ھاوپا

**ھاوپا** (، ) کە بە **ڕێکخراوی سۆسیالیستی نیشتمانیی کوردی** ناسراوە (**PSNK**) (**ŘSNK**)، ڕێکخراوێکی کوردی نیۆنازی (نازییەتیی نوێ) و دژە حکوومەتە و بنکەکەی لە ھەرێمی کوردستانە. پارتەکە لە کاتی نەورۆزدا لە ساڵی ٢٠٢٠ دامەزراوە و بارەگاکەی لە ھەولێرە.

ھاوپا ھەڵمەتێکی دەستپێکردووە بۆ پەرەپێدانی باوەڕەکەیان کە پێویستە عەرەب لە ھەرێمی کوردستان دەربکرێت، ھەروەھا بانگەشە بۆ جینۆسایدکردن (ڕەشەکوژی/کۆمەڵکوژی)ـکردنی تورکمان و ئاشوورییەکان دەکات. پێشتر ئەم گرووپە لەلایەن ڕێکخراوە ئاشوورییەکانەوە ڕەخنەیان لێگیرا بەھۆی بڵاوکردنەوەی ڕق و کینە لە دژی کەمینە نەتەوەیییەکان لە عێراق کە سووتەمەنیی ئاگرخۆشکەرە بۆ ھەڵمەتەکانی تۆقاندن و ترساندن و دەستبەسەرداگرتنی زەوییە.

## ڕیشەناسیی وشە
لە کوردیی سۆرانیدا وشەی «ھاوپا» بە مانای «ھاوبەش/ھاوجۆر/ھاوڕەگەز» دێت.

## ئایدۆلۆژیا
ئایدۆلۆژیا (بیرۆکە)ی ھاوپا سەر بە ھەڵوێستی سێیەمە و ھەوڵ دەدات بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێکی یەکێتیگەرایی لە ژێر یەکڕیزیی کورددا. وە گرووپەکە سەرچاوەی خۆی لە حیزبی ھیوا (١٩٣٩-١٩٤٦)ی ڕەفیق حیلمی و حیزبی کاجیک (١٩٥٩-١٩٧٥)ەوە وەرگرتووە، کە ھەردووکیان لەسەر بنەمای بیرۆکەی فاشیستی و نازی دامەزراون.

ھاوپا بە ئاشکرا دژە حکوومەتە و دژی زۆربەی لایەنە سیاسییەکانی ھەرێمی کوردستانە. بەشێک لە ئایدۆلۆژیای ڕاگەیەندراوی گرووپەکە، «ھاوپاییزم»ـە کە ھەوڵدەدات ناسیۆنالیزمیی دواکەوتووی کوردی دوای ١٩٤٦ی پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نەھێڵێت. «ھاوپاییزم» ڕۆشنبیریی مۆدێرنی جەماوەری کورد ڕەتدەکاتەوە، بەو پێیەی ئایدۆلۆژیاکەی پێی وایە ڕۆشنبیرانی ئەمڕۆ لە کوردستان نیھیلیست (ھیچخوازی) و چەپن. بەشێکی زۆری ئایدۆلۆژیای ئەم گرووپە لە ڕەمزی نافیع وەرگیراوە کە کوردێکی باشووری کوردستان بوو و لە ساڵی ١٩٤٣ بە ھاوکاریی دوو ئەفسەری سوپای ئەڵمانیا سەرکردایەتیی ئۆپەڕاسیۆنی مامۆتی کردووە. گرووپەکە پێشتر ساڵی دامەزراندنی خۆیان بە ساڵی ١٩٤٣ ناوزەد کردووە، ئەو ساڵەی کە ڕەمزی نافیع سەرکردایەتیی ئۆپەڕاسیۆنی مامۆتی کردووە.

گرووپەکە بە پلەی یەکەم لە ڕێگەی بەکارھێنانی پڕوپاگەندە لە سۆشیال میدیادا دەگاتە ئامادەبووان. گرووپەکە لە ڕێگەی پلاتفۆرمەکانییەوە ئەو باوەڕەیان بەرەوپێش بردووە کە دەبێ عەرەبەکان لە ھەرێمی کوردستان دەربکرێن، لە کاتێکدا تورکمان و ئاشوورییەکانیش جینۆساید (کۆمەڵکوژ) بکرێن. بە تایبەتی، گرووپەکە پێشتر بابەتی ھێرشبەرانەی دژی ئاشوورییەکان بڵاوکردۆتەوە، لەوانە ئینکاریی بەردەوامی ئاشوورییەکان و بە ھەڵە ناونانی کۆمەڵگاکە بە نەستوورییەکان، ھەروەھا داوای ھەڵوەشاندنەوەی پارت و ڕێکخراوە سیاسییە ئاشوورییەکان دەکات و داوای ڕێگریکردن لە ئاھەنگە کولتوورییەکانیشیان دەکەن. ھەروەھا ڕەخنە لەم گرووپە گیراوە بەھۆی ساختەکردنی مێژووی ئاشوورییەکان.

### ھێماسازی
ئاڵای حیزب لە لافیتەیەکی ڕەش پێکدێت کە لە ناوەڕاستیدا بازنەیەکی سپی ھەیە؛ لە ناوەوەی بازنەی سپیدا خۆری کوردە کە لە ناوەڕاستیدا سواستیکایەکی تێدایە. ئەو حیزبە بانگەشەی ڕەتکردنەوەی باوەڕی نیۆ-نازیزمی کردووە و ڕایگەیاندووە کە سواستیکا لە ئاڵاکەیدا لەسەر بنەمای ئەوەیە کە ڕەمزێکی کۆنی کوردە.

****

## مێژوو
ھاوپا بۆ یەکەمجار لە یەکەم ڕۆژی نەورۆزی ساڵی ٢٠٢٠ دامەزرا. لە ساڵی ٢٠٢٣ ھاوپا بە فەرمی لەلایەن حکوومەتی ھەرێمی کوردستانەوە تۆمار کرا؛ گرووپەکە پێشتر ھیچ دانپێدانانێکی یاساییی نەبووە. ھەروەھا ئەو گرووپە لەگەڵ کەسایەتییە باڵاکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان وەک ئومێد خۆشناوی پارێزگاری ھەولێر کۆبوونەتەوە. لە ھەمان ساڵدا گرووپەکە لە ئاھەنگەکانی نەورۆز لە ئەستەنبوڵ ئامادەبوون، لەوێ بەھۆی ئەنجامدانی سڵاوی نازییەکان بوونە سەردێڕی ڕۆژنامەکان.

ڕۆژی ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥، فیدراسیۆنی ئاشووری لە ئەڵمانیا (ZAVD) و فیدراسیۆنی لاوانی ئاشووریی ئەورووپای ناوەڕاست (AJM) تانەیەکی ھاوبەشیان بڵاوکردەوە و ھاوپایان سەرکۆنە کرد. ڕێکخراوەکان داوایان لە یەکێتیی ئەورووپا و کەسایەتییە نێودەوڵەتییەکان کردووە، ھاوپا سەرکۆنە بکەن و دەسەڵاتدارانی کورد لەو بارەیەوە ئاگادار بکەنەوە. لە ھەمان مانگدا گرووپەکە گرتەیەکی ڤیدیۆیییان لە سۆشیاڵ میدیا بڵاوکردەوە و داوای قڕکردنی ئاشوورییەکانیان کرد. لە مانگی ئەیلوولدا، گرووپێکی تێلێگرام کە پەیوەندییان بەو ڕێکخراوەوە ھەیە، گەنجانی کورد، بە بیانووی شوێنی کۆبوونەوەی نەستوورییەکان و دژە کورد بوون، داوای تووندوتیژییان لە دژی شوێنەکانی پەرستنی مەسیحییەکان کرد.

ھەروەھا ئەو گرووپە لەگەڵ «کوردێن ناسیۆنالیست» کە ڕێکخراوێکی دیکەی ڕاستڕەوی توندڕەوی کوردییە، پەیوەندییان ھەبووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:Webarchive template wayback links
پۆل:نازیزم
پۆل:ڕێکخراوەکان
پۆل:ڕێکخراوەکان لە عێراق
پۆل:ڕێکخراوەکان لە ئاسیا
پۆل:پارتەکان
پۆل:گرووپە سەربزێوەکان لە عێراق
پۆل:فاشیزم
پۆل:ڕێکخراوە ناسیۆنالیستە کوردەکان
پۆل:ڕێکخراوە کوردییە عێراقییەکان
پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان
پۆل:ڕێکخراوە ناحکومیەکان
پۆل:ڕێکخراوە ناحکومییەکان
پۆل:ڕێکخراوە ناحکوومییەکانی کوردستان