ئەپڵ

**کۆمپانیای ئەپڵ** (بە ئینگلیزی: *Apple Computer Inc*) کۆمپانیایەکی تەکنەلۆژیای فرەنەتەوەیی ئەمریکییە و بارەگا سەرەکییەکەی لە شاری کوپەرتینۆ، کالیفۆرنیای ئەمریکایە. ئەپڵ گەورەترین کۆمپانیای تەکنەلۆژیایە لە ڕووی داھاتەوە (کۆی گشتی ٣٦٥٫٨ ملیار دۆلاری ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٢١) و، تا مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٢، گەورەترین کۆمپانیای جیھانە لە ڕووی سەرمایەی بازاڕەوە، چوارەم گەورەترین فرۆشیاری کۆمپیوتەری کەسییە بەپێی فرۆشتنی یەکەکان و دووەم گەورەترین بەرھەمھێنەری مۆبایلە. یەکێکە لە پێنج کۆمپانیا گەورەکانی تەکنەلۆژیای زانیاری ئەمریکی، شانبەشانی ئەلفابێت (گووگڵ)، ئەمازۆن، مێتا (فەیسبووک)، و مایکرۆسۆفت.

کۆمپانیای ئەپڵ بە **ناوی کۆمپانیای ئەپڵ کۆمپیوتەر** لە ١ی نیسانی ١٩٧٦ لەلایەن ستیڤ وۆزنیاک و ستیڤ جۆبس و ڕۆناڵد واین دامەزراوە بۆ پەرەپێدان و فرۆشتنی کۆمپیوتەری تایبەتی ئەپڵ I ی وۆزنیاک. لەلایەن جۆبس و وۆزنیاکەوە بە ناوی **ئەپڵ کۆمپیوتەر**، ئینکۆ لە ساڵی ١٩٧٧ دامەزرا و کۆمپیوتەری داھاتووی کۆمپانیاکە کە ئەپڵ دووەم بوو، بووە پڕفرۆشترین و یەکێک لە یەکەم مایکرۆکۆمپیوتەرەکانی بەرھەمھێنانی بەکۆمەڵ. ئەپڵ لە ساڵی ١٩٨٠دا کەوتە بازاڕەوە و سەرکەوتنی دارایی دەستبەجێی بەدەستھێنا. کۆمپانیاکە کۆمپیوتەرەکانی پەرەپێدا کە ڕووکاری بەکارھێنەری گرافیکی داھێنەرانەیان تێدابوو، لەنێویاندا ماکینتۆشی ئەسڵی ساڵی ١٩٨٤ کە لەو ساڵەدا لە ڕیکلامێکی ڕەخنەگراندا ڕاگەیەندرا. تا ساڵی ١٩٨٥ تێچووی زۆری بەرھەمەکانی و ململانێی دەسەڵات لە نێوان کارگێڕان کێشەی لێکەوتەوە. وۆزنیاک بە شێوەیەکی دۆستانە لە ئەپڵ پاشەکشەی کرد و بەدوای کارەکانی دیکەدا ڕۆیشت، لەکاتێکدا جۆبس بە تاڵیی دەستی لەکارکێشایەوە و کۆمپانیای نێکستی دامەزراند و ھەندێک کارمەندی ئەپڵی لەگەڵ خۆی برد.

## مێژوو
کۆمپانیاکە لە ١ی نیسانی ١٩٧٦ لەلایەن ستیڤ جۆبز، ستیڤ وۆزنیاک، و ڕۆناڵد واین بە ھاوبەشی دامەزرا

## مێژووی ئەپڵ بەپێی ساڵەکان
* لە ساڵی ١٩٧٦ دا ئاپڵ لەلایەن ستیڤ وۆزنەیک و ستیڤ جۆبس دەستی بە کارەکانی کرد. بێجگە لە ١٢ ساڵێک نەبێ کە ستیڤ جۆبس دوور بوو، لە دەیەکانی ٧٠وە بەردەوام پەرەی بە بەرەوپێش بردنی ئەو کومپانیایەدا بوە، ھەر لەو ساڵەش بەھاوبەشی کۆمپانیای ئەپڵیان دامەزراند.
* لە ساڵی ١٩٨٤ ئەپڵ دەستی بە فرۆشتنی کومپیووەتەر کرد.
* لە ساڵی ١٩٨٥ دا، لە بەربەرەکانێیەکی دەسەڵاتدا ستیڤ جۆبس ئەپڵی بەجێ ھێشت.
* لە ساڵی ٢٠٠١ دا، ئەپڵ یەکەم ئایپۆد ی بڵاو کردەوە.
* لە ساڵی ٢٠٠٣ دا، ئایتونس بڵاو کرایەوە. بەکارھێنەران دەتوانن لەم ڕێکەوتە بە دواوە موزیک و فیلم لەسەر ئینتەرنێت بە شێوەی سەرھێڵ بکڕن
* لە ساڵی ٢٠٠٥ دا، تیم کوک وەک بەرپرسی چالاکییەکانی ئاپڵ ھەڵبژێردرا.
* لە ساڵی ٢٠٠٩ دا، ستیڤ جۆبس دوای نەشتەرگەری و گۆڕینی سییەکانی گەڕایەوە بۆ ئەپڵ.
* لە ساڵی ٢٠١٠ ئەپڵ دەستی بە فرۆشتنی ئایپاد کرد
* لە ساڵی ٢٠١١ ئایپاد ٢ وەشێنرا
* لةسالی ٢٠١٢ ئایفؤنی ٥ و ئایپادی مینی ئاشکراکرد٠
* لةسالی٢٠١٣ئایفؤنی 5s و ئایفؤنی 5c و ئیپاد ئایر٠
* لةسلی٢٠١٤ ئایفۆن ٦ و ٦ پلەس و ئایپاد ئێر ٢ و (ئایپاد مینی بە شاشەی ڕێتیناوە) بڵاوکردەوە.
* لە ساڵی ٢٠١٥ ئایفۆن ٦ئێس و ٦ئێس پڵەس و ئایپاد پڕۆ و ئەپڵ وات چ و ئەپڵ تی ڤی و ئەپڵ پێنسڵی بڵاو کردەوە.
* لە ساڵی ٢٠١٦ ئایفۆن ٧ و ٧ پڵەس.
* لە ساڵی ٢٠١٧ ئایفۆن ٨ و ٨ پڵەس.
* لە ساڵی ٢٠١٧ ئایفۆن(x)یان ١٠.
* لە ساڵی ٢٠١٨ ئایفۆن(xs)یان دە ئێس.
* لە ساڵی ٢٠١٨ ئایفۆن(XR)یان دە ئار.
* لە ساڵی ٢٠١٨ ئایفۆن (xs max)یان دە ئێس ماکس.
* لە ساڵی٢٠١٩ ئایفۆن١١و١١پرۆو١١پرۆ ماکس.
* لە شاڵی ٢٠٢٠ ئایفۆن ١٢ مینی و ١٢ی ئاسایی و ١٢ پرۆ و ١٢ پرۆ ماکس.
* لە ساڵی٢٠٢١ ئایفۆن ١٣ مینی و ١٣ی ئاسایی و ١٣ پرۆ و ١٣ پرۆ ماکس.

## ناوی کۆمپانیا
ناوی ئەپڵ (Apple) وشەیەکی ئینگلیزییە، کە لە کوردیدا بە واتای سێو دێ. کە ئەم ناوەش بەھۆی ئەوەوە ناونراوە کە ستیڤ جۆبسی خاوەنی پێشووی کۆمپانیای ئەپڵ لە کێڵگەیەکی سێوەوە گەڕاوەتەوە و وەکو چارەسەر سوودی لە سێو بینیوە، ھەر لەبەر ئەوەش بە لایەوە ناوێکی سادە و جوان و خۆش بووە ڕوحییەتیکی تایبەتی ھەبووە ئیزعاج نەبووە. لێرەدا باسی سەفەرێکی ستیڤە بۆ کێڵگەیەک لە ھاویندا لە ویلایەتی کالیفۆرنیا.

## بەرھەمە گرنگەکانی
١٩٧٦ Apple I
١٩٧٧ Apple II
1983 LISA
١٩٨٤ ماکینتۆش
(سەرکەوتووترین و گرنگترین بەرھەم بوو، وەرچەرخانێکی بەدوای خۆیدا ھێنا لە کۆمپیوتەری کەسیدا PC)
1985 Apple II
1989 Macintosh Portable
١٩٩٣ ماکینتۆش لەسەر RISC
١٩٩٥ تاکوو ١٩٩٦ گەورەترین کێشەی ئابووری و بەڕێوەبردنی ھاتەڕێ.
١٩٩٦ لەلایەن کۆمپانیای NeXT ەوە کڕدرا.

## بەیداخی ئەپڵ
لە ساڵەکانی ١٩٧٦ تاکوو ١٩٩٨ ڕەنگەکانی پەلکەزێڕینە rainbow لەشێوەی لەتە سێوێکدا لۆگۆی کۆمپانیاکەبوو.
پاش ١٩٩٨ ھەمان شێوە مایەوە، بەڵام ڕەنگەکەی بوو بە زیوی.

## لۆگۆکان

یەکەم لۆگۆی ئەپڵ لەلایەن (ڕۆن واین)ەوە نەخشێنرا کە وێنەی ئیساک نیوتۆن پیشاندەدات کە لەژێر دار سێوێکدا دانیشتووە. پاشانیش (ڕۆب جانۆف) لۆگۆیەکی نوێی نەخشاند کە پێکھاتبوو لە سێوێکی ڕەنگاوڕەنگ. دواتر لە ساڵی (١٩٩٨ز) کاتیک کە کۆمپانیاکە بەرھەمی نوێی (ئای ماک)ی بەرھەمھێنا پێی باش بوو کە لۆگۆی کۆمپانیاکەش کەمێک سادەتر بێت ھەر لەبەر ئەوە لۆگۆی کۆمپانیاکە چەند جارێک بە ڕەنگی ڕەشی سادە دەردەکەوت و بەڵام بە شێوەیەکی ڕەسمی لە نێوان ساڵانی (٢٠٠١–٢٠٠٣) لۆگۆی کۆمپانیاکە گۆڕدرا بۆ سێوێکی ڕەشی سادە. لە دوای ساڵی (٢٠٠٣)و بوو بە سێوێکی ئاوی یان ڕەساسی.

## مردنی ستیڤ جۆبز
[چەپ|150px|وێنۆک|[ستیڤ جۆبز|ستیڤ جۆبس دامەزرێنەری کۆمپانیای ئەپڵ]]
دوای تەنیا ڕۆژێ لەبڵاوکردنەوەی ئایفۆنی 4s دامەزرێنەری ئەپڵ کە پێشووتر دەستی لە کار کێشابۆوە کۆچی دوایی لە ڕێکەوتی ٥ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١١ واتە لە ٥٦ ساڵی کۆچی دوایی کرد. بەمەش گوزەرێکی گەورەی لە ئەمریکا و ئەپڵدا کە تاڕادەیەک سەرۆکی ئەمریکا باراک ئۆباما ھاتە دوان و ھاوخەمی بۆ کەسوکاری دەربڕی.

## ماڵپەڕ
ئەپڵخاوەن ماڵپەڕێکە کە سەردانیکەران و ھەوادارانی دەتوانن بەھۆی ماڵپەڕی ئەپڵ ەوە داواکاری خۆیان بۆکڕینی بەرھەمەکانی ئەپڵ پێشکەش بکەن
و لەم ماڵپەڕە سەرجەم چالاکی و بەرھەمەکانی ئەپڵ دەخرێتە ڕوو لەکاتی دەڕچوونی وەشانی نوێی سیستەم کە ناسراوە بە ios و ئامێرەکانی ئایفۆن و ئایپاد و ئایپۆد و لاپ تۆپ و دیسکتۆپی ماک ھتد…

## ماکینتۆش

ماکینتۆش (بە ئینگلیزی: *Macintosh*) زنجیرەیەکە پێک ھاتووە لە چەند ھێڵێک بۆ کۆمپیوتەرە کەسییەکان (PC) نەخشەسازی و پێشکەوتنی لەلایەن کۆمپانیای ئەپڵەوە بۆ کراوە یەکەم ماکینتۆش بەرھەم ھێنرا لە ٠ کانوونی دووەم ١٩٨٤ ئەمەش یەکەم ئەزموونی سەرکەوتوو بوو کە بۆ کۆمپیوتەرە کەسییەکان کرا جگە لە ماوس و ڕووتەختە ئەلیکترۆنییەکان کۆمپانیاکە بەردەوام بوو لە سەرکەوتنە یەک لە دوای یەکەکانی بۆ نیوەی دووەمی ساڵی ھەشتاکان لە ساڵی نەوەدەکانش وردە وردە بەرەو کاڵبوونەوە و نەمان ڕۆشت وەکو مارکێتی کۆمپیوتەرە کەسییەکان، پاشان بەرەو ڕووی "Wintel"ی " IBM PC compatible" ڕۆشت ئامێرەکانیشی کارا و چالاک بوون لەگەڵ " MS-DOS" و "Microsoft Windows" (مایکرۆسۆفت ویندۆز).

## سەرچاوەکان
* زانستپەروەرانی کورد / کورتەیەک لەسەر ھەندێ کۆمپانیای ئایتی 
Apple Investor Relations FAQ
* ماڵپەڕی کوردئایتی گرووپ

 

پۆل:ئەپڵ
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٧٦ لە کالیفۆرنیا
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٧٦
پۆل:دامەزراوەکانی کالیفۆرنیا لە ١٩٩٧
پۆل:کارگەکانی موبایل
پۆل:کۆمپانیا نەرمامێرانەی دەکەونە قەراخ دەریای سان فرانسیسکۆ
پۆل:ئەو کۆمپانیا تەکنۆلۆژیانەی دەکەونە کەنار دەریای سان فرانسیسکۆ
پۆل:براندە ئەمریکییەکان
پۆل:کۆمپانیاکان لە ناسدەک-١٠٠
پۆل:کۆمپانیاکان لە تێکڕای پیشەسازیی داو جۆنز
پۆل:کۆمپانیا فرەنەتەوەییەکان کە بارەگاکەیان لە ئەمریکایە
پۆل:ستیڤ جۆبز
پۆل:کۆمپانیا تەکنۆلۆژیاکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا