کەمال مەزھەر

**کەمال مەزھەر ئەحمەد** (١٤ی شوباتی ١٩٣٧ لە کەرکووک، عێراق – ١٦ی ئازاری ٢٠٢١) نووسەر، مێژوونووس، لێکۆڵەر و مامۆستای زانکۆ بوو.
## ژیان
کەمال مەزھەر ئەحمەد لە ساڵی ١٩٣٧ی زایینی لە ناحیەی ئاغجەلەری سەر بە شاری کەرکووک لەدایکبوو. لە ساڵی ١٩٥٩ی زایینی لە زانکۆی بەغدا کارناسیی مێژووی وەرگرت و چوو بۆ یەکێتیی سۆڤیەت. کەمال مەزھەر ئەحمەد لە سۆڤیەتدا لە ساڵی ١٩٦٩ی زایینی لە ئەنستیتۆتی ڕۆژھەڵاتناسیی ئەکادیمیای زانستەکانی سۆڤیەت دکتۆرای زانستەکانی وەرگرت. لە ساڵی ١٩٨١ بە پایەی مامۆستایی لە مێژوو گەیشت. کەمال مەزھەر ئەحمەد دیسانەوە چوو بۆ عێراق و لە ساڵانی ١٩٧١ ھەتا ١٩٧٥ی زایینی سکرتێر و ھاوکاری سەرۆک لە پرسەکانی زانستی لە فەرھەنگستانی کوردی بەغدا بوو.
کەمال مەزھەر ئەحمەد لە زانکۆی بەغدا لە ئەنستیتۆتی گەلانی ڕۆژھەڵاتی نزیک و ناوین لە باکوو، ئەنستیتۆتی باڵای لێکۆلینەکانی نەتەوەیی و سۆسیالیستیی زانکۆی موستەنسەرییە و ھەروەھا ئەنستیتۆتی لێکۆلینەکانی عەرەبی وانەی داوە. ئەو ھەروەھا ئەندامی یەکێتیی نووسەرەکانی کورد و ئەنستیتۆتی کورد لە پاریس بوو.

## کارەکان
### بە زمانی عەرەبی
* کوردستان لە ساڵانی شەڕی جیھانیی یەکەم
* ڕاپەرینی ١٩٢٠ لە ڕۆژھەڵاتناسیی سۆڤیەت
* چاوپێکەوتنێک بە چەند کێشەیەکی نێونەتەوەیی لە ڕۆژھەڵاتی ناوین
* ڕۆلی گەلی کورد لە ڕاپەرینی ١٩٢٠ی عێراق
* سەرھەڵدان
* چینی کرێکاری عێراق پەیدابوونەوە و یەکەمین بزووتنەوەکانی
* مەکیاڤێلی و مەکیاڤێلیسم
* حەقیقەتەکانی مێژووی کوردەکان
* چەند وتارە سەبارەت بە پەیوەندییەکانی نێونەتەوەییی دەوڵەتە مەزنەکان
* چەند وانە لەسەر مێژووی ئێرانی نوێ و ھاوچەرخ

### بە زمانی کوردی
* کوردستان لە ساڵەکانی شەڕی یەکەمی جیھاندا
* کورد و کوردستان لە بەڵگەنامە نھێنییەکانی حکوومەتی بەریتانیادا
* ژن لە مێژوودا: کورتە باسێکی مێژوویی و کۆمەڵایەتی
* تێگەیشتنی ڕاستی؛ شوێنی لە ڕۆژنامەنوسی کوردیدا
* مێژوو
* ڕونەسانس
* پەڕەکانێک لە مێژووی گەلی کورد
* چینی کرێکارانی عێراق پەیدابوونەوە و یەکەمین بزووتنەوەکانی

### بە زمانی ڕووسی
* خەباتی ڕزگارکەری کوردان دژ بە ئیستیعماری بریتانیا لە ساڵانی ١٩٣٢–١٩١٨ی زایینی
* کورتەیەک لە مێژووی کوردەکان لە ساڵانی ١٩٥٨–١٩١٨ی زایینی
* بەشدرایکردن لە نووسینی کتێبەکانی: پەیدابوونەوەی چینی کرێکار لە وڵاتە ئاسیایییەکان و ئەفریقایییەکان

### وەرگێڕانەکان
* سەبارەت بە فێئۆدالیزم لە نێو کوردەکان ئا. شامیلۆف
* وەرگێڕانی ٥ کتێبی وانەیی زانکۆ
* کوردەکانی ئیمپراتۆریی عوسمانی

## مردن
ڕۆژی سێشەمە ١٦ی ئازاری ٢٠٢١ بنەماڵەی کەماڵ مەزھەر لە ڕێگای پەیامێکەوە خەلکی کوردستانیان لە کۆچی دوای کەمال مەزھەر لە تەمەنی ٦٤ ساڵی لە وڵاتی ئەلمانیا ئاگادارکردەوە. ھۆکاری مردنەکەی بۆ بوونی نەخۆشی درێژخایەن گێردرایەوە. سەرۆک وەزیرانی عێراق بڕیاری خەرجی گەڕانەوەی تەرمی کەمال مەزهەر لە ولاتی ئەڵمانیاوە بۆ عێراق لە سەر ئەرکی حکومەتدا.ڕۆژی سێشەمە ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ تەرمەکەی گەیشتە فڕۆکەخانەی هەولێر و لە لایەن وەزیری ڕۆشنیری و پارێزگاری ھەولێر پێشوازی لێکرا. ڕۆژی چوارشەمە  مەراسیمێکی ڕێزلێنانی بۆ ئەنجامدرا بە ئامادەبوونی سەرۆکی ھەرێمی کوردستان. دوایی نیوەرۆى ڕۆژی چوارشەممە تەرمەکەى گەیشتەوە شارى سلێمانى و لەلایەن پارێزگار و ژمارەیەک بەرپرسانى باڵاى حزبى و حکومیەوە پێشوازى لێکرا، دواى ئەوەى نوێژى مردوو لەسەر تەرمەکەى کرا  لە رێورەسمێکدا لە گۆڕستانی گردی سەیوان بە خاک سپێردرا.

### کاردانەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧
پۆل:مردووانی ٢٠٢١
پۆل:ڕۆشنبیرانی کورد
پۆل:نووسەرانی کورد
پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی
پۆل:وەرگێڕەکانی ڕووسی–کوردی
پۆل:وەرگێڕەکانی عەرەبی–کوردی
پۆل:نووسەرانی عێراقی
پۆل:خەڵکی پارێزگای کەرکووک
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ