open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جان دۆست

**جان دۆست** یان **ژان دۆست** (Jan Dost) لە دایکبووی ١٩٦٥ نووسەر، شاعیر و وەرگێڕی کوردە. ئەو بە ڕۆمانە ناوەڕۆک مێژووییەکانییەوە ناسراوە. زۆرینەی ڕۆمانەکانی لە بنەڕەتدا بە زمانی عەرەبی نووسراون، دواتر کراونەتە کوردیی سۆرانی و کورمانجی.

## ژیان

### ژیانی سەرەتایی
جان دۆست لە ساڵی ١٩٦٥ لە کۆبانێ لە ماڵبایتێکی ئایینی لە دایکبووە، باوک ئەو مەلا بوو. ئەو لە زانکۆی حەلەب بەشی بایۆلۆژیی خوێندووە بەڵام تەواوی نەکردووە. لە ساڵی ٢٠٠٠ەوە لە ئاڵمانیادا دەژی.

### ژیانی نووسین
جان دۆست سەرەتا بە شیعر دەستی بە کار کرد، یەکەمین دیوانی (قەڵای دمدم) ساڵی ١٩٩١ لە ئەڵمانیا و پاشان لە ھەمان ساڵدا لە ئەستەمبووڵدا بڵاویکردەوە. ھەروەھا (دیوانی جان) ی لە دوبەی و ئەستەمبوڵ چاپکرد. چەندین کتێبی لە کوردییەوە بۆ عەرەبی وەرگێڕاوە. وەک مەم و زینی ئەحمەدی خانی، کە ناوی ناوە (الدر الثمین فی شرح مم و زین)، بە چوار چاپ لە دیمەشق و بەیرووت و دھۆک بڵاوبووەوە، پاشان کتێبی (عادات و ڕسووماتنامەی ئەکرادییە) ی مەلا مەحمووی بایەزیدی و ڕۆمانی (میرنامە) و دۆمانی (لابیرەنتا جنان - متاھە الجن) ی حەسەن مەتی بۆ پڕۆژەی ئەلکەلیمە کردوونەتە عەرەبی و لە ئەبوزەبی چاپکراون. ئەمانە و جگە لە وەرگێڕانی ڕۆمانی (مژاباد) و (مارتینی بەختەوەر) بۆ عەرەبی. ئینجاش نووسینی دوو ڕۆمان بە زمانی عەرەبی بەناوی (دم عای المئذنە) و (عشیق المترجیم). ھەروەھا کۆمەڵێک شیعری سەییاب و ھەردوو ڕۆمانی (مھاباد بەر بەئۆڵەمپیادا خودێ) و (پەڕ)ی سەلیم بەرەکاتی کردوونەتە کوردی.
پاشان کتێبی (الحدیقە الناصریە) ی لە فارسییەوە کردووەتە عەرەبی و (قاموس بدائع اللغە) ی لە فارسییەوە کردووەتە کوردی.

## ڕۆمانەکان

## سەرچاوەکان

** الابجد: جان دوست (بە عەرەبی)
* کتێبی میرنامە لە نووسینی: جان دۆست

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥
پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان
پۆل:نووسەرانی کورد
پۆل:نووسەرانی کوردیی باکووری
پۆل:نووسەران بە زمانی عەرەبی
پۆل:وەرگێڕەکانی کوردی-عەرەبی
پۆل:وەرگێڕەکانی فارسی-عەرەبی
پۆل:خەڵکی کۆبانی
پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی
پۆل:نووسەرانی سووری
پۆل:وەرگێڕەکان بۆ کوردی
مەری بوکچین

**مەری بوکچین** (١٤/١/١٩٢١ تا ٣٠/٧/٢٠٠٦) نوسەر، مێژونووس و بیرمەندی سیاسیی ئەمەریکی بوو کە لە نیویۆرک لەدایک بوو. کوڕی دایک و باوکێکی ڕووسی جولەکەی کۆچکردوو بوو کە چالاک بوون لە بزوتنەوەی شۆڕشگێڕی ڕووسیدا. داھێنەر لە بوارێکدا کە بە بزوتنەوەی ئیکۆلۆجی (ژینگەناسی) ناسراوە. دانەری ژمارەیەک کتێب و نوسراوە لە بوارەکانی سیاسەت، فەلسەفە، مێژوو، کاروباری ژیانی شار و ئیکۆلۆجیدا. نوسینەکانی وەک "ئیکۆلۆجی و ھزری شۆڕشگێڕی" ١٩٦٤ یەکەم نوسینی بوو بۆ داواکردنی گۆڕانی ڕیشەییی ئیکۆلۆجی.

ئەوترێ کە بیری "کۆنفێدرالیزمی دیموکراتیک"ی عەبدوڵڵا ئۆجەلان سەرچاوەکەی ئەگەڕێتەوە بۆ نوسینەکانی بوکچین.

ئۆجەلان بە وەسف کردنی خۆی وەک "قوتابی"یەکی بوکچین کە دەیەوێت تیۆرییەکانی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا پیادە بکات، هەوڵی دا لە سەرەتای ساڵی 2004دا لە ڕیگەی پارێزەرەکانیەوە دیدارێکی لەگەل ڕێک بخات. بوکچین زۆر نەخۆش بوو بۆ قبوڵ کردنی ئەم داخوازییە. لە مانگی مەی 2004دا بوکچین ئەم پەیامەی نارد: "من هیوادارم ڕۆژێک بێت گەلی کورد بتوانن کۆمەڵگایێکی ئازاد و عەقڵانی دامەزرێنن کە ڕێیان پێبدات جارێکی تر بدرەوشێنەوە. ئەوان بە ڕاستی خۆشبەختن کە ڕێبەرێکی زیرەک وەک بەڕێز ئۆجەلانیان هەیە کە ڕێنموونییان دەکات".

کاتێ لە ساڵی 2006دا بوکچین کۆچی دوایی کرد، پەکەکە ئەم زانا ئەمریکییەی وەک "یەکێ لە گەورەترین زانایانی کۆمەڵایەتی سەدەی بیستەم" ستایش کرد و بەڵێنی دا کە تیۆرییەکەی بخاتە بواری کردارییەوە.

## پەراوێزەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢١
پۆل:مردووانی ٢٠٠٦
پۆل:مێژووناسانی ئەمریکی
پۆل:فەیلەسووفانی ئەمریکی
پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان
پۆل:فەیلەسووفانی سیاسیی ئەمریکی
پۆل:سۆسیالیستە ئەمریکییەکان
پۆل:فەیلەسووفانی جوو
پۆل:نووسەرانی نیویۆرکی
پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:فێمینیستە جووەکان
پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ڕووسی-جوولەکە
پۆل:سۆسیالیستەکانی جوولەکە
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:مولحیدانی ئەمریکا
پۆل:چەپی نوێ
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:بێخوایانی ئەمریکی
پۆل:خەڵکی ئەمریکا بە ڕەچەڵەک لیتوانیا-جوولەکە
سستیی جەرگ

وێنۆک|با کردنی زگی مرۆڤێک بە هۆی ئاسیتی سستی جەرگ
**سستی جەرگ** یان **لەکارکەوتنی جەرگ** (بە ئینگلیزی: Liver Failure) نه‌توانینی جەرگە بۆ دابینکردنی فرمانی فیزیۆلۆژی ئاسایی خۆی لە دروست کردن و فرمانە مێتابۆلیزمیەکان، کە بۆ دوو جۆر جیاکراوەتەوە: جۆری کتوپڕ یان تیژ (ئەکیووت) و جۆری درێژ خایەن (کڕۆنیک).

## کتوپڕ( تیژ)
جۆری کتوپڕی سستی جەرگ بریتیە لە بە خێرایی لە کارکەوتنی خانەکانی جەرگ لە فرمانەکانی خۆیان، بە تایبەتی توانای مەیاندن خوێن و تێکچون و تووشبونی نەخۆشیەکانی مێشک، لەو نەخۆشانەی کە پێشتر ئاگادار نەبوون نە خۆشی جەرگیان ھەیە. پشکنین بۆ ئەم جۆرە پشت ئەبەستێت بە پشکنینی فیزیای ئاسایی، پشکنین لە تاقیگە، ڕابردووی نەخۆشەکە لەگەڵ نەخۆشی بۆ زانینی گۆڕانکاریەکان.

## درێژخایەن
جۆری دریژخایەن لە سستی جەرگ زۆر کات ڕوو دەدات لە چوارچێوەی بوونی (سیرۆزیس)، و ئەگەری ڕدانی ھەیە لە ئەنجمای زۆر ھۆکاری ترەوە، وەکوو ئەو کەسانەی کە زۆر ماددە کھوولیەکان بەکار دەھێنن، ھەوکردنی جەرگ لە جۆری a b، ئەوتۆئیمون، بۆماوەیی و یان لە ئەنجامی تێکچوونی کارلێکە مێتابۆلیزمیەکان وەکو (ئاسن و مس).

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:نەخۆشییەکانی جەرگ
کانتۆن (ڕوونکردنەوە)

* کانتۆن (دابەشکاریی وڵات)، جۆرێکە لە دابەشکاریی کارگێری لە وڵاتدا
* کانتۆن، ئۆھایۆ، ناوی شارێکە لە ویلایەتی ئۆھایۆی ویلایەتە یەکگرتووەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پەڕینەوە لە تەپوتۆز

**پەڕینەوە لە تەپوتۆز** () فیلمێکی کوردی (بەزاراوەی سۆرانی و کورمانجی-عەرەبی-ئینگلیزییە) لەلایەن دەرھێنەری کورد شەوکەت ئەمین کۆکییەوە کاری دەرھێنان و نووسینی بۆ کراوە. فیلمەکە ٧٣ خولەکە و لەوڵاتی عێراق و فەڕەنسا گرتەکانی گیراون. حەسەن عەلی و نێچیروان ئەرگوشی و تورەج ئەسلانی و شەوکەت ئەمین کۆکی کاری بەرھەمھێنانییان بۆ کردووە.

## بەشداربووان
* عادل عەبدولرەحمان لەڕۆڵی ڕەشید
* ئەیام ئەکرەم لە ڕؤڵی سەددام
* حوسێن حەسەن لەڕۆڵی ئازاد
* ئەحلام نەجات
* عەبە ڕەش
* ڕزگار سەعدی

## بەستەری دەرەکی
* فیلمەکە لە ماڵپەڕی IMDb

پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی
پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٦
پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی ٢٠٠٦
پۆل:فیلمە عێراقییەکان
پۆل:فیلمە کوردییەکان

پۆل:فیلمەکان بە زمانی عەرەبی
پۆل:فیلمە کوردییەکان بە زمانی ئینگلیزی
کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان

**کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان** یان **کەنەکە** چەترێکە بۆ ٣٨ پارت و ھێز و ڕێکخراوی کوردی لە ھەر چوارپارچەی کوردستان کە بۆ یەکڕیزیی و یەکێتیی نەتەوەیی کورد تێدەکۆشێت.

ھاوسەرۆکانی ئێستاکەی کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان زەینەب موراد و ئەحمەد کارامووسن.

## مێژوو
کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان لە ٢٤ى گوڵانى ساڵى ١٩٩٩ لە وتوێژێکى گشتى بە ئامادەبوونى ٧٠٠ نێونەر و میوانى کورد و بیانی لە شارى ئەمستەردامى پایتەختى ھۆڵەندا وەکو دامەزراوەیەکی سیاسی ڕاگەیەندرا. ئەم دامەزراوەیە لە شێوەى پەرلەماندایە بۆ گەلی کورد لە ھەر چوار پارچەی کوردستان، خاوەنی دوو سەرۆکە واتا بە شێوەی ھاوسەرۆکی بەڕێوە دەبرێت کە یەکێکیان ژن و یەکێکیان پیاوە. **کەنەکە** باوەڕى وایە ھەموو خەڵکى کوردستان بە سەرجەم ئایین و جڤاک وەکو ھەموو گەلانى تر جیھان مافى خۆیەتى مافى چارەیخۆنووسینى خۆى دیارى بکات، ھەروەھا باوەڕى وایە بەڕێگا دیموکراسی ھەروەک لە بەرنامەى ئەو دامەزراوە دیاریکراوە، پاراستنى ستراتیژى بە ئاشتى و ھاوکارى و رێکخستنى کورد بە ڕێگاى دیموکراسی بخنە نێو بەرنامەکانى خۆیان لە تورکیا و ئێران و عێراق و سووریا.

## ئەندامە دامزرێنەرەکان
لیژنەی ئامادەکاریی کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان لە ١٤ی کانونی یەکەمی ١٩٩٧ بە بەشداریی نوێنەرانی ٢٩ حیزب و ڕێکخراوەی سیاسی و کۆمەڵێک لە کەسایەتییە سیاسییە ناسراوەکانی کوردستان پێکھێنرا. ئەو ٢٩ ڕێکخراوە بریتی بوون لە:

# بزووتنەوەی دیموکراسیخوازی کوردستان (بەدەکە)
# بزووتنەوەی ئیسلامیی کوردستان (HIK)
# ھەڤگرتنی وڵاتپارێز
# ئینستیتووتی خوێندنی کوردی-بەرلین
# ئینستیتیوتی کوردیی بروکسێل
# ماڵی گەلی کورد
# ئینستیتیوتی کوردیی ستۆکھۆڵم
# کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان - ئەمریکای باکوور
# کۆمەڵەی ماد
# کۆنفیدراسیۆنی کۆمەڵە کوردییەکان لە ئەورووپا (کۆن-کورد)
# ماڵبەندی ڕۆشنبیری (KCC)
# نوێنەرە کوردەکانی فیدراسیۆنی یەدەدسە
# پارتی پارێزگەرانی کوردستان (پەپەکە)
# پارتی چەپی کورد لە سووریا (پەچەکە-سە)
# پارتی ئیسلامیی کوردستان (PIK)
# پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە)
# پارتی ڕزگاریی کوردستان (پەرەکە-ڕزگاری)
# پارتی سەرخوەبوونی کوردستان
# پارتی سۆسیالیستی کورد لە سووریا (پەسەکە-سە)
# حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان (پەسەدەکە)
# پارتی یەکێتیی کورد لە سووریا-یەکێتی
# حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان (پەزەکە)
# پارتی ڕزگاری کوردستان
# ڕێکخراوەی شۆڕشگێڕە نیشتمانپەروەرەکانی بێتنەھرەین
# سازمانی خەباتی ئیسلامیی کوردستان
# یەکێتیی عەلەوییەکانی کوردستان (کاب)
# یەکێتیی ئێزیدییەکانی کوردستان (یەک)
# یەکێتیی نەتەوەیی دیموکراتی کوردستان (یەنەدە)
# کۆمەڵە

## ھاوسەرۆکایەتی
کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان (کەنەکە) بە شێوەی ھاوسەرۆکایەتی بەڕێوەدەبرێت و دوو سەرۆکی ژن و پیای ھەیە کە بۆ ماوەیەکی دوو ساڵە لە کۆنگرەی گشتی ھەڵدەبژێردرێن. ھاوسەرۆکانی ئێستاکەی کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان زەینەب موراد و ئەحمەد کارامووسن کە لە ٢١ەمەین دانیشتنی گشتیی کۆنگرە لە ڕۆژانی ٢، ٣ و ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ ھەڵبژێردراون.

## کۆمیسیۆنەکان و کۆمیتەکان
کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان ٤ کۆمیسیۆن و ٣ کۆمیتەی ھەیە.

### کۆمیسیۆنەکان
# کۆمیسیۆنی ژنان
# کۆمیسیۆنی کاری دەرەوە
# کۆمیسیۆنی زمان، پەروەردە، چاند و ھونەر
# کۆمیسیۆنی سرووشت-ژینگە

### کۆمیتەکان
# کۆمیتەی ڕاگەیاندن
# کۆمیتەی دارایی
# کۆمیتەی مافەکانی مرۆڤ

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی
* ماڵپەڕی کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان 

پۆل:کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان
پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان
پۆل:پارتی کرێکارانی کوردستان
پۆل:ھاوپەیمانییەکانی حزبە سیاسیەکانی کورد
پێڕستی بەرزترین بورجەکان

## پێڕستی بەرزترین بورجەکانی جیھان

## سەرچاوەکان
ویکیی ئینگلیزی کانوونی دووەمی ٢٠١٥

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:بورجەکان
عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولعەزیز

**عەبدوڵڵای کوڕی عەبدولعەزیز** (ماوەی ژیان: ١ی ئابی ١٩٢٤ لە ڕیاز لە سعودیە تاکوو ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥) پاشای عەرەبستانی سعوودی و پاسەوانی دوو مزگەوتە پیرۆزەکە (بە عەرەبی:خادم الحرمین الشریفین) بوو ئەمەش لەوەتەی ٢ی ئابی ٢٠٠٥ تاکوو ڕۆژی مردنی واتە ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ بوو،لەدوای مردنی براکەی سەلمان کوڕی عەبدولعەزیزی ھەردوو پۆستەکەی وەرگرت. بەپێی گۆڤاری *Forbes*، شا عەبدوڵڵا ٨ەمین کەسایەتی کایگەر و بەتوانا بوو لە ئاستی جیھان. ڕۆژی ٢٣ی ئابی ٢٠١٥ لە تەمەنی ٩٠ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٤
پۆل:مردووانی ٢٠١٥
پۆل:شاکانی سعوودیە
ئەستێرە (مۆسیقا)

ئالبۆمی ئەستێرە، کاری گرووپی مۆسیقی ژێ یە. لە لایەکەوە ڕیشەی لە فەرھەنگی کۆنی مۆسیقای کوردی دایە و لە لایەکی ترەوە زانستی ئاکادێمیکی و ڕەوشت و ئیمکاناتی نوێی ئەوڕۆیی دەکار کردووە. گرووپی ژێ باوەڕی وایە ئەگەر بەڵێن بێ لەم "ڕۆژگاری ئاڵ و گۆڕییە سەر سوڕھێنەرانە"دا ھەر وا بەرقەرار و ھەرمان بێ، دەبێ خۆی دەگەڵ ڕووحی زەمانە ڕێک بخا و ویستی بەردەنگەکانی ھەڵسەنگێنێ و ژیانی ئەوان بنوێنێتەوە. وشەی ژێ کە ناوی ئەم گرووپەیە، مانای "سیم"، "تار" و "ژێ"یە. ھەروەھا مانای "ژیان/ژین"ی لێ دەکەوێتەوە.

گۆرانیبێژی ئەو ئالبۆمە بێھنام تاھیری یە بە ئاھەنگسازی شەھباز شاھین پوور.

## سەرچاوە
* گۆڤاری مەھاباد، ساڵی چاردە، ژمارەی ۱۶۲، ساڵی ۱۳۹۳

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
سەلمان کوڕی عەبدولعەزیز

**سەلمان کوڕی عەبدولعەزیز ئال سعوود** لەدایکبووی (٥ شەوال ١٣٥٤ھ/) پادشای حەوتەمی شانشینی عەرەبستانی سعوودیە و بیست و پێنجەمین کوڕی شا عبدالعەزیز کوڕی عەبدولڕەحمان فەیسەڵ ئال سعود لە ژنەکەی، شازادە حوسەی کچی ئەحمەد سودەیری، یەکێکە لە پایە گرنگەکانی خێزانی شاھانەی سعودیە، وە ڕاوێژکاری تایبەتی پاشاکانی شانشینەکە بووە، یەکێکە لە حەوت سودەیریەکانی کوڕی شا عبدالعەزیز کوڕی عەبدولڕەحمان فەیسەڵ ئال سعودە.

## ژیان
### گەورەبوون
یەکەم جار دەستی کرد بە خوێندن لە قوتابخانەی شازادەکان لە ڕیاز وەقورئانی تەواوکرد لە تەمەنی دەساڵیدا لە قوتابخانەی شێخ عەبدوڵڵا خەیات پێشنوێژو وتاربێژی مزگەوتی حەرام

### ژیانی سیاسی
* یەکەم جار کە چوە ناو سیاسەتەوە لەبەرواری ١٦ئازاری ١٩٥٤ بوو کەدیاری کرا بە ئەمیری ناوچەی ڕیاز لەجیاتی براکەی شازادە نایف کوڕی عبدالعەزیز، وە لە ساڵی ١٩٥٥ جارێکی تر کرایەوە بە ئەمیری ڕیاز بەردەوام بوو تا ساڵی ١٩٦٠ پاشان دەستی لەکار کێشایەوە
* لە ڕێکەوتی ٤ شوباتی ١٩٦٣ بریارێکی شاھانە دەرکرا لەلایەن شا سعود کوڕی عەبدولعەزیز بەدامەزاندنی بە ئەمیری ناوچەی ڕیاز جارێکی تر
* لەبەرواری ٥ تشرینی دووەمی ٢٠١١ بەبریارێکی شاھانە لەلایەن شاعەبدوڵڵا کوڕی عەبدولعەزیز ەوەکرا بە وەزیری بەرگری شانشینی عەرەبستانی سعوودی
* دوای مردنی شازادە نایف کوڕی عەبدولعەزیز لەبەرواری ١٨ حوزەیرانی ٢٠١٢ شاعەبدوڵڵا کوڕی عەبدولعەزیز بڕیارێکی شاھانەی دەرکرد بە دیاریکردنی بە شازادەی جێنشین وەدامەزراندنی بە جێگری سەرۆکی ئەنجومونی وەزیران وە وەزیری بەرگری.
* لە ڕێکەوتی ٢٣ کانونی دووەمی ٢٠١٥ لەدوای مردنی شا عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولعەزیز بوە پاشای حەوتەمی شانشینی عەرەبستانی سعوودی

## ماوەی فەرمانرەوایی
لە ڕێکەوتی ٢٣ کانونی دووەمی ٢٠١٥ لەدوای مردنی شا عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولعەزیز بوە پاشای حەوتەمی شانشینی عەرەبستانی سعوودی ھەتا ئێستا.

## خێزان == محمد کوری سەلمان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٥
پۆل:شاکانی سعوودیە
پۆل:ڕەخنەگرانی بێخوایی
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەو کەسانەی ناویان لە کاغەزەکانی پەنەمادا هاتووە
پۆل:ئەو کەسانەی ناویان لە کاغەزەکانی پەنەمادا ھاتووە
جەیمس فۆلی

**جەیمس ڕایت فۆلی** (ماوەی ژیان:١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٣ تاکوو ١٨ی ئابی ٢٠١٤) ڕۆژنامەنووسی ئەمریکی و ڕاپۆرتکاری ڤیدیۆیی بوو. لەکاتی کارکردنی وەک ڕۆژنامەنووسی ئازاد لەبەرەکانی جەنگ لەماوەی شەڕی ناوخۆیی سووریا لەلایەن گرووپە چەکدارییەکانی سووریا لە باکووری سووریا بەدیل گیرا ئەمەش لە ڕؤژی ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ بوو ، دواتر لە ئابی ٢٠١٤ لەلایەن دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام سەریپەڕێنرا.لایەنی ئەنجامدانی کارەکە کە داعشە هۆکاری کووشتنی جەیمس دەگەڕێننەوە بۆ بەشداریکردنی ئەمریکا لە بۆردومانکردنی داعش لە عێراق. جەیمس بووە یەکەم هاونیشتمانی ئەمریکی کەلەلایەن دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام بکووژرێت.بەر لەوەی ببێتە ڕؤژنامەنووس جەیمس مامۆستا بوو لەدامەزراوەیەکی قازانجنەویستی ئەمریکی مامۆستایەتی کردووە بەناوی (Teach For America).

## پەراوێزەکان


پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣
پۆل:مردووانی ٢٠١٤
پۆل:وێنەگرە ڕۆژنامەوانە ئەمریکییەکان
پۆل:وێنەگرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
موقرن کوڕی عەبدولعەزیز

**موقرن کوڕی عەبدولعەزیز** ئال سعوود (بە عەرەبی: ) لھ ڕێکەوتی  لەشاری ڕیاز لەدایک بووە شازادەی جێنشینی شانشینی عەرەبستانی سعوودی و جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانە، سی و پێنجەمین کوڕی عەبدولعەزیز کوڕی عەبدولڕەحمان ئال سعوودە وە بچوکترین کوڕیەتی کە لەژیاندا بێت وەلەدایکەوە برای تری نیە.

## فێربوون
* یەکەم فێربوونی لە پەیمانگای پایتەختی نموونەی وەرگیرا وە تەواوی کرد لە ساڵی ١٩٦٤
* خوێندنی زانستەکانی فرۆکەوانی تەواوکرد لە شانشینی یەکگرتوو لە ساڵی ١٩٦٨

## ئیش و پلەکان
* دوای تەواوکردنی خوێندن لە ساڵی ١٩٦٤ پەیوەندی کرد بە ھێزی ئاسمانی شانشینی عەرەبستانی سعوودی وەبەردەوام بوو لەکارکردن تێیدا تا ساڵی ١٩٨٠
* لە  دیاری کرا بە ئەمیری ناوچەی حائل بەردەوام بوو تا  کە ئەوکاتە کرا بە ئەمیری مەدینە
* لە  کرا بە سەرۆکی ھەواڵگری گشتی وە بەردەوام بوو تا  کە ئەو کاتە بوویە ڕاوێژکاری پاشا وە نوێنەری تایبەتی پاشا.
* لە  کرا بە جێگری دووەمی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران.

## جێنشینی شازادە جێنشین
ئەمرێکی شاھانەی لە  دەرچوو کە دیاری کرا بە جێنشینی شازادە جێنشین لەلایەن پاشا عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولعەزیز

## جێنشین
لە ٢٣ی کانونی دوەمی ٢٠١٥ کرا بە شازادەی جێنشین وە جێگری یەکەمی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥
پۆل:زیندووان
پۆل:وەزیرانی حکوومەتی عەرەبستانی سعوودی
ناسر سینا

** ناسری سینا
**

وێنۆک|وێنەی ناسری سینا لە ماڵپەڕی رادیۆی سوید وەرگیراوە


ـ له دایکبووی 1962 له‌ گه‌ڕه‌کی سێ ئاشانی مه‌هاباد

ـ ئه‌ندازیاری سینه‌ما و فیلمنامه‌نووسی له‌ زانکۆی سینه‌ما و شانۆی زانستگای هونه‌ری تاران

ـ یازده‌ ساڵ له‌ به‌شی کوردیی رادیۆ و تله‌ڤزیۆنی ئێران، له‌ مه‌هاباد و تاران کاری کردووه‌.

ـ چه‌ندین کۆڕی مه‌زنی خوێندکارانی کوردی له‌ زانستگای تاران به‌ڕێوه‌ برد که‌ به‌ بناغه‌ی بزووتنه‌وه‌ی خوێندکارانی کورد داده‌نرێن.

ـ کۆمه‌ڵه‌ شیعری چوار شاعیری کورد (شێرکۆ بێکه‌س، ڕه‌فیق سابیر، له‌تیف هه‌ڵمه‌ت، عه‌بدوڵلا په‌شێو) ی به‌ پێداچوونه‌وه‌ی سید علی صالحی. له‌ سه‌ر ناوی "جهان و مویه‌های ازلی" کرده‌ فارسی به‌ڵام ئیزنی بڵاوبوونه‌وه‌ی له‌ تاران نه‌درایێ. ساڵی 2010 ئه‌م کتێبه‌ له‌ تاران به‌ ناوێکی تر و له‌ لایه‌ن دوکتۆر "قطب‌الدین صادقی" ی هاوڕێیه‌وه‌ بڵاو بۆوه‌. سینا خۆی ده‌ڵێ هێشتا نه‌مدیوه‌ و نازانم چه‌ندی لێ که‌م و زیاد کراوه‌.

ـ له‌ ساڵی 1993دا پاش ئه‌وه‌ی له‌ سه‌ر کار ده‌رکرا، په‌ڕیوه‌ی وڵات بوو و له‌ ستۆکهۆڵم گیرسایه‌وه‌.

ـ له‌ ساڵی 1994دا بۆ ماوه‌ی دوو ساڵان، رادیۆیه‌کی ناوچه‌یی په‌نجه‌ره‌ی له‌ ستۆکهۆڵم دامه‌زراند که‌ پازده‌ سه‌عات له‌ هه‌فته‌دا به‌رنامه‌ی به‌ زمانی کوردی بڵاو ده‌کرده‌وه‌ و ده‌نگی تاقانه‌ی ئازاد و غه‌یره‌حیزبیی کورده‌کانی سوید بوو.

ـ دوو ساڵ، موڵتی مێدیا و وه‌شانی ئینترنێتی و ماڵپه‌ڕوانیی له‌ "ئه‌نستیتووتی ئای تیی ئه‌ورووپای باکوور" له‌ ستۆکهۆڵم خوێند.

ـ یه‌که‌م ماڵپه‌ڕی کوردیی به‌ شێوه‌زاری سۆرانی دامه‌زراند (هه‌ر به‌ ناوی ماڵپه‌ڕ). یه‌که‌م چه‌تی کوردیش (به‌ ناوی چه‌قه‌خانه‌). یه‌که‌م ماڵپه‌ڕی ده‌نگوباسی کوردیی سۆرانیشی به‌ هاوکاریی چه‌ند ڕۆژنامه‌وانێکی تر دامه‌زراند که‌ راسته‌وخۆ به‌ فۆنتی کوردی کاری ده‌کرد (کوردستان پرێس).

ـ له‌ ساڵی 1996دا له‌ به‌شی فارسیی ڕادیۆی نیونه‌ته‌وه‌یی سوید، پژواک، ده‌ستی به‌ کار کرد.

ـ له‌ ساڵی 2001 به‌شی کوردیی ڕادیۆی نێونه‌ته‌وه‌یی سوید، "زایه‌ڵه‌"ی دامه‌زراند و ئێستاش ئاماده‌کار و ڕۆژنامه‌وانی ئه‌و به‌رنامه‌یه‌یه‌.

ـ چه‌ندین فیلم، به‌رهه‌می شانۆیی و چیرۆکی منداڵانی سویدی کردۆته‌ فارسی و کوردی.

ـ چه‌ند کتێبێکی له‌ فارسییه‌وه‌ کردۆته‌ کوردی و به‌ پێچه‌وانه‌ش.‌

ـ لێره‌ و له‌وێ له‌ سه‌ر کولتوری کوردی و ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست وتار بڵاو‌ ده‌کاته‌وه‌.

ـ دوو کتێبی له‌ سه‌ر "ته‌کنیکی چاوپێکه‌وتنی ڕادیۆیی" و "پابلیک سێرڤیس"، به‌ کوردی ئاماده‌ی چاپن.
بۆ خوێندنەوەی بەشێک لە بابەتەکانی ناسری سینا، سەردانی ئەم لاپەڕەیە بکە!

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ئەلێکسیس تسیپراس

thumb|ئەلێکسیس تسیپراس
**ئەلێکسیس تسیپراس** (؛ لەدایکبووی ٢٨ی تەمموزی ١٩٧٤) سیاسەتمەداری یۆنانی، سەرکردەی ھاوپەیمانیی چەپی ڕادیکاڵ (سیریزا) و لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ تاکوو ٢٠ی ئابی ٢٠١٥سەرۆکوەزیرانی یۆنان بوو کە ڕۆژی ٢٠ی ئابی ٢٠١٥ دەستلەکارکێشانەوەی خۆی ڕاگەیاند بەهۆی ئەو بارە ئابوورییەی وڵاتەکەی تێکەوتبوو و داوای دووبارەکردنەوەی هەڵبژاردنیکردەوە لەئەنجامدا لەدوای هەڵبژاردنی دووبارە لە ٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٥ دووبارە بوویەوە بە سەرۆکوەزیرانی یۆنان. سەرەتا لە ٢٠٠٩دا بۆ پەرلەمانی یۆنان ھەڵبژێردرا و بوو بە کاندیدای حیزبی چەپی ئەورووپی بۆ سەرۆکایەتیی کۆمیسیۆنی ئەورووپی لە ھەڵبژاردنی ٢٠١٤ی پەرلەمانی ئەورووپی.

## سەرچاوەکان
* [//en.wikipedia.org/w/index.php?oldid=644211569 ویکیپیدیای ئینگلیزی]

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤
پۆل:زیندووان
پۆل:وەزیرانی دەرەوەی یۆنان
پۆل:سەرۆک وەزیرانی یۆنان
بابە سەرھەنگ دەودان

**بابە سەرھەنگ دەودان** یا **سەرھەنگ دەودان** (٩٣٥–١٠٠٧)، شاعیر و خواناسی کورد بووە کە لە سەدەی چواری ھیجریدا ژیاوە و ھۆنراوەی بە شێوەزاری ھەورامی لێ بە جێ ماوە. ڕەنگە بەناوبانگترین ھەڵبەستی ئەو ئەمە بێت:


سەرھەنگ دەودان سەرھەنگ دەودان
ئەز کە ناممەن سەرھەنگ دەودان
چەنی ئێرمانن مەگێڵم ھەردان
مەکۆشم بەرێ ئایین کوردان


## سەرچاوەکان
* سدیق بۆرەکەیی-سەفی زداە، مێژووی وێژەی کوردی، دەزگای ئاراس، ھەولێر، ٢٠٠٨.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:یارسانییەکان
نارێندرا مۆدی

**نارێندا دامۆداراداس مۆدی** (لەدایکبووی ١٧ی ئەیلوولی ١٩٥٠) لە ڤاندگار لە ھەرێمی گوجارات لە ھیندستان. کەسایەتی سیاسیی و ناسیۆنالیستی ھیندووە. لە ئێستادا ١٥ەمین سەرۆککوەزیرانی ھیندستانە. ئەوەش لەوەتەی ٢٤ی ئایاری ٢٠١٤ەوەیە نارێندا سەرکردەی حیزبی بھاراتیا جاناتا (BJP) یە. بەرلەوەی ببێتە سەرۆکوەزیرانی ھیندستان نارێندا مۆدی گەورە وەزیری (Chief Minister)ی ھەرێمی گوجارات بووە. ئەمەش لەماوەی ٧ی تشرینی یەکەمەی ٢٠٠١ تاکوو ٢٢ی ئایاری ٢٠١٤ بوو. نارێدنا کەناسیۆنالیستێکی ھیندووە و ئەندامی ڕێکخراوی (RSS) کە دامەزراوەیەکی ناسیۆنالیزمی ھیندییە و ڕاستڕەوەکان لە خۆدەگرێت.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠
پۆل:زیندووان
پۆل:سەرۆک وەزیرانی ھیندستان
پۆل:ھیندییە ھیندۆسەکان
پۆل:نووسەرانی ھیندی
خەڵکی بەنگال

وێنۆک|بەنگالی لە جەنگی (1757)
وێنۆک|ژنە موسوڵمانی بەنگالی
**خەڵکی بەنگال** گرووپی ڕەگەزیین بەزۆری لەناوچە یان ھەرێمی بەنگال دەژین کە ناوچەیەکە دابەشدەبێت بەسەر وڵاتی بەنگلادێش و ھیندستان. خەڵکی بەنگال بە زمانی بەنگلا دەدوێن. ژمارەی دانیشتوانی بەنگالییەکان بە ٣٠٠ ملیۆن کەس دەخەملێنرێت

## دانیشتوان بەپێی وڵات
* بەنگلادێش ١٦٦ میلیۆن کەس
* ھیندستان ١٠٠ میلیۆن کەس
* سعودیە ٢٫٥ میلیۆن کەس
* پاکستان ٢ میلیۆن کەس
* ئیمارات ١ میلیۆن و نۆھەد ھەزار کەس
* شانشینی یەکگرتوو نزیکەی ٥٠٠٬٠٠٠ کەس
* مالیزیا نزیکەی ٥٠٠٬٠٠٠[ کەس
* کوەیت نزیکەی ١٥٠٬٠٠٠ کەس
* ئەمریکا نزیکەی ١٤٣٬٦١٩ کەس
* کۆریای باشوور نزیکەی ١٣٠٬٠٠٠ کەس
* بەحرەین نزیکەی ١٢٠٬٠٠٠ کەس
* عومان نزیکەی ١١٥٬٠٠٠ کەس
* کەنەدا نزیکەی ٢٤٬٥٩٥ کەس
* ئیتالیا  نزیکەی ٣٥٬٠٠٠ کەس
* نیپال  نزیکەی ٢٣٬٠٠٠ کەس
* ئۆسترالیا  نزیکەی ٢٠٬٠٠٠ کەس
* ژاپۆن  نزیکەی ١١٬٠٠٠ کەس

### دانیشتوان و ئایین
*ئیسلام ٩٢٪ بەنگلادیش - ٢٨٪ هیندستان
*ھیندوویزم ٧٠٪ هیندستان - ٩٪ بەنگلادیش
*بوودیزم  و ئاینی مەسیحی ١٪

## پەراوێزەکان


پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:وێژەی بەنگالی
پۆل:بەکۆمەڵ
پۆل:گروپە نەتەوەییەکانی باشووری ئاسیا
پۆل:دەستنیشانکردنی ئیتنۆ-کلتووری
پۆل:بەنگلادێشییەکان
پۆل:لەخۆگرتنی کولتووری
عەبدوڵڵا جەماڵ سەگرمە

**عەبدوڵڵا جەماڵ سەگرمە** یان **ع.ج. سەگرمە** ھونەرمەندی مۆسیقازانی کوردە. سەگرمە لە ساڵی ٢٠١٢ لە زانکۆی بێلفاست بڕوانامەی دکتۆرای مۆسیقای وەرگرتووە و بۆ کەناڵی کوردسات کار دەکات. سەگرمە سەبارەت بە مۆسیقای کوردی توێژینەوەیش کردووە و کتێبێک بە ناوی *لاپەڕەیەک لە بنەماکانی موزیکی کوردی* نووسیوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ژەنیارانی کورد
پۆل:ھونەرمەندانی کورد
مونتەزر زەیدی

**مونتەزر زەیدی** (١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٧٩، بەیرووت، لوبنان). ڕۆژنامەوانێکی عێراقییە و لە زانکۆی بەغدا گەیاندنی خوێندووە و موسڵمانێکی شیعەیە .ناسراوی مونتەزر زەیدی دەگەڕێتەوە بۆ ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ کاتێک پێڵاوەکانی بۆ هەریەکە لە سەرۆک کۆماری ئەوکاتی ئەمریکا جۆرج دەبلیوو بوش و سەرۆکوەزیرانی ئەوکاتی عێراق نوری مالیکی ھەڵدا ئەمەش لەمیانی کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی لە بەغدا بوو. لە ئێستادا پێڵاوەکەی مونتەزر لە مۆزەخانەی (TriBeCa) لە نیوویۆرک هەڵگیراوە ئەم ڕووداوە دەنگۆیەکی گەورەی نایەوە و لە کەنەدا ناڕەزاییەکان پەرەسەند و ئەوانیش بەپێڵاوەکانییان لە وێنەی جۆرج دەبلوو بۆشییان دەدا و پرۆگرامسازانی یارییە ئەلیکترۆنیش ئەو ڕووداوەیان وەک یارییەکی ئەلیکترۆنی وەشاند.
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩
پۆل:زیندووان
پۆل:ڕۆژنامەنووسانی عێراق
پۆل:شیعە عێراقییەکان
پۆل:خەڵکی بەغدا
پۆل:دەرچووانی زانکۆی بەغدا
محەممەدعەلی سوڵتانی

**محەممەدعەلی سوڵتانی** (۱٩٥٧ لە کرماشان - ) خۆشنووس، لێکۆڵێنەر و مێژوونووسی کوردی رۆژھەڵاتی کوردستانە کە لە بواری مێژوو، چاند و وێژەی ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا چالاک بووە. سوڵتانی ھەروەھا بەڕێوەبەری ڕێکخراوی کەلتووریی بڵاوکردنەوەی سۆھا یە و لە سەنتەرەکانی خوێندنی باڵاش چالاکی دەکات.

## کاری کولتووری
یەکێک لە کارە کلتوورییە بەرچاوەکانی ئەو بڵاوکردنەوەی دیوانی شاعیرە کوردە کرماشانییەکانە وەکوو دیوانی سەی یاقۆ یان شامیی کرماشانی.

## ئەمەش ببینە
* *[[جوگرافیای مێژوویی و مێژووی وردی کرماشان]]*

## سەرچاوەکان
* https://web.archive.org/web/20150624222240/http://www.ettelaat.com/etiran/?p=14397

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧
پۆل:خەڵکی کرماشان
پۆل:مێژووناسانی ئێرانی
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئاوازی ئەساتیر

***ئاوازی ئەساتیر*** (بە فارسی: آواز اساطیر) یەکێ لە ئەلبۆمەکانی گۆرانیبێژی کورد شارام نازریە کە بە کوردی و بە زاراوەی ھەورامی و کەلھوڕییە. مووزیکی ئەلبۆمەکە کاری ھونەرمەندی کرماشانی عەلیڕەزا فەیز بەشیپوورە و حافز نازری کاری لێدانی دەف و دەھۆڵ دەکا. دەنگی تەموور دیارترین دەنگی سازە لە ئەلبۆمەکەدا. لەم ئەلبۆمەدا نازری شێعری شاعیرانی کورد وەکوو مەولەوی و بەشگەلێک لە شانامەی کوردیی بە کار ھێناوە.

## سەرچاوە
ماڵپەڕی نازری

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مۆسیقای کوردی
پۆل:ئەلبومەکانی شارام نازری
دافنی کالەر

**دافنی کالەر** (لەدایکبووی ٢٧ی ئابی ١٩٦٨) ژنە پڕۆفیسۆری ئەمریکی - ئیسرائیلییە. دافنی پڕۆفیسۆرە لە زانکۆی ستانفۆرد لە بەشی زانستی کۆمپیوتەر. دافنی یەکێکە لەدامەزرێنەرانی (Coursera) کە ماڵپەڕێکە تایبەت بە فێرکاری پەروەردەیی بە شێوەیی خۆڕایی. دافنی لە ساڵی ١٩٨٥ پلەی بەکالۆریۆسی لەزانکۆی عیبری لە ئۆرشەلیم بەدەست ھێنا کە ئەوکات تەمەنی تەنیا ١٧ ساڵان بوو لە ھەمان زانکۆ لە ساڵی ١٩٨٦ پلەی ماستەریش وەردەگرێت لەپاشان دکتۆراکەی لە ژێر سەرپەرشتی (Joseph Halpern) لە زانکۆی ستانفۆرد لە ئەمریکا بەدەست دەھێنێت کە ئەمەش لە ساڵی ١٩٩٣ بوو.

## بەستەرە دەرەکییەکان
*زانیارینامەی دافنی کالەر لە ماڵپەڕی زانکۆی ستانفۆرد

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
پۆل:زیندووان
پۆل:جووە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست
پۆل:جووە ئیسرائیلییەکان
پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی
پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم
ڕاجکومار ھیرانی

وێنۆک|ڕاجکومار هیرانی یەکێ لە دەرهێنەرە سەرکەوتووەکانی هیند
**ڕاجکومار ھیرانی** لەدایکبووی ٢٠ی تشرینی دووەمی ١٩٦٢. ڕاجکومار دەرهێنەری هیندی و سیناریۆنووس و سەرنووسەر (دەسکاریکەر)ی فیلمە. تاکوو ئێستا چوار فیلمی دەرهێناوە ئەوانیش (Munna Bhai M.B.B.S) لەساڵی ٢٠٠٣ وە (Lage Raho Munnabhai) لەساڵی ٢٠٠٦ وە سێ گەمژە لە ٢٠٠٩ وە پیکەی لە ٢٠١٤. وە بەگشتی فیلمەکانی ئەو سەرکەوتنی مەزنییان بەدەست هێناوە لە بۆکس ئۆفیس وەک پیکەی کە توانی ١٠٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی بەدەستهێناوە کە توانی ببێتە پڕداهاتترین فیلمی مێژوویی لە سینەمای هیندستان.بەهۆی بڵاوکردنەوەی فیلمەکانی و ئەو سەرکەوتنە مەزنانەی بەدەستی هێناون ئەوا فیلمەکانی لە چەندین بۆنە و ڕێوەڕەسمی فەرمیدا خەڵاتی سینەمایی و فیلمەکانی بەدەست هێناوە.

## پەراوێزەکان


پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢
پۆل:زیندووان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ھیندی
باڵووڵ

**باڵووڵ**، **باڵووڵی مایی** یان **باڵووڵی مادی** زانا، خواناس و شاعیری یارسانە کە لە سەدەی سێھەمی کۆچیدا ژیاوە و بڕێک ھۆنراوەی کوردیی لێ بە جێ ماوە. ھۆنراوەکانی باڵووڵ کۆنترین دەقی وێژەی کوردی بە ئەژمار دێت کە بە دەستی کوردانی ھاوچەرخ گەیشتووە و بەم ھۆکارە لە باڵووڵ وەکوو یەکەمین شاعیری کورد ناو دەبرێت. وا دیارە باڵووڵ و یارەکانی ڕۆڵێکی گرنگیان لە دروستبوون و پەرەسەندنی ئایینی یارساندا بووە.

باڵووڵ لەم شێعرەدا ئاماژە بە یارە نزیکەکانی دەکا و ناوی بابە نجووم، بابە لوڕە و بابە ڕەجەب دێنێ:


ئەز بەھڵووڵەنان جە ڕووی زەمینێ
چار فریشتانم چاکر کەرینێ
نجووم، ساڵح، ڕەجەبم بێنێ
چانی لوڕە بیم جە ما و ھەفتێنێ


لە شێعرێکدا باس لەوە دەکا کە بە ڕەواڵەت شێتە بەڵام لەناو یاراندا ژیر: 

دێوانەی زایر، دێوانەی زایر
دانای یارانم دێوانەی زایر
زایر و عەبەس کەفتەن نەبابر
ڕەجەبم نەسیم، لۆرەمەن تایر


## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان
# صدیق صفی زادە (بورەکەیی)، اھل حق پیران و مشاھیر، تھران، ١٣٨٦ش.
# سدیق بۆرەکەیی-سەفی زداە، مێژووی وێژەی کوردی، دەزگای ئاراس، ھەولێر، ٢٠٠٨.
# صدیق صفی زادە (بورەکەیی)، دورە بھلول، تھران، ١٣٦٣ش.

پۆل:یارسانییەکان
پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:دامەزرێنەرانی ئایینەکان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:سۆفیەکانی ئێران
پۆل:دامەزرێنەرانی دینەکان
پزیشکیی ئاژەڵ

**پزیشکیی ئاژەڵ** (بە ئینگلیزی: Veterinary medicine) بریتییە لە بەشێک لە زانستی پزیشکی کە کار لە سەر دەرمان کردن و پێشگری لە نەخۆشی و ئازاری ئاژەڵەکان دەکا. پزیشکیی ئاژەڵان گەلێک بەربڵاوە و مامەڵە لەگەڵ ھەردوو جۆری ئاژەڵی کەوی و وەحشی دەکات. کلاود بۆرژلات زانای فەڕەنسی بۆ یەکەم جار لە عالەمدا لە سەدەی ھەژدەھەمی زاینیدا کۆلێژی پزیشکیی ئاژەڵانی لە شاری لیۆن دامەزران.

## سەرچاوەکان

* ویکیی ئینگلیزی؛ شوباتی ٢٠١٥

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:زانستی تەندروستی
پۆل:پزیشکیی ئاژەڵ
ژۆزێ ساراماگۆ

وێنۆک|ژۆزێ ساراماگۆ
**ژۆزێ ساراماگۆ** (ماوەی ژیان:١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٢٢ تاکوو ١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٠)، چیرۆکنووس و ڕۆژنامەنووس و شانۆنووسێکی بورتوگالی بووە و خەڵاتی نۆبێلی لە ئەدەبدا بەدەستھێناوە، لە ١٦ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٢٢ لەناوەڕاستی بورتوگال لەخێزانێکی جووتیاری ھەژار لە دایکبووە، ساڵی ١٩٢٤ لەگەڵ ماڵەوەیان لە لەشبونە نیشتەجێبوون و باوکی بۆتە کارمەندی ئاساییش.

ھەرچەندە ساراماگۆ قوتابیەکی زیرەک بووە، بەڵام خێزانەکەی لەبەر نەبوونی نەیانتوانیووە تێچووی خوێندنی بکەن، ھەر بۆیە لەتەمەنی ١٢ ساڵیدا چۆتە قوتابخانەی تیقەنی، دوای ئەوەی قوتابخانەی تەواوکردووە کاری میکانیکی کردووە دواتر بۆتە وەرگێڕ و پاشان بۆتە ڕۆژنامەنووس، ساڵی ١٩٤٤ ھاوسەرگیری لەگەڵ ئایدا ڕیس کردووە و کوڕێکیان بووە، ساڵی ١٩٨٦ چاوی کەوتووە بە بیلار دیل ڕیۆی ڕۆژنامەنووس و ساڵی ١٩٨٨ ھاوسەرگیری لەگەڵ کردووە و ھەتاکو مردنی ھاوسەرگیرێتیەکەیان بەردەوام بووە.

ساراماگۆ تاکو تەمەنی گەیشتۆتە ٦٠ ساڵان ناوبانگێکی بەربڵاوی دەرنەکردووە، کاتێک کە ڕۆمانی چوارەمی لەژێر ناونیشانی بالتاسار ویلیموندا بڵاوکردۆتەوە خەڵاتی یانەی قاوەی بورتوگالی وەرگرتووە، ساڵی ١٩٩٦ پەیوەندی کردووە بە حزبی کۆمۆنیستی بورتوگالی و ھەتاکو مردنی ئەندام بووە لەو حزبەدا، بیروبۆچونەکانی بۆتە مایەی مشتومڕ لەبورتوگال بەتایبەتی کە کتێبی ئینجیل وەکو ئەوەی مەسیح گێڕاوێتێوەی دەرکردووە.

جۆزییە ساراماگۆ نزیکەی ٢٠ کتێبی بڵاوکردۆتەوە و ڕەخنەگرانیش بەیەکێک لە باڵاترین نووسەرەکانی پورتوگاڵ ناوی دەبەن، لەساڵی ١٩٥٩ بۆتە ئەندامی حزبی شیوعی لەبورتوگال، ساڵی ١٩٨٢ خەڵاتی یانەی پێنووسی نێودەوڵەتی وەرگرتووە و ساڵی ١٩٩٥ خەڵاتی کامۆیسی بورتوگالی بەدەستھێناوە، ساڵی ١٩٩٨ خەڵاتی نوبڵی لە ئادابدا وەرگرتووە و لە ١٨ی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٠ لەتەمەنی ٨٧ ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە.

## نووسراوەکان
* کوێری (ڕۆمان)
* تەواوی ناوەکان
* سەفەری فیل

## سەرچاوە
[//ar.wikipedia.org/wiki/جوزیھ_ساراماغو ویکیی عەرەبی؛ شوباتی ٢٠١٥]

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢
پۆل:مردووانی ٢٠١٠
پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجەی خوێن
پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ڕۆماننووسانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢
پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە ئیسپانیا
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە
دان براون

**دان بڕاون** (لەدایکبووی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٦٤) نووسەرێکی ئەمریکیە و ژمارەیەک چیرۆکی خەیاڵاوی و ھەست بزوێنی بڵاوکردۆتەوە بەشێوەیەکی زانستی و فەلسەفی، لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٦٤ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەدایکبووە، باوکی بڕاون مامۆستای زانستی بیرکاری بووە و خەڵاتێکی زۆری لەم بوارەدا وەرگرتووە، دایکیشی توانا بووە لە مۆسیقای ئایینی ھەر بۆیە بڕاون لە کەشێکی زانستی و ئایینی پەروەردەکراوە.

دان بڕاون ھاوسەرگیری لەگەڵ بلایس کردووە کە مامۆستای زانستی ھونەرە و وێنەکێشە و زۆرجاریش بۆ گەشتەکانی دۆزینەوە یاوەرێتی، دەرچووی زانکۆی ئامھێرستە و بۆ ماوەیەکی کەم مامۆستای زمانی ئینگلیزی بووە و دواتر ھەموو توانای خۆی لەنووسینەوە بەکارھێناوە، گۆڤاری تایم خستوێتێ نێو لیستی ئەو ١٠٠ کەسەوە کە کاریگەرترین کەسایەتین لە جیھاندا و وێنەکانی بوونەتە لاپەڕەی یەکەمی رَۆژنامە و گۆڤارەکان و ڕۆمانەکانی بۆ زیاتر لە ٤٠ زمان وەرگێڕدراون.

دان بڕاون ژمارەیەکی زۆر ڕۆمان و چیرۆکی بڵاوکردۆتەوە و ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز ڕۆمانی کۆدی دافینشی بە باشترین کتێب ناوی بردووە و ۆرترین کڕیاری ھەبووە. چیرۆک و ڕۆمانەکانی بە ھەست بزوێنی و سەرنجڕاکێشی دەناسرێتەوە و خوێنەر واھەست دەکات سەیری فیلمێکی سینەمایی دەکات، ھەر بۆیە چیرۆک و ڕۆمانەکانی بەئاسانی گەیشتونەتە سینەما و کاریان بۆ کراوە و کراون بەفیلم لەوانە ڕۆمانی کۆدی دافینشی و فریشتە و شەیتانەکان کە ھەردووکیان لەنواندنی  تۆم ھانکسە.

ساڵی ٢٠٠٩ دان بڕاون و خزمە نزیکەکانی بڕی زیاتر لە ٢ میلیۆن دۆلار ئەمریکیان بەخشیوە بە ئەکادیمیای فیلیبس تاکو بدرێت بە کۆمپیوتەر و پێداویستیەکانی تر بۆ ئەو قوتابیانەی ھەژار و کەم دەرامەتن، ھەروەھا خۆیی و ھاوسەرەکەی یارمەتی دامەزراوەی نیوھامشیری خێرخوازی دەدەن، ھەروەھا دان بڕاون و بلایسی ھاوسەری لە ساڵی ٢٠١١ بەخشینی دان و بلایسیان دەستپێکردووە.

## سەرچاوە

* ویکیپیدیای عەرەبی.

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤
پۆل:نووسەرانی ئەمریکی
پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکی
پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی
پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
جۆمۆ کینیاتا

وێنۆک|جۆمۆ کینیاتا
**کامۆ جۆناتۆن کینیاتا** ناسراو بە **جۆمۆ کینیاتا** (٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٨٩٤ - ٢٢ی ئابی ١٩٧٨) یەکەم سەرۆکی کینیا بووە، لە ٢٠ تشرینی یەکەمی ساڵی ١٨٩٤ لە نیرۆبی لەدایک بووە، سیاسەتمەدارێکی کینی بووە و سەر بەخێڵی کیکۆیۆ بووە و ئەمینداری گشتی یەکێتی کینی ئەفریقی بووە لە پێناو سەربەخۆیی کینیا.

جۆمۆ کینیاتا لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٣ بۆتە سەرۆکی حکومەتی کینیا، لەدوای ساڵێک واتە لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٤ بۆتە سەرۆکی کینیا و تاکو دوا ژیانی لەو پۆستە ماوەتەوە، دراوی نیشتیمانی ھارۆمبی دروستکردووە کە پێشتر لەکینیا بە دراوی کیسواحیلی مامەڵەیان کردووە، دراوە نیشتیمانیەکەی بۆتە ھێمایەک بۆ بەرگریەکی بەھێز دژ بەداگیرکار و تێکۆشان لەپێناو یەکخستنی ھەموو نەتەوە و تایەفەکانی کینیا.

لەدوای بەدەستھێنانی سەربەخۆیی بارودۆخی کینیا ھەندێک گۆڕانکاری بەسەرداھات و لەجێی وێنەکانی شاژن ئەلیزابێت وێنەی جۆمۆ کینیاتا دانراوە و ژمارەیەک قوتابخانەی نوێ دروستکراوە و ھەندێک لە شەقامەکانی ناوی نوێیان لێنراوە و دەوڵەتی کینیا پارەیەکی زەبەلاحی وەکو ھاوکاری لەلایەن وڵاتە بیانیەکانەوە پێگەیشتووە.

جۆمۆ کینیاتا ھەر کە منداڵ بووە دایک و باوکی کۆچی دواییان کردووە و باپیرەی پەروەردەی کردووە تا ئەو کاتەی  ڕۆشتووە بۆ قوتابخانە و لەنێو خزمەکانی لەخێڵی مسای لە نارۆک ژیانی بەسەربردووە، لەگەڵ ھەڵگیرسانی جەنگی جیھانی یەکەم بۆتە مەسیحی و وەکو ژمێریاری بۆ بازرگانێکی خەڵکی ئاسیا کاری کردووە، لەدوای جەنگی جیھانی یەکەم لەکۆمپانیایەکی ئەورووپی کاری کردووە دواتر بۆتە نووسەر لە شارەوانی نیرۆبی. کامۆ جۆناتۆن کینیاتا ناسراو بە جۆمۆ کینیاتا، یەکەم سەرۆکی کینیا لە ٢٢ی ئابی ساڵی ١٩٧٨ کۆچی دوایی کردووە.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٤
پۆل:مردووانی ١٩٧٨
عەبدولڕەحمان عارف

**عەبدولڕەحمان عارف جومەیلی** (١٤ی نیسانی ١٩١٦ - ٢٤ی ئابی ٢٠٠٧) سێیەم سەرۆک کۆماری عێراق بووە، لەساڵی ١٩٦٦ بۆ ساڵی ١٩٦٨ سەرۆک کۆماری عێراق بووە و یەکێک بووە لەو ئەفسەرانەی کە بەشداری لە شۆڕشی ١٤ی تەمموزی ساڵی ١٩٥٨ کردووە.

ساڵی ١٩٣٦ لەزانکۆی سەربازی وەرگیراوە و بەپلەی مولازم دوو دەرچووە و پلە و پایەی بەرزبۆتەوە تاکو لەساڵی ١٩٦٤ پلەی لیوای وەرگرتووە و چەندین پلە و پایەی سەربازی گرنگی وەرگرتووە، لەساڵی ١٩٦٢ خانەنشین کراوە و لەساڵی ١٩٦٣ دووبارە گەڕێنراوەتەوە بۆ خزمەتی سەربازی و سەرۆکایەتی ئەرکانی سووپای عێراقیان پێسپاردووە.

عەبدولڕەحمان عارف شارەزایەکی باشی نەبووە لە سیاسەتی دەوڵەتدا و لەکاتی دەسەڵاتدارێتیدا ھیچ سیاسەتێکی ئەوتۆی لێبەدی نەکرا تەنانەت ئەوە نەبێ‌ لەبوارەکانی بونیادنان و پڕچەککردن ھەندێک کاری کردووە، بەلێبوردەیی ناسراوە و دەرگای دیموکراسیەتی بۆ ئۆپۆزسیۆن واڵا کردووە و ئەنجومەنی ڕاوێژکاری سەرۆکایەتی دامەزراندووە کە ھەندێک لە نەیارەکانی خۆشی لەخۆگرتبوو.

دوو ڕووداوی گرنگ لەسەردەمی حکومڕانی عەبدولڕەحمان عارف ڕوویداوە یەکەمیان ڕفاندنی فڕۆکەیەکی جەنگی میگ ٢١ بووە لە ساڵی ١٩٦٦ لەلایەن سیخوڕێکی ئیسرائیلیەوە، ڕووداوی دووەم لە ساڵی ١٩٦٧ بوو کاتێک ھێزەکانی ئیسرائیل ھێرشیان کردۆتە سەر کەرتە سەربازیەکانی ھەندێک لە وڵاتە عەرەبییەکان.

لەدوای شۆڕشی ١٧ی تەمموزی ساڵی ١٩٦٨ بە سەرکردایەتی حزبی بەعس و بە بەشداری ژمارەیەک لەئەفسەران و سیاسەتمەداران و لەدوای گەمارۆدانی عەبدولڕەحمان عارف لەکۆشکی سەرۆکایەتی، ناچاریان کرد واز لەدەسەڵات بھێنێت بەرامبەر بەوەی واز لەخۆی و کوڕەکەی بھێنن کە ئەفسەر بووە لە سووپا، پاشان دورخراوەتەوە بۆ ئیستەنبوڵ و لەسەرەتای ھەشتاکان دوای ئەوەی سەددام حوسێن ڕێگەی پێداوە گەڕاوەتەوە بۆ بەغدا.

لە ٢٤ی ئابی ٢٠٠٧ لە عەممانی پایتەختی ئوردن کۆچی دوایی کردووە.

## سەرچاوە
* ویکیپیدیای عەرەبی.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:سەرۆک وەزیرانی عێراق
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی عێراق
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٦
پۆل:مردووانی ٢٠٠٧
پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق
پۆل:ئەو سەرۆکانەی بە کودەتا لاکەوتوون
پۆل:خەڵکی بەغدا
میرنشینی ئیسلامیی ئەفغانستان

**میرنشینی ئیسلامیی ئەفغانستان** () لەلایەن بزووتنەوەی تاڵیبان سەرەتا لە ساڵی ١٩٩٦ ھەتا ٢٠٠١ دامەزرێندرا و دواتر کۆماری ئیسلامیی ئەفغانستان جێگەی ئەو حکوومەتەی گرتەوە، بەڵام لە ساڵی ٢٠٢١ بەھۆی ھێرشی تاڵیبان و ڕووخانی کابول حکوومەتەکە دیسان لەلای تاڵیبانەوە دامەزرایەوە.

## دروستبوونی میرنشینی ئیسلامی لە ئەفغانستان
لە ساڵی ١٩٩٢ حکومەتی کۆمۆنیستی ئەفغانستان بە ڕابەریتی نەجیبولڵا ڕووخاو. بۆیە ئەو ووڵاتە کەوتە دەست حیزبە ئیسلامەکانی ئەفغانستان، ھەر زوو ناکۆکی  لە نێو حیزبە ئیسلامیەکان ھاتە ئاراوە  بەم شێوەیە شەڕی ناخۆیی ئەفغانستان دەستی پێکرد، تا دەھاتیش ئاگری ئەوە شەڕە گڕی دەسەند بۆیە حکومەتی پاکستان و عەرەبستانی سعوودی چەند لایەنێکی تر بێ ئومێد بوون لە ئاشت کردنەوەی ھێزە ئیسلامیەکان بۆ بڕیاریاندا ھێزێکی تری ئیسلامی جیاواز دورست بکەن بۆ ئەوەی بتوانێت کۆنترۆلی ئەفغانستان بکات،  ئەمەش رێگای خۆش کرد بۆ ھاتنە سەر شانۆی سیاسیی ئەفغانستان ئەو ھێزەش تاڵیبان بوو. بۆیە ئەم بزوتنەوەیە لەساڵی ١٩٩٤ توانیان شاری قەندەھار کۆنترۆل بکات ھاتە نێو شەڕی ناوخۆی ئەفغانستان، لە ماوەێکی کورت ئەم بزوتنەوەیە توانی نزیکی ١٢ شاری ئەو وڵات کۆنترۆل بکات. تا کۆتای  لەساڵی ١٩٩٥ توانیان کۆنترۆلی بەشی زۆری ووڵاتی ئەفغانستان بکەن. لە ئەیلولی ١٩٩٦ کابولیان کۆنترۆل کردوو و**میرنشینی ئیسلامی ئەفغانستانیان** بە رابەرایەتی مەلا مەحەمەد عومەر ڕاگەیاندن.

## داگیرکردنی ئەفغانستان
لە دوای ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول کە ھێرشەکە لەلایەن  ئەلقاعیدە بوو، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داوای لە حکومەتی تاڵیبان کرد کەوا ئوسامە بن لادەنو سەرانی ئەلقاعیدە ڕادەستیان بکات کە ئەوکاتە لە ئەفغانستان نیشتەجێ بوو، بەڵام بزوتنەوەی تالیبان ئەم داوایی  رەتی کردەوە بە بیانووی نەبووی بەڵگەێک کە بسەلمێنێت کەوائوسامە بن لادەن ھەڵسابێت بەم کارا وە چەندین خۆپیشاندان لەناوی ئەفغانستان کرد دژبەم داوایی ئەمریکا، بۆیە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە ھاوکاری ھێزەکانی ناتۆ لە رۆژی ٧ی تشرینی یەکەم ساڵی ۲۰۰۱ ھێرشی کردە سەر ئەفغانستان لە ماوەێکی کورت حکومەتەکەی تاڵیبانی رووخاندن، لەساڵی ٢٠٠١ تاکوو ئێستا جەنگی تاڵیبان و ھاوپەیمانانی ئەمریکا و حکوومەتی ئێستای ئەفغانستان بەردەوامە و لەم ماوەیەش بە ھەزاران کەس تێیدا کوژراون لەھەردوو لایەندا.

## ئەمانەش ببینە
* ئەفغانستان

## سەرچاوەکان

پۆل:حکوومەتی ئەفغانستان
پۆل:حیزبەکانی ئەفغانستان
پۆل:تیرۆریزم لە ئەفغانستان
پۆل:تاڵیبان
پۆل:ئەفغانستان لە دەیەی ١٩٩٠
پۆل:دامەزراندنەکانی ١٩٩٦ لە ئاسیا
پۆل:ئەفغانستان لە دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ناوەڕاستی ئاسیا
پۆل:دەوڵەتە دیکتاتۆرەکان
پرۆژە

**پرۆژە** (، ) بریتییە لە ھەوڵێکی کاتی کە بۆ دروستکردنی بەرھەمێکی یەکتا دەدرێت. واتە لە پرۆژەکاندا کاتی دەستپێکردن و دوایی ھاتن دیارە و بەرھەم یان ئامانجی پرۆژەکەش دەبێ ئاشکرا بێت. بەرھەمی پرۆژە دەکرێت کاڵا یان خزمەتێک بێت. بەڕێوەبردنی پرۆژە بۆ ئەوەی کات و تێچوویەکی گونجاوی ببێت زانستی بەڕێوەبردنی پرۆژەی دروست کردووە. یەکێک لە گرنگترین تێکستەکانی بەڕێوەبردنی پرۆژە PMBOKە کە ڕێنوێنییەکە کە ئەنستیتۆی بەڕێوەبردنی پرۆژە (Project Management Institute) بڵاوی دەکاتەوە. زۆرێک لە پیشەکان وەک ئەندازیاری و دەرمان ناسی بە پرۆژە ئیش دەکەن و لەم ڕێنوێنیانەی PMBOK کەڵک وەردەگرن.

## سەرچاوەکان

پۆل:پرۆژەکان
پۆل:بەڕێوەبردنی پرۆژە
پۆل:ھاوکاری
پۆل:واوشە فەڕەنسییەکان
مەو سیزلەک

**مەو سیزلەک** یان **مۆ سیزلەک** () ناوی کاراکتەرێکی کارتۆنی سیمپسۆنەکانە. ناوی ڕاستیی **مۆریس**ە، بەڵام بە زۆری **مەو** یان **مۆ**ی پێ دەوترێ. مەو بارێکی ھەیە کە ھۆمەر و ھاوڕێکانی زۆر ھاتوچووی دەکەن. مەو ھاوسەر یان شەریکی ژیانی نیە و بە تەنیایی دەژی.

## سەرچاوەکان
ویکیی سیمپسۆنەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:کەسایەتییەکانی سیمپسۆنەکان
پۆل:کەسایەتییە کارتۆنییەکان
کڵانسی ویگەم

**کڵانسی ویگەم** یان **سەرۆک ویگەم** ناوی کەسایەتییەکی فیلم کارتۆنی *[[سیمپسۆنەکان]]*ە. ناوی ڕاستیی **کڵارێنس ویگەم**ە، بەڵام بەزۆری بە **چیف ویگەم** بانگی دەکەن. ویگەم سەرۆک پۆلیسی شاری سپرینگفیڵدە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
کڵانسی ویگەم لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:چاندی ئەمریکی
پۆل:کەسایەتییەکانی سیمپسۆنەکان
پۆل:کەسایەتییە کارتۆنییەکان
بلێز پاسکال

وێنۆک|تابلۆی پاسکال ساڵی ١٦٩١
**بلێز پاسکال** (١٩ی حوزەیرانی ١٦٢٣ – ١٩ی ئابی ١٦٦٢) زانا و ماتماتیکزان و داھێنەر و نووسەر و فیزیکزانی فەڕەنسی بوو. پاسکال ئامێری پاسکەلاینی داھێنا لەساڵی ١٦٤٢ کە ئامێرێکی میکانیکی بوو بۆ کۆکردنەوە و کەمکردنەوەی ژمارەکان بەکاردەھات بەمەش پاسکال فۆڕمێکی بۆ ئامێری ژمێریاری داھێنا کە یارمەتی زانایانی تری لەسەدەی بیستەم دا ئامێری ژمێریاری (حاسیبە) دابھێنن، یەکێکی تر لەو کارانەی کە پاسکالی پێ دەناسرێتەوە سێگۆشەکەی پاسکالە.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٦٢٣
پۆل:مردووانی ١٦٦٢
پۆل:فیزیکزانانی فەڕەنسی
پۆل:ماتماتیکزانانی فەڕەنسی
پۆل:بلێز پاسکاڵ
پۆل:ڕەخنەگرانی بێخوایی
پۆل:نووسەرانی پیاوی سەدەی ١٧یەم
پۆل:مرۆڤدۆستانی مەسیحی
گوێڕ

**گوێر** یەکێکە لە شارەدێیەکانی قەزای مەخموور لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. مەلا قەرە ناوەندی ناحیەی گوێڕە. 

شارەدێی گوێڕ بەدووریی ٤٠ کیلۆمەتر دەکەوێتە ڕۆژاوای شاری ھەولێر، بەدووریی ٥٧ کیلۆمەتر دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی مەخموور.

## جوگرافی
ناحیەی گوێڕ لە رووی جوگرافییەوە دەکەویتە ناوەڕاستی ھەرسێ شاری پارێزگای ھەولێر، پارێزگای مووسڵ و، قەزای مەخموور. ئەم ناحەیەیە دەکەویتە باشووری ڕۆژاوای شاری ھەولێر و نزیکەی ٤٠ کم لێیەوە دوورە. شاری مووسڵ دەکەوێتە باکوری ڕۆژاوای گوێڕ و نزیکەی ٤٥ کم لێیەوە دوورە. قەزای مەخمووریش دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای ناحیەی گوێڕەوە. زێی گەورە سنووری پارێزگای ھەولێر و پارێزگای مووسڵ لێک جیا دەکاتەوە، ناوچەیەکی دەشتایی پان و بەرینی هەیە .
## چۆنیەتیی دروستبوونی ناحیەی گوێڕ
گوێر لەبەر ئەوەی زێی گەورە بە ڕوویدا تێپەڕ دەبێت و دەکەوێتە سەر زێی گەورە چەند ساڵێک بەر لە سالی ١٩٠٠ ناوی لێ نراوە (قویر) لەسەر دەقی عوسمانییەکان و لەبەر ئەوەی ناوچەیەکی کشتوکاڵی و دەشتێکی زوری ھەیە وردە وردە خەڵک ڕووی لەم ناوچەیە کردووە و بەخێرایی گەورە بووە تاکوو سالی ١٩٢٧ بووەتە ناحیە و تا ئەمڕۆش ھەر وەکوو خۆی ماوتەوە.

## ئیداری
گوێڕ ھەر لە سەرەتای دروستبوونیەوە سەر بە پارێزگای ھەولێر بوو، بەڵام لەبەر بارودۆخی تایبەت و کێشەی سیاسی لە ساڵی ١٩٨٨ بە بڕیارێکی ئەنجومەنی سەرکردایەتیی شۆڕشی حیزبی بەعس خرایە سەر پارێزگای مووسڵ و تاکو ئیستا لە رووی ئیدارییەوە سەر بە پارێزگای ناوبراوە، بەڵام ھەرێمی کوردستان زۆر لە فەرمانگەکانی سەر بە پارێزگای ھەولێر لەم ناحیەیە کردووەتەوە، بەڵام ناحیەکە هێشتا یەکێکە لە ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق.

## پێکھاتە و نەتەوە
گوێڕ لەڕووی پێکھاتەوە لە دوو نەتەوەی سەرەکی پێک دێت:

کە بریتین لە (کورد و عەرەب) دەتوانین بڵێین ریژەی کورد و عەرەب لەم ناوچەیە وەکو یەکن لە یەک نزیکن (٥٠٪ کورد و ٥٠٪ عەرەب ).
ھەروەھا شاروچکەی گویر ٥١ گوند لە خۆگرتووە.

## دانیشتوان
سەنتەری شاروچکەی گوێڕ نزیکەی ٩٥٠٠ کەس دەبن و ژمارەی دانیشتووانی گوندەکانیش نزیکەی ٣٤٥٠٠ کەس دەبن واتە سەنتەری شاروچکەی و گوندەکان پیکەوە نزیکەی ٤٤٠٠٠ کەسن ئەوانە بە فیعلی نیشتەجی ی سنوورەکەن .
بەلام تیکرای ئەو کەسانەی کە ماددەی ١٤٠ یان کردووە و پسوولەی خوراکیان گوازراوەتەوە گوێڕ و گوندەکان زیاتر لە ١٠٠ ھەزار کەس دەبن.

## سەرچاوە

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان
پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق
پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق
میتراییزم

[وێنۆک|200px|چەپ|پەیکەری میترا، لە کاتی قوربانیکردنی مانگای نێر ([وەرزا)، مۆزەی بریتانیا، لەندەن]]
**میتراییسم** یان **ئایینی مێهر** یان **میھرپەرستی** ئایینێکی کۆنە کە لە کوردستان، ئێران و بە تایبەت لە ناو زنجیرەچیاکانی زاگرۆسدا پێش ئایینی زەردەشتی بوونی ھەبووە. ئەم ئایینە دواتر بە ھاتنی ئایینی زەردەشتی کۆن بووە و وەکوو ئایینی فەرمیی خەڵک نەماوە، بەڵام توانیویەتی لە سەر ئایینەکانی زەرتەشتی و مەسیحییەت کاریگەریی ھەبێت.

## سەرچاوەکان
* صفریان، کامل، «یادداشت ھایی پیرامون مھرپرستی در کردستان» (کۆمەڵە نووسراوێک سەبارەت بە مێھرپەرستی لە کوردستاندا) - انتشارات پرتو بیان، سنندج.
* نلسون فرای، ریچارد، «میترا (مھر) در باستان شناسی ایران،» ترجمە ابوالقاسم اسماعیل پور مطلق، مجلە باستان شناسی و تاریخ، سال دوم، شمارە ۲، ۱۳۶۷، ص ۱۶-۱۳

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئایین لە ئێران
پۆل:ئایینەکانی کوردستان
پۆل:خوداوەندەکانی خۆر
نێد فلاندەرز

**نێد فلاندەرز** ()  ناوی کاراکتەرێکی کارتۆنی سیمپسۆنەکانە. نێد کەسێکی زۆر ئایینییە و یاساکانی ئایینی مەسیحییەتی لە لا زۆر گرنگە. ئەویش وەکوو باقیی کاراکتەرەکان شاری سپرینگفیڵددا دەژی و دراوسێی بنەماڵەی سیمپسۆنە و لەگەڵ ھۆمەر سیمپسۆندا تا ڕادەیەک ناکۆکە.
## سەرچاوەکان
ویکیی سیمپسۆنەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:چاندی ئەمریکی
پۆل:کەسایەتییەکانی سیمپسۆنەکان
پۆل:کەسایەتییە کارتۆنییەکان
سیرۆسیس

وێنۆک|باکردنی زگ لە کەسێکی تووشبوو بە سیرۆسیس

**سیرۆسیس** (لە وشەی یۆنانی: κίρρωσις کە بە واتای حاڵەتی زەردبوونە) ئاکامی نەخۆشی پێشکەوتووی جەرگە. لەم حاڵەتەدا شانەی سروشتی جەرگ لەگەڵ شانەیەکی فایبرۆزی و ناوەندگەلێکی تازەی خانەەکانی جەرگ، جێگۆڕ دەبێت کە ئەم شانە فایبرۆزییە و خانە نوێکان توانایی کار کردنی نۆرماڵیان نییە. و لەبەر ئەمەیش جەرگ کارکردی خۆی لە دەست دەدات. سیرۆسیس چەندین هۆکاری هەیە وەکوو خوارنەوەی زۆری ئەلکول یان تووشبوون بە هێپاتایتیس، جاری وایش هەیە کە هیچ هۆکارێک بۆ سیرۆسیس نادۆزرێتەوە.

## بەربڵاوبوون
زانایان مەزەندەی ئەوە دەکەن کە سیرۆسیسی جگەر کاریگەری لەسەر نزیکەی ١/٤٠٠ کەس هەیە لە ئەمریکا، ئەو کارتێکردنانە نزیکەی ١ لە ٢٠٠ کەسیان تەمەنیان لە نێوان ٤٥ بۆ ٥٤ ساڵاندا بووە، هەربۆیە ئەوکەسانەی لە پۆلینی ئەو تەمەنەدان ئەوا ئەگەری تووشبوونیان بەرزە. سیرۆهۆیس ساڵانە دەبێتە هۆی مردنی نزیکەی ٢٦ هەزار کەس لە ئەمریکا، ئەمەش حەوتەمەین گەورە هۆکار بۆ مردنی خەڵکی تەمەن ٢٦ بۆ ٦٤ ساڵان لە ئەمریکا.

## نیشانەکان
سیرۆسیس کۆمەڵێک نیشانەی هەیە لەوانە:

* تامانی هەستی تامکردن و چێژ
*هەست بە لاوازی یان ماندووبوون
*تا
*دابەزاندنی کێش چاوەڕوان نەکراو.

لەگەڵ خراپتربوونی فرمان و چالاکییەکانی جگەر، نیشانەکانی تر بەدیاردەکەون لەوانە:
*ڕووشان و خوێن بەربوون
*زەرد هەڵگەڕانی پێست و سپی بوونی چاو
*خورانی پێست
*ڕەنگی میز دەبێتە قاوەیی یان پرتەقالی
*سەرلێشێواوی، بیرکردنەوەی دژوار، لە دەستدانی بیرەوەری وە گۆڕانکاری کەسایەتی
*سووربوون لە ناو لەپی دەستەکانتدا
*ئەو خوێنبەرانەی کە دەوری پەڵەی بچوک، سووری سەر پێستت (telangiectasias) دەدن.
*لە پیاواندا : لەدەستدانی توانای سێکس، گەورەبوونی مەمک و بچووکبوونەوەی گون
* لە ئافرەتدا: وەستانی سووڕی مانگانەی پێشوەختە (چیتر ماوەی مانگانەت نیە).

## پەڕاوێزەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:نەخۆشییەکانی جەرگ
ڕانی موکەرجی

**ڕانی موکەرجی** (لەدایکبووی ٢١ی ئازاری ١٩٧٨ لە مومبای مەھاراشترا لە ھیندستان) یەکێکە لە خانمە ئەکتەرە سەرکەوتووەکانی سینەمای ھیند (بۆلیوود). ڕانی یەکێکە لەو ئەکتەرانەی لە زۆرترین دابەشکارییە خەڵاتییەکانی ھیند ناوی ھاتووە کە نزیکەی ١٦٥ جار ناوی ھاتووە و لەناویشیاندا توانیویەتی ١٥٤ بباتەوە لە ناو خەڵاتە براوەکانیش ڕانی توانیویەتی حەوت جار خەڵاتی فیلم فەیری ھیندستان بەدەسبھێنێت. لە ساڵی ١٩٩٢ لەیەکەم فیلمیدا بەڕۆڵی میلی چاتەرجی لە فیلمی (Biyer Phool) دەرکەوت. لە دوای یەکەم فیلمی تاکوو ١٩٩٧ لە ھیچ فیلمێکدا بەشدار نەبوو لەو ساڵەدا لە فیلمی (Raja Ki Aayegi Baraat) بەشداربوو. لە ساڵی ٢٠٠٥ لە فیلمی ڕەش (Black)دا بەشداربوو بەڕۆڵی سەرەکی لەگەڵ ئەمیتاب باچان کە فیلمێکی ژیاننامەیی بوو لەسەر **[[ھێلێن کلێر]]**. فیلمەکانی کوچ کوچ ھۆتاھای (Kuch Kuch Hota Hai) و (Kabhi Alvida Naa Kehna) وە (Talaash: The Answer Lies Within) لە باشترین فیلمەکانی دی ڕانین. لە ساڵی ٢٠١٤ ڕانی بەڕۆڵێکی جیاواز لە فیلمەکانی دی دەرکەوت کە ڕۆڵی ئەفسەری پۆلیس بوو ئەمەش لە فیلمی مەردانی (Mardaani) بوو.

## باشترین فیلمەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* Rani Mukerji لە بۆلیوود ھەنگاما

پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی
پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ھیندییەکان
پۆل:خەڵکی بەنگال
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨
پۆل:ھیندییە ھیندۆسەکان
پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی مومبای
شیوەنی بەفر

**شیوەنی بەفر** (بە فارسی: مرثیه برف، بە ئینگلیزی: Requiem of Snow) فیلمێکی کوردییە لەلایەن دەرھێنەری کورد جەمیل ڕۆستەمی کاری دەھێنانی بۆ کراوە و فیلمەکە لە ٩٠ خولەک پێکدێت و بە ھاوبەشی لە وڵاتی ئێران و عێراق لەساڵی ٢٠٠٥ وێنەی بۆگراوە. سەیید ئەحمەد میرعەلایی کاری بەرھەمھێنانی بۆ فیلمەکە کردووە و سیناریۆنی فیلمەکەش لەلایەن شوعلە شەریعەتی نووسراوە. یەکەم فیلمبووە کە عێراق بینێرێت بۆ کێبڕکێی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی بیانی خەڵاتی ئۆسکار.	

## بەشداربووان
* عەبدوڵڵا ئەحمەدی
* ئەنوەر فەرەجپوور
* دڵنیا فەرەجپوور
* شادی واریانی
* جەلیل محەممەد وەیسی
* مەسعوود یوسووفی

## خەڵاتەکان
* خەڵاتی باشترین دەرھێنەری فیلم؛ ھەشتەمین فیستیڤاڵی نێونەتەوەیی فیلم بۆ لاوان و منداڵان - ٢٠٠٥ لە یۆنان
* خەڵاتی «سیمورغی بلورین»؛ بۆ باشترین دەرھێنەر فیستیڤاڵی فیلمی فەجر لەساڵی ٢٠٠٥ لە ئێران

## سەرچاوەکان

* وتاری *[[:en:Requiem of Snow|Requiem of Snow]]* لە ویکیپیدیای ئینگلیزی

## بەستەری دەرەکی
* فیلمی شیوەنی بەفر لە IMDb

پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی
پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٥
پۆل:فیلمە کوردییەکان
پۆل:فیلمە فارسییەکان
پۆل:فیلمی درامی ساڵی ٢٠٠٥
پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان
کانتۆن (دابەشکاریی وڵات)

**کانتۆن** جۆرێکی یەکەی بەڕێوەبردن و سیاسیی وڵاتە. ناسراوترین نموونەی کانتۆن لە جیھاندا سیستمی سیاسی سویسرایە کە پێکھێنەری کۆنفیدراڵییەتی سویسرایە. ئەوترێ کەوا کانتۆنەکانی سویسرا نیمچە سەربەخۆیەکن. لە ڕۆژاوای کوردستانیش سیستمی کانتۆن بەکار دەھێنرێت.

## بەکارھێنانی زاراوە
بۆ یەکەم جار لە مێژوودا ئەم زاراوەیە لە سویسڕا بەکارھاتووە کە لە ساڵی ١٣٥١ بۆ یەکەم جار کانتۆنێک دورست بووە بە ناوی کانتۆنی زوریخ بۆیە ناسراوترین و بەناوبەنگترین وڵات لە جیھاندا بە کانتۆنەکان سویسرایە، کە پێکھاتەێکی سەرەکییە لە یەکێتی فیدڕالی سویسرا. لە ئێستادا سویسرا پێکھاتووە لە ٢٦ کانتۆن و نوێترین کانتۆنیشیان کانتۆنی ژورا کە لە ساڵی ١٩٧٩ دروست بووە.

## سیستەمی سیاسی و کارگێری کانتۆن
کانتۆن جۆرێکە لە دابەشکاری کارگێری لە دەوڵەتدا، بەشێوەێکی گشتی کانتۆنەکان لەڕووی ڕووبەر و ژمارەی دانشتوانەوە بچووکتر لە شێوازەکانی تری کارگێری وەک ھەرێم و پارێزگا یەک کارگێرییەکانی تر. کانتۆنەکان سەربەستن لە وەی چ جۆرە سیستەمێکی بەرێوە بردن پەیڕەو دەکەن. ھەر کانتۆنێک خاوەن دەستوورێکی سەربەخۆیە (بەڵام دەبێت بەندەکانی دەستوورەکەی لەگەڵ حکوومەتی فیدراڵی گونجاوبێت، نابێت بنەماکانی دژی دەستووری حکوومەتی فیدرالی بێت). جگە لەمەش دەسەڵاتەکانی (جێبەجێ کردن) و (یاسادانان) و (دادەوەری) سەربەخۆیی ھەیە، ھەروەھا کانتۆنەکان پەرلەمانی تایبەت بە خۆیان ھەیە. ژمارەی ئەندام پەرلەمانەکانیشی بە پێ ی کانتۆن دەبێت کە لە نێوان ٥٨ تا ١٨٠ ئەندام پێکدێت، مەرجیش نییە لە ھەموو وڵاتێک وا بێت.

## پەیڕەوانی سیستەمی کانتۆن
لەدوای سویسرا کۆستاریکا بەناوبانگە لە پەیڕەو کردنی سیستەمی کانتۆن، چونکە لەم وڵاتە ٨١ کانتۆن ھەیە. ئێکوادۆریش لە ئێستادا ٢٢١ کانتۆنی ھەیە. لۆکسمبۆرگ لە ١٢ کانتۆن پێکھاتووە، ھەریەک لە فەڕەنسا، بەلجیکا و بۆلیڤیا پەیڕەوی ئەم سیستەمە دەکەن. پێشتریش یەکێتیی سۆڤیەت لەماوەی سالآنی ١٩٢٠–١٩٤٤ لە چەند ناوچەی ژێری دەستی پەیڕەوی کردووە، ھەروەھا پێشتریش کە بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا کرابوون بە یەک وڵات سیستەمی کانتۆنیان جێبەجێ دەکرد بۆ نزیکە ١٠ کانتۆن دابەش کرابوون.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:کانتۆنەکان
پۆل:جۆرەکانی دابەشکارییەکانی وڵاتەکان
شەپۆلی پی

**شەپۆلی پی** () جۆرێکە لە شەپۆلی جەستەیی کە لە کاتی بوومەلەرزەدا دروست دەبێ. ئەم شەپۆلە زیاترین خێرایی هەیە و پێش باقیی شەپۆلەکان دەگاتە لای دەزگای لەرزەکێش.

## سەرچاوە
ویکیی ئینگلیزی؛ شوباتی ٢٠١٥

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:شەپۆلەکان
پۆل:بوومەلەرزەناسی
ڕاڵف ویگێم

**راڵف ویگێم** () ناوی کاراکتەرێکی کارتۆنی سیمپسۆنەکانە. راڵف کوڕی چیف ویگێم سەرۆک پۆلیسی شاری سپرینگفیڵدە.بە زۆری لە لایەن باوکییەوە**راڵفی**ی پێ دەوترێ. 
## سەرچاوەکان
ویکیی سیمپسۆنەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:چاندی ئەمریکی
پۆل:کەسایەتییەکانی سیمپسۆنەکان
پۆل:کەسایەتییە کارتۆنییەکان
پۆل:کارەکتەری منداڵ لە تەلەڤیزیۆن
پۆل:کارەکتەرە نێرەکانی ناو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنەکان
سێکس شۆپ

**سێکس شۆپ** بەو فرۆشگایانە دگووترێ کە ئامرازی جنسی دەفرۆشن، وەکوو سێکس تۆی، جلی بزوێنی ھەستی سێکسی، و ئامرازەکانی سێکسی پارێزراو وەکوو کاندۆم و ھەروەھا دوای سەدەی ٢١ فیلم و گۆڤاری پۆرنیش لایان دەست دەکەوێ. ھەندی لە سێکس شۆپەکان لەوانەیە ژوورێکیان ھەبێ بۆ نیشاندانی فیلمی پۆرن.

زۆرتری سێکس شۆپەکان لەژێر فەرمانی یاسا دان، بۆ نموونە کەسانی خوار ١٨ ساڵ و لە ھەندێ شوێن خوار ٢١ ساڵ مافی چوونە زووریان نییە.
لە ھەندێ شوێن و وڵات و لە زۆربەی وڵاتە ئیسلامیەکان سێکس شۆپەکان نایاسایین.

ڕێژەیەکی زۆری سێکس شۆپئ ئۆنڵاین لە ئینتەرنێتدا ھەن کە ئامراز و فیلمی پۆرنیان دەست دەکەوێت، ئەو فرۆشگایانە بە دڵنیایی خوازیاری زیاتریان ھەیە، بەھۆی ئەوەی دەتوانرێ لە ماڵەوە ئامرازی داواکراو دەست بکەوێ.

## سەرچاوەکان
* ویکی فارسی - سکس شاپ

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:وردەفرۆشی
پۆل:پۆرنۆگرافی
یاریی سێکسی

**سێکس تۆی** یان گەمۆکەی سێکسی (بە ئینگلیزی: Sex toy)، بەو ئامرازانە دەوترێ کە بۆ خۆشی سێکسی مرۆڤ کەڵکیان لێ وەردەگیرێ.

زۆبەی سێکس تۆیەکان وەکوو ئەندامی سێکسی مرۆڤ درووست کراون، وەکوو کیری ناسروشتی، قوزی ناسروشتی، خرۆکە کۆمیەکان، کۆمی ناسرووشتی و ھتد، دەشکرێ ئەو ئامرازانە لەرزینیان ھەبێت.

ئەو ئامرازانە دەشێت بۆ بی دی ئیس ئێم، کاژێری سێکسی یان کۆنترۆڵی کاژێر (ڕاحەت بوون) بە کار بێن.

سێکس تۆیەکان ئامرازەکانی کۆنترۆڵی دووگیانی وەکوو کاندۆم و ھەروەھا فیلمی پۆرنۆ لەخۆ ناگرن.

## مێژوو
لە سەردەمانی دووریش دا، سێکس تۆی یان گەمۆکەی سێکسی لەناو خەڵک دا بەکار ھاتووە، وەکوو ھەبوونی **بەردەکیرە** و ئەم چەشنە ئامرازانە.

## سەرچاوەکان
* ویکی فارسی - سکس توی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان