عەبدوڵڵا نەفیسی

**عەبدوڵڵا فەھد عەبدولعەزیز عەبدوڵڵا عەبدولعەزیز نەفیسی** (١٩٤٥–); سیاسەتمەدار و ئەکادیمییەکی کوەیتی، لە ھەڵبژاردنەکانی ساڵی ١٩٨٥ دا بۆ ئەنجومەنی نیشتمانی ھەڵبژێردرا، نوێنەرایەتی ناوچەی ھەشتەمی ھەڵبژاردنەکانی کرد، کە زۆرترین دەنگی تێدا بەدەستھێنا. زۆرێک بانگەشەی ئەوەیان کردووە کە سەر بە ئیخوان موسلیمینە، بەڵام نەفیسی ئەمەی ڕەتکردووەتەوە. وەک مامۆستای زانستە سیاسییەکان لە زانکۆی کوێت و زانکۆی ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی لە شاری عەین کاری کردووە. خاوەنی دکتۆرایە لە زانستە سیاسییەکان لە کۆلێژی چەرچڵ، زانکۆی کامبریج، شانشینی یەکگرتوو (١٩٧٢)، دوای ئەوەی بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە زانکۆی ئەمریکی لە بەیرووت وەرگرتووە (١٩٦٧).

## ژیان
لە ساڵی ١٩٤٥ لە شاری کووەیت لەدایکبووە و خوێندنی سەرەتایی و ئامادەیی لە ساڵانی ١٩٥١–١٩٦١ لە کۆلێژی ڤیکتۆریا لە ئەسکەندەرییە خوێندووە. لە ١٩٦٣ بڕیاریدا لە زانکۆی ئەمریکی بەیروت (AUB) زانستی سیاسی بخوێنێت. لە ساڵی ١٩٦٧ خوێندنی زانستە سیاسییەکانی تەواوکردووە.

لە ساڵی ١٩٦٨ لە کۆلێژی چەرچڵ لە زانکۆی کامبریج لە بەریتانیا ناوی تۆمارکرد بۆ بەدەستھێنانی بڕوانامەی دکتۆرا. لە ساڵی ١٩٧٢ لە ھەمان کۆلێژ دکتۆرای بەدەستھێناوە، بە لیکۆڵینەوەیەک بە ناوی «ڕۆڵی شیعە لە پەرەپێدانی سیاسەتی مۆدێرنی عێراقدا». لە ساڵی ١٩٧٢ تا ١٩٧٨ گەڕایەوە کوێت و لە بەشی زانستە سیاسییەکان لە زانکۆی کوەیت *وانەبێژ* بوو، بەشێک کە لە ساڵی ١٩٧٤ تا ١٩٧٨ سەرۆکایەتی بەشی زانستە سیاسییەکانی کرد. لە ساڵی ١٩٨١ زانکۆی ئەلعەین لە میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان بانگھێشتی کرد بۆ ئەوەی لە بەشی زانستە سیاسییەکان وانە بڵێتەوە، تا ساڵی ١٩٨٤ لەوێ مایەوە.

## ئەنجومەنی نیشتمانی کوەیت
لە ساڵی ١٩٨٥ عەبدوڵڵا نەفیسی خۆی بۆ کورسییەک لە ئەنجومەنی نیشتمانی کاندید کرد و پلەی یەکەمی لە بازنەی میشرەف، بەیان، حەوالی و نوقرا بەدەستھێنا. د. ئەحمەد ڕوبەیعی پلەی دووەمی بەدەستھێنا. دوای سەرکەوتنی نەفیسی لە ھەڵبژاردنەکاندا، سەرۆکوەزیرانی ڕاسپێردراوی ئەوکات، شێخ سەعد عەبدوڵڵا ئەلسالم ئەلسەباح، پۆستێکی وەزاری پێشکەشی کرد، بەڵام ئەو ڕەتیکردەوە و پێی باشتر بوو لە ڕێگەی دەسەڵاتی یاسادانانەوە کار بکات. لە ساڵی ١٩٨٦ بە فەرمانێکی عامری ئەنجومەنی نیشتمانی ھەڵوەشاندەوە (ھەڵوەشاندنەوەیەکی نادەستووری). دواتر ماوەی بۆشایی دەستووری لە کووەیت ھات، قۆناغێک کە پێشێلکاریی جددی مافەکانی مرۆڤی تێدابوو، لەنێویاندا دەستگیرکردنی چەند ئەندامێکی پێشووی پەرلەمان، لەنێویاندا دکتۆر نەفیسی. ھێزە ئەمنییەکان ڕێگرییان لێکرد لە قسەکردن بە دیوانییە (شوێنی کۆبوونەوەی نەریتی کوەیتی) و بردیان بۆ بنکە جیاوازەکانی پۆلیس لە سەرانسەری وڵات، لەوانە شوایخ پیشەسازی و کایفان. لە ساڵانی ١٩٨٨–١٩٨٩ بەشداری لە «دیوانییەکانی دووشەممە» دا کردووە، کۆبوونەوە و خۆپیشاندانی گەورەی گشتی کە داوای گەڕاندنەوەی ژیانی پەرلەمانی کوێت و پڕکردنەوەی بۆشایی دەستووری دەکرد. ئەو بە بەردەوامی ھەر شەش مانگ جارێک بیرۆکەکانی خۆی لە بەرنامەی «بێ سنوور» کەناڵی ئەلجەزیرە پێشکەش دەکرد و بۆچوونەکانی خۆی لەسەر پرسە ھاوچەرخەکانی تایبەت بە میللەت و ناوچەکە کورت دەکردەوە. سەرۆکی پێشووی کۆنفرانسی جەماوەری بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئاساییبوونەوە لەگەڵ ئیسرائیل لە وڵاتانی کەنداو.

## ئەزموون
* ١٩٧٣ پرۆفیسۆری میوان لە زانکۆی پەکین لە کۆماری گەلی چین.
* ١٩٧٦ پرۆفیسۆری میوان لە زانکۆی مۆسکۆ - یەکێتیی سۆڤیەت.
* ١٩٧٧ پرۆفیسۆری میوان لە زانکۆی ھارڤارد - سەنتەری لێکۆڵینەوەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست.
* ١٩٧٨ پرۆفیسۆری میوان لە زانکۆی کامبریج لە ماساچووسیتس لە ئەمریکا.
* ١٩٧٨ پرۆفیسۆری میوان لە زانکۆی ستانفۆرد - پاولۆ ئاڵتۆ - ئەمریکا.
* ١٩٨٠ پرۆفیسۆری میوان لە زانکۆی ئێکستەر، بەریتانیا.
* ١٩٨١ - ١٩٨٤ پرۆفیسۆر لە بەشی سیاسەت - زانکۆی ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی لە ئەلعەین - ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی.
* لە ساڵی ١٩٨٣ بەشداری لە کۆنفرانسی دامەزرێنەری ڕێکخراوی عەرەبی بۆ مافەکانی مرۆڤ - قوبرس کردووە. چەند ساڵێک ئەندامی دەستەی ئەمینداری ڕێکخراوەکە بووە.
* ١٩٩٢ - ١٩٩٦ ڕاوێژکاری سیاسی سەرۆکی ئەنجومەنی نیشتمانی، ئەحمەد ئەلسەعدون - کوێت.

## کتێبەکان
* *دور [[شیعە|الشیعة]] فی تطور [[عێراق|العراق]] السیاسی الحدیث* (نامەی دکتۆرا - جامعة کامبردج ١٩٧٢ - ذات السلاسل - الکویت).
* *تثمین الصراع فی ظفار* (١٩٧٥ دار السیاسة - الکویت).
* *الکویت: الرأی الآخر* (١٩٧٨ دار طە - لندن).
* *عندما یحکم الإسلام* (١٩٨٠ دار طە - لندن).
* *فی السیاسة الشرعیة* (١٩٨٠ دار طە - الکویت).
* *مجلس التعاون الخلیجی: الإطار الاستراتیجی* (١٩٨٢ دار طە - لندن).
* *دور الطلبة فی العمل السیاسی* (١٩٨٦ الاتحاد الوطنی لطلبة الکویت - الکویت).
* *الحرکة الإسلامیة: ثغرات فی الطریق* (١٩٨٦ دار الربیعان - الکویت).
* *علی صھوة الکلمة* (١٩٨٧ دار الربیعان - الکویت).
* *العمل النسائی: الواقع والمُرتجی* (١٩٨٧ دار الربیعان - الکویت).
* *الإنزال العسکری الأمریکی فی الخلیج*.
* *إیران والخلیج: دیالکتیک الدمج والنبذ* (٢٠٠٠ دار قرطاس - الکویت).
* *العالم بعد غزوة منھاتن* (٢٠٠١)
* *المستقبل الغربی* (٢٠٠٣ المؤسسة العربیة للدراسات والنشر - بیروت).
* *الحرکة الإسلامیة: رؤیة مستقبلیة* (٢٠١٢ مکتبة آفاق - الکویت)
* *الفکر الحرکی للتیارات الإسلامیة* (٢٠١٣ مکتبة آفاق - الکویت)
* *من أیام العمر الماضی* (٢٠١٤ مکتبة آفاق - الکویت)

## سەرچاوەکان

پۆل:سوننەکان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئەمریکی لە بەیرووت
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥