open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
میشلان

**میشلان** () کۆمپانیایەکی فەڕەنسییە بۆ بەرھەمھێنانی تایە، و بە دووەم گەورەترین کۆمپانیای دروستکردنی تایە دادنرێت لە جیھاندا دوای بریجستۆن.
وێنۆک|بیبێندەم (ناسراوە بە پیاوەی میشلان - ئەو پیاوەیە کە وێنەی کۆمپانیای میشلان دەنوێنێ و لە تایە درووستکراوە)
کۆمپانیای میشلان تایە بەرھەمدەھێنیت بۆ فڕۆکە، ئۆتۆمبێل، بارھەڵگرە قورسەکان، مۆتۆرسکیل و پاسکیل، بە جۆرێک کە لە ساڵی ٢٠١٢ توانی ١٦٦ میلیۆن تایە بەرھەم بھێنێن لە ٦٩ کارگەی خۆی لە ١٨ ووڵاتی جیادا.

## مێژوو
دوو برا لە سالی ١٨٨٩ بە ناوی ئیدوارد میشلان و ئەندرێ میشلان لە کلێخمۆن-فێخان لە فەرەنسا کارگەیەکی لاستیکیان بەرێوەدەبرد، چەندجارێک ئیدوارد ھەوڵی دەدا تایەی پاسکیل چاک بکاتەوە بەڵام سەرکەووتوو نەدەبوو، تا ڕۆژێک ھەڵستا بە بیرکردنەوە و داھێنانی تایەی ھەوایی، کە لەگەڵ براکەیدا توانیان تایەیەکی ھەوایی بۆ پاسکیل دروست بکەن کە توانای گۆڕینی ھەبێت؛ و پاسکیل سواری بەناوبانگی فەڕەنسی چارلێس تێرۆنت لە ساڵی ١٨٩١ ئەم تایەیەی بەکارھێنا بۆ درێژترین ماوەی پێشبرکێی پاسکیل سواری لە جیھاندا و پلەی یەکەمی تێدا بەدەست ھێنا.
[وێنۆک|پۆستەرێکی پیاوی میشلان لە سالی ١٩٨٩ کە لە لایەن [ئۆ گالۆپ ەوە دروستکراوە]]

لە ١ نۆڤێمبەری ٢٠٠٨ کۆمپانیای میشلان بوە گەورەترین کۆمپانیای بەرھەم ھێنانی تایە و توانی پێش کۆمپانیای بریجستۆن بکەوێتەوە.

## وەرزشی بزوێنەر (مۆتۆرسپۆرت Motorsport)
میشلان ڕۆلێکی گرینگی ھەبووە لە گشت بوارەکانی وەرزشی بزوێنەر، کە بە درێژای مێژوو لە کێبڕکیدابووە بۆ دابین کردنی تایەی  وەرزشی بزوێنەر بە تایبەتی لە پێشبرکێکانی فۆرمولا وەن، ڕالی، پێشبرکێی ماتۆڕ (مۆتۆ جی پی) و پێشبڕکێیە خێراکانی ئۆتۆمبێل.

## بواری تر
کۆمپانیای میشلان خاوەنی چەند کۆمپانیایەکی ترە وەک کۆمپانیای ڕێنمای گەشتیاری، نەخشە، نەخشەی سەر ھێڵ و چەند بوارێکی تر.

## سەرچاوەکان

پۆل:نیشانە فەرەنسییەکان
باتمان (زنجیرە)

**باتمان** یان **پیاوی شەمشەمەکوێرە** بریتییە لە زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی لە ساڵی ١٩٦٦ دەستی بە پەخشکردن کرد و تا ساڵی ١٩٦٨ بەردەوام بوو، وە ئەو لە پێکھاتەیەک ئەکشن و سەرکێشی و کۆمیدیا پێکھاتبوو، ئادەم وێست ھەڵسا بە گێڕانی ڕۆڵی باتمان و بورت وەرد ھەڵسا بە گێڕانی ڕۆڵی ڕۆبن، و ھەردوو پاڵەوانەکە لە شاری کۆسەم ھەڵدەستان بە شەڕکردن دژی تاوانباران، وە ئەم زنجیرەیە لە دەستەی ڕاگەیاندنی ئەمریکی (ئەی بی سی) لەسەر شێوەی دوو بەش پەخشکرا کە کۆکراوەی زنجیرەکان ١٢٠ ئەڵقە بوو، ھەروەھا زنجیرەکە لە ئامادەکردنی ویلیام دۆزەر بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:باتمان (زنجیرە)
پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە دروستکراوەکان لەسەر چیرۆکە نەخشێندراوەکانی دی سی کۆمیکس
پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنییەکانی فۆکس لە سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەو بەرنامە تەلەفزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کۆمیدییە تاوانکارە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە وەرگیراون بۆ فیلم
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کۆمیدییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان
پۆل:باتمان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
ساوند تراک

**مۆسیقای تۆمارکەریی** یان **ساوند تراک** () بریتییە لە دەنگی بیستراو بۆ دیمەنێکی سینەمایی یان شانۆگەریی یان تەلەڤیزیۆنی یان ڕادیۆیی، و یەکێکە لە پێکھاتە سەرەکییەکانی دروستکردنی فیلمی سینەمایی یان شانۆگەریی، ھەروەھا ساوند تراک پێشی وتووێژ کەوتووە لە فیلمە بێدەنگەکان لە کازیوەی دروستکردنی سینەما جیھانییەکان کە دیاترینیان فیلمەکانی چارڵی چاپلنە ئەمەش چونکە لەو سەردەمەدا تەکنەلۆژیای دەنگ دەستنەکەوتووە، بۆیە ھەڵدەستان بە دەربڕینی دیمەنەکە بە پیشاندانی فیلمە بێدەنگەکە لەسەر شاشە و مۆسیقاژەنێک یان پیانۆژەنێک بە ژەنینی مۆسیقایەک لەگەڵ دیمەنەکە بگونجێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:زاراوەکانی فیلم و ڤیدیۆ
بناوەسوتە

**بناوەسوتە** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پێنجوێن(ناوەند)، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا
بناوەسوتە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەرنەوان و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئاسناوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بایەوە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بلکیان.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بلکیان

**بلکیان** ،چەند باخێک و سەیرانگایەکی

دڵ فڕێنە کەوتووەتە قەزای پێنجوێن(ناوەند)، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.وە چەند سەرچاوەی کانیاوی سازگاری تێدایە دیاری ترینیان سەر حەوزی بلکیانی پێ دەوترێ وە خاوەداری ئەم باخانە ئەگەڕێتەوە بۆ کوڕانی مامەڕەشە ڕەشیدی احمدی عزیز کە مهدی بلکیان لە وەرەسەی ئەوانە وەخوەداریەتی ئەکات 

## جوگرافیا
بلکیان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارۆچکەی پێنجوێن و لە باشوور لەگەڵ گوندی بوزان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەرنەوان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی پێنجوێن.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
باتمان (فیلم ١٩٨٩)

**باتمان** () ئەو فیلمێکە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ساڵی ١٩٨٩ بەرھەمھێنراوە. فیلمەکە لە دەرھێنانی تیم بێرتنە.

## پاڵەوانێتی
* جاک نیکڵسۆن
* مایکڵ کیتۆن
* کیم باسینگەر
* بێڵی دی ویلیامز
* جاک پاڵانس

## چیرۆک
چیرۆکەکە باسی ملیاردێری خاوەن کۆمپانیاکانی وەین «بروس وەین» دەکات، و کاتێک باتمان جێگری سەرۆکی شارەوای ھەڵدایە ناو ماددەی کیمیایییەوە و ئەویش بۆ جۆکەر دەگۆڕێت و باتمان چاوی بە ڤیکی ڤایل دەکەوێت و دەکەوێتە ناو ئەرکی ڕزگارکردنییەوە، ھەروەھا بروس دەیویست تۆڵە لە جۆکەر بکاتە لەبەر کوشتنی باوکی.

## تێچوون و داھات
پارەی تەرخانکراو بۆ دروستکردنی فیلمەکە گەیشتە ٤٨ ملیۆن دۆلار، ئەمەش لەکاتێکدا داھاتەکەی گەیشتە ٤١١٬٣٤٨٬٩٢٤ دۆلار.

### خەڵات و پاڵاوتنەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:فیلمەکانی ١٩٨٩
پۆل:فیلمەکانی باتمان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی پاینوود وێنەگیراون
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٨٠
پۆل:فیلمە بەریتانییەکانی دەیەی ١٩٨٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٨٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە
پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ کۆمیک وەرگێڕدراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەری ھونەرییان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین دەرھێنانی ھونەری بەدەستھێناوە
پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
باتمان (فیلم ١٩٤٣)

**باتمان** () بریتییە لە فیلمێکی زنجیرەی ئەمریکی لە ساڵی ۱۹٤۳ دا لە لایەن کۆمپانیای کۆلومبیا پیکچەرزەوە بەرهەمهێنراوە، و چیرۆکی فیلمەکە لە کۆمیکسی باتمانەوە وەرگیراوە کە لە لایەن دی سی کۆمیکسەوە بەرهەمهاتووە، فیلمەکە لە دەرهێنانی لامپرەت هلییرە، و لە پاڵەوانێتی لویس ویڵسۆن و دۆگلاس کروفت و جۆزێف کاڕۆڵ نایش و شێرلی پاتیرسۆنە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* باتمان لەسەر بنکە دراوی فیلمەکان لەسەر ئینتەرنێت
* باتمان لەسەر ئاڵ مۆڤی

پۆل:فیلمەکانی ١٩٤٣
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز
پۆل:فیلمەکانی باتمان
پۆل:فیلمە ڕەش و سپییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
فیلمی زنجیرە

**فیلمی زنجیرە** () یان **شانۆگەریی ژمارە** بریتییە لە فیلمێکی کورت لە سینەما نمایش دەکرا، فیلمەکانی وێنە جووڵاوەکان و فیلمە ھەواڵییەکان و فیلمە درێژەکانی لەخۆ دەگرت.

## سەرچاوەکان

پۆل:مێژووی سینەما
پۆل:فیلمە زنجیرەیییەکان
جان لێجند

**جان ڕاجەر ستیڤنز** ( - بە **جان لێجند** بەناوبانگە) گۆرانیبێژ، ئەکتەر و مۆسیقاژەنێکی ئەمریکییە.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:پیاوە فێمینیستەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨
پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی
پۆل:زیندووان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی
پۆل:دەرچووانی زانکۆی پێنسلڤانیا
پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییە کوڕە گۆرانیبێژە پۆپەکان
پۆل:باشترین گۆرانی ڕەسەنی گۆرانیبێژانی خاوەن خەڵاتی ئۆسکار
پۆل:ھونەرمەندانی کۆڵۆمبیا ڕیکۆردز
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
کەسایەتیی خەیاڵی

وێنۆک|390x390پیکسڵ
**کەسایەتیی خەیاڵی** واتە ھەر کەسێک لە کارێک لە بەرھەمی خەیاڵدا دەربکەوێت. «بە شێوەیەکی ڕێکتر» واتە ھەر کەسێک یان بوونەوەرێک لە جیھانێک لە بەرھەمھێنانی نووسەرێک دەربکەوێت. ھەروەھا کەسایەتییە خەیاڵییەکان تەنھا مرۆڤ ناگرێتەوە، بەڵکو ھەروەھا: ئاژەڵەکان، و بوونەوەرە ئاسمانییەکان، و خواوەندەکان، ئامێرەکانیش دەگرێتەوە، ھەروەھا بوونەوەر یان کەسایەتیی میتۆلۆژیایی لەخۆ دەگرێت.
## داھێنان
لە نووسینی چیرۆکی خەیاڵیدا، نووسەران کارەکتەری زیندوو بە بەکارھێنانی شێوازی جۆراوجۆر دروست دەکەن. ھەندێک جار کارەکتەرەکان لە خەیاڵەوە دروست دەکرێن؛ لە ھەندێک نموونەی تردا، بە گەورەکردنەوەی خەسڵەتێکی کارەکتەری کەسێکی ڕاستەقینە و گۆڕینی بۆ داھێنانێکی خەیاڵی نوێ دروست دەکرێن.
## کەسایەتی ڕاستەقینە، بەشێکی یان بە تەواوی
نووسەرێک یان داھێنەرێک کە کارەکتەرێک لەسەر کەسێکی ڕاستەقینە بنیات دەنێت دەتوانێت کەسێک بەکاربھێنێت کە دەیناسێت، کەسایەتییەکی مێژوویی، کەسایەتییەکی ئێستا کە نەیبینیوە، یان خودی خۆی، کە لەم حاڵەتەی دواییدا یان نوێنەری نووسەرە یان نموونەی خۆخستنەناوە. بەکارھێنانی کەسێکی بەناوبانگ کە بە ئاسانی بە ھەندێک خەسڵەتی کارەکتەری دیاریکراوەوە دەناسرێتەوە وەک بنەمای کارەکتەری سەرەکی، تایبەتمەندییەکی کارە مەجازییەکان، وەک «مەزرای ئاژەڵان»ی جۆرج ئۆروێڵ، کە شۆڕشگێڕە سۆڤیەتییەکان وەک بەراز وێنا دەکات. نووسەرانی تر، بەتایبەتی بۆ چیرۆکی خەیاڵی مێژوویی، سوود لە کەسانی ڕاستەقینە وەردەگرن و چیرۆکی خەیاڵی لە دەوری ژیانیان دروست دەکەن، وەک «ھاوسەرە پاریسییەکە» کە لە دەوری ئێرنست ھەمینگوای دەسووڕێتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان
پۆل:خەیاڵ
پۆل:دراما
پۆل:چیرۆکگێڕی
ئێف ئێچ ٢٠٠٤

وێنۆک|گەڕەستێرۆچکەی ئێف ئێچ ٢٠٠٤

**FH2004** (بە ئینگلیزی:2004 FH) گەڕستێرۆچکەیەکی نزیکی هەسارەی زەوییە، ئەو گەڕستێرۆچکەیە ئاشکرا کرا لە ١٥ ئازاری ٢٠٠٤، ئەو دۆزینەوەیەش لەلایەن ناوەندی لێنکۆڵن بۆ گەڕان بە دوای گەڕەستێرەکانی نزیک زەوی دۆزرایەوە کە یەکەیەکی سەر بە ناسا و هێزی سەربازی ئەمەریکایە وە تاقیگەی لێنکۆڵن سەر بە زانکۆیی ئەنستیتۆی تەکنۆلۆژیی ماساچووسیتس

ئەو گەڕەستێرۆچکەیە نزیکی ٣٠ مەترە، یەکێکە لە ٤ گەورەترین گەڕەستێرۆچکەکانی نزیک هەسارەکەمان

## سەرچاوە
* ناوەندی لێکۆڵینەوەی ناسا
* شوێنی گەڕەستێرۆچکەی ئێف ئێچ ٢٠٠٤ 

پۆل:گەردوون
پۆل:ئەو شتە ئەستێرەوانیانەی لە ٢٠٠٤ دۆزراونەتەوە
بێڵ فینگەر

**ویلیام بێڵ فینگەر** (٨ی شوباتی ١٩١٤ لە دێنڤەر، ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٧٤) ئەو نووسەری وێنە نەخشێندراوە ئەمریکییەکان بوو. زنجیرەی باتمان لە نێوان ئەو کارانەیەتی کە ناوبانگی جیهانی بەدەستهێناوە. یەکەم چیرۆکە وێنەییەکانی لە ساڵی ١٩٣٨ چاپکرا. هەروەها لە ژیانی کاری خۆیدا بۆ سۆپەرمان و چرای سەوز و کاپتن ئەمریکا و هیتری نووسیوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤
پۆل:مردووانی ١٩٧٤
پۆل:باتمان
پۆل:نووسەرانی نیویۆرکی
پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرانی کۆمیکی ئەمریکی
پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان
پۆل:سیناریۆنووسانی نیویۆرک (ویلایەت)
پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەمسا-جولەکە
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:سیناریۆنووسە جولەکەکانی ئەمریکا
ھاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری

**ھاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری** () گردبوونەوەیەکی سیاسیی کوردییە، بەرھەم ساڵح سەرۆکایەتی دەکات، پاش وازھێنانی لە یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان وەکو قەوارەیەکی سیاسی بۆ ھەڵبژاردنی خولی چوارەمی پەرلەمانی کوردستان لە ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧ تۆماری کرد. کەسایەتی دیاری تری ھاوپەیمانێتیەکە سلێمان عبدللە یونس ئارام قادر، محەممەد ڕەئووفە.

لە ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان مۆڵەتی ژمارە ١٦٧ی پێبەخشی بۆ بەشداریکردن لە ھەڵبژاردنەکانی عێراق.

لە ڕۆژی ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ کۆنگرەی دامەزراندنی لە شاری سلێمانی بەست، ٦٥٠ کەس بەشدارییان کرد، تێیدا بەرھەم ساڵح وەکو سەرۆکی ھاوپەیمانیەتیەکە ھەڵبژێردرا.
## سەرچاوەکان

پۆل:حیزبەکانی باشووری کوردستان
پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان
پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی عێراق
پۆل:حیزبە ناسیۆنالیستە کوردەکان
پۆل:پارتە سۆسیال دیمۆکراتەکانی کوردستان
بۆب کەین

**بۆب کەین** () ناوی ڕاستەقینەی ڕۆبێرت کانە و ئەو هونەرمەندی کتێبی وێنە گاڵتەچییەکان و نووسەرێکی ئەمریکییە لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩١٥ لە نیویۆرک لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لەدایکبووە، لەگەڵ بێڵ فینگەر کەسایەتی و چیرۆکەکانی باتمانی دروست کردووە و هەڵساوە بە دروستکردنی کۆمپانیای دی سی کۆمیکس و چەندین کتێبی گاڵتەچی بڵاوکردۆتەوە، لە ٣ی تشرینی دووەمی ١٩٩٨ لە شاری لۆس ئانجلەس لە کالیفۆرنیا لە ویلایەتە یەکگرتووەکان کۆچی دوای کردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٥
پۆل:مردووانی ١٩٩٨
پۆل:باتمان
پۆل:نووسەرانی ئەمریکی
پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرانی نیویۆرکی
پۆل:نووسەرانی کۆمیکی ئەمریکی
ئەحمەدئاوا، گەرمک

**ئەحمەدئاوا** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا
ئەحمەدئاوا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ھەڵاڵە براییم لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە باشوور لەگەڵ گوندی دێزە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی زەڵ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قۆخی سپیاڵ.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بێماوای کۆن

**بێماوای کۆن** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا
بێماوای کۆن لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مێشەرۆ و لە باشوور لەگەڵ گوندی گۆیژەڕەشان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بێماوای تازە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گۆڵێ.

## دانیشتوان
دانیشتوانی گوندەکە لە دوای ٢٠١٥وە ڕوو لە کەم بوون دەکات کە لە ئێستادا دانیشتوانەکەی  نزیکەی ٤٠ کەسە،وە لە زستاناندا دانیشتوانی گوندەکە کەمتر دەبێت چونکە بنە دەگوازنەوە بۆ پێنجوێن و سلێمانی بە هۆی ساردی ناوچەکەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
یەکەی جێگیرکردنی ئەلیکترۆنی

**یەکەی جێگیرکردنی ئەلیکترۆنی** یاخوود **کۆنترۆڵی جێگیرکردنی ئەلیکترۆنی**  (بە ئینگلیزی: Electronic stability control) یەکەیەکی کۆمپیوتەرییە کە کاردەکات بۆ جێگیرکردنی ئۆتۆمبێل لەکاتی ھەستکردن بە خلیسکان، کاتێک یەکەی جێگیرکردنی ئەلیکترۆنی ھەست بە لەدەست دانی کۆنترۆڵی ئۆتۆمبێلەکە دەکات لەلایەن شۆفیرەکەوە، ئەم یەکەیە ھەڵدەستێت بە راگرتنەوە و ڕێکخستنەوەی ئۆتۆمبێلەکە بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی بۆ ئەو ئاڕاستەیەی کە شۆفێرەکە دەیەوێت.
بەپێی چەند لێکۆڵینەوەیەک لە چەند ناوەندێکی ئەمریکی بۆ دڵنیای رێگاوبان  کە کردویانە لە ساڵی ٢٠٠٦؛ دەرکەوتووە کە سێ یەکی ڕووداوەکان کەمتربۆتەوە بەھۆی یەکەی جێگیرکردنی ئەلیکترۆنیەوە.وێنۆک|نیشانەی یەکەی جێگیرکردنی ئەلیکترۆنی

## بیرۆکەی کارکردن
یەکەی جێگیرکردنی ئەلیکترۆنی لەکاتی ھەستکردن بە خلیسکاندن خۆکارانە ھێزی ڕاگرتنەوە (برێک Brake) بەکاردێنێت، کە زۆرخار تەنھا بۆ یەک تایە ئەم کارە دەکات بۆی ئۆتۆمبێلەکە لە ڕێڕەوی خۆی دەرنەچێت، بۆ نموونە کاتێک ئۆتۆمبێلێک بە خێرایەکی زیاد ڕێگایەکی چەماوە دەبڕێت (بە ھۆی ھێزی چەقەھێزەوە) ئۆتۆمبێلەکە دەیەوێت لە رێرەوی خۆی دەرچێت، لەم کاتەدا یەکەی جێگیرکردنی ئەلیکترۆنی ھەڵدەستێت بە راگرتنەوەی (برێک کردنی) تایەی پێشەوەی لای دەرەوەی چەماوەکە، ئەمەش بۆ ھێشتنەوەی ئۆتۆمبێلەکەیە بە جێگیری.

نموونەیەکی تر کاتێک ئۆتۆمبێلێک بە خیرایەکی زیاد پێچێک دەکاتەوە و خەریکە پشتی ئۆتۆمبێلەکە بسورێتەوە، یەکەی جێگیرکردنی ئەلیکترۆنی ھەڵدەستێت بە راگرتنەوەی (برێک کردنی) تایەی دواوەی لای ناوەوەی سوڕانەوەکە، ئەمەش بۆ ھێشتنەوەی ئۆتۆمبێلەکەیە بەشێوەیەکی جێگیر.

ھەندێک لە یەکەی جێگیرکردنی ئەلیکترۆنی ھەلدەستێت بە کەمکردنیەوەی ھێزی بزوێنەر بۆ ھێشتنەوەی ئۆتۆمبێلەکە بە جێگیری.

یەکەی جێگیرکردنی ئەلیکترۆنی شتێکی دڵنیا نیە بۆ ھێشتنەوەی ئۆتۆمبێل بە جێگیری بەڵکو تەنھا ھەوڵێکە بۆ کەمکردنەوەی خلیسکاندن.

## مێژوو
لە ساڵی ١٩٨٣ کۆمپانیای تۆیۆتا یەکەی جێگیرکردنی ئەلیکترۆنی چوار تایەیی لەسەر تۆیۆتا کرۆون ناساند، دواتر لە ساڵی ١٩٨٧ ھەریەک لە کۆمپانیای مێرسێدس-بێنز و کۆمپانیای بی ئێم دەبڵیوو بۆ یەکەمجار یەکەی جێگیرکردنی ئەلیکترۆنی یان ناساند بۆ ئۆتۆمبێلەکانیان کە ھەر تایەیەو کۆنترۆڵی تایبەتی خۆی ھەبوو.

## پەیوەندیدار
سیستەمی دژە قفڵبوونی ڕاگرتن (ئیستۆپ)

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:میکانیک
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکان
کانی خان، گەرمک

**کانی خان** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا
**کانی خان** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی میراودەلی کۆن و لە باشوور لەگەڵ گوندی قەلەندەراوای تازە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەلەندەراوای کۆن و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گلێنەبەڕۆژ.

## ئەمانەش ببینە

*گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
*کانی خان

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
دەیەی ١٩٤٠

**دەیەی ۱۹٤۰** ئەو دەیەیە کە لە ۱ی کانوونی دووەمی ۱۹٤۰ دا دەستی پێکرد و لە ۳۱ی کانوونی یەکەمی ۱۹٤۹ دا کۆتایی هات.

## ڕووداوەکان

* ١٩٤٥– جەنگی جیھانیی دووەم
* ١٩٤٥ – دامەزراندنی حکوومەتی خۆبەڕێوەبەریی ئازەربایجان 
*١٩٤٦ – دامەزراندنی کۆماری ماھاباد
*١٩٤٦ – دروستبوونی پارتی دیموکراتی کوردستان 
*١٩٤٦ – دروستبوونی پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێران 

## کەسایەتییە دیارەکان
* ۱٩٤٠ – لەدایکبوونی سوڵتان قابووسی کوڕی سەعیدی کوڕی تەیمور ساڵی، ئەو فەرمانڕەوای دەوڵەتی عەرەبی عومانە، دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٧٠ دەسەڵاتی وەرگرت
* ١٩٤٢ – لە دایکبوونی مارگێرێت جورج شێلو کە بەشداری شۆڕشی ئەیلوول کرد
* ١٩٤٤ – لە دایک بوونی ئیدریس بارزانی لە گوندی بارزان 
* ١٩٤٦ – لە دایکبوونی مەسعود بارزانی لە شاری مەهاباد لە هەمان ڕۆژی دامەزراندنی پ.د.ک، کە دەبێت ١٦ی ئاب

پۆل:دەیەی ١٩٤٠
جەیمس گۆردۆن (کەسایەتی نەخشێندراو)

وێنۆک
**کۆمیشەنەر جەیمس "جەیم" وۆرسینگتۆن گۆردۆن** () ئەو کەسایەتییەکی خەیاڵییە، هەروەها ئەو هاوپەیمانی باتمانە. وە لەو کتێبە نەخشێندراوانەی کە دی سی کۆمیکس بڵاوکردۆتەوە دەرکەوتووە. کەسایەتییەکە بۆ یەکەم جار لە دێتێکتیڤ کۆمیکسدا لە ژمارەی ۲۷ (ئایاری ١٩٣٩) دەرکەوتووە، هەروەها لە لایەن بێڵ فینگەر و بۆب کەینەوە دروستکرا. گۆردۆن بۆ یەکەم جار لە تابلۆی یەکەم لەم کتێبە نەخشێندراوانەدا دەرکەوت، کە ئەمەش کردییە یەکەم کەسایەتی یارمەتیدەر بۆ باتمان کە هێنرابێتە ناوەوە.

لە زۆربەی گێڕانەوەییەکانی ئەفسانەی باتماندا، جەیمس گۆردۆن سەرۆکی پۆلیسە لە شاری گۆسەم کە باتمانی تێدایە. هەروەها هاوبەشی باتمان لە پەیوەست بوونە قوڵەکەی بۆ ڕزگار کردنی گۆسەم لە تاریکی و بۆگەنی تاوان دەکات. لە سەردەمی زێڕین و زیوی چیرۆکە نەخشێندراوەکان و زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی باتماندا کە لە سەدەی ١٩٦٠ دا پەخش کرا، گۆردۆن تێیدا بە تەواوەتی باواڕی بە باتمان هەبوو، هەروەها لە زۆر کاتی تریشدا پشتی پێ بەستووە. لە زۆربەی چیرۆکە نوێکاندا، ئەو کەمێک گومانی لە ڕێگەکەی باتمان هەیە بەڵام ئەو دانە بە گرنگی بوونی باتماندا دەنێت هەروەها ئەوان ڕێزیان بەرارمبەر بە یەکدی هەیە لەگەڵ هاوڕێیەتییەکی بەهێز. پەیوەندییەکی گۆردۆن لەگەڵ باتمان و پەیوەندییەکانی لەگەڵ پۆلیس هاوشێوەی پەیوەندییەکی شێرلۆک ھۆڵمز و پشکنەر لیسترادە. ئەو هاوسەری باڕباڕا کەین گۆردۆن بوو، دوای جیابوونەوەی لە سارە ئیسن گۆردۆن. هەروەها گۆردۆن باوکی جەیمس گۆردۆن جونیۆرە، وە ئەو باوکێتی یان باوکی بە هەڵگرتنەوە (بە پشت بەستن بە بەردەوامی)، لە باڕبارا گۆردۆن، یەکەم کچی شەمشەمەکوێرەی نوێ، وە بۆ ماوەیەک ئاڵوگۆڕکەری زانیاری بوو ئەو کاتەی تووشی ئیفلیجی نیوەیی بوو.

گۆردۆن بەشێکی گرنگە لە ئەفسانەی باتماندا و لە زۆربەی هۆکارەکانی تری ڕاگەیاندندا بۆ بەرجەستە کردنی کەسایەتییەکە دەرکەوتووە. وە ئەمەش یارییە ڤیدیۆییەکان و وێنە جووڵاوەکان و فیلمەکان دەگرێتەوە. گۆردۆن لایل تالبۆت لە فیلمی زنجیرەیی باتمان و ڕۆبندا ڕۆڵی کەسایەتییەکەی گێڕاوە، و نێڵ هامیلتۆن لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی باتماندا، و پات هینگڵ لە زنجیرە فیلمەکانی تیم بێرتن و جۆیڵ شوماچار، و گاری ئۆڵدمان لە زنجیرە فیلمەکانی کریستۆفەر نۆلاندا و بنیامین ماکنزی لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی گۆسەمدا. لە ساڵی ٢٠١١ دا، جەیمس گۆردۆن لە پلەی ۱۹ لە ۱۰۰ باشترین پاڵەوانی کتێبە نەخشێندراوەکاندا هات.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەفسەرانی پۆلیسی خەیاڵی
پۆل:جگەرەکێشە خەیاڵییەکان
پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم
پۆل:کارەکتەرەکانی تەلەفیزیۆنی کۆمیکەکانی دی سی
پۆل:کەسایەتییەکانی ناو فیلمەکانی دی سی کۆمیکس
بیستان

**بیستان** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا
**بیستان** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەلەندەراوای تازە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی میرانی بابەعەلی و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارۆچکەی گەرمک و لە ڕۆژئاوا لەگەڵ گوندی سەیرانە.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
فلۆرەنس ٣١٢٢

[وێنۆک|[گەڕەستێرۆچکەی فلۆرەنس کە تیرەکەی ٥ کیلۆمەترە]]

**3122 Florence** (بەئینگلیزی : 3122 Florence) یەکێکە لە گەڕەستێرە ىبچووکەکانی دەور و بەری هەسارەکانی نزیک هەسارەی زەوی، ئەو گەڕستێرە تیرەکەی نزیکەی ٥ کیلۆمەتر دەبێ، ئەو گەڕستێرە لە ٢ ئازاری ساڵی ١٩٨١ دیتیترایتەوە لە لایەن فەلەکناسی بەتوانا و زانای گەردوونی (شیڵت بس) لە ڕوانگەی سپرێنج سایدنج

خوول دەکا بە دەوری خۆر لە نێوانی پێوانەی  1.0–2.5 باڵانسی گەردوونی، وە هەر خوولێکیشی بە ٢ ساڵ و ٤ مانگ تەواو دەکا

ناوی ئەو گەڕەستێرەیە لە ٦ نیسانی ساڵی ١٩٩٣ ئاشکرا کرا.

## بارودۆخی ئەو گەڕەستێرەیە لە ساڵی ٢٠١٧
[وێنۆک|وێنەیەک دووری گەڕەستێرۆچکەی فلۆرەنس و [زەوی نیشان دەدا]]
وێنۆک|ڕاست|وێنەیەکی فلۆرەنس و مانگەکانی
ئەو گەڕەستێرەیە لە ساڵی ٢٠١٧ نزیک کەوتەوە لە زەوی و دووریەکەی بریتی بوو لە (٠.٠٤٧٢٣) باڵانسی گەردوونی. کە دەکاتە ٧,٠٦٦,٠٠٠ کیلۆمەتر، وە دەکاتە ٤,٣٩٠,٠٠٠ میل، کە لەو کتەدا دەتواندرا بە تەلیسکۆبێکی بچووکیش ببیندرێت.

## سەرچاوە
* ماڵپەری فەرمی  Jet Propulsion Laboratory دەربارەی گەڕستیرۆچکە بچووکەکانی دەور و بەری زەوی
* داتا و زانیاری تەواو دەربارەی فلۆرەنس لە کاتی دۆزینەوە هەتا ئێستا

پۆل:گەردوون
تێلسکۆپی بچووک

وێنۆک|یەکێک لە تەلیسکۆبە بچووکەکان

**تێلسکۆپی گچکە** (بە ئینگلیزی: Small telescope) ئەو ئامێرە یەکێک لە ئامرازەکانی دەستی مرۆڤە و بەکاردەھێنرێت بۆ بینینی شوێنی دوور، تێلسکۆپی بچووکیش لەلایەن زانایانی فەلەکناسی لە خوار ٢ مەترە یانی ٨٠ ئینج.

## سەرچاوەکان
* ریزبەندی تەلیسکۆبەکان لە گەورەوە تا بچوک لە جیھان
* تەلیسکۆبی بچووک

پۆل:گەردوون
چەرمەگا، گەرمک

**چەرمەگا** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا
**چەرمەگا** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی لەنگەدێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی قشڵاخ، گەرمک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی چوێسە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کانی بی، گەرمک.

## ئەمانەش ببینە
* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* چەرمەگا ھەمان ناو گوندێکە لە ناحیەی پیرەمەگرون لە قەزای دووکان.

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بەردی ئاسمانی

[وێنۆک|بەردی ئاسمانی ویڵایمت بوونی هەیە لە ویلایەتی ئۆریجۆن لە [ئەمەریکا]]

**بەردی ئاسمانی** (بە ئینگلیزی: meteor) (بە عەرەبی: نیزک) بە بەردەکانی ئاسمان دەوترێ، ئەو بەردانە بوونیان ھەیە لە کۆمەڵەی خۆر بە قەبارەی جیاواز لە بچووک و گەورە و مامناوەند، ئەو بەردانە زوو و زۆر دێنە بەرگەھەوای ھەسارەی زەوی ئەو دیاردەیە لەسەر زەوی پێیدەوترێ شەبەنگ، ھەندێک جار لە ئاسمانی زەویەوە بەھۆی سووتانی لە بەرگەھەوای زەوی ناگات بە سەر زەوی، ھەندێک لەو بەردانە قەبارەیان گەورەیە و دەکەون بەسەر زەوی و ئەو کاتە ناوەکەی لە شەبەنگەوە دەگۆرێت لۆ بەردی ئاسمانی.

نەیزەکەکان لە ھەسارۆکەکان دەچن بەڵام لەوان زۆر بچووکترن نەیزەک تەنێکی تاوێری بچووکە بە دەوری خۆردا دەسوڕێتەوە٫ لەوەدەچێت ھەموو نەیزەکەکان پارچەیەک بن لە ھەسارۆکەکان.

[400px|وێنۆک|ناوەڕاست|شەبەنگ لە ئاسماندا، لە دواوەشی [ڕێگای شیری]]

## سەرچاوەکان
* ماڵپەری رێکخراوی بەردی ئاسمانی 


پۆل:گەردوون
پۆل:کۆمەڵەی خۆر
پۆل:نەیزەک
پۆل:سیستمی خۆری
بەردی ئاسمانی چیلیابنسک

وێنۆک|جێماوەی دووکەڵی بەردە ئاسمانیەکە لەسەر ئاسمانی شاری چیلیابینسک

**بەردی ئاسمانی تچیلیابنیسک** یاخود **روودانی بەربوونەوەی بەردی ئاسمانی لە ڕووسیا ٢٠١٣**  ئەو رووداوە روویدا لە لە کاژێر ٩:١٥ خوولەکی بەیانی لە ڕێکەوتی ١٥ شووباتی ساڵی ٢٠١٣، 
200px|وێنۆک|ڕاست|وێنەی جامەکان لە ناوەندی شاری چیلیابنسک
[وێنۆک|ڤیدیۆی بەردی ئاسمانی چیلیابنیسک لە ئاسمانی شاری [کامنسک-ئاورالسکی لە ڕووسیا]]
و ناوچەی بەرکەوتنی شاری ئاوبلاست چیلیابنیسک، هەر وەک دەزگای بۆشایی ئەمەریکا ڕایگەیاند کە خێرای ئەو بەردە ئاسمانیە بە نزیکەی ١٨ کیلۆمەتر بوە لە ١ چرکە و (٤٠,٠٠٠ کیلۆمەتر لە ١ کاژێردا)، و لە کاتی بەرکەوتنی لەگەڵ هەسارەی زەوی بە نزیکەی سەروو ٢٥ کیلۆمەتر تەقیەوە، کێشی ئەو بەردە ئاسمانیە ١٠,٠٠٠ تەن بوو کە دەکاتە نیوەی بۆمبی هەوایی کە ٥٠٠ کیلۆتەن لە مادەی (TNT)تێدایە، بە بەراورد نزیکی ٣٠ بۆمب لە جۆری ئەو بۆمبەی کە بەسەر وێرانکردنی ھێرۆشیمادا بەردرایەوە،لەبەر ئەوەش برینداری خستەوە زیاتر لە ١,٤٩١ کەس و لە نێوانیاندا ٢٠٠ منداڵ بوونی هەبوو هیچ لەو بریندارانە هی بەرکەوتنی راستەوخۆی بەردە ئاسمانیەکە نەبوو هەموویان بەهۆی تەقینی ئاوێنە و جام بوە کە ئەویش لەبەر بەهێزی بەرکەوتنەکە بە زەویدا دەنگێکی گەورەی دروستکردوە و جامەکان شکاون.

## وێنە
 
پەڕگە:Tscheljabinsk Meteor Groessenvergleich Farbe.svg|وێنۆک|بەراوردێکی قەبارەی هەر یەک لە بەردە ئاسمانیەکانی  (رەساسی=کراتێر) و بەردی ئاسمانی(سۆر=چیلیابنیسک) لەگەل فرۆکەی بۆوینگ ٧٤٧
پەڕگە:Chebarkul meteorite sample on lake ice.jpg|وێنۆک|پارچەیەک لە بەردی ئاسمانی چیلیان لە زانکۆی ئۆرالی فیدراڵی 
پەڕگە:Meteorit-chebarkul-macro-mix2.jpg|وێنۆک|وێنەیەک لە پارچەکانی بەردی ئاسمانی چیلیابنیسک کە بڕدراوە
پەڕگە:Chelyabinsk meteor parts with ruler.jpg|وێنۆک|پارچەیەک لە بەردەئاسمانیەکە بە قەبارەی جیاواز
پەڕگە:I31kz 20130215 russiabolide v3.png|وێنۆک|ئەو هەزازانە کە لە کاتی بەرکەوتنی بە زەوی تۆمارکراون لەلایەن ئامێری  CTBTO ئەمەریکی
 

## سەرچاوە
* هەواڵی بی بی سی: بریندار بوونی ٤٠٠ کەس بەهۆی بەربوونەوەی بەردێکی ئاسمانی 
* هێزی تقینەوەی بەریەک کەوتنی بەردە ئاسمانیەکەی رووسیا بە بەرامبەر ٢٠ بۆمبی زەری هەیە
* تەلەگرافی بەریتانی: هێزی تەقینەوەی بەریەک کەووتنی بەردە ئاسمانیەکەی چیلیابنیسک بەرامبەر ٣٠ بپمبی بەرکەوتنی هێروشیما هەیە 
*  NASA-Bericht vom 4. Februar 2013 
* veraltete Schätzung der ESA vom 15. März 2012

پۆل:گەردوون
دارۆخان

**دارۆخان** گوندێکە، کەوتووەتە ناوچەی شلێر ـ ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

**مێژووی دارۆخان** بەپێی شوێنەوارە مێژووییەکانی وەکوو نووسراوە کۆنەکان و قەڵا و سکە و پەیکەر و قەبرستانە جۆربەجۆرەکانی دەوروبەری، مێژووی ژیانی مرۆڤ لە دارۆخان بۆ چەندین سەردەم دابەش دەبێت:

۱ سەردەمی ساکەکان و تەوتەم پەرستی/ لە ساڵانی شەستەکانی سەدەی بیستەمدا چەندین پەیکەری بچووک دۆزرانەوە، کە لە شێوەی ئاژەڵی ئەفسانەیی (دێو)ەکان دروستکرابوون.[4]

۲ سەردەمی ئاینی زەردەشتی / پاشماوەی چەندین قەبرستانی زەردەشتی تاکوو ئێستا لە دارۆخان، کە پاشماوەی مردووەکانیان لەناو گۆزە و گڵینەی زۆر پتەو گەورەدا داناوە؛ وەکوو گردی **پیر میکائیل** لە ناوەڕاستی گوندەکە و گردی **پیرەقۆتینە** لە باشووری گوندەکە. لەم ساڵانەشدا چەندین گۆزە لەو قەبرستانانەدا دەرهێنراون و خەڵکی بەرووبوومی دانەوێڵەی تێدا هەڵدەگرن. بەداخەوە لە قەبرستانێکی بچوکی مێژوویی نزیکی گوندەکەدا، ناسراو بە "**لاگرد**" (کە لە شێوەی هەڕەمێکی خڕدا بە ڕیزە بەردی چین لەسەر چین درووستراوە)، لەلایەن خەڵکییە هەڵدرایەوە و وێرانر کرا. لە قەبرێکیدا بە قوڵایی چوار مەتر، سندوقێکی نزیک یەک مەتر بە یەک مەتر درۆزرایەوە، کە بەهۆی کۆنیییەوە پۆرکابوو. لەو سندوقەدا کتێبێکی تێدابووە، بەڵام کتێبەکەش بەهۆی ناشارەزایی لە مامەڵەکردن و هەڵگرتنی پارچەی شوێنەواریدا، هەر زوو پارچە پاچە بوو. بەمەدا دیارە دارۆخان سەردەمی ئیمپاتۆریی مادەکانشی بینیووە، چونکە مادەکان بوون بۆ یەکەمجار لە ناوچەکەدا، پێنووس و تێنووسی پارچە چەرمییان بۆ نووسین و تۆمارەکانیان بەکار هێناوە.[5]

۳ سەردەمی ئاینی جولەکە / پاشماوەی قەبرسانێکی کۆنی جولەکە لە باکووری دارۆخاندا بەرچاو دەکەوێت.

٤ سەردەمی ئاینی مەسیحی / لە تەنیشتی شوێنکەوتووانی ئەو ئاینانە، لە بەشی باشووری ڕۆژئاوای **دارۆخان**دا، دەشتێک هەیە خەڵکی ناوچەکە پێی دەڵێن، دەشتی **فەقێ یەسو** (بە ئەگەری زۆرەوە ئەو یەسوە کورتراوەی ناوی **یەسوع**ی مەسیحی بێت.) لەم ساڵانەی دووای ڕاپەڕینی 1991ی خەڵکی کوردستان، لەکاتی زەوی کێڵانی جوتیارانی ناوچەکەدا و بۆ یەکەمینجار بەکارهێنانی تراکتۆری زەوی کێڵان لەو پارچە زەوییە، چەند قەبرێک دەرکەوتن، کە تێیاندا خاچی مەسیحی لە مس درووسترکراوی تێدا بووە.

٤ سەردەمی هاتنی ئاینی ئیسلام / لە دەوروبەری گوندەکەدا چەند نەزرگە/شەخس هەیە، کە پێیان دەڵێن قەبری ئەسحابەی شەهیدەکان. خەڵکی گڵی سەر قەبرەکانیان بۆ نەخۆشییەکانی پێست بەکار دەهێنێت.

٤ سەردەمی مەغۆلەکان / پاشماوەی دوو قەڵای شوێنەواری لە دەشتی دارۆخاندا هەن، بە تەنیشتی یەکێکیاندا پارچە زەوییەکی گەورە هەیە، کە تاکوو ئێستاش خەڵکی ناوچەکە پێی دەڵێن "**بازاڕەکە**" لەم پارچە زەویەدا سکەی پارەی زیویی دۆزراوەتەوە، کە مۆری دەوڵەتی ئیلخانی پێوە بووە. هەر بەم هۆیەش دەکرێت یەکێک لە ڕیشەی ناوی گوندی **دارۆخان** بۆ وشەی **دارۆغا** یان **دارۆغان** بگەڕێتەوە، کە بە واتای کاربەدەست یان کاربەدەستەکان دێت لە دەوڵەتی ئیلخانیدا. چونکە زمانی ئاخاوتنی ئیلخانیش لە خێزانە زمانییەکانی ئارامی ناوچەکە بووە.[6]

## جوگرافیا
**دارۆخان** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی لێوان و لە باشوور لەگەڵ گوندی لەنگەدێ و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کانی دارۆخان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی وێنە، گەرمک.

## سەرچاوەکان

٥. ↑ ئەحمەد مەحوود عەلی (۲۰۰٥) مێژووی پێنجوێن لە ئاوێنەی ڕۆژگاردا. سلێمانی

٦. ↑ ئەحمەد مەحوود عەلی (۲۰۰٥) سەرچاوەی پێشوو

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شێرە

**شێرە** گوندێکە، کەوتووەتە کۆمەڵگەی گەرمک، شارۆچکەی  پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا
**شێرە** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سیریستان و لە باشوور لەگەڵ گوندی وشکەڵان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی نەرمەڵاسی تازە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی لالەدەرە.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کانی بی، گەرمک

**کانی بی** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا
**کانی بی** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ماسیدەر و لە باشوور لەگەڵ گوندی کۆڵەبۆر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی چەرمەگا، گەرمک و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی شێرکوژ.

## ئەمانە ببینە
* کانی بی، ئاغجەلەر
* کانی بی، ماوەت
* کانی بی، پێنجوێن
* کانی بی، گەرمک
* کانی بی، کۆیە
* کانی بی، دێگەڵە
* کانی بی شێخ عەبدوڵا
* کانیبی

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھۆبەسوتە

**ھۆبەسوتە** گوندێکە کەوتووەتە ناحیەی گەرمک، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا
 
**ھۆبەسوتە** لە باکوور لەگەڵ گوندی خاوخەنان و لە باشوور لەگەڵ گوندی ھەنجیران لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی لالەدەرە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی باڵیکەدەرە هاوسنوورە.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھیپ (پێکھاتەی دراوە)

چەپ|وێنۆک|240x240پیکسڵ
لە بواری پێکھاتەدراوە لە زانستی کۆمپیوتەردا ھیپ پێکھاتەیەکی دراوەیە کە  لەسەر بنەمای دار ساز دەکرێت. لە ھیپدا دەبێت یاسایەک ڕەچاوە بکرێت ئەویش ئەوەیە ئەگەر گرێی C باوکی گرێی D بێت دەبێت کلیل یان ئەو بڕەی کە C ھەیەتی لە D گەورەتر بێت. ئەو گرێیەی کە لە سەرووی ھەمووانەوەیە و ھیچ باوکێکی نییە پێی دەوترێت ڕەگ.

یەکێک لەو پێکھاتەدراوانەی کە بە شێوەیەکی کارا بە ھیپ ساز دەکرێت ڕیزی پێشترێتییە و زۆر جاران ڕێزەکانی پێشترێتی وەک ھیپ ئاماژەیان پێدەکرێت بەبێ ئەوەی کە ئاماژە بە چۆنیەتیی جێبەجێکردنیان کرابێت. یەکێک لە جێبەجێکردنە باوەکانی ھیپ، شێوازی ھیپی دوانەییە، واتە لە داری دووانەی کەڵک وەردەگیرێت. ھیپەکان ھەروەھا بۆ چەندین ئەلگۆریتمی گراف وەک ئەلگۆریتمی دایجێسترا بە کار دەھێنرێن. لە ھیپدا ئەو ئەندامەی کۆمەڵە دراوەکە کە زۆرترین نرخی ھەیە یان کەمترین نرخی ھەیە ھەمیشە لە ڕەگدا پاشەکەوت دەکرێت.

پۆل:پێکھاتەدراوە
ئەستێرەی میرا

[وێنۆک|وێنەی ئەستێرەی میرا لەسەر [زەوی کە لەسەر نەخشەی ئاسمانی دەکەوێتە نزخیک ئەستێرەی جەبار Orion .. کلیک لەسەر وێنەکە بکە لۆ ئەوە زیاتر لۆت روون ببیتەوە]]

**ئەستێرەی میرا** (بە ئینگلیزی:  Mira یاخود Omicron Ceti) ئەستێرەیەکی دوورە لە هەسارەی زەوی بە دووری نزیکەی ٢٠٠ تا ٤٠٠ ساڵی تیشکی .

## کاتی ئاشکراکردنی
ئەستێرەی میرا ئەستێرەیەکی شوێن گۆرکەی ناسراوە لەلایەن چینیەکان و بابلیەکان و یۆنانیەکان بوو، و زانای فەلەکناسی فابریکیوس هەستا دەستیکرد بە گەران و لە ڕوانگە کردن بۆ هەسارەی زاوە و لە کاتی سەیرکردنی بەشی (توانای ئاشکرایی) ئاسمانیکرد لە ڕێکەوتی ٣ ئابی ساڵی ١٥٩٦ دەستی بەو ڕوانگەیە کرد لە مانگی تشرینی دووەم بینی ئەستێرەیەک لەو بەشەی ئاسمان دیار نەما لەو کاتەوە ئەو ئەستێرەیە بە فەرمی دۆزراوەتەوە، و هەروەها باوەری فەلەکناس فابریکیوس وابوو کە میرا ئەستێرەیەکی بەرەو لەناوچوونە بەڵام لە سەیرکردن و لێکۆڵینەوەکانی بۆی دەرکەوت کە ٢ ئەستێرە لە نزیک یەک هەیە و لە نێوان میرا١ و میرا٢ تۆزی گەردوونی هەیە،و تەمەنی ئەستێرەی میرا ٦ ملیار ساڵە .

[700px|وێنۆک|ناوەڕاست|وێنەیەک لەلایەن [ناساوە کە وێنەکە بە تیشکی سەروو وەنەوشەیی گیرایە، لە وێنەکە روون دەکاتەوە کە تۆزێکی چەماوەی دەرچوو هەیە لە میرا ئەی لۆ میرا بی]]

## سەرچاوە
* زانیاری تەواو دەربارەی ئەستێرەی میرا
* ئەستێرەی میرا ئەستێرەی نوێ

ئەستێرەکان بە ناوی تایبەت

پۆل:ئەستێرەکان
پۆل:ئەستێرەکان بە ناوی تایبەت
عەبدوڵڵا تایع

[وێنۆک|عەبدوڵڵا تایع لە [ستۆکۆڵم، ٢٠١٣]]
**عەبدوڵڵا تایع** ()، نووسەر و فیلمسازێکی عەرەبییە. ئەو ٨ی ئابی ١٩٧٥ لە مەغریب لەدایک بووە.
لەو یەکەم نووسەرە مەغریبی و عەرەبانەیە کە بە شێوەیەکی ڕاشکاوانە، لە کتێبەکانی و لە میدیاکاندا ڕایگەیاندووە کە ھاوڕەگەزخوازە.

## بەرھەمەکان
* مەغریبی من، چیرۆک، سێگیێ، ٢٠٠٤.
* سوپای ڕزگاری، ڕۆمان، سۆی، ٢٠٠٦.
* نامە بۆ گەنجێکی مەغریبی، کۆمەڵە نامە، سۆی، ٢٠٠٩.
* بێوەفا، ڕۆمان، سۆی، ٢٠١٢.
* وڵاتێک بۆ مردن، ڕۆمان، سۆی، ٢٠١٥.
* ئەو کەسەی شایانی خۆشویستنە، ڕۆمان، سۆی، ٢٠١٧.

## سەرچاوەکان
* ڕۆمانی وڵاتێک بۆ مردنی عەبدوڵڵا تایع 

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی فەرمی

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:زیندووان
پۆل:نووسەرانی موسڵمان
پۆل:نووسەرانی پاریسی
سەلاحەدین بایەزیدی

**سەلاحەدین بایەزیدی** (لەدایکبووی ١٩٨٢) وەرگێڕێکی کوردی دانیشتووی سویسرایە. تا ئێستا زیاتر لە دە کتێبی بۆ سەر زمانی کوردیی وەرگێڕاوە، و بە ھۆی شارەزایی لە زمانی فەڕەنسیی و تورکییدا پتر گرنگی بە ئەدەبیاتی فەڕەنسا و تورکیا داوە.

## ژیاننامە
سەلاحەدین بایەزیدی لە ساڵی ١٩٨٢ لە ئاوایی گامێشان سەر بە شاری مەھاباد لە دایک بووە. لەوێ تا دیپلۆمی خوێندووە و ساڵی ١٩٩٩ لەبەر ھۆکارگەلێکی سیاسی، ڕۆژھەڵاتی کوردستانی بەجێ ھێشتووە و ڕووی کردووەتە باشووری کوردستان. چەند ساڵێک لە شاری سلێمانی ژیاوە و لە ساڵی ٢٠٠٨ەوە لە سویسرا دەژی. لە زانکۆی نۆشاتێل ساڵێک زمان و ئەدەبی فەڕەنسیی خوێندووە و ئێستاش لە شاری نۆشاتێل نیشتەجێیە.

## بەرھەمی وەرگێڕدراو
* چیرۆک بۆ کوڕەکەم، یەڵماز گونەی، ٢٠١٤، لە بڵاوکراوەکانی گۆڤاری تورکیاناسی.
* دەفتەری گەورە، ئاگۆتا کریستۆف، ٢٠١٤، چاپەمەنی مانگ (چاپی دووەم)
* بەڵگە، ئاگۆتا کریستۆف، ٢٠١٤، چاپەمەنی مانگ
* سێھەم درۆ، ئاگۆتا کریستۆف، ٢٠١٤، چاپەمەنی مانگ
* کاک برایم و گوڵەکانی قورئان، ئێریک ئیمانۆئێل شمیت، ٢٠١٥، غەزەلنووس
* وڵاتێک بۆ مردن، عەبدوڵڵا تایع، ٢٠١٥، غەزەلنووس
* نەوەکەی میسیۆ لین، فیلیپ کلۆودێل، ٢٠١٥، غەزەلنووس
* دوێنێ، ئاگۆتا کریستۆف، ٢٠١٥، چاپەمەنی مانگ
* کاتێک ماسییەکان تینوو دەبن، حەلیم یوسف، ٢٠١٥، ناوەندی ئەندێشە
* نامۆ، ئەلبێر کامو، ٢٠١٦، ناوەندی ئەندێشە
* ژیان لەگەڵ چەترەکەمدا، ڕۆمەن گاری (ئیمێل ئاژار)، ٢٠١٦، غەزەلنووس
* شازادە چکۆلە، ئانتوان دۆ سانت-ئێگزۆپێری، ٢٠١٦، غەزەلنووس
* منداڵ و ئەستێرە، دۆمێنێک ھالێڤی، ٢٠١٦، چاپەمەنی مانگ
* چیرۆکی دوورگە نەناسراوەکە، ژۆزێ ساراماگۆ، ٢٠١٦، چاپەمەنی مانگ
* سەفەری بوتڵە بەتاڵەکان، قادر عەبدوڵڵا، ٢٠١٧، غەزەلنووس
* ھایدی، یۆھاننا شپێری، ٢٠١٧، غەزەلنووس
* میلارێپا، ئێریک ئێمانۆئێل شمیت، ٢٠١٧، غەزەلنووس
* مردن ئەڕای کۆبانێ، پاتریس فرانسێچکی، ٢٠١٧، غەزەلنووس
* نەخوێندەوار، ئاگۆتا کریستۆف، ٢٠١٨، چاپەمەنی مانگ
* جۆن و جۆ، ئاگۆتا کریستۆف، ٢٠١٨، چاپەمەنی مانگ
* شەمەندەفەرێک بەرەو باکوور، ئاگۆتا کریستۆف، ٢٠١٨، چاپەمەنی مانگ
* خۆشم دەویست، ئانا گاڤالدا، ٢٠١٨، غەزەلنووس
* سبەی دەبمە بیست ساڵ، ئالەن مابانکوو، ٢٠١٨، ناوەندی ئاوێر
* میرزایێ بچووک، ئانتوان دۆ سانت-ئێگزۆپێری، ٢٠١٨، وەشانێن ئاریەن
* سوڵتانی فیلەکان و مێرووە شەلەی ڕیشسوور، یاشار کەمال، ٢٠١٨، غەزەلنووس
* کوردەکان دەڵێن چی؟، قادر عەبدوڵڵا، ٢٠١٨، دەزگای ئایدیا
* تسووباکی، ئاکی شیمازاکی، ٢٠١٨، غەزەلنووس
* ھاماگووری، ئاکی شیمازاکی، ٢٠١٨، غەزەلنووس
* تسووبام، ئاکی شیمازاکی، ٢٠١٨، غەزەلنووس
* واسوورەناگووسا، ئاکی شیمازاکی، ٢٠١٨، غەزەلنووس
* ھۆتاروو، ئاکی شیمازاکی، ٢٠١٨، غەزەلنووس
* گفتوگۆی بن شووراکان، ئۆیا بایدار، ٢٠١٩، مادیار

## سەرچاوەکان
* گفتوگۆ لەگەڵ سەلاحەدین بایەزیدی دەربارەی وەرگێڕان
* Le Grand Cahier, La Preuve et Le Troisième Mensonge en version kurde

## بەستەرە دەرەکییەکان
* وێبلاگی وەرگێڕ

پۆل:خەڵکی مەھاباد
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢
پۆل:وەرگێڕەکانی تورکی–کوردی
پۆل:وەرگێڕەکانی فەڕەنسی–کوردی
حەلیم یووسف

**حەلیم یوسف** (١٩٦٧ لە عاموودێ - ) نووسەر و میدیاکارێکی کوردی خەڵکی ڕۆژئاوای کوردستانە.

## ژیاننامە
حەلیم یوسف لە زانکۆی حەلەب بەشی حقوقی خوێندووە. لە ساڵی ٢٠٠٠ەوە لە ئەڵمانیا دەژی. بە عەرەبی و کوردی دەنووسێ و کتێبەکانی بۆسەر زمانەکانی تورکی، عەرەبی، ئاڵمانی و فارسی وەرگێڕدراون.

## بەرھەمەکان
* *پیاوی ئاوس*، چیرۆک، ١٩٩١.
* *ژنەکەی نھۆمی سەرەوە*، ١٩٩٥.
* *مردووەکان ناخەون*، ١٩٩٦.
* *سۆبارتۆ*، ڕۆمان، ١٩٩٩.
* *مەمی بێ زین*، ڕۆمان، ٢٠٠٣.
* *ترسی بێ ددان*، ٢٠٠٦.
* *کاتێک ماسییەکان تێنوو دەبن*، ڕۆمان، ٢٠٠٩.

## سەرچاوەکان

پۆل:نووسەرانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧
پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی
پۆل:زیندووان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان
پۆل:پارێزەرە سووریەکان
پۆل:نووسەرانی سووری
پۆل:خەڵکی عاموودێ
پۆل:نووسەرانی کوردیی باکووری
پاتریس فرانسێچکی

وێنۆک|١٠ی شووباتی ٢٠١٤، لە کاتی بەخشینی نازناوی "نووسەری دەریاوان" بە پاتریس فرانسێچکی
**پاتریس فرانچێسکی** () نووسەرێکی فەڕەنسییە، ١٨ی کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٥٤ لەدایک بووە. ناوبراو ھەروەھا فەیلەسووف، سیناریۆنووس، گەڕیدە، دەریاوان، پەڕەشووتوان و داکۆکیکاری مافەکانی گەلی کوردیشە.

ساڵی ٢٠١٥، خەڵاتی وێژەیی گۆنکووری کورتەچیرۆکی بۆ کۆمەڵەچیرۆکی "یەکەم کەسی تاک" وەرگرتووە.

## ژیاننامە
پاتریس فرانسێچکی بە ڕەچەڵەک خەڵکی کۆرس و کوڕی ئەفسەری پەڕەشووتوان میشێل فرانسێچکییە.

لە ساڵانی ١٩٧٠ەوە، پاتریس فرانسێچکی بە ڕێگەی ئاسمانی، بەژایی و دەریایی، بە شوێنە جۆراوجۆرەکانی دونیادا دەگەڕێ (ئامازۆن، ئەفریقا، گینەی نوێ و تاد.) ساڵانی ١٩٨٠، بەشداری ڕیزەکانی خەباتی ئەفغانەکان دژ بە سوپای سۆڤیەت بووە. بەردەوام پشتیوانی لە بزووتنەوەی سیاسیی کورد بە تایبەت لە باشوور و ڕۆژئاوای کوردستان کردووە.

## بەرھەمەکان
* بەسەرھات و سەفەر، شیعر
* ئەوان ئازادییان ھەڵبژارد، چیرۆک
* شەڕ لە ئەفغانستان، کۆمەڵەوتار
* کێ ئاوی نیلی خواردەوە
* یەکەم کەسی تاک، کۆمەڵەچیرۆک ٢٠١٥
* مردن ئەڕای کۆبانێ، سەفەرنامە
* سەعات دوانزەی شەوە جەنابی کاف، ڕۆمان، ٢٠١٧

## بەستەرە دەرکییەکان
ماڵپەڕی فەرمی نووسەر

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤
پۆل:دۆزەرەوە فەڕەنسییەکان
پۆل:زیندووان
پێڕستی کونسوڵخانەی وڵاتان لە ھەرێمی کوردستان

وێنۆک|450px|نوێنەرایەتیی دیپلۆماتیک لە ھەرێمی کوردستاندا
**پێرستی کونسوڵخانەی وڵاتان لە ھەرێمی کوردستان** لەم پەڕەیەدا پێڕستی تەواوی ئەو کونسڵخانانە دانراوە کە لە ھەرێمی کوردستان بوونیان ھەیە. یەکەم کونسوڵخانە کە لە ھەرێمی کوردستان کرایەوە کونسوڵخانەی ئێران و ڕووسیا بوون لە ساڵی ٢٠٠٧. لە ئێستادا ٣٨ وڵاتی ئەندام لە نەتەوە یەکگرتووەکان نوێنەرایەتییان ھەیە لە ھەرێمی کوردستان. نووسینگە و نوێنەرایەتیی سەرجەم وڵاتان لە شاری ھەولێرن، کە تەنیا ئێران بێجگە لە ھەولێر لە سلێمانیش کونسڵخانەی ھەیە.

## کونسوڵخانەی گشتی
وێنۆک|کونسڵخانەی ڕووسیا لە ھەولێر
[وێنۆک|کونسڵخانەی ھیندستان لە ھەولێر، بەبۆنەی [دیوالی بە ڕووناکی ڕازانراوەتەوە]]
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* (ھەولێر و سلێمانی)
*
*
*
*
*
*
*
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## نووسینگەی نوێنەرایەتی
* (نووسینگەی بازرگانی)
* (نووسینگەی بازرگانی)
* (نووسینگەی باڵیۆزخانە)
* (نووسینگەی نوێنەرایەتی)
* (نووسینگەی باڵیۆزخانە)

## ئەرکەکان
* لیژنەی نێونەتەوەییی خاچی سوور (نووسینگەی ھەرێمی)
* ئاژانسی ھاوکاریی نێونەتەوەییی ژاپۆن (نووسینگە)
* ئاژانسی ھاوکاریی نێونەتەوەییی کۆریا (نووسینگەی نوێنەرایەتی)
* نێردراوی ھاوکاریی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ عێراق (نووسینگەی نوێنەرایەتیی ھەرێمی)

## سەرچاوەکان

پۆل:پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان
فێربوونی قووڵ

**فێربوونی قووڵ** (ھەروەھا ناسراو بە فێربوونی پێکھاتەمەندی قووڵ یان فێربوونی زنجیرەی پلەیی) بەشێکە لە بوارێکی بەرفراوانتر بە ناوی فێربوونی ماشین. فێربوون دەکرێت لە یەکێک لەم سێ شێوەیە بێت: چاودێریکراو، نیوە چاودێریکراو، چاودێرینەکراو.

ھەندێک لە مۆدێلەکانی فێربوونی قووڵ ھاوشێوەی سیستمی نۆرۆنیی زیندەوەرەکانن و وەک کۆدکردنی نۆرۆنی کە ھەوڵ دەدات پەیوەندیی نێوان ورووژێنەر و وەڵامە دەمارییەکانی ناو مێشک پێناسە بکات.

بیناسازییەکانی فێربوونی قووڵ وەک تۆڕە نۆرۆنییە قووڵەکان، تۆڕەکانی بڕوای قووڵ و تۆڕە نۆرۆنییە گەڕاوەییەکان بۆ زۆر بواری وەک بینینی کۆمپیوتەر، ناسینەوەی ئاخاوتن، پێڤاژۆی زمانی سروشتی، ناسینەوەی دەنگ، پاڵاوتن لە تۆڕی کۆمەڵایەتیدا، وەرگێڕانی ماشین، زیندەئەنفۆرماتیک و سازکردنی دەوا بە کار براون و لە زۆربەیاندا لێھاتووییان وەک مرۆڤ دێتەوە یان تەنانەت باشتریشن.

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:زانستی کۆمپیوتەر
پۆل:ژیریی دەستکرد
بۆریدەری خواروو

**بۆریدەری خواروو** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ناڵپارێز، قەزای پێنجوێن، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا
**بۆریدەری خواروو** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی سێفی شێخ حامید و لە باشوور لەگەڵ گوندی قەڵبەزە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی جومەرەسی و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی بۆریدەری سەروو.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
گوندی زەنگەنان

**گوندی زەنگەنان** سەر بە ناحیەی دارەتووی قەزای بەردەرەشە کە دەکەوێتە پارێزگای دھۆک. بە «بەربنی»ش ناسراوە. ئەم گوندە سێیەم گوندە لە ڕۆژھەلاتی قەزای بەردەڕەش لەدوای گوندەکانی خێلەکی، زمزمۆک، کەونەباک.

**بەژمارە **

زەنگەنان نزیکەی ٥٠٠ ماڵە و ژمارەی دانیشتوانی نزییکەی ٣٠٠٠ کەسە. و ھەروەھا ھۆڵێکی تازەشی ھەیە و ٣ مزگەوتی تێدایە بەناوەکانی:
*مزگەوتی گەورەی زەنگەنان
*مزگەوتی الرحمن
*مزگەوتی خێرخوازان

## سەرچاوەکان
سۆلۆلێرن

**سۆلۆلێرن** سەکۆیەکی فێرکردنی گەڕۆکی سەرھێڵە کە وانەکانی کۆدداڕشتن لە ١٢ پۆلی جیاوازدا بەخۆڕایی پێشکەش دەکات. بابەتەکان بریتین لە سی++، سویفت، پایتن، جاڤاسکریپت، پی ئێچ پی، سی شارپ و ھتد…

ناوەڕۆکی فێرکردنەکان پێکەوە لەلایەن سۆلۆلێرن دروستکراون و، ھەتا بێ زیاتر، کۆمەڵگە بەشدارە.

## مێژوو
سۆلۆلێرن لە ٢٠١٤ لەلایەن یەڤا ھیوسیان و داڤت کۆچەریان دامەزرێنرا و بنکەکەی لە پلیزانتۆن، کالیفۆرنیایە. لە ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ سۆلۆلێرن، سکایکریپتەر و جیجیتاکسی خەڵاتی باشترین دامەزراوەی نوێیان پێدرا لە پێشبڕکێی دامەزراندنی نێونەتەوەییی ئەرمەنیا لە گیومری. سۆلۆلێرن خەڵاتی مەزنی پێدرا لەلایەن فەیسبووکەوە لە پۆلی *خەڵاتەکانی ئاپەکانی ئێف-بی-ستارتی ساڵ*.

### پشتگیریکردن
لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٤، گراناتەز ڤێنچەرز ١٠٠ ھەزار دۆلاری تەرخانکرد بۆ دامەزراندنی سۆلۆلێرن. لە ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦، سۆلۆلێرن بڵاوی کردەوە کە ١٫٢ میلیۆن دۆلاری کۆکردۆتەوە بۆ تەرخانکردنی فێربوونی کۆدکردنی مۆبایل. چەند کۆمپانیایەکی تایبەت و گشتییش پشتیگیری پرۆژەی سۆلۆلێرنیان کردبوو، لەوانە «ڤالێ ڤی-سی لێرن کاپیتاڵ.»

## باسکردن
ئێستا، دوانزە بەرنامەی ڕێککاری فێرکراو لە تەواوی سەکۆ سەرەکییەکەدان. کە بەناوبانگترینیان سی++، گەشەپێدانی وێب، پایتن و جاڤان. ھەریەک لە بەرنامەکان دابەشکراوە بەسەر وانەکان کە بتوانرێت لە چەند خولەکێکی کەمدا تەواوبکرێت. بەرنامەکە بەخۆڕایی بڵاوکراوەتەوە. زیاتر لە ٩ میلیۆن خوێندکاری چالاکی بەدرێژایی ویلایەتە یەکگرتووەکان، ئەورووپا، و ھیندستان و زۆر وڵاتی تر ھەیە. سۆلۆلێرن زیاتر لە ١٠ زمانی پێشکەش بە بەکارھێنەران کردووە تا فێری ببن لەگەڵ یارمەتیی گفتوگۆی پرسیار و وەڵام (Q & A)، بەرنامەدانەرە بەپەرۆشەکان دەتوانن گومانەکانیان ئاشکرا بکەن. ھەروەھا سۆلۆلێرن بڕوانامەت دەداتێ کە بتوانی لە پرۆفایلی لینکتینەکەت دای بنێیت و سی–ڤییەکەتی پێ بەھێز بکەیت.

## بەردەستبوون
بەرنامەکانی سۆلۆلێرن بۆ ئەندرۆید و ئای ئۆ ئێس و وێب بەردەستن. کۆرسەکان بەخۆڕایین. سۆلۆلێرن زیاتر لە ٢٠ میلیۆن جار دامەزراوە (داگیراوە)، سەروو ١٬٠٠٠ وانە و زیاتر لە ١٠٬٠٠٠ کویزی ھەیە. 

## سەرچاوەکان

پۆل:بەرنامەسازی
پۆل:وێبگە پەروەردەیییەکان
ئاکی شیمازاکی

**ئاکی شیمازاکی** (بە فەڕەنسی: Aki Shimazaki) ڕۆماننووس و وەرگێڕێکی کەنەدی، ساڵی ١٩٥٤ لە ژاپۆن لەدایکبووە. ساڵی ١٩٨١ کۆچی کردووە بۆ کەنەدا لە ١٩٩١ەوە لە مۆنتریال ئەژیت، لەوێ مامۆستای زمانی ژاپۆنییە و ڕۆمانەکانی خۆی بە زمانی فەڕەنسی بڵاوئەکاتەوە و پەرتووکەکانی بە زۆر زمانی بیانی وەرگێڕدراون.

## ژیاننامە
ئاکی شیمازاکی سەرەتا ماوەی پێنج ساڵ لە ژاپۆن مامۆستای قوتابخانەی بنەڕەتی بووە و لە قوتابخانەی شەوانە وانەی ڕێزمانی ئینگلیزی گوتۆتەوە.
 
ساڵی ١٩٨١، کۆچبەری کەنەدا بووە، پێنج ساڵی یەکەم لە ڤانکۆڤێر ژیاوە، پاشان لەو شارە ڕۆیشتووە و لە تۆرۆنتۆ گیرساوەتەوە. لە ساڵی ١٩٩١ەوە لە مۆنتێرال دەژی، بێجگە لە کاری نووسین، وانەی زمانی ژاپۆنیش دەڵێتەوە.

ساڵی ١٩٩٥، لە تەمەنی ٤٠ ساڵیدا فێری زمانی فەڕەنسی دەبێ و کۆمەڵێک کورتەڕۆمان بەو زمانە دەنووسێ.

## کتێبەکان
* بازنەی یەکەم: قورسایی ڕازەکان
# تسووباکی، ١٩٩٩، ٢٠٠٩ (چاپی نوێ)
# هاماگووری، ٢٠٠٠، خەڵاتی ئەکادیمیای ئەدەبیی کەنەدا
# تسووبام، ٢٠٠١
#واسوورەناگووسا، ٢٠٠٣، خەڵاتی دەستەی ئەدەبیی کەنەدا
# هۆتاروو، ٢٠٠٤

* بازنەی دووەم: لە نێو دڵی یاماتۆ
# میتسووبا، ٢٠٠٦
# زاکوورۆ، ٢٠٠٨
# تۆنبۆ، ٢٠١٠
# تسووکووشی، ٢٠١٢
# یامابووکی، ٢٠١٣

* بازنەی سێهەم: سێبەری کەرتەشی
# ئازامی، ٢٠١٤
# هۆزووکی، ٢٠١٥
# سوویسەن، ٢٠١٦
# فووکی-نۆ-تۆ، ٢٠١٧

## سەرچاوەکان


## بەستەرە دەرەکییەکان

* کتێبخانەی نیشتیمانیی فەڕەنسا

پۆل:نووسەرە ژاپۆنییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤
پۆل:نووسەرانی ژنی ژاپۆنی
پۆل:زیندووان
پۆل:ژاپۆنییە کۆچبەرەکان بۆ کەنەدا
پۆل:کەنەدییە ڕۆمانووسەکانی سەدەی ٢٠م
پۆل:ڕۆمانووسە کەنەدییەکانی سەدەی ٢١م
پۆل:نووسەرانی مۆنتڕیال
پۆل:ژنە ڕۆمانووسە کەنەدییەکان
پۆل:نووسەرە ژنە کەنەدییەکانی سەدەی ٢٠م
پۆل:نووسەرە ژنە کەنەدییەکانی سەدەی ٢١م
پۆل:ڕۆمانووسە کەنەدییەکان بە زمانی فەڕەنسی
پۆل:وەرگێرە کەنەدییەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:نووسەرانی پارێزگای گیفو
پۆل:وەرگێرە کەنەدییەکانی سەدەی ٢١م
شەین مەکمان

**شەین براندن مەکمان** (لەدایکبووی ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩۷٠) بازرگان و زۆرانبازی پێشووی پیشەگەری WWE بوو. ئێستا جێگری سەرۆکی جێبەجێکاری ئایدیەنۆمیکسە، کە پێشتر ناوی گرووپی سێڤن ستارس کڵاود بوو. هەروەها بەرهەمهێنەری دەبلیوو دەبلیوو ئییە.

## ژیانی سەرەتایی
شەین براندن مەکمان لە ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٧٠ لە گەیثێرزبێرگ، ماریلاند لەدایکبووە بە کوڕی ڤینس و لیندا مەکمان. ئەو یەک خوشکی هەیە، ئەویش ستیفانی مەکمانە.

## ژیانی تایبەتی
مەکمان هاوسەری ماریسا مازۆلایە. سێ کوڕیان هەیە: دێکلان (لەدایکبووی ٢٠٠٤)، کێنیەن (لەدایکبووی ٢٠٠٦)، ڕۆگەن (لەدایکبووی ٢٠١٠). کوڕەکانی لە ڕێسڵمەینیا ٣٢دا دەرکەوتن، بە هاوشانیکردنی تا گۆڕەپانەکە لە یارییەکەی دژی ئەندەرتەیکەردا؛ کوڕەکانی چەند جارێکیش لەناو بینەرەکاندا دەرکەوتوون.

مەکمان زۆرجار کراسی بەیسبۆڵ لەبەردەکات بۆ یارییەکانی، کە لەسەر پێشەوەکەی نووسراوە «شەین ئۆ ماک» و دواوەکەشی «مەکمان»ە، لەگەڵ ناوی بۆنەکە کە تێیدا بەژدارە، یان وشەیەکی تر کە پەیوەندی بە یارییەکە و/یان بەرامبەرەکەیەوە هەیە. کاتێک ڤینسی باوکی چاوپێکەوتنی لەگەڵدا کرا لە *پلەیبۆی*، ئاماژەی دا کە هەرچەندە شەین ڕاستلەرە، بەڵام زۆرجار بۆکسی چەپلەر دەهاوێت. لە ١٩ی تەممووزی ٢٠١٧دا، مەکمان تووشی ڕووداوێکی هەلیکۆپتەر بوو، بەڵام بە سەلامەتی دەرچوو.

مەکمان هەوادارێکی سەرسەختی هونەری جەنگیی تێکەڵە. مەشقی جیوجیتسوی برازیلی لەژێر دەستی ڕێنزۆ گرەیسی، و مەشقی موای تای لەژێر دەستی فیڵ نێرسدا دەکات.

## میدیای دیکە
لە ئەیلوولی ٢٠٠٦، بە یەکێک لە «٥٠ بەھێزترین پیاوانی ژێر تەمەنی ٤٢ ساڵ»ی گۆڤاری *دیتەیڵ*دا ناونرا.

### فیلمۆگرافی

### یارییە ڤیدیۆییەکان

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:زۆرانبازە پیشەگەرە ئەمریکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠
پۆل:زیندووان
پۆل:سەرمایەدارەکانی نیویۆرک
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
فاین برادەرز

**بێنی فاین** (لەدایکبووی ١٩ی ئازاری ١٩٨١) و **ڕافی فاین** (لەدایکبووی ٩ی جونی ١٩٨٣) کە بەیەکەوە ناسراون بە **فاین برادەرز ئێنتەرتەینمێنت**، بەرھەمھێنەری سەرھێڵ، نووسەر، و دەرھێنەرن، کە باشتر ناسراون بە React (کۆمپانیا فڕانچیسییەکەیان).
فاین برادەرز خاوەنی زنجیرەیەکی کۆمیدی سەر تۆڕ کۆمەڵایەتیی یووتیووبن بەناوی **مای میوزیک**ەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:کەناڵەکان بە زمانی ئینگلیزی لە یوتیووب
سیی بچووک

وێنۆک|نۆتەکانی پەیژەکە لە خوارەوە بەرەو سەرەوە و بە پێچەوانەوە

**** () پێکھاتووە لە پەیژەیەکی بچووک کە لەسەر نۆتی B بەرھەم ھاتووە. پیچەکانی ئەم پەیژەیە پێکھاتوون لە: B, C♯, D, E, F♯, G, و A.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:کلیلە مۆسیقییەکان
پۆل:پەیژە مۆسیقییە بچووکەکان
دەروونناسیی نائاگا

**دەروونناسی نائاگا** (بە ئەڵمانی *Wandlungen und Symbole der Libido)* یەکێکە لە کتێبە کۆنەکانی کارڵ یۆنگ کە لە ساڵی ١٩١٢ بڵاوکرایەوە و لە ساڵی ١٩١٦ بۆ زمانی ئینگلیزی وەرگێڕدرا لە لایەن بیتریس ھینکل لەژێر ناونیشانی: *دەروونناسی نائاگا توێژینەوەیەک لە بارەی گۆڕان و ھێماسازی [[لیبیدۆ]]، بەشێک لە مێژووی پەرەسەندی بیرکردنەوە*، وەرگێڕانەکەی  ھینکل لە ساڵی ١٩٩٢ خرایە  ڤۆلیۆمی بی کۆکراوەی کارەکانی کارڵ یۆنگ، یۆنگ لە ساڵی ١٩٥٦ دەستکاری لەم نووسینەدا کرد و لەژێر ناونیشانی ھێماکانی گۆڕانکاری بڵاویکردەوە و لە ڤۆلیۆمی پێنجی کۆبەرھەمەکەیدا بەردەستە.

لەم کتێبەدا جیاوازیەکانی یۆنگ و فرۆید دەردەکەوێت لەبارەی سروشتی لیبیدۆ، بڵاوکردنەوەی کتێبەکە بووە ھۆی تێکشکانی ھاوڕێیەتی نێوانیان و ھەریەکێکیان ئەوی تری بەوە تۆمەتبار دەکرد کە توانای نییە دان بەوەدا بنێت کە دەکرێت ھەڵە بێت.

## تێڕوانینێکی گشتی
بە گوێرەی یۆنگ، کارەکەی «شرۆڤەیەکی درێژکراوەیە لەسەر شیکارییەکی کرداریی قۆناغە سەرەتاییەکانی شیزۆفرێنیا».

شیکارییەکە تایبەتە بە فانتازیاکانی میڵەر؛ فانتازیاکانی خاتوو فرانک میڵەر، ژنێکی ئەمریکی کە یۆنگ نەیدەناسی، بەڵام نووسینەکانی لە کاری تیۆدۆر فلۆرنۆیدا بەرچاو کەوتبوو.

یۆنگ لە چاپی ساڵی ١٩٢٤ی کتێبەکەدا نووسیویەتی کە ناوی نامۆی میڵەر «نازناو» بووە، کە وا نەبوو. میڵەر، کە بە ناوی باوکییەوە ناونرابوو، نمایشکار و وانەبێژێکی لەدایکبووی ئالاباما بوو کە زۆرجار «وتار»ی لە کەسایەتی کەسایەتییە کولتووری و مێژووییە جیاوازەکاندا پێشکەش دەکرد. فلۆرنۆی لە ساڵی ١٩٠٥دا چەند دانەیەک لە زیندووترین فەنتازیا مێژووییەکانی، لەگەڵ تێبینی و کاریگەرییەکانی خۆی، بە پێشەکییەک لەلایەن خۆیەوە بڵاوکردەوە. یۆنگ ناوەڕۆکە ئەفسانەییە گرنگەکەیان و کاریگەرییە پێشبینیکراوەکەیان ڕوون دەکاتەوە، و ڕایدەگەیەنێت کە میڵەر نیشانەکانی قۆناغە «سەرەتاییەکانی» شیزۆفرینیای نیشان داوە، و پێشبینی دەکات کە لە کۆتاییدا تووشی تێکچوونێکی شیزۆفرینی دەبێت. یۆنگ ھەڵە بوو؛ ھەرچەندە میڵەر دواتر چارەسەری دەروونی وەردەگرت، بەڵام بۆ دەستنیشانکردنی شیزۆفرینیا نەبوو.

فانتازیاکانی میڵەر وەک پاشکۆیەک لە کتێبی «ھێماکانی گۆڕان»دا خراونەتەڕوو.

یۆنگ دواتر دانی بەوەدا نا کە لە لێکۆڵینەوەی وردی فانتازیاکانی میڵەردا، لە ڕاستیدا — بەبێ ئەوەی دانی پێدا بنێت— ھەوڵی دەدا ھەمان پرسیارە ڕەخنەییەکان دەربارەی دەروونی خۆی شیکار بکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:کتێبەکانی ١٩١٢
سۆلی گەورە

وێنۆک|نۆتەکانی پەیژەکە لە خوارەوە بەرەو سەرەوە و بە پێچەوانەوە

**** () پێکھاتووە لە پەیژەیەکی گەورە کە لەسەر نۆتی G بەرھەم ھاتووە. پیچەکانی ئەم پەیژەیە پێکھاتوون لە: G, A, B, C, D, E, و F♯. ئەم کلیلە یەک بەرزی ھەیە.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:کلیلە مۆسیقییەکان
پۆل:پەیژە مۆسیقییە گەورەکان