بەرھەم ساڵح

**بەرھەم ئەحمەد ساڵح** (؛ لەدایکبووی ١٢ی ئەیلوولی ١٩٦٠) سیاسەتوانێکی کوردە. ئەو لە ماوەی لە ماوەی ساڵانی ٢٠١٨ بۆ ٢٠٢٢، ھەشتەمین سەرۆککۆماری عێراق بوو. سەرۆک وەزیرانی پێشووی ھەرێمی کوردستان و جێگری سەرۆک وەزیرانی حکوومەتی فیدراڵی عێراق بووە.

## ژیانی سەرەتایی و خوێندن
بەرھەم ئەحمەد ساڵح لە ١٢ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە شاری سلێمانی لەدایکبووە. لە ١٩٧٩ دوو جار لەلایەن ڕژێمی بەعسەوە دەسگیرکراوە بە تۆمەتی پەیوەندیکردن بە ڕیزەکانی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کوردستان. ماوەی ٤٣ ڕۆژ لە زیندانەکانی ئاسایش (ئەمن) لە (ھەییەی تەحقیقی خاسە) لە کەرکووک دەسگیرکراوە. دوای ئازادکردنی لە زیندان خوێندنی ئامادەیی تەواو کردووە و پلەی یەکەمی لەسەر ئاستی کوردستان و پلەی سێیەمی لەسەر ئاستی عێراق بەدەستھێناوە. پاشان بەھۆی چاودێریی ئەمنییەوە عێراقی جێھێشت و چووە بەریتانیا.

بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە ئەندازیاریی شارستانی و تەلارسازی لە ساڵی ١٩٨٣ لە زانکۆی کاردیف لە بەریتانیا بەدەستھێناوە. خاوەنی بڕوانامەی دکتۆرایە لە بواری ئامار و پراکتیزەی کۆمپیوتەر لە ئەندازیاریی گشتی. لە ساڵی ١٩٨٧ لە زانکۆی لیڤەرپوول لە بەریتانیا. وەک ئەندازیاری ڕاوێژکار لە کۆمپانیایەکی ئەورووپی کاری کردووە.

## ژیانی ڕامیاریی و دەستکەوتەکانی
### لەناو یەکێتیی نیشتمانیی کوردستاندا
* لە کۆتایی ساڵی ١٩٧٦ پەیوەندیی کردووە بە ڕیزەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانەوە.
* لە سەرەتای ھەشتاکانەوە بووەتە ئەندام لە ڕێکخستنەکانی ئەورووپای یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، و بووەتە بەرپرسی پەیوەندییەکانی یەکێتیی لە لەندەنی پایتەختی بەریتانیا.
* لە یەکەمین کۆنگرەی ئاشکرای یەکێتیی نیشتمانیی لە باشووری کوردستانی ئازاد کراو، ساڵی ١٩٩٢، بە ئەندامی سەرکردایەتی ھەڵبژێردراوە و ئەرکی بەڕێوەبردنی مەکتەبی پەیوەندییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکای پێسپێردراوە.
* تۆڕی پەیوەندییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانی فراوان کردووە لەگەڵ ناوەندەکانی بڕیار لە واشنتۆن.
* ئەندامبوون لە مەکتەبی سیاسییە لە یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ھەتا ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧

### لەناو حکوومەتی ھەرێمی کوردستاندا
* نوێنەری یەکەمین کابینەی حکوومەتی ھەرێم بووە لە دوای یەکەمین ھەڵبژاردنی پەرلەمانی لە کوردستان لە ساڵی١٩٩٢دا، بووەتە بەرپرسی پەیوەندییەکانی دەرەوە لە ئەمریکا-واشنتۆن.
* پەیوەندییەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستانی فراوان کردووە لەگەڵ ناوەندەکانی بڕیار لە واشنتۆن، و بەشداریکردووە لە چالاکییەکانی ئۆپۆزسیۆنی عێراقی و کۆنگرەکانی بەر لە ڕووخانی ڕژێمی بەعس.
* سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان (سلێمانی) بووە، لە ماوەی نێوان کانوونی دووەمی ٢٠٠١ و ناوەڕاستی ٢٠٠٤ لەسەر داخوازی سەرکردایەتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان.
* لە ڕۆژی ٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩ لەلایەن سەرکردایەتی کوردستانەوە کاندید کراوە بۆ سەرۆکایەتی لیستی کوردستانی بۆ ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان.
* کابینەکەی پێکھاتبوو لە ١٩ وەزارەت.
* لە مانگی ٩ی ٢٠١١ نامەی دەست لەکارکێشانەوەی خۆی لە پۆستی سەرۆکی حکوومەت پێشکەش بە سەرۆکی ھەرێم کردووە.
* لە ٢ی شوباتی ٢٠١٢ نامەی دەست لەکارکێشانەوەکەی لەلایەن سەرۆکی ھەرێمەوە پەسەند کرا.

### لەناو حکوومەتی عێراقیدا
لە دوای ڕووخانی ڕژێمی سەددامی لە بەغداد، بووە بە جێگری سەرۆک وەزیرانی حکوومەتی کاتیی عێراق لە نیوەی دووەمی ساڵی ٢٠٠٤.
لە ساڵی ٢٠٠٥ بووە بە وەزیری پلاندانان لە حکوومەتی ئینتیقالی عێراق. دواتر لە ساڵی ٢٠٠٦ تاکوو ٢٠٠٩ جێگری سەرۆک وەزیرانی حکوومەتی ھەڵبژێدراوی عێراق (حکوومەتی نوری مالکی) بووە، ھاوکات سەرۆکایەتی لیژنەی ئابووری پێسپێردراوە.

بە نوێنەرایەتی حکوومەتی عێراق، پرۆژەی پەیماننامەی نێودەوڵەتی لەگەڵ عێراق بە ھاوبەشی لەگەڵ ڕێکخراوی نێودەوڵەتی دەست پێکردووە. پەیماننامەی نێودەوڵەتی بەڵگەنامەیەکە بۆ دەستەیەک ئیلتزامی ھاوبەش لە نێوان عێراق و نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ھاوکاری کردنی بەغداد لە پابەندبوون بە ئیلتزامەکانی لە بونیادنانی عێراقێکی دیموکراتی فیدرالی گەشەکردوو، کە لەگەڵ خۆی و دەوروبەرە ھەرێمایەتییەکەی (ئیقلیمییەکەی) و نێودەوڵەتییەکەیدا بە ئاشتی وھێمنی بژی.

## کۆمیساری بۆ پەنابەران
لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥، بەرھەم ساڵح وەک کۆمیسیاری باڵای پەنابەرانی نەتەوە یەکگرتووەکان دەستنیشانکرا و لە ١ی ١ی ٢٠٢٦ دەست پێ دەکات، دەستبەکاربوونی بێوێنە بوو، چونکە پێشتر زۆربەی سەرۆکەکانی ئەم پلەیە لە وڵاتانی ئەورووپا بوون.

## ھەوڵی تیرۆرکردن
لە ٢ی نیسانی ٢٠٠٢، بەرھەم ساڵح لە ھەوڵی تیرۆرکردنی ئەنسارولئیسلام ڕزگاری بوو بەبێ زیانی گیانی.

## ڕەخنەکان
ڕۆژی ١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨، ڕاگەیاندنی کاندیدبوونی بەرھەم ساڵح بۆ سەرۆککۆماری عێراق لەلایەن یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانەوە، کاردانەوەی تێکەڵاوی لە سۆشیال میدیا بەدوای خۆیدا ھێنا. ھەندێک تووڕەیی خۆیان دەربڕی و بە ھەلپەرستانە سەیریان کرد، بەتایبەتی کە ساڵح لەم دواییانەدا لە کاتی بانگەشەی ھەڵبژاردنەکانیدا لەگەڵ حیزبە ئۆپۆزسیۆنە تازە پێکھێنراوەکەیدا ڕەخنەی لە گەندەڵی ئەو دوو حزبە دەسەڵاتدارە گرتبوو. لە لایەکی دیکەوە، بە لەبەرچاوگرتنی ناوبانگی نێونەتەوەیی و ئەزموونی درێژخایەنی سیاسی، کاندیدکردنی وەک دەرفەتێک بۆ سەقامگیرکردنی دۆخی بەغدا دەبینی.

## چالاکیی و کارەکانی تری
* **زانکۆی ئەمریکایی** لە عێراق - سلێمانی دامەزراندووە و ئێستاش سەرۆکایەتی ئەنجومەنی باوەرمەندانی ئەو زانکۆیە دەکات.
* بەرھەم ئەحمەد ساڵح خاوەنی تۆڕێکی فراوانی پەیوەندیی کوردستانی و عێراقی و ھەرێمایەتی و نێودەوڵەتییە و وەک سیاسییەکی میانڕەو، لەگەڵ ھەموو ھێز و ڕەوتە سیاسییەکانی وڵاتدا کراوەیە. خاوەنی پەیوەندییەکی پتەوە لەگەڵ ناوەندی میدیایی و ڕووناکبیریی.
* خاوەنی چالاکییەکی بەرچاوە لە بواری ڕووناکبیری و لە پشتگیریکردنی چالاکییەکانی کۆمەڵگای شارستانی. سەرۆکی دەستەی باوەڕمەندانە (**مولتەقای عێراقییە**)، کە چەترێکی دیموکراتیی عێراقییە، و چەندین کەسایەتی دیموکراتی و نیشتمانیی و کەسایەتی لە چین و توێژەکانی کۆمەڵی عێراقی لە خۆدەگرێت، مولتەقا خاوەنی پرۆژەی واعیدون و پرۆژەی ھیوایە، بۆ پشتگیریکردنی خوێندکاری زیرەک و بەھرەمەند لە زانکۆکانی کوردستان و ناوەڕاست و باشووری عێراقدا.

## ژیانی تایبەتی
ھاوسەرگیری لەگەڵ سەرباغ سالح بەرپرسی کۆمەڵەی فرەچەشنی ڕوەک لە ھەرێم و چالاکوان لە بواری داکۆکی لە مافەکانی ژنان کردووە و خاوەنی کوڕ و کچێکن. بەرھەم ساڵح زمانی عەرەبی و ئینگلیزی و کوردی شارەزایە.

## سەرچاوەکان

* ژیاننامەی بەرھەم ساڵح
* نێتکورد NetKurd  - Serokwezîrê nû Dr. Berhem Ahmed Salih kî ye?

## بەستەرە دەرەکییەکان
* بەرھەم ساڵح لەسەر فەیسبووک
* بەرھەم ساڵح لەسەر تویتەر 
* بەرھەم ساڵح لەسەر یووتیووب

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

پۆل:خەڵکی سلێمانی
پۆل:زیندووان
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی عێراق
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠
پۆل:موسڵمانانی کورد
پۆل:وەزیرانی حکوومەتی عێراق
پۆل:ئەو کەسانەی ھەوڵی تیرۆریان دراوە
پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق