open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
تەسبیحات

***تەسبیحات*** () جۆرێکە لە *[[ویرد]]* کە ستایش کردنی شکۆمەندیی خوایە بە وتنی: "*سوبحانەڵڵا*" (، )، یان وشە باوەکانی تری ویرد.

زۆرجار تا ژمارەیەکی دیاریکراو ویرد دەگوترێت، بە بەکارھێنانی پەنجەکان یان تەسبیح بۆ ئاگاداربوون لە ژماردن.

## وشەڕەتناسی
وشەی *تەسبیح* لە ڕەگی پیتەکانی عەرەبی س، ب، ح ھاتووە. کاتێک دەنووسرێت مانای وشەکە دەبێتە «ستایشکردنی شکۆمەندیی خوا». 'تەسبیح' وەرگیراوێکی ناڕێکە لە *سوبحان*.

## بەکارھێنان
زۆرجار لە کاتی (نوێژ، دوعا، لە کاتی وتاردان (خوتبە) لە مزگەوت و بە شێوەیەکی باو بە درێژایی ڕۆژ دەکرێت. ھەندێک جار بۆ دەربڕینی شۆک یان سەرسووڕمان بەکاردێت.

## ئەمانەش ببینە
* تەسبیحاتی زەھرا
* فاتیحە
* تەکبیر
* سەڵەوات
* بەناوی خوا
* شایەتمان

## سەرچاوەکان

ه

پۆل:شیعە
پۆل:سوننە
پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکان
پۆل:ویرد
پۆل:زاراوەکانی نوێژ
پۆل:نوێژ لە ئیسلامدا
٧ی جومادولئوولا

**٧ی جومادولئوولا** یان **٧/٥ (حەوتەمی مانگی پێنج)** سەد و بیست و پێنجەمین (١٢٥) ڕۆژی ساڵ (یان سەد و بیست و شەشەم ئەگەر مانگی ڕەبیعی دووەم سی ڕۆژ بێت یان سەد و بیست و حەوتەم ئەگەر ھەردوو سەفەر و ڕەبیعی دووەم سی ڕۆژ بن) بەپێی ڕۆژژمێری کۆچی. تا کۆتایی ساڵ ٢٢٩ یان ٢٣٠ ڕۆژ ماوە.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٣٥٣ی کۆچی - حوسێن کەمال، دەرھێنەری میسری.
* ١٣٦١ی کۆچی - سوعاد محەممەد سەباح، شاعیر و نووسەر و نووسەری کوەیتی.
* ١٣٧٣ی کۆچی - تاھیر جاووت شاعیر و ڕۆماننووس و ڕۆژنامەنووسی جەزائیری.
* ١٣٩٣ی کۆچی - ڕەندە مەرعەشلی، ئەکتەری سووری.
* ١٤٠٨ی کۆچی - مەرزوق زەکی، یاریزانی تۆپی پێی کوێت.
* ١٤٠٩ی کۆچی - ڕەحمە حەسەن، ئەکتەری میسری.

## مردووان
* ٣٦٠ی کۆچی - ئەبوبەکر دەقی یەکێک لە دیارترین سۆفییەکان.
* ٨٥٥ی کۆچی - ئیبن تەی فەقعانی، شەرعزان و نووسەری وڵاتانی شام.
* ٩٣٧ی کۆچی - بابور، دامەزرێنەری ئیمپراتۆریەتیی مەغۆلی ھیند و یەکەم سوڵتانی.
* ١٣٢٣ی کۆچی - محەممەد عەبدە، پیاوێکی ئایینی و چاکسازیخوازی میسری.
* ١٣٨٥ی کۆچی - فواد جەرداق، شاعیر و ڕۆژنامەنووسی لوبنانی.
* ١٣٩٩ی کۆچی - زولفەقار عەلی بۆتۆ، سەرۆکوەزیرانی پاکستان.
* ١٤١٠ی کۆچی - موسفیر حارسی، سەرباز و شاعیری سعودیە.
* ساڵی ١٤٣٠ی کۆچی - خالد ئەحمەد مەزەف، وەزیری کوەیت و پەرلەمانتار.
* ١٤٣٧ی کۆچی - بوترۆس بوترۆس غالی، دیپلۆماتکاری میسری و شەشەمین سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی  جومادولئوولا ڕوویدا.

پۆل:جومادەلئوولا
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
٨ی جومادولئوولا

**٨ی جومادولئوولا** یان **٨/٥ (ھەشتەمی مانگی پێنج)** سەد و بیست و شەشەم (١٢٦) ڕۆژی ساڵ (یان سەد و بیست و حەوتەم ئەگەر مانگی ڕەبیعی دووەم سی ڕۆژی بێت یان سەد و بیست و ھەشتەم ئەگەر ھەردوو سەفەر و ڕەبیعی دووەم سی ڕۆژ بن). ڕۆژژمێری کۆچی. ٢٢٨ یان ٢٢٩ ڕۆژ ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٣٠٣ی کۆچی - مەی زیادە، نووسەری لوبنانی.
* ١٣٥٥ی کۆچی - سەید عەبدولکەریم، ئەکتەری میسری.
* ١٣٥٧ی کۆچی - ڕاغب مستەفا غولوش و شێخ و قورئان خوێن.
* ١٣٩٧ی کۆچی - ماغوی مەتران، ئەکتەری لوبنانی.
* ١٣٩٨ی کۆچی - محەممەد نەجاتی، ئەکتەری میسری.
* ١٤٠١ی کۆچی - جاد شوێری، گۆرانیبێژ و دەرھێنەری لوبنانی.

## مردووان
* ٧٨٦ی کۆچی - شەھیدی یەکەم، شەرعزانی شیعە و نووسەری کتێبی اللمعة الدمشقیة
* ١٣٢٣ی کۆچی - محەممەد عەبدە، موفتی گەورەی میسر و پێشەنگی بزووتنەوەی چاکسازی لە جیھانی ئیسلامیدا.
* ١٣٣٦ی کۆچی - حەمزە فەتحوڵڵا یەکێک لە شێخەکانی ئەزھەر و لە کەسایەتییە دیارەکانی زمانی عەرەبی.
* ساڵی ١٣٥٥ی کۆچی - عەبدوڵڵا عەلەمی، فەلەستینی موسڵمانی فەلەستینی شەرعزان و شاعیر و مامۆستا.
* ١٣٧٨ی کۆچی - ئەحمەد عەبدولڕەحمان بەنا ساعاتی، زانای فەرموودەی ئەزھەری میسری و باوکی حەسەن بەننا.
* ١٤١٣ی کۆچی - محەممەد بنھیمە، سەرۆکوەزیرانی مەغریب.
* ١٤١٥ی کۆچی - عائیشە بن تاھیر سونبول، شەرعزان و فەرموودەزان و مامۆستای سعودی.
* ١٤٢١ی کۆچی - ئەبوو فەزل نەبەوی، شەرعزان و نووسەری ئێرانی.
* ساڵی ١٤٢٩ی کۆچی - سەعد عەبدوڵڵا سالم سەباح چواردەھەمین میری کووەیت.
* ساڵی ١٤٣٠ی کۆچی -
** تەلال عەییار، پەرلەمانتار و وەزیری کوەیت.
** زوبیر تورکی، نیگارکێش و پەیکەرتاشی تونس.
** نازم غەبرا، پزیشکێکی کوەیتی بە ڕەچەڵەک فەلەستینی.
* ١٤٣٧ی کۆچی - محەممەد حەسەنین ھەیکەل یەکێک لە بەناوبانگترین ڕۆژنامەنووسانی عەرەبی و میسری سەدەی بیستەم.
* ساڵی ١٤٤١ی کۆچی -
** قاسم سولەیمانی، فەرماندەی سەربازی ئێران.
** ئەبوو مەھدی موھەندیس، فەرماندەیەکی سەربازی عێراقی.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی جومادولئوولا ڕوویدا.

پۆل:جومادەلئوولا
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
٦ی جومادولئوولا

**٦ی جومادولئوولا** یان **٦/٥ (شەشەم ڕۆژی مانگی پێنج)** سەد و چوارەم (١٢٤) ڕۆژی ساڵە (یان سەد و بیست و پێنجەم ئەگەر مانگی ڕەبیعی دووەم سی ڕۆژ بێت، یان سەد و بیست و شەشەم ئەگەر سەفەر و ڕەبیعی دووەم سی ڕۆژ بێت) بەپێی ڕۆژژمێری کۆچی. ٢٣٠ یان ٢٣١ ڕۆژی ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ٩٥٣ی کۆچی - مورادی سێیەم، دوازدەھەمین سوڵتانی عوسمانی.
* ١٣٦١ی کۆچی - ھالە حوسنی، ئەکتەری سووری.
* ١٣٩١ی کۆچی - نەوال زوغبی، گۆرانیبێژی لوبنانی.
* ١٣٩٣ی کۆچی - ئەحمەد شوقەیری، بانگخوازی ئیسلامی سعودیە.
* ١٤٠٥ی کۆچی - عەبدوڵڵا بوشەھری، ئەکتەری ئێرانی کە لە کوێت کاردەکات.

## مردووان
* ٦٩٤ی کۆچی - کەیخاتوو بن ئەباقە، خانی مەغۆلەکانی ئیلخانات.
* ٩٣٧ی کۆچی - ز بابور، دامەزرێنەری ئیمپراتۆرییەتی مەغۆلی ھیند و یەکەم سوڵتانی.
* ٩٦٨ی کۆچی - ئەندریا دۆریا، فەرماندەی ھێزی دەریایی ئیسپانیا.
* ١١٩١ی کۆچی - ئەحمەد بن مەھدی غەزال، شەرعزان و دیپلۆماتکاری مەغریبی.
* ١٣١١ی کۆچی - عەلی پاشا موبارەک، وەزیری پەروەردەی میسر.
* ١٣٤٢ی کۆچی - محەممەد حەسەن سمەیسیم، شاعیرێکی عێراقی.
* ١٣٨٨ی کۆچی - ئەختەل ساغر، شاعیرێکی لوبنانی.
* ١٤٠٦ی کۆچی - ئیبراھیم حەمودە، ئەکتەر و گۆرانیبێژی میسری.
* ١٤١٣ی کۆچی - محەممەد شەریف مستەغانمی، نووسەری جەزائیری.
* ١٤١٧ی کۆچی - عەبدوڵڵا جابر سەباح وەزیری پێشووی کوەیت و ڕاوێژکاری تایبەتی ئەمیری کوەیت.
* ١٤٢١ی کۆچی - سلێمان ھوەیدی، شاعیری کوەیتی.
* ١٤٢٤ی کۆچی - ئیبراھیم عەلی خورەیبت ئەندامی پێشووی ئەنجومەنی نیشتمانی کوەیت.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی جومادولئوولا ڕوویدا.

پۆل:جومادەلئوولا
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
٩ی جومادولئوولا

**٩ی جومادولئوولا** یان **٩/٥ (نۆیەمین ڕۆژی مانگی پێنج)** سەد و بیست و حەوتەم (١٢٧) ڕۆژی ساڵە (یان سەد و بیست و ھەشتەم ئەگەر مانگی ڕەبیعی دووەم دی ڕۆژی بێت یان سەد و بیست و نۆیەم ئەگەر ھەردوو سەفەر و ڕەبیعی دووەم سی ڕۆژ بن) بەپێی ڕۆژژمێری کۆچیشەرعزانی. ٢٢٧ یان ٢٢٨ ڕۆژی ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ٤٤٧ی کۆچی - جەلالدەولە مەلیک شا بن ئەلپ ئەرسەلان، سێیەم سوڵتانی سەلجوقی.
* ٩٨٠ی کۆچی - مەلا سەدرا فەیلەسوف و زانای موسڵمانی شیعەی شیراز.
* ١٣٣٥ی کۆچی - سەمیرە مووسا، یەکێک لە پێشەنگەکانی جیھان لە توێژینەوە ئەتۆمییەکان.
* ١٣٥٢ی کۆچی - جیھان سادات ھاوسەری ئەنوەر سادات سەرۆکی میسر.
* ١٣٥٩ی کۆچی - زوبەیدە سەروەت، ئەکتەری میسری.
* ١٤٠٦ی کۆچی - سەلوا جەراش، گۆرانیبێژ و ئەکتەری بەحرەینی.
* ١٤٠٨ی کۆچی - سەحەر خەلیل، ئەکتەر و دەرھێنەری لوبنانی.

## مردووان
* ٧٦٢ی کۆچی - حەسەن بن محەممەد بن قەلاون، یەکێک لە سوڵتانەکانی مەملوکی بەحری.
* ٩١٠ی کۆچی - ئیبن غازی مەکناسی، شەرعزان و مێژوونووس و زمانزان و بیرکارێکی مەغریبی.
* ١٠٠٣ی کۆچی - مورادی سێیەم، دوازدەھەمین سوڵتانی عوسمانی.
* ١٣٤٩ی کۆچی - کازم بەیزرە، شەرعزان و پزیشک و شاعیری عێراقی شیعە.
* ١٣٨١ی کۆچی - محەممەد شەفیق غەربال مێژوونووسی میسری و ئەندامی ئەکادیمیای زمانی عەرەبی لە قاھیرە و ئەکادیمیای زانستی میسری.
* ١٤٠٦ی کۆچی - عەبدوڵڵا بن عومەر بن دوھەیش، شەرعزانی حەنبەلی و دادوەری سعودیە.
* ١٤١٠ی کۆچی - سەیفوڵڵا موختار، ئەکتەری میسری.
* ١٤٢٧ی کۆچی - ھودا سوڵتان، ھونەرمەندی میسری.
* ساڵی ١٤٢٨ی کۆچی - حەمود عەبدوڵڵا ڕەقەبە، پەرلەمانتاری کوێت و وەزیری.
* ١٤٣١ی کۆچی - فەیحان عەرەبید، ئەکتەری کوەیتی.
* ١٤٣٣ کۆچی - سەید عەبدولکەریم، ئەکتەری میسری.
* ١٤٣٤ کۆچی - ڕەمەزان بۆتی، زانای موسڵمانی سووریا.
* ١٤٣٦ی کۆچی - غەسان مەتەر، ئەکتەری فەلەستینی -میسری.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ڕۆژنامەی ئەمڕۆ: لەم ڕۆژەدا ڕوویدا.
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی جومادولئوولا ڕوویدا.

پۆل:جومادەلئوولا
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
١١ی جومادولئوولا

**١١ی جومادولئوولا** یان **١١/٥ (یازدەھەمین ڕۆژی مانگی پێنج)** سەد و بیست و نۆیەمین (١٢٩) ڕۆژی ساڵ (یان سەد و سییەم ئەگەر مانگی ڕەبیعی دووەم ڕۆژی سییەم بێت یان سەد و سی و یەکەم ئەگەر ھەردوو سەفەر و ڕەبیعی دووەم سی ڕۆژ بێت) بەپێی ساڵنامەی کۆچی. ٢٢٥ یان ٢٢٦ ڕۆژی ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٣٠٤ی کۆچی - سەلامە موسا، نووسەر و نووسەری میسری.
* ١٣٢٨ی کۆچی - ئامینە سەعید، نووسەری میسری.
* ١٣٤٠ی کۆچی - ئەحمەد سێکۆ تۆرێ سەرۆکی گینیا.
* ١٣٤١ی کۆچی - تاھر فیفە، نووسەر و چیرۆکنووسی تونسی.
* ١٣٩٧ی کۆچی - مەشاعل شەداد، ئەکتەری کوەیتی.
* ساڵی ١٣٧٠ی کۆچی -
** بەرزان ئیبراھیم تکریتی بەڕێوەبەری پێشووی ھەواڵگری عێراق و نیوەبرای سەدام حوسێن.
** سامح سەریتی، ئەکتەری میسری.
* ١٣٧٦ی کۆچی - ماجیدە رومی، گۆرانیبێژی لوبنانی.
* ١٣٩١ی کۆچی - مالک قەلاف، یاریزانی تۆپی پێی کوێت.
* ١٣٩٨ی کۆچی - جەراح عەبدوللەتیف، یاریزانی تۆپی پێی کوێت.
* ١٣٩٩ی کۆچی - مونزیر ریاحنە، ئەکتەری ئوردنی.
* ساڵی ١٤٠٣ی کۆچی -
** ئوسامە عەبدولسەلام یاریزانی تۆپی پێی لیبی.
** ئەحمەد حوسام، یاریزانی تۆپی پێی میسری.

## مردووان
* ١٥٠ی کۆچی - ئەبو حەنیفە یەکێکە لە چوار ئیمامی سوننە و دامەزرێنەری مەزھەبی حەنەفی.
* ٥٧٣ی کۆچی - دەبوو موزەفەر مشتاب، شەرعزان و گێڕەرەوەی فەرموودە.
* ١٤٠٢ی کۆچی - محەممەد زەکی عەبدولقادر ڕۆژنامەنووسی میسری و سەرنووسەری ڕۆژنامەی ئەلئەحرام، پاشان ئەخبار ئەلیوم.
* ١٤٢١ی کۆچی - تەلال مەداح، گۆرانیبێژی سعودی.
* ساڵی ١٤٢٢ی کۆچی -
** جەمال سەلیم سەرکردەیەکی بزووتنەوەی حەماس.
** جەمال مەنسوور سەرکردەیەکی بزووتنەوەی حەماس.
* ١٤٢٧ی کۆچی - ئەبو موسعەب زەرقاوی سەرۆکی ڕێکخراوی قاعیدە لە عێراق.
* ١٤٢٩ی کۆچی - ھەدیل محەممەد حەزیف، بلۆگەر و نووسەر و ڕۆماننووسی سعودی.
* ١٤٣٩ی کۆچی - حسە بن محەممد ئال نەھیان ھاوسەری شێخ زاید بن سوڵتان ئال نەھیان و دایکی شێخ خەلیفە بن زاید ئال نەھیان.
* ساڵی ١٤٤٠ی کۆچی -
** حەمەد ناسر، ئەکتەری کوەیتی.
** بابەکر عەوەزوڵڵا، سیاسەتمەداری سودان و شەشەمین سەرۆک وەزیرانی وڵاتەکەی.
* ١٤٤٢ی کۆچی - محەممەد سەعیدی جەردی، شەرعزان و زانای ئوسوڵی فیقھی مەغریبی.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی جومادولئوولا ڕوویدا.

پۆل:جومادەلئوولا
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
١٠ی جومادولئوولا

**١٠ی جومادولئوولا** یان **١٠/٥ (دەیەمین ڕۆژی مانگی پێنج)** سەد و بیست و ھەشتەم (١٢٨) ڕۆژی ساڵە (یان سەد و بیست و نۆیەم ئەگەر مانگی ڕەبیعولئاخیر سی ڕۆژی بێت یان سەد و سی ئەگەر ھەردوو سەفەر و ڕەبیعی دووەم سی ڕۆژ بن) بەپێی ڕۆژژمێری کۆچی. ٢٢٦ یان ٢٢٧ ڕۆژی ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٢٩٢ی کۆچی - ئیسماعیل سدقی، سیاسەتمەداری میسر و سەرۆکوەزیرانی میسر لە سەردەمی شا فوئادی یەکەم.
* ١٣٢١ی کۆچی - حەبیب بورقێبە یەکەم سەرۆکی توونس بوو.
* ١٣٣٥ی کۆچی - سەمیرە مووسا، زانای ئەتۆمی میسری.
* ١٣٤١ی کۆچی - عەلی ئیسماعیل، مۆسیقاری میسری.
* ١٣٦١ی کۆچی - نادییە شەمسەدین، ئەکتەری میسری.
* ١٣٨٣ی کۆچی - عەلا وەلییەدین، ئەکتەری میسری.
* ١٣٩٢ی کۆچی - نەرمین فەقێ, ئەکتەری میسری.
* ١٤٠٣ی کۆچی - بەھا کافی، گۆرانیبێژ و ئەکتەری تونسی.
* ١٤٠٥ی کۆچی - نەواف مەھنا، ئەکتەر و دەرھێنەری سعودی.
* ساڵی ١٤٠٦ی کۆچی -
** ھبە حەلوانی، ئەکتەری سووری.
** ئیبراھیم شەھاب یاریزانی تۆپی پێی کوێتی.
* ١٤٠٧ی کۆچی - محەممەد سەھلاوی، یاریزانی تۆپی پێی سعودیە.
* ١٤٠٩ی کۆچی - ئەحمەد سەغیر، یاریزانی تۆپی پێی لیبیا.

## مردووان
* ٣٦ی کۆچی -.
** تەڵحە کوڕی عوبەیدوڵڵا ھاوەڵ و یەکێک لە دە مزگێنی پێدراوی بەھەشت بوو.
** زوبەیر، ھاوەڵ و یەکێک لە دە مزگێنی بەھەشت.
* ٤٥٨ی کۆچی - ئەبوبەکر ئەحمەد بن حوسێن بەیھەقی یەکێکە لە ئیمامەکانی فەرموودە و فیقھی لە سەدەی پێنجەمی کۆچی و نووسەری سوننە گەورەکە ناسراوە بە سونەنی بەیھەقی.
* ٦٦٠ی کۆچی - عیز بن عەبدولسەلام، زانای ئایینی موسڵمانی سوننە و شەرعزانی شافیعی.
* ١٣٦٦ی کۆچی - قازی محەممەد دامەزرێنەری کۆماری مەھاباد.
* ١٣٧٣ی کۆچی - بەشیر فورتی، ڕۆژنامەنووس و نووسەری تونسی.
* ١٤٠٢ی کۆچی - سەڵاح ناسر بەڕێوەبەری ھەواڵگری میسر.
* ١٤٠٧ی کۆچی - موئەیەد ئیبراھیم ئێرانی، شاعیر و وەرگێڕی فەلەستینی.
* ساڵی ١٤٢٢ی کۆچی -
** جەمال مەنسور سیاسەتمەداری فەلەستینی و سەرکردەی حەماس.
** جەمال سەلیم بانگخوازی ئیسلامی و سیاسەتمەدار و نووسەری فەلەستینی و سەرکردە لە بزووتنەوەی خۆڕاگری ئیسلامی (حەماس).
* ١٤٢٦ی کۆچی - سالم حەنا خەمیس، بیرکارێکی فەلەستینی.
* ١٤٣١ی کۆچی - فوئاد سادق موفتی، دیپلۆماتکاری سعودیە.
* ١٤٣٣ کۆچی - ئەکرەم بۆرا، ئەکتەری تورک.
* ١٤٣٤ کۆچی - ڕەمەزان بۆتی، زانای سووری.
* ١٤٣٥ی کۆچی - ئەحمەد ڕوبەیعی، کاریکاتێر نوسی عێراقی.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ڕۆژنامەی ئەمڕۆ: لەم ڕۆژەدا ڕوویدا.
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی جومادولئوللا ڕوویدا.

پۆل:جومادەلئوولا
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
جەمال سەلیم

**جەمال سەلیم** (١٩٥٨–٢٠٠١)، بانگخوازی ئیسلامی، سیاسەتمەدار، نووسەری فەلەستینی ، و سەرکردە لە بزووتنەوەی خۆڕاگری ئیسلامی (حەماس)، جێگری سەرۆکی پێشووی کۆمەڵەی زانایانی فەلەستین، و ئەندامی دامەزرێنەری کۆمیتەی «ھەماھەنگیی کوتلەکان» لە پارێزگای نابلوس.

## ژیانی سەرەتایی و پەروەردە
لە ساڵی ١٩٥٨ لە شاری نابلوس لە کەناری ڕۆژاوای داگیرکراو لە خێزانێکی ئایینی لەدایکبووە. خوێندنی سەرەتایی و ئامادەکاری لە قوتابخانەکانی UNRWA تەواو کردووە، لەکاتێکدا خوێندنی ناوەندی لە قوتابخانەی سەلاحییە لە نابلوس وەرگرتووە، کە لە ساڵی ١٩٧٧ تەواو بووە. دواتر چوو بۆ ئوردن و پەیوەندی کرد بە کولییەی شەریعە لە زانکوی ئوردنی پاشان گەڕایەوە بۆ فەلەستین و لە ساڵی ١٩٩٦ بڕوانامەی ماستەری لە شەریعەتی ئیسلامی لە زانکۆی نیشتمانی نەجاح لە شاری نابلوس بەدەستھێناوە.

## بڵاوکراوەکان
دوو ھەواڵنامەی بەناونیشانی «ڕێنمایی ئیسلام» و «لە ڕێنمایییەکانی ئیسلامەوە» بڵاوکردەوە، تێزی ماستەرەکەی بەناونیشانی «حوکمەکانی شەھیدان لە ئیسلامدا» بوو.

## ھەروەھا سەیری بکە
* جەمال مەنسور
* سەڵاحەدین دروزە
* لیستی تیرۆرەکانی ئیسرائیل

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ژیاننامەکەی لە ئینسایکلۆپیدیای ئەلجەزیرە - ئەلجەزیرە نێت.
* ژیاننامە کە ی لە ماڵپە ڕی فەرمی حەماس
* ژیاننامەکەی لە ئینسایکلۆپیدیای ویکی ئیخوان

پۆل:مردووانی ٢٠٠١
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨
پۆل:نووسەرانی فەلەستینی
پۆل:تیرۆرکردنەکانی مۆساد
پۆل:ئەندامانی قەسام
مارک کارنی

** مارک جۆزێف کارنی**، ئابووریناس و سیاسەتمەدارێکی کەنەدییە و لە ئازاری ٢٠٢٥ سەرۆک وەزیرانی کەنەدا و سەرۆکی پارتی لیبراڵی کەنەدییە، لە ساڵی ٢٠٠٨ تا ٢٠١٣ وەک ھەشتەمین حاکمی بانکی کەنەدا و لە ساڵی ٢٠١٣ تا ٢٠٢٠ ١٢٠ھەمین حاکمی بانکی ئینگلتەرا بووە. دوای ئەوە کە جەستن تروودۆو لە ٦ی کانوونی دووەمەی ٢٠٢٥ دەستلەکارکێشانەوەی لە پۆستی سەرۆکی پارت و سەرۆکوەزیران ڕاگەیاند. لە ١٦ی کانوونی دووەمەی ٢٠٢٥ کارنی بە فەرمی ڕای گەیاند کە خۆی بۆ ھەڵبژاردنی سەرکردایەتی پارتی لیبراڵی کەنەدا لە ساڵی ٢٠٢٥دا کاندید دەکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:سەرۆک وەزیرانی کەنەدا
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥
پۆل:خەڵکانی گۆڵدمەن ساکس
حەیدەر شەشۆ

**حەیدەر شەشۆ** فەرماندەیەکی سەربازی کوردی ئێزیدییە لە عێراق و ھەرێمی کوردستان. ناسراوە بە دامەزرێنەر و فەرماندەی باڵای میلیشیای بەرگریکاری ئێزیدییەکان بە ناوی ھێزی پاراستنی ئێزیدخان (ھەپەئێ).

## سەرچاوەکان


پۆل:ئێزیدی
پۆل:ئێزدییەکانی ئەڵمانیا
پۆل:ئێزیدییەکان
پۆل:ئێزدییەکانی عێراق
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:زیندووان
پێڕستی ئەندامانی خولی پێنجەمی پەرلەمانی کوردستان-عێراق

پێڕستی ئەندامانی خولی شەشەم پەرلەمانی کوردستان-عێراق.

## پێڕستی ئەندامان
### [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتى دیموکراتی کوردستان]]

### [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتیمانی کوردستان]]

## سەرچاوەکان

## ئەمانەش ببینە

## سەرچاوەکان
ھێزی پاراستنی ئێزیدخان

**ھێزەکانی پاراستنی ئێزیدخان** یان **ھەپەئێ** () ھێزێکی سەربازی ئێزیدییە لەلایەن حەیدەر شەشۆوە لە ھاوینی ٢٠١٤دا دامەزراوە بۆ بەرپەرچدانەوەی توندوتیژییەکانی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام (داعش). ھێزی پاراستنی ئێزیدخان لە لە گرووپی سەرەکی ئێزیدییەکان، یەکینەکانی بەرخۆدانی شنگال گەورەترە. بەڵام بە بەراورد بە یەکینەکانی بەرخۆدانی شنگال کە لە ساڵی ٢٠١٤ەوە شەڕی داعشیان کردووە، کەمتر چالاکی ھەیە.

ھێزی پاراستنی ئێزیدخان بە **ھێزی پاراستنی شەنگال** () ناسراوبوو، تاوەکوو مانگی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ ناوەکەی گۆڕدرا بۆ ھێزی پاراستنی ئێزیدخان یان ھەپەئێ.

## سەرچاوەکان


پۆل:ھێزە عێراقییەکان
پۆل:ئێزدییەکانی عێراق
پۆل:ڕێکخراوەکانی ئێزیدییەکان
پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان
مەناع قەتان

**مەناع خەلیل قەتان** (١٣٤٥–١٤٢٠ کۆچی / ١٩٢٥–١٩٩٩ ز)، زانای ئایینی سوننەی میسری، و بەڕێوەبەری پێشووی پەیمانگای باڵای دادوەری لە سعوودیە.

## بەرھەمەکانی
خاوەنی چەندین کتێبە لەسەر بابەتگەلی جۆراوجۆر، گرنگترینیان بریتین لە:
* مباحث فی علوم القرآن، ناسراوترین کتێبیەتی.
* تاریخ التفسیر ومناھج المفسرین.
* تفسیر آیات الأحکام.
* نزول القرآن علی سبعة أحرف.
* التشریع والفقە فی الإسلام تاریخاً ومنھجاً.
* الحدیث والثقافة الإسلامیة.
* الدعوة إلی الإسلام.
* معوقات تطبیق الشریعة الإسلامیة.
* ڕفع الحرج فی الشریعة الإسلامیة.
* وجوب تحکیم الشریعة الإسلامیة.
* موقف الإسلام من الاشتراکیة.
* إقامة المسلم فی بلد غیر مسلم.
* نظام الأسرة فی الإسلام.
* الزواج بالأجنبیة.
* الإسلام رسالة الإصلاح.
* رعایة الإسلام للمعاقین.
* التکییف الفقھی للتبرع بالأعضاء وزراعتھا.
* الحاجة إلی الرسل فی ھدایة البشریة.
* مباحث فی علوم الحدیث.
* الفرق الإسلامیة.
* العقیدة والمجتمع.
* القضاء فی العھد النبوی والخلافة الراشدة.

## مردن
ڕۆژی دووشەممە ٦ی ڕەبیعولئاخیر ١٤٢٠ی کۆچی کۆچی دوایی کرد، کە ھاوتایە لەگەڵ ١٩ی تەممووزی ١٩٩٩ی زایینی، لە مزگەوتی ڕاجحی لە گەڕەکی جەزیرە نوێژی لەسەرکرا، و لە گۆڕستانی نەسیم لە ڕیاز بە خاک سپێردرا، دوای نەخۆشییەکی کوشندە کە لە ئەنجامی شێرپەنجەی جگەرەوە بوو کە زیاتر لە سێ ساڵ بوو تووشی بوبوو، و تەمەنی حەفتاوپێنج ساڵ بووە، و لە دوای خۆی پێنج منداڵی بەجێھێشت سێ کوڕ و دوو کچ کە ھەر پێنجیان پزیشکن لە پسپۆڕییە جیاوازەکان لە نەخۆشخانەکانی ڕیاز.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* کتێبەکان لە ماڵپەڕی (ئیسلام ستۆری) نووسیویەتی 
* وتارەکانی شێخ  لە ئیسلاموێب

پۆل:مردووانی ١٩٩٩
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٥
سەید سابق

**سەید سابق** (١٩١٥–٢٠٠٠) (١٣٣٥ کۆچی - ٢٣ زولوقەعدە ١٤٢٠ کۆچی) نووسەری کتێبی بەناوبانگی «فقھی سوننە» و یەکێکە لە زانایانی ئەزھەر دەرچووی بەشی شەریعەیە و لە پەیوەندیدا بووە لەگەڵ حەسەن بەننا و بووە بە ئەندامی ئیخوان موسلیمین.

## مردن
ڕۆژی یەکشەممە ٢٣ی زولقەعدە ساڵی ١٤٢٠ی کۆچی کە دەکاتە ٢٧ی شوباتی ٢٠٠٠ی زایینی، لە تەمەنی ٨٥ ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە و لە گۆڕستانی بنەماڵەکەی لە گوندی ئیستانھا نێژراوە، کە لەوێ لەدایک بووە.

## گرنگترین بەرھەمەکانی
کتێبی زۆری نووسیوە، گرنگترین کتێبیشی بریتییە لە کتێبی "فیقھی سوننە "، کە بۆشایییەکی لە کتێبخانەی ئیسلامیدا لە بواری فیقھی سوننەتدا پڕکردەوە، کە پەیوەندی بە ھیچ قوتابخانەیەکی فیکری تایبەتەوە نییە، بۆیە بە شێوەیەکی بەرفراوان لەلایەن کەسانی خوێندەوارەوە وەرگیرا کە بە شێوەیەکی بەرفراوان پابەند نەبوون بە قوتابخانەیەکی فیکرێکی دیاریکراوەوە یان بۆ ئەوەی کە کۆنەپەرستانە بن، ھەرکاتێک پێویستیان بە پێداچوونەوە بوو پرسێکی تایبەت. کتێبەکە زۆر بەناوبانگ بوو، ھەندێک کەس بەبێ مۆڵەتی نووسەر چاپیان کرد، وەک چۆن لە کتێبەکانی دیکەدا دەیکەن کە خەڵک داوای دەکەن. دیارترینیان بریتین لە:
# **فقە السنة**
# مصادر القوة فی الإسلام.
# الربا والبدیل.
# رسالة فی الحج.
# رسالة فی الصیام.
# تقالید وعادات یجب أن تزول فی الأفراح والمناسبات.
# تقالید وعادات یجب أن تزول فی المآتم.
# العقائد الإسلامیة.
# إسلامنا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ژیاننامەی شێخ سەید سابق لە ماڵپەڕی ڕێگای ئیسلام
* ژیاننامەی شێخ سەید سابق - ویکیپیدیای ئیخوان موسلیمین

پۆل:مردووانی ٢٠٠٠
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٥
ئەسما کچی عومەیس

**ئەسما کچی عومەیس خەسعەمی** () ھاوەڵێکی ژن بووە کە ھاوسەری جەعفەر کوڕی ئەبووتاڵیب بووە و دواتر ئەبووبەکر و پاشان عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب. ئەسما کۆچی کرد بۆ حەبەشە و پاشان بۆ مەدینە بۆیە پێی دەگوترا “ **خاوەنی دوو کۆچەکە** ”.

## سەرچاوەکان

پۆل:عەلی کوڕی ئەبووتالیب
پۆل:ژنە سەحابەکان
پۆل:لەدایکبووانی مەککە
پۆل:مردووانی دیمەشق
عومەر عەبدولکافی

**عومەر عەبدولکافی** () نووسەرێکی میسرییە، کە بە کتێبەکانی و وتارەکانی لە تەلەڤیزیۆن ناسراوە. کەناڵێکی یوتیوبی ھەیە و زیاتر لە ٩٫٨٧ ملیۆن سەبسکرایبی ھەیە.

## کتێبەکان
دەیان کتێبی بە زمانی عەرەبی نووسیوە، وەک:
* بەڵێنی ڕاستەقینە، ().
* زمانت بگرە، ().
* پەیامی بەپەلە بۆ کچە موسڵمانەکەم، ().
* گوناھەکانی زمان، ().
* دەرگاکانی چاکە، ().
* ئەمە ئایینی ئێمەیە، ().
* ئەخلاقی ژن و پیاوی موسڵمان، ().
* *«قیامەت» ()*

## لە تەلەڤیزیۆن
سەدان وتاری لە کەناڵە جیاوازەکانی تەلەڤیزیۆنیدا پێشکەش کردووە، وەکو Iqraa TV & Al-Resalah TV.

وانەی زۆری ھەبوو، بۆ نموونە: *“لە گەنجینەکانی سوننەتەوە” (بە عەرەبی: کوز السنة)،*

*"بەڵێنی ڕاستەقینە" (بە عەرەبی: الوعد الحقّ)،* *"ڕۆژنامەی لوسیفەر" (بە عەرەبی:مذکرات إبلیس)*، و *"دڵی سەرسوڕھێنەر" (بە عەرەبی: عجائب القلوب).*

## سەرچاوەکان

پۆل:نووسەرانی میسری
پۆل:زانستخوازە میسرییەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١
پۆل:ئیعجازی ئیسلامی
محەممەد عەوامە

**محەممەد عەوامە** (١٤ زولحەجە ١٣٥٨ کۆچی = ٢٥ی کانوونی دووەمی ١٩٤٠) زانایەکی سوورییە و پسپۆڕە لە بواری فەرموودە و زانستەکانی.

محەممەدی کوڕی محەمەد عەوامە حەلەبی مەدەنی. لە شاری حەلەب لەدایک بووە و لە پەیمانگا شەرعییە کۆنەکانی خوێندوویەتی لەگەڵ چینی کۆنی زانایان ناسیوە و زانست و ئەدەبیاتیان لێ بەدەست ھێناوە کە دیارترینیان بریتی بوون لە: شێخ عەبدوڵڵا سیراجەدین و شێخ عەبدولفەتاح ئەبو غودە.

پاشان لە ساڵی ١٤٤٠ی کۆچی / ٢٠١٨ی زایینی، بە فەرمانی سەرۆککۆماری تورکیا، ڕەجەب تەییب ئەردۆغان لە ئەستەنبوڵ کرا بە شێخی داری حەدیسی سولەیمانی، یەکەم شێخی ئەو دارە بوو دوای ئەوەی نزیکەی نەوەد ساڵ داخرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:حەلەب
پۆل:تورکیا
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠
پۆل:چاکسازە مسوڵمانەکان
پۆل:سۆفییەکان
پۆل:ئەشعەرییەکان
ئەبوو دەردا

**ئەبوو دەردا ئەنساری** (), ھاوەڵ و شەرعزان و دادوەر و قورئان خوێن و یەکێک لە گێڕەرەوەکانی فەرموودە، لە ئەنسار بووە لە بەنو کەعبی کوڕی خەزرەجی کوڕی حاریسی کوڕی خەزرەج. لە ڕۆژی بەدر موسڵمان بوو، لە ڕۆژی ئوحود بەرگری لە پێغەمبەر ﷺ کرد و شایەتحاڵی ئەوە بوو کە دواتر ڕوویدا ئەو یەکێک بوو لەوانەی کە بە پەرۆش بوون لە پەرستن و قورئان خوێندندا. دوای فەتحکردنی بۆ شام گەشتێکی کرد بۆ ئەوەی خەڵک فێری قورئان بکات و پەروەردەیان بکات دەربارەی ئایینەکەیان دەسەڵاتی دادوەری دیمەشقدا گرتە دەست و لەوێ مایەوە تا لە سەردەمی خەلافەتی عوسمانی کوڕی عەفاندا کۆچی دوایی کرد.

## ھەروەھا سەیری بکە
* شەرعزانانی سەحابە

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی دیمەشق
پۆل:قیرائات
پۆل:ئەنسار
پۆل:مردووانی ٦٥٢
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم
سەرۆک وەزیرانی کەنەدا

**سەرۆک وەزیرانی کەنەدا** () سەرۆکی حکوومەتی کەنەدایە. لەژێر سیستەمی وێستمینستەر، سەرۆک وەزیران بە متمانەی زۆرینەی ئەندامانی ھەڵبژێردراوی ئەنجومەنی نوێنەران حوکم دەکات؛ بۆیە، سەرۆک وەزیران بە شێوەیەکی ئاسایی وەک ئەندامی پەرلەمان دادەنیشێت و سەرۆکایەتی گەورەترین پارت یان ھاوپەیمانییەتی پارتەکان دەکات. وەک یەکەم وەزیر، سەرۆک وەزیران وەزیرەکان ھەڵدەبژێرێت بۆ پێکھێنانی کابینە.

## سەرچاوەکان

پۆل:سەرۆک وەزیرانی کەنەدا
ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی پارتی لیبراڵی کەنەدا (٢٠٢٥)

لە ٢٦ی شوبات بۆ ٩ی ئازاری ٢٠٢٥، ئەندامانی پارتی لیبراڵی کەنەدا دەنگیاندا بۆ جێنشینی جەستن تروودۆو دوای ئەوەی مەبەستی خۆی بۆ دەستلەکارکێشانەوە وەک سەرکردەی پارت و سەرۆک وەزیرانی کەنەدا ڕاگەیاند. بەپێی ئەنجامەکان، مارک کارنی وەک سەرۆکی پارتی لیبراڵی کەنەدا و سەرۆک وەزیرانی کەنەدا دەستبەکار بوو.

## سەرچاوەکان
مارتن فیستەر

**مارتن فیستەر** (لە دایکبووی ٣١ی تەممووزی ١٩٦٣) مێژووناس و سیاسەتمەدارێکی سویسرییە لە پارتی ناوەند. لە ساڵی ٢٠١٦ەوە وەک ڕیگیرونگسراتێک (وەزیری کانتۆنی) زوگ خزمەتی کردووە، کە بەرپرسیارە لە فەرمانگەی تەندروستی. ئەو مامۆستایەکی ڕاھێنراوە و ئۆبێرستێکە (پلەیەکی سەربازییە) لە سوپای سویسرا، کە ھەشت ساڵ لە بەدەنگەوەچوونی کارەساتەکاندا خزمەتی کردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣
پۆل:زیندووان
ئەنجومەنی فیدراڵی (سویس)

**ئەنجومەنی فیدراڵی**، کابینەی فیدراڵی کۆنفیدراسیۆنی سویسرایە. حەوت ئەندامەکەی ھەروەھا وەک سەرۆکایەتی بەکۆمەڵی دەوڵەت و حکوومەتی سویسرا خزمەت دەکەن. لە دوای جەنگی جیھانی دووەمەوە، ئەنجومەنی فیدراڵی بەپێی نەریت حکوومەتێکی ھاوپەیمانێتی گەورەی ھەمیشەیییە کە پێکھاتووە لە نوێنەرانی پارتە سەرەکییەکان و ناوچە زمانییەکانی وڵات.

## سەرچاوەکان
ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی فیدراڵیی سویس (٢٠٢٥)

دوای دەستلەکارکێشانەوەی ڕاوێژکاری فیدراڵی و وەزیری بەرگری ڤیۆلا ئامھێرد، مارتن فیستەر لە ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ بۆ ئەنجومەنی فیدراڵیی سویس ھەڵبژێردرا.

## سەرچاوەکان
سەعد کوڕی عوبادە

**سەعد کوڕی عوبادەی ساعیدی ئەنساری**, ئەبوو سابیت یان دەوترێت: ئەبوو قەیس، لە بەڕێزترین بنەماڵەی عەرەبەکانەوە، و پێش ئیسلام سەرۆکی خەزرەج بووە. ھاوەڵێک کە لە سەرەتاوە موسڵمان بوو، ئامادەی بەیعەتی عەقەبە بوو، و لە تەنیشت پێغەمبەر محەممەد دەژیا، ئەو و کوڕەکەی قەیس بن سەعد بن عوبادە ساعیدی بە بەخشندەیی و میھرەبانی خۆیان ناسرابوون سەبارەت بە سەعد دەگوترا: پیاوێکی ئەنسار لەگەڵ یەکێک، دوو، یان سێ کەس لە موھاجیرییەکان دەچوونە ماڵەکەی. سەعد بن عوبادە لەگەڵ ھەشتا پیاودا بەڕێدەکەوتن. واتا میوانداری ھەشتا کەسی دەکرد.

## ھەروەھا سەیری بکە
* سەعیدی کوڕی سەعدی کوڕی عوبادە
* بەیعەتی عەقەبە
* ئەنسار
* ھاوەڵان

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ٦٣٥
پۆل:ھاوەڵەکان
پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو
پۆل:ئەنسار
پۆل:لەدایکبووانی مەدینە
شەڕی کەرکووک (٢٠٠٣)

**شەڕی کەرکوک (٢٠٠٣)** خاڵی وەرچەرخانێکی ستراتیژی

## پێشەکی

شەڕی کەرکوک کە لە نیسانی ٢٠٠٣ لە کاتی شەڕی عێراقدا بە سەرۆکایەتی ئەمریکا ئەنجامدرا، ئۆپەراسیۆنێکی یەکلاکەرەوە و لە ڕووی ستراتیژییەوە گرنگ بوو. کەرکوک دەکەوێتە باکووری عێراق، تەنیا شارێکی گرنگی مێژوویی و کولتووری نییە بەڵکو ناوەندێکی یەدەگی بەرفراوانی نەوتیشە. دەستبەسەرداگرتنی بۆ هێزەکانی هاوپەیمانان بۆ لاوازکردنی ڕژێمی سەدام حوسێن و پەکخستنی داهاتی نەوتی عێراق و دەستەبەرکردنی کۆنترۆڵی باکور، شتێکی سەرەکی بوو. هەروەها شەڕەکە قورسایی ڕەمزی قووڵی بۆ پێشمەرگەی کورد هەڵگرتبوو، کە کەرکوکیان وەک بەشێکی دانەبڕاو لە شوناس و خاکی کورد سەیر دەکرد.

هێڵی کاتی و ڕووداوە سەرەکییەکان
سەرەتای نیسانی ٢٠٠٣: ئامادەکاری بۆ هێرش
لەگەڵ پێشڕەوی هێزەکانی هاوپەیمانان لە سەرانسەری عێراق، پلاندانەرە سەربازییەکانی ئەمریکا سەرنجیان خستە سەر کەرکوک. هێزە تایبەتەکانی ئەمریکا، لە نزیکەوە لەگەڵ چەکدارانی پێشمەرگەی کورد لە پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ئامادەکارییەکانیان دەستپێکرد. هێرشە ئاسمانییەکان پێگە بەرگرییەکانی عێراقیان کردە ئامانج و بەرخۆدانیان نەرمتر کرد و ڕێگەی بۆ هێزە زەمینیەکان خۆش کرد. سوپای عێراق کە لە ئێستاوە لە سەرانسەری وڵاتدا بەهۆی شکستەکانەوە لێی دراوە، کەمترین سەرچاوەی هەبوو بۆ ئەوەی بەرگرییەکی کاریگەر دروست بکات.

٩ی نیسانی ٢٠٠٣: شەڕ و پێکدادانەکان دەستی پێکرد
هاوپەیمانان و هێزە کوردییەکان لە 9ی نیسانەوە دەستیان بە نزیکبوونەوە لە کەرکوک کرد، پێکدادانی بچووک لە نێوان یەکەکانی پێشڕەوی پێشمەرگە و هێزە پەرشوبڵاوەکانی عێراق سەریهەڵدا. بەهۆی ئەوەی هێزی ئاسمانی ئەمریکا پشتگیرییەکی نزیکیان دەکرد و هێزە تایبەتەکان لەسەر زەوی هاوکارییان دەکرد، هێزەکانی هاوپەیمانان بە خێرایی پێشڕەوییان کرد. بەرگریکارە عێراقییەکان کە بە شێوەیەکی خراپ تەیار و بێ مۆڕاڵ بوون، بەرخۆدانێکی سنوورداریان پێشکەش کرد.

١٠ی نیسانی ٢٠٠٣: کەوتنی کەرکوک
تا ١٠ی نیسان، هێزەکانی هاوپەیمانان بە کەمترین بەرخۆدانی ڕێکخراوەوە چوونە ناو شاری کەرکوک. زۆرێک لە سەربازەکانی سەدام حوسێن وازیان لە پێگەکانیان هێنابوو، هەڵاتبوون، یان خۆیان ڕادەست کردبوو. پێشمەرگەی کورد ڕۆڵێکی مەرکەزی لە ئاسایشی شارەکەدا گێڕا، ئەمەش هێمای خەباتی دەیان ساڵەیان بوو بۆ وەرگرتنەوەی کەرکوک وەک بەشێک لە زێدی مێژوویی خۆیان. تا کۆتایی ڕۆژەکە شارەکە بە توندی لە ژێر کۆنترۆڵی هاوپەیمانیدا بوو.

## پاش و گرنگی ستراتیژی
گرتنەوەی کەرکوک زەربەیەکی بەرچاوی لە ڕژێمی سەدام حوسێن دا و سەرچاوەیەکی سەرەکی داهاتی نەوتی بڕی و کۆنترۆڵی خۆی بەسەر باکووری عێراق لاواز کرد. بەڵام سەرکەوتنەکە تەحەدای نوێی لەگەڵ خۆیدا هێنا. دانیشتوانی شارەکە کە لە ڕووی نەتەوەییەوە هەمەچەشن بوون- کە لە کورد، عەرەب و تورکمان پێکهاتبوون- بوونە سەرچاوەی گرژی، چونکە ناکۆکی لەسەر حوکمڕانی و کۆنترۆڵکردنی سەرچاوە بەنرخەکانی کەرکوک سەریهەڵدا. سوپای ئەمریکا خۆی بینی کە نێوەندگیری ئەم ناکۆکیانە دەکات و لە هەمان کاتدا سەقامگیری لە ناوچەکەدا دەپارێزێت.

## کۆتایی
شەڕی کەرکوک بەشدارییەکی خێرا و لە هەمان کاتدا کاریگەر بوو کە تیشکی خستە سەر کاریگەری هاوکارییەکانی کورد و ئەمریکا. لە کاتێکدا خودی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکە کورت بوو و کەمترین بەرخۆدانی بەرەوڕوو بووەوە، بەڵام پاشهاتەکانی جەختیان لەسەر ئاڵۆزییەکانی بەڕێوەبردنی شارێک دەکرد کە گرنگییەکی ستراتیژی و نەتەوەیی لەو شێوەیەی هەبێت. کەوتنی کەرکوک نەک هەر هێمای سەرکەوتنێکی ڕەخنەگرانە بوو لە شەڕی عێراق بەڵکو زەمینەی بۆ ململانێی سیاسی درێژخایەن لەسەر ناسنامە و سەرچاوەکانی لە عێراقی دوای جەنگدا داڕشت.

## ئاماژەکان
کۆچانی

کۆچانی شارێکە لە بەشی ڕۆژھەڵاتی مەقدوونیای باکوور، نزیکەی ١٠٠ کیلۆمەتر (٦٢ میل) لە ڕۆژھەڵاتی سکۆپیەوە ھەڵکەوتووە. ژمارەی دانیشتووانی بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠٢١، ٢٤٬٦٣٢ کەسە و ناوەندی شارەوانی کۆچانییە.

## سەرچاوەکان
جوگرافیای ئیرلەند

ئیرلەند دوورگەیەکە لە ئەورووپای باکوور، لە باکووری ئۆقیانووسی ئاتلانتیک. ئەم دوورگەیە نزیکەی ٤٨٠ کیلۆمەتر (٣٠٠ میل) لە باکوور بۆ باشوور و ٢٧٥ کیلۆمەتر (١٧١ میل) لە ڕۆژھەڵات بۆ ڕۆژاوا درێژە، بە ڕووبەری گشتی ٨٤٬٤٢١ کیلۆمەتر دووجا (٣٢٬٥٩٥ میل دووجا).

## سەرچاوەکان
خاکی ھیندییەکان

**خاکی ھیندییەکان** بریتییە لە ھەر کۆمەڵگەیەکی خۆبەڕێوەبەری ھیندییە سوورەکان/ئەمریکییە ڕەسەنەکان لە سەرتاسەری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. وەک پۆلێنێکی یاسایی، ئەمە «ھەموو ئەو زەوییانە لەخۆدەگرێت کە دەکەونە سنووری ھەر تەرخانکراوێکی ھیندییەوە»، «ھەموو کۆمەڵگە پشت بەستووەکانی ھیندی لە ناو سنوورەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان»، و «ھەموو دابەشکارییەکانی ھیندی، کە مافی موڵکایەتی ھیندییەکانیان تێدا نەسڕاوەتەوە».

## سەرچاوەکان

پۆل:سیستەمی یاسایی
پۆل:سەروەری
ناوچەی ئابووریی تایبەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا

ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دووەم گەورەترین ناوچەی ئابووری تایبەتی (ئی ئی زێد) لە جیھاندا ھەیە. قەبارەی گشتی ١١٬٣٥١٬٠٠٠ کیلۆمەتر دووجایە (٤٬٣٨٣٬٠٠٠ میل چوارگۆشە)٢. ناوچەکانی ئی ئی زێد-ی لە سێ زەریا، کەنداوی مەکسیک و دەریای کاری بی ھەڵکەوتوون. گرنگترین ناوچەکان بریتین لە ئالاسکا، ھاوایی، کەناری ڕۆژھەڵات، کەناری ڕۆژاوا و کەناری ڕۆژاوای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.

## سەرچاوەکان

پۆل:سنوورەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:پەیوەندییەکانی نێوان ئەمریکا-کەنەدا
پۆل:ئابووری ویلایەتە یەکگرتووەکان
کۆلۆنیی ڤیرجینیا

**کۆلۆنیی ڤیرجینیا**، نیشتەجێبوونێکی کۆلۆنیالی بەریتانی بوو لە باکووری ئەمریکا لە ساڵی ١٦٠٦ تا ١٧٧٦.

## سەرچاوەکان
کۆلۆنییە باشوورییەکان

**کۆلۆنییە باشوورییەکان** لە ناو ئەمریکای بەڕیتانی پێکھاتبوون لە پارێزگای مەریلاند، کۆلۆنیی ڤیرجینیا، ھەرێمی کارۆلاینا (کە لە ساڵی ١٧١٢ دابەش کرا بۆ کارۆلاینای باکوور و باشوور)، و پارێزگای جۆرجیا.

## سەرچاوەکان

پۆل:مێژووی باشووری ویلایەتە یەکگرتووەکان
بەڕیتانیکردنی ئەمریکاکان

**بەڕیتانیکردنی ئەمریکاکان** مێژووی دامەزراندنی کۆنترۆڵ، نیشتەجێبوون و کۆلۆنیکردنی کیشوەرەکانی ئەمریکایە لەلایەن شانشینی ئینگلتەرا، سکۆتلەند و، دوای ساڵی ١٧٠٧، شانشینی بەڕیتانیای مەزنەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆلۆنیالیزەکردنی ئەمریکا لە لایەن بەریتانیاوە
ئەبوو ئیسحاق حوەینی

**حیجازی محەممەد یوسف شەریف کە** بە **ئەبوو ئیسحاق حوەینی** ناسراوە (١٣٧٥–١٤٤٦ کۆچی / ١٩٥٦–٢٠٢٥ ز)، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازێکی کاریگەری میسری بوو کە بە یەکێک لە دیارترین شێخەکانی سەلەفی لە میسر دادەنرا. چەندین کتێب و تەحقیقی دەربارەی کتێبەکانی فەرموودە ھەبووە، کاریگەر بووە بە ئەلبانی. مانگانە دوو وتاری ھەینی لە مزگەوتی شێخی ئیسلام لە شارەکەی خۆی پێشکەش دەکرد و ھەفتانە بەرنامەیەکی ھەبوو لە کەناڵی ناس بە ناوی «فەزفەزە». ھەروەھا لە کەناڵی ڕەحمە، و کەناڵی نەدا کە سەرپەرشتی دەکرد، بەرنامەی ھەبوو.

## مامۆستاکان
* عەبدولعەزیز بن باز لە مزگەوتی گەورە و ئەو مزگەوتەی کە تەنیشت ماڵەکەی بوو لە جددە بەشداری وانەکانی دەکرد.
* ئیبن عوسەیمین، لە مزگەوتی حەرام بەشداری وانەکانی دەکرد.
* ئەلبانی، کە نزیکترین مامۆستای بوو لە دڵی خۆیەوە، خوێندکاری بوو و لەژێر کاریگەری کتێب و خوێندنی فەرموودەکانیدا بوو.
* عەبدوڵڵا بن قەعود بەشداری لە شەرحی کتێبی “  ” لە نووسینی ئیمامی حەرەمین الجوینی کرد و خوێنەری ئەو کاتەش شێخ صالح ئال شێخ بوو.
* عەبدوڵڵای کوڕی جبرین.
* عەبدولحەی زیان (مامی)، قورئانی پیرۆز و خوێندنەوەی لێ فێر بووە.
* محەممەد نەجیب موتیعی، کە لێی فێری بنەماکانی فیقە و بنەماکانی زانستی فەرموودە بوو، و لەگەڵیدا ئەوەی لە توانایدا بوو لە “ سەحیحئ بوخاری، ” “ مەجموعی نەوەوی ” لەسەر فیقھی شافیعی، “ ئەشباھو نەزائیر ” لەلایەن سویوتی، و “ ئیحیا’ علوم ئەلدین ” لە نووسینی ئەلغەزالی خوێندووە.
* عەبدولفەتاح جەزار کە زمانی عەرەبی لێ فێربووە دوای ئەوەی حوەینی لەناو خەڵکدا بەناوبانگ بوو، ھەرکاتێک مامۆستاکەی جەزەری لە مزگەوتدا دەبینی، بەپەلە دەھاتە لای و دەیناساند بۆ ئەوەی وتارێک پێشکەش بکات شێخ ڕێزی لێدەگرت و زۆر ستایشی دەکرد.
* لە زانکۆی ئەزھەر لەگەڵ کۆمەڵێک مامۆستای زانستە ئیسلامییە جیاوازەکان خوێندوویەتی، لەوانە دکتۆر موسا شاھین لاشین کە سەرۆکی بەشی فەرموودە بووە لە فاکەڵتی بنەماکانی ئایین لە زانکۆی ئەزھەر.
* لە زۆرێک لە زانایانەوە زانیاری وەرگرتووە کە لە میسر و وڵاتانی دیکەدا چاوی پێیان کەوتووە، لە کاتی گەشتە بانگخوازییەکان و کاتی حەج.

## بەرھەم و پڕۆژە زانستییەکانی
شێخ حوەینی خاوەنی چەندین پڕۆژە و کتێب و لێکۆڵینەوەیە، کە ھەندێکیان چاپکراون و ھەندێکیشیان بە شێوەی دەستنووس ناودارترینیان بریتین لە:

## مردن
ئێوارەی ڕۆژی دووشەممە ١٧ی ڕەمەزانی ساڵی ١٤٤٦ی کۆچی، کە ھاوتایە لەگەڵ ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ی زایینی، لە تەمەنی حەفتا ساڵیدا بەپێی ساڵنامەی ئیسلامی کۆچی دوایی کرد، ئەمەش دوای کێشەیەکی تەندروستی کە پێویستی بە گواستنەوەی بۆ نەخۆشخانە بوو، لەوێ بەھۆی سەختی باری تەندروستییەوە کۆچی دوایی کرد، کوڕەکەی، حاتەم حوەینی، لە ھەژماری فەرمی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک ھەواڵی کۆچی دوایی کرد وتە، کە دەڵێت: «حوەینی لە دوایین ڕۆژەکانی پێش مردنیدا بە قەیرانێکی تەندروستی جددیدا تێپەڕیبوو، کە پێویستی بە دەستێوەردانی پزیشکی چڕ بوو لە ھەوڵێکدا بۆ ڕزگارکردنی، بەڵام بارودۆخی بە خێرایی تێکچوو.

## ھەروەھا سەیری بکە
* ئەحمەد نەقیب
* مستەفا عەدەوی
* ئەلبانی
* محەممەد حەسان
* محەممەد حسێن یەعقوب
* محەممەد ئیسماعیل موقەدەم
* مەحموود مەسری
* کەناڵی تەلەڤیزیۆنی نەدا

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی ئەبوو ئیسحاق حوەینی.
* پەیجەکەی لە ماڵپەڕی ڕێگای ئیسلام

پۆل:بیرمەندە ئیسلامییەکان
پۆل:توێژەرانی دینی ئیسلام
پۆل:سەلەفییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦
پۆل:مردووانی ٢٠٢٥
ئیسپانی چیلی

**ئیسپانی چیلی**  (ئیسپانی: *Español chileno, Castellano chileno*) 

## سەرچاوە

پۆل:زمانەکانی چیلی
پەیماننامەی ئیڤیان

**پەیماننامەی ئیڤیان** کۆمەڵێک بەیاننامەی نێوان حکوومەتی فەرەنسا و حکوومەتی کاتی کۆماری جەزائیر بوو لە ١٨ی ئازاری ١٩٦٢ لە ئیڤیان لێس بەین کە ڕێککەوتنەکانی سەربەخۆیی جەزائیریان خستەڕوو شانبەشانی ھاوکاری لەگەڵ فەرەنسا. ڕێککەوتنەکان لە پێنج بابەت پێکھاتبوون کە وردەکارییەکانی گەرەنتی و بنەماکانی ئەم سەربەخۆیییەیان خستەڕوو. ڕێککەوتنەکان کۆتایی بە جەنگی جەزائیر ھێنا بە ئاگربەستێک کە لە ١٩ی ئازاری ١٩٦٢ ڕاگەیەندرا، و بە شێوەیەکی کاریگەر پێگەی جەزائیری وەک نەتەوەیەکی سەربەخۆ ناساند.

## سەرچاوەکان

## کتێبنامە
* Adler, Stephen. *International Migration and Dependence.* Gower Publishing Company, Ltd. (Hampshire: 1977).
* Barkaoui, Miloud. "Kennedy and the Cold War imbroglio - the case of Algeria's independence." *Arab Studies Quarterly.* Spring 1999.
* Horne, Alistair (2017). *A Savage War of Peace: Algeria, 1954-1962*. Cambridge University Press.
* McDougall, James. (2017). *A History of Algeria*. Cambridge University Press.
* McDougall, James. (2006). *History and the culture of nationalism in Algeria*. Cambridge University Press.

پۆل:ئاگربەستەکان
پۆل:پەیماننامەکانی فەڕەنسا
پۆل:شەڕی جەزائیر
فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی قاھیرە

**فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی قاھیرە** () ; فڕۆکەخانەی سەرەکی نێودەوڵەتی قاھیرە و گەورەترین و *قەرەباڵغترین* فڕۆکەخانەی میسرییە. وەک ناوەندی سەرەکی بۆ کۆمپانیای ئێڕ میسر و نیل ئێر و ھەروەھا چەندین ھێڵی ئاسمانی دیکە کاردەکات. فڕۆکەخانەکە دەکەوێتە گەڕەکی میسری نوێ, لە باکووری ڕۆژھەڵاتی قاھیرە نزیکەی  لە ناوچەی بازرگانی شارەکەوە دوورە و ڕووبەرەکەی نزیکەی . قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەی ئەفریقایە و یەکێکە لە قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە ڕووی کۆی سەرنشینەکانەوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* Cairo airport information
* Live flight tracking at FlightAware
* Aeronautical chart and airport information for HECA at SkyVector
* Accident history for CAI at Aviation Safety Network

پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
پۆل:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
کەناڵی درامای نیل

**نیل دراما** کەناڵێکی تەلەفزیۆنی میسرییە و تایبەتە بە نمایشکردنی زنجیرەی مۆدێرن و کۆنی میسری. کەناڵەکە سەر بە تۆڕی تەلەفزیۆنی نیل کە تۆڕێکی تایبەتمەندە و سەر بە تەلەفزیۆنی میسرییە. کەناڵەکە زنجیرەی نوێ دەکڕێت بۆ ئەوەی لە مانگی ڕەمەزاندا نمایشی بکات . لەسەر زەوی و مانگی.
ڕۆتانا کیدز

**ڕۆتانا کیدز** کەناڵێکی سعودییە کە لەلایەن تۆڕی کەناڵەکانی ڕۆتانا دەستیپێکردووە، منداڵانی تەمەن ٣ بۆ ١٢ ساڵان دەکاتە ئامانج، کەناڵەکە لە سەرەتای مانگی نیسانەوە دەستیپێکردووە، هاوکات لەگەڵ پەتای کۆرۆنا، بۆ هاندانی منداڵان بۆ ئەوەی بە درێژایی ڕۆژ لە ماڵەوە بمێننەوە و چێژ لە بەرنامە دڵخوازەکانیان.

## سبرکردن

* ڕۆتانا
* ڕۆتانا دراما
* ڕۆتانا خەلیجیە
* ڕۆتانا سینەما
* ڕۆتانا کۆمیدی
* ڕۆتانا میوزیک
* ڕۆتانا زەمان
* ڕۆتانا پڵەس
* ڕۆتانا کلاسیک
حکوومەتی کاتی جەزائیر

**حکوومەتی کاتی کۆماری جەزائیر** (؛ بە فەڕەنسی: *Gouvernement provisoire de la République algérienne*, **GPRA**) حکوومەتی دەربەدەری بەرەی ڕزگاری نیشتمانی جەزائیر (FLN) بوو لە کاتی بەشی کۆتایی جەنگی سەربەخۆیی جەزائیر (١٩٥٤–١٩٦٢).

## دروستکردن و ئامانج
حکوومەتی کاتی لە قاھیرەی میسر لەلایەنحکومەتی دەربەدەری بەرەی ڕزگاری نیشتمانی جەزائیر لە ١٩ی ئەیلوولی ١٩٥٨ دامەزراوە، چوار ساڵ بەسەر جەنگی سەربەخۆیی جەزائیردا. یەکەم سەرۆکی فەرحات عەباس ناسیۆنالیستی میانڕەو بوو کە بۆ دەیان ساڵ پێداگری لەسەر ھەوڵدان بۆ چاکسازی ئاشتیانە لە سیستەمی کۆلۆنیالیزمی فەرەنسادا دەکرد، پێش ئەوەی دواجار بێھیوا بێت و بچێتە ناو خەباتی چەکداری حکومەتی دەربەدەری بەرەی ڕزگاری نیشتمانی جەزائیر. جارێک جارێکی دیکە بۆ ئەو پۆستە ھەڵبژێردرایەوە، لە ساڵی ١٩٦٠، بەڵام ھەر لە ساڵی دواتردا پەراوێزخراوە و لە شوێنیدا بێنیۆسێف بنخێدا جێگیرکرا، کە پۆستی سەرۆکایەتی ئەمریکای بەدەستەوە بوو لەکاتێکدا جەزائیر بە سەربەخۆیی ڕاگەیەندرا.

ئامانجی حکوومەتی کاتی کۆماری جەزائیر ئەوە بوو کە وەک ئامرازێکی دیپلۆماسی و سیاسی بۆ حکومەتی دەربەدەری بەرەی ڕزگاری نیشتمانی جەزائیر خزمەت بکات. ڕێگەی بە حکوومەتە ھاوسۆزەکان دا کە دانپێدانانی فەرمی بۆ درێژ بکەنەوە (لە نێو ئەوانەی کە دانپێدانانیان کرد، مەغریب و تونسی دراوسێ بوون، ھەروەھا میسری ناسرییەکان و وڵاتانی دیکەی عەرەبی و پاکستان). بارەگاکانی لە تونس بوو، بەڵام دیپلۆماتکاران لە زۆربەی پایتەختە گەورەکانی جیھان جێگیرکرابوون بۆ ئەوەی ھەوڵبدەن لۆبی بۆ حکوومەتەکان بکەن و گرووپی پشتیوانی ناوخۆیی ڕێکبخەن. بەشێکی مەبەست لێی بوو وەک مانگرتنی دیپلۆماسی پێشوەختە لە دژی پێشنیارێکی سەرۆک کۆماری فەرەنسا چارڵز دیگۆل بۆ ئەنجامدانی ڕیفراندۆمێک کە بەھۆیەوە جەزائیر پێگەی سەربەخۆیی لە چوارچێوەی فەرەنسادا پێدەدرێت.

## سەرچاوەکان

## کتێبنامە
* Achour Cheurfi, *La classe politique algérienne, de 1900 à nos jours.* *Dictionnaire biographique* (Casbah Editions, 2nd edition, Algiers 2006)
* Jacques Duchemin, *Histoire du F. L. N.* (Editions Mimouni, Algiers 2006)
* Alistair Horne, *A Savage War of Peace: Algeria, 1954-1962* (Viking 1977)
* McDougall, James, *A History of Algeria* (Cambridge University Press 2017)
* McDougall, James, *History and the culture of nationalism in Algeria* (Cambridge University Press 2006)
* Benjamin Stora, *Algeria.* *1830-2000. A Short History* (Cornell University Press, United States 2004)

پۆل:شەڕی جەزائیر
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فەڕەنسی
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی
ڕۆتانا کلاسیک

**ڕۆتانا کلاسیک** کەناڵێکی مانگی دەستکردی سەر بە گروپی میدیایی ڕۆتانایە .کەناڵەکە لە مانگی ئابی ٢٠١٢ بە ئامانجی زیندووکردنەوەی میراتی فیلمی میسری و عەرەبی دەستیپێکردووە، فیلم و زنجیرە تەلەفزیۆنییە کۆنەکانی میسری پێشکەش دەکات، جگە لە گۆرانییەکانی. بەشێک لە کۆنسێرتەکانی. لە کەناڵەکانی نایلسات و عەرەبسات و یەحسات پەخش دەکرێت .
ڕۆتانا کۆمیدی

**ڕۆتانا کۆمیدی** کەناڵێکە سەر بە تۆڕی ڕۆتانا، ناوەڕۆکی گاڵتەجاڕانە پەخش دەکات لەنێویاندا بەرنامەی.
ڕادیۆ داڵ بۆ منداڵان

**ڕادیۆ دال بۆ منداڵان** یەکەم ڕادیۆی عەرەبی بوو بۆ منداڵان کە بەرنامە و گۆرانی و زنجیرە و زۆر شتی تری منداڵان. کەناڵەکانی مانگی دەستکردی ئەلمەجد .
باسما بۆ منداڵان

**کەناڵی بەسما بۆ منداڵان** یەکێکە لە کەناڵەکانی تۆڕی مانگی دەستکردی ئەلمەجد کەناڵێکی تایبەتە بە ئەنیمەیشن, و دەیەمین کەناڵە لە تۆڕی کەناڵەکانی ئەلمەجد کەناڵەکە بە مامەڵەی پەروەردەیی.
کەناڵی مەسا المەجد

**کەناڵی مەسا ئەلمەجد** تایبەتمەندە بە دراما و ناوەڕۆکی خێزانی. تەلەفزیۆنی ماسا لە ساڵی ٢٠١٠ بە شێوەیەکی ئەزموونی دەستیپێکرد پێش ئەوەی ببێتە وێستگەیەکی فەرمی لەناو تۆڕی تەلەفزیۆنی ئەلمەجد. لە ماوەیەکی کورتدا کەناڵەکە سەرکەوتوو بووە لە ڕاکێشانی ملیۆنان فۆڵۆوەر لە هەموو تەمەنێکدا. ئەنجامێکی سروشتی ئەو ناوەڕۆکە.
کەناڵی پەروەردەیی عەین

**کەناڵی پەروەردەیی عەین** کۆمەڵێک کەناڵی سعودییە کە خاوەندارێتی وەزارەتی پەروەردە لە شانشینی سعودیە دەکات، هەواڵ و چالاکییەکانی وەزارەتەکە دەگرێتەوە، و وانەکان لە سەرانسەری ١٢ کەناڵی پەروەردەیی پەخش دەکات جگە لەوەش، کەناڵەکە پلاتفۆرمێکی هەیە کە لە یوتیوب پەخش.
کەناڵی سوێزی نوێ

**کەناڵی سوێزی نوێ** پڕۆژەیەکە بۆ پەرەپێدان و فراوانکردنی کەناڵی سوێس، کە لقێکی نوێی لەخۆدەگرێت (لە کم ٦١ بۆ کم ٩٥ی ژمارە کردنی کەناڵەکە) بە درێژایی ٣٥ کم، جگە لە فراوانکردن و قووڵکردنەوەی لقەکانی دەریاچە تاڵەکان و دەریاچەی بالا بە درێژی ٣٧ کم، بەجۆرێک کە کۆی درێژی پڕۆژەکە وەک کەناڵێکی دووقاتی کەشتیوانی ٧٢ کم.
کەناڵی المجد بۆ قورئانی پیرۆز

**کەناڵی ئەلمەجد بۆ قورئانی پیرۆز** یەکێکە لە کەناڵەکانی تۆڕی مانگە دەستکردەکانی ئەلمەجد کە تایبەتە بە پەخشکردنی خوێندنەوەی قورئانی پیرۆز بە بەشداری ژمارەیەکی زۆر لە خوێندکارەکان کە لە سەد کەس زیاترە لە هەموو جیهانی ئیسلامییەوە خوێندنەوەیەکە لەگەڵ مانای وشەکاندایە، لێکدانەوەیەکی سادەکراوە، یان وەرگێڕانی مانای. کەناڵی ئەلمەجد بۆ پەخشی قورئانی پیرۆز لە قاهیرەوە .
ڕۆتانا میوزیک

ڕۆتانا میوزیک کەناڵێکی تەلەفزیۆنی مانگی دەستکردی تایبەتە بە مۆسیقا، سەر بە گروپی ڕۆتانایە دوای ئەوەی شازادە ئەلوالید بن تەلال کەناڵی ART Music لە خاوەنەکەی شێخ ساڵح کامێل دامەزراوە و ناوەکەی گۆڕی بۆ ڕۆتانا میوزیک کە تایبەتە بە زۆرێک لە هونەرمەندان وەک ئەلیسا و خالد عەبدولڕەحمان ry و گرنگترین فێستیڤاڵە عەرەبییەکان دەگرێتەوە لە ساڵی ٢٠١٠ دا، وازی لە بەرهەمهێنانی بەرنامەکانی وەک “ئەخبەر ئەلئەخبەر” و “لەگەڵ خۆشەویستی.

پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی زمانی عەرەبی
پۆل:وێستگە تەلەفزیۆنییەکان لە ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی
تۆڕی تەلەفزیۆنی میسری

**تۆڕی کەناڵەکانی تەلەفزیۆنی میسری** تۆڕێکی میدیایی میسرییە و سەر بە دەسەڵاتی میدیایی نیشتمانییە  پێشتر بە کەرتی تەلەفزیۆنی میسری ناودەبرا ئەم تۆڕە بە گرنگترین تۆڕی سەر بە سەندیکاکە دادەنرێت، سەرەڕای فرەیی کەناڵەکانی سەر بە سەندیکاکە، فؤاد گەیشتووەتە 23 کەناڵی تەلەفزیۆنی تۆڕەکە سێ کەناڵ لەخۆدەگرێت .
ئێم بی سی عێراق

**ئێم بی سی** () کەناڵێکی تەلەڤیزیۆنییە، لەلایەن گرووپی ئێم بی سی پەخش دەکرێت. کەناڵەکە لە ١٧ی شوباتی ٢٠١٩ دەستیپێکردووە و چەندین بەرنامەی جۆراوجۆر پەخش دەکات کە ڕەنگدانەوەی واقیعی شەقامی عێراقییە بە پێکھاتە جۆراوجۆرەکانییەوە، ئەمەش گۆڕانکارییەکی چۆنایەتی لە دیمەنی میدیایی عێراقدا دیاری دەکات.
## سەرچاوەکان

پۆل:میدیای بەکۆمەڵی عەرەبی
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی زمانی عەرەبی
پۆل:میدیای بەکۆمەڵ لە عێراق
کەناڵی الحدث

**ئەلحەداث** کەناڵێکی هەواڵی سعودیە کە لە ساڵی ٢٠١٢ لە ڕۆژی پێنجشەممە ١٢ی ١ی ٢٠١٢ دەستی بە پەخش کردووە و دواتر لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ لە شاری ڕیازی شانشینی سعودیە.
کەناڵی شارجە

**Sharjah TV**, سەر بە کۆمپانیای Sharjah Media Corporation, کەناڵێکی تەلەفزیۆنی ڕاستەوخۆی ئیماراتییە لە ساڵی 1989 دەستی بە پەخشی زەمینی و لە ساڵی 1996 پەخشی مانگی دەستکرد. کەناڵەکە چەندین بەرنامەی کولتووری.

پۆل:وێستگە تەلەفزیۆنییەکان لە ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی
دوبەی یەک

****     **TV**   و پێش ئەوەش **کەناڵی ٣٣** یان **دوبەی ٣٣** کەناڵێکی وەرزشی ئیماراتییە و ڕۆژانە ٢٤ کاتژمێر بە زمانی ئینگلیزی لە مانگە دەستکردەکانی عەرەبسات و نایلسات پەخش دەکات، واتە لە

پۆل:میدیای گشتی لە دوبەی
تۆڕی کەناڵەکانی بیئێن

**BeIN**  تۆڕێکی تەلەفزیۆنی بە پارەیە لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا کە خاوەنەکەی گروپی میدیایی beIN . تۆڕەکە کە بنکەکەی لە دۆحەیە لە کۆتایی ساڵی ٢٠١٥ دامەزراوە و چەندین کەناڵی کۆدکراو پێشکەش دەکات، لەوانە پاکێجی beIN Sports Arabic , هەروەها کەناڵەکانی.

## کەناڵەکان

### وەرزش

* beIN SPORTS OPEN (کەناڵی بێ بەرامبەر)
* beIN SPORTS هەواڵ (کەناڵی بێ بەرامبەر)
* beIN وەرزش 1
* beIN SPORTS 2
* beIN SPORTS 3
* beIN SPORTS 4
* beIN SPORTS 5
* beIN وەرزش 6
* beIN SPORTS 7
* beIN SPORTS ئینگلیزی 1
* beIN SPORTS ئینگلیزی 2
* beIN SPORTS فەرەنسا 1
* beIN SPORTS فەرەنسا 2
* beIN SPORTS فەرەنسا 3
* NBA
* کەناڵی ئەل کاس ٣
* کەناڵی ئەل کاس ٥
* کەناڵی ئەل کاس ٦
* کەناڵی ئەل کاس ٧
* کەناڵی ئەل کاس ٨

### فیلمەکان

* beIN فیلمەکان پریمیۆم 1
* beIN فیلمەکان کردار 2
* beIN فیلمەکان دراما 3
* beIN خێزانی فیلمەکان 4
* فیلمی فۆکس
* فیلمی فۆکس ئەکشن
* فیلمی خێزانی فۆکس
* فیلمی ئەستێرەکان

### دڵخۆشکردن

* beIN زنجیرەی 1
* beIN زنجیرەی 2
* beIN دراما
* کەناڵی گەشتیاری
* ڕێوی
* ڕۆمانەکانی ڕێوی
* تاوانی ڕێوی
* فۆکس لایف
* FX
* ئێچ جی تی ڤی
* جیهانی ئەستێرەکان
* UTV عێراق

### منداڵان

* B جونیۆر
* تیڤی ج
* گوڵەبەڕۆژە
* تۆڕی کارتۆنی عەرەبی
* تۆڕی کارتۆن
* کەناڵی دریم وۆرک

### هەواڵەکان

* بلومبێرگ ئێڵ پی
* فەرەنسا 24
* یۆرۆنیوز

### فیلمی دیکۆمێنتاری

* ناشناڵ جیۆگرافیک
* ناشناڵ جیۆگرافیک وایڵد
* بی بی سی ئێرث
* کەناڵی دیسکۆڤەری HD

### مووزیک

* یانەی ئێم تی ڤی
* ئێم تی ڤی ٨٠س
* ئێم تی ڤی 90s

### بۆ چێشت لێنان

* beIN GOURMET
* وردە وردە

پۆل:کۆمەڵەی میدیایی بین
BeIN SPORTS عەرەبستان

**beIN SPORTS عەرەبستان** پاکێجێکی وەرزشییە بە زمانی عەرەبی کە خاوەندارێتی گروپی میدیایی beIN دەکات لە 1ی ئابی 2003 لە ژێر ناوی ئەلجەزیرە سپۆرت دامەزراوە، لە 1ی تشرینی دووەمی 2003 دەستی بە پەخش کرد، وەک یەک کەناڵ، پاشان.

پۆل:بین سپۆرت
تورکسات

**تورکسات** ناوی زنجیرەیەک مانگی دەستکردی پەیوەندییەکانی تورکیایە کە لەلایەن تورکسات ئەی بەڕێوەدەبرێن.خاوەندارێتی دەوڵەت Ş .

پەیوەندییە مانگی دەستکردەکان لەلایەن وێستگەی زەمینی گۆڵباشی لە ئەنقەرە دابین دەکرێت .
RAI (تەلەفزیۆنی ڕادیۆیی ئیتاڵی)

**RAI** **–**  **  تا ساڵی 1954 بە *ڕادیۆ* ئاودیزیۆنی ئیتاڵیا  ناسراوە، تۆڕێکی گشتی پەخشی ڕادیۆ و تەلەفزیۆنییە و خاوەنەکەی دەوڵەتی ئیتالیایە و لەلایەن وەزارەتی گەشەپێدانی ئابووری وڵاتەوە کۆنترۆڵ دەکرێت.
ڕەی (ڕوونکردنەوە)

* 
* 
* 
* 
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* Rai music, مۆسیقای.
* ڕای تۆڕێکی ڕادیۆ و تەلەفزیۆنییە لە.
* ڕۆژنامەی ئەلڕای کوێت .
* ڕای (یاریزان) یاریزانی تۆپی پێی بەڕازیلی.
کەناڵی جەزائیر

**کەناڵی جەزائیری**      دووەم کەناڵی تەلەفزیۆنی گشتی جەزائیرییە لە کۆمپانیای تەلەفزیۆنی گشتی کە لە ساڵی ١٩٩٤ دامەزراوە و ئاراستەی کۆمەڵگەی جەزائیری.

پۆل:کەنالە تەلەڤیزیۆنییەکان و وێستگانەی کە لە ١٩٩٤ دامەزراون
تەلەفزیۆنی جەزائیر

**تەلەفزیۆنی جەزائیر** ، یان تەلەفزیۆنی **زەمینی** ، کەناڵێکی تەلەفزیۆنی حکومەتی جەزائیری ئازاد و کۆدکراوە، سەر بە کۆمپانیای تەلەفزیۆنی گشتی لە ساڵی ١٩٥٦ لە سەردەمی.

پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی زمانی عەرەبی
پۆل:میدیای دەوڵەتی
سەنجەرخان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

**سەنجەرخان** زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی مێژوویی ئێرانییە لە دەرهێنانی محەممەد حسێن لەتیفی و نووسینی سەید زیائەلدین دارییە، کە لە مانگی بەهمەن و ئەسفەندی ١٤٠٢ی کۆچی خۆری لە کەناڵی یەکی ئێران پەخشکرا.ئەم زنجیرەیە لە ٢٦ ئەلقە پێکهاتووە، باس لە پاڵەوانێکی کورد دەکات بە ناوی سنجەرخان وەزیری ناسراو بە سەردار ئەکرەم. ئازادیخواز و تێکۆشەری کورد و یەکێک لە  هەڵسوڕاوانی شۆڕشی دەستووری ئێران بوو کە دژی بوونی هێزەکانی بەریتانیا و ڕووسیا لە ناوچەی کوردستان خەباتی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی کەناڵ یەکی ئێران
ستۆدیۆی ڕۆتانا

**[[اللغة الإنجليزية|<span data-ve-ignore="true"><span class="mw-content-ltr" data-ve-ignore="true" dir="ltr" lang="en">ڕۆتانا</span></span>]]**  کۆمپانیایەکە کە لە ماوەی ساڵدا ژمارەیەک فیلم بەرهەم دەهێنێت بۆ ئەوەی لە سینەماکان بۆ خەڵک پیشان بدرێت, یان لە یەکێک لە کەناڵە.
وردە وردە

**فەتافیەت** کەناڵێکی چێشتلێنان و چێشتلێنان و کات بەسەربردنە و بنکەکەی لە دوبەیە و بۆ ٢١ وڵات پەخشی.

پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی زمانی عەرەبی
پۆل:میدیای گشتی لە دوبەی
پۆل:وێستگە تەلەفزیۆنییەکان لە ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی
UTV عێراق

کەناڵی **UTV عێراق** ، کەناڵێکی مانگی دەستکردی عێراقییە و لە ٢٤ی نیسانی ٢٠٢٠ دەستی بە پەخشکردنی کردووە، لە ڕێگەی مانگی دەستکردی نایلساتەوە ، چەندین بەرنامەی جۆراوجۆر پەخش دەکات، لەوانە کات بەسەربردن، هەواڵ، و ڕۆشنبیری.
کەناڵی NBA TV

**NBA**  کەناڵێکی وەرزشی تەلەفزیۆنی کۆدکراوە کە لە ١٧ی ئازاری ١٩٩٩ دەستیپێکردووە، بارەگا سەرەکییەکەی لە ئەتلەنتا و خاوەندارێتی کۆمەڵەی نیشتمانی باسکە و بەشێکە.

پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٩٩ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
کەناڵە وەرزشییەکانی ئەل کاس

**کەناڵە وەرزشییەکانی ئەلکاس** کۆمەڵێک کەناڵی وەرزشی قەتەرە کە تیشک دەخەنە سەر پاڵەوانێتییەکانی کەنداو و ئاسیا بۆ یەکەمجار لە ٢٨ی نیسانی ٢٠٠٦ لە شێوەی تاکە کەناڵێکدا بە ناوی **ئەلکاس و کەناڵی ئەلدەوری.**

پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکان لە قەتەر
ئەلئەیون (شار)

**لایۆنێ** شارێکی مەغریبییە ، پایتەختی پارێزگای لایۆنێیە ، کە بەشێکە لە ناوچەی لایۆنێ-ساکیا ئێل حەمرا ، و بە گەورەترین شاری.

ژمارەی دانیشتووانەکەی ٢٥٨,٢٣٣ کەسە، بەپێی سەرژمێری گشتی دانیشتووان و نیشتەجێبوون لە ساڵی ٢٠٢٤  .

پۆل:پایتەختەکانی ئەفریقا
سەعدی ئەحمەد پیرە

**سەعدی ئەحمەد** پیرە ناسراو بە **سەعدی پیرە** (لەدایکبووی ١٩٥١)، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و گوتەبێژی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە و چەند جارێک لە کابینەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستاندا وەک وەزیر کاری کردووە.

## سەرچاوەکان


پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١
پۆل:سیاسەتوانان
پۆل:کورد
پۆل:کوردانی باشووری کوردستان
کەناڵی ئەل کاس HD٨

کەناڵی ئەل کاس HD٨ وەرزشییە بە زمانی عەرەبی کە خاوەندارێتی گروپی میدیایی beIN دەکات لە ئابی ٢٠١٥ لە ژێر ناوی ئەلجەزیرە سپۆرت دامەزراوە، لە 1ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ دەستی بە پەخش کرد، وەک یەک کەناڵ، پاشان.
ھەڵمەتی ھاوینەی حەلەب ٢٠١٦

**ھەڵمەتی ھاوینەی حەلەب ٢٠١٦**  بە ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی دەستیپێکرد کە لەلایەن سووپای تاوانکاری ڕژێمی سووریاوە لە پەراوێزی باکووری حەلەب لە کۆتاییەکانی حوزەیرانی ٢٠١٦ دەستیپێکرد. ئامانجی ھێرشەکە بڕینی دوا ھێڵی دابینکردنی یاخیبووان بوو بۆ شاری حەلەب. 

تا کۆتایی مانگی تەممووز، سوپا بە سەرکەوتوویی دوا ھێڵی دابینکردنی بۆ ئەو یاخیبووانەی لە باکوورەوە دەھاتن پچڕاند و بە تەواوی حەلەبی گەمارۆدا. بەڵام لە ماوەی چەند ڕۆژێکدا، یاخیبووان ھێرشێکی بەرفراوانیان لە باشووری حەلەب دەستپێکرد، لە ھەوڵێکدا بۆ کردنەوەی ھێڵێکی نوێی دابینکردن بۆ بەشەکانی ژێر دەستی یاخیبووانی شارەکە و بڕینی لایەنی ژێر دەستی حکوومەت. ھەردوولا تەواوی ھەڵمەتەکەیان بە ھێرشی سووپا و دواتر دژە ھێرشی یاخیبووانەوە بە ئەگەرێکی زۆرەوە چارەنووسی تەواوی شەڕەکەی ھێنایە کایەوە.    

ھەروەھا شەڕەکە بەھۆی لەدەستدانی زۆری فەرماندە مەیدانییە باڵاکانی یاخیبووەکانەوە دیار بوو، کە نزیکەی سی و شەشیان کوژران.  

تا سەرەتای مانگی ئەیلوول، ھێزەکانی ڕژێمی سووریا گەمارۆی بەشی دووەمی شارەکەیان بەھێزتر کردبوو. 

## سەرچاوەکان
‌
کەناڵی مانگی دەستکردی لوبنانی ئێڵ بی سی

**کەناڵی LBC کەناڵی مانگی دەستکردی لوبنان** لەلایەن شێخ پیێر داهرەوە لە 1 ی نیسانی 1996 دەستیپێکرد.
ھونەری زگماکی

**ھونەری زگماکی** زاراوەیەکە کە دەدرێت بە کارە ھونەرییە خۆفێرکراوەکان، زۆرجار لە چوارچێوەی ھونەرە بینراوەکاندا، بە جەختکردنەوە لەسەر سادەیی لە جێبەجێکردن و خۆبەخشین لە خەیاڵی وێنەکە.
چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ|ھێنری ڕۆسۆ - ١٩٠٧ - نموونەیەک لە ھونەری سەرەتایی
زۆرێک لە ھونەرمەندەکانی ھاوچەرخ مەیلیان نیشانداوە کە سوود لە شێوازی جوانکاریی باوی ھونەری سەرەتایی پۆڵ گۆگین وەربگرن. گۆگوین ڕووی لە سروشتی و ھێمادار کرد  کە ئیلھامێکی لە ھونەری سەرەتایی دوورگەکانی ھاوایی وەرگرتووە، ھەروەھا ئاماژە بە کاریگەری ھونەری سەرەتایی دەکات لە تابلۆکانی ھونەرمەندانی فۆڤیست و تابلۆکانی ھێنری ڕۆسۆڕۆسۆ و پابلۆ پیکاسۆ، کە توخمەکانیان لە پەیکەرە ئەفریقییەکان وەرگرتووە، بە تایبەتی چاوی کراوە، سیماکانی دەموچاوی ھاوشێوەی ماسک و تێگەیشتنێکی تایبەت لە دیدگا، وەک لە تابلۆی "لێس دیمۆیزێل دی ئەڤینۆن"دا دەبینرێت، کە ھێمای دەستپێکردنی پیکاسۆ بوو بۆ ناو ھونەری کوبیزم.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان