کاردانەوە نێونەتەوەیییەکان لەسەر شاڵاوی سەربازی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا

کاردانەوەکان لەسەر ھێرشی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا ٢٠٢٢ لەناویدا سەرکردەکانی جیھان کۆبونەوە و ڕەخنەیان لە شەڕەکە گرت، بە تایبەتیش ڕەخنە خرایە سەر ڤلادیمیر پوتین کە ڕێگەی بە سوپا داوە بۆ ھێرشەکە، و ھەندێکی تریش ڕەخنە دەخەنە سەر ناتۆ.

## نەتەوەکان

### ئەفریقا

* : موستەفا مەدبولی سەرۆک وەزیرانی میسر باسی لەوە کرد حکوومەتەکەی چاودێری بارودۆخەکە دەکەن، وە ھیوای بۆ بەزوویی چاکبوونی باروودۆخەکە خواست

* : گابۆن بەشداری لە کۆبوونەوە بەپەلەکەی ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوەکان کرد و دژاییەتی خۆی بۆ جەنگەکە دەربڕی لە ٢١ شووبات.
* : وەزیری کارووبارەکانی دەرەوە شیرلی ئایۆرکۆر بۆتچوای دژاییەتی داگیرکارییەکەی کرد
* : کینیا بەھەمان شێوەی گابۆن بەشداری لە کۆبوونەوە بەپەلەکەی ئەنجوومەنی ئاسایش کرد دژاییەتی خۆی بۆ داگیرکارییەکە دەربڕی.
* : لیسۆتۆ بەھەمان شێوە لە کۆبوونەوە بەپەلەکەی ئەنجوومەنی ئاسایش دژاییەتی داگیرکارییەکەی ڕووسیا کرد.
* : دژاییەتی داگیرکارییەکەی کرد 
* : وەزیری دەرەوە نەجلە مەنگۆش دژاییەتی داگیرکاری سەربازی ڕووسیای کرد وەکوو سەرپێچی لە یاسای نێودەوڵەتی، وە داوای لە مۆسکۆ کرد "ھێمن بێتەوە  و پاشەکشێ بکات"
* : وەزیری کارووبارەکانی دەرەوە وەک "سورپرایز" وەسفی داگیرکارییەکە دەکات. وە باسی لە پلانەکانی کرد بۆ یارمەتیدان و دەربازکردنی خەڵکی نێجیریا لە ئوکراینا ھەرچۆنێک بێت تا ئێستا ھیچ لێدووانێکی دژای داگیرکارییەکەی ڕووسیا نەداوە
* : نالیدی پاندۆر، وەزیری بەشی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان و ھەماھەنگی; وتەیەکی بڵاوکردەوە کە تیایدا دژاییەتی ھیچ یەکێک لە لایەنەکان ناکات نە ڕووسیا و نە ئوکراینا، داوای "سەرنجەم ئەو قسانەی کرد کە لەلایەن ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە کرابوو، و "باشترکردنی دیبلۆماسی".

### ئاسیا
* : تاڵیبان نیگەرانی خۆی لەسەر کارەساتەکە دەربڕی و داوای "چارەسەرکردنی کارەساتەکەی کرد بە دایەلۆگ و بەشێوەی ئاشتیخوازیانە"
* : وەزیری کارووباری دەرەوە جەختی لەسەر چارەسەرکردنی پێکدادانەکەی ڕووسیا و ئوکراینا کردەوە کە بە شێوەیەکی ئاشتیخوازانە چارەسەر بکرێت.
* : سکرتێری گشتی پارتی کۆمیونستی چینی شی جین پینگ لە ٢٥ی شووبات لەگەڵ ڤلادمێر پوتین قسەی کردووە، کەوا چین پشتگیری چارەسەری کێشەکانی نێوان ڕووسیا و ئوکراینا دەکات لە ڕێگەی دانووستان. ڤلادمیر پوتین لە وەڵامدا وتی "ڕووسیا بەتەواوی ئامادەیە بۆ ئەوەی دانووستان لەگەل ئوکراینا بکات" نوێنەری چین لە نەتەوە یەکگرتووەکان وتی "ئێمە باوەڕمان بەوەیە ھەموو وڵاتەکان پێویستە ناکۆکییەکان بە ئاشتی چارەسەر بکەن لەسەر ئامانج و بنەمای بڕیارنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان" لە ٢٥ی شووبات چین ئاماژەی بەوە دا پێویستە خاک و سەروەری ئوکراینا رێزی لێ بگیرێت و بەپەلە داوای گفتووگۆی کرد بە زویی لە نێوان ئوکراینا و ڕووسیا بەزویی دواتر وەزیری کارووباری دەرەوە و کۆنسولی ویلایەتی چین وتی کەوا چین زۆر بە ڕوونی ڕێز لە خاک و سەروەری گشت وڵاتان دەگرێت، لەناوشیاندا ئوکراینا.
* : سەرۆک وەزیران نارێندرا مۆدی لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لەگەڵ پوتین لە ٢٤ی شووبات داوای وەستانی دەستبەجێی توندوتیژییەکانی ئوکراینای کردەوە. ھەروەھا داوای دەرچوون و گەڕانەوەی سەلامەتی کرد بە ١٨،٠٠٠ خوێندکاری ھیندی لە ئوکراینا
* : وتەبێژی وەزیری کاروباری دەرەوەی ئیندۆنیزیا: باسی لە کاردانەوەو نیگەرانی ئیندۆنیزیا کرد لەسەر ئەو پێکدانانە سەربازییە. وە داواکاری بەپەلەی لە ڕووسیا کرد بۆ ئەوەی ڕێز لە خاک و سەروەری ئوکراینا بگرێت ڕۆژنامەیەکی فەرمی کە لەلایەن وەزارەتەوە دەرچووە دەلێت کە ئەو ھێرشەی ڕووسیا کردوویەتییە سەر ئوکراینا "جێگای قبوولکردن نییە"  ھەروەھا سەرۆکی ئیندۆنیزیا جۆکۆ ویدۆدۆ لە تویتەکەی ڕایگەیاند "شەڕ ڕابگرن" شەڕ زەحمەتی و ھیلاکەت دەھێنێت و جیھان دەخاتە مەترسییەوە".  لە ٢٤ی شووباتی ٢٠٢٢ ئەوە ڕاگەیانراوە کە حکوومەتی ئیندۆنیزیا سزای یاسایی بەسەر ڕووسیا جێبەجێ دەکات بەھۆی ئەو داگیرکارییەی بۆ سەر ئوکراینا
* :  ئەگەرچیش وەزیری دەرەوە جەختی لەسەر ئەوە کردەوە جەنگ بەھۆی ناتۆوە ڕوویداوە، بەڵام جەنگی بە چارەسەری کێشەکان نەبینی، وە باوەڕیان بە وەستاندنی شەڕ و  تیشک خستنە سەر چارەسەری سیاسی و دیموکراسی ھەبوو. ئیبراھیم ڕەئیسی، سەرۆک کۆماری ئەوکاتی ئێران پەیوەندی تەلەفۆنی لەگەڵ پوتین بەست و پشتگیری لە وەستاندنی فراوانبوون و گەورەبوونی ناتۆ کرد.
* : سەرۆک وەزیری ئیسرائیل نەفتالی بێنێت باسی لەوە کرد کەوا "دڵمان لەلای خەڵکی سڤیلی ڕۆژھەڵاتی ئوکراینایە کە تووشی ئەم بارودۆخە بوو"" داوای وەستاندنی توندوتیژی و پشتگیری مرۆڤی کرد بۆ ئەوەی بگات بە ئوکراینا وەزیری کاروباری دەرەوە یائیر لاپید وتی کەوا ھێرشەکەی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا دەستدرێژییەکی مەترسیدارە بۆ سەر سیستمی نێودەوڵەتی. و ئیسرائیل ئیدانەی ھێرشەکە دەکات، و ئامادەیە بۆ ئەوەی پشتگیری مرۆڤانە پێشکەشی خەڵکی سڤیلی ئوکراینا بکات، ئیسرائیل خۆی وڵاتێکە کە چەندین جەنگی بینیوە و جەنگ بە چارەسەری کێشەکان نابینێت. لە ٢٧ی شووبات وەزیری ناوەخۆی ئیسرائیل بڕیاری درێژکردنەوەی دوو مانگ ڤێزای بە شێوەیەکی خۆگەرانە بۆ گەشتیارانی ئوکراینا دەرکرد. تا بە شێوەیەکی کاتی بتوانن لە جەنگ دووربن و پارێزراو بن. 
* : سەرۆک وەزیران فومیۆ کشیدا ئیدانەی ھێرشەکەی ڕووسیای کرد و باسی لەوەش کرد کەوا لەگەڵ ئەمریکا کاردەکەن بۆ سەپاندنی سزای زیاتر بەسەر ڕووسیاوە سزای نوێی سەپاند، وەکوو سنووردارکردنی ھاوردنی نیمچەگەیەنەر و بەرھەمە تەکنەلۆژیاکانی تر و وەستاندن یان سنووردارکردنی کارکردنی سێ بانکی ناوەندی ڕووسیا. ھەروەھا باسی لە سەپاندنی سزا کرد بەسەر بیلاڕووس بەھۆی پشتگیریکردنی بیلارووس لە داگیرکارییەکە. 
* :  وەزیری دەرەوەی ئوردن بەپەلە داوای لە کۆمەڵگای نێودەوڵەتی و لایەنە پەیوەندیدارەکان کرد کە پشتگیری لەم داگیرکارییە نەکەن و داوای چارەسەری ئاشتیخوازیانەی بۆ پێکدادانەکان کرد بۆ گەڕاندنەوەی باری ئاسایی و جێگیربوونی ناوچەکە لەم حاڵەتە کارەساتبارەدا. 
* : وڵاتی ھاوسێ و ھاوپەیمانی ڕووسیا، ڕەتی کردەوە کەوا ھێزی وڵاتەکەی بچنە پاڵ سووپای ڕووسیا بۆ داگیرکاری ئوکراینا. ھەروەھا وتیشی دان بەو کۆماریانە دانانێت کە ڕووسیا درووستی کردوون (کۆماری دۆنێتسک، کۆماری لوھانسک).

## سەرچاوەکان

پۆل:پەیوەندییەکانی دەرەوەی ڕووسیا