ھاری ھودینی

**ھاری ھودینی** (لەدایکبوو **ئێریک وایز**؛ ٢٤ی ئازاری ١٨٧٤ – ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٦) ھەڵاتنزان، چاوبەست، و مەترسیکارێکی ھەنگاریی ئەمریکی بوو، کە بە نمایشی ھەڵاتنەکانی ناسرابوو. ناوە خوازراوەکەی ئاماژەیەکە بە مامۆستا ڕۆحباوەڕەکەی، جادووگەری فەڕەنسی ڕۆبێرت ھودین (١٨٠٥–١٨٧١).

لە سەرەتادا لە ڤودڤیل لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بووە مایەی سەرنج و دواتر بە ناوی «ھاری 'ھاندکەف' ھودینی» لە زنجیرە نمایشێکی لە ئەورووپا، کە بەگژی ھێزی پۆلیسدا دەبووەوە تاکوو بە بەندی بیھێڵنەوە. دواتر گەشەی سەند و نمایشەکانی پێکدەھاتن لە زنجیر، پەتی ھەڵواسراو بە بینای بڵند، چاکەتی بەستەرەوە لەژێر ئاو، و ھەڵاتن لە و ھەناسەگرتن لەنێو قوتووی شیری کەپسکراو کە ئاوی تێدا بوو.

لە ١٩٠٤دا، ھەزاران کەس بینەری بوون کاتێک ھەوڵی ھەڵاتنی دا لە کەلەپچەی تایبەت کە لەلایەن *[[دەیڵی میرەر]]*ی لەندەنەوە دروستکرابوون، و بۆ کاتژمێرێک بینەرانی لە دڵەڕاوکەدا ھێشتەوە. نمایشێکی تری بریتی بوو لە زیندەبەچاڵکردنی و بە ئاستەم توانی خۆی ڕزگار بکات، و لە حاڵەتێکی نزیک لە شکستدا ڕزگاری بوو. لەکاتێکدا زۆر کەس پێیان وابوو کە ھەڵاتنەکانی ساختەن، ھودینی بە بەڵایەک ناسرابوو لەلای ڕۆحباوەڕە ساختەکان. وەک بەڕێوەبەری کۆمەڵگەی جادووگەرە ئەمریکییەکان، سوور بوو لەسەر پاڵپشتیکردنی ستاندارە پیشەگەرییەکان و بەدرۆخستنەوەی جادووگەرە قۆڵبڕەکان. خێراش بوو لە شکاتکردن لەوانەی کە نمایشی ھەڵاتنەکانیانی دووبارە دەکردەوە.

ھودینی چەند فیلمێکی دروست کردووە بەڵام دواتر وازی لە نواندن ھێناوە چونکە پارەی پەیدا نەکردووە. ھەروەھا فڕۆکەوانێکی بە تامەزرۆش بوو و ئامانجی ئەوە بوو کە ببێتە یەکەم پیاو کە فڕۆکە لە ئوسترالیا لێ بخوڕێت.

## سەرەتای ژیان
ئێریک وایس لە شاری بووداپێست لە شانشینی ھەنگاریا لەنێو خێزانێکی جوودا لەدایکبووە. دایک و باوکی ڕابی مایەر ساموێل وایس (١٨٢٩–١٨٩٢) و سێسیلیا ستاینەر (١٨٤١–١٩١٣) بوون. ھودینی یەکێک بوو لە حەوت منداڵ: ھێرمان ئێم. (١٨٦٣–١٨٨٥)، کە زڕبرای ھودینی بوو لەڕێی یەکەم ھاوسەرگیریی ڕابی وایسەوە؛ نەیتەن جەی. (١٨٧٠–١٩٢٧)؛ گۆتفرید ویلیام (١٨٧٢–١٩٢٥)؛ تیۆدۆر (١٨٧٦–١٩٤٥)؛ لیۆپۆڵد دی. (١٨٧٩–١٩٦٢)؛ و کاری گڵادیس (١٨٨٢-١٩٥٩)، کە دوای ڕووداوێکی منداڵی خەریک بوو کوێر ببێت.

وایس لە ٣ی تەممووزی ١٨٧٨دا بە کەشتیی ئێس. ئێس. *فرێسیا* لەگەڵ دایکی (کە دووگیان بوو) و چوار براکەی گەیشتنە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. خێزانەکە ناوەکەیان گۆڕی بۆ ڕێنووسی ئەڵمانیی «Weiss»، و «Erik» بوو بە «Ehrich». خێزانەکە لە شاری ئاپڵتن لە ویلایەتی ویسکۆنسن نیشتەجێ بوون، باوکی لەوێ وەک ڕابی لە کۆبوونەوەی چاکسازی زایۆنی جویی کاری دەکرد.

بەپێی سەرژمێریی ساڵی ١٨٨٠، خێزانەکە لە شەقامی ئاپڵتن لە ناوچەیەکدا دەژیان کە ئێستا بە ھودینی پلازا ناسراوە. لە ٦ی حوزەیرانی ١٨٨٢دا، ڕابی وایس بوویە ھاووڵاتییەکی ئەمریکی. بەھۆی لەدەستدانی کارەکەی لە زایۆن لە ١٨٨٢، ڕابی وایس و خێزانەکەی ڕوویان کردە میڵواکی و کەوتنە ھەژارییەکی زۆرەوە. لە ساڵی ١٨٨٧دا، ڕابی وایس لەگەڵ ئێریکدا چوونە شاری نیویۆرک، و لەوێ لە خانوویەکی کاتیدا دەژیان لە شەقامی ٧٩یەمی ڕۆژھەڵات. دواتر تەواوی خێزانەکەش لەگەڵیان نیشتەجێ بوون کاتێک ڕابی وایس خانووییەکی ھەمیشەییی دۆزییەوە. لە منداڵیدا، ئێریک چەند کارێکی کردووە، یەکەم دەرکەوتنی گشتیی بریتی بوو لە بوون بە ھونەرمەندێکی جۆلانێ لە تەمەنی نۆ ساڵیدا، و خۆی بە «ئێریک، شازادەی ھەوا» ناو دەبرد. ھەروەھا لە گەنجیدا پاڵەوانی ڕاکردنی سەر وشکانی بووە.

## پیشەی جادووگەری
کاتێک وایس بوو بە جادووگەرێکی پیشەیی بە «ھاری ھودینی» خۆی بانگ دەکرد، بیرۆکەی ناوەکەی دوای خوێندنەوەی خۆژیاننامەی جادووگەری فەڕەنسیی ژان یووجین ڕۆبێرت ھودین بۆ ھات لە ساڵی ١٨٩٠. وایس بە ھەڵە پێی وابوو کە *i* لە کۆتاییی ناوێکدا بە مانای «وەک» دێت لە فەڕەنسیدا. دواتر لە ژیانیدا، ھودینی وتی کە بەشی یەکەمی ناوە نوێیەکەی، ھاری، ڕێزلێنانێک بووە بۆ جادووگەری ئەمریکی ھاری کێڵەر، کە پێی سەرسام بووە، ھەرچەندە پێدەچێت کە لە «ئێری»یەوە وەرگیرابێت، کە نازناوی «ئێریک»ە، و لە خێزانەکەیدا بەو شێوەیە بانگ دەکرا

ھودینی لەلایەن جادووگەر جۆزێف ڕینەوە ڕاھێنانی پێ دەکرا کاتێک کە ھەرزەکار بوو لە یانەی وەرزشیی پاستایم.

وێنۆک|right|upright|ھودینی،  ١٩٠٠
ھودینی لە ١٨٩١ دەستی کرد بە پیشەی جادووگەری، بەڵام سەرکەوتنێکی وای نەبوو. دواتر لە نمایشێکی ژێر چادردا دەرکەوت لەگەڵ پیاوی بەھێز ئێمیل جارۆ. لە مۆزەخانە دە سەنتییەکان و نواندنە ناسەرەکییەکاندا دەردەکەوت، تەنانەت چەند ڕۆڵێکیشی دەگێڕا وەک «دە وایڵد مان» لە سێرکێکدا. ھودینی لە سەرەتادا سەرنجی لەسەر فێڵی پەڕەی باو بوو. لەکاتێکدا، بە «کینگ ئۆف کاردس» (پاشای پەڕەکان) خۆی ناو دەبرد. ھەندێک جادووگەری پیشەگەر – بەڵام ھەموویان نا – ھودینییان بە تەڕدەستێکی بەتوانا ناو برد کە تەواوی شارەزایییەکەی نەبووە، و ئەوەندە زیرەک نەبووە تێیدا کە شارەزایی پەیدا بکات لە ھونەرەکەدا. دوای ماوەیەکی کەم، دەستی کرد بە تاقیکردنەوەی نمایشی ھەڵاتن.

لە ١٨٩٤دا، کاتێک لەگەڵ براکەیدا «داش» (تیۆدۆر) نمایشیان دەکرد لە دوورگەی کۆنی لەژێر ناوی «برایانی ھودینی»، ھودینی نمایشکارێکی بینی بە ناوی ویڵھێڵمینا بیاتریس «بێس» ڕاھنەر. لە سەرەتادا داش حەزی لە بێس بوو، بەڵام بێس ھاوسەرگیریی لەگەڵ ھودینی کرد، و جێگەی داشی گرتەوە لە نمایشەکانیاندا، و بە «ھودینییەکان» ناسران. بۆ تەواوی پیشەی نمایشی ھودینی، بێس وەک یاریدەدەری دەردەکەوت.

ھودینی لە ١٨٩٩دا ناوبانگێکی زۆری پەیدا کرد کاتێک بەڕێوەبەر ماڕتن بێکی بینی لە سەینت پۆڵ، مینەسۆتا. بێک بە نمایشی کەلەپچەی ھودینی سەرسام بووبوو، بۆیە پێشنیاری ئەوەی کرد کە سەرنج بخاتە سەر نمایشی ھەڵاتنەکانی و لە گۆڕەپانی ڤودڤیلی ئۆرفیەم جێی بۆ دابین کرد. دوای تێپەڕبوونی چەند مانگێک، لە گەورەترین ھۆڵەکانی ڤودڤیلدا نمایشی دەکرد. لە ١٩٠٠دا، بێک زنجیرە نمایشێکی بۆ ھودینی ڕێکخست لە ئەورووپا. دوای چەند ڕۆژێک بە چاوپێکەوتنی سەرنەکوتوو، بریکاری بەڕیتانیی ھودینی ھاری دەی یارمەتیی دا تاکوو چاوپێکەوتنێک لەگەڵ سی. دەنداس سلەیتەر ببەستێت، بەڕێوەبەری ئەو کاتەی شانۆی ئاڵھامبرا. ھودینی بە ویلیام مێلڤیڵ شاد بوو و ڕوونکردنەوەیەکی لەسەر ھەڵاتن لە کەلەپچەی دا لە سکۆتلەند یارد. ھودینی ئەوەندە سەرکەوتوو بوو لە ھەڵخەڵەتاندنی پۆلیسەکاندا کە توانی بۆ شەش مانگ جێی خۆی بکاتەوە لە شانۆی ئالھامبرادا. نمایشەکانی سەرکەوتنێکی گەورەیان ھەبوو و مووچەکەشی زیادی کرد بۆ ٣٠٠ دۆلار لە ھەفتەیەکدا ().

thumb|«دوو خۆشەویستەکەم»—ھودینی لەگەڵ دایک و ھاوسەرەکەیدا،  ١٩٠٧
لە نێوان ١٩٠٠ و ١٩٢٠دا، ھودینی لە شانۆکانی سەرتاسەری بەڕیتانیای مەزندا دەردەکەوت و نمایشی ھەڵاتن، چاوبەستی، فێڵی پەڕە و مەترسیکاریی دەکرد، کە بەھۆیەوە بووبووە یەکێک لە نمایشکارە خاوەن زۆرترین مووچەکانی جیھان. توانیویەتی زنجیرە نمایش لە ھۆڵەندا، ئەڵمانیا، فەڕەنسا، و ڕووسیا بکات و بە زۆری بە «دە ھاندکەف کینگ» (پاشای کەلەپچە) ناسرابوو. لە ھەر شارێکدا، ھودینی زۆری لە پۆلیسی ناوخۆییی ئەوێ دەکرد کە بە کپت و زنجیر بەندی بکەن لە زیندانەکانیاندا و نەھێڵن ھەڵبێت. لەم ھەڵاتنانەیدا، زۆرینەی جار سەرەتا ڕووت دەکرایەوە و پشکنینی دەکرا. لە مۆسکۆ، توانی لە پاسێکی گواستنەوەی زیندانیی سیبێریایی ھەڵبێت، وتبووشی کە ئەگەر نەیتوانیایە خۆی ئازاد بکات، پێویست بوو گەشت بکات بۆ سیبێریا، کە تاکە کلیل لەوێ بوو.

لە کۆلن، ھودینی شکاتی لە ئەفسەرێکی پۆلیس کرد بە ناوی وێرنەر گراف، کە وتبووی ھودینی بە بەرتیلدان خۆی ڕزگار دەکات لە زیندانەکان. ھودینی دۆسیەکەی بردەوە بە کردنەوەی قاسەی دادوەرەکە (دواتر وتی کە دادوەرەکە بیری چووە قفڵی بکات). بەم سەرمایەدارییە نوێیەیەوە، ھودینی جلێکی کڕی کە وترابوو بۆ شاژن ڤیکتۆریا دروست کراوە. دواتر پێشوازییەکی گەورەی ڕێکخست کە تێیدا دایکی پیشانی خزمەکانی دا و جلەکانی پۆشیبوو. ھودینی وتوویەتی کە ئەو ڕۆژە خۆشترین ڕۆژی ژیانی بووە. لە ١٩٠٤دا، ھودینی گەڕایەوە بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و خانوویەکی کڕی بە ٢٥،٠٠٠ دۆلار ()، خانوویەک کە بە بەردی قاوەیی دروست کرابوو لە ٢٧٨&nbsp;دەبلیو. شەقامی ١١٣یەم لە ھارلێم، نیویۆرک سیتی.

لە ماوەی زنجیرە نمایشێکیدا لە ئەورووپا لە ١٩٠٢دا، ھودینی سەردانی بلوای کرد بە مەبەستی بینینی ئێمیل ھودین، کوڕی ژان یووجین ڕۆبێرت ھودین، بۆ چاوپێکەوتنێک و ڕەزامەندی وەرگرتن بۆ سەردانکردنی گۆڕی ژان یووجین. ھودینی ڕێگەی پێنەدرا کە سەردانی گۆڕەکەی بکات، بەڵام سەرەڕای ئەوە سەردانی کرد. ھودینی پێی وابوو کە نادادپەروەرانە مامەڵەی لەگەڵ کراوە و دواتر باسی یەکتر بینینەکەی کرد بە شێوەیەکی نەرێنیانە لە گۆڤارەکەیدا، وتی کە «زۆر بێئەدەبانە مامەڵەم لەگەڵ کرا لەلایەن مادام دەبلیوو. ئێمیل ڕۆبێرت ھودینەوە». لە ١٩٠٦دا، پەیامێکی نارد بۆ گۆڤاری فەڕەنسیی *L'Illusionniste* و وتی: «بە دڵنیایییەوە چێژ لە وتارەکەم دەبینن کە لەسەر ڕۆبێرت ھودین نووسیومە لە گۆڤارەکەمدا. بەڵێ، ھاوڕێی ئازیزم، دەتوانم لە کۆتاییدا کەسە زۆر خۆشەویستەکەت تێک بشکێنم، کە کە لەمێژە خراوەتە سەر پایەیەک کە شایەنی نەبووە.»

لە ١٩٠٦دا، ھودینی گۆڤارێکی تایبەت بە خۆی دروست کرد بە ناوی *گۆڤاری مانگانەی کۆنجیورەرس* (جادووگەرەکان). گۆڤارەکە نەیاری *[[سفینکس: گۆڤارێکی سەربەخۆ بۆ جادووگەرەکان|سفینکس]]* بوو، بەڵام بۆ ماوەیەکی کەم بەردەوام بوو و تەنیا دوو چاپی لێ بڵاوبوویەوە تاکوو ئابی ١٩٠٨. مێژووناسی جادوو جیم ستاینمایەر وتوویەتی کە «ھودینی نەیتوانیوە خۆی بگرێت و گۆڤارەکەی بۆ شاڵاوەکانی بەکار دەھێنا، ھێرشی دەکردە سەر ڕکابەرەکانی، بەسەر دەرکەوتنەکانی خۆیدا ھەڵی دەدا، و زیرەکانە دووبارە مێژووی دەنووسییەوە بۆ ئەوەی لایەنگری بیروڕای خۆی بێت لەسەر جادووگەری.»

[وێنۆک|250px|right|ھاری ھودینی پێش بازھەڵدان لە [پردی ھارڤاردەوە لە بۆستن لە ١٩٠٨]]
لە ١٩٠٧ەوە ھەتاوەکوو ١٩١٠یەکان، ھودینی بە سەرکەوتنێکی زۆرەوە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا نمایشی دەکرد. خۆی لە زیندان، کەلەپچە، زنجیر، پەت، و چاکەتی بەستەرەوە ڕزگار دەکرد، کە زۆرینەی کات بە پەتێکەوە ھەڵواسرابوو لەبەرچاوی بینەرانی سەر شەقامدا. لەبەر لاساییکەرەوەکانی، ھودینی لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ١٩٠٨دا وازی لە «نمایشی کەلەپچە»کەی ھێنا، و دەستی کرد بە ھەڵاتن لە قتووی شیری پڕ لە ئاوی داخراو. ئەگەری شکستھێنان و مەرگ بینەرانی دەورووژاند. ھودینی نمایشی ھەڵاتنەکەشی فراوانتر کرد، و تێیدا ڕێی بە خەڵک دەدا کە ئامێری سەیروسەمەرەی بۆ جێ بھێڵن تاکوو بیبەستێتەوە. ئەم ئامێرانە بریتی بوون لە سندووقی بزماراوی (کە ھەندێک جار دەخرایە ژێر ئاوەوە)، کوڵێنەری کەپسکراو، چەرچەفی تەڕ، جانتای پۆستە، و تەنانەت گەدەی نەھەنگێک کە کەوتبووە سەر کەناری بۆستن. بیرەسازەکانی سکرانتن، پێنسڵڤەینیا، و شارەکانی تر بەگژ ھودینیدا چوونەوە تاکوو لە بەرمیلێکی پڕ لە بیرە ھەڵبێت.

زۆرینەی ئەم نمایشانە لەگەڵ بازرگانی ناوخۆیی ڕێکخرابوون کە یەکێکە لە سەرەتاترین بەکارھێنانەکانی بازاڕدۆزیی ھاوبەش. لەجیاتیی بانگەشەکردن بۆ ئەو بیرۆکەیەی کە لەلایەن ڕۆحیانەتەوە یارمەتیی دەدرێت، وەک برایانی دەیڤنپۆرت و زۆری تر دەیانکرد، بانگەشەکانی ھودینی پیشانی دەدا کە لەڕێی ڕاگوێزیی سەرووسروشتییەوە ھەڵاتنەکانی ئەنجام دەدات، ھەرچۆنێک بێت ھودینی ھەرگیز دانی بەوەدا نەناوە کە ھێزی سەرووسروشتیی ھەبووبێت.

دوای بەدواداچوونێکی زۆر، ھودینی  کۆمەڵەوتارێکی نووسی لەسەر مێژووی جاووگەری، کە پەرەی پێ درا و بوویە *دەرخستنی ڕۆبێرت ھودین* کە لە ١٩٠٨ بڵاوبوویەوە. لەم کتێبەدا ھێرشی کردە سەر کەسە زۆر خۆشەویستەکەی پێشووی، ڕۆبێرت ھودین، و بە درۆزن و قۆڵبڕ ناوی برد لەبەر ئەوەی کە وتبووی کە ئەو ماشێنی خۆکار و کاریگەرییەکانی وەک خۆڕاگرتنی ئاسمانیی داھێناوە، کە چەندەھا ساڵ لەوەپێش بوونیان ھەبووە. زۆرینەی تاوانبارکردنەکانی لە کتێبەکەدا باسکرابوون ڕەتکرانەوە لەلایەن جادووگەران و توێژەرەوان کە لایەنگری ڕۆبێرت ھودین بوون. جادووگەر جان ھوگارد دواتر کتێبێکی نووسی کە کتێبەکەی ھودینیی بەدرۆخستەوە.

وێنۆک|upright|پۆستەرێک کە بانگەشە بۆ ھەڵاتنی ھودینی لە «سەبەتەیەکی گەشتی زۆر پتەو و گەورە» دەکات
ھودینی لە سێرکەس بوش لە بەرلین لە ئەڵمانیا لە ٢١ی ئەیلوولی ١٩١٢دا، خانەی ئەشکەنجەدانی ئاویی چینیی ناساند. بە سەرەوژێری لە ژوورۆچکەیەکی شووشە و ئاسنین بەسترابووەوە کە پڕ بوو لە ئاو، و توانی بۆ زیاتر لە سێ خولەک ھەناسەی خۆی بگرێت لەژێر ئاودا. ھودینی بەردەوام بوو لە ئەنجامدانی ئەم نمایشە بۆ تەواوی ژیانی.

لە ماوەی پیشەکەیدا، ھودینی ھەندێک لە فێڵەکانی ڕوونکردبووەوە لە کتێبەکانیدا کە بۆ کۆڕی جادووگەران نووسیبووی. لە *نھێنییەکانی کەلەپچە* (١٩٠٩)دا، دەری خست کە چەند قفڵ و کەلەپچە دەکرێنەوە بە ھێزی تەواو، ئەوانی تریش بە قەیتانی پێڵاو. کاتەکانی تر، قفڵشکێن و کلیلی شاراوەی لەگەڵ خۆی ھەڵدەگرت. کاتێک بە پەت و چاکەتی بەسترەوەوە دەبەسترایەوە، بۆشاییی جووڵاندنی بە گەورەکردنی شان و سنگی بەدەست دەھێنا، بە دوورخستنەوەی قۆڵی لە لەشی.

thumb|right|ھودینی و جێنی، فیلە لەوبنووھاتووەکە، ٧ی کانوونی دووەمی ١٩١٨
ھەڵاتنی چاکەتی بەستەرەوەکانی سەرەتا لە پشت پەردەوە دەکران، و لە کۆتایییدا بە ئازادی دەھاتە دەرەوە. براکەی ھودینی (کە ھەڵاتنزانێک بوو، و بە تیۆدۆر ھاردین ناوی خۆی دەبرد) بۆی دەرکەوت کە بینەران زیاتر تامەزرۆن کاتێک پەردەکانی لێ نەبێت و تێکۆشانەکەی ببینن لەکاتی خۆڕزگارکردنی. چەند جارێک پێکەوە نمایشی ھەڵاتنیان کردووە لە چاکەتی بەستەرەوە کاتێک بە سەرەوژێری لە بیناوە ھەڵواسراون.

بۆ زۆرینەی ژیانی پیشەیی، ھودینی نمایشەکانی زۆر گەورە بوون لە ڤودڤیل. بۆ چەندان ساڵ، خاوەنی زۆرترین مووچە بوو لە ڤودڤیلی ئەمریکیدا. یەکێک لە ناسراوترین جادووە ناھەڵاتنەکانی ھودینی لە نیویۆرک ھیپۆدرۆم نمایش کرا، و لە نمایشەکەدا فیلێکی تەواو پێگەیشتووی ونکرد. ئەم فێڵەی لە جادووگەر چاڕڵس مۆریت کڕی بووەوە. لە ١٩٢٣دا، ھودینی بوویە سەرپرشتیاری مارتینکا، کۆنترین کۆمپانیای جادووی ئەمریکا. کۆمپانیاکە لە ئێستاشدا ھەر بەردەوامن.

ھەروەھا وەک سەرپەرشتیاری کۆمەڵەی جادووگەرە ئەمریکییەکانیش ڕۆڵی ھەبووە لە ١٩١٧ەوە تاکوو مردنی لە ١٩٢٦. کۆمەڵەکە لە ژووری پشتەوەی فرۆشگەی جادووی ماترینکاوە دروستبوون لە نیویۆرک، و پەرەی سەند لەژێر سەرپەرشتیی ھاری ھودینی لەنێوان ١٩١٧ بۆ ١٩٢٦. ھودینی باشترین خەیاڵی جادووگەری بوو. ئەنجامی دروستکردنی تۆڕێکی نێودەوڵەتیی گەورە و یەکگرتوو بوو لە جادووگەری پیشەگەر و تازەکار. بچوویایە بۆ ھەر شوێنێک، ناونیشانێکی دوورودرێژی فەرمیی دەدایە یانەی جادووگەرییە ناوخۆیییەکان، لێدوانی دەدا، و ئەندامەکانی بانگێشت دەکرد لەسەر گیرفانی خۆی. وتوویەتی کە «یانەی جادووگەرییەکان بچووکن: بێھێزن ... بەڵام ئەگەر یەک بکەوین کۆمەڵەکە بەھێزتر دەبێت، و ئەوە دەگەیەنێت کە یانە بچووکەکان بەھێز و بەبایەخ دەبن. ئەندامان بەخێرھاتنیان لێ دەکرێت لە ھەر کوێیەک بن و، بە پێچەوانەوە، پشتیوانی ھێڵێکی شار بۆ شار بۆ دۆزینەوەی دەرخەرەکان و ناپەسەندەکان».

وێنۆک|upright|ھودینی بە کەلەپچەوە، ١٩١٨
بۆ زۆرینەی ١٩١٦، کاتێک لە زنجیرە نمایشێکدا بوو لە ڤودڤیل، ھودینی لەسەر گیرفانی خۆی یانە جادووگەرییە ناوخۆیییەکانی کۆدەکردەوە تاکوو بەشداری لە کۆمەڵەی جادووگەرانی ئەمریکا بکەن وەک ھەوڵێک بۆ بووژاندنەوەی ئەو ڕێکخراوانەی کە پێی بێھێز بوو. گرووپی لە بەفەڵۆ، دیترۆیت، پیتسبێرگ، و کانسەس سیتی ڕازی کرد تاکوو بەشداری بکەن. لە لەندەنیش بە ھەمان شێوە، جادووگەری ڕازی کرد تاکوو بەشدار بن. یانەی بەفەڵۆ وەک لقی یەکەم (کە دواتر بوویە ئەنجومەن)ی کۆمەڵەکە بەشدار بوون. ئەنجومەنی ژمارەی ٣ی شیکاگۆ، وەک ناوەکە دەری دەخات، سێیەم یانەی ناوچەیی بوو کە لەلایەن کۆمەڵەی جادووگەرانی ئەمریکییەوە دابمەزرێت، و ئێستا ژمارەی ئەنجومەنەکانی لە سەدەکاندایە. لە ١٩١٧دا، ھودینی دەستوورنامەی ئەنجومەنی ژمارە سێی واژوو کرد و ھێناییە بوون، و ئەو دەستوورنامەیە و ئەم یانەیە بەردەوامن لە بەردەستختنی پەیوەندی بۆ جادووگەرانی شیکاگۆ. ھودینی لە یانەی ھاوشێوەوە لە دیترۆیت، پیتسبێرگ، کانسەس سیتی، سینسیناتی و شوێنی ترەوە بەڵێننامەی پێ گەیشت. ئەمە گەورەترین جووڵانەوە بوو لە مێژووی جادووگەریدا. لەو شوێنانەی کە ھیچ یانەیەک بوونی نەبوو، ھودینی جادووگەری کۆکردەوە، بە یەکی ناساندن، و لە کۆمەڵەکدا جێی کردنەوە.

لە کۆتاییی ١٩١٦دا، یانەی جادووگەری لە سان فرانسیسکۆ کە ھودینی سەردانی نەکردبوون پێشنیاری ئەوەیان دەکرد کە ببنە ئەنجومەن. ھودینی دەوڵەمندترین ڕێکخراوی جادووگەرانی دروست کرد کە توانیویەتی بۆ ماوەیەکی زۆر بمێنێتەوە. لە ئێستادا زیاتر لە ٦،٠٠٠ ئەندام و ٣٠٠ ئەنجومەنی ھەیە لە سەرتاسەری جیھاندا. لە تەممووزی ١٩٢٦دا، ھودینی بۆ نۆیەم جار وەک سەرپەرشتیار ھەڵبژێردرا و وەک ساڵانی پێشوو براوە بوو. ھەموو سەرۆەرشتیارەکانی تر تەنیا بۆ یەک ساڵ لەو پلەیەدا ماونەتەوە. ھودینی سەرپەرشتیاری یانەی جادووگەرانی لەندەنیش بوو.

لە کۆتا ساڵەکانی ژیانیدا (١٩٢٥/٢٦)، ھودینی نمایشێکی پڕاوپڕی تایبەت بە خۆی دەستپێکرد، کە ناوی نا «سێ نمایش لە یەکدا: جادوو، ھەڵاتن، و دەرخستنی ڕێگا قۆڵبڕەکان».

## ھەڵاتنە دیارەکانی
وێنۆک|right|upright|«ھاندکەف» ھاری ھودینی،  ١٩٠٥
### پێشبڕکێی ''دەیڵی میرەر''
لە ١٩٠٤دا، ڕۆژنامەی لەندەنیی *[[دەیڵی میرەر]]* پێشبڕکێیەکیان بۆ ھودینی ئامادە کرد تاکوو لە چەند کەلەپچەیەکی تایبەت خۆی ڕزگار بکات کە دەوترا نەتانیەڵ ھاڕت، کلیلسازێک لە بێرمینگام، پێنج ساڵی پێچووە بۆ دروستکردنیان. ھودینی ڕازی بوو لە ١٧ی ئازاردا لە نمایشێکی دوانیوەڕۆییی لە ھۆڵی ھیپۆدرۆم لە لەندەن. دەوترا کە ٤٠٠٠ کەس و زیاتر لە ١٠٠ ڕۆژنامەوان ئامادە بوون بۆ نمایشەکە. نمایشەکە بۆ ماوەی زیاتر لە کاتژمێرێک بەردەوام بوو، و تێیدا ھودینی چەند جارێک لە «خانووی تارمایی»یەکەیەوە ھاتە دەرەوە (پەردەیەک کە بەکار دەھات بۆ شاردنەوەی شێوازی ھەڵاتنەکەی). لەکاتێکدا داوای کرد کە کەلەپچەکانی لێ بکەنەوە تاکوو بتوانێت چاکەتەکەی دابنێت. نوێنەری *دەیڵی میرەر*، فڕانک پاڕکەر، ڕەتی کردەوە و وتی کە سوودی لێ دەبینێت ئەگەر ببینێت کە چۆن کەلەپچەکان دەکرێنەوە. ھودینی کتوپڕ چەقۆیەکی گیرفانیی دەرھێنا و، کە بە دانی گرتبووی، بەکاری ھێنا تاکوو چاکەتەکی بدڕێنێت. دوای نزیکەی ٥٦ خولەک، ژنەکەی ھودینی ھاتە سەر ستەیج و ماچێکی کرد. زۆر کەس پێیان وابوو کە ژنەکەی کلیلی کەلەپچەکانی لە دەمیدا شاردبووەوە و لەڕێی ماچکردنی ھودینییەوە پێی دابوو. ھەرچۆنێک بێت، وتراوە کە بێس ھەرگیز نەچووەتە سەر ستەیج، ئەم بیردۆزەش ڕێی تێناچێت چونکە کلیلەکە شەش ئینچ بووە. ھودینی دواتر چووە پشت پەردەکەوە. دوای کاتژمێرێک و دە خولەک، ھودینی بە ئازادی ھاتەوە دەرەوە. بینەران ھودینیان خستە سەر شانیان و خۆشحاڵیی خۆیان دەربڕی، دواتر ھودینی لە خۆشیدا دەستی کرد بە گریان. لەو کاتەدا، ھودینی وتی کە ئەم ھەڵاتنەی قورستین ھەڵاتنی ژیانی بووە.
refname
دوای مردنی ھودینی، ھاوڕێکەی، ماڕتن بێک، لە کتێبی *چیرۆکە سەرسووڕھێنەرەکانی پیاوە نھێنییەکان*ی ویڵ گۆڵدستندا ناوی ھێندرابوو، کە دانی بەوەدا نابوو کە ھودینی ئەو ڕۆژە لە بارودۆخێکی دژواردا بووە و داوای یارمەتیی کردووە لە ژنەکەی. گۆڵدستن بەردەوام بووە و وتوویەتی کە بێس پاڕاوەتەوە لە نوێنەری *دەیڵی میرەر* تا کلیلەکەی بداتێ، دواتر داویەتی بە ھودینی لەڕێی پەرداخێک ئاوەوە. لە کتێبەکەدا وتراوە کە کلیلەکە شەش ئینچ بووە و لە پەرداخێک ئاودا جێی نەبووەتەوە. گۆڵدستن لەلای خۆیەوە ھیچ بەڵگەیەکی نەبەخشیوە، و چەندەھا ژیاننامەنووسی ھاوچەرخ بەڵگەیان دۆزیوەتەوە (بە تایبەتی لە شێوەی داڕشتنە تایبەتەکەی کەلەپچەکاندا) کە لەوانەیە ھودینی خۆی پێشبڕکێی *دەیڵی میرەر*ی ڕێک خستبێت و تێکۆشانە زۆرەکەی بۆ ڕزگاربوونی تەنیا نواندن بووبێت.

ئەم ھەڵاتنە بە قووڵی باس کراوە لە *[[نھێنییەکان لە مۆزەخانە]]* لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ شارەزای ھودینی، جادووگەر و ھەڵاتنزان دۆرۆتی دیتریچی مۆزەخانەی ھودینی لە سکرانتن.

دروستکراوەیەکی تەواوی کەلەپچەکانی دەیڵی میرەر و دروستکراوەیەکی کلیلە شێوە براماھەکەی لە مۆزەخانەی ھودینی لە سکرانتن، پێنسڵڤەینیا بەردەستن. ئەم کۆمەڵە قفڵانە دەوترێت کە تەنیا شەش دانەیان ھەیە لە جیھاندا، و ھەندێکیشیان پیشان نادرێن.

### ھەڵاتن لە قتووی شیر
thumb|ھاری ھودینی لە ئەنجامدانی نمایشی ھەڵاتن لە قتووی شیردا،  ١٩٠٨
لە ١٩٠٨دا، ھودینی نمایشێکی ڕەسەنی خۆی ناساند، ھەڵاتنی لە قتووی شیر. لەم نمایشەدا، ھودینی بە کەلەپچە دەبەسترایەوە و دەخرایە نێو قتوویەکی شیری زۆر گەورەوە کە پڕ کرابوو لە شیر و لە پشت پەردەیەکەوە ھەڵاتنەکەی ئەنجام دەدا. تاکوو کاریگەریی زیاتر بێت، ھودینی داوای لە بینەرانیش دەکرد کە ھەناسەی خۆیان بگرن لەگەڵی لەکاتێکدا لە نێو قتووەکەدا بوو. نمایشەکە بە پۆستەری ھەستبزوێن بانگەشەی بۆ دەکرا کە دەیوت «شکستھێنان واتە مردنێک بە نقوومبوون»، و ھەڵاتنەکە سەرکەوتنێکی گەورەی ھەبوو. ھودینی دوای ماوەیەک نمایشەکەی گۆڕی تاکوو قتووەکە لەنێو سندووقێکی تەختەدا قفڵ بکرێت، و لەنێو قتووەکەدا بە زنجیر یان بە قفڵ دەبەسترایەوە. ھودینی ئەم نمایشەی تەنیا بۆ ماوەی چوار ساڵ ئەنجام دا وەک بەشێکی ئاسایی لە نمایشەکانیدا، بەڵام یەکێکە لەو نمایشانەی کە زۆر پێی ناسراوە. براکەی ھودینی، تیۆدۆر ھاردین، بەردەوامبوو لە ئەنجامدانی نمایشی قتووی شیر و جۆرە تەختەیییەکەشی لە ١٩٤٠ەکاندا.

مۆزەخانەی ئەمریکیی جادوو قتووی شیر و سندووقەکەی ھێشتووەتەوە کە لەلایەن ھودینییەوە بەکار دەھاتن.

دوای ئەوەی زۆرێک لە جادووگەران نمایشی ھاوشێوەی تایبەت بە خۆیان دروست کرد، ھودینی وتی کە نمایشەکە لەلاین مافی لەبەرگرتنەوەوە پارێزراوە و کە ١٩٠٦دا، شکاتی لە جۆن کلێمپێرت کرد، یەکێک لە لاساییکەرەوە وازنەھێنەرەکان. کێشەکە لە دەرەوەی دادگا چارەسەر کرا و جۆن کلێمپێرت ڕازی بوو کە پۆزشتنامەیەک بڵاو بکاتەوە.

### خانەی ئەشکەنجەی ئاویی چینی

thumb|right|upright|ھودینی لە ئەنجامدانی نمایشی خانەی ئەشکەنجەی ئاویی چینی

لە دەوروبەری ١٩١٢دا، زۆریی ژمارەی لاساییکەرەوەکان وای لە ھودینی کرد کە نمایشی قتووی شیرەکەی بگۆڕێت بۆ خانەی ئەشکەنجەی ئاویی چینی. لەم نمایشەدا، قاچەکانی ھودینی بە داربەست دەبەسترانەوە، و بە سەرەوژێری نزم دەکرایەوە نێو تانکییەکی شووشەییی پڕ لە ئاو. خانەکەی کە لە داری ماھوون و ئاسن دروست کرابوو پێشێکی شووشەییی ھەبوو، لەڕێیەوە بینەران دەیانتوانی بە جوانی ھودینی ببینن. داربەستەکە لەسەر خانەکەدا قفڵ دەکرا، و پەردەیەکیش ھەڵاتنەکەی دادەپۆشی. لە سەرەتاترین وەشانەکانی ئەم نمایشەدا، قەفەزێکی ئاسنین دەخرایە نێو خانەکەوە و ھودینیش لەنێو قەفەزەکدا دەبەسترایەوە. لەکاتێکدا کە ھەڵاتنەکەی قورستر کردبوو - قەفەزەکە ڕێگری لە جووڵەکردن دەکرد - قەفەزەکە وەک پارێزگارییەک وابوو لە حاڵەتی شکانی شووشەکەدا.

خانە ڕەسەنەکە لە ئینگلتەرا دروست کرا، و لەوێ ھودینی بۆ یەکەم جار ھەڵاتنەکەی ئەنجام دا بۆ ئامادەبووانێک کە لە یەک کەس پێکھاتبوو وەک بەشێک لە شانۆیەکی یەک نمایشی دا بە ناوی «ھودینیی سەرەوژێر». ئەم نمایشە بۆ بەدەستھێنانی مافی لەبەرگرتنەوە ئەنجام درا، تاکوو ھودینی بتوانێت شکات لە لاساییکەرەوەکانی بکات - کە کردی. نمایشەکە بە سەرناوی «خانەی ئەشکەنجەی ئاویی چینی» یان «خانەی ئەشکەنجەی ئاوی» بانگەشەی بۆ دەکرا، بەڵام ھودینی ھەمیشە بە «سەرەوژێر» یان «یوو ئێس دی» (کورتکراوەی Upside down) ئاماژەی پێ دەکرد. یەکەم نمایشی گشتی لە سێرکەس بوش بوو لە بەرلین، لە ٢١ی ئەیلوولی ١٩١٢. ھودینی تا کۆتاییی ژیانی بەردەوام بوو لەم نمایشە.

### ھەڵاتنی چاکەتی بەستەرەوە
یەکێک لە نمایشە بەناوبانگەکانی ھودینی بریتی بوو لە بەستنەوەی بە چاکەتێکی بەستەرەوە و بەستنەوەی قولەپێی لە بینایەکی بەرزەوە یان بەرزکەرەوەیەکەوە. ھودینی دواتر ھەڵاتنەکەی ئەنجام دەدا لەبەرچاوی بینەرەکانی کە کۆبووبوونەوە. لە زۆر حاڵەتدا، ھودینی دەیان و ھەزاران بینەری کۆدەکردەوە کە ھاتوچۆی شارەکەی ڕادەوەستاند. ھودینی ھەندێک جار سەرنجی دەزگا ھەواڵگرییەکانی ڕادەکێشا بە ئەنجامدانی نمایشەکە لە بیناکانی دەزگا ناوخۆیییەکانەوە. لە نیویۆرک سیتی، ھودینی نمایشەکەی لە بەرزکەرەوەیەکەوە ئەنجامدا کە بەکار دەھێندرا بۆ دروستکردنی مێترۆی نیویۆرک سیتی. دوای جووڵاندنی لەشی لە ھەوادا، لە چاکەتەکە خۆی ڕزگار کرد. لە ساتی بەرزکردنەوەی لەلایەن بەرزکەرەوەکەوە بۆ ساتی داکەندنی چاکەتەکە بە تەواوی، دوو خولەک و سی و حەوت چرکەی پێچوو. تۆماری فیلمیی ئەم نمایشە لە کتێبخانەی کۆنگرە بەردەستە. تۆماری ھەڵاتنەکانی لە مۆزەخانەی ھودینیش نمایش دەکرێن لە سکرانتن، پێنسڵڤەینیا.

دوای کێشانی بە بینایەکدا بەھۆی ڕەشەباوە لە کاتی یەکێک لە نمایشەکانیدا، وایەرێکی سەلامەتی بە قولەپێی ھودینییەوە دیار بوو، وایەرەکە بۆ ئەوە بوو کە لە بیناکەوە ڕابکێشرێت ئەگەر پێویست بوو. بیرۆکەی ھەڵاتنە سەرەوژێرەکە لەلایەن کوڕێکی لاوەوە بە ناوی ڕاندۆڵف ئۆزبۆرن دەگڵەسەوە (٣١ی ئازاری ١٨٩٥ - ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦) درابوویە ھودینی، کاتێک لە نمایشێک لە ھۆڵێ شانۆیی شێفیڵد یەکتریان بینی.

### ھەڵاتنی سندووقی سەر ئاو
thumb|left|ھودینی لە خۆئامادەکردنی بۆ نمایشی ھەڵاتن لە سندووق  ١٩١٢
یەکێک لە نمایشە بەناوبانگەکانی تری ھودینی بریتی بوو لە ھەڵاتن لە سندووقێک کە بە بزمار کەپس کرابوو و بە پەتیش بەسترابووەوە و خرابووە نێو ئاوەوە. ھودینی یەکەم جار لە ئیست ڕیڤەری نیویۆرک ئەم نمایشەی ئەنجام دا لە ٧ی تەممووزی ١٩١٢. پۆلیس ڕێیان پێ نەدا کە یەکێک لە لەنگەرگاکانی ئەوان بەکار بھێنێت، بۆیە بەلەمێکی ڕاکێشانی بە کرێ گرت و ڕۆژنامەوانانی بانگێشت کرد کە لەگەڵی بن لەسەر بەلەمەکە. ھودینی بە کەلەپچە و قاچبەست بەسترایەوە، دواتر خرایە نێو سندووقێکەوە و سندووقەکە بە بزمار کەپس کرا، دواتر بە ٩٠ کیلۆ قورقوشم بەسترایەوە. سندووقەکە دواتر خرایە نێو ئاوەوە. ھودینی توانی لە ماوەی ٥٧ چرکەدا ھەڵبێت. سندووقە ڕاکێشرایە سەر وشکانی و وەک خۆی مابووەوە، و کەلەپچەکانیشی تێدا مابوو.

ھودینی چەند جارێک ئەم نمایشەی ئەنجام داوە، و تەنانەت دوو جاریش لەسەر ستەیج، یەکەم جار لە ھامەرستینز ڕوف گاردن کە تانکێکی ٢١،٠٠٠ لیتریی تایبەت دروست کرابوو، و دواتر لە ھیپۆدرۆمی نیویۆرک.

وێنۆک|right|کۆتا پۆستەر کە بانگەشە بۆ نمایشی زیندەبەچاڵکردنی ھودینی دەکات
### نمایشی زیندەبەچاڵکردن
ھودینی بە لایەنی کەمەوە بە سێ شێواز نمایشی زیندەبەچاڵکردنی ئەنجام داوە لە ژیانیدا. یەکەم دانەیان لە نزیک سانتا ئانا، کالیفۆرنیا بوو لە ١٩١٥، کە خەریک بوو بەھۆیەوە بمرێت. ھودینی زیندەبەچاڵ کرا، بەبێ تابووت، لە چاڵێکی دوو مەتریدا. ھودینی ھیلاک بوو و شڵەژا لەکاتی ھەوڵدان بۆ خۆڕزگارکردنی و داوای یارمەتیی کرد. کاتێک دەستی گەیشتە دەرەوەی چاڵەکە، بوورایەوە و لەلایەن یارمەتیدەرەکانییەوە دەرھێندرا لە چاڵەکە. ھودینی لە یادنامەکەیدا لەسەر ئەم نمایشەی نووسیویەتی کە «زۆر مەترسیدار بووە» و کە «کێشی زەوی کوشندەیە».

دووەم شێوازی ئەم نمایشەی ھودینی تاقیکارییەکی خۆڕاگرتن بوو کە دروست کرابوو تاکوو نمایشکاری میسڕی ڕەحمان بێی بە درۆ بخاتەوە، کە دەیوت کە ھێزی سەرووسروشتی بەکار دەھێنێت تاکوو لە تابووتێکی کەپسکراودا بمێنێتەوە بۆ ماوەی کاتژمێرێک. ھودینی توانی تۆمارەکەی ڕەحمان بشکێنێت لە ٥ی ئابی ١٩٢٦دا، بە مانەوەی لە تابووتێکی کەپسکراودا کە لە مەلەوانگەی ھۆتێلی شێڵتنی نیویۆرکدا نوقم کرابوو بۆ ماوەی کاتژمێر و نیوێک. ھودینی وتی کە ھیچ فێڵ و ھێزی سەرووسروشتیی بەکار نەھێناوە بۆ ئەنجامدانی ئەم کارە، و تەنیا ھەناسەی خۆی کۆنتڕۆڵ کردووە. ھودینی ئەم نمایشەی لە وای ئێم سی ئەی لە وۆرکێستەر، ماسەچوسێتس دووبارە کردەوە لە ٢٨ی ئەیلوولی ١٩٢٦، ئەم جارەیان بۆ کاتژمێرێک و یازدە خولەک مایەوە.

کۆتا شێوازی ئەم نمایشە نمایشێکی دوورودرێژی سەر ستەیج بوو کە لە نمایشە پڕاوپڕەکەی ئێوارەیدا بوو. ھودینی ھەڵدەھات دوای بەستنەوەی بە چاکەتێکی بەستەرەوە، بەندیکردنی لە تابووتێکدا، و دواتر ناشتنی لە تانکێکی گەورەی پڕ لە لم. لەکاتێکدا پۆستەر کە بانگەشە بۆ نمایشەکە دەکەن بوونیان ھەیە (کە باسی بەرەنگاربوونەوەکەی دژی ڕەحمان بێی تێدایە بە وتنی «دەروێشە میسڕییەکان بە درۆ خرانەوە!»)، نەزانراوە کە ھودینی ئەم نمایشەی ئەنجام دابێت. نمایشەکە واداندرابوو کە گەورەترین نمایشی وەرزی ١٩٢٧ی بێت، بەڵام ھودینی لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٦دا کۆچی دواییی کرد. تابووتە بڕۆنزەکەی بۆ نمایشەکە دروست کرابوو بەکار ھێندرا بۆ گواستنەوەی لاشەی ھودینی لە دیترۆیتەوە بۆ نیویۆرک دوای مردنی لە ھاڵۆویندا.

## ڕۆڵبینین لە فیلمدا

thumb|فیلمی بێدەنگی ''نھێنییە مەزنەکە'' (١٩١٩). ماوەی فیلم: ٠٩:٣٩. ئەڵقەی زنجیرەیەکی پازدە ئەڵقەیی کە تێیدا جادووگەر و ھەڵاتنزان ھودینی ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕێت
لە ١٩٠٦دا، ھودینی دەستی کرد بە پەخشکردنی فیلمی ھەڵاتنەکانی وەک بەشێک لە نمایشەکانی لە ڤودڤیل. لە بۆستن، کورتەفیلمێکی پەخش کرد بە ناوی *ھودینی ھاکنشمیت دەبەزێنێت*. جۆرج ھاکنشمیت زۆرانبازێکی بەناوبانگی ئەو سەردەمە بوو، بەڵام شێوەی ڕووبەڕووبوونەوەکەیان نەزانراوە چونکە فیلمەکە ونبووە. لە ١٩٠٩دا، ھودینی فیلمێکی دروست کرد لە پاریس بۆ سینەما لوکس بە ناوی *قارەمانێتییە سەرسووڕھێنەرەکانی ھودینیی بەناوبانگ لە پاریس*. فیلمەکە چیرۆکێکی بێسەروبەرەی ھەبوو بۆ دەرخستنی ھەندێک لە ھەڵاتنە بەناوبانگەکانی ھودینی، لەوانە ھەڵاتنی چاکەتی بەستەرەوە و کەلەپچەکردن لەژێر ئاودا. لە ھەمان ساڵدا، ھودینی پێشنیاری ڕۆڵگێڕانی کاپتن نیمۆی بۆ کرا لە وەشانێکی بێدەنگی *[[٢٠،٠٠٠ کۆمەڵە لەژێر دەریادا]]*، بەڵام پڕۆژەکە نەگەیشتە قۆناغی بەرھەمھێنان.

زۆربەی کات بە ھەڵە وتراوە کە ھودینی وەک ڕاوێژکاری کاریگەریی تایبەت کاری کردووە لە زنجیرەی ھەژێنەری وارتن/ئینتەرناشناڵی *نھێنییەکانی میرا*، کە لە ئیتاکا و نیویۆرک وێنەی گیراوە، چونکە ھاری گرۆسمەنیش، دەرھێنەری *نھێنییە مەزنەکە*، وێنەگرتنی زنجیرەیەکی لە ئیتاکا ئەنجام داوە لە نزیک ھەمان کاتدا. ڕاوێژکارەکانی پێکھاتبوون لە ھێروارد کارینگتن و ئالیستەر کرۆوڵی.

لە ١٩١٨دا، ھودینی ڕێکەوتننامەیەکی لەگەڵ بی. ئەی. ڕۆڵفدا واژوو کرد تاکوو لە زنجیرەیەکی ١٥ بەشیدا ڕۆڵ بگێڕێت بە ناوی *[[نھێنییە مەزنەکە]]* (کە لە تشرینی دووەمی ١٩١٨ بڵاوکراوەتەوە). لەبەر ئەوەی لەو کاتەدا باو بوو، زنجیرە فیلمەکە ھاوکات لەگەڵ بڵاوبوونەوەیدا ڕۆمانێکیشی لەگەڵدا بڵاوبوویەوە. بەھۆی گرفتی دارایییەوە، بی. ئەی. پڕۆدەکشنز داخرا، بەڵام بەھۆی *نھێنییە مەزنەکە*و ھودینی ڕێکەوتننامەیەکی لەگەڵ فەیمەس پەلەیرس-لاسکی کۆرپەرەیشن/پاراماونت پیکچەرز واژوو کرد، و دوو فیلمی بۆ دروستکردن، *[[یارییە ناخۆشەکە]]* (١٩١٩) و *[[دوورگەی ترس]]* (١٩٢٠).

*یارییە ناخۆشەکە* یەکەم فیلمی دوورودرێژی ھودینی بوو و بە باشترینی ناسراوە. بەھۆی سروشتە گڕکێشەکەی فیلمی نایترەیت و ڕێژە کەمەکەی مانەوەیان، مێژووناسانی فیلم فیلمەکەیان بە ونبوو دانا. فیلمەکە یەک دانەی مابووەوە و لە کۆکراوەی کۆکەرەوەیەکی نھێنی کە تەنیا چەند جادووگەرێک کە پێی ئاشنا بووبوون دەیناسن. دیک بڕوکز و دۆرۆتی دیێتریچی مۆزەخانەی ھودینی لە سکارنتن، پێنسڵڤەینیا، دوو جار فیلمەکەیان بینیبوو لەڕێی بانگێشتکردنیانەوە لەلایەن کۆکەرەوەکەوە. دوای چەندین ساڵ لە ھەوڵدان، توانیان کە ڕازی بکەن کە فیلمەکە بفرۆشێت بە تێرنەر کلاسیک موڤیس کە توانی تەواوی فیلمە ٧١ خولەکییەکە نوێ بکاتەوە. فیلمەکە بۆ ماوەی ٩٦ ساڵ لەلایەن خەڵکەوە نەبینرابوو، دواتر لەلایەن تێرنەر کلاسیک موڤیسەوە لە ٢٩ی ئازاری ٢٠١٥دا پەخش کرا، وەک گرنگترین بەرھەمی فێستیڤاڵە چوار ڕۆژییە ساڵانەکەیان لە ھۆڵیوود.

[وێنۆک|upright|ھودینی بەسەر [تاڤگەکانی نیاگارادا مەلە دەکات لە دیمەنێک لە فیلمی *[[پیاوەکەی سەروو]]* (١٩٢٢)]]
لە کاتی وێنەگرتنی دیمەنێکی ئاسمانیی *یارییە ناخۆشەکە*، دوو فڕۆکە بە ئاسمانەوە خۆیان بە یەکدا کێشا و مەترسیکارێک کە جێگرەوەی ھودینی بوو بە پەتێک لە یەکێک لە فڕۆکەکانەوە شۆڕ بووبووەوە. بانگەشەیەکی زۆر دەکرا بۆ ئەم دیمەنە "لەسەر فیلم گیراوە" درامییە، و دەوترا کە ھودینی خۆی لە فڕۆکەوە شۆڕبووەتەوە. لەکاتی وێنەگرتنی ئەم فیلمانە لە لۆس ئانجلس، ھودینی خانوویەکی بە کرێ گرت لە لاورێڵ کانیەن. دوای تەواوکردنی دوو فیلمەکەی بۆ ھۆڵیوود، ھودینی گەڕایەوە بۆ نیویۆرک و کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنانی فیلمی دروست کرد بە ناوی «کۆمپانیای فیلمی ھودینی». بەرھەمھێنانی بۆ دوو فیلم کرد و ڕۆڵی سەرەکییشی تێدا گێڕان، *[[پیاوەکەی سەروو]]* (١٩٢١) و *[[ھاڵدەینی وەزارەتی ئاسایش]]* (١٩٢٣). دواتر تاقیگەیەکی فیلمی دامەزراند بە ناوی «کۆمپانیای پەرسەندنی فیلم»، و قوماری لەسەر پڕۆسەیەکی نوێی بەرھەمھێنانی فیلمی وێنەی جووڵاو دەکرد. براکەی ھودینی، تیۆدۆر ھاردین، وازی لە پیشەکەی ھێنا وەک جادووگەر و ھەڵاتنزانێک تاکوو کۆمپانیاکە بەڕێوە ببات. جادووگەر ھاری کێڵار سەرمایەنەرەوەیەکی سەرەکی بوو. لە ١٩١٩دا، ھودینی چوو بۆ لۆس ئانجلس بۆ وێنەگرتن. لە ٢٤٣٥ لۆرێڵ کانیەن بوڵیڤارد نیشتەجێ بوو، نیشنگەیەک کە لەلایەن ڕاڵف ئێم. واڵکەرەوە خاوەندارێتیی دەکرێت. دە ھودینی ئیستەیت، دەکەوێتە ٢٤٠٠ لۆرێڵ کانیەن بوڵیڤارد، و وەک ڕێزلێنانێک بۆ ھودینی دروست کراوە.

پیشەی نواندنی ھودینی و کۆمپانیای پەرەسەندنی فیلم سەرکەوتوو نەبوون، و بەھۆیەوە لە ١٩٢٣ وازی لە کاری نواندن ھێنا، و گلەییی ئەوەی دەکرد کە «پارەکەی لێوەی پەیدا کردووە بەشی ھیچی نەکردووە».

لە نیسانی ٢٠٠٨دا، کینۆ ئینتەرناشنەڵ دیڤیدییەکی بڵاوکردەوە و تێیدا فیلمە بێدەنگەکانی ھودینیی تێدا بوو کە مابوونەوە، لەوانە *نھێنییە مەزنەکە*، *دوورگەی ترس*، *پیاوەکەی سەروو*، *ھاڵدەینی وەزارەتی ئاسایش*، و پێنج خولەک لە *یارییە ناخۆشەکە*. دیڤیدییەکە وێنەھەواڵی نمایشەکانی ھودینییشی تێدا بوو لە ١٩٠٧ەوە بۆ ١٩٢٣، و بەشێکی *قارەمانێتییە سەرسووڕھێنەرەکانی ھودینیی بەناوبانگ لە پاریس*، ھەرچۆنێک بێت دەوترێت کە ئەو فیلمە نییە.

## فڕۆکەوانی

وێنۆک|ھودینی لە ڤۆیسنەکەیدا، ١٩١٠
لە ١٩٠٩دا، ھودینی حەزی چووە سەر فڕۆکەوانی. فڕۆکەیەکی دووباڵی ڤۆیسنی فەڕەنسیی بە ٥ ھەزار دۆلار کڕی (  ) لە فڕۆکەوانانی چیلی  و ئیمیلیۆ ئێدواردۆ بێلۆ، و میکانیکێکی تەواووەختی گرت، کە ناوی ئەنتۆنیۆ براساک بوو. دوای جارێک کەوتنەخوارەوە، یەکەم گەشتی سەرکەوتووی لە ٢٦ی تشرینی دووەم لە ھامبورگ لە ئەڵمانیا ئەنجامدا.

ساڵی دواتر، ھودینی گەشتێکی بۆ ئوسترالیا کرد و دوو فڕۆکە ڤۆیسینەکەی لەگەڵ خۆیدا ھێنا بە مەبەستی ئەوەی ببێتە یەکەم کەس کە لە ئوسترالیا بفڕێت.

:: خەڵکی مێلبۆرن بەمزووانە دەرفەتێکیان دەبێت بۆ ئەوەی گەواھیدەری سەرکەوتنی ئامێرێکی فڕین بن، چونکە ھودینی، کە دوو فڕۆکەی ڤۆیسنەکەی گەیشتووە، بڕیاری داوە پێش داخستنی وەرزەکەی لە [ئۆپێراخانەی نوێ] [لە مێلبۆرن، لە کۆتایی مانگی ئازاردا] گەشتێک ئەنجام بدات. ماتۆڕی خاوەن ٦٠ بۆ ٨٠ وزەی ئەسپەکەی بەکاردەھێنرێت لە نەخشی ئی ئێن ڤییە. ئامێرەکە لە شوێنی پشوودانی دیگەرز دانراوە. *تەیبڵ تۆک*, ٣ی ئازاری ١٩١٠.

### گەشتەکانی ئوسترالیا

#### ١٨ی ئازاری ١٩١٠
لە ڕۆژی ھەینی، ١٨ی ئازاری ١٩١٠، دوای زیاتر لە مانگێک دواکەوتن بەھۆی نالەباریی کەشوھەواوە، ھودینی یەکێک لە یەکەم گەشتەکانی فڕۆکەی تەواو کرد کە لە ئوسترالیا ئەنجامدرابێت. سێ گەشتی بە فڕۆکە دووباڵە ڤۆیسینەکەی ئەنجامدا، لە ئۆڵد پلومپتن پادۆک لە دیگەرز ڕێست، ڤیکتۆریا، کە لە نێوان ١ خولەک بۆ 31⁄2 خولەک بووو گەیشتە بەرزیی ١٠٠&nbsp;پێ لە یەکێک لە گەشتەکانیدا، و لە گەشتێکی تریدا زیاتر لە دوو میل گەشتی کرد. لە کۆی ٣٠ بینەر کە لەو ڕۆژەدا ئامادەبوون، نۆ بینەریان بڕونامەیەکیان واژوو کرد کە ئەم دەستکەوتەی ھودینیی پشتڕاستکردەوە.  

#### ٢٠ی ئازاری ١٩١٠
بەھۆی خراپیی کەشوھەوا و ھەبوونی باوە لە ڕۆژی شەممەدا، و توانای نەبوونی فڕین بە شێوەیەکی سەلامەت، لە بەرەبەیانی ڕۆژی یەکشەممە، ٢٠ی ئازاری ١٩١٠، ھودینی گەشتێکی تری ئەنجامدا:

:: دوای فڕینێکی سەرەتاییی کورت، کە ٢٦ چرکەی خایاند، ھودینی جارێکی تر باڵی گرتەوە، و، لە میانەی چەپڵەڕێزانی بەرزی سەد بینەر یان زیاتر، کە لەسەر زەوی بوون، سێ بازنەی لە بەرزاییەکاندا باسکرد، کە لە ٢٠ پێ بۆ زیاتر لە ١٠٠ پێ جیاواز بوون، کە مەودای نێوان سێ بۆ چوار میلیان لە ماوەی ٣ خولەک و ٤٥١⁄٢ چرکەدا گرتەوە. د*ە ئارگوس* ، ٢١ی ئازاری ١٩١٠. 

#### ٢١ی ئازاری ١٩١٠
بەیانیی دووشەممە، ٢١ی ئازاری ١٩١٠، نزیکەی ٣٠ بینەر بینیان کە ھودینی گەشتێکی درێژخایەنی لە دیگەرز ڕێست ئەنجامدا کە ٧ خولەک و ٢٧ چرکە بوو، کە لانیکەم ٦ میلی گرتەوە، لە بەرزاییەکانی لە نێوان ٢٠&nbsp;پێ بۆ ١٠٠&nbsp;پێ. باوک، دایک، و ڤینۆرای خوشکە بچووکەکەی فڕۆکەوانی ئوسترالی باسیل واتسن بەشێک بوون لە بینەران؛ و ناویان لە لیستی واژووی ئەو ١٦ بینەرەدا ھاتبوو لەسەر ئەو بڕوانامەیەی کە دەستکەوتەکەی ھودینئی پشتڕاستکردەوە.

### دوای ئوسترالیا
دوای تەواوکردنی گەشتەکەی بۆ ئوسترالیا، ھودینی فڕۆکە ڤۆیسینەکەی لە کۆگایەکی ئینگلتەرا دانا. ھودینی ڕای گەیاند کە لە گەشتی داھاتووی ھۆڵی مۆسیقادا بۆ فڕین لە شارێکەوە بۆ شارێکی تر بەکاری دەھێنێت و تەنانەت بەڵێنی ئەوەشی دا کە بە دەستبەستییەوە بازی لێوە بدات، بەڵام ھەرگیز نەفڕییەوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرکییەکان

* 
* 
* 
* پەڕەکانی ھاری ھودینی لە ھاری ڕانسەم سەنتەر
* کۆکراوەکانی ھاری ھودینی لە ھاری ڕانسەم سەنتەر
* کاتھێڵی ژیانی ھودینی
* مۆزەخانەی ھودینی لە سکرانتن پێنسڵڤەینیا
* ئەرشیفەکانی ھودینی لە ڕۆژنامەکانی ھاری پڕایسدا
* ھودینی لە سمیتسۆنیان ھەڵدێت
* کۆکراوەکەی ھاری ھودینی لە بەشی کتێبە دەگمەنەکان و کۆکراوە تایبەتەکانی کتێبخانەی کۆنگرە
* 
* وێنە و پۆستەرەکانی ھاری ھودینی کە لەلایەن کتێبخانەی گشتیی نیو یۆرک بۆ ھونەرەکانی نواندن ھێڵدراونەتەوە
* 

پۆل:ھاری ھودینی
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٤
پۆل:جادووگەرە ئەمریکییەکان
پۆل:گومانباوەڕە ئەمریکییەکان
پۆل:مردووانی ١٩٢٦
پۆل:فڕۆکەوانانی ئەمریکی
پۆل:جووە مەجارییەکان
پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ھەنگاری-جولەکە
پۆل:ستەنتکارە ئەمریکییەکان