open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ڕیناتۆ کوری

**ڕیناتۆ کوری** (بە ئیتاڵی: Renato Curi؛ ١٩٥٣-١٩٧٧) یاریزانێکی تۆپی پێی ئیتاڵی بوو کە وەک یاریزانێکی ھێڵی ناوەڕاستی داھێنەر یاریی دەکرد. ئەو بە یەکێک لە بەھرە دیارەکانی نەوەی خۆی لە ئیتاڵیا دادەنرا و بەشێکی سەرەکی بوو لەو پێکھاتە بەھێزەی یانەی پێروجا کە لە دەیەی ١٩٧٠کاندا ئاستێکی بەرزیان پێشکەش دەکرد. ژیانی وەرزشی و خودی ژیانی بە شێوەیەکی تراژیدی لە تەمەنێکی گەنجیدا کۆتایی ھات کاتێک لە کاتی یارییەکدا گیانی لەدەستدا.

## کاروانی وەرزشی
کوری کاروانی یاریکردنی لە یانەی لاوانی "جیولیانۆڤا" دەست پێ کرد و لە ساڵی ١٩٧٣دا یارمەتیی دان بۆ سەرکەوتن بۆ خولی پلە سێی ئیتاڵیا (سێریا سی). ئاستە بەرزەکەی وای کرد سەرنجی یانەی کۆمۆی ڕابکێشێت و بۆ ماوەی وەرزێک لەوێ یاریی کرد.

لە ساڵی ١٩٧٤دا، پەیوەندیی بە یانەی پێروجاوە کرد و لەوێ بووە یەکێک لە ئەستێرە گەورەکانی یانەکە. لە یەکەم وەرزیدا، یارمەتیی پێروجای دا بۆ ئەوەی بۆ یەکەم جار لە مێژووی خۆیاندا سەربکەون بۆ خولی نایابی ئیتاڵیا (سێریا ئا).

کوری بووە دڵی ھێڵی ناوەڕاستی ئەو تیپە بەھێزەی پێروجا کە بە "یانەی موعجیزەکان" (Perugia dei miracoli) ناسرابوو. لە وەرزی ١٩٧٦-١٩٧٧دا، یارمەتیی یانەکەی دا بۆ گەیشتن بە پلەی شەشەمی خولەکە، کە بەرزترین پلە بوو لە مێژووی یانەکەدا. ئاستە بەرزەکەی وای کرد لە لایەن ڕاھێنەری ھەڵبژاردەی ئیتاڵیا، ئینزۆ بێرزۆتەوە، بانگھێشتی کەمپی ھەڵبژاردەی نیشتمانی بکرێت و چاوەڕوان دەکرا بۆ جامی جیھانیی فیفا ١٩٧٨ ھەڵبژێردرێت.

## کۆچی دوایی و میرات

لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧، لە کاتی یارییەکدا بەرامبەر یانەی یوڤێنتوس لە یاریگای خۆیان لە پێروجا، کوری لەپڕ و بەبێ ھیچ بەرکەوتنێک لەناو یاریگادا کەوت. ھۆکاری مردنەکەی بە "وەستانی دڵ" دەستنیشان کرا. مردنی کتوپڕی ئەو لە تەمەنی ٢٤ ساڵیدا، شۆکێکی گەورەی بە جیھانی تۆپی پێی ئیتاڵیا گەیاند.

وەک ڕێزلێنانێک بۆی، یانەی پێروجا یاریگای سەرەکیی خۆیانیان بە ناوی ئەوەوە ناونا و بووە "یاریگای ڕیناتۆ کوری" (Stadio Renato Curi). ھەروەھا، پاڵەوانێتییەکی تۆپی پێی لاوان بە ناوی "جامی ڕیناتۆ کوری" (Trofeo Renato Curi) ساڵانە بەڕێوەدەچێت.

## ئامارەکانی کاروانی وەرزشی

## سەرچاوەکان
لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەرگیراوە بەڵام بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وشە بە وشە.https://en.wikipedia.org/wiki/Renato_Curi

پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیتاڵی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣
پۆل:مردنەکانی ١٩٧٧
پۆل:مردن بەھۆی وەستانی دڵ
پۆل:مردووانی ١٩٧٧
پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا
شەڕی چیای ئاکرێ

**شەڕی چیای ئاکرێ** یان **شەڕی عەقڕە داغ** کە لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٢٠ ڕوویدا، ئاماژەیە بۆ پێشڕەویی ئاشوورییەکان بۆ ناو چیای ئاکرێ بەرەو زێی گەورە، کە لەو ماوەیەدا ھەوڵێکی بەرخۆدانی کورد شکستی ھێنا. ھێزەکانی ئاشووری کە ژمارەیان لە نێوان ٤٠٠٠  بۆ ٦٠٠٠ پیاو بوو، و بە سەرۆکایەتیی ئاغا پەتڕۆس و مەلیک خوشابا لەو کاتەدا بە باشووری کوردستاندا ڕێپێوانیان دەکرد.

## پێشینە
یاخیبوونەکانی کورد ھەموو پێشتر له باشووری کوردستان شکستیان ھێنابوو، بەڵام کوردە سوورچییەکانی ئاکرێ لە ساڵی ١٩١٩ دەستیان بە ڕاپەڕین کرد.

لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٢٠ ھێزەکانی ئاشووری بە سەرکردایەتیی ئاغا پەتڕۆس و مەلیک خوشابا بە مەبەستی داگیرکردنی زەوی و زارەکان بۆ سەر کوردانی ئاکرێ ڕێپێوانیان کرد، بەڵام لە کاتی بەزاندنی چیای ئاکرێ و زێی گەورە ڕووبەڕووی بەرخۆدان بوونەوە.

ئاشوورییەکان پێشڕەوییان کردبوو بۆ باشووری کوردستان بە ئامانجی داگیرکردنی ناوچەکە و سەرکوتکردنی یاخیبوونەکان، بە ئامانجی دامەزراندنی دەوڵەتێکی سەربەخۆی ئەگەری. ئەم ھەوڵە لەلایەن ئاغا پەتڕۆس و ئەفسەری بەڕیتانی کۆلۆنێل کۆڵن ئۆون و لەنێو ئەوانی تردا ڕێکخرابوو.

## شەڕەکە
لەگەڵ گەیشتنیان بە شاخەکانی پشت ئاکرێ، ئاشوورییەکان ڕووبەڕووی بەرامبەریان بوونەتەوە و شەڕێکی تووندیان کردووە. پێشڕەویی ئاشوورییەکان پتەو بوو بەڵام بەرخۆدانی بەرەوڕوو بووەوە، بە تایبەت لەگەڵ گەیشتنیان بە زێی گەورە. کوردەکانی زێباری بە تەواوی ھێزەوە کۆبوونەوە، توانیان بۆ چەند ڕۆژێک ئاشوورییەکان ڕابگرن، ئەمەش بەھۆی بەربەستی ڕووبارەکەوە.

بۆ زاڵبوون بەسەر ئەم تەحەددایەدا، ئاشوورییەکان بەلەمی بچووکیان (کاڵاکی پێ دەگوترێ) دروستکرد بە بەکارھێنانی پێستی بزن. شەوانە بەشێک لە سوپای ئاشوورییەکان بەبێ ئەوەی دەستنیشانیان بکەن، لە ڕووبارەکە دەپەڕنەوە. لە بەیانیدا ھێرشێکی لەناکاویان دەستپێکرد و بەرەو سەنگەرەکانی بەرامبەریان لە ژێر تەقەی تووندی چەکداراندا.

لەم ھێرشەدا سێ چەکداری ئاشووریی دیار کوژران؛ جێجی یاشۆی بەیلاتا، ئیسرائیل بنیامینی تیاریی سەروو و خیوی لاگیپا کوژران. ئەم جەنگاوەرانە کە بە زەبەلاح و شەڕکەری ئازا وەسف دەکرێن، ڕۆڵێکی چارەنووسسازیان ھەبوو لە کردنەوەی ڕێگا بۆ پێشڕەویی ئاشوورییەکان لە نزیک گوندی بێلە. ھەوڵەکانیان چەکدارانی بەرامبەریانی ناچار کرد پاشەکشە بکات.

شەڕێکی گەرم ڕوویدا، لە کاتێکدا ئاشوورییەکان سەنگەرەکانی دووژمنیان کۆنتڕۆڵکرد، زیانی گیانیی زۆر بوو لە ھەردوولا. لە کۆتاییدا ھێزە کوردییەکان بەرەو شەروانەی مەزن ڕۆیشتن و بووە ھۆی سەرکەوتنی ئاشوورییەکان لەم شەڕەدا.

## دەرئەنجامەکان
کورد پاشەکشەی کرد بۆ شەڕوانەی مەزن، ڕێگای بۆ ئاشوورییەکان خۆش کرد تا بگەنە زێی گەورە و پەڕینەوە و بەردەوام بوون لە پێشڕەویی خۆیان بۆ داگیرکردنی خاکی زیادتر. ئاشوورییەکان ئەو گوندە کوردنشینانەیان تاڵان دەکرد کە ھیچ تێوەگلانێکیان لەو ململانێیە نەبوو، و کاڵاکانیان دەدزی و گوندەکانیان بە تاڵان دەبرد.

## ئەمانەش ببینە

* ھێزە ئاشوورییەکانی عێراق
* بارزانی (ھۆز)
* ئاغا پەتڕۆس
* مەلیک خوشابا

## سەرچاوەکان

پۆل:مێژووی کورد
پۆل:مێژووی کوردستان
پۆل:شەڕەکان
پۆل:ئاشوورییەکان
پۆل:ئاشوورییەکانی عێراق
پۆل:مێژووی ئاشوورییەکان
پۆل:دەیەی ١٩٢٠
پۆل:١٩٢٠
پۆل:شانشینی عێراق
پۆل:باشووری کوردستان
پۆل:مێژووی باشووری کوردستان
پۆل:مێژووی عێراق

پۆل:ئاکرێ
ئەلفرێد ناویۆکس

**ئەلفرێد ھێلموت ناویۆکس** () (٢٠ی ئەیلوولی ١٩١١ – ٤ی نیسانی ١٩٦٦)، نازناوی *ھانس مۆلەر* ، *ئەلفرێد بونسن* *و ڕودۆڵف مۆپێرت*، کارمەندێکی ئەڵمانی ئێس ئێس بووە لە سەردەمی ڕایشی سێیەمدا. بەشداری لە دۆسیەی گلێڤیتزدا کردووە، کە ئۆپەراسیۆنێکی ئاڵای درۆینە بوو کە مەبەست لێی پاساودانەوە بوو بۆ ھێرشی ئەڵمانیای نازی بۆ سەر پۆڵەندا کە بووە ھۆی دەستپێکردنی جەنگی جیھانیی دووەم لە ئەورووپا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩١١
پۆل:مردووانی ١٩٦٦
فیڵ ئۆ دۆنێڵ

**فیلیپ "فیڵ" ئۆ'دۆنێڵ**  (بە ئینگلیزی: Phil O'Donnell؛ ١٩٧٢-٢٠٠٧) یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری سکۆتلەندی بوو کە لە ھێڵی ناوەڕاستدا یاریی دەکرد. ئەو یەکێک بوو لەو یاریزانە دەگمەنانەی کە توانیویەتی لەگەڵ ھەردوو یانەی مەزەرێڵ و سێڵتیک نازناوی گەورە بەدەست بھێنێت. ژیانی وەرزشی و خودی ژیانی بە شێوەیەکی دڵتەزێن لەناو یاریگادا کۆتایی ھات و بە "مامە فیڵ" (Uncle Phil) لەنێو ھاندەراندا ناسرابوو.
## کاروانی وەرزشی
### مەزەرێڵ (قۆناغی یەکەم)
ئۆ'دۆنێڵ کاروانی پیشەگەریی خۆی لە یانەی **مەزەرێڵ** (Motherwell) دەست پێ کرد و لە وەرزی ١٩٩٠-١٩٩١ یەکەم یاریی خۆی ئەنجامدا. بە خێرایی بووە یەکێک لە ئەستێرە دیارەکانی یانەکە. لە ساڵی ١٩٩١دا، ڕۆڵێکی سەرەکیی گێڕا لە بردنەوەی مێژوویی جامی سکۆتلەندا، کاتێک لە یاریی کۆتاییدا گۆڵێکی بە لێدانی سەر تۆمار کرد. بەھۆی ئاستە بەرزەکەیەوە، دوو جار خەڵاتی باشترین یاریزانی لاوی ساڵی لە سکۆتلەندا (PFA Scotland) بەدەستھێنا (١٩٩٢ و ١٩٩٤).
### سێڵتیک
ئاستە بەرزەکەی وای کرد یانەی گەورەی سێڵتیک لە ساڵی ١٩٩٤دا گرێبەستی لەگەڵدا واژۆ بکات، کە بڕەکەی ١.٧٥ ملیۆن پاوەند بوو و لەو کاتەدا ڕیکۆردی یانەی مەزەرێڵ بوو. ھەرچەندە لەگەڵ سێڵتیک بەھۆی پێkanەوە زۆر بەدەوام نەبوو، بەڵام لە وەرزی ١٩٩٧-١٩٩٨دا نازناوی خولی سکۆتلەندی لەگەڵدا بەدەستھێنا، کە یارمەتیدەر بوو لە ڕێگریکردن لە یانەی ڕەنجەرز بۆ بردنەوەی دەیەمین نازناوی لەسەریەکیان.
### شێفیڵد وێنزدەی
لە ساڵی ١٩٩٩ پەیوەندیی بە یانەی شێفیڵد وێنزدەی ئینگلیزییەوە کرد. بەداخەوە، جارێکی دیکە کێشەی پێکان بەرۆکی گرت و نەیتوانی وەک پێویست بەشداری بکات. لە دووەم وەرزیدا ھیچ یارییەکی ئەنجام نەدا و دواجار لە ساڵی ٢٠٠٣ یانەکەی جێھێشت.
### گەڕانەوە بۆ مەزەرێڵ
لە ساڵی ٢٠٠٤دا گەڕایەوە بۆ یانەی دایکی، مەزەرێڵ، و کرا بە کاپتنی تیپەکە. لەو قۆناغەدا، شانبەشانی برازاکەی، دەیڤد کلارکسن، یاریی دەکرد.
## کاروانی نێودەوڵەتی
ئۆ'دۆنێڵ تەنیا یەک یاریی بۆ ھەڵبژاردەی سکۆتلەندا ئەنجام دا، کە لە ساڵی ١٩٩٣ بەرامبەر سویسرا بوو.
## ژیانی تایبەت
ئۆ'دۆنێڵ خێزاندار بوو و خاوەنی چوار منداڵ بوو. برازاکەشی، دەیڤد کلارکسن، یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێ بوو.
## کۆچی دوایی و میرات
لە ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧، لە کاتی یارییەکدا بەرامبەر یانەی "داندی یونایتد"، کاتێک ئۆ'دۆنێڵ خەریک بوو بگۆڕدرێت و یاریگا جێبھێڵێت، لەپڕ لەناو یاریگادا کەوت. دوای ئەوەی بۆ ماوەی نزیکەی پێنج خولەک لەناو یاریگادا چارەسەری بۆ کرا، بەپەلە گەیەنرایە نەخۆشخانە، بەڵام دوای ماوەیەکی کەم، لە تەمەنی ٣٥ ساڵیدا، گیانی لەدەستدا. ھۆکاری مردنەکەی بە "شکستی ژووری چەپی دڵ" دەستنیشان کرا. مردنی ئۆ'دۆنێڵ، شۆکێکی گەورەی بە تۆپی پێی سکۆتلەندی گەیاند و بۆ ماوەیەک یارییەکانی خولەکە دواخران. وەک ڕێزێک، سکوادی سەرەکیی یاریگای یانەی مەزەرێڵ بە ناوی ئەوەوە ناونرا.

## ئامارەکانی کاروانی وەرزشی

## دەستکەوتەکان
### یانەکان
**مەزەرێڵ**

جامی سکۆتلەند: ١٩٩٠-١٩٩١

**سێڵتیک**

خولی نایابی سکۆتلەند: ١٩٩٧-١٩٩٨

جامی سکۆتلەند: ١٩٩٤-١٩٩٥
### تاکەکەسی
باشترین یاریزانی لاوی ساڵی سکۆتلەندا (PFA Scotland): ١٩٩٢، ١٩٩٤
## سەرچاوەکان
لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەرگیراوە بەڵام بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وشە بە وشە.https://en.wikipedia.org/wiki/Phil_O%27Donnell_(footballer)

پۆل:یاریزانانی یانەی سێڵتیک
پۆل:یاریزانانی یانەی شێفیڵد وێنزدەی
پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی سکۆتلەند
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢
پۆل:مردنەکانی ٢٠٠٧
پۆل:مردن بەھۆی وەستانی دڵ
پۆل:مردووانی ٢٠٠٧
پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا
پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ
ساموێل ئۆکواراجی

**ساموێل سۆچوکۆما ئۆکواراجی** (بە ئینگلیزی: Samuel Okwaraji؛ ١٩٦٤-١٩٨٩) یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری نایجیری بوو کە لە ھەمان کاتدا پارێزەرێکی خاوەن بڕوانامەش بوو. ئەو نموونەیەکی دەگمەنی یاریزان بوو کە خوێندنی ئەکادیمی و وەرزشی پێکەوە گرێ دابوو. ئۆکواراجی بە نیشتمانپەروەرییەکی زۆر و خۆشەویستییەکی بێسنوور بۆ وڵاتەکەی ناسرابوو، بەڵام ژیانی بە شێوەیەکی خەمماوی لە کاتی یاریکردندا بۆ ھەڵبژاردەی نیشتمانیی نایجیریا کۆتایی ھات.

## کاروانی پیشەگەری و خوێندن
ئۆکواراجی لە ساڵی ١٩٨٢دا ڕووی لە ئەورووپا کرد بۆ ئەوەی درێژە بە خوێندنەکەی بدات لە بواری یاسادا لە شاری ڕۆما لە ئیتاڵیا. لە ھەمان کاتدا، توانی کاروانی وەرزشیی خۆی دەست پێ بکات و پەیوەندیی بە تیپی لاوانی یانەی ئەی ئێس ڕۆماوە کرد. دوای تەواوکردنی خوێندنەکەی و بەدەستھێنانی بڕوانامەی ماستەر لە یاسای نێودەوڵەتیدا لە زانکۆی ڕۆما لا ساپینزا، کاروانی پیشەگەریی خۆی بە فەرمی دەست پێ کرد.
لە ساڵی ١٩٨٥دا، پەیوەندیی بە یانەی دینامۆ زاگرەبی کڕواتییەوە کرد. دواتر بۆ چەند یانەیەکی دیکەی ئەورووپی یاریی کرد، لەوانە ئوستریا کلاگنفورت لە نەمسا و پاشان یانەی شتوتگارتی ئەڵمانی.
ئەو بەوە ناسرابوو کە زۆر نیشتمانپەروەر بوو و زۆرجار بە پارەی خۆی بلیتی فڕۆکەی دەکڕی بۆ ئەوەی بەشداری لە یارییەکانی ھەڵبژاردەی نایجیریا بکات، بێ ئەوەی داوای پارە لە یەکێتیی تۆپی پێی وڵاتەکەی بکات.
## کاروانی نێودەوڵەتی
ئۆکواراجی لە ساڵی ١٩٨٨دا یەکەم یاریی خۆی بۆ ھەڵبژاردەی نایجیریا (کە بە "ھەڵۆ سەوزەکان" ناسرابوون) ئەنجام دا. ئەو یەکێک بوو لە ئەستێرەکانی ھەڵبژاردەکەی لە جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ١٩٨٨ لە مەغریب. لەو پاڵەوانێتییەدا خێراترین گۆڵی لە مێژووی پاڵەوانێتییەکەدا تۆمار کرد، کاتێک لە بەرامبەر کامیرۆن تەنھا دوای ٦٠ چرکە گۆڵی کرد. نایجیریا لەو پاڵەوانێتییەدا گەیشتە یاریی کۆتایی و پلەی دووەمی بەدەستھێنا.
ھەروەھا لە ھەمان ساڵدا، ئۆکواراجی بەشداریی لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٨ لە سیئۆلی کۆریای باشوور کرد.
## کۆچی دوایی و میرات
لە ١٢ی ئابی ١٩٨٩، لە یارییەکی پاڵاوتنەکانی جامی جیھانیی فیفا ١٩٩٠دا بەرامبەر ھەڵبژاردەی ئەنگۆلا، لە یاریگای نیشتمانیی لاگۆس، ئۆکواراجی لە خولەکی ٧٧ی یارییەکەدا لەناو یاریگادا کەوت و گیانی لەدەستدا. ھۆکاری مردنەکەی دواتر بە "وەستانی دڵ بەھۆی گەورەبوونی دڵ و بەرزبوونەوەی پەستانی خوێن" دەستnishan کرا.
مردنی ئۆکواراجی لە کاتی نوێنەرایەتیکردنی وڵاتەکەیدا، کردی بە یەکێک لە سیمبولە نیشتمانییەکانی نایجیریا و تا ئەمڕۆش وەک پاڵەوانێکی نەتەوەیی یادی دەکرێتەوە و پەیکەرێکی بۆ دروست کراوە لە بەردەم یاریگای نیشتمانیی لاگۆس.
## ئامارەکانی کاروانی وەرزشی

## دەستکەوتەکان
### نێودەوڵەتی
**[[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]]**
پلەی دووەم (یەک جار): ١٩٨٨
## سەرچاوەکان

لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەرگیراوە بەڵام بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وشە بە وشە.https://en.wikipedia.org/wiki/Samuel_Okwaraji

پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی نایجیریا
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤
پۆل:مردنەکانی ١٩٨٩
پۆل:مردن بەھۆی وەستانی دڵ
پۆل:پارێزەران
پۆل:مردووانی ١٩٨٩
پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نێجیریا
ئەو ئەمریکایەی کە شایەنین

**ئەو ئەمەریکایەی شایەنین** کتێبێکە دەربارەی سیاسەتی گشتی بازرگانێکی ئەمریکی و سەرۆکی ئێستای دۆناڵد ترامپ بە ھاوکاری نووسەر دەیڤ شیفلێت. کتێبەکە لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٠٠دا بڵاوکرایەوە، کاتێک ترامپ بیری لەوە دەکردەوە کە لە ھەڵبژاردنەکانی ساڵی دواتردا خۆی بۆ سەرۆکایەتی ئەمریکا کاندید بکات.  کتێبەکە وردەکاری کۆمەڵێک پێشنیازی سیاسی دەخاتە ڕوو کە ترامپ بەنیازە جێبەجێی بکات ئەگەر ببێتە سەرۆک.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان
ئەمریکای شەل

**ئەمریکای شەل: چۆن ئەمریکا جارێکی دیکە مەزن بکەینەوە** کتێبێکی بازرگان و ٤٥ و ٤٧ھەمین سەرۆکی ئەمریکا، دۆناڵد ترامپە.کتێبەکە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠١٥ لەلایەن سایمۆن ئاند شۆستەر بڵاوکرایەوە و دوای ھەشت مانگ چاپێکی پێداچوونەوەی بە بەرگی نوێ و ناونیشانی **دووبارە مەزنە: چۆنییەتی چاککردنی ئەمریکای شەل** بڵاوکرایەوە، کە ھاوکاتە لەگەڵ ھەڵمەتی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ترامپ پێش سەرکەوتنی لە ساڵی ٢٠١٦ و دەستپێکردنی یەکەم و پێش کۆتایی خولی سەرۆکایەتییەکەی.

کتێبەکە باس لە چیرۆکی ترامپ دەکات و چۆن دەبێتە سەرکردەیەکی بەھێز بۆ ئەمریکا، لە ھەمان کاتدا کۆمارییەکان دڵنیا دەکاتەوە لە پشتیوانییەکانی بۆ پاراستنی بەھاکان. ترامپ لە کتێبەکەیدا ڕەخنەی لە ڕووماڵی میدیاییەکان دەگرێت و بەرگریی لە بڕیارەکانی ھەڵمەتی ھەڵبژاردنەکانی دەکات. ترامپ لە کتێبەکەیدا جەختیش لەوە دەکاتەوە کە ئەزموونی خۆی لەگەڵ حکومەتدا باس دەکات و بەم شێوەیە سەرکەوتوو دەبێت. ھەروەھا ڕوونی دەکاتەوە کە چۆن ناوبانگی باشی لە دەرەوەی وڵات یارمەتی دەدات بۆ دانوستاندن لەسەر ڕێککەوتنەکان و چارەسەرکردنی کێشەکانی سیاسەتی ناوخۆ. ترامپ لە کتێبەکەیدا پێشنیاری توندکردنەوەی ئاسایشی سنوورەکان و ھەڵوەشاندنەوەی یاسای چاودێری تەندروستی ئەمریکی «ئۆباما کەیر» دەکات. سەبارەت بە سیاسەتی دەرەوەش بە کارەساتبار دەزانێت و کاریگەرییەکانی چین لەسەر بازرگانی ئازاد شی دەکاتەوە.

کتێبەکە پڕفرۆشترین کتێبی نیوویۆرک تایمز بوو و ڕادیۆی گشتی نیشتمانی کتێبەکەی وەرگێڕا و شیکاری و کورتی کردەوە. میچیکۆ کاکوتانی پەیامنێری نیوویۆرک تایمز ڕەخنەی لە کتێبەکە گرت و وتی کە زۆر ئاڕاستەی بازرگانییە لە ھەمان کاتدا «ڕوانگەیەکی دیستۆپیایی» بۆ ئەمریکا پێشکەش دەکات.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان
ھوگۆ کونیا

**ھوگۆ فیلیپ دا کۆستا کونیا** (بە پورتوگالی: Hugo Cunha؛ ١٩٧٧–٢٠٠٥)یاریزانێکی تۆپی پێی پورتوگالی بوو کە وەک یاریزانێکی ھێڵی ناوەڕاست یاریی دەکرد. ژیانی وەرزشی و خودی ژیانی بە شێوەیەکی تراژیدی لە تەمەنێکی گەنجیدا کۆتایی ھات کاتێک لە کاتی یارییەکی دۆستانەدا گیانی لەدەستدا.

## کاروانی وەرزشی
کونیا زۆربەی ژیانی پیشەگەریی خۆی لە خولەکانی پورتوگال بەسەر برد. ئەو لە چەندین یانەی ناسراوی وڵاتەکەیدا یاریی کرد، لەوانە کامپاۆمایۆرێنس، ڤیتۆریا دێ گویمارێش، و یونیائۆ دێ لیریا.

لەگەڵ یانەی **ڤیتۆریا دێ گویمارێش**، کە یەکێکە لە یانە دیارەکانی پورتوگال، کونیا توانی ئاستێکی باش پێشکەش بکات و لە خولی نایابی پورتوگالدا (پریمێرا لیگا) بە شێوەیەکی بەردەوام بەشداریی بکات. لە ماوەی چوار وەرزدا لەگەڵیان، زیاتر لە ٧٠ یاریی ئەنجام دا.

دوا یانەی پیشەگەریی کونیا، یانەی **یونیائۆ دێ لیریا** بوو، کە لە وەرزی ٢٠٠٤–٢٠٠٥دا پەیوەندیی پێوە کرد.

## کۆچی دوایی
لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٥، کونیا لە کاتی بەشداریکردنی لە یارییەکی تۆپی پێی دۆستانەدا لەگەڵ ھاوڕێکانی لە شاری مۆنتێمۆر-ئۆ-نۆڤۆ، لەپڕ لەناو یاریگادا کەوت و گیانی لەدەستدا. ھۆکاری مردنەکەی بە "وەستانی دڵ" دەستنیشان کرا. مردنی کتوپڕی ئەو، لە تەمەنی ٢٨ ساڵیدا، بووە ھۆی خەم و پەژارەیەکی زۆر لە کۆمەڵگەی تۆپی پێی پورتوگالدا.

## ئامارەکانی کاروانی وەرزشی

## سەرچاوەکان
لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەرگیراوە بەڵام بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وشە بە وشە. :en:Hugo Cunha

پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی پورتوگالی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧
پۆل:مردنەکانی ٢٠٠٥
پۆل:مردن بەھۆی وەستانی دڵ
پۆل:مردووانی ٢٠٠٥
پاتریک ئیکێنگ

**پاتریک کلۆد ئیکێنگ ئیکێنگ** (بە ئینگلیزی: Patrick Ekeng؛ ١٩٩٠-٢٠١٦) یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری کامیروونی بوو کە وەک یاریزانێکی ھێڵی ناوەڕاستی بەرگری یاریی دەکرد. ئەو لە چەندین خولی ئەوروپیدا یاریی کرد، بەڵام ژیانی بە شێوەیەکی تراژیدی لە تەمەنێکی گەنجیدا کۆتایی ھات کاتێک لە کاتی یارییەکدا بۆ یانەی دینامۆ بوخارێستی ڕۆمانی گیانی لەدەستدا.

## کاروانی وەرزشی
### سەرەتا و چوونە ئەورووپا
ئیکێنگ کاروانی پیشەگەریی خۆی لە یانەی "کانۆن یاوندێ"ی پایتەختی کامیروون دەست پێ کرد. لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا، لە ساڵی ٢٠٠٩، گرێبەستێکی لەگەڵ یانەی لومانی فەڕەنسی واژۆ کرد و ڕووی لە ئەورووپا کرد. بۆ ئەوەی ئەزموونی زیاتر وەربگرێت، بۆ ماوەی وەرزێک بە شێوەی خواستن بۆ یانەی "ڕۆدێز" یاریی کرد.

### قۆناغی سویسرا و ئیسپانیا
لە ساڵی ٢٠١٣دا، پەیوەندیی بە یانەی لۆزان-سپۆرتی سویسرییەوە کرد و بۆ ماوەی وەرزێک لەوێ مایەوە. ئاستە بەرزەکەی وای کرد یانەی کۆردۆبای ئیسپانی گرێبەستی لەگەڵدا واژۆ بکات. لەگەڵ کۆردۆبا، یەکەم یاریی خۆی لە خولی پلە یەکی ئیسپانیا (لالیگا) ئەنجام دا، کە یارییەک بوو بەرامبەر یانەی خیتافی.

### دینامۆ بوخارێست
لە کانوونی دووەمی ٢٠١٦، ئیکێنگ پەیوەندیی بە یانەی دینامۆ بوخارێستی ڕۆمانییەوە کرد. لە ماوەیەکی کورتدا بووە یەکێک لە یاریزانە سەرەکییەکانی تیپەکە و یارمەتیی دان بگەنە یاریی کۆتایی جامی ڕۆمانیا.

## کاروانی نێودەوڵەتی
ئیکێنگ نوێنەرایەتیی ھەڵبژاردەی لاوانی کامیروونی کردبوو لە جامی جیھانیی لاوانی فیفا ٢٠٠٩. یەکەم یاریی خۆی بۆ ھەڵبژاردەی یەکەمی کامیروون لە ساڵی ٢٠١٥ ئەنجام دا و بەشێک بوو لە پێکھاتەی ھەڵبژاردەکە لە جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ٢٠١٥.

## کۆچی دوایی و لێکۆڵینەوە
لە ٦ی ئایاری ٢٠١٦، لە یارییەکدا بەرامبەر یانەی ڤیتۆرۆڵ کۆنستانتا، ئیکێنگ لە خولەکی ٦٢دا وەک یاریزانی یەدەگ ھاتە ناو یاریگا. تەنھا حەوت خولەک دواتر، بەبێ ھیچ بەرکەوتنێک، لەپڕ لە بازنەی ناوەڕاستی یاریگادا کەوت. گواسترایەوە بۆ نەخۆشخانە، بەڵام دوای نزیکەی دوو کاتژمێر گیانی لەدەستدا. ھۆکاری مردنەکەی بە "وەستانی دڵ" دەستنیشان کرا.

دواتر لێکۆڵینەوەکان دەریانخست کە ئۆتۆمبێلی فریاگوزاریی ناو یاریگا ھیچ ئامێرێکی پێویستی بۆ بوژاندنەوەی دڵی تێدا نەبووە و پزیشکی یانەکەش بە کەمتەرخەم دانرا لە مامەڵەکردنی لەگەڵ بارودۆخەکەدا. لە ئەنجامدا، پزیشکەکە سزای زیندانیکردنی مەرجداری بەسەردا سەپێنرا.

## میرات و ڕێزلێنان
مردنی ئیکێنگ شۆکێکی گەورە بوو. یانەی دینامۆ بوخارێست وەک ڕێزلێنانێک، درێسی ژمارە ١٤ی ئەویان بۆ ھەمیشە ھەڵپەسارد و بڕیاریان دا کە داھاتی یاریی کۆتایی جامەکە ببەخشنە خێزانەکەی. ھەروەھا، لە یاوندێی پایتەختی کامیروون، شەقامێک بە ناوی ئەوەوە ناونرا.

## ئامارەکانی کاروانی وەرزشی

## سەرچاوەکان
لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەرگیراوە بەڵام بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وشە بە وشە.https://en.wikipedia.org/wiki/Patrick_Ekeng

پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی کامیروونی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠
پۆل:مردنەکانی ٢٠١٦
پۆل:مردن بەھۆی وەستانی دڵ
پۆل:مردووانی ٢٠١٦
پۆل:یاریزانانی لا لیگا
پۆل:یاریزانانی لیگ ٢
جارێکی تر ئەمریکا مەزن بکەرەوە

وێنۆک|دۆناڵد ترامپ بە کڵاوی «دیسانەوە ئەمریکا مەزن بکەرەوە».
[وێنۆک|دروشمی ھەڵمەتی ھەڵبژاردنی «با ئەمریکا مەزن بکەینەوە»ی [ڕۆناڵد ڕەیگن|ڕۆناڵد ڕیگان.]]
**جارێکی تر  ئەمریکا مەزن بکەرەوە** () و بە کورتی بە **"MAGA"** ناسراوە ()  دروشمی ھەڵمەتێکی ھەڵبژاردنی سیاسییە کە لە سیاسەتی ئەمریکادا بەکاردێت و لە ھەڵمەتی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی دۆناڵد ترامپ لە ساڵی ٢٠١٦دا بە شێوەیەکی بەرچاو ھاتە ئاراوە. لە ساڵی ١٩٧٩ کاتێک ئەمریکا بەدەست دابەزینی ئابوورییەوە دەیناڵاند    و  ئەم دروشمە لە ھەڵمەتی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیدا لە سەردەمی ڕۆناڵد ڕیگان لە ساڵی ١٩٨٠ بەکارھێنرا. ھەروەھا ئەم دروشمە لە سەردەمی سەرۆکی پێشووی ئەمریکا بیل کلینتۆن بەکارھێنرا، ھەرچەندە دواتر لە کاتی ھەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠١٦دا وەک فیکەی سەگێکی ڕەگەزپەرستانە ئاماژەی بەو لێدوانە کرد.  
لە ساڵی ٢٠١٢ دۆناڵد ترامپ ھێمایەکی بازرگانی بۆ لۆگۆکە دیزاین کرد  ، لۆگۆکە لە کاتی ھەڵمەتی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ٢٠١٦ بە لەسەرکردنی کڵاو کە دەستەواژەکەی لەسەر بوو بەکارھات.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان
کافورینگا

**مۆسیر سیستینۆ** (بە پورتوگالی: Moacir Siqueira de Queiroz)، ناسراو بە **کافورینگا** (١٩٤٨-١٩٩١)، یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری بەڕازیلی بوو کە وەک ھێرشبەری باڵی ڕاست یاریی دەکرد. ئەو بە یەکێک لە یاریزانە ئەفسانەییەکانی یانەی فلومینێنسێ دادەنرێت و بەشێک بوو لەو پێکھاتە بەھێزەی کە بە "ئامێرە سێ ڕەنگەکە" (A Máquina Tricolor) ناسرابوو. کافورینگا بە خێرایی، لێدان و توانای دۆڕاندنی بەرگریکاران ناسرابوو.

## کاروانی وەرزشی
کافورینگا کاروانی پیشەگەریی خۆی لە یانەی بۆتافۆگۆ دەست پێ کرد، بەڵام لەوێ نەیتوانی ببێتە یاریزانێکی سەرەکی. دواتر پەیوەندیی بە یانەی فلومینێنسێوە کرد و لەوێ بووە یەکێک لە ئەستێرە دیارەکانی تۆپی پێی بەڕازیل.

### فلومینێنسێ: سەردەمی زێڕین
لەگەڵ فلومینێنسێ، کافورینگا سەرکەوتووترین قۆناغی ژیانی وەرزشی بەڕێ کرد. ئەو بەشێک بوو لەو تیپە بەھێزەی کە لە دەیەی ١٩٧٠کاندا چەندین نازناوی گەورەی بەدەستھێنا. لە ماوەی یاریکردنی بۆ یانەکە, کە نزیکەی ٨ ساڵی خایاند, زیاتر لە ٣٠٠ یاریی ئەنجام دا و ٢٦ گۆڵی تۆمار کرد.

ئەو بە دروستکردنی ھەلی گۆڵ بۆ ھاوڕێکانی و تێکدانی ھێڵی بەرگریی یانەی بەرامبەر ناسرابوو. لەگەڵ یانەکەدا, نازناوی پاڵەوانێتیی ویلایەتی کاریۆکا (Campeonato Carioca)ی چوار جار بەدەستھێنا (١٩٦٩، ١٩٧١، ١٩٧٣، ١٩٧٥) و ھەروەھا نازناوی خولی نیشتمانیی بەڕازیل (کە ئەوکات بە ناوی *Torneio Roberto Gomes Pedrosa* بوو) لە ساڵی ١٩٧٠دا بردەوە.

### ساڵانی دواتر
دوای جێھێشتنی فلومینێنسێ, کافورینگا بۆ چەند یانەیەکی دیکەی وەک ئەتلەتیکۆ مینێرۆ، گریمیۆ و چەند یانەیەکی دیکە یاریی کرد. ھەروەھا ئەزموونێکی کورتی لە دەرەوەی بەڕازیل ھەبوو, کاتێک بۆ یانەیەکی ڤەنزوێلایی یاریی کرد.

## کۆچی دوایی
کافورینگا دوای وازھێنانی لە تۆپی پێ، ڕووبەڕووی کێشەی تەندروستی بووەوە. لە ٢٨ی تەممووزی ١٩٩١، بەھۆی ھەوکردنێکی توندی گەدەوە, لە تەمەنی ٤٢ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. مردنی لە تەمەنێکی گەنجیدا, خەمێکی گەورەی بۆ ھاندەرانی فلومینێنسێ و خۆشەویستانی تۆپی پێی بەڕازیل جێھێشت.

## ئامارەکانی کاروانی وەرزشی

## دەستکەوتەکان

**[[خولی نایابی بەڕازیل]]** (Torneio Roberto Gomes Pedrosa): ١٩٧٠

**پاڵەوانێتیی کاریۆکا** (٤ جار): ١٩٦٩، ١٩٧١، ١٩٧٣، ١٩٧٥

**جامی گوانابارا** (٣ جار): ١٩٦٩، ١٩٧١، ١٩٧٥

## سەرچاوەکان

لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەرگیراوە بەڵام بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وشە بە وشە.https://en.wikipedia.org/wiki/Cafuringa

پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی بەڕازیلی
پۆل:یاریزانانی یانەی فلومینێنسێ
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨
پۆل:مردنەکانی ١٩٩١
پۆل:مردووانی ١٩٩١
پۆل:مردنەکان بەھۆی نەخۆشی گەنینەوە
ھورمز مەلیک چیکۆ

**ھورمز مەلیک چیکۆ** (؛ ١٩٣٤ - ٢ی کانوونی دووەمی ١٩٦٣) داکۆکیکار و سەرکردەی سوپای ئاشووری بووە. لە کۆتایییەکانی پەنجاکانی سەدەی ڕابردوو تا کۆچی دواییی لە ساڵی ١٩٦٣ خەباتی چەکداریی ئاشووری لە دژی پارتی بەعسی دەسەڵاتدار لە عێراق سەرکردایەتیی کردووە و لە ماوەی ژیانیدا ئۆتۆنۆمیی ئاشووری لە دەشتەکانی نەینەوا بەرەوپێش بردووە.

## ژیانی سەرەتایی و خێزان
چیکۆ لە ساڵی ١٩٣٤ لە گوندی دیانا لە باکووری عێراق لەدایکبووە. کوڕی مەلیک چیکۆ بوو لە خێڵی دادۆش، تیاریی سەرەوە، و برازای مەلیک یاقۆ ئیسماعیل، سەرۆکی ھۆزی تیاریی سەرەوە بوو. برا گەورەکەی گەوارگیس مەلیک چیکۆ بوو، یەکێکی دیکە لە داکۆکیکارە ئاشوورییەکان کە سەرۆکی لیژنەی باڵای کارووباری مەسیحییەکان بوو لە عێراق و ئەندامی دامەزرێنەری لقی شیکاگۆی ھاوپەیمانیی گشتگیریی ئاشوورییەکان بوو.

## چالاكیی ئاشوری
چیکۆ لە کۆتایییەکانی پەنجاکان و سەرەتای شەستەکانی سەدەی ڕابردوودا فەرماندەییی بەرەی ئاشووری لە دژی ڕژێمی بەعسیی عێراق دەکرد. ئامانجەکانی بریتی بوون لە بەدەستھێنانی ئۆتۆنۆمی بۆ ئاشوورییەکان لە عێراق، پاراستنی زەوییە ئاشوورییەکان و ئێزیدییەکان لە باکووری عێراق لە سیاسەتی بەعەرەبکردن (تەعریب) و بەکوردکردن (کورداندن) و پاراستنی پێکھاتە ناوخۆیییەکانی ئاشووری و ئێزیدی لە ئاگری ململانێی نێوان حکوومەتی ناوەندیی عێراق و سەرکردایەتیی کوردی.

## مردن
چیکۆ لە شەڕی ئالۆکا لە ٢ی کانوونی دووەمی ١٩٦٣ لە تەمەنی ٢٩ ساڵیدا لەگەڵ شەش شەڕکەری دیکەی ئاشووری کوژرا. مردنی لەلایەن زۆر کەسەوە بە خاڵی وەرچەرخانێک وا بیردەکرایەوە کە ڕێگە بە گۆشەگیریی زیاتری ئاشوورییەکان دەدات لە کۆرێ گاڤانا، گوندی ئاشوورییەکان کە زۆربەی ژیانی تێیدا ژیاوە. کۆرێ گاڤانا لەگەڵ زۆرێک لە گوندەکانی دیکەی زۆرینەی ئاشوورییەکان لە پارێزگای دھۆک لە عێراق، لە کۆتاییدا بە حکوومەتی ھەرێمی کوردستانەوە لکێنران. 

## میرات
چیکۆ لەمڕۆدا لەلایەن زۆرێک لە ئاشوورییەکان و ئێزیدییەکانەوە وەک شەھیدێک بۆ پاراستنیان لە سەردەمی ناسەقامگیریدا سەیر دەکرێت، ھەروەھا وەک شەھیدێک بۆ ناسیۆنالیسزمی ئاشووری. ئەو و خێزانەکەی لە گۆرانییە ئاشوورییەکانی  لە نووسینی سارگۆن گابرێل و *کۆرێھگاوانا* لە نووسینی جولیانا جێندۆدا باسکراون.

لە کاتی ڕیفراندۆمی سەربەخۆییی ھەرێمی کوردستان لە ساڵی ٢٠١٧ دا مشتوومڕ لەنێو کۆمەڵگەی نوێونەتەوەیی ئاشووری دروستبوو، کاتێک وێنەیەکی پەیکەری چیکۆ لە گوندی کۆرێ گاڤانا کە بە ئاڵای کوردی داپۆشرابوو، دەرکەوت. ئەمەش لەلایەن زۆرێک لە ئاشوورییەکانەوە وەک ھەوڵێک لەلایەن حکوومەتی ھەرێمی کوردستانەوە بۆ بەکوردکردنی میراتی ناسیۆنالیستیی ئاشووری چیکۆ سەیرکرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ١٩٦٣
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤
پۆل:مەسیحییەکانی عێراق
پۆل:ئاشوورییەکانی عێراق
پۆل:مردووان
پۆل:ئاشوورییەکانی باشووری کوردستان
پلانی ترامپ ئیسرائیل–فەلەستین ٢٠٢٠

[چەپ|وێنۆک|220x220پیکسڵ|[دۆناڵد ترامپ|دۆناڵد ترامپ سەرۆکی ئەمریکا ڕێککەوتنی سەدەی لەگەڵ بنیامین ناتانیاھۆ سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل ڕاگەیاند]]
**ڕێککەوتنی سەدە** یان **پلانی ئاشتی ترامپ** پێشنیازێکە، یان پلانی ئاشتییە کە ئامانج لێی چارەسەرکردنی کێشەی ئیسرائیل و فەلەستینە کە لەلایەن دۆناڵد ترامپ سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە ئامادەکراوە.پلانەکە بریتییە لە دامەزراندنی سندووقێکی وەبەرھێنانی جیھانی بۆ پاڵپشتیکردنی ئابووری فەلەستینییەکان و وڵاتانی عەرەبی دراوسێ، و چاوەڕوان دەکرا لەلایەن زاوای ترامپ، جارێد کوشنەر لە میانەی کۆنفرانسێکدا لە بەحرەین کە لە ٢٥ و ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩ بەڕێوەچوو، پێشکەش بکرێت.لە بەرەبەیانی ڕاگەیاندنەکەیەوە، فەلەستینییەکان تووڕەیی قووڵ و ڕەتکردنەوەی یەکجارەکی خۆیان لە مەرج و مەرجەکانی ڕێککەوتنی سەدە دەربڕی و ناڕەزایەتییان بۆ ڕێککەوتنی سەدە ئەنجامداوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:سەرۆکایەتیی دۆناڵد ترامپ
حوسێن شەرع

**حوسێن عەلی ئەلشەرع** (لەدایکبووی ١٩٤٦) ئەکادیمیست و نووسەری سورییە و خاوەنی ئایدۆلۆژیای ناسیۆنالیستی عەرەبی ناسرییە. باوکی سەرۆکی ئێستای سووریایە، ئەحمەد ئەلشەرع، سەرۆکی ھەییەی تەحریر شامە کە ڕژێمی بەشار ئەسەدی ڕووخاند.

## ژیان

حوسێن عەلی محەممەد خالید ئەلشەرع لە ساڵی ١٩٤٦ لە شارۆچکەی فایق لە زەویە حەوران لە باشووری بەرزایییەکانی جۆلان لەدایکبووە. ئەم شارۆچکەیە لە ڕووی کارگێڕییەوە دەکەوێتە ناو پارێزگای قونەیترە. بنەماڵەکەی خاوەن زەوییەکی دیار و کەسایەتییەکی دیاری ناوچەکە بوون. بنەماڵەکەی لە شۆڕشی زاویە (١٩٢٠–١٩٢٧) لە دژی داگیرکاری فەڕەنسی لە سووریا بەشداریان کردووە، باوکیشی لە بواری بازرگانیدا کاری کردووە. لە زێدی خۆی تا قۆناغی ئامادەیی لە ئامادەیی فایق خوێندوویەتی.

## سەرەتای فیکری و سیاسی

بیرۆکەکانی لە بنەماکانی ناسیۆنالیزمی عەرەبی و ئەو سەرکردایەتییە کاریزماتیکەی کە لەلایەن جەمال عەبدولناسر، سەرۆکی پێشووی میسرەوە بەرجەستە بووە، ئیلھامیان وەرگرتووە. لە ساڵی ١٩٦٣ لە کاتێکدا کە ھێشتا خوێندکاری ئامادەیی بوو، بەشداری خۆپیشاندانەکانی زێدی خۆی کرد دژی جیابوونەوەی سووریا لە میسر و دژی کودەتاکەی ساڵی ١٩٦٣ لە سووریا کە لەلایەن حیزبی بەعسەوە ئەنجامدرا. لەگەڵ ژمارەیەک ھاوتەمەنەکانی بۆ ماوەی چوار ڕۆژ دەستگیرکران و دوای نێوەندگیری خێڵەکی ئازادکران. ناوبراو ئامادە نەبوو بچێتە ناو حیزبی بەعسی سووریا و بە مەبەستی گەشتکردن بۆ قاھیرە گەشتێکی بۆ ئوردن کرد، بەڵام بۆ ماوەی مانگ و نیوێک لە ئوردن دەستگیرکرا. دەسەڵاتدارانی ئوردن دەیانویست دیپۆرتی بکەنەوە، بۆیە بژاردەیان پێدا لە نێوان گەشتکردن بۆ سعوودیە یان عێراق. بەھۆی ھاوسۆزی سیاسی و فیکری بۆ حیزبی بەعسی عێراق عێراقی ھەڵبژارد. لەوێ خوێندنی ناوەندی لە قۆناغی ناوەندی تەواو کردووە و لە کۆلێژی ئابووری و زانستە سیاسییەکان لە زانکۆی بەغدا خوێندوویەتی و لە ساڵی ١٩٦٩ دەرچووە، لە ماوەی مانەوەی لە عێراق شکانی ساڵی ١٩٦٧ ڕوویدا و بەرزاییەکانی جۆلان داگیرکرا و شارۆچکەکەی وێران بوو و خەڵکەکەی بە باوکی و خێزانەکەیەوە ئاوارە بوون.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦
پۆل:بەرزاییەکانی گۆلان
پۆل:زیندووان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی بەغدا
پەیوەندییەکانی مەجارستان و سووریا

**پەیوەندییەکانی مەجارستان و سووریا** ئاماژەیە بۆ پەیوەندییە دوولایەنەکانی نێوان مەجارستان و سووریا. ھەردوو وڵات لە ساڵی ١٩٥٤ پەیوەندی دیپلۆماسییان دامەزراند، لە ساڵی ١٩٦١ باڵیۆزخانەی سووریا لە بوداپێست کرایەوە. بەڵام ئەم پەیوەندییانە لە ساڵی ٢٠١٢دا بەشێکی پچڕان، کاتێک مەجارستان پەیوەندی بە زۆربەی وڵاتانی یەکێتیی ئەورووپا کرد لە سەپاندنی سزا بەسەر سووریا و کشانەوەی باڵیۆزەکەی لە دیمەشق.

لە ساڵی ٢٠١٩دا مەجارستان نیازی خۆی بۆ بەرزکردنەوەی نوێنەرایەتی دیپلۆماسی خۆی لە سووریا ڕاگەیاند. ئەم ھەنگاوەی مەجارستان بەھۆی ڕێبازە پۆپۆلیستییەکەی و خواستی بەشداریکردن لە ئاوەدانکردنەوەی سووریا بوو. لە ساڵی ٢٠٢٠دا، لە باڵیۆزخانەی مەجارستان کە لە دیمەشق کراوەتەوە، بەرپرسێکی کاروباری وڵات و کونسوڵێک دەستنیشانکران. لە ساڵی ٢٠٢٢دا فەیسەڵ میقداد وەزیری دەرەوەی سووریا و پیتەر شیجارتۆ ھاوتا مەجارییەکەی دانوستانێکیان سەبارەت بە باشترکردنی پەیوەندییە دووقۆڵییەکان ئەنجامدا. دوای ڕووداوە بومەلەرزەییەکانی شوباتی ٢٠٢٣، ھەنگاریا ٥٠ ملیۆن فۆرینتی ھەنگاری وەک ھاوکاری بەخشییە سووریا.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان
سامر ئەلمەسری

**سامر ئیسماعیل ئەلمەسری** (لەدایکبووی ٣ی ئابی ١٩٦٩ ھاوتای ١٢ی خەرمانانی ٢٦٦٩) ئەکتەری سوورییە و لە شاری دیمەشق لەدایکبووە. خاوەنی بڕوانامەی ئەدەبی ئینگلیزییە لە زانکۆی دیمەشق، پاشان لە ساڵی ١٩٩٦ لە پەیمانگای باڵای ھونەرە دراماتیکییەکان دەرچووە. لە ناوەڕاستی ساڵانی نەوەدەکاندا دەستی بە کاری ھونەری کردووە، ناوەکەی لە ژمارەیەک بەرھەمی دراماتیکدا دیار بوو کە ناوبانگێکی بەرفراوانی عەرەبی بەدەستھێنا.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩
پۆل:زیندووان
کینان عەزمە

وێنۆک|کینان عەزمە (٢٠٢٠)
**کینان ئەلعەزمە** لە ١٠ی حوزەیرانی ١٩٧٦ لە شاری دیمەشق لەدایکبووە، ژەنیارێکی کلارنێت و ئاوازدانەری مۆسیقای ھاوچەرخی سوورییە. لەگەڵ ئۆرکێستراکانی وەک فیلارمۆنیکی نیوویۆرک، ئۆرکێسترای سەمفۆنی سیاتڵ، ئۆرکێسترای سەمفۆنی ڕادیۆی باڤاریا، ئۆرکێسترای دیڤانی ڕۆژاوا و ڕۆژھەڵات و ئۆرکێسترای سەمفۆنی سووری کۆنسێرتی کردووە، و وەک سۆڵۆیست لە بەرھەمە کلاسیکییەکان و ھەروەھا ئاوازە ھاوچەرخەکاندا ڕۆڵی گێڕاوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦
پۆل:دەرچووانی زانکۆی دیمەشق
پۆل:زیندووان
زووھێر ڕەمەزان

**زووھێر ڕەمەزان** (٢١ی حوزەیرانی ١٩٥٩ – ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١)، ئەکتەرێکی سوورییە لە لازقیە لە ساڵی ١٩٨٣ بەشی نواندنی لە پەیمانگای باڵای ھونەرە دراماتیکییەکان لە دیمەشق تەواو کردووە، لە کۆتایی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا دەستی بە کاری ھونەری کردووە و لە چەندین بەرھەمی تەلەڤیزیۆنی و فیلمدا بەشداری کردووە. بەناوبانگترین ڕۆڵی ئەو ڕۆڵی «ئەبوو جەودەت» بوو، ئەو پۆلیسە گەندەڵەی لە ھەر چوار وەرزی زنجیرەی «باب ئەلحارە» دا.

لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ەوە وەک سەرۆکی سەندیکای ھونەرمەندانی سووریا کاری کردووە و لە ساڵی ٢٠٢٠ دووبارە ھەڵبژێردرایەوە، ھەروەھا ئەندامی ئەنجومەنی گەلی سووریا بوو بۆ دانیشتنی ٢٠١٦. لە ماوەی سەرۆکایەتیکردنی سەندیکادا، بەھۆی ھەندێک لە بڕیارەکانییەوە، وەک دەرکردنی ژمارەیەک ھونەرمەند بەھۆی نەدانی ڕسوومات، مشتومڕی لێکەوتەوە. ھاوکات لایەنگری ڕژێمی ئەسەد بووە.

لە ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١، دوای ئەوەی تووشی کێشەی تەندروستی بوو، لەوانە ھەوکردنی سییەکان، کۆچی دوایی کرد. ناوبراو بە یەکێک لە کەسایەتییە دیارەکانی درامای سووریا دادەنرێت، بە ڕۆڵە کۆمیدی و دراماتیکییە جیاوازەکانی جیا دەکرێتەوە و کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر کۆمەڵگەی ھونەری سووریا ھەبووە.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩
پۆل:مردووانی ٢٠٢١
پۆل:نوێنەرانی پەرلەمانی نیشتیمانی سووریا
ھەیفا واسف

**ھەیفا واسف** (لەدایکبووی ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦) ئەکتەری سوورییە. لە شاری دیمەشق لەدایکبووە  و خوشکی خانمە ئەکتەر موونا واسفە. لە یەکەمی کانوونی یەکەمی ١٩٧٥ پەیوەندی بە سەندیکای ھونەرمەندانی سووریاوە کردووە و بەشداری چەندین ڕۆڵی کردووە لە تەلەڤیزیۆنەکاندا.

## سەرچاوەکان
جەمیل ئەسەد

**جەمیل ئەسەد** (١٩٣٣ – ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤) برا بچووکەکەی حافز ئەسەدی سەرۆکی کۆچکردووی سووریایە و مامی بەشار ئەسەدی سەرۆکی پێشووی سووریایە. لە ساڵی ١٩٧١ تا کۆچی دوایی لە پەرلەمانی سووریا کە ئەنجومەنی گەل بوو خزمەتی کردووە، ھاوکات فەرماندەی میلیشیایەکی بچووکیش بووە.

## ژیان
دەوترێت جەمیل بە قووڵی ئایینی بووە، بە پێچەوانەی براکانی حافز و ڕیفعەت ئەسەد کە عەلمانییەتیان سەپاندووە. لە ماوەی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا، جەمیل چالاکانە پشتگیری لە گۆڕینی ئایینی شیعەگەری دەکرد لە چیای لازقیە، بەتایبەتی لەنێو ئەندامانی کۆمەڵگەی عەلەوییەکان. کۆمەڵێک عەلەویی نارد بۆ خوێندنی شیعەی دوازدە ئیمام لە ئێران. لەگەڵ گەڕانەوەیان بۆ سووریا، ئەو کەسانە یارمەتیدەر بوون لە بڵاوکردنەوەی باوەڕی شیعە لەنێو ھاو عەلەوییەکانیاندا. ھەروەھا جەمیل لە شاخەکاندا حوسێینییەکانی دروستکرد، کە پێشتر تەنھا مەزارگە عەلەوییەکانی تێدابوو. بۆ زیاتر یەکخستنی شیعەگەری، شێخێکی شیعەی بۆ سەرکردایەتی مزگەوتی عەلەوییەکانی زەھرا لە شاری بانیاس دەستنیشان کرد. جگە لەوەش ڕێگەی بە بەرپرسانی ئێرانی دا بچنە ناو سووریا بۆ ھاوکاریکردن لە ھەوڵەکانی گۆڕینی خەڵکی سووریا بۆ شیعەبوون.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢
پۆل:مردووانی ٢٠٠٤
پۆل:نوێنەرانی پەرلەمانی نیشتیمانی سووریا
ھۆتێل بابل

**ھۆتێل بابیلۆن وارویک** ھۆتێلێکە دەکەوێتە شاری بەغدای پایتەختی عێراق لەسەر شەقامی ئەلکەرادە لە کەناری ڕووباری دیجلە لە گەڕەکی ئەلجادریە. ھۆتێلەکە لە شێوەی زەقورە وەک ھەرەمێکی ھەنگاودار دیزاین کراوە. دیزاینەکەی لەلایەن تەلارسازێکی سلۆڤینی ئێدڤارد ڕاڤینکارەوە دیزاین کراوە بۆ ئەوەی لە شاری بوودڤا لە مۆنتینیگرۆ لە یوگۆسلاڤیا دروست بکرێت بەڵام لەو کاتەدا پڕۆژەکە ھەڵوەشایەوە و دیزاینەکانی وەرگیرا بۆ ئەوەی لە شوێنی نوێ لە بەغدا دروست بکرێت. ھۆتێلەکە لە ساڵی ١٩٨٢ بە ناوی بابلیۆن ئۆبێرۆی کرایەوە و لەلایەن ھۆتێل و ھاوینەھەواری ئۆبێرۆی بەڕێوەدەبرا. دیزاینی ناوەوەی ھۆتێلەکە لەلایەن تەلارسازێکی ھیندی سونیتا کۆھلی کراوە. دوای جەنگی کەنداو لە ساڵی ١٩٩١ کۆمپانیای ئۆبێرۆ پەیوەندییەکانی لەگەڵ ھۆتێلەکەدا پچڕاند و جێھێڵدرا بۆ ئەوەی لە ناوخۆدا بەڕێوەببرێت.

لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠دا بە ئۆتۆمبیلێکی بۆمبڕێژکراو ھێرش کرایە سەر ئەو ھۆتێلە. لە ٢٩ی ئایاری ٢٠١٥، بە ئۆتۆمبێلێکی بۆمبڕێژکراو ھێرشێکی تیرۆریستی دیکە بۆ سەر ئەم ھۆتێلە کراوە.

لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ ھۆتێل بابیلۆن پەیوەندی بە زنجیرە ھۆتێلەکانی واروویکەوە کرد، کە کۆمپانیا نێونەتەوەیییەکە کاری لەسەر ئاوەدانکردنەوە و پەرەپێدانی ھۆتێلەکە کرد بۆ ئەوەی بگاتە ستانداردی ھۆتێلە نێونەتەوەییە مۆدێرنەکانی لە سەرانسەری جیھاندا.

ھۆتێلەکە ٣٠٠ ژوور و باڵی تازە پەرەپێدراو و ھەشت چێشتخانە و مەلەوانگەی ناوەوە و دەرەوە و ژووری کۆبوونەوە لەخۆدەگرێت.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان
سەعدی ئیبراھیم

**سەعدی ئیبراھیم** (١٩٢٢– ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٥) سیاسەتوان و ئابووریناس و وەزیری دارایی عێراق بوو. لە ساڵی ١٩٢٢ لە گەڕەکی ئەلشیووخ لە ئەعزەمیە لەدایکبووە. لە منداڵیدا لە کوتاب فێری قورئان بووە، و خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لە قوتابخانەکانی ئەعزەمیە تەواو کردووە. پاشان خوێندنی ناوەندی لە ئامادەیی ناوەندی لە بەغدا تەواو کردووە، دوای ئەوە چووەتە کۆلێژی یاسا، لە ساڵی ١٩٤٥ دەرچووە. بۆ تەواوکردنی خوێندنی باڵا گەشتێکی بۆ فەڕەنسا کردووە و بڕوانامەی دکتۆرای لە ئابووری سیاسی بەدەستھێناوە. لەگەڵ گەڕانەوەی بۆ عێراق، وەک مامۆستا لە کۆلێژی یاسا دامەزرا پاشان گواسترایەوە بۆ وەزارەتی دارایی. یەکێک بوو لە فەرمانبەرە بەئەزموون و شارەزا و لێھاتووەکان، بەردەوام بوو لە بەرزبوونەوە لە ڕێگەی پلەکانەوە تا چەند ساڵێک پۆستی بەڕێوەبەری بەشی بودجەی لە وەزارەتی دارایی وەرگرت. پاشان لە ساڵی ١٩٧٣ کرا بە وەزیری دارایی لە عێراق.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان
جومادی عەبدی

**جومادی عەبدی** (بە ئیندۆنیزی: Jumadi Abdi؛ ١٩٨٣-٢٠٠٩) یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری ئیندۆنیزی بوو کە وەک یاریزانێکی ھێڵی ناوەڕاست یاریی دەکرد. ئەو بە یاریزانێکی بەتوانا و خاوەن ورەیەکی بەرز ناسرابوو، بەڵام ژیانی وەرزشی و خودی ژیانی بە شێوەیەکی تراژیدی لە تەمەنێکی گەنجیدا کۆتایی ھات، کاتێک دوای پێکانێکی سەختی ناو یاریگا گیانی لەدەستدا.
## کاروانی وەرزشی
جومادی زۆربەی ژیانی پیشەگەریی خۆی لەگەڵ یانەی **PKT Bontang** (کە دواتر بە ناوی Pupuk Kaltim ناسرا) بەسەر برد. ئەو بە یاریزانێکی توند و جەنگاوەر لە ھێڵی ناوەڕاستدا ناسرابوو. جگە لە یانەکەی، بۆ چەند یانەیەکی دیکەی وەک **Persikota Tangerang** و **Persiba Balikpapan** یاریی کردووە.
## کۆچی دوایی
لە ٧ی ئازاری ٢٠٠٩، لە یارییەکی خولی سوپەری ئیندۆنیزیادا لەنێوان یانەکەی، PKT Bontang، و یانەی Persela Lamongan، جومادی لە کاتی کێبڕکێیەکدا تووشی پێکدادانێکی توند بوو لەگەڵ یاریزانی بەرامبەر، دێنی تارکاس. لەم پێکدادانەدا، ئەژنۆی تارکاس بە توندی بەر سکی جومادی کەوت.
ھەرچەندە لە سەرەتادا وا دەرکەوت کە پێکانەکەی مەترسیدار نییە و بە پێی خۆی یاریگای جێھێشت، بەڵام دواتر باری تەندروستیی تێکچوو و بەپەلە گواسترایەوە بۆ نەخۆشخانە. پشکنینەکان دەریانخست کە تووشی برینداربوونێکی زۆر سەخت بووە لە کۆئەندامی ھەرسیدا. دوای ئەنجامدانی نەشتەرگەری، خرایە ژێر چاودێریی ورد، بەڵام بەھۆی ھەوکردنێکی توند و لەکارکەوتنی ئەندامەکانییەوە، دوای ھەشت ڕۆژ لە ململانێ، لە ١٥ی ئازاری ٢٠٠٩، لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا گیانی لەدەستدا.
مردنی ئەو بووە ھۆی شۆکێکی گەورە لە تۆپی پێی ئیندۆنیزیادا و مشتومڕێکی زۆری دروست کرد لەسەر سەلامەتیی یاریزانان لەناو یاریگاکاندا.
## سەرچاوەکان
لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەرگیراوە بەڵام بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وشە بە وشە.https://en.wikipedia.org/wiki/Jumadi_Abdi

پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیندۆنیزی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣
پۆل:مردنەکانی ٢٠٠٩
پۆل:مردن بەھۆی پێکانەوە لە کاتی وەرزشدا
پۆل:مردووانی ٢٠٠٩
یانەی ئوم قەسر

**یانەی وەرزشی ئوم قەسر** تیپێکی تۆپی پێی عێراقە و بنکەکەی لە ئوم قەسری بەسرەیە و لە خولی پلە سێی عێراق یاری دەکات.  

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:بەسرە
پۆل:یانەکانی تۆپی پێی عێراق
محەممەد زەکی پاشا

**محەممەد زەکی پاشا** یەکێک بوو لە والییەکانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی کە بۆ ماوەی ساڵانی ١٩١٢–١٩١٣ی زایینی بوو بە والی بەغدا لە شوێنی والی جەمال پاشا . ھەندێک سەرچاوە باسیان لەوە کردووە کە ئەو والییەی دوای جەمال پاشا بوو بەڵام بۆ ماوەیەکی زۆر کورت، والی عەلی ڕەزا پاشا بووە. وەسیەتنامەکە لە ١٢ی ئابی ساڵی ١٣٢٨ی ڕۆمیی دەرچووە و تێیدا محەممەد زەکی پاشا وەک سەرسووپای فەیلەقی چوار لە والی بەغدا دەستنیشان کراوە. لە ١٢ی تشرینی دووەمی ١٩١٢ی وەرگیراوە. یاریدەدەری والی لەو کاتەدا، عومەر لوتفی بەگ، بریکاری والی بوو. لە ٥ی زولحیجەدا فەرمانەکە بە ڕێوڕەسمی ئاسایی خوێندرایەوە.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان
تخوما

وێنۆک|تخومای خواروو
[وێنۆک| [کڵێسای ئاشووریی ڕۆژھەڵات|کڵێسای ئاشووری ئارتمیۆسی پیرۆز لە گاوایا، تخوما]]
پێش جەنگی جیھانیی یەکەم **تخوما** (     "خاکی سەرسنوور") یەکێک بوون لە پێنج ھۆزی سەرەکی و نیمچە سەربەخۆی ئاشووری کە کەوتبوونە ژێر دەسەڵاتی ڕۆحی و کاتیی پاتریاکی ئاشوورییەکان بە نازناوی مار شەمعوون. بەرزترین دەسەڵاتیان لە سەردەمی پیرۆزیی مار شەمعوون پێکھێنا. ھۆزی تخوما ھۆزێکی ئاشوورییە کە تا ساڵی ١٩١٥ لە سەرەوەی میزۆپۆتامیا ژیاون، لە کاتی جینۆسایدی سەیفۆ یان جینۆسایدی ئاشوورییەکان بڵاوبوونەتەوە بۆ ناو فارس و عێراق و سووریا. لە ساڵی ١٩١٥ نوێنەری پاتریاکی ئاشووری شەمعوونی بیستەمی پۆلۆس نووسیویەتی کە تخوما "زۆرێک لە گوندەکانی مەسیحی" "بە تەواوی وێران بوون".

لە ساڵی ١٩٣٣دا، مەلیک لۆکۆ بەداوی، سەرۆکی ھۆزی تخوما، لە ماڵی شاھانەی بەدەوی، لەگەڵ سەرۆکی تیاری و ٧٠٠ ئاشووریی چەکدار لە سەرەتای کۆمەڵکوژی سیمێلێدا چوونە سووریا. کۆمەڵەی گەلان بەرپرسیارێتیی نیشتەجێکردنی ئاشوورییەکانی تخومای لە ئەستۆ گرت و لە ساڵی ١٩٣٧دا ڕاپۆرتی دا کە ٢٣٥٠ تخوما لە سێ گوندی سووریا نیشتەجێ کراون.

## گوندەکان
ئەم گوندانەی حەکاری کەوتبوونە ژێر دەسەڵاتی ھۆزی تخوما:

* تخوما گاوایا
* گوندیختا
* مەزراعە
* بێریجا
* جیسا (گیسا)

قەزا یان گوندەکانی دەرەوەی دۆڵی تخوما، بەڵام کەوتبوونە ژێر دەسەڵاتی تخوما بریتین لە:

* تال
* چال
* ئەربووش

## سوپا
وێنۆک|مەلیکی ئاشووریی تخوما لە ساڵی ١٩١٣
دەوترێت کە ھۆزی تخوما باشترین شەڕکەر بوون لە ڕۆژئاوای ئاسیا لەگەڵ ھۆزەکانی ئاشووری تیاری. دراوسێ مسوڵمانەکانیان ڕایانگەیاند کە بۆ ئەوەی بتوانن لە چانسێکدا بوەستن، پێویستە ژمارەیان پێنج بە یەک لە ئاشوورییەکانی تخوما یان تیاری زیاتر بێت، و چەکی مۆدێرن و سەرووتریان ھەبێت.

ڕۆژنامەنووسێکی دەوڵەتی عوسمانی نووسیویەتی، "خەڵکی تخوما لە ٢٧ و ٢٨ی ئەیلوولی ١٩١٥ بەرگرییەکی گەورەیان کرد. بەڵام لە کاتێکدا سەنگەریان بۆ خۆیان دروست دەکرد کوردەکان بە چەک لەناویان دەبردن. تورکەکان تخومای خواروو و چەندین شوێنی دیکەیان لەناوبرد.".

لە سەرەتای ساڵانی ١٩٣٠ ئاشوورییەکان کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە تخومیە و تیارییە پێکھاتبوون، سەرکەوتووانە شکستیان بە عێراقییەکان ھێنا لە دەیرەبون و ٣٣ کەسیان کوشت و ٤٠ کەسیان بریندارکرد لەنێویاندا ٣ ئەفسەر، لە کاتێکدا ئاشوورییەکان زیانێکی بەرچاو کەمتریان بەرکەوت. عێراقییەکان بە چەکی مۆدێرن و فڕۆکەی ھێرشبەر کە لەلایەن ئینگلیزەکانەوە پێیان درابوو چەکدار بوون، لە کاتێکدا ئاشوورییەکان تەنیا بە تفەنگی کۆن بوون.

## سەرچاوەکان



پۆل:ئاشوورییەکانی تورکیا
پۆل:ئاشوورییەکان لە تورکیا
پۆل:ئاشوورییەکانی عوسمانی
پۆل:ئاشوورییەکانی باکووری کوردستان
پۆل:ئاشوورییەکانی عێراق
پۆل:ھۆزەکانی ئاشووری
پۆل:ھۆزەکانی ئاسیا
ڕۆبێرت بۆب کارتەر

**ڕۆبێرت کارتەر** (بە ئینگلیزی: Robert Carter؛ ١٨٨٠-١٩٢٨) یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری ئینگلیزی بوو کە بەھۆی باڵا کورتەکەیەوە نازناوی "تۆدلەر" (Toddler)ی لێ نرابوو. ئەو باوکی ئەفسانەی تۆپی پێی ئینگلتەرا، ڕەی کارتەر بوو.
## کاروانی وەرزشی
کارتەر پێش ئەوەی لە ساڵی ١٩٠٤دا پەیوەندی بە یانەی **بێرسلێم پۆرت ڤەیڵ**ەوە بکات، بۆ چەند یانەیەکی ناوخۆیی یاریی کردووە. لە یەکەم وەرزیدا لەگەڵ پۆرت ڤەیڵ، توانی پێنج گۆڵ لە ١٤ یاریدا تۆمار بکات. لە ماوەی سێ وەرزدا، بووە یاریزانێکی سەرەکی و بە گشتی ٢٥ گۆڵی لە ٩٣ یاریدا بۆ یانەکە تۆمار کرد، پێش ئەوەی بەھۆی قەیرانی دارایی و ھەڵوەشانەوەی یانەکەوە، پۆرت ڤەیڵ جێبھێڵێت.
دواتر پەیوەندیی بە یانەی **ستۆکپۆرت کاونتی**یەوە کرد و لەوێش وەرزێکی سەرکەوتووی بەڕێ کرد و ٨ گۆڵی لە ٢٧ یاریدا تۆمار کرد. پاشان، چووە یانەی **[[یانەی تۆپی پێی فوڵھام|فوڵھام]]** و لەوێش ئاستێکی باشی پێشکەش کرد و لە ١٠ یاریدا ٧ گۆڵی تۆمار کرد.
کۆتا وێستگەی ژیانی پیشەگەریی لە یانەی **[[یانەی تۆپی پێی ساوسھامپتن|ساوسھامپتن]]** بوو. لەوێش شوێنی یاریزانی سەرەکیی گرتەوە، بەڵام بەھۆی تووشبوونی بە پێکانێکی سەختی ئەژنۆ و دواتر لێدانێکی بەھێز لە سەری، ناچار بوو واز لە یاریکردن بھێنێت.
## شێوازی یاریکردن
کارتەر یاریزانێکی خێرای باڵی ڕاست بوو. بەھۆی باڵا کورتەکەیەوە، ھاندەران نازناوی "تۆدلەر"یان لێ نابوو، کە بە واتای منداڵێک دێت کە تازە فێری ڕۆیشتن بووە.
## ژیانی دواتر و مردن
دوای وازھێنانی لە تۆپی پێ، کارتەر گەڕایەوە بۆ شاری سەندەرلاند و لەگەڵ ھاوسەرەکەیدا میوانخانەیەکیان بەڕێوە دەبرد. بەداخەوە، ئەو پێکانەی سەری کە لە کاتی یاریکردندا تووشی ببوو، کاریگەرییەکی درێژخایەنی لەسەر تەندروستیی ھەبوو و دواجار لە ١٤ی ئازاری ١٩٢٨دا، لە تەمەنی ٤٧ ساڵیدا، بەھۆی ھەمان پێکانەوە کۆچی دوایی کرد.
جێگەی باسە، چوار ساڵ دوای مردنی، کوڕەکەی، ڕەی کارتەر، یەکەم یاریی خۆی بۆ یانەی سەندەرلاند ئەنجام دا و بووە یەکێک لە گەورەترین ئەفسانەکانی تۆپی پێی ئینگلتەra.
## ئامارەکانی کاروانی وەرزشی

## سەرچاوەکان

لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەرگیراوە بەڵام بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وشە بە وشە.https://en.wikipedia.org/wiki/Robert_Carter_(footballer)

پۆل:یاریزانانی یانەی ساوسھامپتن
پۆل:یاریزانانی یانەی فوڵھام
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٠
پۆل:مردنەکانی ١٩٢٨
پۆل:مردووانی ١٩٢٨
پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی فولام
کورد لە فەڕەنسا

**کورد لە فەڕەنسا** ئەو کەسانەن کە لە فەڕەنسا لەدایکبوون یان نیشتەجێی فەڕەنسان و بە ڕەچەڵەک کوردن.

لە فەڕەنسا کۆمەڵگەیەکی گەورەی کورد ھەیە کە ژمارەیان نزیکەی ١٥٠ ھەزار کوردە. ئەمەش وا دەکات کۆمەڵگەی کوردی لە فەڕەنسا دووەم گەورەترین کۆمەڵگەی کوردی لە ڕەوەندی کوردیدا بێت، دوای ئەڵمانیا.

## سەرچاوەکان
ئەنجومەنی سەرۆکایەتیی کوردستان

**ئەنجومەنی سەرۆکایەتیی کوردستان** ھەییەیەکی ھەڵبژێردراوی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان. چوار پارێزگا لەخۆدەگرێت بە ناوەکانی دھۆک و ھەولێر و ھەڵەبجە و سلێمانی و لەگەڵ ئێران و سووریا و تورکیا ھاوسنوورە. ھەرێمی کوردستان نیوەی باشووری کوردستان دەگرێتەوە بەڵام لە ناوچە جێناکۆکەکانی باشووری کوردستان بەدەرە، لە نێوان حکوومەتی ھەرێمی کوردستان و حکوومەتی ناوەندی عێراق لە بەغدا لەوەتەی ئۆتۆنۆمی کورد لە ساڵی ١٩٩٢ دوای شەڕی کەنداو بەدەست ھاتووە.

پەرلەمانی ھەرێمی کوردستان دەکەوێتە شاری ھەولێر. کاتێک سوپای عێراق لە ناوەڕاستی ٢٠١٤ بەھۆی ھێرشی داعش بۆ سەر باکووری عێراق لە زۆربەی ناوچە جێناکۆکەکان کشایەوە، پێشمەرگە ھاتە ناو ناوچەکان و کۆنترۆڵی کرد تا عێراق لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ ناوچەکانی کۆنترۆڵکردەوە.

## سەرچاوەکان
پێدرۆ ئەلبێرتۆ

**پێدرۆ ئەلبێرتۆ کانۆ ئارێناس** (بە ئیسپانی: Pedro Alberto Cano Arenas)، ناسراو بە **پێدرۆ ئەلبێرتۆ** (١٩٦٩-٢٠٠٢)، یاریزانێکی تۆپی پێی ئیسپانی بوو کە وەک بەرگریکاری ناوەڕاست یاریی دەکرد. ژیانی وەرزشی و خودی ژیانی بە شێوەیەکی دڵتەزێن لە تەمەنێکی گەنجیدا کۆتایی ھات کاتێک لە کاتی ڕاھێناندا گیانی لەدەستدا.
## کاروانی وەرزشی
پێدرۆ ئەلبێرتۆ لە ساڵی ١٩٩١دا لە یانەی پالێنسیای ئاستی نزمەوە پەیوەندیی بە یانەی **ڕیال ئۆڤیێدۆ**وە کرد. یەکەم یاریی خۆی لە خولی نایابی ئیسپانیا (لالیگا) لە ٢٩ی شوباتی ١٩٩٢دا ئەنجام دا، کە یارییەک بوو بەرامبەر یانەی بارسێلۆنا. باشترین وەرزی لەگەڵ ئۆڤیێدۆ، وەرزی ١٩٩٥-١٩٩٦ بوو کە ٣٣ یاریی ئەنجام دا و گۆڵێکی تۆمار کرد.
دوای جێھێشتنی ئۆڤیێدۆ، بۆ ماوەی چوار ساڵی دیکە لەسەر ئاستی پیشەگەری یاریی کرد و نوێنەرایەتیی یانەکانی **دیپۆرتیڤۆ ئالاڤێس** و **تۆلیدۆ**ی کرد لە خولی پلە دووی ئیسپانیادا. لەگەڵ یانەی دیپۆرتیڤۆ ئالاڤێس، توانی نازناوی خولی پلە دوو بەدەستبھێنێت و سەربکەون بۆ لالیگا.
## کۆچی دوایی
لە ٢٠ی تەممووزی ٢٠٠٢، کە تەنھا سێیەم ڕۆژی دەستپێکردنی ڕاھێنانەکانی بوو لەگەڵ یانە نوێیەکەی، "نۆڤێلدا سی ئێف"، دوای ئەوەی ڕاکردنێکی خێرای تەواو کرد و خۆی ئامادە دەکرد بۆ ئەنجامدانی جووڵەی کشان، لەپڕ کەوتە سەر زەوی و لە ھۆش خۆی چوو.
ھۆکاری مردنەکەی بە "خوێنبەربوونی مێشک" دەستنیشان کرا. لە کاتی مردنیدا، ھاوسەرەکەی حەوت مانگ دووگیان بوو.
## ئامارەکانی کاروانی وەرزشی

## دەستکەوتەکان
**پالێنسیا**

خولی پلە چواری ئیسپانیا (Tercera División): ١٩٨٩-١٩٩٠

**دیپۆرتیڤۆ ئالاڤێس**

خولی پلە دووی ئیسپانیا (Segunda División): ١٩٩٧-١٩٩٨
## سەرچاوەکان
لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەرگیراوە بەڵام بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وشە بە وشە.https://en.wikipedia.org/wiki/Pedro_Alberto

پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩
پۆل:مردنەکانی ٢٠٠٢
پۆل:مردن بەھۆی خوێنبەربوونی مێشک
پۆل:مردووانی ٢٠٠٢
پۆل:یاریزانانی لا لیگا
پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن بی
پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن
پۆل:یاریزانانی تێرسێرا دیڤیسیۆن
ئەمیر ئەنگوێ

**ئەمیر ئەنگوێ** (بە ئینگلیزی: Amir Angwe؛ ١٩٦٦-١٩٩٥) یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری نایجیری بوو کە وەک یاریزانێکی ھێڵی ناوەڕاست یاریی دەکرد. ژیانی وەرزشی و خودی ژیانی بە شێوەیەکی دڵتەزێن لە تەمەنێکی گەنجیدا کۆتایی ھات کاتێک لە کاتی یارییەکدا گیانی لەدەستدا.
## کاروانی وەرزشی
ئەنگوێ زۆربەی ژیانی پیشەگەریی خۆی لە خولی نایجیریادا بەسەر برد. ئەو بۆ چەندین یانەی ناسراوی وەک BCC Lions و Julius Berger یاریی کردووە. لەگەڵ یانەی **BCC Lions**، توانی نازناوی جامی براوەکانی جامی ئەفریقا (African Cup Winners' Cup) لە ساڵی ١٩٩٠دا بەدەستبھێنێت، کە یەکێکە لە گەورەترین دەستکەوتەکانی یانە نایجیرییەکان لەسەر ئاستی کیشوەرەکە.
## کۆچی دوایی
لە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٥، لە یارییەکی خولی ئەفریقیدا لەنێوان یانەکەی، Julius Berger، و یانەی Maxaqueneی مۆزەمبیق، ئەنگوێ لە خولەکەکانی کۆتایی یارییەکەدا لەپڕ و بەبێ ھیچ بەرکەوتنێک لەناو یاریگادا کەوت. ھەرچەندە ھەوڵی فریاگوزاریی خێرای بۆ کرا، بەڵام گیانی لەدەستدا.
ھۆکاری مردنەکەی بە "وەستانی دڵ" دەستنیشان کرا. مردنی کتوپڕی ئەو، یەکێک بوو لەو ڕووداوە دڵتەزێنانەی کە بووە ھۆی زیاتر گرنگیدان بە پشکنینی پزیشکیی یاریزانان لە تۆپی پێی ئەفریقادا.
## دەستکەوتەکان
**BCC Lions**
جامی براوەکانی جامی ئەفریقا: ١٩٩٠
## سەرچاوەکان
لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەرگیراوە بەڵام بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وشە بە وشە.https://en.wikipedia.org/wiki/Amir_Angwe

پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی نایجیری
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦
پۆل:مردنەکانی ١٩٩٥
پۆل:مردن بەھۆی وەستانی دڵ
پۆل:مردووانی ١٩٩٥
پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نێجیریا
ئەلبێرت ئێبۆسێ بۆدجۆنگۆ

**ئەلبێرت ئێبۆسێ بۆدجۆنگۆ دیکا** (بە ئینگلیزی: Albert Ebossé Bodjongo؛ ١٩٨٩-٢٠١٤) یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری کامیروونی بوو کە وەک ھێرشبەر یاریی دەکرد. ئەو بە ھێزی جەستەیی و توانای گۆڵ تۆمارکردنی ناسرابوو. ژیانی وەرزشی و خودی ژیانی بە شێوەیەکی ناخۆش و دڵتەزێن کۆتایی ھات کاتێک لەناو یاریگادا کوژرا.
## کاروانی وەرزشی
ئێبۆسێ کاروانی پیشەگەریی خۆی لە وڵاتی خۆی، کامیروون، دەست پێ کرد و بۆ چەند یانەیەکی وەک Cotonsport Garoua و Unisport Bafang یاریی کرد. لە ساڵی ٢٠١٢دا، ڕووی لە مالیزیا کرد و پەیوەندیی بە یانەی Perak FAەوە کرد.
لە تەممووزی ٢٠١٣دا، گرێبەستێکی لەگەڵ یانەی **[[جەی ئێس کابیلی]]**ی جەزائیری واژۆ کرد. لە یەکەم وەرزیدا لەگەڵ یانەکە، ئاستێکی نایابی پێشکەش کرد و بە تۆمارکردنی ١٧ گۆڵ، بووە گۆڵکاری خولی نایابی جەزائیر (Ligue Professionnelle ١) بۆ وەرزی ٢٠١٣-٢٠١٤.

## کۆچی دوایی

لە ٢٣ی ئابی ٢٠١٤، لە یارییەکدا لەنێوان یانەکەی، جەی ئێس کابیلی، و یانەی یو ئێس ئێم ئەلجەر، ئێبۆسێ تاکە گۆڵی یانەکەی تۆمار کرد، بەڵام یانەکەی یارییەکەی بە ئەنجامی ٢-١ دۆڕاند.
دوای کۆتاییھاتنی یارییەکە، لە کاتێکدا یاریزانان بەرەو ژووری جلگۆڕین دەگەڕانەوە، ھاندەرانی تووڕەی یانەکەی خۆی دەستیان کرد بە ھاوێشتنی بەرد و تەنە ڕەقەکان بۆ ناو یاریگا. یەکێک لەو تەنە ڕەقانە بەر سەری ئێبۆسێ کەوت و بە سەختی برینداری کرد.
ھەرچەندە بەپەلە گواسترایەوە بۆ نەخۆشخانە، بەڵام بەھۆی سەختیی برینەکەیەوە، لە تەمەنی ٢٤ ساڵیدا گیانی لەدەستدا.
## لێکەوتەکان و میرات
ڕووداوی کوژرانی ئێبۆسێ شۆکێکی گەورە بوو بۆ جیھانی تۆپی پێ و بووە ھۆی ڕەخنەیەکی زۆر لە ئاستی ئاسایش و سەلامەتی لە یاریگاکانی جەزائیر و ئەفریقادا. وەک کاردانەوەیەک، یەکێتیی تۆپی پێی جەزائیر بڕیاری دا ھەموو یارییەکانی تۆپی پێ بۆ ماوەیەکی کاتی ڕابگرێت و یاریگای یانەی جەی ئێس کابیلی تا اگلاع پانوی داخست. کۆچی دوایی تراژیدیی ئێبۆسێ بووە ھێمایەک بۆ مەترسییەکانی توندوتیژی لە یاریگاکاندا و داوای جددی بۆ پاراستنی گیانی یاریزانان بەدوای خۆیدا ھێنا.

دوای ڕووداوەکە، چەندین کەسایەتیی وەرزشی کاردانەوەیان ھەبوو. مۆھەنەد شەریف حەناشی، سەرۆکی یانەی جەی ئێس کابیلی، وتی: «مردنی ئێبۆسێ کارەساتێکی گەورەیە... ئێبۆسێ مرۆڤێکی نایاب و گۆڵکارێکی گەورە بوو، جێگەی ڕەزامەندیی ھەمووان بوو.»

ھەروەھا عیزەدین ئایەت جودی، ڕاھێنەری یانەکە، وتی: «کوڕەکەم ئێبۆسێی وەک برا گەورەی خۆی سەیر دەکرد... پێویستە تۆپی پێ لە جەزائیر بوەستێنرێت.»

یاریزانی بەناوبانگی جەزائیری، ئیسلام سلێمانییش، ھاوڕا بوو و وتی: «ئەمە کارەساتە بۆ تۆپی پێی جەزائیر، و پێویستە خولەکە ڕابگیرێت.»

## ئامارەکانی کاروانی وەرزشی

## دەستکەوتەکان
### تاکەکەسی
گۆڵکاری خولی نایابی جەزائیر: ٢٠١٣-٢٠١٤
## سەرچاوەکان
ماڵپەڕی France 24 https://www.france٢٤.com/ar/٢٠١٤٠٨٢٤-%D٨%A٧%D٩%٨٤%D٨%AC%D٨%B٢%D٨%A٧%D٨%A٦%D٨%B١-%D٩%٨٣%D٨%B١%D٨%A٩-%D٨%A٧%D٩%٨٤%D٩%٨٢%D٨%AF%D٩%٨٥-%D٩%٨٨%D٩%٨١%D٨%A٧%D٨%A٩-%D٨%A٥%D٩%٨A%D٨%A٨%D٩%٨٨%D٨%B٣%D٩%٨A-%D٨%A٧%D٩%٨٤%D٩%٨٣%D٨%A٧%D٩%٨٥%D٩%٨A%D٨%B١%D٩%٨٨%D٩%٨٦-%D٨%B٤%D٨%A٨%D٩%٨A%D٨%A٨%D٨%A٩-%D٨%A٧%D٩%٨٤%D٩%٨٢%D٨%A٨%D٨%A٧%D٨%A٦%D٩%٨٤

لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەرگیراوە بەڵام بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وشە بە وشە.https://en.wikipedia.org/wiki/Albert_Eboss%C٣%A٩_Bodjongo

پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی کامیروونی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩
پۆل:مردنەکانی ٢٠١٤
پۆل:کەسانی کوژراو
پۆل:مردووانی ٢٠١٤
بەنداوی عەفرین

**بەنداوی عەفرین** کە بە فەرمی بە **بەنداوی ١٧ی نیسان** ناسراوە و ھەروەھا بە **بەنداوی میدانکی** ناودەبرێت، کۆگایەکی پڕ لە خۆڵ و بەنداوی کارەبای ئاوییە لەسەر ڕووباری عەفرین لە باکووری ڕۆژاوای سووریا. ئاوی پاک بۆ نزیکەی ٢٠٠ ھەزار کەس دابین دەکات، نزیکەی ٣٠ ھەزار ھێکتار زەیتوون و دار میوە و بەرھەمی کشتوکاڵی ئاودێری دەکات و ٢٥ مێگاوات کارەبای ئاوی دابین دەکات.

## سەرچاوەکان