open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
کەلووی شێر

چەپ|150px|وێنۆک|ھێمای بورجی شێر
**بورجی شێر** ()، پێنجەمین بورجی خولگەی خۆر و کەوانی ٣٠ پلەی ڕێڕەوی خۆر لە مانگی گەلاوێژدایە.

چەپ|150px|وێنۆک|وێنەی بورجی شێر
## سەرچاوەکان

پۆل:کەلووەکانی چەرخ
کەلووی ھۆشە

چەپ|150px|وێنۆک|ھێمای بورجی ھۆشە
**بورجی ھۆشە** یان **گوڵەگەنم** ()، شەشەمین بورجی خولگەی خۆر و کەوانی ٣٠ پلەی ڕێڕەوی خۆر لە مانگی خەرماناندایە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەلووەکانی چەرخ
کەلووی تەرازوو

چەپ|150px|وێنۆک|ھێمای بورجی تەرازوو
**بورجی تەرازوو** ()، حەوتەمین بورجی خولگەی خۆر و کەوانی ٣٠ پلەی ڕێڕەوی خۆر لە مانگی ڕەزبەردایە.

چەپ|150px|وێنۆک|وێنەی بورجی تەرازوو
## سەرچاوەکان

پۆل:کەلووەکانی چەرخ
کەلووی دووپشک

چەپ|150px|وێنۆک|ھێمای بورجی دووپشک
**بورجی دووپشک** ()، ھەشتەمین بورجی خولگەی خۆر و کەوانی ٣٠ پلەی ڕێڕەوی خۆر لە مانگی خەزەڵوەردایە.

چەپ|150px|وێنۆک|وێنەی بورجی دووپشک
## سەرچاوەکان

پۆل:کەلووەکانی چەرخ
کەلووی کەوان

چەپ|150px|وێنۆک|ھێمای بورجی کەوان
**بورجی کەوان** ()، نۆھەمین بورجی خولگەی خۆر و کەوانی ٣٠ پلەی ڕێڕەوی خۆر لە مانگی سەرماوەزدایە.

چەپ|150px|وێنۆک|وێنەی بورجی کەوان
## سەرچاوەکان

{{کۆلکە}]

پۆل:کەلووەکانی چەرخ
پۆل:تیرھاوێژە خەیاڵییەکان
کەلووی گیسک

چەپ|150px|وێنۆک|ھێمای بورجی گیسک
**بورجی گیسک** ()، دەھەمین بورجی خولگەی خۆر و کەوانی ٣٠ پلەی ڕێڕەوی خۆر لە مانگی بەفرانباردایە.

چەپ|150px|وێنۆک|وێنەی بورجی گیسک
## سەرچاوەکان
تاريخ اليوم | التاريخ الهجري والميلادي - استخدم حاسبة حساب العمر لحساب عمرك بدقة بالتقويم الهجري والميلادي. اعرف عمرك بالسنوات والأشهر والأيام بشكل فوري وسريع مع تفاصيل كاملة لتاريخ الميلاد.

پۆل:کەلووەکانی چەرخ
کەلووی قرژاڵ

چەپ|150px|وێنۆک|ھێمای بورجی قڕژاڵ
**بورجی قرژاڵ** یان **قرژانگ** ()، چوارەمین بورجی خولگەی خۆر و کەوانی ٣٠ پلەی ڕێڕەوی خۆر لە مانگی پووشپەڕدایە.

چەپ|150px|وێنۆک|وێنەی بورجی قرژاڵ
## سەرچاوەکان

پۆل:کەلووەکانی چەرخ
کەلووی جمک

چەپ|150px|وێنۆک|ھێمای بورجی جمک
**بورجی جمک** یان **جمکە** ()، سێیەمین بورجی خولگەی خۆر و کەوانی ٣٠ پلەی ڕێڕەوی خۆر لە مانگی جۆزەرداندایە.

چەپ|150px|وێنۆک|وێنەی بورجی جمک
## سەرچاوەکان

پۆل:کەلووەکانی چەرخ
کەلووی دۆڵچە

چەپ|150px|وێنۆک|ھێمای بورجی دۆڵچە
'''بورجی دۆڵچە، یازدەھەمین بورجی خولگەی خۆر و کەوانی ٣٠ پلەی ڕێڕەوی خۆر لە مانگی ڕێبەنداندایە.

ڕاست|150px|وێنۆک|وێنەی بورجی دۆڵچە

## سەرچاوەکان

پۆل:کەلووەکانی چەرخ
کەلووی نەھەنگ

چەپ|150px|وێنۆک|ھێمای کەلووی نەھەنگ
**کەلووی نەھەنگ** ()، دوازدەھەمین کەلووی خولگەی خۆر و کەوانی ٣٠ پلەی ڕێڕەوی خۆر لە مانگی رەشەمەدایە.

چەپ|150px|وێنۆک|وێنەی کەلووی نەھەنگ
## سەرچاوەکان

پۆل:کەلووەکانی چەرخ
ئەلێکسی سەرسووڕھێن

**ئەلێکسی سەرسوڕھێن** (بە ئینگلیزی: Amazing Alex) یاریەکی ئەلیکتڕۆنیە لەلایەن کۆمپانیای ڕۆڤیۆ دروستکراوە لەسەر شێوازی یاریە مەتەڵ یان گێژکردن یەکان ئەم یاریە لە سەر بنەمای یاساکانی فیزیک دروست بوە و ئێوە یارمەتی کەسایەتی یاری ئەدەن کە قۆناغەکان بە سەرکەوتویی تێپەر بکات. ڕؤژی١٣ی نیسانی ٢٠١٥ یارییەکە لەبازاڕی App Store و Google Play سڕایەوە.

## سەرچاوە
*ماڵپەڕی کورد ئایتی گرووپ 
*ماڵپەڕی یاری

پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٢
پۆل:یارییەکانی ئەندرۆید
پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس
پۆل:گەمەکانی ویندۆز
پۆل:ئەو یاریە ڤیدیۆییانەی لە فینلاند پەرەیان پێدراوە
پۆل:یارییەکانی ویندۆز
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە مەتەڵامێزەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان
قوتابی

وێنۆک|خوێندکاران لە زانکۆیەکی تەکنۆلۆژیا
وێنۆک|قوتابیان لە گوندێکی سۆماڵ
**قوتابی** یان **خوێندکار** تاکێکە دەخوێنێت یان فێردەبێت لە دەزگایەکی خوێندن ئەوا ئەو کەسە پێی دەڵێن قوتابی و ئەو شوێنەشی کە خویندکار لێوەی فێر دەبیت کە قوتابخانە یان خوێندنگای پێدەڵێن، سیستەمی خوێندن بۆ قوتابیان لە ناوچەکانی جیھان جیاوازە و ھەریەکەو بەپێی سیستەم و ستراتیژی خۆی دای دەڕێژێت.

## وشەڕەتناسی
*قوتابی* لە وشەی «کوتتابی» ( لە عەرەبییەوە) وەرگیراوە و بە دوو قۆناغ خراوەتە ژێر فۆنۆلۆجیی کوردییەوە بە جۆرێک، بەپێی کات دەنگی «ک» بووە بە «ق» و، لە دوو تێ، یەکیان فڕێ دراوە. ناوەکە بۆ شاگردی حوجرەکان بەکار براوە و پاشان بۆ فێرخوازی فێرگە و زانکۆ گۆڕاوە.

## قۆناغەکان
### بنەڕەتی
بریتییە لە پۆلەکانی یەکەم تاوەکو نۆیەم

### ئامادەیی
ئەم قۆناغە پۆلەکانی دەیەم تا دوازدەیەم دەگرێتەوە.

### زانکۆ
**ئاستەکانی زانکۆ**
* ئاستی یەکەم: **دبلۆم** ئەو قۆناغە لەدوو ساڵە یان زۆرتر دەخایەنێت

## خوێندن لە ھەرێمی کوردستان

خوێندن بۆ قوتابیان لە ھەرێمی کوردستان خوێندن لە کوردستان لە باخچی ساوایان دەست پێدەکات تاوەکوو تەواوکردنی زانکۆ یان پەیمانگاکان، ماوەی خوێندنیش لە ھەرێمی کوردستان بەپێی کۆلێژ یان پەیمانگاکان دەگۆڕدرێت لە ماوەی ١٠ ساڵ بۆ ٢٤ ساڵ دەخایەنێت بەو مەرجەی خوێنکارەکە تەواوی ئاستە جیاوازەکانی خوێندن بەسەرکەوتوویی تەواو بکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:قوتابییەکان
پۆل:کەسایەتیە پیشەییەکان
تاقیگەی زانستیی بارام

## تاقیگەی زانستیی مەڕیخ
وێنۆک|درووشمی تاقیگەی زانستی بارام
**تاقیگەی زانستیی مەڕیخ** (MSL, لە فەر‌نسی‌دا"Laboratoire scientifique pour Mars", لە ئینگلیزی‌دا"تاقیگەی زانستیی بارام") بەو ئەرکە دەگوترێ کە بە یارمەتی ئاسترۆموبیل (لێخۆڕی ئەستێرە پێۆ(rover)) ێک بۆ ڕووماڵکردنی ھەسارەی مەڕیخ لە لایەن ئاژانسی فڕینناسی نیشتیمانی و بەڕێوەبەرایەتی بۆشایی ئاسمان(NASA)وە ڕادەپەرێندرێ. کەشتیە ئاسمانپێوەکە لە ڕێکەوتی ٢٦ی نوامبەری ٢٠١١ دا بە ھۆێ ڕۆکێتی Atlas V ەوە ھاوێژرایە بۆشایی ئاسمانەوە. لەو ئەرکەدا ڕۆبۆتی "کیۆریاسیتی"(Curiosity, بە واتای خۆ تێھەڵقورتێنەر) لە ڕێکەوتی ٦ی ئاگۆستی ٢٠١٢ لە ناوچەیەک بە ناوی دەمۆکی گال(Gale crater) لە سەر ھەسارەی مەڕیخ دا نیشتەوە. بڕیار وابوو کە ئەو پڕۆژەیە لە ساڵی ٢٠٠٩ دا جێ بەجێ بکرێ بەڵام بە ھۆی ئامادە نەبوونی خرایە دواوە.

## ئەرکەکانی
ئەو ڕۆبۆتە تەواوترین ئامرازێکە کە تا ئێستا نێردراوەتە سەر ھەسارەی مەڕیخ و ئەرکی لێکۆڵینەوە لە ھەبوونی ژیانی میکرۆبی لە ئێستا و ڕابردووی سەر ئەو ھەسارەیەی پێ ئەسپێردراوە. ئەم بگەڕە لەیزێرێکی لە سەر سەریەوە ھەیە کە ئەتوانێ نیشانەگیریی ھەر ئامانجێک بکات و بیکا بە ھەڵم و لە پێکھاتەی ھەڵمەکە بکۆڵیتەوە. ئەو ڵێخۆڕە ئەستێرە پێوە تاقیگەیەکی زۆر پێشکەوتووی لە نێۆ خۆی دا ھەیە.

## وێنەکان
 
پەڕگە:MSL DescentStage.jpg|وێنۆک|تاقیگەی زانستی بارام کیوریاستی لە کاتی دانانی ئامێرەکان لەلایەن زاناکانەوە
پەڕگە:Curiosity - The Next Mars Rover.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی دروستکراوی کیوریاستی لەسەر رووی بارام
پەڕگە:PIA14294 Sumner1 curiosity landing site.jpg|وێنۆک|شوێنی نیشتنەوەی تاقیگەی زانستی بارام  کیوریاستی لەسەر مەریخ 
پەڕگە:20090422MSLtestparachute.jpg|وێنۆک|پەرەشووتە داندراوەکەی تاقیگەی زانستی بارام بۆ نیشتنەوەیەکی ئارام لەکاتی نیشتنەوەی لەسەر رووی مەریخ بۆ سەلامەتی پێکدادانی کیوریاستی لەگەل رووی سەر هەسارەی بارام
پەڕگە:MSL-MastCam.jpg|وێنۆک|کامێراکانی سەر رووی ئامێری کیوریاستی بۆ لێکۆڵینەوە
پەڕگە:PIA13580 crop.jpg|وێنۆک|ئامێری تیشکی "RAD- Instrument"
پەڕگە:MARDI-MSL-camera.jpg|وێنۆک|ئامێری تۆمارکردنی وێنە لەسەر ئامێرەکە
پەڕگە:MSL-spacecraft-exploded-view.png|وێنۆک|چۆنیەتی دانانی و رێکخستنی کەشتی ئاسمانی کیوریاستی پێش ناردنی بۆ سەر هەسارەی بارام

 
## سەرچاوەکان
* تاقیگەی زانستیی مەڕیخفەرەنسی
* ماڵپەڕی ناسا

پۆل:گەشتی واڵایی لە ٢٠١١
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ٢٠١١
پۆل:گەشتی واڵایی لە ٢٠١٢
پۆل:تاقیگەی زانستیی بارام
ڕۆون ئاتکنسن

**رۆون سبەستیان ئاتکنسن** ئەکتەر، نووسەر و بەرھەمھێنەری ئینگلیزی لەدایک بووی ٦ی کانوونی دووەم ساڵی ١٩٥٥، ناوبراو زیاتر بە کەسایەتی یان ڕۆڵی **مستەر بین** دێتە ناسینەوە کە بەشێوەی فیلم و زنجیرەی کارتۆنی ھاتبوە بەرھەم، گەرچی بەشداریشی لە چەندەھا فیلم و ڕۆڵی تر بینیوە، ناوبراو لەساڵی ١٩٧٨ ھاتۆتە نێو بواری ھوونەر و تاکوو ئێستاش بەردەوامە.

## فیلمەکان

## ژێدەرەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز
پۆل:مستەر بین
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥
پۆل:ئەکتەرە کۆمێدیەکان
پۆل:ئەکتەرە ئینگلیزەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ھەڵگرانی نیشانی ئیمپراتۆریەتی بەڕیتانی بە پلەی فەرماندە
پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرە خاوەن پێداویستییە تایبەتەکانی بەریتانیا
مۆساد

thumb|ئاڕمی مۆساد
**مۆساد** (بە عیبری: המוסד؛ واتە پەیمانگا بۆ هەواڵگری و ئۆپەراسیۆنی تایبەت) دەزگایەکی سەرەکی هەواڵگری دەوڵەتی ئیسرائیلە لەپاڵ دەزگای ئەمان (هەواڵگری سەربازیی) و شاباک (ئاسایشی ناوخۆ).

## دروستبوون
دروست بوونی دەزگای هەواڵگری مۆساد دەگەڕێتەوە بۆ ١٣ی کانونی دووەمی ١٩٤٩ لە سەر داوای دەیڤد بن گۆریۆن و بە بەڕێوبەرایەتی ڕێوڤن شیلۆهـ.
لە مانگی ٣ی١٩٥١ چووە ناو ئۆفیسی سەرۆک وەزیرانەوە و ڕاستەوخۆ ڕاپۆرتی دەنارد بۆ سەرۆکوەزیران.
وە ڕێوڤن شیلۆهـ بە فەرمی وەک ڕێڤەبەر ناسرا.
## چالاکییەکانی مۆساد
#دۆزینەوەی سەرکردەیەکی نازییەکان، ئادۆلف ئایشمان لە ئارجەنتین و گەڕاندنەوەی بۆ ئیسرائیل بەمەبەستی دادگاییکردن، ساڵی ١٩٦٠.
#١٩٩٨ گرتنی چەند ئەندامێکی حیزبوڵا لە سویسڕا
#یارمەتی دانی سی ئای ئەی ئەمریکی و ئێم ئای تی تورکی بۆ گرتنی عەبدوڵڵا ئۆجەلان لەساڵی ١٩٩٩
#بەشداریکردن بۆ هێرشکردنە سەر عێراق دژی سەدام حوسێن لەساڵی ٢٠٠٣

## سەرچاوەکان
*ماڵپەڕی فەرمی مۆساد
*زانیاری ناممەی مۆساد

پۆل:مۆساد
پۆل:دەزگا سیخوڕیەکان
پۆل:دەزگا هەواڵگیریەکان
پۆل:دەزگاکانی ئیسرائیل
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٤٩ لە ئیسرائیل
پارکی سامی عەبدولڕەحمان

وێنۆک|دیمەنێک لە دەریاچەی دەستکردیی پارکی سامی عەبدولڕەحمان.**پارکی سامی عەبدولڕەحمان** سەوزایی یان پارکێکە دەکەوێتە شاری ھەولێر و بە یەکێک لە گەورەترین پارکەکان  لە عێراق دادەنرێت لەڕووی ڕووبەرەوە، پارکەکە چەندین خزمەتگوزاری ھەیە لەوانە کافتریا و مارکێت و ڕێستورانت وە لەپارکەکە چەندین دیمەنی گوڵ و گوڵزار و دەریاچە و و سەوزایی دەبینرێت و لەگەڵ بوونی تابلۆ یا مۆنۆمێتی ڕەش کە ناوی شەهیدەکانی ١ی شوباتی تیا نووسراوە, لە سەرەتای نەوەدەکان و دوای ڕاپەڕینی کوردستان شوێنەکە سەربازگەی حیزبی بەعس بووە، بەڵام لە ناوەڕاستی نەوەدەکانی سەدەی ڕابردووەوە حکوومەتی هەرێمی کوردستان ٨٠٠ دۆنمی دابین کرد و کردی بە باخی گشتی، بە دوو قۆناغ پارکەکە دروست کرا، قۆناغی یەکەم لە ساڵی ١٩٩٨ کۆتایی هات و قۆناغی دووەم لە ساڵی ٢٠٠٠ کۆتایی هات و لە ١٤ـی ئازاری هەمان ساڵ بە ناوی باخی گشتی پارکەکە بەڕووی هاوڵاتیان کرایەوە. لە ساڵی ٢٠٠٤ ناوی پارکەکە گۆڕا بە ناوی جێگری سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان سامی عەبدولڕحمانەوە ناونراوە کە لە تەقینەوەکەی یەکی شوباتی جەژنی قوربانی ساڵی ٢٠٠٤ کوژرا، خودی خۆی چاودێری پرۆسەی دروستکردنی پارکەکەی کردووە و پاڵپشتی لێکردووە بۆیە وەکوو ڕێزلێنانێک بە ناوی ئەوەوە ناونراوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* پارکی سامی عەبدوڵرەحمان لە فلیکر

پۆل:شوێنەکانی ھەولێر
پۆل:پاڕکەکانی کوردستان
پۆل:پاڕکەکانی ھەولێر
پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکان، تەواوبوونی ٢٠٠٦
پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ھەولێر
ویکیپیدیای فارسی

**ویکیپیدیای فارسی** (پێشگر: fa) یەکێکە لە وەشانەکانی ویکیپیدیا کە بە زمانی فارسی ناوەندی ئەنووسرێت، ویکیپیدیای فارسیش وەک ویکیپیدیایەکانی تر ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادە و ھەمووان دەتوانن دەستکاری پەڕەکان بکەن بێجگە لە چەند پەڕەیەک کە تەنیا بەکارھێنەرە خاوەن ھەژمارەکان دەتوانن دەستکاری بکەن.

## مێژووی ویکیپیدیای فارسی
* ٢٠ی ئابی ٢٠١٦: **٥٠٠٬٠٠٠**ەمین وتار.

## ئامارەکان
ئەم خشتەیەی خوارەوە ھەندێک ئاماری ئێستای ویکیپیدیای فارسی نیشان دەدات.




## پێشانگا

پەڕگە:Wiki-fa-oldest.png|لۆگۆی ویکیپیدیای فارسی لە کاتی سازبووندا
پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-400K-fa.svg|لۆگۆی گێشتن بە ٤٠٠ ھەزار وتار
پەڕگە:Persian Wikipedia's 500,000 article featured logo.svg|لۆگۆی گێشتن بە ٥٠٠ ھەزار وتار
پەڕگە:Persian Wikipedia's Featured Nowruz Logo (2015).svg|لۆگۆی نەورۆزی ٢٠١٥
پەڕگە:German Wikipedia congratulates Persian Wikipedia.jpg|پیرۆز گوتنی ویکیپیدیای ئەڵمانی بە ویکیپیدیای فارسی لەبەر گێشتن بە ٥٠٠ ھەزار وتار (٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٦)


## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی ویکیپیدیاکان
* ویکیپیدیای تاجیکی

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
*[//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias پێڕستی ویکیپیدیاکان]

پۆل:ئینسایکڵۆپیدیا فارسییەکان
فارسی
پۆل:زمانی فارسی
بێھرووز غەریبپوور

**بێھرووز غەریبپور** ھوونەرمەندی کورد لەدایک بووی ساڵی ١٩٥٠ لە شاری سنە ناوبراو دەرھێنەر و شانۆکار و پێشەوای فۆلکلۆرە

## بەستەری دەرەکی
* ماڵپەڕێ فەرمی بەھرۆز غەریبپور
* وێنەیەکی بەھرۆز غەریبپور لەماڵپەڕی فلیکر

پۆل:زیندووان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی
پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی
پۆل:دەرھێنەرانی شانۆی ئێرانی
پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی فارسی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠
پۆل:شانۆکارانی کورد
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی کورد
پۆل:خەڵکی سنە
ویکیپیدیای عەرەبی

**ویکیپیدیای عەرەبی** (پێشگر: ar) یەکێکە لە وەشانەکانی ویکیپیدیا کە بە زمانی عەرەبی ئەنووسرێت، ویکیپیدیای عەرەبیش وەک ویکیپیدیایەکانی تر ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادە و ھەمووان دەتوانن دەستکاری پەڕەکان بکەن بێجگە لە چەند پەڕەیەک کە تەنیا بەکارھێنەرە خاوەن ھەژمارەکان دەتوانن دەستکاری بکەن.

ویکیپیدیای عەرەبی ھەتا ئێستا ***' ھەژماری بەکارھێنەرانی تێدا دروست کراون، ***' بەڕێوەبەر و **** وتاری ھەن. ھەروەھا ویکیپیدیای عەرەبی پلەی ١٥ھەمی لە نێوان ویکیپیدیاکاندا پێیە.

## ئامارەکان

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias

پۆل:زمانی عەرەبی
عەرەبی
پۆل:زانست و تەکنۆلۆژیا لە جیھانی عەرەب
عەلی حەریری

**عەلی حەریری** (١٥٣٠ –١٦٠٠ زایینی) نووسەر و شاعیری کلاسیکی کوردیی ئەو سەردمەی فەرمانڕەوایی میرنشینی مەروانییەکان بووە.

## ژیان
ناوی ئەحمەد کوڕی عەلی حەریرییە و بە ناوی باوکییەوە ناسراوە. زۆربەی سەرچاوە مێژوویییەکان دەڵێن **عەلی حەریری** بەرامبەر بە (٤٠٠ – ٤٧١ کۆچی) ژیاوە، باشترین بەڵگەش ئەوەیە کە عەلی حەریری لە پێش ئەحمەدی خانی ژیاوە چونکە ئەحمەدی خانی لە مەم و زیندا عەلی حەریری بە مردوو دادەنێت.

ئەم شاعیرە ناودارە بە خەڵکی گوندی حەریری لە شاری ھەکاریی لە باکووری کوردستان دادەنرێت. بە منداڵی خراوەتە بەر خوێندن و بۆ تەواوکردنی خوێندن گەلێک شاران و وڵاتان گەڕاوە و سەرەنجام لە شاری عەنتابی کوردستانی باکوور ئیجازەی مەلایەتی وەرگرتووە. یەکێک لە مامۆستاکانی **عەلی حەریری** شاعیر، مەلای جزیرییە. عەلی حەریری لە سەردەمی خۆیدا ھێندە ناوبانگی ھەبوو؛ کە مەولانا جامی لە بیرەوەرییەکانیدا باسی کردووە. شیعرە بەرزەکانی عەلی حەریری ھەموو بوارێکی گرتووەتەوە و لەبەرئەوەی شارەزایییەکی زۆر باشی لە زمانی تورکی و فارسی و عەرەبی دا ھەبووە، توانیویەتی سوود لەئەزموونی ئەدەبی ئەو نەتەوانەش وەرگرێ. ھەرچەندە بەشێکی زۆری شیعرە نایابەکانی **عەلی حەریری** فەوتاون، بەڵام ئەو چەند ھەڵبەستە کەمەی کە ماون نیشانەی ئەوەن **عەلی حەریری** ڕووناکبیرێکی گەورە و شاعیرێکی بەھرەمەندی زۆر بە سەلیقە بووە. ئەم پیاوە ناودارە بەشێکی زۆری تەمەنی لە شام و لە مزگەوتی ساڵحییە بەسەر برد و لەوێوە ڕێنمایی خەڵکی دەکرد. دواجار ھەر لەو مزگەوتەدا کۆچی دوایی کرد و بە خاک سپێردرا، عەلی حەریری ئەم شاعیرە گەورەیەی کوردبوو کە ئەحمەدی خانی لە ڕیزی مەلای جزیری و فەقێ تەیران دای ناوە و حاجی قادری کۆیییش بە (حەسسانی کورد)ی لە قەڵەم دەدات.

## ساڵی لەدایکبوون
مەلا مەحموودی بایەزیدی لە «ڕیسالەیەکە د بەحسا شاعر و موسەنفێد کوردستانێ کو ب زمانێ کورمانجییە، جھ و کتێب و شعر و حیکایەتا و قسەیێد وان بەیان دکە» دا عەلی حەریری وەک یەکەم شاعیری کورد ناو دەبات و دەڵێت:

*«شاعرێ بەرێ عەلی حەریرییە، دیوانچەیەک ھەیە شعر و قەساید، حەریر ژی گوندەکە و جھ و ناحیەیا شەمزینان د سنجاغا ھەکاریاندا و شعر و ئەبیاتێد وی ژی دنێڤ کوردستانێ قەوی زێدە مەشھوور و مەعرووفە، تەخمینەن کو تاریخا چارسەدا ھیجرەتێ پەیدا بوویە و د چارسەد و حەفتێ و یەکێدا مەرحووم بوویە و دنێڤ حەریرێدا مەدفوونە واللە اعلم»*.

ساڵی ٤٠٠ بۆ ٤٧١ی کۆچی دەبێت بە ١٠٠٩ بۆ ١٠٧٩ی زایینی؛ بەڵام ساڵی لەدایکبوونی بۆ ھەندێ لە شارەزایان ھێشتا جێی گومانە. ئەوەی زانراوە کە عەلی حەریری لە پێش ئەحمەدی خانی ژیاوە چونکە ئەحمەدی خانی لە مەم و زیندا عەلی حەریری بە مردوو دادەنێت کە دەڵێت:

لە پاش سەدە و نیوێک حاجی قادری کۆیی گوتوویەتی:

مارف خەزنەدار لە کتێبی (مێژووی ئەدەبی کوردی) دا دەڵێت: «لە دەوروبەری ساڵی ١٥٣٠ لە گوندی ھەریری لە ناوچەی شەمزینان لە ھەرێمی ھەکاری لە دایک بووە. ھەر لەوێش لە دەوروبەری ساڵی ١٦٠٠ کۆچی دوایی کردووە.»

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان

* کوردپێدیا

پۆل:لەدایکبووانی ١٤٢٥
پۆل:مردووانی ١٤٩٥
پۆل:لەدایکبووانی ١٠٠٩
پۆل:مردووانی ١٠٧٩
پۆل:کوردەکانی سەدەی ١١یەم
پۆل:سۆفییە کوردەکان
پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:خەڵکی ھەولێر
سەرمایە (کتێب)

**سەرمایە** (ناونیشانی پەرتوک بە ئاڵمانی:Das Kapital, Kritik der politischen Ökonomie) کتێبێکە بەزمانی ئەڵمانی لە نووسینی فەیلەسوفی ئاڵمانی کارل مارکس. لەلایەن فرێدریش ئەنگەڵس دەستکاری یان پێداچوونەوەی بۆ کرا ، کە باس لە ڕەوشی کرێکاران دەکات لەسەدەی نۆزدەیەم لە ناوەڕۆکی پەرتوکەکە لێکۆڵینەوەو ڕەخنەگرتنە لەشێوازی ئابوری و سیاسی و تیۆری لەسەر سیستەمی سەرمایەداری.

بەرگی یەکەمی پەرتوکی سەرمایە، لەساڵی ١٨٦٧ چاپکرا. مارکس لە ساڵی  ١٨٨٣ کۆچی دوایی کرد، هێشتا بەرگی دووەم و سێیەم تەواو نەکرابوو، دواتر هاوڕێیەکەی فرێدریش ئەنگەڵس لەسەر تێبینییەکانی مارکس هەردوو بەرگی تەواوکردن لە چاپیدان. کتێبی سەرمایە ژێدەرکراوترین کتێبە لەبواری زانستە کۆمەڵایەتییەکان نووسرابێت بەر لە ١٩٥٠.

## وەرگێڕان بۆ کوردی
کتێبی سەرمایەی کارل مارکس بە ناونیشانی ژێر بۆ زمانی کوردی و زاراوەی سۆرانی وەرگێڕاوەتەوە:
* مارکس، کارل، *سەرمایە*، وەرگێڕانی عەبدوڵڵا ڕەسوڵی، سلێمانی: دەزگای ڕۆشنبیری جەمال عیرفان، (٤ بەرگ).

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی
*لە پەرتوکی سەرمایە بگەڕێ لە گووگڵ
*سەرمایەداری لە ویکی سەرچاوە | بە ئینگلیزی

پۆل:کتێبە کۆمۆنیستییەکان
پۆل:کتێبەکانی ١٨٦٧
پۆل:کتێبەکانی ١٨٨٥
پۆل:کتێبەکانی ١٨٩٤
پۆل:کتێبە ئابوورییەکان
پۆل:کتێبە سیاسییەکان
پۆل:مارکسیزم
پۆل:کتێبە ئەڵمانییەکان
پۆل:کتێبەکانی کارڵ مارکس
لاری پەیج

thumb|لاری پەیج
**لاری پەیج** لەدایکبووی ٢٦ی ئازار ی ساڵی ١٩٧٣ ، کەسایەتی ئەمریکی و زانای کۆمپیوتەر ناوبراو زانستی کۆمپیوتەر و سیستەمی تەواو کردووە لەگەڵ هاڕێی هەستان بە دروست کردنی پەرگەیەکی گەرانی بەناوی **BackRub** دواتریش ناویان نا کۆمپانیایی گووگڵ دوایی کردنەوەی کۆمپانیای گۆگل ١٩٩٨ و پەرەدانی کۆمپانیای گووگڵ لەسەر باك رەبی جیهانی و بەردەوام بوونیان ، ئێستاکەش بە CEO گشتی گووگڵ ەو هاوڕێکەی سێرگی برین پلەی Co-Founder کۆمپانیای گۆگلی هەیە ، ناوبراو خاوەنی ١٨.٧ملیۆن دۆلارە , ناوبراو مامۆستای زانکۆی کۆمپیوتەر

## سەرچاوە
*Larry Page - خاوەن و دامەزرێنەری کۆمپانیای گووگل 

پۆل:زیندووان
پۆل:میلیاردێرە ئەمریکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣
پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست
پۆل:بەڕێوەبەرانی كۆمپانیا ئەمریكییەكان
پۆل:بەڕێوەبەرانی جێبەجێکاریی تەکنەلۆژیای ئەمریکی
پۆل:بازرگانان لە نەرمەواڵەدا
پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو
پۆل:دەرچووانی زانکۆی میشیگان
پۆل:گووگڵ
پۆل:جووە ئەمریکییەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی وێبی
گەڕانکاری گووگڵ

thumb|لۆگۆی بنەڕەتی گەڕۆکی گووگڵ
300px|وێنۆک
**گەڕانکاری گووگڵ** ئەو بگەڕە بوو لەلایەن سێرگی بین و لاری پەیج لەساڵی ١٩٩٧ پەرەی پێدرا ، کە ھەردووکیان دامەزرێنەرانی گووگڵ بوون ، ئەم گەڕۆکە بە زۆرینەی زمانەکان جیھان بەردەستە و بەکارھێنەرانی زمانە پێشەکەوتووەکان دەتوانن بەھۆی دەنگەوە لە ئینتەرنێتەوە بگەڕێن
بەدوای ماڵپەڕەکان و زانیاریەکان

## بەستەری دەرەکی
* گەڕانکاری گووگڵ

پۆل:گەڕانچییەکانی ئینتەرنێت
پۆل:خزمەتگوزارییەکانی گووگڵ
پۆل:موڵکە ئینتەرنێتییەکان کە لە ساڵی ١٩٩٧ دامەزراون
پۆل:ماڵپەڕە فرەزمانەکان
وێنەکانی گووگڵ

وێنۆک|ئەنجامی گەڕانکاری وێنەکانی گووگڵ بۆ وێنەکانی ویکیپیدیا
**وێنەکانی گووگڵ** () یەکێکە لە خزمەتگوزارییەکانی کۆمپانیای گووگڵ، بەکارھێنەرانی ئەم خزمەگوزارییە دەتوانن بگەڕێن بەدوای وێنەکان کە لە گشت سایتە جیھانییەکان بەرزکراونەتەوە ئەم خزمەتگوزارییە بۆ بەکارھێنەر دەستەبەر کراوە بێ ئەوەی ئەو بەکارھێنەرە ھەژماری گووگڵی ھەبێت بۆیەکەمینجاریش لە تەممووزی ٢٠٠١ بوو ئەم خزمەتگوزارییە خرایە بەردەست بۆ بەکارھێنەرانی خزمەتگوزارییەکانی گووگڵ لە ئێستادا زۆری لەماڵپەڕەکانی جیھانی لە کێبڕکێی ئەم خزمەتگوزارییەن لەوانە فلیکر و گەڕانکاری وێنەیی یاھوو، لەیەکەم ساڵی ئەم خزمەتگوزارییەی گووگڵ واتە لە ساڵی ٢٠٠١ زۆرتر لە ٢٥٠ ملیۆن وێنە ھەبوون بۆ گەڕان و بینین و تا لە ساڵی ٢٠١٠ گەیشتە ١٠ بلیۆن وێنە

## بەستەرە دەرەکییەکان
* گەڕانکاری وێنەیی گووگڵ

پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٠١
پۆل:سانسۆر لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
پەرتووکەکانی گووگڵ

وێنۆک|لۆگۆی بنەڕەتی پەرتووکخانەی گووگڵ
**پەرتووکەکانی گووگڵ** (بە ئینگلیزی: Google Books) پەرتووکخانەیەکی ئەلیکترۆنییە و یەکێکیشە لە خزمەتگوزاریەکانی بەشگەی گووگڵ کە بەکارھێنەرە خاوەن ھەژمارەکان دەتوانن تاقیگە یان پەرتووکخانەی خۆیان دابنێن و بەکارھێنەرانی تریش دەتوانن ڕاستەوخۆ پەرتووکەکان ببینن و بیانخوێننەوە و پەرتووکەکانی بەکارھێنەری تر بخەنە ناو پەرتووکخانەی خۆیانەوە، ئەم خزمەتگوزاریە لە ساڵی ٢٠٠٤ خرایە بەردەست بۆ بەکارھێنەرانی گووگڵ.

## بەستەری دەرەکی
*پەرتوکخانەی گووگڵ
*پەرتوکێ لەسەر ویکیپیدیا | پەرتوکخانەی گووگڵ

پۆل:خزمەتگوزارییەکانی گووگڵ
پۆل:وێبگەکانی ئینتەرنێت کە لە ٢٠٠٤ دامەزراون
بازاڕی گووگڵ

thumb|لۆگۆی بنەڕەتی بازاڕی گووگڵ
**بازاڕی گووگڵ** (بە ئینگلیزی:Google Shopping) یەکێکە لە خزمەتگوزاریەکانی گووگڵ بەکارهێنەرانی دەتوانن شت و مەک بفرۆشن یان بکڕن بەهۆی هەژماری بانکیەوە ، پێشتر ناوی ئەم خزمەگوزاریە **گەڕانکاری بەرهەمەکانی گووگڵ** بوو بەڵام لەساڵی ٢٠١٢ەوە بۆ هەموو شتێک خرایە بەردەست بەکارهێنەرانی.

## بەستەری دەرەکی
*بازاڕی گووگل

پۆل:خزمەتگوزارییەکانی گووگڵ
پێکھاتەی جەماوەری عەرەبستانی سعوودی

ئەو هاوڵاتییانەن کە ڕەگەزنامەی وڵاتی سعودیە هەڵدەگرن و لەناوەوەی وڵات یان دەرەوەی وڵات دەژین و موسڵمانن و سووننە زۆرینەیە و شیعە ئیسماعیلیە و سۆفی کەمینەن. زمانی عەرەبی زمانی فەرمییە و سەرەڕای هەبوونی شێوەزاری جیاواز لەوڵاتەکەدا کە شێوەزاری حیجازی و نەجدی و ڕۆژهەڵاتی لەخۆدەگرێت.

## بۆنە و یادەکان
ئەو بۆنە و یادانەی کە هاوڵاتیانی سعودی کۆدەکاتەوە دابەش دەبن بۆ دوو کۆمەڵە:

### کۆکەرەوانی سووننە
ئەو بۆنانەی کە سووننەکانی سعودیە کۆدەکاتەوە و خۆشحاڵن تێیدا بریتین لە:
* جەژنی ڕەمەزان.
* جەژنی قوربان.
* ڕۆژی هەینی.
* ڕۆژی نیشتیمانی.

### کۆکەراوەنی شیعە و هیتر
ئەو بۆنانەی کە شیعەکانی سعودیە و پەیڕەوانی دوانزدەیی کۆدەکاتەوە خەمبارن تێیدا بریتین لە:
* ڕۆژی عاشورا.
* کوشتنی ئیمام حوسێن.
* زیندوو ڕاگرتنی لەدایکبوونی مەهدی.
* لەدایکبوونی پیغەمبەری ئیسلام.
* جەژنی غەدیر.

## ئاماری کۆمەڵگای سعودی
بەپشتبەستن بەئاماری سەرەتایی و خەمڵێندراوی ساڵی ١٤٣١ی کۆچی بەرامبەر ٢٠١١ی زایینی کەلەژێر بڕیاری ژمارە (٢٤٤)ی ڕێکەوتی ٢٦ی شەوالی ١٤٢٣ی کۆچیی ئەنجومەنی وەزیران ئەنجامدرا و شەوی سێشەممە/شەوی چوارشەممەی ١٣ی جومادەلئوولای ١٤٣١ی کۆچی ئەنجامدرا ئەنجامەکانی سەرژمێرییەکە بەم شێوەیە بوو:
# کۆی ژمارەی دانیشتووانی سعودیە ٢٧.١٣٦.٩٧٧ کەسە.
# کۆی هاوڵاتیانی سعودی ١٨.٧٠٧.٥٧٦ کەسە.
# لەنێو هاوڵاتیانی سعودیدا ٩.٥٢٧.١٧٣ کەس لەڕەگەزی نێرە کە دەکاتە (٥٠.٩%) کۆی هاوڵاتیانی سعودی، و کۆی ڕەگەزی مێ ٩.١٨٠.٤٠٣ کەسە و ڕێژەی (٤٩.١%) هاوڵاتیانی سعودی پێکدێنێت.
# کۆی نیشتەجێبووانی وڵات ٨.٤٣٩.٤٠١ کەسە و ڕەگەزی نێر ٥.٩٣٢.٩٧٤ تاکە، بەڕێژەی (٧٠.٤%). ڕەگەزی مێ ٢.٤٩٦.٤٢٧ تاکە بەڕێژەی (٢٩.٦%).
# کۆی ئەو هاوڵاتیانەی کەداهاتەکانیان تەنها بەشی ئەو ڕۆژە دەکات کە پەیدا دەکەن **()** بریتییە لە ٤.٦٤٣.١٥١ ..

## سەرچاوە
بۆ ئامارەکان کۆمەڵگای سعودی
گووگڵ ماپس

{{Infobox website
| name                 =   گووگڵ مەپس - Google Maps
| logo                 =
| logocaption          = 
| screenshot           = 
| collapsible          = 
| collapsetext         = 
| caption              = له چینەوه بۆ کیۆ
| [url                  = [slogan               = 
| commercial           = 
| type                 = نەخشەی وێب
| registration         = ئازاد
| language             = زمانی سەرەکی [[ئینگلیزی](https://www.google.com/maps/
|)]یە، 
| num_users            = 
| content_license      = 
| programming language = 
| owner                = گووگڵ
| author               = جێنس ئیلسترۆپ ڕاسموسێن
| editor               = 
| launch_date          = 
| revenue              = 
| alexa                = 
| ip                   = 
| current_status       = چالاکە
| footnotes            =}}

**گووگڵ ماپس** (بە کوردی:**نەخشەکانی گووگڵ**) (بە ئینگلیزی: Google Maps) یەکێکە لە خزمەتگوزارییەکانی کۆمپانیای گووگڵ، لە ٨ی شووباتی ٢٠٠٥ خرایە بەردەست بەکارهێنەران.

بەکارهێنەران دەتوانن بەبێ بوونی هەژماری گووگڵ سوودی لێ ببینن و سەیری گشت نەخشەی جیهان بکەن. بەکارهێنەرانی ئەم خزمەتگوزارییە زیاتر چینی گەشتیاران دەگرێتەوە بەهۆکاری ئەوەی لەو خزمەتگوزاییەدا زۆرینەی شوێنە گەشتیارییەکان وەک هوتێل و چێشتخانە و شوێنە جیهانییەکانی بەردەست کراوە و بەکارهێنەرانی دەتوانن لەڕێگای کۆمپیوتەر یان تاتەبژمێر یان مۆبایلە هۆشمەندەکان سوودی لێببینن و بەکاری بهێنن و ئەوانەی خاوەن هەژماری گووگڵن دەتوانن شوێنەکان لەسەر نەخشە زۆر بکەن لەڕێی گووگڵ مەپ مەیکەرەوە، لە نەخشەی ویلایەتە یەکگرتووەکان و بەشێکیش لە ئەورووپا بۆ زۆرێ لە مۆبایلە هۆشمەندەکان و تاتەبژمێرەکان بەشێوازی سێ ڕەهەندی (سێ دووری) وەشان کراوە، جگە لەوەش بەکارهێنەران دەتوانن ڕاستەوخۆ سەیری هەندێ شوێن بکەن لە جیهان و دەتوانن سوود لە شێوازی بینینی سەتەلایتی ببینن.

## وتاره پەیوەندی دارەکان
* گووگڵ مەپ مەیکەر
* گووگڵ ئێرز
* گووگڵ
* گووگڵ+
* گووگڵ نێکسوس
* گووگڵ پلەی
* گووگڵ کرۆم
* گووگڵ کیبۆرد

## بەستەری دەرەکی
*نەخشەکانی گووگڵ

پۆل:گووگڵ ماپس
پۆل:خزمەتگوزارییەکانی گووگڵ
پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:نەرمامێرەکانی بلاکبێری
پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس
پۆل:داھێنانە ئۆسترالییەکان
پۆل:نەرمامێرەکانی گووگڵ
پۆل:جاڤا (زمانی بەرنامەسازی)
ڕۆژژمێری گووگڵ

**ڕۆژمێری گووگڵ** یان **گووگڵ کالێندەر** () یەکێکە لە خزمەتگوزارییەکانی گووگڵ. کە لە ١٣ی نیسانی ٢٠٠٦ خستییە بەردەست بەکارھێنەرانی. لەم خزمەتگوزارییەدا گووگڵ یارمەتی بەکارھێنەرانی دەدات بۆ ڕێکخستنی کات، پلانی کارەکان، و بیرھاتنەوەی ڕووداوە گرنگەکان.

## بەستەرە دەرەکییەکان
*ڕۆژمێری گووگڵ

پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس
پۆل:خزمەتگوزارییەکانی گووگڵ
ھەواڵەکانی گووگڵ

thumb|لۆگۆی هەواڵەکانی گووگڵ
**هەواڵەکانی گووگڵ** (بەئینگلیزی:Google News) یەکێکە لە خزمەتگوزاریەکانی گووگڵ لە ئازاری ساڵی ٢٠٠٢ خراوەتە بەردەست بەکارهێنەرانی گووگڵ ئەم خزمەتگوزاریە بە ٢٨ زمانی لە بەردەستە و ڕۆژانە بە نوێترین هەواڵ نوێدەکرێتەوە ، هەواڵەکانیش لەبوارەکانی سیاسی و وەرزشی و بازرگانی و جیهانی و هەواڵەکانی ئەمریکا  و ئەلیکتڕۆنی و تەکنۆلۆژیا و زانستی و تەندروستین 

## زمانەکان

*زمانی عەرەبی 
*زمانی کانتۆنی
*زمانی چینی 
*زمانی چیکی 
*زمانی هۆڵەندی 
*زمانی ئینگلیزی
*زمانی فەڕەنسی 
*زمانی ئاڵمانی
*زمانی یۆنانی
*زمانی عیبری
*زمانی هیندی
*زمانی هەنگاری 
*زمانی ئیتالی
*زمانی ژاپۆنی 

*زمانی کۆری
*زمانی مالیزی
*زمانی نەرویجی
*زمانی پۆلەندی 
*زمانی پورتوگالی
*زمانی ڕوسی 
*زمانی ئیسپانی 
*زمانی تورکی
*زمانی سویدی 
*زمانی تامیلی 
*زمانی تیلوگوی
*زمانی تایلەندی
*زمانی ئۆکرانی 
*زمانی ڤیەتنامی

## سەرچاوەی هەواڵەکانی گووگڵ
ئەمانەی خوارەوە وەک سەرچاوە یان ژێدەرێک بەکاردێن بۆ پشت ڕاست کردنەوەی ئەو هەواڵانەی لە گووگڵ بڵاو دەکرێنەوە...
*نیۆڕک تایمز
*واشینگتن پۆست
*بلۆمبێرگ
*لۆس ئەنجەلۆس تایمز
*مۆنستەر ئەند سیستیس
*گاردیان دۆت کەم
*دەنگی ئەمریکا
*بۆستن گلۆب
*بی بی سی
*سی ئێن ئێن
*تایم ئۆنلاین
*ئەمریکای ئەمڕۆ 
*فۆکس نیوز
*دایلی مەیل 
***چەند دەزگای تریش**

## بەستەری دەرەکی
*هەواڵەکانی گووگڵ

پۆل:نەرمامێرەکانی گووگڵ
پۆل:خزمەتگوزارییەکانی گووگڵ
پۆل:ئەو موڵکانەی ئینتەرنێت کە لە ساڵی ٢٠٠٢ەوە دامەزراون
گۆڵ (ماڵپەڕ)

**گۆڵ** گه‌وره‌ترین ماڵپەڕی وەرزشیە له‌ جیهان. زۆرتر گرینگی بە تۆپی پێ دەدات لە ساڵی ٢٠٠٤ دامەزراوە ، خزمەتگوزاریەکانی بە ١٦ زمانی جیهانیە و لە خزمەتگوزاریەکانی دا بەکارهێنەرانی دەتوانن سات بەدوای سات ئاگاداری ئەنجامی یاریەکان بن ،  تا مانگی ئابی ٢٠١٢ لە پلەی ٢٩٨ ماڵپەڕە جیهانیەکان بووە لە ڕیزبەندی ئەلێکسا .

## زمانەکان
#زمانی عەرەبی 
#زمانی چینی 
#زمانی هۆڵەندی
#زمانی ئینگلیزی
#زمانی فەڕەنسی 
#زمانی ئاڵمانی 
#زمانی یۆنانی
#زمانی ئیندەنووسی
#زمانی ئیتالی
#زمانی ژاپۆنی
#زمانی کۆری
#زمانی فارسی
#زمانی پورتوگالی
#زمانی ئیسپانی 
#زمانی تورکی 
#زمانی هیندی

## هەڵبژاردنی باشترین یاریکەری تۆپی پێ
ماڵپەڕی گۆڵ لەوەرزی ٢٠٠٧-٢٠٠٨ باشترین یاریکەری جیهان دیاری دەکات کە بەشیک لەدەنگەکانی لەلایەن سەردانیکەران یان بەکارهێنەرانی ماڵپەڕەکەوە دەبێت 

## بەستەری دەرەکی
*ماڵپەڕێ گۆڵ

پۆل:وێبگەکانی ئینتەرنێت کە لە ٢٠٠٤ دامەزراون
مادەربۆرد

thumb|'''مادەربۆرد'''ی لاپتۆپێک
**مادەربۆرد** یان **تەختەی سەرەکی** یان **دایکەتەختە** () یەکێکە لە گرینگترین بەشی کۆمپیوتەر، لە ڕێگای مادەربۆردەوە ھەموو پارچەکانی کۆمپیوتەر دەبەسترێتەوە بەیەکەوە وەک: سی-پی-یوو، یادگە، وەگەڕخەرە ڕەقەکان، وەگەڕخەرە بینایییەکان، کارتی ڤیدیۆ، و کارتی دەنگ. ئەم مادەربۆردە لە کوێیە؟ کاتێک سندووقی ڕەقامێرەکانی کۆمپیوتەر دەکەیتەوە دەبینیت پارچەیەکی تێدایە، کە ھەموو ڕەقامێرەکانی تری ناو سندووقی کۆمپیوتەری ڕاستەوخۆ پێوە بەستراوە.

## سەرچاوەکان
* ناوەکەی لە فەرمەنگی زکورد 
* پێناسەکەی لە چاوگ 

پۆل:تەختەدایک
پۆل:پارچەکانی کۆمپیوتەر
ئێچ تی ئێم ئێڵ

thumb|لۆگۆی فەرمیی نوێترین وەشان، ئێچ تی ئێم ئێڵ ٥
thumb|نموونەیەک لە کۆدی ئێچ تی ئێم ئێڵ ٤
**ئێچ تی ئێم ئێڵ** (بەئینگلیزی: **HTML** یان **HyperText** **Markup** **Language**)، زمانێکی نیشاندانە کە بۆ بنیاتنانی ئەو پەڕانە بەکار دێت کە لەلایەن وێبگەڕەکانەوە دەکرێنەوە و نیشان دەدرێن.

وێبگەڕەکان پەڕگەی ئێچ تی ئێم ئێڵی ناوخۆیی بار دەکەن یان لە ڕاژەکارێکەوە دەیهێنن، پاشان بە هۆی مەکینەکانی نیشاندانیانەوە دەیکەن بە چەندان ئامڕاز کە بەکارهێنەر دەتوانێت لەگەڵیان کار بکات.

## سینتاکس
ناوەڕۆکی پەڕگەکانی ئێچ تی ئێم ئێڵ لە چەند شتێکی سەرەکی پێک دێت، لەوانە تاگەکان (و تایبەتمەندییەکانیان) نووسین و نووسەی دیارکراو.

بەرنامەی «سڵاو، جیھان!» بە ئێچ تی ئێم ئێڵ بەم شێوەیە دەبێت:


```html5
<!DOCTYPE html>
<html>
  <head>
    <title>ئەمە ناونیشانەکەیە</title>
  </head>
  <body>
    <div>
        <p>سڵاو، جیهان!</p>
    </div>
  </body>
</html>
```
نووسینەکانی نێوان  و ، پەڕەکە لە خۆ دەگرێت، نووسینەکانی نێوان  و  بۆ بەکارهێنەر دەردەکەون، نووسینی نێوان  و یش ناونیشانی پەڕەکە دیاری دەکات. ئێلێمێنتی  بەکار دێت بۆ جیاکردنەوەی بەشێک بۆ ئەوەی ئاسانتر شێوەکەی بگۆڕدرێت. لەنێوان  و  زانیاریی زیاتر سەبارەت بە پەڕەکە دادەنرێت.

## ئەمانەش ببینە
* ئێکس ئێم ئێڵ
* سی ئێس ئێس

## سەرچاوەکان
* ویکی چاوگ

پۆل:وێب داڕشتن
پۆل:زمانی تاگکردن
پۆل:ئێچ تی ئێم ئێڵ
پۆل:پەیوەندیبەستنی تەکنیکی
فێدورا

چەپ|وێنۆک|200px|لۆگۆی فێدورا
**فێدورا** () کە پێشتر ناوی (Fedora Core) بوو وەشانێکی خۆڕایی Red Hat Enterprise Linux و کورتکراوەکەی بریتییە لە RHEL. فێدورا بۆ خۆی لەلایەن Red Hatـەوە پشتگیری دەکرێت و ھەر بۆ خۆشیان دامەزرێنەری ئەو دابەشکردنەن. مەبەستیشیان (ئامانجیان) لەوە ئەوەبوو کە دابەشکردنێکی لینوکسی تەواوو چاکی خۆڕایی بۆ بەکارھێنەران و ئارەزوومەندانی جیھانی کۆمپیوتەر بخوڵقێنن و لەسەر بنەمای نەرمەکاڵای خۆڕا بێت. فێدورا ساڵانە یەک بۆ دووجار بەرزدەکرێتەوە (upgrade).

## کورتەیەک لەسەر فێدورا
left|thumb|150px|ڕوومێزی فێدورا ١٠ بۆ دەوروبەری Gnome
وەک ئاشکرایە کە RedHat لەپشت فێدوراوەیەو پێشتر باسکرا لەسەرەوە. خۆی لەڕاستیدا ناوی «Red Hat Linux» بوو. لە ھاوینی ٢٠٠٢ـدا «Red Hat Enterprise Linux» دەرچوو وە بە پارە بوو بەڵام سەرکەوتنێکی ئەوتۆی بەدەست نەھێنا، یەک لەھۆیەکان ئەوەبوو کە ھیچ جیاوازییەکی ئەوتۆ لەنێوان دابەشکردنە خۆڕاییەکەو ئەوەی کە بە پارە بوو نەبوو. لەھاوینی ٢٠٠٤ـدا بڕیاری ئەوەیاندا کە «Red Hat Linux» لاببەن و لەجێگای ئەوە دابەشکردنێکی تر بھێننەکایەوە کا زیاتر کراوەتر بێت و کاریگەربێت بۆ بۆ بەکارھێنەران. دوای بگرەو بەردەیەکی زۆر بڕیاری ئەوەدرا کە «Red Hat Linux» و Fedora Linux Project لێکبدەن و ناوی لیبنێن پرۆژەی فێدورا (Fedora Project)، کە لەدواییدا دابەشکردنی Fedora Coreـی لێ دەرچوو. ھەروەھا لە فێدورا ٧ (وەشانی حەوتەم) ناوی گۆڕاو بەتەواوەتی ناونرا فێدورا.

## ھەندێکی زانیاری تر بەگشتی
* فێدورا زۆر گونجاوە بۆ کەسێکی تازە بەکارھێنەری گنو/لینوکس.

* فێدورا بەھۆی ئەوەی وەشانەکانی ماوەیەکی کەم ئەمێنێتەوە بۆیە ھەندێ کەس پێیان وایە کە ئەمە خاڵێکی لاوازە چونکە بەکارھێنەر پێویستی بە دابەشکردنێکە کە توانای مانەوەی زۆری ھەبێت واتە زۆر بژێت. بەڵام ئەمەش خۆی لەخۆیدا باشە بۆ دابەشکردنێکی وەک فێدورا چونکە ڕۆژانە گۆڕانکاری و نوێکاری و داھێنان دەکرێت لە بواری تەکنەلۆژیادا مەبەست زیاتر ڕەقەکاڵاکانە، ئەمەش وادەکات کە فێدورا زیاتر خۆی بگونجێنێت لەگەڵ ئەو ڕەقەکاڵایانەداو ھەروەھا نەرمەکاڵاکانیش.

* بەکارھێنانی *yum* کە کورتکراوەی *Yellow dog Updater*ـە بۆ دامەزراندن و تازەکردنەوەی گورزەکان.
**بۆ نموونە:**
١. بۆ دامەزراندنی لێدەری *VedioLAN* ڕاستەوخۆ:

```
yum install vlc
```

٢. بۆ داگرتنی دوایین تازەگەرییەکان: کەھەموو گورزەکان تازەدەکاتەوە بۆ دوایین وەشان:

```
yum update
```


* بەکارھێنانی گورزەی RPM : کە کڵاوی سور RedHat بەھەمان شت لەپشت ئەم گورزەی سیستەمەوەیە، وە کورتکراوەکەی بریتییە لە **Red Hat Package Manager**. ئەم گورزەی سیستەمە بەواتای ئەوەی کە تەواو دەتوانێت ھەر گورزەیەک دابمەزرێنێت و لەھەمان کاتیشدا بی سڕێتەوە وە ھەروەھاش upgradeـی بکات.
**بۆ نموونە** ئەگەر بویسترێت گورزەیەک دابمەزرێنیت:

```
rpm -ivh nawi_gurzeke.rpm
```


## ھەموو وەشانە دەرچووەکانی فێدورا

## وێنەی ڕوومێزی فێدورا

Image:Fedora_Core_1.png|فێدورا ١
Image:Fedora_Core_4.png|فێدورا ٤
Image:Fedora_Core_5.png|فێدورا ٥
Image:Fedora_Core_6.png|فێدورا ٦
Image:Fedora_10.png|فێدورا ٧
Image:Fedora 12 GNOME.png|فێدورا ٨
Image:Fedora_13_GNOME.png|فێدورا ٩


* ھەریەک لە وەشانەکانی ١ تاوەکو ٦ بەناوی Fedora Core ـەوە بوون، پاشان Core لابرا.

## زیاتر زانیاری
* [دەربارەی فێدورا لە ویکیپێدیای ئینگلیزی](http://en.wikipedia.org/wiki/Fedora_(Linux_distribution))
* linuxguiden (زمان: نەرویژی)

## لینکی دەرەکی
* ماڵپەڕی RedHat
* Fedora Project
* مەکۆکانی فێدورا

## سەرچاوە
* ویکی چاوگ

پۆل:دابەشکردنەکانی لینوکس
پۆل:لینوکس
پۆل:دابەشکراوەی لینوکس
یووسێن بۆڵت

thumb|ئوساین بۆڵت ڕاکەرەکەی جامایکا
**ئوساین بۆڵت** لەدایک بووی ٢١ی ئاب لەساڵی ١٩٨٦،بۆڵت یاریکەر و ڕاکەرێکی جامایکیە لەیاریەکانی گۆڕەپان و مەیدان لە یاری ڕاکردن ، زۆر جار بە خێراترین پیاوی جیهانی دێتە هەژمارکردن لەبەر ئەوەی ئەم خاوەن ڕیکۆردی ١٠٠ و ٢٠٠ مەتریە لە ڕاکردن ، کە ئاستی ١٠٠ مەتری لەماوەی ٩چرکە و ٥٨ لەسەدای چرکە تەواو کردووە کە پێشتر بەناوی مارگین بوو کە مارگین لەماوەی ٩ چرکە ٦٩ لەسەدای چرکە تۆماریکردبوو بەڵام دوایی بۆڵت شکاندی ، بۆ ئاستی ٢٠٠ مەتریش لەماوەی ١٩چرکە و ١٩لەسەدای چرکە بەناوی خۆیەتی ئەم ڕیکۆردەیەش

## دەستکەوتەکان
### ئۆڵەمپیاد
**ئۆڵەمپیادی لەندەنی ٢٠١٢**
*مێدالیای زێڕ لە ٢٠٠ مەتری
*مێدالیای زێڕ لە ١٠٠ مەتری

**ئۆڵەمپیادی پەکینی ٢٠٠٨**
*مێدالیای زێر لە ئاستی ١٠٠*٤ 
*مێدالیای زێڕ لە ئاستی ١٠٠ مەتری
*مێدالیای زێڕ لە ئاستی ٢٠٠ مەتری

پۆل:زیندووان
پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٨
پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٢
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦
پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٦
پۆل:کەسایەتییە وەرزشیییەکانی بی بی سی کە براوەی ئەستێرەی وەرزشی جیھانیین
یاریگای فرانسۆ ھەریری

**یاریگای فرانسۆ ھەریری** یاریگایەکی نێودەوڵەتییە، بارەگای یانەی یانەی وەرزشیی ھەولێرە. توانای لەخۆگرتنی ٤٠ ھەزار ھاندەری ھەیە، بە دووەم گەورەترین یاریگای وەرزشی دادەنرێت لە عێراق، کە لەدوای یاریگای شەعب دێت. لە ساڵی ١٩٥٦ لەکاتی دروستبوونی یانەی ھەولێر دروست کرا کە پێشتر ئەو یاریگایە ھی یانەی بروسکی کۆن بوو، دواتر بووە یانەی شورتەی ھەولێر، پاشانیش گۆڕدرا بۆ یاریگای یانەی ھەولێر، لەکۆتاییدا لەساڵی ٢٠٠١ دوای تیرۆرکردنی پارێزگاری پێشووی ھەولێر، فرانسۆ ھەریری یاریگاکە بەناوی ئەو کرا، یاریگاکە لەساڵی ٢٠٠٩ بووە یاریگایەکی نێودەوڵەتی بەوەی یاری عێراق و فەلەستینی لێ ئەنجام درا.

١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤، مەسروور بارزانی سەرۆکی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بڕیاریدا بە گوژمەی ١ ملیار و ٧٦١ ملیۆن دینار لە سەر بودجەی پەرەپێدانی پارێزگای ھەولێر، بۆ نۆژەنکرنەوەی یاریگای فرانسۆ ھەریری تەرخان بکرێت و جارێکی تر چیمەنی یاریگاکە بگۆڕدرێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
*وێنەی یاریگاکە لە ماڵپەڕی یاریگاکانی جیھان

پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ھەولێر
پۆل:یاریگاکانی تۆپی پێی عێراق
پۆل:شوێنەکانی ھەولێر
پۆل:یاریگاکانی تۆپی پێ
سوریاڵیزم

**سوریالیزم** (بە فەڕەنسی:Surréalisme) بزوتنەوەیەکی ڕۆشەنبیری و بیری بوو لە ساڵی ١٩٢٠ لەلایەن چەند نووسەر و ھونەرمەندێکی فەڕەنسی و ئیسپانی دامەزرا.
سوریالیزم لە بیستەکانی سەدەی بیستەمدا کە ھاتە گۆڕەپانەوە، ھەوڵیان دا کە ھۆشی بێئاگایی بخەنە ژێر خۆیانەوە بۆ ئەوەی لە دەریای بێ پایانەوە ئەو گەنجینەیە کە لەوێ شاردراوە ھەلۆی گۆزن و ڕێبازەکەی خۆیان پێ بەتوانا و بەھێز بکەن لە ئەنجامیشدا ببن بە پێشڕەوی کاروانی ئەدەب و ھونەری پاشەڕۆژ. و مەبەستی سەرەکی سوریالیزمەکان بۆ ڕێڕەوێکی نوێ بوو بۆ ئەوەی لەو ڕێڕەوە جەڵەوگیری ژیری و ھۆشی ئادەمیزاد بەرەو کامەرانی و ئاسوودەیی ژیان بکەن، بۆیە پێش ھەموو شتێک ھاتن دەستیان دایە تێکدان و ڕوخاندنی لۆژیک و ڕێبەرەکانی کۆمەڵ، گرنگترین ھۆکار ئەو ڕوخاندن و بنیاتنانەوەیان شۆڕ بوونەوە بوو ناخی دەروون و بەدەم چوون و فریاکەوتنی ھاوار و نوزە و وڕێنەی ئەو حەز و ئارەزووانە بوو کە لەوێدا پلیشابوونەوە لە کاتێکدا شۆڕ دەبوونەوە سانسۆری ھۆشی ئاگایی و ویژدان لە ھەدەر چوایە، یان خەفە بوایە.

## دامەزرێنەرانی سوریالیزم
قوتابخانەی سوریالیزم سەرەتا تەشەنەی کرد لە فەڕەنسا. سوریالیزم لەسەر دەستی ھەندێک نووسەر و ھونەرمەند و درامانووسی فەرەنسیدا سەری ھەڵدا کە ئەمانەن:

# ئەندریە بریتۆن
# پۆل ئیلوارد
# لویس ئەراگۆن
* ھەروەھا ئەمانەش ھاوبەشیان لە دامەزراندنی ڕێبازەکەدا کردووە:(سلڤادۆر دالی، بۆدلیۆر، ئەراگۆن، ئەپۆلیۆنێر، ڕامبۆ و ساروێن).

نمونە بۆ درامای سوریالیزمی درامایەکی (ساروێن)ـه بە ناوی (دڵم لەلای دوورگەکانە) ئەم نووسەرە یەکێکە لە نووسەرە ئەمریکییەکان.

## نیشانەکانی ئەدەب و ھونەری سوریالیزمی
# کاری ھۆنراوەو درامای سوریالیزمی داماڵینی پەردەیە لەسەر ئەو ھەست و سۆزانەی کە لە بنکەی ھۆشی نھێنیدا خەفەکراون.
# نووسەر لە کاتی بەرھەمھێنانی کارە ھونەرییەکانیدا دەبێ خۆی بدات بەدەم لێشاوی سروشت و ئیلھامەوە، لە بەردەم تەوژم ھێنانی ھۆشدا ھەموو بەنگایەکی ھەستی ئاگادار بکرێت.
# ڕاوکردنی ئەو دیمەن و بیر و بۆچوونانە کە ئەندێشە بەلایاندا تێ دەپەڕێت و لە پاشدا ھۆنینەوەیان لەناو کارە ھونەری و ئەدەبییەکەدا.
# بایەخ نەدان بە شتی لۆژیکی، چونکە لۆژیک و بەھای کۆمەڵایەتی دەبن بەھۆی بەندکردنی ئەو ڕستانەی کە لەناخی دەروون و ویژداندا دەیانەوێت خۆیان دەرببڕن...

## شانۆی سوریالیزم

## میوزیک لە سوریالیزم

## سەردەمی زێڕینی سوریالیزمەکان

## سەرچاوەکان
* ڕێبازی سوریالیزم لە درامادا

پۆل:ڕێبازە ھونەرییەکان
پۆل:ھونەرمەندانی سوریالیزم
پۆل:بابەتە خەیاڵییە زانستییەکان
ئیزمیر

**ئیزمیر** (بە تورکی: Izmir) یەکێکە لە شارە گەورەکانی تورکیا ، وە هەروەها سێیەم گەورەترین شارە لە ڕووی دانیشتوانەوە.

## هەروەها ببینە
پێرستی شارەکانی تورکیا

## پەراوێزەکان

## سەرچاوە

پۆل:ئیزمیر
پۆل:شارەکانی یۆنانی کۆن
پۆل:پێگەکانی یۆنانی کۆن لە تورکیا
پۆل:شارەکانی تورکیا
مارلێنە دیتریش

thumb|خانمە ھونەرمەند
**مارلێنە دیتریش** (٢٧ی دێسەمبەر ١٩٠١ - ٦ی مەی ١٩٩٢) ، مارلینە گۆرانی بێژ و ئەکتەری ئەمریکی-ئاڵمانیە ، ناوبراو بەھۆی فیلمی **Der blaue Engel** بەجیھان بەتایبەتی ئەورووپا ناسرا ، مارلینە لەگەڵ ئەوەی لە بەرلین لەدایک بووە بەڵام چووتە ویلایەتە یەکگرتووەکان و کارە ھوونەریەکانی لەوێ دەستپێکردەووە وەھەروەھا یەکەم بەرھەمی مارلینە لە ئەمریکا لەڕۆژی ١٤ی نۆڤەمبەری ١٩٣٠ لە سیەنەمای پەخشکرا ئەو فیلمەش ناوی **Morocco** ، مارلینە لەدوای نیشتەجێبوونی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان ڕەگەزنامەی ئەو ووڵاتەی پێبەخشرا بەمەش بووە ھاوڵاتیەکی ئەمریکی و ئاڵمانی

## بەستەری دەرەکی
* ماڵپەڕی فەرمی

پۆل:دوور لە وڵاتانی ئەمریکی لە فەڕەنسا
پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی ئەمریکی
پۆل:دوور لە وڵاتانی ئاڵمانی لە فەڕەنسا
پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی ئاڵمانی
پۆل:مردووانی ١٩٩٢
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠١
پۆل:ژنمێردی
پۆل:سینەماکاران
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی فەڕەنسی
پۆل:ژنە نووسەرەکانی خۆژیاننامە
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:مردن بەهۆی لەکارکەوتنی گورچیلەکان
پۆل:ئەو کەسانەی ڕەگەزنامەی ئەمریکیان بەدەست هێناوە
پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرانی دووڕەگەزخوازی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرانی دووڕەگەزخواز
پۆل:مردن بەھۆی لەکارکەوتنی گورچیلەکان
پۆل:ئەو کەسانەی ڕەگەزنامەی ئەمریکیان بەدەست ھێناوە
پۆل:مولحیدانی ئەمریکا
پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:بێخوایانی ئەمریکی
پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
لو کۆربوزیێ

وێنۆک|لو کۆربوزیێ
**شارل ئێدوارد ژانرێت** () ناسراو بە **لو کۆربوزیێ** (، ٦ی تشرینی یەکەمی ١٨٨٧ – ٢٧ی ئابی ١٩٦٥) دیزاینکار، نەخشەکێش، نژیاروان و نووسەری خەڵکی سویس بوو. شێوازەکەی بە نژیاروانیی نوێ ناسراوە. بەھۆی ئەوەی کە مرۆڤێکی زۆر بزۆز بوو و کڵاوی لەسەر دەنا و چاویلکەی لەچاو دەکرد و جلی ڕەشی لەبەر دەکرد، نازناوی «کۆربو» بە واتای قەلەڕەشەیان لێنا.

## پەراوێزەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* وێبگەی فەرمی 

پۆل:نژیاروانانی فەڕەنسی
پۆل:نژیاروانانی سویسی
پۆل:مردووانی ١٩٦٥
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٧
پۆل:شێوەکاران
پۆل:دیزاینکاران
ئەلبرێشت دویرەر

thumb|هونەرمەندی ئاڵمانی '''ئەلبرێشت دویرەر'''
**ئەلبرێشت دویرەر** (بە ئاڵمانی: *Albrecht Düre*r) (٢١ی ئایاری ١٤٧١ – ٦ی نیسانی ١٥٢٨) ناوبراو وێنەکێشێکی ئاڵمانییە ژیانی لە شاری نۆریمبێرگ بووە، لە تابلۆکانیدا وێنەی مەسیح و ئادەم و حەوای کێشاوەتەوە، لەگەڵ دیمەنی ئاژەڵان و ئەو دیمەنانەی کە خۆی بینیویەتی.

پۆل:ئەلبرێشت دویرەر
پۆل:ھونەرمەندانی ئاڵمانی
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٧١
پۆل:مردووانی ١٥٢٨
پۆل:ھونەرمەندە ئاڵمانییەکان
پۆل:وێنەکێشە ئاڵمانییەکان
فرانسیسکۆ گۆیا

thumb|وێنە کێشی ئیسپانی '''فرانسیسکۆ گۆیا'''
**فرانسیسکۆ گۆیا** (بەئینگلیزی: Francisco Goya) (٣٠ی ئازاری ١٧٤٦ - ١٦ی نیسانی ١٨٢٨) وێنەکێشێکی ڕۆمانسیی ئیسپانی بووە، بەرھەمکانی زۆرتر لەسەر بابەتە سیاسیی و کۆمەڵایەتییەکان بووە. ئەو بە یەکێک لە دیارترین هونەرمەندە ئیسپانییەکان بۆ کۆتاییەکانی سەدەی هەژدە و سەرەتای سەدەی نۆزدە دادەنرێت. تابلۆ، وێنە و نەخشاندنەکانی ڕەنگدانەوەی هەڵچوونە مێژووییەکانی هاوچەرخ بوون و کاریگەرییان لەسەر نیگارکێشانی گرنگی سەدەی نۆزدە و بیستەم هەبوو. زۆرجار گۆیا بە دوایین مامۆستا و یەکەم هونەرمەندی هونەری هاوچەرخ بانگ دەکرێت.

## سەرچاوەکان


پۆل:مردووانی ١٨٢٨
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٤٦
پۆل:وێنەکێشە ئیسپانیەکان
پۆل:وێنەکێشە کوڕەکانی سەدەی ١٩یەم
پۆل:وێنەکێشە ئیسپانییەکان
پۆل:ھونەری ڕووت
عەبدوللەتیف ئەحمەد

**عەبدوللەتیف ئەحمەد موستەفا** (لە دایکبووی ١٩٦٩) کەسایەتی ئایینی کوردە، بانگخوازێکی دیاری سەلەفیەکان لە کوردستان. بانگخوازی موسلمانان دەکات بۆ گەرانەوە بۆ قورئان و سونەت  دورکەوتنەوە لە هاول بریاردان بۆ خوای گەورە.  ئەو لە ئێستادا وتاربێژی مزگەوتی بەھەشتە لە شاری سلێمانی. بەرێوبەری کەناڵی ئاسمانی ئامۆژگاریە.

## ژیان

### خوێندن
لە پاش تەواو کردنی خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی و ئامادەیی لە بەشی عەرەبی لە زانکۆی موستەنسریە لە شاری بەغدا وەرگیراوە، و ھەموو قۆناغەکانی خوێندنی بەسەریەکەوە بڕیوە. پاشان لە دوای تەواو کردنی خوێندنی زانکۆ لە ساڵی ١٩٩٢ بە پیشەی مامۆستا لە دوا ناوەندی چوارقوڕنە دادەمەزرێت، پاش ماوەیەک وڵات بەجێ دەھێڵێت و سەردانی کۆمەڵێک لە وڵاتانی ئیسلامی دەکات بۆ خوێندن و فێربوونی زانستی شەرعی. دواتر ماستەر و دکتۆرا لە تکریت تەواو دەکات. دوای ئەوەش دکتۆرایەکی دیکە لە سعودیە بەدەست دەھێنێت.

## ڕاگەیاندن
عەبدوللەتیف ئەحمەد سەدان جار لە ڕاگەیاندنەکانی کوردستان دەرکەوتووە. لخۆشی خاوەنی کەناڵی تەلەفزیۆنییە بەناوی ئامۆژگاری .

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩
پۆل:موسڵمانانی کورد
پۆل:سەلەفی
پۆل:زیندووان
پۆل:ڕەخنەگرانی بێخوایی
ماویلیان

**ماویلیان** یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی ناوەندی قەزای ڕەواندز لە قەزای ڕەواندز لە ئیدارەی سەربەخۆی سۆران پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق.. ئەم گوندە ١٥ كیلۆمەتر لە شاری ڕەواندز دوورە. لە ساڵی ١٩٨٧دا لە لایەن ڕژێمی بەعس ڕوخێندراوە و لە ساڵی ١٩٩١دا دانیشتووانەکەی گەڕاونەتەوە و ئاوەدان بووەتەوه. لە ڕووی کشتوکاڵییەوە، بەروبومی ترێ بەرهەمێکی بەناوبانگی ئەم گوندەیە.

## ناو
خودی ناوی ماویلیان لە ناوی مێوی ترێ وە هاتووە بە مانای مێوی لێە دێت، بەناوبانگترین جۆرى ترێى ڕەشمیرییە. 

## مێژوو
ئەم گوندە خاوەنى چەندین کەسایەتى گەورە و ناودارە لەوانە زاناى ئایینى گەورە شێخ مەلا سادیق و شێخ نەبى(پیرى ماویلى) هەروەها وەستا برایمى ماوبلى لەسەردەمى پاشاى گەورە ڕۆڵێکى گەورەى هەبووە لە بنیادنانى چەند قەڵا و پردێک.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان
پۆل:جوگرافیای کوردستان
ھۆکوسای

thumb|وێنەی پۆرترەیتی هۆکوسای
**ھۆکوسای** (بە ئینگلیزی: Hokusai) ماوەی ژیانی (٣١ی تشرینی یەکەمی ١٧٦٠ تا ١٠ی ئایاری ١٨٤٩) ، ھۆکوسای ھونەرمەند و وێنەکێشی ژاپۆنیە 

## باشترین تابلۆ
* The Great Wave off Kanagawa
* Thirty-six Views of Mount Fuji
* Travellers Crossing the Oi River
* Hodogaya on the Tokaido
* The Dragon of Smoke Escaping from Mt Fuji
* Carp Leaping up a Cascade
* The Strong Oi Pouring Sake

پۆل:وێنەکێشە ژاپۆنییەکان
پۆل:مردووانی ١٨٤٩
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٦٠
پۆل:وێنەکێشی ژاپۆنی
پۆل:بوزییە ھونەرمەندەکان
پۆل:نەخشکێشە ژاپۆنییەکان
پۆل:وێنەکێشە ژاپۆنییەکان لە کێشانی وێنەی سرووشت
ھێنری ماتیس

thumb|'''هێنری ماتیس'''
**ھێنری ماتیس** ژیاوە لە (١٨٩٦-١٩٥٤) وێنەێکێشێکی فەڕەنسیە و یەکێکیشە لە مامۆستایانی قوتابخانەی دڕەندەیی 

پۆل:مردووان بەھۆی جەڵدەی دڵ
پۆل:مردووانی ١٩٥٤
پۆل:پەیکەرتاشە فەڕەنسییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٩
پۆل:وێنەکێشی فەڕەنسی
پۆل:دەرچووانی ئەکادیمیای ژولیان
پۆل:وێنەکێشەکانی ھاوچەرخ
پۆل:وێنەکێشە ڕۆژھەڵاتناسەکان
ئەرنو دانیال

thumb|هۆنراوەنووسی فەڕەنسایی '''ئەرنو دانیال'''
**ئەرنو دانیال** (بەفەڕەنسی:Arnaut Danièl) ناوبراو لەسەدەی سێزدە ژیاوە و نازناوەکەشی پتراکە مانای خۆشەویستی گەورەیە , ناوبراو گۆرانیبێژ و شاعیری فەڕەنسیە 

پۆل:هۆنراوەنووسە فەڕەنساییەکان
پۆل:گۆرانیبێژە فەڕەنساییەکان
ماتسوۆ باشو

وێنۆک|پۆرترەیتی ماتسوۆ باشو لەلایەن هوکوسایەوە کێشراوە لەکۆتاییەکانی سەدەی ١٨.
**ماتسوۆ باشو** () ماوەی ژیانی لەنێوان ساڵانی (١٦٤٤-١٦٩٤) بووە، ناوبراو ھۆنراوەنووسێکی ژاپۆنییە و مامۆستای شیعری **ھایکۆ** وە لەپەخشانیش لەسەر ڕێبازی **ھایبونە**.

پۆل:شاعیرە ژاپۆنییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٦٤٤
پۆل:مردووانی ١٦٩٤
پۆل:بودییەکانی ژاپۆن
ناوچە کارگێڕییەکانی سعوودیە

بەپشت بەستن بەفەرمانی شاهانەی أ/٩٢ لە ٢٧ی شەعبانی ١٤١٢ی کۆچی و فەرمانی شاهانەی أ/٢١ لە ٣٠ی ڕەبیعەلئەوەلی ١٤١٤ی کۆچی، سعودیە دابەشکرا بۆ ١٣ ناوچە.

ناوچە کارگێڕییەکان بۆ میرنشین () و ژمارەیەک پارێزگا دابەشکراوە.

هەروەها سەیری دابەشکردنی کارگێڕی سعودیە بکە.

## ناوچەکان

## سەرچاوە
* ویکیپیدیای عەرەبی

پۆل:دابەشکاری وڵاتەکان لە ئاسیا
پۆل:دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ئاستی یەکەمی وڵاتان
پۆل:پارێزگاکانی عەرەبستانی سعوودی
پۆل:ناوچەکانی سعودیە
میشێل فووکۆ

وێنۆک|فووکۆ
**میشێل فۆکۆ** (بە فەڕەنسی:Michel Foucault) فەیلەسووف، مێژووزان و تیۆریوانێکی کۆمەڵایەتی خەڵکی وڵاتی فەڕەنسایە.

## ژیان
لە پواتیەی فەرەنسا لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٦ ھاتۆتە دنیاوە. لە ساڵی ١٩٥٢ لیسانسی دەرونناسی وەرگرت و لە نەخۆشخانە دەرونییەکان سەرقاڵی کارکردن بوو، ساڵی ١٩٦٦ دکتۆرای لەبواری فەلسەفە دا وەرگرتوەو لە ساڵی ١٩٧٠ بەسەرۆکی بەشی مێژووی بیرۆکەکانی زانکۆی باوەڕپێکراو کۆلیژی دوھەمی فەرەنسا ھەڵبژێردرا و دواتر لە ساڵی ١٩٨٤ بەنەخۆشی ئایدز لە پاریس کۆتایی بە ژیانی ھات. فۆکۆ لەژێر کاریگەری فەیلەسوفانی وەک فرێدریش نیچە و مارتن ھایدگەر دا بووە.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی - میشێل فوکۆ
* ماڵپەڕی نووسین - میشێل فۆکۆ کێیە؟

پۆل:فەیلەسووفانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ڕخنەگرە فەڕەنسیەکانی ئەدەبیات
پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی باڵای نۆرماڵ
پۆل:نووسەرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:مەرگەکانی پەیوەندیدار بە ئەیدز لە فەڕەنسا
پۆل:مێژووناسانی فەڕەنسی
پۆل:کۆمەڵناسانی فەڕەنسی
پۆل:مێژووی دەروونپزیشکی
پۆل:مردووانی ١٩٨٤
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٦
پۆل:فەلسەفەی کۆمەڵایەتی
پۆل:فەیلەسووفە فەڕەنسیەکان
پۆل:بێدینەکان
پۆل:میشێل فوکۆ
پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور
پۆل:فەیلەسووفانی زانست
پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان
پۆل:کاسۆلیکە ڕۆمانیەکانی پێشوو
ژیان لە دەرەوەی زەوی

**‌ژیان لە دەرەوەی زەوی ** () پێکھاتوون لەو بوونەوەرانەی لە دەرەوەی گۆی زەوی لە ھەسارەکانی تر دەژین. ھەتاکو ئێستا ھەبوونی ژیانی تر لە دەرەوەی گۆی زەوی نەسەلمێندراوە، ھەرچەندە زاناکن چەند ھەسارەیەکییان دۆزیوەتەوە کە پێیان وایە ئەگەری ژیانی لەسەر ھەیە.

## سەرچاوەکان
 

پۆل:ژیان
پۆل:ستێرژینناسی
پۆل:بۆشاییی دەرەوە
ڕامبرانت

**ڕامبرانت** (بە ھۆڵەندی: Rembrandt Harmenszoon van Rijn؛ ١٥ی تەممووزی ١٦٠٦ – ٤ی تشرینی یەکەمی ١٦٦٩) وێنەکێش و ڕەگسازی ھۆڵەندییە، لە ئەمستەردام کۆچی دوایی کردووە، سەردەمی ئەم بەسەردەم زێڕینی ھۆڵەندا دادەنرێت.

## کارەکان
# وێنەی پۆرترەیتی ساسکیا ڤان یولنبرێگ
# تابلۆی Titus ی کە کوڕەکەی خۆی بوو
# زریانێک لەسەر دەریای گالیلی (The Storm on the Sea of Galilee)
# The Abduction of Europa
# سێ خاچکراوی ھەڵکوراو (The Three Crosses, etching)
# سەیرکردنی شەوا (یان دیمەنێکی شەو)
# ئەسپسوارێکی پۆلەندی
* چەند بەرھەمێکی تر

## سەرچاوەکان

http://en.wikipedia.org

پۆل:لەدایکبووانی ١٦٠٦
پۆل:مردووانی ١٦٦٩
پۆل:وێنەکێشی ھۆڵەندی
جەرگ

یەکێکە لە گەورەترین ئەندامەکانی لەش و یەکێکە لەو ئەندامانەی کە وا بۆ درێژە دان بە ژیان پێویستە و ئەگەر لە کار بکەوێت ژیانی مرۆڤ تووشی مەترسیێکی زۆر دەبێت. جەرگ ئەو جێگەیە کە ئەو ژەھرانە کە لە ھەر ڕیگەیێکەوە دێنە ناو لەشی مرۆڤ تێیدا لە خوێن خاوێن دەبنەوە،

## کارکردن
دەتوانین بڵێین ناوەندێکی کۆنترۆلی بەڕێوەبردنی خوێنە لەلاشەدا. کە تێیدا خوێن دەپاڵێوێت پێش ئەوەی خوێنەکە بنێردرێت بۆ تەواوی لاشە، و تێیدا ئەو دەرمان و ماددە کیمیایانە دەپاڵێورێن پێش چوونیان و ناردنیان بۆ لاشە، لەبەر ئەوەی جگەر کۆنتڕۆلی خوێن دەکات فلتەری خوێنە ھەر لەگەل وەستان و داخرانی ئەندامەکە خوێنبەربوونی فراوان دەست پێ دەکات و بەمەش ھیچ ناوەندێکی کۆنترۆل نییە تا بتوانێت ئەو خوێنە کۆنترۆل بکات لە ئەنجامدا فشارێکی زۆر دەکەوێتە سەر مێشک و گەر بە زووترین کات چارەسەر نەکرێت نەخۆش گیان لەدەست دەدات

## نیشانەکان
نیشانەکانی مەترسی لەسەر جگەر:
* ئازارێک لەلای ڕاستی سەرەوەی سک
* زەردبوونی ڕەنگی پێست و چاو

230px|وێنۆک|نمای جگەر لە پشتەوە

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەندامەکان
پۆل:جەرگ
ڕەفیق حەریری

**ڕەفیق بەھائەدین حەریری** (١ی تشرینی دووەمی ١٩٤٤ – ١٤ی شوباتی ٢٠٠٥) سیاسەتوان و بازرگان بووە.
لە ١٩٩٢ تا ١٩٩٨ سەرۆک وەزیرانی لوبنان بوو و لە ٢٠٠٠ تا ٢٠٠٤یش دووبارە بووەتەوە بە سەرۆک وەزیرانی لوبنان.

ڕەفیق حەریری لەلایەن عەرەبەکان بە کەسێکی سەرکەوتوو بینراوە، بەوەی ڕۆڵێکی گرینگی ھەبووە لە کۆتاییھێنان بە شەڕی دەرەکی لوبنان کە ١٥ ساڵی خەیاندبوو، لە ١٩٧٥ بۆ ١٩٩٠. حەریری لە ١٤ی شوباتی ٢٠٠٥ لە بەیرووت تیرۆرکرا. وا گومان دەکرێت تیرۆرەکە لەلایەن حکوومەتی سووریا و حیزبوڵا بێت. ڕەفیق حەریری خاوەن دوو ڕەگەزنامە بووە؛ لوبنانی و سعوودی.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ٢٠٠٥
پۆل:بیلیۆنێرە لوبنانییەکان
پۆل:سەرۆک وەزیرانی لوبنان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤
عومەر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

**زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی عومەر** (بە عەرەبی: مسلسل عمر) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی مێژووییە بە بڕی تێچووی ٢٠٠ ملیۆن ڕیاڵی سعوودی. بەرهەمی هەردوو کۆمپانیای ئێم بی سی و ڕێخراوی ڕاگەیاندنی قەتەرە. ئەم زنجیرەیە باس لە ژیاننامەی خەلیفەی دووەمی ئیسلام عومەر کوڕی خەتتاب دەکات و ئەو کارە گرنگانەی کە کردوویەتی لە ژیانی خەلافەتتدا و زنجیرەکە لەلایەن دەرهێنەری عەرەب حاتەم عەلی کاری دەهێنەری بۆ کراوە ، ئەم زنجیرەیە لە ٣١ ئەڵقە پێکدێت کەر هەریەکێکیان لە ٤٥ خولەک پێکدێت، سەبارەت بەبنیادنای شاری دراماکە لە دە ووڵات وێنەی بۆ گیراوە و شاری مەککەش لە شاری مەراکیش لە مەغریب ساز کراوە.

## پاڵەوانی فیلم (ڕۆڵە سەرەکیەکان)

## پشتوانان و دژ
لەپێش ڕەمەزان لەکاتی پڕۆپاگەندە و ڕێکلامکردندا زۆرێک لە زانایان کەوتنە بەردوو بەرەی جیاوازی هەندێکیان پشگیری خۆیان نەشاردەوە هەندێکیان دژی دراماکە وەستان و داوایان کرد دراماکە بوەستێت و پەخش نەکرێت! بەتایبەتی لە نیشاندانی ڕووی هاوەڵانی پەیامبەری ئیسلام

## بەستەری دەرەکی
* زنجیرە لەسەر ماڵپەڕی YouTube:mbc.
* زنجیرە لەسەر ماڵپەڕی http://shahid.mbc.net.
* زنجیرە لەسەر ماڵپەڕی http://shahid.mbc.net وەرگێڕدراوی ئینگلیزی.
*  ماڵپەڕی فەرمی ئێم بی سی.نێت

## سەرچاوە
*[عمر_بن_الخطاب_(مسلسل) - ویکیپیدیای عەرەبی](http://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=عمر_بن_الخطاب_(مسلسل))
*چەند زانیارییەكی وورد دەربارەی زنجیرە درامای (عومەری كوڕی خەتاب)
*درامای عومەر(رضی الله عنه) مشتومڕی لێدەكەوێتەوە

## پەراوێز

پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی
پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی عەرەبی
پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ژیاننامەی کەسایەتی
پۆل:عومەر کوڕی خەتتاب
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢