open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پێشمەرگە کوردە موسڵمانەکان

[وێنۆک|[عەلی خامنەیی لە ساڵی ١٩٨٠، لەگەڵ چەکدارە کوردەکانی سەر بە کۆماری ئیسلامیی ئێران کە لەلایەن حکوومەتەوە پێیان دەگوترێت «پێشمەرگە کوردە موسڵمان»]]
**پێشمەرگە کوردە موسڵمانەکان** ھێزێکی میلیشیای سەر بە کۆماری ئیسلامیی ئێرانە کە بەمەبەستی شەڕ لەگەڵ چەکدارە کوردەکان لەکاتی سەرھەڵدانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ساڵی ١٩٧٩ دامەزرا. محەممەد برووجێردی، یەکێک لە فەرماندە باڵاکانی سپای پاسداران لە ڕێکخستنی ئەو ھێزانە لە دژی حیزبە کوردییەکاندا ڕۆڵێکی بەرچاوی ھەبوو.

ئەو ھێزە میلیشیایە لە سەرەتای دامەزراندنییەوە بێجگە لە بەشداریکردنی لە ھەر شەڕێک لە دژی حیزبە کوردییەکان، لە سەرکوتکردنی ھەر جۆرە سەرھەڵدان، ڕاپەڕین و خۆپیشاندانێک لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان ڕۆڵی ھەبووە کە لە دژی حکوومەتی کۆماری ئیسلامی بوون، لەوانەش سەرکوتکردنی خۆپیشاندانەکانی دوای کوژرانی ژینا ئەمینی لە ساڵی ٢٠٢٢.

## پاڵنەرەکان
زۆربەی ئەو کەسانەی کە دەبنە پێشمەرگە کوردە موسڵمانەکان، پاڵنەر و کێشەی ئابوورییان ھەیە. ھەروەھا بەشێکی بەرچاو لەم کەسانە لەلایەن حکوومەتەوە پارە و وامی زۆریان دەدرێتێ. بۆ نموونە لە شوباتی ٢٠٢٤، سەرۆکی دەستەی پەیوەندیدارەکانی سپای بەیتولموقەدەسی کوردستان ڕای گەیاند کە ئامانجی ئەوان خەڵاتکردتی ٤،٦٠٠ پێشمەرگەی کوردی موسڵمانە و ھەتا ئەوکات بە ٤٨٣ بنەماڵەی ئەم کەسانە وامی ١٥ ملیارد تەمەنییان داوە، کە بە دۆلاری ئەوکات دەبوو نزیکەی ٢٦٥،٠٠٠ دۆلار.

## مێژوو
پاش سەرکەوتنی شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران و ھاتنە سەرکاری کۆماری ئیسلامی، کۆمەڵێک لە کوردە موسڵمانەکان بە بیروڕای ئیسلامی دەستیان بە چالاکی کرد و بۆ یەکەم جار ئەحمەد موفتیزادە لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ کەسانی سەر بە کۆماری ئیسلامی، ناوی پێشمەرگەی موسڵمانی لەسەر دانان. ئەو کەسانە ڕۆڵێکی گرینگیان لە شەڕی دژی حیزبە کوردییەکاندا ھەبووە و بەھۆیەوە لەلایەن بەشێکی خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان و پارتە ئۆپۆزسیۆنە کوردییەکان وەکوو «جاش» یان «خۆفرۆش» ناسراون.

لە ئێستادا حکوومەتی کۆماری ئیسلامی ئەو کوردە چەکدارانەی کە لە لقەکانی بەسیج و سپای پاسداران ئەندامن بەو نازناوەوە دەناسێنێت. ئەو کەسانە دژی حیزبە ئۆپۆزسیۆنەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان شەڕ دەکەن.

## ئەمانەش ببینە
* حەمیدیە
* جاش
* جەردەوان

## سەرچاوەکان

پۆل:ململانێکانی ١٩٧٩
پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە ئێران
پۆل:دژەکوردبوون
پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکانی ئێران
پۆل:شەڕی ئێران و عێراق
یەکینەکانی بەرخۆدانی شنگال

وێنۆک|250px|ئاڵای یەکینەکانی بەرخۆرانی شنگال
**یەکینەکانی بەرخۆرانی شنگال** ()، بە کورتە **یەبەشە** (بە کوردیی باکووری: YBŞ)، ھێزێکی چەکداری کوردی–ئێزیدی لە عێراقە کە لە ساڵی ٢٠٠٧دا دامەزرا. یەبەشە دووەمین ھێزی چەکداری گەورەی ئێزیدییە، لەدوای ھێزی پاراستنی ئێزیدخان (ھەپەئە)، بەڵام لە شەڕی دژی داعش زۆر لە ھەپەئە چالاکترە. ئەم ھێزە نزیکە لە ھێزەکانی پاراستنی گەل و پارتی کرێکارانی کوردستان.
## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ڕێکخراوە ئاپۆییستەکانی عێراق
پۆل:ڕێکخراوەکانی ئێزیدییەکان
سەرۆک وەزیرانی پاکستان

**سەرۆک وەزیرانی پاکستان** (، ) سەرۆکی حکوومەت و باڵاترین دەسەڵاتداری پاکستانە. سەرۆک وەزیران کابینە، ئەنجومەنی نیشتمانی و ئەنجومەنی قازانجە ھاوبەشەکان بەڕێوە دەبات و سەرۆکی بەڕێوەبەرایەتیی نیشتمانیی وزەی ناوەکییە. ئەو ھەروەھا بەڕێوەبردنی تەواوی بوارەکان، ھەم لە سیاسەتی ناوخۆیی و ھەمیش لە سیاسەتی دەرەکی لەسەر ئەستۆیە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* پەڕەی سەرۆک وەزیران، وێبگەی حکوومەتی پاکستان

*
پۆل:سیاسەتی پاکستان
جامی یەکێتیی ئاسیا

**جامی یەکێتیی ئاسیا** پاڵەوانێتییەکی کیشوەری ساڵانەیە لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی ئاسیاوە ڕێکدەخرێ، بەپێی سیستەمی نوێی پاڵەوانێتییەکە تایبەتە بە یانەی ئەو وڵاتانەی کە ھیچ یانەیەکیان بەشێوەی ڕاستەوخۆ سەرناکەوێ خولی یانە پاڵەوانەکانی ئاسیا بەپێی پۆلێنی پێشبڕکێکەکانی یانەکانی ئاسیا AFC.

یانەکانی کوەیتی کوەیتی و قووە جەوییەی عێراقی بە سەرکەوتوترین یانەکانی مێژووی پاڵەوانێتییەکە دادەنرێن کە ھەریەکەیان خاوەنی سێ نازناون.

## مێژووی پاڵەوانێتییەکە
لە ساڵی ٢٠٠٤ پاڵەوانێتییەکە دەستیپێکرد وەک پاڵەوانێتی پلەدووی یانەکانی ئاسیا دوای خولی یانە پاڵەوانەکانی ئاسیا یانەی جەیشی سووری توانی ببێتە پاڵەوانی یەکەمین پاڵەوانێتی.

## سیستەمی پاڵەوانێتییەکە
سیستەمی نوێی پاڵەوانێتییەکە لە ساڵی ٢٠١٧ گۆڕانکاری بەسەردا ھێنرا لە ڕووی ژمارە و شێوەیەوە، ٣٦ یانە بە کۆی گشتییەوە بەشداری دەکەن لە قۆناغی کۆمەڵەکان (١٢ یانە لە ھەریەک لە وڵاتانی ڕۆژاوای ئاسیا و باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا و ٤ یانە لە ھەر یەک لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا و ئاسیای ناوەڕاست و باشووری ئاسیا) و یاریی کۆتاییش بە یەک یاری ئەنجام ئەدرێ

## لیستی پاڵەوان و پلەی دووەمی یانەکان
لیستی پاڵەوان و خاوەنی پلەی دووەمی پاڵەوانێتییەکە لە سەرەتای دروستبوونییەوە:

## سەرچاوەکان
بلومبێرگ ئێڵ.پی.

**بلومبێرگ ئێڵ. پی.** کۆمپانیایەکی دارایی، نەرمامێر، دراوە، و میدیایە کە بارەگای سەرەکی لە میدتاون مانھاتانلە شاری نیویۆرک بەڕێوە دەچێت. لە ساڵی ١٩٨١ لەلایەن مایکڵ بلومبێرگەوە، لەگەڵ تۆماس سیکۆندا، دەنکان ماکمیلان، چارلس زگار، و ١٢٪ وەبەرھێنانی خاوەندارێتی لەلایەن مێریل لینچ دامەزراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئابووریی شاری نیویۆرک
پۆل:سەکۆکانی بازرگانیی ئەلیکترۆنی
پۆل:ئەو کۆمپانیا ڕێکلامییانەی دەکەونە شاری نیویۆرک
تەمەنی مەزنایەتی

وێنۆک|400x400پیکسڵ|'''تەمەنی مەزنایەتی لە وڵاتە جیاجیاکاندا (٢٠٢٠):'''

**تەمەنی مەزنایەتی** یا **تەمەنی پێگەیین** یا **تەمەنی قانوونی** ئاستانەی گەورەبوون و بەجێھێشتنی مناڵییە ئەو جۆرەی کە قانوون ڕایدەگەیێنێ و دەیناسێتەوە. ئەو ساتەیە کە لەوە بە دوا مناڵ چیدیکە مناڵ ڕەچاو ناکرێ و ھەوساری لە دەست باوان یا سەرپەرستی دەر دێ و لە ئاست قانووندا بۆ خۆی بەرپرسیارەتیی کردەوە و بڕیارەکانی لە ئەستۆ دەگرێ. لە زۆربەی وڵاتاندا تەمەنی مەزنایەتی ١٨ ساڵ دانراوە، بەڵام لە ھەندێ وڵات و دامودەزگای قانوونیدا لەوە زۆرترە و، لە ھەندێکی ترا لەوە کەمترە. ھەر کەس بە تەمەنی مەزنایەتی نەگەیشتبێ نەفام یا بچووکی پێ دەوترێ و بڕێ سەربەشایەتی و مافی تایبەتی لێ حاشا دەکرێ، بۆ وێنە، مافی دەنگدان، مافی ژنخواستن یا شووکردن، مافی واژووکردنی گرێبەست و، مافی کڕین یا خواردنەوەی مەی.

## سەرچاوەکان
Age of majority (enwiki)
گاڤی

**پابلۆ مارتین پایێز گاڤیرا** (, ؛ لەدایکبووی ٥ی ئابی ٢٠٠٤) ھەروەھا ناسراوە بە **گاڤی** (, )، یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری ئیسپانییە، کە وەک ناوەڕاستێک یاری بۆ یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنای ئیسپانی و ھەڵبژاردەی نەتەوەییی ئیسپانیا دەکات. بە یەکێک لە باشترین یاریزانە لاوەکانی تۆپێ پێ دادەنرێت لە جیھاندا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* گاڤی لە BDFutbol
* گاڤی لە LaPreferente.com (بە ئیسپانی)

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٤
پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆلۆمپیای ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیک لە تۆپی پێ
پۆل:مێدالیاوەرگرانی زێوی ئۆڵمپیکی ئیسپانی
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی
پۆل:یاریزانانی لا لیگا
پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا
پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
پۆل:یاریزانانی یانەی بەرشەلۆنا
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا ئەتلێتیک
پۆل:یاریزانانی یانەی بارسێلۆنا
پۆل:یاریزانانی پریمێرا فێدێراسیۆن
پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن بی
جێرۆلامۆ کاردانۆ

**جێرۆلامۆ کاردانۆ** (; ); (٢٤ی ئەیلوولی ١٥٠١–٢١ی ئەیلوولی ١٥٧٦) بیرکاریزان، پزیشک، زیندەوەرناس، فیزیکزان، کیمیازان، ئەستێرەناس، فەیلەسووف، نووسەر و قومارچی ئیتالیایی بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:ماتماتیکزانانی ئیتالی
پۆل:داھێنەرانی ئیتالی
پۆل:مردووانی ١٥٧٦
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٠١
پۆل:داهێنەرانی ئیتالی سەدەی ١٦یەم
پۆل:بیرکارەکانی سەدەی ١٦یەمی ئیتاڵی
پۆل:ئەستێرەناسانی ئیتالی
پۆل:داھێنەرانی ئیتالی سەدەی ١٦یەم
چیای سیپان

**چیای سیپان** چیایەکی بورکانییە دەکەوێتە پارێزگای بدلیس، باکووری کوردستان یان باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا. سیپان بە دووەم بەرزترین چیای بورکانی تەواوی تورکیا دادەنرێت. چیاکە دەکەوێتە بەشی باکووری دەریاچەی وان.

## سەرچاوەکان

پۆل:کێوەکانی تورکیا
پۆل:چیاکانی کوردستان
پۆل:چوار ھەزارییەکانی ئاسیا
چێژ

**چێژ** یا **لەزەت** ھەستکردن بە خۆشییە، یانی حاڵێک کە بۆ لەش جۆر و لەبارە و، حەزی پێ دەکات. پێچەوانەی ئێش و ئازارە، کە بۆ لەش ناخۆش و عەزیەتکەرە.  مرۆڤ و گیانلەبەرە خاوەن وشیارییەکانی تر، یانی ئەوانەی لە خۆیان و لە دەوروبەریان ئاگادارن، مەیلیان لە چێژوەرگرتنە و بۆیان بەبایەخ و شیاوی بەدواداگەڕانە. چالاکییە چێژبەخشەکان زۆرن، بۆ وێنە خواردن و سێکس و گوێگرتن لە مۆسیقا و کایەکردن. 

## سەرچاوەکان

پۆل:سۆزەکان
پۆل:ھەستکردن
باڵە نایابەکان

**باڵە نایابەکان** (, ، بە مانداری: 超级飞侠) زنجیرە کارتۆنێکی کۆریای باشوورییە کە لەلایەن گیل ھۆن جۆنگ دروست کراوە، کە بۆ یەکەم جار لە ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣دا لە کۆمپانیای EBS1 پەخشکرا.

## ئەڵقەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* باڵە نایابەکان

پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:کۆلکەکانی تەلەڤیزیۆن
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە ڕۆبۆتەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە خەیاڵییە زانستییە کۆمیکییە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە خەیاڵییە زانستییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییەکان سەبارەت بە منداڵ
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە وەرگیراون بۆ فیلم
پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ یارییە ڤیدیۆیییەکان گونجاندووە
پووک

وێنۆک
**پووک**، **پدوو** یان **ھاروو** شانەیەکی لینجەپەردەیە لەناو دەم کە کەوتووەتە سەر شەویلگەی خواروو و خوار شەویلگەی سەروو. تەندروستیی پووک و نەخۆشیی پووک دەتوانێت کاریگەری بخاتە سەر تەندرووستیی گشتیی مرۆڤ.

## سەرچاوەکان

پۆل:توێکاریی دەمی مرۆڤ
یانگ سی (سێ شانشینەکە)

**یانگ سی** (مردووی ٢٦١) فەرمانبەرێکی ویلایەتی شوو ھان بوو لە سەردەمی سێ شانشینەکە لە مێژووی چین، بەھۆی نووسینی کتێبی جی ھان فوچێن زان (季漢輔臣贊، بڵاوکردنەوە ٢٤١) ناسراوە کە کتێبەکە لە بارەی کۆکردنەوەی کەسە بەناوبانگەکانی ئەو سەردەمەیە کە خزمەتی شوو ھانیان کردووە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:مردووانی ٢٦١
تۆمارەکانی سێ شانشینەکە

تۆمارەکانی سێ شانشینەکە تۆمارێکی مێژوویی چینە کە مێژووی کۆتایی سەردەمی ھان (١٨٤- ٢٢٠ی زایینی) و سێ شاشینەکە (٢٢٠-٢٨٠ی زایینی) تیادا تۆمارکراوە، بە زۆری وەک سەرچاوەیەکی گرنگی مێژوییی دانراوە بۆ زانیاری لەسەر ئەو سەردەمانە. کتێبەکە لەلایەن چێن شۆو لە سەدەی سێیەم نووسراوە.

ھەرچۆنێک بێت تۆماری ئەو کتێبە بۆتە سەرچاوەییەک و کاریگەرییەکی سەرەکی بەسەر ڕۆمانێکی سەدەی ١٤یەم بەناوی ئەوینی سێ شانشینەکە کە بەیەکێک لە چوار ڕۆمانە مەزنەکەی وێژەی کلاسیکی چینی دانراوە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:کتێبە مێژوییەکان دەربارەی زنجیرە فەرمانڕەواییی سێ شانشینەکە
پۆل:کتێبە مێژوویییەکان دەربارەی زنجیرە فەرمانڕەوایییەکانی سێ شانشینەکە
ڕۆمانە کلاسیکییە چینییەکان

**ڕۆمانە کلاسیکییە چینییەکان** دەستەیەک یان گروپێکن لە چوار یان شەش لە باشترین ڕۆمانە کلاسیکییەکانی چین. چوار ڕۆمانە کلاسیکییەکان بریتیین لە ئەوینی سێ شانشینەکە، گەشتێک بەرەو ڕۆژاوا، خەونی تەلاری سوور.  و بە شەش ڕۆمانەکەشەوە  ڕۆمانەکانی وەک مێژوویی نافەرمی زاناکان و ھەڵووژە لە گوڵدانی زێڕین بۆ پێرستەکە زیاد دەبێت. ئەوانە لەنێوان لە کۆنترین و درێژترین ڕۆمانەکانی جیھانن وە زۆرترین جار خوێندراونەتەوە و لێکۆڵینەوەیان لەسەر کراوە

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان
جامی کەنداوی عەرەب

**جامی کەنداوی عەرەبی** () پاڵەوانێتییەکی ھەرێمییە لەسەر ئاستی وڵاتانی کەنداوی عەرەبی و عێراق و یەمەن کە دوو ساڵ جارێک بەڕیوە دەچێ بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٧٠ یەکەم وەشانی پاڵەوانێتییەکە لە بەحرەین بەڕیوەچوو بە بەشداری چوار ھەڵبژاردە دواتر تەواوی وڵاتانی کەنداوی عەرەبی بەشدارییان تیاکرد تاوەکو ژمارەیان گەیشتە حەوت ھەڵبژاردە بەڵام لە ساڵی ١٩٩٢ بەھۆکاری سیاسی ھەڵبژاردەی عێراق دوورخرایەوە بەڵام لە وەشانی ١٧ لە ساڵی ٢٠٠٤ گەڕایەوە پاڵەوانێتییەکە دوای ئەوەی لە ساڵی ٢٠٠٣ ھەڵبژاردەی یەمەنیش چووە ناو پاڵەوانێتییەکە تاوەکو ژمارەی ھەڵبژاردە بەشداربووەکان گەیشتە ھەشت ھەڵبژاردە.

## مێژووی پاڵەوانێتییەکە
لە ساڵی ١٩٧٠ یەکەم وەشانی پاڵەوانێتی جامی کەنداو بەڕیوەچوو لە بەحرەین بە بەشداری ھەریەکە لە بەحرەینی میواندار و کووەیت و سعوودیە و قەتەر پاشان لە وەشانی دووەم ئیمارات چووە پاڵەوانێتییەکەوە پاشان لە وەشانی سیێەم عومان پاشان لە وەشانی سیێەم لە ١٩٧٦ ھەڵبژاردەی عێراق چووە پاڵەوانێتییەکە لە ساڵی ١٩٧٩ ھەڵبژاردەی عێراق یەکەمین نازناوی کەنداوی بەدەستھێنا و کۆتایی ھێنا بە قۆرغکردنی کوەیتی کە چوار وەشانی یەکەمی پاڵەوانێتییەکەوە دەستیپێکردبوو.

ھەڵبژاردەی قەتەر لە ساڵی ١٩٩٢ کۆتایی بە قۆرغکاری کوەیتی-عێراقی ھێنا لەسەر نازناوەکە.

## لیستی میوانداری و پاڵەوانەکان

## سەرچاوەکان
ئیمپراتۆر ژانگ

**ئیمپراتۆر ژانگ** (مردووی تەمموز یان ئابی ٢٣٧) ئیمپراتۆرێکی ویلایەتی شوو ھان بوو لە سەردەمی سێ شانشینەکە. کچە گەورەی ژەنەڕالی شوو ژەنەڕال ژانگ فێی بوو.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان
ناحیەی ئەترویش

**ناحیەی ئەترویش** یان **ناحیەی مزووری** (بە عەرەبی: *ناحیة اتروش*، بە ئینگلیزی: *Atruish subdistrict*) یەکێکە لە ناحیەکانی قەزای شێخان لە پارێزگای دھۆک لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی شێخانە. شارەدێی ئەترویش ناوەندی ئەم ناحیەیە.

## ناو
* ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارەدێی ئەترویشەوە.
* لە سەردەمی دەسەڵاتی حکومەتی عێڕاقدا پێی دەووترا ناحیەی مزووری لەبەرئەوەی ھەرە زۆری دانیشتوانی ئەم ناحیەیە سەر بە ھۆزی مزوورین.

## مێژوو
* ناحیەی ئەترویش لە ڕووی کارگێڕییەوە بە کۆنترین ناحیە دادەنرێت لە قەزای شێخاندا، ھەتا کۆتای حکومڕانی پاشایەتی عێراق، ناحیەکە سەر بە قەزای دھۆک بوو، بەڵام لە سەرەتای سەردەمی کۆماریدا ئەم ناحیە بە قەزای شێخان لکێندرا.

## جوگرافیا
سنوری ناحیەی ئەترویش، لە باکوورەوە ناحیەی چەمانکێ، لە باشوورەوە ناحیەی ناوەندی قەزای شێخان، لە ڕۆژھەڵاتەوە ناحیەی گردەسێن و ناحیەی ناوەندی قەزای ئاکرێ، لە ڕۆژاواوە ناحیەی زاویتە و ناحیەی فەیدیێیە.

## دانیشتوان
* پێکھاتەی نەتەوەی ئەم ناحیەیە زۆرینەی کورد و کەمینەیەک ئاشوورییەکان تێدا دەژین.

## کارگێڕی
لە ڕووی کارگێڕییەوە ئەم ناحیە پێک ھاتووە لە (٨١) گوند.

## ئەمانەش ببینە
* ناحیەی شێخان
* ناحیەی ئەترویش
* ناحیەی قەسرۆک
* ناحیەی زێلکان
* ناحیەی باعەدرێ

## سەرچاوەکان

پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان
پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق
پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان
پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک
پێگەیشتوویی

**پێگەیشتوویی** بریتییە لە توانای ئۆرگانیزمەکان بۆ زاوزێ. لەوانەیە ھاومانای گەورەبوون ڕەچاو بکرێ، بەڵام گەورەبوون زیاتر بابەتێکی کولتوورییە، لە حاڵێکدا پێگەیشتوویی لە مرۆڤدا بابەتێکی ژینناسییە.

زۆربەی گیاندارە پڕخانەکان (وەک مرۆڤ) کە دێنە دنیاوە کتومت ناتوانن زاوزێ بکەن. چەند ڕۆژ یان چەند حەفتە یاخود چەند ساڵی دەوێت تا ئەو توانایە بە دەست بێنن. ھەروھا، لەوانەیە بڕێ نیشانە یان فەرمانگەلی دەرەکی و ناوەکی ئۆرگانیزمەکە پێ بگەیەنن. دەرەکی وەک وشکی و چیدی باران نەبارین. ناوەکیش وەک ڕێژەی چەوریی لەش، کە ھەڵبەت ئەمە نابێت لەگەڵ ئەو ھۆرمۆنانەی ڕاستەوخۆ دەبنە ھۆی پێگەیشتنی سێکسی تێکەڵ بکرێ.

کاتێک ئەندامەکانی زاوزێ بگەشێنەوە و بتوانن گامێت بەرھەم بێنن ئەوا ئۆرگانیزمەکە پێگەییوە. ھەروەھا، گۆڕان و جموجووڵی تریش لە جەستەی ئۆرگانیزمەکەدا ڕوو دەدات، وەک کوتوپڕ ھەڵدان و باڵاکردن، کە لە ئۆرگانیزمە ناپێگەیشتووەکان جیای دەکاتەوە. بۆ نموونە، پێش پێگەیشتوویی، مناڵی مێینەی مرۆڤ سینگی تەختە، بەڵام کە پێگەیشت مەمکی گەورە دەبێت.

دوای پێگەیین، ھەندێ ئۆرگانیزم دەتوانن نەزۆک ببنەوە، یا تەنانەت ڕەگەزیان بگۆڕن. ھەندێ ئۆرگانیزم ھێرمافرۆدیت-ن و لەوانەیە بتوانن لەوانەشە نەتوانن تۆرەم بخەنەوە. ھەروەھا، سەرەڕای ئەوە کە پێگەیشتن لە زۆر گیانداردا بەتوندی لەگەڵ تەمەندا گرێ خواردووە، بەڵام چەند ھۆکارێکی تریشی تێکەڵە، و دەکرێ ھەندێک گیاندار زۆرینەیان یان ھەموو بنەماکانی گەورەبوون نیشان بدەن بەبێ ئەوەی کە لە ڕووی سێکسییەوە پێگەیشتبێتن. بەپێچەوانەشەوە، دەکرێ گیاندارێک شێوەی ناپێگەیشتووبێ بەڵام بتوانێ زاوزێ بکا و تۆرەم بخاتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زاوزێ
شیرین ئەبووعاقلە

**شیرین ئەبووعاقلە** (؛ ٣ی نیسانی ١٩٧١ – ١١ی ئایاری ٢٠٢٢ لە جەنین) ڕۆژنامەنووس و پەیامنێری کەناڵی جەزیرەی قەتەری بۆ ماوەی ٢٥ ساڵ، لە ١١ی ئایاری ٢٠٢٢ لە ئەنجامی ڕوماڵکردنی گرژی و ئاڵۆزی نێوان ھێزەکانی ئیسرائیل و فەلەستینییەکان لە جنین بەھۆی بەرکەوتنی فیشک دەکوژرێت.

## ژیان
لە ساڵی ١٩٧١ لە قودس/ئورشەلیم لەدایکبووە، لە ڕامەڵا نیشتەجێ بوو، کۆلێژی ئەندازیاری بیناسازیی لە زانکۆی زانست و تەکنەلۆژیا لە ئوردن تەواوکردووە، دواتر چووەتە بەشی ڕۆژنامەڤانی و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە زانکۆی یەرموک لە ئوردن بەدەستھێناوە. دوای تەواوکردنی زانکۆ گەڕاوەتەوە فەلەستین و لە چەندین ڕادیۆی وەک، دەنگی فەلەستین، کەناڵی ئاسمانیی عەممان، دەزگای مفتاح و ڕادیۆی مۆنتیکارلۆ کاری کردووە، لە ساڵی ١٩٩٧ بووەتە کارمەندی کەناڵی جەزیرە و تاوەکو کاتی کوژرانی لە ١١ی ئایاری ٢٠٢٢ لە کارکردن بەردەوام بوو.

## کوژران
لە ١١ی ئایاری ٢٠٢٢ لە ڕووماڵی گرژی و ئاڵۆزی نیوان ھێزەکانی ئیسرائیل و فەلەستینییەکان لە جنین گوولەیە بەر شیرین دەکەوێت پاش گواستتنەوەی بۆ نەخۆشخانەی ئەبووسینان لە جنین وەزارەتی تەندروستی فەلەستین ڕای گەیاند کە پەیامنێرەکەی کەناڵی جەزیرە فیشەک بەر سەری کەوتووە و لە دۆخێکی مەترسیدایە، پاش ماوەیەک دیکە وەزارەتی تەندروستی ڕای گەیاند کە بەھۆی سەختی بارودۆخییەوە لە بەشی فریاکەوتنی نەخۆشخانەی پسپۆڕی ئیبن سینا لە جنین شیرین کۆچی دوای کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١
پۆل:مردووانی ٢٠٢٢
پۆل:ژنە فەڵەستینییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ژنە فەڵەستینییەکانی سەدەی ٢١ەم
حەمزە حەمری

**حەمزە حەمری** (؛ لەدایکبووی ١٢ی کانوونی دووەمی ١٩٩٥ لە قەیرەوان) نازناوی جۆکەرە، و تونسییە. پێشتر جودۆکا و ھونەرمەندی جەنگی تێکەڵە لە بەشی کێشی سووکدا کێبڕکێ دەکات. ھونەرمەندێکی پیشەگەری جەنگی تێکەڵاو لە ساڵی ٢٠١٧ەوە. ھەروەھا پاڵەوانێکی ئەفریقی بوو لە ADCC.

## پاڵەوانێتی و دەستکەوتەکان
* **'پاڵەوانێتی شەڕی لیبیا**'
** پاڵەوانێتی کێشی سووکی شەڕی LBA (یەک جار)
* سێیەم لە پاڵەوانێتی جودۆی تونس ٢٠١٣ (-٦٦ کیلۆگرام)
* پاڵەوانی تونس لە جودۆی ٢٠١٤ (-٦٦ کیلۆگرام)
* پاڵەوانی کەناری گڕاپلینگ لە شەڕی ڤیک (-٧٠ کیلۆگرام)
* پاڵەوانی ئەفریقای ADCC (-70 کیلۆگرام)

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥
پۆل:ھونەرمەندانی جەنگی تێکەڵ بە کێشی سووک
پۆل:ھونەرمەندانی جەنگی تێکەڵ بە سوود وەرگرتن لە بۆکسینگ
میشێل ئۆنیل

**میشێل ئۆنیل** () سیاسەتمەدارێکی ئیرلەندییە کە لە نێوان ساڵانی ٢٠٢٠ و ٢٠٢٢ وەک جێگری وەزیری یەکەمی ئیرلەندای باکوور خزمەتی کردووە ئەو لە ساڵی ٢٠١٨ەوە وەک جێگری سەرۆکی سین فین خزمەتی کردووە و لە ساڵی ٢٠٠٧ەوە ئەندامی ئەنجومەنی یاسادانان (MLA) بۆ مید ئولستێرە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧
ئێڵن دی جێنرس

**ئێلن لی دێ جێنرس** (لەدایکبووی ٢٦ی کانوونی دووەمی ١٩٥٨) کۆمیدیکارێکی ئەمریکی، پێشکەشکاری تەلەڤیزیۆنی، خانمەکتەر، نووسەر، بەرھەمھێنەرە، لە ١٩٩٤ تا ١٩٩٨ بەشداری لە کۆمیدیای سیتکەمی ئێلن دا کردووە؛ و پێشکەشکاری بەرنامەیەکی تەلەڤیزیۆنییە لەوەتەی ٢٠٠٣وە بەناوی بەرنامەی ئێلن دێ جێنرس (The Ellen Degeneres Show).

لەوەتەی دەیەی ١٩٨٠ لە ژمارەیەک فیلم و زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیدا دەستی بە کارکردن کردووە لە بەشدارییەکانی لە دوو زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی لە ساڵانی ١٩٩٤ تا ١٩٩٨ و بەشداریکردنی لە بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی ئێلن لە ٢٠٠١ بۆ ٢٠٠٢، لە چوارەم وەرزی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ئێلن لە ١٩٩٧، خۆی وەک لێزبیەن ئاشکرا دەکات، و لە ٢٠٠٨ ھاوسەرگیری لەگەڵ خۆشەویستەکەی پۆرتیا دێ ڕۆسی دەکات.

ئێلن بۆ بەشدارییەکانی و کارەکانی براوەی خەڵاتەکانی ئۆسکار، ئێمی، ئێمی پڕایم تایم، و نووسەری چوار کتێبە و خاوەنی کۆمپانیای خۆیەتی، وەک کۆمپانیای بەرھەمھێنەری (Eleveneleven) و (A very good production) ھەروەھا خاوەنی براندێکی ستایلی ماڵەوەیە کە تیشک دەخاتە سەر کۆکراوە و کەلوپەلەکانی ماڵەوە، مناڵان، و ئاژەڵی ماڵەوە. ئێلن براوەی سی خەڵاتی ئێمی، و بیست خەڵاتی ھەڵبژاردەی خەڵک (People's Choice) و چەندین خەڵاتی تریش لە ٢٠١٦ وەرگری مەدالیای سەرۆکایەتی بۆ ئازادی بوو. لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ خەڵاتی کاڕۆل بەرنێت و گۆلدن گلۆب دەبێت بۆ کارەکانی لە تەلەڤیزیۆن ئەمەش دەیکات بە یەکەم وەرگری خەڵاتی کار بەرنێت لەدوای ناولێنان و دامەزرانی خەڵاتەکە

## تێبینییەکان

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی
پۆل:چالاکوانانی کالیفۆڕنیا
پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم
پۆل:ژنە کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکان
پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨
پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم
پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا
پۆل:خەڵکە ئێڵ جی بی تییەکانی کالیفۆڕنیا
پۆل:کۆچەرانی ئەمریکی لە شانشینی یەکگرتوو
ماکگریگۆر (تێکساس)

وێنۆک|شاری ماکگریگۆر لە ویلایەتی تێکساس لەسەر نەخشە

**ماکگریگۆر** شارێکە دەکەوێتە ناو سنووری ویلایەتی تێکساس لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. ڕووبەرەکەی دەگاتە ٥٦٫٥ کیلۆمەتر دووجا، ٢١١ مەتر بەرزترە لەسەر ڕووی ئاستی دەریا، ڕێژەی دانیشتووانی دەگاتە ٥٣٢١ کەس بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٢٠

## سەرچاوەکان

پۆل:تێکساس
پۆل:شارەکانی تێکساس
پۆرنۆگرافی لە پاکستان

پۆرنۆگرافی لە پاکستان لە ئێستادا نایاساییە و یاسا جۆراوجۆرەکانی ئەو وڵاتە پێشێل دەکات. لە تشرینی دووەمی ۲۰۱۱ەوە حکومەتی پاکستان بە تەواوی ئەو ماڵپەڕانەی قەدەغە کردووە کە ناوەڕۆکی پۆرنۆگرافییان تێدایە.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان
پۆرنۆگرافی لە بەنگلادیش

پۆرنۆگرافی لە بەنگلادیش قەدەغەیە. بەپێی یاسای کۆنترۆڵکردنی پۆرنۆگرافی کە لە ساڵی ٢٠١٢دا دەرچووە.  سەیرکردن، بەرهەمهێنان، دابەشکردن، یان خاوەندارێتی پۆرنۆگرافی پێچەوانەی یاسایە، و قەدەغەیە.

## سەرچاوەکان
مێژووی ئیخوان موسلمین لە میسر

ئیخوان موسلمین ڕێکخراوێکی ئیسلامییە کە لە شاری ئیسماعیلیای میسر لەلایەن حەسەن بەننا لە ئازاری ١٩٢٨ وەک بزووتنەوەیەکی ئایینی و سیاسی و کۆمەڵایەتی ئیسلامی دامەزراوە. ئەم گرووپە. لە وڵاتانی دیکەی موسڵمان بڵاوبووەوە بەڵام گەورەترین، یان یەکێک لە گەورەترین ڕێکخراوەکانی لە میسر ھەیە، کە ساڵانێکی زۆرە یەکێک لە گەورەترین ڕێکخراو و ھێزی ئۆپۆزیسیۆنی سیاسی بووە، سەرەڕای یەک لە دوای یەک سەرکوتکردنی لە لەلایەن حکوومەت لە ساڵانی ١٩٤٨، ١٩٥٤، ١٩٦٥ دوای ئەوەی پیلانی گوماناوی تیرۆرکردن و ڕووخاندن ئاشکرا بوون. دوای شۆڕشی ٢٠١١ ئەم گرووپە بە یاسایی کرا، و لە نیسانی ٢٠١١دا دەستی بە پارتێکی سیاسی مەدەنی کرد بە ناوی پارتی ئازادی و دادپەروەری (میسر) بۆ بەشداریکردن لە ھەڵبژاردنەکاندا، لەنێویاندا ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ساڵی ٢٠١٢ کاتێک محەممەد مورسی کاندیدەکەی بوو بە یەکەم کەسی میسر کە بە شێوەیەکی دیموکراسی ھەڵبژێردرا. بەڵام دوای ساڵێک و دوای خۆپیشاندانی بەرفراوان، مورسی لەلایەن سوپاوە کودەتای بەسەر کرا و دەستگیرکرا. لە ساڵی ٢٠١٤ەوە ئەم ڕێکخراوە لەلایەن ڕووسیا، میسر، ئیمارات، سعودیە وەک گرووپێکی تیرۆریستی ناسێنراوە و جارێکی دیکە تووشی سەرکوتکردنی توند دەبێتەوە.

## مێژوو
### ١٩٢٨ — ١٩٣٨
ئیخوان موسلمین لە ساڵی ١٩٢٨ لە لایەن حەسەن بەننا لەگەڵ شەش کرێکاری کۆمپانیای نۆکەندی سوێز دامەزرا. بەننا مامۆستای قوتابخانە بوو، بۆ پێشخستنی جێبەجێکردنی یاسای شەریعەتی ئیسلامی بۆ ناو حکوومەت و پاشەکشەیەکی کۆمەڵایەتی لەسەر بنەمای ئیتۆسێکی ئیسلامی لە خۆبەخشی و ئەرکی مەدەنی، دژایەتیکردنی ئەوەی کە وەک نادادپەروەری سیاسی و کۆمەڵایەتی دەیبینی و لەگەڵ دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی. ڕێکخراوەکە سەرەتا سەرنجی لەسەر کاری پەروەردەیی و خێرخوازی بوو، بەڵام بە خێرایی گەشەی کرد و بوو بە ھێزێکی سیاسی سەرەکی بە ھەمان شێوە، بە پاڵپشتیکردنی دۆزی چینە بێ مافەکان، ڕۆڵێکی دیار لە بزووتنەوەی ناسیۆنالیستی میسردا گێڕا، و پێشخستنی چەمکی ئیسلام کە ھەوڵی گەڕاندنەوەی پەیوەندییە پچڕاوەکانی نێوان نەریت و مۆدێرنە دەدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:سیاسەتی میسر
پۆل:کودەتای ٢٠١٣ی میسر
پۆل:شۆڕشی میسر (٢٠١١)
ئیرلەندای باکوور

**ئیرلەندای باکوور** (بە ئیری:Tuaisceart Éireann) ناوچەیەک لە باکووری ڕۆژھەڵاتی دوورگەی ئیرلەندا و لە ڕۆژاوای دوورگەی بەریتانیا کە بەشێکە لە شانشینی یەکگرتوو. ئەو ناوچەیە لەگەڵ ئینگلتەرا، سکۆتلەندا و وێڵز، شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندای باکوور پێکدێنێت. ئیرلەندای باکوور لە کاتێکی جیاواز بە گشتی وەک وڵات، پارێزگا، ھەرێم یان بەشێک لە شانشینی یەکگرتوو ناو براوە.
ئەنجومەنی ئیرلەندی باکوور (بە شێوەیەکی گشتی بە ستۆرمۆنت ناودەبرێت دوای شوێنەکەی)، کە لەلایەن یاسای ئیرلەندی باکوور ١٩٩٨ دامەزراوە، بەرپرسیارییەتی کۆمەڵێک بابەتی ڕامیاری ھەڵگەڕاو لە ئەستۆ دەگرێت، لەکاتێکدا کە ناوچەکانی تر بۆ حکوومەتی بەریتانیا پارێزراون ئیرلەندای باکوور لە چەندین ناوچە لەگەڵ کۆماری ئیرلەندا ھاوکاری دەکات.

## ئەمانەش ببینە
## سەرچاوەکان

پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان
پۆل:وڵاتەکانی ئینگلیزی ئاخێو
پۆل:دوورگە بریتانییەکان
پۆل:ئیرلەندی باکوور
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢١
بۆنگ بۆنگ مارکۆس

**فێردیناند "بۆنگبۆنگ" ڕۆمالدێز مارکۆس جونیۆر** (لەدایکبووی ١٣ی ئەیلوولی ١٩٥٧) سیاسەتمەدارێکی فلیپینییە و لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە سەرۆکی ھەڵبژێردراوی فلیپینە، لە ساڵی ٢٠١٠ تا ٢٠١٦ سیناتۆر بووە، دووەم منداڵ و تاکە کوڕی سەرۆک و دیکتاتۆری پێشووی فلیپین فێردیناند مارکۆسی گەورە و خانمی یەکەمی پێشوو ئیمێلدا رۆموالدێز مارکۆس بووە. مارکۆس ھەروەھا ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی فلیپین بووە لە ساڵی ١٩٩٢ تا ١٩٩٥ و دووبارە لە ساڵی ٢٠٠٧ تا ٢٠١٠. لە ساڵی ١٩٨٣ تا ١٩٨٦ و لە ساڵی ١٩٩٨ تا ٢٠٠٧ پارێزگاری ئیلۆکۆس نۆرت بووە. لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ مارکۆس کاندیدبوونی خۆی بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ٢٠٢٢ی فلیپین ڕاگەیاند.  لە مانگی ئایاری ٢٠٢٢ بە سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەستھێنا.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧
پۆل:خوێندکارێکی پێشووی قوتابخانەی وارتۆن لە زانکۆی پێنسلڤانیا
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئۆکسفۆرد
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی فلیپین
لەشفرۆشی لە ئازەربایجان

**لەشفرۆشی لە ئازەربایجان** نایاسایییە بەڵام بەربڵاوە. لەشفرۆشی پێشێلکاری ھەژمار دەکرێت و سزای ھەیە. بەڕیوەبەرایەتیی قەحبەخانە سزایەکی تاوانکارییانە و سزاکەی ھەتا ٦ ساڵ گرتنە. لە ساڵی ٢٠١٧، پێشنیاری زیادکردنی یاسای سزا قورسەکان لە دژی بەڕیوەبەرانی قەحبەخانەکان لە ئەنجومەنی نیشتمانیدا درا. بەراورد کراوە کە ٢٥،٠٥٤ لەشفرۆش لە ئازەربایجان بوونیان ھەیە، کە تەمەنی ھەندێکیان ١٥ بۆ ١٨ ساڵە.

لە سەردەمی سۆڤیەتدا لەشفرۆشی نائاسایی بوو، بێجگە لەو کەسانەی کە لەژێر بەڕێوەبەرایەتیی کەی جی بیدا بوون.

لە ناوچەی بادامدار لە باکوو، ژمارەیەکی زۆر قاوەخانە بوونیان ھەیە کە لەواندا لەشفرۆشان لە خەڵک داوا دەکەن. لە ساڵی ٢٠١١، زیاتر لە ٣٠٠ کەس لە خەڵکی ناوچەکە لە ناڕەزاییی بەو بارودۆخە خۆپیشاندانیان کرد. ھەروەھا لەشفرۆشەکان دەتوانرێت لە قازەخانەکانی ناوەندی شاری باکوو ببینرێن.

ئەو وڵاتە شوێنێکی گەشتیاریی سێکسییە، بەتایبەت بۆ پیاوەکان لە ئێران، میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان و کووەیت.

## ئەمانەش ببینە
* لەشفرۆشی لە یەکێتیی سۆڤیەت

## سەرچاوەکان

*
ئازەربایجان
پۆل:کۆمەڵگای ئازەربایجانی
محەممەد بن زاید

**شێخ محەممەد کوڕی زاید کوڕی سوڵتان ئال نەھیان** (؛ لەدایکبووی ١١ی ئازاری ١٩٦١) سێیەمین سەرۆکی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان، سەرۆکی ئەبووزەبی و سەرکردەی باڵای ھێزە چەکدارەکانە. ئەو ڕۆلێکی بەرچاوی لە سیاسەتی دەرەکیدا ھەیە و سەرۆکی ڕێکخراوەی دژی بزووتنەوە ئیسلامییەکان لە جیھانی عەرەبە.

بنەماڵەی ئەلنەهیان لە میرنشینە یەکگرتووەکانی عەرەبی سامانی خۆیان لە بازرگانی نەوت و وزەوە بەدەستهێناوە. شێخ محەمەد بن زاید ئال نەهیان، حاکمی ئەبوزەبی و سەرۆکی ئیمارات، سەرکردایەتی ئەو بنەماڵەیە دەکات، بەمەش دەبێتە یەکێک لە دەوڵەمەندترین خێزانە نەوتییەکانی جیهان.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان
پۆل:منداڵانی سەرۆکەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان
پۆل:سیاسەتمەدارە ئیماراتییەکان
لەشفرۆشی لە ئەرمەنستان

**لەشفرۆشی لە ئەرمەنستان** نایاسایییە بەپێی مافەکانی کارگێڕییانە (ماددەی ١٧٩.١). چالاکییەکانی پەیوەندیدار وەکوو بەڕەوەبردنی قەحبەخانە و گەوادی لەلایەن یاساوە قەدەغە کراوە، ئەگەرچی ژمارەیەک قەحبەخانە لە یەریڤان و گیوومری بوونیان ھەیە. بەوتەی یوونێسکۆ، لەدوای ڕووخانی یەکێتیی سۆڤیەتەوە لە ساڵی ١٩٩١، لەشفرۆشی لەو وڵاتەدا گەشەی سەندووە. دەوروبەری ٥،٦٠٠ ژن دەستیان لە کاروباری لەشفرۆشی لە ئەرمەنستاندا ھەیە، کە نزیکی ١،٥٠٠ کەسیان لە یەریڤانن. بەو حاڵەوە، ژمارەکانی پۆلیس زۆر کەمترە، بە نموونە ٢٤٠ کەس لە ساڵی ٢٠١٢. گوتراوە کە پۆلیس و ھێزە ئەمنییەکان مامەڵە لەگەڵ لەشفرۆشی دەکەن. زۆر یەک لە ژنان بەھۆی بێکارییەوە ڕوو دەکەنە لەشفرۆشی.

لەشفرۆشیی مناڵان بووەتە کێشەیەک بۆ ئەو وڵاتە، بەڵام ئەو بابەتە لەلایەن دەسەڵاتدارانەوە ڕەت دەکرێتەوە. ھەروەھا قاچاغیی سێکسیش کێشەیەکە.

## سەرچاوەکان

*
ئەرمەنستان
پۆل:کۆمەڵگای ئەرمەنی
لەشفرۆشی لە تایلەند

[وێنۆک|[واکینگ ستریت، ناوچەی سوور لە پاتایا]]
**لەشفرۆشی لە تایلەند** بەتەنیا نایاسیایی نییە، بەڵام زۆرێک لە چالاکییەکانی پەیوەندیدار بە لەشفرۆشی نایاسایییە. بەھۆی گەندەڵیی پۆلیس و پشتبەستنی ئابووری بە لەشفرۆشی کە بە سەردەمی شەڕی ڤیێتنام دەگەڕێتەوە، بوونێکی بەرچاوی لەو وڵاتەدا ھەیە. بەھۆی ھەژاری، ئاستی خوارەوەی خوێندن و کەمبوونی کار لە ناوچە گوندییەکان ڕووکراوەتە ئەو پیشەیە. لەشفرۆشان زیاتر لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ھەرێمی ئیسان لە تایلەند، لە کەمینە نەتەویییەکان یان لە وڵاتەکانی دراوسێ، بەتایبەت میانمار و لاوس دێن. یووئێن ئایدز لە ساڵی ٢٠١٩، ژمارەی گشتی کرێکارانی سێکسی لە تایلەندی ٤٣،٠٠٠ کەس بەراورد کردووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

*
تایلەند
پۆل:کۆمەڵگای تایلەندی
دژە زایۆنیزم

**دژە زایۆنیزم**، دژایەتیکردنی زایۆنیزمە. ئەم زاراوەیە لە سەردەمی مۆدێرندا بە شێوەیەکی بەرفراوان پێناسە دەکرێت بە دژایەتیکردنی دەوڵەتی ئیسرائیل و حەزە داگیرکاریەکانی لە فەلەستین و وڵاتانی دەوروبەر، یان پێش ساڵی ١٩٤٨ کۆمەڵگەی جوولەکە لە خاکی ئیسرائیل، ھەروەھا بۆ بزووتنەوەی ڕامیاری جوولەکەکان بۆ چارەی خۆنووسین.
[وێنۆک|خۆپیشاندانی عەرەب لە دژی [زایۆنیزم لە دەروازەی دیمەشق لە ٨ی ئازاری ١٩٢٠.]]

## ھەروەھا ببینن
* داگیرکردنی حکوومەتەکان لەلایەن زایۆنییەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:زایۆنیزم
پۆل:بیردۆزە سیاسییەکان
پۆل:مێژووی زایۆنیزم
پۆل:دژە زایۆنیزم
نیشتمان

[thumb|280px|[شۆڕشی فەڕەنسی، سیمبولی زانین بە نیشتمان.]]
**نیشتمان** شوێنێکە کە ناسنامەیەکی نەتەوەیی یان ئێتنیکی تێیدا دروستبووە. پێناسەکە دەتوانێت بە سادەیی بە مانای وڵاتی لەدایکبوونی مرۆڤیش بێت. وەک ناوێکی تایبەت بەکاردەھێنرێت، ھەروەھا ھاوتاکانی لە زمانەکانی دیکەدا زۆرجار واتایەکی ناسیۆنالیستی نەتەوەیییان ھەیە. دەتوانرێت نیشتمان بە نیشتمانی باوک، وڵاتی دایک، یان وڵاتی دایک ناوببرێت، ئەمەش بەپێی چاند و زمانی ئەو نەتەوەیەی کە قسەی لەسەر دەکرێت. ھەرچەندە وشەکە وشەگەلی تری لێ دروست دەبێت، وەک *[[نیشتمانپەروەری|نیشتمانپەروەر]]* و *[[نیشتمانپەروەری|نیشتمانپەرست]]*، زیاتر لە تانوپۆیەکی ناسیۆنالیستیدا بەکاردەھێنرێت. وڵاتی دایکی، سەرزەمینی دایکی، وڵاتی باوکی، سەرزەمینی باوکی، زێدی باب و باپیران و زۆر ناوی تریشی پێ دەوترێ.

## ئەمانەش ببینە
* وڵات
* سەرزەوی
* ناسیۆنالیزم

## سەرچاوەکان

پۆل:جوگرافیای چاندی
پۆل:ناسیۆنالیزم
پۆل:نیشتمانپەروەری
پۆل:شۆپپارێزی
پێڕستی وڵاتان بەپێی خەرجییە سەربازییەکان

پێڕستی وڵاتان بەپێی خەرجییە سەربازییەکان بە دۆلاری ئەمریکی لە ساڵێک دا.

## خەرجی سەربازی، کۆی گشتی
لیستی یەکەم لەسەر بنەمای پەڕەی ڕاستی پەیمانگای نێودەوڵەتی لێکۆڵینەوەی ئاشتی ستۆکھۆڵم دانراوە کە لیستێک لە ١٥ سەربازی سەرفکراو لە جیھاندا لە ساڵی ٢٠٢٢ لە خۆ دەگرێت، لەسەر بنەمای ڕێژەی ئاڵوگۆری بازاری ئێستا.
لیستی دووەم لەسەر بنەمای «باڵانسی سەربازی» چاپی ساڵی ٢٠٢٢ کە بە بەکارھێنانی تێکڕای ڕێژەی ئاڵوگۆڕی بازاڕ لەلایەن پەیمانگای نێودەوڵەتی بۆ لێکۆڵینەوەی ستراتیژی (IISS) بڵاوکراوەتەوە.

## تێبینییەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:سەربازی
وەستا حەسەن

**حەسەن نووری محەممەد ئەمین** ناسراو بە **وەستا حەسەن** (لەدایکبووی ١٩٥٤ لە کەرکووک، عێراق) سیاسی و سەربازێکی کوردە. خێزانی ناوی فاتمەیە و خاوەنی ٥ منداڵە. دەرچووی پەیمانگای ڕۆژنامەنووسی و بەشی وەرزشی زانکۆیە، چەندین خولی لە ھەرێم و لەدەرەوەی ھەرێم بینیوە.

## ژیان
لە ١٩٧٨ پەیوەندیی بە ڕیزەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانەوە کردووە. لە ١٩٧٩ بووە بە پێشمەرگە لە ھەرێمی ٤ تا ڕاپەرینی ١٩٩١ لە سیاسەتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان. دانەبڕاوە یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی دەزگای زانیاری. بەشداریی لە ھەموو کۆنگرەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان کردووە و لە کۆنگرەی سێ و چوارەوە تا ئێستا بووە بە ئەندامی سەرکردایەتیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان.

## دامەزراندنی ئاسایشی سلێمانی
لە سەرەتای دامەزراندنی ئاسایشی سلێمانی، وەک لێکۆڵەر دامەزراوە و ھەموو پلە ئەفسەرییەکانی بڕیوە تا پلەی لیوا. لە ٢٠٠٧ تا ٢٠٢١ بووە بە بەڕێوەبەری ئاسایشی سلێمانی؛ دوای ٤٤ ساڵ، خانەنشین کراوە.

لەو ساڵانەی بەرێوبەری ئاسایشی سلێمانی بووە خزمەتێکی زۆری شاری سلێمانیی کردووە و ھاووڵاتیانی شاری سلێمانی نازناوی «پاشای ئارام»یان لێ ناوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:خەڵکی کەرکووک
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤
حەسەن شێخ مەحموود

**حەسەن شێخ مەحموود** (بە سۆماڵی: Xasan Sheekh Maxamuud، ؛ لەدایکبووی ٢٩ی تشرینی دووەمی ١٩٥٥) سیاسەتوان و سەرۆککۆماری سۆماڵە. دامەزرێنەر و سەرۆکی ڕێکخراوی ئاشتی و گەشەپێدانە. لە ١٥ی ئایاری ٢٠٢٢ بە سەرۆک کۆماری سۆماڵ ھەڵبژێردرا پاش ئەوەی توانی بەسەر ڕکابەرەکەی محەمەد عەبدوڵڵا محەمەد سەرۆکی سۆماڵ سەرکەوتووبێت بە بەدەست ھێنانی ٢١٤ دەنگی پەرلەمانتاران. حەسەن شێخ محەمەد چالاکوانی مافی مەدەنی و سیاسی بووە، پێشتر پیشەی مامۆستای زانکۆ بووە. حەسەن لە مانگی نیسانی ٢٠١٣ ناوی لە لیستی ساڵانەی گۆڤاری تایم (تایم ١٠٠)دا ھاتووە وەک ١٠٠ کەسی کاریگەر لە جیھاندا. ھەوڵەکانی بۆ پێشخستنی ئاشتەوایی نیشتمانی و ڕێوشوێنەکانی دژە گەندەڵی و چاکسازییەکانی لە کەرتی ئابووری-کۆمەڵایەتی و ئاسایش لە سۆماڵ وەک ھۆکاری ھەڵبژاردنەکە ئاماژەیان پێکرا. حەسەن ھاوسەرگیری لەگەڵ قەمەر عەلی عومەر کردووە و خاوەنی ٧ منداڵە. زمانی سۆماڵی و ئینگلیزی دەزانێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥
پۆل:زیندووان
سوپای بەرخۆدانی پەروەردگار

**سوپای بەرخۆدانی پەروەردگار** (ناوی کورتکراو: LRA) ڕێکخراوێکی تیرۆریستی مەسیحییە و لە باکووری ئووگاندا، باشووری سوودان، کۆماری ئەفریقای ناوەڕاست و کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ چالاکە. لە ساڵی ١٩٨٧ لەلایەن جۆزێف کۆنی لە کاتی شەڕی ناوخۆی ئووگاندا دامەزراوە. 

ئامانجی بەڕێوەبردنی ئۆگاندایە بەپێی کتێبی پیرۆز.

پێشێلکاری مافەکانی مرۆڤ ئەنجام دراوە، لەوانە کوشتن، ڕفاندن، جەستە بڕین، کۆیلەکردنی سێکسی منداڵان و دامەزراندنی سەربازی.

## سەرچاوەکان

پۆل:دادگای تاوانی نێونەتەوەیی
پۆل:ئەو ڕێکخراوانەی کە لەلایەن ئەمریکاوە بەتیرۆریست دەستنیشانکراون
تیرۆریزمی مەسیحی

**تیرۆریزمی مەسیحی** جۆرێکە لە تیرۆریزمی ئایینی، لە کردەوەی تیرۆریستی پێکدێت کە لەلایەن ئەو گرووپانە یان ئەو کەسانەوە ئەنجام دەدرێن کە بانگەشەی پاڵنەر یان ئامانجی مەسیحی دەکەن. تیرۆریستانی مەسیحی لە ڕێگەی لێکدانەوەی کتێبی پیرۆز و مەسیحییەت، بەپێی ئامانج و جیھانبینی خۆیان، ڕەوایەتی بە کردەوە توندوتیژەکانیان دەدەن.
[وێنۆک|ئەندامانی [کوو کڵەکس کڵان لە کۆلۆرادۆ لە ساڵی ١٩٢١ سووتاندنی خاچ ئەنجام دەدەن.]]

گرووپە تیرۆریستییە مەسیحییەکان بریتین لە ڕێکخراوە نیمچە سەربازییەکان، کەڵتەکان، و گرووپە نارێکخراوەکانی خەڵک کە ڕەنگە کۆببنەوە بۆ ئەوەی ھەوڵی تیرۆرکردنی گرووپەکانی دیکە بدەن. ھەروەھا ھەندێک گرووپ ھانی کەسانی ئاسایی دەدەن بۆ ئەنجامدانی کردەوەی تیرۆریستی. گرووپە نیمچە سەربازییەکان بە شێوەیەکی تایبەت بەستراونەتەوە بە ئامانجە نەتەوەیی و سیاسییەکان و ھەروەھا ئامانجە ئایینییەکان و زۆرێک لەم گرووپانە بیروباوەڕی ئایینییان ھەیە کە لەگەڵ بیروباوەڕە ئایینییەکانی مەسیحییەتی ئاساییدا ناکۆکە. کۆمەڵکوژیی ڕەواندز و ھێرشی شاری ئۆکلاھۆما و ھێرشەکانی مزگەوتی کرایستچرچ نموونەکانی تیرۆری مەسیحییە.

## تێبینییەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:مەسیحییەت
پۆل:مەسیحیەت
پۆل:تیرۆریزمی ئایین
پۆل:تیرۆریزمی دین
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤

**ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤** () بە فەرمی، **یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھەشتەم** () بە **ئۆڵۆمپیادی پاریس ١٩٢٤**یش ناسراوە، ڕووداوێکی نێودەوڵەتی فرە وەرزشی بوو کە لە پاریس و ئیل دی فەرەنسا بەڕێوەچووە. ڕێوڕەسمی کردنەوەی پێشبڕکێکە لە ٥ی تەممووز بەڕێوەچوو، بەڵام ھەندێک پێشبڕکێ پێشتر لە ٤ی ئایار دەستیان پێکردبوو. ئەم پاڵەوانێتییە دووەمجار بوو کە شاری پاریس میوانداری بکات (دوای ساڵی ١٩٠٠)، بەمەش بووە یەکەم شار کە دوو جار میوانداری ئۆڵۆمپیاد بکات.

شەش شار خۆیان بۆ میوانداری کردنی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤ کاندیدکرد لە ئەنجامدا پاریس پێش ئەمستەردام، بارسێلۆنا، لۆس ئانجلەس، پراگ و ڕۆما ھەڵبژێردرا. ھەڵبژاردنەکە لە بیستەمین دانیشتنی IOC لە لۆزان لە ساڵی ١٩٢١ ئەنجامدرا. لەم خولەی ئۆڵۆمپیادا ٣٠٨٩ (٢٩٥٤ پیاو، ١٣٥ ژن) وەرزشوان لە ٤٤ نەتەوەی جیا بەشداریان کرد. وەرزشوانانی ئەمریکا زۆرترین میدالیای زێڕیان بەدەستھێنا کە ٤٥ مەدالیابوو ھەروەھا پلەی یەکەمیشیان وەرگرت بە کۆکردنەوەی ٩٩ مەدالیای جۆروجۆر. لەکاتێکدا وڵاتی خانەخوێ کە فەڕەنسا بوو پلەی سێیەمی بەدەست ھێنا بە کۆکردنەوەی ١٣ مەدالیای زێڕ.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩٢٤
پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
ئینتەرلینگوا

**ئینتەرلینگوا** (کۆدەکانی ئایزۆ: ia و ina) زمانێکی نێونەتەوەییی ھاوکارە کە لەنێوان ساڵەکانی ١٩٣٧–١٩٥١ کاری لەسەر کراوە لەلایەن دەزگای زمانی ھاوکاری نێونەتەوەیی. یەکەم زمانی ھاوکارە لە جیھاندا و زۆرترین بەکارھێنەری ھەیە. زمانە ھاوکارەکان ئەو زمانانەن کە دروست کراون و بەئاسانی مرۆڤ و ئامێرەکان لێی تێدەگەن. زۆربەی ئاخێوەرانی زمانە ڕۆمانییەکان (وەک ئیتاڵی و فەڕەنسی) دەتوانن بەئاسانی لە ئینتەرلینگوا تێبگەن.

ڕێزمانەکەی ئاڵۆز نییە و فەرھەنگەکەی زۆر نزیکە لە زمانە ڕۆمانییەکان. ئەمە وای لێ دەکات ئاسان بێت بۆ فێربوون، لایەنی کەم بۆ ئاخێوەرانی زمانە ڕۆمانییەکان.

وشەی ئینتەرلینگوا لە دوو وشەی لاتینییەوە دروست بووە: *inter*، کە بە مانای «نێوان» دێت، و *lingua*، کە بە مانای «زمان» دێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانە دەستکردەکان
پۆل:زمانە ڕۆمییەکان
پۆل:ئینتەرلینگوا
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨

**ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٨** ()، بە فەرمی بە **یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی نۆیەم** و بە گشتی بە **ئۆڵۆمپیادی ئەمستردام ١٩٢٨** ناسراوە، ڕووداوێکی نێودەوڵەتی فرە وەرزشی بوو کە لە ٢٨ی تەممووز ئاھەنگی کردنەوەی یارییەکانی بەڕێوەچوو و لە ١٢ی ئابی ١٩٢٨ لە ئەمستەردام لە ھۆڵەندا کۆتایی بەخولەکە ھات. شاری ئەمستەردام پێشتر بەشداری لە بەدەست ھێنانی مافی میوانداری کردنی ئۆڵۆمپیادەکانی ١٩٢٠، ١٩٢٤ کردبوو بەڵام لە ھەردوو جارەکە نەیتوانی مافی میوانداری کردنەکە بەدەست بھێنێت . بۆ میوانداریکردنی ئۆڵۆمپیادی ١٩٢٨ جارێکی دیکە ھۆڵندا شاری ئەمستەردامی کاندیدکردەوە، توانی مافەکە بەدەست بھێنێت . لەم خولەی ئۆڵۆمپیاد دا ٢٨٨٣ (٢٦٠٦ پیاو، ٢٧٧ ژن) وەرزشوان لە ٤٦ نەتەوەی جیاواز بەشداری ١٠٩ یاری لە ١٣ ڕوودای ڕکابەری وەرزشی کرد. ئەمریکا زۆرترین میدالیای زێڕ و کۆی گشتی بەدەستھێنا. ئەڵمانیا بە پلەی دووەم و فلەند پلەی سێیەمی بەدەست ھێنا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩٢٨
پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
پۆنیۆ

فیلمێکی فەنتازیای ئەنیمێی ٢٠٠٨ی ژاپۆنییە، لە نووسین و دەرھێنانی ھایاوۆ میازاکییە، لەلایەن ستۆدیۆ گێبڵی بۆ تۆڕی تەلەڤیزیۆنی نیپۆن، دێنتسو، ھاکوھۆدۆ، میتسوبیشی بە ئەنیمەیشن کراوە، و لەلایەن تۆھۆ بڵاو کراوەتەوە. لە فیلمەکەدا یوریا نارا، ھیرۆکی دۆی، تۆمۆکۆ یاماگوچی، کازوشیگێ ناگاشیما، یووکی ئامامی، جۆرج تۆکۆرۆ، ڕومی ھیراگی، ئاکیکۆ یانۆ، کازوکۆیۆشییوکی و تۆمۆکۆ ناراوۆکا ڕۆڵیان گێڕاوە. ئەمە ھەشتەمین فیلمە کە میازاکی دەری ھێنابێت بۆ ستۆدیۆ گێبڵی و دەیەمین فیلمییەتی بە گشتی. فیلمەکە چیرۆکی پۆنیۆ (ポニョ) دەگێڕێتەوە، کە ماسییەکی زێڕینە لە ئۆقیانووسەوە ھەڵدێت و لەلایەن کوڕێکی پێنج ساڵانی مرۆڤەوە ڕزگار دەکرێت، سۆسوکێ (宗介) دوای ئەوەی لە ڕۆخی دەریاکە لەنێو گۆزەیەکی شووشەیی دا گیری خواردبوو. چیرۆکەکە باس لە خواستی پۆنیۆ بۆ بوون بە مرۆڤێک دەکات.

فیلمەکە لە بنەڕەتدا لە ژاپۆن لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٠٨ لەلایەن دابەشکار تۆھۆ بڵاو کرایەوە. سەرکەوتنێکی گەورەی بازرگانی بەدەستھێنا، زیاتر لە ٢٠٤ ملیۆن دۆلار داھاتی بوو لە ھەموو جیھاندا، و بوو بە پێنجەم پڕداھاتترین فیلمی ئەنیمێ لە ھەموو کاتێکدا.

وەشانی ئینگلیزیی فیلمەکە لە ١٤ی ئابی ٢٠٠٩ بڵاو کرایەوە و لە ڕێی ٩٢٧ شانۆوە لە سەرانسەری ئەمریکادا بڵاو کرایەوە، کە فراوانترین پێشوازی بوو بۆ فیلمێکی ستۆدیۆ گێبڵی لە سەرانسەری ئەمریکادا لەلایەن کۆمپانیای کێنێدی/مارشاڵ بەرھەمھێنراوە و لەلایەن واڵت دیزنی پیکچەرزەوە بڵاو کراوەتەوە.

## کاست

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

*  
* 
* 
* 
* 

پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی سیناریۆی ڕەسەنیان ھەیە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ژاپۆن بەرھەمھێنراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن جۆی ھیساشی خاڵیان پێدراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن ھایاوۆ میازاکی دەرھێنانیان بۆ کراوە
پۆل:خوێن لە خەیاڵدا
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە فانتازیایە ژاپۆنییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی تۆھۆ
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ستۆدیۆکانی گێبڵی
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی مناڵان لە ٢٠٠٠
پۆل:فیلمە ژاپۆنییەکان
پۆل:فیلمە فانتازیاکانی مناڵان لە ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ژاپۆنی
پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی شێوەگۆڕین
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٨
پۆل:فیلمە ئەنیمێیەکانی ٢٠٠٨
پۆل:فیلمە فانتازیاکانی ٢٠٠٨
پۆل:زەردەماسیی خەیاڵی
پۆل:ماسیی خەیاڵی
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە جادوو
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە ماسی
پۆل:فیلمەکانی نیپۆن تی ڤی
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە جادوو
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە خێزانەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە گۆڕینی شێوە
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز
حۆری

**حۆری** یان **حۆری عەین** زراوەیەکی ئیسلامییە بەکاردێت بۆ کۆمەڵە دروستکراوێک لە بەھەشتدا، کە کۆمەڵە ژنێکن بۆ پیاوانی بەھەشت ئامادەکراون و جوانیان وەسف ناکرێ، لە فەرموودەدا ھاتووە کەوا شەھید حەفتاو دوو حۆری پێدەبەخشرێت و نزمترین پلە لە بەھەشتدا خاوەنی دوو حۆرییە. ھەرچی ژنانی دنیان لە بەھەشتدا ئەوا جوانترن لە حۆریەکان.

## لە قورئاندا

## لە فەرموودەدا
پێغەمبەر محەممەد دەڵێت: . واتا: ئەگەر ژنێک لە ژنانی بەھەشت بێتە سەر زەوی ئەوا ھەموو زەوی ڕوناک دەکاتەوە و بۆنەکەی ھەموو زەوی پڕدەکات، و یەک مرواری لە تاجەکەی سەری لە ھەموو دونیا و ئەوەی تێیدایەتی چاکترە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زاراوە قورئانییەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
پۆل:ژیانی دوای مردن
پۆل:بەھەشت لە ئیسلامدا
پۆل:بەھەشت
پۆل:ئیسلام و ژنان
پۆل:وشە و دەستەواژە قورئانییەکان
پۆل:بەھەشت لە ئیسلامدا
تیرۆریزمی دینی

**تیرۆریزمی ئایینی** () جۆرێکە لە توندوتیژیی ئایینی کە تیرۆر وەک تاکتیکێک بەکار دەھێنێت بۆ گەیشتن بە ئامانجە ئایینییەکان و لەوانەیە کاریگەریی بیروباوەڕ و کەسایەتییەکانی لەسەر بێت.

## ئەمانەش ببینە
* تیرۆریزمی ئیسلامی
* تیرۆریزمی مەسیحی
* تیرۆریزمی جوولەکە

## سەرچاوەکان

پۆل:تیرۆریزمی ئایین
پۆل:تیرۆریزمی دین
جۆزێف کۆنی

**جۆزێف کۆنی** (؛ بە ئەگەری زۆر لەدایکبووی ١٩٦١) تیرۆریستی مەسیحی کە سوپای بەرخۆدانی پەروەردگاری دامەزراندووە، کە ڕێکخراوێکی توندڕەوی مەسیحییە، لەلایەن ئاشتیپارێزانی نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێتی ئەورووپا و حکوومەتە جۆراوجۆرەکانی دیکەوە وەک گرووپێکی تیرۆریستی دەستنیشانکراوە.

## ژیان
ڕەنگە کۆنی لە ساڵی ١٩٦١ لەدایکبووبێت، لە باکووری ئۆگاندا. دایک و باوکی جووتیار بوون. باوکی ناوی لویزی ئۆبۆڵ و دایکی ناوی نۆرا ئۆتینگ بوو. لە خێزانێکی ٦ منداڵدا شەشەم یان پێنجەم منداڵ بوو. کۆنی پەیوەندییەکی باشی لەگەڵ خوشک و براکانی هەبوو، بەڵام کاتێک ناکۆکی دروست بوو، خێرا توندوتیژی جەستەیی بەکاردەهێنا. دایک و باوکی خۆبەخشانە لە کڵێساکەدا بوون.

کۆنی هەرگیز قۆناغی سەرەتایی تەواو نەکردووە. لە ساڵی ١٩٧٦ قوتابخانەی بەجێهێشتووە.

کاتێک سەیری هەڵمەتی توندوتیژی سوپاکەی دەکەین، هێزە مەسیحییەکانی کۆنی بەرپرسیار بوون لە کوژرانی زیاتر لە ١٠٠ هەزار کەس و ڕفاندنی لانیکەم ٦٠ هەزار منداڵ بۆ دامەزراندنی کارمەند. زۆرێک لەو دڕندەییانەی کە ئەنجام دەدرێن بریتین لە دەستدرێژیکردنە سەر کچانی هەرزەکار و ڕفاندنیان بۆ بەکارهێنانی وەک کۆیلەی سێکسی.

لە نیسانی ٢٠١٧ حکومەتەکانی ئەمریکا و ئۆگاندا کۆتاییان بە هەوڵەکانیان هێنا بۆ دۆزینەوەی کۆنی و شەڕی دژی LRA و ڕایانگەیاند کە LRA چیتر مەترسییەکی ئەمنی بەرچاو لەسەر ئۆگاندا دروست نەکردووە. خاوەنی ٦٠ ژن و ٤٢ منداڵە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* Hague Justice Portal: Joseph Kony 
* [Joseph Kony on Interpol's wanted list](https://web.archive.org/web/20120309200911/http://www.interpol.int/en/Wanted-Persons/(wanted_id)/2006-26320)
* ''Kevin'' – Documentary on LRA's aftermath in Northern Uganda 

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١
پۆل:ئەو کەسانەی لەلایەن حکوومەتی ئەمریکاوە وەک تیرۆریست دەستنیشان کراون
زیرار کوڕی ئەزوور

**زرار کوری ئەزوور** () زرار لە پێش سەردەمی ئیسلامەوە جەنگاوەرێکی لێھاتوو بووە کە بەشداری لە فەتحەکانی سەرەتای موسڵمانان کردووە و ھاوەڵی پێغەمبەری ئیسلامی محەممەد بووە. زرار لای ھۆزەکەی بە ئەلعەزوار ناسرابوو. زرار برای ژنە جەنگاوەری بەناوبانگی خەولە کچی ئەزوور بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھاوەڵەکان
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم
ھیۆکا (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

***ھیۆکا*** (بە ژاپۆنی: 氷菓، وەرگێڕانی وشە بە وشە: *[[ئایسکرێم]]*) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەنیمێی ژاپۆنییە کە لەسەر زنجیرەی یانەی وێژەی کلاسیکی بنچینەکراوە و لە نووسینی ھۆنۆبو یۆنێزاوایە. لە دوای بەرگی یەکەمی زنجیرەکەوە، *ھیۆکا* ناونراوە؛ و کراوە بە زنجیرە ئەنیمەیشنێکی تەلەڤیزیۆنی ٢٢ ئەڵقەیی. ھیۆکا چیرۆکی ھۆتارۆ ئۆرێکی (折木 奉太郎، *ئۆرێکی ھۆتارۆ*) و ئێرو چیتاندا (千反田 える، *چیتاندا ئێرو*) پێشان دەدات کە نھێنییە بێ بایەخەکانی ژیان چارەسەر دەکەن.

لەلایەن کیۆتۆ ئەنیمەیشن بەرھەمھێنراوە، و لەلایەن یاسوھیرۆ تاکێمۆتۆ کاری دەرھێنانی بۆ کراوە، پێکھاتەی زنجیرەکە لەلایەن شۆجی گاتۆھ و دیزاینی کەسایەتییەکان لەلایەن فوتۆشی نیشییا بۆ کراوە. گۆرانیی دەستپێکەکەی کە لە نیوەی یەکەمی زنجیرەکەدا دەبیسترێت لەلایەن چۆچۆوە وتراوە، و ئەوەی لە نیوەی دووەمدا دەبیسترێت لەلایەن ساوۆری کۆداما وتراوە. گۆرانیی کۆتایی ھەردوو بەشی زنجیرەکە لەلایەن ساتۆمی ساتۆ و ئای کایانۆوە وتراوەتەوە. کاستی سەرەکی یویچی ناکامورا کە ڕۆڵی ھۆتارۆ ئۆرێکی دەگێڕێت و ساتۆمی ساتۆ کە ڕۆڵی ئێرو چیتاندا دەگێڕێت لە خۆدەگرێت.

## چیرۆک
ھۆتارۆ ئۆرێکی ھەوڵدەدات دروشمی خۆی پەیڕەو بکات کە دەڵێت: «ئەگەر ناچار نەبم کارێک بکەم، نایکەم، بەڵام ئەگەر ناچاربم بەخێرایی ئەنجامی دەدەم» و بڕوای بەو شتە ھەیە کە پێی دەوترێت «شۆپپارێزیی وزە». ھەرچۆنێک بێت، پلانەکەی تاڕادەیەک تێکدەچێت کاتێک خوشکەکەی ناچاری دەکات پەیوەندی بە یانەی وێژەی کلاسیکیی خوێندنگەکەیەوە بکات، کە لەو دەمەدا مەترسی ھەڵوەشاندنەوەی لەسەر بووە. ئۆرێکی پەیوەندی بە یانەکەوە دەکات، لەگەڵ ئێرو چیتاندا، ساتۆشی فوکوبێ (福部里志، *فوکوبێ ساتۆشی*)، و مایاکا ئیبارا (伊原 摩耶花، *ئیبارا مایاکا*).

## کەسایەتییەکان

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرکییەکان

پۆل:کیۆتۆ ئەنیمەیشن
پۆل:ئەنیمێ و مانگا لێڵەکان
پۆل:ئەنیمێ و مانگای قوتابخانە
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٢ دەستیان پێکردووە
ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٢

**ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ١٩٣٢** (بەفەرمی: **Games of the X Olympiad**، ھەروەھا بە **ئۆڵۆمپیادی لۆس ئانجلۆس ١٩٣٢** ناسراوە) پێشبڕکێیەکی فرەوەرزشیی نێودەوڵەتی بوو کە لە ٣٠ی تەمموز تا ١٤ی ئابی ١٩٣٢ لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتی کالیفۆرنیای ئەمریکا بەڕێوە دەچوو. یارییەکان لە سەردەمی بێبازاڕیی مەزنی جیهانیدا بەڕێوە چوون، هەندێک لە نەتەوەکان نەیانتوانی بەشداری بکەن و بگەنە لۆس ئانجلەس بکەن، بۆیە ٣٧ وڵات بەشدارییان کرد، ئەمەش کەمتر بوو بەراورد بە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤ی ئەمستەردام، کە ٤٦ وڵات بەشدارییان تێدا کردبوو. سەرۆکی ئەو کاتەی ئەمریکا، ھێربێرت ھۆڤەر ئامادەی یارییەکان نەبوو. هەڵبژاردنی شاری میوانداری ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ساڵی ١٩٣٢ لە ٢٣ەمین دانیشتنی IOC لە ڕۆمای ئیتاڵیا لە ٩ی نیسانی ١٩٢٣ ئەنجام درا. لەبەر ئەوەی کە ھیچ شارێکی دیکە خۆیان کاندید نەکرد، پێشوەختە شاری لۆس ئانجلۆس مافی میوانداریکردنی ئەم خولەی ئۆڵۆمیادی وەرگرت. ١٣٣٢ (١٢٠٢ پیاو، ١٢٦ ژن) وەرزشوان لە ١١٣ یاری جۆراوجۆر پێشبڕکێیان لەسەر بردنەوەی مەدالیاکانی ئۆڵۆمپیاد ئەنجام دا. وڵاتی خانەخوێ کە ئەمریکا بوو بە کۆکردنەوەی ٤١ مەدالیای زێڕ و ١٠٣ مەدالیای گشتی پلەی یەکەمی بەدەست ھێنا. 

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
پۆل:پێشبڕکێ وەرزشییەکان لە لۆس ئەنجلەس
پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینە لە لۆس ئەنجلەس
سوڵحی حودەیبییە

**سوڵحی حودەیبییە** یان **پەیماننامەی حودەیبییە** () پەیماننامەیەک بوو لە سەردەمی پێغەمبەری ئیسلام، محەممەددا ئەنجام درا. سوڵحێکی سەرەکیی بوو لەنێوان محەممەد و ھۆزی قوڕەیشی مەککە لە کانوونی دووەمی ٦٢٨ (کە ھاوتایە لەگەڵ زولقەعدە، ٦ی کۆچی) یارمەتیدەر بوو بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکانی نێوان ئەو دوو شارە، ھەردوو لا بڕیاریان دا بۆ ماوەی ١٠ ساڵ ئاگربەست بکەن، لە ئەنجامی هێرشی بەنی بەكر بن عەبد مەنات لە کینانه بۆ بەنی خوزاعە ئاگربەستەكە هەڵوەشایەوە. بەڵێن بە محەممەد و شوێنکەوتووانی درا ساڵی داھاتوو بە ئاشتیانە بگەڕێنەوە بۆ سەردانی مەککە، کە دواتر بە سەردانی یەکەم ناسرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:٦٢٨
پۆل:مێژووی ئیسلام
پۆل:محەممەد لە مەدینە
پۆل:ڕێککەوتنەکانی محەممەد
جۆن ھیکس

**سێر جۆن ڕیچارد ھیکس** (؛ ٨ی نیسانی ١٩٠٤ – ٢٠ی ئایاری ١٩٨٩) ئابووریناسێکی بەریتانی بوو کە بە یەکێک لە گرنگترین و کاریگەرترین ئابووریناسەکانی سەدەی بیستەم دادەنرێت.
لە ئاشناترینیان بەشدارییە زۆرەکانی لە بواری ئابووریدا، لێدوانەکەی لەبارەی تیۆری داواکاری بەکاربەر لە ئابووریی بچووکدا، و مۆدێلی ھیکس–ھانسن (١٩٣٧)، کە کورتەیەک لە دیدێکی کینیزی لە ئابوورناسیی زل ھێنایەوە.
کتێبی بەھا و سەرمایە (١٩٣٩) بە شێوەیەکی بەرچاو تیۆری ھاوسەنگی گشتی و بەھای فراوانتر کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئابوورزانانی ئینگلیز
پۆل:ئابوورزانانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:سوارچاکانی شانشینی یەکگرتوو
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٤
پۆل:مردووانی ١٩٨٩
پۆل:نووسەرانی بریتانیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئابووری
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئینگلیز
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی بریتانی
پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
ئایمەسج

**ئایمەسج** () خزمەتگوزارییەکی پەیامناردنی ڕاستەوڕاستە کە لەلایەن ئەپڵەوە گەشەی پێ دەدرێت و لە ساڵی ٢٠١١دا بڵاو کراوەتەوە. ئایمەسج تەنیا لەسەر سیستمەکانی ئەپڵ کار دەکات: مەک ئۆ ئێس، ئای ئۆ ئێس، ئایپاد ئۆ ئێس و وەچ ئۆ ئێس.

تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی ئایمەسج کە لەسەر ھەموو سیستمە پشتگیریکراوەکان بەردەستە، بریتین لە ناردنی نووسین، وێنە، ڤیدیۆ و پەڕگە؛ دەستکەوتنی زانیاری دەربارەی گەیشتن و خوێندنەوەی پەیامەکان؛ نھێنیکردنی کۆتا بۆ کۆتا بۆ ئەوەی تەنیا نێرەر و وەرگری پەیامەکان دەستیان بگات بە پەیامەکان و ھیچ لایەنێکی دیکە نەتوانێت، بە ئەپڵ خۆشییەوە. لەگەڵ ئەوانەش، ڕێ دەدات بە ناردنی شوێن و لەزگە. لەسەر ئای ئۆ ئێس و ئایپاد ئۆ ئێس، لایەنەکانی سێیەم دەتوانن تواناکان بەرفراوان بکەن.
لە دوای دامەزراندنی لە ساڵی ٢٠١١دا، ئایمەسج لەسەر ماک ئۆ ئێس بەردەست بوو ساڵێک دواتر و لە ٢٠١٢دا. لە ٢٠٢٠یشدا، ئەپڵ ئایمەسجی لەسەر ماک ئۆ ئێس نوێکردنەوە و چەندان تایبەتمەندیی بۆ زۆر کرد کە پێشتر پشتگیریی نەدەکرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:نەرمامێر
پۆل:ئەپڵ
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١١
پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس
ڕووباری یالو

**ڕووباری یالو** لەلایەن کۆریەکان وەک **ڕووباری ئامرۆک** یان **ئامنۆک** ناسراوە، ڕووبارێکە کە سنوور لەنێوان چین و کۆریای باکوور دەکێشێت. بەیەکەوە لەگەڵ ڕووباری تومین بەرەو ڕۆژھەڵات. و بەشێکی بچووکی چیای پایکتوش. 

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:چەمە سنوورییەکان
پۆل:ڕووبارە نێونەتەوەیییەکانی ئاسیا
پۆل:سنووری چین و کۆریای باکوور
پۆل:ڕووبارەکانی کۆریای باکوور
ھێڵی گیۆنگوۆن

**ھێڵی گیۆنگوۆن** ھێلێکی ئاسنینی شەمەندەفەرە لە باکووری ڕۆژھەڵاتی پارێزگای گیۆنگگی لە کۆریای باشوور.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:دامەزراوەکانی ١٩١١ لە کۆریا
قولەڕەش

**قولەڕەش** (، **نیگەر**) بەشێوەیەکی گشتی وشەیەکی ڕەگەزپەرستییە کە دژی خەڵکی ڕەشپێست بەکاردەھێنرێت، بە تایبەتی *ئەمریکییە ئەفریقییەکان*. چونکە بۆ ھێرشکردن بەکاردێت، تەنانەت ئەگەر تەنھا باس بکرێت و وەک قسەی ناشرین بەکارنەھێنرێت، زۆرجار بە ئیۆفیمیزمی «پیتی N» ئاماژەی پێدەکرێت.

## مێژوو
ئەم وشەیە لە سەدەی ھەژدەھەمدا سەرچاوەی گرتووە وەک وەرگێڕانێک لە وشەی ئیسپانی نیگرۆ کە نەوەیەکی سیفاتی لاتینی نیگەرە کە بە واتای «ڕەش» دێت. بە تێپەڕبوونی کات واتایەکی سووکایەتی پێکردو تا سەدەی بیستەم بوو بە سووکایەتییەکی ڕەگەزپەرستانە. بەم پێیە دەستی کرد بە نەمان لە کولتوری گشتی باودا. جێگیرکردنی لە بەرھەمە کلاسیکییەکانی ئەدەبدا، مشتومڕ و مشتومڕی بەردەوامی لێکەوتووەتەوە.

## سەرچاوەکان
شەڕی خەیبەر

**شەڕی خەیبەر** () لە ساڵی ٦٢٨ی زایینی لە نێوان موسڵمانان بەسەرکردایەتیی محەممەد و جولەکەکانی دانیشتووی خەیبەر، ڕوویدا. لە دووری ١٥٠ کم لە باکووری ڕۆژاوای مەدینەوە نیمچە دوورگەی عەرەبی (سعوودیەی ئێستا) ئەنجامدرا.  لە دوای شەڕەکانی جوولەکە و ڕۆمەکانەوە ھۆزە جوولەکەکان گەیشتوونەتە ناوچەی حیجاز و کشتوکاڵیان ھێنایە ئاراوە، ئەمەش وای کرد لە ڕووی کولتووری و ئابووری و سیاسییەوە باڵادەست بن. دوای ئەوەی جولەکەکانی مەدینە لە غەزای خەندەق شکان ڕوویانکردە ناوچەی خەیبەر و لەوێ کۆبوونەوە. ڕۆڵێکی گرینگیان گێڕا لە ھاندانی جولەکەکانی خەیبەر بۆ ئەوەی دژی دەسەڵاتی پێغەمبەری ئیسلام بجەنگن. لەگەڵ ئەوەش خەیبەر لەلایەن دەوڵەتی ئیسلامییەوە وەک ناوچەیەکی مەترسیدار بۆ سەر ئاسایشی موسڵمانان لێکدرایەوە بەپێی سەرچاوە ئیسلامییەکان، سەربازە موسڵمانەکان ھێرشیان کردووەتە سەر خەیبەر و گەمارۆیان داون تا ئەوەی توانیویانە دەست بەسەر ئەو ناوچەیەدا بگرن، لە شەڕەکە سەرکەوتووبوون. 

## سەرچاوەکان

پۆل:٦٢٨
پۆل:٦٢٩
پۆل:غەزاکانی محەممەد
گوانگجو

**گوانگجو** شەشەم گەورەترین شاری کۆریای باشوورە لەلایەن بەڕێوەبەرایەتیی ڕاستەوخۆی حکوومەتی ناوەندی وەک شارێکی شارەوانی ھەڵبژێردراوە. ھەروەھا شارەکە پایتەختی پارێزگاری جیۆلا بوو تا ئەوکاتەی ئۆفیسی پارێزگاکە گوازرایەوە بۆ باشووری گوندی ناماک لە شارستانی موان لە سالی ٢٠٠٥ لەبەر ئەوەی شارەکە بەرزکرایەوە بۆ شارەوانی و سەربەخۆیی لە باشووری پارێزگای جیۆلا وەرگرت.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارە تایبەت و شارەوانییەکان لە کۆریای باشوور
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١ەم