاپەڕەیان ھەبوو، بەشێکی کەمی ئەو ٧٤٧٣ بەرگە بوون کە پێویست بوون بۆ گێڕانەوەی دەقی ئێستای ئینسایکلۆپیدیاکە لەو ڕێکەوتەدا. وەک بۆ یەکەمجار لە پێشانگای دێنی لە شاری نیویۆرک لە ئەمریکا لە ھاوینی ٢٠١٥دا نیشاندرا، ئەو ١٠٦ بەرگە چاپکراوە تەنیا دەقی وتارەکانی ئینسایکلۆپیدیای لەخۆگرتبوو: وێنە و ئاماژەکان لابراون. بە تەواوکەری بەرگە چاپکراوەکانی وتارەکانی ئینسایکلۆپیدیا، بەرگە چاپکراوەکانی زیادە پاشکۆی ھەر ٧٫٥ ملیۆن بەشداربووانی ویکیپیدیای ئینگلیزی (لە ٣٦ بەرگدا) و خشتەی ناوەڕۆک (لە ٩١ بەرگدا)یان لەخۆگرتبوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
پۆل:کتێبەکانی ٢٠١٥
ویکیپیدیای سلۆڤێنی

**ویکیپیدیای سلۆڤینی** چاپی زمانی سلۆڤینی ئینسایکلۆپیدیای ویکیپیدیای ئۆنلاینی بەخۆڕایییە. لە ٢٦ی شوباتی ٢٠٠٢ەوە چالاکە. لە ١٥ی ئابی ساڵی ٢٠١٠، گەیشتە ١٠٠ ھەزار وتار. تا ئازاری ٢٠٢٤ نزیکەی ١٨٥٬٠٠٠ وتاری ھەبوو.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ئەو موڵکانەی ئینتەرنێت کە لە ساڵی ٢٠٠٢ەوە دامەزراون
ویکیپیدیای ھیندی

**ویکیپیدیا ھیندی** (بە ئینگلیزی: Hindi Wiki Pedia) چاپێکی زمانی ھندییە لە ویکیپیدیا، کە لە مانگی تەممووزی ٢٠٠٣دا دەستیپێکردووە و لە ٢٦ی ئابی ٢٠١٠دا لە پلەی ٤٦ی پێگەی خۆیدا بووە کە زیاتر لە ٥٦ ھەزار وتاری تێدایە.

تا ٣٠ی ئایاری ٢٠١١ ئەم چاپە بە ٩٦٬٩٨٨ وتار لە پلەی ٣٠ی ویکیپیدیا بووە؛ و لە ٣١ی ئابی ٢٠١١ ژمارەی وتارەکانی لە سنووری سەد ھەزار تێپەڕاندووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ویکیپیدیاکان بەپێی زمان
ویکیپیدیای ئەفریقی

**ویکیپیدیای ئەفریقی** چاپێکی ئەفریقانییە لە ئینسایکلۆپیدیای ناوەڕۆکی ئازاد لەسەر بنەمای وێب ویکیپیدیا . پڕۆژەکە لە ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١ دەستیپێکردووە، و ١١ھەمین ویکیپیدیا بووە کە دروست کراوە. لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٦دا ٨٤ھەمین گەورەترین ویکیپیدیا بووە لە ژمارەی وتارەکان. جگە لە باشووری ئەفریقا و نامیبیا ویکیپیدیای ئەفریقیی لەلایەن بەکارھێنەرانی ئەورووپا و ئەمریکای باکوور و ئۆقیانووسەکانەوە بەکاردەھێنرێت و پارێزگاری لێدەکرێت.

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئاستۆریایی

**ویکیپیدیای ئاستۆریایی** چاپی زمانی ئاستۆریاییی ویکیپیدیایە، کە لە مانگی تەممووزەوە دەستی پێکردووە

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:وێبگەکانی ئینتەرنێت کە لە ٢٠٠٤ دامەزراون
پۆل:زانست و تەکنۆلۆژیا لە ئیسپانیا
پۆرتۆ

وێنۆک|شاری پۆرتۆ
**پۆرتۆ** دووەم گەورەترین شاری پورتوگالە و ناوەندی بازرگانی و پیشەسازییە بۆ ناوچەی باکوور. شاری پۆرتۆ لە ساڵی ١٩٩٦ وەک میراتی جیھانیی یوونێسکۆ دەستنیشانکرا. پۆرتۆ بەناوبانگە لە بەرھەمھێنانی شەرابی بەندەرەوە، یانەی تۆپی پێی پۆرتۆ کە یانەیەکی پێشکەوتووە و بنکەکەی لە شاری پۆرتۆیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شارەکانی پورتوگال
پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە پورتوگال
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٣یەمی پ.ز
محەممەد سەعید جاف

وێنۆک|محەممەدسەعید جاف
محەممەدسەعید جاف :(١٩٢٦–١٩٩٦) نووسەر، چالاکی سیاسی، لەنەتەوەی کورد بووە.

## سەرەتای ژیان و خوێندنی
محەممەدسەعید کوڕی محەممەد بەگ کوڕی فەتاح بەگ کوڕی محەممەد پاشای جافە، دەچێتەوە سەر بنەماڵەی کەیخوسرەوبەگی، ١٩٢٦ لە دێی کەلار لەدایکبووە. قۆناغی سەرەتاییی خوێندنی لە کەلار و کفری تەواوکردووە و ئەوەبەدوا لەبەر مردنی باوکی، دەستی لە خوێندن ھەڵگرتووە.

## چالاکی سیاسی
بە لاوی تێکەڵ بە سیاسەت و جووڵانەوەی کوردایەتی بووە و چووەتە ناو حیزبی (ھیوا) و پاشان (پارتی دیموکراتی کورد). ساڵانی پەنجا بەشداریی لە بزووتنەوەی ئاشتیخوازاندا ھەبووە.

## ئەرکی لە دەوڵەت
دواجار ماڵەکەیی لە کەلارەوە بردووەتە خانەقین و لە ١٩٦٠یشەوە چووە بەغدا و بە پلەی تێبین (ملاحض) بووە فەرمانبەر لە بەڕێوەبەرێتیی خانووبەرەی وەزارەتی نیشتەجێکردن. پاش کودەتای ٨ی شوباتی ١٩٦٣ لە وەزیفەکەی لابراوە و گیراوە.

## ڕۆژنامەی عەرەبی- کوردیی "التآخی- برایی"
ساڵانی ١٩٦٧–١٩٦٨ ئەندامێکی دەستەی نووسینی ڕۆژنامەی عەرەبی- کوردیی "التآخی- برایی"ی ئۆرگانی (پارتی دیموکراتی کوردستان) بووە، کە لە ئاگربەستی نێوان حکوومەت و شۆڕشدا لە بەغدا دەرچووە. پاشتر گەڕاوەتەوە بۆ کوردستان و ١٩٦٩ لەوێوە ڕووی کردووەتە ئێران.

## کۆچی دوایی
١٩٧٩ گەڕاوەتەوە بۆ وڵات و ڕۆژی ١٦ی ئازاری ١٩٩٦ نۆرەدڵێ لێی داوە و چەند ڕۆژێک لە نەخۆشخانە ماوەتەوە، تا لە ٢٥ی ئازاری ١٩٩٦دا کۆچی دواییی کردووە.

## بەرھەمەکانی
محەممەدسەعید جاف، خولیای خوێندنەوە و نووسین و کتێبخانەی تایبەتی ھەبووە، حەزی لە ڕاووشکاریش کردووە. عەرەبی و فارسی و تورکیشی زانیون. نووسینی لە (گەلاوێژ، ھەتاو، ڕۆناھی، بەیان، ..)دا بڵاوبووەتەوە.

## سەرچاوەکان
ڕادیۆھێد

**ڕادیۆهێد** گرووپێکی ڕۆکی ئینگلیزییە، شوێنی دامەزراندنی لە ئەبینگدن، ئۆکسفۆردشایەرە. باندەکە لە هەریەک لە تۆم یۆرک (گۆرانیبێژ، گیتارژەن، پیانۆژەن و تەختەکلیلژەن)؛ دوو برا کە پێکدێن لە جۆنی گرینوود (گیتارژەن، تەختەکلیلژەن و ژەنیاری چەند ئامێرێکی تر)، و کۆڵن گرینوود؛ ئێد ئۆ براین (گیتارژەن و گۆرانیبێژی باکگراوند)؛ هەروەها فیڵپ سێڵوەی (تەپڵژەن و ژانەری ئامێری کوتان). گرووپەکە لەگەڵ بەرهەمهێنەر نایجڵ گۆدریچ و هونەرمەندی پۆستەرەکان ستانلی دۆنوود کاریان کردووە.

تاوەکوو ساڵێ ٢٠١١، ڕادیۆهێد توانییان زیاتر لە ٣٠ ملیۆن کۆپی لەجیهاندا بفرۆشن.

## مێژوو

### ١٩٨٥-١٩٩٢: دامەزراندن و ساڵانی پێشوو
گرووپەکە بۆ یەکەمین جار لە قوتابخانەی ئابینگدن یەکرتان ناسی، کە قوتابخانەیەکی کوڕانە لە ئابینگدن، ئۆکسفۆرشایر. گۆرانیبێژ و گیتارژەن تۆم یۆرک و گیتارژەن کۆڵن گرینوود لە هەمان قۆناغی خوێندندا بوون، هاوکات ئێد ئۆ براین و کۆڵن گرینوود لە ساڵێک بەسەرەوەتر بوون. برای کۆڵن، جۆنی گرینوود، دوو ساڵ لە تۆم و کۆڵن بچووکتر بوو، و کۆتا ئەندامی گرووپەکە بوو. لە ١٩٨٥، ئەوان لە هەینیێکدا گرووپەکەیان دامەزراند، ناوەکەیان ئاماژەیەکە بەو ڕۆژانەی کە لە ژووری مۆسیقای قوتابخانەکەیان بەسەریانبردبوو. کەشە توندوتیژ و ناخۆشەکەی قوتابخانەکە کێشەیەک بوو بۆ گرووپەکە، بەتایبەت بەڕێوبەری قوتابخانەکە. ئەوان زۆر جار ئاماژە بە مامۆستای مۆسیقایان دەکەن و سوپاسی دەکەن، چونکە ئەو گرووپەکەی ئاشناکرد بە چەند چەشنێکی مۆسیقا: جاز، مۆسیقای فیلمەکان، مۆسیقای ئاڤان-گارد، و مۆسیقای کلاسیکی سەدەی ٢٠ەم.

## کەتەلۆگی گۆرانییەکان
یەکەم شەش ئەلبوومی گرووپەکە لەڕێگەی تۆمارکردنی پارلۆفۆنەوە (کە بەشێکە لە ئی ئێم ئای) بڵاوکراوەتەوە. کۆتا ئەلبوومیان لەگەڵ پارلۆفۆنو لەژێر ناونیشانی "سوپاس بۆ دزەکە" بوو. ئەلبوومەکە لە ٢٠٠٣ بڵاوکرایەوە. گرووپەکە گرێبەستەکەیان لەگەڵ کۆمپانیایەکە بۆ ئەلبوومە نوێیەکەیان (لەناو پەلکەزێڕینەکان) نوێنەکردەوە، چونکە متمانەی تەواویان بە خاوەنە نوێیەکەی کۆمپانەیەکە، گای هاندس، نەبوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھونەرمەندانی کاپیتۆڵ ڕیکۆردز
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی
پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٨٥
کابینەی حکوومەت

**کابینە**  کۆمەڵێک ئەندامن کە بەزۆری لە دەسەڵاتی جێبەجێکردندان کابینەکان بە شێوەیەکی گشتی ئەو دەزگایەن کە بەرپرسیارن لە بەڕێوەبردنی ڕۆژانەی حکومەت و وەڵامدانەوەی ڕووداوە لەناکاوەکان

ئەرکی کابینە دەگۆڕێت: لە هەندێک وڵاتدا، دەزگایەکی بڕیاردانی کۆلێژییە و بەرپرسیارێتی بەکۆمەڵی هەیە، لە کاتێکدا لە هەندێکی تردا ڕەنگە وەک دەزگایەکی ڕاوێژکاری تەواو یان دامەزراوەیەکی یارمەتیدەر بۆ سەرۆکێکی بڕیاردەر یان سەرۆکی دەوڵەت کاربکات  

لە ڕووی یاساییەوە، لە ژێر هەردوو جۆری سیستەمدا، جۆری وێستمینستەری سیستەمی پەرلەمانی و سیستەمی سەرۆکایەتی، کابینە "ئامۆژگاری" سەرۆکی دەوڵەت دەکات: جیاوازییەکە ئەوەیە، لە سیستەمی پەرلەمانیدا، پاشا، جێگری پاشا یان سەرۆکی ڕێوڕەسمی نزیکەی هەمیشە ئەم ئامۆژگارییە پەیڕەو بکە، لە کاتێکدا لە سیستەمی سەرۆکایەتیدا سەرۆکێک کە سەرۆکی حکومەت و سەرکردەی سیاسیشە، ئەگەر لەگەڵیدا نەبن، دەتوانێت لە ئامۆژگارییەکانی کابینە دوور بکەوێتەوە، وەرنەگرێت

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزراوە حکوومییەکان
ئاڵای تاجیکستان

ئاڵای نەتەوەیی **[[تاجیکستان]]** () لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٩٢ پەسەندکرا، جێگەی ئاڵای کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی تاجیکستانی ساڵی ١٩٥٣ گرتەوە. ئاڵاکە ڕەنگی پان-ئێرانی بە سێ ڕەنگی ئاسۆیی لە سوور، سپی (دوو پانی) و سەوز، لەگەڵ تاجێکی زەرد کە کەوانەیەکی حەوت ئەستێرەی لە ناوەڕاستدا لەسەرە. ڕێژەی پانییەکەی ٢:٣:٢ یە. سێ ڕەنگەکە ھەڵبژاردنی ڕەنگەکان لە ئاڵای سۆڤیەتی پێشووی تاجیکستان دەپارێزێت، ھەروەھا ڕێژەی ١:٢.

ڕۆژی ئاڵا لە ٢٤ی تشرینی دووەم کە ئەو ڕۆژەیە کە بە فەرمی پەسەند کراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئاڵای وڵاتانی ئاسیا
پۆل:ئاڵا نیشتمانییەکان
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی تاجیکستان
بەرەی گەل

**بەرەی گەل** پارتێکی سیاسییە لە هەرێمی کوردستان کە لەلایەن هاوسەرۆکی پێشووی یەکێتی نیشتمانی کوردستان ، لاهور شێخ جەنگی دامەزراوە. 

ئەو حزبە لە ١٧ی ١ی ٢٠٢٤ مۆڵەتی لە وەزارەتی ناوخۆ وەرگرتووە.  لە کۆنگرەی دامەزراندنی لە هەولێر لە ١٤ی ئازاری ٢٠٢٤، نزیکەی ١٦٠ ئەندام بەشداریان کرد، ئەنجومەنی سەرکردایەتی١٣ کەسی هەڵبژارد. پارتەکە بانگەشەی "خزمەتکردنی گەلی کورد ، ئازادی بیروڕا و مافە مەدەنییەکان" وەک بەها سەرەکییەکانیان،  و هەروەها یەکسانی و دیموکراسی دەکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:حیزبەکانی باشووری کوردستان
پۆل:حیزبەکانی عێراق
پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان
پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان
پۆل:بزووتنەوەی سەربەخۆییی کوردستان
پۆل:حیزبە ناسیۆنالیستە کوردەکان
پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی کوردستان
جامی زامۆرا

وێنۆک|ڕیکاردۆ زامۆرا، گۆڵپارێزی ئیسپانی ھەڵگری ناوی خەڵاتەکەیە.
**جامی زامۆرا** () خەڵاتێکی تۆپی پێیە، لەلایەن ڕۆژنامەی مارکای ئیسپانییەوە لە ساڵی ١٩٥٨ دامەزراوە، خەڵاتەکە دەدرێتە ئەو گۆڵپارێزەی کە کەمترین ڕێژەی گۆڵ بەرامبەر بە یاریی ھەیە.

لە ساڵی یەکەمی خەڵاتەکەدا، گۆڵپارێزی براوە دەبوو لە ماوەی وەرزەکەدا لانیکەم ١٥ یاری خول ئەنجام بدات. لە ساڵی ١٩٦٤ سنووری ئەو یارییانەی کە گۆڵپارێزێک دەبوو ئەنجامی بدات بۆ ٢٢ یاریی بەرزکرایەوە، لە ساڵی ١٩٨٣دا بۆ ٢٨ یاری بەرزکرایەوە، وە یاسایەکی تر زیاد کرا ئەو یاسایەی کە گۆڵپارێز دەبێت لانیکەم ٦٠ خولەک لە یارییەکەدا بەژداری بکات بۆ ئەوەی ھەژمار بکرێت.

## یاساکان
بۆ ئەوەی گۆڵپارێزێک شایستەی جامەکە بێت پێویستە لانیکەم ٢٨ یاری ئەنجام بدات لەکۆی ٣٨یاری خولەکەدا لەماوەی وەرزی دیاری کراو. بۆ ئەوەی یارییەک بە تۆمارکراو ھەژمار بکرێت، گۆڵپارێز پێویستە لانیکەم ٦٠ خولەکی یارییەکە ئەنجام بدات.

براوە لەسەر بنەمای کەمترین ڕێژەی گۆڵ خواردن دیاری دەکرێت. ئەمەش بە دابەشکردنی کۆی ئەو گۆڵانەی لەسەری تۆمار کراون لەوەرزەکەدا بەسەر کۆی ئەو یاریانەی ئەنجامی داون.

ئەکرێ لەیەک وەرزدا دوو گۆڵپارێز خەڵاتەکە ببەنەوە بەمەرجێک ھەمان ڕێژەیان ھەبێت. لەو حاڵەتەدا ھەر گۆڵپارێزەو جامێکی پێ دەبەخشرێت.

جیاواز لەتەواوی خولەکانی تر کلین شێت ھیچ کاریگەریەکی نیە لەسەر دیاری کردنی براوە، یانی ئەکرێ براوە ژمارەی کلین شێتەکانی کەمتر بێ لەڕکابەرەکانی و خەڵاتەکەش بباتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:خەڵاتەکان
پۆل:خەڵاتەکان بەپێی ساڵ
پۆل:ئیسپانیا
پارکی نەتەوەییی بانف

[وێنۆک|لە ڕاستەوە [دەریاچەی لویس کە بە گەوھەری ڕۆکی کەنەدا ناسراوە، یەکێکە لە دیمەنە نایابەکانی سەر زەوی لە پارکی نەتەوەیی بانف.]]
**پارکی نەتەوەیی بانف** کۆنترین پارکی نەتەوەیی کەنەدایە، لە ساڵی ١٨٨٥ بە ناوی پارکی چیاکانی ڕۆکی دامەزراوە. دەکەوێتە نێوان چیاکانی ڕۆکی لە ئەلبێرتا، ١١٠ کیلۆمەتر دەکەوێتە ڕۆژاوای شاری کالگاری و ناوەندی بازرگانی سەرەکی پارکەکە شارۆچکەی بانفە.
لە باکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ پارکە نەتەوەیییەکەی جاسپەر، لە ڕۆژاوا ھاوسنوورە لەگەڵ پارکە نەتەوەیییەکەی یۆھۆ و لە باشوورەوە پارکە نەتەوەیییەکەی کووتنای، ئەم چوار پارکە وەک میراتی جیھانیی یوونێسکۆ لەژێر ناوی پارکەکانی چیاکانی ڕۆکی تۆمارکراوە.

دیمەنە جوانەکانی سەھۆڵبەندانی سروشتی و دەشتە سەھۆڵینەکان و دارستانە چڕەکان و دەریاچە ڕەنگاوڕەنگەکان وا دەکات ئەم پارکە ساڵانە میوانداری ژمارەیەکی زۆر گەشتیار لە ھەموو جیھانەوە بکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:پارکە نەتەوەییەکانی کەنەدا
گیرفان

**گیرفان** بریتییە لە دەفرێکی وەک کیسە - یان زەرف - کە یان بە شتێکی جلەوە دەبەسترێتەوە یان دەخرێتە ناو بەشێکی جل و بەرگەوە بۆ ھەڵگرتنی شتە بچووکەکان. ھەروەھا گیرفانەکان بە جانتا و جانتای پشتەوە و شتە ھاوشێوەکانیانەوە دەبەسترێنەوە. لە بەکارھێنانی کۆنتردا گیرفان کیسەیەکی بچووک یان کیسەیەکی جیاواز بوو. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە

## سەرچاوەکان

*
پۆڵ ئەلێکساندەر (پارێزەر)

**پۆڵ ڕیچارد ئەلێکساندەر** (٣٠ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ - ١١ی ئازاری ٢٠٢٤) پارێزەر و نووسەرێکی ئەمریکی بوو و ڕزگاربوویەکی نەخۆشی ئیفلیجی منداڵانە. یەکێکە لەو کەم کەسانەی کە ماونەتەوە و پشتیان بە سی ئاسنین بەستووە بۆ ئەوەی لە ژیاندا بمێننەوە دوای ئەوەی لە تەمەنی شەش ساڵیدا لە ساڵی ١٩٥٢ تووشی ئیفلیجی منداڵان بووە. ئەلێکساندەر بڕوانامەی بەکالۆریۆس و دکتۆرای یاسایی لە زانکۆی تکساس لە ئۆستن بەدەستھێناوە. و بیرەوەرییەکانی خۆی لە ساڵی ٢٠٢٠دا بڵاوکردووەتەوە.   
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦
پۆل:مردووانی ٢٠٢٤
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
بەڵگەھێنانەوەی بازنەیی

**بەڵگەھێنانەوەی بازنەیی** (circular argument) یا **سووڕ لە ئیسپاتدا** (بە لاتینی: circulus in probando) بە بەڵگەھێنانەوەیەک دەوترێ کە تێیدا ئەوەی دەبێ لە کۆتاییدا بسەلمێنرێ، لەبەرا وەکوو پێشەکی وەرگیرابێ. واتە بەڵگەکە بە ھەمان شتەوە دەست پێ بکا کە دەیەوێ لە کۆتاییدا پێی بگا. ئەم شێوە بەڵگەھێنانەوەیە چەشنێک بەھەڵەبردنی لۆژیکییە: پێشەکی بە قەد ئاکام ئیسپاتی دەوێ، بۆیە لە پێسەلماندنا شکست دێنێ. بۆ وێنە، ئەمەی خوارەوە بەڵگەھێنانەوەی بازنەیییە: 

ھیوا: دەزانم خوا ھەیە چونکە قورئان وا دەڵێ.

ھاوڕێ: جا چۆن دەزانی قورئان ڕاست دەکا؟

ھیوا: چونکە قورئان قسەی خوایە.

بۆ ئەوەی بازنەییبوون و خولانەوەی بەڵگەکە باشتر دەرکەوێ، دەکرێ بەم شێوەیە لە فۆرمی بەڵگەیەکی لۆژیکیی ستاندارددا دابڕێژرێتەوە:

پێشەکیی یەکەم: قورئان قسەی خوایە.

پێشەکیی دووەم: قورئان دەڵێ خوا ھەیە.

ئاکام: کەوابوو، خوا ھەیە.

ئاشکرایە کە ئاکامەکە (خوا ھەیە) لە پێشەکیی یەکەما (قورئان قسەی خوایە) وەرگیراوە و قبووڵ کراوە.

بەڵگەھێنانەوەیەکی باشتر دەتوانێ ئاوەھا بێ کە، سەرەتا، بەبێ پەنا بۆ خوا بردن، ئەوە تەسدیق بکرێ کە قورئان دەتوانێ بە گرۆڤ و دەلیلی کافی حیساب بکرێ. بۆ وێنە، لەبەر ئەوەی کە ھەموو ئیددیعاکانی تری ڕاست و دروستن، ئەم ئیددیعایەشی کە خوا ھەیە، زۆر ڕێی تێ دەچێ ڕاست و دروست بێ.

بەڵگەھێنانەوەی بازنەیی پەیوەندیی زۆر نزیکی ھەیە لەگەڵ ھەڵەوێژییەکی ترا کە پێی دەڵێن پرسینەوەی پرسیارە سەرەتایییەکە.

## ئەمانەش ببینە

* پێناسەی بازنەیی

## سەرچاوەکان

پۆل:لۆژیکی فەلسەفی
پۆل:پیرھۆنیزم
جانتا

**جانتا** جۆرێکە لە پارێزەرێکی لە کاغەز، پارچە یان پلاستیکی باریک کە بە شێوەیەکی ئاسایی لە سەرەوە دەکرێتەوە. بەکارھێنانی جانتاکان دەگەڕێتەوە بۆ پێش مێژووی نووسراو.

بەرگی جانتا لە کاغەز پارچە یان پلاستیک دروست دەبێت، کە بە گشتی لە سەرەوە دەکرێتەوە.

جانتاکان دەتوانن لە جۆری مێیینەدا بن و لە ڕەگەز و قەبارەی جیاوازدا بەرھەم دەھێنرێن. یەکێک لە بەناوبانگترین بەرھەمەکان پێستە سروشتییەکان و دەستکردەکانە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ئامرازەکانی ناوماڵ
پانتۆڵ

**تراوزەرس** (ئینگلیزی بەریتانی)، **سلاکس**, یان **پێنتس** (ئینگلیزی ئەمریکی) شتێکە لە جل و بەرگ کە لە کەمەرەوە تا ھەر شوێنێکی نێوان ئەژنۆ و پاژنەی پێ لەبەر دەکرێت، ھەردوو قاچ بە جیا دادەپۆشێت (نەک بە قوماشێک کە بەسەر ھەردوو قاچدا درێژ دەبێتەوە وەک لە عەبا، تەنوورە، کراس و کیلت). لە بەریتانیا وشەی *پێنتس* بە گشتی بە واتای جلی ژێرەوە دێت نەک پانتۆڵ. شۆرت ھاوشێوەی پانتۆڵە، بەڵام قاچەکانی تەنھا بۆ دەوروبەری ناوچەی ئەژنۆ دێنە خوارەوە، بەرزتر یان نزمتر بەپێی شێوازی جلوبەرگەکە. بۆ جیاکردنەوەیان لە شۆرت، ڕەنگە لە ھەندێک چوارچێوەی وەک یەکپۆشی قوتابخانەدا بە پانتۆڵ ناوببرێت "پانتۆڵی درێژ", کە شۆرتێکی بەرگدروو دەتوانرێت بە "پانتۆڵی کورت" لە بەریتانیا ناوببرێت.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:جلوبەرگی ژنانە
کراس

**کراس** جلێکە کە بە شێوەیەکی نەریتی لەلایەن ژنان یان کچانەوە لەبەر دەکرێت و پێکھاتووە لە تەنوورەیەک کە بۆدیسێکی بەستراوەتەوە (یان بۆدیسێکە کە ھاوتا کە کاریگەری جلێکی یەک پارچەیی دەدات). پێکھاتووە لە پارچەیەک سەرەوە کە جەستە دەگرێتەوە و بەسەر قاچەکاندا ھەڵواسراوە بۆ خوارەوە. کراس دەتوانێت ھەر جلێکی یەک پارچەیی بێت کە تەنوورەیەکی لەخۆبگرێت بە ھەر درێژییەک، و دەتوانرێت بەفەرمی یان بەشێوەی ئاسایی بکرێت.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:مێژووی جلوبەرگ
پۆل:جلوبەرگی ژنانە
ڕۆب

**ڕۆبە**، بەرگێکی بەرز و بە دەست درێژە کە لەسەر بەرگی جلەکانی دیکەدا دەدرێتە بەر، لە پێشەوە کراوەیە و بەشێکی سەرەوەی بە دوگمەیەک یان شتێکەوە پێکەوە بەستراوە. ئەم جلوبەرگەیە ڕەگەزێکی کۆنەو جۆرەکانی ئەمڕۆ وەک جلوبەرگی زانکۆ بەکاردەھێنرێن بەتایبەتی لە مەراسیمی دەرچوون و ھەروەھا جلوبەرگەی ئایینی ئیسلامی و مەسیحی و یەھودی.

## سەرچاوەکان

*
تەنووری سکۆتلاندی

**کیلت** یان **بەرگی سکۆتلەندی**، جۆرێکی نەریتییە کە پیاوان لە سکۆتلەندا بەکاریدەھێنن. جلوبەرگی سکۆتلەندی لە سەدەی ١٦زادەوە لە وڵاتەکەدا باو بووە و ئەمڕۆ لە ئاھەنگ و ڕێوڕەسمییەکاندا و ھەندێک جار وەک فێدی جلوبەرگ بەکاردەھێنرێت.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:جلوبەرگ
تەنوورە

**تەنوورە** بریتییە لە بەشی خوارەوەی جل و بەرگ یان جلێکی دەرەوەی جیاواز کە مرۆڤ لە کەمەرەوە بەرەو خوارەوە دادەپۆشێت. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
پۆل:مێژووی جلوبەرگ
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی چینی
بەتانی

**بەتانی** بریتییە لە بەشێکی قوماشی نەرم کە ئەوەندە گەورەیە کە زۆربەی جەستەی بەکارھێنەر دابپۆشێت یان بیگرێتەوە و ئەوەندە ئەستوورە کە جەستە گەرم بکاتەوە.

## سەرچاوەکان

*
فەڕەنسیی کۆن

**فەرەنسی کۆن** () کە فۆرمێکی سەرەتایی زمانی فەرەنسییە، لە کۆتایی سەدەی نۆیەمدا سەریھەڵدا و لە لاتینی ڤولگارەوە تا سەردەمی گالۆ-ڕۆمانی پەرەی سەند. گواستنەوە لە لاتینییەوە بۆ فەرەنسی کۆن بە گۆڕانکاری زمانەوانی بەرچاو بوو، لەگەڵ کاریگەرییەکانی سەرچاوە جۆراوجۆرەکان. سێرمەنت دی ستراسبۆرگ لە ساڵی ٨٤٢ی زایینیدا ڕۆڵێکی گرنگی ھەبوو لە گەشەکردنی زمانی فەرەنسی کۆن، کە ئاماژەیە بۆ گۆڕانکاری بەرەو زمانە ڕەسەنەکان. ئەم قۆناغە سەرھەڵدانی زاراوە ناوخۆیییەکانی بەخۆیەوە بینی، ئەمەش بووە ھۆی جیاکردنەوەی زاراوەی «لانگو دی ئۆیل»ی باکوور و زاراوەی «لانگو دی ئۆک»ی باشوور کە ھەریەکەیان تایبەتمەندی فۆنۆلۆژی و وشەیی ناوازەیان ھەبوو.

فەڕەنسی کۆن بە چەندین شێوەزاری جیاواز تایبەتمەند بوو، لەوانە پیکاردی، نۆرماندی، ئیل دی فەرەنسا، لۆرین، ئەنجۆ، پۆیتۆ، بۆرگۆندی، بێری لە گرووپی لانگو دی ئۆیل، و پرۆڤانس، ئۆڤێرن، گاسکۆنی، لانگودۆک لە زمانی لانگو دی. ئەم زاراوانە ڕەنگدانەوەی جیاوازییە ناوچەیییەکان بوون لە بێژەکردن و وشەسازیدا، کە بەشداربوون لە تابلۆی دەوڵەمەندی زمانەوانی فەرەنسی کۆن. دەنگی فەرەنسی کۆن دەتوانرێت لە ڕێگەی بەرھەمە ئەدەبییەکانی وەک «لا چانسۆن دی ڕۆلاند»ەوە ئەزموون بکرێت، کە وردەکارییەک لە فۆنێتیک و ڕیتمی زمانەکە دەدات. لەکاتێکدا کە فەرەنسی کۆن ڕەنگە ببێتە دژایەتی بۆ فێرخوازانی فەرەنسی مۆدێرن بۆ خوێندنەوەی ڕاستەوخۆ، بە تایبەت بەھۆی گۆڕانکاری لە بێژەکردن و وشەسازیدا بە تێپەڕبوونی کات، ئارەزومەندانی زمانەوانی و زانایان دەتوانن قووڵ ببنەوە بۆ ئەم زمانە مێژووییەوە بۆ ئاشکراکردنی نوانس و پەیوەندییەکانی بە فەرەنسی مۆدێرن.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانی فەڕەنسی
کۆڵن ھوڤەر

**کۆڵن ھوڤەر** (لەدایکبوو ١١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٩) نووسەرێکی ئەمریکییە کە بە پلەی یەکەم ڕۆمان لە ژانرەکانی ڕۆمانسی و خەیاڵی گەنجانی پێگەیشتوودا دەنووسێت. ئەو بە ڕۆمانە ڕۆمانسییەکەی ساڵی ٢٠١٦ ناسراوە *کە لەگەڵ ئێمە کۆتایی دێت* ناوبانگی دەرکرد. زۆرێک لە بەرھەمەکانی پێش ئەوەی لەلایەن دەزگایەکی چاپکردنەوە ھەڵبگیرێن، خۆی بڵاویانی کردووەتەوە. تا مانگی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢، ھوڤەر نزیکەی ٢٠ ملیۆن کتێبی فرۆشتووە. لە ساڵی ٢٠٢٣ لەلایەن گۆڤاری *[[تایم (کۆوار)|تایمەوە]]* وەک یەکێک لە ١٠٠ کەسە کاریگەرەکانی جیھان دەستنیشانکرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم
پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ڕۆماننووسانی ژنی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩
ویکیپیدیای ڤیێتنامی

**ویکیپیدیای ڤێتنامی**  چاپی ویکیپیدیایە بە زمانی ڤێتنامی، ئینسایکلۆپیدیایەکی ئازادە و بە ئاشکرا دەستکاری دەکرێت و بە شێوەی ئۆنلاین و لەلایەن دامەزراوەی ویکیمیدیا پشتگیری دەکرێت. وەک باقی ویکیپیدیا، ناوەڕۆکەکەی بە بەکارھێنانی نەرمەکاڵای ویکی میدیاویکی دروست دەکرێت و دەستی پێدەگات.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ئەو موڵکانەی ئینتەرنێت کە لە ساڵی ٢٠٠٢ەوە دامەزراون
پۆل:ویکیپیدیاکان بەپێی زمان
ویکیپیدیای بۆسنی

**ویکیپیدیای بۆسنی** وەشانی زمانی بۆسنی ویکیپیدیایە، کە لەلایەن دامەزراوەی ویکیمیدیایەوە میوانداری دەکرێت. تا ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤، ٩٣ ھەزار و ٩٨ وتاری ھەبوو. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢ دروست کراوە و یەکەم وتاریان بەناوی ماتێماتیکایە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ئەو موڵکانەی ئینتەرنێت کە لە ساڵی ٢٠٠٢ەوە دامەزراون
ھێرشی ھۆڵی کرۆکۆس سیتی

لە ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٤ ھێرشێکی تیرۆرستی لەلایەن داعشەوە ئەنجامدرا، لە بەشی میوزیکیی ھۆڵی کرۆکۆس سیتی لە کراسنۆگۆرسک، مۆسکۆ.

ھێرشەکە لە ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٤، نزیکەی کاتژمێر ٢٠:٠٠ بە کاتی مۆسکۆ ڕوویدا، ھێرشبەران بە شێوەیەکی ھەڕەمەکیانە ھێرشەکەیان ئەنجامدا، لە ھۆڵی مۆسیقای شارەوانی کرۆکۆس لە ئۆبلاستی کراسنۆگۆرسک، کە شارێکی ڕووسیایە لە لێواری ڕۆژاوای مۆسکۆ. بێجگە لە تەقەکردنی بە کۆمەڵ بەرامبەر خەڵکی مەدەنی، ھێرشبەران بەشی زۆری بیناکەیان سووتاند. بەپێی لێکۆڵینەوەکانی دوای ھێرشەکە، لانیکەم ١٤٤ کەس کوژراون و زیاتر لە ٥٥٠ کەسیش برینداربوون، ئەمەش بووە کوشندەترین ھێرشی تیرۆریستی لە ڕووسیا، لە دوای ھێرشەکانی ساڵی ٢٠٠٤.

دەوڵەتی ئیسلامی – ویلایەتی خۆراسان کە سەر بە دەوڵەتی ئیسلامییە و بنکەکەی لە ئەفغانستانە، لە بەیاننامەیەکدا لە ڕێگەی ئاژانسی ھەواڵنێری ئەعماق کە سەر بە داعشە، دوای ماوەیەکی کەم لە ھێرشەکە بەرپرسیارییەتی خۆی لە ھێرشەکە ڕاگەیاند.

## ھێرشەکە
بڕیار بوو لە ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٤، گرووپی میوزیکیی ڕووسی "*پیکنیک*" نمایشێکی چاوەڕوانکراو لە ھۆڵی کرۆکۆس ئەنجام بدەن. نزیکەی کاتژمێر ٢٠:٠٠ (٣+ یوو تی سی)، پێش ئەوەی گرووپەکە دەست بە نمایشەکە بکەن، ژمارەیەک لە چەکداری دەمامکدار بە بەکارھێنانی تفەنگی ھێرشبەری شێوازی AK تەقەیان لە خەڵک و ئامادەبووانی ئەوێ کرد. بەپێی ڕاپۆرتی ھێرشبەران (بەشی دەوڵەتی ئیسلامیی خۆراسان) لە ھێرشەکەدا چەقۆ و چەکی سووکیش بەکارھاتووە.

## زیانە گیانییەکان

لە ھێرشەکەدا لانیکەم ١٤٤ کەس کوژراون لەنێویاندا ژمارەیەکیان کە دواتر بەھۆی برینەکانیانەوە گیانیان لەدەستداوە، ٥٥١ کەسی دیکەش برینداربوون، ھەندێکیان بە سەختی برینداربوون. جگە لە تەقەی ڕاستەوخۆ، بەشێک لە مردنەکان بەھۆی ھەڵمژینی دووکەڵەوە بووە. بەپێی وتەی میخائیل موراشکۆ، وەزیری تەندروستیی ڕووسیا، لە ئەنجامی ھێرشەکەدا پێنج منداڵ برینداربوون و لانیکەم ٣ منداڵیش لە کوژراوەکان بوون.

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕووسیا
ھۆڵی کرۆکۆس سیتی

**ھۆڵی کرۆکۆس سیتی** () ھۆڵێکی میوزیکییە و دەکەوێتە شاری کراسنۆگۆرسک سەر بە مۆسکۆ، ڕووسیا (باکووری ڕۆژاوای ناوەڕاستی مۆسکۆ). شوێنەکە لەلایەن بازرگان، ئاراس ئەگالارۆڤەوە لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ کرایەوە، لە ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٤ بەھۆی ھێرشێکی تیرۆریستی گەورە زیانێکی زۆری بەرکەوت، کە لانیکەم ١٣٩ کەسی تیادا کوژرا.

## دەربارە
ھۆڵی کرۆکۆس سیتی لە ساڵی ٢٠٠٩ وەکو شوێنێکی تایبەت بە کۆنسێرت دروست کراوە کە ٦٫٢٠٠ کەس لەخۆ دەگرێت؛ یەکێکە لە گەورەترین بیناکانی ناوچەکە. ھاوکات بەشێکە لە ناوەندەکانی بازرگانی و چێشتخانە و ھەندێک شوێنی تر، کە پێی دەوترێت کرۆکۆس سیتی.

## ھێرشی تیرۆریستی

لە ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٤، نزیک کاتژمێر ٢٠:٠٠ (بە کاتی مۆسکۆ)، تەقەکردنێکی بەکۆمەڵی ھەڕەمەکی و چەندین تەقینەوە لە ھۆڵی کرۆکۆس سیتی ڕوویدا. دوای ئەوەی چوار چەکداری دەمامکدار دەرکەوتن و تەقەیان لە خەڵکی مەدەنی کرد، لانیکەم ١٤٠ کەس کوژران و زیاتر لە ٣٦٠ کەسیش برینداربوون. وەزارەتی دەرەوەی ڕووسیا ئەو ڕووداوەی بە ھێرشێکی تیرۆریستی ناوبرد. دەوڵەتی ئیسلامی – ویلایەتی خۆراسان (داعش) کە بنکەکەی لە باشووری ناوەڕاستی ئاسیایە، بەرپرسیارییەتی ھێرشەکەی گرتە ئەستۆ.

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕووسیا
پۆل:مۆسکۆ
داڕمانی پردی فرانسیس سکۆت کی

لە ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٤، کاتژمێر ١:٢٨ (٠٥:٢٨ یوو تی سی)، پردی فرانسیس سکۆت کی، لەسەر ڕووباری پاتاپسکۆ لە نێوان بالتیمۆر و دانداڵک لە ویلایەتی مێریلەند لە ئەمریکا ڕووخا، دوای ئەوەی کەشتییەک کە ئاڵای سینگاپووری لەسەر بوو، بە ناوی "*ئێم ڤی دالی*"، خۆی بە یەکێک لە پایە سەرەکییەکانی پردەکەدا کێشا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:ئەمریکای باکوور
پۆل:پردە کەوانەیییەکان
پۆل:پردەکان بەپێی وڵات
پۆل:سەرۆکایەتیی جۆ بایدن
محەممەد سدیق موجتەھیدی

وێنۆک|'''محەمەد سدیق موجتەھیدی'''
**محەمەد سدیق موجتەھیدی :**(١٩٠٢-٢٠٠٠) نووسەر ، حاكمی شەرع ، لەنەتەوەی كورد بووە.

## سەرەتای ژیان و خوێندنی
محەمەدسدیق کوڕی مەلا عەبدولعەزیمی موجتەھیدی یە، ١٩٠٢ لە شاری سنە ھاتووەتە دنیاوە. ھەر لە منداڵییەوە لای باوکی دەستی بە خوێندنی دینی کردووە و فیقە و ئوسووڵی وەرگرتووە و بە پلەی ئیجتیھاد گەیشتووە.

## حاكمی شەرع
ماوەیەک حاکمی شەرع، ماوەی چل ساڵیش سەردەفتەری ئەسنادی ڕەسمی بووە، بە ناسناوی (سەدرولئیسلام) ناوبانگی ڕۆیشتووە.

## نووسینی
نووسینی لە "کوھستان"یشدا ھەیە.

## كۆچی دوایی
ساڵی ٢٠٠٠ کۆچیدواییی کردووە.

## سەرچاوەکان
دڵشاد ڕەسووڵی

وێنۆک|دڵشاد ڕەسووڵی
**دڵشاد ڕەسووڵی :**(نادیار-١٩٦٥) نووسەر ، چالاكی سیاسی ، پەخشاننووس ، لەنەتەوەی كورد بووە. 

## سەرەتای ژیان و خوێندنی
محەمەد عەبدولغەفوور بە ئەسڵ خەڵکی مەھابادە، لە شاری کۆیە گەورە بووە و خوێندوویە. خانەی مامۆستایانی تەواوکردووە.

## چالاكی سیاسی
چووەتەوە بۆ ئەودیو، تێکەڵی کاری سیاسی بووە و بووەتە ئەندامی کۆمەڵەی (ژ. ک). لە دەورانی حکوومەتی میللیی کوردستاندا لە مەھاباد، موعاوینی وەزارەتی فەرھەنگ بووە. پاش ڕووخانی حکوومەتەکە، ھاتووەتە ناوچەی پشدەر. ١٩٥٤ بووەتە میرزای بەردەستی سەلیم ئاغای گەرمکان.

## كۆچی دوایی
سەردەمی شۆڕشی ئەیلوول، ١٩٦٥ لە ھەلومەرجێکی نادیاری نائاساییدا کوژراوە.

## نووسینەكانی
دڵشادی ڕەسووڵی، پەخشاننووسێکی بەھرەمەند بووە، نووسینی لە (گەلاوێژ، دەنگی گێتیی تازە، کوردستان)دا بڵاوە.

## سەرچاوەکان
چاکەت

**چاکەت** جلێکە بۆ بەشی سەرەوەی جەستە، بەزۆری لە خوارەوەی چەناگە درێژ دەبێتەوە. چاکەت بە شێوەیەکی گشتی قۆڵی ھەیە و لە پێشەوە یان کەمێک لە تەنیشتەوە دەبەسترێتەوە. چاکەت بەگشتی سووکترە و توندترە و کەمتر بەشی جەستە دادەپۆشێت لە چاو پاڵتۆ کە جل و بەرگی دەرەوەیە. ھەندێک چاکەت مۆدێرن و ھەندێکی تر وەک جل و بەرگی پارێزەر کاردەکەن.

## سەرچاوەکان

*
سەرین

**بالیف** یان **سەرین** پشتگیری جەستەیە لە کاتی پشوودان بۆ ئاسوودەیی، چارەسەرکردن، یان ڕازاندنەوە. بالیف بۆ چەندین جۆری جیاواز بەکاردەھێنرێت، لەنێویاندا مرۆڤ. ھەندێک جۆری بالیف بریتین لە بدان، بالیفەکانی جەستە، بالیفەکانی دیکۆرات و چەندانی تر. ئەو بالیفانەی کە یارمەتی خەوتن دەدەن جۆرێکە لە جێگەی نوستن کە پشتگیری سەر و مل دەکەن. جۆرەکانی تری بالیف بە شێوەیەک دروستکراون کە پشتگیری لەش بکەن لەکاتی پاڵکەوتن یان دانیشتن. ھەروەھا بالیف ھەیە کە شێوەی جەستەی مرۆڤ لەبەرچاو دەگرێت بۆ زیادکردنی ئاسوودەیی لە کاتی خەوتندا. بالیفە دیکۆراتییەکان کە لەسەر جێگا، قەنەفە یان کورسی بەکاردەھێنرێن ھەندێکجار بە کوشن ناودەبرێن.

## سەرچاوەکان
پردی فرانسیس سکۆت کی

**پردی فرانسیس سکۆت کی** پردێکی کەوانەیی پۆڵا بوو لە ڕووباری خوارووی پاتاپسکۆ و دەرەوەی بەندەری بالتیمۆر، لە ویلایەتی مێریلەند، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. لە ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٤دا کەشتییەکی سینگاپووری بە ناوی "*ئێم ڤی دالی*" خۆی کێشا بە یەکێک لە پایە سەرەکییەکانی پردەکە، و پردەکە ھەرەسی ھێنا.

## سەرچاوەکان

پۆل:پردەکان بەپێی جۆری پێکھاتەیی
پۆل:پردە کەوانەیییەکان
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:پەڕەکانی ڕوونکردنەوە
نوسانتارا

وێنۆک|شارەکە لە قۆناغی دروستکردندا (٢٠٢٣)
**نوسانتارا** پایتەختی داھاتووی ئیندۆنیزیایە و دەکەوێتە کەناری ڕۆژھەڵاتی دوورگەی بۆرنێو، لە ئێستادا شارەکە لە قۆناغی دروستکردندایە و بڕیارە لە ١٧ی ئابی ٢٠٢٤ جێگەی جاکارتا بگرێتەوە. بە قەبارە چوار ھێندەی جاکارتایە، ٦٥٪ی شارەکە دەبێتە شوێنێکی سەوز و ١٠٪ی تر بۆ کشتوکاڵکردن و تەنھا ٢٥٪ بۆ بیناسازی دەبێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:شارەکانی ئیندۆنیزیا
پۆل:ناوچە شارییەکانی ئیندۆنیزیا
پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی ئیندۆنیزیا
پۆل:پایتەختەکانی ئاسیا
پۆل:پارێزگاکانی ئیندۆنیزیا
پۆل:پایتەختە داڕێژراوەکان
پۆل:ئینکلاڤ و ئێکسکلیڤ
پشتی

**پشتی** () ئیکسسواراتێکی گشتگیرن بۆ ماڵەوە کە دەتوانن دەستبەجێ ژوورێک بگۆڕن بە زیادکردنی دەست لێدانی کەسی بۆ دیکۆرەکە. پشتییەکان بە چەندین جۆری نەخش و قەبارە و کەرەستە بەردەستن، خزمەت بە ھەردوو مەبەستی کارایی و جوانکاری دەکەن لە دیزاینی ناوەوەدا. بە جۆرە جیاوازەکانی وەکو بۆڵستەر، پەرشوبڵاو، پادی کورسی و پشتی دەرەوە دێن، ھەریەکەیان ستایلێکی ناوازە و توخمێکی ئاسوودەیی پێشکەش بە شوێنەکان دەکەن.

## سەرچاوەکان

*