open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ویلایەتەکانی ئوسترالیا

ئەم ویلایەت و ناوچانەی لە ئێستا و پێشوو دا ژێر دەستەڵاتی وڵاتی ئوسترالیا بوون و هەن و هەروەها لە ناوەوە و دەروەی ئەم وڵاتەن بریتین لە:

## ویلایەت و ناوچە سەرەکیەکان
* ناوچەی پایتەختی ئوسترالیا
* ناوچەی کەنداوی جێرڤیس
* نیو ساوت وێلز
* خاکەکانی باکووری ئوسترالیا
* کوینزلەند
* تاسمانیا
* ڤیکتۆریا
* ئوسترالیای باشوور
* ئوسترالیای ڕۆژاوا
## خاکەکانی دەرەوەی
* دوورگەکانی ئەشمۆر و کارتیەر
* ناوچەی جەمسەری باشووری ئوسترالیا
* دوورگەی کریسمەس
* دوورگەکانی کۆکۆس (کیلینگ)
* دوورگەکانی دەریای کۆڕاڵ
* دوورگەی ھێرد و دوورگەکانی مەک دۆناڵد
* دوورگەی نۆرفۆلک

پۆل:ویلایەتەکانی ئوسترالیا
پۆل:دابەشکارییەکانی ئوسترالیا
پۆل:دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ئاستی یەکەمی وڵاتان
پۆل:دابەشکارییەکانی وڵاتانی ئۆقیانووسیا
پۆل:پێرستەکانی دابەشکارییەکانی وڵاتان
پۆل:پێرستە پەیوەندیدارەکان بە ئوسترالیاوە
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکانی ئۆسترالیا
عەلی ئەلبورزی

**عەلی ئەلبورزی** (بە فارسی: *علی البرزی*) ھونەرمەندی گۆرانیبێژێکی کوردی خەڵکی شاری کرماشانە کە بە زاراوەی کوردی کرماشانی گۆرانیی خوێندووە.

## ژیان
عەلی ئەلبورزی لە ساڵی ١٢٩٩ی کۆچیی ھەتاوی لە لە گەڕەکی بەرزەدەماخی شاری کرماشان لە دایک بوو. عەلی ئەلبورزی لە ئاواز قوتابیی دەوریش حەسەن خەراباتی بووە. لە ساڵەکانی دەھەی ١٣٣٠ی کووچیی ھەتاوی لە ڕادیۆی کرماشان گۆرانی خوێندووە و ڕۆلێکی ھەرەگرنگی بووە لە نوێکردنەوەی مووسیقای کوردیی باشووری لە شاری کرماشان. عەلی ئەلبورزی تۆزێک لە کارەکانی لەگەڵ ئەبولحەسەن سەبا و ئۆرکستێری ڕادیۆ ئێران خوێندووە و تەنیا گۆرانیبێژێکە کە گۆرانیی کوردیی لەگەڵ ئەم ئۆرکستێرانە خوێندووە. زۆربەی کارەکانی لە ئەرشیڤی ڕادیۆ و تلەڤیزیۆنی کرماشان نابوود کراونەتەوە. عەلی ئەلبورزی ئامۆزای حوسێن ئەلبورزی بووە. ناسراوترین گوورانیی *وە دوورەو ھاتی، وەتم یە یارە*ە کە ھێشتا یەکێکە لە ناسراوترین گۆرانیەکانی کوردیی باشووری. عەلی ئەلبورزی لە ساڵی ١٣٨٣ی ھەتاوی لە تاران کۆچی دوایی کرد.

## ژێدەر
* کۆرتەیەک لە ژیاننامەی عەلی ئەلبورزی و ھەندێک لە گۆرانیەکانی بۆ وەرگرتن

پۆل:خەڵکی کرماشان
پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی باشووری
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠
پۆل:مردووانی ٢٠٠٤
ئوسترالیای باشوور

**ئوسترالیای باشووری**  یەکێکە لە ویلایەتەکانی وڵاتی ئوسترالیا کە لە باشووری ئەم وڵاتەیە.

ناوەندی ئەم ویلایەتە شاری ئەدێلایدە.

ئەم ویلایەتە جگە لە تاسمانیا سنووری لەگەڵ گشت ویلایەتەکانیتر هەیە و لە باشوور لەگەڵ ئۆقیانووسی باشوور، لە ڕۆژاوا لەگەڵ ئوسترالیای ڕۆژاوا، لە باکوورەوە لەگەڵ خاکەکانی باکووری ئوسترالیا، لە باکووری ڕۆژهەڵاتەوە لەگەڵ کوینزلەند، و لە ڕۆژهەڵاتەوە لەگەڵ ڤیکتۆریا و وێڵزی باشووری نوێ هاوسنوورە.

## مێژوو

ئەو دوورگەیە لە ساڵی ١٦٢٧ لە لایەن دەریاوانی هۆڵەندی بینرا، بەڵام تا دوو سەدە دواتر گرینگی پێ نەدرا.

لە ساڵی ١٨٣٤ دەوڵەتی بەریتانیا یاسایێکی چەسپاند کە بە پێی ئەم ئوسترالیای باشووری وەکوو ویلایەتێکی سەربەخۆ دانی پێدا نرا و بەرە بەرە دانیشتووی (ئازادەکەن نەوەک دوورزراوەکان) چوونە ئەوێ و شاری ئەدێلایدیان بنیاد نا.

## جوگرافی و گەلهە

پانتایی ئوسترالیای باشووری بریتیە لە ٩٨٤٣٧٧ کیلۆمەتری چوارگۆشە کە چوارەمین ویلایەتی گەورەی ئوسترالیایە.

بەرزترین خاڵی، چیای "وودۆرف"ە بە بەرزای ١٤٣٥ مەتر و نزمترین خاڵی لە دەریاچەی ئێیر دایە بە نزمی -١٥ مەتر.

گەلهەی ئەم ویلایەتە بریتیە لە ١٥٥٨٢٠٠ کەس (٢٠٠٧) کە پێنجەمین ویلایەتی پڕدانیشتووی ئوسترالیایە.
 
وەکوو زۆرتری ویلایەتەکانی تری ئوسترالیا ئەم ویلایەتەش  لە باشووری دا و لە کەنار ئاوەکان دا خاوەن سەوازایی و گژوو گیای زۆرە، بەڵام نیوەی باکووری بەتاڵە لە خەڵک.
 
زۆرترین دانشتووانی لە ناوەندەکەی، شاری ئەدێلاید و دۆڵەکانی سەر کەنارەکانی باشوور و ڕووباری مورای دەژین. ئابووری ئوسترالیای باشووری زیاتر لەسەر کشت و کاڵە. گۆشت، گەنم، پەشم و شەڕاب بەرهەمە سەرەکیەکانی ئەم ویلایەتەن.

## شارەکان
* ئەدێلاید
* پۆرت ئەگاستا
* پۆرت پیێری
* پۆرت لینکۆڵن
* مووری برێج
* ماونت گەمبیێر
* ڤیکتۆر هاربۆر
* وایالا

## زانکۆکان
* زانکۆی ئوسترالیای باشور
* زانکۆی ئەدێلاید
* زانکۆی فلیندێرز

## سەرچاوە

* دەرگای زانیاریەکانی ئوسترالیای باشوور
* زانیاریە گەشتیاریەکانی ئوسترالیای باشوور
* زانست نامەی ئوسترالیای باشوور
* زانکۆی ئوسترالیای باشوور 

پۆل:ئوسترالیای باشوور
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٣٦
پۆل:ویلایەتەکانی ئوسترالیا
پۆل:داگیرگەکانی شانشینی یەکگرتوو
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکانی ئۆسترالیا
پۆل:کۆلۆنیال و پارێزەرانی پێشووی بەریتانیا لە ئۆشیانیا
مەکاڵی کەڵکن

**مەکاڵی کاڕسن کەڵکن** (لەدایکبووی ٢٦ی ئابی ١٩٨٠) ئەکتەر، مۆسیقاژەن، خانەخوێیەکی تۆڕی ئەمریکییە. وەک ئەکتەرێکی منداڵ ناوبانگی دەرکردووە و بە ڕۆڵی کێڤن مەکاڵستەر ناسراوە لە فیلمەکانی کریسمەسی *[[بەتەنیا لە ماڵەوە (فیلم)|بەتەنیا لە ماڵەوە]]* (١٩٩٠) و بەشی دووەمی *[[بەتەنیا لە ماڵەوە ٢: لە نیویۆرک ونبووە]]* (١٩٩٢). بۆ بەشی یەکەمی پاڵێوراوە بۆ خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین ئەکتەر لە فیلم و زنجیرەی موزیکی یان کۆمیدی.

لەگەڵ زنجیرە فیلمی *بەتەنیا لە ماڵەوە*دا، کەڵکن ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمەکانی *کچەکەم* (١٩٩١)، *کوڕە باشەکە* (١٩٩٣)، *گوێزشکێن* (١٩٩٣)، *ئاشتبوونەوە لەگەڵ باوکە* (١٩٩٤)، *پەیجماستەر* (١٩٩٤) و *ڕیچیی دەوڵەمەند* (١٩٩٤). ئەو پاڵێوراوە بۆ خەڵاتی ئێم تی ڤی فیلم و خەڵاتی ھونەرمەندە گەنجەکان. لە بەرزیی ناوبانگیدا، بە باشترین ئەکتەری منداڵ دادەندرا لە دوای شێرلی تێمپڵەوە. کەڵکن لە پلەی دووەم ھاتووە لە لیستی ڤی ئێچ وەن بۆ «١٠٠ باشترین ئەستێرە منداڵەکان» (لەدوای گاری کۆڵمەن) و لە لیستی «٥٠ گەورەترین ئەستێرە منداڵەکان»ی ئی!دا دانراوە.

لە ١٩٩٤دا، پشوویەکی لە نواندن وەرگرت، و لە ٢٠٠٣دا گەڕایەوە بە دەرکەوتنی وەک میوانێک لە پەخشی تەلەڤیزیۆنیی *ویڵ و گرەیس* و ڕۆڵێک لە فیلمی *دڕندەی ئاھەنگ* (٢٠٠٣). کتێبێکی ژیاننامەییی نووسی بە ناوی *جوونیەر*، کە لە ٢٠٠٦ بڵاوکرایەوە. لە ٢٠١٣دا، کەڵکن لەگەڵ چەند کەسێکدا باندی ڕۆکی کۆمێدیی دە پیتزا ئەندەرگراوندیان دانا، کە خۆی گۆرانیبێژ بوو. زنجیرە کۆنسێرتێکیان کرد لە ٢٠١٤دا، بە دەستپێکردن لە بڕوکلین لە ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤. لە ١٠ی تەممووزی ٢٠١٦دا، کەڵکن ڕای گەیاند کە دە پیتزا ئەندەرگراوند جیا دەبنەوە و ئەلبومە تازەکەیان کۆتا بەرھەمیان دەبێت. کەڵکن ئێستا بڵاوکەرەوە و بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ماڵپەڕ و بەرنامەیەکی ڕادیۆییی گاڵتەیی و کۆمەڵایەتییە بە ناوی بەنی ئیەرز.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 

پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییەکانی پەیڕەوی کلێسەی کاسۆلیکی ڕۆم
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مۆسیقاژەنانی پیاوی ئەمریکی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:بێژەرە ئەمریکییەکان
پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
ئێل بارکۆ (زنجیرەی تەلەفزیۆنی)

**ئێل بارکۆ** ()، بە کوردی واتە کەشتییەکە، درامایەکی نهێنی-خەیاڵی یە، بەرهەمهێنراوە لەلایەن (Globomedia) بۆ (Antena 3). یەکەم ئەڵقەی زنجیرەی یەکەم لە ١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ نیشاندرا یەکەم ئەڵقە بە ناوی (Un Millión de Millas، ک: ملیۆنێک مایل) کە ٤،٧ ملیۆن بینەری هەبوو کە ئەکاتە ٢٣،٤٪ تەماشاکار لە ئیسپانیا

## چیرۆک
کارەساتێکی کتوپڕی جیهانی، بە هۆی ڕووداوێکی کوشندە لە جێنیڤا، سویس

## سەرچاوە
*[ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ El Barco, TV series](https://en.wikipedia.org/wiki/El_Barco_(TV_series))

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:درامای ئیسپانی
پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی پۆست-ئەپۆکالیپتیک
پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی پاش کۆتاییی جیھانی
ڕێگە

وێنۆک|ڕێگەیەکی کۆن لە ڕۆمای کۆندا
[وێنۆک|شاڕێگەی ٤٠١، ڕێگەیەکی مۆدێرنی قیڕی لە شاری [تۆرنتۆ]]
**ڕێگە** قۆناغێکە کە لەسەر زەویدا بۆ ھاتوچۆ دیاری دەکرێت یان دەکرێتەوە و لە شوێنێکەوە بۆ شوێنێکی تر دەچێت. **ڕێگە**کان بە دەستی مرۆڤ دروست دەکرێن و ھەزاران ساڵە بۆ مەبەستی ھاتوچۆی بە پێ، بە وڵاخ یان (بە زۆری لە سەدەی بیستەمەوە) بە ئۆتۆمۆبیل بە کار دێن. لە ئەمڕۆدا داڕشتن و کردنەوەی ڕێگەکان کاری ئەندازیارانی شارستانییە.

## جۆری ڕێگە بەپێی مەتریاڵ
لە ڕابردوودا ڕێگەکان تەنیا لەسەر زەویدا دیاری دەکران و ئەگەر بۆ ھاتوچۆی گالیسکەکان بوونایە دەکوترانەوە. ھەرچەند نموونەی ڕێگەی پێشکەوتووتریش لە شارستانییەتە کۆنەکاندا وەکوو میسر یان ڕۆمای کۆندا بینراوە. بەڵام ئەمڕۆ بە گشتی ڕووی دەرەکیی ڕێگەکان لە ئەم مەتریاڵانە دروست دەکرێت:
* کۆنکریت
* قیڕ
* خاک (چەو و زیخ)

## کارایی ڕێگە

وێنۆک|ڕێگە لە چەند توێ ماتریاڵی جۆراوجۆر دروست دەبێت.
ڕێگەکان بە تێپەڕبوونی کات کۆن دەبن، دادەوەشێن و ئاستی کاراییان دێتە خوارەوە. ئەم داوەشانە ڕەنگە خۆی لە ڕێی قڵیشی ڕووی ڕێگە یا برینەکانی ترەوە دەربخات. دواتر قڵیشەکان گەورەتر دەبن و ڕەنگە چاڵ لە ڕووی ڕێگەکەدا دروست بکەن. لەم کاتەدا ڕێگەکە پێویستی بە نۆژەنکردنەوە دەبێت. نۆژەنکردنەوەکە ڕەنگە بچووک بێت و تەنیا بە گیراندن یا داپۆشینی قڵیشەکان دوایی بێت یا دەکرێت نۆژەنکردنەوەیەکی گەورە بێت و توێیەکی تازەی ئاسفاڵت یا کۆنکریت بە سەر ڕێگەکەدا بخرێت یا تەنانەت لە بنەڕەتەوە دروست بکرێتەوە.

## ئەمانەش ببینە
* مۆدێلکردنی کارایی ڕێگە
* نیشانەی بارودۆخی ڕووی ڕێگە
* نیشانەی نێونەتەوەیی زبری

## سەرچاوەکان

* A. T. Papagiannakis, E. A. Masad, (2007), “Pavement Design and Materials,” Wiley.

پۆل:ڕێگەکان
پۆل:ئەندازیاریی شارستانی
پۆل:ژێرخان
پۆل:جۆری ڕێگەکان
ئیسماعیل مەسقەتی

**ئیسماعیل مەسقەتی** یان **ئیسماعیل مەسقەدی** (بە فارسی: *اسماعیل مسقطی*) ھونەرمەندی مۆسیقازان، ژەنیاری ئامێری تار و گۆرانیبێژێکی کوردی خەڵکی شاری کرماشان بوو کە بە زاراوەی کوردیی کرماشانی گۆرانیی خوێندووە.

## ژیان
ئیسماعیل مەسقەتی لە ٢١ی ئازاری ١٩٢٢ لە شاری کرماشان لە دایک بوو. باوکی موحەممەد ئیبراھیم کوڕی موستەفاخانی وەکیل لە قوتابیەکانی تارژەنی گەورە، میرزا ئاقاخانی باوک بوو. لە تەمەنی ١٢ ساڵی بە ژەندنی ئامێری زەرب پێی ھیشت بە جیھانی مووسیقا و لە تەمەنی ١٨ ساڵی بۆ یەکەم جار ئامێری تاری ژەند.

ماوەیەک مامۆستای گەورەی تار بوو لە ئێران، وەکوو مورتەزا نەیی داوود و یەحیا زەڕینپەنجە لە کرماشاندا بوون و ئیسماعیل مەسقەتی لەو ماوەیەدا بوو بە قوتابییان. بە دوای ئەوە بۆ کەڵک وەرگرتن لە ھونەری ئەبولحەسەن سەبا چوو بۆ تاران. مەسقەتی گۆتووە ھەموو گۆرانی کوردیەکانی بە دەستی ئەبولحەسەن سەبا نۆتنووسی کراونەتەوە. ھەمووی گۆرانی کوردیەکانی کە بە دەستی سەبا پێک ھاتبوون لە ئەرشیڤی ڕادیۆ کرماشانەوە، نابوود کراون؛ بەڵام مەسقەتی ھەموویان لە بیر کردبوو و هەتا ڕۆژە دواھەمینەکانی تەمەنی لە بیرەوە دەیانژەند.

مەسقەتی بە دوای فێربوونی تار لە لای ئەبولحەسەن سەبا ھاتەوە بۆ کرماشان و لە کاتی دامەزراندنی ڕادیۆی کرماشان ھەتا شۆڕشی ١٣٥٧ی ئێران لەگەڵ ئەم ڕادیۆ و ئۆرکستێرەکەی ھاوکاریی کرد. مەسقەتی لە لێدانی تار لە ھیچ کەسێک لاساییی نەدەکرد و خاوەنی شێوەی تایبەت بە خۆی بوو و ھەروەھا یەکێک لە مامۆستایانی ھەرە لێزانی بیداھەژەنی بوو. بێجگە لە تار، لە ئامێرەکانی دێکەی مووسیقا وەکوو سێ تار، عوود، ڤیۆلۆن، زەرب، دەف، و دایرەیش شارەزا بوو.

ئیسماعیل مەسقەتی گۆرانیەکانی ھەرە ناسراوی بە وەێنەی *کچە‏کچە*، *نازەنینە*، *بەو بەو* و *جەمیل جەمیلە* خوێندووە؛ بەڵام گەھا ناسراوترین گوورانیی *پەپۆ سلێمانی*ە کە ھێشتا لە ناسراوترین گۆرانیەکان بە زاراوەی کوردیی باشووری دێتە ئەژمار. ئیسماعیل مەسقەتی لە ساڵەکانی دوای شۆڕشی ١٣٥٧ی ئێران بە وێنەی ھەموو ھونەرمەندە کوردەکانی دێکە، ئێزنی بۆ گۆرانیگۆتن نەبوو و بە ھۆی نەداری لە چێشتخانەیەک لە کرماشان، تاری لێدەدا. بەڵام لە ساڵەکانی دواھەمینی تەمەنی، چەندین گۆرانی بازخوێنی کرد و تەنانەت کۆنسێرتیش بەڕێوەبرد کە یەکێک لە کۆنسێرتەکانی لە شاری سلێمانی بوو. لە ڕۆژی نەوڕۆزی ساڵی ١٣٨٧ی ھەتاوی، لە کرماشاندا کۆچی دواییی کرد، لە گۆڕستانی باخی فیردەوسی شاری کرماشان بە خاک سپێردراوە.

## ژێدەر
* ئاژانسی ھەواڵدەریی خوێندکارانی ئێران، ئیسنا: کۆچی دوایی شیرین پەنجەی کرماشان.
* بیۆگرافیی ئیسماعیل مەسقەتی لە ماڵپەڕی کوردیپیدیا

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:خەڵکی کرماشان
پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی باشووری
ئەندرۆید جێڵی بین

[250px|وێنۆک|ڕووکاری سەرەکی [ئەندرۆیدی ٤،١ جێڵی بین]]

**ئەندرۆید ٤،١ "جێڵی بین"** وەشانێکی ئەندرۆیدی سیستەمی کارپێکەری مۆبایلـە، گەشەپێدراوە لەلایەن گووگڵ، بڵاوکرایەوە لەلایەن گووگڵ لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٢. وەشانەکانی جێڵی بین بریتی بوون لە وەشانی ٤،١ و ٤،٣.

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Android Jelly Bean

پۆل:سیستەمی کارپێکەری مۆبایل
پۆل:ئەندرۆید
پۆل:گووگڵ
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٢
نێکسس وەن

250px|بێچوارچێوە|چەپ
250px|وێنۆک|گووگڵ نێکسس وەن

**نێکسس وەن** یان **گووگڵ نێکسس وەن** (بە ئینگلیزی: Nexus One) مۆبایلێکی ھۆشمەندی ئەندرۆیدە، دروستکراوی کۆمپانیای گووگڵە، یەکەم دەرچووی زنجیرەی مۆبایلی گووگڵ نێکسسە. ئەم مۆبایلە بڵاوکراوەتەوە لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠.

## تایبەتمەندییەکان
* کامێڕای دواوەی: توانای گرتنی ٥ مێگاپیکسلی ھەییە و ڤیدیۆی کوالێتی ٧٢٠P HD
* کامێڕای پێشەوەی: نییە
* پرۆسێسەر: تاک کرۆکی ١ گێگاھێرتز
* سیستەمی کارپێکەری: ئەندرۆیدی ٢،١ ئیکلێیر
* بارستایی: ١٣٠ گرام - ١٠٠ گرام (بەبێ باتری)
* بیرگەی ناوەکی: ٥١٢ مێگابایت
* بیرگەی دەرەکی: ٤ گێگابایت (پاڵپشتی تا ٣٢ گێگابایت)
* یادگە: ٥١٢ مێگابایت

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Nexus One

پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان
پۆل:مۆبایلەکانی گووگڵ
پۆل:مۆبایلەکانی ٢٠١٠
پۆل:گووگڵ نێکسس
ئوسترالیای ڕۆژاوا

**ئوسترالیای ڕۆژاوا** گەورەترین ویلایەتی ئوسترالیا (لە ڕووی پانتایی)ە کە یێک لەسەر سێی ڕۆژاوای ئەم وڵاتەی داگیر کردووە و لەگەڵ هەردوو ویلایەتی ئوسترالیای باشوور و خاکەکانی باکووری ئوسترالیا سنووری هەیە.

ئەم ویلایەتە دوای کۆماری یاقووتستان لە ڕووسیا، گەورەترین ناوچەی پارێزگایی جیهانە.

پایتەختی ئەم ویلایەتە شاری پیرسە، 

خاکە لمەکانی دەورووبەری پێرس لە شوێنە بەنێوبانگەکانی ئەم ویلایەتەن.

## سەرچاوە

ویکی ئینگلیزی

پۆل:ئوسترالیای ڕۆژاوا
پۆل:ویلایەتەکانی ئوسترالیا
پۆل:داگیرگەکانی شانشینی یەکگرتوو
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکانی ئۆسترالیا
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٢٩
پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٢٩ لە ئوسترالیا
پۆل:کۆلۆنیال و پارێزەرانی پێشووی بەریتانیا لە ئۆشیانیا
دوورگەکانی ئەشمۆر و کارتیەر

**دوورگەکانی ئاشمۆر و کارتیەر**  دوو کۆمەڵە دوورگەی بچووک و نزمن کە لە ناوچەی گەرمەسێری ئوقیانووسی هیندی هەڵکەوتوون، ئەو دوورگانە لە باشووری ئیندۆنیزیا و باکووری ئوسترالیان و بەشێکن لە خاکەکانی دەرەوەی ئوسترالیا

## جوگرافیا

سنووری کۆمەڵە دوورگەکانی ئاشمۆر (لە ڕۆژاوا) و کارتیەر (لە ڕۆژهەڵات) بە گشتی ١٩٩،٤٥ km2 کە لە نێو شیلانە دەریاییەکان دایە.
لەو پانتاییە نزیک بە ١١٤،٤٠٠ km2 بریتیە لە وشکی . ئەو خاکە تا ساڵی ٢٠٠٧ لە لایەن کانبێرا و لە ڕێگای وەزارەتی دادی وڵاتی ئوسترالیا بەڕێوەدەبرا، بەڵام لەو ساڵەوە درایە وەزارەتی گواستنەوەو گەیاندن.

## ژینگەزانی

ئەم دوورگانە لە ساڵی ١٩٨٣ وەکوو ناوچەی پارێزراوی دەریایی هەژمار دەکرێن، جۆراوجۆری گیانلەبەران لەو دوورگەیە دا گەلێک زۆرە. هەروەها لە لای ڕۆژاوای ئەم دوورگانە و لە دەریای تیمۆر و ئارافۆرا دا ١٤ جۆری جیاوازی ماری دەریایی و زیاتر لەهەر شوێنێکی تر بەدی کراوە. جگە لەوەش هەبوونی هەڵدێر و کەندی شیلانی و ژیانی گیانلەبەرە ئاوژییەکان گرینگی ئەم ناوچەی زیاد کردووە. ڕێککەوتنامەی نێوان وڵاتی ئیندۆنێزی و ئوسترالیا بوو بە هۆکارێک تا ماسیگرەکانی ئیندۆنیزیا ئاستەنگێکی زیاتریان لەم ناوچانە دا هەبێت.

## ئابووری و کۆچبەری

هیچ چالاکیەکی ئابووری لەم دوورگانە دا بوونی نیە. دوورگەی ئاشمۆر نزیکترین بەشی خاکی ئوسترالیایە لە ئیندۆنیزیا بوو کە حەشارگەیەکی پەسەندکراو بوو بۆ پەنابەران و پەناخوازان کە لە لایان قاچاخچیەکان دەبردرانە ئوسترالیا. کاتێک دەچوونە ناو ئەم دوورگانە بە بیانووی ئەوەی کە گەیشتوونەتە خاکی ئوسترالیا و مافی پەنابەریان داوا دەکرد. ئەمە بەرە بەرە بوو بە هۆکارێک بۆ خراپ بوونی ناوی ناوچەکە، لە کاتێک دا کە کۆمەڵێک پەنابەری سیاسی هەلاتنە ئەم دوورگانە بابەتەکە گرینگتر بوو.

## پێشانگای وێنە


Image:Ashmore Reef2.png|ناوچەی دوورگەی ئاشمۆر
Image:Hibernia Reef.png|ناوچەی دوورگەی هیبێرنیا
Image:Cartier Island.png|ناوچەی دوورگەی کارتیەر


## سەرچاوە

* ویکی ئینگلیزی Ashmore and Cartier Islands 

پۆل:دوورگەکانی ئاشمۆر و کارتیەر
پۆل:ویلایەتەکانی ئوسترالیا
پۆل:دوورگەکانی ئوسترالیا
پۆل:دوورگە بەتاڵ لە دانیشتووانەکان
پۆل:دوورگە بەتاڵ لە دانیشتووانەکانی ئوسترالیا
پۆل:ناوچە کێشە لەسەرەکانی ئوسترالیا
پۆل:ناوچە کێشە لەسەرەکانی ئیندۆنیزیا
پۆل:خاکەکانی دەرەوەی ئوسترالیا
کۆمەڵە دوورگە

**کۆمەڵە دوورگە** ئەرخەپێل یان کۆمەڵ یان زنجیرەیێکە لە دوورگەکان، کۆمەڵە دوورگە زیاتر لە دەریا ئازادەکان دا بوونیان هەیە و دەشکرێ لە تەنیشتیان پارچە زەویەکی گەورەی لێ بێ؛ نموونەیەک بۆ ئەمە سکۆتلاندە کە ٧٠٠ دوورگەی لە تەنیشت خۆی هەیە. کۆمەڵە دوورگەکان زۆرتر بووڵکانین و بە دڕێژایی بەرزبوونەوەکانی نێوان ئوقیانووسەکان درووست دەبن ، بەڵام دەکرێ هۆکارگەلی زۆری تریش ببنە هۆکاری وەدی هاتنیان، لەوانە داخووران و نیشتنەوە.

ئەم وڵاتانەی کە زۆرترین کۆمەڵە دوورگەیان هەن بە پێی زۆری:
* ئیندۆنیزیا
* فلیپین
* ژاپۆن
* نیوزیلاند

گەورەترین کۆمەڵە دوورگە لە جیهان لە باکووری کانادا، جیرانی ئۆقیانووسی ئارکتیکە.

## سەرچاوە
* [//en.wikipedia.org/wiki/Archipelago کۆمەڵە دوورگە]، ویکی ئینگلیزی
* [//https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AC%D9%85%D8%B9%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1 کۆمەڵە دوورگە]، ویکی فارسی

پۆل:دوورگەکان
پۆل:کۆمەڵە دوورگەکان
باکووری کەنەدا

**باکووری کەنەدا**، پانتایی باکووری وڵاتی کەنەدا کە بە پێی دابەشکارییەکانی دەوڵەتی و سیاسی دانی پێدانراوە.

## سەرچاوە

باکوری کەنەدا، ویکی ئینگلیزی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:باکووری کەنەدا
پۆل:جوگرافیای کەنەدا
پۆل:کەنەدا
پۆل:ناوچەی جوگرافی باکووری زەوی
پۆل:ناوچەکانی کەنەدا
ناوچەی جەمسەری باشووری ئوسترالیا

**ناوچەی جەمسەری باشووری ئوسترالیا** بەشێکە لە جەمسەری باشوور یان هەمان ئانتارکتیکا. ئەم ناوچەیە گەورەترین ناوچەی قسە لەسەری ولاتێکە لە ئانتارکتیکا.

## سەرچاوە

پۆل:ناوچەی جەمسەری باشووری ئوسترالیا
پۆل:ئانتارکتیکا
پۆل:ویلایەتەکانی ئوسترالیا
پۆل:خاکەکانی دەرەوەی ئوسترالیا
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٣٣
قەوالی

**قەوالی** بەناوبانگترین جۆری گۆرانی ئیسلامی سۆفییە لەوڵاتانی باشووری ئاسیا بەتایبەت لەپاکستان و هیندستان. قەوالی لەئێستادا ناوبانگی جیهانیی هەیە لەنێوانیشییان نوسرەت فەتاح عەلی خان بەباشترین گۆرانیبێژی قەوالی دادەنرێت. مێژووی قەوالی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی سێزدەهەم. لەگەڵ قەوالی چەندین ئامێری فۆلکلۆری ناوچەکانی باشووری ئاسیا بەکاردێت کەسەرەکیترینییان تەپڵە.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مۆسیقای ئیسلامی
پۆل:ئیسلام لە ھیندستان
پۆل:ئیسلام لە پاکستان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
پۆل:قەوالی
پۆل:شێوازەکانی مۆسیقای هیندی
گالاکسی نێکسس

250px|بێچوارچێوە|چەپ
[250px|وێنۆک|گووگڵ نێکسس، لەسەر سیستەمی کارپێکەری [ئەندرۆیدی ٤،١ جێڵی بین.]]

**گالاکسی نێکسس** (بە ئینگلیزی: Galaxy Nexus) مۆبایلێکی ھۆشمەندی ئەندرۆیدە، دروستکراوی کۆمپانیای گووگڵە. ئەم مۆبایلە بڵاوکراوەتەوە لە ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١١.

## تایبەتمەندییەکان
* کامێڕای دواوەی: توانای گرتنی ٥ مێگاپیکسلی ھەییە و ڤیدیۆی کوالێتی ١٠٨٠P HD
* کامێڕای پێشەوەی: توانای گرتنی ١،٣ مێگاپیکسلی ھەییە و ڤیدیۆی کوالێتی ٧٢٠P HD
* پرۆسێسەر: جووت کرۆکی ١،٢ گێگاھێرتز
* سیستەمی کارپێکەری : ئەندرۆیدی ٤،٠ ئایس‌کرێم ساندویچ
* بارستایی: ١٣٥ گرام
* بیرگەی ناوەکی: ١٦ گێگابایت، ٣٢ گێگابایت
* بیرگەی دەرەکی: نییە
* یادگە: ١ گێگابایت

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Galaxy Nexus

پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان
پۆل:مۆبایلەکانی گووگڵ
پۆل:مۆبایلەکانی ٢٠١١
پۆل:گووگڵ نێکسس
پۆل:سامسۆنگ گالاکسی
پۆل:مۆبایلەکانی سامسۆنگ
ئەندرۆید ئایس‌کریم ساندویچ

75px|وێنۆک|لۆگۆ
[250px|وێنۆک|ڕووکاری سەرەکی [ئەندرۆیدی ٤،٠ ئایس‌کرێم ساندویچ]]

**ئەندرۆید ٤،٠ "ئایس‌کرێم ساندویچ"** وەشانێکی ئەندرۆیدی سیستەمی کارپێکەری مۆبایلە، گەشەپێدراوە لەلایەن گووگڵ، بڵاوکرایەوە لەلایەن گووگڵ لە ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١.

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Android Ice Cream Sandwich

پۆل:سیستەمی کارپێکەری مۆبایل
پۆل:ئەندرۆید
پۆل:گووگڵ
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١١
نێکسس ٤

250px|بێچوارچێوە|چەپ
[250px|وێنۆک|نێکسس ٤، لەسەر سیستەمی کارپێکەری [ئەندرۆیدی ٤،٤ کیت‌کات.]]

**نێکسس ٤** (بە ئینگلیزی: Nexus 4) مۆبایلێکی ھۆشمەندی ئەندرۆیدە، دروستکراوی کۆمپانیای گووگڵە. ئەم مۆبایلە بڵاوکراوەتەوە لە ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢.

## تایبەتمەندییەکان
* کامێڕای دواوەی: توانای گرتنی ٨ مێگاپیکسلی ھەییە و ڤیدیۆی کوالێتی ١٠٨٠P HD
* کامێڕای پێشەوەی: توانای گرتنی ١،٣ مێگاپیکسلی ھەییە و ڤیدیۆی کوالێتی ٧٢٠P HD
* پرۆسێسەر: چوار کرۆکی ١،٥ گێگاھێرتز
* سیستەمی کارپێکەری : ئەندرۆیدی ٤،٢ جێڵی بین
* بارستایی: ١٣٩ گرام
* بیرگەی ناوەکی: ٨ گێگابایت، ١٦ گێگابایت
* بیرگەی دەرەکی: نییە
* یادگە: ٢ گێگابایت

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Nexus 4

پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان
پۆل:مۆبایلەکانی گووگڵ
پۆل:مۆبایلەکانی ٢٠١٢
پۆل:گووگڵ نێکسس
نێکسس ٦

250px|بێچوارچێوە|چەپ
250px|وێنۆک|ڕووی پێشەوەی نێکسس ٦

**نێکسس ٦** (بە ئینگلیزی: Nexus 6) مۆبایلێکی ھۆشمەندی ئەندرۆیدە، دروستکراوی کۆمپانیای گووگڵە. ئەم مۆبایلە بڵاوکراوەتەوە لە تشرینی دووەمی ٢٠١٤.

## تایبەتمەندییەکان
* کامێڕای دواوەی: توانای گرتنی ١٣ مێگاپیکسلی ھەییە و ڤیدیۆی کوالێتی ١٠٨٠P HD
* کامێڕای پێشەوەی: توانای گرتنی ٢ مێگاپیکسلی ھەییە و ڤیدیۆی کوالێتی ٧٢٠P HD
* پرۆسێسەر: چوار کرۆکی ٢،٧ گێگاھێرتز
* سیستەمی کارپێکەری : ئەندرۆیدی ٥،٠ لۆلیپۆپ
* بارستایی: ١٨٤ گرام
* بیرگەی ناوەکی: ٣٢ گێگابایت، ٦٤ گێگابایت
* بیرگەی دەرەکی: نییە
* یادگە: ٣ گێگابایت

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Nexus 6

پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان
پۆل:مۆبایلەکانی گووگڵ
پۆل:مۆبایلەکانی ٢٠١٤
پۆل:گووگڵ نێکسس
بەندینخانەی ئاتیکا

**بەندینخانەی ئاتیکا** – بەندینخانەیەکی فرە ئەمنیە لە ویلایەتی نیویۆرک لەشارۆچکەی (ئاتیکا)،دوای ئەویە بەندینخانەکە لەساڵی ١٩٣٠دا نۆژەن کراوە لەو کاتەدا چەندین تاوانباری گەورەی لەخۆگرتووە.لەم بەندینخانەیەدا سیستەمی گازی فرمێسک ڕێژ لە گشت هۆڵ و ژووری کارمەندەکان و خانەی زیندانیەکان.جۆن سەلیڤان تاکە کەسە کە تاکو ئێستا توانیویەتی لەم بەندینخانەیە هەڵبێت.

## ئاژاوەرگێڕیە بەناوبانگاکە

لە بەرەبەیانی ٩ی سێپتێمبەری ساڵی ١٩٧١ ، زیندانیەک لە خانەکەی ڕێگە نەدرا بێتە دەرەوە بۆ نانی بەیانی بەهۆی ئەوەی هێرشی کردبووە سەر ئەفسەرێکی پۆلیس ، ٥ لە هاوڕێکانی ئەم زیندانیە مانیان لەبەردەم خانەکەی ئەودا گرتبوو و داوای ئەوەیان دەکرد ئەوانیش لەژوورە قوڵ بدرێن وەک پشتیوانیەک بۆ هاوڕێکەیان.بەڵام مانگرتنەکەیان سوودێکی وای نەبوو ، بۆیە ئەوان بەجۆرێک توانیان ئەو هاوڕێیان لە خانەکەی خۆی بێنە دەرەوە و بەڕێکەوتن بۆ خواردنی نانی بەیانی.دوای ئەوەی یەکێک لە پۆلیسەکان درکی بەوە کرد کە زیندانیەکە بەشێوەیەکی نائاسایی لە خانەکەی هاتۆتە دەرەوە یەکسەر بڕیارێکی دەرکرد کە ئەوڕۆژە چوون بۆ مەیدان مەبەستی پشوو نابیت بەهۆی ئەم کارە نایاساییەوە.ئەم بڕیارە بووە هۆی تووڕەکردنی زۆربەی زیندانیان ، هەربۆیەش یەکێ لە ئەفسەرکان بەمەبەستی هێوکردنەوەی دۆخەکە چووە لایان تا قسەیان لەگەڵ بکات ، بەڵام کارەکان بەمشێوەیە نەدەڕۆیشتن کە پێشبینیدەکرا و ئەفسەرەکە بەتوندی هێرشی کرایە سەر و بەمشێوەیەش ئاژاوەگێڕیەکە دەستی پێکرد.

زیندانیەکان بەشێوەیەکی خێرا دەستیانبەسەر گشت ژوورەکانی زیندانیەکەدا داگرت و نزیکەی ٤٢ ئەفسەر و کەسی مەدەنیان وەک بارمەتە گرت.هەرزوو دوای بڵاوبوونەوەی هەواڵەکە هێزەکانی پۆلیس گەیشتن بەو زیندانیە و گەمارۆیاندا.و بەیاننامەیەک کە پ پێکهاتبوو لە ٢٧ خاڵ بەمەبەستی باشترکردنی گوزەرانی زیندانیان  بە نوێنەرایەتی زیندانی (فڕانک سمیث) پێشکەشی نوێنەری پارێزگا (ڕەسڵ جی ئۆسواڵد) کرا.بارەدۆخەکە ئاڵۆزتر بوو کاتێک پارێزگاری ویلایەت (نێڵسن ڕۆکفێڵەر) ڕەتی کردەوە کە خودی خۆی بێت گفتوگۆ لەگەڵ زیندانیەکان بکات.گفتوگۆکانی نێوان زیندانیەکان و (ئۆسواڵد)یش ئەوکاتە وەستا کە (ئۆسواڵد) پێی ڕاگەیاندن کە ئیدی ناتوانێت گفتوگۆیان لەگەڵ بکات و دەبێت خۆیان بدەن بەدەستەوە ، هەرچەندە دوای ئەمە (ئۆسواڵد) کە نوێنەری پارێزگار بوو زۆریش لە پارێزگار (ڕۆکفێلەر) پاڕاوە تاوەکە بێت و ڕێکەوتنێک لەگەڵ زیندانیەکان بکات ، بەڵام (ڕۆکفێلەر) جگە لەوەی کە نەهات فەرمانی ئەوەشی کرد کە بەندینخانەکە بە زەبری هێز وەربگریتەوە.ئەمەش زیندانیەکانی زۆر تووڕە کرد و هەڵسان چوار لە ئەفسەرە بارمەتەکانیان هێنا سەرەوەی بەندینخانەکە بەبەرچاوی میدکانیشەوە هەڕەشەی بڕینی ملی ئەو چوار ئەفسەرەیان کرد ، و ئەمەش (ئۆسواڵد)یشی هێنا سەر ئەو بڕوایەی کە دەبێت هێز بەکاربهێندرێ.

ئەوەبوو ئەوەی لە ڕۆژی ١٣ی سێپتێمبەری ١٩٧١ ، هێزەکانی پاراستن یەکەم گازی فرمێسکڕێژیان فڕێدایە نێو زیندانەکە و دەستیان کرد بە تەقەکردنێکی بێ کۆتا لەو شوێنەی کە زیندانیە نوێنەرەکان و بارمەتەکانیشی لێبوو ، ئەمەش بووە هۆی مردنی ٤٣ کەس کە تیایدا دە کەسیان لەنێویاندا ئەفسەری بەندینانەکە بوون  ، بەمشێوەیە ئاژاوەگێڕیە بەناوبانگاکەی بەندینخانەکە بەکۆتا هات.

دوای ئەم ڕووداوە پارێزگار (نێڵسن ڕۆکفێلەر) ڕووبەرووی ڕەخنەیەکی زۆر توند بۆوە لەلایان دانیشتووانی ئەمەریکا و چەندین خۆپیشاندان لەدژی ئەو بڕیارەی (ڕۆکفێلەر) ئەنجام درا ، لە چاوپێکەوتنێکدا ڕۆکفێلەر گوتی " ئیدی ئەمە ژیانە "

## سەرچاوەکان

1.ویکی ئینگلیزی.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
دیوار

250px|وێنۆک|دیوارێکی لە خشت سازکراو

**دیوار** پێکھاتەیەکی ستوونییە، بۆ جیاکردنەوە یان پاراستنی ڕووبەرێک دروست دەکرێت. لە باڵەخانەکاندا دیوار بەکاردێت بۆ دابەشکردنی بۆشاییی باڵەخانەکە بۆ ژوورەکان و پاراستنی بیناکە. زۆربەی دیوارەکان لە خشت *(خشتی کۆنکریتی یان خشتی گڵی)* یان بەرد دروست دەکرێن. دیوارەکان دوو ئەرکی سەرەکییان ھەیە: پشتگیریکردنی بەشی سەرەوەی باڵەخانەکە (سەقف) و دابەشکردنی بۆشایی، پاراستن لە داگیرکردن و ئاووھەوا.

لە کۆندا زۆربەی شارەکان دیوارێکیان ھەبوو، بۆ پاراستنی شارەکە لە ھەر ھێرشێکی دەرەکی، قەڵاکانیش بەھەمان شێوە.

## وشەناسی
شورە، وارش، پەرژین، دەورگرتنی هەر شتێکی گرینگ وەک باخ، بێستان، ماڵ، ژوور و..،  هەڵچناوی بڵیند لە کەرەسەی ماڵ دروست کردن *(هەنبانەبۆرینە)*. دیوار لە دوو بەشی "دیو" و "وار" پێک هاتووە. دیو واتە ژووری دانیشتن و "وار" کورتکراوەی وارشە بە هەمان مانا.

## جۆرەکانی دیوار

## گالێری

Glass Partition Wall.jpg|دیوارێکی شووشە
Kerewan Cracked Wall.JPG|دیوارێکی درزبردوو
Baghdad's walls - Flickr - Al Jazeera English.jpg|دیوارێکی کۆنکریتی لە بەغدا، بۆ مەبەستی پاراستنی ئاسایش دانراوە
BAM Iran 2003 June MvA.jpg|دیوارێک لە ئێران


## ئەمانەش ببینە
* دیواری چین
* دیواری بەرلین
* ئاگرەدیوار

## ژێدەرەکان

پۆل:دیوارەکان
پۆل:ماڵ
نێکسس ٧ (٢٠١٢)

250px|بێچوارچێوە|چەپ
250px|وێنۆک|ڕووی پێشەوەی نێکسس ٧

**نێکسس ٧** (بە ئینگلیزی: Nexus 7)، تابلێتێکە بەرهەمهێنراوە لەلایەن هەردوو کۆمپانیای گووگڵ و ئەیسووس، کە سیستەمی کارپێکەری ئەندرۆیدی لەسەرە وە یەکەم زنجیرەی تابژمێری گووگڵ نێکسسکە قەڵەمی لەگەڵدایە. ئەم تابژمێرە بڵاوکراوەتەوە لە ١٣ تەممووزی ٢٠١٢.

## تایبەتمەندییەکان
* کامێڕای دواوەی: نییە
* کامێڕای پێشەوەی: توانای گرتنی ١،٢ مێگاپیکسلی ھەییە و ڤیدیۆی کوالێتی ٧٢٠P HD
* پرۆسێسەر: چوار کرۆکی ١،٢ گێگاھێرتز
* سیستەمی کارپێکەری : ئەندرۆیدی ٤،١ جێڵی بین
* بارستایی: ٣٤٠ گرام
* بیرگەی ناوەکی: ٨ گێگابایت، ١٦ گێگابایت، ٣٢ گێگابایت
* یادگە: ١ گێگابایت

## سەرچاوەکان
*[ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ (Nexus 7 (2012](https://en.wikipedia.org/wiki/Nexus_7_(2012))

پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:تاتەبژمێرەکانی گووگڵ
پۆل:تاتەبژمێری ٢٠١٢
پۆل:گووگڵ نێکسس
نێکسس ٧ (٢٠١٣)

250px|بێچوارچێوە|چەپ
250px|وێنۆک|ڕووی پێشەوەی نێکسس ٧

**نێکسس ٧** (بە ئینگلیزی: Nexus 7)، تاتەبژمێرێکی ئەندرۆیدە بەرهەمهێنراوە لەلایەن هەردوو کۆمپانیای گووگڵ و ئەیسووس. ئەم تاتەبژمێرە بڵاوکراوەتەوە لە تەممووزی ٢٠١٣، و لە ٢٦ هەمان مانگ بۆ ئەمریکا، پاشان لە ١٣ی ئابی هەمان ساڵ بۆ کەنەدا، ئینجا لە ٢٨ ئابی هەمان ساڵ بۆ شانشینی یەکگرتوو، دوایی لە ٢٠ی تشرینی دووەمی هەمان ساڵ بۆ هیندستان.

## تایبەتمەندییەکان
* کامێڕای دواوەی: توانای گرتنی ٥ مێگاپیکسلی ھەییە و ڤیدیۆی کوالێتی ١٠٨٠P HD
* کامێڕای پێشەوەی: توانای گرتنی ١،٢ مێگاپیکسلی ھەییە و ڤیدیۆی کوالێتی ٧٢٠P HD
* پرۆسێسەر: چوار کرۆکی ١،٥١ گێگاھێرتز
* سیستەمی کارپێکەری : ئەندرۆیدی ٤،٣ جێڵی بین
* بارستایی: وایفای (٢٩٠ گرام) ، سێڵیولەر (٢٩٩ گرام)
* بیرگەی ناوەکی: ١٦ گێگابایت، ٣٢ گێگابایت
* یادگە: ٢ گێگابایت

## سەرچاوە
*[ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ (Nexus 7 (2013](https://en.wikipedia.org/wiki/Nexus_7_(2013))

پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:تاتەبژمێرەکانی گووگڵ
پۆل:تاتەبژمێری ٢٠١٣
پۆل:گووگڵ نێکسس
نێکسس ١٠

250px|بێچوارچێوە|چەپ
250px|وێنۆک|نێکسس ١٠

**نێکسس ١٠** (بە ئینگلیزی: Nexus 10)، تاتەبژمێرێکی ئەندرۆیدە بەرهەمهێنراوە لەلایەن هەردوو کۆمپانیای گووگڵ و سامسۆنگ. ئەم تاتەبژمێرە بڵاوکراوەتەوە لە ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ بۆ وڵاتانی ئوسترالیا و کەنەدا و فەڕەنسا و ئاڵمانیا و ئیسپانیا و شانشینی یەکگرتوو و ویلایەتە یەکگرتووەکان، دوایی لە ٥ی شوباتی ٢٠١٣ بۆ ژاپۆن.

## تایبەتمەندییەکان
* کامێڕای دواوەی: توانای گرتنی ٥ مێگاپیکسلی ھەییە و ڤیدیۆی کوالێتی ١٠٨٠P HD
* کامێڕای پێشەوەی: توانای گرتنی ١،٩ مێگاپیکسلی ھەییە و ڤیدیۆی کوالێتی ٧٢٠P HD
* پرۆسێسەر: جووت کرۆکی ١،٧ گێگاھێرتز
* سیستەمی کارپێکەری : ئەندرۆیدی ٤،٢ جێڵی بین
* بارستایی: ٦٠٣ گرام
* بیرگەی ناوەکی: ١٦ گێگابایت، ٣٢ گێگابایت
* یادگە: ٢ گێگابایت

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Nexus 10

پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:تاتەبژمێرەکانی گووگڵ
پۆل:تاتەبژمێری ٢٠١٢
پۆل:گووگڵ نێکسس
دوورگەکانی دەریای کۆڕاڵ

**دوورگەکانی دەریای شیلان** () بریتین لە گرووپێک لە دوورگەی بچووک و گەرمەسێری وڵاتی ئوسترالیا کە بۆ نیشتەجێبوون نابن و لە باکووری ڕۆژهەڵاتی کوینزلەندن. تەنیا دوورگەیەک کە بۆ نیشتەجێبوون دەبێ دوورگەی ویلیسە. ئەم ناوچەیە ٧٨٠٫٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە کە لە ڕۆژهەڵات و باشوورەوە و لە کەنارەکانی تەپکەی کریت بارێر و تەپکەکانی هێراڵدز بیکێن ئۆسپری و گروۆی ویلیس و پازدە کۆمەڵە دوورگەی تریش دەگرێتەوە.

## سەرچاوەکان

* ویکی فارسی

پۆل:دوورگەکانی شیلان
پۆل:ویلایەتەکان، دامەزرانی ١٩٦٩
پۆل:ویلایەتەکانی ئوسترالیا
پۆل:دەریای شیلان
پۆل:دوورگەکانی ئۆسترالیا
نارکۆس

**نارکۆس** یان **بازرگانی ماددەی ھۆشبەر** (بە ئینگلیزی: Narcos) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی ئەمریکییە لە جۆری تاوانکاری و دراما، لە ٢٨ی ئابی ٢٠١٥ یەکەم ئەڵقەی لەسەر تۆڕی نێتفلیکس لێ پەخش کرا. زنجیرەکە لەلایان ھەریەکە لە کریس بڕانکاتۆ و کارلۆ بێرناردەوە دروستکراوە و چیڕۆکەکەشی سەرچاوەی لە کارەکانی مافیای کۆڵۆمبی پابلۆ ئیسکۆبارەوە گرتووە. وەرزی یەکەمی زنجیرەکە پێکھاتووە لە ١٠ ئەڵقە؛ و زنجیرەکە نوێکراوە بۆ وەرزی دووەمیش ولە ٢ی مانگی ٩دا ھەموو ئەڵقەکانی بڵاوکرانەوە.

ھەروەھا ئەکتەر واگنەر مۆرا پاڵێوراو کرا بۆ خەڵاتێکی گۆڵدن گڵۆب بۆ ڕۆلگێرانی پابلۆ ئیسکۆبار.

## نواندن
* واگنەر مۆرا لەڕۆڵی پابلۆ ئیسکۆبار
* بۆید ھۆڵبرووک لەڕۆڵی بریکار ستیڤ مەرفی
* پێدرۆ پاسکال لەڕۆڵی بریکار خاڤیەر پێنا
* مانۆلۆ کۆردانا لەڕۆڵی ئێدواردۆ مێندیزا
* جۆھانا کریستی لەڕۆڵی کۆنی مەرفی
* لویس گوزمان لەڕۆڵی گاچا

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 

پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان
پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی دەربارەی تاوانی ڕێکخراو
پۆل:کار دەربارەی کارتێڵە ھۆشبەرە مەکسیکییەکان
دوورگەی ھێرد و دوورگەکانی مەک دۆناڵد

**دوورگەی هێرد و دوورگەکانی مەک دۆناڵد** ()، چەند دوورگەیەکی گڕکانی بەتاڵ لە خەڵکن.

ئەم دوورگانە لە کیشوەری ئۆقیانووسیاو لە نزیک وڵاتی ئوسترالیان.

ناوی پاوانی ئەم دوورگانە (HM)ە.

## سەرچاوەکان

* ویکی ئینگلیزی-دووڕگەی ھێرد و دوورگەکانی مەک دۆناڵد

پۆل:دوورگەی هێرد و دوورگەکانی مەک دۆناڵد
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٧
پۆل:ویلایەتەکانی ئوسترالیا
پۆل:دوورگەکانی ئوسترالیا
پۆل:دوورگەکانی ئوقیانووسی ھیند
پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ئۆسترالیا
پۆل:دوورگەی ھێرد و دوورگەکانی مەک دۆناڵد
پۆل:دوورگەکانی ئۆسترالیا
نێتفلیکس

**نێتفلیکس** () خزمەتگوزارییەکی کرێی سەرھێلە کە تایبەتە بە فیلم و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان. بیرۆکەی وێبسایتەکە لە ساڵی ١٩٩٧ دۆزرایەوە لەلایەن رید هاستینگ و مارک راندۆلف. کە ڕێگە بە بەکارھێنەرانی دەدات کە بەشێوەی ئۆنڵاین لەڕێگای ئامێرە ئەلکترۆنییەکانەوە سەیری فیلم و زنجیرەکان بکەن یاخود پێشوەختە فیلمەکان بەشێوەی دی ڤی دی و بڵووڕەی بکڕن، ھەروەھا لەبواری زنجیرە و فیلم ستۆدیۆی تایبەتی خۆیان ھەیە و چەندین زنجیرەی بەناوبانگی وەک دەیردێڤڵ، ئایرۆن فیست،، لووک کەیج، جێسیکا جۆنس، نارکۆس و چەندان فیلمیشیان بەرھەم ھێناوە. سەرەتا ناوی نێتفلێکس kibble بوو دواتر گۆڕا بۆ نێتفلێکس،

لە ٢٠٢١ یاریی سکوێد زۆرترین بینراوی ھەبوو بەمەش بووە یەکەم زنجیرە دراما لە مێژووی نێتفلیکس کە بەم شێوەیە سەرەنجی بینەران ڕابکێشێت.

لە ئێستادا لەلایەن مۆرگان ستانلی و ڕێد ھاستینگ خاوەندارێتی دەکرێت. لە ئێستادا خاوەنی ١٨٥ ملیۆن بەکارھێنەرە لە سەرتاسەری جیھان پێشبینی ئەکرێت لە ساڵەکانی داھاتوو بەکارھێنەری زیاتر لەخۆ بگرێت.

لە ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ خزمەتگوزاری نێتفلیکس بۆ وڵاتی عێراق و ھەرێمی کوردستان خرایە بەردەست.

## سەرچاوەکان

* Netflix's Official website ماڵپەڕی سەرەکیی نێتفلیکس

پۆل:کۆمپانیا ئەمەریکییەکان، دامەزرانی ١٩٩٧
پۆل:نێتفلیکس
پۆل:دامەزراوەکانی کالیفۆرنیا لە ١٩٩٧
پۆل:لقە ئەمریکییەکان
پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:ئەو کۆمپانیانەی دەکەونە سانتا کلارا، کالیفۆرنیا
پۆل:ئەو کۆمپانیا تەکنۆلۆژیانەی دەکەونە کەنار دەریای سان فرانسیسکۆ
پۆل:کۆمپانیا نەرمامێرانەی ئەکەونە قەراخ دەریای سان فرانسیسکۆ
پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس
پۆل:کۆمپانیا نەرمامێرەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:نەرمامێرەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠
پۆل:نەرمامێرەکانی پلەیستەیشن ٤
پۆل:نەرمامێرەکانی ئێکس بۆکس وەن
پۆل:نەرمامێرەکانی پلەیستەیشن ٣
پۆل:پێشکەشکردنی سەرەتایی گشتی ٢٠٠٢
پۆل:براندە ئەمریکییەکان
پۆل:ستۆدیۆکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:ئەو کۆمپانیایانەی بنکەکەیان لە دۆڵی سلیکۆنە
پۆل:کۆمپانیاکان لە ناسدەک-١٠٠
پۆل:سیستەمە پەسەندکەرەکان
پۆل:خزمەتگوزارییەکانی بەشداریکردنی ڤیدیۆ لەسەر داواکاری
پۆل:خزمەتگوزاری کرێی ڤیدیۆ
پۆل:کۆمپانیا دامەزراوەکانی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٩٧
پۆل:کۆمپانیا دامەزراوەکانی کات بەسەربردن لە ساڵی ١٩٩٧
پۆل:موڵکە ئینتەرنێتییەکان کە لە ساڵی ١٩٩٧ دامەزراون
پۆل:خزمەتگوزاری پەخشی تەلەڤزیۆنی ئینتەرنێت
پۆل:لۆس گاتۆس، کالیفۆڕنیا
پۆل:کۆمپانیا دامەزراوەکانی ماس میدیا لە ساڵی ١٩٩٧
پۆل:وردەفرۆشە سەرھێڵەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:نەرمەکاڵای پلەیستەیشن ٥
پۆل:کۆمپانیا بازرگانیییە تاکەکەسییەکان کە لە ساڵی ١٩٩٧ دامەزراون
پۆل:نەرمەکاڵای تی ڤی ئۆ ئێس
پۆل:بەرنامەکانی یوونیڤەرساڵ ویندۆز پلاتفۆڕم
پۆل:نەرمەکاڵای ئێکس بۆکس سێرێس ئێکس و ئێس
نێکسس ٩

250px|بێچوارچێوە|چەپ
250px|وێنۆک|نێکسس ٩

**نێکسس ٩** (بە ئینگلیزی: Nexus 9)، تاتەبژمێرێکی ئەندرۆیدە بەرهەمهێنراوە لەلایەن هەردوو کۆمپانیای گووگڵ و ئێچ تی سی. ئەم تابلێتە بڵاوکراوە لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤.

## تایبەتمەندییەکان
* کامێڕای دواوەی: توانای گرتنی ٨ مێگاپیکسلی ھەییە و ڤیدیۆی کوالێتی ١٠٨٠P HD
* کامێڕای پێشەوەی: توانای گرتنی ١،٦ مێگاپیکسلی ھەییە و ڤیدیۆی کوالێتی ٧٢٠P HD
* پرۆسێسەر: جووت کرۆکی ٢،٣ گێگاھێرتز
* سیستەمی کارپێکەری : ئەندرۆیدی ٥،٠ لۆلیپۆپ
* بارستایی: وایفای (٤٢٥ گرام) ، ئێڵ‌تی‌ئی (٤٣٦ گرام)
* بیرگەی ناوەکی: ١٦ گێگابایت، ٣٢ گێگابایت
* یادگە: ٢ گێگابایت

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Nexus 9

پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:تاتەبژمێرەکانی گووگڵ
پۆل:تاتەبژمێری ٢٠١٤
پۆل:گووگڵ نێکسس
دوورگەی نۆرفۆلک

**دوورگەکانی نۆرفۆلک** یان **دوورگەکانی نۆرفۆک** () () چەند دوورگەیەکی بچووکی نێوان ئوسترالیا و نیوزیلاند ن و لە ئوقیانووسی ئارام دان. ئەم دوورگانە وێڕای خاکەکانی دەرەوەی ئوسترالیا هەژمار دەکرێن، بەڵام خۆیان خۆبەڕێوەبەری یان هەیە.

## پێشانگای وێنە

Image:Anson Bay, Norfolk Island.jpg|
File:Norfolk Island Captain Cook lookout2.jpg|


## سەرچاوە

* ویکی ئینگلیزی

* ماڵپەڕی فەرمی حکوومەتی دوورگەکانی نۆرفۆلک

پۆل:دوورگەی نۆرفۆلک
پۆل:گڕکانەکانی ئوسترالیا
پۆل:گڕکانە کوژاوەکان
پۆل:گڕکانەکانی ئوقیانووسی ئارام
پۆل:وڵاتەکانی ئوقیانووسیا
پۆل:ویلایەتەکانی ئوسترالیا
پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان
پۆل:دوورگەکانی ئۆقیانووسی ئارام
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکانی ئۆسترالیا
پۆل:وڵاتەکانی ئینگلیزی ئاخێو
ئوسترالیای ناوەندی

**ئالیس سپرینگ** یان ** ئوسترالیای ناوەندی**  یەکێکە لە پێنج ناوچەی ویلایەتی خاکەکانی باکووری ئوسترالیا. هۆکاری ناونرانی ئەم ناوچەیە بە هۆی بوونی شارۆچکەی ئالیس سپرینگز (کانیەکانی ئالیس) لەم ناوچەیەیە.
ئەم ناوچەیە لە بەشی باشوری ویلاتی باکووری ئوسترالیا دا هەڵکەوتووە و گەلهەی نزیک بە ٦٠،٠٠٠ کەس بەراورد کراوە، کە زۆرتریان لە ناوچەی شاری ئالیس سپرینگز دا دەژین. 

## سەرچاوە

* ویکی ئینگلیزی- ئوسترالیای ناوەندی

پۆل:ویلایەتەکانی ئوسترالیا
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٧
پۆل:ویلایەتەکان، هەڵوەشانەوەی ١٩٣١
پۆل:ویلایەتەکان، دامەزرانی ١٩٢٧ لە ئوسترالیا
پۆل:ناوچەکانی باکووری ئوسترالیا
ئوسترالیای باکوور

**باکووری ئوسترالیا** ئاماژە دەکا بە ویلایەتێکی پێشووی وڵاتی ئوسترالیا کە لە ساڵی ١٩٢٧ دا دابەش بوو بەسەر سێ پارێزگای کوینزلەند، خاکەکانی باکووری ئوسترالیا و ئوسترالیا ناوەندی، و دواتر لە ١٩٣١ دا پارێزگای ئوسترالیای ناوەندی و خاکەکانی باکووریش تێکەڵ کرانەوە.

## سەرچاوە
* ویکی ئینگلیزی

پۆل:ویلایەتەکانی ئوسترالیا
پۆل:ویلایەتەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٣١
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٤٦
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٧
پۆل:کۆلۆنیال و پارێزەرانی پێشووی بەریتانیا لە ئۆشیانیا
دایکە تیرێسا

**دایکە تیرێسا** ()  (ماوەی ژیان: ٢٦ی ئابی ١٩١٠ لە کۆسۆڤۆ، لە ئمپڕاتۆریەتی ڕووسی، تاکوو ٥ی ئەیلوولی ١٩٩٧ لە کالکوتا لە ھیندستان) ڕاهیبەیەکی کڵێسای کاتۆلیک بوو. دایکە تیرێسا دامەزرێنەری ڕێکخراوی خێرخوازی (Missionaries of Charity) یە کەلە ١٣٠ وڵات کاری خێرخوازی دەکات. لەساڵی ١٩٧٩ لەئەنجامی ئەوکارانەی کردی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل پێدرا.

## ژێدەرەکان


پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٠
پۆل:مردووانی ١٩٩٧
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ھیندی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل
پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی
پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل
سامسۆنگ گالاکسی نۆت پرۆ ١٢.٢

250px|بێچوارچێوە|چەپ

**سامسۆنگ گالاکسی نۆت پرۆ ١٢.٢** (بە ئینگلیزی: Samsung Galaxy Note Pro 12.2)، تاتەبژمێرێکی ئەندرۆیدە لەلایەن کۆمپانیای سامسۆنگەوە بەرهەمهێنراوە. ئەم تاتەبژمێرە بڵاوکراوەتەوە لە ٩ی شوباتی ٢٠١٤.

## تایبەتمەندییەکان
* کامێڕای دواوەی: توانای گرتنی ٨ مێگاپیکسلی هەییە و ڤیدیۆی کوالێتی ١٠٨٠P HD
* کامێڕای پێشەوەی: توانای گرتنی ٢ مێگاپیکسلی هەییە و ڤیدیۆی کوالێتی ٧٢٠P HD
* پرۆسێسەر: هەشت کرۆک (١،٩ گێگاهێرتز چوارکڕۆک + ١،٣ گێگاهێرتز چوارکڕۆک)
* سیستەمی کارپێکەری: ئەندرۆیدی ٤،٤ کیت‌کات
* بارستایی: وایفای (٧٥٠ گرام)، ٣جی+ئێڵ‌تی‌ئی (٥٩٧ گرام)، 
* بیرگەی ناوەکی: ٣٢ گێگابایت، ٦٤ گێگابایت
* بیرگەی دەرەکی: تا ١٢٨ گێگابایت

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Samsung Galaxy Note Pro 12.2

پۆل:تاتەبژمێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:تاتەبژمێرەکانی سامسۆنگ
پۆل:تاتەبژمێری ٢٠١٤
پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:تابلێتەکان
کوبا گوودینگ جونیۆر

**کووبا گودینگ جونیۆر **(لەدایکبووی ٢ی کانوونی دووەمی ١٩٦٨) ئەکتەرێکی ئەمەریکییە، بەھۆی ڕۆڵەکەی لە فیلمی جێری مەگوایەر دا توانی بۆ خۆی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین ئاکتەری پشتگیریکار دەستەبەر بکات. کوبا لە چەندین فیلمی تری بەناوبانگ دەرکەوتووە وەک The Butler، کۆتایی یاری، Selma و Boyz n the Hood.

## سەرچاوەکان
* ویکی ئینگلیزی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەری یارمەتیدەر
پۆل:خەڵکی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١
پۆل:مەسیحی ئەفریقی-ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس
پۆل:نمایشکردنی نایاب لەلایەن ئەکتەرە پیاوەکان لە ڕۆلی پشتگریکار لەسەر شاشە و براوەی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەران
بێبڕبڕەکان

وێنۆک|مێش گیانلەبەرێکی بێبڕبڕە

**بێبڕبڕەکان** کۆمەڵیک لە گیانلەبەرانن کە بڕبڕەی پشتیان نیە. زۆرینی جۆرەکانی گیانلەبەر لە سەر زەوی بێبڕبڕەن، بە پێی بەراوەردێک ٩٧٪ گیانلەبەران.

## پەڕاوێز


## سەرچاوکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی ڕێکەوتی ٣٠/ ٨ / ٢٠١٥

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:گیانلەبەرناسی
پۆل:بێبڕبڕەکان
پۆل:گرووپە پارافایلێتیکەکان
ماکسی شێت: ڕێگای تووڕەیی

**ماکسی شێت: ڕێگای تووڕەیی** (بە ئینگلیزی: Mad Max: Fury Road یان Mad Max 4) فیلمێکی قەیرانی - ئاکشنی ساڵی ٢٠١٥ەیە لە دەرهێنان و نووسینی جیۆرج میلەر. فیلمەکە چوارەم فیلمە لە زنجیرە فیلمەکانی ماکسی شێت *(ماد ماکس)*، چیڕۆکی فیلمەکە باس لە جیهانی داهاتوو دەکات کە سووتەمەنی و ئاو کەمیان کردووە و مرۆڤەکان لەسەری دەجەنگن. چیڕۆکی فیلمەکە تیشک دەخاتە سەر ماسک ڕۆکاتەنسکی کە ئەکتەر تۆم هاردی کە پۆلیسێکی پێشووە و خۆی دەکاتە تیمێک لەگەڵ ئیمپڕاتۆر فریۆسا چارلیز تێرۆن.

هەرچەندە جیۆرج میلەر چیڕۆکی فیلمەکەی لەساڵی ٢٠٠١ەوە تەواو کردبوو، بەڵام بەهۆی ھێرشەکانی ١١ی سێپتەمبەرەوە، میلەر بڕیاری دا وێنەگرتنی فیلمەکە دوابخات و کار لەسەر ئەنیمەیشنێک بکات. لە ساڵی ٢٠٠٣ میلەر بەتەواوی چیڕۆکەکەی تەواو کرد و فیلمەکەش نزیکەی ١٠٠ ملیۆن دۆلاری بۆ تەرخان کرا، دواتر دووبارە وێنەگرتنی فیلمەکە دواخرا بەهۆی جەنگی عێراقەوە. هەرچەندە ئەکتەر مێڵ گیبسن دانرابوو کە وەک فیلمەکانی پێشوو ڕۆڵی ماکس ببینێت، بەڵام بەهۆی زۆر دواخستنەکانەوە دەستبەرداربوونی خۆی لەو کارەکتەرە ڕاگەیاند. لە ساڵی ٢٠٠٩دا، میلەر ئەوەی ڕاگەیاند کە بەشێوەیەکی یەکجارەکی کاری وێنەگرتنەکە لە ساڵی ٢٠١١ دەست پێ دەکات، بەڵام دووبارە دواخرا تاکوو لە دیسەمبەری ٢٠١٢ کاری وێنەگرتنەکە دەستی پێکرد.

فیلمەکە لە ٧ی ئایاری ٢٠١٥ لە فێستیڤاڵی شانۆی چیندا پەخش کرا و لە ڕێکەوتی ١٤ی ئایاری ٢٠١٥ لە هەموو جیهاندا کەوتە سینەماکانەوە. فیلمەکە لەلایەن ڕەخنەگرانەوە بەیەکێک لە باشترین فیلمەکانی مێژوو ناودەبردرا لە فێستیڤاڵی فیلمی کەندا. هەروەها داهاتی فیلمەکە ٣٧٤ ملیۆن دۆلار بوو کە ئەمەش ئەم بەشەی کردە پڕداهاترین بەشی زنجیرە فیلمەکە.

## چیڕۆکی فیلم
لەجیهانێکدا کە کەوتۆتە نێو قەیرانێ بێ ئاوی و بێ نەوتی بەهۆی تاقیکردنەوە ئەتۆمییەکان، پۆلیسی پێشوو (ماکس ڕۆکتانسکی) لەگەڵ یەکێک جەنگاوەرەکانی پەیداکردنی نەوت بەناوی (فریۆسا) یەک دەگرن بەمەبستی بەڕێکەوتن بەرەو ناوچەی سەوزایی. 

## تەواوکەر
بەشێوەیەکی ڕەسمی بەشی دووەمی فیلمەکە بەناوی ( ماکسی شێت: خاکی بەفیڕۆچوو) دانراوە کە لەساڵی ٢٠١٧ دەربچێت و هەردوو ئەکتەر تۆم هاردی و چارلیز تێرۆن دێنەوە بۆ گێڕانی ڕۆڵەکانیان.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی خەیاڵی زانستیی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمی ڕێگاوبانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:ئەو فیلمانەی دووبارە دروست کراوەتنەوە
پۆل:فیلمە ڕاونانەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)
پۆل:فیلمەکانی دیوون ئینتەرتەیمێنت
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ئۆتۆمبێل
پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ کۆمیک وەرگێڕدراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە بیابانەکاندا ڕوودەدەن
پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین دیزاینی جلوبەرگ بەدەستھێناوە
پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین تێکەڵکردنی دەنگ بەدەستھێناوە
پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەری ھونەرییان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین دەرھێنانی ھونەری بەدەستھێناوە
پۆل:فیلمەکانی ڤیلەیج ڕۆدشۆ پیکچەرز
پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس
پۆل:فیلمە فێمینیستییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئوسترالییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری سیدنی وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە
پۆل:فیلمی ڕێگاوبانی ئەمریکی
پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جەنکی ئێکس ئێڵ تۆمارکراون
پۆل:فیلمەکان کە لە نامیبیا وێنەیان گیراوە
جەنگی ئەستێرەکان: ھەستانەوەی ھێزەكە

**جەنگی ئەستێرەکان - ئەڵقەی حەوتەم: ھەستانەوەی ھێزەکە** () فیلمێکی خەیاڵی زانستییە لەلایەن جەی جەی ئابرامس دەرھێنراوە، ئەم بەشەشی دەکاتە بەشی حەوتەم لە تەواوی زنجیرە فیلمەکەدا. چیڕۆکی فیلمەکە باسی پاش ٣٠ ساڵ لە ڕووداوەکانی فیلمی گەڕانەوەی جێدای دەکات.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

*  لە جەنگی ئەستێرەکان
*  لە 
* 
* 
* 
* 
* 
* ''جەنگی ئەستێرەکان: ھەستانەوەی ھێزەكە'' لە دە نەمبەرز

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٥
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی پاینوود وێنەگیراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان تۆمارکراون
پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی
پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جۆن ویلیامزەوە تۆمارکراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە بیابانەکاندا ڕوودەدەن
پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن
پۆل:فیلمەکانی لوکاس فیلم
پۆل:فیلمەکانی جەنگی ئەستێرەکانی سکای واکەر سیگا
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ئەبووزەبی وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
زەمزەم

[250px|وێنۆک|کۆمەڵێک [حاجی لە کاتی خواردنەوەی ئاوی زەمزەم.]]
**بیری زەمزەم** یان تەنیا **زەمزەم** (بە عەرەبی: زمزم) بیرێکە، کەوتووەتە ناو مزگەوتی حەرام، لە دووری ٢٠ مەتر لە ڕۆژھەڵاتی کەعبە، لە شاری مەککە. قوڵیی بیرەکە ٣٠ مەترە. و لە ھەر چرکەیەکدا ١١ تا ١٨.٥ لیتر ئاوی لێ دەردەچێت. ئاوی ئەم بیرە یەکێکە لە شتە پیرۆزەکان لای موسڵمانان.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مەککە
پۆل:حەج
پۆل:کانییە پیرۆزەکان
پۆل:بابەتە ئاینییەکان
نەشتەرگەری

وێنۆک|چەند پزیشک لە کاتی نەشتەرگەریدا

**نەشتەرگەری** یەکێکە لە کۆنترین بەشەکانی پزیشکی کە بۆ دەرمان و لێکۆڵینەوە لە نەخۆشی بە یارمەتیی ئامێری تایبەت ناو لەش دەگەڕێت.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی،  ٣٠ی ئابی ٢٠١٥.

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:نەشتەرگەری
پۆل:نەشتەرگەریی گشتی
پۆل:پزیشکی
مەڵبەندی پاپوا گینێی نوێ

**ناوچەی پاپووا  گینەی نوێ** ویلایەتێکی پێشووی وڵاتی ئوسترالیا بوو کە بە دەستی ڕێکخراوی یەکگرتووی ئوسترالیا و پاپووا گینەی نوێ لە ١٩٤٩ دامەزرا، لە ١٩٧٢ دا ناوی لە ناوچەی پاپووا گینەی نوێ گۆڕا بۆ تەنیا پاپووا گینەی نوێ و لە ١٩٧٥ دا وەکوو وڵاتێکی سەربەخۆ خۆبەڕێوەبەری ڕاگەیاند.

## سەرچاوە

پۆل:ویلایەتەکانی ئوسترالیا
پۆل:ئۆسترالیا
پۆل:پاپووا گینەی نوێ
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٩
کانبێرا

**کانبێرا** پایتەختی وڵاتی ئوسترالیا یە. گەلهەی ئەم شارە زیاترە لە ٣٢٥ هەزار کەس و گەورەترین شاری دوور لە دەریای ئوسترالیایە. لە ٣٠٠ کیلۆمەتری باشووری ڕۆژاوای سیدنی و ٦٥٠ کیلۆمەتری باکووری ڕۆژهەڵاتی مێلبۆرن هەڵکەوتووە. کانبێرا لە ساڵی ١٩٠٨ دا لە ڕێککەوتنێک لە نێوان سیدنی و مێلبۆرن دا بوو بە پایتەختی ئوسترالیا. ئەم شارە وەکوو شارێک کە بە تەواوی لەسەر پلانی دارێژراو بنیاد نراوە لەگەڵ شارەکانی تری ئوسترالیا جیاوازی هەیە. کانبێرا وەکوو پایتەختی ئەم وڵاتە، دادگای باڵا و زۆربەی فەرمانگە حکوومیەکانی لەخۆدا جێ کردۆتەوە. هەروەها ئەم شارە جێگای سەرنجی گەشتیارانی ناوەوە و دەرەوەی ئەم وڵاتەیە.

ئەم شارە تەنیا شاری ئەم وڵاتەیە لە نێو هەموو شارەکانی تر دا کە بە تەواوە پێشتر پلانی درووست کردنی داڕێژراوە. دوای پێشبڕکێی داڕشتنی نێودەوڵەتی، پلانی ئەندازایری بیناسازی شیکاگۆیی، (والتێر بۆڕڵی) هەڵبژێردراو پرۆسەی درووستکردنی لە ١٩١٣ دا دەستی پێ کرد. داڕشتنی شارەکە پڕ بوو لە باخچە و پانتایی زۆر بۆ کەسکاییو پارک دانرا بە شێوەیەک کە کانبێرا وەکوو «پایتەختی بێشەڵان» دەرکەوت. هەرچەندە پێشکەوت و پەرەسەندی ئەم شارە لەگەڵ هەردوو جەنگی جیهانی وەستا، بەڵام دوای جەنگی جیهانی دووەم ئەم پرۆسەیە سەری هەڵدایەوە.

کانبێرا جێگای دانیشتنی دەستەی دەوڵەت، جانەی پەرلەمان، دادگای باڵای ئوسترالیا و ڕێکخراو و فەرمانگەی جۆراوجۆری دەوڵەتیە. هەروەها جێگای دانیشتنی چەندین ڕێکخراوی فەرهەنگیو کۆمەڵگەیی نیشتیمانییە.

## سەرچاوە

* Wikipedia contributors, «Canberra,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Canberra&oldid=194839795 (accessed March ٤، ٢٠٠٨).

* WikiMapia درWikiSatellite وێةەی سەتەلایتی کانبێرا
* ماڵپەڕی گەشتیاری کانبێرا
* ACT ماڵپەڕی دەوڵەت
** نەخشەی ناوچەکانی کانبێرا – هەموو ناوچەکان
** ACT ماڵپەڕی ناوی شەقامەکانی دەوڵەت
* روانینێکی گۆشەیی بیناسازی لە کانبێرا
* تێڕوانینی فەلسەفی-دینی بۆ کانبێراییەکان
* شاری بێ وێنە؟ پێشبڕکێکانی ١٩١٢ بۆ بنیادنانی کانبێرا 
* Satellite image from [نەخشەکانی [گووگڵ مەپس]]

پۆل:کانبێرا
پۆل:پایەتەختەکانی ئوقیانووسیا
پۆل:پایتەختە داڕێژراوەکان
پۆل:شارەکانی ئۆسترالیا
پۆل:شارەکانی ئوقیانووسیا
پۆل:ناوچەکانی نیشتەجێبوون، دامەزرانی ١٩١٣
پۆل:ناوچەکانی نیشتەجێبوونی کەنار ڕووبارەکان لە ئوسترالیا
پۆل:شارە داڕێژراوەکانی ئوسترالیا
وۆڵفگانگ پاولی

**وۆڵفگانگ ئێرنست پاولی** (بە ئینگلیزی: *Wolfgang Ernst Pauli*) (٢٥ی نیسانی ١٩٠٠ - ١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٨) فیزیکزانێکی بیردۆزیی سویسی لەدایکبووی نەمسا بوو. یەکێکە لە پەرەپێدەرانی مێکانیک کوانتۆم لە بواری فیزیکدا. لە ساڵی ١٩٤٥ و لە دوای ئەوەی کە زانای گەورەی فیزیک ئەلبەرت ئاینشتاین هەڵیبژارد، خەڵاتی نۆبێلی لە فیزیکدا وەرگرت بۆ "بەشدارییە بەنرخەکانی لە دۆزینەوەی یاسای نوێی سروشت و هەروەها دانانی (ڕێسای دوورخستنەوەی پاولی). ئەم دۆزینەوەیە پەرەی زیاتری دا بە (Spin Theory) )(بیردۆزی خوولانەوە یان سووڕانەوە) کە بریتییە لە بناغەکانی بیردۆزیی پێکهاتەی ماددە.

## ئەمانەش ببینە
* خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک
* خەڵاتی نۆبێل

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
ویکی ئینگلیزی

پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی سویسی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی نەمسایی
پۆل:فیزیکزانانی سویسی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٠
پۆل:مردووانی ١٩٥٨
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک
پۆل:کارڵ یۆنگ
پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە سویس
پۆل:مردنەکان بە شێرپەنجەی پەنکریاس
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو
پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل
پۆل:فیزیکزانانی جوو
پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد
جەلی

**جەلی** ناوی تەواوی **عەبدوڵڵا کوڕی مەلا ئەسعەدی جەلی زادەیە**،(١٨٣٤ - ١٩٠٨) شاعیرێکی کورد بوو کە لە ساڵی ١٨٣٤ لە شاری کۆیە لە دایک بووە. سەرەتای خوێندنی حوجرەی مزگەوتی لە لای باوکی بووە. لە قۆناغی فەقێیەتیدا ھاوڕێی حاجی قادری کۆیی بووە. پێکەوە روویان کردۆتە ناوچەی باڵەکیان و لە گوندی شێخ وەتمان لە حوجرەی مەلا محەمەدی کاک عەبدووڵڵا خوێندوویانە. جەلی لە ساڵی ١٨٧١ لەگەڵ باوکی حەجی کردووە لە ماوەی جێبەجێکردنی فەرمانەکانی حەج مەلا ئەسعەدی باوکی کۆچی دوایی کردووە و لە وڵاتی حیجاز بە خاک سپێراوە، ئیتر خۆی گەڕاوەتەوە کۆیە و بووە بەجێنشینی باوکی.

جەلی پێوەندی و ناسیاوی لەگەڵ مەلا و شێخانی دەروێشی ئەو سەردەمەدا بووە ھی وەکو شێخ عومەری بیارەی نەقشبەندی و کاک ئەحمەدی شێخی قادری و موفتی زەھاوی و ھی دیکە. مەلا عەبدوڵڵا "جەلی" ھەڵبژاردووە وەک نازناوی شیعری، ئەمەی لە نازناوی بنەماڵە "جەلی زادە"وە وەرگرتووە.
جەلی شاعیر لە ساڵی ١٩٠٨دا کۆچی دواییکردوە.

## ئەمانەش ببینە
* شیعر
* کەیفی
* کۆیە

## سەرچاوەکان
* کتێبی: مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی یەکەم، نووسینی: دکتۆر مارف خەزنەدار. چاپی ٢٠٠٤ هەولێر

## پەراوێزەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٤
پۆل:مردووانی ١٩٠٨
پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:شاعیرانی کۆیە
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی
ئەختەر

**ئەختەر** بە واتای **ئەستێرە** نازناوی **ئەمین ئاغای کوڕی بەکر ئاغای کوڕی محەمەد ئاغای حەوێزییە**. (١٨٣٩ - ١٨٨٨) شاعیرێکی کورد بوو لە شاری کۆیە کە لە ساڵی ١٨٣٩ز لە گەڕەکی بەفری قەندی لەدایکبووە.

## ژیاننامە
سەرەتای خوێندنی ئەختەر لە یەکێ لە حوجرەکانی مزگەوتی گەورەی کۆیە بووە. لە تەمەنی مێردمنداڵی وانەی فارسی لای مەلا سمایل مەنتک خوێندووە، ماوەیەکیش لەگەڵ ئەسعەد ئاغای حەوێزی برای لە بەغدا ھەردووکیان بەردەوام دەبن لەسەر خوێندن. لە پاشانا لە تەمەنی پازدە ساڵیدا ناچار دەبێ دەست لە خوێندن ھەڵبگرێ بەھۆی مردنی باوکییەوە لە جێی ئەو دادەنیشێ. بەم جۆرە دەبێتە سەرۆکی بنەماڵەی حەوێزییان و دیوەخانەی تایبەتی وەک نێوەندێکی وێژەی لەو ڕۆژگارەدا خۆی دەنواند. مەڵبەند و جێی کۆڕ و کۆبوونەوەی شاعیرانی ئەو سەردەمە بوو، بە تایبەتی حاجی و کەیفی و شێخ ڕەزای تاڵەبانی میوانی بەڕێزی ئەو دیوەخانەیە بوون و جێگەی دیارییان تێیدا ھەبوو.

ئەختەر وەک ئاغایەکی بە دیمەن و دەوڵەمەند لە ژیانی کۆمەڵایەتیدا ئوروستوکراتیانە نەبووە، بەزەیی بە ھەژارانا ھاتۆتەوە، دەستی گرتوون و یارمەتی داون. ئەختەر خاوەنی قسەی خۆی بووە، بەرھەڵستی خراپەی داگیرکەری دەوڵەتی عوسمانی کردووە، تا گەیشتۆتە ئەو ئاستەی ھەجووی سوڵتانی عوسمانی بکا. لەسەر ئەمە والی عوسمانی تەقیەدین پاشا ئەختەری ئاوارەی شاری حیللەی باشووری عێراق کردووە. لە دوای ماوەیەک کە نامیق پاشا بووە بە والی ئەختەری لە ئاوارەیی ئازاد کردووە و گەڕاوەتەوە کۆیە.

لە ژیانی تایبەتی خۆیدا ئەختەر دڵداری کردووە، دڵی چۆتە کچێکی جوانی بنەماڵەی دارۆغەناوی، رابی بووە. ئەم دڵدارییە پاک و بێ گەردە زیندەبەچاڵ دەکرێ بە بەھانەی ئەوەی ئەختەر و رابی بە منداڵی شیریان پێکەوە خواردووە.

ئەختەر تەنیا شاعیر نەبووە، بەڵکو ھونەروەێکی ڕەسەنی مۆسیقا و گۆرانی بووە، ئاوازی بۆ ھەندێ شیعری کوردی داناوە، جگە لەوەی شیعری خۆی کە دەکەوتە بەر دەنگی گۆرانیبێژان ئاوازەکانیان لەلایەن شاعیرەوە دادەنران، ھەروەھا ھەندێ جار بۆ ئاوازێکی دیاریکراو شیعری ھۆنیوەتەوە، بایەخی بە گۆرانی و سروودی میللی (فۆلکۆری) داوە. دیوەخانەی مەڵبەندێکی وێژە و ھونەر بووە. بە گشتی ئەختەر ڕۆڵێکی گرنگی بووە لە ژیانی خوێندەواری کۆمەڵی کۆیە لە نیوەی دووەمی سەدەی نۆزدەهەمدا.

ئەختەر لە ساڵی ١٨٨٨ لە کۆیە کۆچی دوایی کردووە و لە گۆڕستانی عارەبیان لەتەنیشت باوکی نێژراوە.

## ئەمانەش ببینە
* کەیفی
* جەلی
* حاجی قادری کۆیی
* شێخ ڕەزای تاڵەبانی

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* کتێبی: مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی یەکەم، نووسینی: دکتۆر مارف خەزنەدار. چاپی ٢٠٠٤ هەولێر

پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٩
پۆل:مردووانی ١٨٨٨
پۆل:شاعیرانی کۆیە
پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی
پۆل:شاعیرانی شیعری کلاسیکی کوردی