بلیمەت (ھەلیکۆپتەر)

**بلیمەت** () ھەلیکۆپتەرێکی بێفڕۆکەوانی ڕۆبۆتییە کە بە بەکارھێنانی کۆمەڵێک تەکنەلۆژیا کار دەکات. تایبەتە بە گەڕان بەدوای شوێنی گرنگی زانستی لەسەر ھەسارەی مەریخ، ھەروەھا یارمەتیدەرە بۆ گالیسکەکان تاوەکو باشترین ڕێگاکان ھەڵبژێرن لەکاتی گەڕانیان. ئەم ھەلیکۆپتەرە لە ٤ی نیسانی ٢٠٢١ لە پێرسفێرنس جیابووەوە وەک بەشێک لە ئەرکی ٢٠٢٠ی ناسا لە مەریخ.

ئەمە بە یەکەم گەشتی لەم جۆرەی مرۆڤ دادەنرێت کە لەسەر ھەر ھەسارەیەکی دەرەوەی زەوی ئەنجامی دابێت، ھەروەھا بەرنامەی کۆپتەرەکە وەھایە کە تاوەکو پێنج جار بفڕێت لە ماوەی مانگێکدا، کە لە ١٩ ی نیسانی ٢٠٢١ دەست پێ دەکات، چونکە لەبنەڕەتدا تاقیکردنەوەیەکی تەکنیکییە. بۆ ھەر گەشتێکی وا پلان دانراوە کە بتوانێت تا بەرزی ٣–٥ م (١٠–١٦پێ) بەرزببێتەوە، ماوەی مەزەندەکراو بۆ ھەرگەشتێکی نزیکەی ٩٠ چرکە دەبێت، لەم ماوەیەدا دەبێت تا ٥٠مەتر دووری ببڕێت و بگەڕێتەوە شوێنی خۆی. ھەلیکۆپتەرەکە لە ١٩ ی نیسانی ٢٠٢١ دا و لە کاتژمێر ١١: ٣٠ بە کاتی ناوەندی گەردووندا، یەکەم گەشتی خۆی کرد و گەیشتە بەرزی ٣ مەتر. ھەلیکۆپتەرەکە لە ماوەی گەشتە کورتەکانیدا خۆکۆنترۆڵ کردن بەکار دەھێنێت و لەگەڵ ئەوەی کە گەشتەکان بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی پلان بۆ داڕێژراون و لەلایەن کۆنترۆڵی تاقیگەی دەرکردنی فڕۆکەوە نووسراوە، بەڵام دوای ھەر نیشتنەوەیەک ڕاستەوخۆ پەیوەندی لەگەڵ پێرسفێرەکان دەکەن. ناسا بەنیازە دیزاینەکە بۆ ئەرکی ئاسمانی داھاتووی سەر مەریخ بەرەو پێشتری ببات.

میمی ئۆنگ سەرۆکی پڕۆژەکەیە و خاوەن پشکەکانی تریش بریتین لە: Aerofairnment، ناسا ئامس و سەنتەری توێژینەوەی لانگلی.

## نەخشەسازی
وێنۆک|301x301پیکسڵ|نەخشەیەکی ھێلکاری پێکھاتەی کۆپتەرەکە نیشان دەدات''.''
**ھەلیکۆپتەری بلیمەت** وا داڕێژراوە کە پێشکەشکردنێکی تەکنیکی تاقیگەی جێت پرۆپولسیۆن بێت بۆ ئەوە دروست کراوە تاوەکو ھەڵسەنگاندنی ئەو پرسیارە بکات کە ئایا ئەم تەکنەلۆژیایە دەتوانێت بە سەلامەتی بفڕێت، ھەروەھا بۆ دابینکردنی پلانی باشتر و ڕێنمایی کە زانیاری زیاتر دەدات بە پسپۆران لە ئەرکی داھاتوو بۆ یارمەتیدانی پلانی ڕێگاکانی گەشتکردن و دوورکەوتنەوە لە مەترسییەکان، ھەروەھا خاڵە گرنگەکانی گالیسکەی گەردوونی دەستنیشان دەکات تا گەشتیان بۆ بکات. ھەروەھا لە توانایدایە وێنەی ئاسمانی ھەسارەی مەریخ بگرێت کە ١٠ جار وردترە لە وێنە کەمەرییەکان، ھەلیکۆپتەرەکە وێنەی ئەو گۆشانە دەگرێت کە گالیسکەکان ناتوانن بیبینن.

پەروانەکانی ھەلیکۆپتەرەکە پێچەوانە خول دەخۆن بە تیرەی نزیکەی ٤ پێتر (١٫٢ م). کامێراکەی لە بەشی خوارەوەی چەسپ کراوە کە وێنەیەکی وردی خوارەوە دەگرێت بە تایبەت لەکاتی نیشتنەوەی کە سوودی لێ وەردەگرێت لەوەی بزانێت لە کوێ دەنیشێتەوە. جگە لەوە بەھۆی ئەم کامێرانەوە شوێن و خاڵ بۆ گالیسکەکان دیاری دەکات تاوەکوو بۆی بچن لەگەڵ توانای ڕووپێوی کردنی زانستی ڕووی ھەسارەکە و ناردنی زانیارییەکان بۆ گالیسکەکەو لە گالیسکەکەوەش بۆ زەوی. ئینجینوێنتی ھەرچەندە تەنھا فڕۆکەیەکە، بەڵام بۆ تایبەتمەندی کەشتییە ئاسمانییەکان دروست کراوە بۆ ئەوەی لەکاتی ھەڵفرین و دابەزیندا بەرگەی ھێزی کێشکردن و خێرایی با و پلەی گەرمی نزم بگرێت. کۆمپیوتەری سەرەکی ئینجینویتی چارەسەرکەری (ئەژدیھای سناپ کۆلێکۆم)ە و نەخشەی فڕینەکەی لەلایەن (کوالکۆم) بۆ دانراوە کە لەلایەن ئینترێنسینک دروست کراوە، کە پشت بە وزەی خۆری دەبەستێت بۆ دەستخستنی وزە و خۆ بارگاوی کردنەوە. چارەسەرکەری کوالکۆم پەیوەندی بە دوو MCUs ەوە ھەیە بۆ ئەنجامدانی فرمانی ئاراستەکردنی ھەلیکۆپتەرەکە. کۆپتەرەکە و گالیسکەکە بەیەک بەستراون لەڕێگەی چیپسی 900 MHz SiFlex کە لە گالیسکەکە و کۆپتەرەکە دانراون. سیستەمی پەیوەندییەکان دیزاین کراوە بۆ گواستنەوەی زانیاری بە خێرایی ٢٥٠ کەیبسەر/چرکە لە دووری ١٠٠٠ مەتر (٣٬٣٠٠ پێ).

وێنۆک|365x365پیکسڵ| ھێلکارییەکی ھەلیکۆپتەرەکە .
کۆپتەرەکە لە ١٨ ی شوباتی ٢٠٢١ دا بە گالیسکەی گەڕۆکی پێرسفێرنس لەسەر مەریخ نیشتەوە لە کاتژمێر ٨: ٥٦ ی بەیانی، کە بە بەشی خوارەوەی گالیسکەکە چەسپ کرابوو، لە ٤ ی نیسانی ٢٠٢١ لە گالیسکەکە جیاکرایەوە. گالیسکە گەڕۆکەکە نزیکەی ٦٠ مەتر (٢٠٠ پێ) لێی خوڕیوە بۆ ئەوەی ئەرکی فڕۆکەوانیی ھەلیکۆپتەرەکە دەست پێ بکات. کۆپتەرەکە لە ١٩ی نیسانی ٢٠٢١ / ١١:٣٠ بەکاتی مەریخ بە سەرکەوتوویی فڕی، بەو فڕینەی بووە یەکەم فڕینی فڕۆکەیی لەسەر مەریخ.

### تاقیکردنەوەکان
لە ساڵی ٢٠١٩دا دیزاینە سەرەتایییەکانی ئیننۆیت لەسەر زەوی تاقیکرانەوە لە کەشوھەوایەک کە ھاوشێوەی کەشوھەوای سەرمەریخ بوو. بۆ تاقیکردنەوەی فڕینەکە، ژوورێکی فراوانی پڕ بۆشایی لە ھەوا بەکارھاتووە بۆ ئەوەی وەک نموونە یەک بێت لە نزمی فشاری ئەتۆسفیری مەریخ - کە نزیکەی ٠ , ٦ ٪ ی پەستانی ئەتۆسفیری ستانداردە لە ئاستی ڕووی دەریا لەسەر زەوی - ھاوتای کۆپتەرێکە کە لە بەرزایی ٣٤٫٠٠٠ مەتر (١١٢٫٠٠٠ پێ) لە بەرگەھەوای زەویدا دەفڕێت.

## فڕین
ھەلیکۆپتەرەکە لە ١٩ی نیسانی ٢٠٢١ کاتژمێر ١١:٣٠ بە کاتی گەردوونی، یەکەم گەشتی بەسەر مەریخدا بە سەرکەوتوویی ئەنجامدا و بووە یەکەم گەشتی سەر ھەسارەیەکی دیکەی ھەلیکۆپتەرەکە کە ٣ مەتر بەرزبوویەوە و نزیکەی ٤٠ چرکەی خایاند، شوێنی نیشتنەوەی ھەلیکۆپتەرەکە بە مەیدانی برایانی ڕایت ناسێنرا و ھەلیکۆپتەرەکە ھێمای تایبەتی (IGY) لەلایەن ڕێکخراوی فڕۆکەوانی مەدەنی نێودەوڵەتی (ICAO)ەوە پێ بەخشرا.
ناوەڕاست|وێنۆک|342x342پیکسڵ|یەکەم وێنەی کۆپتەرەکە کە لەبەرزیدا گرتی .

## پێرستی فڕینەکان

## پێشانگا

پەڕگە:Ingenuity swinging down from Perseverance.gif|دابەزاندنی کۆپتەرەکە لەبەشی خوارەوەی گالیسکەکە.
پەڕگە:Ingenuity Helicopter with fully deployed legs.png|کۆپتەرەکە لەژێر گالیسکەی پەرسڤێرنس لەگەڵ چوار پایەکانی.
پەڕگە:Debris Shield Dropped Exposing Ingenuity Helicopter.png|دابەزاندنی کۆپتەرەکە لەبەشی خوارەوەی گالیسکەکە دوای بەرکەوتنی بە خاکی مەریخ .
پەڕگە:Ingenuity helicopter first colour image.jpg|یەکەم وێنەی ڕەنگاورەنگی مەریخ کە لەلایەن کۆپتەرەکەوە گیراوە.
پەڕگە:Ingenuity Helicopter Deployment Successful.png|دابەزاندنی کۆپتەرەکە لەبەشی خوارەوەی گالیسکەکە.
پەڕگە:Ingenuity gives it's blades a test spin.gif|لەکاتی تاقیکردنەوەی پەروانەکانی.
پەڕگە:Ingenuity Helicopter Rotor Blades Unlocked for Flying.gif|
پەڕگە:Ingenuity Helicopter's 1st Flight.gif|یەکەم بەرزبوونەوەی کۆپتەرەکە.
پەڕگە:Ingenuity Helicopter after 1st flight.png|دوای کۆتایی ھاتنی یەکەم فڕینی.


## سەرچاوەکان

پۆل:مەریخ
پۆل:گەردوون
پۆل:تەکنۆلۆژیا