open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شاوەیس قولی

**شاوەیس قولی** یان **شاوەیس قوڵی** کەسایەتیی گرنگی ئایینی یارسانە کە لە ساڵی ١٤٠٧ (٨١٠ی کۆچی) لە کوردستان لەدایک بووە. شوێنی لەدایکبوونی گوندی دەرزیانی ناوچەی شاھۆ دیاری کراوە. شاوەیس قوڵی ژمارەیەک شێعری کوردیی لێ بەجێ ماوە کە لە دەورەی قرمزیدا تۆمار کراوە. ئەو لەدوای سوڵتان سەھاک مەزھەری زاتی حەقە لە ئایینی یارساندا.

## شێعر
شێعرەکانی شاوەیس قوڵی لە دەفتەری قرمزیدا تۆمار کراون. شێوازی شێعرەکانی وەک شێعری باوی بڕگەیی کوردی یا یارسانییە. واتە، وەزنەکەی بڕگەیی و بە شێوازی مەسنەوی نووسراوە. بۆ نموونە لە شێعرێکدا دەڵێت:

## سەرچاوەکان

پۆل:یارسان
پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:یارسانییەکان
ڕۆژی سەینت پاتریک

**ڕۆژی سەینت پاتریک** یان **ڕۆژی قەشە پاتریک** بۆنەیەکی ئاینیە لە ئیرلەندا و چەندین ولاتی مەسیحی بۆ قەشە و شوانکارە بەڕێز پاتریک،قەشە پاتریک بانگخوازێکی فەلەی ئینگلتەرایی بوو بۆ ماوەی شەش ساڵان بۆ دورگەی ئیرلەندای بەریتانیا دورخرایەوە و زیندانی کرا لەھەمان دورگە دەچێتە ڕیز یەکێک لەھەوادارانی کڵێسا پێش ئەوەی ئازادبکرێت، دوای ئازادکردنی بۆ ھەمان دورگە (ئێرلەندا) دەگەڕێتەوە بەڵام نەک وەک بەندیەک بەڵکو وەک بانگخوازێکی ئاینی دەگەڕێتەوە بۆ باکور و خۆرئاوای ئێرلەندا لەسەدەی ھەشتەم بە قەشەی شوانکارە ناونرا لەسەرانسەری ئێرلەندا.

بڵاوبونەوەی ئاینی مەسیحی لە ئێرلەندا بۆ چاکە و کۆششی ئەم قەشەیە دەگەڕێتەوە، مێژووی لەدایک بوون و مردنی دیارنیە بەڵام زۆرینەی سەرچاوەکان ئاماژە بۆ ئەوە دەدەن کە لەنێوان ساڵانی ٣٨٥-٤٦١ ژیاوە، داستانەکان وەھا دەیگێڕنەوە کە قەشە پاتریک بۆتە ھۆکاری نەمانی ماری ژەھراوی و ھێرشبەر لە ئێرلەندا، ھەروەھا خوێندن و تێگەیاندنی سیانەیی پیرۆز بۆ ئێرلەندیەکان بۆ چاکەی ئەم قەشە دەگەڕێتەوە.

ڕۆژی حەڤدەی ئازار بە ڕۆژی قەشە پاتریک دەناسێنرێت کەبەگوێرەی ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا ھاوکاتە لەگەڵ ڕۆژی گیان سپاردنی، وەکەسایەتیەکی پیرۆزی ھەیە لەلایەن کڵێسای کاسۆلیکی و ئینگلیزی.
[چەپ|وێنۆک| ڕۆژی قەشە پاتریک لە [بوێنس ئایریس|بۆینس ئایرس.]]
ڕۆژی قەشە پاتریک بە ڕۆژی پشووی فەرمی دادەنرێت لە کۆماری ئێرلەندا، ھاوکات لەگەڵ بۆتەکەش چەندین ئاھەنگ و کەرنەڤاڵی جۆربەجۆر نمایش دەکرێت لەشەقامی گشتیەکان، لەئێستادا لە چەندین شار و وڵات یادەکە دەکرێتەوە گەورەترینیان لەشاری دبڵن ئەنجام دەدرێت لەساڵی ٢٠٠٦ نزیکەی نیوملیۆن کەس یادی ئەم ڕۆژەیان کردەوە تەنھا لەشاری دبڵن سەرەرای ئەوەی لەھەموو شارەکانی تری ئێرلەندا خەڵکانێکی زۆر بەشداری دەکەن، ئەوەی جێگای سەرنجە بۆیەکەمجار ئەم بۆنە لە ئێراندا نەکراوەتەوە بەڵکو لەساڵی ١٧٣٧ بۆیەکەمجار لەشاری بۆستن ئەنجامدراوە لە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا لەلایەن ڕەوەندی ئێرلەندیەوە لە ئەمەریکا، دواتر سەرجەم ئێرلەندیە ئاوارەکانی کەنەدا و ئوسترالیا ئەم بۆنەیان پیرۆزکردووە بەنمایشی جۆربەجۆر.

لە کۆماری ئێرلەندا تاوەکو ساڵانی حەفتاکان کردنەوەی فرۆشگاکانی مەیفرۆشی و تیاترۆخانەکان قەدەغەبوو بەپێی یاسا لەم ڕۆژەدا.

لەساڵی ١٩٩٦ حکومەتی ئێرلەندا لەڕۆژی حەڤدەی ئازاردا بەشێوەیەکی بەرفراوان یادی ئەم ڕۆژەی کردەوە بەجۆرێک بۆماوەی پێنج ڕۆژ چالاکیەکان بەردەوام بوون.

## ئەمانەش ببینە
* قەشە پاتریک
* مەسیحییەت لە ئێرلەندا

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:چاندی ئیری
پۆل:ئاین
پۆل:فەلە
پۆل:ئەوروپیەکان
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
پۆل:پیرۆزەکانی ئەنگڵیکان
بڵاوبوونەوە

**بڵاوبوونەوە** () جووڵەی تەنۆچکەکانە لە ناوچەی خەستی بەرز بۆ ناوچەی خەستی نزم.
وێنۆک|بڵاوبوونەوە ھەنگاو بە ھەنگاو

## سەرچاوەکان
* کتێبی زانستی حکومەتی ھەرێمی کوردستان، پۆلی ٧، لاپەڕە ٤٤

پۆل:بڵاوبونەوە
پۆل:دیاردەی گواستنەوە
لاودوایەر

**لاودوایەر** () گۆڤارێکی سەر ھێڵی ئەمریکییە کە لە ئابی ٢٠١١ دامەزراوە و بابەتی مۆسیقای ھارد ڕۆک و ھێڤی مێتاڵ باس دەکات. خاوەنی گۆڤارەکە تاونسکوێر میدیایە.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:وێبگەکانی مۆسیقا
پۆل:گۆڤارەکانی مۆسیقا
خشتی ئاراستەبەر

**خشتی ئاراستەبەر** (پێشی دەوتریت **بەردی ڕێنمایی، خشتی نابینایان، ڕێڕەوی زیرەک، ئاراستە ھێڵ، خشتەقوری کوێران**) () بریتییە لە سیستەمێک کە پێکھاتووە لەخشتێکی ئاراستەلەسەر بەجۆرێک لەسەر ڕوی خاک دادەنرێت لە ڕێڕەوی شۆستەی شەقامەکان و نھۆم و پەیژەی شوێنەگشتیەکان بۆ یارمەتیدانی ئەوکەسانەی کێشەی بینینیان ھەیە.

ئەم خشتەکە تایبەتانە ڕەنگیان زەردە و لەسەر ڕوویان ھێڵکاری کراوە و  چاڵی و قوڵی ڕێکخراو ھەیە لەشێوەی چوارگۆشە و لاکێشەی و بازنە و ھتد، کەدەتوانرێت بەھۆی ژێڕپێیەکان بەپێڵاوەوە ھەستی پێبکرێت یاخود لەڕێگای بنکی گۆپاڵەوە ھەستی پێبکرێت بەجۆرێک کەسی نابینا یاخود کەمبینا دەتوانێت ئاراستەی ڕێڕەوی خۆی دیاری بکات و ئاگاداربێت لەوەی کە بەرەو کوێ دەڕوا و لەبەردەمی چ ئاراستەیەک یاخود چ چاڵێک یان کۆسپێک ھەیە.

بۆ یەکەمجار ئەم سیستەمە لە وڵاتی ژاپۆن پەیرەوکرالەسەر شەقام گشتیەکان بەتایبەت لەبەردەم ڕێڕەوی وێستگەکانی پاس دواتر گەیێندرایە شانشینەیەکگرتوەکان و ئوسترالیا وڵاتەیەکگرتوەکانی ئەمەریکا لەسەرەتای نەوەدەکان، لەدوای بڕیاردانی ئەمەریکیەکان وەک یاسا بۆ گشت شەقامەکان و پەیوەستی شەقامەکانی ئەمەریکا بەکەنەدا ئەم سیستەمە بۆ کەنەداش گوازرایەوە.

## مێژوو
بۆیەکەمجار ئەم خشتەکە لەلایەن سیچی میاکی داھێنرا لەساڵی ١٩٦٥ کە دواتر وەک پڕۆژەیەک پێشکەش بە شارەوانی ئۆکایامای کرد و لەساڵی ١٩٦٧ لەیەکێک لەشەقامەکانی ئۆکایاما دانرا لە ژاپۆن دواتر بەجیھان بڵاوبوویەوە.

لەمڕۆدا ئەم خشتەکە زەردانە لەگشت شەقام و رێرەوە گشتیەکانی ژاپۆن بونیان ھەیە، ھەم بۆ جوانکاری ھەمیش بۆ ھاوکاری، ئەم خشتەکە زەردانە دەتوانرێت شۆستەکان بڕازێنێتەوە و دیمەنێکی جوان بەشۆستەکان ببەخشێت و بەجۆرێک لەگەڵ بەردڕێژکراوەکان بگوجێندرێت، لەگەلێک شوێن ئەم خشتەکە لە ماددەی ئاسن دروست دەکرێت بەگوێرەی پێویستی شوێنەکە.

## سەرچاوەکان
*

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:داھێنانە ژاپۆنییەکان
پۆل:کەرەستەکانی نابینایی
پۆل:نابینایان
پۆل:شەقامەکان و ڕێگەکان
سێیچی میاکی

**سیچی میاکی** () (لەدایکبووی ١٩٢٦ - کۆچکردووی ١٩٨٢) داھێنەرێکی ژاپۆنی بوو، کە بە داھێنانە مەزنەکەی (خشتی ئاراستەبەر) ناسێنرا، یان خشتەکی کوێران  "Tenji Bricks" کە نابینایان لە ڕێڕەو و شەقامەکان سوودی لێدەبینن بۆ پاراستن و ئاگاداربوونیان لەکاتی ڕێکردندا.

## داھێنانەکە
لەساڵی ١٩٦٥ دا سیچی مەیاکی ھەموو داھاتەکەی بەکارھێنا بۆ دروستکردنی خشتی ئاراستەبەر یان خشتەکی نابینایان کە پێک ھاتبوو لە دوو جۆر، جۆرێکیان ھێلکاری بازنەیی لەسەر نەخشاندبوو ئەویتر ھێڵی تەشیلەیی، مەبەست لەبازنەیی و خڕەکان ھەبوونی مەترسیە لەبەردەم ڕێگاکەی بەڵام ھێڵە تەشیڵەییەکان بەواتای ئەوە دێت کە کەسی پیادەی نابینا دەتوانێت ڕێ بکات بە سەڵامەتی.

دوای دوو ساڵ و لە ١٨ی ئازاری ١٩٦٧دا، شاری ئۆکایاما (خۆرئاوای ژاپۆن) بوو بە یەکەم شوێن بۆ دامەزراندنی ئەم بیرۆکەیە بۆ نابینایان.

دوای دە ساڵ، بۆ سوپاسگوزاری داھێنانەکەی بە مەبەستی سوودی گشتی لە زۆرینەی شوێنەکانی ژاپۆن بوون بە پڕۆژە و خرانە بواری جێبەجێکردنەوە.

## ڕێزلێنان
لە ١٨ی ئازاری ٢٠١٩دا گووگڵ دوودڵ وەک ڕێزێک بۆ داھێنانەکەی ھێمای سەرەکی وێبگەکەی گۆڕی بۆ خشتی چوارگۆشەیی زەرد لەگەڵ ڕێبوارێکی گۆچان بەدەست.

## سەرچاوەکان

*

پۆل:مردووانی ١٩٨٢
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٦
پۆل:خەڵکی پارێزگای ئۆکایاما
عابدینی جاف

**عابدینی جاف** (١٣٢٠–١٣٩٤) کەسایەتییەکی گرنگی ئایینی یارسانە کە ھۆنراوەی سۆرانیی لێ بە جێ ماوە. عابدین لە شارەزوور لەدایک بووە و خوێندنی لەلای مەلا ئەلیاسی شارەزووری و مەلا غەفووری شارەزووری تەواو کردووە. دواتر بووە بە یەکێک لە یارانی سوڵتان سەھاک و کاریگەرییەکی گرنگی لەسەر ئایینی یارسان ھەبووە. شێعرەکانی عابدین لە دەورەی عابدیندا تۆمار کراون.

## شێعر
شێعرەکانی عابدین لەسەر شێوازی کرمانجی ناوین (یا سۆرانی) نووسراون. وەزنی بڕگەیی و زمانێکی ساکاریان ھەیە. زۆربەی شێعرە تۆمار کراوەکانی باسی ئایینی یارسان دەکات. بۆ نموونە ئەم ھۆنراوەی خوارەوە ھی ئەوە:

## سەرچاوەکان

پۆل:یارسانییەکان
پۆل:یارسان
پۆل:شاعیرانی کورد
بنزاری ھەولێری

**ھەولێری** () بنزارێکی کوردیی ناوەندییە کە لە هەولێری پایتەختی هەرێمی کوردستان و هەندێک ناوچەی دەورووبەری قسەی پێ دەکرێ. هەولێری چەندین تایبەتمەندیی تێدایە کە جیای دەکاتەوە لە شێوەزارەکانی تری کوردی.

## بێژەکردن و فۆنەتیک
بنزاری هەولێری زۆر تایبەتمەندیی فۆنەتیکی جیاوازی هەیە، کە لە کوردیی سۆرانیی ستاندارد (کوردیی پەتی) جیای دەکاتەوە. یەکێک لە جیاوازییە فۆنۆلۆژییە دیارەکان بێژەکردنی پیتی "ڵ"ە، کە لە کوردیی پەتی و بنزاری سلێمانی بە دەنگی "ɫ" بێژەدەکرێ. لە هەولێریدا، "ڵ" بە /ɾ/ [ر] یان /l/ [ل] دەخوێندرێتەوە.

گۆڕانی فۆنەتیکیی تریش ڕوودەدات لە بنزاری هەولێری، وەک گۆڕینی "وو" بۆ "ی" و "و" بۆ "ف". بۆ نموونە "شووتی" دەبێتە "شفتی"، "مزگەوت"یش دەبێتە "مزگەفت." ئەم گۆڕانکارییە فۆنەتیکیانە جیاوازیی بێژەکردنی بنزارەکە زیاتر دەکەن.

## ڕێزمان و ڕستەسازی
هەولێری جگە لە جیاوازییە فۆنەتیکییەکانی، گەلێک تایبەتمەندیی ڕێزمانی و ڕستەسازییش لەخۆدەگرێ. هاوشێوەی کرمانجی، هەولێری جێناوی ناڕاستەوخۆ بەکاردەهێنێت، و تەنانەت جێناوە کەسییە سەربەخۆکانیشی جیاوازیان لەگەڵ کوردیی پەتیدا هەیە. ئەم تایبەتمەندییەش لە بنزارەکانی دیی کوردیی ناوەندی جیایدەکاتەوە. خەسڵەتێکی تری بنزارەکەش بەکارهێنانی پاشگری "ەک"ّە لە شوێنی "ێک"ی ستاندارد.

## کاریگەری و بەکارهێنان
هەولێری، زاری سەرەکیی شاری هەولێرە، نەک تەنیا کوردانی هەولێر بەڵکو نەتەوەکانی دیکەی وەک تورکمان و ئاشووریش قسەی پێدەکەن. جگە لەوەش، بەربڵاویی زارەکە بووەتە هۆی کاریگەریی لەسەر شێوەزاری سۆرانیی ستاندارد.

## سەرچاوەکان

پۆل:خانەوادە کۆنەکانی ھەولێر
پادینگتن ٢

**پادینگتن ٢** () فیلمێکی کۆمێدییە لە دەرھێنانی پاول کینگ کە ١٠ تشرینی دووەمی ٢٠١٧ بڵاو بوویەوە. ئەکتەران ھیو گرانت و برێندان گلیسۆن، لەو فیلمەدا ڕۆڵیان گێڕاوە.

## کورتەی چیرۆکەکە
لە پادینگتن ٢دا، پادینگتن ھەوڵ دەدات بۆ ڕۆژی لەدایکبوونی پوورە خۆشەویستەکەی کتێبێک بە دیاری بکڕیت. بەڵام ئەو دیارییەی پادینگتن دەیھەوێت بیکڕیت، وا بە ئاسانی دەستی ناکەوێت و زۆر کێشە و گرفتی بۆ دروست دەکات و بۆ کارێک کە ئەنجامی نەداوە تاوانبار دەکرێت و دەیخەنە زیندانەوە.
### ئەکتەران
* بێن ویشاو دەنگی ورچی پادینگتنی دەرھێناوە.
* ھیو بۆنێڤیل
* سالی ھاوکینز
* ھیو گرانت
* برێندان گلیسۆن
* جولیا والتێرز
* جیم برۆدبێنت
* پیتێر کاپالدی
* سایمۆن فارنابی
* ئیمیلدا ئێستنتۆن
* جوانا لامبی
* بێن میلێر
* جێسیکا ھاینس
* نوا تایلۆر
* ئایلین ئێتکینز
* تام کۆنتی
* ڕیچارد ئایوادی
* میرا سایال

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

* 
## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* *[http://www.metacritic.com/movie/paddington-2 Paddington 2]* لە Metacritic
* ''Paddington 2'' لە Rotten Tomatoes

پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە بەریتانییەکان
پۆل:فیلمە کۆمێدییە فەڕەنسییەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە کۆمێدییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ساڵی ٢٠١٧
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی پاینوود وێنەگیراون
پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن
پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە فەرەنسییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە کۆمیدییە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە پاشکۆیە بەڕیتانییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ئەکتەران
پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانە بەڕیتانییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە زیندانەکان داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی وارنەر برۆس لە شاری لیڤسدن وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئینگلتەرا وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن
پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای کتێبی منداڵان
پۆل:فیلمی فانتازیا-کۆمیدییەکانی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە فەرەنسییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە لۆکسمبۆرگییەکان بە زمانی ئینگلیزی
بەرد، کاغەز، مەقەست

**بەرد، کاغەز، مەقەست** (ھەروەھا بە **بەرد، وەرەقە، مەقەست** ناسراوە) کایەیەکی دەستە، کە بەزۆری لە نێوان دوو کەس دەکرێت، بە جۆرێک کایەزانەکان لە یەک کاتدا بە دەستێکیان یەک لە سێ شێوەکە دەنوێنن و دەستیان بەرەو ڕووی یەکتری ڕادەکێشن. ئەم شێوانە «بەرد» (کۆڵەمشتی داخراو)، «کاغەز» (دەستی تەخت)، و «مەقەست» (مشتەکۆڵەیەک بە بڵاوکردنەوەی پەنجەی دۆشاومژە و بەرزەلووتە پێکەوە، ھاوشێوەی پیتی V). «مەقەست» ڕێک وەک نیشانەی ڤی (ھەروەھا ئاماژەکردن بە «سەرکەوتن» یان «ئاشتی») وایە و سەرەڕای ئەوەش دەبێت ئاسۆیییانە ئاماژەی پێ بکرێت لەجیاتی ئەوەی بەوەستاوی لە ھەوادا بێت.
لە کایەی ھاوکات و سەرجەم-سفر، تەنیا دوو ئەگەر ڕوودەدات: یەکسانبوون، یان برنەوە بۆ کایەزانێک و دۆڕان بۆ ئەوی تر.

ئەو کایەزانەی بڕیاری کایەکردن بە بەرد دەدات لە کایەزانەکەی تر دەدات کە مەقەستی ھەڵبژاردووە («بەرد مەقەست دەشکێنێت» یان ھەندێجار «کولی دەکات»)، بەڵام بە کەسێک دەدۆڕێت کە بە کاغەز کایە دەکات («کاغەز بەرد دەشارێتەوە»)؛ کایەی کاغەز بە کایەی مەقەست دەدۆڕێت («مەقەست کاغەز دەبڕێت»). ئەگەر ھەردوو کایەزانەکە ھەمان شێوە ھەڵبژێرن، کایەکە یەکسان دەبێت و عادەتەن ڕاستەوخۆ کایەکە دووبارە دەکرێتەوە بۆ کۆتاییپێھێنان بە یەکسانبوونەکە. چەشنی کایەکە دەگەڕێتەوە بۆ چین و بە زیادبوونی پەیوەندی بە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا بڵاوبووەوە، لەکاتێکدا بەدرێژایی کات جیاوازی جیاواز لە نیشانەکان دەردەکەون. لەناو جیھانی ئاخاوتنی ئینگلیزیدا ناوی تر بەم کایەیە وتراوە لەوانە: **ڕۆوشەمبۆو** و ڕیزبەندییەکانی تری سێ ماددەکە، جاروبار بە "rock" وتراوە "stone".

بەرد، کاغەز، مەقەست زۆرجار وەکوو ڕێگەیەکی ھەڵبژاردنی دادپەروەرانە لەنێوان دوو کەس بەکارھاتووە، ھاوشێوەی شێر و خەت، وێنەکێشانی قامیش، یان ھەڵدانی بەردەزار بۆ ئەوەی ناکۆکییەک یەکلایی بکرێتەوە یان بۆ دروستکردنی بڕیاردانێکی بێلایەن. بەتەواوی جیا لە ڕێگاکانی ھەڵبژاردنی ھەڕەمەکی، ھەرچۆنێ بێت، بەرد، کاغەز، مەقەست دەشێت بە پلەی کارزانی لەڕێگەی ناسینەوەوە و قۆستنەوەی ڕەفتاری ناھەڕەمەکی لە ڕکابەرییەکان کایەی پێ بکرێت.

## کایەکردن

عادەتەن کایەکەرەکان بە دەنگی بەرز تا سێ دەژمێرن، یان بە قسەکردن ناوی کایەکە دەڵێن (نم. «بەرد! کاغەز! مەقەست!» یان «ڕۆو شەم بۆو!»)، ھەرجارێک یان دەستێکیان بەشێوەی مشتەکۆڵە بەرزدەکەنەوە و لەگەڵ ژماردنەکەدا بەرز و نزمی پێ دەکەنەوە یان لەپشتەوە دەینووقێنن. پاشان بەرەو ڕووی یەکتری «ڕای دەکێشن». جیاوازییەکە لەوەدایە ئەوکاتەی کایەکەرەکان تەنیا ژماردنی ژمارەکان بەکاردەھێنن پێش ڕاکێشانی جووڵەکانیان (کەواتە ڕاکێشان بە ژماردنی «مەقەست!» یان «بۆو!»)، یان سێ جار ھەژاندنی دەستیان پێش «ڕاکێشانەکە».

## سەرچاوەکان

* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:بەرد-وەرەقە-مەقەست
پۆل:کایە ژاپۆنییەکان
پۆل:کایە ناھەرەوەزییەکان
پۆل:کایەکانی دەست
پۆل:کایەکانی شانس
پۆل:کایەکانی مناڵان
ئیدا تاربێل

**ئیدا منرڤ تاربێل** (لەدایکبووی ٥ی تشرینی دووەمی ١٨٥٧؛ کۆچکردووی ٦ی کانوونی دووەمی ١٩٤٤) نووسەر، ڕۆژنامەنووسی لێکۆڵەر، ژیاننامەنووس و وانەبێژێکی ئەمریکی بوو. یەکێک بوو لە سەرکردەکانی مەکراکەرەکان (زاراوەیەکە بەکاردێت بۆ ئەو کەسانەی لە ئەمریکا ریفۆرمیان دەویست و سەرکردەکانیان بە گەندەڵی تۆماتبار دەکرد)ی سەردەمی پێشکەوتن لە کۆتایییەکانی سەدەی ١٩ و سەرەتاکانی سەدەی ٢٠ەم. لە پێنسیلڤێنیا لەدایکبووە لە سەرەتایی سەرھەڵدانی بازرگانیی نەوت، تاربێڵ بە کتێبەکەی کە ناوی *مێژووی کۆمپانیایی ستاندارتی نەوت*. کتێبەکە بە کۆمەڵێک وتاری زنجیرەیی لە گۆڤاری مەککلور لە ماوەی ١٩٠٢ بۆ ١٩٠٤ بڵاوکرایەوە. پێی دەوترا *قەشەنگی ڕۆژنامەنووسی لێکۆڵینەوە* لەلایەن مێژووناس ج. نۆرس کۆروای و ھەروەھا *تاکە کتێبی کاریگەر لەسەر بازرگانی لە مێژووی ئەمریکا چاپکرابێت* لەلایەن دانیێل لێرگین.

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٧
پۆل:مردووانی ١٩٤٤
دوو بیت

**دوو بیت** () فیلمێکی درامایی ئەمەریکاییە لەدەرھێنانی جەیمس فۆولی و پاڵەوانێتی ئاڵ پاچینۆ و ماری ئەلیزابێس  ماسترانتۆنیۆ و جێری بارۆنە. جۆزێف ستیفانۆ سیناریۆکەی داڕشتوە، ئەم فیلمە زیاتر بە پڕۆژەیەکی کەسی دادەنرێت کە نیوەی چیرۆکەکە باس لەژیاننامەی کەسێک دەکات، ناوی فیلمەکە ناوێکی سەرزارەکی و بازاڕیە لە لایەن ئەمەریکیەکان کە بەواتای چاڕێگە دۆڵارێک دێت.

## چیرۆک
لەڕۆژێکی گەرمی ساڵی ١٩٣٣ لە باشوری فیلادلفیا جینارۆی تەمەن دوازدە ساڵان لەگەڵ دایکی و باپیرەی نەخۆش دەژێت، باپیرەکەی ھەمیشە لەھەیوانەکەی بەرماڵیان دادەنیشێت و قاوە دەخواتەوە تاوەکو چارێگی کۆتایی، باپیرەی بەڵێنی بە جینارۆ داوە تاوەکو نھێنی ئەم چارێگەی بۆ باس بکات، جینارۆ پسولەیەکی سینەمای بۆ کڕیوە تاوەکو نھێنیەکە بزانێت بەڵام باپیرەی ھێشتا ئامادە نیە دەستبەرداری نھێنیەکەی بێت  بەڵام جێنارۆ ڕادەسپێرێت بۆ ھەندێک کاری لێکۆڵینەوە کە پەیوەندی ھەیە بەنھێنی ئەم چارێگە قاوەیە کە لەبارەی ھەندێک کاری تەواو نەکراوە لە ڕابردوو لەگەڵ خاتوونێک جێنارۆ وەک لێکۆڵەرێکی لێدێت بۆ ئەم بابەتە نھێنیە.

## بەشداربووان
* جێری بارۆن لە ڕۆڵی جێنارۆ
* ماری ئەلیزابێس ماسترانتۆنیۆ لە ڕۆڵیلویزا سپێریتۆ
* ئال پاچینۆ لە ڕۆڵی باپیرە
* ئاندی ڕۆمان لە ڕۆڵی دکتۆر برونا
* ماری لۆو لە ڕۆڵی ئانت
* جۆی گریفاسی لە ڕۆڵی مامی جۆی
* ڕۆسماری لە ڕۆڵی خاتوو کۆنت
* ڕۆن مەکلارتی لەڕۆڵی کەسێکی ئێرلەندایی
* چێرڵی سکێلس لە ڕۆڵی بالیھۆی شوفێر
* جوانە مێرلین لە ڕۆڵی گواندۆلینا
* گیۆف پێرسن لە ڕۆڵی دکتۆر ویڵسن
* کارین شاڵۆ لە ڕۆڵی خاتوونی سور
* نیک دیسکێنزا لە ڕۆڵی باوکێک

## خەڵاتەکان
فیلمەکە بۆ دوو خەڵاتی هونەرمەندی گەنج ھەڵبژێردراوە.

## سەرچاوەکان
*

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 
* 

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٥
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ١٩٣٣ دانراون
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠
شۆڕش، چەمچەماڵ

**شۆڕش** شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی شۆڕش(ناوەند)، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

شۆڕش ناوەندی ناحیەی شۆڕشە.

## ناو

## جوگرافیا

**شۆڕش** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارۆچکەی چەمچەماڵ و لە باشوور لەگەڵ گوندی عوسمان غەزال و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی پیریادی لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی موزەفەر.

## مێژوو
ئەم شارەدێیە سەرەتا دروست کراوە لەلایەن حکومەتی بەعسەوە وەک ئۆردوگا زۆرەملیەکان بۆ دانیشتوانی گوندەکانی ناوچەی گەرمیان بەتایبەت ئەو گوندانەی بەر کارەساتی ئەنفال کەوتوون، لەئێستادا زۆرینەی دایشتوانی ئەم شارەدێیە لەقوربانیانی ئەنفالن، وە لەسەردەمی حکومەتی ھەرێمی کوردستاندا کراوەتە شارەدێ(ناحیە) کە سەر بە قەزای چەمچەماڵە و وەک ناوەندی جینۆسایدی ئەنفال ناسراوە.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پیریادی

**پیریادی** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی شۆڕش، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## ناو

## جوگرافیا

**پیریادی** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قودرەتە و لە باشوور لەگەڵ گوندی چەشمەبەردین و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی عەلی مەنسور لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارەدێی شۆڕش.

## مێژوو

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
خولی نایابی کوردستان ٢٠١٦–٢٠١٧

وێنۆک|یاریزانای یانەی پێشمەرگەی ھەولێر لە دوای بوون بە پاڵەوانیان بە خولی نایابی کوردستان، ٢١ی نیسانی ٢٠١٧
**خولی نایابی کوردستان ٢٠١٦-٢٠١٧** کە لەلایەن یەکێتی یەکێتیی تۆپی پێی کوردستانەوە بە ناوی "خولی نایابی پێشمەرگەی کوردستان" ناسرابوو، وەرزی یانزەیەمی خولی نایابی کوردستان بوو، بەرزترین ئاستی خولەکانی تۆپی پێی کوردستانە، لەو کاتەوەی خولەکە دروستکراوە لە وەرزی ٢٠٠٦-٢٠٠٧، کە بەشداری ١٤ یانە بەڕێوە چوو کە بەسەر دوو کۆمەڵە دابەشکران، و تێیدا یانەی پێشمەرگەی ھەولێر بووە پاڵەوانی خولەکە دوای ئەوەی لە قۆناغی چوارگۆشەی زێڕین توانی ٩ خاڵ کۆبکاتەوە لە کۆی ٦ یاری. خولەکە لە ڕێکەوتی ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ دەستیپێکرد و لە ڕێکەوتی ٢١ی نیسانی ٢٠١٧ کۆتایی ھات

## زانیاری تیمەکان




## ئەنجامی تیروپشک

## ڕیزنەندی کۆتایی کۆمەڵەی یەکەم

## ڕیزبەندی کۆتایی کۆمەڵەی دووەم




## ڕیزبەندی کۆتایی چوارگۆشەی زێڕین

### گەڕی یەکەم



### گەڕی دووەم



### گەڕی سێیەم



### گەڕی چوارەم



### گەڕی پێنجەم



### گەڕی شەشەم


## خەڵاتەکان

## سەرچاوەکان
http://www.xendan.org/sport/detailnews.aspx?jimare=5368&babet=21&relat=1024

http://www.rudaw.net/NewsDetails.aspx?pageid=241833

http://www.rudaw.net/sorani/sports/240220175
مێیگن ترەینەر

**مێیگن ئیلیزابێت ترەینەر** (لەدایکبووی ٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٣) گۆرانیبێژ-گۆرانینووسێکی ئەمریکییە. ئەو لە نێوان ٢٠٠٩-٢٠١١، سێ ئەلبومی بە سەربەخۆیی تۆمار کردووە و بڵاوی کردوونەتەوە. ئەو لە ساڵی ٢٠١٤ لەگەڵ ئێپک ڕێکۆردز گرێبەستی بەست.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٣
پۆل:زیندووان
پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی ئەمریکی
مۆسیقاژەنی کاتی

**مۆسیقاژەنی کاتی** بە کەسێک دەوترێت کە بۆ ماوەیەکی کاتی بۆ نمایشێک یان زیاتر لە گرووپێکی مۆسیقیدا یان لەگەڵ ھونەرمەندێکدا نمایش دەکەن. ئەوان زۆر بە کەمی ناوبانگ دەردەکەن و ھەر وەک یارمەتیدەرێک سەیر دەکرێن لە پڕۆسەی بەرھەمھێنانی مۆسیقادا.hybu8308@gmail.comhttps://www.google.comSydney
Paris
gym


## سەرچاوەکان
*

پۆل:ژەنیاران
پۆل:پیشەکان لە مۆسیقادا
لینکدئین

200px|وێنۆک|لۆگۆی لینکدئین
**لینکدئین**  ( • گۆکردن: ) تۆڕێکی کۆمەڵایەتییە. تایبەت بە بواری کار و کاسبی. لە ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢ دامەزرا، و لە ٥ی ئایاری ٢٠٠٣ کەوتەکار. لەم تۆڕەدا، پرۆفایلی بەکارھێنەران لە شێوەی سیڤی ڕێکخراوە. کۆمپانیا، ڕێکخراوە، و خاوەنکارەکانی دیکە تێیدا کارەکانیان بڵاودەکەنەوە. لە ساڵی ٢٠١٩ ژمارەی ئەندامە تۆمارکراوەکانی لینکدین گەیشتە دەوروبەری ٦٠٠ میلیۆن.

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
* وێبگەی فەرمی

پۆل:لینکدئین
پۆل:وێبگە ئەمریکییەکان
پۆل:تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان
پۆل:تۆڕە پرۆفێشناڵەکان
پۆل:کۆمپانیاکانی ماونت ڤیوو، کالیفۆرنیا
پۆل:دامەزراندن
پۆل:دامەزراوەکانی ساڵی ٢٠٠٢ لە کالیفۆرنیا
پۆل:یەکگرتنەوە و دەستخستن لە ساڵی ٢٠١٦
پۆل:ئەو موڵکانەی ئینتەرنێت کە لە ساڵی ٢٠٠٢ەوە دامەزراون
گووگڵ دوودڵ

**گووگڵ دوودڵ** () بریتییە لە کۆمەڵێک ھێڵکاریی کاتی کە لەسەر وێبگەی سەرەکیی گووگڵ بڵاودەکرێتەوە بە مەبەستی ھاندان و زیندووکردنەوەی بۆنە و یاد و دەستکەوتە مرۆڤایەتییەکان و کەسایەتییە مێژووییەکان. یەکەم ڕێزگرتنی گووگڵ بە شێوەی دروشمکاری لە ساڵی ١٩٩٨دا بوو لە فێستیڤاڵی "بێرنینگ مان" لەلایەن ھەردوو شێوەکار لاری پەیج و سێرجی برێن بۆ یادی ڕۆژی باستڵ، بەڵام وەک شێوەی ھەمیشەیی ئەم دروشمکاریانە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ٢٠٠٠.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:گووگڵ
پۆل:خزمەتگوزارییەکانی گووگڵ
نەرمامێری پەخشەری کراوە

**نەرمامێری پەخشەری کراوە** () نەرمامێرێکی خۆڕایی و سەرچاوە کراوەیە، کە بۆ تۆمارکردنی کایە و شاشەی کۆمپیوتەر و پەخشکردنیان لەسەرھێڵ بەکاردێت. لەلایەن پڕۆژەی ئۆ-بی-ئێس پاڵپشتی دەکرێت، نەرمامێرەکە لەسەر ویندۆز ٧ و وەشانەکانی سەرووتر، ماک ئۆ ئێس ١٠٫١٠ و وەشانەکانی سەرووتر، و ئۆبونتوو ١٤٫٤ و وەشانەکانی سەرووتر کاردەکات.

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:نەرمامێرەکان بە زمانی سی++
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٢
دەروێش نەورۆز سۆرانی

**دەروێش نەورۆز سۆرانی** کەسایەتییەکی گرنگی ئایینی یارسانە کە لە لە سەدەی سیانزەی کۆچیدا ژیاوە. دەروێش نەورۆز ھاوچەرخی سەید براکە بووە و لە مەجلیسی ئەو کەڵکی وەرگرتووە. ژمارەیەک شێعری کوردیی لێ بەجێ ماوە کە بە گۆرانی و لەسەر کێشی بڕگەیین.

## شێعر
شێعرەکانی لە دەفتەری نەورۆزدا کۆ کراونەتەوە. شێوازی شێعرەکانی وەک شێعری باوی بڕگەیی کوردی یا یارسانییە. واتە، وەزنەکەی بڕگەیی و بە شێوازی مەسنەوی نووسراوە. بۆ نموونە لە شێعرێکدا دەڵێت:

## سەرچاوەکان

پۆل:یارسان
پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:یارسانییەکان
جۆرج ئاڕ. ئاڕ. ماڕتن

وێنۆک|جۆرج مارتن لە ھێلسینکی ٢٠١٧
**جۆرج رێیمەند ڕیچارد مارتن** (لەدایکبوو جۆرج رێیمەند مارتن؛٢٠ ئەیلول ، ١٩٤٨)، ھەروەھا ناسراو بە *GRRM*، سیناریۆنووس،بەرھەمھێنی تەلەفزیۆن و ڕۆماننووسێکی ئەمریکی و نووسەری کورتە چیڕۆکی چەشنی  خەیاڵی، ترس ھێنەر،و خەیاڵی زانستیە. ئەو زیاتر ناسراوە بەھۆی زنجیرەی ھی ڕۆمانی خەیاڵی داستان، گۆرانیێکی سەھۆڵ و ئاگر و گەمەی تەختە پاشایەتییەکان .
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨
پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:نووسەرانی خەیاڵی زانستیی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:بلۆگەرە ئەمریکییەکان
پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان
پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان
پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان
پۆل:کاسۆلیکە ڕۆمانیەکانی پێشوو
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:مەسیحییە پێشووە ئەمریکییەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
کاشینک

وێنۆک|200px|گواستنەوەی ترۆمبێل و موسافیران بە کاشینک
**کاشینک** () بریتیە لە کەشتی بارهەڵگری بازرگانی کە بۆ گواستنەوەی ترومبێل و شتومەکی قورس بەکاردێت لەنێوان کەنداو و ڕوبار و هەموو ئەو ئاوانەی کەماوەکەی کەمە، کاشینکی جۆربەجۆر هەیە، مەزن و  بەهێز کە بۆ گواستنەوەی شەمەندەفەر و هەزاران کەلوپەلی قورس بەکاردێت بەجۆرێک دەتوانێت چەندین بەندەری ئاوی بکات وەک ئەوەی لەنێوان ئەڵمانیا و دانیمارک هەیە لەگەڵ شارە کەناراوەکانی ئیتاڵیا کە گەلێک جار بە تەکسی ئاویش بانگی دەکەن.
## سەرچاوەکان

* 

پۆل:کەشتییەکان
پۆل:جۆرەكانی كەشتی
کەڵەک

**کەڵەک** یەکێکە لە شارەدێیەکانی قەزای بەردەڕەش لە پارێزگای دھۆک لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. کەڵەک ناوەندی ناحیەی کەڵەکە. 

شارەدێی کەڵەک لە شارۆچکەی بەردەڕەش (٣٠کم) دوورە، وە دووری لە شاری دھۆک (١٠٦) کیلۆ مەتر دەبێت.
.

## ناو
لە زمانی کوردیدا وشەی کەڵەک چەند واتایەک دەبەخشێت.
* چەند دارێکە دەبەسترێ بەچەند کوندەیەکی گەورەی فوو دراوە و لەناو ئاودا بۆ پێ پەڕینەوە و ھاتوچۆ پێ کردن.
* فێڵ.
* دیواری بەردە کە بە وشکی ھەڵچنرابێت.
* لەبەرئەوەی شارەدێی کەڵەک دەکەوێتە سەر ڕۆخی زێی گەورە، ھەروەھا ھەر لە کۆنەوە ڕێگای ھاتووچۆی نێوان شاری ھەولێر و مووسڵ بووە، لەم ئاستەدا پرد نەبووە بۆ پەڕینەوە لەبەرئەوە کەڵەکیان بەکارھێناوە بۆ پەڕینەوە و گواستنەوەی شت و مەک. ئیتر ناوی کەڵەکی بەسەردا بڕاوە، ھەروەھا ئاغای ئەم گوندە ناوی (یاسین) بووە، بۆیە بە (کەڵەکی یاسین ئاغا)ش ناوزەنگ دەکرێت، بەڵام لە ئێستادا بۆ ئاسان وتن ھەردەوترێت شارەدێی کەڵەک یان شارۆچکەی کەڵەک.

## جوگرافیا
شارەدێی کەڵەک ھاوسنوورە لەگەڵ؛
* لە باکوورەوە گوندی کەورەسۆر.
* لە باشوورەوە گوندی چەمە دووبز.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە شارۆچکەی خەبات.
* لە ڕۆژاواوە گوندی تەل ئەسوەدی گەورە.

## مێژوو
* لە بەرواری ٢٨\١\١٩٧٠ دا ناحیەی کەڵەک لە قەزای حەمدانیە لە پارێزگای نەینەوا ھاتە کایەوە و ناوەندەکەی گوندی کەڵەک یان کەڵەکی یاسین ئاغا بوو، لە و بەروارەوە کەڵەک بوو بە شارەدێ.

* لە دوای ڕاپەڕینەوە سەر بە حکوومەتی ھەرێمی کوردستانە کاتێک قەزای بەردەڕەش لە پارێزگای دھۆک ھاتە کایەوە ناحیەی کەڵەک بووە یەکێک لە ناحیەکانی قەزای ناوبراو.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک
پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان
پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق
پۆل:بەردەڕەش
ڕاجەرس

**ڕاجەرس** () ھاوبەشگایەکی کەنەدیە بۆ پەیوەندیەکان و ڕاگەیاندن. بەشێوەیەکی تایبەتی لەبواری پەیوەندی بێتەل کاردەکات، ھەروەھا لەبواری گەیاندنی شەپۆڵی تەلەڤژیۆنی و تەزدەنگ و گەیاندنی ئەنتەرنێت لەڕێگای تەزبەرەوە، بەشێوەیەکی گشتی لەھەموو بوارەکانی پەیوەندی و گەیاندنی بێتەل و بەتەل کاردەکات، بارەگای سەرەکی ھاوبەشگاکە دەکەوێتە شاری تۆرەنتۆ.

ئەم ھاوبەشگایە لەسەر پاشماوەی ھاوبەشگای(Rogers Vacuum Tube Company)بونیات نراوە کە ئێدوارد رۆجەرس لەساڵی ١٩٢٥دایمەزراند، لەسەرەتا کەناڵێکی ڕادیۆیی بوو لە تۆرەنتۆ بەناوی CFRB، مێژووی بەدامەزراوەیی بوونی دەگەرێتەوە ساڵی ١٩٦٠ دوابەرفراوانکردنی و دامەزراندنی Rogers، Ted Rogers، Rogers Radio Broadcasting Ltd.. دواتر دەستیانکرد بە کارکردنی سەرجەم بوارەکانی تەزبەری کەنەدا کە ناسراوبوو بە رۆجەرس کابلیسستمز بۆ بازرگانی سنوردار.

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:تەلەڤیزیۆنە وەرزشییەکانی ئەمریکا
ئۆربان بیھێیڤەر

**ئۆربان بیھێیڤەر** () بریتییە لە فرۆشگا و کۆگای جلوبەرگی خانمان و پیاوان و منداڵان، ئەم ھاوبەشگایە خاوەنی چل لقی کۆگای جلوبەرگە بەجۆرێک زۆرینەی پۆشاکەکان خودی خۆی دروستیان دەکات لە لۆس ئەنجلۆس، زۆر بە زووی شێواز و مۆدیلی جلوبەرگەکانی دەگۆڕێت و لەگەڵ سەردەم دەڕوات، بەتایبەت پۆشاکی یانە شەوانییەکان، ئەم زنجیرە کۆگایانە لە ساڵی ١٩٨٩دا لەلایەن عارف نورەوە دامەزراوە.

زۆرینەی کڕیارانی ئەو کەسانەن کە لەگەڵ مۆدێلی نوێ دەڕۆن، ئۆربان بیھێیڤەر گرنگیەکی زۆر بە جلوبەرگی ھەرزەکار و تازە پێگەیشتوان دەدات.

ئۆربان بیھێیڤەر لە سەرانسەری کەنەدا کۆگای ھەیە لەگەڵ بەشێک لە ویلایەتەکانی خۆرھەڵاتی ئەمریکا و خۆرھەڵاتی ناوەڕاست، و لە زۆرینەی مۆڵەکان و کۆگاکانی تر بەرھەمەکانی دەبیندرێت بەتایبەت لە ڕیز جلوبەرگی خانمان.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٨٩
پۆل:نیشانەکانی بازرگانی
فەیسبووک مێسنجەر

**فەیسبووک مێسنجەر** () (زیاتر بە **مێسنجەر** ناسراوە) سەکۆیەکی ئینتەرنێتی تایبەت بە نامەناردنە، بەشێوەی ئاپیش بۆ مۆبایلە زیرەکەکان و تابلێتەکان بەردەستە. سەرەتا لە ٢٠٠٨ بە ناوی فەیسبووک چات لەلایەن فەیسبووک پەرەی پێدرا، لە ٢٠١٠ نوێکرایەوە و لە ئابی ٢٠١١ بەشێوەی نەرمامێر بۆ سیستەمەکانی ئەندرۆید و ئای ئۆ ئێس بەردەست خرا.

بەکارھێنەرانی ئەم سەکۆیە دەتوانن دەق، وێنە، دەنگ، ڤیدیۆ، و چەند پەڕگەی دیکەش لەنێوانیان ئاڵوگۆڕ بکەن. ئەم ڕاژەیە پشتگیریی پەیوەندیی دەنگی و ڤیدیۆییش دەکات.

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:فەیسبووک مێسنجەر
پۆل:میدیای کۆمەڵایەتی
پۆل:نەرمامێرەکانی فەیسبووک
پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١١
پۆل:ئەپەکانی موبایل
پۆل:ئەپلیکەیشنەکانی مێتا پلاتفۆرمز
تەلەفۆنی زیرەک

200px|وێنۆک|تەلەفۆنێکی زیرەک
**تەلەفۆنی زیرەک** یان **مۆبایلی زیرەک** () پۆلێکی تەلەفۆنەکانن، کە بە هەبوونی ڕەقامێر و نەرمامێری پێشکەوتوو جیادەکرێتەوە بەبەراورد بە تەلەفۆنە ئاسایییەکان. ئەم تەلەفۆنانە توانای چوونە نێو ئینتەرنێت، تۆمارکردن و پەخشکردنی دەنگ و ڤیدیۆ، و کارپێکردنی یارییە ڤیدیۆیییەکانیان ھەیە، سەرەڕای توانا بنچینەیییەکانی تەلەفۆنەکان، وەک تەلەفۆنکردن و نامەناردن.

## ئەمانەش ببینە
* تەلەفۆن
* مۆبایل
* تابلێت

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان
پۆل:ئەلکترۆنی بەکاربەر
فایەرفۆکس سێند

**فایارفۆکس سێند** () بەرنامەیەکی خۆڕاییە و ڕاژەیەکی سەرهێڵی سەرچاوە کراوەیە، لەلایەن پەرەپێدەرانی مۆزێلاوە بۆ ناردنی پەڕگەکات تا قەبارەی ٢.٥ گێگا بایت بە بێبەرامبەر پەرەی پێدراوە لە ٢٠١٧دا. لە ١٢ی مارسی ٢٠١٩ بە شیوەی بێتا بەردەست کراوە.

## شێوازی تەکنیکی
کۆدەکانی نوسراوە بە Node.js و بارکراوە لەلایەن Github. پێش بەرزکردنەوەی پەڕگەکان شفرەدەکرێن و شەفرەکە دەکرێتەوە لە کاتی داگرتنی فایلەکان. کۆدی پەڕگە شەفرەکراوەکان بە هیچ جۆرێک نانێردرێت بۆ ڕاژەکان.

## سەرچاوە
* ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:مۆزیلا
پۆل:فایەرفۆکس
ڕەمزی نافیع

**ڕەمزی نافیع ڕەشید ئاغا** (لەدایکبوون ھەولێر ١٩١٧ – مردن ١٩٤٧ ھەولێر) کەسایەتییەکی نەتەوەپەرستی کورد بوو کە ساڵی ۱۹٣۷ ھاوکاری ھەواڵگری سەربازیی ئەڵمانیا (Abwehr)ی کرد، لە ئۆپەراسیۆنێکی سەرنەکەوتوودا کە ئامانج لێی دروستکردنی ناوچەیەکی ئارام بوو بۆ ئەڵمانیای نازی دەرکردنی داگیرکەرانی بەریتانیا  لە کوردستان و ھەروەھا بنیادنانی هێڵێکی گەورەی دابینکردنی وزە بۆ نازیەکان. لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەم لە ساڵی ١٩٤٣دا. لە تۆمەتی ناڕەوای وروژاندنی یاخیبوون لە دژی داگیرکاریی بەریتانیا. کە پلانەکە لەلایەن دەزگا ھەواڵگیری ئەڵمانیای نازی و شیخ مەحموودی نەمر داڕێژرابوو.

ڕەمزی نافیع ئەندامی حزبی ھیوا بوو و لە پێناو دروستکردنی ناوچەیەکی ئارام بۆ ئەڵمانیەکان و دەرکردنی سوپای بەڕیتانیا ، ھاوکاری لەگەڵ پارتی نازی ھەبووە. لەبەر ئەوەی کە لە بنەماڵەیەکی خانەدانە، لە ساڵی ١٩٣٩ بۆ خوێندن ڕوودەکاتە بەیرووت، زانکۆی ئەمریکی تەواو دەکات و پاشان دەچێتە ئەنقەرە و لە زانکۆی ڕۆبێرت کۆلێژ دەخوێنێت. لە ساڵی ١٩٤٢ ڕەمزی لەگەڵ دەزگا ھەواڵگرییە نازییەکان یەکتری دەبینن بۆ ئەنجامدانی ئۆپراسیۆنی ماموت بەھیوای ئەوەی ناوچەیەکی نیمچە سەربەخۆ دابمەزرێنن بە یارمەتی ئەڵمانیای نازی، لەو ساڵەدا ڕەمزی دەچێتە ئەڵمانیا بۆ بینینی خولی تایبەت و دەست لە خوێندن ھەڵدەگرێت.

پاش ئەوەی بەشداری لە کردەوەی ماموتدا دەکات لەگەڵ میولەر و ھۆفمان و کانێچین بەھەڵە لە ئاسمانەوە دێنە خوار دواتر کردەوەکەیان شکست دێنێت و دەیانەوێت لەڕێی تورکیاوە بگەڕێنەوە بۆ ئەڵمانیا بەڵام لەلایەن قاچاخچییەکەیانەوە ئاشکرا دەکرێن و ڕادەستی ئینگلیزیان دەکات.

## دادگاییکردن
300px|وێنۆک|چەپ|ڕەمزی نافیع دوای دەستگیرکردنی
پاش ئەوەی ئاشکرایان دەکەن، سەرەتا ھاوڕێکانی ڕەمزی دەگیرێن و ڕەمزیش لەسەر داوای کەسوکاری، خۆی ڕادەست دەکات. دەبرێنە ھەولێر و پاشان موسڵ و دواتر بەغداد بەڵام لەبەر ھەستیاری کێشەکەیان لە عێراق دادگایی ناکرێن و دەیانبەنە قاھیرە، لەوێ دادگا حوکمی لەسێدارەدانیان بۆ دەردەکات بەڵام پاش سالێک حوکمەکەیان دەگۆڕێت بۆ ٢٠ ساڵ زیندانی. پاش تەواوبوونی جەنگی جیھانیی دووەم لە ساڵی ١٩٤٥دا ھاوڕێکانی ئازاد دەکرێن و دەچنەوە ئەڵمانیا و ڕەمزیش بە بەرزکردنەوەی ڕاپۆرتی پزیشکی ئازاد دەکرێت و دێتەوە شاری ھەولێر.

## کۆچی دوایی
ھەر لە سەرەتای گرتنییەوە کە ئازار و ئەشکەنجەیەکی زۆر دەدرێت لە بەندیخانە ئەمەش دەبێتە ھۆی ئەوەی ڕەمزی تووشی نەخۆشی دەروونی توند بێت و ھەر ئەم بارە دەروونییە نالەبارە وای لێ دەکات لە زیندان ئازاد بکرێت، ئیتر دوو ساڵ پاش ئازادکردنی لە ساڵی ١٩٤٧ لە ھەولێر کۆچی دوایی کرد و ھەر لەوێ بەخاک سپێردرا.

## ئەمانەش ببینە
* کردەوەی ماموت
* ناسیۆنالیزمی کوردی
* ئەڵمانیای نازی

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٧
پۆل:مردووانی ١٩٤٧
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان
پۆل:شەھیدانی کورد
پۆل:مردووانی ١٩٤٩
نقومبوونی کاشینکی مووسڵ (٢٠١٩)

لە ٢١ی ئازاری ٢٠١٩دا، کاشینکێکی نەفەرھەڵگر لەسەر ڕووباری دیجلەی نزیک موسڵ قڵپ بووەوە و نوقووم بوو، و بووە ھۆی کوشتنی ١٠٣ کەس، کە ١٢ لەوان مناڵ بوون. زۆر قەرەباڵغیی سەر پشتی کەشتییەکە، و بەرزیی ئاستی ئاوی دیجلە ھۆکاری قڵپبوونەوەکە بوو. زۆرینەیان گەشتیارانی ئاھەنگی ساڵی نوێی کوردی بوون.

## نقومبوون
نقوومبوونەکە لە ٢١ی ئازاری ٢٠١٩دا لەکاتی ھەڵگرتنی گەشتیارەکان بۆ ناو کاشینکێک لە نزیک ڕووباری دیجلەی موسڵ ڕووی دا. کەشتییەکە گەشتیارەکانی بۆ ئومم ئەلڕەبین ھەڵگرتبوو، کە دوورگەیەکە لەسەرووی ڕووبارەکە لە شارەکەوە، و پڕ بوو لەو کەسانەی کە بۆ ئاھەنگی نەورۆز ھاتبوون. کاشینکەکە—خۆی ٥٠ کەس دەگرێت—نزیکەی ٢٠٠ کەسی لێ بارکرابوو. لە گەشتەکەدا، کەشتییەکە دەستی بە دامەزراندن کرد، سەرەنجام قڵپبوونەوە و نقومبوون. سەروو ١٠٠ گەشتیار خنکان، لەکاتێکدا ٥٥ کەس لەلایەن خزمەتگوزارییەکانی فریاکەوتن و سەربازە عێراقییەکان ڕزگار کران. لە ٢٢ی ئازاردا سەروو ٥٠ گەشتیار ونبوو مانەوە.

دوابەدوای کارەساتەکە، موسڵاوییەکان دەستیان بە خۆپیشاندان دژی خاوەنەکانی کاشینکەکە و دژی حکومەتی خۆجێیی کرد، لەگەڵ ئەوەی زۆرینەی لۆمەکردن بۆ کارەساتەکە ئاڕاستەی پارێزگار نەوفەل ئەلعاکووب کرا. نقومبوونەکە دەستبەجێ ھانی حکومەتی عێراقیشی دا تا بانگەشەکردنی خراپکاری لەناو حکومەتی شارەکە بپشکنێت. لەماوەی مەراسیمی ناشتن لەنزیک شوێنی نقومبوونەکە، قەرەباڵغییەکی تووڕەی خۆپیشاندەران ڕووبەڕووی پارێزگار ئەلعاکووب بوویەوە. سەرەنجام ھەندێ خۆپیشاندەر سووکایەتییان بە پارێزگار کرد و خشتیان تێگرت. دواتر لەماوەی ھەڵاتنی پارێزگار لە قەرەباڵغییەکە، ئۆتۆمبێلەکەی پارێزگار ھەندێ خەڵکی کرد بەژێرەوە، زیاتر گڕگرتنی گرژییەکە و پەیوەندی زۆر گرنگ کرا بۆ گۆڕینی ئەلعاکووب. دوای ھەفتەیەک وەزیری یەکەمی عێراقی، عادل عەبدول مەھدی داوای کرد کە پەرلەمانی عێراقی ئەلعاکووب وەک پارێزگار لابەرن، کە لە ٢٤ی ئازاردا ئەنجام درا.

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ڕووداوەکانی ئازاری ٢٠١٩ لە ئاسیا
پۆل:ڕووداوانی دەریایی لە عێراق
پۆل:ڕووداوانی دەریایی لە ٢٠١٩
پۆل:ڕووداوە بەردەوامەکان لە ئازاری ٢٠١٩
پۆل:٢٠١٩ لە عێراق
پۆل:خۆپیشاندانەکانی ٢٠١٩
پۆل:خۆپیشاندانەکان لە عێراق
کڕۆمیۆم (وێبگەڕ)

**کڕۆمیۆم** بە (ئینگلیزی: Chromium) پڕۆژەی وێبگەڕی سەرچاوەکراوەی کۆمپانیای گووگڵە. گووگڵ کرۆم و چەند وێبگەڕێکی تر وەکوو ئۆپێرا لەسەر بنەمای کڕۆمیۆم داڕێژراون.

## ئەمانەش ببینە
* کڕۆم ئۆئێس

## پەراوێزەکان

پۆل:وێبگەڕەکان
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٠٨
پۆل:نەرمامێرەکانی گووگڵ
پۆل:نەرمەکاڵایەک کە مۆڵەتی بی ئێس دی بەکاردەھێنێت
چێشتخانە

250px|وێنۆک|چێشتخانەیەکی مۆدێرن
**چێشتخانە**، **ئاشپەزخانە**، **مەتبەخ**، **مدبەق**، **موبەق** یان **ناندین** ژوور یان بەشێکە لە ژووری ماڵێک، خواردنگەیەک، یان ھەر جێیەکی دیکە کە بۆ ئامادەکردن و لێنانی خواردن بەکاربێت. چێشتخانە مۆدێرنەکان بەشێوەیەکی ڕێکوپێک ڕێکخراون، پێکدێن لە کوانوو، تەندوور، دەستشۆر، ساردکەرەوە، و دۆڵاب بۆ ھەڵگرتنی پێداویستییەکانی چێشتلێنان و خواردن.

## ئەمانەش ببینە
* چێشتلێنان
* خواردنگە

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:چێشتخانە
پۆل:ژوورەکان
پۆل:ئامادەکردنی خۆراک و خواردنەوە
پۆل:زاراوەکانی چێشتخانە
پۆل:دیوەکان
پۆل:ئامادەکاریی خۆراک و خواردنەوە
باوەفەتی خواروو

**باوەفەتی خواروو** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی تەکیەی کاکەمەند، قەزای چەمچەماڵ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## ناو

## جوگرافیا

**باوەفەتی خواروو** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی چیاسەوز و لە باشوور لەگەڵ گوندی گورگەیی کاک عەبدوڵا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی باوەفەتی سەروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تورکە.

## مێژوو

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* باوەفەتی سەروو

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
لافاوی شیراز (٢٠١٩)

[وێنۆک|چەپ|[ئێران، شیراز ٢٥ی ئازاری ٢٠١٩]]
**لافاوی شیراز** لافاوێک بوو لە ڕۆژی ٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ بەھۆی بارینی زۆری باران لە پارێزگای فارس ھەستا بەھۆیەوە زۆرتر لە ٢٠٠ ئۆئۆمۆبیل ژێر ئاو کەوتن. لە ٢٦ی ئازار لافاوەکە گەیشتە ڕۆژھەڵاتی شیراز ناوچەی سەعدی، مەیدانی گوڵستان و ھەندێک ناوچەی تری گرتەوە و ئاو چووە ناو ماڵەکانی خەڵک.

## خەساری گیانی
بە وتەی بەڕێوبەری دادپزیشکیی پارێزگای فارس، ١٩ کەس گیانیان لەدەستداوە، کە لە ناویاندا شەش پیاو، حەوت ژن، و چواریان مناڵن و تا ئێستا ١١٩ کەس بریندارن.
## ھۆکار
[وێنۆک|چەپ|250px|وێنەیەک لە شەقامی قەراغ دەروازەی قورئان، کە پێشتر ئەم شوێنە [ڕووباری وەرزی|ڕووبارێکی وەرزی بووە.]]
کاتژمێر ٨ی بەیانی ڕۆژی دووشەممە، ٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ بارانێکی بەخوڕ دەستی پێکرد و لەناکاو لەگەڵ بارینی گلێرە توند و توندتر بووەوە، و پاش یەک کاتژمێر و نیو بارین، لافاو شارەکەی داگرت 
بەرزبوونەوەی ئاوی ڕووباری ئاوزەنگی یەکێک لە ھۆکارەکانی ھەستانی ئەم لافاوە بووە. 
دروستکردنی ڕێگە و شەقام لەشوێنی ڕووبارێکی وشکبووی شیراز و ھەروەھا دروستکردنی جاددەیەک لە دۆڵی قەراغ دەروازەی قورئان لە پەرەسەندنی لافاوەکە و بەرەوزیادبوونی زەرەر و زیاندا ڕۆڵی ھەبووە.

## پێشانگا

2019 Shiraz Floods 1.jpg
2019 Shiraz Floods 2.jpg
2019 Shiraz Floods 3.jpg
2019 Shiraz Floods 4.jpg
2019 Shiraz Floods 5.jpg
2019 Shiraz Floods 6.jpg
2019 Shiraz Floods 7.jpg
2019 Shiraz Floods 8.jpg
2019 Shiraz Floods 9.jpg
2019 Shiraz Floods 10.jpg
2019 Shiraz Floods 11.jpg
2019 Shiraz Floods 12.jpg


## سەرچاوەکان

پۆل:لافاوەکانی ئێران
پۆل:شیراز
پۆل:ڕووداوەکانی ئازاری ٢٠١٩ لە ئاسیا
سەماع

**سەماع** (، بە فارسی و ئوردوو: ) مەراسیمێکی سۆفیگەرییە کە وەک زیکر دەکرێت. سەماع واتە «گوێگرتن»، و *زیکر*یش واتە «یادهێنانەوە». ئەم کردارانە بەزۆری پێکدێن لە گۆرانی ووتن، ژەنینی ئامێر، سەماکردن، ووتنی شیعر و دوعا، پۆشینی جلوبەرگی تایبەت، و کرداری دیکە. دیارترین شێوازی پەرستشە لە سۆفیگەریدا.

لە ٢٠١٨دا، یوونێسکۆ «مەراسیمی سەماعی مەولەویە»ی تورکیای بە یەکێک لە شاکارەکانی میراتە زارەکی و دەستکارینەکراوەکانی مرۆڤایەتی قبووڵکرد.

## سەماعی مەولانا
مەولانا جەلالەددین ڕۆمی یەکێک لە لایەنگرانی سەماع بووە. گرینگیدانی مەولانا بەو جۆرە سەمایە، کاریگەریەکی بەرچاوی ھەبووە لەسەر دەروێشەکانی موریدی.
مەولانا سەرەتا زانایەکی ئایینی بووە و لەگەڵ باوکی، بەھا وەلەد، خەریکی وانە وتن بووە بەڵام دوای ناسینی شەمسی تەبرێزی، مەولانا دەبێتە کەسێکی تر، و  کاتێک لەگەڵ شەمس ئاشنا دەبێت مەولانای ٣٨ ساڵە وانە، مینبەر و قوتابخانە بەجێ دەھێڵیت و ئەوینی خودایی وای لێ دەکات ببێتە سۆفییەکی  بێنیاز و پشت لە دونیا کردوو.  شەمس بەو جۆرە سەماع تەفسیر دەکات کە ئەو سەمایە بۆ مرۆڤی ئاسایی کە دەرگیری ھەوا و ھەوەسن ڕەنگە حەرام بێت نە بۆ ئەوانەی خۆیان لە کۆت و بەندی ھەوا و ھەوەس ڕزگار کردووە و خوازیاری ئەوینی خودایین. خولیایی مەولانا بۆ سەماع وای لێ دەکات کە پاش ئەوەی کە ھەواڵی کوشتنی شەمسیشی بۆ دێتەوە ڕێوڕەسمی سەماع بەڕێوە ببات.
## لە وێژەی کوردیدا
حەمدی دەڵێ:

غەیری ئەسراری جنوون نابێ بکا عاشق سەماع
ڕووتییە گەر دەست بدا بۆ عاقڵان ئەمڕۆ مەتاع


## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* مەراسیمی سەماعی مەولەوی لە وێبگەی مەولانا
* وێنەکانی قۆناغەکانی کردنی سەماع لە فلیکر

پۆل:سۆفیگەری
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
پۆل:زاراوە عیرفانییەکان
پۆل:شاکارەکانی کەلەپوورە زارەکی و نابەرھەستەکەی مرۆڤایەتی
تی دی کەنەدا ترەست

**تی دی کەنەدا ترەست** () یان ھەر بە تی دی بانگ دەکرێت، بریتیە لە بانکێکی کەسی و بازرگانی لە کەنەدا، ھەردوو پیتی تی دی کورتکراوەی تۆرەنتۆ و دۆمینیۆن بەنکە، تی دی کۆمەڵێک خزمەتگوزاری پێشکەش بە بەشداربوانی دەکات ھەربەم ھۆیەوە زیاتر لە ١٠ ملیۆن بەشداربووی ھەیە کە لە ١١٠٠ لقی بەنکی و ٢٦٠٠ ئامێری خۆکاری ATMs خزمەتگوزاری وەردەگرن.

ھەموو ئەم لقەبەنکی و ئامێرانە بەھۆی بێتەلەوە بەیەک بەستراوەتەوە لەسەرانسەری کەنەدا،ئەندامی دامەزراوەی ئینتراکە، ھەروەھا خاوەنی ئامێری گەڕۆکیشە جگە لەوەی پێشینەی خانووبەرە و زەوی و زاریشی ھەیە لەگەڵ ڕژێمی ئابوری کەسی و ڕاوێژکاری وەبەرھێنانی و بەڕێوەبردنی و پاراستنی پڕۆژەکان.

ھاوبەشگای تی دی کەنەدا ترەست لەساڵی ٢٠٠٠دامەزرا دوای یەکگرتنی ھەردوو بەنکی تی دی و بەنکی کەنەدا ترەست، کە لە نوێوە ھەموو ئامێروو کارمەند و لێزانانیان دامەزراندەوە، بەڵام سەرەرای ئم یەکگرتنەش ژمارەی تۆماریان جیاوازە (TD Bank ژمارەی تۆمار:٠٠٤)بەڵام(Canada Trustژمارەی تۆمار:٥٠٩) کەلەلایەن میریەوە دوو بەنکی جیان بەڵام چاوگی  ژمێریاریان کراوەیە بۆ ھەردوو لا.

لەساڵی ٢٠١٢ تی دی دەستەواژەی "Trust Trust" لەپاڵ ناوەکەی لابرد لەسەرجەم تابڵۆی لقەبەنکیەکانی.

## مێژوو

کەنەدا ترەست خۆی ھاوبەشگایەکی سەربەخۆی کەسی بوو لە ساڵی ١٨٦٤دامەزرا لەشاری لەندەنی ئۆنتاریۆ بۆ ھەڵگرتنی پارە و قەرزی ماوەیی.

کە دواتر لەساڵی ٢٠٠٠لەگەڵ TD Bank تێکەڵ کران ھەردوولا نیشانی بازرگانی "TD Bank Financial Group"ھەڵکرد لەسەر باڵاخانەی لقەبەنکیەکانیان، لەماوەی ساڵی ٢٠٠٠-٢٠٠١بەشی دامەزراوەیی درا بە کەنەدا ترەست وەبەشی خزمەتگوزاری چاڵاکیە کەسیەکانیش درا بە بە تی دی ھەروەھا سەرۆک و بەرێوەبەری گشتی درا بە کەنەدا ترەست وە سەرۆکی بەرێوەبردنی جێبەجێکردن درا بە تی دی. 

## تی دی لە ڕاگەیاندنەکان
ھەریەک لە تۆرەنتۆ بەنک و دۆمینیۆن ڕووبەرووی چەندین ڕەخنە بوونەوە بەھۆی بڵاوکردنەوەی زنجیرەیەک لە وتار لەبارەی کاری بەنکیانەوە لەکەناڵی سی بی سی تی ڤی، وتاری یەکەم لەژێر ناونیشانی ((ئێمە وەھا دەکەین چونکە کاروبارەکانمان شلۆقە))بوو کە لەلایەن بەشی CBC Business بڵاوکرایەوە لە ١٠ئازاری ٢٠١٧،وە فەرمانبەری بەرپرس لە تی دی دانی نا بەوەی بڵاوی کردۆتەوە و سەرپێچی یاسای کردوە لەترسی ئەوەی دەردەکرێت لەکارەکەی.

لە ١٥ ئازاری ٢٠١٧ کەناڵی CBC News وتارێکی بڵاوکردەوە کە تیایدا ئاماژەی بەوە دابوو کە پێنج  لەھەرە بەنکە گەورەکانی کەنەدا (RBC ، BMO ، CIBC ، TD و Scotiabank) ھەزاران لەفەرمانبەرانیان ناچارکردوە کە کاری نایاسایی ئەنجام بدەن بەمەبەستی داھاتی زیاتر.


## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیا ئینگلیزی

پۆل:کەنەدا
پۆل:بەنک
پۆل:ئابوور بەپێی وڵات
پۆل:بانکەکانی کەنەدا
ھۆلیکا

وێنۆک|هۆلیکا دەن لەمومبای، بۆ پێشوازیکردن لەفیستیڤاڵی هۆلی.
**ھۆلیکا** (بە سانسکریتی: होलिका) یەکێکبووە لەکەسە ڕۆحی شەڕەنگێزەکان لەنێو نووسراوەکانی نێو ڤێداکان لە ئایینی هیندووئیزم. هۆلیکا لەلایەن خوای هیندووەکان ڤیشنو سووتێندراوە. هۆلیکا خووشکی پاشا هیرانیاکاشیپو بووە.

لە هیندووئیزمدا چیڕؤکی هۆلیکا دەن (واتە: مردنی هۆلیکا) بەسەرکەوتنی خودادا دادەنرێت بەسەر شەیتان. بەمبۆنەیەوەش لەشەوی فیستیڤاڵی ڕەنگەکان واتە ھۆلی ئاگرێک دەکەنەوە بۆ ئەم یادە.

## سەرچاوەکان
* بەشدارییەکانی ویکیپیدیای ئینگلیزی، وتاری Holika. دوایین سەردانیکردن لە ٢٧ی ئازاری ٢٠١٩.

پۆل:ھۆلی
کەسیرە یڵدرم

**کەسیرە یڵدرم** لە (٢١ی تیشرینی ساڵی ١٩٥١ لە دەپ) لەدایکبووە، ئەندامێکی پەکەکە بووە. ھاوسەری سەرۆکی پەکەکە، عەبدوڵڵا ئۆجەلان بوو، پاش ١٠ ساڵ لە خەبات کردن پێکەوە جیا بوونەوە و کەسیرە چووە ئەوروپا. لەناو پەکەکە، بە فاتیمە ناسرابوو، ئەندامەکانی پەکەکە نازناوانەیان ھەبوو لە کاری ڕێکخراوەی و ڕێخستندا بۆ ئەوەی لەلایەن دەوڵەتەوە نەناسرێنەوە.

## ژیان
لەنێو شەش منداڵی عەلی یڵدرم کەسیرە گەورەترین منداڵیەتی، بنەماڵەی کەسیرە لە ساڵی ١٩٤٠دا لە شاری دێرسیم دەگوێزنەوە شارۆچکەی دەپ. پاش تەواوکردنی خوێندنی زانکۆ لە خارپێت لە ساڵی ١٩٧٠ دەبێتە مامۆستا لە خوێندنگەکانی دەپ و گوندی یەنیکۆی، لە ساڵی ١٩٧٤ دا لە ئەنقەرە لە زانکۆی گازی دەستی کرد بە خوێندن لە کۆلیژی ڕۆژنامەگەری، و ساڵی ١٩٧٨ بەشی ڕادیۆ و تەلەفزیۆنی تەواوکرد. ھەر لە ھەمان ساڵدا لەگەڵ عەبدوڵڵا ئۆجەلان ژیانی ھاوسەری پێکدێنن و دەچنە شاری ئامەد.

### سووریا
پاش ئەوەی عەبدوڵڵا ئۆجەلان لە دوای کودەتاکەی ساڵی ١٩٨٠، وڵاتی تورکیای جێھێشت و ڕووی کردە وڵاتی سوریا، لەوێ دەستی کرد بەڕێکخستنەوە و پەرەپێدانی پارتەکەی و ئەندامەکانی پارتەکەی ھێدی ھێدی ڕوویان لە سوریا کرد و لە دەشتی بیقاع کەمپیان دروست کرد و خۆیان ڕێکخستەوە لەم سەر و بەندەدا کەسیرە چووە شام، بەڵام بەپێی سەرچاوەکانی پەکەکە و نوسینەکانی عەبدوڵڵا ئۆجەلان کەسیرە ھەر لە سەرەتاوە سەر بەدەزگای سیخوڕی دەوڵەتی تورکیا بووە و ھەوڵی ئەوەی داوە عەبدوڵڵا ئۆجەلان بکوژێت، پاش ئەوەی لەساڵی ١٩٨٨ ئاشکرا دەبێت دادگایی دەکەن و بڕیاری لەسێدارەدانی بۆ دەردەچێت بەڵام عەبدوڵڵا ئۆجەلان ناھێڵێت بڕیارەکە جێبەجێبکرێت. دەریدەکات لە پارتەکە و لەدوای ئەوەوە دەچێتە ئەوروپا.

### ئەورووپا
بە وتەی نوسەر نەجدەت پەکمەزجی لەساڵی ٢٠١٢دا کەسیرە لە کەمپی پەنابەرانە لە ستۆکھۆڵم. کەسیرە لەوەتەی دەرکراوە لە پەکەکە و چووەتە ئەوروپا ھیچ لێدوان و زانیاریەک لەسەری نەبووە.

## پەراوێزەکان

پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:سیاسییەکانی پارتی کرێکارانی کوردستان
پۆل:ئەندامانی پارتی کرێکارانی کوردستان
مەعسووم کۆرکماز

**مەعسووم کۆرکماز** نازناو **عەگید** لە ساڵی ١٩٥٦ لە شارۆچکەی فارقین لەدایک بووە و بووەتە یەکەم فەرماندەی ھێزی ڕزگاری کوردستان باڵی سەربازی پەکەکە و ئەندامی ئەنجومەنی ناوەندی پەکەکە، لە ڕێکەوتی ٢٨ی ئازاری ١٩٨٦ لە چیای گابار لە شرنەخ شەھید بوو.

## ژیان
مەعسووم کۆرکماز بە ھەڤاڵ عەگید دەناسرێت لەناو کورداندا، مەعسووم کاتێک تەمەنی بچووک بوو خێزانی ئەوان شارۆچکەی فارقینیان جێھێشت و ڕوویان کردە شاری باتمان، لە ساڵی ١٩٧٦ لە ڕێی ھەڤاڵ مەزلووم دۆغانەوە تێکەڵ بە گرووپی ئاپۆچییەکان بوو.

### شام
پاش ئەوەی لە ساڵی ١٩٧٩ چووە لوبنان لەگەڵ (کەمال پیر)، پاشان بووە ئەندامی ئەنجومەنی ناوەندی پەکەکە، لە دۆڵی بیقاع ئەکادیمیایان دامەزراند لە ساڵی ١٩٨١ بۆ پەروەردەی کادرانی پەکەکە. پاش شەھیدبوونی ناوی ئەم ئەکادیمیایە کرابە ناوی خۆیەوە و ناونرا ئەکادیمیای مەعسووم کۆرکماز.

### ھێزی چەکداری
پاش پەروەردەکردن و پێگەیاندنی کادران و بەرەو پێشچوونی پارتەکەیان و زیاتر ناساندن و بەدەست ھێنانی مافە سەرەتایییەکانی کورد لە تورکیادا، پەکەکە بڕیاری لەدروست کردنی ھێزی چەکدار کردەوە و چالاکی چەکداری ئەنجام بدات لە باکووری کوردستان و تورکیادا، و بۆ زیاتر ناساندنی پەکەکە. ھێزی ڕزگاری کوردستان (ھەرەکە) دروست کراو یەکەم فەرماندەی ھەڤاڵ عەگید بوو، **عەگید** و ھاوڕێکانی بە دەستە و مەفرەزە چوونەوە ناو نیشتیمان و دەستیان بە پڕوپاگەندە کرد و یەکەم چالاکیان لە دژی دەوڵەتی تورکیا ئەنجامدا لە ١٥ی ئابی ١٩٨٤ کە ئەمەش بووە سەرەتای دەست پێکردنی خەباتی چەکداری پەکەکە.

## مردن
پاش خەباتی دوو ساڵ لە ناوچە جیاجیاکانی باکووری کوردستان و ڕێکخستنی دەستەکانی گەریلا و پەرەدان بە خەباتی چەکداری و چالاکی کردن، *عەگید* لە ڕێکەوتی ٢٨ی ئازاری ١٩٨٦ لە ڕوبەڕوونەوەیەکدا لەگەڵ ھێزەکانی سوپای تورکیا لە چیای گابار لە پارێزگای شرنەخ شەھید بوو، ھەتاوەک و ئەمڕۆش جەستەکەی دیار نییە.

### پەیکەر
لە ڕێکەوتی ١٥ی ئابی ٢٠١٤ لە شارۆچکەی لجێ پەیکەری شەھید عەگید پەردەی لەسەر لادرا ئەمەش وەک نیشاندانی دەستپێکردنی خەباتی چەکداری لەم ڕێکەوتەدا لە ساڵی ١٩٨٤ لەلایەن ھەڤاڵ عەگیدەوە، بەڵام دەوڵەتی تورکیا بە بڕیاڕی دادگا لە ١٩ی ئابی ٢٠١٤دا ئەم پەیکەرەی لابردوو بووە ھۆی خۆپیشاندان لە نێوان خۆپیشاندەران و ھیزەکانی ئاسایشی دەوڵەتی تورکیا بەوھۆیەوە کوژراوێک و دوو بریندار لە خۆپیشاندەران کەوتەوە.

لە ٢٨ی ئازاری ٢٠١٧ لە کۆبانی پەیکەری شەھید مەعسووم کۆرکماز دروست کرا.

## ئەمەش ببینە
* ئەکادیمیای مەعسووم کۆرکماز

## سەرچاوەکان

پۆل:ئاپۆییستەکان
پۆل:ئەندامانی پارتی کرێکارانی کوردستان
پۆل:خەڵکی فارقین
پۆل:سیاسییەکانی پارتی کرێکارانی کوردستان
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦
پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان
پۆل:مردووانی ١٩٨٦
پۆل:کوردەکانی تورکیا
سەردەمی مەشقی باو

لە مێژووی ھونەری مۆسیقای ڕۆژاوادا، **دەمی مەشقی باو** بەرەیەکە لە نێوان دروستبوون و کەمبوونەوەی بەکارھێنانی سیستمی تۆنالیتی. ھەرچەندە ناتوانرێت بە دیاریکراوی ماوەی ئەم بەرەیە دیاری بکرێت، ڕەنگە بگەڕێتەوە بۆ ساڵانی ١٦٥٠ بۆ ١٩٠٠، کە لە ناوەند یان کۆتاییەکانی دەمی مۆسیقای بۆرۆکەوە بەرەو دەمی کلاسیک و ڕۆمانتیک و تەقلیدی درێژ دەبێتەوە.

## سەرچاوەکان

*

پۆل:دەمی مەشقی باو
کەیدنس

لە تیۆری مۆسیقای ڕۆژاواییدا، **کەیدنس** (؛ لە Cadentiaی لاتینییەوە بە واتای «کەوتنە خوارەوە») پێکھاتووە لە ڕێکخستنێک یان تەرتیبێکی مێلۆدی یان ھارمۆنی کە قەرار دەدات [ھەستێکی کۆتایی پێ ھاتن یان پشوو بە پارچە مۆسیقایەک دەبەخشێت.] کەیدنسێک پێکھاتووە لە پەرەسەندنی دوو کۆرد (بەلایەنی کەمەوە) کە دەرەنجامی بەشێک یان ڕستەیەک لە مۆسیقا یان پارچەیەک مۆسیقا ڕادەگەێنێت.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:زاراوەکانی مۆسیقا
دەرەنجام (مۆسیقا)

thumb|300px|کۆتایی مۆسیقای بەناوبانگی «جینگڵ بێڵز»
لە مۆسیقادا، **دەرەنجام** () کۆتایی مۆسیقایەکە کە لەوانەیە لە شێوەی ئاوترۆ یان کۆدا خۆی بنوێنێت.

## سەرچاوەکان

*

پۆل:زاراوەکانی مۆسیقا
کۆدا (مۆسیقا)

لە مۆسیقادا، **کۆدا** (؛ لە زمانی ئیتالییەوە بە واتای «کلک») بەشێکە کە پارچەیەک مۆسیقا یان جووڵانەوەیەک بە کۆتایی دەھێنێت؛ وەک کەیدنسێکی درێژکراوەیە. لەوانەیە لە چەند باڕێکی سادە پێک ھاتبێت و لەوانەشە ئاڵۆز بێت و بەشھکی تەواو قۆرغ بکات.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:زاراوەکانی مۆسیقا
پۆل:نۆتەی مۆسیقا
بەش (مۆسیقا)

لە مۆسیقادا، **بەش** بیرۆکەیەکی سەربەخۆی مۆسیقی تەواو بەڵام ناسەربەخۆیە. جۆری بەشەکان دەکرێت ناساندن، پرد، پەرەسەندن، دەرەنجام یانیش کۆدایەک بێت.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:مۆسیقا
جووڵە (مۆسیقا)

لە مۆسیقادا، **جووڵانەوە** پێکھاتووە لە بەشێکی نووسینەوەی مۆسیقا یان شێوەی مۆسیقا. ھەرچەندە ئەو جووڵانەوانەی کە مۆسیقایەک پێک دەھێنن ھەندێک جار جیاجیا دەژەنرێن (بۆ نموونە جووڵانەوەی یەکەم دەژەنرێت بەڵام ئەوانی تر ناژەنرێن)، بۆ نمایشێکی تەواوی مۆسیقی دەبێت ھەموو جووڵانەوەکان دوابەدوای یەک بژەنرێن.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:مۆسیقا
پەرەسەندنی کۆرد

[thumb|248px|پەرەسەندنی IV-V-I لە کلیلی [دۆی گەورە. کۆردەکان لە دۆی گەورە و فای گەورە و سۆلی گەورە نیشان دەدرێن.]]
**پەرەسەندنی کۆرد** یان **پەرەسەندنی ھارمۆنیایی** () پێکھاتووە لە کۆمەڵێک لە کۆرد، کە لە دوو نۆت یان زیاتر پێکھاتوون و پێکەوە دەژەنرێن، کە دوا بە دوای یەک دێن. پەرەسەندنی کۆرد دامەزرێنەری ھارمۆنی بووە لە مۆسیقای ڕۆژاواییدا لە دەمی مەشقی باوی مۆسیقای کلاسیکدا تاکوو سەدەی ٢١یش. پەرەسەندنی کۆرد بنەمای سەرەکی مۆسیقای بەناوبانگی ڕۆژاوایی وەک پۆپ و ڕۆک و بلووز و جازە. لەم چەشنە مۆسیقییانەدا، ڕیتم و مێلۆدی لەسەر پەرەسەندنی کۆرد بونیات دەنرێن.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:ھارمۆنی
پۆل:پەرەسەندنی کۆرد
پۆل:زاراوەکانی مۆسیقا
نوێنەرایەتی دەنگ

**نوێنەرایەتی دەنگ** () پێکھاتووە لە پەرەسەندنی ھێڵی ئاوازی و پەیوەندییان پێکەوە بۆ دروستکردنی ھارمۆنی، زۆرجار بەپێی پێوەرەکانی کاونتەرپۆینت. لە مۆسیقای جاز و پۆپدا، گرنگی بە نوێنەرایەتیکردنی دەنگ دەدرێت.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:زاراوەکانی مۆسیقا
لیۆپۆلد کافێ

وێنۆک|لیۆپۆلد کافێ
**لیۆپۆلد کافێ** یەکێکە لە ڕێستورانت و مەیخانە بەناوبانگەکانی ناوچەی کۆلابا لە باشووری مومبای لە هیندستان، لەساڵی ١٨٧١ کراوەتەوە. دەکەوێتە بەرامبەری بنکەی پۆلیسی کۆلابا لیۆپۆلد کافێ یەکێکبووە لەیەکەم ئەو شوێنانەی کە هێرشی کرایەسەر لە ڕووداوەکانی ھێرشەکانی مومبای ٢٠٠٨.

## ئەلبوومی وێنە

Leopold Cafe Mumbai.jpg|لیۆپۆلد کافێ لە شەواندا
Leopold Cafe Night.jpg|لیۆپۆلد کافێ لە شەواندا
LeopoldCafe2 gobeirne.jpg|دیوی ژوورەوەی لیۆپۆلد کافێ، ساڵی ٢٠٠٧



## سەرچاوەکان

پۆل:ڕێستوورانتەکانی هیندستان
ڕەدیف

**ڕەدیف** () واتا **ڕێز** کۆمەڵێک زۆر لە مەلۆدیە کۆنەکانە کە لەلایەن نەریتی زارەکی زۆرێک لە نەوەکان پارێزراوە. ڕەدیف ئاهەنگەکان ڕێک دەخات لە ژمارەیەک لە بۆشاییی تەنیی جیاواز بەناوی دستگاە. مۆسیقای ئاساییی ئێران کە لەسەر بنەمای ڕەدیفە، کۆمەڵێکە لە ئاھەنگە کۆنەکان کە لەلایەن مامۆستاکان بۆ قوتابییەکان بەڕێگای نەوەکان .پێیان دراوە..

## سەرچاوەکان

پۆل:شاکارەکانی کەلەپوورە زارەکی و نابەرھەستەکەی مرۆڤایەتی
پۆل:مۆسیقای ئێرانی
مۆسیقای ڕۆژھەڵاتی ناوین

**مۆسیقای ڕۆژھەڵاتی ناوین** ناوچەیەکی زۆر گەورە، لە مەغریبەوە بۆ ئێران دەخایەنێت. نەتەوەی جۆراوجۆری ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست دەگرێتەوە. وڵاتی عەرەبی و باکوور ئەفریقیا، نەریتی ئێرانیی ئێران، مۆسیقای ئیسرائیل، مۆسیقای ئەرمەنی، نەریتی ھەمەجۆری مۆسیقای سیپریەت، مۆسیقای تورکیا، مۆسیقای ئاشووریی، بەربەری باکووری ئەفریقیا، زمانی مەسیحیی قبتی لە میسر، ئاندەلووشەن (ئیسپانیای موسوڵمان) مۆسیقا لە باکوور ئەفریقیا، ھەموو دەھێڵنەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:مۆسیقا
پۆل:مۆسیقای فۆلکلۆری
پۆل:چاندی ڕۆژھەڵاتی ناوین
کیسەڵان

* کیسەڵان، سەقز، ناوی گوندێک لە شارستانی سەقز
* کیسەڵان، مەھاباد، ناوی گوندێک لە شارستانی مەھاباد
وەزنێ

* ناوچەی وەزنێ، ناوی ناوچەیەک لە شارستانی سەردەشت
* وەزنێ، نەغەدە، ناوی گوندێک لە شارستانی نەغەدە
ئەگراسین کی باولی

وێنۆک|ئەگراسین کی باولی
**ئەگراسین کی باولی** مۆنیومێنتێکی مێژوییە، یەکێکبووە لە ئەمبارەکانی ئاو کە بەکارھاتووە بۆ زەخیرەکردنی ئاو. ئەگراسین کی باولی دەکەوێتە سەرڕێگای ھالی لە نزیک کۆنافت پلەیس، نیو دیلھی لە ھیندستان. ھیچ بەڵگەیەکی مێژوویی نییە کە ئەم شوێنە لەلایەن چ کەسێکەوە و لەچ کاتێکدا درووستکراوە، وابڕواشدەکرێت سەرەتا لەلایەن پاشا ئەگراسینەوە درووستکرابێت.

درێژی ئاگراسین کی باولی ٦٠ مەترە و پانییەکەی ١٥ مەترە. لەئێستادا زیاتر وەک شوێنێکی گەشتیاری چاوی لێدەکرێت، تەواوی ڕۆژانی حەفتە کراوەیە لە کاتژمێر ٩ بۆ ٥ی ئێوارە.

## ناوبانگ
قسە و قسەڵۆکی زۆریش ھەیە شوێنەکە بووبێتە ماڵی ڕۆحە مردووەکان. لە ساڵی ٢٠١٢، فۆتۆشووتی فۆرمولا وەن لەم شوێنە ئەنجامدراوە.

### [[بۆلیوود]]
شوێنەکە بۆتە شوێنی وێنەگرتنی چەندین فیلمی بەناوبانگی بۆلیوود لەوانە فیلمەکانی پی کەی لەنواندنی سەرەکی عامر خان، سوڵتان لەنواندنی سەرەکی سەلمان خان وە فیلمی ھەستبزوێن و دراما بەناوی دایک (mom) لەنواندنی سەرەکی سریدێڤی.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەگراسین کی باولی