open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دانیشتووان

**دانیشتووان** بریتیە لە ژمارەی خەڵک کە لە شوێنێک و ناوچەیەک بەیەکەوە لەھەمان شوێن دەژین دانیشتووانی شارەکە بریتیە لە ژمارەی ئەو خەڵکەی لە شارەکە دەچین، ئەم خەڵکە پێیان دەوترێت دانیشتوو یان نیشتەجێبووان، دانیشتووان ھەموو تاکەکانی کۆمەڵەیە پێک دێنێت کە لە شوێنیک بەیەکەوە دەژین، ڕێژەی دانیشتووانی جیھان بەپێی سەرژمێری نیسانی ٢٠١٧ دەگاتە ٧،٥ بلیۆن خەڵک وە چڕترین ڕیژەی دانیشتووان دەکەوێتە وڵاتی چین بە ھەبوونی ١،٥ بلیۆن خەڵک.

## سەرچاوەکان

* 


## خوێندنەوەی زیاتر

* 
* 
* YAN Kun(2011). The tendency equation of the population and its limit value in the United Kingdom (Brief annotation of the connection equation(R)), Xi'an: Xi'an Modern Nonlinear Science Applying Institute.

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:زانستە کۆمەڵایەتییەکان
پۆل:دانیشتووناسی
پۆل:دانیشتووان
ڕۆستۆک

**رۆستۆک** شارێکە دەکەویتە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەڵمانیا لە ویلایەتی مێکلنبورگ-فۆرپۆمەرن ڕێژەی دانیشتووانەکەی زیاترە لە ٢٠٠،٠٠٠ خەڵک (سەرژمێری ٢٠١١: ٢٠٤،٢٦٠) وە زانکۆییەکی کۆنی ھەیە (لە ١٤١٩ دامەزراوە).

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی ئەڵمانیا
پۆل:شوێنەکانی ھۆلۆکۆست لە ئەڵمانیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١١یەم
پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
زۆری ڕێژەی دانیشتووان

**زۆری ڕێژەی [[دانیشتووان]]** بە مانای ئەوەیە دانیشتووانی شوێنیک ڕێژەیان زۆر بەرزە، بە دیاریکراوی واتای ئەوەیە ھەمان جۆری زیندەوەر کە لەیەک شوێن بژین، بۆ نموونە ڕێژەی دانیشتووانی خەلک زیاتر دەبێت لە ئاستی بەرگە گرتنی شوێنەکە، و ژینگەکە توانای پشتگیریکردنی ئەم ژمارە دیاریکراوەی نابێت کە نیشتەجێبوونە تیایدا.

زاراوەی "زۆری ڕێژەی دانیشتووان" بە زۆری بۆ شوێنێک بەکاردێت کە مرۆڤانێکی زۆر تیایدا دەژین.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:دانیشتووناسی
پۆل:ژینگەناسی
پۆل:دانیشتووان
پۆل:چڕیی دانیشتووان
پۆل:گیانلەبەرناسی
دیکتاتۆری ڕۆم

**وشەی دیکتاتۆر** لە سەردەمی ڕۆمەکاندا بەکاردەھێندرا بۆ پۆستێکی باڵا لە سەردەمی کۆماری ڕۆمدا. پۆستی دیکتاتۆر ھەر لە سەرەتای کۆمارەکەوە لە سەدەی ٨ی پێش زایینەوە تاوەکو کۆتایی سەدەی ٣ی زایینی بوونی ھەبووە. ئەوە کەسانەی وەک دیکتاتۆر ھەڵدەبژێردران دەسەڵاتی تەواویان بەسەر وڵاتەکەدا دەبوو، ھەر لە مامەڵەکردن و سەرکوتکردنی پشێوی تاوەکو ئەرکێکی دیاریکراو، و زۆرینەی دەسەڵاتەکانی نەدەتوانرا بەرھەڵستی بکرێن. لەپێناو ڕێگری کردن لە بوونی بە تاکڕەو، دەسەڵاتەکانی دیکتاتۆر سنووردار بوون و ماوەی پۆستەکە بۆ ٦ مانگ دەبوو.

دوای جەنگی دووەمی پونیک لە کۆتایی سەدەی سێیەمی پێش زاییندا، بۆ ماوەی یەک سەدە ھیچ دیکتاتۆرێک دیاری نەکرا. بەڵام لە سەرەتای سەدەی یەکەمی پێش زاییندا نەریتەکە لەلایەن سوللا و دواتر لەلایەن جولیوس سێزارەوە زیندووکرایەوە. سوللا ستەمکارێکی تاکڕەو بوو و سیزاریش ھەرزوو دوای بوونی بە دیکتاتۆر کوژرا.

دوای مردنی سێزار، نەریتەکە بە فەرمی ھەڵوەشێنرایەوە و لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیدا ھەرگیز بەکارنەھێندرا.

## سەرچاوەکان

*
ئۆبەرھاوسن

**ئۆبەرھاوسن** شارێکە لە ئەلمانیا لە ویلایەتی ڕاینی باکوور، لە ناوچەی ڕوور، ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ٢٢٠،٠٠٠ خەمڵێنراوە. وە شارەکە بە پیشەسازی قۆرخکراوە. شارەکە فێستیڤاڵی فیلمێکی کورتی نێونەتەوەیی پەخش دەکات.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا
پۆل:ئۆبەرھاوسن
ووپارتال

**ووپارتال** شارێکە لە ڕۆژاوای ئەڵمانیا، لە ویلایەتی باکووری راین. ھاوسێی دوسلدۆرفە. ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ٣٦٠،٠٠٠ خەملێنراوە و زانکۆییەکی ھەیە. شوێنێکی بەناوبانگیی گەشتیاری ھەیە بەناوی ھێڵی ئاسنیی ھەڵواسراوی وپەرتالا

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٢٩
پۆل:پارێزگای ڕاین
پۆل:ڕینلاند
برێمەرھاڤن

**برێمەرھاڤن** شارێکە لە باکوری ئەڵمانیا لە ویلایەتی برێمن. ڕێژەی دانیشتووانی برێمەرھاڤن بە ١١٥،٠٠ کەس خەملێنراوە، شارەکە لەسەر پیشەسازی دەریایی دەبەستێت و پشت بە کارگە پیشەسازییەکەی دەبەستێت کە لە ١٨٢٧ دامەزراوە

برێمەرھاڤن یەکێکە لە بەندەرە گرنگەکانی کۆچبەری لە ئەوورپا، لە ٢٠٠٥  مۆزەخانەیەکی کۆچبەران کرایەوە لە برێمەرھاڤن.

برێمەرھاڤن وێستەگەیەکی شەمەندەفەریشی ھەیە کە لە ١٩١٤ دامەزراوە.

## پانۆراما

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی دەریای باکوور
پۆل:شارەکانی ویلایەتی برێمن
پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی ئەڵمانیا
پۆل:ئینکلاڤ و ئێکسکلیڤ
دارمشتات

**دارمشتات** شارێکە لە ئەڵمانیا لە ویلایەتی  ھێسن، ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١٤٠،٠٠٠ خەمڵێنراوە و زانکۆیەکی لێیە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی ھێسن
پۆل:دارمشتات
پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان
پۆل:شوێنەکانی ھۆلۆکۆست لە ئەڵمانیا
ئێرلانگن

**ئێرلانگن** شارێکە لە ئەڵمانیا لە ویلایەتی باڤاریا، ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١٠٥،٠٠٠  خەملێنراوە، شارەکە نزیکە لە نۆریمبێرگ ھەردوو شارەکە زانکۆییەکی ھاوبەشیان ھەیە بەناوی زانکۆی ئێرلانگ-نوریمبێرگ

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی باڤاریا
بێرگیش گلادباخ

**بێرگیش گلادباخ** شارێکە لە ئەڵمانیا لە ویلایەتی ڕاینی باکوور،  لە نزیک کۆڵنە و ڕێژەی دانیشتووانەکەی ١١٠،٠١٦ خەملێنراوە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارۆچکەکانی ڕاینی باکوور-وێستفالیا
پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا
پۆل:پارێزگای ڕاین
بۆترۆپ

**بۆترۆپ** شارێکە لە ناوەندی رۆژاوای ئەڵمانیا، لە کەناڵی راین-ھێرن، لە ویلایەتی باکووری راین، بۆترۆپ دەکەوێتە ناوچەی پیشەسازی ڕور، و لە تەنیشت ئێسن، ئۆبەرھاوسن، گلادبێک و دۆرستێنە، شارەکە خەریکی دەرھێنان و بەرھەمھێنانی خەڵووز و ناوەندێکی ھێلێ ئاسنین بووە،. وە چەندین کارگەی بەرھەمھێنانی قیر و خەڵووز و گرتە، مەکینە لێ بووە، ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١١٩،٦٦٥ خەملێنراوە، گەشەکردنی بەرھەمھێنان و دەرھێنانی خەڵووز و گرنگ بوونی شارەکە لە سەرەتای دەیەی ١٨٦٠ دەست پێدەکات، و لە ساڵانی ١٩٢١ وەک شار ھەژمار کراوە، لە ١٩٧٥ بەیەکەوە لەگەڵ ناوچە ھاوسێکانی وەک گلادبێک بەیەکەوە بەستراونەتەوە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا
پۆل:پارێزگای وێستفالیا
فورت

**فورت** شارێکە لە ئەڵمانیا لە ویلایەتی باڤاریا لە تەنیشت نۆریمبێرگ ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١١٨،٠٠٠ خەملێنراوە یەکەم ھێڵی ئاسنین لە ئەڵمانیا لە نێوان فورت و نوریمبێرگ بوو.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارۆچکەکانی باڤاریا
پۆل:شارەکانی باڤاریا
پۆل:شوێنەکانی ھۆلۆکۆست لە ئەڵمانیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٨ەم
گوتینگێن

گوتینگێن شارێکە لە ناوەندی ئەڵمانیا، لە ویلایەتی ساکسۆنیای خواروو   ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ١٢٩،٠٠٠ خەملێنراوە یەکێکە لە زانکۆ یەکەمەکانی ئەڵمانیا لە یەکەمجار لە ٩٩٢ی زاینی باسکراوە.

## پێشانگا

Goettingen-von St Jacobi-08-2016-gje.jpg
Goettingen-St Jacobi-02-2016-gje.jpg
Goettingen-St Jacobi-14-zum Eingang-2016-gje.jpg
Goettingen-St Michael-02-Engel-2016-gje.jpg
Goettingen-St Michael-10-zum Chor-2016-gje.jpg
Goettingen-26-Fachwerkhaus-2016-gje.jpg
Goettingen-44-Telegrafie-Denkmal und Grass-Fisch-2016-gje.jpg
Goettingen-50-SUB-Georg Christoph Lichtenberg-2016-gje.jpg


## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارۆچکەکانی ساکسۆنیای خواروو
پۆل:شارەکانی ساکسۆنیای خواروو
پۆل:شوێنەکانی ھۆلۆکۆست لە ئەڵمانیا
پۆل:پارێزگای ھانۆڤەر
پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
گوترسلو

**گوترسلو** شارێکە لە باکوری ڕاین لە ئەڵمانیا ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ٩٦،٠٠٠ خەملێنراوە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:شارۆچکەکانی ڕاینی باکوور-وێستفالیا
پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا
ناوچەی ئارنسبێرگ

**ئارنسبێرگ** یەکێکە لە پێنج ویلایەتەکەی باکووری ڕاین لە ئەڵمانیا، دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی باکوری وڵاتەکە، بەشی بەرزاییەکانی ساورلاند و بەشی ڕۆژھەڵاتی ناوچەی ڕور دادەپۆشێت. 

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨١٥
پۆل:ناوچە بەڕێوەبەرایەتییەکانی پڕوسیا
پۆل:جوگرافیای باکووری ڕاین-وێستفالیا
پۆل:دامەزراوەکانی ١٨١٥ لە پڕوسیا
پۆل:ناوچە بەڕێوەبەرایەتییەکان لە ئەڵمانیا
پۆل:وێستفالیا
ئاژانسی ھەواڵ

[thumbnail|رۆیتەرز، [بۆن، ئەڵمانیا|بۆن ١٩٨٨]]
**ئاژانسی ھەواڵ**، **ھەواڵنێری** یان **ئاژانسی دەنگوباس** ڕێکخراوێکی ڕۆژنامەوانییە کە کاردەکات بۆ بەرھەمھێنانی ڕاپۆرتی ھەواڵ بۆ ڕێکخراوەکانی ھەواڵ لەوانە ڕۆژنامە، گۆڤار و ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆن.
ھەرچەندە لە جیھاندا چەندین ئاژانسی ھەواڵی ھەن، بەڵام سێ ئاژانسی ھەواڵی جیھانی بە ناوەکانی ئاژانسی ھەواڵی فرانس پرێس (AFP)، ئەسۆوشیەیتید پرێس (AP) و ڕۆیتەرز لە زۆربەی وڵاتانی جیھان ئۆفیسیان ھەیە و ھەموو بوارەکانی زانیاری ڕووماڵ دەکەن و زۆربەی ھەواڵی نێودەوڵەتی دابین بکەن کە لەلایەن ڕۆژنامەکانی جیھانەوە چاپ کراون.

## ناو
وشەی "ئاژانسی ھەواڵ" دوو مانای ھەیە. یەکەمیان واتە «ئاگادارکردنەوە و ڕاگەیاندن» و دووەمیشیان کە بە مانای ئەمڕۆیی ئەو بەڕێوەبەرایەتی و دەزگایەیە کە ھەواڵەکە پەیدا دەکات و بڵاوی دەکاتەوە.

## ئەرکەکان
ئاژانسی ھەواڵ کۆمپانیایەکییە کە ھەواڵ بۆ دەزگاکانی ڕاگەیاندن دابین دەکات. ئاژانسی دەنگوباس ئەو ڕۆژنامەنووسانە دادەمەزرێنێ کە زانیاری کۆدەکەنەوە و بە شێوەی جۆراوجۆر وەک (ھەواڵ، وتار، سەرکێشی، وێنە، دەنگ، ڤیدیۆ، گرافیک و ھتد) لە نێوان ڕۆژنامە و ڕۆژژمێر و میدیای دەنگ و بینراو و دیجیتاڵ و ھتد دابەشی دەکەن.

بەکارھێنانی ئاژانسەکانی ھەواڵ ڕێگە بە ڕۆژنامە و بڵاوکراوەکانی تر دەدات زانیاری لەو وڵاتانە بدەن کە تێیدا چالاک نین و ئەو کێشانەی کە لێکۆڵینەوەیان بۆ ناکرێت.

لە کۆنترین ئاژانسەکانی ھەواڵ لە جیھاندا بریتین لە ئاژانسی ھەواڵی ھاڤاس لە فەرەنسا (لە ساڵی ١٨٣٥ دامەزراوە)، ڕۆیتەرز لە ئینگلتەرا (لە ساڵی ١٨٥١ دامەزراوە) و ئاژانسی ھەواڵی ستێفانی لە ئیتالیا (لە ساڵی ١٨٥١ دامەزراوە).

## رێکخراوەکان
چەندین کۆمەڵەی جیاجیای ئاژانسەکانی ھەواڵ ھەن، بۆ نموونە:
* ھاوپەیمانی ئەورووپایی ئاژانسەکانی ھەواڵ (EANA) کە ھاوپەیمانی ئەورووپایی ئاژانسە ڕۆژنامەوانییەکانە
* ڕێکخراوی ئاژانسەکانی ھەواڵی ئاسیا و پاسیفیک (OANA) کە کۆمەڵەی ئاژانسەکانی ھەواڵ لە ناوچەی ئاسیا و پاسیفیکە
* میندس ئینتەرناشناڵ (MINDS) کە تۆڕێکی جیھانییە لە ئاژانسە ھەواڵییە پێشەنگەکان کە لە کاری میدیای نوێدا ھاوکاری دەکەن.

## پێڕستی ئاژانسە سەرەکییەکانی ھەواڵ

## وتارە پەیوەندیدارەکان
* میدیای ھەواڵ

## سەرچاوەکان

پۆل:ئاژانسی ھەواڵ
پۆل:ڕۆژنامەوانی
پۆل:ئاژانسەکانی ھەواڵ
بۆخوم

**بۆخوم** شارێکە لە ناوچەی ڕور لە ویلایەتی باکووری ڕاین لە ئەڵمانیا. بەشێکە لە ناوچەی بەڕێوبەراییەتی ئارنسبێرگ.

ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ٣٨٠،٠٠٠ خەملێنراوە، شارەکە بە شێوەییەکی دێرین لە بەرھەمھێنانی خەڵووز پێکھێنراوە لە ناوچەی ڕوور، بەڵام لە ئەمڕۆدا ھیچ بەرھەمھێنانێکی تێدا ناکرێت چیتر.

## پەروەردە
لە ئەمڕۆدا گرنگترین پەیمانگا لە بۆخوم دا ھەیە بەناوی زانکۆی بۆخومی ڕور، یەکێکە لە گەورەترین زانکۆکانی ئەڵمانیا، مەوداییەکی لە ڕادەبەدەر فراوانی ھەیە لەسەر بابەتەکانی دەست پێدەکات بە ماتماتیک و زانست، زانستە کۆمەڵایەتییەکان، ئابووری، ئەندازیاری، یاسا، فەلسەفە، بابەتەکانی مێژوو، خواناسی، پزیشکی، و زمانەوانی لەناویاندا چینی و ھۆڵەندی.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا
پۆل:شوێنەکانی ھۆلۆکۆست لە ئەڵمانیا
پۆل:پارێزگای وێستفالیا
پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
یەشت

**یەشت**لە ڕوانگەی وشەییەوە هەمان ڕیشەی وشەی یەسن هەیە و مانای وشەیی عیبادەت و نوێژکردنە. یەشتەکان ئەو گۆرانیانەن کە بە گشتی تەرخانکراون بۆ ستایشکردنی خوداوەندە کۆنەکانی ئێران وەک مێهر، ناهید، تیشتار و هتد. هەموو یەختەکان لە ڕووی تەمەنەوە وەک یەک نین.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەوێستا
پۆل:دەقە زەردەشتییەکان
ھاگن

**ھاگن** شارێکە دەکەوێتە ناوچەی بەڕێوەبەراییەتی ئارنسبێرگ لە ناوچەی ڕور، لە ویلایەتی باکووری ڕاینی لە ئەڵمانیا 

## پێشانگا

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا
پۆل:پارێزگای وێستفالیا
پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
شارۆچکەی کۆلێژ

**شارۆچکەی کۆلێژ** یان **شارۆچکەی زانکۆ** کۆمەڵگەیەکە کە ڕێژەی دانیشتووانەکەی لە زانکۆکەی پێکھاتووە و بەناوبانگە، زانکۆکە لەوانەیە گەورە بێت، کۆلێژژ و زانکۆکەی بەشێکی گرنگی شوێنەکەیە، بە واتایەک کە زانکۆکە بەشێکی گرنگی ئابووری و کلتووری ناوچەکە پێک دەھێنێت، و لەوانەیە ڕێژەیەکی زۆر لە قوتابی لەو شوێنە نیشتەجێبن و بژین بەھۆی زانکۆ یان کۆلێژەکە. و لەوانەیە زۆربەی دانیشتووانی ناوچەکەش بۆ زانکۆ-کۆلێژەکە کار بکەن و ڕێژەی بودجەی زانکۆ یان پەیمانگاکە شارەکەی قۆرخ کردبێت.

## سەرچاوەکان

* 

* 


پۆل:کۆلێژ و زانکۆکان
پۆل:نیشتنگەکان
ھام (شارێکی ئەڵمانیا)

**ھام** شارێکە لە باکوری راین، لە ئەڵمانیا. دەکەوێتە بەشی ڕۆژھەڵاتی باکوری ناوچەی ڕور، لە وەتەی ٢٠١٦وە ڕیژەی دانیشتووانەکەی بە ١٧٩،٣٩٧ خەملێنراو.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا
پۆل:ھام (شارێکی ئەڵمانیا)
پۆل:دامەزراوەکانی ١٢٢٦ لە ئەڵمانیا
پۆل:پارێزگای وێستفالیا
پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
ھێرن ئەڵمانیا

**ھێرن** شارێکە لە ئەڵمانیا لە ویلایەتی باکووری ڕاین لە ناوچەی ڕور. وە بەشێکە لە ناوچەی بەڕێوەبەراییەتی ئارنسبێرگ.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا
پۆل:پارێزگای وێستفالیا
ئونا

**ئونا** شارێکە لە باکووری ڕاین لە ئەڵمانیا بە ڕێژەی دانیشتووانی ٥٧،٠٠٠ خەملێنراوە. وێستگە نوێکراوەکەی ئونا بەناوی وێستگەی ئونا، شەمەندەفەری بۆ ھەموو شارەکانی ناو ویلایەتی باکووری ڕاین بەردەستە لەناویاندا دۆرتموند، کۆلن، مونستەر، ھام، دوسلدۆرف، وپارتال.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارۆچکەکانی ڕاینی باکوور-وێستفالیا
پۆل:پارێزگای وێستفالیا
پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
سۆشت (ناوچە)

**سۆشت** دەکەوێتە ناوەندی باکووری ڕاین لە ئەڵمانیا ھاوسێکانی بریتین لە ڤارێندۆرف، گوتەرسلۆ، پادەربۆرن، ھۆخزاوالاندکرایس، ئونا، وە شارێکی سەربەخۆ بەناوی ھام

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ناوچەکانی باکووری ڕاین-وێستفالیا
ماین-کینزیگ-کرایس

**ماین-کینزیگ-کریس** ناوچەیەکە لە ڕۆژھەڵاتی ھێسن لە ئەڵمانیا ھاوسێکانی بریتین لە ڤێتەراوکرایس، ڤۆگێلبێرگکرایس، فولدا، باد کیسنگن، ماین-شپێسارت، ئاشافنبورگ، ئۆفنباخ و شارەکانی وەک فرانکفورت و ئۆفنباخ.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ناوچەکانی ھێسن
پۆل:ماین-کینزیگ-کریس
پۆل:فوگلسبێرگ
پۆل:شپێسارت
ئونا (ناوچە)

**ئونا** ناوچەیەکە لە ناوەندی باکوری ڕاین لە ئەڵمانیا. ھاوسێکانی بریتین لە ناوچەی کۆیسفێلد، شاری ھام، سۆشت، مارکیش کرایس، شارەکانی ھاگن و دۆرتموند و رێکلینگھاوسن.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ناوچەکانی باکووری ڕاین-وێستفالیا
پۆل:ئونا (ناوچە
مارکیش کرایس

**مارکیش کرایس** شارێکە لە ناوەندی باکووری راین لە ئەڵمانیا، ھاوسێی  ناوچەکانی وەک ئونا، سۆست، ھۆخزاوالاندکرایس، ئۆلپ، ئۆبەرباگیشەر کرایس، ئانێپ-رور-کرایس و شاری ھاگن

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
*  (بە ئەڵمانی)

پۆل:ناوچەکانی باکووری ڕاین-وێستفالیا
ئامێرەکانی پەیوەندیکردن

**ئامێرەکانی پەیوەندیکردن** (ھەروەھا **پارچە ئەلکترۆنییەکان** یان **پارچەی پەیوەستبوون**) بریتییە لە پارچەیەکی ڕەقەكاڵای دوور پەیوەندی، کە لە دەیەی ١٩٩٠کانەوە زیاتر پەرەی پێدرا لە ئەنجامی گەشەسەندنی ئینتەرنێت و زیادبوونی رۆڵی لە گواستنەوەی داتا و زانیارییەکان لە تەکنۆلۆژیای زانیاریدا.

## فرۆشیارەکان
ووڵاتانی بەرھەمھێن و فرۆشیاری ئامێر و پارچە ئەلکترۆنییەکانی پەیوەندیکردن بەپێی خەمڵاندنی ٢٠١٧:

## سەرچاوەکان
 

پۆل:ئامێرەکانی پەیوەندیکردن
پۆل:پارچەی ئەلکترۆنی
پۆل:ئامێرەکانی پەیوەندی کردن
ھاناو

**ھاناو** شارۆچکەیەکە لە ھێسن لە ئەڵمانیا، ٢٥ کیلۆمەتری ئەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی فرانکفورت، ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١٠٠،٠٠٠ کەس دەخەملێنرێت.

## پێشانگا

  Image:Frankfurter Tor (Hanau)1.jpg|The 'Frankfurter Tor', a former town gate
  File:Hanau Neust.Rathaus Grimm.jpg|Hanaus town hall, the 'Neustädter Rathaus'
  Image:Goldschmiedehaus Hanau.jpg|The German Goldsmiths House (German: Deutsches Goldschmiede Haus), the former town hall
  Image:Grimm-Hanau.JPG|The Brothers Grimm monument in front of the town hall
  File:Philippsruhe Park.JPG|The castle Schloss Philippsruhe
  File:Hanau Wilhelmsbad Kuranlage.jpg|The historic health establishment in Hanau-Wilhelmsbad
  File:Hafen-hanau003.jpg|The port of Hanau
  File:Steinheimer-bruecke-hanau001.jpg|The bridge 'Steinheimer Brücke'


## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارۆچکەکانی ھێسن
پۆل:شارەکانی ھێسن
پۆل:ھاناو
پۆل:ماین-کینزیگ-کریس
ھۆخزاوالاندکرایس

**ھۆخزاوالاندکرایس** دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی باکووری ڕاین لە ئەڵمانیا ناوچە ھاوسێکانی بریتین لە سۆشت، پادەربۆرن، ھوکستەر، والدێک-فرانکێنبێرگ، زیگن-ویتگنشتاین، ئۆلپ، مارکیش کرایس

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

*  
* وێبگەی گەشتیاری 

پۆل:ناوچەکانی باکووری ڕاین-وێستفالیا
پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٧٥ لە رۆژاوای ئەڵمانیا
ویلیامی چوارەم

وێنۆک
**ولیامی چوارەم** (؛ لە دایکبوون ٢١ی ئابی ١٧٦٥ - مردن ٢٠ی حوزەیرانی ١٨٣٧) پاشای شانشینی یەکگرتوو بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا و پاشای ھانۆڤەر بوو لە ٢٦ی حوزەیرانی ١٨٣٠ ھەتا مردنی لە ساڵی ١٨٣٧. و سێیەمین کوڕی جۆرجی سێیەم بوو، ویلیام ھەروەھا جێنشینی برای گەورەکەی جۆرجی چوارەم بوو؛ و بوو بە دوایین پاشا لە پاشایەتی خێزانی ھانۆڤەری بەریتانیا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٧٦٥
پۆل:مردووانی ١٨٣٧
پۆل:شازادە بەریتانییەکان
پۆل:مناڵانی جۆرجی سێیەمی شانشینی یەکگرتوو
ئێدواردی حەوتەم

وێنۆک
**ئێدواردی حەوتەم** (ئەلبێرت ئێدوارد بە ئینگلیزی؛  لە دایکبوون ٩ی تشرینی دووەمی ١٨٤١ مردن ٦ی ئایاری ١٩١٠) پاشای شانشینی یەکگرتوو بەریتانیای مەزن و ئێرلەندا و شوێنە خۆبەڕێوەبەرییەکانی بەریتانیا و ئیمپراتۆری ھیند بوو لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٠١ ھەتا مردنی لە ١٩١٠.

## سەرچاوەکان

پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئێدینبەرە
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤١
پۆل:مردووانی ١٩١٠
پۆل:مارشاڵی مەیدانی بەریتانی
پۆل:شازادە بەریتانییەکان
ئێنەپ-ڕور-کرایس

**ئێنەپ-ڕور-کرایس** () ناوچەیەکە دەکەوێتە ناوەڕاستی باکووری ڕاین لە ئەڵمانیا.  بەشێکە لە باشووری ناوچەی ڕور، ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ٣٢٤،٠٠٠ خەملێنراوە.

## پێشانگا

File:Gevelsberg - Rocholzallee - Ennepe 05 ies.jpg|Ennepe in Gevelsberg
File:Bergerdenkmal Witten Aussicht.jpg|Ruhr valley in Witten
File:Ennepetal.Milspe.jpg|wooded hills in Ennepetal


## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:ناوچەکانی باکووری ڕاین-وێستفالیا
شولم

**شولم** شارۆچکەیەکە لە ناوچەی ئێنەپ-ڕور-کرایس سەربە بەڕێوەبەراییەتی ئارنسبێرگ لە باکووری ڕاین.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

*  
* History of Schwelm  

پۆل:شارۆچکەکانی ڕاینی باکوور-وێستفالیا
پۆل:ئێنەپ-ڕور-کرایس
پۆل:پارێزگای وێستفالیا
ئێدواردی ھەشتەم

وێنۆک
**ئێدواردی ھەشتەم** (ئێدوارد ئەلبێرت کریستیان جۆرج ئاندرو پاتریک دەیڤد،  لە دایکبوون ٢٣ی حوزەیرانی ١٨٩٤ مردن ٢٨ی ئایاری ١٩٧٢) پاشای شانشینی یەکگرتوو و شوێنەکانی ئیمپراتۆرییەتی بەریتانیا، وە ئیمپراتۆری ھیند بوو لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ١٩٣٦ تا دەرچوونی لە تەختی پاشایەتی لە مانگی کانوونی یەکەمی ھەمان ساڵدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٤
پۆل:مردووانی ١٩٧٢
پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە فەڕەنسا
پۆل:خەڵکی ریچمۆند، لەندەن
پۆل:مارشاڵی مەیدانی بەریتانی
پۆل:شازادە بەریتانییەکان
ئۆلپ (ناوچە)

ئۆلپ ( ناوچەیەکە لە باشوور و ڕۆژھەڵاتی باکووری ڕاین ئەڵمانیا، ناوچە ھاوسێکانی بریتین لە مارکیش کرایس، ھۆخزاوالاندکرایس، زیگن-ویتگنشتاین، ئالتنکیرشن، ئۆبەرباگیشەر کرایس

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ناوچەکانی باکووری ڕاین-وێستفالیا
جۆرجی شەشەم

وێنۆک
**جۆرجی شەشەم** (ئەلبێرت فرێدریک ئارثۆر جۆرج  لە دایکبوون ١٤ی کانوونی یەکەمی ١٨٩٥ مردن ٦ی شوباتی ١٩٥٢) پاشای شانشینی یەکگرتوو و شوێنە خۆبەڕێوەبەرییەکانی بەریتانیا بوو لە ١١ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٦ ھەتا مردنی لە ساڵی ١٩٥٢ ھەروەھا دوایین ئیمپراتۆری ھیند بوو تا ئابی ١٩٤٧ کە ڕاجی بەریتانیا ھەڵوەشایەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٥
پۆل:مردووانی ١٩٥٢
پۆل:هاوەڵانی ڕزگاری
پۆل:پاشایەتی بەریتانیا
پۆل:پاشا ئینگلیزەکان
پۆل:شانشینی یەکگرتوو
پۆل:مارشاڵی مەیدانی بەریتانی
پۆل:ھاوەڵانی ڕزگاری
پۆل:شازادە بەریتانییەکان
پۆل:فەرمانڕەوا لابراوەکان
زیگن-ویتگنشتاین

**زیگن-ویتگنشتاین** ناوچەیەکە لە باشووری ڕۆژھەڵاتیی بەشی باکووری ڕاین لە ئەڵمانیا ناوچە ھاوسێیەکانی بریتین لە ئۆلپ، ھۆخزاوالاندکرایس، والدێک-فرانکێنبێرگ، ماربورگ-بیدێنکۆپف

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* وێبگەی فەرمی 
* History and genealogy for Wittgenstein

پۆل:ناوچەکانی باکووری ڕاین-وێستفالیا
پۆل:زیگن-ویتگنشتاین
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ١٣٥٧ لە ئەوڕووپا
پۆل:ویلایەت و ناوچانەی لە ١١٧٤ دامەزراون
پۆل:زیگلاند
والدێک-فرانکێنبێرگ

**والدێک-فرانکێنبێرگ** ناوچەکە لە باکوری ھێسن لە ئەڵمانیا ناوچە ھاوسێکانی بریتین لە ھوکستەر، کاسل، شوالم-ئێدە، ماربورگ-بیدێنکۆپف، زیگن-ویتگنشتاین، ھۆخزاوالاندکرایس

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی ھێسن
پۆل:والدێک-فرانکێنبێرگ
پۆل:ناوچەکانی ھێسن
ماربورگ-بیدێنکۆپف

**ماربورگ-بیدێنکۆپف** ناوچەیەکە لە ھێسن لە ئەڵمانیا، ناوچە ھاوسێکانی بریتین لە والدێک-فرانکێنبێرگ. شوالم-ئێدە، فوگلسبێرگ-کرایس، گیسن، لان-دل، زیگن-ویتگنشتاین

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* Official website 
* Tourism in Marburg-Biedenkopf  

پۆل:ناوچەکانی ھێسن
پۆل:ماربورگ-بیدێنکۆپف
گیسن (ناوچە)

**گیسن** ناوچەیەکە لە ناوەندی ھێسن لە ئەڵمانیا ناوچە ھاوسێکانی بریتین لە ماربورگ-بیدێنکۆپف، فوگلسبێرگ-کرایس، ڤێتەراوکرایس، لان-دل 

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ناوچەکانی ھێسن
پۆل:گیسن (ناوچە)
فوگلسبێرگ-کرایس

**فوگلسبێرگ-کرایس** ناوچەیەکە لە ناوەڕاستی ھێسن لە ئەڵمانیا ناوچە ھاوسێکانی بریتین لە شوالم-ئێدە، ھێرسفێلد-رۆتنبورگ، فولدا، ماین-کینزیگ-کرایس، ڤێتەراوکرایس، گیسن و ماربورگ-بیدێنکۆپف

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ناوچەکانی ھێسن
پۆل:فوگلسبێرگ
ئێچ تی سی

**کۆمپانیای ئێچ تی سی** (بەچینی دێرین:宏達國際電子股份有限公司; بە چینی سادەکراو:宏达国际电子股份有限公司; خوێندنەوە: ھۆنگدا گوۆژی دیانزی Gǔfèn Yǒuxiàn Gōngsī) (کۆمپانیای تەکنەلۆژی کۆمپیوتەری ئاست بەرز، یان کۆمپانیای ئەلکترۆنی نێودەوڵەتی ھۆنگدا؛ ناوی بازرگانی **HTC**) کۆمپانیایەکی ئەلکترۆنی تایوانییە بارەگای سەرەکی دەکەوێتە خیندان لە شاری تایپێی نوێ، لە ساڵی ١٩٩٧ لە تایوان دامەزراوە، کۆمپانیاکە سەرەتا وەک دروستکەری پارچەی ئەلکترۆنی دەستیپێکرد بۆ دیزاین و بەرھەمھێنانی کۆمپیوتەری لاپتۆپ.

دوای دروستکردنی مۆبایلە زیرەکەکان و بەزۆری ویندۆز مۆبایل، ئێچ تی سی بووە ئەندامی ھاوبەشی دامەزرێنەری دەستەی ھاوپەیمانی کراوە، کە گرووپێکە تایبەت بەپیشەسازی تەکنەلۆژی و کارپێکەری تۆڕی مۆبایل و گەشەپێدانی سیستەمی ئەندرۆید مۆبایلی HTC Dream (کە زیاتر ناسرابوو بە تی-مۆبایل یان G1 لە زۆربەی وڵاتاندا)یەکەمین مۆبایل بوو لە جیھاندا کە بە سیستەمی ئەندرۆید کاری دەکرد.

## مێژوو
ڕاست|وێنۆک|HTC Kangaroo PK10، یەکەمین کۆمپیوتەری بچووکی دەستی بوو لە ساڵی ١٩٩٨ بڵاوکرایەوە.
وێنۆک|200x200پیکسڵ|زنجیرەی HTC One

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:کارگەکانی موبایل
پۆل:کۆمپانیای ئێچ تی سی
پۆل:لاپتۆپ
پۆل:کۆمپانیاکانی تایوان
پۆل:پێشکەشکردنی سەرەتایی گشتی ٢٠٠٢
کواڵکۆم

**کواڵکۆم** () کۆمپانیایەکی ئەمریکی فرە نەتەوییە بارەگاکەی دەکەوێتە سان دییگۆ لە کالیفۆرنیا، دروستکەری نیمچە گەیەنەرەکان، نەرمامێر و خزمەتگوزارییەکانی پەیوەندیدار بە تەکنەلۆژیای بێتەل و خاوەنی داھێنانە گرنگەکان بۆ تۆڕەکانی پەیوەندی 5G, 4G, CDMA2000، TD-SCDMA و WCDMA.

کواڵکۆم لە ساڵی ١٩٨٥ لەلایەن ئیروین ئێم. جەیکوب و شەش کەسی دەستەی جێبەجێکارەوە دامەزرا، لە سەرەتای توێژینەوەکانیان بۆCDMA و تەکنەلۆژیای پەیوەندی بێتەل و فرۆشتنی سیستەمی پەیوەندییەکانی مانگی دەستکردی دیجیتاڵی مۆبایل کە بە ئۆمنیتراک ناسراوە، دوای گفتوگۆیەکی گەرم لە پیشەسازی گەیەنەری بێتەلدا ستانداردی نەوەی دووەم 2G لەلایەن CDMA کواڵکۆم پێشکەشکرا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:دامەزراوەکانی کالیفۆرنیا لە ١٩٩٧
پۆل:کواڵکۆم
پۆل:کۆمپانیاکانی دروستکەری ڕەقەکاڵا و ھەڵسوڕێنەر
پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٨٥ لە کالیفۆرنیا
پۆل:کۆمپانیاکان لە ناسدەک-١٠٠
پۆل:کۆمپانیا فرەنەتەوەییەکان کە بارەگاکەیان لە ئەمریکایە
حاجی چای

**حاجی چای** گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری قسڵان، ناوچەی تەرواڵ، شارستانی قوروە، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.

## ناو

## مێژوو

## جوگرافیا

**حاجی چای** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندی زەڕیناوا. 
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندی شێخ جافر.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی باوەگوڕگوڕ. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی شۆراوحاجی.

## دانیشتووان
* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٨٢)کەس و (٦١)خێزان بووە.
* دانیشتووانی گوندەکە کوردن.
* بە کوردی شێوەزاری (سۆرانی) دەدوێن. 

## ئایین
* ئایینی خەڵکی ئەم گوندە ئیسلام (سوننە)یە.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی شارستانی قوروە
* گوندەواری قسڵان

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانی قوروە
قوروە
قوروە
پۆل:گوندەکانی شارستانی قوروە
پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
تی-مۆبایل

**تی-مۆبایل** ناوی براند و کۆمپانیایەکی ئەڵمانیە کە تایبەتە بە تۆڕەکانی پەیوەندی کردن و ئینتەرنێت لە زۆربەی ووڵاتانی ئەوروپا و ئەمریکا ھاوبەشی نا سەرەکی ھەیە، ناوی بنەڕەتی کۆمپانیاکە بریتییە لە Deutsche Telekom AG.

## سەرچاوەکان
 

پۆل:براندە ئەڵمانییەکان
پۆل:کۆمپانیای پەیوەندی
پۆل:بڵاوکارەکانی ئینتەرنێتی بێتەل
پۆل:کۆمپانیاکانی بۆن، ئەڵمانیا
پۆل:کۆمپانیاکانی تۆڕی مۆبایل لە ئەڵمانیا
دەستەی ھاوپەیمانیی کراوە

**دەستەی ھاوپەیمانی کراوە** (**OHA**) بریتییە لە کۆمەڵەیەکی ٨٤ ئەندامی تایبەت بە پەرەپێدان و بەرھەمھێنانی ئامێرەکانی مۆبایل کۆمپانیا ئەندامەکان بریتین لە: ئێچ تی سی، سۆنی، دێڵ، ئینتێل، مۆتۆرۆلا، کواڵکۆم، تێکساس ئینسترومێنت، گۆگڵ، سامسۆنگ، ئێڵ جی، تی-مۆبایل، سپرینت (ئێستا بەشێکە لە تی-مۆبایلی ئەمریکا)، نڤیدییا و ویند ڕیڤەر سیستەم.

دەستەکە دامەزرا لە ٥ـی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ بە سەرپەرشتی گۆگڵ و ٣٤ کۆمپانیای تری ئەندامی دەستەکە، لەوانە کۆمپانیاکانی دروستکەری بیستۆک، داڕێژەری بەرنامەکان و ھەندێ کۆمپانیای بواری پەیوەندییەکان و بەرھەمھێنەری ھەڵسوڕێنەرەکان(چیپ).

## بەرھەمەکان
وێنۆک|سیستەمی کارپێکەری ئەندرۆید
لە ھەمان ساڵدا و لەکاتی لە ڕاگەیاندنی پێکھێنانی دەستە ھاوبەشەکەدا بەھەمان شێوە ھەستان بە ئاشکراکردنی سیستەمی کارپێکەری ئەندرۆید وەک نەرمامێری سەرچاوە کراوەی مۆبایل بنچینەکراو لەسەر ناوکی لینوکس دواتر و لە ١٢ـی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ داڕێژەری بەرنامەی ئەندرۆید بەردەست خرا بۆ گەشەپێدەران.

یەکەمین مۆبایلی جیھان کە بە سیستەمی ئەندرۆید کاریدەکرد بریتی بوو لە HTC Dream (ھەروەھا ناسرابوو بە T-Mobile G1)، پاشان لەلایەن کۆمیسیۆنی فیدراڵی پەیوەندییەکان(FCC) لە ١٨ـی ئابی ٢٠٠٨ پەسەندکرا، و لە٢٢ـی تشرینی یەکەمی ھەمان ساڵ بەردەست بوو.

## ئەندامان
ئەندامانی دەستەی ھاوپەیمانییەکە بریتین لە:

## ئەمانەش ببینە

* گۆگڵ نێکسس
* دامەزراوەی سیمبیان 
* دامەزراوە لیمۆ 
* دەستەی پەیوەندی کراوە
* لینوکس بەشی ئۆتۆمۆبێل

## سەرچاوەکان

### Citations
 

### سەرچاوەکان
 
* Google enters the wireless world
* Google's wireless initiatives go beyond Android

## بەستەرە دەرەکییەکان

* Open Handset Alliance ماڵپەری فەرمی
* Automotive Grade Linux ماڵپەری فەرمی

پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ٢٠٠٧
پۆل:ئەندرۆید
پۆل:Category:تەکنەلۆژیای مۆبایل
پۆل:Category:کۆمپانیاکانی پەیوەندی
پۆل:ئامێرە پەیوەندییەکان
سکرتێری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا

**سکرتێری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا** (بە زۆری وەک: سکرتێری ویلایەت) سەرۆکی بەشی کاروباری دەرەوەی ئەمریکایە)  بەشەکە مامەڵە  لەگەڵ کاروبارەکانی دەرەوە دەکات و ئەندامی کابینەی سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکانە سەرۆکی وڵات خۆی ھەڵی دەبژێرێت کێ ببیت بە سکرتێر. بەڵام ئەنجوومەنی پیران پێویستە ڕەزامەندی لەسەر ئەو کەسە بدەن کە دەبێتە سکرتێری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا

پۆستی سکرتێری لە ٦ی نیسانی ١٧٨٩ دروستکرا. و تۆماس جێفەرسۆن یەکەم سکرتێری ئەمریکا بوو.ئەگەر شتێک بەسەر سەرۆک ھات ئەوە سکرتێر دەبێتە چوارەم کەس بۆ پێگەی سەرۆکاییەتی.

## سەرچاوەکان

* 


پۆل:وەزیرانی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:دامەزراوەکانی ١٧٨٩ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
سەردەشت (ڕوونکردنەوە)

**[[سەردەشت]]**: ناوەندی شارستانی سەردەشت و شارێک لە پارێزگای ورمێ

**سەردەشت** ھەروەھا دەتوانرێت مەبەست لە یەکێک لەم حاڵەتانەی خوارەوە بێت:

## شارەکان
* سەردەشت، ھورمزگان: شارێک لە شارستانی بەشاگەرد، پارێزگای ھورمزگان
* سەردەشت، خووزستان: شارێک لە شارستانی بەھبەھان، پارێزگای خووزستان
* سەردەشت، چوارمەحاڵ و بەختیاری: شارێک لە شارستانی لوڕدێگان، پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری

## دێیەکان
* سەردەشت، سیستان و بەلۆچستان: دێیەک لە شارستانی ئێرانشەھر لە پارێزگای سیستان و بەلۆچستان
* سەردەشت، باخ مەلێک: دێیەک لە شارستانی باخ مەلێک لە پارێزگای خووزستان
* سەردەشت، لوڕستان: دێیەک لە شارستانی دلفان لە پارێزگای لوڕستان
* سەردەشت، سیاھکەل: دێیەک لە شارستانی سیاھکەل لە استان گێڵان
* سەردەشت، فارس: دێیەک لە شارستانی لارستان لە پارێزگای فارس
* سەردەشت، خۆراسانی ڕەزەوی: دێیەک لە شارستانی فەریمان لە پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی
* سەردەشتی ئیبراھیماوە: دێیەک لە شارستانی کامیاران در پارێزگای سنە
* سەردەشتی عەبدولڕەزا: دێیەک لە شارستانی کۆھگیلوویە لە پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد
* سەردەشتی کالووس: دێیەک لە شارستانی بۆیەر ئەحمەد لە پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد
* سەردەشتی نیعمەتاباد: دێیەک لە شارستانی ئێرانشەھر لە پارێزگای سیستان و بەلۆچستان

## شارستانەکان
* شارستانی سەردەشت: شارستانێک لە باشووری پارێزگای ورمێ

## ناوچەکان
* ناوچەی سەردەشت، خووزستان: ناوچەیەک لە شارستانی دژپێڵ لە پارێزگای خووزستان

## گوندستانەکان
* گوندستانی سردشت: ژمارەیەک گوندستان لە پارێزگا جۆراوجۆرەکانی ئێران

## شوێنەکان
* کەمپی سەردەشت: کەمپێکی کۆچبەرە ئاوارەکان لە چیای شنگال

## کەسایەتییەکان
* سەردەشت عوسمان: ڕۆژنامەوان و کەسایەتیی کورد
ژووری ھەواڵەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

***ژووری هەواڵەکان*** زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی سیاسیی ئەمریکییە لەلایەن ئارۆن سۆرکین نووسراوە و دروستکراوە، زنجیرەکە لەسەر ئێچ بی ئۆ لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٤ پەخشکرا، و لە ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ هەڵوەشێنرایەوە، زنجیرەکە لە ٢٥ ئەڵقە بە درێژایی سێ وەرز پێکدێت، ئەڵقەکان لە نێوان ٥٢ بۆ ٧٣ خولەکدا بوون.

## ئەکتەر و کەسایەتییەکان

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 

پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٢
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی ئێچ بی ئۆ
پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان
پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕووداوەکانی دەکەوێتە ناو شاری نیویۆرک
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خەڵاتی پرایم تایم ئێمیان وەرگرتووە
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە دراما ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان
ئەتێلستان

**ئەتێلستان** (بە ئینگلیزی: Æthelstan لە دایکبوون ٨٩٤ مردن ٢٧ی تشرینی یەکەم ٩٣٩) پاشای ئەنگلۆ ساکسۆنەکان بوو لە ٩٢٤ بۆ ٩٢٧ و پاشای ئینگلیزەکان بوو لە ٩٢٧ تا مردنی لە ٩٣٩. ئەو کوڕی پاشا ئێدواردیی پیر بوو لە ژنە یەکەمەکەی بە ناوی ئیگوین. مێژوونووسانی ھاوچەرخ ئەو بە یەکەم پاشای ئینگلتەرا و یەکێک لە گەورەترین پاشاکانی ئەنگلۆساکسۆن دەزانن. ئەو ھەرگیز ھاوسەرگیری نەکردووە و ھیچ منداڵێکی نەبووە. جێنشینی ئەو زر براکەی ئێدمۆندی یەکەم بوو.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ٨٩٤
پۆل:مردووانی ٩٣٩
پۆل:فەرمانڕەوا ئینگلیزەکانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٨٩٠
پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر
پۆل:فەرمانڕەواکانی ئینگلتەرا پێش ١٠٦٦
وزەی نەرێنی

**وزەی نەرێنی** چەمکێکە کە لە فیزیکدا بەکاردێت بۆ ڕوونکردنەوەی سروشتی ھەندێک لە بوارەکان، لەوانە بواری ڕاکێشان و ژمارەیەک لە کاریگەرییەکانی بواری کوانتۆمی. لە تیۆرییەکاندا بەتایبەت تیۆرییەکانی (خەیاڵی) زیاتر وزەی نەرێنی تێوەگلاوە لە بیردۆزی کرمچۆڵەکان کە پی وایە بەو ھۆیەوە دەکرێت لە کاتی خۆیدا گەشت بکرێت بۆ بۆشایی ئاسمان خێراتر لە ڕووناکی. لە ڕاستیدا ماددەی نەرێنی و وزەی نەرێنی دەبێتە ھۆی گەشتی دەورە لە کرمچۆڵەکان بێ ئەوەی خەمی ئاسۆی ڕووداوەکە بێت.

## پرسەکانی ھاوپیشەکان
* وزەی تاریک
* کێشی نەرێنی
* ماددەی تاریک

## سەرچاوەکان

پۆل:فیزیک
پۆل:ووزە (فیزیا)
سەفیر (مووشەک)

وێنۆک| سەفیر ٢، مووشەکی ئێرانی هەڵگری مانگە دەستکردەکان

**سەفیر ٢** ناوی یەکەمین مووشەک هەڵگری ئێرانیە کە دەتوانێت مانگی دەستکرد بگەیەنێتە خوولگەی زەوی، یەکەمین جار نێردرا لە ٤ی شووباتی ٢٠٠٨ کە مووشەکی شەهاب سێی  هەڵگرتبوو و چووە بەرزی (٢٠٠-٢٥٠) کیلۆمەتر بەپێی ڕاگەیاندنی دەزگایی هەواڵی ئێرانی، پاشان ئێران بڕیاڕیدا بە ناردنی ٤ سەتەلایت لۆ بۆشایی ئاسمان لە ساڵی ٢٠١٠ ، ئەوەبوو لە ٢ی شووباتی ٢٠٠٩ دوو مانگی دەستکردی بە ناوی ئومێد نارد بە هەڵگری سەفیر٢.
## سەرچاوە

پۆل:گەردوون
ھێلموت کول

**ھێلموت یوسێف میخایل کول** (لەدایکبووی ٣ی نیسانی ١٩٣٠ بۆ ١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧) سیاسەتوانێکی ئەڵمانی بوو لە پارتی دیموکراتی یەکگرتووی مەسیحییەتی ئەڵمانیا، دوایین چانسلەری رۆژاوای ئەڵمانیا بوو. وە لە ئۆفیس مایەوە تا یەکخستنەوەی ئەڵمانیا و بووە یەکەم چانسلەری ئەڵمانیای یەکگرتوو.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠
پۆل:مردووانی ٢٠١٧
پۆل:چانسلەرەکانی ئەڵمانیا
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھایدلبێرگ
پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی
پۆل:مێژووناسانی ئاڵمانی
پۆل:وەرگرانی فەرمانی شایستەیی بادن-ڤۆرتمبێرگ
لودویگسھافن

شارێکە لە ئەڵمانیا لە ویلایەتی ڕاینلەند-پالاتینات لەسەر ڕووباری ڕاین، بەرامبەر مانھایم.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* وێبگەی فەرمی  (بە ئەڵمانی)

پۆل:شارۆچکەکانی ڕاینلەند-پالاتینات
پۆل:شارەکانی ڕاینلەند-پالاتینات
پۆل:پالاتینات (ناوچە)
مۆیرس

**مۆیرس** شارێکە لە ئەڵمانیا لە ویلایەتی ڕاینی باکوور-وێستفالیا مۆیرس نزیکە لە دویسبورگ سەربە ناوچەی ڕورە. ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ١١٠،٠٠٠ خەملێنراوە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:شارۆچکەکانی ڕاینی باکوور-وێستفالیا
پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڕاین
پۆل:پارێزگای ڕاین
مولھایم

**مولھایم** شارێکە لە ئەڵمانیا لە ویلایەتی ڕاینی باکوور-وێستفالیا سەربە ناوچەی ڕورە، و ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ١٧٠،٠٠٠ خەملێنراوە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا
پۆل:پارێزگای ڕاین
نۆیس

**نۆیس** شارێکە لە ڕۆژاوای ئەڵمانیا، لە ویلایەتی ڕاینی باکوور-وێستفالیا ڕێژەی دانیشتووانی بە ١٥٠،٠٠٠ خەملێنراوە. لەسەر ڕاینە، بەرامبەر گەورە شاری دوسلدۆرف

نۆیس لەلایەن ڕۆمانەکانەوە پێش ٢٠٠٠ ساڵ لەمەوبەر دامەزراوە. 

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارۆچکەکانی ڕاینی باکوور-وێستفالیا
پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا
پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
پۆل:شار و شارۆچکەکانی ڕۆمانی لە ئەڵمانیا
نێگەتیڤ

وێنۆک|وێنەی پۆزەتیڤی ڕەنگ (A) و نەرێنی (B)، وێنەی پۆزەتیڤی یەکڕەنگ (C) و نەرێنی (D)
**نێگەتیڤ** (بە ئینگلیزی: Negative) لە وێنەگریدا فیلمێکە کە بەر ڕووناکی کەوتووە و چاپ کراوە و جێگیرە و لە ڕووناکی ژوورەکەدا دەبینرێت. نێگەتیڤەکان لە قەبارەی جیاواز دروست کراون بۆ قەبارەی کامێرا (کامێرای قەبارەی بچووک، کامێرای قەبارەی مامناوەند و کامێرای قەبارەی گەورە). بۆ نموونە شووشەی کلاودیۆن بە فیلمی ١٣٥ ھەتا فیلمی تەختی کامێرای مامۆت بە نێگەتیڤ ناودەبرێت ئەگەر لەگەڵ ئەو گرەوانەی لەسەرەوە باسکران بگونجێن.

## مێژوو
لە ساڵی ١٨٢٦دا یەکەم دروستکردنی وێنەی نەرێنی لەلایەن زانای فەڕەنسی نیسفۆر نیپس ئەنجام درا. وێنەکە، بەناونیشانی *نیشاندان لە پەنجەرە لە لێ گراس* وێنەی بەشێک لە بینای خانووبەرەکانی نیپس و دیمەنی دەوروبەرە. پێشکەوتنی فیلمی فۆتۆگرافی و وێنەگرتنی مۆنۆکرۆم لە چەند دەیەی دواتردا بە خێرایی پەرەی سەند.

## وێنەی نێگەتیڤ
[وێنۆک|وێنەکە [گەردەلوولی تۆز نیشان دەدات لە ماوەی تۆز بۆڵ تێکزاس پانھاندل]]
وێنۆک|نێگاتیڤێک لە وێنەی پێشوو. بە پەرۆشییەوە، وا دەردەکەوێت کە وێنەی سەرەکی بێت.

یەک وێنەی پۆزەتیف وێنەیەکی ئاسایییە. وێنەیەکی نێگەتیڤ تێکڕا تێکچووە، کە تێیدا ڕووبەری ڕووناکی تاریک دەردەکەون و بە پێچەوانەوە. وێنەی ڕەنگی نێگەتیڤ زیاتر ڕەنگی تەواوکەرییە لەگەڵ ناوچە سوورەکان کە دەردەکەون، سەوزەکان ماگنتا دەردەکەون، و شینەکان زەرد دەردەکەون، و بە پێچەوانەوە.
زۆرجار نێگەتیڤەکانی فیلم کۆنتراستی کەمتریان ھەیە، بەڵام مەودایەکی فراوانتری دینامیک، لە وێنە ئەرێنییە چاپکراوەکانی کۆتایی. جیاوازییەکە زیاتر دەبێت کاتێک چاپ دەکرێن لەسەر پەڕەی فۆتۆگرافی. کاتێک وێنەی فلیمی نەرێنی دەھێنرێتە ناو شوێنی دیجیتاڵی، ڕەنگە کۆنتراستی ئەوان ڕێکبخرێت لە کاتی سکان کردن یان زیاتر، بە شێوەیەکی ئاسایی، لە کاتی دوای پڕۆسەی دوایدا.

## فیلمی نێگەتیڤ
وێنۆک|70px|ڕاست|شریتێک لە چوار ڕەنگی نێگەتیڤی لەسەر ٣٥ میلیمەتر فیلم کە چەند وێنەیەک نیشان دەدات.

فیلم بۆ کامێراکان کە فۆرماتی ٣٥ ملیمەتر بەکاردێنن ھێشتا دەفرۆشرێت وەک شریتێکی درێژ لە وێنەکێشانی وێنەیی داپۆشراو و پێچراو پلاستیک کە لە کاسێتێکی تەسکی سووکدا ھەڵگیراوە. پێش ھەر بەرکەوتنێک، میکانیزمێک لە ناو کامێراکە بەکاردێت بۆ ڕاکێشانی ناوچەیەکی نەبڕاوی شریتەکە لە کاسێتەکە و بۆ شوێنی پشت لێنزی کامێرا. کاتێک ھەموو بەرکەوتنەکان دروست کراون شریتەکە دووبارە دەڕژێتەوە ناو کاسێتەکە.
دوای ئەوەی فیلمەکە لە ڕووی کیمیایییەوە پەرەی پێدرا، شریتەکە زنجیرەیەک وێنەی بچووکی نێگەتیڤ پیشان دەدات. ئەمە بە شێوەیەکی ئاسایی دەبڕدرێت بۆ بەشەکان بۆ چارەسەرکردنی ئاسانتر. کامێراکانی فۆرماتی مامناوەندی ١٢٠ بەکاردێنن، کە شریتێک لە نێگەتیڤەکان بە پانیی ٦٠&١٠ میلی متر بەرھەم دەھێنێت، و کامێرای فۆرماتی گەورە ھەر وێنەیەک لەسەر یەک شیت لە فیلم دا دەگرن کە لەوانەیە بە گەورەیی 20 x 25&cm (8 x ١٠ ئینچ)یان تەنانەت گەورەتریش بێت. ھەرکام لەم وێنەگیراوانە لەوانەیە بە نەرێنی ناوببرێن و ھەموو شریتێک یان کۆمەڵە وێنەیەک بە کۆمەڵ بە «نێگەتیڤەکان» ناوببرێن. ئەوان وێنەی سەرەکین، کە ھەموو چاپە ئەرێنییەکان لێی وەردەگیرێن، بۆیە بە چاودێری تایبەتەوە مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت و خەزن دەکرێن.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئامێرەکانی وێنەگری
پۆل:وێنەگری
نەرێنی (ڕوونکردنەوە)

**نەرێنی** دەتوانرێت مەبەستی لەم حاڵەتانەی خوارەوە بێت:
* ژمارە نەرێنییەکان
* نێگەتیڤ
* پەرچەپێدانەوەی نەرێنی
* وزەی نەرێنی
* کێشی نەرێنی

پۆل:پەڕەکانی ڕوونکردنەوە
ئۆفنباخ ئەم ماین

**ئۆفنباخ ئەم ماین** شارێکە لە ئەڵمانیا لە ویلایەتی ھێسن. دەکەوێتە سەر ڕووباری ماین لە نزیک فرانکفورت. ڕێژەی دانیشتووانی بە ١٢٠،٠٠٠ خەملێنراوە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی ھێسن
خەیری ئادەم

**خەیری ئادەم** (لەدایکبووی ١٩٨١ لە دهۆک، هەرێمی کوردستان) شێوەکارێکی کوردە.

## ژیان
خەیری ئادەم لە پەیمانگای هونەرە جوانەکانی دهۆک نیگارکێشی تەواو کردووە و ساڵی ٢٠٠١ دیپلۆمی وەرگرتووە؛ ساڵی ٢٠٠٨ لە کۆلێژی هونەرە جوانەکانی زانکۆی سەڵاحەدین بەکالۆریۆسی شێوەکاری وەرگرتووە. بۆ ماوەی حەوت ساڵ وەک مامۆستای هونەر لە قوتابخانەکاندا وانەی وتووەتەوە، کە یەک لەوان پەیمانگای هونەرە جوانەکانی دهۆک بووە. ساڵی ٢٠١٢ لە ئاکادیمیای زانکۆی هونەری سان فرانسیسکۆ دەستی بە خوێندن کردووە و ساڵی ٢٠١٥یش وەک هونەرمەندێکی فیگوراتیڤ، لە ڕیالیزمی هاوچەرخدا ماستەری وەرگرتووە. خەیری ئادەم لە ساڵی ٢٠٢٠ەوە تاوەکوو ئێستا مامۆستای پەیمانگای هونەریی داسینیایە.

## شێواز
ئامانجی نیگارەکانی خەیری ئادەم ئەوەیە ڕوحی ژنی کورد لەناو جلوبەرگە نەریتییەکانیدا بەرجەستە بکات، ئەو دەیهەوێت پەیوەندیی نێوان ژنی کورد و پۆشەنی ژنان لەناو کۆمەڵگادا بخاتە ڕوو کە ئەمەش بە تیشک خستنە سەر پۆشاکە نەریتییەکانی ژنانی کورد و مانای ڕەنگ و هێمای ئەو جلوبەرگانە دەستەبەر دەبێت کە شکڵ، شێواز، دیزاین و مانای کۆمەڵایەتیی جیاوازیان هەیە.

## خەڵاتەکان
* ساڵی ٢٠١٩ پلەی یەکەمی خەڵاتی هونەری ئەمریکا
* ساڵی ٢٠١٨ پلەی چوارەمی خەڵاتی هونەری ئەمریکا
* ساڵی ٢٠١٥ لەلایەن ئاکادیمیای زانکۆی هونەر، خەڵاتی Body of work
* ساڵی ٢٠٠١ لەلایەن کۆمیتەی نێونەتەوەیی خاپی سوور، شانازی بۆ پۆستەر

## پێشانگاکان
### تایبەت
* ساڵی ٢٠١٧ لە گەلەریی دھۆک
* ساڵی ٢٠١٥ کچی خەونەکان، Cannery Gallery لە سان فرانسیسکۆ
### بەشێک لە پێشانگا ھاوبەشەکان
* ساڵی ٢٠٢٠ سێزدەھەمین فێستیڤاڵی ھونەری پلاستیک لە بەغدا
* ساڵی ٢٠١٩ دوەمین پێشانگای نێونەتەوەیی ھونەری ھاوچەرخ لە پاریس
* ساڵێ ٢٠١٩ مۆزەخانەی ئاغالە لە کۆیە
* ساڵی ٢٠١٨ پێشانگای ساڵانەی گەلەریی دھۆک 
* ساڵی ٢٠١٨ زاموا گەلەری لە سلێمانی
* ساڵی ٢٠١٧ ئەمنە سوورەکە لە سلێمانی
* ساڵی ٢٠١٤ فێستیڤاڵی لاوانی کورد لە مەیامی
* ساڵی ٢٠١٣ فێستیڤاڵی لاوانی کورد لە سان دییگۆ

## سەرچاوەکان

پۆل:ھونەرمەندانی کورد
پۆل:شێوەکارانی کورد
پۆل:ھونەرمەندان
پادەربۆرن

**پادەربۆرن** شارێکە لە ناوەندی ڕۆژاوای ئەڵمانیا. لە ویلایەتی ڕاینی باکوور-وێستفالیا ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١٥٠،٣٣٨ خەملێنراوە و زانکۆیەکی لێیە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارۆچکەکانی ڕاینی باکوور-وێستفالیا
پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا
پۆل:پارێزگای وێستفالیا
پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
فۆرتسھایم

**فۆرتسھایم** شارێکە لە ئەڵمانیا لە ویلایەتی بادن-ڤویرتمبێرگ ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١١٦،٠٠٠ خەملێنراوە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارۆچکەکانی بادن-ڤویرتمبێرگ
پۆل:بادن
پۆل:شارەکانی بادن-ڤویرتمبێرگ
پۆل:شوێنەکانی ھۆلۆکۆست لە ئەڵمانیا
ڕێگنسبورگ

**ڕێگنسبورگ** شارێکە لە باشووری ئەڵمانیا. لە بەشی ڕۆژھەڵاتی ویلایەتی باڤاریا. ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١٣٨،٠٠٠ خەملێنراوە. و زانکۆییەکی لێیە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارۆچکەکانی باڤاریا
پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ئەڵمانیا
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ١٨٠٣
پۆل:شارەکانی باڤاریا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی دانووب
پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان
ڕێمشاید

**رێمشاید** شارێکە لە ڕاینی باکوور-وێستفالیا لە ئەڵمانیا. لەدوای ووپارتال و سۆلینگن، سێیەم گەورەترین شارە لە بێرگیسشلاند. دەکەوێتە باکووری ناوچەکە. لەلای باشووری ناوچەی ڕور. لە ٢٠١٥ ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١٠٩،٠٠٠ و لە ٢٠١٩ بە ١١٣،٧٠٣ خەملێنراوە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* وێبگەی فەرمی 

پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١٢یەم
پۆل:پارێزگای ڕاین
ڕۆیتلینگن

**رۆیتلینگن** شارێکە لە بادن-ڤویرتمبێرگ لە ئەڵمانیا. لەوەتەی ٢٠١٨وە ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١١٥،٨١٨ خەملێنراوە. وە زانکۆییەکی زانستی لێیە کە لە ١٨٥٥ دامەزراوە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارۆچکەکانی بادن-ڤویرتمبێرگ
پۆل:شارەکانی بادن-ڤویرتمبێرگ
پۆل:ئەو ویلایەت و ناوچانەی لە ١٢٤٠ دامەزراون
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ١٨٠٣
پۆل:ویلایەت و ناوچەکانی پێشووی بادن-ڤویرتمبێرگ
زیگن

**زیگن** شارێکە لە ئەڵمانیا لە ویلایەتی ڕاینی باکوور-وێستفالیا ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ١١٠،٠٠٠ خەملێنراوە و زانکۆییەکی لێیە. 

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:شارۆچکەکانی ڕاینی باکوور-وێستفالیا
پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا
پۆل:پارێزگای وێستفالیا
پۆل:زیگن-ویتگنشتاین
سۆلینگن

**سۆلینگن** شارێکە لە ئەڵمانیا لە ویلایەتی ڕاینی باکوور-وێستفالیا دەکەوێتە نزیک دوسلدۆرف و  ووپارتال ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١٨٥،٠٠٠ خەملێنراوە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا
پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
تریر

**تریر** شارێکە لە ویلایەتی ڕاینلەند-پالاتینات لە ئەڵمانیا ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١٠٠،٠٠٠ خەملێنراوە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ئەڵمانیا
پۆل:شارەکانی ڕاینلەند-پالاتینات
پۆل:شار و شارۆچکەکانی ڕۆمانی لە ئەڵمانیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١ەمی پ.ز
ئێدمۆندی یەکەم

**ئێدمۆندی یەکەم** (؛ لەدایکبوون ٩٢٠/٩٢١ - مردن ٢٦ی ئایاری ٩٤٦) پاشای ئینگلیزەکان بوو لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٩٣٩ ھەتا مردنی. ئەو کوڕە گەورەی ئێدواردی پیر لە ژنی سێیەمی بە ناوی ئێدیگیفۆ بوو؛ و ھەروەھا نەوەی ئەلفرێدی مەزن بوو. کاتێک ئێدوارد لە ساڵی ٩٢٤ مرد، ئیدمۆند بۆ بە جێنشینی ئەتێلستان کە کوڕە گەورەی ئێدوارد بوو، و زڕبراشی بوو کە، لە ساڵی ٩٣٩ بە بێ منداڵ مرد؛ و ئیدیمۆند بوو بە پاشا. لەلایەن ژنی یەکەمی ئیلفگیفۆ دوو کوڕی ھەبوو بە ناوی ئیدویگ و ئێدگار، و لەلایەن ژنی دووەمی ئیتێلفلەید منداڵی نەبوو. ئێدوارد کاتێک کوڕەکانی منداڵێکی بچووک بوون لەلایەن چەتەیەک لە پاکلێچرچ لە گلۆستەرشایەر کوژرا، ئێدرید برا بچووکەکەی بوو بە پاشا کە لە ساڵی ٩٥٥ مرد؛ و کوڕەکانی ئێدمۆند دوا بە دوای ئەو بوون بە جێنشین.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٩٢٠
پۆل:مردووانی ٩٤٦
پۆل:فەرمانڕەوا ئینگلیزەکانی سەدەی ١٠یەم
وۆلفسبورگ

**وۆلفسبورگ** شارێکە لە ویلایەتی ساکسۆنیای خواروو لە ئەڵمانیا بەپێی سەرژمێری ٢٠١٦ ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١٢٤،٠٠٠ خەملێنراوە. ئۆفیسی سەرەکی کۆمپانیای ئۆتۆمۆبێلی فۆلکسڤاگن لە شارەکە دامەزراوە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:شارەکانی ساکسۆنیای خواروو
زالتسگیتر

**زالتسگیتر** شارێکی سەربەخۆیە دەکەوێتە ساکسۆنیای خواروو لە ئەڵمانیا. دەکەوێتە نێوان ھێلدسھایم و براونشڤایگ. ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ١٠١،٠٧٩ خەملێنراوە. تەواوی ڕووبەری شارەکە دەکاتە ٢٢٣،٩٢  (لەوەتەی سەرژمێری ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥) ڕووبەرەکەی گەورەترینە لە ساکسۆنی خواروو و یەکێکە لە گەورە شارەکانی ئەڵمانیا.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی ساکسۆنیای خواروو
پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٤٢ لە ئەڵمانیا
پۆل:پارێزگای ھانۆڤەر
ئولم

ئولم شارێکە لە ویلایەتی بادن-ڤویرتمبێرگ لە ئەڵمانیا ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١٧٠،٠٠٠ خەملێنراوە. دەکەوێتە لای چەپی ڕووباری دانووب. 

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارۆچکەکانی بادن-ڤویرتمبێرگ
پۆل:دامەزراوەکان لە ئەڵمانیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی دانووب
پۆل:شوێنەکانی ھۆلۆکۆست لە ئەڵمانیا
پۆل:شارەکانی بادن-ڤویرتمبێرگ
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ١٨٠٣
ورزبورگ

**ورزبورگ** شارێکە لە ویلایەتی باڤاریا ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ١٢٤،٠٠٠ خەملێنراوە. و زانکۆییەکی ھەیە. 

## پێشانگا

Wuerzburg-von Festung-10-Mainufer-Turm der Marienkapelle-gje.jpg
Wuerzburg-von Festung-16-Residenz-gje.jpg
Wuerzburg-Residenz-Westfassade-18-2014-gje.jpg
Wuerzburg-Residenz-Westfassade-30-Brunnen-2014-gje.jpg
Wuerzburg-Residenz-Treppenhaus-18-Totale-2007-gje.jpg
Wuerzburg-Kiliansdom-02-2007-gje.jpg
Wuerzburg-Kiliansdom-20-Kreuzgang-2007-gje.jpg
Wuerzburg-Festung Marienberg-10-2007-gje.jpg
Wuerzburg-Festung Marienberg-Brunnentempel-04-2014-gje.jpg
Wuerzburg-Festung Marienberg-Fuerstengarten-04-2007-gje.jpg


## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:شارەکانی باڤاریا
پۆل:شوێنەکانی ھۆلۆکۆست لە ئەڵمانیا
ئێدرید

**ئێدرید** (بە ئینگلیزی :Eadredلە دایکبوون ٩٢٣ مردن ٢٣ی تشرینی دووەمی ٩٥٥) پاشای ئینگلیزەکان بوو لە ٩٤٦ ھەتا مردنی. ئەو کوڕی ئێدواردی پیر لە سێیەمین ژنی بە ناوی ئێدیگیفۆی کێنت و نەوەی ئەلفرێدی مەزن بوو. ئێدرێد دوای کوشتنی برا گەورەکەی ئێدمۆندی یەکەم ھاتە سەر تەختی پاشایەتی. دەسکەوتی گەورەی پاشایەتییەکەی ئەوە بوو کە شانشینی نۆرتۆمبریا بخاتە ژێر کۆنترۆڵی تەواوی ئینگلیزەوە، کە بە شکست و دەرکردنی ئێریک بلاکسی لە ساڵی ٩٥٤دا ڕوویدا. ئێدرید لە تەمەنی ٣٢ ساڵیدا مرد ئەو ھەرگیز ھاوسەرگیری نەکرد؛ و دوای ئەو ئیدویگ برازا ١٥ ساڵانەکەی بوو بە پاشا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ٩٢٣
پۆل:مردووانی ٩٥٥
پۆل:فەرمانڕەوا ئینگلیزەکانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:فەرمانڕەواکانی ئینگلتەرا پێش ١٠٦٦
زاڵ

use both this parameter and |birth_date to display the person's date of birth, date of death, and age at death) -->
| death_place        =
| death_cause        =
| body_discovered    =
| resting_place      =
| resting_place_coordinates = 
| burial_place       = 
| burial_coordinates = 
| monuments          =
| nationality        = ئێرانی
| other_names        =دەستان
| siglum             =
| citizenship        =
| education          =
| alma_mater         =
| occupation         =
| years_active       =
| era                =
| employer           =
| organization       =
| agent              = 
| known_for          =
| notable_works      = شەڕ لەگەڵ تووران
| style              =
| net_worth          = 
| height             = 
| television         =
| title              = 
| term               =
| predecessor        =
| successor          =
| party              =
| movement           =
| opponents          =ئەفراسیاب
| boards             =
| criminal_charges   = 
| criminal_penalty   =
| criminal_status    =
| spouse             = ڕودابە
| partner            = 
| children           = ڕۆستەمزەوارەشەغاد
| parents            = 
| mother             =
| father             = Sam
| relatives          =
| family             = سۆھراب (نەوە)
| callsign           =
| awards             =
| website            = 
| module             =
| module2            =
| module3            =
| module4            =
| module5            =
| module6            =
| signature          =
| signature_size     =
| signature_alt      =
| footnotes          =
}}
**زاڵ** یان **دەستان** یەکێک لە پاڵەوانە ئەفسانەیییەکانی ئێرانە کە ناوی لە شانامە ھاتووە. زاڵ لە فارسیدا واتە قژسپی کوڕی سام و باوکی ڕۆستەمە. سام دڵخۆش نەبوو کە کوڕەکەی بە قژ سپی (ئەلبینیزم) لە شێوەی پەری یان دێوێک لە دایک بووە. بۆیە لە بناری چیای ئەلبورز کە ھێلانەی سیمۆرغی لەسەر بوو بەجێی ھێشت. سیمۆرغ منداڵەکەی دۆزییەوە و بردی بۆ ھێلانەکەی و بەخێوی کرد. لە ئێستاوە سیمۆرغ یارمەتیدەری زاڵ و ڕۆستەمی کوڕی تا کۆتایی تەمەنییەتی.

## سەرچاوەکان

پۆل:خەڵکی ئەفسانەیی
پۆل:فۆلکلۆری ئێرانی
ئیپر

**ئیپر** یان **یەپرس** (، ) شارێکە لە پارێزگای فلاندرزی ڕۆژاوا لە بەلجیکا.

## مێژوو
لە سەردەمی سەدەکانی ناوین، ئیپر شارێکی دەوڵەمەندی فلاندرزی بە ژمارەی دانیشتووانی ٤٠،٠٠٠ کەس لە ساڵی ١٢٠٠ی دوای زایین بووە. ئەو شارە لە جەنگی جیھانیی یەکەمدا، شوێنی شەڕەکانی ئیپر لە نێوان ھێزەکانی ئەڵمانی و یەکگرتوواندا بووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی بەلجیکا
کۆکوس

**کۆکوس** بەکتاریایەکە شێوەی گۆیی یان بازنەیی ھەیە. کۆکوس یەکێکە لە سێ شێوەکەی بەکتریا. وشەی کۆکوس لە یۆنانی بە مانای "توو" دێت.

ئەمانە ھەنێکن لە نموونەکانی بەکتریاکە: بەکتریای ستافیلۆکۆکەس

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:بەکتریا
ئێدگار

**ئێدگار** (ئینگلیزی کۆن: Eaadgār لە دایکبوون ٩٤٣ مردن ٨ی تەممووز ٩٧٥)، ناسراو بە ئاشتیخواز، پاشای ئینگلیزەکان بوو لە ٩٥٩ ھەتا مردنی لە ٩٧٥. کوڕی بچووکی پاشای ئێدمۆندی یەکەم و ئیلفگیفوی شافتسبوری بوو. لە تەمەنی ھەرزەکاریدا لە دوای مردنی برا گەورەکەی، پاشا ئیدویگ، ھاتە سەر تەختی پاشایی. ئێدگار وەک پاشا، ئەو یەکڕیزییە سیاسییەی کە پێشینەکانی بەدەستیان ھێنا زیاتر پتەویکرد، باوەڕپێکراوترین ڕاوێژکارەکەی دونستان بوو، کە لە تاراوگە ھێنایەوە و کردی بە قەشە گەورەی کانتەربێری. لووتکەی پاشایەتی ئێدگار تاجەگەکەی بوو لە بەت لە ساڵی ٩٧٣ کە لەلایەن دونستانەوە ڕێکخرا؛ و بوو بە بناغەیەک بوو ئاھەنگی تاج دانانی ئینگلتەرا و تا ئێستاشی لەگەڵ بێت. پاش مردنیشی ئێدواردی کوڕی بوو بە پاشا، ھەرچەندە پاشایەتییەکەی ناکۆکی لەسەر بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٩٤٠
پۆل:مردووانی ٩٧٥
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:فەرمانڕەوا ئینگلیزەکانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:مردووانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:فەرمانڕەوا مەسیحییەکان
پۆل:فەرمانڕەواکانی ئینگلتەرا پێش ١٠٦٦
ئومێد (مانگی دەستکرد)

وێنۆک| یەکەمین مانگی دەستکردی ئێران "ئومێد"

**مانگی دەستکردی ئومێد**  یەکەمین مانگی دەستکردی وڵاتی ئێرانە کە لە ناوخۆیی ئەو وڵاتەوە کاری دروستکردنی لۆ کرایە، لە ٢ی شووباتی ٢٠٠٩  کاری ناردنەکە تەواو بوو لە ناو دڵی مووشەکی سەفیر]، هاوکات ناردنەکە یەکسان بوو لەگەر یادی شۆڕشی ئیسلامیی ئێران، مانگە دەستکردەکە بە شێوەیەکی تەواو لە وڵاتی ئێرانەوە دروستکرا و لە جۆرێکی سووکی خێزانی مانگە دەستکردەکانە و کاری پەیوەندی کردنە بە وێستگەکانی سەر زەوی بە ئامانجی پێوانەکردنی خوولگەیی، ئەو مانگە دەستکردە لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا ١٥ جار دەخوولێتەوە لە دەوری زەوی لە زەوەیەوە ٢ جار چاودێری دەکرێت لە هەر خوولانەوەیەکی، مانگە دەستکردەکە سەرکەوتوو بوو توانی ٧٠٠ جار بخولێتەوە لە دەوری زەوی هەتا ٢٠ی ئازاری ٢٠٠٩ و ئەرکەکەی تەواو بکات بە سەرکەوتوویی. 

وێنۆک|ناوەڕاست| مانگی دەستکردی ئومێد
## دروستکردن و ناردن
وێنۆک| بەشێک لە کەل و پەلی مانگی دەستکردی ئومێد
ئەرکی ناردنی مانگە دەستکردەکە بە شێوەیەکی ڕێک و سەلامەت بەڕێوەچوو بەڵام وڵاتانی ڕۆژئاوا ترسیان نواند بەرامبەر ئەو هەنگاوەی وڵاتی ئێران لە بەرەوپێشچوونی ولاتەکە دەربارەی بواری پیشەسازی مووشەک و بۆشایی لە ترسی دەست گەیشتن بە چەکی ناوکی، هەر وەک ئێران لە مانگی ئابی ٢٠٠٨ ڕایگەیاند کە گەیشتوون بە بەرهەمهێنانی مووشەکێکی بۆشایی کە توانای هەیە مانگی دەستکرد هەڵبگرێ کە بخولێتەوە لە دەوری زەوی، لە هەمانکاتیشدا وڵاتانی ڕۆژئاوا گوومانیان هەبوو لە دروستی هەواڵەکە وەک ولاتی فەڕەنسا ڕایگەیاند: کە ئەو مووشەکەی وڵاتی ئێران باسی لێوەدەکات توانای نیە کاربکاتە لە دەرێی بەرگە هەوایی زەوی، هەروەها بەرپرسی ئەمریکی لە پنتاگۆن بە تۆڕی سی ئێن ئێنی ڕاگەیاند: ئێرانیەکان سەرکەوتوو نەبوونە لە ناردنی مووشەکەکە، هەروەها ڕایگەیاند کە وەزارەتی بەرگری زانیاری هەواڵگری هەیە ئاماژە دەدا بە مووشەکەکە کە ئێران ڕایگەیاندووە (ئەو ئامانجەی نەپێکاوە کە ئێران پلانی لۆ دارشتیە).
وێنۆک| کارپێکەری مووشەکی بۆشایی ئێرانی سەفیر ٢
سەرۆکی ئێران مەحموود ئەحمەدینەژاد ئاشکرایکرد کە "دووژمنان" هەوڵیانداوە تەشویش بخەنە سەر ئەرکی ناردنەکە و لە مانگە دەستکردەکە بدەن، ئەرکی ناردنی مووشەکی سەفیر کە هەڵگری مانگی دەستکردی ئومێد بوو بۆ ٢ جار گواسترایەوە بە هۆکاری نالەباری کەشوھەوا، پاشی دوو هەفتە لە کاتی دیاریکراوی خۆی ئێران کاری ناردنەکەی ئەنجامدا و بە هەموو شێوەیەکی چاودێری ئاسمانی ناوچەکەی دەکرد لە ئەنجامی دەستوەردانی دووژمنانی خۆی لە ئاسمانی وڵاتەکەی یاخوود تەشویش خستنەسەر کاری ناردنەکە. 

لە ئازاری ٢٠٠٩ سەرۆکی ئاژانسی بۆشاییی ئێران ڕایگەیاند کە مانگی دەستکردی ئومێد بە سەرکەوتووی هەموو ئەرکەکانی جێبەجێکرد و سەرکەوتوو بوو. 

## سەرچاوە
گەڕان بەدوای خۆشەویستی

**گەڕانی خۆشەویستی** یان **گەڕان بەدوای خۆشەویستی** ڕۆمانێکە لەلایەن نانسی میتفورد یەکەمجار لە ١٩٤٥ بڵاوکرایەوە. دەربارەی چینی-سەرەوەی خێزانە ئینگلیزەکانە لە سەردەمی نێوان جەنگە جیھانییەکان، ڕۆمانەکە تیشک لەسەر ژیانی رۆمانتیکی لینکا رادلێت دەکاتەوە. کە لەلایەن ئامۆزاکەیەوە (فانی لۆگان) دەگێردرێتەوە. شێوازی چیرۆکەکە ئەگەرچی کۆمدییە بەڵام تراژیدیاشی تێدایە

کتێبەکە بەبێ دواکەوتن باشترین فرۆشتنی ھەبوو بە بڕی ٢٠٠ ھەزار کۆپی لەیەک ساڵی بڵاوبوونەوەدا.

میتفۆرد لەدوای ئەم ڕۆمانە دوو ڕۆمانی تریشی بە ناوەکانی خۆشەویستی لە کەشوھەواییەکی سارد (لە ١٩٤٩) و بە ئەفرێد مەڵێ (لە ١٩٦٠) نووسی. و ڕۆمانەکەی پێش ئاخیری بەناوی (The Blessing - 1951)، 

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ڕۆمانەکانی نانسی میتفورد
پۆل:ڕۆمانە بەریتانییەکانی ١٩٤٥