open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ناماک، کۆریای باشوور

**شارۆچکەی نوێی ناماک** ئاماژەیە بۆ ئەو شارە پلان بۆ داڕێژراوەی کە دەوروبەری چەن شوێنێکی  گرتووە وەک: بوجو-دۆنگ، سامھیانگ-دۆنگی موکپۆ، و سامھیانگ_ئیوپ، ئیلۆ-ئیوپی شارستانی موان.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان
ئەبوو لەھەب

**عەبدول عوزا کوڕی [[عەبدولموتەڵیب کوڕی ھاشم|عەبدول موتەلیب]]** مامی پێغەمبەر محەممەدە، بە کونیەی ئەبوو لەھەب ناسراوە و کونیەی ئەبوو عوتبە بووە، ساڵی ٦٢٤ی کۆچی مردووە، برای باوکیی عەبدوڵڵای کوڕی عەبدول موتەلیبی باوکی پێغەمبەر محەممەدە، عەبدول موتەلیبی باوکی کونیەی ئەبوو لەھەبی بۆ داناوە بەھۆی جوانیەکەیەوە. دژایەتیەکی زۆری ئیسلامی کردووە و یەکەم کەسبووە کە پێغەمبەر محەممەدی بەدرۆ خستۆتەوە، ھەر بۆیەش لە قورئاندا باسکراوە و مژدەی چونە ناو دۆزەخی پێدراوە.

## لە قورئاندا
لە قورئاندا لە سوورەتی مەسەددا باسکراوە 

## سەرچاوەکان

پۆل:بنەماڵەی محەممەد
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٦ەم
پۆل:ژینی محەممەد
پۆل:ڕەخنەگرانی ئیسلام
پۆل:مردووانی ٦٢٤
پۆل:کەسایەتییەکانی ناو قورئان
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦

**ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦** (بە ئەڵمانی: Olympische Sommerspiele 1936)، کە بە فەرمی بە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی یازدە ناسراوە ھەروەھا بە شێوەیەکی گشتی بە **ئۆڵۆمپیادی بەرلین ١٩٣٦** یان **ئۆڵۆمپیادی نازی** ناسراوە، ڕووداوێکی فرە وەرزشی نێودەوڵەتی بوو کە لە ١ تا ١٦ی ئابی ١٩٣٦ لە بەرلینی ئەڵمانیا بەڕێوەچوو. بەرلین لە ٢٩ەمین دانیشتنی IOC لە ٢٦ی نیسانی ١٩٣١دا توانی سەرکەوتن بەدەست بھێنێت لە مافی میوانداریکردنی ئەم خولەی ئۆڵۆمپیادەکە. ئەدۆلف ھیتلەر ڕێبەری نازی و سەرۆکی ئەو کاتەی ئەڵمانیا بڕیاریدا ئەم خولەی ئۆڵۆمپیاد باشتر لە خولەکانی دیکە بەڕێوەبچێت بۆ ئەو مەبەستە یاریگایەکی تایبەتی گۆڕەپان و مەیدانی دروست کرد کەجێگای ١٠٠ ھەزار کەس دەبووەوە، کە شەش ھۆڵی لەشجوانی تێدابوو. بۆیەکەم جار یارییەکان لە تەلەڤیزیۆن نیمایشکرا و پەخشی ڕادیۆی بۆ گواستنەوەی یارییەکان گەیشتە ٤١ وڵات. لەم خولەدا ٤٩ وڵات بەشداری ئۆڵۆمپیادی بەرلینیان کردووە، لەکاتێکدا لە ساڵی ١٩٣٢دا ٣٧ وڵات بەشدارییان کردووە، پێنج وڵات یەکەم جار بەشداری ئۆڵۆمپیادی فەرمی خۆیان لەم یارییانەدا کرد ئەوانیش ئەفغانستان، بەرمودا، بۆلیڤیا، کۆستاریکا و لیختنشتاین. ٣٩٦٣ (٣٦٣٢ پیاو، ٣٣١ ژن) وەرزشوان بەشداریان کرد. جێسی ئۆوێنزی ئەمریکی لە پێشبڕکێکانی ڕاکردنی خێرا و بازدانی درێژدا چوار میدالیای زێڕی بەدەستھێنا، بەمەش بووە یەکێک لە سەرکەوتووترین وەرزشوانە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیاد، لەکاتێکدا ئەڵمانیا بە کۆکردنەوەی ٣٣ مەدالیای زێڕ پلەی یەکەمی بەدەست ھێنا، ئەمریکاش پلەی دووەمی بەدەستھێنا بەکۆکردنەوەی ٢٤ مەدالیای زێڕ. ئەمانە کۆتا یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد بوو بە سەرۆکایەتی ھێنری دی بایل لاتور و و کۆتا ئۆڵۆمپیاد بوو پێش ئەوەی بۆ ماوەی ١٢ ساڵ بەھۆی جەنگی جیھانی دووەمەوە خولەکانی ئۆڵۆمپیاد ڕابگیرێت تا ساڵی ١٩٤٨.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
پۆل:یارییە ئۆڵۆمپیادەکان لە ئەڵمانیا
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨

**ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨** (؛ بە فەرمی، **یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی چواردەھەم **، ھەروەھا بە **ئۆڵۆمپیادی لەندەنی ١٩٤٨** ناسراوە) پێشبڕکێیەکی فرە وەرزشی نێودەوڵەتی بوو کە لە ٢٩ی تەممووز تا ١٤ی ئابی ١٩٤٨ لە لەندەن، بەریتانیا بەڕێوەچوو. ئەم خولەی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە دوای پشوویەکی دوازدە ساڵە کە بەھۆی سەرھەڵدانی جەنگی جیھانی دووەمەوە دروست بوو، ئەنجامدرایەوە لە دوای یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ١٩٣٦ لە بەرلین بەڕێوەچوو. یارییە ئۆڵۆمپیادەکانی ساڵی ١٩٤٠ بۆ تۆکیۆ و دواتر بۆ ھێلسنکی گواسترابووەوە، لەکاتێکدا یارییە ئۆڵۆمپیادەکانی ساڵی ١٩٤٤ بە شێوەیەکی کاتی بۆ لەندەن پلانی بۆ دانرابوو. بەڵام بەھۆی جەنگی دووەمی جیھان ئەنجام نەدران. ئەمە دووەم جار بوو لەندەن میوانداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بکات، پێشتر لە ساڵی ١٩٠٨دا،میوانداری کردبوو. ئۆڵۆمپیادەکە دوای ٦٤ ساڵ لە ساڵی ٢٠١٢ جارێکی دیکە گەڕایەوە لەندەن، بەمەش لەندەن بووە یەکەم شار کە سێ جار میوانداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد بکات، ھەروەھا تاکە شارە تا ئیستا ئەو ئامارەی تۆمار کردبێت. پاریس و لۆس ئەنجلۆس لە ٢٠٢٤ و ٢٠٢٨ بۆ سێھەمین جار لە مێژووی خۆیان میوانداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە دەکەن. ئۆڵۆمپیادی ساڵی ١٩٤٨ بەھۆی سەختی بارودۆخی ئابووری کە بەھۆی جەنگەوە دروست ببوو، ھیچ شوێنێکی نوێ بۆ یارییەکان دروست نەکرا. ٥٩ وڵات بە ٤١٠٤ وەرزشوان (٣٧١٥ پیاو و ٣٩٠ ژن) لە ١٩ پێشبڕکێی جیاوازی وەرزشیدا بەشداریان کرد. ئەڵمانیا و ژاپۆن بانگھێشت نەکرابوون بۆ بەشداریکردن لەم خولەی ئۆڵۆمپیاد بەھۆی ئەو ڕۆڵی خراپیان لە جەنگی جیھانیی دووەم؛ یەکێتی سۆڤیەت بانگھێشت کرا بەڵام ھیچ وەرزشوانێک نەنارد، لەبری ئەوە چاودێرانی نارد بۆ ئامادەکاری بۆ ئۆڵۆمپیادی ساڵی ١٩٥٢. بۆب ماتیاسی وەرزشوانی ئەمریکی لە تەمەنی حەڤدە ساڵیدا بووە بچووکترین وەرزشوانی پیاو کە تا ئێستا میدالیای زێڕی ئۆڵۆمپیادی بەدەستھێنابێت. زۆرترین میدالیای تاکەکەسی لەلایەن ڤیکۆ ھوھتانێنی وەرزشوانی فیلەلەندی بەدەستھێنا کە لە وەرزشی لەشجوانی پیاوان سێ خەڵاتی زێڕ و زیوێک و برۆنزی بەدەستھێنا. ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا زۆرترین میدالیای زێڕ و کۆی گشتی بەدەستھێناوە، ھەریەکە لە گویانای بەریتانی (گویانای ئێستا)، بۆرما (میانماری ئێستا)، سیلۆن (سریلانکای ئێستا)، ئێران، عێراق، جامایکا، کۆریا، لوبنان، پاکستان، پورتوگال، سانگاپوور، سوریا، ترینیداد و تۆباگۆ، و ڤەنزوێلا بۆ یەکەم جار لە مێژووی خۆیاندا بەشداری ئۆڵۆمپیادیان کرد؛ و یەکەم جار بوو کە وڵاتانی فلیپین و ھیندستان و پاکستان وەک نەتەوەیەکی تەواو سەربەخۆ لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد دا بەشداریان کرد. ئەڵمانیا و ژاپۆن و بولگاریا لەژێر داگیرکاری سەربازی ھاوپەیمانان ڕێگەیان پێنەدرا وەرزشوانان بنێرن بۆ یارییەکان.

## سەرچاوەکان

پۆل:یارییەکانی ئۆڵمپیک لە شانشینی یەکگرتوو
پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
دێگو

**دێگو** یان **دایگو** (بە هانگول؛ 대구بە هانجا؛ 大邱 بە مانای: دۆڵی بەرز دێت) شارێکە دەکەوێتە کۆریای باشوور. لە پێشوودا وەک **تێگو** دەخوێندرایەوە وە بە شێوەیەکی فەرمی وەک **شاری شارەوانی دایگو** ناسراوە. سێیەم گەورەترین شوێنی نیشتەجێبوونە لەدوای سێئول و بوسان لە کۆریای باشوور; و سێیەم گەورەترین شارەوانییە بە ھەبوونی ٢.٥ ملیۆن دانیشتوو; و دووەم گەورەترین شارە لەدوای بوسان لە ناوچەی یۆنگنام لە باشووری ڕۆژھەڵاتی نیمچە دوورگەی کۆریا.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارە تایبەت و شارەوانییەکان لە کۆریای باشوور
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٠

**ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ساڵی ١٩٤٠** کە بە فەرمی بە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی دوازدەهەم ناسراوە، لە سەرەتادا بڕیار بوو لە ٢١ی ئەیلول تا ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٠ لە شاری تۆکیۆی ئیمپراتۆریەتی ژاپۆن بەڕێوەبچێت. بەڵام بەھۆی ھێرشی ئیمپراتۆریەتی  ژاپۆن بۆ سەر چین لە ساڵی ١٩٣٧دا گواسترایەوە  بۆ شاری ھێلسنکی پایتەختی فینلاند بریاربوو لە ٢٠ی تەممووزەوە بۆ ٤ی ئابی ١٩٤٠ یارییەکانی بەڕێوەبچێت ، بەڵام بەھۆی ھەڵگیرسانی جەنگی جیهانی دووەم ھەڵوەشێنرانەوە. بەڵام  لە ساڵانی دواتر شارەکانی  هێلسینکی و تۆکیۆ میوانداری ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ١٩٥٢ و ١٩٦٤ و ٢٠٢٠یان کرد .

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٤

**ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ساڵی ١٩٤٤** کە بڕیار بوو بە فەرمی بە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی سێزدەهەم بناسرێت، بەڵام بەهۆی درێژەکێشانی جەنگی جیهانی دووەمەوە ئەم خولەش هەڵوەشایەوە. شاری لەندەنی پایتەختی بەریتانیا وەک شوێنی بەڕێوەچوونی ھەڵبژێردرابوو ، ئەمەش دوای ئەوەی کە لە مانگی حوزەیرانی ساڵی ١٩٣٩ی IOC لە یەکەم دەنگدانەوە توانی دەنگی زۆرتری لە  ڕۆما، دیترۆیت، لۆزان، ئەسینا، بوداپێست، هێلسینکی و مۆنتریالدا  بەدەستهێنا. هەڵبژاردنەکە لە ٣٨هەمین کۆبوونەوەی IOC ئەنجامدرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢

**ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٢** () کە بەفەرمی بە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی پازدەھەم ناسراوە و ئۆڵۆمپیادی ھێلسینکی ١٩٥٢شی پێ دەوترێت، چەند چالاکییەکی نێودەوڵەتیی فرەوەرزشی بوون کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٥٢ لە ھێلسینکیی پایتەختی فینلاند بەڕێوە چوو. دوای ئەوەی ژاپۆن لە ساڵی ١٩٣٨ ڕای گەیاند کە بەھۆی بەردەوامیی جەنگیان لەگەڵ چین ناتوانن میوانداریی ئۆڵۆمپیادی ساڵی ١٩٤٠ لە تۆکیۆ بکات، ھێلسینکی ھەڵبژێردرابوو بۆ میوانداریکردنی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٤٠ کە دواتر بەھۆی جەنگی جیھانیی دووەمەوە ھەڵوەشایەوە. لە کۆتاییدا تۆکیۆ لە ساڵی ١٩٦٤ میوانداریی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی کرد و لەندەن میوانداریی ئۆڵۆمپیادی ساڵی ١٩٤٨ی کرد، ساڵی ١٩٥٢ دوایین جارە کە دوو خولی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە لەسەر یەک لە ئەورووپا بەڕێوە بچێت. ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٥٢ دواتریش ئۆڵۆمپیادی زستانەی ساڵی ١٩٥٢ کە لە ئۆسلۆی پایتەختی نەرویژ ئەنجام درا دوو ئۆڵۆمپیادی یەک لەدوای یەکبوون کە لە باکووری ئەورووپا بەڕێوە چوون. یەکێتیی سۆڤیەت، کۆماری گەلی چین، ھۆنگ کۆنگ، ئیندۆنیزیا، ئیسرائیل، تایلەند و سارلاند بۆ یەکەم جار لە مێژووی خۆیاندا بەشداریی ئۆڵۆمپیادیان کرد. وەرزشوانانی ئەمریکا زۆرترین میدالیای زێڕ و کۆی گشتیان بەدەست ھێنا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
شەڕی خەندەق

**شەڕی خەندەق** یان **شەڕی ئەحزاب** () شەڕێکە کە لە مانگی شەوال لە پێنجەمین ساڵی کۆچی (کە ھاوتایە لەگەڵ ئازاری ٦٢٧ی زایینی) لەنێوان موسڵمانان بە سەرکردایەتیی پێغەمبەری ئیسلام محەممەد و  کۆمەڵێک لە ھۆزی عەرەبی جیاواز کە بۆ داگیرکردنی مەدینە و لەناوبردنی موسڵمانان و دەوڵەتی ئیسلامیی کۆببوونەوە ڕوویدا. ھۆکاری شەڕی خەندەق بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە جوولەکەکانی بەنی نەزیر پەیمانیان لەگەڵ پێغەمبەر محەممەد شکاند و ھەوڵی کوشتنیان دا، بۆیە ھێزەکانی موسڵمانان ھێرشیان کردنە سەر و گەمارۆیان دان تا خۆیان بەدەستەوە دا، پاشان لە ماڵەکانیان دەریان کردن. جوولەکەکان بە مەبەستی تۆڵەکردنەوە ھانی ھۆزە دژبەرەکانی مەدینەیان دا کە ھێرش بکەنە سەر مەدینە و داگیری بکەن. لە ئەنجامدا، موسڵمانان توانیان سەرکەوتن بەدەست بھێنن.

## سەرچاوەکان

پۆل:٦٢٧
پۆل:مێژووی ئیسلام
پۆل:محەممەد لە مەدینە
پۆل:غەزاکانی محەممەد
پاتریک بەیتمان

**پاتریک بەیتمان** کەسایەتییەکی خەیاڵییە کە لەلایەن ڕۆماننووس *برێت ئیستۆن ئێلیسەوە* دروست کراوە. پاڵەوانی خراپەکار و گێڕەرەوەیڕۆمانی ئەمریکی سایکۆی ئێلیسە لە ساڵی ١٩٩١ و لە فیلمی وەرگێڕانی فیلمی ساڵی ٢٠٠٠ لەلایەن کریستیان بەیلەوە ڕۆڵی تێدادەبینرێت. ئەو یوپییەکی دەوڵەمەند و ماتریالیست و بانکی وەبەرھێنانی وۆڵ ستریتە کە ژیانێکی نھێنی وەک بکوژێکی زنجیرەیی بەڕێوەدەبات. ھەروەھا بەیتمان بۆ ماوەیەکی کورت لە ڕۆمانەکانی تری ئێلیس و وەرگێڕانی فیلم و شانۆیی ئەواندا بەشداری کردووە.

## ژیاننامە
بەیتمان، لە سەرەتای فیلمی شێتی ئەمریکی، پسپۆڕێکی تەمەن ٢٧ ساڵە لە یەکگرتن و بەدەستھێنان لە کۆمپانیای وەبەرھێنانی خەیاڵی وۆڵستریت و لە ٥٥ شەقامی ڕۆژاوای ٨١ دەژیت، ئاپەر وێست ساید لە نھۆمی ١١ی بینای باخچەی ئەمریکی (کە دراوسێی ئەکتەر تۆم کروزە). بەڵام بەیتمان لە ژیانی نھێنی خۆیدا بکوژێکی زنجیرەیە و چەندین کەس دەکوژێت، لەوانە ھاوکارەکانی و بێ ماڵ و حاڵ وکرێکارانی سێکس. تاوانەکانی- لەوانە دەستدرێژی، ئەشکەنجەدان، نەکرۆفیلیا و مرۆڤخواردن- لە ڕۆمانەکەدا بە شێوەیەکی گرافیکی باسکراون.

بەیتمان لە خێزانێکی دەوڵەمەندەوە ھاتووە. دایک و باوکی خانوویەکیان لە لۆنگ ئایلەند ھەیە، ئەویش باسی خانوویەکی ھاوینە دەکات لەنیوپۆرت. دایک و باوکی ماوەیەک پێشتر جیابوونەوە، لەکاتێکدا دایکی نەخۆش کەوت و ئێستا لە سەناتۆریۆمێک نیشتەجێیە. باوکی کە بۆیەکەمجار لە ڕۆمانی پێشووی ئیلیسدا دەرکەوتووە، ئێستا خاوەنی شوقەیەکە لە ھۆتێلی کارلایل لە مانھاتن. گریمانە دەکرێت کە مردووە وەکچۆن لە کاتی ڕۆمانەکەدا تەنیا لە کاتی ڕابردوودا باسی کراوە. (بەڵام لە وەرگێڕانی ماری ھارۆن لە ساڵی ٢٠٠٠دا باس لەوە کراوە کەباوکی باتمان بە کردەوە خاوەنی ئەو کۆمپانیایەیە کە پاتریک بەیتمان تێیدا کاردەکات، ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت کە باوکی بەیتمان ھێشتا لەژیاندایە) برا بچووکەکەی بەیتمان لە کۆلێژی کامدن دەخوێنێت (و پاڵەوانی کۆلێژی ئێلیسە ڕۆمانی پێشووی بە ناوی یاساکانی ڕاکێشانکە پاتریک بەیتمان بۆ یەکەمجار تێیدا ناسێندرا). بەیتمان لە ئەکادیمیای فیلیپس ئێکستەر خوێندوویەتی بۆ قوتابخانەی ئامادەکاری. لە کۆلێژی ھارڤارد و قوتابخانەی بازرگانی ھارڤارد تەواو کردووە، و ڕووی لە شاری نیویۆرک کردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:جگەرەکێشە خەیاڵییەکان
پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم
پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت
پۆل:نارسسیزم لە خەیاڵدا
پۆل:نیھیلیستە خەیاڵیەکان
پۆل:نیهیلیستە خەیاڵیەکان
پۆل:بکوژە خەیاڵیەکانی منداڵان
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦

**ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦** کە بەفەرمی بە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی شازدەھەم ناسراوە و بە شێوەیەکی گشتی بە ئۆڵۆمپیادی مێلبۆرن ١٩٥٦ ناسراوە، پێشبڕکێیەکی فرەوەرزشیی نێودەوڵەتی بوو کە لە ٢٢ی تشرینی دووەم تا ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٥٦ لە شاری مێلبۆرن لە ویلایەتی ڤیکتۆریا لە ئوسترالیا بەڕێوە چوو. لە ئۆڵۆمپیادی ساڵی ١٩٥٦دا بەگشتی ٦٧ وڵات بەشدارییان تێدا کردووە. ھەشت وڵات یەکەم جار لەم ئۆڵۆمپیادەدا بەشدارییان کرد: کەمبۆدیا، ئیتیۆپیا، فیجی، کینیا، لیبێریا، فیدراسیۆنی مالایا، بۆرنێۆی باکوور ( مالیزیا) و ئۆوگاندا. وەرزشوانانی ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات و ئەڵمانیای ڕۆژاوا بە یەک تیم بەشدارییان کرد. ھۆڵەندا، ئیسپانیا و سویس بایکۆتی ئۆڵۆمپیادی مێلبۆرنیان کرد وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە لەشکرکێشیی یەکێتیی سۆڤیەت بۆ سەر مەجارستان.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦
مزگەوتی قیبلەتەین

وێنۆک|مزگەوتی قیبلەتەین
**مزگەوتی قیبلەتەین** ناسراویشە بە **مزگەوتی بەنی سەلەمە** دەکەوێتە خۆراوای مەدینە بە دووری چوار کیلۆمەتر لە مزگەوتی پێغەمبەر و بە ڕەنگە سپییەکەی بەناوبانگە. ھۆکاری ناونانی دەگەڕێتەوە بۆ ڕووداوی گۆڕانی قیبلە لە مزگەوتی ئەقساوە بۆ مزگەوتی حەرام لە کاتی نوێژی عەسردا لە ساڵی دووەمی کۆچی.لە قورئاندا: .

## سەرچاوەکان

پۆل:مزگەوتەکانی مەدینە
پۆل:نژیاروانیی عەرەبی
پۆل:مزگەوتەکانی سەدەی ٧ەم
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠

**ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٠** (بە ئیتاڵی: Giochi Olimpici estivi del 1960)، بە فەرمی بە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھەژدەھەم ناسراوە ھەروەھا بە ئۆڵۆمپیادی ڕۆما ١٩٦٠ ناسراوە، ڕووداوێکی فرە وەرزشی نێودەوڵەتی بوو کە لە ٢٥ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٦٠ لە ڕۆمای لازیۆی ئیتاڵیا بەڕێوەچوو. ڕۆما پێشتر بۆ بەڕێوەبردنی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٠٨ دەستنیشانکرابوو، بەڵام دوای تەقینەوەی چیای ڤیزۆڤیۆس لە ساڵی ١٩٠٦ لە شارەکە ھیچ ڕێگەیەکی دیکەی نەبوو جگە لە ڕەتکردنەوە و گواستنەوەی ئەو شەرەفە بۆ شاری لەندەن. یەکێتی سۆڤیەت لەم ئۆڵۆمپیادە زۆرترین مەدالیای زێڕ ومەدالیای گشتی بەدەستھێنا. ھەروەھا لەم خولەی ئۆڵۆمپیاددا بە گشتی ٨٣ وڵات بەشدارییان کرد. بۆ یەکەمجار وەرزشوانانی مەغریب و سان مارینۆ و سودان و تونس لەمێژووی خۆیاندا بەشداریان کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
ساتۆمی ساتۆ

**ساتۆمی ساتۆ** (؛ لەدایکبووی ٨ی ئایاری ١٩٨٦) خانمەکتەری دەنگ و گۆرانیبێژێکی ژاپۆنییە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
*  (بە ژاپۆنی)
*  (بە ژاپۆنی)
* ساتۆمی ساتۆ  لە ستاڕچایڵد (بە ژاپۆنی)
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦
پۆل:زیندووان
پۆل:ژنەگۆرانیبێژە ژاپۆنییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:گۆرانیبێژانی ئەنیمێ
پۆل:خانمەکتەرانی کایەی ڤیدیۆییی ژاپۆنی
پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ژاپۆنی
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤

**ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤**، بە فەرمی بە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھەژدەھەم ناسراوە و ھەروەھا بە **ئۆڵۆمپیادی تۆکیۆ ١٩٦٤** (، خوێندنەوە:دای جوھاچی-کای ئۆرینپیکو کیۆگی تایکای) ناسراوە، ڕووداوێکی فرە وەرزشی نێودەوڵەتی بوو کە لە ١٠ تا ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ لە تۆکیۆی پایتەختی ژاپۆن بەڕێوەچوو، تۆکیۆ مافی ڕێکخستنی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٠ی پێبەخشرابوو، بەڵام بەھۆی لەشکرکێشی ژاپۆنەوە بۆ سەر چین مافی ڕێکخستنی لێ سەندرایەوە و گواسترایەوە بۆ ھێلسینکی، پێش ئەوەی لە کۆتاییدا بەھۆی جەنگی جیھانی دووەمەوە یارییەکان ھەڵبوەشێتەوە بۆ ماوەی ١٢ ساڵ. شاری تۆکیۆ لە ٥٥مین دانیشتنی IOC لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا لە ٢٦ی ئایاری ١٩٥٩ ھەڵبژێردرا.

یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٦٤ یەکەم ئۆڵۆمپیاد بوو کە لە ئاسیا بەڕێوەچوو، و یەکەمجار بوو ئەفریقای باشوور بەھۆی بەکارھێنانی سیستەمی ئەپارتاید لە وەرزشدا دوورخرایەوە،لیژنەی ئۆڵۆمپادی نێودەوڵەتی داوای ناردنی شاندێکی تێکەڵی کرد لە وەرزشوانانی سپی پێست و ڕەش پێست بەڵام دوای ئەوەی داواکەیان لەلایەن ئەفریقای باشوورەوە ڕەتکرایەوە، ئەوان لە بەشداریکردن دوور خرانەوە. ھەروەھا یارییەکانی پارالمپیکی ھاوینەی ١٩٦٤یش بەھەمان شێوە لە شاری تۆکیۆ بەڕێوەچوون. ئەمریکا زۆرترین مەدالیای زێڕی بەدەستھێناوە، یەکێتی سۆڤیەت زۆرترین مەدالیای گشتی بەدەستھێناوە. تۆکیۆ دوای ئەوەی میوانداری ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ی کرد، بووە یەکەم شاری ئاسیا کە دوو جار میوانداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بکات. ھەروەھا ژاپۆن دوو جار میوانداری ئۆڵۆمپیادی زستانەی کردووە ساپۆرۆ ١٩٧٢ و ناگانۆ ١٩٩٨.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
پۆل:ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩٦٤
ھیۆکا

ڕۆمانێکی ڕازامێزی ژاپۆنیی ٢٠٠١ە لە نووسینی ھۆنۆبوو یۆنێزاوا، یەکەم بەرگی زنجیرەی یە. پێنج بەرگی دیکەش لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٢ و ٢٠١٦ بڵاو کراونەتەوە، لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠١ بڵاو کرایەوە. گونجاندنی مانگاکە بە نیگارکێشی لەلایەن تاسکۆھنا لە گۆڤاری *[[شۆنن ئەیس|شۆنن ئەیسی]]* کۆداکاوا شۆتێن لە ئازاری ٢٠١٢ەوە کراوەتە زنجیرە و لە ١١ بەرگ پێک ھاتووە، لەلایەن کیۆتۆ ئەنیمەیشن زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی ئەنیمێی لێ بەرھەم ھێنراوە و لەلایەن یاسوھیرۆ تاکێمۆتۆ دەرھێنراوە، ئەنیمێیەکە لە ٢٢ی نیسان تا ١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٢ پەخش کرا. فیلمێکی لایڤ-ئەکشن بە ناوی ''ھیۆکا: نھێنییە قەدەغەکراوەکان''، لە دەرھێنانی ماری ئاساتۆ و لە ڕۆڵگێڕانی کێنتۆ یامازاکی و ئاڵیس ھیرۆسێ لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ بڵاو کرایەوە.

## کەسایەتییەکان

## چیرۆکەکە
چیرۆکەکە لەسەر ھۆتارو ئۆرێکی دەسوڕێتەوە، گەنجێکی تەمبەڵ و بێباک و وزەکەی پاشەکەوت دەکات، پێدەچێت بێ بایەخ و بێباک بێت، تەنھا ئەوە نەبێت کە بە شێوەیەکی پەرجوو ئامێز مەتەڵەکان چارەسەر دەکات، و لەسەر لۆژیکی "ھیچ کارێک ناکەم گەر ناچار نەبم بیکەم و ئەوەی دەبێت بیکەم بە خێرایی ئەنجامی دەدەم" دەژی. ڕۆژێک، لەسەر داوای خوشکە گەورەکەی دەچێتە یانەیەکی ئەدەبی کلاسیکەوە ، لەوێش کچێک بە ناوی چیتانادا ئیرۆ دەناسێت کە ئەویش پەیوەندی بە یانەکەوە کردووە و داوای لێدەکات ھاوکاری بکات لە چارەسەرکردنی کەیسێک کە ٤٥ ساڵ لەمەوبەر ڕوویداوە، و پەیوەندی بە یانەکەوە دەکات ھەروەھا فوکوبێ ساتوشی و ئیبارا مایاکا لە یانەکە بەژدار دەبن.

## سەرچاوەکان

پۆل:مانگاکانی ٢٠١٢
پۆل:زنجیرە مانگاکان
پۆل:ئەنیمێ و مانگا لێڵەکان
پۆل:ئەنیمێ و مانگای قوتابخانە
پۆل:شۆنن مانگا
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٢ دەستیان پێکردووە
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧
پۆل:فەنیمەیشن
پۆل:کیۆتۆ ئەنیمەیشن
جاکس تێلەر

**جاکسۆن ناتانیێل** **“جاکس تێلەر”**  کارەکتەرێکی سەرەکی و پاڵەوانی *زنجیرەی کورە ئاژاوە گێرەکانە* کە لە لایەن ئەکتەر **چارلی هونامەوە** رۆلی تێدا دەگێرێت. ئەندامی یانەی ماتۆرسکیلی دەرەوەی یاسایە،زنجیرەکە وەک جێگری سەرۆک دواتر وەک سەرۆکی یانەی ماتۆرسکیلی کورە ئاژاوە گێرەکان بەسەر دەبات، کە بنکەکەیان لە شارۆچکەیەکە بە ناوی چارمینگ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا،کوری یەکێکە لە ئەندامانی دامەزرێنەری یانەکە “جۆن تێلەر”.  

پۆل:جگەرەکێشە خەیاڵییەکان
پۆل:ژنکوژی خەیاڵی
پۆل:خۆکوشتنی خەیاڵی
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢

**ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢** ()، بە فەرمی بە **یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی بیستەم** ناسراوە و ھەروەھا بە **میونشن ١٩٧٢**یش ناسراوە، ڕووداوێکی نێودەوڵەتی فرە وەرزشی بوو لە میونشن، باڤاریا، ئەڵمانیای ڕۆژاوا، لە ٢٦ی ئاب تا ١١ی ئەیلوولی ١٩٧٢ بەڕێوەچوو. شاری میونشن لە ٢٦ی نیسانی ١٩٦٦ لە ٦٤ەمین دانیشتنی IOC لە ڕۆمای ئیتاڵیا توانی دەنگی زۆرینە بەدەست بھێنێت لە شارەکانی دیترۆیت و مەدرید و مۆنتریالەوە کە ئەوانیش خۆیان بۆ میوانداریکردنی ئەم خولەی ئۆڵۆمپیاد کاندید کردبوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩٧٢
پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
پۆل:میونشن لە دەیەی ١٩٧٠
پۆل:وەرزشی ڕۆژاوای ئەڵمانیا لە ١٩٧٢
پۆل:بۆنە فرە وەرزشییەکانی ١٩٧٢
پۆل:بۆنەکانی ئابی ١٩٧٢ لە ئەورووپا
پۆل:پێشبرکێییە وەرزشییە نێودەوڵەتییەکان کە لەلایەن ڕۆژاوای ئەڵمانیا دابینکراوە
پۆل:بۆنە فرە-وەرزشییەکان لە ڕۆژاوای ئەڵمانیا
پۆل:یارییە ئۆڵۆمپیادەکان لە ئەڵمانیا
پۆل:بۆنە وەرزشییەکانی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە ئەورووپا
پۆل:پێشبڕکێیە وەرزشییەکان لە میونشن
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨

**ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨** (؛ بەفەرمی بە **یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی نۆزدەھەم** و بە شێوەیەکی گشتی بە **ئۆڵۆمپیادی مەکسیک ١٩٦٨** ناسراوە) ڕووداوێکی فرەوەرزشیی نێودەوڵەتی بوو کە لە ١٢ تا ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە مەکسیکۆ سیتی لە مەکسیک بەڕێوە چوو. ئەمە یەکەم جار بوو یارییە ئۆڵۆمپییەکان لە ئەمریکای لاتین ئەنجام درا و یەکەم ئۆڵۆمپیادیش بوو کە لە وڵاتێکی ئیسپانی زماندا ئەنجام درا. وەرزشوانانی ئەمریکا زۆرترین مەدالیای زێڕ و کۆی گشتی مەدالیاکانیان بەدەست ھێنا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
پۆل:دەیەی ١٩٦٠ لە شاری مەکسیک
پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨
پۆل:وەرزشی مەکسیکی لە ١٩٦٨
پۆل:بۆنە فرە وەرزشییەکانی ١٩٦٨
پۆل:بۆنە وەرزشییەکانی مەکسیک لە تشرینی یەکەمی ١٩٦٨
پۆل:یارییە ئۆڵۆمپیادەکان لە مەکسیک
پۆل:پێشبڕکێیە وەرزشییەکان لە شاری مەکسیک
قەزای تلکێف

**قەزای تلکێف** (بە عەرەبی: *قضاء تلکیف*، بە ئینگلیزی: *Tel Kaif District* بە سوریانی: *ܬܠ ܟܐܦܐ*) یەکێکە لە قەزاکانی پارێزگای نەینەوا لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی تلکێفە. شنگال لە ناوچە جێناکۆکەکانی کوردنشینە و شوێنی مێژوویی ئێزیدییەکان و ئاشوورییەکانە. قەزاکە دوو ناحیەی ھەیە بە ناوەکانی ئەلقوش و وانکێ. بە زمانی ئارامی واتای "گردی بەردەکان"، زۆرینەی ئاشوورییەکان و ئێزیدییە لەگەڵ کەمینەیەکی عەرەب و تورکمان.

## جوگرافیا
قەزای تلکێف ھاوسنووری ئەم قەزایانەیە:
* لە باکوورەوە قەزای سێمێل.
* لە باشوورەوە قەزای مووسڵ.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە قەزای شێخان.
* لە ڕۆژاواوە قەزای تەلەعفەر و بەنداوی مووسڵ.

### ڕووی زەوییەکەی
* ناوچەی دەشتایی: کە زۆربەی ڕووی قەزاکەیە و دەشتایی تلکێفی تەنیشت شارۆچکەی تلکێف و دەشتایی سنک لە بەشی باکووری قەزاکە دەگرێتە خۆ.
* ناوچەی چیاکان: بریتییە لە ناوچەیەکی بچووک و دەکەوێتە باکووری ئەلقووش لە باکووری قەزاکە و بە ناوبانگترین چیای قەزاکەش چیای (دەکان)ە.

پڕۆژەی بەنداوی مووسڵ کە لە ساڵی ١٩٨٦دا دروستکراوە و دەریاچەیەکی بە ڕووبەری ٤١٧کم٢ پێکھێناوە، بەشێکی چاکی لەزەوی و زاری ئەم قەزایە نقووم کردووە. لەکۆی گشتی (٧٥) گوند لە پارێزگای نەینەوا و پارێزگای دھۆک کە بەر بەنداوەکە کەوتن (١٧) گوندیان سەر بە ناحیەی ئەلقۆش و (١٤) گوندیان سەر بە ناحیەی وانکێ بوون لە قەزای تلکێف.

## مێژوو
قەزایەک یان ناحیەیێک بەناوی تلکێف لە پارێزگای نەینەوا تا سییەکانی سەدەی بیست نەبوو، بەڵام لە پێکھاتەی کارگێڕی عێراق ساڵی ١٩٣٦ گوندی تلکێف بوو بە ناحیە و خرایە سەر قەزای مووسڵ، ئەم حاڵەتەش تا ساڵی ١٩٦٥ مایەوە، بەڵام پاش ئەم مێژووە قەزایەک بەناوی تلکێف دامەزرا و مەڵبەندی ناحیە کۆنەکە تلکێف بوو بە مەڵبەندی قەزا، ئینجا ناحیەی ئەلقۆش لە قەزای شێخان دابڕێندرا و خرایە سەر قەزای تلکێف، لە ھەمان کاتیشدا ناحیەیێکی تازە بە ناوی ناحیەی وانکێ لە ناو سنووری ئەم قەزایە درووستکرا. ھەموو ئەم کارڕاییانە لە چوارچێوەی سیاسەتی بە عەرەباندنی حکومەتی عێراقەوە بوو کە بە تووندی ھەر لە ساڵی ١٩٦١ دەستی پێکرد.

## کارگێڕی
بە پێی دابەشکردنی کارگێڕی دەوڵەتی عێراقی ساڵی ١٩٨٧ قەزای تلکێف لەم یەکە کارگێڕیانە پێکھاتووە:

## دانیشتووان
پێکھاتەی دانیشتووانی قەزاکەش بەم جۆرەیە:
* مەسیحییە کلدانەکان: ڕێژەیەکی زۆر پێکدەھێنن، بەتایبەتی لە مەڵبەندی شارۆچکە و شارەدێیەکان، وەک شارۆچکەی تلکێف و ئەلکوشکێ و باتنایا و ئەوانی دی.
* کورد: بە پلەی یەکەم شەبەکەکان کە لە بەشی ڕۆژھەڵاتی قەزاکە نیشتەجێن و بە پلەی دووەم ئێزیدییەکان کە ژمارەیەکی زۆریان لە گوندەکانی ئەلکوشکێن و دواتر ھۆزی کیکان(کیکی) دێن. کە لە شوێنە جۆربەجۆرەکان، بەتایبەتی لەلای باکووری ڕۆژاوای ڕووباری دیجلە بڵاوبوونەتەوە.
* عەرەب: لە ھۆزەکانی تەی و جحێش و نعێم و حەدیدی پێکھاتوون و لە ھەموو لایەکی قەزاکەدا بڵاوبوونەتەوە.
* تورکمان: لەو جێیانەی لە ڕۆخ ڕووباری دیجلە کە ڕستەوخۆ دەکەونە باکووری شاری مووسڵ نیشتەجێن.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئێزیدی
پۆل:پارێزگای موسڵ
پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ
پۆل:جوگرافیای کوردستان
پۆل:کوردستان
ئەنتۆنی ئەلبانیز

**ئەنتۆنی نۆرمان ئەلبانیز** (؛ لەدایکبووی ٢ی ئازاری ١٩٦٣) سیاسەتوانێکی ئوسترالی و ٣١ەمین سەرۆک وەزیرانی ئوسترالیایە، کە لە ٢٣ی ئایاری ٢٠٢٢ەوە ئەو پۆستەی پێیە. ئەو لە ٣٠ی ئایاری ٢٠١٩ەوە بووەتە ڕێبەری پارتی کرێکاری ئوسترالیا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣
پۆل:سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:کاسۆلیکە ڕۆمیەکانی ئوسترالیا
پۆل:ئوسترالییەکانی بەڕەگەز ئیری
پۆل:کۆماریخوازەکانی ئوسترالیا
پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئۆسترالیا
پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئۆسترالیا
پۆل:دەرچوانی زانکۆی سیدنی
ئەڤین ئەحمەد

**ئەڤین ئەحمەد** (لەدایکبووی ٨ی حوزەیرانی ١٩٩٠) خانمەئەکتەر و نووسەرێکی سوێدیی بە ڕەچەڵەک کوردە. دوو جار بۆ خەڵاتی گوڵدباگن پاڵێوراوە.

## سەرەتای ژیان
ئەڤین ئەحمەد لە ستۆکھۆڵم لە سوێد لە ٨ی حوزەیرانی ١٩٩٠ لەدایکبووە، لەنێو خێزانێکی کورددا. باوکی ئەکتەرێکی شاری سلێمانییە و دایکیشی خەڵکی عەفرینە لە سووریا. لە ئاکالا، ستۆکھۆڵم گەورە بووە و بۆ ماوەی ٢٢ ساڵ لەوێ ژیاوە.

## پیشە
ئەڤین لە ئەکادیمیای ستۆکھۆڵم بۆ ھونەرە درامییەکان خوێندوویەتی. یەکەم دەرکەوتنی سەر شاشەی لە ٢٠٠٧دا بوو لە بەفیلمکردنێکی ڕۆمانی *چاوێکی سوور*ی یۆناس حەسەن خەمیری.

دوای دەرکەوتنی لە زنجیرەی دانیمارکیی پاش وێرانکاریی *[[باران (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|باران]]* و زنجیرەی سوێدیی تاوانکاریی درامیی *[[لمی جووڵاو (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|لمی جووڵاو]]* لە ٢٠١٩دا ناوبانگی پەیدا کرد.

دوای بەرجەستەکردنی کەسایەتیی سەرەکیی لیا لە زنجیرەی ڕەسەنی نێتفلیکسی *[[پارەی خێرا]]* زیاتر ناسرا.

لە سەرەتای ٢٠٢٢دا، ئەڤین ھەڵبژێردرا بۆ ڕۆڵی سەرەکیی بەرھەمی نێتفلیکسی *[[ئێرن کارتەر کێیە؟]]*. ئەمە یەکەم ڕۆڵی دەبێت بە زمانی ئینگلیزی. زنجیرەکە لە کۆتاییی ئابی ٢٠٢٣دا بڵاوکرایەوە.

## فیلمۆگرافی

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠
پۆل:زیندووان
پۆل:سویدییەکانی بە ڕەگەز کورد
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی سوێدی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی سوێدی
پۆل:خانمەکتەرە کوردەکان
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦

**ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦** (؛ بە فەرمی بە **یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی بیست و دووەم** و بە شێوەیەکی گشتی بە **ئۆڵۆمپیادی مۆنتریال ١٩٧٦** ناسراوە) چالاکییەکی فرە وەرزشی نێودەوڵەتی بوو کە لە ١٧ی تەممووز تا ١ی ئابی ١٩٧٦ لە مۆنتریال لە کێبێک لە کەنەدا بەڕێوەچوو. مۆنتریال مافی میونداریکردنی ئۆڵۆمپیادی ساڵی ١٩٧٦ی پێبەخشرا لە ٦٩ەمین دانیشتنی IOC لە ئەمستەردام لە ١٢ی ئایاری ١٩٧٠. یەکەمینجار و تا ئێستا کۆتاجارە کەندا میوانداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بکات. شاری تۆرۆنتۆ ھەمان ساڵ لەگەڵ ئۆڵۆمپیادی مۆنتریال میوانداری پارا ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٧٦ی کرد، و ئەمەش تا ئێستا تاکە کە پارائۆڵۆمپیادی ھاوینەیە کە لە کەندا بەڕێوەچووبێت. دواتر شاری کالگاری و ڤانکۆڤەر لە ساڵانی ١٩٨٨ و ٢٠١٠ میوانداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانیان کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
قەزای حەمدانیە

**قەزای حەمدانیە** (بە عەرەبی: *قضاء الحمدانیة*، بە ئینگلیزی: *Al-Hamdaniya District* بە سوریانی: *ܪܘܼܣܬܩܐ ܕ ܒܓ݂ܕܝܕܐ*) یەکێکە لە قەزاکانی پارێزگای نەینەوا لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی قەرەقووشە. حەمدانیە لە ناوچەئاشوورییەکانە. قەزاکە دوو ناحیەی ھەیە بە ناوەکانی نەمروود و بەرتەڵە. زۆرینەی ئاشوورییەکان و کوردی(شەبەک و سارۆڵی)ە لەگەڵ کەمینەیەکی عەرەب و تورکمان.

## جوگرافیا
قەزای حەمدانیە ھاوسنووری ئەم قەزایانەیە:
* لە باکوورەوە قەزای شێخان و قەزای تلکێف.
* لە باشوورەوە قەزای مەخموور.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە قەزای بەردەڕەش.
* لە ڕۆژاواوە قەزای مووسڵ.

## مێژوو
تا پێکھێنانی دەوڵەتی عێراقی تازە لە ساڵی ١٩٢٦، قەزایەک بە ناوی قەزای حەمدانیە یا قەرەقووش یا باخودیدا نەبوو، بەڵکو باخودیدا(قەرەقووش) گوندێکی گەورە بوو، دیانە یەعقوبییەکان و ھی تری تیادا دەژیان و ڕاستەوخۆ سەر بە مەڵبەندی ناحیەی مووسڵ بوو، بەڵام پاش دامەزراندنی دەوڵەتی عێراقی ناحیەیەک بەناوی ناحیەی قەرەقووش دامەزرا و سەرەتا خرایە سەر قەزای شێخان، ئینجا خرایە سەر قەزای مووسڵ. لە پەنجاکانیش لەگەڵ پەرەسەندنی ھزری نەتەوایەتی عەرەبی و ھزری بە عەرەباندنی عێراق ناوی گۆڕدرا بە ناحیەی ئەلحەمدانیە. لەساڵی ١٩٧٠دا قەزایەکی نوێ بەناوی قەزای حەمدانیە، کە پێکھاتبوو لە ناحیەی قەرەقووش و ناحیەکانی نەمروود و بەرتڵە و کەڵەک، دامەزرا.

## کارگێڕی
بە پێی دابەشکردنی کارگێڕی دەوڵەتی عێراقی ساڵی ١٩٨٧ قەزای حەمدانیە لەم یەکە کارگێڕیانە پێکھاتووە:

* لە ئێستادا ناحیەی کەڵەک سەر بە قەزای بەردەڕەشە لە پارێزگای دھۆک، لە سنووری ھەرێمی کوردستاندا.

## دانیشتووان
پێکھاتەی دانیشتووانی قەزاکەش بەم جۆرەیە:
* بە پلەی یەکەممەسیحییە کلدانەکان(یاعقوبیەکان): ڕێژەیەکی زۆر پێکدەھێنن، بەتایبەتی لە مەڵبەندی شارۆچکە و شارەدێیەکان، وەک شارۆچکەی قەرەقووش و بەرتڵە و ھەندێ گوند.
* بە پلەی دووەم کوردەکان: کە ژمارەیەکی زۆریان لە گوندەکانی باکوور و ڕۆژھەڵات و باشوور و باکووری ڕۆژاوای قەزاکەدا بڵاو بوونەتەوە کە لە کوردە شەبەک و ساڕۆڵی و گۆرانەکانن.
* بە پلەی سێیەم عەرەب: لە ھۆزەکانی شەممەر پێکھاتوون و لە باشوورو ڕۆژاوای قەزاکەدا بڵاو بوونەتەوە.
* بە پلەی چوارەم تورکمان: لە چەند گوندێکی ڕۆژاوای قەزاکەدا بڵاوبوونەتەوە.
* بەپێی ئامارەکانی ساڵی ١٩٥٧ ژمارەی دانیشتوانی کورد زیاتر بوو لە ١٥٫٣٣٤ کەس و ٤٥٪ی کۆی گشتی دانیشتووانی قەزاکەی پێک دەھێنا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئێزیدی
پۆل:پارێزگای موسڵ
پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ
پۆل:جوگرافیای کوردستان
پۆل:کوردستان
بزووتنەوەی ئەمەل

**بزووتنەوەی ئەمەل** () حیزبێکی سیاسی و پێشتر میلیشیای لوبنانی سەر بە کۆمەڵگەی شیعەکانە. ئەم پارتە لەلایەن موسا سەدر لە ساڵی ١٩٧٤ دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٨٠ەوە لەلایەن نەبی بری سەرکردایەتی دەکرێت.
بزووتنەوەی ئەمەل کە لەلایەن موسا سەدرەوە وەک «بزووتنەوەی بێدەسەڵاتەکان» لە ساڵی ١٩٧٤ دامەزرا، دوای نەمانی موسا سەدر لە ناڕەزایی شیعەکان بایەخی بەدەستھێنا و دوای داگیرکردنی ئیسرائیل بۆ سەر لوبنان لە ساڵی ١٩٧٨دا نوێبوونەوەی جەماوەریی بەخۆیەوە بینی. شۆڕشی ١٩٧٨–١٩٧٩ی ئێرانیش تەوژمێکی بۆ ئەو حیزبە دابین کرد.
## ئەمانەش ببینە
* حیزبوڵڵای لوبنان
## سەرچاوەکان

پۆل:حیزبەکانی لوبنان
پۆل:تەوەری بەرگری
پۆل:حیزبەکان، دامەزرانی ١٩٧٤
تەوەری بەرگری

**تەوەری بەرگری** (، ) زاراوەیەکە کە ئاماژەیە بە ھاوپەیمانییەکی سەربازیی دژە ڕۆژاوایی، دژە ئیسرائیلی و دژە سعوودی. بە نافەرمی بەرەیەکە لە نێوان ئێران و حکوومەتی بەشار ئەسەد لە سووریا و گرووپی حیزبوڵڵای لوبنان. ھەروەھا میلیشیاکانی لایەنگری حکوومەتی سووریا، میلیشیا شیعەکانی عێراق کە بەشێکن لە حەشدی شەعبی، کە لەلایەن حکوومەتی عێراقەوە گەمارۆیان لەسەرە و بزووتنەوەی حووسییەکانی یەمەن بە بەشێک لە ھاوپەیمانییەکە دادەنرێت. سەرەڕای جیاوازی ئایدۆلۆژیای ھاوپەیمانییەکە، بۆ نموونە بەعسی عەلمانی و ئیسلامیی شیعە، پێکەوە کاردەکەن بۆ دژایەتیکردنی چالاکییەکانی ناتۆ و ئیسرائیل و عەرەبستانی سعوودی لە ناوچەکەدا.

## ئەمانەش ببینە
* سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی
* قاسم سولەیمانی
* حیزبوڵڵای لوبنان

## سەرچاوەکان

پۆل:تەوەری بەرگری
پۆل:حیزبوڵڵای لوبنان
پۆل:ئیسلامی شیعە و سیاسەت
پۆل:سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی
پۆل:پەیوەندییەکانی چین و ڕووسیا
پۆل:پەیوەندییەکانی دەرەوەی ڕووسیا
پۆل:ھاوپەیمانییە سەربازییەکان بە بەشداریی ئێران
پۆل:ھاوپەیمانییە سەربازییەکان بە بەشداریی عێراق
پۆل:ھاوپەیمانییە سەربازییەکان بە بەشداریی سووریا
پۆل:ھاوپەیمانییە سەربازییەکان بە بەشداریی یەمەن
پۆل:ململانێی بریکاریی ئێران و ئیسرائیل
گۆرانیناسیی زەین مالیک

گۆرانیناسیی گۆرانیبێژی ئینگلیز زەین مالیک پێکھاتووە لە سێ ئەلبومی ستۆدیۆیی، حەڤدە تاکەگۆرانی (لەوانەش چواریان وەک هونەرمەندێکی دیاریکراو)، شەش گۆرانی و، دە ڤیدیۆ کلیپ.

دوای ئەوەی زەین لە ساڵی ٢٠١٥ وازی لە وەن دایرێکشن هێنا، لەو ساڵەدا گرێبەستێکی تۆمارکردنی تاکەکەسی لەگەڵ کۆمپانیای RCA Records واژۆ کرد. یەکەم ئەلبوومی ستۆدیۆیی بە ناوی Mind of Mine لە ٢٥ی ئازاری ٢٠١٦ بڵاوکرایەوە، ئەلبوومەکە و گۆرانی سەرەکییەکەی بەناوی "Pillowtalk" گەیشتە ژمارە یەک لە چەند وڵاتێکدا، مالیک بووە یەکەم هونەرمەندی پیاوی بەریتانی کە بۆ یەکەمجار لە هەردوو. بەریتانیا و ئەمریکا بە یەکەم تاکە گۆرانی و یەکەم ئەلبوومی ستۆدیۆیی. زەین دووەم ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی بەناوی Icarus Falls لە ۱٤ی کانوونی دووەمی ۲۰۱٨ بڵاوکردەوە، دوای ساڵێک لە بڵاوکردنەوەی چەند هاوکارییەک، سێیەم ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی بەناوی Nobody Is Listening لە ۱٥ی ۱ی ۲۰۲۱ بڵاوکردەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زەین مالیک
پۆل:دیسکۆگرافییەکانی مۆسیقای پۆپ
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠

**ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠** (؛ بەفەرمی بە **یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی بیست و دووەم** و بەشێوەیەکی گشتی **ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠** ناسراوە) ڕووداوێکی فرە وەرزشی نێودەوڵەتی بوون کە لە ١٩ی تەممووز تا ٣ی ئابی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ، یەکێتی سۆڤیەت، ڕووسیای ئێستا بەڕێوەچوو. ئەم ئۆڵۆمپیادە یەکەم یاری بوون کە لە وڵاتێکی بلۆکی ڕۆژھەڵات ئەنجامدرا، یەکەم بۆنەی ئۆڵۆمپیاد و تەنھا ئۆڵۆمپیادی ھاوینەیە کە لە وڵاتێکی زمان سلاڤی قسەکەردا بەڕێوەچوو. ھەروەھا یەکەمجار بوو کە لە وڵاتێکی کۆمۆنیستیدا ئۆڵۆمپیاد بەڕێوەچوو.

لە یارییەکانی مۆسکۆدا ھەشتا وڵات نوێنەرایەتیان ھەبوو، بەڵام ٦٦ وڵات بە سەرۆکایەتی ئەمریکا بە تەواوی بایکۆتی یارییەکانیان کرد، بەھۆی جەنگی سۆڤیەت و ئەفغانستانەوە. ھەندێک لە وەرزشوانانی ئەو وڵاتانەی بایکۆتی ئۆڵۆمپیادیان کرد (لەدەرەوەی ئەو ٦٦ وڵاتەی بەتەواوی بایکۆتییان کردبوو) لەژێر ئاڵای ئۆڵۆمپیاد (تیمی لێژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی) بەشدارییان لە یارییەکان کرد. لە بەرامبەردا دواتر یەکێتی سۆڤیەت بایکۆتی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ی لە لۆس ئەنجلەس کرد. یەکێتی سۆڤیەت زۆرترین مەدالیای زێڕ و کۆی گشتی بەدەستھێناوە، وەرزشوانانی یەکێتی سۆڤیەت و ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات لە کۆی ٢٠٣ مەدالیای زێڕ، ١٢٧ مەدالیایان بەدەستھێنا.

## ھەڵبژاردنی وڵاتی خانەخوێ
تەنھا دوو شار خۆیان کاندید کرد بۆ میوانداریکردنی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ کە مۆسکۆ و لۆس ئانجلەس بوون. دەنگدان بۆ ھەڵبژاردنی یەکێک لەو شارانە لە لە ٧٥ەمین دانیشتنی IOC لە ڤییەنا لە نەمسا لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٤ ئەنجامدرا. لە کۆتاییدا مۆسکۆ بۆ میوانداری کردنەکە ھەڵبژێردرا و لۆس ئانجلۆس بۆ میوانداری ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤خۆی بەربژێر کردەوە و دەرچوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
پۆل:ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩٨٠
ئۆلێنا زێلێنسکا

**ئۆلێنا ڤۆلۆدیمیریڤنا زێلێنسکا** () نژیاروان/ سیناریۆنووسێکی ئۆکراینی و خانمی یەکەمی ئوکراینایە وەک ھاوسەری سەرۆک ڤلۆدیمیر زێلێنسکی، لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٩دا، زێلێنسکا لە لیستی ١٠٠ کاریگەرترین ئۆکراینییەکان لەلایەن گۆڤاری فۆکسەوە پلەی ٣٠ی بەدەستھێنا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمە سیناریۆنووسەکان
پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی
دەزگای لێکۆڵینەوەی فیدراڵی

**دەزگای لێکۆڵینەوەی فیدراڵی (FBI)** خزمەتگوزارییەکی ھۆشمەندی ئاسایشی نیشتمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە، ئاسایشی ویلایەتە یەکگرتووەکان بنچینەی ئاژانسەکەیە. ئاژانسەکە لەژێر دادگای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ئۆپراسیۆنەکانی خۆی ئەنجام دەدات، ھەروەھا ئەندامە لە کۆمەڵگای ھۆشمەندی ئەمریکا وە بۆ چالاکی کارەکانیان ڕاپۆرت دەنێرنەوە بۆ  ھەردوو بریکاری گشتی ئەمریکا و بەڕێوەبەراییەتیی ھۆشمەندی نیشتمانی. ئاژانسەکە مامەڵە لەگەڵ بابەتە تیرۆرستییەکان، تاوانە نیشتمانییەکان دەکات.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان
قەزای مووسڵ

**قەزای مووسڵ** (بە عەرەبی: *قضاء الموصل*، بە ئینگلیزی: *Al-Mosul District*) یەکێکە لە قەزاکانی پارێزگای نەینەوا لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شاری مووسڵە. حەمدانیە لە ناوچە جێناکۆکەکانی کوردنشینە بە تایبەت بەشی ڕۆژھەڵاتی شاری مووسڵ کە ناحیەی باشیک دەگرێتەوە و شوێنی مێژوویی کورد و ئاشوورییەکانە. قەزاکە پێنج ناحیەی ھەیە بە ناوەکانی بەعشیقە، گەیارە، شورە، حەمام عەلیل و موحەلەبیە. زۆرینەی  عەرەب و کوردی(شەبەک و ئێزیدی)ە لەگەڵ کەمینەیەکی ئاشوورییەکان و تورکمان.

## جوگرافیا
قەزای تلکێف ھاوسنووری ئەم قەزایانەیە:
* لە باکوورەوە قەزای تلکێف.
* لە باشوورەوە قەزای حەزەر.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە قەزای حەمدانیە.
* لە ڕۆژاواوە قەزای تەلەعفەر.

## مێژوو
تا پێکھێنانی دەوڵەتی عێراقی تازە لە ساڵی ١٩٢٦، قەزای مووسڵ لە ناحیەی بەردەڕەش(العشائر السبعة) و ناحیەی شێخان پێکھاتبوو، پاش ساڵی ١٩٢٦ ناحیەی بەردەڕەش بە قەزای ئاکرێوە لکێندراو ناحیەی شێخانیش کرایە قەزای شێخان، لە بەرامبەر ئەمەدا ھەندێ ناحیەی کە دامەزران بۆ قەزای مووسڵ زۆرینەیان لە ناوچە عەرەبییەکان بوون تەنھا ناحیەی باشیک نەبێت کە لە ناوچە کوردییەکان بوو.

## کارگێڕی
بە پێی دابەشکردنی کارگێڕی دەوڵەتی عێراقی ساڵی ١٩٨٧ قەزای مووسڵ لەم یەکە کارگێڕیانە پێکھاتووە:
* ناحیەی بەعشیقە
* ناحیەی حەمام عەلیل
* ناحیەی شورە
* ناحیەی گەیارە
* ناحیەی موحەلەبیە
* ناحیەی حومەیدات

## دانیشتووان
پێکھاتەی دانیشتووانی قەزاکەش بەم جۆرەیە:
* بە پلەی یەکەمعەرەب لە ھۆزەکانی شەممەر و جبور پێکھاتوون و لە باشوورو ڕۆژاوای قەزاکەدا بڵاو بوونەتەوە.
* بە پلەی دووەم کوردەکان: کە ژمارەیەکی زۆریان لە گوندەکانی باکوور و ڕۆژھەڵات و ناحیەی بەعشیقە بڵاوبوونەتەوە.
* بە پلەی سێیەم مەسیحی: کلدانەکان(یاعقوبیەکان):لە باکوور و ڕۆژھەڵاتی قەزاکەدا بڵاو بوونەتەوە.

## سەرچاوە

پۆل:ئێزیدی
پۆل:پارێزگای موسڵ
پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ
پۆل:جوگرافیای کوردستان
پۆل:کوردستان
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨

**ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨** (، خوێندنەوە: 1988nyeon Hagye Ollimpig؛ بە فەرمی بە **یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی بیست و چوارەم** و بە شێوەیەکی گشتی بە **ئۆڵۆمپیادی سیئۆل ١٩٨٨** ناسراوە) پێشبڕکێیەکی جۆراوجۆری وەرزشی نێودەوڵەتی بوو کە لە ١٧ی ئەیلوول تا ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨ لە سیئۆلی پایتەختی کۆریای باشوور بەڕێوەچوو. لە ئۆڵۆمپیادەکەدا ٨٬٣٩١ وەرزشوان (٦٬١٩٧ پیاو و ٢٬١٩٤ ژن) و ١٥٩ وڵاتی جیاواز بەشدارییان کرد. ٢٣٧ چالاکیی وەرزشی بەڕێوەچوو و ٢٧ ھەزار و ٢٢١ کەس بە خۆبەخش ھاوکاربوون لە ئامادەکاری بۆ ئۆڵۆمپیاد. ئۆڵۆمپیادی سیئۆل لە ساڵی ١٩٨٨ دووەم ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بوو کە لە ئاسیا بەڕێوەچوو، و یەکەم ئۆڵۆمپیادە لە کۆریای باشوور بەڕێوەچوو کە تازە گەشەی ئابووری بەخۆوە بینیبوو. وەک وڵاتی میوانداری، کۆریای باشوور بەگشتی پلەی چوارەمی بەدەستھێناوە و ١٢ مەدالیای زێڕی و ٣٣ مەدالیای لە بڕۆنز و زیو لەم خولەی ئۆڵۆمپیاد وەرگرت. ١١٫٣٣١ میدیا (٤٫٩٧٨ چاپەمەنی نووسراو و ٦٫٣٥٣ وەشاندن)یارییەکانیان لە سەرانسەری جیھان نمایش کرد. ئەم ئۆڵۆمپیادە دوایین ئۆڵۆمپیادی سەردەمی شەڕی سارد بوو، بەھەمان شێوەش دوایین ئۆڵۆمپیاد بوو بۆ یەکێتیی سۆڤیەت و ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات، چونکە ھەردووکیان پێش یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی داھاتوو لە ساڵی ١٩٩٢ نەمان، وەرزشوانانی یەکێتی سۆڤیەت زۆرترین مەدالیای زێڕیان بردەوە (٥٥ زێڕ و کۆی گشتی ١٣٢ مەدالیا). ئەو ئامارەی کە نزیکتر بوو لەم ئەنجامە ٤٨ مەدالیا زێڕەکانی چین بوو لە ساڵی ٢٠٠٨ و کۆی گشتی ١٢١ مەدالیاکەی ئەمریکایە لە ساڵی ٢٠١٦.

بە بەراورد لەگەڵ ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ (مۆسکۆ) و ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ (لۆس ئانجلەس) کە بەپێی ئایدیۆلۆجی بەسەر دووجەمسەر دابەشکرابوون، ئۆڵۆمپیادێک بوو کە تێیدا بایکۆتکردنی بەشێوەیەکی بەرچاو کەمی کرد، ھەرچەندە بە تەواوی کۆتایی نەھاتبوو. کۆریای باکوور بایکۆتی ئۆڵۆمپیادی سیئۆلی ١٩٨٨ی کرد، ھەروەھا ٥ وڵاتی سۆشیالیزم لەنێویاندا کووبا کە ھاوپەیمانی کۆریای باکوور بوو. ئالبانیا، ئیتیۆپیا و سیشێل وەڵامی ئەو بانگھێشتنامەیەی نەدایەوە کە لەلایەن IOC ەوە نێردرابوو.نیکاراگوا بەھۆی خراپی دارایییەوە بەشداری نەکرد، لەکاتێکدا بەشداری چاوەڕوانکراوی ماداگاسکار بە ھۆکاری خراپی دارایی ئەویش کشایەوە.سەرەڕای ئەوەش بایکووەتە گەورەکان کۆتاییان ھات، کە لە ئەنجامدا زۆرترین ژمارەی گەلانی بەشداربوو لە سەردەمی جەنگی سارددا بەدەست ھات، و بەم شێوەیە وەک ئۆڵۆمپیادێک سەیرکرا کە ڕێگایی بۆ کۆتایی ھاتنی جەنگی سارد دانا.

## ھەڵبژاردنی شاری خانەخوێ
لە ڕێگەی دەنگدانێکەوە کە لە ٣٠ی ئەیلوولی ١٩٨١ بەڕێوەچوو، سێئول ھەڵبژێردرا بۆ میوانداریکردنی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ ئەمەش پاش ئەوەی توانی دەنگی زیاتر لە شاری کە پێش ناگۆیای ژاپۆن بەدەستبھێنێت. ھەڵبژاردنی شاری خانەخوێی ئۆلۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ لە ٨٤ەمین دانیشتنی لێژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی و ١١ەمین کۆنگرەی ئۆڵۆمپیاد لە ھەرێمی بادن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا ئەنجامدرا.

## وڵاتە بەشداربووەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨
وێنۆک|ژمارەی وەرزشوانانەی کە لەلایەن ھەر وڵاتێکەوە نێردراوە.
١٥١ وڵات لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی سیئۆلدا بەشدارییان کرد. ئارووبا، سامورای ئەمریکی، برونێی، دوورگەکانی کۆکۆس، ماڵدیڤ، ڤانواتوو، سەینت ڤینسەنت و گرینادینز، و باشووری یەمەن بۆ یەکەمجار لە ئۆڵۆمپاد بەشدارییان کرد. گوام یەکەم بەشداری لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی خۆی لەم یارییانەدا ئەنجامدا دوای ئەوەی بەشداری لە ئۆڵۆمپیادی زستانەی ساڵی ١٩٨٨ لە کالگاری کرد.

لەم لیستەی خوارەوەدا ناوی وڵاتە بەشداربووەکان و ژمارەی وەرزشوانانی لە ھەر وڵاتێکدا ھاتووە:

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
پۆل:یارییەکانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩٨٨
ماتوریدی

**ماتوریدی** یاخوود **ماتوریدیەت** یەکێکە لە قوتابخانە فکریەکانی ئیسلامی سونە کە لەلایەن ئەبوو مەنسووری ماتوریدی لە سەدەی دەیەمی زاینی دامەزراوە. ماتوریدیەکان باوەڕیان وەکوو سونیەکانە بەڵام لە ژێر فکرە و زانستی کەلام ، و وە لێکچونێکی زۆری هەیە لەگەڵ ئەشعەریەت.
## سەرچاوەکان

پۆل:مێژووی ئیسلام
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
پۆل:سوننە
پۆل:کەلام
پۆل:خواناسی ئیسلامی
پۆل:ماتوریدی
پۆل:ماتوریدییەکان
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤

**ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤** بە فەرمی **یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی بیست و سێیەم** ھەروەھا بە **ئۆڵۆمپیادی لۆس ئانجلەس ١٩٨٤**یش ناسراوە، ڕوداوێکی وەرزشی ھەمەجۆری نێودەوڵەتی بوو کە لە ٢٨ی تەممووز تا ١٢ی ئابی ١٩٨٤ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتی کالیفۆرنیای ئەمریکا بەڕێوەچوو. دووەم جار بوو کە لۆس ئانجلەس میوانداری یارییەکان ئۆڵۆمپیاد بکات، یەکەمجار لە ساڵی ١٩٣٢ بوو، سەرۆکی ئەوکاتی ئەمریکا ڕۆناڵد ڕێیگن وتاری کردنەوەی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی پێشکەشکرد. ١٤ وڵات بەشێوەیەکی گشتی بایکۆتی یارییەکاین ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ کرد، لەوانە یەکێتی سۆڤیەت و ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات، وەک وەڵامێک بۆ بایکۆتی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ لە مۆسکۆ بە سەرۆکایەتی ئەمریکا وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە لەشکرکێشی سۆڤیەت بۆ سەر ئەفغانستان؛ ڕۆمانیا و یوگۆسلاڤیا تاکە دەوڵەتی سۆسیالیستی ئەورووپا بوون کە بەشداریکردنیان لە یارییەکانی ئەم خولەی ئۆڵۆمپیاد کرد. ھەروەھا ئەلبانیا و ئێران و لیبیا بە ھۆکاری جۆراوجۆر بایکۆتی ئۆڵۆمپیادیان کرد. ١٤٠ لیژنەی ئۆڵۆمپی نیشتمانی بەشدارییان لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ساڵی ١٩٨٤دا کرد، کە ژمارەیەکی پێوانەیی بوو لەو کاتەدا. ئەمریکا زۆرترین مەدالیای زێڕ و کۆی گشتی مەدالیاکانی بەدەستھێناوە، لە دوای ئەویش وەرزشوانانی ڕۆمانیا و ئەڵمانیای ڕۆژاوا دێن. لۆس ئانجلەس بۆ سێیەم جار لە ساڵی ٢٠٢٨ میوانداری ئۆڵۆمپیادی ھاوینە دەکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤
پۆل:١٩٨٤ لە وەرزشی ئەمریکی
پۆل:١٩٨٤ لە لۆس ئەنجلەس
پۆل:١٩٨٤ لە بۆنە فرە-وەرزشییەکان
پۆل:١٩٨٤ لە وەرزشی کالیفۆڕنیا
پۆل:بۆنە وەرزشییەکانی ئابی ١٩٨٤ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:بۆنە وەرزشییەکانی تەمموزی ١٩٨٤ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:یارییەکانی ئۆڵۆمپیک لە کالیفۆڕنیا
پۆل:پێشبڕکێ وەرزشییەکان لە لۆس ئەنجلەس
پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە لە لۆس ئەنجلەس
ئەبوو مەنسوور ماتوریدی

**ئەبوو مەنسوور ماتوریدی** یەکێکە لە زانایانی ئەھلی سونە و زانایەکی مەزھەبی حەنەفییە، پێشەوا و دامەزرێنەری قوتابخانەی ماتوریدییە کە یەکێکە لە قوتابخانەکانی ئەھلی سونە، لە سەمەرقەند لەدایکبووە و ساڵی ٣٣٣ی کۆچی مردووە. یەکێک بووە لەو زانایانەی کاریگەری زانستی کەلام و فەلسەفەیان لەسەربووە، زانایان بۆچوونی جیاوازیان ھەیە لەسەری ھەندێکیان بە گومڕا و لادەری دەزانن، لەکاتێکدا ھەندێکیان بە نوێکەرەوەی ئیسلام و زانایەکی گەورەی دەزانن.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ٩٤٤
پۆل:زانایانی ئیسلام
پۆل:نووسەرانی موسڵمان
پۆل:زانایانی فەرموودە
پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان
پۆل:شەرعزانان
پۆل:شەرعزانە حەنەفییەکان
پۆل:ماتوریدییەکان
پۆل:نوێکەرەوەکان
پۆل:زانایانی تەفسیر
پۆل:شێخی ئیسلام
پۆل:ئیمامەکانی سوننە
پۆل:سەلەف
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢

**ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢** (، بە کەتەلۆنی: Jocs Olímpics d'estiu de 1992؛ بە فەرمی بە **یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی بیست و پێنجەم** و بەشێوەیەکی گشتی بە **ئۆڵۆمپیادی بارسێلۆنەی١٩٩٢** ناسراوە) ڕووداوێکی جۆراوجۆری وەرزشی نێودەوڵەتی بوو کە لە ٢٥ی تەممووز تا ٩ی ئابی ١٩٩٢ لە بارسێلۆنای ھەرێمی کەتەلۆنیا لە ئیسپانیا بەڕێوەچوو. ئەمە یەکەم وکۆتا ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بوو کە لە ئیسپانیا بەڕێوەچوو، لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی بڕیاریدا ئۆڵۆمپیادی ھاوین و زستان بە ساڵانی جووت ئەنجام بدات و بەجیاوازی نێوان دووساڵ.ساڵی ١٩٩٢ دوا ساڵ بوو کە ھەردوو ئۆڵۆمپیادی ھاوینە و زستانەی تێدا ئەنجامدرا. ئەم ئۆڵۆمپیادە دووەم و کۆتا دوو یاری ئۆڵۆمپیادی لەسەریەک بوو کە لە ڕۆژاوای ئەورووپا ئەنجامدرا دوای ئۆڵۆمپیادی زستانەی ساڵی ١٩٩٢لە ئەلبێرتڤیل لە فەڕەنسا کە پێنج مانگ پێشتر بەڕێوەچوو. لەم ئۆڵۆمپیادە ٩٬٣٥٦ (٦٬٦٥٢ پیاو، ٢٬٧٠٤ ژن) وەرشوان لە ١٦٩ وڵات بەشداریان کرد.

یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٩٢ یەکەم ئۆڵۆمپیاد بوو لە دوای کۆتایی ھاتنی شەڕی سارد، و یەکەم ئۆڵۆمپیاد بوو کە لە دوای ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٧٢ەوە ھیچ وڵاتێک بایکۆتی نەکرد. لەم ئۆڵۆمپیادە ئەفریقای باشوور لەلایەن لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتییەوە بانگھێشتکرایەوە بۆ یارییەکان، دوای ئەوەی بۆ ماوەی ٣٢ ساڵ بەشداریکردنی لە وەرزشی نێودەوڵەتی لێ قەدەغەکرابوو. تیمی یەکگرتوو یاخود تیمی لێژنەی ئۆڵۆمپیاد (کە لە کۆمارەکانی پێشووی سۆڤیەت بەبێ دەوڵەتانی باڵتیک پێکھاتبوو) لە پێشەنگی ڕیزبەندی مەدالیاکان بوو کە ٤٥ زێڕ و ١١٢ مەدالیای گشتییان بەدەستھێنا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
پۆل:ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩٩٢
بەبێ من

«**بەبێ من**» گۆرانییەکە لەلایەن ڕاپەری ئەمریکی ئێمینێم لە چوارەم ئەلبومی ستۆدیۆییی *[[پەخشەکەی ئێمینێم]]* (٢٠٠٢). «بەبێ من» لە ١٥ی ئایاری ٢٠٠٢دا بڵاوکرایەوە، وەک تاکەگۆرانییەکی سەرەکی لە ئەلبومەکەوە، و دووبارە بڵاوکرایەوە لە ئەلبومی کۆکراوەی باشترینەکانی *[[بەر پەردە: باشترینەکان]]* (٢٠٠٥). «بەبێ من» یەکێکە لە سەرکەوتووترین تاکەگۆرانییەکانی ئێمینێم، کە توانیوویەتی بگاتە ژمارە دوو لە ھۆت ١٠٠ی بیڵبۆردی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ژمارە یەک لە پانزە وڵات.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
*

پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئۆسترالیا
پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی نەمسا
پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی دانمارک
پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی ئەڵمانیا
پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی نیوزیلاند
پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی نۆرویژ
پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ژمارە یەکی شانشینی یەکگرتوو
پۆل:گۆرانییەکانی ٢٠٠٢
پۆل:گۆرانییەکانی ھیپ ھۆپی ئەمریکی
پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ئینتەرسکۆپ ڕیکۆردز
کاتنامەی کازان

وێنۆک

ئەمانە کاتنامەی ڕووداوەکانی شاری کازانە بەدرێژاییی مێژوو.

## پێش سەدەی ٢٠
* ١٤٣٨- دەوڵەتی خانەتی کازان دەستیپێکرد.
* ١٥٥٢ - گەمارۆدانی کازان؛ ڕووسەکان لە دەسەڵاتدان.
* ١٧٧٤ - تەممووز: شەڕی کازان (١٧٧٤).
* ١٨٠٤ - دامەزراندنی زانکۆ.
* ١٨٨١ - ژمارەی دانیشتووان: ١٣٤٧٠٠ کەس.
* ١٨٩٥ - دامەزرانی قوتابخانەی ھونەریی کازان.

## سەدەی ٢٠
* ١٩١٣ - ژمارەی دانیشتووان: ١٩٥٣٠٠ کەس.
* ١٩٢٤ - دامەزرانی باخچەی ئاژەڵانی کازان.
* ١٩٦٥ - ژمارەی دانیشتووان: ٧٦٢ ھەزار کەس.
* ١٩٩٨ - دروستکردنی مزگەوتی مەدینە.

## ئەمانەش ببینە
* تاوەری سۆیێمبیکا

## سەرچاوەکان

کاتنامەی کازان
کازان
کاتنامەی بەسرە

ئەمانە کاتنامەی ڕووداوەکانی شاری بەسرە بەدرێژاییی مێژوو.

## پێش سەدەی ٢٠
* ٦٣٨ی زایینی - ئۆردوگای سەربازی لەلایەن ئوتبەی کوڕی غەزوانەوە دامەزرا بەپێی فەرمانی عومەر کوڕی خەتتاب.
* ٦٤٦ - عەبدوڵڵای کوڕی عامر بوو بە حاکم.
* ٦٥٨ - شەڕی جەمەل.
* ٦٦٤ - زیاد کوڕی ئەبیحی بوو بە حاکم .
* ٦٨٣ - ڕاپەڕین دژی ئومەوییەکان.
* ٦٨٤ - حاکم مەسعوودی کوڕی عەمر لەلایەن عەساویرەوە لەژێر دەستی مەح-ئەفریدون کوژرا
* ٩٢٣ - ململانێی قەرەمیتە .
* ١٠٥٢- گەشتیار ناسر خەسرەو سەردانی شار دەکات.
* ١٣٢٧ - گەشتیار ئیبن بەتووتە سەردانی شارەکەی کرد .

## سەدەی ٢٠
* ١٩٤٧ - ژمارەی دانیشتووان: ١٠١٥٣٥ کەس
* ١٩٦٤ - زانکۆی بەسرە دامەزرا
* ١٩٦٥ - ژمارەی دانیشتووان: ٣١٠٩٥٠ کەس.
* ١٩٨٧ - ژمارەی دانیشتووان: ٤٠٦٢٩٦ کەس.

## ئەمانەش ببینە
* کاتنامەی زاخۆ
* کاتنامەی ھەولێر

## سەرچاوەکان

پۆل:مێژووی بەسرە
بەسرە
پۆل:پێرستەکانی پەیوەندیدار بە عێراق
پۆل:ساڵان لە عێراق
تاتسویا ئێندۆ

مانگاکایێکی ژاپۆنییە. کە *تیستا* و *گێکا بیجینی* دروست کردووە. بەرھەمی ئێستای *[[سیخوڕ × خێزان|سیخوڕ × خێزانە]]*، کە لە *[[شۆنن جەمپ+]]* بڵاو کراوەتەوە و زیاتر لە دە ملیۆن کۆپیی فیزیکی و دیژیتاڵی لێ چاپ و بڵاو کراوەتەوە لە ماوەی حەوت بەرگی یەکەمیدا لە تیراژدا. کارەکانی لە کۆوارە جۆراوجۆرەکانی «*[[شۆنن جەمپ|جەمپ]]*»دا بڵاو دەکرێنەوە.

## سەرەتای ژیان
ئێندۆ ھەر لە مناڵییەوە ئاواتەخواز بوو ببێتە ھونەرمەندێکی مانگا. خێزانەکەی لە باوکێک و برایەک پێکھاتووە ئەکتەر و خانمەکتەرە دڵخوازەکانی بریتین لە برووس لی، ھیرۆشی ئابێ، مێگ ڕایان و ئۆدری تۆتو. مانگاکا دڵخوازەکانیشی بریتین لە ئاکیرا تۆریاما، ھیرۆیوکی نیشیمۆری و مینێتارۆ مۆچیزوکی. خولیاکانی بریتین لە خلیسکێنەی سەر بەفر و تۆپی سەبەتە و ئەو کایە تۆپانەی کە لەسەر بنەمای ڕاکێتن.

## پیشە
ئێندۆ وەک یاریدەدەرێک بۆ زنجیرەمانگایەکانی *[[خاوەنی جادووگەری شین]]* و *[[مستەکۆڵەی ئاگر]]* کاری کردووە. لەلایەن ھونەرمەندانی مانگا یاسوھیرۆ کانۆ و یۆشیوکی نیشییەوە ڕاھێنەرایەتی کراوە. ئێندۆ وەک زۆرێک لە ھونەرمەندانی مانگا، سەرەتا بە دروستکردنی وەن-شۆتەکان دەستی بە کارەکانی کردووە. ھەندێک لەم چیرۆکە یەکجارەکییانە کاریگەرییان ھەبووە بەسەر مانگایەکانی دواتری.

دوای تەواوکردنی *تیستا* و *گێکا بیجین* بۆ *[[جەمپ سکوێر]]* و تەواوکردنی سێ وەن-شۆت لەگەڵ دەستکاریکەر شیھێی لین، کە ئێندۆ بۆ ماوەی زیاتر لە ١٠ ساڵ دەیناسی و کاری لەگەڵ دەکرد، ھەردووکیان دەستیان کرد بە پلاندانان بۆ زنجیرەیەک کە لە *شۆنن جەمپ+* بڵاو بکرێتەوە. ئەم مانگایە ئەو شتانە تێکەڵ دەکات کە لین پێی وابووە خاڵە بەھێزەکانی بەرھەمە پێشووەکانی ئێندۆیە؛ *[[ڕێنگۆکو نۆ ئاشێ]]*، *[[ئیشی نی ئوسوبێنی]]*، *[[تێتسو نی ھۆشی]]* و *[[ئای سپای]]*، بۆ دروستکردنی  *سیخوڕ × خێزان*.

لین بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە پێشوازیکردن لە  *سیخوڕ × خێزان* لە بەشی دەستکاریکەرەکەیانەوە ئەوەندە باش بوو کە بەزنجیرەکردنی «بە شێوەیەکی کردەیی بڕیاری لەسەر درابوو» پێش ئەوەی کۆبوونەوەیەکی فەرمی بۆ ئەنجام بدرێت. *سیخوڕ × خێزان* لە ڕێیەتی ببێت بە یەکێک لە دە باشترین مانگای بەناوبانگی وێبگەیەکەیان تا ساڵی ٢٠١٩.

### خەڵاتەکان
* **سیخوڕ × خێزان**
** ٢٠١٩: یەکەم لە کاتەگۆریی وێب مانگای خەڵاتەکانی نێکست مانگا.
** ٢٠٢٠: براوەی چوارەمین *تسوتایا*ی خەڵاتەکانی کۆمیک.

## کارەکان
### مانگا

### وەک وێنەکێش

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
تاتسویا ئێندۆ لە تۆڕی ھەواڵی ئەنیمێ

تاتسویا ئێندۆ لە تویتەر

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠
پۆل:زیندووان
مەلا ئەحمەدی قازی پێنجوێنی

**مەلا ئەحمەدی قازی پێنجوێنی** (١٩٢٠ لە پێنجوێن، عێراق – ١٢ی ئابی ١٩٨٣ لە سلێمانی، عێراق) مەلا و شاعیر و نووسەرێکی باشووری کوردستان بوو.

## ژیان
ئەحمەد کوڕی مەلا محەممەد کوڕی کەریم، لە ھۆزی وەستا حوسەینە کە یەکێکە لە ھۆزە ناودار و سەرەکییەکانی شاری پێنجوێنی سەر بە پارێزگای سلێمانی. لە ساڵی ١٩٢٠ زایینی بەرامبەر ١٣٣٨ کۆچیی لە پێنجوێن چاوی بە دونیا ھەڵھێناوە، ھەر لە تەمەنی منداڵی دایکی کۆچیی دواییی دەکات. سەرەتای خوێندنی لە خزمەت باوکی دەستپێکردووە و پاشان بە یاسای ئەو سەردەمەی کوردستان بۆ فتێیی و خوێندن عێراق و ئێران گەڕاوە. لە سلێمانی، قەرەداغ، سەنگاو و بیارە و چەند شوێنێکی تر لە باشوور کوردستان خوێندوویەتی و ئینجا ڕۆیشتووە بۆ ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ناوچەکانی بانە، سەقز، موکریان، مەھاباد، شنۆ و لاجان خوێندوویەتی، وە لە مەدرەسەی «مەلا سەی حەسەن واژی» ماوەتەوە، لە پاش تەواوکردنی خوێندن گەڕاوەتەوە پێنجوێن و لە خزمەت مامۆستا مەلا عارف، مودەڕیسی مزگەوتی پاشای پێنجوێن ئیجازەی مەلایەتی وەرگرتووە و لە مزگەوتی باوکی (مزگەوتی قازی) بووەتە مودەڕیس و پێشنوێژ. لە ساڵی ١٩٥٩ بۆ ماوەی دوو ساڵ لە شاری سنە و مەریوان ماوەتەوە و پاشان گەڕاوەتەوە پێنجوێن، تا ساڵی ١٩٦٥ لە پێنجوێن ماوەتەوە و دواجار ڕووی کردووەتە شاری سلێمانی و لە مزگەوتی (سەید ئەحمەدی نەقیب) بووە بە پێشنوێژ و کاتەکانی بە خواناسی و ئامۆژگاری و نووسین و ھەڵبەست بەسەربردووە.

## پەیوەندیی بە تەسەوفەوە
مەلا ئەحمەد پەیوەندیی بە تەسەوفەوە ھەبووە و لە خزمەت شێخ عەلائەددینی بیارە تەمەسوکی بە تەریقەتی نەقشبەندی کردووە و لە پاش لە دونیا دەرچوونی شێخ عەلائەددین تەمەسوکی کردووە بە شێخ عوسمان
سۆزێکی تایبەتی بۆ ئەم موڕشیدەی ھەبووە.

## مردن
مەلا ئەحمەد لە شەوی ھەینیی ١٢ی ئابی ١٩٨٣ لە شاری سلێمانی لە گۆڕستانی گردی سەیوان لە پەنای گۆڕی شێخ مارفی نۆدێ سەری نایەوە.

## سەرچاوەکان
* خەزنەی جەواھێر

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:مردووانی ١٩٨٣
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠
قەزای حەزەر

**قەزای حەزەر** (بە عەرەبی: *قضاء الحضر*، بە ئینگلیزی: *Hatra District*) یەکێکە لە قەزاکانی پارێزگای نەینەوا لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی حەزەرە. قەزاکە دوو ناحیەی ھەیە بە ناوەکانی حەزەر(ناوەند) و تەل عبتە. تەواوی دانیشتووانەکەی عەرەبن.

## مێژوو

رۆژی ٢٢ی ١ی ٢٠٢٢، دوای کۆمەڵکوژی دیالە لە ساڵی ٢٠٢٢، سێ گومانلێکراوی داعش لە ھێرشێکی ئاسمانی دەسەڵاتدارانی عێراقدا گیانیان لەدەستدا. دوو کەسیان سەرکردەی داعش بوون.

لە ٨ی شوباتی ٢٠٢٢ ھێزە چەکدارەکانی عێراق ھێرشێکی ئاسمانییان لە نزیک شارۆچکەی حەزەر کردە سەر دەوڵەتی ئیسلامی، بووە ھۆی کوژرانی حەوت ئەندامی داعش. 

## جوگرافیا
قەزای تەلەعفەر ھاوسنووری ئەم قەزایانەیە:
* لە باکوورەوە قەزای مووسڵ و قەزای تەلەعفەر.
* لە باشوورەوە قەزای بێجی و قەزای ڕاوە.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە قەزای مووسڵ و قەزای شەرقات.
* لە ڕۆژاواوە قەزای بەعاج.

## دانیشتوان
بەپێی خەمڵاندنە فەرمییەکان بە پشتبەستن بە لیستەکانی ١٠ی تشرینی یەکەم-٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩، ژمارەی دانیشتوانی قەزای حەزەر ٤٩ ھەزار و ٤٢٠ کەس بووە. بەپێی ھەمان خەمڵاندنەکان، لە تەواوی پارێزگای نەینەوا ٣ ملیۆن و ١٠٦ ھەزار و ٩٤٨ کەس ژیاون. وە بە لەبەرچاوگرتنی ئەم ژمارانە، ڕوونە کە دانیشتوانی دانیشتووی قەزای حەزر ١٫٥٩٪ی کۆی دانیشتوانی دانیشتووی پارێزگاکە بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئێزیدی
پۆل:پارێزگای موسڵ
پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ
پۆل:جوگرافیای کوردستان
پۆل:کوردستان