ناحیەی تانجەرۆ

**ناحیەی تانجەرۆ** کە لە ئێستادا پێی دەوترێت ناحیەی عەربەت یەکێکە لە دوو ناحیەی قەزای سلێمانی لە پارێزگای سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی عەربەتە. 

## ناو
هەرچەندە لە ئێستادا زاراوەی ناحیەی تانجەرۆ بەکارنایەت، ئەمەش بەهۆی ئەوەی لە بەرواری (٢٣ ی ئابی ساڵی ٢٠٢٣) بە فەرمی ناوی (ناحیەی تانجەرۆ) گۆڕدرا بە (ناحیەی عەربەت)،هێشتا گرنگی خۆیی هەیە لە زاراوەناسی و بنچینەناسی وشەکان لە زمانی کوردیدا. .  
ناوی ئەم ناحیەیە لە ناوی چەمی تانجەرۆوە ھاتووە کە بە ناو ئەم ناحیەیەدا تێپەڕ دەبێت. لێکدانەوەی وشەی تانجەرۆ چەند بۆ چوونێک ھەڵدەگرێت:
* تانج+ڕۆ گوایە ئاوی ئەم ڕووبارە ئەوەندە خێرایە وەک تانجی(تاژی) خێرا دەڕوات. ڕۆ بەواتای ڕۆیشتن دێت.
* تەنکەڕۆ گوایە لەم وشەیەوە ھاتووە لەبەرئەوەی ئەم ڕووبارە بە شوێنێکی تەسکدا دەڕوات، یان ئەم ڕووبارە قوڵ نییە، بە پێی کات گۆڕدراوە و بووەتە تانجەرۆ.
* گوایە شازادەیەک لە ڕۆژی نەورۆزدا بۆ گەشت چووەتە سەر ئەم ڕووبارە و تاجەکەی لەسەر کەوتووەتە خوارەوە و ڕووبارەکە بردوویەتی و لەو دەمەدا وتوویەتی تاجەکەم ڕۆ، ئیتر بە پێی کات بووەتە تانجەرۆ.

## جوگرافیا
**ناحیەی تانجەرۆ** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم ناحیانەدا؛ لە باکوورەوە لەگەڵ ناحیەی سرۆچک و ناحیەی سیتەک، لە باشوورەوە لەگەڵ ناحیەی زەڕایەن و ناحیەی ناوەندی قەزای قەرەداغ، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ ناحیەی سەید سادق، لە ڕۆژاواوە لەگەڵ ناحیەی بەکرەجۆ.

## مێژوو
* وشەی تانجەرۆ لە ھەموو بەڵگە عوسمانییەکاندا وەکو یەکەیەکی ئیداری نەھاتووە بەڵکو وەکو ناوی ڕووبارێک ھاتووە، لەو بەڵگەنامانەدا ئاماژە بە سەرچاوەکانی درووستبوونی ئەم ڕووبارە دەکات کە لە یەکگرتنی ئاوەکانی(ھەناران، سەرچنار و کەنەکەوە)وە کە لە خاکی ناحیەی سەرچناری ڕۆژاواوە ھەڵدەقوڵێت و ڕوودەکاتە دەشتی شارەزوور.
* تانجەرۆ دەکەوێتە سنووری ناحیەی سەرچناری ڕۆژھەڵاتەوە کە ناحیەیەکی ناوەندی لیوای سلێمانی بوو، لە سەردەمی پاشایەتیدا حکومەت ناوی ئەم ناحیەیەی گۆڕی بە تانجەرۆ، ئەمڕۆ چەند کەرت و گوندێکی ئەم ناحیەیە دەکەونە سنووری شارەوانی سلێمانییەوە وەک(قڕگە ، ھۆمەرەکوێر، زێڕینۆک، قەرەتۆغان ، ھوانە ، چەقلاوا ، ژاڵەی سەروو ، ژاڵەی خواروو ، ڕازیانە ، شێخ وەیساوا و کۆڵەبی).
### لە نێوان ساڵانی ١٨٦٩-١٨٧٢
قۆناغی (مەدحەت پاشا)یە کە بۆ ماوەی سێ ساڵ والی بەغدا بوو، ھەرچەندە تەمەنی ئەم قۆناغە کەم بوو، بەڵام تێیدا گۆڕانکاری جەوھەری ئەنجامدرا:
* ھەڵوەشاندنەوی فرە ناوەندی قەزاکان: بەشێکی زۆری قەزاکان فرە ناوەند بوون و بەشێکی ئەم ناوەندانە بەناوی ھۆزەکانەوە بوو، لەم قۆناغەدا فرە ناوەندەکان ھەڵوەشێنرانەوە و لە جیاتی ئەوە یەک ناوی بۆ دانرا.
* ھێنانەکایەی قەزای زڕگوێز بەدابڕاندنی ڕووبەرێک لە قەزای سلێمانی. کە ناوەندەکەی گوندی زڕگوێز بوو. سنووری ئەم قەزایە ھەمان سنووری ناحیەی تانجەرۆی ئێستا دەکات.
300px|ناوەڕاست|وێنۆک|نەخشەی کارگێڕی پارێزگای سلێمانی لە نێوان ساڵانی (١٨٦٩ - ١٨٧٢)دا.
### لەنێوان ساڵانی ١٨٧٣-١٨٧٥
لەم قۆناغەدا چەندین گۆڕانکاری سازدرا، لەوانە لیواکانی دەوڵەتی عێراقی ئێستا کەمکرایەوە بۆ (٨)سنجاغ-لیوا، لیواکانی کەش کران بە قەزا و بەشێکی زۆری قەزاکانیش کرانە ناحیە. لەم سەردەمەدا قەزای زڕگوێز کرایە ناحیەی زڕگوێز و لکێندرا بە قەزای سلێمانییەوە.
300px|ناوەڕاست|وێنۆک|نەخشەی کارگێڕی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی(١٨٧٥)دا
### لە ساڵی (١٨٩٢)
* ناوی ناحیەی زڕگوێز گۆڕدرا بە ناحیەی سەرچناری ڕۆژھەڵات.
300px|ناوەڕاست|وێنۆک|نەخشەی کارگێڕی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی(١٨٩٤)دا.
### لە ساڵی (١٩١٢)
* ناوی ناحیەی سەرچناری ڕۆژھەڵات گۆڕدرایەوە بە ناحیەی زڕگوێز.
300px|ناوەڕاست|وێنۆک|نەخشەی کارگێڕی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی(١٩١٢)دا.
### لە نێوان ساڵانی (١٩١٨-١٩٣٦)دا
نەمانی دەوڵەتی عوسمانی دەستپێکردنی دەسەڵاتی ئینگلیز و پاشایەتی.
* لەم سەردەمەدا ناحیەی زڕگوێز ناوی گۆڕدرا بە ناحیەی تانجەرۆ و ناوەندەکەی لە گوندی زڕگوێزەوە گواسترایەوە بۆ شارەدێی عەربەت.
300px|ناوەڕاست|وێنۆک|نەخشەی کارگێڕی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی(١٩٣٦)دا.

### لە نێوان ساڵانی (١٩٥٨-١٩٩٠)دا
* بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٥٥٨) لە ٢٠\١١\١٩٧٩دا (١١) کەرتی ئەم ناحیەیە دابڕێندرا و لکێندرا بە ناحیەی وارماواوە، لە دەستپێکی پڕۆسەی خاپوورکردنی گوندەکانی باشووری کوردستان لەلایەن ڕژێمی بەعس و کۆکردنەوەی گوندنشینان لە ئۆردوگا زۆرەملیەکاندا لەوانە ئۆردوگای (الاخوة-برایەتی) لە کەرتی(١٩/باریکە)ی سەر بەم ناحیەیە، ئەم ئۆردوگایە کرا بە ناوەندی قەزای الاخوة و ناحیەی تانجەرۆ خرایە سەر ئەم قەزا تازەیە. 
300px|ناوەڕاست|وێنۆک|نەخشەی کارگێڕی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی(١٩٧٧)دا.
* بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٣١١) لە ٢\٦\١٩٨٩دا ناوی قەزای الاخوةی گۆڕی بۆ قەزای صدامیة حلبجة و ناوەندەکەی گواستەوە بۆ ھەڵەبجەی تازە و ناوی  عەربەت و ناحیەی تانجەرۆشی گۆڕی بۆ (الاخوة) و ناوەندەکەی لە ئۆردوگای برایەتییەوە گواستەوە بۆ عەربەت و لە ھەمان ساڵدا ئەم ناحیەیە خرایە سەر قەزای سلێمانی.
300px|ناوەڕاست|وێنۆک|نەخشەی کارگێڕی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی(١٩٩٠)دا.

## کارگێڕی
ئەم ناحیەیە لە ٧١ گوند پێکھاتووە:

* عەربەت(ناوەند)
* باخچە، تانجەرۆ
* بادەرە
* باریکە، عەربەت
* بەردەکەڕ، تانجەرۆ
* بێستان سووری بچووک
* بێستان سووری گەورە
* پوشێن
* چەقلاوا
* چەناخچیان
* چوارتاق
* حارس ئاوا
* حەمەی بارام
* خاک و خۆڵ، تانجەرۆ
* خرابە
* خەراجیان
* داربەڕولە، تانجەرۆ
* دارەڕەش
* دەربەندفەقەرە
* دەمرکان
* دێی ئەلی
* دێی بارام
* دێی ڕەمەزان
* ڕازیانە، تانجەرۆ
* زڕگوێز
* زڕگوێزەڵە
* زێڕینجۆی خواروو
* زێڕینجۆی سەروو
* ژاڵەی خواروو
* ژاڵەی سەروو
* سەدوبیست، تانجەرۆ
* سەماوات
* سولەکان
* شەمە
* شێخ عەوڵا
* شێخ عومەر
* شێخ وەیساوا
* عارفاوا
* فەرەجاوا
* قازاو
* قڕگە
* قسرتی خواروو
* قسرتی سەروو
* قەرەتۆغان
* قەڕاڵی
* کارێز، تانجەرۆ
* کاژاوی حەمەساڵەح
* کانی شاسوار
* کانی ھەنجیر، تانجەرۆ
* کانی وەیس
* کەماڵانی خواروو
* کەماڵانی سەروو
* کۆزەڕەقە
* کۆڵەبی
* کۆمەڵگای باریکە
* کۆمەڵگای تانجەرۆ
* گامێشەوان
* گەدان
* گەڵباخ
* گورگەچیا، تانجەرۆ
* گۆماو، تانجەرۆ
* ناوگردان، تانجەرۆ
* نەمەڵ
* نیسکەجۆ
* ھەنجیرە، عەربەت
* ھوانە
* وێلەکەی خواروو
* وێلەکەی سەروو
* وێڵەدەر
* یاسین تەپە
* یەخیماڵی
* یەکماڵە

500px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی ناحیەی تانجەرۆ

## ئەمانەش ببینە
* قەزای سلێمانی
* عەربەت
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی قەزای سلێمانی

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان
پۆل:ناحیەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان