open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ناوەوەی مەنگۆلیا

وێنۆک
وێنۆک|نەخشە
**ناوەوەی مەنگۆلیا** بە فەرمی ناوچەی ئۆتۆنۆمی ناوەوەی مەنگۆلیا ناوچەیەکی خۆبەڕێوەبەری مەنگۆلی سەربە کۆماری گەلی چینە، زۆربەی سنوورەکانی ھاوسنوورە لەگەل مەنگۆلیا، وە ھەنێک سنووری ھەیە لەگەڵ رووسیاش، 

ناوچەکە یەکێکە لە گەورەترین بەشەکانی چین بە ھەبوونی ١،٢٠٠،٠٠٠ کیلۆمەتر دووجا وە %١٢ی خاکی چین پێکدێنێت، بەھۆی فراوانییەکەی لە ڕۆژھەڵاتەوە بەرەو رۆژاواو ناوەوەی مەنگۆلیا بە شێوەیەکی حوگرافی بۆ دوو بەشی ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا دابەش کراوە، بەشی ڕۆژھەڵات ناوچەکانی باکوور و ڕۆژھەڵاتی چین پێکدینێ (مەنچوریای پێشوو) وەک شارەکانی تۆنگ لیاۆ، چی فێنگ، ھای لای ئاڕ، ئولانھۆت، بەشی رۆژاواکەی  شارەکانی باوۆتۆو، ھۆھۆت پێکدێنێت، ناوچەکە بەپێی لێکۆلینەوەیەکی ٢٠١٠ ڕێژەی دانیشتووانی بە زیاتر لە ٢٤،٧٠٦ کەسە کە !.٨٤%ی ڕێژەی دانیشتووانی چین پێکدێنێ، ناوەوەی مەنگۆلیا ٢٣مینە لە زۆری ڕێژەی دانیشتووانی پارێزگا، زۆرینەی دانیشتووانی ناچوەکە بریتین لە (خەڵکی ھانی چینی، لەگەل مەنگۆلی بە ڕێژەی ٥ ملیۆن کەس (٢٠١٩) بە ھەبوونی زۆرترین ڕێژەی دانیشتووانی خەڵکی مەنگۆ کە تەنانەت زۆرترە لە خودی مەنگۆلیا، ناوەوەی مەنگۆلیا یەکێکە لە باشترین پارێزگاکان بۆ گەشەی ئابووری لە چین کە بۆ یەک کەس $١٣ ھەزار دۆلاری بەبەر دەکەوێت، کە بە زۆری پلەی پێنجەم دەھێنێ لە نیشتمانەکە، زمانی فەرمی ناوچەکە بریتیە لە مەنداری و مەنگۆلی.

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٧
پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٤٧ لە چین
پۆل:ناوچە خۆبەڕێوەبەرییەکانی چین
پۆل:ھەرێمە مێژوویییەکان
پۆل:ناوەوەی مەنگۆلیا
پیێر دێ فێرما

**پیێر دێ فێرما** () ماتماتیکزانێکی فەڕانسەوی بوو کە ژمارەی فێرما و دوا تیۆرمی فێرما و تیۆرمی بچووکی فێرما بە ناوەی ئەوەوە ناسراون. بەشداریی ئەو لە پێشکەوتنی لقە جۆراوجۆرەکانی ماتماتیکدا تا ڕادەیەک زۆرە کە بە مەزنترین ماتماتیکزانی سەدەی ١٧ دادەنرێت.

فێرما لەگەڵ ماتماتیکزانە پێشەنگەکانی ئەو کاتەی خۆیدا پەیوەندی ھەبوو و کاریگەری لەسەر شێوەی بیرکردنەوەی زاناکانی ئەو کاتەی خۆی ھەبوو، بە ھاوکاری لەگەڵ پاسکال بناغەی زانستی ئەگەری دانا.

## تێبینییەکان

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان
پۆل:مێژووی ھەژماری جیاکاری و تەواوکاری
پۆل:لەدایکبووانی ١٦٠٧
پۆل:مردووانی ١٦٦٥
پۆل:پارێزەرانی فەڕەنسی
پۆل:لەدایکبووانی ١٦٠١
گانسو

وێنۆک
وێنۆک|نەخشە
**گانسو** خاکێکی داخراوە دەکەوێتە باکوور و باشووری چین پایتەختەکەی کە گەورەترین شارە بریتیە لە لان ژۆو، لە باشووری بەشی پارێزگاکە 

یەکێک لە حەوتەم ناوچە گەورەکانی چین بە پێوانەی ٤٥٣ ھەزار کیلۆمەتر چوارگۆشە گانسو دەکەوێتە نێوان  بانەکانیتبیتان و لۆیس، وە سنووردارە لەگەڵ مەنگۆلیا و ناوەوەی مەنگۆلیا و نینگسیا بەرەو باکوور، سینجیانگ و  چینگھای بەرەو رۆژاوا، سیچوان بەرەو باشوور و شێنسی بەرەو ڕۆژھەڵات، ڕووباری زەرد بەناو بەشی باشووری پارێزگاکە دادەچێت، بەشێک لە ناوچەی گانسو دەکەوێتە بیابانی گۆبی وە کێوەکانی چیلیان دەکەونە بەشی باشووری پارێزگاکە گانسوو ڕێژەی دانیشتووانەکەی دەگاتە ٢٦ ملیۆن کەس، وە پلەبەندی ٢٢مینی ھەیە لە چین، لە دانیشتووانی بە زۆری پێکھاتوون لە ھان، ھویی، دۆنگسیانگ، تبیت، وە زۆرترین قسەکەری بریتیە لە زمانی چینی، ناوچەکە یەکێک لە ھەژارترین ناوچەکانی چین کە بۆ یەک کەس ٤ ھەزار دۆلار ڕێژەیی پێوانەیی کەسی (٢٠١٩)، لە پێشوو ویلایەتی چین دەکەوتە ئێرە کە ئەمرۆ پێی ئەڵێین باشوور و ڕۆژھەڵاتی گانسو کە لێرە ویلایەتی چین ئیمپراتۆریەتێکی دروست کرد.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ڕۆژاوای چین
پۆل:پارێزگاکانی کۆماری گەلی چین
پۆل:مەنگۆلیا
پۆل:گانسو
پۆل:دامەزراوەکانی ١٦٦٦ لە چین
وێککەوتنی دوو شەمەندەفەر (٢٠٢١)

لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١، لە پێش خۆرھەڵاتن، دوو شەمەندەفەر لە نزیکی دەھارکی، پارێزگای سیند، پاکستان وێککەوتن، کە بەھۆیەوە نزیکی ٦٥ کەس گیانیان لەدەستدا و ھەروەھا دەوروبەری ١٥٠ کەسیش بریندار بوون. یەک شەمەندەفەر زوو لە ڕەیل چوو دەرێ و کەوتە ناو لایەنی ئەوبەری و ھەروەھا شەمەندەفەری دووەمیش نزیکەی یەک خولەک دوایە لەگەڵ یەکەمی وێککەوت. نزیکەی شەش ھەتا ھەشت واگۆنی شەمەندەفەرێکە بە تەواوی لە ناو چوون.

## سەرچاوەکان

*
پێڕستی ڕێکخراوەکانی ژنانی کورد

**پێڕستی ڕێکخراوەکانی ژنانی کورد** بریتیە لە پێڕستی ژێر:

## باکووری کوردستان
* یەکێتیی ژنانی وڵاتپارێزی کوردستان (ی.ژ.و.ک)، ١٩٨٧
* تەڤگەرا ئازادیا ژنێن کوردستان (تاژک)
* یەکێتیی ئازادیی ژنانی کوردستان (یاژک)، ١٩٩٩-١٩٩٥
* ڕێدۆزیا ڕزگاریا ژن، ٨ی ئاداری ١٩٩٨
* پارتی ژنانی کرێکاری کوردستان، (پ.ژ.ک.ک)، ٢٠٠٠-١٩٩٩
* پارتی ژنی ئازاد، پژا، ٢٠٠٤-٢٠٠٠
* پارتی ئازادیی ژنی کوردستان، پاژک، ٢٠٠٤
* کۆما ژنێن بلند، ٢٠٠٥
* تەڤگەری ژنانی ئازاد، تەژەئا

## ڕۆژھەڵاتی کوردستان
* کۆمەڵەی ژنانی ڕۆژھەڵات (ڕێکخراوی ژنانی حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران)
* یەکێتیی ئافرەتانی دێموکراتی کوردستانی ئێران، ١٩٤٦ (ڕێکخراوی ژنانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران)
* یەكیەتیی ژنانی دێموكراتی كوردستان، ١٩٤٥ (ڕێکخراوی ژنانی حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک))
* کۆمەڵگای ژنانی ئازادی ڕۆژھەڵاتی کوردستان، کژار، ٢٠١٤
* ڕێکخراوی ژنانی ڕووناک
* رێكخراوی ئازادیی ژنانی كوردستان-نینا (ڕێکخراوی ژنانی پارتی ئازادیی کوردستان)
* ڕێکخراوی ئافرەتانی خەباتی کوردستانی ئێران، لقی ژنانی خەبات، ٢٠٠٢

## باشووری کوردستان
* یەکێتیی ئافرەتانی کوردستان، ١٩٥٢
* کۆمەڵەی ئافرەتانی کوردستان (ڕێکخراوی ژنانی حیزبی شیوعی کوردستان-عێراق)
* ڕێکخراوی ژنانی ئازادی کوردستان، (ڕژاک)
* پارتی فێمینیستی کوردستان، ٨ی ئازاری ٢٠١٥
* تەڤگەری ئازادیی ژنانی ئێزیدی (تاژێ)، ٢٠١٦
* رێکخراوەی پەیوەندییەکانی ئافرەتانی کورد (REPAK)

## ڕۆژاوای کوردستان
* کۆنگرەی ستار، ٢٠٠٥
* مەجلسی ژنانی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا
* مەجلسی ژنانی سووریا
* کۆردیناسیۆنی ژنانی بەڕێوەبەریی سەربەخۆ
* نووسینگەی ژنانی پارتی سووریای دواڕۆژ
* نووسینگەی ژنانی مەجلسی سووریای دیموکراتیک
* نووسینگەی ژنانی تەڤگەرا جڤاکا دیموکراتیک
* یەکێتیی ژنانی گەنج
* ڕێکخراوەی سارا بۆ تیکۆشان دژ بە توندوتێژیی دژ بە ژنان
* ناوەندی لێکۆڵێنەوە و پاراستنی مافی ژنان لە سووریا
* مەجلسی ژنانی پارتی یەکێتیی دیموکرات، ٢٠١٨

## دیاسپۆرا
* تەڤگەری ژنانی کورد لە ئەورووپا، تەژەکەئێ

## سەرانسەری
* کۆما ژنێن کوردستان، کەژەکە، ٢٠٠٥
* پلاتفۆڕمی یەکێتیی ژنانی کورد، ٢٠٢٥

## ڕێکخراوە چەکدارەکان لە ھەر چوار پارچەی کوردستان
* باکوور: یەکەکانی ژنانی ئازاد-ستار، یژا-ستار، ٢٠٠٤
* ڕۆژاوا: یەکەکانی پاراستنی ژنان، یەپەژە، ٢٠١٣
* ڕۆژھەڵات: ھێزەکانی پاراستنی ژنان، ھەپەژە
* تەوارەكانی ئازادیی كوردستان (تاک)
* باشوور: یەکەکانی ژنانی ئێزدخان (یەژەئە)
* ھێزی پێشمەرگەی ژنان

پۆل:ژنانی کورد
پۆل:کۆلکەوتارەکانی مێژوو
پۆل:ڕێکخراوەکانی ژنانی کورد
دوا تیۆرمی فێرما

لە تیۆریی ژمارەکاندا، **دوا تیۆرمی فێرما** () کە لە دەقە کۆنەکاندا بە مەزندەی فێرماش ناسراوە، یەکێک لە بەناوبانگترین تیۆرمەکانی مێژووی ماتماتیکە، بەپێی دوا تیۆرمی فێرما ھیچ سێ ژمارەیەکی ئەرێنی وەکوو a، b و c بوونیان نییە کە بۆ ھەر ژمارەیەکی تەواو بەو مەرجەی n>2 پاسادانی ئەم ھاوکێشەیە بکەن:

a^n + b^n = c^n

ئەم پێشنیارە بۆ یەکەم جار لە پەراوێزی کتێبی دیۆفانتوس لەلایەن فێرما لە ساڵی ١٦٣٧ دا ئاماژەی پێ کرا، فێرما ئەوەشی زیاد کرد کە بەڵگەی بۆ سەلماندی ھەیە، بەڵام لەم پەراوێزەدا جێگەی نییە. لەگەڵ ئەوەشدا گومانیان لێ دەکرد، چونکە پاش مردنی لەلایەن کوڕەکەیەوە بەبێ ڕەزامەندی باوکی بڵاوکرایەوە.
ئەم کێشەیە یەکێک لە بەناوبانگترین تیۆرمەکانی مێژووی ماتماتیکە و پێش ئەوەی بسەلمێنرێت، لە ڕیکۆردەکانی جیھانی کتێبی گینسدا بە «ئەستەمترین کێشەی ماتماتیکی» ناسراوە، بەھۆی ئەوەی چەندین بەڵگەی جۆراوجۆر خراوەتە ڕوو کە ھەوڵی سەلماندنیان داوە بەڵام تێیدا سەرکەوتوو نەبوون.

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ئەو مەزندانەی کە سەلمێندراون
پۆل:تیۆرمی پیتاگۆرس
ئەلحەی

**ئەلحەی** () شارێک لە پارێزگای واسیت، عێراقە. ئەم شارە لە ٤٥ کیلۆمەتری باشووری کووت و ٢٢٠ کیلۆمەتری باشووری بەغدا ھەڵکەوتووە. ژمارە دانیشووانی لە ٨٥،٥٠٠ کەس پێکھاتووە.

## سەرچاوەکان

* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
* پارێزگای واسیت

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای واسیت
پۆل:شارەکانی عێراق
فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ئەتینا

**فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ئەتینا** فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتییە کە دەکەوێتە شاری ئەتینا پایتەختی یۆنان.

## سەرچاوەکان

* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:فڕۆکەخانەکانی یۆنان
پۆل:ئەتینا
ھاڤین فوندا ساچ

**ھاڤین فوندا ساچ** (لەدایکبووی ٢٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٤ لە ئێلبیستان، قاھرامانماڕاش، تورکیا) ئەکتەرێکی بە ڕەگەز کوردی خەڵکی تورکیایە.

ساڵی ٢٠٠٦ لە زانکۆی ئەستەنبوڵ، کۆلێژی پەیوەندی، بەشی ڕادیۆ، تەلەڤزیۆن و سینەما دەرچووە. وانەی نواندنی بۆ ماوەی دوو ساڵ لە شانۆی شارەوانی کارتاڵ خوێندووە.

## فیلمۆگرافی
* *[[باھۆز (فیلم)|باھۆز]]* (٢٠٠٨) بە ڕۆڵی ڕۆژدا
* *[[شێت مەبە]]* (٢٠٠٩) بە ڕۆڵی ئەسما
* *[[٠٩ (فیلم)|٠٩]]* (٢٠٢١) بە ڕۆڵی سەوسەن

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:زیندووان
پۆل:ژنانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤
پۆل:خانمەکتەرە کوردەکان
تیۆرمی بچووکی فێرما

**تیۆرمی بچووکی فێرما** () کە بۆ جیاکردنەوە لە دوا تیۆرمی فێرما بەم ناوە ناسراوە، دەڵێت ئەگەر p ژمارەیەکی سەرەتایی و a ژمارەیەکی تەواو بێت، بەو مەرجەی p\not |a ئەوا a^{p-1}\equiv 1 \pmod{p}.

بە دەستەواژەیەکی تر ئەگەر p ژمارەیەکی سەرەتایی و a ژمارەیەکی تەواو بێت، ئەوا

a^p\equiv a \pmod{p}.

## کورتەمێژوو
پیێر دێ فێرما سەرەتا لە ١٨ ی تشرینی یەکەمی١٦٤٠ لەگەڵ ھاوڕێکەی فرانکێل بێسی (Frénicle de Bessy) تیۆرمەکەی خستەڕوو.

وەک ھەمیشە فێرما ئەم پێشنیارەی نەسەلماند و تەنیا ڕاستبوونی ئەم پێشنیارەی ڕاگەیاند. سەرەتا لیۆنارد ئۆیلەر لە ساڵی ١٧٣٦ لە وتارێکدا بە ناوی "Theorematum Quorundam ad Numeros Primos Spectantium Demonstratio"، بەڵگەیەکی بۆ سەلماندنی ئەم پێشنیارە خستەڕوو. بەڵام پاشان وا دەرکەوت لە ساڵی ١٦٨٣ لایبنیتس بەڵگەیەکی ھاوشێوە لە دەستنووسێکدا ھێناوەتەوە، کە بڵاوی نەکردووەتەوە.

## سەرچاوەکان

*
فڕین لە نزیک (فڕینی بۆشایی)

[وێنۆک|کەشتیی ئاسمانیی ''گالیلە'' لەگەڵ ھەسارۆکەی [ئایدا ٢٤٣ ڕووبەڕوو دەبێتەوە]]
**فڕین لە نزیک** () جورێک فڕینی بۆشایییە کە لەویدا کەشتیی ئاسمانی لە نزیکی شتێکی بۆشایی دەڕوات.

## سەرچاوەکان
کۆمەڵەی ئافرەتانی کوردستان

**کۆمەڵەی ئافرەتانی کوردستان** (بە عەرەبی: رابطة نساء كوردستان) ڕێکخراوی ژنانی حیزبی شیوعی کوردستان-عێراقە کە لە باشووری کوردستان چالاکی دەکات. نەهلە حوسێن شالی ڕێبەری کاتی ڕێکخراوەکە لە ساڵی ٢٠٠٨ کوژرا.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی ڕێکخراوەکانی ژنانی کورد
* حیزبی شیوعی کوردستان-عێراق

## سەرچاوەکان

پۆل:حیزبی شیوعی کوردستان-عێراق
پۆل:ڕێکخراوەکانی ژنانی کورد
فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ئاتاتورک

**فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ئاتاتورک** () فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتی گرنگی وڵاتی تورکیایە کە لە ٢٤ کیلۆمەتری و بەشی ئەورووپایی ئەستەمبوڵ ھەڵکەوتووە.

## ھێرشەکان

لە ڕێکەوتی ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٦، بەھۆی تەقانەوە و تیرھاوێژی، ٤٢ کەس گیانیان لەدەستدا و ٢٣٩ کەسیش بریندار بوون. دەوڵەتی تورکیا، ئەندامانی گرووپی داعشی بە دەست ھەبوون لە ئەو ھێرشەدا ناساند.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:فڕۆکەخانەکانی تورکیا
پۆل:ئەستەمبوڵ
پۆل:فڕۆکەخانەکانی ئەورووپا
من نیویۆرکم خۆش دەوێ

بێچوارچێوە|چەپ

**من نیویۆرکم خۆش دەوێ** دروشم، لۆگۆ و ئاوازێکە کە بۆ ھەڵمەتێکی ڕێکلام کردن بۆ شاری نیویۆرک لە ساڵی ١٩٧٧ زایینی دروست کراوە. خاوەنی ئەم دروشمە ویلایەتی نیۆیۆرکە و مەبەستی سەرەکییەکەی گەشەپیدانی کەرتی گەشتیاری شارەکەیە. ئەم دروشمە بە شێوەی فەرمی دروشمی ویلایەتی نیۆیۆرکیش ھەیە. لۆگۆی ئەم دروشمە لە ساڵی ١٩٧٦دا بە دەستی «میلتون گڵەیسر» لە کاتی دانیشتن لە نێو تاکسییەکدا کێشراوە. وێنە سەرەتایییەکە ھەتا ئێستا لە مۆزەی ھونەرە مۆدیرنەکان لە مەنھەتەن پارێزگاری لێدەکرێ.

## سەرچاوەکان
ئینھیومانز (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

***مارڤڵ ئینھیومانز*** یان تەنھا ***ئینھیومانز***، زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە لەلایەن سکۆت باک بۆ ئەی بی سی، لەسەر ڕەگەزێکی مارڤڵ کۆمیکس بە ھەمان ناوەوە دروستکراوە. زنجیرەکە دەکەوێتە جیھانی سینەماییی مارڤڵەوە (MCU) و لەگەڵ زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی تردا دەڕوات. لەلایەن ستۆدیۆکانی ئەی بی سی و تەلەڤیزیۆنی مارڤڵ بە ھاوبەشی لەگەڵ بەرھەمھێنانەکانی دێڤێلینا بەرھەمھێنراوە، و لەلایەن کۆمپانیای ئایماکس بوجەی بۆ دابینکراوە لە ڕێکەوتنێکدا کە نمایشێکی شانۆیی بە زنجیرەکە بەخشی. باک وەک شۆڕەنەری زنجیرەکە خزمەتی کردووە.

زنجیرەکە لەسەر بلاک بۆڵت، لە لایەن ئانسۆن ماونت ڕۆڵی گێڕدراوە، و ئەندامەکانی تری خێزانی شاھانەی ئینھیومانز دەسوڕێتەوە. ئەکتەرانی سێریندا سوان، کێن لێونگ، ئیم ئایکواکۆر، ئیزابیل کۆرنیش، ئێڵن وۆگڵۆم، ئیوان رێۆن ئەستێرەی زنجیرەکەن. ستۆدیۆکانی مارڤڵ ڕایگەیاند فیلمێکی ئینھیومانز لە ۲۰۱٤ وەک بەشێک لە قۆناغی سێیەم دەردەچێت، کاتێک ڕەگەزەکە بۆ یەکەم جار لە MCU لە *[[بریکارەکانی شیڵد]]دا* دەرکەوتن. فیلمەکە لە لیستی ستۆدیۆکانی مارڤڵ لە نیسانی ۲۰۱٦دا لابرا، و زنجیرەی *ئینھیومانز* لە تشرینی دووەم ڕاگەیەندرا، و بەشێکی بە کامێراکانی ئایماکس تۆمار کرا. باک لە تشرینی یەکەم ھاتە ناو زنجیرەکەوە، و ماونت لە شوباتی ۲۰۱۷ بۆ ڕۆڵگێڕان ھەڵبژێردرا. تۆمارکردن لە ئازار بۆ حوزەیرانی ۲۰۱۷ پێچوو، تۆمارکردنەکە لە فڕۆکەخانەی پێشووی خاڵی سەرتاشانی وێستگەی ئاسمانی دەریایی لە کاڵاێڵۆوا و ناوچەی جیاواز لە دوورگەی ئۆواھوو ئەنجامدرا. 

*ئینھیومانز* لەسەر شاشەی ئایماکس لە ۱ی ئەیلوولی ۲۰۱۷ دەرکەوت، یەکەم زنجیرە تەلەڤیزیۆنی ڕاستەوخۆ بوو وا بکات. پێش ئەوەی زنجیرەکە لە ۲۹ی ئەیلوول لەسەر ئەی بی سی پەخش بکرێت و بە ھەشت ئەڵقە تەواو بوو، نمایشە شانۆییەکە دوو ھەفتە بەردەوامبوو، زنجیرەکە لە ۱۰ی تشرینی دووەم کۆتایی ھات. زنجیرەکە بەرەوڕووی بەسەرداچوونەوەی نەخوازراو و نرخاندنی تەلەڤیزیۆنی نزم بووەوە، لە ئایاری ۲۰۱٨ ئەی بی سی زنجیرەکەی ھەڵوەشاندەوە.

## چیرۆک
دوای کوودەتایەکی سەربازی، خێزانی شاھانەی ئینھیومانز بۆ ھاوایی ڕادەکەن، کە دەبێت خۆیان و جیھان ڕزگار بکەن.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 

پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٧
پۆل:زنجیرە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
ویکیپیدیای بولگاری

**ویکیپیدیای بولگاری** () یەکێکە لە وەشانەکانی ویکیپیدیا کە بە زمانی بولگاری دەنووسرێت، ویکیپیدیای بولگاری وەک ویکیپیدیایەکانی تر ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادە و ھەمووان دەتوانن دەستکاری پەڕەکان بکەن بێجگە لە چەند پەڕەیەک کە تەنیا بەکارھێنەرە خاوەن ھەژمارەکان دەتوانن دەستکاری بکەن.

ویکیپیدیای بولگاری ھەتا ئێستا ***' ھەژماری بەکارھێنەرانی تێدا دروست کراون، ***' بەڕێوەبەر و **** وتاری ھەن.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی ویکیپیدیاکان
* زمانی بولگاری

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* [//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias پێڕستی ویکیپیدیاکان لە مێتا]

بولگاری
زورگەبات

**زورگەبات** یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بەحرکە سەربە قەزای ناوەندی ھەولێر لە پارێزگای ھەولێر.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی قەزای ھەولێر
دارەبەن

**دارەبەن** یان **دارە بەن** یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بەحرکە سەربە قەزای ناوەندی ھەولێر لە پارێزگای ھەولێر.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی قەزای ھەولێر
گەزنە، قەزای ھەولێر

**گەزنە** یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی بەحرکە سەربە قەزای ناوەندی ھەولێر لە پارێزگای ھەولێر.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی قەزای ھەولێر
ئێلڤیرا باش

**ئێلڤیرا باش** (لەدایکبووی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٥١) وێنەکێشێکی ئەلمانیە بەھۆی کارە جوانیەکانیەوە لە وێنەکێشانی ئافرەتان ناسراوە. لە بەرلین ئەژیەت و کاردەکات.

## سەرچاوەکان


پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١
پۆل:زیندووان
پۆل:وێنەکێشە ئەڵمانییەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:وێنەکێشە ئەڵمانییەکانی سەدەی ٢١کەم
ویلایەتی لیانگ

وێنۆک
**لیانگ** (بە چینی: خوێندنەوە:لیانگ) ویلایەتێکی سەربە ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو لە سەردەمی بەھار و پایز لە مێژووی دێرینی چین، کە سنووردار بوو لەگەل ویلایەتی چین.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
لوو (سەردەمی بەھار و پایز)

**لوو** (بە چینی سادەکراو: 吕 چینی دێرین: 呂 خوێندنەوە: لوو) ویلایەتێکی سەربە ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو لە سەرەتای سەردەمی بەھار و پایز.

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
ویلایەتی لوۆ

وێنۆک|ویلایەتەکانی ئیمپراتۆرییەتی ژۆو
**ویلایەتی لوۆ** ویلایەتێک بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی شانگ بوونی ھەبوو، دواتر بووبە بەشێک لە ئیمپراتۆریەتی ژۆو لە سەردەمی بەھار و پایز.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:پۆلی کۆمنز بە بەستەری خۆماڵیی یەکسان لەگەڵ ویکیدراوە
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی حەوتەمی پێش زایین
پۆل:ئیمپراتۆریەتیی شانگ
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
زوۆ ژوان

**زوۆ ژوان** تۆمارێکی مێژووی چینیە کە سەرچاوەیەکی گرنگ بوو بۆ تێگەیشتن لە تۆماری مێژوویی بەھار و پایز (春秋 چونچیو) پێکھاتووە لە بەرگ کە باسی سەردەمی ٧٢٢ تا ٤٦٨ی پێش زایینی چین ئەکات، بە شێوەیەکی گشتی باس لە بابەتە دیپلۆماتییەکان، سیاسیەکان، سەربازییەکان و بابەتە پەیوەندیدارەکانی سەردەمەکە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:دەقە مێژووییە چینییەکان
ویلایەتی سیان

**ویلایەتی سیان** (بە چینی: 弦) ویلایەتێکی سەر بە ڕۆژاوای ژۆو بوو لە سەردەمی بەھار و پایز.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی حەوتەمی پێش زایین لە چین
پۆل:مێژووی ھێنان

پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
ویلایەتی سیانگ

**ویلایەتی سیانگ** ویلایەتێکی سەربە ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو لە سەردەمی بەھار و پایز کە لەلایەن خێزانی جی فەرمانرەوایەتی ئەکرا.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
لیاوۆ (ئیمپراتۆریەتی ژۆو)

**لیاۆ** ویلایەتێکی سەربە ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو لە سەردەمی بەھار و پایز لە مێژووی دێرینی چین. لەو سەردەمەدا دوو ویلایەت ھەبوو بەھەمان ناو یەکەمیان لە تۆماری زوۆ ژوان تۆمارکراوە زوۆ ژوان

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
ویلایەتی سی

**سی** (بە چینی: 息 خوێندنەوە: سی) ویلایەتێکی دێرین بوو لە نێوان شانگ و ژۆو، دوای سەردەمی شانگ بوو بە ویلایەتێکی سەربە ئیمپراتۆریەتی ژۆو لە سەردەمی بەھار و پایز

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:مێژووی دێرینی چین
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
نەمرەکان (کۆمیک)

***نەمرەکان*** ڕەگەزێکی خەیاڵی مرۆڤین لە کتێبە کۆمیکە ئەمریکییەکانی مارڤڵ کۆمیکسدا دەردەکەون. ئەوان بە لقێکی کرداری پێشکەوتن کە ژیانی زیرەکی لەسەر زەوی دروستکردووە پێناسە دەکرێن. ھاندەرە ڕاستەقینەکەی ئەم کردارە، بوونەوەرە ئاسمانییە سلشتاڵەکان، مەبەستیان ئەوەبوو ھەتاھەتاییەکان ببنە بەرگریکەری زەوی، کە لە ئەنجامدا دەبێتە ھۆی شەڕێکی مسۆگەر لەگەڵ جووتە وێرانکارییەکانیان دیڤیەنتەکان. ھەتاھەتاییەکان لەلایەن جاک کیربی دروستکراوە، و یەکەم دەرکەوتنیان لە ھەتاھەتاییەکان #۱ دا (تەممووزی ۱۹۷٦) بوو.

ھەتاھەتاییەکان بۆ یەکەم جار لە جیھانی سینەماییی مارڤڵ لە فیلمەکەی خۆیان *[[ھەتاھەتاییەکان (فیلم)|ھەتاھەتاییەکان]]* دەرکەوتن، کە لە لایەن کڵوی چاو دەرھێنراوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
*
*Eternals لەسەر the Marvel Universe
*Eternals لەسەر the Marvel Database Project
*Know Your Eternals I: The Eternals, Newsarama, April 21, 2006
*Know Your Eternals II: Celestials & Deviants, Newsarama, April 25, 2006
*Know Your Eternals III: Kirby & The Eternals (I), Newsarama, April 28, 2006
*Know Your Eternals IV: The Marvel Universe and The Eternals, Newsarama, May 4, 2006

### بەسەرداچوونەوە

*Best Shots Extra: The Eternals #1 , Newsarama, June 9, 2008

پۆل:ھەتاھەتاییەکان
پۆل:کۆمیکەکانی سوپەرهێرۆ
پۆل:ئەو کۆمیکانەی لە سەرەتای ساڵی ٢٠٠٨ دەرکەوتن
پۆل:کۆمیکەکانی سوپەرھێرۆ
فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی کووەیت

**فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی کووەیت** () فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتییە کە دەکەوێتە پارێزگای فەروانیە، کووەیت.

## ئەمانەش ببینە
* فڕۆکەخانەکانی کووەیت

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

*وێبگەی فەرمی

پۆل:فڕۆکەخانەکانی کووەیت
پۆل:شاری کووەیت
جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠ گروپی ئەی

گرووپی ئەی لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠ لە ھەڵیژاردەی ئیتالیا و ھەروەھا ھەڵبژاردەکانی تورکیا، سویسرا و وێڵز پێکدێت یەکەم یاری جامی یۆرۆی ٢٠٢٠ لەم گرووپە ئەنجام درا.

## ھەڵبژاردەکان

## ئەنجامی یارییەکان
### تورکیا VS ئیتاڵیا


### وێڵز vs سویس


### تورکیا VS وێلز


### ئیتاڵیا VS سوێس


### سوێس VS تورکیا


### ئیتاڵیا VS وێڵز


## سەرچاوەکان

پۆل:تورکیا لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠
پۆل:ئیتاڵیا لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠
پۆل:سویس لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠
پۆل:وێڵز لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠
پۆل:جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠
پارتی دیموکراتی کوردستان-باکوور

**پارتی دیموکراتی کوردستان - باکوور** (، ) پارتێکی نایاسایی چالاک لە تورکیا و باکووری کوردستانە. مەبەستی ئەم پارتە سەربەخۆیی بۆ گەلی کوردە.

## مێژوو
پارتی دیموکراتی کوردستان - باکوور وەک پارتێکی نایاسایی لە ساڵی ١٩٦٥دا دامەزرا. دامەزرێنەرە ھاو‌بەشە دیارەکانی پارتەکە شەرەفەددین ئێڵچی و فایق بوجاک بوون. لە ئەیلوولی ١٩٩٢دا، لە ڕێگەی کۆنگرەیەکی یەکگرتنەوە، لەگەڵ «پلاتفۆرمی یەکێتیی ئالا ڕزگاری» و «پلاتفۆرمی یەکێتیی نەتەوەیی (بەرگەھ)» و ھەندێک گرووپ کە لە «ڕزگاری» جیابووبوونەوە و ھەندێک کەسایەتی سەربەخۆ، یەکیان گرت و پدک/باکووریان پێکھێنا. ناوی سەرەتایی پارتەکە «ھەڤگرتن-پدک» بوو.

کاتێک کۆنگرەی دووەم لە تشرینی دووەمی ١٩٩٤دا کۆبووەوە، پارتەکە ناوی خۆی گۆڕی بۆ پدک/باکوور. ئەمە لە ئەنجامی ڕەچاوکردنی مەودای جوگرافیی چالاکییەکانی پارتەکە بوو، کە ئاماژە بوو بۆ باکووری کوردستان.

لە ١٠یەمین کۆنفرانسی خۆیدا لە ساڵی ٢٠١٣، پارتەکە بڕیاری دا کە ھەوڵی وەرگرتنی مۆڵەتی یاسایی بدات ھەر کاتێک بەکارھێنانی وشەکانی «کوردی» یان «کوردستان» لە ناوی پارتەکاندا بوو بە یاسایی.

## بیروباوەڕ
بەپێی بەرنامەکەی، پدک/باکوور پارتێکی «ڕزگاریی نەتەوەیی»یە. کەسایەتییەکی نەتەوەیی دیموکراتی ھەیە و بۆیە کراوەیە بۆ دیدوچوونی جیاواز. ھەموو ئەو تێڕوانینانەی کە فاشیستی، ڕەگەزپەرستی، دژی یەکسانیی ژن و پیاو، برایەتیی گەلان و ئاشتی نین، دەتوانرێت لە ناو پارتەکەدا پەرەیان پێ بدرێت. بەو پێیەی دەخوازێت ببێتە پارتێکی سیاسیی عەلمانی و کراوە بێت بۆ چەپەکان، لیبراڵەکان و پارێزگاران بە ھەمان شێوە، پارتەکە لەژێر کاریگەریی پێگەی تاڕادەیەک پارێزگارانەی پارتی دیموکراتی کوردستانی مەسعوود بارزانیدایە.

پارتەکە داوای ھەموارکردنەوەی دەستووری تورکیای دەکرد بەو مانایەی کە دان بەوەدا بنرێت کە نەتەوەیەکی کورد و نەتەوەیەکی تورک لە ناو تورکیادا بوونیان ھەیە، و دابەشکردنی نەتەوەی کورد لە نێوان دەوڵەت-نەتەوە جیاوازەکاندا ڕەتدەکاتەوە و ھەموو ڕێککەوتنە نێونەتەوەیییانە بە نایاسایی دەزانێت کە پشتگیری لەم دۆخەی ئێستا دەکەن. جگە لەوەش، جەختی لەوە کردەوە کە لەو قازانجانەی لە دەرھێنانی سەرچاوە سروشتییەکان لە کوردستان بەدەست دێن، دەبێت سێ چارەکی لە کوردستاندا وەبەرھێنانی تێدا بکرێت. ئاماژە بەوە دەکات کە ئامانجی دروستکردنی دیموکراسییەکی پەرلەمانییە لەو بەشەی کوردستاندا کە لەناو کۆماری تورکیادایە، و وای لێبکات گەلی کورد بەھرەمەند بن لە ھەموو ئەو مافانەی کە یاسای نێونەتەوەیی پێیان بەخشیوە و مەرجەکان بۆ مافی بڕیاردانی چارەی خۆنووسین بڕەخسێنێت.

## ئەمانەش ببینە
* پارتی دیموکراتی کوردستان
* کوردایەتی ئیسلامی

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان
پۆل:حیزبەکانی تورکیا
پۆل:حیزبەکان، دامەزرانی ١٩٩٢
پۆل:حیزبەکانی باکووری کوردستان
پۆل:جیاییخوازی لە تورکیا
پۆل:حیزبەکانی عێراق
پۆل:جیاییخوازیی کورد لە تورکیا
دووک سیانی جین

**دووک سیانی جین** (، مردووی ٦٥١ی پێش زایین) ١٩مین فەرمانرەوای ویلایەتی جین بوو، ھەروەھا نۆیەم فەرمانرەوای جین بوو لە سەردەمی بەھار و پایز لەسەردەمی ئەودا، جین یەکێک بوو لە بەھێزترین و فراوانترین ویلایەتەکانی ئەو سەردەمە

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:فەرمانڕەواکانی جین (ویلایەتێکی چین)
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٧ەمی پێش زایین
پارتی شۆڕشی کوردستان

**پارتی شۆڕشی کوردستان** ( (*PŞK*)، ) پارتێکی نایاسایی چالاک لە تورکیا و باکووری کوردستانە. مەبەستی ئەم پارتە سەربەخۆیی بۆ خەڵکی کورد، بەپێی بنەماکانی مارکسیزم-لێنینیزمە.

## مێژوو
پارتی شۆڕشی کوردستان لقێکی جیابووەوەی پارتییەکێتیی سۆسیالیستی کوردستانە، کە بە تورکی بە «Kürdistan Sosyalist Birlik Partisi» و بە کوردی بە «Partiya Yekitiya Sosyalista Kurdistane» ناسراوە. پارتی یەکێتیی سۆسیالیستی کوردستان لە تەممووزی ١٩٩٨دا دوای کۆبوونەوەیەک لە ئەڵمانیا خۆی ھەڵوەشاندەوە. لە ئەنجامدا، کۆمیتەی ناوەندیی «یەکبوون» یان پارتی یەکگرتوویی گەلی کوردستان، کە بنکەکەی لە سوێد بوو، بڕیاری دا ڕێکخراوێکی نوێ پێکبھێنێت بۆ ئەنجامدانی خەباتی چەکداری دژی حکومەتی تورکیا. بەڵام پارتی شۆڕشی کوردستان ھەرگیز خەباتی چەکداریی دژی حکوومەتی تورکیا ئەنجام نەداوە و تەنھا پارتێکی سیاسی بووە. ئەم ڕێکخراوە لە سەرەتادا ناوی «یەکێتیی شۆڕشی کوردستان» بوو. بەڵام دواتر کۆمیتەی ناوەندی بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە ھێشتا یەکێتییەک لە ئارادا نییە، وشەی «یەکێتی» گۆڕی بۆ «پارت»؛ بەم شێوەیە پارتی شۆڕشی کوردستان دروست بوو.

دوای دەستگیرکردنی عەبدوڵڵا ئۆجەلان لەلایەن ھێزەکانی تورکیاوە لە ساڵی ١٩٩٩ و پاشەکشەی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) کە بەو ھۆیەوە ڕوویدا، پارتەکە ھەوڵی دا ئەندامانی ئەوان بۆ لای خۆی ڕابکێشێت، ھەرچەندە سەرکەوتنێکی بەرچاوی بەدەست نەھێنا. ڕێکخراوەکە نە لە گەیاندنی زیانێکی گرنگ بە ھێزەکانی تورکیا و نە لە ناساندنی خۆی بە ڕای گشتی سەرکەوتوو نەبوو.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان
پۆل:حیزبەکانی باکووری کوردستان
پۆل:حیزبەکانی تورکیا
پۆل:حیزبە کۆمۆنیستییەکانی تورکیا
پۆل:حیزبە کۆمۆنیستییەکانی کوردستان
پۆل:جیاییخوازیی کورد لە تورکیا
پۆل:حیزبە ناسیۆنالیستە کوردەکان
ویلایەتی سوو

وێنۆک|ویلایەتی سوو لەسەرەوەشی ئیمپراتۆرییەتی ژۆو لە خوارەوەشی ھەردوو ھاوپەیمانی وو و یویێ
**ویلایەتی سوو** () ویلایەتێکی سەربەخۆی سەربە خەڵکی ھوایی (دۆنگ یی) بوون لە سەردەمی برۆنزی چین، کە لەلایەن خێزانی ینگەوە فەرمانرەوایی ئەکرا و ڕووباری ھوایی کەوتبۆوە ژێر ویلایەتەکە بۆ ماوەی دوو سەدە، ویلایەتێکی بەھێز بوو بەشێوەیەک کە بتوانێت دژی ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوەستێتەوە.

ویلایەتی سوو ویلایەتێکی دێرینی سادەی چین بوو لە کۆتا سەردەمی شانگ، دواتر سوو لەلایەن ڕۆژاوای ژۆو چەوسێنرایەوە ھەرچۆنێک بێت دواتر بە تێپەربوونی کات توانی سەربەخۆیی و خۆبەڕێوەبەری لە ژۆو وەرگرێتەوە و سیستەمی کۆنفیدرالی لە ٣٦ ویلایەت پێکبێنێت و ببێت بە شانشینێک، و بە شێوەیەک کە توانی دژی ئیمپراتۆرییەتی ژۆو بوەستێتەوە و خۆی بپارێزێت، سوو بە بەھێزی مایەوە تا سەرەتای سەردەمی بەھار و پایز، ھەرچۆنێک بێت ویلایەتەکە سەرکەوتنێکی باشی لە ناوەندی سەدەی ھەشتەمی پێش زایین تۆمارکرد

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ھەزارەی یەکەمی پێش زایین لە چین
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی شەشەمی پێش زایین
پۆل:مێژووی جیانگسو
پۆل:ویلایەت و ناوچە ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی شەشەمی پێش زایین
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
زنجیرەی ھارمۆنیک

**زنجیرەی ھارمۆنیک** () زنجیرەیەکی ماتماتیکیی لێکدوورکەوتووی تایبەتە، کە ئەندامەکانی سەرجەمی n دانەی یەکەمی پاشیەکیی ھارمۆنیکە، ناوەکەی لە چەمکی ھارمۆنی لە مۆسیقادا وەرگیراوە.

: \sum_{n=1}^\infty\frac{1}{n} = 1 + \frac{1}{2} + \frac{1}{3} + \frac{1}{4} + \frac{1}{5} + \cdots.

## ھەژمارکردن
بە nـەمین سەرجەمی بەشی زنجیرەی ھارمۆنیک، دەوترێت، nەمین ژمارەی ھارمۆنیک:

:  H_n=\sum_{k=1}^n \frac{1}{k}=1 + \frac{1}{2} + \frac{1}{3} + \frac{1}{4} + \cdots +\frac{1}{n} 

نموونەی سەرەوە حاڵەتێکی تایبەتی زنجیرەی ھارمۆنیکی (1/k^a)، لێرەدا a=1
### بەھای سەرجەمی بەشی

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ماتماتیکی سەرەتایی
پۆل:زنجیرە ماتماتیکییەکان
ویلایەتی زێنگ

وێنۆک
**ویلایەتی زێنگ** (曾国; زێنگ گوۆ) ویلایەتێکی مێژووی بوو لە چین کە سەربە ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو بە پێی سەرچاوەیەکی مێژووی زێنگ دامەزرا لە سەردەمی ڕۆژاوای ژۆو (١٠٤٥-٧٧١ی پێش زایین) وە دەستی بە کارە سیاسیەکانی کرد لە سەردەمی ڕۆژھەڵاتی ژۆو (٧٧٠ تا ٢٥٦ی پێش زایین) ، زێنگ مایەوە تا سەرەتای شەڕی ویلایەتەکان لە دەستپێکی سەدەی پێنجەمی پێش زاین.

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
ویلایەتی ژۆنگلی

**ویلایەتی ژۆنگلی** (بە چینی:鍾離, بە شێوەیەکی ڕەسەن بە 童麗 دەنوسرێت) ویلایەتێکی دێرینی چین بوو لە سەردەمی بەھار و پایز ویلایەتێکی سەربە ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو، ویلایەتی ژۆنگلی یەکێک بوو لە ویلایەتە بەھێزەکانی سەردەمی خۆی کە بتوانێت بەرگری لەخۆی بکات.

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ھەزارەی یەکەمی پێش زایین لە چین
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:مێژووی جیانگسو
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
ویلایەتی ژۆنگشان

**ژۆنگشان** (بە چینی: 中山; خوێندنەوە: ژۆنگشان) ویلایەتێکی بچووکی سەربە ژۆو بوو کە لە سەردەمی بەھار و پایزدا بوونی ھەبوو کە بۆ ماوەی ١٢٠ ساڵ مایەوە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ناوچە و ویلایەتانەی لە سەدەی پێنجەمی پێش زایین دامەزراون
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی سەدەی ٤ەمی پ.ز
پۆل:ویلایەت و ناوچانەی لە سەدەی سێیەمی پێش زایین ھەڵوەشێنراونەتەوە
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
ویلایەتی ژۆولای

[وێنۆک|لە ناوەراست ویلایەتی ژۆولای، لە ڕۆژھەڵات ، لە ڕۆژاوا [ویلایەتی چوو، لە باکووری ویلایەتی سوو، لە پاشان ھەردوو ویلایەتی چای و چێن ئەکەونە سەر ویلایەتی چوو]]
**ویلایەتی ژۆولای** (بە چینی: 中山;) ویلایەتێکی بچووک بوو لە سەردەمی بەھار و پایز کە فەرمانرەوایەتی بەشێکی ناوەندی ڕووباری ھوایی دەکرد، پایتەختەکەی ھەمان ناوی ویلایەتەکەی ھەبوو، دواتر بەھۆی فراوانخوازی  چوو، چوو فراوانخوازیەکەی تا ڕۆژھەڵات برد و ویلایەتی ژۆولای گرتەوە بەڵام چوو ھێشتی ویلایەتی ژۆولای بەشێوەیەکی ناو خۆبەڕێوەبەری بکات لەژێر ئیمپراتۆریەتەکەی، ویلایەتی ژۆولای مایەوە تا ٥٢٩ی پێش زاین، دواتر ویلایەتی وو پایتەختەکەی خستە ژێر دەسەڵاتی خۆی و خێزانی فەرمانرەوایی ژۆولای دەسەڵاتیان لەدەستدا.

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:ویلایەت و ناوچانەی کە لە سەدەی پێنجی پێش زایین ھەڵوەشێنراونەتەوە
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی سەدەی ٤ەمی پ.ز
پۆل:ویلایەت و ناوچانەی لە سەدەی سێیەمی پێش زایین ھەڵوەشێنراونەتەوە
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
ویلایەتی چای

وێنۆک
**ویلایەتی چای** (بە چینی: 蔡) ویلایەتێکی بوو کە لە سەرەتای سەردەمی ژۆو دامەزرابوو مایەوە تا سەردەمی بەھار و پایز و لە سەرەتای سەردەمی شەری ویلایەتەکان ھەڵوەشێنرایەوە.

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:ناوچە و ویلایەتەکان کە لە سەدەی ١١یەمی پێش زایین دامەزراون
پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ١١یەمی پێش زایین لە چین
پۆل:ویلایەت و ناوچانەی کە لە سەدەی پێنجی پێش زایین ھەڵوەشێنراونەتەوە
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی پێنجی پێش زایین
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ھەزارەی یەکەمی پێش زایین لە چین
ویلایەتی چوان

**ویلایەتی چوان** (بە چینی سادەکراو: 权国; چینی دێرین:權國 خوێندنەوە: چوان گوۆ) ویلایەتێکی سەربە ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو، فەرمانرەواکانی بە ڕەسەن خەڵکی ئیمپراتۆریەتی شانگ بوون ویلایەتی چوان لەلایەن وێن دینگ دامەزراوە.

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:پۆلی کۆمنز بە بەستەری خۆماڵیی یەکسان لەگەڵ ویکیدراوە
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:ئیمپراتۆریەتیی شانگ
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
ویلایەتی ڕویی

**رویی** (بە چینی:芮) ویلایەتێکی سەربە ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو لە سەردەمی بەھار و پایز لە مێژووی دێرینی چین.
## سەرچاوەکان
* 
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
ویلایەتی سوو (ھێنان)

**سوو** (بە چینی: 許 خوێندنەوە: سوو) ویلایەتێکی دێرینی سەربە ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو، لە سەرەتای سەردەمی رۆژاوای ژۆو. ئەم ویلایەتە دەکەوێتە ناوچەیەک لە جیھانی ئەمرۆدا پێی ئەوترێت ھێنان، لێت تێک نەچێت لەگەل ویلایەتەکەی تر بەھەمان ناوە (ویلایەتی سوو) بەڵام ئەو دەکەوتە نزیک ڕووباری ھوویی وە جیاوازی نێوان ھەردووکیان (ویلایەتی سووی ناوچەی ھێنان 許، ویلایەتی سووی ڕووباری ھویی 徐).

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
ویلایەتی زۆو

وێنۆک|ویلایەتەکانی ژێر ئیمپراتۆریەتی ژۆو
**ویلایەتی زۆو** (بە چینی سادەکراو: 邹;  چینی دێرین:鄒) بە ڕەسەن: **ژوو** (邾) یان **ژوولۆو** (邾婁)، ویلایەتێکی سادەی سەربە ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی چین لە سەدەی چوارەمی پێش زایین
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی سەدەی ٤ەمی پ.ز
پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ١١یەمی پێش زایین لە چین
پۆل:ناوچە و ویلایەتەکان کە لە سەدەی ١١یەمی پێش زایین دامەزراون
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
دووک ھووی چێن

**دووک ھوو** (بە چینی سادەکراو:陈胡公; چینی دێرین:陳胡公 خوێندنەوە: چێن ھو گۆنگ) دامەزرێنەری ویلایەتی چێن بوو، دوای ئەوەی خەزووری پاشا وو ئیمپراتۆریەتی ژۆوی دامەزراند لە ١٠٤٦ی پێش زایین.

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکان لە سەدەی ١١یەمی پێش زایین
پۆل:فەرمانڕەواکانی ویلایەتی چێن
ویلایەتی چێن

وێنۆک
**ویلایەتی چێن** (بە چینی: 陈国 خوێندنەوە چێن گوۆ) ویلایەتێک بوو لەلایەن دووک ھوو دامەزرابوو ھەر زوو لەدوای دامەزرانی ئیمپراتۆریەتی ژۆو لەلایەن پاشا وو لە سەردەمی دێرینی چین.

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:سەدەی ١١یەمی پ.ز
پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ١١یەمی پێش زایین لە چین
پۆل:ناوچە و ویلایەتەکان کە لە سەدەی ١١یەمی پێش زایین دامەزراون
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی پێنجەمی پێش زایین لە چین
پۆل:ویلایەت و ناوچانەی کە لە سەدەی پێنجی پێش زایین ھەڵوەشێنراونەتەوە
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
ئاسمانی (کۆمیک)

***ئاسمانی*** کەسایەتی خەیاڵین لە کتێبە کۆمیکە ئەمریکییەکانی مارڤڵ کۆمیکسدا دەردەکەون. بۆ یەکەم جار لە سەدەی بڕۆنزی کتێبە کۆمیکەکان دەرکەوتن و لەو کاتەوە لە بڵاوکراوەکانی مارڤڵدا بۆ ماوەی چوار دەیەیە دەردەکەون. ئەفسانەکانیان ئەوەیە ئەوان ئەندامی یەکەم شێوازی ژیانن لە لایەن گەردوونی ڕاستەقینەوە دروستکراون، و لە دروستکردنی فرە گەردوونی ئێستای مارڤڵ کۆمیکس بەژدارن، ئەمەش دروستکردنی ژیان تێیدا دەگرێتەوە.

ئاسمانییەکان یەکەم دەرکەوتنیان لە فیلمەکەی جیھانی سینەماییی مارڤڵ پاسەوانانی گەردووندا (۲۰۱٤) بوو.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* Celestials at Comic Vine
* Celestials at Marvel Cinematic Universe Wiki
* 25 Things That Make No Sense About Marvel’s Celestials at Screenrant
ویلایەتی شێن

وێنۆک|ویلایەتەکانی ژێر ژۆو
**ویلایەتی شێن** (بە چینی سادەکراو: 申国; چینی دێرین: 申國 خوێندنەوە: شێن گوۆ) ویلایەتێکی سەربە ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو، لە سەرەتای سەردەمی بەھار و پایز و دواتر ویلایەتی چوو خستیەوە ژێر دەسەڵاتی خۆی.

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:مێژووی دێرینی چین
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
ویلایەتی سوی

**سوی** (بە چینی سادەکراو: 随 چینی دێرین:隨 خوێندنەوە: سوی) ویلایەتێکی سەربە ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو ئەکەوتە نزیک دەریای ھان، لە جیھانی مۆدێرنی ئەمڕۆ ئەکەوێتە ھوبێی.

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
ویلایەتی تان

[وێنۆک|ویلایەتەکانی سەربە [ئیمپراتۆریەتی ژۆو|ژۆو]]
**تان** (بە چینی: خوێندنەوە: تان) ویلایەتێکی سەربە ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو کە لە ئەمرۆدا ئەکەوێتە شاندۆنگ لە سەردەمی دێرینی چینی سەردەمی بەھار و پایز.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ناوچە و ویلایەتەکان کە لە سەدەی ١١یەمی پێش زایین دامەزراون
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
ویلایەتی شێن (ھێنان)

**ویلایەتی شێن** (چینی سادەکراو: 沈国; چینی دێرین:沈國: خوێندنەوە: شێن گوۆ) یەکێک بوو لە ویلایەتەکانی سەربە ئیمپراتۆریەتی ژۆو لە سەردەمی بەھار و پایز لە جیھانی مۆدێرنیی ئەمرۆدا ئەکەوێتە ھێنان.

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:مێژووی دێرینی چین
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
ویلایەتی جوو

وێنۆک|ویلایەتەکانی ژێر ئیمپراتۆریەتی ژۆو
**ویلایەتی جوو** ویلایەتێکی سەربە ژۆو بوو لە مێژووی دێرینی چین، فەرمانرەواکانی نازناوی جی (己)ـیان ھەڵدەگرت لە ئەمرۆدا ئەکەوێتە شاندۆنگ.

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
ویلایەتی پی

**پی** (بە چینی:邳) ویلایەتێکی سەربە ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو کە لەلایەن خێزانی ڕێن (任) فەرمانرەوایی ئەکرا

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
بڕیاردان

**بڕیاردان** () پرۆسەیەکی ھزرییە کە دەبێتە ھۆی ھەڵبژاردنی کردارێک لە نێوان پێوانە جێگرەوەکان. بڕیاردان بە دوو جۆر ڕەچەتەی ی و دەقنووس پێناسە کراوە.

## ئەنواعی بڕیاردان
بڕیاردان دەکرێت لەسەر بنەمای چەند فاکتەرێک دابەش بکرێت، بەڵام بەشێوەیەکی گشتی دەکرێت لە سێ ڕوانگەی کات و ئاڵۆزی و بڕی بیرکردنەوەوە سەیر بکرێت، کە ھەر یەکێک لەو جۆرانەی خوارەوە پێک دێت:

### بەپێی کات
* خێرا
* دواخستن
* پێزانین

### لەسەر بنەمای ئاڵۆزی
* سادە
* ئاڵۆز

### بەپێی بڕی بیرکردنەوە
* سۆز
* لۆژیکی
* مۆشار کاتی

## شێوازی کلاسیکی باشترین بڕیار
* شیکردنەوەی بارودۆخ یان کێشە
* چەند چارەسەرێکی گونجاو دیاری بکە
* ھەڵبژاردنی چارەسەری دروست
* بەشکردنی چارەسەری دروست لەگەڵ ئامادەبوواندا
* شیکردنەوەی ئەنجامەکانی چارەسەر

## بەستەرە دەرەکییەکان

* بۆچی مرۆڤ دوودڵە لە بڕیاردان؟ (wishe.net)
* ھونەری بڕیاردان | xwenar 
* پەلەکردن لە بڕیاردان | چیرۆک – Aga Organization 

پۆل:فەلسەفە کۆمەڵایەتییەکان
پۆل:شیکار
پۆل:بڕیاردان
ویلایەتی چی (ھێنان)

**چی** (بە چینی:杞) ویلایەتێکی سەربە ئیمپراتۆریەتی شانگ بوو (لە سەدەی ١٦ی پێش زایین) دوای کەوتنی شانگ کەوت، چووە ژێر ئیمپراتۆریەتی ژۆو بەردەوام بوو تا سەرەتای شەری ویلایەتەکان.

## مێژوو
ویلایەتی چی دامەزرا کاتێک یەکەم پاشای شانگ خاکێکی دابە کەسێکی راستەوخۆی سەربە خێزانی سیا، کە ئەم ناوچەیە ئێستا پێی ئەوترێ ئەمرۆ: وڵاتی چی.

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ئیمپراتۆریەتیی سیا
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:پۆلی کۆمنز بە بەستەری خۆماڵیی یەکسان لەگەڵ ویکیدراوە
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
کێوەکانی ولینگ

**کێوەکانی ولینگ** (چینی سادەکراو:武陵山脉; چینی دێرین:武陵山脈; خوێندنەوە: ولینگ شانمای) زنجیرەچیایەکن دەکەونە ناوەندی چین، لە چۆنگچینگ و ڕۆژھەڵاتی گوی ژۆو تا رۆژاوای ھونان ئەڕوات، ئەوێ ماڵێکە بۆ چەندین گروپە ڕەگەزییە چینیەکان وەکوو: توجیا، ھان، میاوۆ، دۆنگ، بای

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:زنجیرەچیاکانی ھونان
خەڵکی توجیا

[وێنۆک|گوندی توجیا لە [یێ چینگ.]]
**توجیا** (بە چینی: 土家族 خوێندنەوە: توجیا زو) بە ھەبوونی کۆی دانیشتووانی زیاتر لە ٨ ملیۆن کەس، ھەشتەم گەورەترین گروپە ڕەگەزییەکانی کۆماری گەلی چینە، لە کێوەکانی ولینگ ئەژین

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:خەڵکی توجیا
پۆل:گروپە ڕەگەزیانەی کە بە فەرمی لەلایەن چینەوە دانیان پیانراوە
ویلایەتی لای

وێنۆک|ویلایەتەکانی سەربە ژۆو
**لای** (چینی سادەکراو: 莱 چینی دێرین: 萊 خوێندنەوە:لای) ھەروەھاش وەک لای یی  (萊夷) ناسراوە، لای ویلایەتێکی سەربە خەڵکی دۆنگ یی بوو کە ئەمرۆ ئەکەوێتە شاندۆنگ لەژێر ئیمپراتۆریەتی ژۆو، ویلایەتەکە لە کتێبی بەڵگەنامەکان تۆمارکراوە.

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
ویلایەتی پێنگ

**پێنگ** ( بە چینی:倗) ویلایەتێکی دێرینی چین بوو سەربە رۆژاوای ژۆو بوو، لە ئەمرۆدا ئەکەوێتە پارێزگای شانسی.

## سەرچاوەکان

* 
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
چۆنگچینگ

وێنۆک
**چۆنگچینگ** پێشووتر وەک چونگ کینگ دەخوێنرایەوە، دەکەوێتە باشوور و ڕۆژاوای چین، بەشێوەیەکی بەڕێوەبەری یەکێکە لە چوار شارەوانیەکە کە دەکەوێتە ژێر بەرێوەبەرایەتی ڕاستەوخۆی حکومەتی ناوەندی کۆماری گەلی چین سێ شارەوانییەکەی تر بریتین لە پەکین، شانگھای، تیانجین) شارەوانی چۆنگچینگ فراوانی خاکەکەی بەنزیکەیی یان بە تەواوی ڕووبەری نەمسای ھەیە، وە لەسەر بەڕێوەبەری و شارەوانییەتی چۆنگچینگیش ڕاستەوخۆ بەڕێوەبەری چۆنگچینگ و شوێنە نزیکەکانی خۆشی ئەکات، ھەروەک شارەکانی تریش کە پەیوەندیدار نین بە چۆنگچینگەوە لە سەردەمی بەڕێوەبەری کۆماری چین (ROC) چۆنگچینگ دەکەوتە ناو پارێزگای سیچوان وەکوو یەکێک لە ناوەندەکانی دژە فاشیست لە جیھان.

## مێژوو

##### مێژووی دێرین
چۆنگچینگ بە شێوەیەکی مێژوویی پەیوەندیدارە بە ویلایەتی با، کە پایتەختە نوێیەکەی ب ۆیەکەمجار پیی ئەوترا جیانگژۆو (江州)

##### سەردەمی شاھانە
جیانگژۆو پێشوو تر لەژێر فەرمانرەوایی ئیمپراتۆر چین شی ئیمپراتۆریەتی چین بوو، چین شی ھوانگ کە ویلایەتی چینی کرد بە ئیمپراتۆریەتی چین، ھەروەھاش لەژێر فەرمانرەوایی ئیمپراتۆرەکانی ھان بوو، چیانگژو پێشووتر لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتەکانی باکوور و باشوور ناوی لێنرابوو پارێزگای چوو (楚州) دواتر دوبارە لە ٥٨١ی زایینی لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی سوی ناوی گۆردرا بۆ پارێزگای یوو (渝州) دواتر دوبارە لە سەردەمی باکووری سۆنگ ناوی گۆردرا بۆ پارێزگای گۆنگ (恭州) ھەرچۆنێک بێت ناوی یوو تا ئەمرۆش وەک ناوی پێشووی چۆنگچینگ ماوەتەوە 

## eh

وێنۆک|جیانگ بێی زویی, ٢٠١٨ (لەژێر چۆنگچینگ)
وێنۆک|پردی چاوۆتیان مێن کە بەشی جیانگ بێی و نانان دەبەستێتەوە بە چۆنگچینگ لە ٢٠١٨ گیراوە.
وێنۆک
[وێنۆک|شاری [Raffles City Chongqing|Raffles ی چۆنگچینگ]]

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

* ماڵپەری حکومی چۆنگچینگ 

پۆل:شارەکانی چین
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڕووباری یانگتسی
پۆل:ناوچە شارییەکانی چین
پۆل:ڕۆژاوای چین
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٥ەمی پ.ز
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩٧
پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی پێنجەمی پێش زایین لە چین
پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی چین
ویلایەتی یانگ

**یانگ** (بە چینی سادەکراو:杨;  چینی دێرین:楊) ویلایەتێکی دێرینی سەربە رۆژاوای ژۆو بوو لە سەردەمی بەھار و پایز لە مێژووی دێرینی چین.

## سەرچاوەکان
* 
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:ویلایەت و ناوچانەی کە سەدەی حەوتەمی پێش زایین ھەڵوەشێنراونەتەوە
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی حەوتەمی پێش زایین لە چین
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تورکیا

وێنۆک
**ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تورکیا** () نوێنەری وڵاتی تورکیایە لە پاڵاوانێتییەکانی تۆپی پێ لەسەر ئاستی پیاوان لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی تورکیاوە سەرپەرشتی دەکرێت. ئەندامە لە یوفا و فیفا. یەکەم یاری نێودەوڵەتی بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ڕۆمانیا بوو لە ٢٦ی تشرینی یەکەمی
ساڵی ١٩٢٣ لە شاری ئەستەمبۆڵ کە بەئەنجامی دوو گۆڵ بۆ ھەردوو لا یەکسان بوون. سالێ ١٩٥٤ بۆیەکەم جا بەشداری جامی جیھانی دەکات باشترین ئەنجامی لەجامی جیھانی سالێ ٢٠٠٢ بوو کاتێک توانی پلەی چوارەم بەدەست بھێنێت ، یاریزانی ھەڵبژاردەکەیان ھاکان شکور ڕیکۆردی خێراترین گۆڵی لە مێژووی پاڵاوانێتییەکەدا تۆمار کرد. سالێ ١٩٩٦ بۆیەکەمجار بەشداری جامی نەتەوەکانی ئەورووپا دەکات باشترین ئەنجامی لەم پالاوانێتییە ساڵی ٢٠٠٨ بوو کاتێک توانی بگاتە یاری پێش کۆتایی.

## سەرچاوەکان

پۆل:تۆپی پێ لە تورکیا
جووتە ڕێکخراو

[وێنۆک|250px| جووتە ڕێکخراو بۆ نواندنی خاڵەکان لە [سیستمی پۆتانی دێکارتیدا، بەکار دێت. نواندنی سێ خاڵی:(٢٬٣) بە ڕەنگی سەوز. (٣٬١-) بە ڕەنگی سوور. (٢٫٥-،١٫٥-) بە ڕەنگی شین و خاڵی بنەڕەت (٠٬٠) بە ڕەنگی بنەوش لەسەر ڕووتەختی پۆتان.]]
لە ماتماتیکدا **جووتە ڕێکخراو**  () یان **جووتی ڕێکخراو** کۆمەڵێکە پێک ھاتووە لە دوو شت، یەکەمیان پێی دەوترێت، مەدخەلی یەکەم و ئەوەی تریان مەدخەلی دووھەم.
جووتە ڕێکخراو یەکێک لە چەمکە سەرەکییەکانی تیۆریی پەیوەندییەکانە.
لە پێناسەی ماتماتیکیی پەیوەندیدا، ئەوەی گرینگە ڕیزکردنی مەدخەلەکانی پەیوەندییەکەیە، و جووتەڕێکخراو ئامرازێک بۆ ئاماژە بەم ڕیزکردنەیە. 

بە دەستەواژەیەکی تر، جووتەڕێکخراو پێک ھاتووە لە دوو مەدخەلی a, b بەم شێوەیە (a, b) ھێما دەکرێت کە لێرەدا ڕیزکردنی مەدخەلەکان گرینگییەکی بەرچاوی ھەیە، واتە جووتە ڕێکخراوی (a,b) جیاوازە لەگەڵ (b,a) مەگەر a=b.
## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:چەمکە بنەڕەتییەکانی تیۆریی کۆمەڵە
جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠ گروپی بی

گرووپی B ی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠ لە ١٢ حوزەیرانی ٢٠٢١ یارییەکانی گەڕی یەکەمی بەڕێوەچوو. ئەم گرووپە لە ھەریەکە لە ھەڵبژاردەکانی ڕووسیا و دانیمارکی میواندار، فلاندا و بەلجیکا پێکد دێت یەکەم یاری ئەم گرووپە لە نێوان ھەڵبژاردەی تۆپی پێی دانمارک و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فینلاند بەرێوەدەچێت

## ڕیزبەندی گروپ

## ئەنجامی یارییەکان
### دانمارک vs فینلاند
یاریەکە  لە خولەکی ٤٣ ڕاگیرا دوای ئەوەی یاریزانی هێڵی ناوەڕاستی هەڵبژاردەی دانیمارک  کریستیان ئیریکسن لە یاریەکە لە هۆش خۆی چوو. دواتر  ئەریکسن گوازرایەوە بۆ نەخۆشخانە و پاش ئەوەی راگەیەندرا کە بارودۆخی یاریزانەکە باشە یاریەکە کاتژمێر ٢٠:٣٠ خولەک دەست پێدەکاتەوە، لەگەڵ چوار خولەکی کۆتایی نیوەی یەکەم بۆ ئەوەی تەواو بکرێت پێش ئەوەی نیوەی دووەم یارییەکە دەست پێبکات . 


### بەلجیکا vs ڕووسیا


### فنلاندا VS ڕووسیا


### دانمارک vs بەلجیکا


### ڕوسیا vs دانمارک


### فینلەندا vs بەلجیکا


## سەرچاوەکان

پۆل:دانیمارک لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠
پۆل:فینلاند لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠
پۆل:بەلجیکا لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپا  ٢٠٢٠
پۆل:ڕووسیا لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠
پۆل:جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠
ئینھیومانز

**ئینھیومانز** گروپێکی سووپەرھیرۆی خەیاڵین لە کتێبە کۆمیکە ئەمریکییەکانی مارڤڵ کۆمیکسدا دەردەکەون. زنجیرەی کتێبە کۆمیکەکان بە گشتی سەرنج دەخاتە سەر سەرکێشییەکانی **خێزانی شاھانەی ئینھیومانز**، و زۆربەی خەڵک ناوی "ئینھیومانز" بە کەسایەتییەکانی ئەم گروپە بەھێزەوە  دەبەستێتەوە.

## بەستەرە دەرەکییەکان
*The Inhumans at Don Markstein's Toonopedia. Archived from the original on September 17, 2016.
* 
* 

پۆل:ئینھیومانز
پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن ستان لی درووستکراون
پۆل:کۆمیکەکانی سوپەرهێرۆ
پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن ستان لی دروستکراون
پۆل:کۆمیکەکانی سوپەرھێرۆ
پۆل:سووپەرھیرۆکانی مارڤڵ کۆمیکس
ویلایەتی با

**با** (بە چینی:巴 خوێندنەوە: با) ویلایەتێکی دێرینی چین بوو کە دەکەوتە ڕۆژھەڵاتی سیچوان لە چین، پایتەختەکەی بریتی بوو لە یی چێنگ (ئەمڕۆ شاری ئێنشی) لە ھوبێی، دواتر لە ٣١٦ی پێش زایین با خرایە ژێر ویلایەتی چین، خەڵکی مێژوویی بۆ و خەڵکی مۆدێرنی توجیا بەشێوەی ڕەسەن ھەنێک لە ناوچەکانیان ئەگەڕێتەوە بۆ خەڵکی ویلایەتی با.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:مێژووی چۆنگچینگ
پۆل:مێژووی سیچوان
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ھەزارەی یەکەمی پێش زایین لە چین
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی چوارەمی پێش زایین
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
باشووری ناوەڕاستی چین

وێنۆک
**باشووری ناوەڕاستی چین** (بە چینی: خوێندنەوە:ژۆنگنان) ناوچەیەکی سەربە کۆماری گەلی چینە تیابووی پارێزگاکانی گوانگدۆنگ، ھاینان، ھێنان، ھوبێی، ھونان، ھەروەھا ناوچەی خۆبەڕێوەبەری گوانگسی ژوانگ.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ناوچەکانی چین
پۆل:ناوەڕاستی چین
پۆل:باشووری چین
خاتوو مارڤڵ (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

**خاتوو مارڤڵ** کورتە زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە لەلایەن بیشا کەی عەلی بۆ خزمەتی پەخشی دیزنی+ لەسەر کەسایەتی مارڤڵ کۆمیکس کامالا خان/خاتوو مارڤڵ دروست کراوە. زنجیرەکە دەکەوێتە جیھانی سینەماییی مارڤڵەوە (MCU) و ھاوبەشی ناوەڕۆک لەگەڵ زنجیرە فیلمەکاندا دەکات. زنجیرەکە لەلایەن ستۆدیۆکانی مارڤڵەوە بەرھەمھێنراوە، و عەلی وەک نووسەری سەرەکی خزمەت دەکات و عادل ئال ئاربی و بیلال فەلاح سەرۆکایەتی تیمی دەرھێنان دەکەن.

ئیمان ڤێلانی وەک کامالا خان/خاتوو مارڤڵ ڕۆڵ دەگێڕێت، ھەروەھا ساگار شێخ، و ئارامیس نایت، مات لینتز، و زوونیبە شەرۆف، موھان کاپور، ساگار ساخ، لاورا مەرسەدی، ئەژار ئوسمان، ڕیش شارد، ئەرینا مۆید، ئەلیسا ڕینەر، لاس نەکیل، نیمرا بوشا، تراڤیا سپینگەر، ئەداکو ئۆنۆگدۆ، سامینا ئەحمەد، فەوارد خان، ئەرمیس کنایت، و ئەم درامایە وێنەگرتنی دەستی پێکردووە لە ٨ی  ٢٠١٩ ەوە و ڕیکۆرد کردن دەستی پێکرد لە ١١ی ٢٠٢٠ ەوە لەگەڵ ئیل ئەربی و فەلاح، میرینیا مینۆن، شەرمن ئوبدی شنۆی کە بریتی بوو لە دەرهێنەرەکە، ئەم درامایە دەستی بە ڕیکۆرد کردن کرد لە ١١ی٢٠٢٠ی، لە وڵاتەکانی ئەتڵانتا، نیوجێرزی، تایلاند لە ٥ی ٢٠٢١دا.

خاتوو مارڤێڵ لە ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ بۆ یەکەمجار نمایشکرا، و شەش ئەڵقە نمایشکرا، لە ١٣ی تەمموز کۆتایی هات، بەشێکە لە قۆناغی چوارەمی مارڤڵ. زنجیرەکە وەک سێت ئاپێک بۆ فیلمی مارڤڵسەکان کاری کرد، کە تێیدا ڤێلانی ڕۆڵی خۆی وەک خان دووبارە دەکاتەوە لەگەڵ ئەندامانی دیکەی کاستی زنجیرەکە. زنجیرەکە پێداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرت، بەتایبەتی بەهۆی شێوازی بینراوی داهێنەرانە و نمایشی ڤێلانی.

## زنجیرە دراماکان

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

*  لەسەر Marvel.com
* 
* 

پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان
پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی دیزنی+
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی جیھانی سینەمایی ماڕڤڵ
پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کۆمیدییە سووپەرھیرۆییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠٢٢
شەشپاڵوو (جەبر)

وێنۆک|280px| بۆ بەھای .
[وێنۆک|}} ڕوونکردنەوەی {{math|''y''  ''x'' لە [سیستمی پۆتانی دێکارتیدا]]
لە جەبردا، **شەشپاڵوو** یا **سێجا** () ئەنجامی سێ جار لێکدانی ژمارەیەکە لە خۆیدا:

دەکرێت *سێجا* یان *شەشپاڵوو* بەم شێوەیەش پێناسە بکرێت: ئەنجامی لێکدانی دووجای ژمارەیەک لە خۆیدا.

لە ئەنجامی سێجاکردندا، قەبارەی شەشپاڵوویەک بەدەست دێت کە ھەموو ڕووەکانی یەکسانە. بۆ دۆزینەوەی ژمارەیەک کە سێجاکەی دەکاتە  فانکشنی ھەڵگەڕاوە، بەکار دەھێنرێت، بە دەستەواژەیەکی تر ژمارەیەک کە سێجاکەی دەکاتە ، ڕەگی سێجای ژمارەی ە.
سێجاکردن یان توانی سێیەم و ڕەگی سێیەم دوو فانکشنی تاکن.

سێجای ژمارە یان دەربڕەیەکی ماتماتیکی، بە شێوەی ئەندیسێک لە سەرەوەی ژمارەکە یان دەربڕە ماتماتیکییەکە ھێما دەکرێت، وەکوو:

 یا 

## ژمارە تەواوەکان
لە خوارەوە بەپێی ئینسایکڵۆپیدیای سەرھێڵی پاشیەکییە تەواوەکان سێجای تەواوی چەند ژمارەیەک تا ٦٠٣ پێرست کراون :

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ژمارە تەواوەکان
پۆل:پاشیەکیی ژمارە تەواوەکان
پۆل:تیۆریی ژمارەکان
پۆل:چوار کردەی سەرەکی
ڕیچارد ئەرنست

**ڕیچارد ڕۆبێرت ئەرنست** (١٤ی ئابی ١٩٣٣ - ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١) کیمیازانی فیزیکی و براوەی خەڵاتی نۆبێل، خەڵکی سویسڕا بوو.

## ژیاننامە
ڕیچارد ئەرنست ھەتا کاتی مردنی لەگەڵ ھاوسەرەکەی مەگدالنا ژیانی بەسەر دەبرد. ئەوان سێ منداڵیان ھەبوو: ئانا مەگدالنا، کاتارینا ئێلیزابێت و ھانس-مارتین والتر.

ئەرنست لە ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ لە تەمەنی ٨٧ ساڵیدا لە ڤینترتۆر گیانی لەدەستدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣
پۆل:مردووانی ٢٠٢١
پۆل:ھاوپۆلە بیانییەکانی ئەکادیمیای زانستی نەتەوەیی ھیندی
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی ئەکادیمیایی ڕووسی بۆ زانست
پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کیمیا
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی سویسی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی وۆلف لە کیمیا
پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی
چوارگۆشە (جەبر)

وێنۆک|چەپ|168px|
لە جەبردا، **چوارگۆشە** یا **دووجا** () ئەنجامی لێکدانی ژمارەیەکە لە خۆیدا، بەم کارە دەوترێت «دووجاکردن». بە دەستەواژەیەکی تر دووجاکردن ھەمان توانی دووھەمە، بۆ نموونە دووجای ٣ واتە ٣ بە توانی ٢ ھێما دەکرێت بە ٣٢ یەکسانە بە ٩.

ئەگەر ھاوکێشەیەک ڕێساکەی بەشێوەی دەربڕەیەکی دووجا بە یەک گۆڕەکەوە بنووسرێت پێی دەوترێت، ھاوکێشەی دووجا:

x^2=4 => x=2,x=-2

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ژمارە تەواوەکان
پۆل:پاشیەکیی ژمارە تەواوەکان
پۆل:تیۆریی ژمارەکان
پۆل:چوار کردەی سەرەکی
پۆل:جەبر
کامالا خان

**کامالا خان** سووپەرھیرۆیەکی خەیاڵییە کە لە کتێبە کۆمیکە ئەمریکییەکانی ماڕڤڵدا دەردەکەوێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* کامالا خان لە کۆمیک ڤاین
* [کامالا خان](http://marvel.wikia.com/Kamala_Khan_(Earth-616)) لە بنکەدراوەی ماڕڤڵ

پۆل:کەسایەتییەکانی تۆڵەستێنەکان (کۆمیکس)
پۆل:ئینھیومانز
پۆل:کەسایەتییە موسڵمانەکان لە کۆمیکدا
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە دەتوانن دەستکاری ڕووناکی بکەن
پۆل:سووپەرھیرۆ ئەمریکییەکانی مارڤڵ کۆمیکس
پۆل:کارەکتەرەکانی مارڤڵ کۆمیکس کە ھێزی سەروو مرۆیییان ھەیە
پۆل:سووپەرھیرۆ مێیەکانی مارڤڵ کۆمیکس
یەکەم وەزیر

**یەکەم وەزیر** یەکێکە لەو زاراوانەی کە بەکاردێت بۆ پێشرەو یان سەرۆکێکی کابینەیەک لە حکومەت کە زاراوەکە لە ئێستادا بەکاردێت بۆ ئاماژەکردن بە پێشڕەوێکی سیاسی کە خزمەتی نیشتمان دەکات.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:سەرۆکەکانی حکومەت
ھێ جین

وێنۆک
**ھێ جین** سیاسەتوان و ژەنەڕالی سەربازی بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی ھان، بە پلەی مارشاڵی مەزن و نوێنەری ھان، لە سەردەمی ڕۆژھەڵاتی ھان ئەژیا لە مێژووی دێرینی چین.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:مردووانی ١٨٩
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢ەم
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢ەم
پۆل:ژەنەڕالەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان لە ھێنان
پۆل:خەڵکی ئیمپراتۆریەتیی ھان پەیوەیست بە سێ شانشینەکە
پۆل:سیاسەتمەدارەکانی ئیمپراتۆریەتیی ھان لە ھێنان
پۆل:پارێزگارەکانی لوۆیانگ
پۆل:مردووانی سەدەی ٢ەم
پۆل:ڕاسپێردراوەکانی چین
ئەنگەمان

**ئەنگەمان** گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەراندێز، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.

## ناو

## جوگرافیا

**ئەنگەمان** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندی سعەتڵی. 
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندی ئاغبوڵاغ.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی بەراندێز. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی چەرەش.

## دانیشتوان

* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٦٧) کەس و (٢٨) خێزان بووە.
* دانیشتووانی گوندەکە کوردن.
* بە کوردی (کرمانجی) دەدوێن.

## ئایین
* ئایینی خەڵکی ئەم گوندە ئیسلام (سوننە)یە.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ

## پەراوێزەکان

پۆل:شارستانی ورمێ
ورمێ
ورمێ
پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ
پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ