عەبدولعەزیز ئالسعوود

**عەبدولعەزیز بن عەبدولڕەحمان ئالسعود** () ١٥ی کانوونی دووەمی ١٨٧٥ – ٩ی تشرینی دووەمی ١٩٥٣) لەناو دنیای عەرەبدا بە تاک ناوی عەبدولعەزیز دەناسرێ، لە ڕۆژاواش بە «ئیبن سعود». یەکەم پاشا و دروستکەری سعودیە بوو کە بۆخۆی سێیەم دەوڵەتی دروستکراوی سعوودیە.

## ژیانی سەرەتایی و بنەڕەتی خێزان
200px|عەبدولڕەحمان کوڕی فەیسەڵ باوکی ئیبن سعوود|ڕاست
ئیبن سعود لە ١٥ی کانوونی دووەمی ١٨٧٥ لە ڕیاز لە دایک بووە کوڕی عەبدولڕەحمان بن فەیسەڵ، کۆتا فەرمانڕەوای میرنشینی نەجدە، دەوڵەتی دووەمی سعودیە بوو، شێخایەتییەکی خێڵەکیی بوو کە لەسەر ڕیاز دا ناوەندەکەی بوو دایکی ئیبن سعود ئەندامی بنەماڵەی سوەدیری بوو. سارا کچی ئەحمەد ئەلسەودیری ئەو لە ساڵی ١٩١٠ کۆچی دوایی کرد، خوشک و براکانی کە لە فەیسەڵ بوون، نورا، بازا، حەیا و سعد.

خێزانی ئیبن سعود لە ١٣٠ ساڵی ڕابردوودا لە ناوەندی عەرەبستان دا دەسەڵات بوون سعودیەکان لەژێر کاریگەری و ئیلھامی وەھابیزمدا پێشتر ھەوڵی کۆنترۆڵکردنی بەشی زۆری نیمچە دوورگەی عەرەبیان داوە لە شێوەی میرنشینی «دەوڵەتی یەکەمی سعودیە»، تا سەرەتای سەدەی نۆزدە لەلایەن سوپایەکی عوسمانییەوە لەناو جەنگی عوسمانی - وەھابیدا لەناوی بردبوو.

ساڵی ١٨٩٠، ماڵی ڕکابەرە ناوچەیییە درێژخایەنەکانی سعود، کە ڕاشدییەکان، ڕیازیان داگیرکرد. ئیبن سعود لەو کاتەدا ١٥ ساڵ بوو. خۆی و خێزانەکەی سەرەتا پەنایان بۆ ئەلمورە برد، ھۆزی بێدوین لە بیابانی باشووری عەرەبستان. دواتر ئال سعودەکان بەرەو قەتەر بەجێیان ھێشت و دوو مانگ لەوێ مانەوە. شوێنی وەستانی داھاتوویان بەحرەین بوو کە بە کورتی تێیدا مانەوە دەوڵەتی عوسمانی ڕێگەی پێدان لە کوێت جێگیر بن، ئەوان لەوێ نیشتەجێ بوون کە نزیکەی دە ساڵ لەوێ نیشتەجێ بوون

لە بەھاری ١٩٠١ دا ئیبن سعود و چەند خزمێک لەوانە برایەکی نیو برا و محەممەد و چەند ئامۆزایەک، بە مەبەستی ھێرشکردنە سەر نەجدەکە، بە ئامانجی سەرەکی ئەو ھۆزانەی کە لەگەڵ ڕەشیدییەکان نرابوون، بە ئامانج گیرابوون وەک ئەوەی ئەو ھێرشکردنە قازانجبەخش بوو، زیاتر بەشداربووانی ڕاکێشا ژمارەی ئەو سەرکردانە گەیشتە ٢٠٠ کەس، بەڵام لە مانگەکانی دوای خۆیدا ژمارەکان کەم بوویەوە.

لە پاییزدا کۆمەڵە لە حەرەس یابرین چادریان ھەڵدا. لەکاتی چاودێریکردنی مانگی ڕەمەزاندا بڕیاریدا ھێرش بکاتە سەر ڕیاز و لەئەلڕەشیدەوە بیباتە سەر لە شەوی ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٠٢ دا ٤٠ پیاوی بەسەر دیوارەکانی شارەکەدا بەسەر دار خورما لاردا برد و شارەکەی برد. پارێزگاری ڕەشیدی شارەکە، عەجەلان، لەبەردەم قەڵای تایبەتی خۆیدا کوژرا. سە بارە ت بە و شارە سعودیە دەستپێکی سەرەتای سەرەتای وڵاتی سعودیەی دیاری کرد.

## سەرچاوەکان

## کتێبنامە

* Michael Oren. (2007) *Power, Faith and Fantasy: The United States in the Middle East, 1776 to the Present*. Norton.
* S. R. Valentine. "Force & Fanaticism: Wahhabism in Saudi Arabia and Beyond", Hurst & Co, London, 
* Muneer Husainy and Khalid Al Sudairi. (27 November 2009). History of Prince Rashed Al-Khuzai with King Abdul Aziz Al Saud. *Noon*. Cairo, Egypt
* The political relationship between Prince Rashed Al-Khuzai, Sheikh Izz ad-Din al-Qassam, and Saudi Arabia  Arab News Network, London – United Kingdom
* The political relationship between Prince Rashed Al-Khuzai and Sheikh Izz ad-Din al-Qassam, The Arab Orient Center for Strategic and civilization studies London, United Kingdom.
* John A. De Novo. (1963). *American Interests and Policies in the Middle East 1900–1939* University of Minnesota Press.
*
*
*
* 
*
* Aaron David Miller. (1980). *Search for Security: Saudi Arabian Oil and American Foreign Policy, 1939–1949*. University of North Carolina Press.
* Christopher D O'Sullivan. (2012). *FDR and the End of Empire: The Origins of American Power in the Middle East.* Palgrave Macmillan. 
* James Parry. (January/February 1999. "A Man for our Century", *Saudi Aramco World*, pp.&nbsp;4–11
* H. St. J. B. Philby. (1955). *Saudi Arabia*.
* George Rentz. (1972). "Wahhabism and Saudi Arabia". in Derek Hopwood, ed., *The Arabian Peninsula: Society and Politics*.
* Amin al Rihani. (1928). *Ibn Sa'oud of Arabia*. Boston: Houghton–Mifflin Company.
*
* Richard H. Sanger. (1954). *The Arabian Peninsula* Cornell University Press.
*
* Benjamin Shwadran. (1973). *The Middle East, Oil and the Great Powers*, 3rd ed. 
* Gary Troeller. (1976). *The Birth of Saudi Arabia: Britain and the Rise of the House of Sa'ud*. London: Frank Cass.
* Karl S Twitchell. (1958) *Saudi Arabia* Princeton University Press.
* Van der D. Meulen. (1957). *The Wells of Ibn Saud*. London: John Murray.
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٥
پۆل:مردووانی ١٩٥٣
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٦
پۆل:عەرەبەکانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی
پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر
پۆل:خەڵکانی ١٩٤٨، شەڕی عەرەب و ئیسرائیل
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٧