باسم بیلۆ

**باسم بیلۆ** (بە سوریانی: ܒܣܝܡ ܒܝܠܘ) (١٩٦٣، ئەلقۆش – 
١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤، دھۆک) سیاسەتوانێکی ئاشوورییە و خەڵکی عێراقە. بەڕەچەڵەک خەڵکی ئەلقۆشە، پێشتر سەرۆکی شارەوانی تلکێف بووە، و درێژترین سەرۆک شارەوانییە لە ناوچەی تلکێف. ئەو پەیڕەوی کڵێسای کاسۆلیکی کلدان دەکات، و ئەندامی بزووتنەوەی دیموکراتی ئاشوور بووە تاوەکو لە ساڵی ٢٠١٣ لە حیزبەکە جیابووەوە بۆ دامەزراندنی ئەبنا ئەلنەھرەین.

## ژیانی پیشەیی

خەڵکی ئەلقۆشە و بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠٤ وەک سەرۆکی شارەوانی تلکێف ھەڵبژێردرا، لە کاتی شەڕی عێراق سەرۆکی شارەوانی بووە. وەک ئەندامێکی بزووتنەوەی دیموکراتی ئاشووری، چەندین دەستپێشخەری بۆ پاراستنی دانیشتووانی ئاشووری لە گوندەکەیدا ئەنجامدا. لە ساڵی ٢٠١٠ بەشداری ئاھەنگێکی کرد لەگەڵ فەوجی یەکەمی پیادەی ٣٦ بۆ دووبارە کردنەوەی قوتابخانەیەکی سەرەتایی لە شارۆچکەکە.

باسم بە ئاشکرا ڕەخنەی لە پارتی دیموکراتی کوردستان و پاڵنەرەکانی لە دەشتی نەینەوا گرتووە، ئەمەش لە ڕابردوودا بووەتە ھۆی مشتومڕ. لە ساڵی ٢٠٠٨ بزووتنەوەی دیموکراتی ئاشووری بەیاننامەیەکی فەرمی بڵاوکردەوە بۆ بەرگریکردن لە باسم دژی ئەو تۆمەتانەی کە لەلایەن ئەنجومەنی گەلی کلدانی سوریانی ئاشووری ئاراستەی کرابوون، کە گوایە ئەو پۆستەکەی وەک سەرۆکی شارەوانی قۆستووەتەوە بۆ ڕێگریکردن لێیان لە کۆبوونەوە لەگەڵ نەتەوە یەکگرتووەکان لە عێراق. ھەروەھا بە ئاشکرا ڕەخنەگر بووە لە حکوومەتی ھەرێمی کوردستان کە ھەوڵی کۆنترۆڵکردنی ناوچەکانی دەشتی نەینەوای دەدا، ئەمەش لە بەڵگەنامەیەکی ویکیلیکسەوە لە ساڵی ٢٠٠٨ بڵاوکرایەوە. لە چاوپێکەوتنێکدا باسم ڕای گەیاند: «مەسیحییەکان گۆشتن لەناو ساندویچدا لەنێوان عەرەب و کورددا...»، و داوای کرد نەینەوا وەک یەکەیەکی کارگێڕی لەناو عێراقدا دیاری بکرێت. پێشتر لەکاتی شەڕی عێراقدا، باسم ڕووبەڕووی ھەڕەشە بووەوە بۆ پۆستەکەی وەک سەرۆکی شارەوانی لەلایەن پارتی دیموکراتی کوردستانەوە، چونکە بە ئاشکرا سەرزەنشت کرا بەھۆی گەشتە فەرمییەکانی حکوومەتەوە کە لەژێر دەسەڵاتی حکوومەتی عێراقدا بوون. کاتێک داعش لە ساڵی ٢٠١٤ کۆنترۆڵی دەشتی نەینەوای کرد، باسم لە شارەکە دوورخرایەوە تاوەکو ھێزەکانی عێراق کۆنترۆڵیان کردەوە. باسم ئاماژەی بەوەدا کە نەیتوانیوە ژمارەی ئەو خێزانە ئاشوورییانە بژمێرێت کە لە تلکێف ماونەتەوە، بەڵام ھیوای خۆی بۆ داھاتوو و ڕۆڵی خۆی وەک سەرۆکی شارەوانی شارەکە دەربڕی. باسم سەرۆکایەتی ئەبنا ئەلنەھرەینی کرد تاوەکو ھەڵوەشاندنەوەی پارتەکە بۆ دووبارە یەکگرتنەوە لەگەڵ بزووتنەوەی دیموکراتی ئاشووری لە ساڵی ٢٠٢٤.

## لابردن و دووبارە دامەزراندنەوەی وەک سەرۆکی شارەوانی
لە مانگی ئابی ٢٠١٧، باسم لەلایەن ئەنجومەنی پارێزگای نەینەوا بە سەرۆکایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان لە پۆستی سەرۆکی شارەوانی لابرا. لادانی ناوبراو دوای لادانی فایز عەبد جاھۆ و دانانی لارا زارا لە ئەلقۆش ھات.

لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ تەلەڤیزیۆنی ئاشوور، باسم ڕای گەیاند کە پێش بڕیارە فەرمییەکەیان ئاگاداری نیازی ئەنجومەن بووە بۆ لادانی. ھەروەھا ئاماژەی بەوەدا کە لادانی پەیوەندی بە ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی ھەرێمی کوردستان لە ساڵی ٢٠١٧ ھەبووە، و لابردنی ھەر ئۆپۆزسیۆنێکی ئەگەری بۆ دەنگدانەکە.لە مانگی ئابی ٢٠١٨ بە فەرمانی پارێزگای نەینەوا، کە جاھۆی لە پۆستەکەی لادا، دووبارە دامەزرێنرا.

دوای فەرمانەکە، باسم لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ پەیمانگای سیاسەتی ئاشووری ڕای گەیاند: «من سوپاسگوزارم بۆ ھەموو ئەوانەی لەگەڵمان وەستان و پشتیوانییان کردین، بە ھەر شێوەیەک لە پشتیوانی کە پێشکەشیان کرد. ئەمە ھێزی پێداین بۆ بەردەوامبوون لە کارکردن بۆ دابینکردنی مافەکانمان وەک یاسا پێویستی دەکات. بەردەوام دەبین لە ھەوڵدان بۆ بەدەستھێنانی دادپەری بۆ گەلەکەمان. ئەوەی ئەمڕۆ ڕوویدا بۆ ھەمووان دڵخۆشکەر بوو — ئەمە لەبارەی منەوە وەک تاکێک نییە. ئەمە لەبارەی ھەموو گەلی ئاشوورییە کە ئەمڕۆ لایەنی کەم یەکێک لە مافەکانی خۆمان بینییەوە کە بۆمان گەڕایەوە.» باسم بەردەوام بوو لە کارکردن بۆ یارمەتیدانی دانیشتووانی ئاشوورییە ماوەکانی تلکێف، و دابینکردنی ھەل بۆ بنیاتنانی ژێرخانی پێویست و ھاندانی گەڕانەوەی دانیشتووانی پێشوو. لە ساڵی ٢٠٢٤، لەلایەن بزووتنەوەی بابل و ڕەیان کلدانی لە گۆڕانکارییەکی بەکۆمەڵدا لە سەرکردایەتی سەرکردە مەسیحی و ئێزیدییەکانی دەشتی نەینەوا، لە پۆستەکەی لادرا و ڕەعد ناسر شوێنی گرتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣
پۆل:مردووانی ٢٠٢٤
پۆل:سیاسەتمەدارانی سەدەی ٢١ەمی عێراق