open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بۆن، ئەڵمانیا

**بۆن** (بە ئەڵمانی: Bonn) شارێکی گەورەیە لە وڵاتی ئەڵمانیا، دەکەوێتە باشوری ویلایەتی ڕاینی باکوور-وێستفالیا، ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە ۳۱۳. ٦۱۱ کەس.
## ئەمانەش ببینە
* مۆزەخانەی کۆنیگ

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:پایتەختە پێشووەکان
پۆل:شارەکانی باکووری ڕاینی-وێستفالیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ڕاین
پۆل:شار و شارۆچکەکانی ڕۆمانی لە ئەڵمانیا
پۆل:شاری بۆن
پۆلیسی کووەیت

**پۆلیسی کووەیت** (بە عەرەبی: شرطة الكويت) پۆلیسی سەربە وەزارەتی ناوخۆی کووەیتە فرمانی پارێزگاری کردنە لە ئاسایش و سەپاندنی دەسەڵاتی یاسا و دەوڵەتە لە ناو کووەیت. پۆلیسی کووەیت دامەزراوە لە ساڵی ١٩٣٨، وە لەو کاتەوە گەشەی کردووە تا چەندین ئیدارەی جیاواز لەخۆبگرێت.

## سیستم
کەرتە سەرەکیەکانی پۆلیس پێکدێت لە کەرتی ئاسایشی گشتی و چەند بەڕێوبەرایەتی ئاسایش بە دوایدا دێن لە شەش پارێزگاکان کە کووەیتی لێ پێکدێت، وە ھەموو بەڕێوبەرایەتیێک چەند مەرکەزی پۆلیسی بە دوادا دێت.

## درووستبوون
ئاسایشی کووەیت لە کۆن پشت دەبەست بە (الفداویة)، ئەوانیش کۆمەڵە پیاوێکی چەکدارن سەربە ئەمیری کووەیت، بەڵام بازاڕەکان پاسەوانی ھەبوو  کە ناودەبران بە (النواطیر) ژمارەیان نەگەشتۆتە بیست پاسەوان، لە ١٩٢٩ فەرمانگەیەکی شارەوانی دامەزرا لە کووەیت ئەرکی ڕێکخستنی کاروباری پاسەوانیی بازاڕەکان و پاسەوانی دوکانەکانی گرتە ئەستۆ.

لە ساڵی ١٩٣٨ فەرمانگەیەک درووستکرا بۆ پۆلیس لە گۆڕەپانی سەفا لە ٦٠ پۆلیس پێکھات، ھەروەھا فەرمانگەی پۆلیسی بەندەر دامەزرا دوا بە دوای ئەمانە درووستبوونی خزمەتی پۆلیسی ھاتووچۆ لە ناو ھێزی پۆلیس لە ١٩٥٩ فەرمانگەی پۆلیس تێکەڵکرا لەگەڵ ئاسایشی گشتی بۆ پێکھێنانی فەرمانگەی پۆلیس و ئاسایشی گشتی کە ناوەڕۆکی وەزارەتی ناوەخۆی نواند.

دوای سەربەخۆ بوونی کووەیت دووبارە فەرمانگەی پۆلیس ڕێکخسترایەوە تا سەر بە وەزارەتی ناوخۆ بێت ساڵی ١٩٦٢. پۆلیسی کووەیت ھەر لە سەرەتای دامەزراندنیەوە ساڵی ١٩٣٨ دەستی کردووە بە مەشق پێ کردنی فەرمانبەرانی ئەو ڕەنجەش یارمەتی دا لە درووست بوونی زانکۆی پۆلیس ساڵی ١٩٦٩ کە بەم دواییانە ناو نرا بە ئەکادیمیای سەعدلعەبدوڵڵا بۆ زانستە ئەمنیەکان. وە لە ساڵی ٢٠٠١ ئەنجومەنی وەزیرانی کووەیت پڕۆژەی پۆلیسی ئافرەتیان مۆرکرد و یەکەم پۆل لە پۆلیسی ئافرەت قبوڵکرا لە ئەکادیمیای سەعدلعەبدوڵڵا لە ساڵی ٢٠٠٧.

## ڕیزبەندی سەربازی
### ئەندامان
* پۆلیس
* (وکیل عریف)
* (عریف)
* (رقیب)
* (ملک)
* (رقیب أول)
* (وکیل ضابط)
* (وکیل أول)
* (ملازم)

### ئەفسەران
* (ملازم)
* (ملازم أول)
* (نقیب)
* (رائد)
* (مقدم)
* (عقید)
* (عمید)
* (لواء)
* (فریق)
* (فریق أول)

## سەرچاوەکان

پۆل:کووەیت
تۆڵەستێنەکان (کۆمیک)

**تۆڵەسێنەرەکان** چەندیین کەسایەتی خەیاڵین کە لە نێو کتێبەبەکانی وڵاتی ئەمریکادا، بە (پاڵەوانی گەورە؛superheroes) ناسراوون. 
گرووپەکە لە کتێبی (تۆڵەسێنەرەکان - ١٩٦٣) سەیان هەڵداوە، کە لە لایەن (ستان لیی)ەوە کتێبەکە نووسراوە.
کۆمپانیای (مارڤێل) هەڵساوە بە درووستکردنی چەندییین فیلمی تایبەت بە گرووپی تۆڵەسێنەرەکان ، کە هەر فیلمێک و باس لە ئەندامێکی ئەو گرووپە دەکات، چ بە شێوەی تاکەکەسی چ بەشێوەی ڕۆڵبینی گشتی (تۆڵەسێنەرەکان).

## بەشێک لە کارەکتەرەکان (پاڵەوانەکان)

*پیاوی ئاسنین (تۆنی ستاڕک).
*لۆکی (جیھانی سینەماییی مارڤڵ)
*سۆر
*Ant-Man/ پیاوی مێروو.
*Wasp
*Hulk
*کاپتنی ئەمریکا
*Hawkeye
*Nick Fury
*Maria Hill
*Quicksilver
*Scarlet Witch
*Swordsman
*Hercules
*Black Panther
*Vision
*Black Knight
*Black Widow
*Doctor Druid
*Namor
*Starfox
*Captain Marvel
*She-Hulk
*Tigra
*Wonder Man
*Falcon
*Ms. Marvel
*Two-Gun Kid
*Mantis
*Beast
*Moondragon
*Hellcat

## فیلمەکان

*Iron Man
*The Incredible Hulk
*Iron Man 2
*Thor
*Captain America: The First Avenger
*Marvel's The Avengers
*Iron Man 3
*Thor: The Dark World
*Captain America: The Winter Soldier
*Guardians of the Galaxy
*Avengers: Age of Ultron
*Ant-Man
*کاپتن ئەمریکا: شەڕی نێوخۆیی

## بەستەرەکان

## سەرچاوەکان
[ویکیپیدیای ئینگلیزی](https://en.wikipedia.org/wiki/Avengers_(comics)).

.

پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن ستان لی درووستکراون
پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن ستان لی دروستکراون
پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکان کە لە ساڵی ١٩٦٣ ناسێنراون
تۆڵەستێنەکان: سەدەی ئاڵترۆن

**تۆڵەسێنەرەکان: سەدەی ئاڵتڕۆن** فیلمێکی ساڵی (٢٠١٥)ی کۆمپانیای (مارڤێل) ە. فیلمەکە لەجۆری (پاڵەوانیەتی) ی گرووپی (تۆڵەسێنەرەکان)ە.
فیلمەکە لە لایەنکۆمپانیای (واڵت دیزنی) یەوە بڵاو کراوەتەوە، کە فیلمی ژمارە (١١)م بوو لە زنجیرە فیلمی (تۆڵەسێنەرەکان).
فیلمەکە کۆمەڵێک لە (پاڵەوانەکانی - تیمی تۆڵەسێنەرەوەکان) تێدا بەشداربوون، کە بریتیبوون لە (Tony Stark،Steve Rogers، Thor،  Bruce Banner،  Natasha Romanoff،  Clint، Barton)
فیلمەکە بڕی (٢٦٧٫٤ میلیۆن دۆلار) ی تێدا خەرجکراوەو، داھاتەکەشی تاوەکوو ئێستا گەیشتۆتە (١٫٤٠٥ میلیار دۆلار).

## بەستەرەکان
* کریس ھیمسۆرس (سۆر)

## سەرچاوەکان

[//en.wikipedia.org/wiki/Avengers:_Age_of_Ultron ویکیپیدیای ئینگلیزی].

## پەراوێز

----

پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ساڵی ٢٠١٥
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٥
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سووپەرهێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی
پۆل:فیلمە درۆنەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک دانراون (ویلایەت)
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆی شێپەرتۆن وێنەیگیراون
پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سووپەرھێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی کۆنترۆڵکردنی دەروون
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن برایەن تایلەر تۆمارکراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە سیئۆڵ داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە سیئۆڵ وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن
پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەکشنییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:ئەو فیلمانەی لە وڵاتێکی خەیاڵی ڕوودەدەن
پۆل:فیلمەکان کە لە ھامپشیر وێنەیان گیراوە
ئۆدوو

alt=هەندێ لە ئاپەکانی ئۆدوو|وێنۆک|هەندێ لە ئاپەکانی ئۆدوو
**ئۆدوو** (ئینگلیزی: Odoo پێشتر بە OpenERP و پێش ئەوەش بە TinyERP ناسرابوو) چەپکە پرۆگرامێکی بەڕێوەبردنی کۆمپانیایە. ئامانجیان کۆمپانیای قەبارە جیاوازە، چەپکە پرۆگرامەکانی تیایدا ژمێریاری، پسوڵەکاری، بەرھەمھێنان، کڕین، بەڕێوەبردنی مەخزەن و پرۆژە بەڕێوەبردن ئەگرێتەوە.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ناکۆکیی تورکیا و پەکەکە

**ناکۆکیی تورکیا و پەکەکە** ناکۆکی و جەنگە کە لە ساڵی ١٩٨٤ەوە لەنێوان حکووەتی تورکیا و ھێزەکانی پارتی کرێکارانی کوردستان دەستی پێکردووە، کاتێک کە حکوومەتی تورکیا ڕەتی کردەوە ئازادی و ماف و خوێندن بەزمانی کوردی و حوکمەتی ئۆتۆنۆمی، بدات بە باکوری کوردستان، عەبدوڵا ئۆجالان جەنگی لە دژی حوکمەتی تورکیا ڕاگەیاند ـە مەبەستی سەربەخۆیی هەر چوار پارچەی کوردستان یان کوردستانی گەورە، ئەمە پاش ئەوەی کە پارتی کرێکارانی کوردستان لە پەرلەمانی تورکیا سوکایەتیان پێکرا و کوردەکانیان بە "شاخستانەکان" ناو برد.

## سەرچاوەکان

پۆل:ناکۆکیی تورکیا و کوردەکان (١٩٧٨-ئێستاکە)
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:شەڕە ناوخۆیییەکان
پۆل:شەڕەکان
پۆل:سەربزێوییەکانی کورد لە تورکیا
پۆل:ململانێکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:باشووری کوردستان
پۆل:ھەرێمی کوردستان
پۆل:باکووری کوردستان
پۆل:سەربزێوییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ناکۆکیی تورکیا و کوردەکان
پۆل:ناکۆکیی تورکیا و پەکەکە
خوان مانوێل سانتۆس

وێنۆک|خوان مانوێل سانتۆس
**خوان مانوێل سانتۆس** لەدایکبووی ١٠ی ئابی ١٩٥١. سیاسییەکی کۆڵۆمبییە، کە ٣٢ەمین سەرۆککۆماری لەوەتەی ٧ی ئابی ٢٠١٠ەوە تاکوو ئێستا وە پێش ئەوەش لە ٢٠٠٦ بۆ ٢٠٠٩ وەزیری بەرگری کۆڵۆمبیا بووە هەروەها پێش ئەوەش وەزیری دارایی (٢٠٠٠-٢٠٠٢) هەروەها بازارگانیش (١٩٩١-١٩٩٤) بووە. لەساڵی ٢٠١٦ بەهۆی هەوڵدان بۆ کۆتایی هاتنی شەڕی ناوخۆ لەوڵاتەکەی هەوڵدانی بۆ ڕێککەوتنی نێوان حکوومەت و بزووتنەوەی فارک خەڵاتی نۆبێلی لە ئاشتی پێبەخشرا.		

## ژێدەرەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١
پۆل:زیندووان
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل
ئاشی ئاو

[وێنۆک|300x300پیکسڵ|نموونەیەکی ئاشی ئاو لە [بەلجیکا لە سەدەی دوازدەیەم]]

**ئاشی ئاو** یان **ئاشی ئاوین **(ئینگلیزی: Watermill یان Water mill) جۆرە ئاشێکە کە ئاو بە کاردەھێنێت وەک سەرچاوەی وزە. پێکھاتەکەی بەشێوەیەکە کە چەرەخەیەکی ئاوی یان تۆرباینی ئاوی بەکاردەھێنێت بۆ درستکردنی کردەیەکی میکانیکی وەک ھاڕین، خولاندنەوە یان کوتان؛ کە ئەم جۆرە کردەیە پێویستییەکی سەرەکییە بۆ بەرھەمھێنانی زۆرینەی کەرستەکانی مرۆڤ، وەک ئارد، تەختە، کاغەز، قوماش و زۆر لە بەرھەمە کانزایییەکان، بۆیە دەکرێت ئاشی ئاو جۆرێک بێت لە ئاشی ئاسایی، ئاشی دار، ئاشی کاغەز، ئاشی چنین، ئاشی کوتان، ئاشی خولانەوە و چەندانی تر بێت.

یەکێک لە ڕێگا سەرەکییەکانی پۆلێنکردنی ئاشی ئاوی بەھۆ شێوازی خولانەوەی چەرخەکەیەتی (ئاسۆیی یان ستوونی)،
یەکێکیان بەھۆی چەرخەی ستوونی کاری تێدەکرێت لە ڕێگەی کردەی ئاراستەکردنیەوە، و ئەوەی تریان بەشێوەی ئاسۆیی بەبێ ئاڕاستەکردنە.

وێنۆک|جۆرە ئاشی ئاوێکی ڕۆمانی
وێنۆک|ئاشی ئاوێکی ستونی لە سوید
وێنۆک|300x300پیکسڵ|بەشی ناوەوەی ئاشێکی ئاو لە لایم ڕێجس، شانشینی ئەکگرتوو (سەدەی چواردەیەم)

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:داھێنانە دێرینەکان
پۆل:ئەندازیاریی ئاو
ئۆتۆ ھاینریش واربورگ

**ئۆتۆ ھاینریش واربورگ** (؛ ٨ی تشرینی یەکەمی ١٨٨٣ - ١ی ئابی ١٩٧٠) ژینناسی خەڵکی وڵاتی ئەڵمانیایە. کە لە ساڵی ١٩٣١ بەھۆی دۆزینەوەی چۆنیاتی کارکردنی ئەنزیمەکان بوو بە براوەی خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی.

## سەرچاوەکان
Otto Warburg Biographical
The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1931

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:خەڵکی ئەڵمانیا
پۆل:ژینناسان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦١
پۆل:مردووانی ١٩٤٧
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٣
پۆل:مردووانی ١٩٧٠
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئاڵمانی
زۆڵەکەی ئەستەمبوڵ

**زۆڵەکەی ئیستانبووڵ** ڕۆمانێکە لەلایەن نووسەری بە ڕەگەز تورک ئەلیف شەفەقەوە بە زمانی ئینگلیزی نووسراوە و لە ساڵی ٢٠٠٦ لەلایەن 
دەزگای **Viking Adult** بڵاوکراوەتەوە. پاشان ھەر لە ساڵی ٢٠٠٦ و لە مانگی ئازاردا لەلایەن **ئاسڵی بیچن**ەوە وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی تورکی بە ناونیشانی (منداڵە زۆڵەکە) و بووەتە کتێبی پڕفرۆش.

## چیڕۆکی ڕۆمانەکە
بەسەرھاتی دوو خێزانی تورکی و ئەرمەن دەگێڕێتەوە بە درێژایی مێژوو ھەر لە ساتی کۆمەڵکوژی و جینۆسایدی ئەرمەنەکانەوە تاوەکو سەردەمی نوێ. ئەلیف ھەوڵی داوە ئەو جەور و ستەمە پیشانبدا کە لەسەر دەستی دەوڵەتی عوسمانی لە ئەرمەنەکان کراوە لە ڕێگەی خانەوادەی چەخماخچیان و ستەمبووڵیانی ئەرمەنی لەلایەک و خانەوادەی کازانچی تورکی لەلایەکی تر، پاشان تێکەڵبوون و درووستبوونی پەیوەندییەکی سەیر بە درێژایی مێژوو لە نێوان ئەم دوو خانەوادەیە. پاڵەوانانی ڕۆمانەکەش بریتین لە ھەریەک لە ئاسیا کازانچی و ئارمەنووش چەخماخچی. دەرکەوتنی پەیوەندییەکان لەوکاتەوە دەستپێدەکەن کەوا ئارمەنووش بە نیازی ناسینی نەتەوەکەی سەردانێکی تورکیا بکا و لەبەر ئەمەش لەلای خانەوادەی زڕباوکەکەی دەمێنێتەوە، کە خانەوادەی کازانچین. ئەلیف وا لە خوێنەر دەکا بە درێژایی خوێندنەوە تامەزرۆ ببێ تا ئەوکاتەی کە ھەموو ڕاستییەکان ئاشکرا دەبن و خوێنەر تووشی شۆک دەبێ.

## وەرگێڕانی کوردی
ئەم کتێبە لە ساڵی ٢٠١٦ و لەسەر دەستی **بەرھەم ناودەشتی**یەوە وەرگێردرایە سەر زمانی کوردی لە زمانی ئینگلیزییەوە و خانەی چاپ و پەخشی ڕێنماش چاپ و بڵاویان کردووەتەوە.

## سەرچاوەکان
* چاپی کتێبەکە.
* ویکی ئینگلیزی.
* ویکی تورکی.
* ماڵپەڕی ئەلیف شەفەق 
* ماڵپەڕی Goodreads
* ماڵپەڕی The Guardian

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ڕۆمانەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:ڕۆمانەکانی ئەلیف شەفەق
پۆل:ڕۆمانەکانی ٢٠٠٦
لینوکس مینت

**لینوکس مینت** (بە ئینگلیزی: Linux Mint) بریتییە لە دابەشکردنێکی لینوکس کە لەلایەن کۆمەڵگایەکەوە بەڕێوەئەبرێت و دامەزراوە لەسەر دابەشکراوەی دیبیان و ئووبوونتوو لەگەڵیدا گونجاوە و کۆگاکانی نەرمەکاڵا ھاوبەش دەکات و سیستمێکی کارگێڕی ئاسوودە و بەھێز و ئاسانە بۆ بەکارھێنان، ئامانجی لینوکس مینت دروستکردنی دابەشکردنێکی جوان و نوێ و گونجاوە بۆ سەر مێز.

## مێژوو
گەشەپێدانی لینوکس مینت لە ٢٠٠٦ەوە دەستی پێکرد کە وەشانێکی بێتای ١٫٠ی لەگەڵدا بوو کە دەگەڕایەوە بۆ کوبونتو. لە ٢٠١٠دا لینوکس مینت وەشانێکی نوێی بەناوی (Linux Mint Debian Edition یان LMDE) بڵاوکردەوە. بەڵام دوای نزیکەی ٥ ساڵ لینوکس مینت پشتگیری LMDEی وەستاند.

لە ٢٠ی شوباتی ساڵی ٢٠١٦دا، پەڕگەی سەرەکی لینوکس مینت لەلایەن چەند ھاککەرێکی نەناسراوەوە پێشێلکارییان بەرامبەر کرا، و ھاککەرەکان توانییان بەچڕی بەستەری دابەزاندنەکان بگۆڕن.

## وەشانەکان
# سارا ١٨.x
# لینوکس مینت ٥ (کە پشتگیرییەکی درێژخایەنیشی لەگەڵدا بوو.)
# لینوکس مینت ١٧ (کە چەند وەشانێکی لیبرە ئۆفیسیشی لەگەڵدا بوو.)
# لینوکس مینت ١٨
# تارا یان ١٩
# لە کۆتایییەکانی ساڵی ٢٠١٨ ١٩٫١ یان تێسا
## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لینوکس
پۆل:دابەشکراوەی لینوکس
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٠٦
ئیبن جەزەری

**موحەممەد کوڕی موحەممەد کوڕی موحەممەد کوڕی عەلی کوڕی یوسف** ناسراو بە **ئیبن جەزەری** (عەرەبی:إبن الجزری)، ئیمامی حافز، شافعی مەزھەب، شێخی قورئانخوێنان.
لە دیمەشق لە دایک بووە و باو باپیرانی دەگەڕێتەوە جزیر، ھەر لەبەر ئەوەشە ناسناوی "جەزەری"یە.

دەگووترێ باوکی ئیبن جەزەری پێش لە دایک بوونی ئیبن جەزەری ساڵی ٧٥٠ی کۆچی حەجی کرد و ئاوی زەمزەمی خواردەوە بە نیەتی کوڕێکی زانا، داوای لە خودا کرد کە کوڕێکی پێ ببەخشێ و ئەو کوڕەش ببێتە زانا.
ئیبن جەزەری لە شەوی بیست و پێنجەمی ڕەمەزانی ساڵی ٧٥١کـ لە دایک بوو، قورئانی لەبەرکردووە لە ١٣ ساڵی، ئیمام بووە لە ١٤ ساڵی.

لە گۆڕەپانی بەرھەم نووسیندا بەرھەمی زۆری ھەبووە لە چەند بوارێکی ئیسلامی، یەکێک لە بەرھەمە بەناوبانگەکانی پەرتووکی پێشەکیی جەزەری یان مەتنی جەزەری کە لە ١٠٩ بەیتە شیعر پێکھاتووە لە باسی زانستی تەجوید، تیایدا باسی دەرچەی پیتەکان و سیفاتی پیتەکان و ئەحکامەکانی تەجوید و ھتد بە شیعر دەکات.

## چەند نمونەیەک لە بەرھەمەکانی
بەرھەمی زۆرن، بە تایبەت لە زانستەکانی قورئان، ئەمانەش چەن نمونەیەکن:
* (تحبیر التیسیر فی القراءات العشر)، لە چاپ دراوە.
* (البیان فی خط عثمان)
* (نحفة الإخوان فی الخلف بین الشاطبیة والعنوان)
* (البدابة فی علوم الروایة)
* (مقدمة علوم الحدیث)
* (الإجلاء والتعظیم فی مقام إبراھیم)
* (الإصابة فی لوزام الکتابة)

## تاری پەیوەندیدار
* پێشەکیی جەزەری

## سەرچاوەکان
* ڤیدیۆ: شێخ ئەیمەن ڕوشدی سوەید: باسێکی ئیمام ئیبن جەزەری
* ویکیپیدیای عەرەبی

پۆل:سوننە
پۆل:لەدایکبووانی ١٣٥٠
پۆل:مردووانی ١٤٢٩
پۆل:زانایانی فەرموودە
پۆل:نووسەرانی موسڵمان
پۆل:قورئانخوێنان
پۆل:ئەشعەرییەکان
پۆل:شافعییەکان
پۆل:ئیمامەکانی سوننە
کریس ھێمسوۆرت

**کریس ھێمسوۆرت** (ئینگلیزی:Chris Hemsworth) لە دایکبووی (١١ی ئابی ١٩٨٣)ی شاری (مێلبۆڕن)ی (ئسوتڕالیا)یە.
*کریس* ئەکتەرێکی (ئوستڕالی)یە، کە بەشداری لە چەندین فیلمدا و بە چەند ڕۆلێکی جیاواز کردووە، کە گرنگترینیان زنجیرە فیلمەکانی تۆڵەسێنەرەکانە بە ڕۆڵی (THOR).

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرەکان
* سۆر (کۆمیکی مارڤێل)
* تۆڵەسێنەرەکان (کۆمیک)
* تۆڵەسێنەرەکان: سەدەی ئاڵتڕۆن

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئوسترالی
پۆل:ئوسترالییەکانی بە ڕەچەڵەک ئینگلیز
پۆل:ئوسترالییەکانی بە ڕەچەڵەک ئەڵمانی
پۆل:ئوسترالییەکانی بەڕەگەز ئیری
پۆل:ئوسترالییەکانی بە ڕەچەڵەک سکۆتلاندی
پۆل:زیندووان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی لۆجی
تۆر (کۆمیکی مارڤڵ)

وێنۆک

**[[تۆر]]** پاڵەوانێکی سوپەری ناو زنجیرە کۆمیکەکانە کە لەلایەن مارڤێل کۆمیکس بڵاو دەکرێتەوە، و کەسایەتییەکەی وەرگیراوە لە ھەمان ناو لە میتۆلۆژیای نۆردییە، کە بریتییە لە تۆر کوڕی ئۆدن، پەروەردگاری خوداکان لەلایان، کەسایەتییەکە لەلایەن ستان لی دروست کراوە، و تێکستەکان لەلایەن لاری لایبر دانراوە، و وێنەی کێشراوە لەلایەن جاک کیربی، و کەسایەتییەکە یەکەم جار دەرکەوت لە چاپتەری ٨٣ لە زنجیرەی گەشتێک بۆ لێڵی (Journey into Mystery) لە ساڵی ١٩٦٢.

## ئەمانەش ببینە
* تۆڵەسێنەرەکان (کۆمیک)
* تۆڵەسێنەرەکان: سەدەی ئاڵتڕۆن

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی.

پۆل:کۆمیکەکانی ماڕڤل
پۆل:خوا خەیاڵییەکان
پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن ستان لی درووستکراون
پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم
پۆل:یەکەم نمایشی کۆمیک لە ساڵی ١٩٦٢
پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن ستان لی دروستکراون
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای دەستکاریکردنی وزەیان ھەیە
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای کارەبایی یان موگناتیسییان هەیە
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای گەشتکردنی ڕەھەندییان ھەیە
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای کارەبایی یان موگناتیسییان ھەیە
نیکۆلای گۆگۆل

نیکۆلای گۆگۆڵ لە ٢١ ئازاری ١٨٠٩ چاوی بەژیان ھەڵێناوە دانەری چیرۆکی کورت و ڕۆمانی پتەو و شانۆگەرییە و بەشێکی ڕەخنەگران بە باوکی ڕیالیزم لەئەدەبی ڕوسیدا دای دەنێن.
ھەرچەندە لەیەکەم بەرھەمی شانۆیی لە ساڵی ١٨٢٩دا ھەستی بە شکستی و سەرنەکەوتن کرد، بەڵام دوای دوو ساڵ لە ١٨٣١ دا کە کۆمەڵە چیرۆکێکی ئۆکرانی بەناونیشانی (چەند ئێوارە وەختێک لە چاندنگەیەکی نزیک دیکانگادا)ی بڵاوکردەوە، ناوبانگێکی باشی بۆ خۆی پەیدا کرد و شاعیر و نووسەری ناوداری وەکو (پووشکین و جۆکۆڤسکی و ئەکساکۆڤ و بلنیسکی) پەسەندیان کرد و بەنوسەرێکی ڕیالیستی سەرکەوتوویان لەقەڵەمدا و دوای تەواوکردنی بەرگی یەکەمی بەرھەمێکی نایابی بەناوی (گیانە مردووەکان) لە ساڵی ١٨٤٢ کە ڕۆمانێکی ڕیالیستی سەرکەوتووبوو، ھێرشێکی توند و تیژی بردبووە سەر داب و نەریتی کۆمەڵایەتی و ھەڵس و کەوتی خەڵکەکە و ژیانی جووتیاران بەکارتێکردنی قەشەیەکی کەلەڕەق، ھزرێکی ڕەش بینانە دەستی بەسەر ھەست و ھۆشی داگرت و خستییە سەر بارێکی نیگەرانی و ھاتە سەر ئەو قەناعەتە کە خۆی بەرامبەر خوا بە تاوانبار بزانێ و ئەمە وایلێکرد بەرگی دووەمی (گیانە مردووەکان)ی بەر لەچاپکردنی سووتاند و لەناوی برد و ئەم ھەڵوێستەی بە خاڵێکی تاریک لەژیانی دادەنرێت.

## گۆگۆڵ و نووسینی شانۆگەری
گۆگۆڵ جگە لەچیرۆکی کورت و ڕۆمان، کۆمەڵە شانۆگەرییەکی ڕیالیستی بەھێزی نوسی دیارترینیان ئەمانەی خوارەوەن:
شانۆگەری (جەنابی موفەتیشی گشتی) لە ساڵی ١٨٣٦ نوسی و دەریچواند و سەرکەوتنێکی باشی بەدەست ھێنا و ھێرشێکی توند و تیژی پێکەنیناوی بردەسەر چینی فەرمانبەرەکانی حکوومەتی ڕووسیای قەیسەری، ھەروەھا لە ساڵی ١٨٤٢ شانۆگەرییەکی سەرکەوتووتری نوسی بەناوی (ژنھێنان) و، کارێکی تەواوی لەنوسەرانی دوای خۆی کرد و، لەھەمان ساڵ شانۆگەری (قومارچییەکان)یشی نوسی و لەزۆر لاوە پەسەندکرا.

## بەرھەمەکانی گۆگۆڵ و وەرگێڕانیان بۆ سەر زمانی تر
زۆربەی بەرھەمە ئەدەبییەکانی گۆگۆڵ وەرگێڕاونەتە سەر زمانی ئینگلیزی و فەڕەنسی لەوانەی کۆمەڵە چیرۆکێکییەتی بەناوی (میرگورد) سێ شانۆگەری نایابی دیکەی کە ئەمانەن:
١- پاڵتۆ: یەکەمین ڕۆمانە لەئەدەبی ڕوسی بەزەیی بە مرۆڤی چەوساوەدا بێتەوە ٢- تاراس بۆلبا: داستانێکە لەبارەی ژیانی قۆزاقەکان لەسەدەی پازدەھەمدا.
٣- جەنابی موفەتیش: کە شانۆگەرییەکی کۆمیدی خۆش و سەرکەوتووە.
لەکۆتاییشدا دەبێ ئەوە بڵێین کە گۆگۆڵ لەتەمەنی ٤٣ ساڵیدا لە ٢١ شوباتی ١٨٥٢ کۆچی دوایی کرد و تۆماری گەورەترین نووسەری ڕیالیست لە ئەدەبی ڕوسیدا پێچرایەوە.

## سەرچاوەکان
پێڕستی شارەکانی ئیتالیا

ناوی شارەکان سەربەڕەو ژێر ڕێزکراوە بەگوێرەی ژمارەی دانیشتوان.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:پێڕستەکان
پۆل:پێڕستەکانی شارەکان بەپێی وڵات
پۆل:شار و شارۆچکەکانی ئیتالیا
پۆل:پێرستەکانی شارەکانی ئەورووپا
پۆل:پێڕستی شارەکان بە پێی دانیشتوان
ئایرۆن مەن

**پیاوی ئاسنین** کەبە (تۆنی ستاڕک) یش دەناسرێت، یەکێکە لە پاڵەوانەکانی گرووپی (تۆڵەسێنەرەکان)، کەلە لایەن (ستان لی) یەوە لە کتێبێکدا نووسراون.
ھەر وەکوو (کۆمیکەکان) ی تر، کۆمپانیای ماڕڤل جەند بەشە فیلمێکی لێ درووست کردووە، کە ھەندێکیان بەتەنیا و ھەندێکی تریان بە کۆمەڵ ھەن.

## بەستەرەکان
* کۆمیکەکانی ماڕڤل
* تۆڵەسێنەرەکان (کۆمیک)
* تۆڵەسێنەرەکان: سەدەی ئاڵتڕۆن

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی.

پۆل:کۆمیکەکانی ماڕڤل
پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن ستان لی درووستکراون
پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن ستان لی دروستکراون
پۆل:ھاکەرە خەیاڵییەکان
پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکان کە لە ساڵی ١٩٦٣ ناسێنراون
شیڵد (ڕێکخراو)

وێنۆک|400px|لۆگۆی تاقمی شێڵد

**شێڵد** (S. H. I. E. L. D.) بریتییە لە دەزگایەکی خەیاڵی بۆ سیخوڕی، و جێبەجێ کردنی یاسا و دژایەتی کردنی تیرۆر، دەزگاکە دەردەکەوێت لە کتێبە نەخشێندراوەکانی مارڤل کۆمیکسدا. دروست کراوە لە لایەن ستان لی و جاک کیربی لە چیرۆکە سەیرەکان #۱۳٥ (Aug. ۱۹٦٥)، وە ئەو زۆربەی کات مامەڵە لەگەڵ دیاردە نا سروشتییەکان و هەڕەشە گەردوونییە دەرەکییەکان.

## ئەندامەکان
* نیک فیوری
* ماریا هێڵ
* فیل کۆلسۆن

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن ستان لی درووستکراون
خەندوود

**خەندوود** ( یان Khandud) گوندێکە کەوتۆتە پارێزگای بەدەخشان لەباکوری خۆڕھەڵاتی ئەفغانستان، لەناو ناوچەی وەخان دان نزیک بەڕووباری پانژ.

لەڕوی کارگێرییەوە پێشوتر یەکێک بوە لەو چوار ھەرێمەی کە بە وەخان ناوزەند دەکران، کە گوندی خەندودی لەخۆدەگرت تاوەکو گوندی دیگەرگوند.

خەڵکی ئەم ناوچەیە لەبنەڕەت دا، دانیشتوانی دەوروبەری گەزنە بوون لە ئەفغانستان بەڵام لەترسی ھێرشی مەغۆلەکان ناچاربوون ناوچەکانیان جێبێڵن بۆ شوێنی ئێستایان کە بە خەندود دەناسرێ، کە شوێنێکی زۆڕ سەختەو ژیان تێیدا دەگمەن و سەختە، لەترسی ھێرشە جۆڕبەجۆرەکانی تری دوای مەغۆڵەکان ھەرلەوێ ماونەتەوە و دابڕاون لەھەواڵی جیھان، لەسەدەی بیستەم تەنھا بە دووسەد نەفەر خۆیان ناساند ئەمیش لەترسی سەربازی باج و سەرانەی روسەکان، کە خۆیان بە کۆچەری و شوانکارە ناساند، لەدوای دامەزراندن و سەربەخۆیی ئەفغانستان بە ناوچەی خان دەولەت ناسێندرا، کە تەنھا ١٨ میل لە کالە پەنژاوە دورە لە لای باشوری خۆڕئاواوە.

بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٣ ژمارەی دانیشتوانی ١٫٢٤٤ کەسە.

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
* نەخشەی خەندود لە نەخشەگای جیھانی.
* خەندود لە فەرھەنگ و ئەتلەسی جوگرافیاوە.

پۆل:ھەرێمەکانی ئەفغانستان
پۆل:ئاسیا
پۆل:ئەفغانستان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
دۆزەخ (فیلم)

**دۆزەخ** بە (ئینگلیزی:Inferno) فیلمێکی ئەمەریکی ساڵی (٢٠١٦)یە، کە تێێدا تۆم هەنکس رۆڵی سەرەکی دەبینێت، چاوەڕێ دەکرێت داهاتێکی گەورە لە جیهان کۆبکاتەوە، چیرۆکی فیلمەکە لە کتێبێک بەهەمان ناو وەرگیراوە کە لە ساڵی 2013 لە لایەن دان بڕاون، نووسەری بەناوبانگی ئەمەریکی بڵاوکراوەتەوە. فیلمەکە تەواوکەر و تێکەڵی فیلمەکانی (The Davince code, Angels &Demons)یە.

## بڵاوکردنەوە
فیلمەکە لە ڕێکەوتی (٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦) لە شاری (فلۆرێنس، ئیتاڵیا) بۆ یەکەمجار پیشاندررا.
وەلە ڕێکەوتیی (١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦) لە شاری (هەولێر) لە (ئیمپایەر سینەما) پیشاندرا.

## بەستەرەکان
*تۆم هەنکس.
* ماڵپەڕی ڕووداو.
## سەرچاوە

* [ویکیپیدیای ئینگلیزی](https://en.wikipedia.org/wiki/Inferno_(2016_film)).
* پۆڕتاڵی ڕووداو.

----

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن هانس زیمەر تۆمارکراون
پۆل:فیلمە دانراوەکان لە ساڵی ٢٠١٦
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی تەندروستیی دەروونی
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری فلۆرانس وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ئیستانبوڵ وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ڤێنیز وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان لە بەرھەمھێنانی برایان گرەیزەر
پۆل:فیلمەکان لە بەرھەمھێنانی ڕۆن ھۆوارد
پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی دەیڤد کۆپ
پۆل:فیلمەکانی ئیمەیجن ئینتەرتەیمێنت
بەندییەکان (فیلم)

***بەندییەکان*** فیلمێکی ٢٠١٣ی ھەستبزوێنی ئەمریکییە کە لەلایەن دێنیس ڤیلێنوێڤەوە دەرھێنردراوە لە فیلمنامەی نووسراو لەلایەن ئارۆن گوزیکۆوسکی. فیلمەکە خاوەنی کاستێکی پڕ ئەستێرەیە کە پێکدێت لە ھیوو جەکمەن، جەیک جیڵنھاڵ، ڤیۆلا دەیڤس، ماریۆ بێڵۆ، تێرەنس ھاوەرد، مێلیسا لیۆ، و پۆوڵ دانۆ.

چیرۆکی فیلمەکە سەرنج دەخاتە سەر ڕفاندنی دوو کچی منداڵ لە پێنسڵڤەینیا و گەڕانە دوابەدواکەی پۆلیس بۆ ڕفێنەرە گومانلێکراوەکە. باوکی یەکێک لە کچەکان کارەکە دەخاتە ژێر دەستی خۆیەوە، دوای ئەوەی پۆلیس گومانلێکراوێکی گەنج دەگرن و دواتر بەری دەدەن. فیلمەکە سەرکەوتوویەکی دارایی و ڕەخنەیی بوو، بە پەیداکردنی ١٢٢ ملیۆن دۆلار لە جیھاندا. فیلمەکە لەلایەن دەستەی پێداچوونەوەی نێودەوڵەتییەوە بە یەکێک لە دە باشترین فیلمەکانی ٢٠١٣ ھەڵبژێردرا، و لە ٨٦ەم خەڵاتەکانی ئۆسکار، پاڵێورا بۆ خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین سینەماتۆگرافی.

## کاست

* ھیوو جەکمەن بە ڕۆڵی کێڵەر دۆڤەر
* جەیک جیڵنھاڵ بە ڕۆڵی لێکۆڵەر لۆکی
* ڤیۆلا دەیڤس بە ڕۆڵی نانسی بێرچ
* ماریا بێڵۆ بە ڕۆڵی گرەیس دۆڤەر 
* تێرەنس ھاوەرد بە ڕۆڵی فرانکڵین بێرچ
* مێلیسا لیۆ بە ڕۆڵی ھۆڵی جۆنز
* پۆوڵ دانۆ بە ڕۆڵی ئالێکس جۆنز
* دێنیس کریستئفەر بە ڕۆڵی بەڕێز جۆنز
* دیڵەن مینێت بە ڕۆڵی ڕاڵف دۆڤەر
*بڕاد جەیمز بە ڕۆڵی ئەفسەر کارتەر
* زۆوی سۆوڵ بە ڕۆڵی ئیڵایزا بێرچ
* ئێرین گێراسیمۆڤیچ بە ڕۆڵی ئانا دۆڤەر
* کایڵا-درو سایمنز بە ڕۆڵی جۆوی بێرچ
* وەین دوڤۆڵ بە ڕۆڵی کاپتن ڕیچارد ئۆ'ماڵی 
* لێن کاریۆو بە ڕۆڵی باوکە پاتریک دەن 
* دەیڤد داستماڵچیەن بە ڕۆڵی بۆب تەیڵەر
* جێف پۆوپ بە ڕۆڵی ئیلیەت میڵاند

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 
* 
* 
* 
* 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ٢٠١٣ بەرھەمھێندراون
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ھۆشیارەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە درامییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە تاوانکارییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە دەروونییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە درامییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ھۆشیارە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کوڕ
پۆل:فیلمەکان کە لە ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت
پۆل:فیلمەکانی سامیت ئینتەرتەیمێنت
پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ڕفاندنی منداڵ لە ئەمریکا
پۆل:فیلمەکان کە لە پەنسێلڤانیا داندراون
میترا بابەک

**میترا بابەک** لە دایک بووی ١٩٥٨ لە شاری کەرەج لە وڵاتی ئێران، دکتۆری دەروونی و ڕەوان دەرمانی سێکسی و هاسەری پێشوی عادل موراد ئەندامی مەکتەبی سیاسی یەکێتی نیشتمانی کوردستانە کە ئێستا لە وڵاتی بریتانیا نیشتەجێیە.

ناوبراو کچی وێنەگر و ڕۆژنامەنووسی ڕۆژنامەی کەیهانی پێش شۆڕشی ئیسلامی ئێران، موحەممەدحوسێن عەبابافەهایە.

## سەرەتای ژیانی
میترا بابەک هەر لە منداڵییەوە زۆر خولیای سەما و ئەکتەری بوو، لە دواناوەندی دا سێ جار خەڵاتی یەکەمی تیاتری خوێندنگای بردەوە، هەروەها دوو تیاتری سیاسی بردە سەر شانۆ کە لە لایەن بینەرانەوە زۆر جێگای سەرنج بوو، لە سەردەمی هەرزەکاری دا بوو کە ڕوویکردە لێکۆڵینەوە لەسەر هۆکارەکانی نەبوونی و تووشبوون بە ماددەهۆشبەرەکان و کێشە سیاسییەکانی کۆمەڵگا، چەندین جار بە هۆکارگەلی سیاسی هەڕەشەی دەستبەسەرکردنی لێکرا،

لەگەڵ ئەوەی بەردەوام داکۆکی لە مافی مرۆڤ دەکرد، بۆیە لەگەڵ سەرەتای شۆڕشی ئیسلامی ئێران دژی دەستەڵاتی خومەینی وەستایەوە و لە ٢١ی بەهمەنی  ١٩٧٩ دا بە گوللەی لایەنگرانی خومەینی بریندار کرا،

## دوای شۆڕشی ئیسلامی ئێران
ناوبراو دوای شؤڕشی گەلانی ئێران لە ١٩٧٩ دا لە بەشی کۆمیوتەری کۆمپانیای ئیران خۆدرۆ(ناسیۆناڵی ئەو دەم) دەستی بەکار کرد و بە هۆی تێکەڵی زۆری لەگەڵ کرێکارانی کارخانەکە وەکوو یەکەم ژنی شۆڕای ئیسلامی کارگەکە هەڵبژێردرا و هەر لەو کاتەدا بەڵگەی زۆری لەسەر گەندەڵی ئەو ڕژێمە ئاشکرا کرد بۆیە زۆری نەخایاند کە لەلایەن سپای پاسداران و بەڕێوەبەرایەتی کارخانەکە هەڕەشەی زیندانی لێکراو بۆیە ناچار بە خۆ حەشار دان بوو.

لە ساڵی ١٩٨١ دا لەگەڵ عادل موراد بەرێوەبەری کاروباری دەرەوەی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان دا هاوسەرگیری کرد و لە ئێرانەوە چوو بۆ سوریا و لوبنان و هەرلەوێش فێری زمانەکانی عەرەبی و کوردی سۆرانی و فەیلی بوو و لە زانکۆی دیمەشق دەستی کرد بە خوێندن، ناوبراو لەو هاوسەرگیریە دا بوو بە دایکی دوو منداڵ، بە ناوەکانی ئاری موراد و ژینۆ موراد.
ئاری جورنالیست و چالاکی مافی مرۆڤ و کێشەکانی کوردستانی زۆر بە دونیا ناساندوە و هەروەها ژینۆ دیزاینەرێکی بە توانایە و لە ساڵی ٢٠١٦ دا خەڵاتی سەرکەوتووترین خانمەبازرگانی کوردی لە بریتانیا بردەوە.

دوای ١٨ مانگ لە هاوسەرگیریەکەی لە سەردانێکی دا بۆ ئێران باوکی لەدەست دا و هەر لەوکاتەش دا لەگەڵ عادل موراد لە ئێران دەستگیر کران، و دوای ئازاد بوونیان بۆ هەمیشە ئێرانیان جێهێشت و وەکوو پەنابەری سیاسی لە بریاتانیا نیشتەجێ بوون

## ژیان لە بریتانیا
هەرلەگەڵ چۆنی بۆ ئەم وڵاتە دەستی کرد بە خوێندن و هەرلەوێش  وێڕای کارکردن، دوکتۆرای بەدەست هێنا.

ناوبراو لە چەند بابەتی دەروونی و ڕاوێژکاری کێشەی خێزان و کێشە جنسییەکان دا شارەزایی وەرگرت، لە ١٩٩٨ دا لە رێکخراوی دژی ماددەهۆشبەرەکان و لە ٢٠٠١ دا لەگەڵ ڕێکخراوی تەندرووستی لەندەن ئان ئێچ ئێس دەست بە کار بوو.
میترا، پسپۆڕ و ڕاوێژکاری دەروونیە و ٢٦ ساڵ لە بوارەکانی چاند، زمان، ئایین و سیاسەت دا لێکۆڵینەوەی کردووە و ڕێکخراوێکی بە ناوی (Middle Eastern Family Counselling Service) و بە شێوەیەکی بێێبەرانبەر و بە زمانەکانی کوردی، فارسی، عەرەبی و ئینگلیزی کردەوە و هەربۆخۆی سەرپەرشتیاری هەموو بەشەکانی وە ئەستۆ گرت، ئەم ڕێکخراوە لە ٢٠١١ تاکوو ئێستا بە شێوەی تایبەتی و تاکە کەسی درێژە بەکارەکانی دەدا.

## سەرچاوە

* ماڵپەڕی فەرمی دوکتۆر میترا بابەک

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ئێڤەرست (فیلم)

**ئێڤەرست** بە (ئینگلیزی:Everest)، فیلمێکی (بەریتانی - ئەمریکی - ئایسلەندی - نیپاڵ)ی ساڵێ ٢٠١٥ یە.
فیلمەکە لە ڕێکەوتی (٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥) لە (٧٢ یەمین فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی ڤێنیس بۆ فیلم - 72nd Venice International Film Festival) بۆ یەکەم جار پەخش کرا.

## چیڕۆک
جیرۆکی فیلمەکە لە کتێبێکی ئەمریکی وەرگیراوە کە ناوی (Left for Dead: My Journey Home from Everest (2000).)یە، کە تێیدا کۆمەڵە شاخەوانێک هەڵدەستن بە ئەنجامدانی سەرکێشییەک و هەڵگەڕان بەسەر لووتکە چیای ئێڤەرست، لە ئەنجامدا جەندین ئەندامی دەستەکە گیان لەدەست دەدەن، و
ڕووداوەکانی فیلمەکە ڕاستین و لە واقیعدا ڕویداوە.

## بەستەرەکان
*چیای ئێڤەرست.

## سەرچاوەکان
* [ویکیپیدیای ئینگلیزی](https://en.wikipedia.org/wiki/Everest_(2015_film)).
----

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥
پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٥
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە بەریتانییەکان
پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی ١٩٩٦
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:ئەو فیلمانەی دەکەونە نیپاڵ
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی پاینوود وێنەگیراون
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە درامییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە کارەساتییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە درامییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە بەریتانییەکان
پۆل:فیلمەکانی کرۆس کریک پیکچەرز
پۆل:فیلمەکان دەربارەی مەرگ
پۆل:فیلمەکان لە بەرھەمھێنانی برایان ئۆلیڤەر
پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ڕۆما وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە درامییەکانی ٢٠١٥
پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای کتێبە ناخەیاڵییەکان
کاپتن ئەمریکا

وێنۆک|قەلغانی تایبەتی کاپتنی ئەمریکا

**کاپتنی ئامریکا** کە هاوکات بە (ستیڤن ڕۆگەرز) ناسراوە، یەکێکە لە (پاڵەوانەکانی) نێو (کۆمیکەکانی مارڤل) کە کۆمپانیای مارڤڵ جەند بەشێکی فیلمی (کاپتنی ئەمریکا)ی چ بە تایبەتی چ بە شێوەی کۆمەڵ درووست کردووە.

## بەشداری لە گرووپەکان

*All-Winners Squad

*Avengers

*Avengers Unity Division

*Illuminati

*Invaders

*Landau, Luckman, and Lake

*New Avengers

*Project: Rebirth

*Redeemers

*S.H.I.E.L.D.

*"Secret Avengers" (Civil War)

*Secret Avengers

*Secret Defenders

*U.S. Army

## بەستەرەکان
*تۆڵەسێنەرەکان (کۆمیک)
*کاپتن ئەمریکا: شەڕی نێوخۆیی.

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی.

پۆل:کۆمیکەکانی ماڕڤل
پۆل:کەسایەتیی زنجیرە فیلمەکان
پۆل:کارەکتەرە خەیاڵییەکان کە بە ھەڵە وا گومان دەکرێت مردوون
پۆل:سووپەرھیرۆ ئەمریکییەکانی مارڤڵ کۆمیکس
پۆل:ھونەرمەندە جەنگییەکانی مارڤڵ کۆمیکس
پۆل:گۆڕانکارییەکانی کۆمیکی مارڤڵ
ڕووخانی کۆشکی سپی (فیلم)

**ڕووخانی کۆشکی سپی** (ئینگلیزی: White House Down) فیلمێکی ئەمریکیی ساڵی ٢٠١٣یە.
فیلمەکە لە جۆری (ئاکشن، سیاسی، هەستبزوێن)ە، کە لەلایەن (ڕۆڵاند ئەمیر ڕیچ) کاری دەرهێنان و بۆ کراوە.

## چیرۆک
جیرۆکی فیلمەکە باس لە دەستەیەکی (تیرۆرستی)، دەکات کە هێرش دەکەنە سەر کۆشکی سپی و بۆ دووەم جار لە مێژوودا، توندو تۆڵترین خانووی جیهان لە ڕوی ئاسایشیەوە دەگرن.

## بەستەرەکان
*کۆشکی سپی.

## سەرچاوەکان

ویکیپیدیای ئینگلزی.

.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکان بەزمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمی هاوڕێی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە هاوڕێییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمی ھاوڕێی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنەکانی ساڵی ٢٠١٣
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە
پۆل:فیلمەکان دەربارەی کودەتا
پۆل:فیلمەکان دەربارەی شەڕی ناوەکی و چەکەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەزگای ھەواڵگری ناوەندی
پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی جەیمس ڤاندەربیڵت
پۆل:فیلمەکان کە لە فەڕەنسا داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە مۆنتریال وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی جەیمس ڤاندەربیڵت
پۆل:فیلمەکان کە لە ئێران داندراون
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە تاوانکارییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کچ
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە سەرۆکە خەیاڵییەکانی ئەمریکا
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دەزگای نھێنیی ئەمریکا
پۆل:ئەو فیلمانەی لە کۆشکی سپی داندراون
حەمە قوتو

**حەمە قوتو** ناوی تەواوی (**محەممەد ئیبراھیم عەبدول**) لەدایکبووی ساڵی ١٩٣٩ لە شاری ھەڵەبجە و لە ساڵی ١٩٩٢ کۆچی دواییکردووە. گۆرانیبێژی کورد بوو. لەبەرئەوەی ئەوەی کە لەمنداڵییەوە بەشێوەیەکی ڕێک و پۆشتە دەرکەوتووە، بە (حەمە قوتوو) ناسراوە. جگە لە گۆرانیبێژی چەندین کاری کردووە لەوانە شۆفێریکردووە لە ڕێگەی (سلێمانی- ھەڵەبجە) و لەھەمانکاتیشدا فەرمانبەر بووە لە بەڕێوەبەرایەتیی ڕۆشنبیریی و ڕاگەیاندن، خاوەنی ١٣ گۆرانی تۆمارکراو بووە. لە ساڵی ١٩٦١ ھاوسەرگیری کردووە و خاوەنی شەش منداڵ بوو، لە شەوێکی زستانی ساڵی ١٩٩٢ لەنێو ئۆتۆمبێلەکەی لە شاری سلێمانی بەھۆی سەرماوە کۆچی دوایی کردووە.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان
* بەڤیدیۆ... ھاوسەر و کچەکەی حەمە قوتوو بەمجۆرە باسی کارە ھونەرییەکانی دەکەن | NRT 2
* کوردپێدیا

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩
پۆل:مردووانی ١٩٩٢
پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
پاڵەوانی گەورە ٦ (فیلم)

**پاڵەوانی گەورەی ٦** بە (ئینگلیزی:Big Hero 6) فیلمێکی ئەمریکی ساڵی (٢٠١٤) جۆری (سێ دووری، کۆمێدی، پاڵەوانی،ئەنیمەیشن)ە.
فیلمەکە درووستکراوی (Walt Disney Animation Studios)وە بڵاوکراوەی (Walt Disney Pictures)ە.
## چیرۆک
کوڕێک له‌گه‌ڵ تاقمێک له‌ زانایانی تر کار ده‌که‌ن بۆ درووستکردنی تیمێکی پاڵه‌وانان که‌ تیایدا ڕۆبۆته‌ گه‌وره‌که‌ سه‌رکردایه‌تیان ده‌کات.

## سەرچاوەکان
* [ویکیپیدیای ئینگلیزی](https://en.wikipedia.org/wiki/Big_Hero_6_(film)).

## پەراوێز


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 
* 
* 
* 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٤
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی
پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمی ئەکشن کۆمیدی ساڵی ٢٠١٤
پۆل:فیلمە کۆمیدیی ئەکشنی ئەمریکی
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە کۆمیدییە گەنجانەکانی ئەمریکا
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان
پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی
پۆل:ئەنیمەیشنییە ڕۆژاواییەکان کە کاریگەری ئەنیمێیان لەسەرە
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی
پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان وەرگێڕدراون
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ھێنری جاکمانەوە تۆمارکراون
پۆل:فیلمە زانستییە خەیاڵییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە تەکنۆلۆژیا
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە ڕۆبۆتەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ڕۆژاوایییەکان کە کاریگەریی ئەنیمێیان لەسەرە
پۆل:فیلمەکانی براوەی خەڵاتی ئانی
پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی ئەنیمەیشن ستۆدیۆز
تووڕەیی (فیلمی ٢٠١٤)

**تووڕەیی** () فیلمێکی ئەمریکی  ساڵی ٢٠١٤یە. فیلمەکە لە جۆری فیلمی جەنگییە.

## چیرۆک
جیرۆکی فیلمەکە لە ڕووداوێکی ڕاستەقینە وەرگیراوە، کە باس لە یەکێک لە تانکەکانی ئەمریکا لە جەنگی دژ بە نازیەکانی ئەڵمانیا دەوەستنەوە، ئەویش وەکوو یەکێک لە کردەکانیان لە نێو ھاوپەیمانانی شەڕی جیھانیی دووەم، تانکەکە ناوی (Fury) دەبێت، کەتێیدا چەند سەربازێکی سوپای ئەمریکا شەڕی تێدا دەکەن، تا ماوەیەکی درێژ لە یەک شوێندا، گەمارۆ دەدرێن لەلایەن ھێزێکی گەورەی نازییەکان، وەلە نێو گشت سەربازەکان تەنیا یەک سەرباز ڕزگاری دەبێت، کە دواتر بەھۆی ئەو کردە گەورەیەی کە ئەنجامیان داوە، خەڵات دکرێت.

## ئەکتەرەکان
* براد پیت
* لۆگەن لێرمن
* شای لەبەف
* مایکڵ پێنیا
* جۆن بێنتاڵ
* جەیسن ئایساکس
* سکۆت ئیستوود.

## سەرچاوەکان

ویکیپیدیای ئینگلیزی.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکان بەزمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئۆکسفۆردشایر وێنەگیراون
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە مێژووییە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی دەیڤد ئایر
پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی بیڵ بلۆک
تووڕەیی (ڕوونکردنەوە)

* تووڕەیی
* تووڕەیی (فیلمی ٢٠١٤) - فیلمێکی هاوبەشی (ئەمریکا -شانشینی یەکگرتوو)ی ساڵی ٢٠١٤یە.
* تووڕەیی (فیلمی ٢٠١٠) - فیلمێکی (ژاپۆن)ی ساڵی ٢٠١٠یە.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
کریس ئیڤانس

**کریس ئیڤانس** بە (ئینگلیزی:Chris Evans) لە دایکبووی ١٣ی حوزەیرانی ١٩٨١ی شاری بۆستنە.
ئەکتەر و دەرهێنەری فیلمە، بەڵام زیاترین دەرکەوتن و ناسینی بەهۆی بینینی ڕۆلی یەکێک لە (پاڵەوانەکانی - کۆمیکی ماڕڤل) کە ئەویش (کاپتنی ئەمریکا)یە.

## لیستی فیلمەکان

thumb|upright|ئیڤانس لە شاری تۆرینۆ لە (پێشانگای فیلمی نێودەوڵەتی تۆرینۆی ٢٠١٢)
.

## بەستەرەکان
*تۆڵەسێنەرەکان (کۆمیک).
*کاپتن ئەمریکا: شەڕی نێوخۆیی.

## سەرچاوە

*[ویکیپیدیا ئینگلیزی](https://en.wikipedia.org/wiki/Chris_Evans_(actor)).

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی
پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
کیۆکۆشین

[وێنۆک|درگای هێنبۆ لە [ژاپۆن ]]
**کیۆکۆشین** یەکێک لە شێوەکانی کاراتێی کونتڕوڵ نەکراوە. ئەم لقە بەدەستی ماسوتاتسۆ ئۆیاما (١٩٩٤–۱۹۲۳) مامۆستای (بە ڕەچەڵەک کۆریایی) هونەرە جەنگییەکان بونیاد نرا.
ئەم لقە لە هێماگەلی جۆراوجۆر سەرچاوەی گرتووە کە لە ئەزمونەکانی ئۆیاما و تەکنیکەکانی دیکەی شێوەکانی کاراتی پێک هاتوە. کیۆکۆشین لە دوو وشەی کیۆکۆ (باڵاترین، کۆتایی) و شین ( ڕاستی، ڕۆح) پێک هاتووە. ئەم لقە سەرەتا ئۆیاما ڕیۆ و ئۆیاما کاڕاتێ جوجیتسۆشی پێ دەوترا. ئەم لقە زۆرتر سوورە لەسەر شەڕی ڕاستەقینەی لە نزیکەوەی بێ پاشەگزێ. لە کیۆکۆشین بۆ کەم کردنەوەی بەرگری بەرانبەرەکە لە لێدانگەلی بەردەوام  بە بەکارهێنانی زۆرترین هێز کەڵک وەر دەگیرێ.

دوجۆی ناوەندی ئەم شێوە (وەکو لقەکانی وەرزشی دیکەی ژاپۆن) هونبۆی ناوە و لە ساڵی ١٩٦١ بەدەستی مامۆستا ئۆیاما لە تۆکیۆ بونیاد نرا. دوای کۆچی دوایی ئۆیاما، کیۆکۆشین کاراتی بەبێ دەستکارییەکی ئەوتۆ لە ڕێکخراوە جۆراوجۆرەکان و بەدەستی شاگردە باڵاکانی ئەو ڕێبەری کراوە و پەرەی پێ دراوە.

## سوێندنامەی کیۆکۆشین کاراتی
وێنۆک|هونبۆی کیۆکۆشین کای لە تۆکیۆ.
ئێمە لەش و دڵی خۆمان دەپەروەرێنین کە ڕۆحێکی ڕاسا و لانەدەرمان هەبێ.

## پشتێنەکان
لە کیۆکۆشین کاڕاتێ پلەکان و ڕەنگی پشتوێنەکان فەلسەفە و چەمکێکی تایبەتی هەیە کە بە دوای پشتوێنی سپی بە نۆرە بریتین لە:
* نارنجی: دەسپێکی خۆرهەڵاتی کیۆکۆشین 
* شین: وەرزشوان هەست دەکا لە ئاسمانە و ئۆقرەی گرتوە
* زەرد: دەسپێکی درەوشینی هەتاوی کیۆکۆشین کاڕاتێ بە سەر ڕۆح و لەشی کاڕاتێ کا
* سەوز: دەسپێکی سەوز بوون و چەکەرە کردن لە هێزی ڕۆحی و لەشێ 
* قاوەیی: کاراته کا لە جاران ژیرتر و خاکی تر بوە، پەی بە نهێنی دەرباز بوون لە لوتبەرزی و خەڵتە دەروونیەکانی کە دەبا و ئامادە ئەبێ بۆ سەفەری سەرەکی.
* مشکی: دەسپێکی تاریکی و سەرەتای ڕێگای سەرەکی کاڕاتێ بەرەوە پەرستگای بوون. هەڵ کردنی چرای مێهرەبانی، عەقڵ و جەنگاوەری لە تاریکی ڕێگا. جەنگاوەر تێ دەگا شتێکی زۆر لە کاڕاتێ نازانێ و لە سەرەتای ڕێگایە.

## پەراوێز



پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:چاندی کۆری
پۆل:ھونەری جەنگیی کۆری
ماسوتاتسۆ ئۆیاما

**ماسوتاتسۆ ئۆیاما** (۱۹۲۳–۱۹۹٢) ناوی کۆریایی: **چوی یۆنگ ئی**. بونیادنەری ئەفسانەیی شێوەی کیۆکۆشین کای کاراتێ یە

## سەرچاوە
ژیاننامەی ماسوتاتسۆ ئۆیاما[کوا بەستەر؟]

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
لاکیونا کۆیڵ

**لاکیونا کۆیڵ** (ئینگلیزی: Lacuna Coil) گرووپێکی گۆتیک مێتاڵی ئیتاڵییە کە لە میلان دامەزراوە. لەکاتی دامەزرانەکەیانەوە لە ساڵی ١٩٩٤ دوو جار ناوەکەیان گۆڕاوە، پێشووتر ناسرابوون بە سلیپ ئۆ ڕایت و ئێتیریاڵ. مۆسیقاکانیان بە تێمپۆی ناوەند ناسراون و ھەروەھا ھان دراون بە کەلتوری گۆتیکی، دوو گۆرانیبێژی سەرەکیان ھەیە، نێرێک و مێیەک؛ کە پێکھاتوون لە ئەندریا فێررۆ و کریستینا سکابیا.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە ھێڤی مێتاڵەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە ئاڵتەرنەتڤ مێتاڵەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە پێنج کەسییەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە گۆتیک مێتاڵە ئیتاڵییەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٩٤
کانی

چەپ|وێنۆک|350x350پیکسڵ|کانییەکی کوێستانی
چەپ|وێنۆک|350x350پیکسڵ|تەنیا لە ڕۆژێکدا بەشێوەی ئاسایی ٣٠٣ ملیۆن گاڵۆنی ئەمریکی (١،١٥٠،٠٠٠ مەتری سێ جا ) ئاو لە بیگ ئیسپرینگی مێزۆری بە خێرایی ٤٦٩ فووت سێ جا لە چرکەدا (١٣.٣ مەتری سێ جا لە چرکە) هەڵ ئەقوڵێتە دەرەوە.

**کانی** یان کانیاو لە زمانی پاڵەیی چەشمەگی پێ وتراوە شوێنێکە کە ئاو لە ژێریەوە هەڵقوڵێت و  لەبەری بڕوات.

کانی شوێنی بەیەک گەیشتنی سفرەگەلی ژێرزەوینی ئاو و سەر عەرزە. بە پێی مانەوەی سەرچاوەی ئاوەکە، کانییەک دەتوانێ کاتی، هەمیشەیی، یان خۆ جۆش ( ئارتێزیان) بێ. لە شوێنی دەرکەوتنی کانی، جاری وا هەیە حەوزچە یان جۆگەگەلێک دروست ئەبێ. لە ئەژماری جۆرەکەنی کانی دەتوانرێ لە کانیگەلی ئاوگەرم یان گەرماو و کانیاو (ئاوی کانزایی) ناو ببرێت.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:ئاوناسی
پۆل:زەویناسی
پۆل:کۆما ئاوییەکان
پۆل:جیۆمۆرفۆلۆژیا
پۆل:کانییەکان
پێڵاو

وێنۆک|پێڵاوێکی فەرمی
**پێڵاو** یان **کەوش** پێپۆشێکە کە بۆ پاراستن و ئاسوودەییی پێی مرۆڤەکان دابین کراوە. لە جۆرەکانی پیاوانە، ژنانە، منداڵانە و هتد هەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:پێڵاوەکان
گۆرەوی

وێنۆک|گۆرەویەکی دەستچن

**گۆرەوی** پۆشاکێکە دروست دەکرێت لە بەند، نایلۆن یان کاموا کە لە پێ دەکرێ و پێپۆشێکە بۆ ژێری پێڵاو.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مێژووی جلوبەرگ
یەدێ شاکری

**یەدوڵڵا شاکری** ناسراو بە **یەدێ شاکری** گۆرانیبێژ و ژەنیاری ئامێری دیوان، لە ١ی ڕەزبەری ١٣٥٦ ی هەتاوی لە شاری سنە لە دایک بوە و زۆرتر لە ٢٠ ساڵە کاری هونەری دەکا و چەند بەرهەمێکی تۆمار کردووە. هەرچەند یەدێ شاکری لە ژەنیارانی دیوان لە ئێران و کوردستانە بەڵام زیاتر خۆی بە گۆرانیبێژ دەزانێ.

## سەرچاوە
وت و وێژی تایبەتی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
حەیران

**حەیران** لە ڕووی ماناوە واتە (ھۆگربوون یان شەیدابوون)، شێوە ئاوازێکی کوردییە کە بە شیعر و پەخشان دەوترێت، حەیران شێوازێکی میللی ھەیە. حەیران دووجۆری ھەیە مەجلیسی و سەرچیایی. زۆرجار ناوەڕۆکی حەیران بریتی دەبێت لە گێڕانەوەی چیڕۆکێک. حەیران لەناوچەکانی دەشتی ھەولێر و مەھاباد باوە.

وشەی حەیران وەک دانەیەکی فەرهەنگی مانای (سەرسوڕماو، سەرگەردان، بەڵاگێڕ) دەگەیێنێت، جگە لەوەش واتای جۆرە مەقامێکی کوردی دەبەخشێت کە لەسەر مەقامی بەیات دەگوترێت. 

وشەی حەیران بۆ ئەم بابەتە شیعرە بە کار ئەهێنرێ کە بە شێوەی کرمانجی خواروو "سۆرانی" هەڵئەبەسترێ و زیاتر لە ناوچەکانی هەولێر و کۆیە و ڕەواندز و مەهاباد و سنە، بە تایبەت لەنێو خێڵەکاندا باوە. 

ناوەڕۆکی حەیران دەکرێت دڵداری، ئایینی، مێژوویی، بەزم و ڕابواردن، پێداھەڵدان، سێکس، دەردی پیری یان وەسیەت و ڕاسپاردە بن.

## حەیرانبێژانی کورد
وەک بەشێک لە حەیرانبێژانی بەناوبانگ دەتوانین ئاماژە بدەینە: خدر گردگراوی، سەعید باداوەیی، نادر سیان، جەمیل عەلیاوەیی، عومەر گاوەرەیی، ئەحمەد حەیران و ... 

## ناوچەی باوبوونی حەیران
حەیران لە ناوچەکانی موکریان، قەرەچۆغ، بێژنگ بەسەر، کەندیناوە، زوورگە زراو، شەمامک، ھەولێر، سەفین، ھەیبەت سوڵتان، ڕایات، زینۆی شێخان، ڕەواندوز، ھەندرێن، زۆزک، گەلی عەلیبەگ، داری سەکران، زۆشناوەتی، پشدەر، بیتوێن، دەشتی دزەیی و ... باوی.

## نموونە
نموونەی تێکستی حەیران:

## ئەمانەش ببینە
* دەنگبێژی
* حەسەن سیساوەیی

## سەرچاوەکان

پۆل:مۆسیقای کوردی
پۆل:مۆسیقای فۆلکلۆری کوردی
پێشەکیی جەزەری

وێنۆک|کۆپییەکی نووسراوی پێشەکیی جەزەری.

**ئەو پێشەکییەی کە پێویستە قورئانخوێن بیزانێ** ناسراو بە **پێشەکیی جەزەری** یان **مەتنی جەزەری،** مەتنی ئیمامی ئیبن جەزەریە سەبارەت بە زانستی تەجوید.

لەگەڵ بچووکی پەرتووکەکە، زۆربەی بابەتەکانی تەجوید لەخۆدەگرێت، بە گۆیەکی (لەفزێکی) جوانیش، ھەروەھا توانی ڕازی بوونی خەڵکی وەدەست بھێنی ھەر لە سەرەتای نووسینی تا ئێستاش، ھەروەھا زانایان لە چەند سەردەمی جیاواز شەرحیان بۆ داناوە، چەند شەرحێکیش لەو شەرحانە لە چاپ دراوە.

لە ١٠٩ دێڕە شیعر پێکھاتووە، بەڵام ئیبن جەزەری سەردێڕ و ناونیشانی لە نێوان دێڕەکان دانەناوە، بەڵام ئەوانەی کە دوای ئەو لێیان کۆڵیەوە و لەبەریان گرتەوە، چەند ناونیشانێکیان بۆ داناون.

## سەرچاوەکان
* پێشەکیی جەزەری: لێکۆڵینەوە: شێخ ئەیمەن ڕوشدی سوەید.
* ویکیپیدیای عەرەبی
فێستیڤاڵ

**فێستیڤاڵ** () بە ڕۆژێک یان چەند ڕۆژێکی جێژنەکان یان ئایینەکان و یان جۆرێک لە پێشھاتە کولتووریەکان وەکوو پیشاندان و لێوردبوونەوەی فیلمەکان کە لە جێگایەکی تایبەت  بەڕێوەدەچێت، دەوترێت.

فێستیڤاڵ بەرێوەبردنی ڕێوڕەسمێکە کە بەڕەێوبەرەکانی دەیانەوێت پێشھاتێکی خۆش و سەرەنجڕاکێش کە لە ماوەیەکی دیاریکراو وەکوو یەک ساڵ لە بوارەکانی زانستی، ھونەری، کولتووری، پێشەسازی و... ھتد ڕوویان داوە بناسێنن و ڕێزی لێ بگرن. وتاربێژانی فێستیڤاڵ دەتوانن لە چوارچێوەی بابەتی دیاریکراو بۆ فێستیڤاڵەکە وتارەکانیان پێشکەش بکەن.
وتاری وتاربێژانی فێستیڤاڵ دەبێت لەبارەی ناساندن، ڕێزگرتن، بەرزنرخاندن و دەستخۆشی لە خولقێنەر بن. لە بڕێک لە فێستیڤاڵەکان، بە بەرزڕاگرتن یان ڕێزگرتن لە بەرھەمێکی دیاریکراو  یان بە ناساندنی خەڵاتی وەرزی، بەمەبەستی ھاندانی خەڵک بۆ بەشداری لەم جۆرە ڕووداوە تایبەتانە تێدەکۆشرێت.

## سەرچاوەکان
[//fa.wikipedia.org/wiki/جشنواره جشنوارە لە ویکی فارسی]

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فێستیڤاڵەکان
پۆل:ڕووداوە کۆمەڵایەتییەکان
ئەنتۆنیۆ گوتیرێس

وێنۆک|گوتیرێس لە ٢٠١٦
**ئەنتۆنیۆ گوتیرێس** لەدایکبووی ٣٠ی نیسانی ١٩٤٩. سیاسی و دیپلۆپتکاری پۆرتوگالییە. لەوەتەی ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ەوە  سکرتێری گشتی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان. لە نێوان ١٩٩٥ بۆ ٢٠٠٢ سەرۆکوەزیرانی پورتوگال بووە، هەر لەهەمان ماوە سکرتێری سۆسیالیست ئینتەرناسیۆنال بووە. ئەنتۆنیۆ فیزیا و ئەندازیاریی کارەبای لە زانکۆی لیشبۆن خوێندووە.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩
پۆل:زیندووان
ستیڤ جۆبس (فیلم)

**ستیڤ جۆبس** بە (ئینگلیزی:Steve Jobs) فیلمێکی ئامریکی ساڵی ٢٠١٥یە. فیلمەکە لەجۆری (مێژوویی، دراما)یە.

## چیرۆک
چیرۆکی فیلمەکە باس لە ڕووداوەکانی ژیانی (ستیڤ جۆب) دەکات کە خۆی یەكێکە دامەزرێنەرانی کۆمپانیای (ئەپڵ).

## بەستەرەکان
*ستیڤ جۆبز.
*کۆمپانیای ئەپڵ
*لیستی فیلمەکانی تایبەت بە ژیانی ستیڤ جۆب.

## سەرچاوە

*[ویکیپیدیای ئینگلیزی](https://en.wikipedia.org/wiki/Steve_Jobs_(film)).
----

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە بەریتانییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا وێنەیگیراون
پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کچ
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن دانیال پێمبەرتۆنەوە تۆمارکراون
پۆل:فیلمەکانی لێجندەری پیکچەرز
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ١٩٨٨ داندراون
پۆل:فیلمە درامییەکانی ٢٠١٥
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە کۆمپانیاکان
ئەدەبی بەراوردکاری

**ئەدەبی بەراوردکاری** (بە ئینگلیزی: Comparative literature)، بەشێکی نوێیە لە ئەدەب کە سەرھەڵدانی ئەم ئەدەبە، بە شێوەیەکی پراکتیی و زانستی بۆ نیوەی دووەمی سەدەی نۆزدەھەم دەگەڕێتەوە.
ئەم ئەدەبە، بە شێوەیەکی گشتی، پەیوەندی و بیچمی لێکچووی نێوان ئەدەبی نەتەوەکان شی دەکاتەوە و لێیان دەکۆڵێتەوە، لەوێشەوە بە دوای کاریگەریی تێکستەکانی ئەدەبی نەتەوەیەکی دیاریکراو بەسەر ئەدەبی نەتەوەکانی دیدا دەگەڕێت؛ سا ئەمە پێوەندیی بە**کارتێکردن** و **کاریگەری**یەوە ھەبێت، یان بە کارلێکی سروشتیی نێوان ئەدەبی نەتەوەکان.
ئەم چەشنە ئەدەبە لە ئەورووپادا سەری ھەڵداوە، بە شێوەیەکی بەرچاوتر لە فەڕەنسادا بڕەوی پی دراوە و گەشەی کردووە. بەڵام دواتر لە ئەمریکا و سۆڤیەتی جاران و وڵاتانی دیکەش بڕەوی پەیدا کردووە.

بەم پێیە سێ قوتابخانەی سەرەکی ئەدەبی بەراوردکاری بریتین لە:
*قوتابخانەی فەڕەنسی
*قوتابخانەی ئەمریکی
*قوتابخانەی ڕووسی

## سەرچاوەکان
*ئەحمەد ئەسوەد، نەوزاد(٢٠١٥)، فەرھەنگی زاراوەکانی ئەدەب و زانستە مرۆڤایەتییەکان، دەزگای ناوەندی غەزەلنووس.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:وێژە بەپێی وڵات
پۆل:تیۆریی ڕەخنەیی
ھونەری ئەکادیمیک

[وێنۆک|350x350پیکسڵ|لەدایکبوونی ڤەنووس، [ئەلەکساندەر کابانەل،١٨٦٣]]
[وێنۆک|350x350پیکسڵ|کلاسی شێوە(مودێل)، لە [ئەکادیمی هونەرە جوانەکانی شایانەی دانیمارک،ویڵھڵم بەندز ١٨٢٦]]
**ھونەری ئەکادیمی** یان **ئەکادیمیکیزم** شێوازێکە لە شێوەکاری و پەیکەرتاشی کە لە ژێر کاریگەری ئەکادیمییەکانی ھونەری ئەورووپایی بەرھەم دێت. بەتایبەت ئەکادیمیک ئارت ھونەر و ھونەرمەندانێک بوون کە لە ژێر کاریگەری ستانداردەکانی ئەکادیمیای ھونەرە جوانەکانی فەڕەنسان، کە لە ناو دوو بزاڤی نیۆکلاسیزم و ڕۆمانتیزم کار دەکەن و ھونەری شوێنکەوتووی ئەم دوو بزاڤە، تێدەکۆشێ ھەر دووی ئەم شێوازانە ئاوێتە و یەک بخا و باشترین ڕەنگدانەوەی ئەمە لە شێوەکارییەکانی ویڵیام-ئادۆڵف بوگیەر، تامس کوچیو و ھانز ماکارت دەبیندرێ.

## سەرچاوەکان
*ویکیی ئینگلیزی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ویڵیام-ئادۆڵف بوگیەر

وێنۆک|شێوەکاری ھونەرمەند ساڵی ١٨٧٩
alt=|ڕاست|وێنۆک|شەپۆل(١٨٩٦-ویڵیام-ئادۆڵف بوگیەر)
وێنۆک|upright.0|left|alt=|بێریڤان ١٨٨٥
**ویڵیام-ئادۆڵف بوگییەر**(؛ ٣٠ تشرینی دووەمی ١٨٢٥ - ١٩ی ئابی ١٩٠٥) شێوەکاری ئەکادیمیک و نەریتخوازی فەڕەنسیی بوو. ئەو لە شێوەکارییەکانی ژانری ڕیالیستیک لە بابەتە ئەفسانەزانییەکان کەڵکی وەردەگرت و تەفسیرێکی مودێرنی لە بابەتە کلاسیکییەکان بە جەختکردنەوە لەسەر لەشی مرۆڤی ژن بەدەستەوە دەدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢٥
پۆل:مردووانی ١٩٠٥
پۆل:وێنەکێشە ڕۆژھەڵاتناسەکان
ڕەچەڵەکناسی

**ڕەچەڵەکناسی** یان **ئیتنۆلۆژی**، لقە زانستێکە لە لقە زانستەکانی مرۆڤناسی، ئەسڵی ئەم زاراوەیە دەگەڕێتەوە بۆ وشەیەکی کۆنی یۆنانی: ئیتنۆس(Ethnos)واتە ڕەچەڵەکی گەلان و میللەتان. ئەم زانستەش بێگومان لە مرۆڤ دەکۆڵێتەوە بەڵام لە نێو تایبەتمەندییەکانی گەل و و سولالەی خۆیدا؛ کەواتە ئەم زناستە لە مرۆڤ دەکۆڵێتەوە لە پەیوەستیدا بە ڕەچەڵەکی ئیتنی و نەتەوەییەوە. هەروەها ئەم زانستە لە سەرهەڵدانی نەژاد و ڕەچەڵەکەکانی مرۆڤایەتی و لە یەکەمین ئەسڵی مرۆڤ دەکۆڵێتەوە، دیسان لە تایبەتمەندییە زمانەوانی و کولتووری و نەژادییەکانی گەلان دەکۆڵێتەوە.

## سەرچاوە
ئەحمەد ئەسوەد، نەوزاد(٢٠١٥)، فەرهەنگی زاراوەکانی ئەدەب و زانستە مرۆڤایەتییەکان، دەزگای ناوەندی غەزەڵنووس.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ڕەگەزناسی
پۆل:کۆمەڵگای چاندی
پۆل:نەتەوە
باز ئاڵدرین

**باز ئاڵدرین** (لەدایکبووی ٢٠ کانوونی دووەمی١٩٣٠(٣٠ بەفرانباری٢٦٣١ی کوردی))، ئەندازیار و ئاسمانگەڕی پێشووی ئەمریکییە. ئەو فەرماندەری بەشی مانگ نشین لە ئەپۆڵۆ ١١ بوو، ھەروەھا یەکێک لەو دوو یەکەمین مرۆڤانە بوو لە زەوییەوە چوو بۆ مانگ و دووھەمین کەس بوو لەسەر مانگ پیاسەی کرد. ئاڵدرین لە کاتژمێر ٠٣:١٥:١٦ی ٢١ی جوولای١٩٦٩، پاش فەرماندەی ڕاسپاردە نیل ئارمسترانگ پێی نایە سەر مانگ. ئاڵدرین ئەفسەری پێشووی ھێزی ئاسمانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بوو.
وێنۆک|ئاڵدرین لە Gemini 12 پەرچدانەوی زەوی بە سەر کڵاوەکەی
وێنۆک|ئاڵدرین لە سەر ڕووی مانگ لە سەفەری ئاپۆلۆی١١ پیاسە دەکات.

## سەرچاوەکان
* ویکیی ئینگلیزی

پۆل:گەردوون
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠
پۆل:گەشتی واڵایی لە ١٩٦٦
پۆل:گەشتی واڵایی لە ١٩٦٩
پۆل:فڕۆکەوانانی ئەمریکی
پۆل:ئەندازیارانی ئەمریکی
پۆل:ئەندازیارانی میکانیکی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
پۆل:زیندووان
پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی
پۆل:بەشداریکەران لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستی ئەمریکی
پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم
پۆل:پاڵێوراوانی هۆڵی ناوبانگ لە نیوجێرزی
پۆل:پارێزەرانی بۆشایی ئاسمان
پۆل:پاڵێوراوانی ھۆڵی ناوبانگ لە نیوجێرزی