مزگەوت

[چەپ|300px|وێنۆک|[مزگەوتی سوڵتان ئەحمەد لە شاری ئەستەمبوڵ – تورکیا]]
**مزگەوت** () ئەو شوێنە پیرۆزەیە کە لە ئاینی ئیسلامدا موسوڵمانان فەرزی نوێژ یان پەرستش و پاڕانەوە تێیدا بەجێ دەھێنن. مزگەوت تەنھا بۆ جێبەجێکردنی نوێژی بە کۆمەڵ و ھەینی نییە بەڵکو ناوەندێکی کۆمەڵگەی موسڵمانە، ناوەندێکی ڕامیاری و ئاینییە بۆ گەلانی موسڵمان، کە نوێژی تیادەکرێ و تاو توێی کێشەکانی تیادەکرێ کاروباری جەنگی و ڕامیاری و ئابووری ھی تریشی تیا ڕێکدەخرێ. مزگەوت لە سەردەمی پێغەمبەر و ھاوەڵانی جێنشینی ھەر بەم شێوەیە بوو ھەر بۆیە دەبینین مزگەوتەکەی پێغەمبەر (د. خ) لە مەدینە ناوەندی پەرستش و ناوەندی بەڕێوەبردن و ڕامیاری بووە ھەر لەوێ چاوی بەو نێردراوانە دەکەوت کە دەھاتنە لای لەوێوە لە ئیسلام فێر دەبوون و ھێندێکیان موسڵمان دەبوون و پەیمانیان دەدا ھەر لەوێوە پێغەمبەر موسڵمانانی فێری ئیسلامەتی دەکردن و کاروبارەکانیانی ڕێک دەخست و ھەر لەوێش کاری دەوڵەتی بەڕێوە دەبرد بۆیە ھەر لەساتەکانی یەکەمی ئیسلامەتییەوە مزگەوت دەکەوتە ناوەندو چەقی شار و لە تەکیدا ماڵی گەورە و حاکم و بەڕێوەبەری شار و مۆڵگەی سەربازی ھەبوو. کە ئەم سێ جێگایە بە یەکەوە بنیات دەنران وەک قەڵایێک لەناوەندی ھەر شارێک کە موسڵمانان ئازادیان دەکرد، ھەر لە ناو مزگەوتیشەوە پەیمانیان ئەبەست بۆ جێنشینەکانی یەکەم بۆیە ھەر لەوێوە پەیمانیان لەگەڵ (ئەبووبەکر) و (عومەر کوڕی خەتتاب) و (عوسمان کوڕی عەفان) و (عەلی کوڕی ئەبووتالیب) بەست. ھەر لەسەر دوانگەی مزگەوتەوە جێنشین وتاری بۆ موسڵمانان دەدا. باسی پلان ڕیژییەکانی خۆی دەکرد، وبڕیارە ڕەسمییەکانی دەوڵەت دەخوێندرایەوە، دەنگوباسی شەڕ باس ئەکرا و دەسکەوتەکانی شەڕ دابەش ئەکران ھەر لەوێوەش پەیامبەر درودی خوای لەسەربێت -کاروبارو کێشەی دادوەری بەڕێوە ئەبرد، دادوەرانیش تاسەردەمی ئەْمەویەکان ھەر لە مزگەوت قەزاوەتیان ئەکرد لەدوایدا لەنزیک مزگەوت کاری خۆیان بەڕێوە دەبرد، و مزگەوت پەیمانگای پێگەیاندن و فێرکردن و لەبەرکردنی قورئان و زانستی شەرعی و کۆڕی زانستی بووە کە تا ئێستاش ھەرباوە ئەوەتا زانایان و مامۆستایان تا ئێستاش لە مزگەوت وانە بەقوتابیان دەڵێنەوە. زانکۆی ئەزھەر (الازھر) یش بۆ ئەمە چاکترین نموونەیە ھەروەھا جاری واھەبووە کە پەرتووکخانە و کتێبی زۆر بە مزگەوتەوە لکێنراوە یان پارەو و زەوی درواوە و لکێلنراوە بە مزگەوت بۆ نۆژەن کردنەوە و ڕێکخستن و بەخشینی بەو قوتابیانەی کە دەمێننەوە لە دەوروبەری مزگەوت.

## گالێری مزگەوتەکانی جیھان

پەڕگە:Masjidil Haram (Umroh Ramadhan 2023)-37.jpg|مزگەوتی حەرام لە مەککەی سعودیا
پەڕگە:MosqueeKairouan 4.jpg|مزگەوتی گەورە لە تونس
|مزگەوتی جەلیل خەیات لە ھەولێر
پەڕگە:Chinese-style minaret of the Great Mosque.jpg|منارەی مزگەوتێک لە چین
پەڕگە:Herat Masjidi Jami courtyard.jpg|حەوشەی کۆنترین مزگەوتی ئەفغانستان
پەڕگە:Jama masjid dilli6.jpg|مزگەوتی جاما لە ھینستان
پەڕگە:National Mosque KL 2007 pano.jpg|مزگەوتی نەتەوەیی لە مالیزیا
پەڕگە:RoxburyMosque2.JPG||مزگەوتی ئیسقال لە ئیندەنووسیا
پەڕگە:Islamic Centre, Little Harwood, Blackburn - geograph.org.uk - 35559.jpg|مزگەوتێک لە بریتانیا
پەڕگە:Faisal mosque2.jpg|مزگەوتی مەلیک فەیسەڵ لە پاکستان
پەڕگە:AbujaNationalMosque.jpg|مزگەوتێک لە نێجیریا
پەڕگە:The Blue Mosque at sunset.jpg|مزگەوتی سوڵتان ئەحمەد لە تورکیا
پەڕگە:Flushing 33 Av 143 St mosque jeh.JPG|مزگەوتی حەزرەتی ئەبووبەکر لە نیۆرکی ئەمریکا
پەڕگە:BibiRuqayya01.JPG|مزگەوتی سەیدە ڕوقییە لە دیمەشقی سووریا
پەڕگە:St Eriksgatan 89.JPG|بەردەرگای مزگەوتێک لە سوید
پەڕگە:Interiormosquekrekelstraatnijmegen.jpg|مزگەوتێک لە ھۆڵەندا
پەڕگە:Frauengebetsraum Khadija-Moschee.jpg|مزگەوتی خەدیجە لە بەرلینی ئەڵمانیا
پەڕگە:Kairo Ibn Tulun Moschee BW 4.jpg|مزگەوتێک لە قاھیرەی میسر
پەڕگە:Niujie Mosques02.jpg|مزگەوتێک لەپەکین لە چین


## سەرچاوەکان
* ماڵپەڕی ڕەنگار

پۆل:نژیاروانیی ئیسلامی
پۆل:چاندی ئیسلامی
پۆل:مزگەوتەکان
پۆل:ئیسلام
پۆل:شوێنە پیرۆزەکان لەئیسلامدا