open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
لوولپێچی لۆگاریتمی

[وێنۆک|200px|[گەلەستێرەی لوولپێچ لەڕووی شێوەوە لە لوولپێچێکی لۆگاریتمی دەچێت.]]
200px|وێنۆک|لوولپێچی لۆگاریتمی
**لوولپێچی لۆگاریتمی** () یان **لوولپێچی گۆشە یەکسان** یان **لوولپێچی گەشەکردن** چەماوەیەکی لوولپێچیی لەخۆچوویە کە زۆر جار لە سروشتدا دەبینرێت.
## کورتەمێژوو
لوولپێچی لۆگاریتمی یەکەم جار لەلایەن ڕێنێ دێکارت باسی لێ کرا و پاشان ژاکوب بێرنۆلی بە چڕ و پڕی لێی کۆڵیەوە.
## شرۆڤە
لە سیستمی پۆتانی جەمسەریدا (r, \theta) چەماوەی لۆگاریتم بە شێوەی خوارەوە دەنووسرێت:

:r = ae^{b\theta}\,

یان

::\theta = \frac{1}{b} \ln \frac{r}{a},

لێرەدا e بریتییە لە بنچینەی لۆگاریتم و a و b ئەرێنین.
شێوەی پارامێتری چەماوەکە بریتییە لە:

:x(t) = r(t) \cos(t) = ae^{bt} \cos(t)\,
:y(t) = r(t) \sin(t) = ae^{bt} \sin(t)\,

لوولپێچەکە تایبەتمەندییەکی ھەیە کە گۆشەی \phi لەنێوان لێکەوتی گۆشەکە و radial line نەگۆڕە. ئەم تایبەتمەندییە بە زاراوەکانی ئەندازەی جیاکارانە بەم شێوە دەردەبڕن:

:\arccos \frac{\langle \mathbf{r}(\theta), \mathbf{r}'(\theta) \rangle}{\|\mathbf{r}(\theta)\|\|\mathbf{r}'(\theta)\|} = \arctan \frac{1}{b} = \phi.

## ئەمانەش ببینە

*لوولپێچی زێڕین
*لوولپێچی فیبۆناچی
*لوولپێچی ئەرەشمیدوس
## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لوولپێچەکان
پۆل:لۆگاریتمەکان
پۆل:چەماوەکان
ڕۆزبورگ، ئۆریگۆن

**ڕۆزبورگ** (بە ئینگلیزی Roseburg) یەکێک لە شارەکانی شارستانی داگلاس لە ویلایەتی ئۆریگۆنە. لە ساڵی ٢٠١١دا دانیشتوانی شارەکە ٢١.١٨١ ھەزار کەس بووە کە ٢.٤ لەسەد ڕۆشدی بووە.

## پەیوەندییە ناونەتەوەییەکان
شاری ڕۆزبورگ شاری زڕخوشکی شاری کرماشانی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە بەم ھۆیە شەقامێک بە ناوی شەقامی کرماشان لە ڕۆزبورگ ناونراوەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شارەکانی ئۆریگۆن
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٥١
ئایدن مەعرووف

**ئایدن مەعرووف سەلیم** (لەدایکبووی ١٩٧٠) کەسایەتییەکی سیاسیی تورکمانیە کە بە ڕەگەز کوردە، لە هەرێمی کوردستان. ئایدن لەوەتەی ١٠ی تەمووزی ٢٠١٩، لەسەر پشکی پارتی دیموکراتی کوردستان لە نۆیەمین کابینەی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بووەتە وەزیری هەرێم بۆ کاروباری پێکھاتەکان. لە خوولی چوارەمی پەرلەمانی کوردستان، ئەندام پەرلەمان بووە. ئایدن لێپرسراوی مەکتەبی بەرەی تورکمانییە لە هەرێمی کوردستان.

ئایدن دەرچووی بەشی یاسای پەیمانگای تەکنیکی هەولێرە، بەکالۆریۆسیشی هەیە لەیاسا لە زانکۆی سەلاحەددین هەروەها بڕواننامەی ماستەر لە بواری پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان بەدەستهێناوە لە زانکۆی غازی لە ئەنقەرە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠
پۆل:زیندووان
پۆل:وەزیرەکانی کابینەی نۆیەمی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان
پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی سەلاحەدین
ماوە (ماتماتیک)

وێنۆک|چەپ|کۆکردنەوەی ''x'' + ''a'' لەسەر هێڵی ژمارەکان. هەموو ئەو ژمارانەی گەورەترن لە ''x'' و کەمترن لە ''x'' + ''a'' لەناو ئەو ماوەیە کراوەیە.
لە بیرکاریدا **ماوە**، () ژێرکۆمەڵێکی بەردەوام لە ژمارە ڕاستەقینەکانە و دوو جۆرە، ماوەی سنووردار و ماوەی بێسنوور.

ماوە سنووردارەکان، لە دوو لا بە دوو ژمارەی ڕاستەقینە سنوور دراون.  

:  \begin{align}
{\color{Maroon}(} a,b{\color{Maroon})}  = \mathopen{\color{Maroon}]}a,b\mathclose{\color{Maroon}[} &= \{x\in\R\mid a{\color{Maroon}

ماوە بێسنوورەکان، لانیکەم لە لایەکەوە بەرەو ناکۆتا دەڕۆن.

: (a,+\infty) = \{x\mid x > a\}
: [a,+\infty) = \{x\mid x \geq a\}
: (-\infty,b) = \{x\mid x 
: (-\infty,b] = \{x\mid x \leq b\}
: (-\infty,+\infty) = \R

## ئەمانەش ببینە

*کۆمەڵە
## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:تۆپۆلۆژی
کۆڵەمستی بەرزکراو

**کۆڵەمستی بەرزکراو** یان **کۆڵەمستی گرێدراو** ھێمای یەکگرتن و پشتیوانییە. ئەم ھێمایە ھەروەھا وەکوو سڵاوێک بۆ پێشاندانی یەکیەتی، ھێز، بەرەنگاربوونەوە لە گەڵ دژمەن و بەرخۆدان بە کار دێت. کۆڵەمستی بەرزکراو لە نێو کۆمەڵە کۆمۆنیست و سۆسیالیستەکان باوە و ڕەهەندێکی مێژوویی هەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لۆگۆکان
پۆل:ھێما سیاسییەکان
پۆل:سڵاوەکان
پۆل:ھێماکانی ١٩١٧
ئێف ئێڵ ستودیۆ

**ئێف ئێڵ ستودیۆ** (؛ پێشووتر بە ناوی **فرووتی لووپز**) کارێستگەیەکی دەنگی دیجیتاڵییە کە لەلایەن کۆمپانیای بەلجیکیی ئیمج-ڵاینەوە دروست کراوە. یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی ئەم نەرمامێرە ناوبەستێکی نیگارەیی بەکارهێنەرە کە لەسەر بنەمای ڕیزبەندکەری مۆسیقا دروست کراوە. پڕۆگرامەکە بە چوار وەشانی جیاواز لەسەر سیستمەکانی ویندۆز و ماک ئۆ ئێس بەردەستە، کە پێکھاتوون لە: وەشانی فرووتی، وەشانی بەرھەمھێنەر، دەستەی جیاواز، لەگەڵ دەستەی ھەموو تایبەتمەندییەکان. ئەوانەی نەرمامێرەکە دەکڕن، ھەموو بەرزکردنەوەکان بۆ وەشانی نوێ بە خۆڕایی بەدەست دێنن. ئیمج-ڵاین وەشانێکی ئێف ئێڵ ستودیۆی بۆ ھەو مۆبایلانەی سیستمی ئەندرۆید و ئای ئۆ ئێس بەکار دەبەن بەرھەمھێناوە، وەک ئایپۆد، ئایفۆن، ئایپاد و ئامێرەکانی تر.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:نەرمامێرەکانی بەرھەمھێنانی مۆسیقا
پۆل:نەرمامێرەکانی ١٩٩٧
ڕیزبەندکەری مۆسیقا

وێنۆک|تەکنۆلۆژیای ڕیزبەندکەری دەنگی ھاوچەرخ
**ڕیزبەندکەری مۆسیقا** یان **ڕیزبەندکەری دەنگ** () ئەپلیکەیشنێکە کە توانای تۆمارکردن، دەستکاریکردن و لێدانی مۆسیقای ھەیە، ئەویش بە مامەڵەکردن بە نۆتە و زانیاریی نمایش بە چەند شێوەیەکی جیاواز، وەک میدی و سیڤی/گەیت و ئۆپن ساوند کۆنترۆڵ و دراوەی ئۆتۆمەیشن بۆ کارێستگەی دەنگی دیجیتاڵی و پڵەگینەکان.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:تەکنۆلۆژیای بەرھەمھێنانی دەنگ
پۆل:داھێنانە ئێرانییەکان
پۆل:داھێنانەکانی عەرەبەکان
خالید شوانی

[وێنۆک|خالید شوانی لەکاتی لێدوان لەگەڵ [دەنگی ئەمریکا]]
**خالید سەلام سەعید شوانی** (لەدایکبووی ١٩٧٥). لەوەتەی ١٠ی تەمووزی ٢٠١٩، لەسەر پشکی یەکێتیی نیشتمانی کوردستان لە نۆیەمین کابینەی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بووەتە وەزیری ھەرێم.لە ٢٧ ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ بوەتە وەزیری دادی حکومەتی عێراق لە کابینەی محمد شیاع سودانی. خالید بەرلەوەی ببێتە وەزیر، لە دوو خوولدا بووەتە ئەندام پەرلەمانی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٦-٢٠١٠ وە ٢٠١٤-٢٠١٦، ھەروەھا ڕاوێژکاری یاسایی سەرۆککۆماری عێراق فوئاد مەعسووم بووە.

خالید بەکالۆریۆس و ماستەری لە یاسا ھەیە، لەئێستادا قوتابی دکتۆرایە لە کۆلێژی حقوقی زانکۆی مەنسوورە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥
پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی کەرکووک
پۆل:وەزیرەکانی کابینەی نۆیەمی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان
پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی عێراق
پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
ماستەرکردن (دەنگ)

**ماستەرکردن** () پێکھاتووە لە پڕۆسەی ئامادەکردن و گواستنەوەی دەنگی تۆمارکراو لە سەرچاوەیەکەوە کە کۆتا وەشانی دەنگەکە لەخۆ دەگرێت بۆ خەزێنەی ناوەندیی دراوە (وەک سیدی و دیڤیدی، کە ماستەرەیەکەیە)، ماستەرەکەش دەبێتە سەرچاوەی ھەموو لەبەرگرتنەوەکانی داھاتووی بەرھەمەکە. ماستەرکردن پێویستی بە گوێگرێکی بەسەرنج ھەیە و پێویستە بە وردی گوێ بگیرێت، ھەرچۆنێک بێت، ھەندێک لە نەرمامێرەکانی کۆمپیووتەر کارەکە ئاسانتر دەکەن. ئەندیازەرەکانی ماستەرکردن ھەندێک دەستکاری لە دەنگەکان دەکەن تاکوو دەنگەکە لەسەر ھەموو سیستمەکان بە باشی ببیسترێت.

## سەرچاوە
*

پۆل:ئەندازیاریی دەنگ
پۆل:پیشەسازیی مۆسیقا
ڕێزدێنت ئیڤڵ سرڤایڤەر

**ڕێزدێنت ئیڤڵ سرڤایڤەر** () یەکێکە لە کایە ڤیدیۆییەکانی زنجیرەی ڕێزدێنت ئیڤڵ}. کایەکە لەلایەن کۆمپانیای تۆس پەرەی پێ دراوە و لە ڕێکەوتی ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠ لە ژاپۆن و ٣١ی ئازاری ٢٠٠٠ لە ئەورووپا و ٣٠ی ئابی ٢٠٠٠ لە ئەمریکای باکوور خراوەتە بازاڕەوە.

## سەرچاوەکان

*

پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٠
پۆل:گەمەکانی ویندۆز
پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم
پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن (کۆنسڵ)
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە
پۆل:یارییەکانی ویندۆز
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە ترسناکەکانی دەیەی ٢٠٠٠
ڕێزدێنت ئیڤڵ ئاوتبرەیک

وێنۆک
**ڕێزدێنت ئیڤڵ ئاوتبرەیک** () یەکێکە لە کایە ڤیدیۆییەکانی زنجیرەی ڕێزدێنت ئیڤڵ}. کایەکە لەلایەن کاپکم پەرەی پێ دراوە و لە ڕێکەوتی ١٣ی شوباتی ٢٠٠٣ لە ژاپۆن و ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٣ لە ئەمریکای باکوور و ٩ی تەممووزی ٢٠٠٣ لە ئەورووپا خراوەتە بازاڕەوە.

## سەرچاوەکان

*

پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٣
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە ترسناکەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:گەمە ڤیدیۆیییە ھەرەوەزییەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان
پۆل:گەمەکانی پلەیستەیشن ٢
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون
ڕێزدێنت ئیڤڵ ئاوتبرەیک فایل ٢

وێنۆک
**ڕێزدێنت ئیڤڵ ئاوتبرەیک فایل ٢** () یەکێکە لە کایە ڤیدیۆییەکانی زنجیرەی ڕێزدێنت ئیڤڵ. کایەکە لەلایەن کاپکم پەرەی پێ دراوە و لە ڕێکەوتی ٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٤ لە ژاپۆن، ٢٦ی نیسانی ٢٠٠٥ لە ئەمریکای باکوور و ٢٦ی ئابی ٢٠٠٥ لە ئەورووپا خراوەتە بازاڕەوە. 

## سەرچاوەکان

*

پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٤

پۆل:گەمە ڤیدیۆیییە ھەرەوەزییەکان
پۆل:گەمەکانی پلەیستەیشن ٢
پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە ترسناکەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون
ڕێزدێنت ئیڤڵ: دە ئەمبرێلا کرانکڵز

**ڕێزدێنت ئیڤڵ: دە ئەمبرێلا کرانکڵز** () یەکێکە لە کایە ڤیدیۆییەکانی زنجیرەی ڕێزدێنت ئیڤڵ}. کایەکە لەلایەن کاپکم و کاڤیا پەرەی پێ دراوە و لە ڕێکەوتی ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ خراوەتە بازاڕەوە. 

## سەرچاوەکان

*

پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٧

پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣
پۆل:یارییەکانی تۆڕی پلەیستەیشن
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە
پۆل:یارییەکانی وی
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون
ڕێزدێنت ئیڤڵ گەیدن

**ڕێزدێنت ئیڤڵ گەیدن** () یەکێکە لە کایە ڤیدیۆییەکانی زنجیرەی ڕێزدێنت ئیڤڵ}. کایەکە لەلایەن کاپکمەوە بۆ سەکۆی «گەیم بۆی کەلەر» پەرەی پێ دراوە و لە ڕێکەوتی ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١ خراوەتە بازاڕەوە. 

## سەرچاوەکان

*

پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠١
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان
پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان کە لە بەریتانیا پەرەیان پێدراوە
پۆل:کایەکانی ئەکشن-سەرکێشی
ڕێزدێنت ئیڤڵ: ئاپرەیشن ڕاکوون سیتی

**ڕێزدێنت ئیڤڵ: ئاپرەیشن ڕاکوون سیتی** () یەکێکە لە کایە ڤیدیۆییەکانی زنجیرەی ڕێزدێنت ئیڤڵ}. کایەکە لەلایەن کاپکم پەرەی پێ دراوە و لە ڕێکەوتی ٢٠ی ئازاری ٢٠١٢ لە ئەمریکای باکوور، ٢٢ی ئازاری ٢٠١٢ لە ئوسترالیا، ٢٣ی ئازاری ٢٠١٢ لە ئەورووپا و ٢٦ی نیسانی ٢٠١٢ خراوەتە بازاڕەوە. 

## سەرچاوەکان

*

پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٢
پۆل:گەمە ڤیدیۆیییە ھەرەوەزییەکان
پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣
پۆل:گەمەکانی ویندۆز
پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠
پۆل:یارییەکانی ویندۆز
پۆل:کایەکانی ویندۆز
پۆل:ئەو کایە ڤیدیۆیییانەی لە کەنەدا پەرەیان پێدراوە
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەکارھێنانی ھاڤۆک
پۆل:کایەکانی ئەکشن-سەرکێشی
پۆل:تەقەکەرانی کەسی سێیەم
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون
ڕێزدێنت ئیڤڵ: دە مێرسنێریز تری-دی

**ڕێزدێنت ئیڤڵ: دە مێرسنێریز تری-دی** () یەکێکە لە کایە ڤیدیۆییەکانی زنجیرەی ڕێزدێنت ئیڤڵ}. کایەکە لەلایەن کاپکم پەرەی پێ دراوە و لە ڕێکەوتی ٢ی حوزەیرانی ٢٠١١ لە ژاپۆن، ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١١ لە باکووری ئەمریکا و ١ی تەممووزی ٢٠١١ لە ئەورووپا خراوەتە بازاڕەوە. 

## سەرچاوەکان

*

پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١١
پۆل:گەمە ڤیدیۆیییە ھەرەوەزییەکان
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە
پۆل:تەقەکەرانی کەسی سێیەم
ئەمبرێلا کۆرپس

**ئەمبرێلا کۆرپس** () یەکێکە لە کایە ڤیدیۆییەکانی زنجیرەی ڕێزدێنت ئیڤڵ}. کایەکە لەلایەن کاپکم پەرەی پێ دراوە و لە ڕێکەوتی حوزەیرانی ٢٠١٦ خراوەتە بازاڕەوە. 

## سەرچاوەکان

*

پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٦
پۆل:گەمە ڤیدیۆیییە ھەرەوەزییەکان
پۆل:گەمەکانی پلەی ستەیشن ٤
پۆل:گەمەکانی ویندۆز
پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم
پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤
پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە
پۆل:یارییەکانی ویندۆز
شۆڕش ئیسماعیل

وێنۆک|کۆنفڕانسێکی ڕۆژنامەوانیی وەزیری بەرگریی پێشووی ئەڵمانیا، ئانگرێت کرامپ (لای چەپ) و وەزیری پێشمەرگەی ھەرێمی کوردستان، شۆڕش ئیسماعیل (لای ڕاست)
**شۆڕش ئیسماعیل عەبدوڵڵا ئیسماعیل** کەسایەتی سیاسیی کوردە، لەوەتەی ١٠ی تەمووزی ٢٠١٩، لەسەر پشکی یەکێتیی نیشتمانی کوردستان لە نۆیەمین کابینەی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بووەتە وەزیری کاروباری پێشمەرگە. شۆڕش بڕوانناممەی بەکالۆریۆسی ھەیە لە یاسا و ڕامیاری.

شۆڕش بەرپرسی بەرپرسی مەڵبەندی یەکێتی بووە سلێمانی (١٩٩٣-١٩٩٤) و شارەزوور (١٩٩٤-١٩٩٧)، سەرۆکی دەزگای شەھیدانی گەلی کوردستان بووە لە ئیدارەی سلێمانی (٢٠٠٢-٢٠٠٥)، جێگری بەرپرسی مەکتەبی رێکخستنی یەکێتی نیشتمانی کوردستان (٢٠٠٥-٢٠٠٨) ھەروەھا سەرۆکی دەزگای ھەڵبژاردنی یەکێتی نیشتمانی کوردستان (٢٠٠٨ تا ئێستا).

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی سلێمانی
پۆل:وەزیرەکانی کابینەی نۆیەمی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان
پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
دێنووڤۆ

**دژە چێوەخنەی دێنووڤۆ**، ناسراو بە **دێنووڤۆ**، تەکنۆلۆژیایەکی پاراستنی مافی دیجیتاڵییە (DRM) کە لەلایەن کۆمپانیایەکی نەمسایی بە ناوی دێنووڤۆ سۆفتوێر سۆلوشنس دروست کراوە. نەرمامێرەکە بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ پاراستنی کایەی ڤیدیۆیی لە دزران بەکار دێت.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:نەرمامێر
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٤
پۆل:مشتومڕی یارییە ڤیدیۆییەکان
ترس و مانەوە

**ترس و مانەوە** () پێکهاتووە لە چەشنێکی کایەی ڤیدیۆیی کە تیشک دەخاتە سەر دەربازبوون و مانەوە لە ژیانی کەسایەتیی سەرەکی کایەکە و لە هەمان کاتیشدا هەوڵی تۆقاندن و ترساندنی یاریکەر دەدات. هەرچەندە ڕەنگە لەم چەشنەدا کۆمبات و شەڕ هەبێت، زۆرجار ئەم کایانە وا لە یاریکەرەکە دەکەن کە هەست بکات بەوەی کە شتەکان بەدەست ئەو نین، بە بەخشینی چەکی سنووردار و خێرایی ڕاکردن و کەمکردنی توانای ڕاکردن، لەگەڵ ڕاددەی بینین و چەند فاکتەرێکی تریش.ئەم ناوە سەرەتا بۆ یەکەم کایەی زنجیرەی ڕێزدێنت ئیڤڵ لە ساڵی ١٩٩٦ بەکار هات.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:زاراوەکانی کایەی ڤیدیۆیی
پۆل:ژانرەکانی یاری ڤیدیۆیی
ناحیەی بەمۆ

**ناحیەی بەمۆ** دەکەوێتە بەشی باشووری ڕۆژھەڵاتی سنووری ھەرێمی کوردستان و باشووری پارێزگای ھەڵەبجە لە نزیک مەرزی پشتەی سەر سنووری ئێران. مەڵبەندی ناحیەکە دەکەوێتە گوندی گڵێجاڵ ھەریەک لەگوندەکانی (بەلەسۆ، پشتە، گمە، بەڕوێن، توەوشکێ، چواردارانی سەروو، چواردارنی خواروو، حاجی ئاوا، قەڵپ، کانی پاشا، کانی وەیسکێ، سەعداوا، حاجی ئاوا (چۆڵ) لەخۆ دەگرێت.

ئەم ناحیەیە لە ٤ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩ لەلایەن حکوومەتی ھەرێمەوە (ئیدارەی سلێمانی) فەرمانی کردنەوەی بۆ دەرچووە لەسەر میلاکی قەزای خانەقین بە واژووی کۆسرەت ڕەسوڵ عەلی، لەوکاتەدا خانەقین ئیدارە کوردستانییەکەی لە ناحیەی مەیدان بوو، مەرجەعی ئەو گوندو ناوچانەی دیالە بوو کە لەدوای ١٩٩١ ئازادکرابوون و لەژێر دەسەڵاتی حکوومەتی ھەرێمدا بوون، لە ٢٠٠٣ ئیدارەی خانەقین گەڕایەوە بۆ ناو شارە بنەڕەتییەکەی خۆی لە ناوچە جێ ناکۆکەکانی دیالە و ناحیەکەش کەوتە سەر ئیدارەی گەرمیان.

لە ساڵی ٢٠١٤ فەرمانی بە پارێزگابوونی ھەڵەبجە دەرچوو، بەدوای ئەوەشدا خواست و داواکارییەکانی خەڵکی سنووری ناحیەی بەمۆ بۆ گەڕانەوە بۆ سەر ئەو پارێزگایە پەرەی سەند کە مەرجەعی ئیداری دێرینی سنوورەکە بووە لە سەردەمی عوسمانییەکانەوە تا ١٩٧٨، لەبەر ڕۆشنایی ئەم خواستەش لە ئەیلوولی ٢٠١٥ دا جارێکی تر بە فەرمانێکی ھەرێمی ناحیەی بەمۆ پەیوەست کرا بە پارێزگای ھەڵەبجە، فەرمانەکەش لەسەر ڕاسپاردەی ئەنجومەنی وەزیرانە کە ١١ی ئابی ٢٠١٥ دا دەرچووە، بەم پێیەش ناحیەی بەمۆ بووە چوارەمین ناحیەی سەر پارێزگای ھەڵەبجە لە دوای ھەریەکە لە ناحیەکانی خورماڵ و سیروان و بیارە، بەڵام بەھۆی ئەوەی ناوچەی تاوگۆزی (سنووری دەربەندیخان) و ڕووباری سیروان دەکەوێتە نێوان سنووری ناحیەکە و شاری ھەڵەبجە، ھەروەھا ھیچ ڕێگایەکی وشکانی ڕاستەوخۆ نییە کە ناحیەکە بە پارێزگاکەوە ببەستێتەوە.

لەئێستادا ناحیەی بەمۆ لەناوەندی ناحییەکە (گڵێجاڵ) و سیازدە گوند پێکدێت، ڕووبەری ناحیەکە (١٣٧) کیلۆمەتر دووجایە، ژمارەی دانیشتووانیشی لە ساڵی (٢٠١٥)دا بریتی بووە لە (٢١٠٠) کەس.

## گوندەکانی ناحیەی بەمۆ
گڵێجاڵ (ناوەندی ناحیەی بەمۆ)

گمە

پشتە

قەڵپ

بەلەسۆ

چواردارانی سەروو

چواردارانی خواروو

بەڕوێن

کانی پاشا

کانی وەیسکێی

تۆوشکێی

حاجی ئاوا، بەمۆ

سەعداوا

## سەرچاوەکان

٠ نووسراوەکانی دامودەزگاکانی حکوومەتی ھەرێم تایبەت بەکردنەوەی ناحیەی بەمۆ

٠ بڕیاری ژمارە (٢٨٠) لەڕۆژی (١٩٩٩ی تشرینی دووەمی ٤) بەواژووی کۆسرەت ڕەسوڵ عەلی، سەرۆکی حکوومەتی ھەرێم (ئیدارەی سلێمانی)

. کتێبی «گڵێجاڵ، ناوەندی ناحیەی بەمۆ» لە بەڵگەنامە و بیرەوەرییەکاندا، ئامادەکردنی: کۆمەڵێک توێژەر، ٢٠٢٠، سلێمانی، ڕێکەوتی سەردان: ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەڵەبجە
پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان
پۆل:ناحیەکانی پارێزگای ھەڵەبجە
پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
ناوچەی ئەزگڵە

**ئەزگڵە** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە شارەکانی شارستانی سەلاسی باوەجانی لە پارێزگای کرماشانی ئێران. بەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١١دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ١،٠٠٧ کەس بووە.[١] ئەم شارە و ناوچەکەی گەرمەسێری عەشیرەتی قوبادی جافن.
تیۆرمی چوار ڕەنگ

چەپ|وێنۆک|نموونەی نەخشەیەکی چوار ڕەنگ
**تیۆرمی چوار ڕەنگ** () یان **مەزندەی چوار ڕەنگ** یەکێک لە پرسیارە ناسراوەکانی بیرکارییە. بە دەستەواژەیەکی سادە تیۆرمی چوار ڕەنگ دەڵێت: «بۆ ڕەنگکردنی نەخشەیەک بەو مەرجەی ھیچ یەک لە دوو ناوچەی تەنیشت یەکتر، ھەمان ڕەنگیان نەبێت، تەنیا چوار ڕەنگ پێویستە.»

تیۆرمی چوار ڕەنگ یەکەم سەلمێنراوی سەرەکی بوو کە بە بەکارھێنانی کۆمپیوتەر سەلمێنرا. سەرەتا ئەم سەلماندنە لەلایەن ھەندێک لە ماتماتیکزانان قەبوڵ نەکرا، لەبەر ئەوەی پشکنینی ڕاستیی سەلماندنێکی کۆمپیوتەری بۆ مرۆڤ بە دەست، نامومکین بوو.
## لە تیۆریی گرافدا
بە بەکارھێنانی تیۆریی گراف ھاوتایەکی سادەتر بۆ تیۆرمی چوار ڕەنگ دەدۆزرێتەوە. واتە دەتوانرێت کۆمەڵە ناوچەکانی نەخشەکە بەرامبەر بە گرافێکی بێ ئاراستە دابنرێت. بە شێوەیەک ھەر سەرێک ناوچەیەک و ھەر لێوارێک دوو سەرەکانی دوو ناوچەی تەنیشت یەکتر، پێکەوە دەلکێنیت.
ھاوتای گرافیی تیۆرمی چوار ڕەنگ، دەڵێت، سەرەکانی ڕووتەختە گرافێک دەتوانرێت بە بەکارھێنانی چوار ڕەنگ، ڕەنگ بکرێت، بەو مەرجەی، ھیچ دوو سەرێکی تەنیشت یەک، ھەمان ڕەنگیان نەبێت.

وێنۆک|ناوەڕاست| نەخشەیەکی چوار ڕەنگ (چوار ناوچەیی) و هاوتای گرافیی نەخشەکە

## تێبینییەکان

## پەراوێزەکان

* 

## سەرچاوەکان
*
جیۆزێپی تۆرناتۆری

**جیۆزێپی تۆرناتۆری** (لەدایکبووی ٢٧ی ئایاری ١٩٥٦) دەرھێنەر و سیناریۆنووسی ئیتالییە. بەیەکێکە لەو دەرھێنەرانە دادەنرێت کە ستایشی ڕەخنەگرانەی بۆ سینەمای ئیتالی گەڕاندۆتەوە. لەماوەی ٣٠ ساڵ کارکردنی وەک دەرھێنەر، چەند فیلمێکی دیاری دەرھێناوە لەوانە ھەمووان باشن (Everybody's Fine)، ئەفسانەی ١٩٠٠ (The Legend of 1900)، مالینا، باریا (Baarìa) وە باشترین پێشنیار (The Best Offer). لەوانەیە باشترین کاریشی فیلمی سینەما پارادیسۆ کەبەھۆیەوە توانی خەڵاتی ئۆسکار بباتەوە بۆ باشترین فیلمی بیانی. ھەروەھا کاری دەرھێنانی ڕێکلامیشی کردووە.

تۆرناتۆری لەگەڵ ئاوازدانەر ئینیۆ مۆریکۆنی کاری ھاوبەشی زۆریانکردووە، مۆریکۆنی لە ١٣ فیلمی تۆرناتۆریدا ئاوازدانەر بووە.

## سەرچاوەکان
* بەشداربووانی وتاری (:en:Giuseppe Tornatore)، لە ویکیپیدیای ئینگلیزی، دوایین گۆڕانکارییەکانی  ١ی ئابی ٢٠١٩.

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئیتالی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ناسترۆ دی ئەرجێنتۆ
پۆل:براوەکانی دەیڤد دی دۆناتێلۆ
پۆل:دەرھێنەرانی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی
ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە

**ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێک لە دوو ناوچەی شارستانی نەغەدەیە لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ئەم ناوچەیە لە دوو گوندەواری بەگم قەڵا و سەندوس پێکھاتووە. لە ئەم ناوچەیە یەک شارۆچکە ھەیە کە شارۆچکەی نەغەدەیە.

## دانیشتووان
* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم ناوچە (٩٦٠٨٧) کەس (٤٨٢٦٠)نێر و (٤٧٨٢٧)مێ و (٢٣٠٥٦)خێزان پێکھاتووە.
* دانیشتوانی ئەم ناوچەیە لە کورد و ئازەری پێژھاتووە.
* کۆی گوندەکانی ئەم ناوچەیە (٥٩) گوندە کە (٤١) گوندی کوردنشینە و (١٤) گوندی ئازەرینشینە و (٤) گوندی تێکەڵە.

## پێکھاتەی کارگێڕی
* گوندستانی بەگم قەڵا
* گوندستانی سەندوس

### گوندستانی بەگم قەڵا
لە ٣١ گوند پێکھاتووە:

* بەگم قەڵا (ناوەند)
* ئۆخسار
* باڵخچی
* بایزاوا، نەغەدە
* بەیرەم بوغە
* پاشبەرد، نەغەدە
* تازەقەڵا
* تۆپزاوا، نەغەدە
* چەقەڵی مستەفا
* خەلیفان، نەغەدە
* خەلیفەلیان
* دایماو
* دزەی گەورە
* دەشتی قوری
* دەمیرچی
* ڕاھدانە
* سەخسی تەپە
* شاوەلی، نەغەدە
* شەریفەدین
* شێخ مارف
* قاڕنێ
* کاروانسەرا
* کانی مام سەید
* کوزەگەران
* گەلوان
* گۆڕخانە
* ماسوی
* مەحمەشەی خواروو
* مەحمەشەی سەروو
* مەمەلیان
* میماندار

### گوندستانی سەندوس
لە ٢٨ گوند پێکھاتووە:

* میراوێ، نەغەدە (ناوەند)
* ئارنێ
* ئاغچەزیوە
* ئالەگوێزی خواروو
* ئالەگوێزی سەروو
* باچانلو
* پیەبجک
* جاشیران
* چیانە
* حەلەبی
* خنخنە
* دەربەند، نەغەدە
* دیلان چەرخی خواروو
* دیلان چەرخی سەروو
* زەلیلان
* عەلی مەلیک
* عەلیاوا، نەغەدە
* قەڵاتان
* قەڵاجوق
* کارێزەی شکاک
* کاموس
* گوراناوی پاشایی
* گوراناوی قازی
* گوراناوی قەزاق
* گویک
* لاواشلو
* نەرزەمیز
* وینسلیان

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی نەغەدە
* گوندستانی حەسەنلو
* گوندستانی مەھدی
* گوندستانی بەگم قەڵا
* گوندستانی سەندوس
* ناوچەی محەمەدیار

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ناوچەکانی ئێران
پۆل:ناوچەکانی کوردستان
پۆل:ناوچەکانی شارستانی نەغەدە
پۆل:شارستانی نەغەدە
پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
ناوچەی محەممەدیار

**ناوچەی محەممەدیار** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێک لە دوو ناوچەی شارستانی نەغەدەیە کە لە پارێزگای ورمێ لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران ھەڵکەوتووە. ئەم ناوچەیە لە دوو گوندەواری حەسەنلو و مەھدی پێکھاتووە. لە ئەم ناوچەیە یەک شارۆچکە ھەیە کە شارۆچکەی محەممەدیارە.

## دانیشتووان
* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم ناوچە (٢١٧٤٤) کەس (١٠٩٨٩)نێر و (١٠٧٥٥)مێ و (٤٨٨١)خێزان پێکھاتووە.
* دانیشتوانی ئەم ناوچەیە لە کورد و ئازەری پێکھاتووە.
* کۆی گوندەکانی ئەم ناوچەیە (٣٦) گوندە کە (٩) گوندی کوردنشینە و (٢٢) گوندی ئازەرینشینە و (٥) گوندی تێکەڵە.

## پێکھاتەی کارگێڕی
* گوندستانی حەسەنلو
* گوندستانی مەھدی

### گوندستانی حەسەنلو
لە ١٩ گوند پێکھاتووە:

* حەسەنلو، نەغەدە (ناوەند)
* ئاقابیگلو
* ئەمینلو
* بارانی عەجەم
* بارانی کورد
* تابیە
* تازەکەندی دیم
* تەلیقان
* حاجی باغلو
* حاجی فەیروز
* دلمە
* شونقاڕ
* شیروان شەلی
* شیرین بوڵاغ
* شێخ ئەحمەد
* عەجەملو
* عەزیم خانلو
* کارێزی عەجەم
* وەزنێ، نەغەدە

### گوندستانی مەھدی

لە ١٧ گوند پێکھاتووە:

* شەھرەکی مەھدی (ناوەند)
* ئادی
* تازەکەندی جەبەل
* حەیدەراوا، نەغەدە
* داش دورگە
* دورگەی ئۆروزخان
* دورگەی لوتفوڵا
* سەرالی خواروو
* سەرالی سەروو
* فەروخ زاد
* قەرەقەساب
* قەڵات، نەغەدە
* گردەقیت
* گۆل، نەغەدە
* مەمیند
* نیزام ئاوا
* یادگاریان

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی نەغەدە
* گوندستانی حەسەنلو
* گوندستانی مەھدی
* گوندستانی بەگم قەڵا
* گوندستانی سەندوس
* ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ناوچەکانی ئێران
پۆل:ناوچەکانی کوردستان
پۆل:ناوچەکانی شارستانی نەغەدە
پۆل:شارستانی نەغەدە
پۆل:ناوچەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
گوجەرات

**گوجەرات** ( ویلایەتێکە دەکەوێتە بەشی ڕۆژاوای هیندستان. ژمارەی دانیشتوانی ویلایەتەکە زیاترە لە ٦٠ ملیۆن کەس. شەشەمین گەورە ویلایەتی هیندستانە لەڕووی ڕووبەرهه‌وە نۆیەمین زۆرترین دانیشتوانی هەیە. گاندینەگەر پایتەختی گوجەراتە، ئەحمەدئاباد گەورەترین شاری ویلایەتەکەیە. ویلایەتەکە بە پێنجەم دەوڵەمەندترین ویلایەت دادەنرێت، داهاتی ساڵانەی دەگاتە ١٧٠ بیلیۆن دۆلار. گوجارات لە ڕیزبەندی ١٥ەمین ویلایەت دادەنرێت لەپلەبەندی بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی.

گوجەرات هاوسنوورە لەگەڵ ڕاجستان لەبەشی باکووری ڕۆژهەڵات، دامان و دیو لەبەشی باشوور، دادرا و ناگار هاولی و مەهاراشترا لەبەشی باشووری ڕۆژهەڵات، مادیا پرادیش لەبەشی ڕۆژهەڵات هەروەها دەریای عەرەب و هەرێمی سیند لە پاکستان لەبەشی ڕۆژاوا. 

## سەرچاوەکان

پۆل:ویلایەتەکانی ھیند
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٠
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکانی ھیندستان
پۆل:گوجەرات
گوندستانی بەگم قەڵا

**گوندستانی بەگم قەڵا** یان **بیگم قلعە** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە سێ گوندستانی ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە لە شارستانی نەغەدە، لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی بەگم قەڵایە.

## دانیشتوان
بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندستانە (١٤٨٣٠) کەس و (٧٣٨٩)نێر و (٧٤٤١)مێ و (٢٩٧٧)خێزان پێکھاتووە. دانیشتوانی ئەم گوندەوارەیە زۆرینەی لە کورد و کەمینەی لە ئازەری پێکھاتووە. 
* دانیشتوانی ئەم گوندەوارە لە کورد و ئازەری پێکھاتووە.
* لەو (٣١) گوندەی ئەم گوندەوارە (٢٥) گوندی لە کورد و (٣) گوندی لە ئازەری و (٣) گوندی تێکەڵ پێکھاتووە.

## دابەشی کارگێڕی
لە ٣١ گوند پێکھاتووە:

* بەگم قەڵا (ناوەند)
* ئۆخسار
* باڵخچی
* بایزاوا، نەغەدە
* بەیرەم بوغە
* پاشبەرد، نەغەدە
* تازەقەڵا
* تۆپزاوا، نەغەدە
* چەقەڵی مستەفا
* خەلیفان، نەغەدە
* خەلیفەلیان
* دایماو
* دزەی گەورە
* دەشتی قوری
* دەمیرچی
* ڕاھدانە
* سەخسی تەپە
* شاوەلی، نەغەدە
* شەریفەدین
* شێخ مارف
* قاڕنێ
* کاروانسەرا
* کانی مام سەید
* کوزەگەران
* گەلوان
* گۆڕخانە
* ماسوی
* مەحمەشەی خواروو
* مەحمەشەی سەروو
* مەمەلیان
* میماندار

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی نەغەدە
* گوندستانی حەسەنلو
* گوندستانی مەھدی
* گوندستانی سەندوس
* ناوچەی محەمەدیار
* ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە

## پەراوێزەکان

* بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «دهستان بیگم‌قلعه»، ویکیپیدیای فارسی (٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧).

پۆل:شارستانی نەغەدە
پۆل:پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
پۆل:ناوچە گوندنشینەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوا
مەھاراشترا

**مەھاراشترا** () ویلایەتێکە دەکەوێتە بەشی ڕۆژاوای هیندستان، کە زۆربەی سنوورەکانی لەگەڵ دەریایە. دووەم گەورەترین ناوچە و ویلایەتی هیند و جیهانە لە ڕووی ژمارەی دانیشتوانەوە کە بەپێی ئامارەکانی ٢٠١١ زیاتر لە ١١٢ ملیۆن کەس لێی دەژین. مەهاراشترا سێیەم گەورەترین ویلایەتە لەهیند لەڕووی ڕووبەرەوە کە زیاترە لە ٣٠٧،٧١٣ کیلۆمەتردووجا. هاوسنوورە لەگەڵ دەریای عەرەب لە بەشی ڕۆژاوا، ویلایەتی کارناتاکا و گۆوا لەبەشی باشوور، تالانگانا و چاتیسگارە لەبەشی ڕۆژهەڵات، گوجەرات و مادیا پرادیش لەبەشی باکوور وە هەرێمی یەکگرتوو دادرا و نەگەر هاوالی لەبەشی باکووری ڕۆژاوا.  

## سەرچاوەکان

پۆل:ویلایەتەکانی ھیند
پۆل:ھیندستان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٠
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکانی ھیندستان
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال

**ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال** (پورتوگالی: Seleção Portuguesa de Futebol) نوێنەری تۆپی پێی پیاوانی وڵاتی پورتوگالە کەوا لە ساڵی ١٩٢١ەوە دامەزراوە. ھەڵبژاردەکە لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی وڵاتەکەەوە سەرپەرشتی دەکرێت.

یەکەمین بەشداریکردنی پورتوگال لە پاڵەوانیەتێکی گەورەدا لە مۆندیالی ١٩٦٦ بوو، کاتێک بە سەکردایەتی ئوزیبیۆ توانیان پلەی سێیەم بەدەستبێنن. دوو بەشداریکردنی داھاتووی پورتوگال لە مۆندیالی ١٩٨٦ و ٢٠٠٢ بە کرانەدەرەوەیان لە قۆناغی گروپەکان بەکۆتا ھات. بەدەر لەوە پورتوگال توانیویانە بگەنە یاری پێش کۆتایی جامی نەتەوەکانی ئەوڕوپای ١٩٨٤، کە تێیدا لە گێمی زیادکراودا بە پاڵەوانی جامەکە فەڕەنسا دۆڕان. ھەڵبژاردەکە لە ھەریەک لە پاڵەوانیەتەکانی مۆندیالی ٢٠٠٦، یۆرۆی ٢٠٠٠ و ٢٠١٢ چۆتە یاری پێش کۆتایی. لە جامی نەتەوەکانی ئەوڕوپای ٢٠١٦، ھەڵبژاردەی پورتوگال یەکەمین نازناوی فەرمی بردەوە دوای بردنەوەی لە فەڕەنسا بە تاکە گۆڵی یاریزان ئێدەر. بەو بردنەوەی پورتوگال گەیشتە یەکەمین جامی کیشوەرەکان کە لەوێشدا پلەی سێیەمی بەدەستھێنا. ھەروەھا پورتوگال میوانداری پاڵەوانیەتی تازە دانراوی خولی نەتەوەکانی ئەوڕوپای کرد، کەوا توانیان جامەکەش ببەنەوە دوای بردنەوەیان لە ھەڵبژاردەی ھۆڵەندا.

یاریگای ھەڵبژاردەکە یاریگای ئیستادیۆ ناسیۆنالە لە ئۆیرس، ھەرچەندە زۆربەی یاریەکانیان لە یاریگای جیاواز لە سەرتاسەری پورتوگال ئەنجام دەدەن. ڕاھێنەری ئێستا فێرناندۆ سانتۆسە و کاپتنی ھەڵبژاردەکەش کریستیانۆ ڕۆناڵدۆیە، کەوا ڕیکۆردی زۆرترین گۆڵ و زۆرترین یاری ھەڵبژاردەکەش بەناوی خۆیەتی.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ
گوندستانی سەندوس

**گوندستانی سەندوس** یان **سلدوز** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە دوو گوندستانی ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە لە شارستانی نەغەدە، لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی میراوێیە.

## دانیشتوان
بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندستانە (٨٢٨٢) کەس و (٤١٧٥)نێر و (٤١٠٧)مێ و (١٧٥٩)خێزان پێکھاتووە. دانیشتوانی ئەم گوندەوارەیە زۆرینەی لە کورد و کەمینەی لە ئازەری پێکھاتووە. 
* دانیشتوانی ئەم گوندەوارە لە کورد و ئازەری پێکھاتووە.
* لەو (٢٨) گوندەی ئەم گوندەوارە (١٦) گوندی لە کورد و (١١) گوندی لە ئازەری و (١) گوندی تێکەڵ پێکھاتووە.

## دابەشی کارگێڕی
لە ٢٨ گوند پێکھاتووە:

* میراوێ، نەغەدە (ناوەند)
* ئارنێ
* ئاغچەزیوە
* ئالەگوێزی خواروو
* ئالەگوێزی سەروو
* باچانلو
* پیەبجک
* جاشیران
* چیانە
* حەلەبی
* خنخنە
* دەربەند، نەغەدە
* دیلان چەرخی خواروو
* دیلان چەرخی سەروو
* زەلیلان
* عەلی مەلیک
* عەلیاوا، نەغەدە
* قەڵاتان
* قەڵاجوق
* کارێزەی شکاک
* کاموس
* گویک
* گوراناوی پاشایی
* گوراناوی قازی
* گوراناوی قەزاق
* لاواشلو
* نەرزەمیز
* وینسلیان

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی نەغەدە
* گوندستانی حەسەنلو
* گوندستانی مەھدی
* گوندستانی بەگم قەڵا
* ناوچەی محەمەدیار
* ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە

## پەراوێزەکان

* بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «دهستان سلدوز»، ویکیپیدیای فارسی (٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧).

پۆل:شارستانی نەغەدە
پۆل:پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
پۆل:ناوچە گوندنشینەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوا
گوندستانی حەسەنلو

**گوندستانی حەسەنلو** یان **حسنلو** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە دوو گوندستانی ناوچەی محەمەدیار لە شارستانی نەغەدە، لە پارێزگای ورمێ لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی حەسەنلوە.

## دانیشتوان
بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندستانە (٥١٤٨) کەس و (٢٦٣٦)نێر و (٢٥٤٦)مێ و (١١٦٥)خێزان پێکھاتووە. دانیشتوانی ئەم گوندەوارەیە زۆرینەی لە ئازەری و کەمینەی لە کورد پێکھاتووە. 
* دانیشتوانی ئەم گوندەوارە لە کورد و ئازەری پێکھاتووە.
* لەو (١٩) گوندەی ئەم گوندەوارە (٢) گوندی لە کورد و (١٥) گوندی لە ئازەری و (٢) گوندی تێکەڵ پێکھاتووە.

## دابەشی کارگێڕی
لە ١٩ گوند پێکھاتووە:

* حەسەنلو، نەغەدە (ناوەند)
* ئاقابیگلو
* ئەمینلو
* بارانی عەجەم
* بارانی کورد
* تابیە
* تازەکەندی دیم
* تەلیقان
* حاجی باغلو
* حاجی فەیروز
* دلمە
* شونقاڕ
* شیروان شەلی
* شیرین بوڵاغ
* شێخ ئەحمەد
* عەجەملو
* عەزیم خانلو
* کارێزی عەجەم
* وەزنێ

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی نەغەدە
* گوندستانی مەھدی
* گوندستانی بەگم قەڵا
* گوندستانی سەندوس
* ناوچەی محەمەدیار
* ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە

## پەراوێزەکان

* بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «دهستان حسنلو»، ویکیپیدیای فارسی (٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧).

پۆل:شارستانی نەغەدە
پۆل:پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
پۆل:ناوچە گوندنشینەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوا
گوندستانی مەھدی

**گوندستانی مەھدی** یان **مھدی** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە دوو گوندستانی ناوچەی محەمەدیار لە شارستانی نەغەدە، لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی شەھرەکی مەھدیە.

## دانیشتوان
بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندستانە (٨٥٤٢) کەس و (٤٢٧٦)نێر و (٤٢٦٦)مێ و (١٧٦٥)خێزان پێکھاتووە. دانیشتوانی ئەم گوندەوارەیە زۆرینەی لە کورد و کەمینەی لە ئازەری پێکھاتووە. 
* دانیشتوانی ئەم گوندەوارە لە کورد و ئازەری پێکھاتووە.
* لەو (١٧) گوندەی ئەم گوندەوارە (٧) گوندی لە کورد و (٧) گوندی لە ئازەری و (٣) گوندی تێکەڵ پێکھاتووە.

## دابەشی کارگێڕی
لە ١٧ گوند پێکھاتووە:

* شەھرەکی مەھدی (ناوەند)
* ئادی
* تازەکەندی جەبەل
* حەیدەراوا، نەغەدە
* داش دورگە
* دورگەی ئۆروزخان
* دورگەی لوتفوڵا
* سەرالی خواروو
* سەرالی سەروو
* فەروخ زاد
* قەرەقەساب
* قەڵات، نەغەدە
* گردەقیت
* گۆل، نەغەدە
* مەمیند
* نیزام ئاوا
* یادگاریان

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی نەغەدە
* گوندستانی حەسەنلو
* گوندستانی بەگم قەڵا
* گوندستانی سەندوس
* ناوچەی محەمەدیار
* ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە

## پەراوێزەکان

* بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «دهستان المهدی»، ویکیپیدیای فارسی (٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧).

پۆل:شارستانی نەغەدە
پۆل:پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
پۆل:ناوچە گوندنشینەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوا
شەھین باوەفا

**شەھین باوەفا** (١٩٤٧ لە سنە - ١٧ی تەممووزی ١٩٨٠ لە سنە) ژنی کوردی خەڵکی شاری سنەی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بوو کە وەکوو پەرستار کاری دەکرد. شەھین باوەفا بەھۆی دەرمانکردنی پێشمەرگە بریندارەکان لە شەڕی کوردستان گولەباران کرا و کوژراو.

## ژیان
شەھین باوەفا لە ساڵی ١٩٤٧ لە گەڕەکی جەورئاوای شاری سنە لە دایک بوو. ناوی باوکی ئیبراھیم بوو. بڕوانامەی دیپلۆمای لە قوتابخانەی پەروین ئیعتیسامیی شاری سنە گرت و بۆ بەردەوام کردنی خوێندنەکەی چوو بۆ شاری ڕەشت ناوەندی ھەرێمی گیلان لە باکووری ئێران و لە قوتابخانەی باڵایی پەرستاریی گیلان وانەی خویند. بەدوای تەواوبوونی وانەکەی ھاتەوە بۆ کوردستان و لە ساڵی ١٩٧٣ لە مەزرینگەی لەشساغی لە سنە و لە نەخۆشخانەی پەھلەویی پێشوو لە سنە سەرقاڵی کار بوو. بە دوای چەند ساڵ لە لایەنی ئەو ناوەندە ھەناردراو بۆ تاران تا لە نەخۆشخانەی داریووشی کەبیر (عەلی شەریعەتیی ئێستاکە) لە تاران کە ناوەندێکی زۆر بایەخدار بۆ توێژینەوەی پزیشکی بوو پەروەردە ببێت. لە ساڵی ١٩٧٧ ھاتەوە بۆ کوردستان و دیسانەوە لە نەخۆشخانەی پەھلەویی سنە دەست بە کار بوو. لە ساڵی ١٩٧٩ کە شۆڕشی گەلانی ئێران دژ بە حکوومەتی پاشایەتی ڕوویدا و بە دوای ئەوە کۆماری ئیسلامی دەسەڵاتی بە دەست گرت و ھەڵمەتی بە ڕۆژھەڵاتی کوردستان ھێناو، شەھین باوەفا وەکوو پەرستار لە نەخۆشخانەی پەھلەوی و نەخۆشخانەی قانێعی سنە کار دەکرد. لە بەرخۆدانی ٢٤ ڕۆژەی شاری سنە و گەمارۆی ئەم شارە لە لایەن ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی لە ساڵی ١٩٨٠، کاسنێکی بە ھۆی بەردومانی شارەکە و شەڕی سەر شەقام ژمارەیەکی زۆر لە ھاووڵاتیان بریندار بوون و نەخۆشخانەکان سیتر تەختیان بۆ بریندارەکان نەمابوو. شەھین باوەفا کە لەو کاتە پەرستاری نەخۆشخانەی پەھلەوی بوو، لەگەڵ کاسنێکی دیکە چەندین نەخۆشخانەی سەییاری بۆ بریندارەکان بە ڕێ خستەوە.

لە ڕۆژی ١٦ەمینی بەرخۆدان گرووپێک لە ھەواڵنووسە فەڕەنسەییەکان لە ڕۆژنامەی ئێکسپرێس ھاتن بۆ شاری سنە و لە ڕاپۆرتەکەیان لە بەردومان و گولەبارانی ماڵەکان و ھێرش بە خەڵکی سیڤیلی شارەکەیان وەکوو ژینۆسایدێک دژ بە گەلی کورد ناو برد. شەھین باوەفایش لەگەڵ ئەم ڕۆژنامەوانە وەتووێژێک کرد و سەبارەت بە ئاماری کوژراوەکان و بریندارەکان قسەی کرد. بە دوای کۆتایی ھاتنی شەڕەکە، پاسدارەکان و ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی ھاتن بە ناوی شاری سنە و ماڵ بە ماڵ بە شوێنی خەباتکاران و پێشمەرگەکان دەگەڕان. شەھین باوەفایش لە ڕۆژی ١٤ی حوزەیرانی ١٩٨٠ لە ماڵەکەی خۆی دەستبەسەر کرا.

## مردن
شەھین باوەفا کە لە ڕؤژی ١٤ی حوزەیرانی ١٩٨٠ دەستبەسەر کرابوو، لە ڕۆژی ١٧ی تەممووزی ١٩٨٠ وێڕای دوو کەس لە ئەندامەکانی ڕێکخراوەی چریکەکانی فیداییی گەلی ئێران فرێشتە گوڵ عەنبەریان و غوڵام خاکباز لە دادگای شۆڕشی ئیسلامیی ئێران گولەباران کرا.

## سەرچاوە

پۆل:خەڵکی سنە
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:ژنانی کورد

پۆل:لەسێدارەدراوانی کورد
پۆل:مردووانی ١٩٨٠
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧
پۆل:شەھیدانی کورد
گەلوان

**گەلوان** گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی بەگم قەڵا، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.

## ناو

## جوگرافیا

**گەلوان** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قاڕنێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی بایزاوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ 
گوندی خەلیفان لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی توان.

## پێکھاتەی دانیشتوان

* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٦٣٣) کەس و (٩٨)خێزان بووە.
* پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی کوردی موکرین.
* بە زمانی کوردی شێوەزاری موکریانی دەدوێن.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی نەغەدە

## پەراوێزەکان

پۆل:شارستانی نەغەدە
نەغەدە
نەغەدە
پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە
پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
سمکۆ سەرھەڵدان

**مەجید کاویان** ناسراو بە **سمکۆ سەرھەڵدان** (١٩٨٢ لە بانە – ٣ی ئەیلوولی ٢٠١١ لە قەندیل) جێنشینی فەرماندەی گشتی ھێزەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان، باڵی چەکداری پارتی ژیانی ئازادی کوردستان بوو کە لە شەڕی قەندیل لەلایەن ھێزەکانی سوپای پاسدارانەوە کوژرا.

## ژیان
مەجید کاویان لە ساڵی ١٩٨٢ لە شاری بانە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە دایک بوو. لە ساڵی ١٩٩٩ بوو بە ئەندامی پارتی کرێکارانی کوردستان و ناوی سمکۆ سەرھەڵدانی بۆ خۆی ھەڵبژارد و لە ئۆپراسییۆنەکانی چەکدارانە لە ناوچەکانی پارێزگای دێرسم|دێرسم و دەریای ڕەش چالاکیی دەکرد. لە ساڵی ٢٠٠٣ لە دامەزراندنی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان (پەژاک) بەشدار بوو. لە سمکۆ سەرھەڵدان وەکوو دوویەمین کەسایەتی لە پارتی ژیانی ئازادی کوردستان ناو دەبراو.

## کوژران
سمکۆ سەرھڵدان لە ڕۆژی ٣ی ئەیلوولی ٢٠١١ لە شەڕی قەندیل لە حاڵێک کە خەریکی فەرماندەری کردن بوو، بەھۆی لێدانی گولەی تۆپ لەلایەن ھێزەکانی سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی کوژراو. گەریلایەکی دیکەش بە ناوی ڕۆژھات بۆتان ھاوکات کوژراو.

## ئەمانەش ببینە
* عاکیف مامۆ زاگرۆس
* حەسەن حیکمەت دەمیر
* ڕێزان جاوید
* ئامەد شاهۆ
* ئاراز کاردۆخ

## سەرچاوەکان

پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:سیاسییەکانی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢
پۆل:مردووانی ٢٠١١
پۆل:سۆشیالیستە کوردەکان
پۆل:کۆمۆنیستە کوردەکان
پۆل:خەڵکی بانە
پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان
کاتیۆشا (سروود)

**کاتیۆشا** (بە ڕووسی: Катюша) لە سروودەکانی یەکێتیی سۆڤیەتە. ئەم سروودە ساڵی ١٩٣٨ بە دەستی ماتڤێی بلانتێر ساز کرا و لە جەنگی جیھانیی دووەمدا وەکوو سروودێکی نیشتمانی ناوبانگی دەرکرد و لە ھاندانی گەل لە بەرگریکردن لە وڵاتەکەیان ڕۆلی گێڕا. لە ڕووسیا ھەتا ئێستاکەیش ئەم سروودە باوە. ناوی کاتیۆشا یان کاتووشا لە زمانی ڕووسی، سۆکەناوی کچانەی *یکاترینا*یە کە لە ڕووسی بە *کاترین* یان *کاتیا* دەڵێن. ھەروەھا ناوی مۆشەکھاوێژی کاتیۆشا کە ئەرتەشی سوور لە جەنگی جیھانیی دووەمدا لە مۆدێڵەکانی BM-8 ،BM-13 و BM-31 کەڵکی وەردەگرت، لە ناوی ئەم سروودە گیراوەتەوە.

## ئەمانەش ببینە
* ڕێی خەباتمان

## سەرچاوەکان

پۆل:گۆرانییەکان
پۆل:شەڕی جیھانیی دووەم
پۆل:سروودە ڕووسییەکان
ھۆزان سەرحەد

**سولێمان ئالی دۆخان** ناسراو بە **ھۆزان سەرحەد** (ماوەی ژیان: ٢٤ی تەمموزی ١٩٧٠ تاکوو ٢٢ی تەمموزی ١٩٩٩) گۆرانیبێژ، مامۆستا و گەریلا بوو. ھۆزان ھەر لەمندالییەوە خولیای میوزیکی ھەبوو، بەشی مۆسیقای لە ئیزمیر خوێند. لەساڵی ١٩٩١، ھاوسەرگیری کردووە لەگەڵ خاتوونێک بەناوی یەڵدز و لەھەمان ساڵ بەیەکەوە نزیکدەبنەوە لە ڕێبازی پەکەکە. لە سالی ١٩٩٧، لەسەر کووژرانی چەند ھاوڕێیەکی ھونەرمەندی لە ھەولێر ئەوا سترانێک بەناوی ھەولێر بڵاودەکاتەوە و کە بەیەکێک لە بەناوبانگترین گۆرانییەکان ھۆزان سەرحەد دادەنرێت. لە  ١٩٩٩، لەوکاتەی دەچێتە بۆتان بۆ تۆمارکردنی بەرھەمێک لەلایەن ھێزەکانی پۆلیسی تورکیا دەکووژرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠
پۆل:مردووانی ١٩٩٩
پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
پۆل:شۆڕشگێڕە کوردەکان
پۆل:ھونەرمەندانی کورد
ئێد شێران

**ئێد شێرین** (لەدایکبووی ١٧ی شووباتی ١٩٩١) گۆرانیبێژ، ھۆنراوەنووسی گۆرانی، ئەکتەر و گیتارژەنی ئینگلیزە. شێران بەستایلی پۆپ ناوبانگی دەرکردووە. لە ئەیلوولی ٢٠١١، یەکەم ئەلبوومی خۆی بەناوی پڵەس (+) بڵاوکردەوە. ئەلبوومەکە لەبەریتانیا پلەی نۆیەمەی وەرگرت لەپڕۆفرۆشترین ئەلبووم لە دە ساڵی پێش بڵاوبوونەوەی ئەلبوومەکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠
پۆل:زیندووان
پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئینگلیز
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی
پۆل:ئەندامانی فەرمانی ئیمپراتۆریەتی بەریتانی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی بریت
پۆل:یووتیووبەرە مۆسیقییەکان
پۆل:کەسایەتییە بەڕیتانییەکان بە ڕەگەز ئێرلەندی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم
سی ئێن ئێن

**سی ئێن ئێن** یان **کەیبڵ نیوز نێتوێرک** () کەناڵێکی-بەشداری مانگانەی ھەواڵی ئەمەریکییە کەوا کۆمپانیای وارنەر میدیا کە بەشێکی بچووکی کۆمپانیای AT&T یە خاوەندارییەتی دەکات. سی ئێن ئێن لە ساڵی ١٩٨٠ لەلایەن تێد تێڕنەرەوە وەک کەناڵێکی بەردەستی ٢٤-کاتژمێری دامەزراوە. لەگەڵ دەستبەکاربوونی، کەناڵەکە بووە یەکەمین کەناڵ لە مێژووی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا، کەوا بۆ ٢٤ کاتژمێر بێ وەستان پەخشی ھەبێت و یەکەم کەناڵی تایبەت بە ھەواڵ بوو لە سەرتاسەری وڵاتەکە.

بەدەر لە ڕووماڵکردنی ھەواڵی ناوخۆیی لە سەرتاسەری ویلایەتەکانی ئەمریکا، سی ئێن ئێنی نێودەوڵەتیش، کەناڵێکی ترە تایبەت بە ڕووماڵی ھەواڵە نێودەوڵەتییەکان و جیھان بە گشتی.

بەپێی دوایین ئاماری ئەیلوولی ٢٠١٨، سی ئێن ئێن ٩٠٫١ میلیۆن بەشداربووی ماڵانی ھەیە لەسەرتاسەری ئەمریکا، بەوپێیەی کەناڵەکە سیستەمی ئابوونە پەیڕەو دەکات کە پێویستە مانگانە بڕێک پارە بدەیت لەبەرامبەر سەیرکردنی کەناڵەکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:وەرگرانی خەڵاتی پیبۆدی
پۆل:کەنالە تەلەڤیزیۆنییەکان و ویستگانەی لە ١٩٨٠ دامەزراون
پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:ئەو کۆمپانیایانەی بنکەکەیان لە ئەتڵانتایە
پۆل:براوەکانی خەڵاتی وێبی
شیرین بوڵاغ

**شیرین بوڵاغ** گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی حەسەنلو، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بەدووری (٩کم) دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی نەغەدەوە.

## ناو

## جوگرافیا

**شیرین بوڵاغ** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ دەریاچەی ورمێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی حاجی باغلو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ 
دەریاچەی ورمێ لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شیروان شەلی.

## پێکھاتەی دانیشتووان

* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٩٢) کەس و (٢٣)خێزان بووە.
* پێکھاتەی دانیشتووانی ئەم گوندە تەواوی لە ئازەرییە قەرەپاپاقەکانن.
* بە ئازەری دەدوێن.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی نەغەدە

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانی نەغەدە
نەغەدە
نەغەدە
پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە
پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ١٩٢٥

**ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق** لەساڵی ١٩٢٥ بەڕێوەچوو لەژێر دەستووری ساڵی ١٩٢٥. لەدوای ھەڵبژاردنەکان، عەدبولمحسین ئەلسەعدوون بۆ دووەمینجار بووە سەرۆکوەزیرانی عێراق و پارتی پێشکەوتنی دامەزراند بۆ پشتگیریکردن حکوومەت و بەدەستھێنانی ڕێژەی زۆرینە لە پەرلەمان.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھەڵبژاردنەکان لە عێراق
ڕوانگەکانی گەپجاڕێک

**ڕوانگەکانی گەپجاڕێک** ()، ڕۆمانێکە لەلایەن ھاینریش بۆل نووسەری ئاڵمانی لە ساڵی ١٩٦٣ نووسراوە.
ھاینریش بۆل بەھۆی نووسینی ئەم کتێبەوە خەڵاتی نۆبێلی وێژەی لە ساڵی ١٩٧٢ پێ بەخشرا. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٧٦ لەلایەن وویکش یاسنی دەرھێنەرێکی کۆماری چیک فیلمێک دەرچوو بە ھەمان ناوی ڕۆمانەکە.

## کورتە
چیرۆکەکە لە زمانی گەپجاڕێک بە ناوی ھانس دەگێڕدرێتەوە کە خۆشەویستەکەی کە ناوی مارییە، بەھۆی ئایینیەوە لێی جیا بۆتەوە و دەیھەوێت لەگەڵ پیاوێکی کاتۆلیکی بەناوی ھێربێرت زۆپفینێر ھاوسەرگیری بکات. بەم ھۆیەوە ھانس تووشی خەمۆکی بووە. ھانس ناتوانیت ماری لەبیر بکات، و بۆ لەبیربردنەوەی زامەکانی پەنای ھێناوە بۆ خواردنەوەی ئەلکۆڵ و پێی وایە تەنیا دوو شت دەرمانی زامەکانیەتی، ماری و ئەڵکۆڵ.
## کاردانەوەکان
پاش بڵاوبوونەوەی کتێبەکە لە ساڵی ١٩٦٣، بەھۆی ڕوانگەی نەرێنی ڕۆمانەکە بەرامبەر کلێسای کاتۆلیک لەنێوان ڕۆژنامەوانان و چاپەمەنییەکان مشتومڕێک دروست بوو. ڕوانگەی ئازادیخوازانەی بۆل سەبارەت بە ئایین و پێشھاتە کۆمەڵایەتییەکان بووە ھۆی تووڕەیی پارێزکاران لە ئاڵمانیا. تەنانەت لە ساڵی ١٩٧٢، ڕۆژنامەوانە پارێزکارەکان ھێرشیان کردە سەر خەڵاتی نۆبێلی بۆل و وتیان ئەم خەڵاتە تەنیا بە ڕادیکالە چەپەکان و ئازادیخوازان بەخشراوە.

## پەڕاوێزەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:کتێبە ئەڵمانییەکان
پۆل:ڕۆمانەکانی ١٩٦٣
دورگە بەرد

**دورگه بەرد** گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی مەھدی، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بەدووری (٩کم) دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی نەغەدەوە.

## ناو

## جوگرافیا

**داش دورگە** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گۆل و لە باشوور لەگەڵ گوندی قەرەقەساب و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ 
گوندی سەرالی سەروو لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارەدێی محەممەدیار.

## پێکھاتەی دانیشتوان

* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٧١٥) کەس و (١٤٠)خێزان بووە.
* پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی کوردی موکرین.
* بە زمانی کوردی شێوەزاری موکریانی دەدوێن.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی نەغەدە

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانی نەغەدە
نەغەدە
نەغەدە
پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە
پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ١٩٢٨

**هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق** لە ٩ی ئایاری ١٩٢٨ بەڕێوەچوو. دووەمین هەڵبژاردبوو لە عێراق بکرێت لەژێر دەستووری ساڵی ١٩٢٥. لەم هەڵبژاردنە ناڕەزایی لەنێو حیزبەکان ڕوویدا لەسەر دەستکاریکردنی دەنگەکان، بەرەی ئۆپزسیۆنی سەربەخۆ ناڕەزاییەکانی خۆی گەیاندە سەرۆکوەزیرانی بەریتانیا.

## ئەنجامەکان
لەئەنجامی ئەم هەڵبژاردنەدا، حیزبی دەسەڵاتدار دووبارە براوەبوو و عەبدولموحسین ئەلسەعدوون کرایەوە بە سەرۆکوەزیرانی عێراق.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھەڵبژاردنەکان لە عێراق
سەرالی سەروو

**سەرالی سەروو** گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی مەھدی، ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە، شارستانی نەغەدە، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.

## ناو

## جوگرافیا

**سەرالی سەروو** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ دەریاچەی ورمێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەرالی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ 
گوندی قەڵات لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دورگەی ئۆروزخان.

## پێکھاتەی دانیشتوان

* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٨٦) کەس و (٣٩)خێزان بووە.
* پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە ئازەریە قەرەپاپاقەکان و کوردە موکریەکانن.
* بە ئازەری و کوردی (موکریانی) دەدوێن.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی نەغەدە

## پەراوێزەکان

پۆل:شارستانی نەغەدە
نەغەدە
نەغەدە
پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە
پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
مۆسیقای ڕۆکی کوردی

**مۆسیقای ڕۆکی کوردی** چەشنێک لە مۆسیقای ڕۆکە کە لە کوردستان بابە، یان لەلایەن گۆرانیبێژە کوردەکان دەچڕێتەوە. یەکەمین گرووپی مۆسیقای ڕۆکی کوردی گرووپی وەتان (کۆما وەتان) بووە کە لە ساڵی ١٩٧٣ لە وڵاتی گورجستان لە یەکێتیی سۆڤیەتدا دامەزراوەتەوە و دامەزرێنەری کەرەم گەردەنزەری بووە. لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان یەکەمین گرووپی مۆسیقای ڕۆکی کوردی بە ناوی ڕاکورد لە ساڵی ٢٠٠١ لە شاری مەھاباد دامەزرا.

لە مۆسیقای ڕۆکی کوردی ئامێرەکانی سەرەکی گیتاری کارەبایی، گیتاری بەیس و درامە، بەڵام بە ھۆی کورد بوونی گۆرانیبێژان و ژەنیاران لە شێوەکانی مۆسیقا و ئاوازی کوردی کەلک وەردەگێڕێتەوە.

## سەرچاوەکان

## ئەمانەش ببینە
* مۆسیقای کوردی
* مۆسیقای ھیپ-ھۆپی کوردی
* مۆسیقای کوردستان

پۆل:مۆسیقای ڕۆک
پۆل:چاندی کوردی
پۆل:چەشنەکانی مۆسیقای ڕۆک
پۆل:مۆسیقای کوردی
پۆل:مۆسیقای ڕۆک بەپێی نەتەوە
کارڵ کۆسیک

**کارڵ کۆسیک** (٢٦ی حوزەیرانی ١٩٢٦ - ٢١ی شوباتی ٢٠٠٣) فەیلەسووفێکی مارکسیستی چیک بوو. لە ناسراوترین کارەکەی بە نێوی *دیالێکتیکی کۆنکرێتبوونەوە* (١٩٦٣) لە ژێری تێشکی دیاردەناسیی مارتین ھایدگەر، بازڕاڤەیەکی ڕەسەن لە بیر و بۆچوونەکانی کارڵ مارکس پیشان دەدات. نووسراوەکانە دواھەمینی دەتوانرێت وەکوو ڕەخنەکانی توندوتیژێک لەسەر کۆمەڵگای مۆدێرن لە ڕوانگەی کەسێکی چەپگر بە ئەژمار بێت، بەڵام دیتر ھەڵویستی مارکسیستییەکی قایمی تێ نەماوە.

## پەڕاوێز

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٦
پۆل:مردووانی ٢٠٠٣
پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:بیردۆزە مارکسییەکان
بیر

**بیر** توانایی و لێھاتووییی مێشکە لە بەکۆدکردن و کۆگاکردنی دراوەکان و ئاگادارییەکاندا (پێ ئەوترێ لەبەرکردن، بەر و بیر ھاوڕیشەن) و پاشان دۆزینەوە و ھێنانەوەیان لە کاتی پێویستدا (پێ ئەوترێ وەبیرھێنانەوە). ئەوەی کە مێشک لەگەڵ تێپەڕ بوونی کاتدا لێی ئاگادار ئەبێتەوە لە خۆیدا ھەڵی ئەگرێت بۆ ئەوەی لە داھاتوودا دەریان بخاتەوە و بەکاریان بێنێت.
ئەو ڕووداو و بەرسەرھاتەش کە لە ڕابردوودا ڕووی داوە و لە بیردا ماوەتەوە پێ ئەوترێ **بیرەوەری**.

ئەگەر تواناییی وەیادھێنانەوەی ڕووداوەکانی ڕابردوو نەدەبوو مەحاڵ بوو شتێ وەکوو زمان بتوانێ پەرە بستێنێ، یا کێیەتی و ناسنامەی مرۆڤەکان و پێوەندیی نێوانیان گەشە بکات. کاتێ بیر بەڕێکوپێکی کاری خۆی نەکات، لە حاڵەتی ئاساییدا فەرامۆشی یا بیرچوونەوە و، لە حاڵەتی توند و بەتاودا ئەمنێزیا (amnesia) -ی پێ ئەوترێ.

زۆر جار وا دێتە بەر چاو کە بیر سیستمێکە بە شێوەیەکی ئاشکرا یا نھێنی ئاگادارییەکان و زانیارییەکان ڕێک ئەخات، یا بە زمانێکی تر، پیانەوە دەئاژوێت (پرۆسیسیان دەکات) و، لە سێ بەش پێک دێ:
# ھەست ڕێکخەر: ئەم بەشە ڕێگە خۆش ئەکا بۆ ئاگادارییەکان و زانیارییەکانی دنیای دەرەوە کە بە شێوەی بزوێنەر و وریاکەرەوەی فیزیکی و کیمیایی بێنە ناوەوە و ھەستیان پێ بکرێت.
# بیری کورت-ماوە (یا خەریکی کار): ئەرکی ئەم بەشە بەکۆدکردنە و دۆزینەوە. ئاگاداری بە شێوەی بزوێنەر ئەکرێ بە کۆد و دواتر لە کاتی خۆیدا لە شوێنی کۆگاکراودا ئەدۆزرێتەوە و ئەخرێتەوە بەر دەست.
# بیری درێژ-ماوە: لە ئاکامدا، ئەوە ئەرکی ئەم بەشەیە کە بە بەکارھێنانی شێواز و نموونە جۆراوجۆرەکانی پۆلاندن داتاکە کۆگا بکات.

بیر پێواژۆیەکی بێنوقسان و بێکەمایەسی نییە و زۆر فاکتۆر ھەیە کە ئەتوانێ شوێنەواری خراپی لەسەر دابنێ و بە چەشنێ کارکردی تێک بدات. ئەو ڕێگایانەی بە ھۆیانەوە ئاگادارییەکان ئەکرێن بە کۆد و کۆگا ئەکرێن و ئەھێنرێنەوە ھەموو لەوانەیە کەندوکۆسپ یا بەربەستیان تێ کەوێت. ئەو ڕادە سەرنجەی بە بزوێنەرەکان و وریاکەرەوەکانی دەرەوەی مێشک ئەدرێ ئەتوانێ ڕادەی ئەو ئاگادارییەی کە وەرئەگیرێت و پاشان کۆگا ئەبێت دابەزێنێ. ھەروەھا، پرۆسەی کۆگاکردن بۆ خۆی ئەتوانێ بە ھۆی گەیشتنی ئاسیو و گەزەنی فیزیکی بە بەشە پێوەندیدارەکانی مێشک بەڕێکوپێکی نەچێتە پێشەوە. لەوانەشە لەبەر لەناوچوون و فەوتانی بیری درێژماوە ھێنانەوەی ئاگادارییەکان بکەوێتە کێشەوە.

## وشەڕەتناسی
وشەکانی «بیر» و «بیرەوەری» هاوڕیشەن لەگەڵ وشەی «بەر»دا:

بەر لە وشەگەلێکدا وەک لەبەرخوێندنەوە و لەبەروتن و لەبەربوون و لەبەرکردندا مانای شتێک ئەدا کە لە مێشکدا پاشەکەوت کراوە. ئەم «بەر»ە لە ئەوێستاییدا var و لە پاڵەویدا varom بووە و لەگەڵ بەر بە مانای سینگ ھەر یەکن و بەگشتی یانی ئەوەی لە سینگدا پارێزراوە و ڕاگیراوە.

بیر لە ئەوێستاییدا vira و لە پاڵەویدا vir بووە. لە فارسیی کلاسیکیشدا بە شێوەی vir و bir ئەبینرێ. بۆ نموونە فیردەوسی لە شانامەدا ئەڵێ: ایا مرد فرزانه و تیز ویر / ز شاهوی پیر این سخن یادگیر.

وشەی بیرەوەریش ھەمان «بیرئاوەری»یە. ئاوەر لە لە چاوگی آوردن -ی فارسییەوە ھاتووە کە بە مانای ھێنان و هاوردنە.

## سەرچاوەکان

پۆل:بیر
پۆل:سەرچاوەکانی زانین
ڕۆھات ئالاکۆم

**ڕۆھات ئالاکۆم** (١٩٥٥ لە قەرس - ) نووسەر و لێکۆڵێنەرێکی کوردە کە کتێبەکانی بە سێ زمانی کوردی، تورکی و سوێدی دەنووسێتەوە.

## ژیان
ڕۆھات ئالاکۆم لە ساڵی ١٩٥٥ لە گوندێک لە ناوچەی قاقزوان لە پارێزگای قەرس لە دایک بوو. ڕۆھات ئالاکۆم لە قاقوان چوو بۆ قوتابخانە، بەڵام پاشان بۆ خوێندنی باڵا چوو بۆ شاری ئەنقەرە پێتەختی وڵاتی تورکیا. بە دوای ئەوە ماوەیەک لە وڵاتی بولگاریا (١٩٨٠-١٩٧٩) و ماوەیەکیش لە ئەڵمانیا (١٩٨٢-١٩٢٠) ژیانی خۆی بە سەر بەرد و لە ئەکامدا چوو بۆ وڵاتی سوێد و تا بە ئێستاکە لە سوێددا دەژێت.

## بەرھەمەکان
* *دووسەد ساڵ زانستی کوردناسی*، کۆمکار: ١٩٨٧. (بە زمانی تورکی)
* *کورد لە وێژەی ھاوچەرخی تورکیدا*، ڤەژین: ١٩٨٩، فرات: ١٩٩١، ئاڤیستا: ٢٠١٠. (بە زمانی تورکی)
* *مۆتیفەکانی کوردی لە سەرچاوەکانی سوێدی دا*، ڤەژین: ١٩٩١. (بە زمانی کوردی)
* *چیرۆکێکی لەبیرکراوێتی: ساعێدی کوردی*، فرات: ١٩٩١. (بە زمانی تورکی)
* *ئازاری گەورەی زیا گۊکالپ: کوردەکان*، فرات: ١٩٩٢. (بە زمانی تورکی)
* *ڕاستیی کورد لە بەرھەمەکانی [[یاشار کەمال]]*، فرەت: ١٩٩٢. (بە زمانی تورکی)
* *سەردەستیی ژنان لە فۆلکلۆری کوردی دا*، نوودەم: ١٩٩٤. (بە زمانی کوردی)
* *ھێزێکی نوێ لە کوردستان دا: ژنانی کورد*، ئاپەج: ١٩٩٥. (بە زمانی کوردی)
* *ساڵەکانی باوبۆرانیی دیپلۆماتێکی کورد: شەریف پاشا*، ئاپەج: ١٩٩٥، ئاڤیستا: ١٩٩٨. (بە زمانی تورکی)
* *کوردەکانی قەدیمیی ئەستەمبوڵ*، ئاڤیستا: ١٩٩٨. (بە زمانی تورکی)
* *ڕێکخراوی خۆیبوون و سەرھەڵدانی ئاگری*، ئاڤیستا: ١٩٩٨ و ٢٠١١. (بە زمانی تورکی)
* *ھەزار ساڵ پەیوەندیی کوردەکان و سوێد*، ئاپەج: ٢٠٠٠. (بە زمانی سوێدی)
* *ئاریستۆکراتەکانی کورد: تورین*، ئاپەج: ٢٠٠٣. (بە زمانی کوردی)
** *ئاریستۆکراتەکانی سەرحەد*، ئاڤیستا: ٢٠٠٩.
* *کوردەکانی ناوەندی ئەنادۆڵ*، ئاپەج: ٢٠٠٣، ئەڤرەنسەل: ٢٠٠٤ و ٢٠٠٧. (بە زمانی تورکی)
* *کوردەکانی سوێد*، سێرکلەند: ٢٠٠٦. (بە زمانی کوردی)
* *چوار دەیەی کوردەکانی سوێد*، سێرکلەند: ٢٠٠٧. (بە زمانی سوێدی)
* *ڕووناکیی مێژوو*، ئاران: ٢٠٠٨. (بە زمانی کوردی)
* *بەساڵاچووترین پیاوی دونیا: زارۆ ئاغا*، ئاڤیستا: ٢٠٠٩. (بە زمانی تورکی)
* *کوردەکانی قەرس*، ئاڤیستا: ٢٠٠٩. (بە زمانی تورکی)
* *خوێی بەتامی قاقزوانی قەرس*، شارەوانیی قاقزوان: ٢٠١٢. (بە زمانی تورکی)
* *کۆمەڵکوژیی ئەرمەنیەکان: ١٩١٥*، ئاڤیستا: ٢٠١٥. (بە زمانی کوردی)
* *ماڵئاوا ستۆکھۆڵم، سەلاحەددین ڕاسگەلدی*، ئاپەج: ٢٠١٦. (بە زمانی کوردی)
* *مێژووی کوردستان لە چاپەمەنیی سوێدی دا*، ئاپەج: ٢٠١٦. (بە زمانی کوردی)
* *ژنانی کورد لە سەرچاوەکانی سوێدی دا*، ئاپەج: ٢٠١٦. (بە زمانی کوردی)
* *فولکلۆر و ژنانی کورد*، نەفەل: ٢٠٠٢. (بە زمانی کوردی)

## بەستەری دەرەکی
* کتێبی ''فولکلۆر و ژنانی کورد'' لە ڕۆھات ئالاکۆم.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥
پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان
پۆل:خەڵکی قاقزوان
پۆل:سویدییەکانی بە ڕەگەز کورد
پۆل:نووسەرانی کورد
پۆل:کوردناسەکان