open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شەوشاد دایکە (فیلمی ٢٠٢٢)

**شەوشاد دایکە** () فیلمێکی ترسناکی دەروونی ئەمریکیی ساڵی ٢٠٢٢ە، لە دەرھێنانی مات سۆبێل، سیناریۆی کایل وارن، و دووبارە دروستکردنەوەیە بۆ فیلمی نەمسایی ساڵی ٢٠١٤ بە ھەمان ناوی، فیلمەکە نەئۆمی واتس و کامیرۆن و نیکۆلاس کرۆڤێتی ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە ترسناکە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ترسناکە دەروونییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە دەروونییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە بیانییە دووبارە دروستکراوە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی لەبیرچوونەوە
پۆل:فیلمەکان کە لە نیوجیرسی وێنەیان گیراوە
پۆل:کووشتن لە چیرۆکە خەیاڵیەکاندا
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە دووبارە درووستکراوەکان
لافاوی باکووری ھیندستان ٢٠٢٣

**لافاو لە باکووری ھیندستان ٢٠٢٣** (بە ئینگلیزی: 2023 North India floods) بارانبارینی بەخوڕ لە وەرزی گەرمای ٢٠٢٣ بووە ھۆی لافا و ڕۆچوونی زەوی لە سەرانسەری باکووری ھیندستان، بە زۆری کاریگەری لەسەر دانیشتووانی ھیماچال پرادیش و پەنجاب و چەندیگەر و ئۆتاراکاند و جام وکەشمیر و ھاریانا و ڕاجستان و دەلھی ھەبوو.

لافاوەکە بووەتە ھۆی داخستنی قوتابخانەکان و پەکخستنی گەشتە ئاسمانییەکان و شەمەندەفەر لە ناوچە جیاجیاکانی باکووری ھیندستان.

## ناوچە زیانلێکەوتووەکان
ویلایەتی ڕاجاستان، پەنجاب و ھاریانا بەھۆی بارانبارینی زۆرەوە تووشی لافاوێکی بەرفراوان بوونەوە.

### دەلھی
لە دەھلی پایتەخت لە ٩ی تەممووزی ٢٠٢٣ زیاتر لە ١٥٣ ملیمەتر (٦٫٠ ئینج) باران باریوە، کە زۆرترین بارانبارین بووە کە لە یەک ڕۆژدا ببارێت کە ماوەی زیاتر لە ٤٠ ساڵە بارانی وا تۆمار نەکراوە. دەسەڵاتداران ڕێوشوێنی پێویستیان گرتەبەر بۆ گواستنەوەی ژمارەیەکی زۆر لەو کەسانەی کە لە نزیک کەنارەکانی ڕووباری یامونا نیشتەجێ بوون بۆ ناوچە سەلامەتەکان. سەرەڕای ئەوەش، ئامۆژگاری دانیشتووانی ناوچەکانی تریش کرا کە خۆیان ئامادە بکەن بۆ چۆڵکردن لە ھەر ئەگەرێکی نەخوازراو. ڕۆیشتنی ھاتوچۆ بەسەر پردێکی گرنگی ڕووبارەکە تێکچوو و قوتابخانەکان داخران.

### ڕاجستان
زیاتر لە ٢٨٠٠ کەس شوێنەکانیان چۆڵکردووە، بەھۆی پێشبینی دروستبوونی لافاو.

## ئەمانەش ببینە
لافاوی کۆریای باشوور ٢٠٢٣

## سەرچاوەکان
خوشکانی ھۆنگ

**خوشکانی هۆنگ** (بە ئینگلیزی: Hong sisters) دوو خوشکن بە ناوی هۆنگ یۆنگ ئیون و هۆنگ می ران کە پێکەوە بە خوشکانی هۆنگ ناسراون. ئەوان سیناریۆنووسی زنجیرە تەلەفزیۆنییەکانی کۆریای باشوورن کە لە ئێستادا کار بۆ ستۆدیۆی دراگۆن دەکەن.

پێکەوە چەندین سیناریۆیی زنجیرەی ڕۆمانسی و کۆمیدیان نوسیووە لەوانە زنجیرەی My Girl و You're Beautiful و My Girlfriend Is a Gumiho و The Greatest Love و Master's Sun و A Korean Odyssey و Hotel del Luna و Alchemy of Souls

## پیشە
خوشکانی هۆنگ، یۆنگ ئیون و هۆنگ می ران لە سەرەتا لە ساڵی ٢٠٠٥ نووسەری بەرنامەیەکی نەلەفزیۆنی بوون بە ناوی Sassy Girl Chun-hyang کە گێڕانەوەیەکی مۆدێرن بوو بۆ چیرۆکی فۆلکلۆری بەناوبانگی کۆری چونهیانگجۆن. نەک تەنها لە کۆریا، بەڵکو لە سەرانسەری ئاسیادا بوونە جێی سەرەنج. کارکردنیان بۆ زنجیرەیەک بە ناوی My Girl کە باس لە هونەرمەندێکی فێڵباز دەکات و وا خۆی نیشان دەدات کە نەوەی پیاوێکی دەوڵەمەندە، ئەم زمجیرەیەشیان بە هەمان شێوە سەرکەوتوو بوو.  ئەو دوو زنجیرەیە بووە هۆی ناوبانگی ئەکتەران، هان چای یۆنگ و جای هێ

زنجیرە سەرکەوتنەکانی خوشکانی هۆنگ بەردەوام بوو بە دروستکردنەوەی زنجیرەی Couple or Trouble کە دووبارە دروستکردنەوەی فیلمێکی ساڵی ١٩٨٧ هۆڵییودە بە ناوی Overboard لەم زنجیرەدا هان یی سیول ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕاوە وەک میراتگرێک کە تووشی لەبیرچوونەوە بووە و دەکەوێتە دەستی دەست بڕێکەوە کە ئۆ جی هۆ ڕۆڵی تێدا دەگێڕێت.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* هۆنگ یۆنگ ئیون و هان سینەما
*  و بنکەدراوەی ئینتەرنێتی فیلمەکان.
* هۆنگ می ران لە هان سینەما
*  لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتی فیلمەکان.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧
پۆل:زیندووان
پۆل:سیناریۆنووسەکانی کۆریای باشوور
پۆل:نووسەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور
مارڤڵ گەیمز

**مارڤڵ گەیمز** بەشێکە لە مارڤڵ ئینتەرتەینمەنت کە گرنگی بە پەرەپێدان و بڵاوکردنەوەی یارییە ڤیدیۆیییەکان دەدات لەسەر بنەمای کارەکتەر و تایبەتمەندییەکانی مارڤێڵ کۆمیکس. ئەم بەشە لە ساڵی ٢٠١٤ دامەزراوە و لەو کاتەوە چەندین ناونیشانی سەرکەوتووی بڵاوکردووەتەوە، لەوانە فیلمی Spider-Man (٢٠١٨)، Marvel's Avengers (٢٠٢٠)، و Marvel Ultimate Alliance 3: The Black Order (٢٠١٩). مارڤێڵ گەیمز لەگەڵ گەشەپێدەر و بڵاوکەرەوەی یارییە جیاوازەکان کاردەکات بۆ دروستکردنی یارییەکان لەسەر چەندین پلاتفۆرم، لەوانە کۆنسۆڵ و کۆمپیوتەر و ئامێرە مۆبایلەکان. ھەروەھا ئەم بەشە لە نزیکەوە ھاوکاری ستۆدیۆکانی مارڤێڵ دەکات بۆ دڵنیابوون لەوەی کە یارییەکان لەگەڵ گەردوونی سینەمایی مارڤێڵ فراوانتردا یەکدەگرنەوە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:کۆمپانیاکانی پەرەپێدانی کایەی ڤیدیۆیی
پۆل:بڵاوکەرەوەی یارییە ڤیدیۆییەکان
پۆل:یارییەکانی ویندۆز
پارتی دیموکرات (تورکیا، ١٩٤٦-١٩٦١)

**پارتی دیموکرات** ()  ڕەگ و ڕیشەی دەگەڕێتەوە بۆ پارتی دیموکرات کە لە ساڵی ١٩٤٦ لەلایەن جەلال بایارەوە دامەزراوە. بزووتنەوەی سەرەکی ڕاستڕەو چەندین جار فەرمانڕەوایەتی تورکیای کرد لە سەردەمی: عەدنان مەندەرس، سلێمان دەمیراڵ، و تاتانسو تەجەلی. بەم شێوەیە پارتی دیموکرات سێ سەرۆکی کۆماری تورکیای بۆ کۆمەڵگەی ڕامیاری بەرھەم ھێنا، و بوو بەو لایەنەی کە پارتە ڕاستڕەوەکانی تورکیا بەرھەم دەھێنێت.

پارتی دیموکرات کە بە گۆڕینی ناو و درووشمی پارتی ڕێگای ڕاست دامەزرا، کە لە ساڵی ١٩٨٣ی زایینی بوو، لە ٢٧ی ئایاری ٢٠٠٧ لە دانیشتنی دووەمین کۆنفرانسی گشتی کە لە ھۆتێل ئەنادۆڵ بەڕێوەچوو، ئەو کەسەی کە ئەم ناوەی گۆڕی محەممەد ئاغا بوو کاتێک پۆستی سەرۆکایەتی گشتیی وەرگرت، ھۆکاری سەرەکی ئەم گۆڕانکارییە بۆ کۆکردنەوەی مافی تورکیا بوو لە ژێر یەک سەقفدا، پارتی نیشتمانیی دایک بیری لە یەکگرتنەوە لەگەڵ پارتی دیموکرات دەکردەوە، نەخشەی بۆ دروستکردنی بژاردەیەکی جێگرەوە لە پارتی ڕاستڕەوی سەرەکیدا دانابوو. محەممەد ئاغا ویستوویەتی سیستەمی دوو سەرۆکایەتی پەیڕەو بکات، بەڵام دواتر ئەم یەکێتییە لە ئەنجامی ئەو ناکۆکییەی کە لە نێوان محەممەد ئاگار و ئەرکان مومجۆ سەرۆکی گشتیی پارتی نیشتمانیی دایک سەریھەڵدا، بەدی نەھات. بەھۆی ئەم باروودۆخەوە لە ھەڵبژاردنەکانی پارتی نیشتمانیی دایکدا خۆی کاندید نەکرد و بە تەنیا ھاتە ناو ھەڵبژاردنەکانی پارتی دیموکرات، لە ھەڵبژاردنی ٢٢ی تەممووزدا پارتی دیموکرات ٥.٤٪ی دەنگەکانی بەدەستھێنا، محەممەد ئاگار، سەرۆکی گشتی، بەھۆی لەدەستدانی پارتی ڕێگای ڕاست، کە ٩.٥٦٪ی بەدەست ھێنا بۆ چوار خاڵ، دەستی لە پۆستەکەی کێشایەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:حیزبەکان، دامەزرانی ١٩٤٦
ڕۆژنامەی سۆما

**ڕۆژنامەی سۆما** ڕۆژنامەیەکی ئینگلیزییە لە هەرێمی کوردستان.چاپخانەکانی لە بەغدان و نووسینگەی چاپەمەنی لە سلێمانیە. ڕۆژنامەکە لە ١٤ی شوباتی ٢٠٠٦ دەستیپێکردووە، لەسەر بنەمای دوو هەفتە دەردەچێت و بەسەر هەموو عێراقدا دابەشدەکرێت، ڕاپۆرت لەسەر کاروباری کورد و عێراق دەخرێتەڕوو. جگە لەوەی شیکارییەکانی بابەتەکانی سەرەکی هەرێم لەخۆدەگرێت، چاوپێکەوتن لەگەڵ بەرپرسانی پێشەنگیش لەخۆدەگرێت. کاغەزەکە بە ناوی سۆما ناونراوە کە لە زمانی کوردیدا بە واتای "ڕوانگە" دێت. سەرنووسەری بەڕێوەبەری تەنیا گودسۆزیانە. تیراژی نیشتمانی لە هەر ژمارەیەکدا ٨ هەزار دانە.

ڕۆژنامەکە پەیوەندییەکی سەرەکی لەگەڵ یەکێتیی نیشتمانی کوردستان هەیە.

## ستوونینووس و ڕۆژنامەنووسانی ئێستا

* لاوین سەگەرمە (جێگری سەرنوسەری بەڕێوبەر)
* دکتۆر شێرکۆ عەبدوڵڵا (ستوونینووس)
* دۆلامیت دا پیمپ (ڕاوێژکاری ڕۆشنبیری)
* ئاگری ئیسماعیل (ستوونینووس)
* دکتۆر یوسف کەچیچان (ستوونینووس)
* ڕاز جەباری (پەیامنێر و نوێنەر لە بەریتانیا لەندەن)
* ئەنوەر قەرەداغی (دەستکاریکەری زمان)
* ئاری ئەنوەر
* ژینۆ عەبدوڵڵا
* جەلال ئەحمەد
* نوحمان عەبدولڕەحیم عەلی
* جەیسۆن ئەتاناسیادیس
* ڕۆژ بەهجەت
* کارۆخ بەهجەت
* لیندا بێرگولوند
* ئیلنور سێڤیک (ئەنقەرە)
* ترۆی دەیڤس
* جۆناثەن دوۆرکین
* دکتۆر ڕێبوار فەتتاح (لەندەن)
* پات گافنی (لەندەن)
* باست غەریب
* دکتۆر هاری هاگۆپیان (لەندەن)
* دانا حەمیید
* دکتۆر ئەلبێرت عیسا
* فەخری کەریم (بەغداد)
* عەلی کوردستانی
* ئیبراهیم ئەلمەراشی (ئیستەنبول)
* محەممەد کەریم محەممەد
* هاوری دارۆ نوری
* شادمان جەناب نووری
* جەمال پێنجوێنی
* ئاسۆز ڕەشید (بەغداد)
* دکتۆر لەتیف ڕەشید (بەغداد)
* بەختیار سابیر
* قوباد تاڵەبانی (واشینتۆن)
* ڕەنج تاڵەبانی
* ئاوات عەبدوڵڵا
* دەریا ئیبراهیم (ڕۆژنامەنووس)
* هەژار محەممەد
* گەلاوێژ ڕەشید
* ئاکۆ غەریب

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕاگەیێنەرەکانی باشووری کوردستان
پۆل:ماس میدیا لە سلێمانی
حوسێنعەلی مونتەزیری

**حوسێنعەلی مونتەزیری** (؛ ٢٤ی ئەیلوولی ١٩٢٢ – ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩) زانای موسڵمانی شیعە، داکۆکیکاری دیموکراسیی ئیسلامی، چالاکی مافەکانی مرۆڤ و نووسەرێکی ئێرانی بوو. ئەو یەکێک لە سەرکردەکانی شۆڕشی ئێران و لە دەسەڵاتدارە باڵاکانی ئیسلامی شیعە بوو. بۆ ماوەیەک وەکوو جێنشینی دیاریکراوی ڕووحوڵڵا خومەینی، ڕێبەری باڵای شۆڕش دەستنیشان کرا، بەڵام لە ساڵی ١٩٨٩دا لابردرا، بەھۆی ئەوەیکە مونتەزیری دژی سیاسەتەکانی حکوومەت بوو و بانگەشەی پێشێلکردنی ئازادیی خەڵکی دەکرد، بەتایبەتی دوای لەسێدارەدانی بەکۆمەڵی ١٩٨٨ی بەندکراوانی سیاسی.

مونتەزیری دواتر لە شاری قوم نیشتەجێ بوو و لە ڕووی سیاسییەوە لە ئێراندا کاریگەری مایەوە، بەڵام لە ساڵی ١٩٩٧دا بەھۆی لێپرسینەوە لە «ئەو حوکمڕانییە نالێپرسراوەی ڕێبەری باڵا»، کە مەبەستی عەلی خامنەیی بوو کە جێگەی خومەینی گرتبووە، بە گرتنی ماڵەوە سزا درا. ئەو وەکوو شارەزاترین زانای باڵای ئیسلامی لە ئێران و *مەرجەعێکی گەورەی* ئیسلامی شیعە ناسرابوو. دەگوترا کە مونتەزری یەکێک لە مامۆستاکانی خامنەیی بوو.

ئەو زیاتر لە دوو دەیە یەکێک لە ڕەخنەگرانی سەرەکیی سیاسەتی ناوخۆ و دەرەوەی کۆماری ئیسلامی بوو. ھەروەھا داکۆکیکارێکی چالاک سەبارەت بە مافەکانی بەھایییەکان، مافەکانی مەدەنییەکان و مافەکانی ژنان لە ئێران بوو. ئەو نووسەرێکی چالاکی کتێب و وتار بوو. ئەو لە لایەنگرانی سەرسەختی دەوڵەتی ئیسلامی بوو، بەڵام دواتر بووبە یەکێک لە سەرەکیترین ڕەخنەگرانی حکوومەتی ئێران.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢
پۆل:مردووانی ٢٠٠٩
پۆل:نووسەرانی ئێرانی
پۆل:چاکسازە مسوڵمانەکان
مەولەوی عەبدولحەمید

**عەبدولحەمید ئیسماعیلزەھی** ( ) ناسراو بە مەولەوی عەبدولحەمید (بە فارسی: مولوی عبدالحمید) زانایەکی موسڵمانی سوننەی ئێرانییە کە وەکوو «ڕێبەری  موسڵمانانی سوننەی ئێران» دەناسرێت. ئەو پشتیوانی زۆربەی ڕەھای خەڵکی بەلۆچی لە ئێران لەگەڵە، کە بە مەولەوی ناوی دەھێنن. ئەو پێشنوێژی مزگەوتی مەکی لە زاھیدان و بەڕێوەبەری قوتابخانەی زانستی ئایینیی زاھیدانە.

ئەو لە درێژە خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران، ڕەخنەی توندی لە دەسەڵات گرت، بەتایبەتی لە دوای ھەینیی خوێناویی زاھیدان و سیاسەتەکانی حکوومەتی بە ھەڵە زانی. خەڵکی زاھیدان کە بەشداری لە نوێژی ھەینیدا دەکەن، ھەموو ھەفتانە دوای تەواوبوونی وتەکانی مەولەوی و نوێژ لە شەقامەکانی دەوروبەر خۆپیشاندان بەڕێوە دەبەن.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧
پۆل:شەرعزانە حەنەفییەکان
سۆفیا ئۆتێرۆ

**سۆفیا ئۆتێرۆ**، لە دایکبووی ٣١ی ئازاری ٢٠١٣، خانمەکتەرێکی ئیسپانییە.

## ژیاننامە
سۆفیا ئۆتێرۆ لابرادۆر لە ٣١ی ئازاری ٢٠١٣ لە شاری باراکالدۆ لەدایکبووە. دەرھێنەر ئیستیبالیز ئورێسۆلا سۆلاگورێن وەک پاڵەوانی *فیلمی ٢٠٬٠٠٠ جۆری ھەنگ* ھەڵی بژارد. ئەمە یەکەم ڕۆڵی ئۆتێرۆ بوو. فیلمەکە باس لە چیرۆکی کچێکی ڕەگەزگۆڕاو و پەیوەندییەکەی لەگەڵ خێزانەکەی دەکات.لە ساڵی ٢٠٢٣ لە تەمەنی نۆ ساڵیدا، ئۆتێرۆ خەڵاتی ورچی زیوینی بۆ باشترین ڕۆڵی سەرەکی لە ٧٣ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی بەرلین (کە بە بەرلینال ناسراوە) بەدەستھێنا بەھۆی ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی *٢٠ ھەزار جۆری ھەنگدا*، بووە گەنجترین کەس کە ئەو خەڵاتەی بەدەستھێنابێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 

پۆل:CS1 Basque-language sources (eu)
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ٢٠١٣
پۆل:CS1 Spanish-language sources (es)
پۆل:ئەو وتارانەی بەئاشکرا دەقی ئینگلیزییان تێدایە
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئیسپانی
ھانسینەما

**ھانسینەما** (بە ئینگلیزی: HanCinema) ناوەندێکی زانیاری سەربەخۆی فیلم و زنجیرەکانی کۆریای باشوورە کە لە هاوینی ٢٠٠٣ لەلایەن سێدریک کۆلێمینەوە لە کۆریا دروستکراوە. ماڵپەڕەکە زانیاری پەیوەندیدار بە فیلم و زنجیرە و ئەکتەرانی کۆریای تێدایە. ئامانجی ماڵپەڕەکە بینەرانی بیانییە.

## ئەمانەش ببینە

* بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان
* ڕاتن تۆمەیتۆز
* لێتەربۆکسد

## بەستەری دەرەکی
ماڵپەڕی فەرمی

## سەرچاوەكان


پۆل:بنکەدراوە سەرھێڵییەکانی فیلم
سپایدەرمان (زنجیرەی ئینسۆمنیاک گەیمز)

**سپایدەرمان** زنجیرەیەک یاری ڤیدیۆیی ئەکشن-سەرکێشی کە لەلایەن کۆمپانیای Insomniac Games پەرەی پێدراوە و لەلایەن کۆمپانیای Sony Interactive Entertainment بۆ کۆنسۆڵەکانی پلەیستەیشن و مایکرۆسۆفت ویندۆز بڵاوکراوەتەوە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دەستوورییەکان
پۆل:کایەکانی ئەکشن-سەرکێشی
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی سۆنی ئینتەراکتیڤ ئێنتەرتەینمێنت
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە گەورەپاڵەوانەکان
مافی ھاوڕەگەزخوازان لە ئێران

440x220px|وێنۆک
کەسانی ھاوڕەگەزباز لە نێر و مێ و دووڕەگەزی و ڕەگەزگۆڕاوەکان لە ئێران ڕووبەڕووی ئاڵنگاری یاسایی و کۆمەڵایەتی دەبنەوە کە جیاڕەگەزخوازەکان تووشی نابن. لە کاتێکدا لە ئێراندا مرۆڤەکان دەتوانن بە شێوەیەکی یاسایی ڕەگەزی خۆیان بگۆڕن، بەڵام چالاکیی سێکسی نێوان ژن و پیاو لە ئێراندا نایاسایییە و ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاوان دەکەن ڕووبەڕووی سزای لەسێدارەدان دەبنەوە. کەسانی ھاوڕەگەزخواز لەنێو دانیشتووانەکەدا ڕووبەڕووی چەواشەکاری دەبنەوە. ھەروەھا ئەو ماڵانەی کە ھاوسەرە ھاوڕەگەزبازەکان تێیدا دەژین، شایستەی ھەمان پارێزگاری یاسایی نین کە لەبەردەستی ئەو ھاوسەرانەن کە ھاوسەری ئاسایین (نێر و مێ)، لەگەڵ چەندین ڕاپۆرت سەبارەت بە ئاستێکی بەرزی جیاکاری و دەستدرێژیکردنە سەر کەسانی ھاوڕەگەزخوار.

مافی ھاوڕەگەزبازان لە ساڵانی ١٩٣٠ەوە لەگەڵ یاسای سزادان ناکۆک بووە. لە ئێرانی دوای شۆڕشدا ھەر جۆرە چالاکییەکی سێکسی لە دەرەوەی ھاوسەرگیری لە نێوان کەسانی جیاڕەگەزدا قەدەغەیە. چالاکیی سێکسی ھاوڕەگەزبازان بە زیندانیکردن، سزای جەستەیی، یان سزای لەسێدارەدانە. پیاوانی ھاوڕەگەزباز بەپێی یاسا ڕووبەڕووی ڕێوشوێنی توندتر بوونەتەوە لە چاو ژنانی ھاوڕەگەزخواز.

ناسنامەی ڕەگەزگۆڕاو لە ڕێگەی نەشتەرگەری گۆڕینی ڕەگەزەوە دەناسرێتەوە. نەشتەرگەری گۆڕینی ڕەگەز بەشێکی لەلایەن دەوڵەتەوە لە ڕووی دارایییەوە پشتگیری دەکرێت. ھەندێک لە تاکەکانی ھاوڕەگەزخوازان لە ئێران بە مەبەستی دوورکەوتنەوە لە چەوساندنەوەی یاسایی و کۆمەڵایەتی، فشاریان خراوەتە سەر بۆ ئەوەی نەشتەرگەری گۆڕینی ڕەگەزیان بۆ بکرێت. ئێران لە ھەموو وڵاتەکانی جیھان دوای تایلەند زۆرترین نەشتەرگەری گۆڕینی ڕەگەز تێیدا ئەنجام دەدرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:جیاکاری
پۆل:ھۆمۆفۆبیا
پۆل:پێشێلکردنی مافی مرۆڤ
پۆل:مافەکانی مرۆڤ لە ئێران
پۆل:مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە بەپێی وڵات
پۆل:یاساکانی ئێران
پۆل:سیاسەتی ئێران
پۆل:ترانسفۆبیا
پۆل:توندوتیژی دژی کەسانی پەلکەزێڕینە
لیژنەی یەکێتیی نیشتمانی

**کۆمیتەی یەکێتیی نیشتمانیی** یان **لیژنەی یەکێتیی نیشتمانیی** () لیژنەیەکی سەربازی بوو کە لە دوای کودەتای ١٩٦٠ی تورکیا پێکھێندرا. لەگەڵ ھەڵبژاردنی گشتی ساڵی ١٩٦١ ھەڵوەشایەوە.

## پاشخان
لە نێوان ساڵانی ١٩٥٠ بۆ ١٩٦٠ پارتی دەسەڵاتدار لە تورکیا پارتی دیموکرات بوو. لە ساڵی ١٩٦٠ تورکیا ڕووبەڕووی گەندەڵی ڕامیاری و قەیرانی ئابووری بووەوە، کە تێیدا بەھای دراوی تورکیا لە ٢٫٨٠ ₺ بۆ ٩٫٠٠ ₺ بە ١٫٠٠ دۆلاری ئەمریکی دابەزی. بەرزبوونەوەی نرخی کاڵاکان و کەمی کەلوپەلی پیشەسازی ھاوردە بووە ھۆی نائارامی و لە ئەنجامدا پشتیوانی ڕامیاری بۆ پارتی دیموکرات کەمی کرد لەکاتێکدا بۆ ئۆپۆزسیۆن و بەتایبەت بۆ پارتی کۆماریی گەل (جەھەپە) زیادی کرد. حکوومەتی پارتی دیموکرات ھەوڵیدا بووژانەوەی جەھەپە سەرکوت بکات. لە ساڵی ١٩٥٩دا، عیسمەت ئینۆنو، سەرۆکی جەھەپە، لە گردبوونەوەکاندا لەلایەن ھاوسۆزانی پارتی دیموکراتەوە لە ئوشاک لە یەکەمی ئایار و لە ئیستەنبوڵ لە ٤ی ئایاردا ھێرشی کرایە سەر، زۆر ڕۆژنامەنووسیان دەستگیرکرد لەنێویاندا نووسەری بەناوبانگ مێتین تۆکەر، ھەروەھا ڕامیارە بەرھەڵستکارەکان، وەک عوسمان بۆلوکباشی، سەرۆکی پارتی نەتەوەیی گوندنشینە کۆماریییەکان دەستگیرکران. لە ٢٧ی نیسانی ١٩٦٠ کۆمەڵەی پەرلەمانی پارتی دیموکرات کە زۆرینەی پەرلەمانیان ھەبوو، یاسایەکیان دەرکرد بۆ پێکھێنانی لیژنەی لێکۆڵینەوە، کە بە دەسەڵاتی دادگا دەسەڵاتی پێدرا. ئەو کۆمیتەیە کە تەنیا لە نوێنەرانی پارتی دیموکرات پێکھاتبوو، ئەرکی لێپرسینەوەی لە ئەندامانی پارتە بەرھەڵستکارەکان و ڕۆژنامەوانی پێسپێردرابوو.

## سەرچاوەکان
پارتی گەشەپێدانی نیشتمانی

**پارتی گەشەپێدانی نیشتمانی** (بە تورکی: Millî Kalkınma Partisi، بە کورتی MKP)یەکەم پارتی بەرھەڵستکاری تورکیایە لە ڕژێمی فرە حزبیدا. لەلایەن نوری دەمیراگەوە دامەزراوە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:حیزبە سیاسییە ئیسلامییەکان
پۆل:حیزبەکان، دامەزرانی ١٩٤٥
پارتی نیشتمانیی دایک

**پارتی نیشتمانیی دایک** (بە تورکی: Anavatan Partisi) پارتێکی ڕامیاری ناسیۆنالیستی تورکی ناوەندی ڕاستڕەوە کە لەلایەن تورگوت ئۆزالەوە لە ساڵی ١٩٨٣ دامەزراوە. لە ٥ی ئایاری ٢٠٠٥ لەگەڵ پارتی ڕێگای ڕاست یەکیگرت و پارتی دیموکراتی تورکیای پێکھێنا، بەڵام لە ئەیلوولی ٢٠١١ جارێکی دیکە پارتەکە دامەزرایەوە. سەرۆکی ئێستای ناوی ئیبراھیم چەلەبییە.

پارتەکە بە پارتێکی کۆنەپەرستی نیولیبراڵ و ناسیۆنالیستی ڕاستڕەوی ناوەند دادەنرا کە پشتگیری لە سنووردارکردنی ئەو ڕۆڵە دەکرد کە حکوومەت دەتوانێت لە ئابووریدا بیگێڕێت، ھەروەھا پشتگیری لە سەرمایەی تایبەت و پڕۆژە و ھەندێک دەربڕینی گشتی ئایینی دەکرد. پارتی نوێی نیشتمانی دایک لە ھەڵبژاردنە گشتییەکانی تورکیا لە ساڵی ١٩٨٣ بە سەرۆکایەتی ئۆزال سەرکەوتنی بەدەستھێنا.

## سەرچاوەکان
کۆتاییی جیھان (وێژە)

**وێژەی کۆتاییی جیھان** () ژێر ڕەگەزێکی خەیاڵی زانستییە تیشک دەخاتە سەر کۆتایی جیھان یان دوای ڕووداوێکی کارەساتبار. ئەم چەشنە بە شێوەیەکی تایبەت لەناوچوونی شارستانییەتی مرۆڤایەتی نیشان دەدات، زۆرجار لە ڕێگەی کارەساتی سرووشتی، شەڕی ئەتۆمی، یان پەتاکانەوە دەبێت. لە بەرامبەردا چیرۆکی خەیاڵی دوای کارەسات، بەدواداچوون بۆ پاشھاتەکانی ئەم جۆرە ڕووداوانە و ململانێی ڕزگاربووان دەکات بۆ بنیاتنانەوەی کۆمەڵگا لە جیھانێکدا کە لە بنەڕەتدا گۆڕانکاری بەسەردا ھاتووە. ئەم چیرۆکانە زۆرجار تەوەری مانەوە و گۆشەگیری و تێکچوونی نۆرم و پێکھاتە کۆمەڵایەتییەکان لەخۆدەگرن. نموونەی بەرھەمە بەناوبانگەکانی کارەسات و دوای کارەسات بریتین لە فیلمی The Road لە نووسینی کۆرماک مەکارتی، زنجیرە کتێبی کۆمیکی The Walking Dead و زنجیرە فیلمی Mad Max.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:چەشنەکانی فیلم
پۆل:چەشنەکانی ترسناک
پۆل:خەیاڵی پاش کۆتاییی جیھانی
پۆل:فەنتازیای زانستی
پۆل:چەشنەکانی خەیاڵی زانستی
پۆل:بابەتە خەیاڵییە زانستییەکان
پۆل:خەیاڵی بیرکردنەوەیی
پۆل:چەشنەکانی تەلەڤیزیۆن
ھاوڕەگەزخوازی لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست

کەسانی ھاوڕەگەزباز لە نێر و مێ و دووڕەگەزی و ڕەگەزگۆڕاوەکان لە زۆربەی **[[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]** بەگشتی مافەکانیان سنووردار یان زۆر سنووردارە، ھاوڕەگەزبازی لە ١٠ وڵات لە کۆی ١٨ وڵات کە ناوچەکە پێکدەھێنن نایاساییە. لە عێراق ھاوڕەگەزبازی نایاساییە و ڕەنگە سزاکەی سزای لەسێدارەدان بێت. لە ٧ لەو ١٨ وڵاتانەدا سزای لەسێدارەدانی ھەیە. ماف و ئازادییەکانی خەڵکی ھاوڕەگەزخواز بە توندی لە ژێر کاریگەری نەریتە کولتوورییەکان و بنچینە ئایینییەکانی ئەو کەسانەن کە لە ناوچەکەدا دەژین.
440x220px|وێنۆک
      
ئەم مەیلە سێکسییە لە قوبرس و قوبرسی باکوور و لوبنان و ئیسرائیل و ئەردەن و تورکیا یاسایین. چالاکیی سێکسی ھاوڕەگەزبازان لە نێوان مێینەکاندا لە میسر و بەحرێن و فەلەستین و کوێت یاساییە، بەڵام یاساییبوونەکەی ڕوون نییە. ھەرچەندە ھاوڕەگەزبازی مێینە کەمتر تووشی توندووتیژی دەبێتەوە، بەڵام کەم لەو وڵاتانە دان بە ماف و بڕگەی یاسایی ئەواندا دەنێن. چالاکیی سێکسی ھاوڕەگەزبازی نێوان پیاوان نایاساییە و سزای زیندانیکردنی لە کوێت و میسر و عومان و قەتەر و سووریادا ھەیە. لە عێراق و ئێران و عەرەبستانی سعوودی و قەتەر و میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان دەتوانرێت سزای لەسێدارەدان بدرێت. لە یەمەن یان فەلەستین سزاکە لە نێوان لەسێدارەدان و زیندانیکردندا جیاوازە بەپێی ئەو کارەی کە ئەنجامدراوە.

## سەرچاوەکان
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بووتان

**ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بووتان** نوێنەرایەتی وڵاتی بووتان دەکات لە کێبڕکێکانی تۆپی پێ. لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی بووتان  بەڕێوەدەبرێت.

هەڵبژاردەی بووتان هیچ کاتێک بەشداری جامی جیهانیی فیفا نەکردووە.وەک یەکێک لە خراپترین هەڵبژاردەکانی سەر ئاستی جیهان دەستنیانکراوە.لە ڕیزبەندی فیفا بۆ هەڵبژاردەکان لە ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٣ لە پلەی ١٨٥ هەڵبژاردەکانە.

## سەرچاوەکان
کایل واکەر

**کایل ئەندرۆ واکەر** (   ; لەدایکبووی  ) یاریزانێکی پیشەگەری ئینگلیزییە و وەک بەرگریکاری ڕاست بۆ یانەی مانچستەر سیتی  و هەڵبژاردەی ئینگلتەرا یاری دەکات.     واکەر لە ئاستی خوار ١٩ ساڵان و خوار ٢١ ساڵان یاری بۆ هەڵبژاردەی ئینگلتەرا کردووە، پێش ئەوەی لە مانگی ئەیلولی ٢٠١١ یەکەم یاری خۆی بۆ هەڵبژاردەی یەکەمی ئینگلتەرا ئەنجام بدات. ئەندامی  پێکهاتەی هەڵبژاردەی ئینگلتەرا بووە لە دوو پاڵەوانێتی ئەوروپای ئەوروپا لە ساڵانی 2016 و 2020 و لە دوو جامی جیهانی فیفا ، لە ساڵانی 2018 و 2022 .

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی

* پڕۆفایل لە ماڵپەڕی مانچستەر سیتی ئێف سی
* پڕۆفایل لە ماڵپەڕی یەکێتی تۆپی پێ

پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلتەرا
پۆل:ھەڵبژاردەی ئینگلتەرای خوار تەمەن ٢١ ساڵ
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی لاوانی ئینگلتەرا
پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا
پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ
پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی تۆتنھام ھۆتسپێر
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤
پۆل:یاریزانانی ئەی سی میلان
پۆل:وەرزشوانانی تاراوگەی ئینگلیزی لە ئیتالیا
پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا
مێگالۆبۆکس

**مێگالۆبۆکس** () ()  زنجیرە مانگای ژاپۆنییە لە نووسینی چیکارا ساکوما، لەلایەن کۆمپانیای کۆدانشا لە ١٧ی شوباتی ٢٠١٨ تا ١٧ی ئابی ٢٠١٨، لە دوو بەرگدا بڵاوکراوەتەوە.  بەرھەم ھێنراوە بۆ زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەنیمێ بۆ ڕێزلێنان لە مانگای ٥٠ ساڵەی جۆ ھیرۆ.  ئەنیمێکە لەلایەن کۆمپانیای تۆکیۆ موڤی شینشا ستۆدیۆ بەرھەم ھێنراوە، و لە دەرھێنانی یو مۆریامایە، لە ٦ی نیسانی ٢٠١٨ نمایشکراوە و تا ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨ بەردەوام بووە و لە ١٣ ئەڵقە پێکھاتووە.

## چیرۆک
چیرۆکەکە لە داھاتوودا باس لە شارێک دەکات کە تەنیا ھاووڵاتییە دەوڵەمەند و مۆڵەتپێدراوەکان ڕێگەیان پێدەدرێت بژین، لە کاتێکدا ھەژارانی بێ مۆڵەت لە پەراوێزی شارەکەدا لە ناوچە ھەژارنشینەکاندا دەژین. مێگالۆبۆکس وەرزشێکی بەناوبانگە لەم جیھانەدا کە ھاوشێوەی بۆکسێنە، جیاوازییەکە ئەوەیە کە بۆکسێنەرەکان جل و بەرگی کانزایی لەبەر دەکەن بۆ ئەوەی لە شەڕەکاندا لێدانەکانیان زۆرترین زیان بگەیەنن. جانک دۆگ گەنجێکە لە گۆڕەپانە نایاساییەکان لەژێر زەویدا شەڕ دەکات، و خەونی یارییەکی یەکلاکەرەوە دەبینێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٨ دەستیان پێکردووە
پۆل:مانگاکانی ٢٠١٨
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠٢١ دەستیان پێکردووە
پۆل:مانگاکانی کۆدانشا
پۆل:زنجیرە مانگاکان
پۆل:شۆنن مانگا
پۆل:تی-ئێم-ئێس ئێنتێتەینمنت
پۆل:تونامی
پۆل:ئەنیمێی ڤیز میدیا
جیۆڤانی دی لۆرێنزۆ

**جیۆڤانی دی لۆرێنزۆ** (لەدایکبووی ٤ی ئابی ١٩٩٣)یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی ئیتاڵییە و وەک بەرگریکار یاری بۆ ناپۆلی خولی ئیتاڵی و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا دەکات.لەگەڵ ھەڵبژاردەکەی نازناوی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠ بەدەستھێنا.

## سەرچاوەکان

پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠
پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ناپۆلی
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٣
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئیتالی
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤
لیۆناردۆ بۆنۆچی

**لیۆناردۆ بۆنۆچی**(  ; لەدایکبووی ١ی ئایاری ١٩٨٧) یاریزانێکی پیشەگەری ئیتاڵییە،وەک بەرگریکار یاری بۆ یانەی یوڤێنتوس خولی ئیتاڵی و هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا دەکات .لەگەڵ هەڵبژاردەکەی نازناوی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠ بەدەستهێنا.      هەروەها لە پێکهاتەی هەڵبژاردەکەی بووە لە  دوو جامی جیهانی فیفا ( ٢٠١٠ و ٢٠١٤ )، سێ جامی نەتەوەکانی ئەورووپا  ، ( ٢٠١٢ ، ٢٠١٦ ، و ٢٠٢٠ )، و جامی کیشوەرەکانی فیفا ( ٢٠١٣ )؛  میدالیای بڕۆنزی جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٣ بەدەستهێنا.

## سەرچاوەکان

پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤
پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٣
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠١٢
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠
پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا
پۆل:یاریزانانی ئەی سی میلان
پۆل:یاریزانانی یانەی یوڤێنتوس
پۆل:یاریزانانی ئینتەر میلان
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧
پۆل:یاریزانانی بۆندسلیگا
کوو ئین-ھوۆی

**کوو ئیین-هوۆی** (بە هانگل: **구인회**؛ هانجا: **具仁會**، ٢٦ی ئابی ١٩٠٦ – ٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٦٩) بازرگانێکی کۆریای باشوور  وە دامەزرێنەری گروپی ئێڵ جی بوو کە کێکە لە گەورەترین کۆمپانیایاکانی تەکنەلۆژیا و ئامێری کارەبایی لە کۆریای باشوور و جیهان.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٦
پۆل:مردووانی ١٩٦٩
لۆک شاو

**لۆک شاو** (لەدایکبووی ١٢ی تەمموزی ١٩٩٥) یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی ئینگلیزییە و وەک بەرگریکاری چەپ بۆ یانەی مانچستەر یونایتدی پرێمیەرلیگ و هەڵبژاردەی ئینگلتەرا یاری دەکات. بە یەکێک لە باشترین بەرگری چەپەکانی جیهان دادەنرێت.  لۆک یەکەم یاریی نێودەوڵەتی خۆی لەگەڵ هەڵژاردەی ئینگلتەرا لە مانگی ئازاری ٢٠١٤ لە یارییەکی دۆستانەدا بەرامبەر دانیمارک ئەنجامدا، کە بە ئەنجامی ١-٠ بردیانەوە و دواتر لەو ساڵەدا وەک یەکێک لە پێکهاتەی ئینگلتەرا بۆ جامی جیهانیی هەڵبژێردرا. یەکەم گۆڵی نێودەوڵەتی خۆی لە یاریی کۆتاییی یۆرۆی ٢٠٢٠ تۆمارکرد ، کە خێراترین گۆڵ بوو لە لە مێژووی یاریی کۆتایی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا .

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی

* پڕۆفایلی لە ماڵپەڕی مانچستەر یونایتد
* پڕۆفایلی لە ماڵپەڕی یەکێتی تۆپی پێ
* 
 

پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلتەرا
پۆل:ھەڵبژاردەی ئینگلتەرای خوار تەمەن ٢١ ساڵ
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی لاوانی ئینگلتەرا
پۆل:یاریزانانی براوەی خولی ئەورووپا
پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی مانچستەر یوونایتد
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤
كاڵەكە مارانە

[alt=Citrullus Colocynthis Fruit in Behbahan|وێنۆک| میوەی کاڵەکە مارانە لە [بەھبەھان|بێھبەھان]]
alt=Wild Citrullus Colocynthis in Behbahan|وێنۆک| کاڵەکە مارانە
**كاڵەكە مارانە**، **گوژاڵک** یان **شەپڵە** (ناوی زانستی: Citrullus colocynthis)، چەندین ناوی باوی ھەیە لەوانە خەڵوزی ئەبوجەھل، (ناوی ڕەسەن لە تورکیا) کۆلۆسینت، سێوی تاڵ، خەیاری تاڵ، ئێگوسی، ترێی سۆدۆم، یان قەوزەی کێوی، ڕووەکێکی ترێی بیابانییە و ڕەسەنی حەوزی دەریای ناوەڕاست و ئاسیایە، بەتایبەتی تورکیا (بەتایبەت لە ناوچەکانی وەک ئیزمیر)، و نوبیا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکانی ئەفریقا
پۆل:گژوگیاکانی ئەفریقای باکوور
پۆل:فندقی و تۆوە خۆراکییەکان
جێمەبەستی کۆتایی ٣

**جێمەبەستی کۆتایی ٣** () فیلمێکی ترسناکی سەروو سرووشتییە کە قۆناغی سێیەمی زنجیرە فیلمی جێمەبەستی کۆتاییە، فیلمەکە لەلایەن جەیمس وانگەوە نووسراوە و دەرھێنراوە، کە نووسەر و دەرھێنەری بەشی یەکەمی ئەم زنجیرەیە.   فیلمەکە وێناکردنی خوێندکارێکە کە زۆر ئارەزووی لە وێنەگرتنە و لەگەڵ ھاوڕێکانیدا دەچێتە شاری یاری، لەوێ ھەست بە ئاگادارکردنەوەیەکی پێشوەختە دەکات پێش ئەوەی سواری شەمەندەفەرە خێراکە بێت، بەپێی ئاگادارکردنەوەکە ئەم شەمەندەفەرە لە ڕێڕەوی خۆی دەردەچێت و دەبێتە ھۆی مردنی ھەموو سەرنشینەکانی، بۆیە ھەوڵدەدات پێش دەستپێکردنی شەمەندەفەرەکە لە شەمەندەفەرەکە دابەزێت، ھەندێک خوێندکاری دیکەش بەدوایدا دەڕۆن. و دوای مردنی ئەو سەرنشینانەی کە لە ناو شەمەندەفەرەکەدا مابوونەوە، مردن لەدوای ڕووداوەکە بەردەوامە لە شوێنکەوتنیان چونکە دەبێت ژیانیان کۆتایی پێ بێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٦
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ٢٠٠٥ داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە پەنسێلڤانیا داندراون
پۆل:فیلمەکان لە ڤانکۆڤەر وێنەگیراون
پۆل:فیلمەکانی نیو لاین سینەما
پۆل:فیلمە ترسناکەکان بە زمانی ئینگلیزی
جێمەبەستی کۆتایی ٤

**جێمەبەستی کۆتایی ٤** () فیلمێکی ترسناک و سەروو سرووشتی سێ ڕەھەندییە کە لەلایەن ئێرێک بریسەوە نووسراوە و لەلایەن دەیڤد ئاڕ ئێلێسەوە دەرھێنراوە، ھەردووکیان کاریان لەسەر فیلمی جێمەبەستی کۆتایی ٢ کردووە. ئەم فیلمە بەشی چوارەمی زنجیرەی فیلمی جێمەبەستی کۆتاییە، و یەکەمین فیلمە لە سێ ڕەھەندی. ئەم بەشە سەرنج ناخاتە سەر بەشەکانی پێشوو جگە لە بڕینی بڕگەیەکی ڕۆژنامە کە باس لە فڕینی ئەو فڕۆکەیە دەکات کە لە بەشی یەکەمدا تەقیوەتەوە.

فیلمەکە وێناکردنی گەنجێک و ھاوڕێکانی دەکات کە لە یاریگایەکن بۆ سەیرکردنی پێشبڕکێی ئۆتۆمبێل، لەکاتی پێشبڕکێکەدا ئۆتۆمبێلێک لە گۆڕەپانەکەدا دەکەوێتە خوارەوە و ئۆتۆمبێلەکان دیکە دەست دەکەن بە تەقینەوە، ئەمەش دەبێتە ھۆی گیانلەدەستدانی ژمارەیەکی زۆر لە بینەران، لەنێویاندا گەنجەکە و ھاوڕێکانی، بەڵام گەنجەکە پێش ئەم ڕووداوانە ئاگادارییەکی پێشوەختەی بۆ دێت و ئەم ڕووداوانە دەبینێت، بۆیە ھۆشداری دەداتە ھاوڕێکانی کە لە شوێنی دانیشتیان دوور بکەونەوە، ئەوانیش و لەگەڵ کەسانی دیکەدا دوور دەکەونەوە پێش ڕووداوەکان. دوای ڕووداوەکەش ھێشتا مردن بەردەوامە لە شوێنکەوتیان چونکە ژیانیان دەبێت کۆتایی پێ بێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٩
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی پێشبڕکێی ئۆتۆمبێڵی ئەمریکی
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ترسناکە سەروو سروشتییەکانی ئەمریکا
پۆل:فیلمەکان دەربارەی مەرگ
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن برایەن تایلەر تۆمارکراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیو ئۆرلینز وێنەکەی گیراوە
پۆل:فیلمەکانی نیو لاین سینەما
پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس
دەیڤد ئێلێس

**دەیڤد ئێلێس** () (لەدایکبووی ١٩٥٢–٢٠١٣ زایینی) ڕۆڵگێر و و دەرھێنەری فیلمە خەڵکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە، لە شاری سانتا مۆنیکا لە ویلایەتی کالیفۆرنیا لەدایکبووە و لە تەمەنی ٦١ ساڵیدا لە شاری جۆھانسبێرگ کۆچی دوایی کردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢
پۆل:مردووانی ٢٠١٣
پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە کالیفۆرنیا
فیلمی سێ ڕەھەندی

چەپ|وێنۆک|340x340پیکسڵ|بینەران سەیری فیلمێکی سێ ڕەھەندی دەکەن
[وێنۆک|ئایکۆنی [چاویلکەی سێ ڕەھەندی]]
**فیلمی سێ ڕەھەندی** (بە ئینگلیزی: 3D film) وێنەیەکی جووڵاوی جەستەکراوە کە وەھمێکی قووڵی بینایی بەھێز دەکاتەوە، واتە بینەر ھەست دەکات وەک ئەوەی لەناو فیلمەکەدا بێت، و ئەم جۆرە لە وێنەگرتنی سێ ڕەھەندییە وەرگیراوە.   لەو شوێنانەی کە سیستمی کامێرای ڤیدیۆیی ئاسایی بەکاردەھێندرێت بۆ تۆمارکردنی فیلمەکە وەک دیمەنێکی دوولایەنی (یان دیمەنی دوولایەنی لەلایەن کۆمپیوتەرەوە زیاد دەکرێت لە قۆناغی پاش بەرھەمھێنان)، ئامێری تایبەتی پیشاندانی وێنەی جووڵاو، و چاویلکە بۆ دابینکردنی وەھمی قووڵی. تەکنەلۆژیای سێ ڕەھەندی تەنیا لە سینەماکاندا تەنیا لە وێنەی جووڵاودا سنووردار نییە، بەڵکو لە تەلەڤیزیۆن و تۆمارە ڕاستەوخۆکانی فیلمیشدا کە بە پلەی یەکەم بۆ مەبەستی بازاڕکردن بەکاردەھێنرێن.

فیلمی سێ ڕەھەندی لە پەنجاکانی سەدەی ڕابردوودا بوونی ھەبووە، بەڵام دواتر دەستبەردار بوون بەھۆی تێچووی ئامێر و پرۆسە پێویستەکان بۆ بەرھەمھێنان و نمایشکردنی فیلمی سێ ڕەھەندی و نەبوونی سیستمێکی ھەماھەنگی یەکگرتوو بۆ ھەموو کەرتەکانی بازرگانی و کات بەسەربردن. سەرەڕای ئەوەش، ئەو فیلمانە لە ساڵانی پەنجاکانی سەدەی ڕابردوودا جێگەیەکی بەرچاویان لە سینەمای ئەمریکیدا گرتبوو، و دواتر لە ساڵانی ھەشتاکان و نەوەدەکاندا لە سەرانسەری جیھاندا لە ڕێگەی سینەماکانی ئایماکس و کۆمپانیای دیزنییەوە تاقیکرانەوە و زیندووکرانەوە. فیلمە سێ ڕەھەندییەکان لە دەیەی یەکەمی سەدەی بیست و یەکەمدا زیاتر و زیاتر سەرکەوتوو دەبوون. لەکاتی بڵاوبوونەوەی فیلمی ئاڤاتار لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ و مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٠دا سەرکەوتنێکی بێ وێنەیان بەدەستھێنا.
## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکان
پۆل:وێنەی سێ ڕەھەندی
پۆل:سینەماکاریی
پۆل:تەکنۆلۆژیای فیلم و ڤیدیۆ
پۆل:فیلمسازی
جەیمس وانگ

**جەیمس وانگ** () (لەدایکبووی ١٩٥٩) سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و دەرھێنەری فیلم و بەرھەمھێنەری تەلەڤیزیۆنی و دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە و لە ھۆنگ کۆنگ لەدایکبووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩
پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان
پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان
پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە کالیفۆرنیا
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلم لە کالیفۆڕنیا
پۆل:زیندووان
پۆل:سیناریۆنووسەکانی کالیفۆرنیا
مانگانەی کۆمیک زینۆن

**مانگانەی کۆمیک زینۆن** (بە ژاپۆنی: 月刊コミックゼノン، ھێپبێرن: Gekkan Komikku Zenon) ھەڵبژاردەیەکی مانگای ژاپۆنییە. دەخرێتە بازاڕەوە بۆ سێینن (پیاوە پێگەشتووەکان)، مانگانە لەلایەن کوامیکس دەستکاری دەکرێت و بڵاودەکرێتەوە. لە ساڵی ٢٠١٠ تا ٢٠٢٠ پێشتر لەلایەن کۆمپانیای نۆرس ستارز پیکچەرز و تۆکوما شۆتێن دەکرانەوە. وەک جێگرەوەیەک بۆ ھەفتانەی کۆمیک بەنچ بەرھەم ھێندرا کە ھەڵبژاردەی مانگای پێشووی کۆمپانیای کوامیکس بوو. چاپە کۆکراوەکان لە ناونیشانەکانیانەوە لەژێر چاپی زینۆن کۆمیکسدا بڵاودەکرێنەوە.

## سەرچاوەکان
ڕۆژا نوو (ڕۆژنامە)

**ڕۆژا نوو** (بە کورمانجی: Roja Nû) هەفتەنامەیەکی کوردیی کورمانجی بوو کە بە ئەلف و بێی لاتینی لە بەیرووت بڵاودەکرایەوە. هەفتەنامەکە ٧٣ ژمارەی لێ دەرچوو، سەرەتا بە زمانی كوردی ‏و فەڕەنسی دەرچوو، دواتر ژمارەیەک بە زمانی كوردی و ئەوی ‏دیكەی بە فەرەنسی لەلایەن دکتۆر کامران عالی بەدرخان بڵاوكراوەتەوە.

ڕۆژنامەکە بۆ ماوەی چوار ساڵ بەردەوام بوو، یەکەمین ژمارەی لە ٣ی نیسانی ١٩٤٣ بڵاوکرایەوە، کۆتا ژمارەشی لە ٢٧ی ئایاری ١٩٤٦ بڵاوبوویەوە.

## سەرچاوەکان


## بەستەر بۆ دەرەوە

* کۆکراوەی ژمارەکانی ڕۆژا نوو لە ویکیمیدیا کۆمۆنز

پۆل:ڕۆژنامەکان بە زمانی کوردی
کوامیکس

**کوامیکس کۆ.، ئێڵ تی دی** (بە ژاپۆنی: コアミックス) کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنانی مانگا و ئەنیمێی ژاپۆنییە و بارەگا سەرەکیییەکەی لە بینای کیچیجۆجی زیزۆ (吉祥寺じぞうビル؛ Zizo Biru) لە کیچیجۆجی، موساشینۆ، تۆکیۆیە. پێشتر کۆمپانیاکە تا ساڵی ٢٠١٠ ھاوبەشی لەگەڵ کۆمپانیای شینچۆشادا ھەبووە دواتر لەگەڵ تۆکوما شۆتێن ھاوبەشی کردووە تا ئەو کاتەی خودی کۆمپانیاکە لە ساڵی ٢٠٢٠ بە تەنیا دەستی بە بڵاوکردنەوە کردووە.

## سەرچاوەکان
کوڕانی عێراق

**کوڕانی عێراق** یان **بەئاگاھاتنەوە** یان **ئەنجومەنی نیشتیمانی بۆ ڕزگاری عێراق** یان **بزووتنەوەی ڕزگاری سوننە** یان **ڕزگاری ئەنبار**، کۆبوونەوەیەکی خێڵەکی عێراقییە سوننەکانن کە لەدوای داگیرکردنی عێراقی لەلایەن ئەمریکا بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی قاعیدە لەو وڵاتە و ڕاگرتنی ئەو ململانێ تائیفیانەی عێراقی وێران کرد، دامەزراون.

## دامەزراندن
ئەم کۆبوونەوە خێڵەکیانە بە پلەی یەکەم بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی قاعیدە لە ناوچەکانی نیشتەجێبوویان دامەزران، بەتایبەتی کە دەوڵەتی ئیسلامیی عێراقیان ڕاگەیاند. سەرەتای سەرھەڵدانی ئەنجومەنەکانی بەئاگابوون لە کۆتایییەکانی ساڵی ٢٠٠٦ بوو لە پارێزگای ئەنبار لە ڕۆژاوای عێراق کە گەورەترین پارێزگاری سوننەیە و لەوێشەوە بیرۆکەی ئەنجومەنەکان بۆ پارێزگاکانی دیکەی وەک پارێزگای دیالە و سەلاحەددین و مووسڵ. لە بەغدا ئەنجومەنی بەئاگاھاتنەوە لە ناوچەکانی وەک ئەلدەورە ئەلعامرییە، ئەلسەیدییە، ئەلخەزرا، ئەلیەرمووک، ئەلمەنسوور، ئەلجەماعە، ئەلغەزالییە، ئەلئەعزەمییە، ئەلفەزڵ، و ناوچەکانی پشتێنەی باکوور و باشوور و ڕۆژاوای بەغدا کە زۆرینەیان ناوچەی سوننەن. ئەم ئەنجومەنانە دوای ئەوە بەشێوەیەکی بەرچاو لە سەرتاسەری عێراقدا بڵاوبوونەوە و ژمارەی ئەندامەکانی گەیشتە ھەشتا ھەزار چەکدار کە ٩٠٪یان سوننەن و ئەوانی دیکەش شیعەن.

## پشتگیری
ھێزەکانی داگیرکەری ئەمریکا پارە و چەکیان بۆ ئەنجومەنەکانی بەئاگاھاتنەوە دابین کرد، چ ڕاستەوخۆ یان لە ڕێگەی حکوومەتی عێراقەوە، سوپای ئەمریکاش لەبەر یەک ئامانجی ھاوبەش ئەو کارە دەکات، بە تایبەت سەبارەت بە شەڕی دژی قاعیدە، پاساوی بۆ ئەوە ھێنایەوە. ئەنجومەنەکانی بەئاگابوونەوە تا ڕادەیەکی زۆر سەرکەوتوو بوون لە کەمکردنەوە و بنبڕکردنی کاریگەرییەکانی قاعیدە و توانیان ژمارەیەکی زۆر لە ئەندامانی ئەم ڕێکخراوە دەربکەن لەو شوێنانەی کە پەنایان بۆی دەبرد. ئەو گرژییەی کە لە نێوان خێڵانەکانی ناو ئەنجومەنەکانی بەئاگاھاتنەوە و قاعیدە دوورست بووبوو. وای کرد سەرۆکی ڕێکخراوەکە ئوسامە بن لادن داوا لەو ھۆزانە بکات پشتگیری لەوانە بکەن کە بە «موجاھیدەکان» وەسفی کردبوون و کردەوە ھەڵەکانی موجاھیدەکان لەبیر بکەن و لاپەڕەیەکی نوێ بکەنەوە بە ناوی یەکێتیی بوون و یەکگرتن بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەوانەی کە بە «دووژمن» وەسفی کردبوون، بەڵام زۆربەی خێڵە سوننەکان ڕەتیانکردەوە و بەرەنگاری ڕێکخراوەکەی ئوسامە بوون تا پارێزگاکان نزیک بوون لە خاڵیبوون لە ئەندامەکانی ڕێکخراوەکە.

## دامەزرێنەر و سەرکردەکان
دیارترین دامەزرێنەرانی لە ئەنبار بریتین لە عەبدولسەتتار ئەبوو ڕیشە، و جێگرەوەکەی: ئەحمەد ئەبوو ڕیشە و فەرماندەی باڵی سەربازی: حەمید ئەلھایس.

و لە پارێزگای سەلاحەدین معاویە ئەلجەبارە و دوای مردنی وەنەس ئەلجەبارە جێی گرتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ململانێکانی ٢٠٠٥
پۆل:ململانێکانی ٢٠٠٦
پۆل:ململانێکانی ٢٠٠٧
پۆل:سیاسەتی عێراق
شینچۆشا

**بڵاوکەرەوەی شینچۆشا کۆ، ئێڵ تی دی** (بە ژاپۆنی: 株式会社新潮社 ،Kabushiki Kaisha Shinchōsha) بڵاوکەرەوەیەکە لە ساڵی ١٨٩٦ لە ژاپۆن دامەزراوە و بارەگا سەرەکیییەکەی لە شاری یارایچۆ، شینجوکو، تۆکیۆیە.  شینچۆشا یەکێکە لە سپۆنسەرەکانی خەڵاتی ڕۆمانی فانتازیای ژاپۆن.

## سەرچاوەکان
تۆکوما شۆتێن

**تۆکوما شۆتێن** () (بە ژاپۆنی: 株式会社徳間書店) کۆمپانیایەکی میدیایی ژاپۆنییە و ئارەزووی پەرەپێدانی ستۆدیۆ و بەرنامەی میدیایی و دەزگای چاپکردن بۆ پەرتووک و بڵاوکردنەوەی مۆسیقا و بڵاوکردنەوەی یارییە ڤیدیۆییەکان، فیلم، ئەنیمێ و مانگا و گۆڤاری ھەیە، لە ساڵی ١٩٥٤ لەلایەن یاسویۆشی تۆکوما دامەزراوە و بارەگا سەرەکیییەکەی لە میناتۆ لە تۆکیۆی پایتەختی ژاپۆنە. 
ئەو کۆمپانیایانە دەگرێتەوە کە بەشێک بوون لە تۆکوما شۆتێن لە ستۆدیۆی گیبلی، و دایێی فیلم و کۆمپانیای تۆمارکردنی تۆکوما ژاپۆن کۆمیونیکەیشنز. دوای ئەوەی دامەزرێنەری کۆمپانیاکە یاسویۆشی تۆکوما لە ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٠ کۆچی دوایی کرد، بەڕێوەبردنی سەروەت و سامان ڕوویدا. تۆکوما شۆتن کۆمپانیایەکی لاوەکی لەگەڵ ستۆدیۆ گیبلی ئەنجامدا، و بەشی وێنەی جووڵاوی کۆمپانیاکەیان گۆڕی و دووبارە کردیان بە کۆمپانیایەکی جیا لە ساڵی ٢٠٠٥. تۆکوما شۆتێن لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠١ تۆکوما ژاپۆن کۆمیونیکەیشنزی بە دایچی کۆشۆ فرۆشت و کۆمپانیای دایێی فیلم لەلایەن کۆمپانیای کادۆکاوا لە تشرینی دووەمی ٢٠٠٢ کڕدرا.

لە ساڵی ٢٠٠٥ەوە کۆمپانیاکە خۆی ڕێکخست بۆ ئەوەی تەنیا سەرنجی لەسەر بڵاوکردنەوەی میدیای چاپکراو و تایبەتمەندییە وەرگێڕدراوەکانی بۆ تەلەڤیزیۆن و فیلمی درێژ بێت. لە ١٧ی ئازاری ٢٠١٧ کۆمپانیاکە لەلایەن یانەی ئاسانکاری چاندەوە کڕدرا. گرێبەستەکە لە کۆتایی مانگی ئازاردا تەواو بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆمپانیا ئەنیمێیەکان
پۆل:بڵاوکەرەوەی یارییە ڤیدیۆییەکان
پێوەرەکانی ئاشتی جیھانیی

چەپ|وێنۆک|450x450پیکسڵ|نەخشەی جیھانی پێوەرەکانی ئاشتی جیھانیی ٢٠١٨. وڵاتانی سەوزتر بە ئاشتیتر ھەڵسەنگێندراون، وڵاتانی سوورتر بە کەمترین ڕێژەی ئاشتی ھەڵسەنگێندراون
**پێوەرەکانی ئاشتی جیھانیی** (بە ئینگلیزی: **Global Peace Index**، بە کورتی: **GPI**) ھەوڵێکە بۆ پێوانەکردنی ئاشتیی ڕێژەیی وڵاتان و ناوچەکان. بەرھەمێکی پەیمانگای ئابووری و ئاشتییە، و بە ڕاوێژ لەگەڵ تیمێکی نێونەتەوەیی پسپۆڕان و پەیمانگا و ناوەندەکانی توێژینەوە پەرەی پێدراوە، بە ھاوکاری ناوەندی توێژینەوەی ئاشتی و ململانێ لە زانکۆی سیدنی، ئوسترالیا لەگەڵ شیکاری داتاکان لەلایەن ھەواڵگری ئابوورییەوە. یەکەم لیست لە مانگی ئایاری ٢٠٠٧ دەستیپێکرد، بیرۆکەکە لەلایەن بازرگانی ئوسترالی ستیڤ کیلیا و لەلایەن کەسانی وەک دالای لاما، قەشە دێسمۆند توتو، محەممەد یوونس، سەرۆکی پێشووی ئێرلەندا ماری ڕۆبنسن و سەرۆکی پێشووی ئەمریکا جیمی کارتەر پشتگیری کراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ناساندنەکانی ٢٠٠٧
ئیسحاق ئاسیمۆڤ

**ئیسحاق ئاسیمۆڤ** (بە ئینگلیزی: Isaac Asimov) (٢ی کانونی دووەمی ١٩٢٠ – ٦ی نیسانی ١٩٩٢). نووسەری ئەمریکی و مامۆستای زیندەکیمیا بووە لە زانکۆی بۆستن. لە ماوەی ژیانیدا ئاسیمۆڤ لەگەڵ ڕۆبەرت ئەی ھاینلاین و ئارسەر سی کلارک بە یەکێک لە سێ گەورەترین نووسەرنی خەیاڵی زانستی دادەنران.

نووسەرێکی بەتوانایە، زیاتر لە ٥٠٠ کتێبی نووسیوە یان دەستکاری کردووە.  ھەروەھا مەزەندە دەکرێت ٩٠ ھەزار نامە و پۆستکارتی نووسیبێت. ئاسیمۆڤ بە چیرۆکی زانستی خەیاڵی ناسراوە، ھەروەھا لە چەشنی نھێنی و خەیاڵی چیرۆکی نووسیوە، زۆرێک لە چیرۆکە ناخەیاڵیەکانیش نووسیوە.

بەناوبانگترین بەرھەمی ئاسیمۆڤ زنجیرەی فاوندەیشنە. سێ پەرتووکی یەکەمیان خەڵاتی ھوگۆی بەدەستھێنا بۆ باشترین زنجیرەی ھەموو کاتەکان"لە ساڵی ١٩٦٦.

ھەروەھا زیاتر لە ٣٨٠ کورتە چیرۆکی نووسیوە، لەنێویاندا ڕۆمانی زانستی خەیاڵی کۆمەڵایەتی «Nightfall» کە لە ساڵی ١٩٦٤ لەلایەن نووسەرانی زانستی خەیاڵی ئەمریکاوە وەک باشترین کورتە چیرۆکی زانستی خەیاڵی لە ھەموو کاتێکدا ھەڵبژێردرا.

ھەروەھا سەرۆکی کۆمەڵەی مرۆڤدۆستانی ئەمریکی بووە.

## ژیان
ژیانێکی باشم ھەبووە و ھەموو ئەو شتانەم بە ئەنجام گەیاندووە کە ویستمە، زیاتر لەوەی کە چاوەڕێم دەکرد.

«ئاسیمۆڤ» ١٩٩٠

### سەرەتای ژیانی
ئاسیمۆڤ لە شاری پترۆڤیچی، ڕووسیا لەدایکبووە، لە بەروارێکی نادیار لە نێوان ٤ی تشرینی یەکەمی ١٩١٩ و ٢ی کانونی دووەمی ١٩٢٠. ئاسیمۆڤ لە ٢ی کانونی دووەم یادی لەدایکبوونی خۆی کردەوە.

دایک و باوکی ئاسیمۆڤ بریتی بوون لە ئانا ڕەچەڵ و جودا ئاسیمۆڤ کە خێزانێکی جووی ڕووسی بوون. ناوی ئیسحاق بە ناوی ئیسحاق بێرمان باوکی دایکییەوە ناونراوە. ئاسیمۆڤ لە بارەی باوکییەوە نووسیوویەتی «باوکم سەرەڕای خوێندنی وەک جوولەکەیەکی ئۆرتۆدۆکس، بەڵام لە دڵەوە ئۆرتۆدۆکس نەبووە»، ھەروەھا وتوویەتی کە «ئەو نزا بێشومارانەی نەدەخوێندەوە کە بۆ ھەموو کارێک دیاریکرابوون، ھەرگیز ھیچ ھەوڵی نەدەدا فێری نزاکانم بکات».

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ئاسیمۆڤ ئۆنلاین، کۆگایەکی فراوانە بۆ زانیاری دەربارەی ئاسیمۆڤ، لەلایەن ئێدوارد سێیلەری ئارەزومەندی ئاسیمۆڤەوە پارێزگاری لێدەکرێت.
* ئیسحاق ئاسیمۆڤ لە بنکەدراوەی خەیاڵی ئینتەرنێت.
* ئیسحاق ئاسیمۆڤ لە لیستی پەرتووکەکانی ئینتەرنێت.
* بەرھەمەکانی ئیسحاق ئاسیمۆڤ لە پەرتووکخانەی کراوە.
* کارەکانی ئیسحاق ئاسیمۆڤ لە پرۆژەی گوتنبێرگ.
* کارەکانی ئیسحاق ئاسیمۆڤ یان دەربارەی ئیسحاق ئاسیمۆڤ لە ئەرشیفی ئینتەرنێت.
* کارەکانی ئیسحاق ئاسیمۆڤ لە لیبریڤۆکس (پەرتووکی دەنگی گشتی).
*  لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتی فیلمەکان.
* ڕێبەری سپۆیڵەر - لادنی جێنکنز بۆ ئیسحاق ئاسیمۆڤ، پێداچوونەوە بە ھەموو پەرتووکەکانی ئاسیمۆڤ.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ١٩٩٢
پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:مولحیدانی ئەمریکا
پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی
پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ڕووسی-جوولەکە
پۆل:نووسەرانی خەیاڵی زانستیی ئەمریکی
پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی ئەمریکی
پۆل:گومانباوەڕە ئەمریکییەکان
پۆل:خەڵکی زانستی خەیاڵی ئاسیمۆڤ
پۆل:شرۆڤەکارانی کتێبی پیرۆز
پۆل:دەرچووانی ئامادەیی کوڕان (بروکلین)
پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان
پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست
پۆل:جووە ئەمریکییەکان لە سەربازی
پۆل:فێمینیستە جووەکان
پۆل:پیاوە فێمینیستەکان
پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:نووسەران دەربارەی ئایین و زانست
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:بێخوایانی ئەمریکی
پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان
پۆل:نووسەران دەربارەی دین و زانست
پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
جۆرجینیۆ(یاریزانی تۆپی پێ، لەدایکبووی کانوونی دووەمی ١٩٩١)

**جۆرجینیۆ لویز فرێلۆ فیلۆ** (لەدایکبووی ٢٠ی کانوونی دووەمی ١٩٩١)، ناسراوە بە **جۆرجینیۆ**، یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێیە و وەک یاریزانی ناوەڕاست یاری دەکات بۆ ھەڵبژاردەی ئیتاڵیا. بەشێک بوو لە پێکھاتەی ئیتاڵیا کە توانی یۆرۆی ٢٠٢٠ بباتەوە، و بەھۆی ئاستەکانییەوە لە ساڵی ٢٠٢١ وەک باشترین یاریزانی ساڵی یەکێتی ئەورووپا دەستنیشانکرا و پلەی سێیەمی خەڵاتی تۆپی زێڕینی بەدەستھێنا.

## نازناوەکان
**ناپۆلی**
* جامی ئیتاڵیا: 2013-2014
* سوپەرکۆپا ئیتاڵیا: 2014

**چێڵسی**
* خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا: 2020–21
* خولی یۆرۆپالیگ: 2018-19
* جامی سوپەری ئەورووپا: 2021
* جامی جیھانی یانەکانی فیفا: 2021
* پلەی دووەمی جامی یەکێتی ئینگلتەرا: 2019–20, 2020–21, 2021–22
* پلەی دووەمی جامی خولی پیشەگەری ئینگلیزی: 2018–19, 2021–22

**ئیتاڵیا**
* پاڵەوانێتی ئەورووپا: 2020
* پلەی سێیەمی خولی نەتەوەکانی ئەورووپا: 2020–21, 2022–23

## سەرچاوەکان


پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠
پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا
پۆل:یاریزانانی براوەی خولی ئەورووپا
پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ
پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ناپۆلی
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤
نیکۆلۆ بارێلا

**نیکۆلۆ بارێلا** (لەدایکبووی ٧ی شوباتی ١٩٩٧)یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی ئیتاڵییە و وەک یاریزانی ناوەڕاست یاری بۆ یانەی خولی ئیتاڵی ئینتەر میلان و ھەڵبژاردەی ئیتاڵیا دەکات.

## خەڵاتەکان
**ئینتەرمیلان**
* خولی ئیتاڵیا: 2020–21
* جامی ئیتاڵیا: 2021–22, 2022–23
* سوپەرکۆپا ئیتاڵیا: 2021, 2022
* پلەی دووەمی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا: 2022-23
* پلەی دووەمی خولی یۆرۆپالیگ: 2019-20

**ئیتاڵیا خوار ١٩ ساڵ**
* پلەی دووەمی پاڵەوانێتی ئەورووپای خوار ١٩ ساڵان: ٢٠١٦

**ئیتاڵیا خوار ٢٠ ساڵ**
* پلەی سێیەمی جامی جیھانیی فیفای خوار ٢٠ ساڵ: ٢٠١٧

**ئیتاڵیا**
* جامی نەتەوەکانی ئەورووپا: 2020
* پلەی سێیەمی خولی نەتەوەکانی ئەورووپا: 2020–21, 2022–23

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی
* نیکۆلۆ بارێلا  لە ماڵپەڕی ئینتەرمیلان
* نیکۆلۆ بارێلا لە LegaSerieA.it
* پڕۆفایلی لە FIGC 

پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠
پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا
پۆل:یاریزانانی ئینتەر میلان
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤
کوڕەکە

**کوڕەکە** (بە ئینگلیزی: The Childe) فیلمێکی ٢٠٢٣ی کۆریای باشوورە لە جۆری نیۆ نوار و ئەکشن. لە دەرهێنانی پارک هون جۆنگ و لە ڕۆڵگێڕانی کیم سیۆن هۆ و کانگ تای جو هەروەها کیم کانگ وو و گۆ ئارا. لە ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ لە سینەماکان نمایشکرا.

## کورتە
چیرۆکەکەی باس لە مارکۆ هان دەکات کە بۆکسێنەرێکە و ڕابردوویەکی ئاڵۆزی هەیە، باوکی کۆرییە و دایکی فلیپینییە، بە شەڕکردن لە ناو یاریگا نایاساییەکانی فلیپین سەرگەردان بووە. مارکۆ لەگەڵ دایکە نەخۆشەکەی لە فلیپین دەژی. لە مێژە بەدوای باوکی دەگەڕێت، بۆ ئەوەی پارەی نەشتەرگەرییەکەی دایکی بدات، بەڵام گەڕانەکانی بێ سوودە، دوای ئەوەی بەهۆی شەڕێکەوە لەگەڵ باندەکان لە نەخۆشخانە دەخەوێت، پارێزەرێک لێی نزیک دەبێتەوە و پێی دەڵێت کە ئەو نوێنەری باوکێتی. لەناو فڕۆکەکە، چاوی بە پیاوێک دەکەوێت کە زیاتر دەزانێت لەوەی دەردەکەوێت.

## ئەکتەرەکان

* کیم سیۆن هۆ وەک خانەدانەكە
* کانگ تای جو وەک مارکۆ هان
* کیم کانگ وو وەک هان یی سا
* گۆ ئارا وەک یۆن جو. ژنێکی نهێنی
* لی کی یۆنگ وەک کیم سیۆن سانگ
* هیۆ جۆن سۆک وەک ئەندرۆ کانگ (کانگ وون-سۆک)، پارێزەری هان یی سا
* جەستن هارڤی وەک پیاوێکی ڕۆژئاوایی. کە ئۆفەرێک دەدات بە مارکۆ کە ناتوانێت ڕەتی بکاتەوە
* جیۆنگ ڕا ئێل وەک هان گا یۆنگ، خوشکی بچووکی یی سا
* کارۆلین ماگبۆخۆس وەک دایکی مارکۆ

## بەرهەم هێنان
یەکەم خوێندنەوەی سیناریۆی فیلمەکە لە ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ بەڕێوەچوو و وێنەگرتنی لە ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ دەستیپێکرد. شوێنی وێنەگرتنی فیلمەکە لە یانگسیۆنگ، گۆکسیۆنگ، دوورگەی جیجو و دەرەوەی وڵات بووە. کیم سیۆن هۆ لە ٣١ی ئازاری ٢٠٢٢ بەرەو تایلەند بەڕێکەوت، بۆ وێنەگرتنی فیلمەکە.

## بڵاوکردنەوە
لە سەرەتادا فیلمەکە ناوی Sad Tropic بوو، لە ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢، دابەشکەری فیلمەکانی Next Entertainment World ناونیشانە نوێیەکەی فیلمەکەی ڕاگەیاند بە ناوی The Childe کە بڕیاریاندا فیلمەکە لە ساڵی ٢٠٢٣ نمایش بکرێت.

لە ١٦ی ئایاری ٢٠٢٣ ڕاگەیەندرا کە فیلمەکە لە ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ بە لە سینەماکانی کۆریای باشوور و تایوان نمایش دەکرێت. هەروەها لە فلیپین لە ٥ی تەمموز نمایش دەکرێت. 

## کاردانەوەکان
لە ماڵپەڕی کۆکردنەوەی پێداچوونەوەکان ڕاتن تۆمەیتۆز، فیلمەکە خاوەنی ڕیزبەندی پەسەندکراوە کە ١٠٠٪ لە کۆی پێداچوونەوەی ١١ ڕەخنەگر.

لە ١١ی تەمموزی ٢٠٢٣ کۆمپانیای سی بی ئای پیکچەرز ڕایدەگەیاند کە فیلمی The Childe دووەم فیلمی کۆریای باشوورە کە زۆرترین داهاتی هەیە لە ئیندۆنیزیا.

## بەستەرە دەرەکییەکان
 لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتی فیلمەکان.

فیلمەکە لە هان سینەما.

فیلمەکە لە داوم کۆریا.

فیلمەکە لە تەماتە ڕزیوەکان.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو فیلمانەی لە تایلەند وێنەیان گیراوە
شەڕی ئۆکیناوا

، ناوی کۆدی **ئۆپەراسیۆنی شاخی سەھۆڵین**, شەڕێکی جەنگی زەریای ھێمن بوو کە لە دوورگەی ئۆکیناوا لەلایەن سوپا و ھێزی دەریایی ئەمریکاوە دژی سوپای ئیمپراتۆری ژاپۆن ئەنجامدرا. داگیرکردنی ئۆکیناوا لە ١ی نیسانی ١٩٤٥ گەورەترین ھێرشی بوو لە جەنگی جیھانی دووەمدا. دوورگەکانی کیراما لە دەوروبەری ئۆکیناوا لە ٢٦ی ئازاردا لەلایەن فیرقەی ٧٧ی پیادە پێشوەختە دەستی بەسەردا گیرا. شەڕەکە ٨٢ ڕۆژ لە ١ی نیسانەوە تا ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤٥ بەردەوام بوو. دوای ھەڵمەتێکی درێژخایەنی پەڕینەوە لە دوورگەکاندا، ھاوپەیمانان پلانیان دانابوو بنکەی ئاسمانی کادێنا لە دوورگەی ئۆکیناوا وەک بنکەیەک بۆ ئۆپەراسیۆنی دابەزین بەکاربھێنن، بەمەبەستی داگیرکردنی دوورگەکانی ژاپۆن.شەڕەکە یەکێک بوو لە خوێناویترین شەڕەکانی زەریای ھێمن و جەنگی جیھانیی دووەم، نزیکەی ١٦٠ ھەزار قوربانی لە ھەردوو لادا بوو: لانیکەم ٧٥ ھەزار لە ھاوپەیمانان و ٨٤٬١٦٦ بۆ ١١٧ ھەزار لە ژاپۆنی. جگە لەوەش، ١٤٩٬٤٢٥ ھاووڵاتی مەدەنی ئۆکیناوا کوژراون، ھەندێکیان خۆیان کوشتووە، یان بێسەروشوێن بوون، ئەمەش ڕێژەیەکی زۆر لە دانیشتووانی ناوچەکەیە کە پێش ئەوەی جەنگ کە ژمارەیان بە ٣٠٠ ھەزار کەس مەزەندە دەکرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژاپۆن لە ١٩٤٥
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی
کیم سیۆن ھۆ

**کیم سیۆن هۆ** (بە ئینگلیزی: Kim Seon ho) ئەکتەرێکی کۆریای باشوورە، لە ٨ی ئایاری ١٩٨٦ لەدایک بووە. بەشداری لە چەندین شانۆگەری کردووە پێش ئەوە لە ساڵی ٢٠١٧  لە فیلمی Good Manager دەربکەوێت. بە زنجیرەی تەلەفزیۆنی ستارت ئەپ ناوبانگێکی زۆری بەدەست هێنا و بەهۆی ڕۆڵی سەرەکی لە زنجیرەی شارەکەم چا چا چا کە لە تی ڤی ئێن و نێتفلێکس پەخشکرا، ناوبانگی زیاتری بەدەستهێنا. لە ساڵی ٢٠٢١ وەک باشترین ئەکتەری تەلەفزیۆنی گالۆپ کۆریا هەڵبژێردرا.

## ساڵانی سەرەتایی و خوێندن
کیم وەک منداڵی تاقانەی خێزانەکەی لە شاری بۆنگچیۆن دۆنگ کە گەڕەکێکە لە سیئۆل گەورە بووە. لە تەمەنی منداڵی و هەرزەکاریدا منداڵێکی هار بووە، لەکاتی دزیکردن لە ماڵەوە، دایکی بە چەقۆیەک برینداری کردووە بەڵام کیم ڕزگاری بووە بە خۆشاردنەوە لەژێر جێگایەکدا. دواتر هێواش هێواش لە ڕێگەی نواندنەوە بەسەر ناخۆشیەکانی ژیانیدا زاڵ بوو دوای ئەوەی لە ساڵی سێیەمی ئامادەیی ناوی خۆی تۆمار کرد لە ئەکادیمیایەکی نواندن.

دوای تەواوکردنی خوێندنی ئامادەیی، کیم لە پەیمانگای هونەری سیئۆل خوێندوویەتی و لەوێ بڕوانامەی لە بەشی پەخش و کات بەسەربردن وەرگرتووە.

کیم پێش یەکەم دەرکەوتنی وەک ئەکتەر لە ساڵی ٢٠٠٧دا بەشداریکردنی لە سەربازی ناچاری تەواو کرد. وەک یاریدەدەری ڕاهێنەر لە سەنتەری مەشقی سوپای نۆسان کاری کردووە و دواتر کارەکەی گۆڕاوە بۆ کارمەندی خزمەتگوزاری گشتی.

## بانگەشەکانی
دوای بەرزبوونەوەی ناوبانگەکەی لە ساڵی ٢٠٢٠، کیم وەک ڕووخساری براندە جیاوازەکان لە کۆریای باشوور و باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا هەڵبژێردرا. بانکەشەکانی بریتی بوون لە جل و بەرگ، جوانکاری، خواردن، بازرگانی ئەلیکترۆنی و زۆر شتی تر. هەندێک لەو براندانەی کە کیم بانگەشەی بۆیان کردووە لە ساڵی ٢٠٢١دا فرۆشی ژمارەیەکی پێوانەیییان تۆمار کردووە؛ ئەمەش لەبەر کاریگەری کیم سیۆن هۆ بووە، چونکە خاوەن ناوبانگێکی زۆر بووە چ لە کۆریا و چ لە ئاستی نێودەوڵەتیدا.

## فیلمەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* ماڵپەڕی فەرمی (بە زمانی کۆری)
*  لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتی فیلمەکان
* کیم سیۆن هۆ لە هان سینەما

## سەرچاوەکان


پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم
پۆل:باشترین ئەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی گراند بێڵ
پۆل:باشترین ئەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ئێم بی سی
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە سێئول
پۆل:دەرچووانی پەیمانگای ھونەرەکانی سێئول
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن
پۆل:کەسایەتییە تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور