open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شۆڕشی توونس

چەپ|وێنۆک|خۆپیشاندەران لە شەقامی حەبیب بۆرقیبە.
چەپ|وێنۆک|ھێزەکانی سوپا بینای کۆشکی حکوومەت لە گۆڕەپانی قەسبە دەپارێزن.
چەپ|وێنۆک|تێکھەڵچوون لە نێوان ئاسایش و خۆپیشاندەران.
چەپ|وێنۆک|تێکھەڵچوون لە نێوان ئاسایش و خۆپیشاندەران
چەپ|وێنۆک|بۆمبی فرمێسکڕێژ لەلایەن ئاسایشەوە لە ھەوڵێکدا بۆ بڵاوەپێکردنی خۆپیشاندەران.
چەپ|وێنۆک|دروشمی "دڵسۆزی دڵسۆزی بۆ خوێنی شەھیدان"
چەپ|وێنۆک|زرێپۆشی سوپای توونس پاسەوانی کاتدراڵی توونس دەکات لە شەقامی حەبیب بۆرقیبە.
چەپ|وێنۆک|ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی دژی گومانلێکراوان لە توونس.
[چەپ|وێنۆک|سوپا و ھێزە ئەمنییەکان لە [توونس (شار)|توونسی پایتەخت]]
[چەپ|وێنۆک|بڵاوکراوەیەک بۆ پشتیوانی لە شۆڕش لە شاری بێسانسۆنی [فەڕەنسا.]]
**شۆڕشی توونس** ( **کە بە شۆڕشی ئازادی و کەرامەت** ناسراوە، **شۆڕشی ١٧ی کانوونی دووەم،** یان **شۆڕشی ١٤ی کانوونی دووەم** )، شۆڕشێکی جەماوەرییە کە لە ١٧ ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ بە ھاودەنگی لەگەڵ محەممەد ئەلبووعەزیزی، کە لە ھەمان ڕۆژدا وەک دەربڕینی توڕەیی خۆی لە بێکارییەکەی و دەستبەسەرداگرتنی عەرەبانەکەی کە لەلایەن ژنە پۆلیسێکەوە بەناوی فادیە حەمدی (*بوعەزیزی لە سێشەممە [[٤ی کانوونی دووەم|٤]] [[٢٠١١|ی کانوونی دووەمی ٢٠١١]] لە نەخۆشخانەی بن ئاروس بەھۆی سووتانی توندەوە کۆچی دوایی کرد*) ئەمەش بووە ھۆی سەرھەڵدانی خۆپیشاندانەکان لە ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ و ھەزاران خەڵکی توونس بەھۆی دۆخی بێکاری و نەبوونی دادپەروەری کۆمەڵایەتی و خراپتربوونی گەندەڵی لەناو ڕژێمی دەسەڵاتداردا، ھەروەھا ئەمەش بووە ھۆی سەرھەڵدانی ڕووبەڕووبوونەوە لە نێوان سەدان گەنجی ناوچەی سیدی بوزید و ویلایەتی قەسرەین لەگەڵ ھێزەکانی ئاسایش، بەجۆرێک بزووتنەوە ناڕەزایەتییەکە گواسترایەوە لە ناوەندی ویلایەتەکەوە بۆ شارەکانی دراوسێی تەشەنەی کرد، وەکو مکناسی، ڕەقاب، سیدی عەلی کوڕی عەون، مێنزێل بوزیانۆ ئەلقەسرەین، و فێریانا. ئەم خۆپیشاندانانە کە زۆرێک لە شارەکانی توونسی لەخۆگرتبوو، لەئەنجامی پێکدادانەکانیان لەگەڵ ھێزەکانی ئاسایش، کوژراو و برینداری زۆر لەنێو خۆپیشاندەراندا لێکەوتەوە، ھەروەھا سەرۆک زەینەلعابدین کوڕی عەلی ناچارکرا ژمارەیەک وەزیر لە کارەکەکانیان دووربخاتەوە، لەنێویاندا وەزیری ناوخۆ، بەڵێنیان بە چارەسەرکردنی ئەو کێشانە دا کە خۆپیشاندەران داوای چارەسەریان دەکرد، ھەروەھا نیازی خۆی ڕاگەیاند کە خۆی بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لە ساڵی ٢٠١٤ دا کاندید نەکات.  دوای وتارەکەی، ماڵپەڕە بلۆککراوەکانی توونس وەکیووتیووب دوای ٥ ساڵ لە بلۆککردن کرانەوە، ئەمە جگە لەوەی کەمێک نرخی ھەندێک بەرھەمی خۆراکی کەمکرایەوە. بەڵام ناڕەزایەتییەکان فراوانتر بوون و چڕییان زیاتر بوو تا گەیشتنە بینا حکوومییەکان، ئەمەش وایکرد سەرۆک زەینەلعابدین کوڕی عەلی دەست لەکاربکێشێتەوە و لەناکاو وڵاتەکەی بەجێبھێڵێت بە پاراستنی ئاسایشی لیبیا بۆ سعوودیە لە ڕۆژی ھەینی ١٤ی ١ی ٢٠١١. لە ھەمان ڕۆژدا، محەممەد غانووچی دەستبەکاربوونی بەشێوەیەکی کاتی لە پۆستی سەرۆکایەتی کۆمار ڕاگەیاند بەھۆی شکستی سەرۆک کۆمار لە ئەرکەکانیدا، بەپێی بڕگەی ٥٦ی دەستوور، لەگەڵ ڕاگەیاندنی دۆخی لەناکاو و قەدەغەی ھاتووچۆ. بەڵام ئەنجومەنی دەستووری دوای ڕۆژێک بڕیاریدا پەنا بۆ بەشی ٥٧ی دەستوور ببات و پۆستی سەرۆک کۆمار بە بەتاڵی ڕابگەیەنێت و بەو پێیەش ڕۆژی شەممە ١٥ی ڕێبەندانی ٢٠١١ ڕایگەیاند کە سەرۆکی پەرلەمان فوئاد مووبزیع پۆستی سەرۆک کۆمار بەشێوەیەکی کاتی وەربگرێت تا ھەڵبژاردنی پێشوەختەی سەرۆکایەتی لە ماوەی ٤٥ بۆ ٦٠ ڕۆژدا بەڕێوەدەچێت. شۆڕشی توونس تەقێنەری سەرەکی زنجیرەیەک ناڕەزایەتیی و شۆڕش بوو لە ژمارەیەک وڵاتی عەرەبیدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:توونس لە ٢٠١٠
پۆل:گێرەشێوینییەکانی ٢٠١١
پۆل:ڕاپەڕینەکان
جووندوولئیسلام

220x440px|وێنۆک
**جووندوولئیسلام** یان **سەربازانی ئیسلام**، گرووپێکی سەر بە قاعیدە و پێکھاتەکانی سەر بە حیزبووڵڵای لوبنانییان ھەیە، ژمارەیەک لە سەرکردەکانی ڕێکخراوی جیھاد ڕایان گەیاند کە گرووپی «جووندوولئیسلام» سەر بەقاعیدەیە و پلانەکانی لە داھاتوودا زیاتر دەبن، بەو پێیەی کە شێواز و ڕێساکانی قاعیدە پەیڕەو دەکەن، بەڵام بە ناوی جیاوازەوە. عەبدولحەمید سوبح، سەرکردەی گرووپی جیھادی سەلەفی لە سینا، بۆ «» پشتڕاستی کردەوە کە «جووندوولئیسلام» گرووپێکی جیھادییە و ماوەیەکی زۆرە لە سینا بوونیان ھەیە، ھەروەھا ھەندێکیان لە پێکھاتەی لوبنان لەژێر ناوی «سەربازانی خودا-جووندووڵڵا» سەر بە قاعیدەن، بەڵام بۆ یەکەمجار بە ئاشکرا ڕایان گەیاند کە ئەو تەقینەوانەی ئەم دوایییە ئەنجامدراوە لە بینای ھەواڵگریدا خۆیان ئەنجامیان داوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:گرووپە ئیسلامییەکان
پۆل:میسر
خزمەتگوزاریی جیھانیی بی بی سی

خزمەتگوزاریی جیهانیی بی بی سی (BBC World Service) پرۆگرامێکی جیهانییە بە خاوەندارێتی BBC. لەباری ئەو ناوچەیەوە کە بەرنامەکانی تێدا بڵاو دەبێتەوە، ژمارەی بەردەنگ و هەڵبژاردنی زمانەوە ئەم پرۆگرامە گەورەترین و بەربڵاوترین پەخشی جیهانییە. هەواڵ و زانیاری و وتووێژەکان لە ڕادیۆوە بە زیاتر لە 40 زمان بڵاو دەکرێنەوە و شێوازەکانی وەرگیرانیش لە شەپۆلەکانی ئەنالۆگ و دیجیتاڵەوە تا پادکەست و ئینتەرنێت و سەتێلایتەکان و شەپۆلەکانی FM و MW دەگرێتەوە. ساڵی 2015 ئەم بەشە جیهانییە بەشێوەی ناوینی 210 ملوێن بەردەنگی لە حەفتەدا هەبووە (بریتی لە تەلەفیزۆن، ڕادیۆ و ئینتەرنێت).

## سەرچاوەکان
سەلەفی جیھادی

220x440px|وێنۆک
**جیھادی سەلەفی** یان **سەلەفیی جیھادی** زاراوەیەکە لە کۆتایی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە بۆ ھەندێک گرووپی ئیسلامی ڕامیاری کە جیھاد وەک بەرنامەیەک بۆ گۆڕانکاری دەگرنەبەر، وەک ڕەوتی فیکری دیار لە سەردەمی ئەنوەر ساداتدا سەریھەڵدا موسڵمانان دژی دووژمنی داگیرکەر و دژی ئەو دەسەڵاتەی کە شەریعەتی ئیسلامی دەگۆڕێت و بە یاسای دروستکراوی مرۆڤ فەرمانڕەوایی دەکات یان سیستەمێک زیادەڕۆیی لە ستەم بکات. سەلەفییە جھادییەکان ئەو گرووپە یان ئەو تاکانەن کە ھەڵگری بیرۆکەی جیھادی چەکداری بوون لە دژی حکوومەتەکانی ئێستا لە وڵاتانی جیھانی ئیسلامی یان دژی دووژمنانی دەرەکی. ھەروەھا کارلۆسی شۆڕشگێڕی ڤەنزوێلا بە **ئیسلامی شۆڕشگێڕ** ناوی بردووە.

بزووتنەوەی سەلەفی جیھادی خۆی بە ڕەوتێک دەزانێت کە لۆژیکی ئیسلامی دروست کە لە قورئان و سوننەتەوە وەرگیراوە، لە عەقیدە و فیقھی جیھادی و فیقھی ڕامیاری شەریعەت لە دەسەڵاتداری و مامەڵەکردن لەگەڵ داگیرکەر و ناوبژیوانی شەریعەت، پێیان وایە گۆڕان بە زۆر لێکردن گونجاوترین و دروستترین ئامرازە بۆ ئازادبوون و ڕاستکردنەوەی ژێرخانی ئایینی و کۆمەڵایەتی و ڕامیاری بەپێی ژیاننامەی پێغەمبەر و مێژووی فەتحەکانی پێغەمبەر محەممەد.

سەلەفییەتی جیھادی بە دووەمین ڕەوتی سەلەفیی ھاوچەرخ دادەنرێت لەگەڵ سەلەفیی زانستی و سەرچاوەکانیان وەک یەکن، بەڵام جیاوازییان ھەیە لەگەڵ بزووتنەوەی سەلەفیی زانستی و ئیخوان لە گرتنەبەری ھێڵ بەرنامەی بزووتنەوەی شۆڕشگێڕانە یان چەکداری بۆ گۆڕانکاری، نەک پەروەردە یان پەرلەمان لە پێناو چاکسازیدا، بەھۆی بۆچوونی ئەوانەوە کە دیموکراسی و پەرلەمانەکانیان لا گومڕایی و ھاوەڵدانانە بۆ خودا و ئەو دەسەڵاتانە ڕەگ و ڕیشەیان داکوتاوە و لە دەرەوەی وڵاتەوە پشتیوانییان لێدەکرێت، لەگەڵ ئەوەشدا لە چاکسازیدا شکستیان ھێناوە و ڕەوتی تریش وا دەزانن کە ئەمە پەلەکردنێکە بۆ گۆڕانکاری لەلایەن جیھادییە شۆڕشگێڕەکانەوە لەناوچوونە و ھەندێکیش ئەمە بە دوورکەوتنەوە لە حاکم دەزانن کە دەبێت گوێڕایەڵی بکرێت، ڕژێمە دەسەڵاتدارەکان بە کافر ڕادەگەیەنن بەھۆی ئەنجامدانی پووچەڵکەرەوەی ئیسلام یان دەستکاریکردنی شەریعەتی ئیسلامی و ڕێگەدان بە دەسەڵاتداری جیھانگەری و دیموکراسی.

## ئەمانەش ببینە
* سەلەفییەت لە کوردستان

## سەرچاوەکان

پۆل:ئیسلامی سیاسی
پۆل:سەلەفی
پۆل:زاراوە نوێیەکانی سیاسەت
ئەنسار بەیت ئەلمەقدیس

**ئەنسار بەیت ئەلمەقدیس**  بە فەرمی ناوی خۆی گۆڕی بۆ **ویلایەتی سینا** لەو کاتەوەی بەیعەتی بۆ دەوڵەتی ئیسلامی ڕاگەیاند  - گرووپێکی سەلەفی-جیھادییە کە لە ساڵی ٢٠٠٤ەوە لە سینا نیشتەجێ بووە و پێکھاتووە لە پاشماوەی گرووپی یەکتاپەرستی و جیھاد کە تەقینەوەکانی تەبا و بۆردومانەکانی تریان لە ساڵی ٢٠٠٤ ئەنجامدا.شەرم الشێخ ٢٠٠٥، دوای ئەوە کەوتنە بەر لێدانی ئەمنی کە لەناوبران و سەرکردەکانی زیندانی کرد    ، سەرھەڵدان و جوڵەکانیان لە دوای شۆڕشی ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ دەستی پێکرد، کاتێک شازادەی باوکی ئوسامەی میسری توانی ھەڵبێت لەکاتی ھێرش کردنە سەر زیندانەکان،   و خەریکی تەقاندنەوەی ھێڵەکان بوو ئەو گازە کە میسر ھەناردەی دەکات بۆ ئیسرائیل و بەرژەوەندییەکانی ئیسرائیلی لە ئیلات کردە ئامانج  ، و ھێرشی زۆری کردە سەر ھێزەکانی ئیسرائیل و گەشتیارانی ئیسرائیلی لە سینا کردە ئامانج و لە میسر ناوبانگی دەرکرد دوای کودەتاکەی ساڵی ٢٠١٣ کە بووە ھۆی لابردنی محەممەد مورسی لە ڕێگەی بۆردوومان و تیرۆر و ھێرش بۆ سەر ئامانج و دامەزراوە سەربازی و ئەمنییەکان، ڕایگەیاند کە شەڕ لەدژی سوپای میسر دەکات، کە ئەندامانی ڕێکخراوەکە بە “سوپای لادەر” ناوی دەبەن. ھەروەھا دژی پۆلیسی میسری دەوەستێتەوە گرووپەکە بەرپرسیارێتی خۆی لە زۆرێک لەو بۆردوومان و تیرۆرانە گرتە ئەستۆ کە دوای بڵاوەپێکردنی دانیشتنەکانی ڕەبیعەی عەدەوی و ئەلنەھدە ڕوویدا، کە بە "ھەڵمەتی تۆڵەسەندنەوە بۆ موسڵمانانی میسر" ناوی برد.  لە پێشەنگیان تیرۆرکردنی محەممەد مەبرووک، کە بەرپرسی چالاکییە ئایینییەکانە لە کەرتی ئاسایشی دەوڵەت، ھەوڵدان بۆ تیرۆرکردنی وەزیری ناوخۆ محەمەد ئیبراھیم بە ئۆتۆمبێلی بۆمبڕێژکراو، تیرۆرکردنی محەممەد ئەلسەعید ڕاوێژکاری تەکنیکی وەزیری ناوخۆ محەممەد ئیبراھیم، و ھەوڵی تیرۆرکردنی وەزیری بەرگری عەبدولفەتاح سیسی لەڕێگەی ئۆتۆمبێلێکی بۆمبڕێژکراوەوە کە لەلایەن خۆکوژێکەوە لێخوڕدرابوو، و ڕایگەیاند کە بە فەرمی بەرپرسیارە لە بۆردومانکردنی بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی دەقەھلیە، بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی قاھیرە و بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی باشووری سینا و فەرمانگەی ھەواڵگری سەربازی لە ئیسماعیلییە و فەرمانگەی ھەواڵگری سەربازی لە شەرقییە. پێدەچێت گرووپی سەرەکی بێت لە پشت چالاکیی گرووپە جیھادییەکان لە سینا.  ئەو گرووپە بەدەوی لە سینا و ھەروەھا میسری و فەلەستینییەکان وەرئەگرن. دەیان ئەندامی ئەو گرووپە لە سینا ھەڵھاتن بۆ کەرتی غەززە و مورسی مەترووح.

## سەرچاوەکان

پۆل:میسر لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:ئەو ڕێکخراوانەی کە لەلایەن ئەمریکاوە بەتیرۆریست دەستنیشانکراون
پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ٢٠١١
پۆل:نیمچەدوورگەی سینا
ستۆرمفڕۆنت

**ستۆرمفڕۆنت** () کەسایەتییەکی خەیاڵییە لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی دەستەی ھاوڕێکان و یەکێکە لە ئەندامە بەھێزەکانی تیمی پەیباک و دەستەی حەوت. ئەو کچێکە و ھێزەکەی بریتییە لە فڕین و بەکارھێنانی کارەبای خێرا، ھاوڕێ و ھاوژینی ھۆمڵاندەر لە وەرزی سێیەمی زنجیرەکەدا؛ بەڵام بەھۆی ڕووداوە بەردەوامەکان لە یەکێک لە ئەڵقەکانی زنجیرەکە لەلایەن کەسایەتییەکەوە بەخراپی بریندار دەکرێت، و پاشان لە نەخۆشخانە گیان لەدەست دەدات.

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی
ڕیان بەچەر

**ڕیان بەچەر** () کوڕێکی تەمەن ٨ ساڵی ھۆمڵاندەر و بێکا بەچەرە، لە شوێنێکی داخراوی گەورە لەگەڵ دایکی دەژیت، چنکە کۆمپانیای ڤاوت ئەویان بەند کردووە بۆ ئەوەی ھۆمڵاندەر نەزانێت کە باوکی ئەوە. بێڵی بەچەر لە وەرزی سێیییەم ئەو و ھاوسەرەکەی ڕزگار دەکات و لەو شوێنە دەرەچن، بێکا بەچەر لەکۆتاییدا دەمرێت، بەڵام ڕیان و بێڵی دەمێننەوە لە ژیان.

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی
نادیە (کەسایەتی خەیاڵی)

**نادییە** () کەسایەتییەکی خەیاڵییە لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی دەستەی ھاوڕێکان. ئەو کچێکە کە لایەنی ھیچ کام لە دەستەکانی حەوت و ڤاوت نییە، بەڵکو دوژمنێکی سەربەخۆیە و جێگری سەرۆک کۆماری ئەمریکایە و ھێزەکەی بریتییە لە تەقاندنی سەری خەڵکی بەبێ ئەوەی کەس ھەستی پێ بکات. ھەروەھا لە زنجیرەکە ھەتا وەرزی سێیەمی ماوە و نەمردووە.

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی
داستین ھۆفمان

thumb|داستین ھۆفمان لە فێستیڤاڵی فیلمی کان.
**داستین ھۆفمان**، ( بە ئینگلیزی: Dustin Lee Hoffman، لەدایکبووی ٨ی ئابی ١٩٣٧) ئەکتەر و سینەماکاری ئەمریکییە. بەھۆی وێناکردنی ھەمەچەشنی دژە پاڵەوانەکان و کارەکتەرە لاوازەکانی سۆزدارییەوە ناوبانگی دەرکردووە. چەندین خەڵاتی وەرگرتووە لەوانە دوو خەڵاتی ئۆسکار، شەش خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب (لەوانەش خەڵاتی سیسیل بی دیمیل)، چوار خەڵاتی فیلمی ئۆسکاری بەریتانی، سێ خەڵاتی مێزی دراما و دوو خەڵاتی ئیمی. ھۆفمان لە ساڵی ١٩٩٩ خەڵاتی دەستکەوتی ژیانی دامەزراوەی فیلمی ئەمریکی وەرگرتووە، لە ساڵی ٢٠١٢ خەڵاتی ڕێزلێنانی سەنتەری کێنێدی وەرگرتووە.

ھۆفمان بۆ یەکەمجار ستایشی ڕەخنەگرانی وەرگرت بەھۆی ڕۆڵی سەرەکی لە شانۆنامەی *چی؟*، کە خەڵاتی جیھانی شانۆ و خەڵاتی مێزی درامای بەدەستھێنا. ڕۆڵی پێشکەوتووی لە ژیانی ھونەریدا ڕۆڵی بنیامین برادۆک بوو لە فیلمی "*The Graduate* (1967)". لەو کاتەوە تا ئێستا کاروانی ھۆفمان تا ڕادەیەکی زۆر سەنتەری فیلم بووە و بە شێوەیەکی پچڕ پچڕ گەڕانەوە بۆ تەلەڤیزیۆن و شانۆ. فیلمەکانی ھۆفمان بریتین *لە* فیلمەکانی *نیوەشەو کاوبۆی* *،* پیاوە *گەورە بچووکەکان،* *پاپیلۆن،* *لێنی*، *پیاوی* *ماراسۆن،* ھەموو *پیاوەکانی* *سەرۆک،* *کرامەر* دژی کرامەر*.* یەکەم دەرھێنانی لە فیلمی *کوارتیت* لە ساڵی ٢٠١٢ ئەنجامدرا، و کاری دەنگی لە زنجیرە فیلمی *کۆنگ فوو پاندا* و ( *چیرۆکی دێسپێرۆ* ) ئەنجامدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:جولەکەکانی ئەشکەنازی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەری کۆمیدی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی
پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ڕووسی-جوولەکە
پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ئۆکراینی-جوولەکە
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەر
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی باشترین ئەکتەری فیلمی دراما
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ڕێزلێنانی سیزار
پۆل:براوەکانی دەیڤد دی دۆناتێلۆ
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەندامەکانی کۆمپانیای ڕۆیال شکسپیر
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە لۆس ئانجلەس
پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری بافتا
پۆل:براوەکانی باشترین ئەکتەری میوزیک یان کۆمیدیای گۆڵدن گڵۆب (فیلم)
پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی جینی و شاشەی کەنەدی
پۆل:ڕێبازەکانی ئەکتەران
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئێمی پرایم تایم بۆ نمایشێکی نایاب لەلایەن ئەکتەری سەرەکی لە کورتەزنجیرەیەک یان فیلمێک
فرێنچی (کەسایەتیی خەیاڵی)

**فرێنچی** () کەسایەتییەکی خەیاڵیی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی) و ئەندامە لەو دەستەیە، ھاوڕێی نزیکی بێڵی بەچەرە و دوژمنی دەستەی حەوتە لە کۆمپانیای ڤاوت. لە ناوەکەی دیارە کە فەڕەنسییە و زۆر حەز بە توندوتیژی دەکات و کەسێکی سەرکێشە و چاو نەترسە. ھەروەھا لەگەڵ کیمیکۆ یەکتر دەناسن و پاشان دەبێتە خۆشەویستی لە وەرزی شێیەمی زنجیرەکەدا.

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی
جاک کواید

وێنۆک
**جاک ھێنری کوەید** () (لەدایکبووی ٢٤ی نیسانی ١٩٩٢) ئەکتەرێکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە، لە ساڵی ٢٠١٢ەوە کاردەکات. بۆ ماوەی سێ ساڵ خوێندنی ھونەری تەواو کردووە، لە ساڵی ٢٠١٢دا وەک کارەکتەرێکی مارڤڵ لە فیلمی ئاتش کۆغتا یەکەمجارە فیلمی سینەمایی دەرکەوتووە. جاک کوەید لە ژیانی ھونەریدا مێژوویەکی ھەیە لە نواندن لە فیلم و زنجیرەکانی وەک دەستەی ھاوڕێکان لەژێڕ ڕۆڵی کەسایەتی خەیاڵیی ھیوی کامبێڵ.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
جێسی ئۆشەر

thumb
**جێسی تی. ئۆشەر جونیۆر** (لەدایکبووی ٢٩ی شوباتی ١٩٩٢) ئەکتەرێکی ئەمریکییە، ئۆشەر کوڕی جێسی تی و جودیس ئۆشەرە، لە شاری سیلڤەر سپرینگ لە ویلایەتی میریلاند لەدایکبووە. ئوشەر لە تەمەنی پێنج ساڵیدا ئارەزووی نواندنی خۆی نیشان دا، دوای ئەوەی جێستیای خوشکەکەی ڕیکلامێکی تەلەڤیزیۆنی جێگیر کردبوو، بۆیە یەکەم کاری نواندنی ڕیکلامی ئۆسکار مایر بوو. لە ساڵی ٢٠٠٣ خێزانەکە گواسترایەوە بۆ لۆس ئەنجلۆس بۆ ئەوەی یارمەتی زیاتری کارکردنی ئۆشەر بدەن. لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا خوێندنی ئامادەیی تەواو کردووە، ئۆشەر پەیوەندی بە کۆمپانیای ئەلفا گاما سیگما کردووە و لە کۆلێژی کۆمەڵایەتی ھونەری چێشتلێناندا خوێندوویەتی.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢
پۆل:خەڵکی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرە نێرەکانی ویلایەتی میریلاند
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
لاز ئەڵۆنسۆ

thumb
**لازارۆ ئەلۆنسۆ** () (لەدایکبووی ٢٥ی ئازاری ١٩٧٤) ئەکتەرێکی ئەمریکییە، ئەڵۆنسۆ زیاتر لە فیلمەکانی وەک ئەڤەتار ١ی جەیمز کامێرۆن و خێرا و تووڕەی فێنیکس کالدیڕۆن ناسراوە. ھەروەھا ئەڵۆنسۆ ڕۆڵی لە فیلم و کۆمییکەکانی ئەمازۆن ڤیدیۆ ھەیە، بەناوەکانی دەستەی ھاوڕێکان لەژێر ناوی کەسایەتیی خەیاڵیی ئێم ئێم ڕۆڵ دەگێڕێت. ئەلۆنسۆ لە واشنتۆن لەدایکبووە و گەورە بووە و بە ڕەچەڵەک ئەفرۆ-کوبایییە. خوێندکاری پێشووی زانکۆی ھاواردە. ئەلۆنسۆ دەستی بە کاری ھونەری کردووە بە میوانداریکردنی بەرنامەکان لە تۆڕی BET. ئەلۆنسۆ لە کلیپەکانی تۆنی براکستن و عالییە دەرکەوتووە. ھەروەھا ئەلۆنسۆ ڕۆڵی یەکێک لە کارەکتەرە سەرەکییەکانی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی Breakout Kings لە ساڵی ٢٠١١ لە وەرزی یەکەم و ئەڵقەی یەکەمی وەرزی دووەمدا بینیوە. ئەلۆنسۆ لە شاری لۆس ئەنجلۆس لە ویلایەتی کالیفۆرنیا نیشتەجێیە و ئەو مەسیحییە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
چەیس کراوفۆرد

thumb
**کریستۆفەر چەیس کراوفۆرد** () (لەدایکبووی ١٨ی تەممووزی ١٩٨٥) ئەکتەرێکی ئەمریکییە، کراوفۆرد لە شاری لوبۆک لە ویلایەتی تەکساس لەدایکبووە. کریس باوکی پزیشکی پێستە و دایکی مامۆستایە. خوشکێکی بچووکی ھەیە، براوەی پێشووی شاجوانی ویلایەتی میزۆری ئەمریکا و پێشبڕکێکاری شاجوانی ئەمریکایە بەناوی کاندیس کراوفۆرد. لەکاتێکدا باوکی خوێندکاری پزیشکی بووە، چایس بۆ ماوەی چوار ساڵ لە شاری بلومینگتۆن لە ویلایەتی مینیسوتا ژیاوە و لە قوتابخانەی ڕیجیڤیوی سەرەتایی خوێندوویەتی. کاتێک باوکی مەشقەکانی تەواو کرد، خێزانەکە ڕوویان لە ویلایەتی تەکساس کرد و لە شاری پلانۆ نیشتەجێ بوون کە یەکێکە لە گەڕەکەکانی شاری داڵاس.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
دۆمینیک ماکئێلیگۆت

120px|وێنۆک
**دۆمینیک ماکئێلیگۆت** () (لەدایکبووی ٥ی ئازاری ١٩٨٦) ئەکتەرێکی ئێرلەندییە. لە فیلمەکانی وەک ڕاو (٢٠٠٨)، ھێڵ ئۆن ویڵز (٢٠١١–٢٠١٢)، ماڵێک لە کاغەز (٢٠١٦–٢٠١٧)، دەستەی ھاوڕێکان (٢٠١٩-ئێستا) دەرکەوتووە. مەکئێلیگۆت لە شاری دبلن گەورە بووە. لە قۆناغی ناوەندی دەستی بە نواندن کردووە. دەرچووی زانکۆی کۆلێژی دبلنە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦
پۆل:زیندووان
ئێلیزابێت شوو

وێنۆک|120px
**ئێلیزابێس جودسۆن شو** (لەدایکبووی ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٣) ئەکتەرێکی ئەمریکییە، شو لە ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٣ لە شاری ویلمنگتۆن لە ویلایەتی دێلاوێر لەدایکبووە، کچی ئان بریوستەر (لەدایکبووی وێڵز) و جەیمس ویلیام شوە. دایکی جێگری سەرۆکی بەشی بانکی تایبەتی کۆمپانیای کیمیایی بووە.ئێلیزابێس لەژێر ڕۆڵی کەسایەتی خەیاڵیی مادلین ستیلوێڵ لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی دەستەی ھاوڕێکان بووە بەھۆیەوە ناوبانگێکی باشی پەیداکرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھارڤارد
پۆل:زیندووان
کۆلبی مینیفی

**کۆلبی مینیفی** () (لەدایکبووی ٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢) ئەکتەرێکی ئەمریکییە، لە تەمەنی یازدە ساڵییەوە دەستی بە نواندن کردووە، و لە ساڵی ٢٠١٤ لە زانکۆی نیویۆرک سیتی دەرچووە. بۆ ماوەی چوار ساڵ لەگەڵ پەیمانگای نیشتمانی سەما نمایشی کردووە. لە زنجیرەی تەلەڤبزیۆنی و فیلمەکاندا دەرکەوتووە. لە ساڵی ٢٠١٩ تا ٢٠٢٢ لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی دەستەی ھاوڕێکان بە ڕۆڵی ئاشلی بارێت دەرکەوت.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
ئێرین مۆریارتی

130px|وێنۆک
**ئێرین مۆریارتی** () خانمەکتەرێکی ئەمریکییە، ئەو زیاتر بە ڕۆڵی ستارڵایتی زنجیرەکەی ئەمازۆن ڤیدیۆ بەناوی دەستەی ھاوڕێکان (٢٠١٩-ئێستا) ناوبانگی ھەیە. ھەروەھا بەشداری لە فیلمەکانی وەک جێسیکا جانز و لێکۆڵەری ڕاستەقینە و ڕێد ویدۆ کردووە، و دەرکەوتنی لە فیلمی کاپیتانی خەیاڵیشیدا ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
کلاودیا دۆومیت

**کلاودیا دۆومیت** () ئەکتەرێکی ئەمریکییە، کلۆدیا دۆمیت لە ٢ی ئایاری ١٩٩٢ لە شاری سیدنی پایتەختی ئوسترالیا لەدایکبووە. بە ڕەچەڵەک ئیتاڵی و لوبنانییە. برایەکی گەورەی ھەیە بە ناوی جەیمس. دۆمیت لە کۆلێژی ئەکتەران بۆ شانۆ و تەلەڤیزیۆن (ACTT) و سەنتەری ئەکتەرانی ئوسترالیا خوێندوویەتی. ھەرچەندە لە پەیمانگای نیشتمانی ھونەری دراماتیک (NIDA) لە شاری کێنسنگتۆن لە ئوسترالیا ڕەتکرایەوە، بەڵام بەشداری لە یەک دوو پۆلدا کردووە. ھەروەھا پرۆگرامێکی چڕ و پڕی دوو ساڵەی لەگەڵ ئەکادیمیای ستێلا ئادلێر بۆ نواندن لە لۆس ئانجلۆس وەرگرتووە. کلاودیا لە چەندین فلیم بەشداریکردووە لەوانە Losing in Love ساڵی ٢٠١٦ Anything ساڵی ٢٠١٧ فليمى Dude ساڵی ٢٠١٨، Where’d You Go, Bernadette ساڵی ٢٠١٩ و Up There ساڵی ٢٠١٩.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە ئوسترالییەکان
پۆل:زیندووان
جێنسن ئاکلز

thumb
**جێنسن ڕۆس ئاکلز** () ئەکتەرێکی ئەمریکییە، ئاکلز لە ١ی ئازاری ١٩٧٨ لە شاری دالاس لەدایکبووە و کوڕی دۆنا جوان (لەدایکبووی شافەر) و ئالان ڕۆجەر ئاکلزی ئەکتەرە. لە شاری ڕیچاردسۆن گەورە بووە و لە قوتابخانەی ئامادەیی لۆید ڤی بێرکنەر خوێندوویەتی. دوای تەواوکردنی خوێندن لە ساڵی ١٩٩٦، ڕووی لە شاری لۆس ئانجلۆس کرد بۆ ئەوەی دەست بە کاری نواندن بکات. دوای ئەوەی لە تەمەنی چوار ساڵییەوە کاری مۆدێلی دەکرد، ئاکلز لە ساڵی ١٩٩٦ دەستیکرد بە سەرنجدان لەسەر کاری نواندن.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
مۆزەخانەی بۆدە

**مۆزەخانەی بۆدە** کە پێشتر ناوی مۆزەخانەی کایزەر-فریدریچ (مۆزەخانەی ئیمپراتۆر فرێدریک) بووە، بینایەکی لیستی کراوە لە دوورگەی مۆزەخانە لە ناوەندی مێژوویی بەرلین. لە ساڵی ١٨٩٨ تا ١٩٠٤ بە فەرمانی ئیمپراتۆری ئەڵمانیا ویلیامی دووەم بەپێی پلانەکانی ئێرنست ڤۆن ئیھنێ بە شێوازی بوژانەوەی بارۆک دروست کراوە. گۆڕەپانی پێشەوەی بیناکە یادگارییەکی ئیمپراتۆری ئەڵمانیا فرێدریکی سێیەمی تێدابوو کە لەلایەن دەسەڵاتدارانی ئەڵمانیای ڕۆژھەڵاتەوە وێران کرا.

وەک بەشێک لە کۆمەڵگەی دوورگەی مۆزەخانە، مۆزەخانەی بۆدە لە ساڵی ١٩٩٩ لە لیستی میراتی جیھانی یونسکۆدا تۆمارکرا بەھۆی تەلارسازییە نایابەکەی و شایەتحاڵی گەشەسەندنی مۆزەخانەکان وەک دیاردەیەکی کولتووری لە کۆتایییەکانی سەدەی نۆزدەھەم و سەرەتای سەدەی بیستەمدا.

مۆزەخانەکە لە ساڵی ١٩٩٧ەوە بۆ چاککردنەوە داخراوە، لە ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ کرایەوە، دوای نۆژەنکردنەوەی ١٥٦ ملیۆن یۆرۆ.

## ئەمانەش ببینە
* پردی لووتێر
* مۆنۆمێنتی لێنین (بەرلین)

## سەرچاوەکان

بۆدە
پۆل:مۆزەخانەی ھونەری لە ساڵی ١٩٠٤ دامەزراوە
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٠٤ لە ئەڵمانیا
مۆزەخانەی نیویس

**مۆزەخانەی نیوس** (مۆزەخانەی نوێ) بینایەکی لیستکراوە لە دوورگەی مۆزەخانە لە ناوەندی مێژوویی بەرلین. لە ساڵی ١٨٤٣ تا ١٨٥٥ بە فەرمانی شا فرێدریک ویلیامی چوارەمی پرۆسیا بە شێوازی نیوکلاسیکی و بوژانەوەی ڕێنێسانس دروست کراوە، وەک بەرھەمی سەرەکی فریدریش ئاب ستولەر دادەنرێت. دوای ئەوەی لە جەنگی جیھانی دووەمدا زیانی پێگەیشت و لە ئەڵمانیای ڕۆژھەڵاتدا خراپ بوو، لە ساڵی ١٩٩٩ تا ٢٠٠٩ لەلایەن دەیڤید چیپەرفیڵدەوە نۆژەنکرایەوە. لە ئێستادا مۆزەخانەی نیوێس شوێنی مۆزەخانەی ئێگیپتیشێس، پاپیروساملۆنگ، مۆزەخانەی فور ڤۆروند فروگێشیختە و بەشێک لە ئەنتیکێنساملۆنگە. وەک بەشێک لە کۆمەڵگەی دوورگەی مۆزەخانە، مۆزەخانەکە لە ساڵی ١٩٩٩ لە لیستی میراتی جیھانی یونسکۆدا تۆمارکرا بەھۆی تەلارسازییە نایابەکەی و شایەتحاڵی پەرەسەندنی مۆزەخانەکان وەک دیاردەیەکی کولتووری.

## ئەمانەش ببینە
* مۆزەخانەی ھونەری ئیسلامی لە بەرلین
* مۆزەخانەی ئامێری مۆسیقای بەرلین

## سەرچاوەکان

نیویس
ئایا کاش

130px|وێنۆک|کاش لە ساڵی ٢٠١٤
**ئایا ڕاچڵ کاش** () خانمەکتەرێکی ئەمریکییە. کاش لە شاری سانفرانسیسکۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا لەدایک بووە، لە دایک و باوکی شاعیر و ڕۆماننووس کیم ئەدۆنیزیۆ و مامۆستای ئایینی بوودایی یوجین کاشە. کاش خوێندکاری پێشووی قوتابخانەی ھونەری سانفرانسیسکۆیە. لە ساڵی ٢٠٠٤ لە زانکۆی مینیسوتا بەکالۆریۆسی لە ھونەرە جوانەکان لە نواندن بەدەستھێناوە، بە ھاوبەشی لەگەڵ پرۆگرامی ڕاھێنانی ئەکتەری شانۆی گوتری. پاشان ڕووی لە شاری نیویۆرک کرد و لەوێ دەستی بە کاری نواندن کرد. ساڵانێک لە ڕووی دارایییەوە کێشەی زۆری ھەبوو و وەک گارسۆنێکی ھەمیشەیی کاری دەکرد بۆ ئەوەی بتوانێت بژێوی ژیانی دابین بکات. دەرکەوتنی لە زۆر فیلمدا ھەیە بەتایبەت لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ساڵی (٢٠١٩ - ئێستا) بەناوی دەستەی ھاوڕێکان، لەژێڕ کەسایەتی خەیاڵیی ستۆرمفڕۆنت کە ناوبانگێکی باشی پێ پەیداکرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی سان فرانسیسکۆ
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە جووە ئەمریکییەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢
کورد لە ئەستەمبوڵ

کۆی ھەژماری ئەو کوردانەی لە ئەستەمبوڵ دەژین وەک ٣ بۆ ٤ملیۆن کەس خەمڵاندنی بۆ دەکرێ. چونکە ئەستەمبوڵ جێی زۆرترین ئاپوورەی کوردی کردووەتەوە لە چاو شارەکانی دیکەی جیھان، ھەروەھا وەک گەورەترین شاری کوردنشین ناسراوە. ڕۆیشتنی بەلێشاوی کوردەکان بۆ ئەستەمبوڵ بەشێکیشی دەگەڕێتەوە سەر گواستنەوە و ئاوارەکردنی زۆرەملی کوردە گوندنشینەکان لە سەروبەینی ناکۆکییەکانی نێوان کورد و دەوڵەتی تورکیا.

## دیمۆگرافیا
### کۆی گشتیی دانیشتووان
کۆی ئاپوورەی کورد لە سەرەتاکانی قەڕنی بیستەمدا لە ئەستەمبوڵ وەک ١٠ ھەزار کەس مەزندە کرابوو کە پێکھاتبوو لە بنەماڵە خان و بەگزادەکان و ھەروەھا کۆمەڵێکیش خەڵکی کرێکار و ئاسایی.

ساڵی 1995 چاودێری مافەکانی مرۆڤی کورد ژمارەی دانیشتووانی کوردی لە ئەستەمبوڵ وەک دوو ملیۆن کەس خەمڵاندووە. ساڵی ١٩٩٦ سەرڤەت موتلو ژمارەی کوردانی ئەستەمبوڵی سەتا ٨٫١٦ واتە ٥٩٤٠٠٠ کەس خەمڵاند و ئاماری ١ و نیو ملیۆن کەسی ڕەت کردەوە. ساڵی ١٩٩٨ وەزارەتی دەرەوەی ئەڵمانیا ژمارەی دانیشتووانی کوردی ئەستەمبوڵی ٣ ملیۆن کەس ڕاگەیاند. ساڵی ١٩٩٧ دیپلۆماتکاری ئەمریکی، جۆن تیرمەن وتەی یەک لە بەرپرسانی پەکەکەی ڕەت کردەوە کە گوتبووی ئەستەمبوڵ ٤ ملیۆن کوردی ھەیە.

## مێژوو
یەکەمین ڕێکخراوە و ئەنستیتۆی کەلتووری و سیاسیی کوردی لە ئەستەمبوڵ دامەزراون. لەسەردەمی دەسەڵاتداری عەبدولحەمیدی دووھەمدا (١٨٧٦–١٩٠٩) دەستیان دایە نووسین و شرۆڤەکردنی بارودۆخی کوردان لە ئەستەمبوڵ. ساڵی ١٩١٨ ڕۆشنبیرە کوردەکان کۆمەڵەی تەعالی کوردیان لە ئەستەمبوڵ دامەزراند.
وێنۆک|گۆڤارێکی کوردی کە ساڵی ١٩١٣ لە ئەستەنبوڵ دەرچووە
لە نەوەدەکاندا ئەو کوردانەی لە لایەن سوپای تورکەوە و بە شێوەی زۆرەملی لە گوندەکانیان ئاوارە کران نیشتەجێی ئەسەنیۆرت لە ئەستەمبوڵ کران. مانگی مارچی ساڵی ١٩٩٥ خۆپیشاندانی کوردەکانی ئەستەمبوڵ دەستی پێکرد.

## چاند و کەلتوور
کوردەکانی ئەستەمبوڵ دەورێکی گەورە و کاریگەرییان ھەبووە بۆ دامەزران و بنیاتنانی شانۆی کوردی لە وڵاتی تورکیادا. کوردە ئاوارەکراوەکان کە لە کوردستان و زێدی خۆیانەوە ڕاو نراون وەک «ئاقارێک بۆ ژیان» سەیری ئەسەنیۆرت دەکەن. بەردەوام چاو لە تەلەفیزۆنی کوردی Med TV دەکەن کە لە ئەورووپاوە بڵاو دەبێتەوە.

## ڕێکخراوەکان
Kurdish Institute of Istanbul

## ھەروەھا ئەوەش ببینن.
Minorities in Turkey

## سەرچاوەکان

پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان
پۆل:باکووری کوردستان
پۆل:ئەستەمبوڵ
بۆ نێو باھۆزەکە

***بۆ نێو باھۆزەکە*** () فیلمێکی کارەساتی گرتەی دۆزراوەی ئەمریکیی ٢٠١٤یە لەلایەن ستیڤن کوەیڵ دەرھێنراوە، لەلایەن جۆن سوێتنام نووسراوە، ھەریەکە لە ڕیچارد ئارمتیج، سارا وەین کاڵیز، مات واڵش، ئەلیشا دێبنام-کاری و ئارلێن ئێسکارپێتا ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. فیلمێکی کارەساتی کەشناسییە، باس لە شەپۆلێک تۆرنادۆ دەکات کە لە شارۆچکە خەیاڵییەکەی سیلڤەرتن لە ویلایەتی ئۆکلاھۆما دەدات. فیلمەکە لە ٨ی ئابی ٢٠١٤ لەلایەن وارنەر برۆس. پیکچەرز بڵاو کرایەوە و لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پێداچوونەوەی جۆراوجۆری وەرگرتووە، ھەندێک فیلمەکەیان بە فیلمی *[[گردەبا (فیلم)|گردەبا]]* بەراورد کردووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 
* 
* 
* 

پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤
پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی ڤیلەیج ڕۆدشۆ پیکچەرز
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە تۆرنادۆکان
پۆل:فیلمەکانی نیو لاین سینەما
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی مانەوە
پۆل:فیلمە گرتە دۆزراوەکان
پۆل:فیلمە کارەساتییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی دیوون ئینتەرتەیمێنت
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن برایەن تایلەر تۆمارکراون
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠١٠ی چەشنی کارەسات
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە گۆڕانی کەشوھەوا
دنیپرۆ

220x440px|وێنۆک
**شاری دنیپرۆ** ( بە ئۆکراینی: Дніпро، بە ڕووسی: Днепр ) سێیەم گەورەترین و جوانترین شاری ئۆکرانیایە و ژمارەی دانیشتووانی ٢.٥ میلیۆن کەسە، پایتەختی ئەو ناوچەکەیە کە ناوەکەی ھەڵگرتووە و گەورەترین ناوەندی ڕۆشنبیری و کارگێڕی باشووری ناوەڕاستە لە وڵاتەکەدا. ئابووری شارەکە بەندە بە پیشەسازی و لە ماوەی پەیوەستبوونی ئۆکرانیا بە یەکێتیی سۆڤیەت، یەکێک بووە لە گرنگترین شارە سۆڤیەتییەکان لە پیشەسازی فڕۆکەوانی و چەکدا. سیستەمی گواستنەوەی شارەکە پشت بە میترۆی دنیپرۆپێترۆڤسک دەبەستێت کە لە یەک ھێڵی میترۆ پێکھاتووە و شەش وێستگەی سەرەکی لەخۆدەگرێت و شارەکەش ڕووی لە ڕووباری دنیپەر کردووە. شارەکە لە ساڵی ١٧٧٦ دامەزراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٧٧٦
دۆرایمۆن

وێنۆک|وێنەیەکی دۆرایمۆن، کارەکتەری سەرەکی
**دۆرایمۆن** (بە ئینگلیزی: Doraemon) زنجیرە ئەنیمێ مانگای بەناوبانگی ژاپۆنییە لەسەر بنەمای زنجیرەیەک|چیرۆک لە گۆڤارێکی مانگا نووسراوە لەلایەن فیۆکۆ فوجیۆ، و بەرھەم ھێنراوە بۆ زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەنیمێ لەلایەن ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی شین-ئی. زنجیرەکە باس لە چیرۆکی پشیلەیەکی ڕۆبۆت دەکات بە ناوی **دۆرایمۆن** کە لە سەدەی بیست و دووەوە ھاتووە بۆ یارمەتیدانی خوێندکارێک بە ناوی **نۆبیتا.** لە ساڵانی نەوەدەکاندا دۆبلاژ کراوە بۆ زمانی عەرەبی، زنجیرەکە بۆ یەکەمجار لە ژاپۆن لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٦٩ نمایشکرا و لە ساڵی ١٩٨٢ خەڵاتی سوگاکوکان مانگای بۆ منداڵان و خەڵاتی شارستانییەتی ئۆسامو تازوکا لە ساڵی ١٩٩٧ بەدەستھێنا، لە مانگی ئازاری ٢٠٠٨ ژاپۆن زنجیرەیەکی نوێ و ناوازەی ناساند ھەڵوێستی حکوومەت بۆ بەرەوپێشبردنی کارتۆنەکانی ئەنیمەیشن (ئەنیمێ) و کوولتووری ژاپۆن بەگشتی، و وەزیری دەرەوەی ژاپۆن ماساھیکۆ کۆمورا دۆرایمۆنی وەک "باڵیۆزی ئەنیمێ" دەستنیشان کرد، وەزارەتی دەرەوەی ژاپۆن بۆ ئەم بۆنەیە ئاھەنگێکی سازکرد، بە دەیان پانکەیکی دڵخوازی دۆرایمۆن.

## سەرچاوەکان

پۆل:مانگاکانی ٢٠٠٥
پۆل:ئەنیمێ و مانگای کۆمیدی
پۆل:ئەو مانگایانەی گۆڕدراوە بۆ فیلم
پۆل:زنجیرە مانگاکان
پۆل:ئەنیمێ و مانگای خەیاڵی زانستی
پۆل:مانگای شۆگاکوکان
پۆل:شۆنن مانگا
پۆل:ئەنیمێی ڤیز میدیا
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان دەربارەی منداڵ
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییەکان سەبارەت بە منداڵ
زمانی لیتوانی

220x440px|وێنۆک|ناوچەی قسەکەران
**زمانی لیتوانی** زمانی فەرمی لیتوانیایە کە ٣ میلیۆن قسەکەر لە لیتوانیا و ١٨ وڵاتی دیکە بەکاری دەھێنن.    ناوی زمانەکە لە زمانی لیتوانیدا (lietuvių kalba)یە.
## دابەشبوونی جوگرافی
زمانەکە بە پلەی یەکەم لە لیتوانیا قسە دەکرێت، ھەروەھا لە پۆڵەندا، ڕووسیا، بیلاڕووس و لاتڤیا.  لەگەڵ قسەکەرەکانی لە کۆچبەران، لە ئەرژەنتین، ئوسترالیا، ئیستۆنیا، ئۆرۆگوای، ئێرلەندا، بەڕازیل، ڕووسیا، سوێد، کەنەدا، بەریتانیا، ئەمریکا.

٣ میلیۆن و ٥٤٩ ھەزار لە لیتوانیا (١٩٩٨). کۆی ژمارەی قسەکەرانی زمانەکە ٤ ملیۆن کەسە (١٩٩٣). زمانی فەرمییە لە لیتوانیا.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی لیتوانیا
پۆل:زمانەکانی پۆڵەندا
پۆل:زمانی لیتوانی
زانکۆی چەرمۆ

زانکۆی چەرموو دامەزراوەیەکی خوێندنی باڵای گشتی قازانج نەویستە و لە ساڵی 2014 دامەزراوە و دەکەوێتە شارۆچکەی بچووکی چەمچەماڵ (دانیشتووانی 50,000-249,999) لە کوردستان.  زانکۆی چەرموو، کە لەلایەن وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە دانپێدانراوە، دامەزراوەیەکی هاوبەشی پەروەردەیی عێراقییە بۆ خوێندنی باڵا.  زانکۆی چەرموو (ChU) خول و پرۆگرام پێشکەش دەکات کە دەبێتە هۆی بەدەستهێنانی بڕوانامەی فەرمی خوێندنی باڵا لە چەند بوارێکی خوێندندا.  بۆ زانیاری زیاتر، سەیری ماتریکسی ئاستەکانی بڕوانامەی ئانیرنک و بوارەکانی خوێندن بکە لە خوارەوە.  هەروەها چو چەندین ئاسانکاری و خزمەتگوزاری ئەکادیمی و نائەکادیمی پێشکەش بە خوێندکاران دەکات، لەوانە کتێبخانە و هەروەها خزمەتگوزاری کارگێڕی 

## سه‌رچاو‌ه‌کان

## سەرچاوەکان
کیلۆمەتر چوارگۆشە

وێنۆک|220x220پیکسڵ
**کیلۆمەتر چوارگۆشە**، یەکەیەکی پێوانەکردنی ڕووبەرە. بەھێمای (km2) یان km 2 دیاری دەکرێت کە چەند ھێندەیەکی **[[مەتری چوارگۆشە|مەتر چوارگۆشەیە]]** کە یەکە نێودەوڵەتییەکەی پێوانەکردنی ڕووبەرە.

بۆ ھەر کیلۆمەتر چوارگۆشەیەک (1&nbsp;km 2 ) یەکسانە :

* ١،٠٠٠،٠٠٠ مەتر چوارگۆشە ( م2 )
* ١٠٠ ھێکتار

بە نزیکەیی یەکسانە بە:

* ٠.٣٨٦١ میل چوارگۆشە 
* ٢٤٧.١ ڕ 

بە پێچەوانەوە:

* ١م 2 = 0.000001 (١٠ −6 ) کم 2
* ١ھێکتار = 0.01 (10 −2 ) کم 2
* ١&nbsp;mi2 = 2.5899&nbsp;کیلۆمەتر دووجا 

## سەرچاوەکان

پۆل:یەکە داڕێژراوەکانی ئێس ئای
پۆل:یەکەکانی ڕووبەر
کارێن فۆکوھارا

130px|وێنۆک|کارێن لە ساڵی ٢٠٢٣
**کارێن فۆکوھارا** () ئەکتەرێکی ئەمریکییە، زیاتر بەڕۆڵی لە فیلمی سووپەرھیرۆی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی دەستەی ھاوڕێکان بەناوی کیمیکۆ ناسراوە، و ھەروەھا ڕۆڵی لە فیلمی دەستەی خۆکوژی ھەیە کە ناوبانگێکی باشی پێدا کرد. فوکوھارا لە دایک و باوکێکی ژاپۆنی لە شاری لۆس ئانجلەس لەدایک بووە. یەکەم زمانی ژاپۆنی بوو، بۆ ماوەی ١١ ساڵ ڕۆژانی شەممە لە قوتابخانەی زمانی ژاپۆنی خوێندوویەتی. برایەکی بچووکی ھەیە. فوکوھارا لە قۆناغی ناوەندییەوە دەستی بە ڕاھێنانی کاراتێ کردووە، و پێش ئەوەی بەرەو کۆلێژ بڕوات، پشتێنی قاوەیی بەدەست ھێناوە. فوکوھارا لە زانکۆی کالیفۆرنیا لە لۆس ئەنجلۆس (UCLA) خوێندوویەتی لەکاتێکدا وەک پەیامنێر بۆ بەرنامەیەکی وەرزشی لە کەناڵی NHK لە ژاپۆن کاری کردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا
مەیدانی خوراسان

**مەیدانی خوراسان** گۆڕەپانێکە لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تاران، لە لای باکوورەوە تا 17 شەقامی شەهریڤەر و دواجار تا گۆڕەپانی ئیمام حوسێن (تاران)  چوارگۆشە دەگاتە.  گۆڕەپانی خوراسان بە شێوەیەکی سەرەکی ئاماژە بە گەڕەکەکانی دەوروبەری دەکرێت. 

لە ڕابردووی دووردا گۆڕەپانی خوراسان یەکێک بوو لە دەروازەکانی تاران و یەکێک بوو لە گەڕەکە کۆنەکانی پایتەخت کە شوێنی لە دایکبوونی کەسانی ناودارە.
## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان
سەدەی دووەم

**سەدەی دووەم** بریتییە لە ماوەی کات لە یەکەم ڕۆژی ساڵی ١٠١ تا کۆتا ڕۆژی ساڵی ٢٠٠ بەپێی ساڵنامەی زایینی. ئەم سەدەیە بەشێکە لە سەردەمی کلاسیکی کۆن.

لە سەرەتای ئەم سەدەیەدا، ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمانی دەگاتە ئەوپەڕی فراوانبوون و گەشەسەندی، لە سەردەمی ئیمپراتۆر تراجان، کە توانی داکیا و ئەرمەنستان ومیزۆپۆتامیا بخاتە ژێر ڕکێفی خۆیەوە. ھەروەھا توانی بچێتە ناو پایتەختی ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی تیسفۆن، بەڵام دوای مردنی، ئیمپراتۆریەتەکە چەندین خاک لەدەست دەدات و شۆڕشەکانی ناوخۆ سەرھەڵدەدەن، لەوانە شۆڕشی بار کۆخبا لە جوولەکەکان، کە بە وێرانکردنی شاری ئورشەلیم و پەرستگای سلێمان کۆتایی دێت، بەڵام ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمانی ئەو زەویانەی لە کۆتایی ئەم سەدەیە لەدەستیدا دوای ئەوەی سێپتیمیۆس سیڤێرس بوو بە فەرمانڕەوا ھێزی خۆی بەدەست دەھێنێتەوە. لە فارس ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی لاواز دەبێت و نیشانەکانی داڕمانی دەست پێدەکات، بەو پێیەی بە توندی ڕووبەڕووی ھەڕەشەی ڕۆمان دەبێتەوە دوای ئەوەی ڕۆمەکان توانیان دووجار پایتەختەکەی کە سیتیفۆن داگیربکەن. لە چین شانشینی ھان بەردەوامە لە فەرمانڕەوایی و فراوانکردنی زەویەکانی بۆ ئاسیای ناوەڕاست، بەڵام ڕووبەڕووی چەندین شۆڕشی ناوخۆیی دەبێتەوە. 
## سەرچاوەکان

پۆل:ھەزارەی ١ەم
پۆل:سەدەی ٢یەم
پۆل:سەدەکان
خاچماز

**خاچماز** شارێکە لە ناوچەی خاچماز لە کۆماری ئازەربایجان . ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە بەپێی سەرژمێریی ساڵی ١٩٨٩ـی زایینی، ٢٨ هەزار و ٩٩٠ کەس و بەپێی سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٨ـی زایینی، ٣٨ هەزار و ٢٠٠ کەس بووە.  

## ڕەچەڵەکناسیی وشە
مێژوونووسانی ئەمڕۆ پێیان وایە ناوی خاچماز لە هۆزی *خاچماتەکی* کە لە گەلی هون بوونە وەرگیراوە کە لە ناوەڕاستی سەدەی حەوتەمی زایینیدا بووە بە خاچماز. لە نیوەی دووهەمی سەدەی حەوتەمدا بەشێک لە هۆزەکە ڕوویان لە ناوچەکانی ئەمڕۆی شاری ئۆغوز کرد و بەم ناوە گوندێکیان چاک کرد و ناوی *قەڵای خاچمازیان* لێ نا.  

## ئابووری
ئابووریی خاچماز بەشێکی کشتوکاڵی و بەشێکی گەشتیارییە. هەروەها هەندێک پیشەسازی و کارگە لەوێ کار دەکەن. 

## گەشتیاری
شاری خاچماز و دەوروبەری بە تایبەت شارۆچکەی نابران، بە شوێنێکی گەشتیاریی بەنێوبانگ دادەنرێ. کەشوھەوای گەرمی هاوینی و دارستانەکانی قەراغ دەریاکان و قەراغاوی دوورودرێژ لەگەڵ چاککردنی ژمارەیەکی زۆر میوانخانە و شوقە لە خاچماز وایکردووە ببێتە یەکێک لە شوێنە گەشتیارییە بەنێوبانگەکانی ناوچەی قەفقاز. 

## شارەکانی خوشک

*  یاڵتا، ئۆکراینا (لە ساڵی ۲۰۰۹ـوە)
*  ڕەشقەلاس، ترکیا
*  دەربەند، ڕووسیا
*   گاردابانی، جۆرجیا

## پێشانگە


Image: 022парк.jpg|پارکی شاری خاچماز
Image: 02252станция.jpg|وێستگەی هێڵی ئاسنی خاچماز


## پرسیارە پەیوەندیدارەکان

کۆماری ئازەربایجان

## سەرچاوەکان



پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان
پۆل:شاری ئازەربایجان
پۆل:شوێنی گەشتیاری
پاشایەتیی نیوزیلاند

[130px|وێنۆک|[چارڵسی سێیەم لە لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ەوە]]
**پاشایەتیی نیووزیلاند** () پاشا لە نیوزیلاند، سیستەمێکی دەستووری حکوومەتە کە تێیدا پاشایەکی بۆماوەیی فەرمانڕەوا و سەرۆکی وڵاتی نیووزلەندایە، و بنەمای دیموکراسی پەرلەمانی وێستمینستەری جۆری ئەم وڵاتەیە. بەم شێوەیە پاشا بناغەی دەسەڵاتی جێبەجێکردن و یاسادانان و دادوەری حکوومەتی نیووزلەندایە. ڕۆڵی دەسەڵاتی پاشایەتی بابەتێکی دووبارەبوونەوەی گفتوگۆی گشتییە. ھەندێک لە خەڵکی نیووزلەندا پێیان وایە نیووزلەندا دەبێت ببێتە کۆمارێک کە دانیشتوویەکی نیووزلەندی وەک سەرۆکی دەوڵەت بێت، ھەندێکی تریش ئارەزووی پاراستنی دەسەڵاتی پاشایەتی دەکەن.

## سەرچاوەکان

پۆل:وڵکەی کۆمۆنوێلت
پۆل:پاشایەتی لە نیوزیلاند
جوگرافیای نیوزیلاند

وێنۆک|160px
**جوگرافیای نیووزیلاند** () نیووزلەندا وڵاتێکی دوورگەیییە و دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای زەریای ھێمن و نزیک لە ناوەندی نیوەگۆی ئاو. وڵاتەکە لە ژمارەیەکی زۆر دوورگە پێکھاتووە کە بە نزیکەی ٦٠٠ دوورگە مەزەندە دەکرێت کە زۆربەیان پاشماوەی زەوییەکی گەورەترن کە ئێستا لەژێر دەریادا نوقم بووە. دوو دوورگەی سەرەکی لە ڕووی قەبارەوە بریتین لە دوورگەی باکوور و دوورگەی باشوور کە بە گەرووی کوک جیا دەکرێنەوە. سێیەم گەورەترین دوورگە دوورگەی ستیوارتە، کە دەکەوێتە ٣٠ کم لە نوکی دوورگەی باشوورەوە، لە تەنیشت گەرووی فوڤو. سێ دوورگەی گەورەی ئەم وڵاتە ١٥٠٠ کم لە نێوان پانییەکانی ٣٤ بۆ ٤٧ باشوور درێژ دەبنەوە. نیووزلەندا بە ڕووبەری ٢٦٧ ھەزار و ٧١٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە شەشەم وڵاتی دوورگەیییە لە جیھاندا. نزیکەی دوو لەسەر سێی زەوی نیووزلەندا لە ڕووی ئابوورییەوە سوودی ھەیە و ئەوەی دیکەش شاخاوییە. زۆربەی زۆری دانیشتووانی نیووزلەندا لە دوو دوورگەی سەرەکی باکوور و باشوور دەژین. گەورەترین ناوچەی شارستانی ئۆکلاندە لە باکووری دوورگەی باکوورە. ئەم وڵاتە نزیکەی ٢٠٠٠ کم لە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئوسترالیا بەسەر دەریای تاسماندا ھەڵکەوتووە، نزیکترین دراوسێکانی نیووزلەندا لە باکوورەوە بریتین لە نیو کالیدۆنیا، تۆنگا و فیجی.

## سەرچاوەکان

پۆل:جوگرافیای نیوزیلاند
شەڕەکانی نیوزیلاند

وێنۆک|وێنەیەک لە «مۆزەخانەی ئۆکلاند بۆ یادەوەری» بۆ ھەموو ئەوانەی لە جەنگەکانی نیووزلەندا گیانیان لەدەستدا|160px
**شەڕەکانی نیووزیلاند** () زنجیرەیەک شەڕی چەکدارییە لە نیووزلەندا لە نێوان ساڵانی ١٨٤٥ بۆ ١٨٧٢، لە نێوان ماورییەکان لە لایەک و یەکەکانی سوپای بەریتانیا و دانیشتووانی ئەورووپیش لە لایەکی ترەوە. پێشتر پێیان دەگوترا شەڕی وشکانی یان جەنگی ماوری. مێژوونووس جەیمس بەیلیش لە دەیەی ١٩٨٠ی سەدەی ڕابردوودا زاراوەی «شەڕەکانی نیووزیلاند»ی بەناوبانگ کرد، بەڵام جەیمس کاوان یەکەم کەس بوو کە لە دەیەی ١٩٢٠دا ئەم زاراوەیەی بەکارھێنابوو. ھەرچەندە شەڕەکان لە سەرەتادا ناکۆکی ناوخۆیی بوون کە لە گرژییەکانی کڕینی زەوییە ناکۆکەکانەوە سەریان ھەڵدا، بەڵام لە ساڵی ١٨٦٠ەوە زۆر پەرەیان سەند و حکوومەت قەناعەتی پێکرد کە دژی بەرەنگاربوونەوەی یەکگرتووی ماورییە لە بەرامبەر ھەر فرۆشتنێکی زەوی نوێ و ڕەتکردنەوەی داننان بە سەروەری تاجی بەریتانیا. حکوومەتی کۆلۆنیالیزم ھەزاران سەربازی بەریتانیای بانگھێشت کرد بۆ دەستپێکردنی ھەڵمەتی گەورە بۆ ئەوەی لە بزووتنەوەی پاشای ماوری تێپەڕێت و زەوی کشتوکاڵی و زەوی بۆ دانیشتووانی بەریتانیا بەدەستبھێنێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:شەڕەکانی شانشینی یەکگرتوو
ھەرێمەکانی نیوزیلاند

وێنۆک|ھەرێمەکانی نیوزیلاند|140px
**ھەرێمەکانی نیووزیلاند** () بۆ مەبەستی حکوومەتی ناوخۆیی. یازدەیان لەلایەن ئەنجومەنی ھەرێمەکانەوە بەڕێوەدەبرێن (پلەی سەرەوەی حکوومەتی ناوخۆیی)، پێنجیان لەلایەن دەسەڵاتە یەکگرتووەکانەوە بەڕێوەدەبرێن، کە دەسەڵاتی خاکین (پلەی دووەمی حکوومەتی ناوخۆیی) کە ئەرکەکانی ئەنجومەنی ھەرێمەکانیش ئەنجامدەدەن. ئەنجومەنی دوورگەکانی چاتام ھەرێم نییە بەڵکو ھاوشێوەی دەسەڵاتێکی یەکگرتووە، کە بەپێی یاساکانی خۆی ڕێگەپێدراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:دابەشکارییەکانی وڵاتانی ئۆقیانووسیا
پۆل:دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ئاستی یەکەمی وڵاتان
سەدەی سێیەم

**سەدەی سێیەم** بریتییە لە ماوەیەکی کاتی لە یەکەم ڕۆژی ساڵی ٢٠١ تا کۆتا ڕۆژی ساڵی ٣٠٠ بەپێی ساڵنامەی زایینی.

لەم سەدەیەدا، ئیمپراتۆرییەتیی ڕۆمانی ڕووبەڕووی قەیرانی سەدەی سێیەم بووەوە، دوای چەندین کودەتا دژی فەرمانڕەوایی لە ڕۆما، دوای مردنی سێپتیمیۆس سیڤێرس، و دوای ئەوە بەدەست نافەرمانی غەسانییەکان لە ڕۆژھەڵات و ھۆزەکانی گالیک لە ڕۆژاوا. لە فارس ئیمپراتۆرییەتیی ئەشکانی کۆتایی ھات و ئیمپراتۆرییەتیی ساسانی جێگەی گرتەوە. سەردەمی سێ شانشینی لە چین دەستی پێکرد و ژاپۆن ھاتە ناو سەردەمی کۆفون. یەکەم دەرکەوتنی گەلی خمێر لە کەمبۆدیا دوای دامەزراندنی یەکەم شانشینی خۆیان. ھۆزەکانی بانتو دەگەنە باشووری ئەفریقا. و لە ئەمریکا شارستانیەتی ئادینا جێگەی نەریتی ھۆپوێڵ دەگرێتەوە و شارستانییەتیی مایا دەچێتە ناو سەردەمی کلاسیکەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھەزارەی ١ەم
پۆل:سەدەی ٣یەم
پۆل:سەدەکان
گەلی خمێر

**گەلی خمێر**  (بە خمێری: ជនជាតិខ្មែរ) گرووپێکی نەتەوەیی باڵادەستن لە کەمبۆدیا کە نزیکەی ٩٠٪ی دانیشتووانەکەیین، بەشێکن لە کۆمەڵێک گەلی مۆن-خمێر کە دەکەونە باشووری ئاسیا، خمێرەکان بە زمانیخمێری قسە دەکەن و ئایینەکەیان ئایینی بودایە لە لقە تێراڤادییەکەیدا، لەگەڵ ئامادەبوونی ھەندێک لە لایەنگرانی ئایینیھیندۆسیزم و ئەنیمیزم. 

## سەرچاوەکان
گیانکییەتی

**گیانکییەتی** یان **ئەنیمیزم** (بە ئینگلیزی: Animism “گیان، ژیان” لە لاتینییەوە)  بریتییە لە باوەڕبوون بە بوونی ڕۆحەکان کە ھەر سیستەمێکی زیندوو، بوونەوەر، یان تەنانەت ماددەیەکی بێ گیان ھەندێک جار خاوەنی جۆرێک لە ڕۆحە وەک بەرد، ڕووەک، ھەروەھا لە دیاردە سروشتییەکان وەک برووسکە، و تەنانەت لەناو تایبەتمەندییە جوگرافییەکان وەک شاخ و ڕووبارەکاندا. ئەنیمیزم لە ئایینە نەتەوەییەکان باو بووە، بەڵام دەتوانرێت لە شینتۆ، ھیندۆسی، میتافیزیکی سۆفیگەری، سیخی و نیوپاگانیزمدا بدۆزرێتەوە.

بە درێژایی مێژووی ئەورووپا، زۆرێک لە فەیلەسووفەکان ئەگەری ڕۆحیان لە ئاژەڵ و مرۆڤ و ڕووەکدا لەبەرچاو گرتووە، بەڵام ئەو لێکدانەوە پەسەندکراوەی ئێستا لەلایەن ئێدوارد بێرنێت تایلۆرەوە لە سەدەی نۆزدەھەمدا پەرەی پێدراوە.

سەرەڕای لێکچوونەکانی نێوان تۆتێمیزم و ئەنیمیزم، وەک تیم ئەنگۆڵد دەڵێت، تیشک دەخاتە سەر تاکە بوونەوەرە ڕۆحییەکان کە یارمەتیدەرن بۆ بەردەوامبوونی ژیان، لەکاتێکدا تۆتێمیزم دەڵێت سەرچاوەیەک ھەیە کە بنەما بۆ ژیان دابین دەکات وەک زەوی، یان باوباپیران. ھەندێک لە گرووپە ئایینییە نیشتمانییەکان وەک ڕەسەنەکانی ئوسترالیا مەیلیان بۆ تۆتێمیست ھەیە، بەڵام ئینویتەکان لە ڕوانگەی خۆیانەوە زیاتر گیانکییەتین (ئەنیمیستن).

## سەرچاوەکان

پۆل:فەلسەفەی ئایین
پۆل:فرەخوایی
مێتافیزیکی سۆفیگەری

[220x440px|وێنۆک|گۆڕی شێخ [عەبدولقادری گەیلانی، بەغدا]]
**میتافیزیکی سۆفیگەری** ناسراو بە یەکێتیی بوون () ڕێبازێکی فەلسەفییە کە دەڵێت خودا و سروشت یەک ڕاستین، و خودا بوونی ڕاستەقینەیە، و خودا بە وێنەی ئەم جیھانە دروستکراوە دەزانن، بەڵام کۆی دەرکەوتە مادییەکان ئەوەیە بوونی خودا ڕادەگەیەنێت بەبێ ئەوەی بوونێکی سەربەخۆی (ذاتي) ھەبێت. بیرۆکەیەکی کۆنە کە لەلایەن ھەندێک عیرفانییەوە زیندوو کراوەتەوە وەک: ئیبن عەرەبی، ئیبن فارز، ئیبن سەبعین، ئەلتەلمیسانی، کە لەژێر کاریگەری فەلسەفەی نیووپلاتۆنی و فەلسەفەی ستۆیکەکاندا بوون. 

## بۆچوونەکان
ھەندێک لە زانایانی ئەھلی سوننە و جەماعەت ئەوانەی باوەڕیان بە میتافیزیکی سۆفیگەری ھەیە بە ھەڵگەڕاوەی دەزانن کە لە ئایینی ئیسلام دەرچوون.  

## سەرچاوەکان

پۆل:فەلسەفەی سۆفی
پۆل:سۆفیگەری
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
چاندی شوێنەوارناسانە

**چاندی شوێنەوارناسانە** کۆمەڵەیەکی دووپاتکراوەی دەستکردە جۆراوجۆرەکانی مرۆڤ، شوێنەوار و بیناکانە کە دەگەڕێنەوە سەر کات و ساتێکی تایبەت و دیاریکراو کە پێدەچێت پاشماوەی کەلتووری ماددی کۆمەڵگایەکی مرۆیی بگرێتەوە لە ڕابردوویەکی دیاریکراودا. بنەمای پێوەندیی نێوان بەرھەم و دەسکردەکان و ڕابردوو دەگەڕێتەوە سەر ئەزموونکردنی شوێنەوارناسان و بینین و لێکۆڵینەوەکانی ئەم تاقمە، بەڵام ئەم شرۆڤە و بۆچوونانە لەلایەن گرووپە سیاسی و ئەتنیکییەکانەوە تەنیا دەگەڕێتەوە سەر تێڕوانینی ئاسەوارناسان و بۆیە لەسەر زۆرێک لەو بابەتانە مشتومڕێکی بەردەوام و ھەمیشەیی لە ئارادایە. چەمکی کەلتووری شوێنەوارناسانە وەک بناغە و بنچینەیە بۆ شوێنەوارناسیی کەلتووری-مێژوویی.

## چەمک
گرووپە کەلتوورییە جیاوازەکان بەرھەمی کەلتووریی ماددییان ھەیە کە بەھۆی کەڵک و کارکردی کەلتووری و کۆمەڵایەتییەوە ھەم لەباری کەڵک و دەکارھێنانەوە و ھەمیش لەڕوانگەی جوانیناسانەوە جیاوازییان ھەیە. ئەم تێڕوانینە تا ڕادەیەکی زۆر لە بازنە و پێوەرە گەورەکاندا ڕاستە. بۆ نموونە ئەو کەلوپەل و دەفرانەی بۆ سازکردنی چای کەڵکیان لێ وەردەگیردرێ لە ھەموو شوێنەکانی جیھان جیاوازییان ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنەوارناسی
شارستانیەتی ئادینا

وێنۆک|کەپرێک لە شارستانییەتی ئادینا
**ئادینا** شارستانییەتێکی دارستانییە لە دۆڵی ئۆھایۆ لە ئەمریکا، لە ساڵی ١٠٠٠ پێش زایینەوە. تایبەتمەندە بە خانووە گەورەکان و گۆڕستانەکانی سەر گردەکان و کاری دەستی ورد و ڕێک.

## سەرچاوەکان
نەریتی ھۆپوێڵ

چەپ|وێنۆک|371x371پیکسڵ|ڕووبەری کارلێککاری ھۆپوێڵ و دەربڕینە ناوخۆییەکانی نەریتی ھۆپوێڵ
**نەریتی ھۆپوێڵ** (بە ئینگلیزی: Hopewell) (کە بە ھەڵە دەگوترێت کوولتووری ھۆپوێڵ) زاراوەیەکە بۆ وەسفکردنی لایەنە ھاوبەشەکانی کوولتووری ڕەسەنی ئەمریکی کە بەدرێژایی ڕووبارەکانی باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەمریکا و ناوەڕاستی ڕۆژئاوا لە ساڵی ٢٠٠ پێش زایین تا ٥٠٠ی زایینی گەشەیان کردووە. نەریتی ھۆپوێڵ یەک کولتوور یان کۆمەڵگە نەبوو، بەڵکو کۆمەڵەیەکی بەرفراوان بوو لە دانیشتوانی جیاواز کە لە ڕێگەی تۆڕێک لە ڕێڕەوی بازرگانی ھاوبەشەوە پەیوەندییان بەیەکەوە ھەبوو  کە بە سیستەمی ئاڵوگۆڕی ھۆپوێڵ ناسراوە. لە مەزنترین ئاستدا سیستەمی ئاڵوگۆڕی ھۆپوێڵ لە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەمریکاوە تا کەناراوەکانی کەنەدا لە باشووری ڕۆژھەڵاتی دەریاچەی ئۆنتاریۆ درێژبووەوە. لەناو ئەم ناوچەیەدا کۆمەڵگاکان بەشدارییان لە پلەیەکی بەرزی ئاڵوگۆڕکردندا کرد لەگەڵ گەورەترین چالاکیی بەدرێژایی ڕێڕەوی ئاوەکان. سیستەمی ئاڵوگۆڕی ھۆپوێڵ کەرەستەکانی لە سەرانسەری ئەمریکاوە وەرگرتووە. زۆربەی شتومەک و کەرەستە نامۆکان بازرگانییان پێوە دەکرا، و لەلایەن ئەو کەسانەی کە لە ناوچە بازرگانییە سەرەکییەکان و و پیشەسازییەکانی بەرھەمھێنان دەژیان وەرگیراون. پاشان ئەم کەسانە ئەم کەرەستانە دەگۆڕن بۆ بەرھەم و لە ڕێگەی تۆڕەکانی ئاڵوگۆڕی ناوخۆیی و ناوچەییەوە ھەناردەیان دەکەن. ئەو بەرھەمانەی کە لەلایەن سیستەمی ئاڵوگۆڕی ھۆپوێڵەوە دروستکراون، لە دوورترین شوێنەوە بڵاوبووەتەوە و زۆرێک لە ناشتنەکان لە دەرەوەی ڕۆژئاوای ناوەڕاست بینراون. 
## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ٣یەمی پ.ز
میرنشینی پنیانشی

**میرنشینی پنیانشی** (ھەروەھا وەک کوڕانی شاھکولویش ئاماژەی پێدەکرێ) دەسەڵاتێکی کوردی بووە کە ساڵی ١٥٤٨ لە ناوچەکانی سەڵماس و سۆمای دامەزراوە.

## مێژوو
سەرەتاکانی سەدەی ١٥ی زایینی، یەک لە ئەندامانی بنەماڵەی بلەجان کە سەر بە ھۆزی کوردی پنیانشی بووە حکوومەت و دەسەڵاتی پنیانشی دامەزراندووە. یەکەمین سەرۆکی ناسراوی ئەم بنەماڵەیە شاھکولو بووە. ھەر بەم بۆنەشە ھەم عوسمانییەکان و ھەمیش ئێرانییەکان ناوی کوڕانی شاھکولویان بۆ ئاماژەدان بەو میرنشینە بەکار ھێناوە. لەگەڵ دابەشبوونی ئەمارەتی ھەکاری لە ساڵی ١٥٤٨دا، میرنشینی پنیانشی دامەزراوە و سەڵماسی وەک پایتەختی خۆی دەستنیشان کردووە. ساڵی ١٥٥٥ و دوابەدوای واژووکرانی پەیمانی ئاماسییە، ئاشتی کەوتووەتە نێوان ئیمپەراتۆرییەتی عوسمانی و دەسەڵاتی سەفەوییەکان. بەڵام ھەر لەو سەروبەینە بێدەنگ و ئارامەدا کۆمەڵێک کێشە و ناکۆکی لەنێوان ئەمارەتی ھەکاری، میرنشینی مەحموودی و میرنشینی کوڕانی شاھکولو لە ئارادا بووە. ناکۆکی گرنگ و سەرەکی لەو میانەیەدا گەڕاوەتەوە نێوان کوڕانی شاھکولو و ئەمیر زەینەڵ بەگی ھەکاری. لە میانەی ئەو ناکۆکییانەدا ئەمیر زەینەڵ بەگ لە باری سیاسی و چەکدارییەوە و لە دژی کوڕانی شاھکولو، پاڵپشتی ئیمپەراتۆرییەتی عوسمانی کردووە. کوڕانی شاھکولو کە بەردەوام شەڕی ئەمارەتی ھەکارییان کردووە، سەرەتاکانی سەدەی شازدەیەم ناوچەی «ھۆی»یان خستووەتە ژێر دەسەڵاتی خۆیان. ساڵی ١٦٠٥ شاھکولو کۆجی بەگ لە میانەی شەڕ لەگەڵ ئێراندا کوژراوە. بازنەی میرنشینەکە دابەش کرابووە سەر ناوچەکانی سەڵماس و سۆمای. سوڵتان مورادی چوارەمی عوسمانی ساڵی ١٦٣٥ ئیرەوانی گەمارۆ دا. لە میانەی گەمارۆدرانی ئیرەواندا، سوپای سەفەوییەکان لە شەڕێکدا لەگەڵ کوڕانی شاھکولو کە لە نزیکی سەڵماس تووشیان ھاتبوون، شکستێکی قورسی ھێنا. ئەم میرنشینە ساڵی ١٨٢٣ و ئەو کاتەی ئێران سەڵماسی داگیر کرد کۆتایی پێھات.

## کتێبناسی

## سەرچاوەکان



پۆل:باکووری کوردستان
پۆل:میرنشینە کوردییەکان
پۆل:مێژووی کوردستان
ئاڵای نیوزیلاند

200px|وێنۆک
**ئاڵای نیووزیلاند** () بۆ یەکەمجار لە ٢٤ی ئازاری ١٩٠٢ ناسێندرا. بە ئاڵای نیشتمانی ناسراوە و ھەروەھا ڕێژەی ١:٢ی ھەیە. ئەم ئاڵایە لە لای ڕاستەوە چوار ئەستێرەی ھەیە. ئاڵاکەی ئێستا دەگەڕێتەوە بۆ ئەو کاتەی نیووزلەندا داگیرکراوێکی بەریتانیا بووە. لە مانگی ئازاری ساڵی ٢٠١٦ خەڵکی نیووزلەندا لە ڕیفراندۆمێکدا بۆ ھەڵبژاردنی ئاڵای نوێ دەنگیان دا بە ھێشتنەوەی ئاڵای ئێستا. لەم ڕیفراندۆمەدا پرسیار لە خەڵک کرا کە ئایا ئاڵای ئێستا کە پێکھاتووە لە ئاڵای بەریتانیا کە چوار ئەستێرەی ھەیە، ئاڵایەکی نوێ بگۆڕدرێت کە ڕەنگی ڕەشەبای نیووزلەندی تێدابێت؟، ٥٦٫٦٪ی دەنگدەران ڕایان گەیاندووە، نابێت ئاڵای ئێستا بگۆڕدرێت و ٤٣٫١٪ دەنگیان بە گۆڕانکارییەکە داوە. لەم دەنگدانەدا ٢٫١ ملیۆن کەس بەشدارییان کردووە. جۆن کی، سەرۆکوەزیرانی نیووزلەندا، بانگەشەی بانگەشەی لە بەرژەوەندی ئاڵای نوێ کردبوو، بەڵام ڕای گەیاندبوو، پێویستە ھەمووان دەنگی خەڵک قبوڵ بکەن.

## سەرچاوەکان

پۆل:ناساندنەکانی ١٨٦٩
پۆل:ئاڵا نیشتمانییەکان
مۆزەخانەی ھونەری ئیسلامی لە بەرلین

**مۆزەخانەی ھونەری ئیسلامی** (بە ئەڵمانی: Museum für Islamische Kunst) دەکەوێتە مۆزەخانەی پێرگامۆن و بەشێکە لە ستاتلیش موسین زو بەرلین.

مۆزەخانەکە لە ساڵی ١٩٠٤ لەلایەن ویلھێلم ڤۆن بۆد وەک بەشی ئیسلامی لە مۆزەخانەی کایزەر-فریدریش-مۆزەخانەی (مۆزەخانەی بۆدە ئەمڕۆ) دامەزراوە و سەرەتا لەلایەن فریدریش سارێ وەک بەڕێوەبەری فەخری دامەزراوە.

## سەرچاوەکان

ھونەری ئیسلامی
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٠٤ لە ئەڵمانیا
ھەڵگەڕاوەکان

**ھەڵگەڕاوەکان** یان **گومڕابووەکان** (بە عەرەبی: زندقة) زاراوەیەکی گشتییە کە بۆ زۆرێک لە دۆخەکان بەکاردێت، پێدەچێت لە ڕووی مێژووییەوە بۆ یەکەمجار لەلایەن موسڵمانانەوە دەستیپێکردووە بۆ وەسفکردنی شوێنکەوتوانی ئایینە مانیچییەکان یان بتپەرستەکان و ساختەکاران و بانگەشەکارانی پێغەمبەرایەتی و ئەوانەی باوەڕیان بە بوونی دوو ھێزی ھەمیشەییە لە جیھاندا، کە ڕووناکی و تاریکین، بەڵام وردە وردە دەستکرا بە بەکارھێنانی ئەو دەستەواژەیە بۆ بێ ئایین و زاھیدەکان.ھەندێکیان دژی ئەو کەسەن کە ژیانێک دەژی کە موسڵمانان بە بێشەرمی دەزانن لای شاعیران و نووسەران و ھەندێکیشیان ناوی ھەڵگەڕاوە (زندیق) بۆ ھەر کەسێک بەکاردەھێنن کە بنەما سەرەکییەکانی ئیسلام پێشێل دەکات.

وشەی زندیق لەلایەن عەرەبەکانەوە وەرگیراوە لە وشەی زێندۆ لە زمانی فارسیدا کە ئاماژەیە بۆ پەرتووکی فارسی پیرۆز کە لەلایەن مانی کوڕی فاتیک ئەلحەکیمەوە نووسراوە کە بە فارسی پێی دەوترێت: زێندۆڤیستا.

پاشان ئەم ناوە بوو بە ئاماژەیەک بۆ ئەو کەسەی کە خۆی بە ئیسلام نیشان دەدات و گومڕایی دەشارێتەوە، و گوترا: ئەو کەسەیە کە باوەڕی بە ھەقی خودای باڵادەست و ڕۆژی دوایی نییە. 

سەرھەڵدانی بزووتنەوەی زندیقەکان لە ئیسلامدا بە یەکێک لەو پرسە ناڕوونانە دادەنرێت کە مێژوونووسان زۆر گرنگییان پێ نەداوە، سەرەڕای کۆنی بزووتنەوەکە، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی عەباسییەکان.

پەرتووکی مێژوویی ھەیە کە بە شێوەیەکی ڕووکەش باس لە بەناوبانگترین زندیقەکان و ئەو شەڕە توندانەی کە لە سەردەمی خەلافەتی ئەبوو عەبدوڵڵا محەممەد ئەلمەھدیدا ڕووبەڕوویان بووەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:بێدینی
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان