open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
حەمزە زارعی

**حەمزە زارعی** دەرھێنەر و فیلمنامەنووسی کورد و لە دایک بووی ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٨٦ لە شاری جوانڕۆی کوردستانی ڕۆژھەڵاتە. لە ساڵی ٢٠١٢ دەستی بە چالاکیی ھونەری کردووە. کورتەفیلمی **لاژەی دەستەکان**ی ئەم دەرھێنەرە (بە ئینگلیزی: Song of hands) بەشداری زیاتر لە شەست فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی کورتەفیلمی کردووە و چوار خەڵاتی وەک باشترین فیلم بەدەست ھێناوە. شانۆگەریی «لەناکاو عەباس» کە پێشکەشکاریی گشتیی کرا، زیاتر لە پازدە بڕوانامەی پێزانینی بۆ خۆی و گرووپەکەی لە فێستیڤاڵە سەرانسەرییەکانی ئێراندا بەدەست ھێنا.

## چالاکی و خەڵاتەکان
حەمزە زارعی کە لە تاقیکردنەوەی نیشتمانیی ٢٠١٢ی ئێراندا پلەی دوازدەھەمی بەدەست ھێنا، چووەتە زانکۆی ھونەری تاران و لە ھەمان ساڵدا دەستی بە چالاکییە ھونەرییەکانی کردووە. ساڵی ٢٠١٢ لە نێوان یازدەھەمین خولی فێستیڤاڵی کورتەفیلمی «نەھال»، سکرتێری لیژنەی بینەران بووە. لەگەڵ گرووپی ڕێکخەرانی ئەم فێستیڤاڵە، لە ساڵی ٢٠١٥ یەکەمین فێستیڤاڵی فیلمی بێوشەی تارانیان ساز کرد، کە دیسان بوو بە سکرتێری کۆمیتەی بینەران. یەکەم ئەزموونی حەمزە زارعی وەک دەرھێنەر لە کورتەفیلمی **لاژەی دەستەکان** بوو. فیلمێک کە چوار خەڵاتی وەک باشترین فیلم بەدەست ھێنا بە بەشداریکردن لە زیاتر لە شەست فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی کورتەفیلم.

دوای ئەزموونی سەرکەوتووی دەرھێنانی کورتەفیلم و لە ھەمان کاتدا لەگەڵ خوێندنی شانۆ لە ئاستی ماستەر لە زانکۆی تاران، دەرھێنانی شانۆیەک بە ناوی «لەناکاو عەباس»ی کرد. شانۆیەک کە باسی ژیانی شانۆنامەنووسی بەناوبانگی ئێرانی عەباس نەعلبەندیان و ڕووداوە ھاوچەرخەکانی ژیانی دەکرد.
ئەم شانۆیە لە یەکەمین فێستیڤاڵی ھونەرە نمایشییەکانی **ڕادی**ی ساڵی ٢٠١٧ پەیکەری باشترین کاری دراماتیک و پەیکەری باشترین دەرھێنەر بۆ حەمزە زارعی بەدەست ھێنا؛ و پەیکەری باشترین ئەکتەری ژن، و باشترین سیناریۆ بۆ ئەندامانی گرووپەکەی بەدەست ھێنا.
ساڵی ٢٠١٨ لە یەکەم فێستیڤاڵی نیشتمانی ھونەرە نمایشییەکانی «ئەفرا»، پەیکەری باشترین دراما و پەیکەری باشترین دەرھێنەری بەدەست ھێنا و خەڵاتی باشترین ئەکتەری کچ بۆ ئەندامانی گرووپەکەی بەدەست ھێنا.
لە سێیەمین فێستیڤاڵی نیشتمانیی **مووندا** بۆ ھونەرە نمایشییەکان لە ساڵی ٢٠١٨، حەمزە زارعی خەڵاتی باشترین دراما و خەڵاتی باشترین دەرھێنەری بەدەست ھێنا، و خەڵاتی باشترین ئەکتەری و باشترین سیناریۆ بۆ ئەندامانی گرووپەکەی.
ھەروەھا شانۆکەی «عەباس» لە سێھەمین فێستیڤاڵی فیلم و شانۆی **ھیلاج** پاڵێوراو بوو بۆ باشترین شانۆ و باشترین دەرھێنەر و باشترین دیزاینی سێت بۆ حەمزە زارعی و باشترین شانۆنامە و پەیکەری باشترین ئەکتەری بۆ ئەندامانی گرووپەکەی وەرگرت.
بە کۆتایی خوێندن و پەتای کۆرۆنا، گەڕایەوە پارێزگای کرماشان و بۆ یەکەمجار لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ەوە کۆمەڵەی شانۆی ناوچەی جوانڕۆی لەم پارێزگایەدا چالاک کرد. تا ساڵی ٢٠٢٢ وەک نوێنەری کۆمەڵگەی درامای ئەم شارە بەردەوام بوو لە چالاکییەکانی.

لە مانگی ئازاری ساڵی ٢٠٢٣دا، حەمزە زارعی دووەم کورتەفیلمی خۆیی وێنە گرت. ئەم فیلمە بەناوی «دەستی کۆتایی» چیرۆکی گرووپێک دەگێڕێتەوە کە دەچنە شارێکی کوردستانی ڕۆژھەڵات بۆ نمایشکردنی فیلمی کۆتاییی یاری ساموێل بێکیت، بەڵام پێش نمایشەکە، تووشی دۆسیەیەکی ژنکوژی دەبن. ئەم بەرھەمە، بە سەرپەرشتی ھاوبەشی حەمزە زارعی و زوھرە خوسرەوی، بە قۆناغەکانی پۆست پرۆدەکشنی خۆیدا تێدەپەڕێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی کورد
پۆل:زیندووان
بیلی میلەر

**بیلی میلەر** () (١٧ی ئەیلوولی ١٩٧٩ – ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣) ئەکتەرێکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە، لە شاری تولسا لە ویلایەتی ئۆکلاھۆما لەدایکبووە. 

## ژیانی سەرەتایی و پەروەردە
ویلیام جۆن میلەری دووەم لە شاری تولسا لە ویلایەتی ئۆکلاھۆما لەدایکبووە و لە گراند پرێری لە ویلایەتی تێکساس گەورە بووە. میلەر لە منداڵیدا پێنج ساڵ وەک نەخۆشێک لە نەخۆشخانەی تێکساس سکۆتلەندی ڕیت بۆ منداڵان بووە کە ڕێکخراوێکە پشتگیری دەکرد.

میلەر لە خوێندنگەی ئامادەیی لامار لە شاری ئارلینگتۆن لە ویلایەتی تێکساس و لە زانکۆی تێکساس لە ئۆستن خوێندوویەتی، لەوێ بڕوانامەی لە پەیوەندییەکاندا وەرگرتووە و یەکێک بووە لەو تەنیا بیست خوێندکارەی کە لە زنجیرە بەرھەمھێنانی چڕ و پڕی بەشی فیلم بوو.

## مردن
میلەر لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ لە ئۆستن لە ویلایەتی تێکساس کۆچی دوایی کرد، تەنیا پێش دوو ڕۆژ لە یادی لەدایکبوونی ٤٤ ساڵەیدا. بەڕێوەبەرەکەی ڕای گەیاند کە میلەر لە سەرەمەرگیدا بە پەشێویی دووجەمسەرییەوە دەیناڵاند.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩
پۆل:مردووانی ٢٠٢٣
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئێمی ڕۆژانە بۆ ئەکتەری سەرەکی نایاب لە زنجیرەدراما
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئێمی ڕۆژانە بۆ ئەکتەری پاڵپشتی نایاب لە زنجیرەدراما
پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی دوو جەمسەرییان ھەیە
فەرشید ڕۆستەمی

**فەرشید ڕۆستەمی** (١٩٩٧ لە ھەورامان تەخت - ) شاعیر و وەرگێڕی کوردی خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە کە شیعرەکانی خۆی بە کوردیی ھەورامی و ھەروەھا بە کوردیی سۆرانی و فارسی دەنووسێتەوە.

## کتێبەکان
### شیعر
* *شپرزە یانی من، دنیا، ئەفغانستان: کۆمەڵە شیعر*، فەرشید ڕۆستەمی، سەقز: گوتار‏‫، ۱۳۹۷[=٢٠١٨].
* *مەرد٘ەی جارێ، نویستەی ھەمیشەی*، سوێد: پەخشانگەی ٤٩ بووکس، ١٤٠١[=٢٠٢٢]. 
* "پ" پێسەو پەنابەری، سەقز: گوتار، ١٤٠٢[=٢٠٢٣].

### کۆکردنەوە
* *ھای (۱): تایبەت بە ڕەوتی شیعری نوێ*، لیژنەی ئامادەکار: رەئوف مەحموودپوور، سابیر عەزیزی، فەرشید روستەمی، مریوان: زایەڵە، ۱۳۹۹[=٢٠٢٠].
* *از عشق و رنج‌ھای بی‌وطن: آنتولوژی شعر نو ھورامی* (بە کوردیی سۆرانی: سەبارەت بە ئاوین و ڕەنجە بێنیشتمانەکان: ئەنتۆلۆژیان شیعری نوێی ھەورامی)، ویراستار مونا محەمەدنەژاد، تاران: سیب سورخ‏‫‬، ۱۳۹۹[=٢٠٢٠].

### وەرگێڕان
* بێکیت، ساموێل، *چەمەڕایێ گۆدینە: ئەرماننامە*، ھورگێڵنایوە فەرشید ڕۆستەمی (زەبوون)، مەریوان: ڕێباز‏‫، ١٣٩٥[=٢٠١٦].
* *وطنی برای زخم و تنی برای عشق: گزیدە شعر نو هورامی* (بە کوردیی سۆرانی: نیشتمانێک بۆ برین، جەستەیەک بۆ ئەوین)، کۆکردنەوە و وەرگێڕان لە فەرشید ڕۆستمی، ویراستار جەواد نیعمەتی، تاران: ئەفروود‏‫، ۱۳۹۹[=٢٠٢٠].‬

## خەڵات
فەرشید ڕۆستەمی لە بیست و سێھەمین فیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی گەلاوێژ کە لە ڕۆژانی ٢٠ و ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ بەڕێوەچوو، بۆ شیعری «*خوێندنەوەی زامێکی نوێ لەدەردێکی سێگۆشەیی*»  خەڵاتی سێیەمی لە بەشی شیعردا وەرگرت.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی ھەورامان تەخت
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧
پۆل:شاعیرەکانی کوردیی ھەورامی
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:وەرگێڕەکانی فارسی–کوردی
پۆل:وەرگێڕەکانی کوردی–فارسی
ئیلبە

**ئیلبە** (بە ئەڵمانی: Elbe، بە چیکی: Labe)  یەکێکە لە گرنگترین ڕووبارەکانی ئەورووپای ناوەڕاست، سەرچاوەکەی لە چیاکانی کرکۆنۆشە لە کۆماری چیک و دەچێتە ناو کۆماری چیک و ئەڵمانیا پێش ئەوەی لە نزیک شاری ھامبۆرگ بڕژێت بۆ ناو دەریای باکوور، درێژی کۆی گشتی ڕووبارەکە ١٠٩٤ کیلۆمەترە. و بەم شێوەیە یەکێکە لە گرنگترین ڕێگاکانی گواستنەوە لە ڕووبارەکان لە ناوچەی ئەورووپای ناوەڕاست. ھەردوو سترابۆ (٢٠ ز) و تاسیتۆس (١١٧ ز) باسیان لەوە کردووە کە لۆمباردەکان لە نزیک دەمی ئیلبە پاش ماوەیەکی کەم لە سەرەتای سەردەمی مەسیحی، لە نزیک «چاوکی» نیشتەجێ بوون. ھەروەھا سترابۆ باس لەوە دەکات کە لۆمباردەکان لە ھەردوو دیوی ڕووباری ئیلبەدا دەژیان.
## سەرچاوەکان

پۆل:ڕووبارە نێونەتەوەیییەکانی ئەورووپا
پۆل:ڕووبارەکانی ئەڵمانیا
پۆل:ڕووبارەکانی ساکسۆنیای خواروو
گەمارۆدانی کیشوەری

**گەمارۆدانی کیشوەری** (بە ئینگلیزی: Continental Blockade یان Continental System) سیستمێکی سیاسی دەرەکییە کە ناپلیۆن بۆناپارت لە ناکۆکی دژی شانشینی یەکگرتوو و ئێرلەندا لە کاتی شەڕەکانیدا پەیڕەوی کرد، لە ساڵی ١٨٠٦ ئەنجامدرا و لە ساڵی ١٨١٤ کۆتایی ھات. 

شانشینی یەکگرتوو ھێزێکی سەرەکی بوو لە ھاندانی بەرخۆدان لە دژی فەڕەنسا، لە ھەمان کاتدا ناپلیۆن سەرچاوەی پێویستی نەبوو بۆ شکستپێھێنانی شانشینی یەکگرتوو یان ھێزی دەریایی شانشینی یەکگرتوو کە لە دەریادا جێگیر بوون، ھەوڵیدا، بەڵام ھەوڵەکان بە شکست کۆتایی ھات، و دوایین شەڕ شەڕی ترافالگار بوو لە ساڵی ١٨٠٥، بۆیە بە شێوەیەکی تر ھەوڵیدا ھێزەکانی بەریتانیا تێکبشکێنێت ئەوەش لە ڕووانگەی ئابوورییەوە، لە ئەنجامی شۆڕشی پیشەسازی لەو کاتەدا بەریتانیا یەکێک بوو لە پێشەنگەکانی ئەم بوارە و بوژانەوەیەکی پیشەسازی و ناوەندێکی پیشەسازی ئەورووپا بوو، بۆیە ناپلیۆن قەدەغەی بازرگانی کرد لەگەڵ شانشینی یەکگرتوو کە بەسەر وڵاتانی ژێر دەسەڵاتی خۆیدا سەپاندبوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:دیپلۆماسی
پۆل:مێژووی سەربازیی فەڕەنسا
پۆل:ناپۆلیۆن بۆناپارت
سیاسەتی دەرەکی

**سیاسەتی دەرەکی** (بە ئینگلیزی: Foreign policy) (پێچەوانەی سیاسەتی ناوخۆیی) ئامانج و چالاکییەکانی لە پەیوەندی لەگەڵ کارلێکەکان لەگەڵدەوڵەت و یەکێتییەکان و قەوارە سیاسییەکانی دیکە، چ لە ڕووی دوولایەنی یان لە ڕێگەی پلاتفۆرمی فرەلایەنییەوە. ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەنگە سیاسەتی دەرەوەی حکوومەتێک لەژێر کاریگەری «ڕەچاوی ناوخۆیی، سیاسەت، ڕەفتاری دەوڵەتانی دیکە، یان نەخشە بۆ پێشخستنی پلانی جیۆسیاسی دیاریکراو» بێت.
## سەرچاوەکان

پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان
شانشینی وێستفالین

**شانشینی وێستفالین** (بە ئەڵمانی: Königreich Westphalen) وڵاتێکی نوێ بوو کە ٢.٦ ملیۆن ئەڵمانی تێدابوو و لە ساڵانی ١٨٠٧–١٨١٣ بوونی ھەبوو. ٢٨٠٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە زەوی لە ویلایەتی ھێسن و ناوچەکانی دیکەی ئەڵمانیای ئێستای لەخۆدەگرت. دەوڵەتێکی وابەستەی ئیمپراتۆریەتیی یەکەمی فەڕەنسا بوو کە لەلایەن جیرۆم بۆناپارتی برای ناپلیۆنەوە فەرمانڕەوایەتی دەکرا. ناوی وێستفالیا بوو، بەڵام ناوێکی ھەڵەیە بەو پێیەی زەوییەکانی شانشینییەکە ھاوبەشییەکی کەمیان لەگەڵ ئەو ناوچەیەدا ھەیە.

## سەرچاوەکان
شانشینی ناپۆلی

**شانشینی ناپۆلی** (بە ئیتاڵی: Regno di Napoli) شانشینێکە لە بەشی باشووری نیمچە دوورگەی ئیتاڵیا سەریھەڵدا، و ئەوە بوو کە لە شانشینی کۆنی سیسیلیا مابووەوە دوای جیابوونەوەی دوورگەی سیسیلیا لە ئەنجامی یاخیبوونی ڤێسپێرەکانی سیسیلیا لە ساڵی ١٢٨٢. لەلایەن ھاوچەرخەکانییەوە بە شانشینی سیسیلیا ناسرابوو، لەکاتێکدا ناونرا شانشینی ناپۆلی بۆ جیاکردنەوەی لە سیستمی سیاسی سیسیلیا. لە زۆربەی ماوەی فەرمانڕەوایەتیدا، دەسەڵاتەکەی لەنێوان بنەماڵە فەڕەنسییەکان و ئەراگۆن/ئیسپانیا کێبڕکێی لەسەر بوو. لە ساڵی ١٨١٦دا جارێکی دیکە لەگەڵ دوورگەی سیسیلیا تێکەڵ بووەوە و شانشینی دوو سیسیلیای پێکھێنا.
## سەرچاوەکان

پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی
پۆل:وڵاتە پێشووەکان
پراڤدینسک

**پراڤدینسک** (بە ڕووسی: Правдинск) شارێکە لە ڕووسیا لە قەوارەی فیدراڵی ڕووسیا لە کالینینگراد‌ ئۆبلاست.

## سەرچاوەکان
کالینینگراد

**کالینینگراد** (بە ڕووسی: Калининград) شارێکە لە ڕووسیا لە چوارچێوەی قەوارەی فیدراڵی ڕووسیا کالینینگراد ئۆبلاست، زەوییەکی گەمارۆ دراوە کە بە پۆڵەندا و لیتوانیا و دەریای باڵتیک دەورە دراوە.
لە سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٢ ژمارەی دانیشتووانی ٤٣٠ ھەزار واتا ٤٠١ ھەزار و ٢٨٠ کەس زیادی کردووە بە بەراورد بەو ژمارەیەی کە لە سەرژمێری ساڵی ١٩٨٩ تۆمار کراوە، پێکھاتە نەتەوەییەکانی لە ٧٧،٩٪ ڕووسی و ٨،٠٪ بیلارووسی و ٧،٣٪ ئۆکراینی پێکھاتووە.

ناوە ڕەسەنەکەی بە زمانی ئەڵمانی (Königsberg-کۆنیگسبێرگ) بوو، کالینینگراد پایتەختی ویلایەتی سوارچاکەکانی تیۆتۆنی و دووکایەتی پرووسیا و پارێزگای پرووسیای ڕۆژھەڵاتی ئەڵمانیا بووە. پێش ئەوەی ناوەکەی بگۆڕدرێت بۆ کالینینگراد لە ساڵی ١٩٤٦ دوای کۆتایی ھاتنی جەنگی جیھانیی دووەم و شکستی ئەڵمانیا و دەرکردنی دانیشتوانە ئەڵمانییەکان لەلایەن ڕووسەکانەوە. ناوەکەی لە میخائیل کالینین سەرۆکی پێشووی یەکێتیی سۆڤیەت وەرگرتووە.
## سەرچاوەکان

پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک
پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی ڕووسیا
فۆربی (بزاڤ)

**فۆربی** (یان **چوار نەخێرەکە**) جوڵانەوەیەکی فێمینیزمی ڕادیکاڵیە لە ساڵی ٢٠١٩ لە کۆریای باشوور ھەڵکەوت و ئەندامەکانی خۆیان لە چوار شت لادەدەن:

* پەروەردەی منداڵ ()
* چوونەژوان (
* ھاوسەرگیری لەگەڵ پیاوان ()
* سێکس یان پەیوەندیی سێکسی

ئەزموون ڕۆژانەی ھەموو ژنێکە لە سێکسیزم و نایەکسانی و پیاوسالاری لە کۆریای باشوور. ئەندامانی جوڵانەوەی فۆڕ بی بەھۆی ئەو جیاکارییە سێکسیزم (ڕەگەزی)یەی لە ھەموو گۆشەکانی کۆمەڵگاکەیاندا نیشتەجێیە، ئەوەندە ماندووبوون، تەنانەت نایانەوێت شەڕ دژی پیاوسالاریش بکەن، بەڵکو دەیانەوێت بەتەواوی لێی دوور بکەونەوە. بەھۆی ئەو ھەموو ستەمەی لە کۆمەڵگاکەدا ھەیە، ئامانجی جوڵانەوەکە چوار شت لەخۆدەگرێت کە لەسەرەوە باسکران ئەوانیش: بیھۆن (نا بۆ ھاوسەرگیری) (جیاڕەگەز)، بیچولسان (نا بۆ مناڵ بوون)، بیۆنا (نا بۆ پەیوەندی خۆشەویستی)، و بیسێکسۆ (نا بۆ پەیوەندی سێکسی).

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:جوڵانەوە و ئایدۆلۆژیاکانی فێمێنیزم
پۆل:فێمینیزمی ڕادیکاڵ
پۆل:فێمێنیزم و ترانسجێندەر
تولسا

**تولسا** (بە ئینگلیزی: Tulsa) شارێکە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و بە دووەم گەورەترین شاری ویلایەتی ئۆکلاھۆما دادەنرێت کە ژمارەی دانیشتووانی سەروو ٤٠٠ ھەزار کەسە، لە ساڵی ١٨٢٢ دامەزراوە، بەڵام لە سەرەتای دامەزراندنیدا بۆ ھیندییە سوورەکان بوو لەگەڵ داگیرکارە ئەورووپییەکان پاشان لە ساڵی ١٨٦٩ی زایینی ھیندییەکان لە شارەکە دەرکران و ژمارەی دانیشتوانەکەی لە ١٠ ھەزار کەسەوە بۆ نزیکەی ٦٥٠٠ کەس دابەزی، بەڵام لە ساڵی ١٩٠١ی زایینی بەپێی ئاماری ئەو ساڵە ژمارەی دانیشتووانی شارەکە گەیشتە ١٨ ھەزار کەس.

## سەرچاوەکان

پۆل:شارەکانی ئۆکلاھۆما
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٣٦
موحسین تەنابەندە

**موحسین تانەبەندە** (لەدایکبووی ١٥ی نیسانی ١٩٧٥) ئەکتەر و دەرھێنەر و سیناریۆنووسی ئێرانییە. لە ساڵی ٢٠٢٢ خەڵاتی ئۆریزۆنتی بۆ باشترین ئەکتەر لە ٧٩ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی ڤێنیز بەدەستھێنا بەھۆی نواندن لە جەنگی جیھانی سێیەم (٢٠٢٢). خەڵاتی جۆراوجۆری وەرگرتووە، لەوانە سێ خەڵاتی کریستاڵ سیمۆرگ و چوار خەڵاتی حافز.

ھونەرمەند موحسین تنباندە لە ڕێکەوتی ١٥ نیسانی ١٩٧٥ لە تارانی پایتەختی ئێران لە دایک بووە. دووەم گەورەترین ئەندامی خێزانەکەیەتی، کە سێ براو سێ خوشکی تری ھەیە. بەھۆی پیشەی باوکییەوە ھەر لە منداڵییەوە ڕو دەکەنە شاری ئیسلامشەھر و ھەر لەوێش قوتابخانە تەواو دەکات. پێش ئەوەی بچێتە زانکۆ یەکەم کاری نواندنی خۆی کردووە. لەپاش چەندین نواندن لەگەڵ دەرھێنەرەکەیدا، بڕیار دەدات ڕوکاتە دونیای سینەما. یەکەم ئەزموونی ساڵی ٢٠٠٣ لە فیلمی *کلوە بەفرەکان* بوو. ھونەرمەند چەندین خەڵاتی وەرگرتووە. لەوانە باشترین ڕۆڵ لە فیلمی *حەوت خولەک تا پاییز*، *جاڵجاڵۆکە*. لە ساڵی ٢٠١٥ ھاوسەرگیری لەگەڵ ڕۆشەنگ گوڵپا کردووە.

## فیلمۆگرافی
### فیلمەکان

### دراما

## سەرچاوەکان

* 
* نامنەک

پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥
مانگ و ئەستێرە

وێنۆک**مانگ و ئەستێرە** ھێمایەکە کە لە چوارچێوەی مێژوویی جۆراوجۆردا بەکاردێت. لە ساڵی ٣٠٠ پێش زایین لە ویلایەتی بیزەنتین لە ویلایەتی یۆنانی پەرەی پێدراوە، ھەرچەندە زیاتر وەک نیشانەی شاھانەی پاشای پۆنتوس میتریداتی شەشەم یۆپاتۆر بەکارھێنراوە دوای ئەوەی ھێرشی کردە سەر بیزەنتین و وەک بەشێک لە شانشینی خۆی وەری گرت. لە ماوەی سەدەی پێنجەمدا لە یۆنانەوە بۆ فارس بڵاوبووەتەوە، لەوێ لە دراوی دروستکراوی ئیمپراتۆرییەتی ساسانییەکان بەکارھاتووە، ھێماکە لە سکەی ساسانییەکاندا بۆ زیاتر لە ٤٠٠ ساڵ لە سەدەی سێیەمەوە تا ڕووخانی ساسانییەکان دوای موسڵمانەکە نوێنەرایەتی دەکرا داگیرکردنی فارس لە سەدەی حەوتەمدا. ئەو ھێمایە دواتر لەلایەن عوسمانییەکانەوە بەکارھێنرا و دواتریش وەک ھێمای تورکیا. شێخە موسڵمانەکان ڕایان گەیاندووە کە ھێمای مانگ و ئەستێرە ئیسلامی نییە، ھەروەھا ئیسلام ھیچ ھێمایەکی نییە، و مانگ و ئەستێرەش ھێمایەکی پووتپەرستە.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی پاکستان
ساڵەکەم لە عێراق

**ساڵەکەم لە عێراق: خەبات بۆ بنیاتنانی داھاتوویەکی بەھیوا** (بە ئینگلیزی: My Year in Iraq: The Struggle to Build a Future of Hope) بیرەوەرییەکی باڵیۆز پۆڵ بریمەر، بەڕێوەبەری دەسەڵاتی کاتی ھاوپەیمانیی. لە ٩ی کانوون دووەمی ٢٠٠٦ لە ئەمریکا بڵاوکراوەتەوە و ماوەی نێوان مانگی ئایاری ٢٠٠٣ تا تەممووزی ٢٠٠٤ دەگرێتەوە، بریمەر خوێنەران بە ململانێی خۆی لەگەڵ سەرکردەکانی عێراقدا دەبات بۆ بنیاتنانی دامەزراوە دیموکراسییەکان. ھەروەھا باس لە دانوستانەکان دەکات لەگەڵ سەرکردەکانی عێراق بۆ نووسینی دەستوورێکی کاتیی بە گەرەنتی بۆ مافەکانی ئافرەت و کەمینەکان. بریمەر باس لە کارەکانی دەکات لەگەڵ سیاسەتوانەکانی عێراق بۆ بنیاتنانی حکوومەتێکی بەرپرسیار و نوێنەر لە ھەمان کاتدا ڕووبەڕووبوونەوەی کەشێکی جیابوونەوەیی و بێمتمانەیی لەنێوان سیاسەتوانانی عێراق. عەرەبە شیعەکان کە زۆرینە سەرکوتکراوی وڵاتەکە بوون لەمێژەوە، متمانەیان بە کەمینە عەرەبییە سوننەکان نەدەکرد کە چەندین سەدە دەسەڵاتیان بەدەستەوە بوو. کوردە عێراقییەکانیش لە لێواری جیابوونەوەدا بوون کاتێک بریمەر گەیشتە عێراق. ناچار بوو ئەو سوننانە بدۆزێتەوە کە ئامادەن بەشداری لە سیستمی سیاسی نوێدا بکەن.

پەرتووکەکە خوێنەران لە شاری نەجەفەوە دەگوازێتەوە بۆ بەغدای سووتاو و بێ یاسا؛ لە ژووری ئۆپراسیۆنەکانی کۆشکی سپییەوە تا ئەڵقەی ئەلیکترۆنی پێنتاگۆن.

پەرتووکەکە باس لەو ھاوپەیمانییە دەکات کە سوپای سەددامی ھەڵوەشاندەوە، کە ھێزێکی ناھاوسەنگە و لەو سەربازە شیعانە پێکھاتبوون کە لەژێر دەستی ئەفسەرانی سوننەدا بوون. سەربازەکان ڕایانکرد و ڕەتیانکردەوە بەرگری لە ڕژێمی سەددام بکەن.

لەم پەرتووکەدا کۆمەڵێک پرسی گرنگ ورووژێنراون لەوانە گرتنی سەددام حسێن و شەڕی فەلووجە و قەیرانی موقتەدا سەدر.

## سەرچاوەکان
یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەت بۆ قۆناغی ئینتیقالی

**یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەتی عێراق بۆ قۆناغی ئینتقالی** دەستوورێکی کاتیی بوو لە عێراق لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٤ لەلایەن ئەنجومەنی حوکمڕانی عێراقەوە واژوو کرا و لە ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٤ کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە دوای گواستنەوەی سەروەری عێراق لە دەسەڵاتی ھاوپەیمانی یەکگرتووەوە بۆ حکوومەتی کاتی عێراق، کە ھێزەکانی داگیرکەر بە حکوومەتێکی خاوەن سەروەرییان دەزانی. دەستووری ھەمیشەیی عێراق جێگەی یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەتی گرتەوە دوای ئەوەی دەنگدانی گشتی بۆ پەسەندکردنی ڕەشنووسی دەستوورەکە لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥ ئەنجامدرا.
## بەستەرە دەرەکییەکان
* دەقی تەواوی یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەتی عێراق بۆ قۆناغی ئینتقالیhttp://news.bbc.co.uk/hi/arabic/middle_east_news/newsid_3538000/3538185.stm

پۆل:یاسا لە ٢٠٠٤
پۆل:حکومەتی عێراق
پۆل:شەڕی عێراق
پۆل:سیاسەتی عێراق
کۆنگرەی نەتەوەیی عێراق

**کۆنگرەی نەتەوەیی عێراق** کۆمەڵەیەکە کە دژی ڕژێمی سەددام حوسێن بوون بە سەرۆکایەتی ئەحمەد چەلەبی و دوای بەشداری کردن لە شەڕی براکوژی چالاک بوون. حیزبەکە دوای شکستی ڕاپەڕین لە عێراق لە ساڵی ١٩٩٢ دامەزرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:شەڕی عێراق
پۆل:گرووپە سەربزێوەکان لە عێراق
حکوومەتی ڕاگوزەری عێراق

**حکوومەتی ڕاگوزەری عێراق** یان **حکوومەتی ئیبراھیم جەعفەری** چوارەم دەسەڵاتە بەپێی زنجیرەی کاتی لە عێراق پێکھات لە دوای داگیرکردنی عێراق لەلایەن ھێزەکانی ھاوپەیمانان بە سەرۆکایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٠٣ و بووە ھۆی ڕووخانی دەسەڵاتی سەددام حسێن سەرۆک کۆماری پێشووی عێراق و حیزبە دەسەڵاتدارەکەی بەناوی حیزبی بەعس. ‌ئەم حکوومەتە لە ٣ی ئایاری ٢٠٠٥ جێگەی حکوومەتی کاتیی عێراقی گرتەوە و لە ٢٨ی نیسانی ٢٠٠٥ ئەنجومەنی کاتیی نوێنەرانی عێراق پەسەندی کرد.
## سەرچاوەکان
ئەنجومەنی حوکمڕانی عێراق

[وێنۆک|300x300پیکسڵ|[پۆل برێمەر|پۆڵ بریمەر لەگەڵ چەند ئەندامێکی ئەنجومەنی حوکمڕانی عێراق]]
**ئەنجومەنی حوکمڕانی عێراق** () دووەم دەستەی کارگێڕییە کە بەپێی زنجیرەی کاتیی لە عێراق پێکھێنراوە، دوای شەڕی ئەمریکا و بەریتانیا بۆ سەر عێراق لە مانگی ئازاری ٢٠٠٣، کە بە داگیرکردنی بەغدا لە ٩ی نیسانی ٢٠٠٣ کۆتایی ھات، دەسەڵاتی ھاوپەیمانی یەکگرتوو، بە سەرۆکایەتی پۆڵ بریمەر، یەکەم دامەزراوە بوو کە دەستی بەسەر کارووباری عێراقدا گرت دوای داگیرکاری. ئەنجومەنی حوکمڕانی لە ١٢ی تەممووزی ٢٠٠٣ بە بڕیاری دەسەڵاتی ھاوپەیمانی یەکگرتوو پێکھێنرا و دەسەڵاتی بەشەکی لە بەڕێوەبردنی کارووباری عێراقدا پێبەخشرا، دەسەڵاتی ھاوپەیمانی یەکگرتوو بەپێی یاساکانی جەنگ و داگیرکاری سەربازی دەسەڵاتی تەواوی ھەبوو بەپێی ڕێککەوتنی نەتەوە یەکگرتووەکان کە واژووی لەسەر کراوە.

ماوەی دەسەڵاتە سنووردارەکانی ئەنجومەنی حوکمڕانی ئینتقالی لە ١٢ی تەممووزی ٢٠٠٣ تا ١ی حوزەیرانی ٢٠٠٤ درێژ بووەوە، پاشان ئەنجومەنەکە ھەڵوەشایەوە و حکوومەتی کاتیی عێراق جێگەی گرتەوە. ئەنجومەنی حوکمڕانی لەو لایەن و پارچە جیاجیانەی عێراق پێکھاتبوو کە پێشتر دژی سەددام حوسێن بوون.

کۆمکاری عەرەبی لە ١ی حوزەیرانی ٢٠٠٤ ئەنجومەنی حوکمڕانی عێراقی وەک نوێنەری یاسایی عێراق ناساند، کاتێک کۆمکاری عەرەبی ڕەزامەندی دەربڕی لەسەر ئەوەی نوێنەری ئەنجومەنی حوکمڕانی لەسەر ئەو کورسییە دابنیشێت کە بۆ عێراق دیاریکراوە لە کۆمکاری عەرەبیدا. سەرۆکایەتی ئەنجومەنی حوکمڕانی بە شێوەی دەستاودەست ئەنجام دەدرا، بەو پێیەی سەرۆکی پارچە بەشداربووەکان لە ئەنجومەنەکەدا بە نۆرە بۆ ماوەی یەک مانگ سەرۆکایەتییان دەکرد. ھەرچەندە کۆمکاری عەرەبی و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ژمارەیەک وڵات ئەنجومەنی حوکمڕانی عێراقیان وەک نوێنەری یاسایی عێراق ناساند، بەڵام دەسەڵاتی ڕاستەقینە لە دەستی ھێزەکانی ئەمریکا و نوێنەرەکەی بوو بەناوی پۆڵ بریمەر.

یەکێک لەو بڕیارە مشتومڕاویانەی ئەنجومەنی حوکمڕانی داوییەتی، ھەڵوەشاندنەوەی یاسای باری مەدەنی بوو کە لە سەردەمی سەددام حوسێن جێبەجێ دەکرا و گۆڕینی ئەم یاسایە بە یاسایەکی تر کە پابەندە بە یاساکانی شەریعەتی ئیسلامییەوە، ئەم بڕیارە بووە ھۆی ناڕەزایەتی لە ڕیزەکانی عەلمانییەکان و ژنان لە عێراق. بڕیارێکی دیکەی مشتومڕاوی ئەوە بوو کە ڕۆژی کەوتنی بەغدا لە ٩ی نیسانی ٢٠٠٣ بکرێتە جەژنێکی نیشتمانیی لە عێراق، ئەمە جگە لە بڕیاری گۆڕینی ئاڵای عێراق. ئەم بڕیارانە لەلایەن کەرتە فراوانەکانی گەلی عێراقەوە ئیدانە کران.

## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٣ لە عێراق
پۆل:حکومەتی عێراق
حکوومەتی کاتیی عێراق

**حکوومەتی کاتیی عێراق** یان **حکوومەتی ئەیاد عەلاوی**، سێیەم دەسەڵاتە بەپێی ڕیزبەندی کاتیی کە لە عێراقدا پێکھێنرا، دوای لەشکرکێشی ھیزەکانی ھاوپەیمانان بە سەرۆکایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا لە ساڵی ٢٠٠٣ بۆ سەر عێراق، کە بووە ھۆی ڕووخانی حوکمڕانی سەرۆککۆماری پێشووی عێراق سەددام حوسێن و حیزبە دەسەڵاتدارەکەی، حیزبی بەعس.

حکوومەتی کاتیی لە ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٤ بۆ جێگرتنەوەی دەسەڵاتی یەکگرتووی ھاوپەیمانی و ئەنجومەنی حوکمڕانی لە عێراق پێکھێنرا، ھەروەھا بۆ بەڕێوەبردنی کارووباری عێراق بە سەرپەرشتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا تاوەکو لە ٣ی ئایاری ٢٠٠٥ حکوومەتی ئینتیقالی عێراق جێگەی دەگرێتەوە. حکوومەتەکە لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و کۆمکاری عەرەبی و ھەندێک وڵاتی ترەوە دانیپێدانرا، وەک نوێنەری یاسایی عێراق، بەڵام ئەمریکا دەسەڵاتی فراوانی خۆی لە عێراقدا پاراست و بڕیاردەر بوو لە ماوەی حکوومەتی کاتیدا.

حکوومەتی کاتیی عێراق سەرۆک کۆمار و دوو جێگر و سەرۆک وەزیران و جێگرێک، ھەروەھا ٣١ وەزیر و شەش وەزیری ژن و پێنج وەزیری دەوڵەتی لەخۆگرتبوو. ئەیاد عەلاوی لە ڕێگەی دەنگدانی ناوخۆی ئەندامانی ئەنجومەنی حوکمڕانی عێراقەوە بۆ سەرۆک وەزیران ھەڵبژێردرا، باوەڕی باو ئەوە بوو کە ھەڵبژاردنەکە بە پێی ڕاسپاردەی ئەخزەر ئیبراھیمی نێردەی تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان کراوە، بەڵام دواتر ئیبراھیمی بە ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمزی ڕاگەیاند کە لەلایەن پۆڵ بریمەرەوە فشاری لەسەر بووە بۆ ئەوەی پێشنیاری دانانی ئەیاد عەلاوی بکات بۆ ئەو پۆستە. لەکاتێکدا ئەخزەر ئیبراھیمی دوای دوو ھەفتە دەستی لە ئەرکەکەی کێشایەوە دوای ئەوەی بە «سەختی و بێزارییەکی گەورە» وەسفی کرد.

لەنێو ئەو ڕێوشوێنانەی کە ئەیاد عەلاوی لە ماوەی سەرۆکایەتیی حکوومەتی کاتیدا گرتییەبەر، گەڕاندنەوەی سزای لەسێدارەدان بوو، کە لەژێر دەسەڵاتی یەکگرتووی ھاوپەیمانیدا ھەڵوەشێنرابووەوە، ھەروەھا جێبەجێکردنی یاسای فریاگوزاری و قەدەغەی ھاتووچۆ لە ھەندێک ناوچەی عێراق لەکاتی ڕووداوەکانی فەلووجە. و داواکردن لە ئەحمەد چەلەبی، سەرۆکی کۆنگرەی نەتەوەیی عێراق کە نووسینگەکانی چۆڵبکات، چەند ڕۆژێک دوای ئەوەی دادوەرێکی دەستنیشانکراوی ئەمریکی فەرمانی دەستگیرکردنی بۆ سەرۆکی حیزبەکە دەرکرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٤ لە عێراق
حیزبی تەقەدووم

**حیزبی تەقەدووم** پارتێکی سیاسی عێراقییە و سەر بە سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران محەممەد حەلبووسییە. یەکەم مۆڵەتی فەرمی بۆ دامەزراندنی حیزب لە پارێزگای ئەنبار وەرگرت کە سەر بە محەممەد حەلبووسییە.

## سەرچاوەکان

پۆل:حیزبەکانی عێراق
حیزبی گەل بۆ چاکسازی

**حیزبی گەل بۆ چاکسازی** پارتێکی سیاسی مەدەنی لیبراڵە کە لە ساڵی ٢٠١١ لەژێر ناوی **پارتی گەل** دامەزرا و ناوەکەی لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠١٧دا گۆڕدرا بۆ پارتی گەل بۆ چاکسازی. سکرتێری گشتی ئەم حیزبە فائیق شێخ عەلییە. 

## دامەزراندن
فایەق شێخ عەلی سیاسەتوانێکی لیبڕاڵ و عەلمانی عێراقییە کە ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بوو لە ساڵی ٢٠١١ بەپێی ماددەی ٣٩ (ئەلیف)ی دەستووری عێراق حیزبەکەی دامەزراند، کە تێیدا ھاتووە: «ئازادی پێکھێنانی کۆمەڵە و لایەنی سیاسی و پەیوەستبوونیان دەستەبەرکراوە». 
## سەرچاوەکان

پۆل:حیزبەکانی عێراق
حیزبی ئیستیقلال (عێراق)

**حیزبی ئیستیقلال** پارتێکی پێشووی عێراقە و لە ساڵی ١٩٤٦ دامەزراوە و پشتیووانی سەربەخۆیی عێراقی دەکرد لەژێر دەسەڵاتی بەریتانیا.

## سەرچاوەکان

پۆل:حیزبەکان، دامەزرانی ١٩٤٥
ڕووداوەکانی فەلووجە

**ڕووداوەکانی فەلووجە** زنجیرەیەک ئۆپەراسیۆنی سەربازییە کە لە شاری فەلووجە کە یەکێکە لە شارەکانی عێراق سەر بە پارێزگای ئەنبار ڕوویاندا دوای لەشکرکێشی ھێزەکانی ھاوپەیمانان و ڕووخانی حکوومەتی سەددام حوسێن سەرۆک کۆماری پێشووی عێراق لە ٩ی نیسانی ٢٠٠٣دا، کە بریتی بوو لە سەپاندنی گەمارۆدانی شارەکە و ڕاگەیاندنی ئاشتی و ھێرشی چەکداری ئەمریکی و ھێرشی چەکداری ئەمریکی-عێراقی ھاوبەش کە لە کۆتاییدا شارەکە کۆنتڕۆڵ دەکەن. دوابەدوای ئەم ڕووداوانە لە ٢٨ی نیسانی ٢٠٠٣ بە ٢٠٠ کەس لە خەڵکی شارەکە خۆپیشاندان بەڕێوەچوو، کە بە شێوەیەکی توندوتیژی کۆتایی ھات چونکە ١٥ خۆپیشاندەر کوژران، ڕووداوێکی دیکەش کە دەنگدانەوەیەکی زۆری لێکەوتەوە لە دەزگاکانی ھەواڵدا کاتێک ٤ بەڵێندەری کۆمپانیای بلاک واتەری ئەمریکی کوژران و تەرمەکانیان لە شەقامەکاندا ڕاکێشرا، دواتر لە ٣١ی ئازاری ٢٠٠٤دا لەسەر پردێک لە پەراوێزی شارەکە ھەڵواسران کە ڕووی لە ڕووباری فورات بوو.  
## پرۆسەی شکاندنی تیرۆر
ئۆپەراسیۆنێکی سەربازییە کە حکوومەتی عێراق بۆ کۆنترۆڵکردنەوەی فەلووجە لە دەستی داعش دەستیپێکردووە، لە ٢٣ی ئایاری ٢٠١٦ دەستیپێکردووە، دوای سێ مانگ لە گەمارۆدانی، لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦ ھێزە عێراقییەکان کۆنترۆڵی قایمقامییەتی فەلووجەیان ڕاگەیاند، لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦ ھێزەکان تەواوی فەلووجەیان لەژێر دەسەڵاتی داعش کۆنترۆڵکردەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شەڕی عێراق
پۆل:یاخیبوونی عێراق (٢٠٠٣-٢٠١١)
مۆفەق ڕووبەیعی

**مۆفەق باقر ڕووبەیعی** (بە عەرەبی: موفق باقر الربيعي) (٢٤ی حوزەیرانی ١٩٤٨) سیاسەتوانێکی عێراقییە و ئەندامی ئێستای پەرلەمانی عێراقە. دەسەڵاتی کاتی ھاوپەیمانی لە تەممووزی ٢٠٠٣ وەک ئەندامی ئەنجومەنی حوکمڕانی عێراق دەستنیشانی کرد، دواتر لە نیسانی ٢٠٠٤ وەک ڕاوێژکاری ئاسایشی عێراق دەستنیشانکرا.
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨
پۆل:شیعە عێراقییەکان
پۆل:سیاسەتمەدارە عێراقییەکان
پۆل:زیندووان
حیزبی دەعوەی ئیسلامیی - ڕێکخراوی عێراق

**حیزبی دەعوەی ئیسلامیی - ڕێکخراوی عێراق** پارتێکی سیاسی عێراقییە و لە ساڵی ١٩٩٨ بە سەرکردایەتی ھاشم مووسەوی لە ئێران لە حیزبی دەعوەی ئیسلامیی جیابووەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:حیزبە سیاسییە ئیسلامییەکان
پۆل:حیزبەکانی عێراق
حیزبی ئیسلامیی عێراق

**حیزبی ئیسلامیی عێراق** پارتێکی سیاسی عێراقییە کە لە ساڵی ١٩٦٠ دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٦١ەوە لە سەردەمی حوکمڕانی شانشینی عێراق قەدەغە کراوە، کە بە درێژایی دەسەڵاتی حیزبی سۆسیالیستی عەرەبی بەعسی تا لەشکرکێشی بۆ سەر عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣ بەردەوام بووە. لە ماوەی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا، حیزبی ئیسلامیی عێراق بە دەربەدەری لە بەریتانیا دەستی بە کارکردن کرد، ڕۆژنامەیەکی بەناوی (دار السلام) دەردەکرد. ئەیاد سامەڕایی بە ئەمینداری گشتی ھەڵبژێردرا. دووبارە لە ساڵی ١٩٩١ لە لەندەن و دواتر لە ساڵی ٢٠٠٣ لە عێراق دامەزراوەتەوە.

بەرگری لە سوننە دەکرد لە عێراق و خۆی بە نوێنەری ئەوان دەزانی لە حکوومەتی نوێی عێراقدا.

ڕۆڵێکی دیار و بەرچاوی ھەبوو لە دانوستانەکان بۆ ئازادکردنی زۆرێک لە دەستگیرکراوانی سوننە و ناوچەکانی ڕۆژاوای عێراق، نوێنەرایەتی حیزبی ئیسلامی عێراقی کرد وەک بەرەیەکی سیاسی بۆ ئیخوان موسلیمین لە عێراق.  
## سەرچاوەکان

پۆل:حیزبە سیاسییە ئیسلامییەکان
حیزبی دەعوەی ئیسلامیی

**حیزبی دەعوەی ئیسلامیی عێراق** یەکێکە لە حیزبە سیاسییەکانی عێراق و یەکێکە لە حیزبە سەرەکییەکانی شیعە. ئەو پارتە ھاوپەیمانی ئەنجومەنی باڵای شۆڕشی ئیسلامی بوو لە ھەڵبژاردنی عێراقدا کە لە دوای ڕووخانی ڕژێمی سەددام حوسێن لە ساڵی ٢٠٠٣ بەڕێوەچوو تا ساڵی ٢٠١٤. حیزبەکە پشتیووانی لە شۆڕشی ئێران و ڕووحوڵڵا خومەینی کرد لەکاتی شەڕی ئێران-عێراقدا، ئەم کۆمەڵەیە سەرەڕای ناکۆکی ئایدیۆلۆژی لەگەڵ کۆماری ئیسلامیی، کە خومەینی باوەڕی بە ویلایەی فەقیھ ھەیە، لەکاتێکدا حیزبی دەعوە پێی وایە کە دەسەڵات دەبێت لە دەستی میللەتدا چڕ ببێتەوە، حیزبەکە تا ئێستاش پشتیووانی دارایی لە تارانەوە وەردەگرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٥٧ لە عێراق
پۆل:حیزبەکانی عێراق
پۆل:گرووپە سەربزێوەکان لە عێراق
پۆل:گرووپە ئیسلامییە شیعەکان
پۆل:تەوەری بەرگری
پۆل:بزووتنەوەی بەرخۆدان
ھاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا

[وێنۆک|لافیتەی پڕووپاگەندەی ھەڵبژاردن لە [بەغدا]]
**ھاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا** ھاوپەیمانییەکی سیاسی عێراقە بە سەرۆکایەتی نووری مالیکی. ھاوپەیمانییەکە بەھۆی ناکۆکی لەگەڵ بزووتنەوەکانی دیکە لە ھاوپەیمانی نیشتمانی عێراق جیابووەوە کە ھەموو ھێزە شیعەکانی ناو کۆمەڵگەی عێراقی کۆدەکردەوە. ھاوپەیمانییەکە حیزبی دەعوە و بزووتنەوە ئایینییەکانی دیکەی لەخۆدەگرێت.

ھاوپەیمانییەکە لە ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق لە ساڵی ٢٠١٠دا ٨٩ کورسی بەدەستھێنا و دوو کورسی لەدوای لیستی عێراقییەوە بووە، کە لە ھەڵبژاردنەکاندا سەرکەوتنی بەدەستھێنابوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:تەوەری بەرگری
پۆل:حیزبە سیاسییە ئیسلامییەکان
پۆل:گرووپە ئیسلامییە شیعەکان
دەبێت چی بکەین؟

**دەبێت چی بکەین؟ پرسیارە بنەڕەتییەکان سەبارەت بە بزووتنەوەکەمان** (بە ڕووسی: Что де́лать? Наболéвшие вопрóсы нáшего движéния) پەرتووکێکە کە لەلایەن ڤلادیمێر لینین لە ساڵی ١٩٠١ نووسراوە و لە ساڵی ١٩٠٢ بڵاوکراوەتەوە. ناوی پەرتووکەکە لە ڕۆمانی ھەمان ناوەوە وەرگیراوە کە لەلایەن نیکۆلای چێرنیشێڤسکییەوە نووسراوە. 

## سەرچاوەکان

پۆل:کتێبە کۆمۆنیستییەکان
جینارۆ کیەرکیا

## جینارۆ کیەرکیا
جینارۆ کیەرکیا (بە ئینگلیزی: Gennaro Chiercia) زمانناس و مامۆستای زانکۆی ئیتالیە کە لە ١٠ی سێپتامبەری ١٩٥٣دا لە رۆما لەدایکبوو. ئەو ئێستا مامۆستای زمانناسیی دامەزراوەی هاس (بە ئینگلیزی: Hass) و مامۆستای فەلسەفەی زانکۆی هارڤاردە. زۆرینەی توێژینەوەکانی کیەرکیا لە بوارەکانی وەک ماناناسیی فۆرمال (بە ئینگلیزی: formal semantics)، پراگماتیکس، فەلسەفەی زمان و خەسارناسیی زمان ئەنجام دراون.

## پیشە
کیەرکیا، کە لە رۆمای ئیتالیا چاوی بە دنیا هەڵهێنا، لە ساڵی ١٩٧٧دا بۆ خوێندنی فەلسەفە چووە زانکۆی ساپینزا هەر لەو شارەدا. ئەو قۆناخی بەکالۆریۆسی لە ژێر چاوەدێریی تۆلیۆ دۆ ماورۆدا تەواو کرد و ساڵی ١٩٨٤ بە مەبەستی وەرگرتنی پلەی دکتۆریی زمانناسی چوو بۆ زانکۆی ماساچوسێت ئەمهێرست. کیەرکیا توانی کۆتانامەی دکتۆراکەی، بە ناوی "چەند بابەت لەسەر سینتاکس و ماناناسیی چاوگەکان و جەرەندەکان"، لە ژێر چاودێری باربارا پارتی بەسەرکەوتوویی بنووسێت.

کیەرکیا لە ساڵی ١٩٨٣وە چالاکیەکانی خۆی وەک مامۆستای زانکۆ دەست پێکرددووە و لە ساڵی ٢٠٠٦وە تا ئێستا وەک مامۆستای زمانناسیی دامەزراوەی هاس و مامۆستای فەلسەفە لە زانکۆی هارڤاردی ئەمریکا کار دەکات.

ئەو لە ساڵی ٢٠١٤دا وەک ئەندامی ئەنجومەنی زمانناسیی ئەمریکا هەڵبژێردرا و توانی لە ساڵی ٢٠١٩دا خەڵاتی فیلۆشیپی گۆگنهایم بۆ خۆی دەستەبەر بکات.

## بەرهەمەکان

* مانا و ڕێزمان: سەرەتایەک لەسەر زمانناسی، ۱۹۹۰. ISBN 978-0262531641

* دینامیکی مانا: ئانافۆرا، پری سپۆزیشن و تیۆریی ڕێزمان، ۱۹۹۵. ISBN 0-226-10435-4

* لۆژیک لە ڕێزماندا: قطبیت، بژاردەی ئازادانه و دەستوەردان، ۲۰۱۳.  ISBN 978-0199697984

## سەرچاوەکان
1.  "Gennaro Chierchia". Harvard University. Retrieved 17 February 2023
قەرەنیاغا

قەرەنیاغا گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی جوارقوڕنە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.خەڵکی ئەم گوندە زیاتر بە کاری کشتوکاڵی سەرقاڵن و تایبەت گوڵەبەڕۆژە کە ساڵانە بەرهەمیکی زۆر باشی لی بەرهەم دەهینریت و ناوبانگیکی باشی هەیە لەم ڕوەوە
شانۆی نیشتمانی (ئۆسلۆ)

**شانۆی نیشتمانی** لە ئۆسلۆ (بە زمانی نەرویژی: Nationaltheatret)یەکێکە لە گەورەترین و دیارترین شوێنەکانی نەرویژ بۆ نمایشکردنی ھونەرە دراماتیکییەکان.

## سەرچاوەکان

پۆل:شانۆی نیشتمانی
پۆل:ئۆسلۆ
مۆزەخانەی مونچ

**مۆزەخانەی مونچ** (بە زمانی نەرویژی: Munch-museet) مۆزەخانەیەکی ھونەرییە لە شاری بیۆرڤیکا لە ئۆسلۆ لە نەرویج کە تایبەتە بە ژیان و کارەکانی ھونەرمەندی نەرویجی ئێدڤارد مونچ.

مۆزەخانەکە لە سەرەتادا لە شاری تۆین بووە کە لە ساڵی ١٩٦٣ کرایەوە، مۆزەخانەکە گواسترایەوە بۆ بینای مۆزەخانەی نوێی بیۆرڤیکا کە لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ کرایەوە.

## سەرچاوەکان

## ئەمانەش ببینە
* مۆزەخانەی ئیبسن (ئۆسلۆ)

پۆل:مۆزەخانەکان لە ئۆسلۆ
ئەنجومەنی باڵای ئیسلامیی عێراق

**ئەنجومەنی باڵای ئیسلامیی عێراق** (کە پێشتر ناوی **ئەنجومەنی باڵای شۆڕشی ئیسلامیی عێراق** بوو) حیزبێکی سیاسیی ئیسلامیی شیعەی عێراقە. ئەو حیزبە لە ١٧ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٨٢ لە تاراوگە لە ئێران دامەزرا و دامەزراندنی لەلایەن محەممەد باقر حەکیمەوە ڕاگەیەندرا. لە ساڵانی شەڕی ئێران و عێراق ئەنجومەنی باڵای ئیسلامیی عێراق شانبەشانی ھێزە سەربازییەکانی ئێران لە ڕێگەی باڵە سەربازییەکەیەوە کە ناوی فەیلەقی بەدر بوو بەشداریی دەکرد لە شەڕەکەی لە دژی عێراق. 

## سەرچاوەکان

پۆل:تەوەری بەرگری
پۆل:حیزبەکان، دامەزرانی ١٩٨٢
پۆل:حیزبە سیاسییە ئیسلامییەکان
ھەرھەمانیی جیاوازیھەڵنەگرەکان

**ھەرھەمانیی جیاوازیھەڵنەگرەکان** (identity of indiscernibles) پرەنسیپێکی ئۆنتۆلۆژیکە کە دەڵێ ناکرێ ھەبوو یا ئۆبژەگەلی لێکجیاوازمان بێ کە لە ھەموو تایبەتمەندییەکا ڕێک وەکوو یەکتر بن. ئەگەر ھەر ھەڵگیراوێ کە بە x ھەڵدەگیردرێ، بە y -یش ھەڵبگیردرێ و، پێچەوانەکەشی ڕاست بێ، ئەوسا x و y ھەر ھەمان شتن، نەک دوو شتی جیاواز. یانی ناکرێ دوو شتی لێکجیا و ھەڵاواردە بەتەواوی و لە ھەموو بارێکەوە وەک یەک بن. پرەنسیپێکی تر کە پەیوەندیی نزیکی ھەیە بەم پرەنسیپەوە، پرەنسیپی **جیاوازیھەڵنەگرتنی ھەرھەمانەکان** (indiscernibility of identicals) -ە.

زۆرتر ئەم پرەنسیپە لە پاڵ لایبنیتس دەدرێ، بۆیە **یاسای لایبنیتس** -یشی پێ دەوترێ.

## ھەرھەمانبوون و جیاوازیھەڵنەگرتن
ھەرھەمانی بەو پەیوەندییە دەوترێ کە ھەر شتێ تەنیا لەگەڵ خۆیا ھەیەتی. ھەر شتێ، بەس خۆیەتی کە ھەمان شتە. ھەرھەمانی «عەینی شت بوون» یا «ھەمان شت بوون»ە لە ڕووی ژمارەوە (numerical sameness). لەو لاوە، جیاوازیھەڵنەگر بە شتگەلی نەشیاوی لێک ھەڵاواردن دەوترێ، جیاوازیھەڵنەگرتن «عەینی شت بوون»ە لە ڕووی چۆنێتییەکانەوە (qualitative sameness). ئەگەر دوو شت لە ھەموو چۆنێتی و تایبەتمەندییەکدا عەینی یەک بن، ئەوە ئەو دوو شتە جیاوازیھەڵنەگر و نەشیاوی لێکجیاکردنەوەن. دوو بنەواشە، ئەم دوو مانایە کە «عەینی شت بوون» ھەیەتی (یانی عەینی شت بوون لە ڕووی ژمارەوە و، عەینی شت بوون لە ڕووی چۆنێتییەوە) پێکەوە دەبەستن: بنەواشەی *جیاوازیھەڵنەگرتنی ھەرھەمانەکان* و، بنەواشەی *ھەرھەمانیی جیاوازیھەڵنەگرەکان*. بنەواشەی جیاوازیھەڵنەگرتنی ھەرھەمانەکان بێ کێشە و مشتومڕ و ناکۆکییە و، دەڵێ ئەگەر دوو ھەبوو عەینەن لفی یەکتر، یا بە زمانێکی تر، «ھەرھەمان» بن، ئینجا ھەموو تایبەتمەندییەکان و چۆنێتییەکانیشیان ڕێک وەکوو یەکە و عەینەن ھەمانە. بەڵام، پێچەوانەی ئەمە، کە دەبێتە بنەواشەی ھەرھەمانیی جیاوازیھەڵنەگرەکان و دەڵێ ئەگەر دوو شت ڕێک ھەمان تایبەتمەندیگەلیان بێ ئەوە ھەمان شتیشن نەک دوو شتی جیاواز، کێشە و مشتومڕی زۆرتری لەسەرە. ئاکامی لۆژیکیی ئەم بنەواشەیە ئەوەیە کە ناکرێ دوو شتی جیاواز لە ھەموو بارێکەوە ڕێک وەکوو یەک بن.

## سەرچاوەکان

پۆل:چەمکەکان لە لۆژیک
پۆل:گۆتفرید لایبنیتس
پۆل:ھەبوونناسی
پۆل:لۆژیکی فەلسەفی
پۆل:تیۆرییە فەلسەفییەکان
بەرەبەیانی سوور

**بەرەبەیانی سوور** (بە ئینگلیزی: Red Dawn) فیلمێکی ئەکشنی ئەمریکییە، لە ساڵی ١٩٨٤ لەلایەن کۆمپانیای میترۆ گۆڵدڤین مایەر بەرھەم ھێنراوە، لە بەرھەمھێنانی جۆن میلیس و دەرھێنانی کیڤن ڕینۆڵدز، فیلمە باس لە داگیرکردنی خاکی ئەمریکا دەکات لەلایەن یەکێتیی سۆڤیەت و ھەوڵدان بۆ کوشتنی خوێندکارە ئەمریکییەکان دەکات. و گەنجە ئەمریکییەکان بەرخۆدان لە دژی سۆڤیەت ڕادەگەیەنن.
## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٨٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٨٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ١٩٨٤
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی جەنگی سارد
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن باسیل پۆلێدۆریسەوە تۆمارکراون
پۆل:فیلمە سەرکێشییە جەنگییەکان
تەقینەوەی بۆمب لە مەستەنگ لە ساڵی ٢٠٢٣

ڕۆژی هەینی ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣، لە قەزای مەستەنگ لە بەلوچستان لە یادی مەولوود تەقینەوەیەکی خۆکوژی لە کاتی بەڕێوەچوونی بۆنەکە ڕوویدا. لە ئەنجامی ئەم تەقینەوەیە لە نزیک مزگەوتی مەدینە ٥٥ کەس گیانیان لەدەستدا و ٧٠ کەسیش بریندار بوون. هەروەها نەواز گەشکوری جێگری سەرپەرشتیاری پۆلیسی شاری مەستەنگ لەنێو کوژراوەکاندایە.

## تەقینەوەكە
تەقینەوەکە لە نزیک مزگەوتی مەدینە ڕوویداوە کە خەڵک بۆ یادی ئایینی مەولوود کۆبووبونەوە پۆلیس گومانی ئەوەی هەیە کە ئەم ڕووداوە هێرشێکی خۆکوژی بووبێت کە گردبوونەوەیەکی ئایینی کردبێتە ئامانج. دوای تەقینەوەکە، دەزگاکانی جێبەجێکردنی یاسا ناوچەکەیان گەمارۆدا. دەستبەجێ بریندارەکان گواستراونەتەوە بۆ ناوەندە پزیشکییەکانی نزیک ئەو شوێنە. بە لەبەرچاوگرتنی سەختی دۆخەکە، باری نائاسایی لە نەخۆشخانەکاندا ڕاگەیەندرا بۆ ئەوەی هاوکاری پزیشکی کاریگەر و دەستبەجێ پێشکەش بە بریندارەکان بکرێت.

## قوربانییەکان
بەگوێرەی سەرچاوە جیاجیاکان، لە تەقینەوەکەدا زیانی گیان و ماڵی زۆر هەبووە. کە ٥٥ کەس گیانیان لەدەستداوە. وە ژمارەیەکی زۆر خەڵک بریندار بوون کە ژمارەیان لە نێوان ٥٠ بۆ ٧٠ کەسە.

هەروەها جێگری سەرپەرشتیاری پۆلیس نەواز گوشکوری کە خەڵکی شاری موستانگە لە قوربانیانی تەقینەوەکەیە. هەروەها ژمارەیەکی زۆر لە بریندارەکان باری تەندروستییان ناجێگیرە.

## پاشخان
جیهادییەکان و جوداخوازانی بەلووچ ساڵانێکە زۆرجار لە بەلوچستان هێرشی لەو جۆرە دەکەن. لەوانە هێرشە گەورەکانی یاخیبووان لە ماستونگ لە ساڵانی ٢٠١١ و ٢٠١٤ و ٢٠١٥ و ٢٠١٧ و ٢٠١٨ 

## کاردانەوەکان
سەرۆک وەزیرانی پاکستان ئەنوەر ئول حەق کاکار تەقینەوەکەی شەرمەزار کرد و سەرەخۆشی بۆ قوربانییەکان دەربڕی.  سەرۆکی پاکستانیش عارف ئالڤی ئەو هێرشەی شەرمەزار کرد. سەرفراز بوگتی وەزیری ناوخۆی وڵاتەکە تەقینەوەکەی بە "کردەوەیەکی قێزەون" ناوبرد و وتی کە دەزگای هەواڵگری دەرەکی هیندستان، باڵی لێکۆڵینەوە و شیکاری دەستی هەبووە لە هێرشە تیرۆریستییەکانی ئەم دواییەی بەلوچستان.

بۆ ماوەی سێ ڕۆژ ماتەمینی لە بەلوچستان ڕاگەیەندرا بۆ قوربانیانی هێرشەکە. لە ٣٠ی ئەیلولدا ئاڵای پاکستان هێنرایە خوارەوە بۆ نیوە لەسەر باڵەخانەکانی ئەنجومەنی بەلوچستان و ماڵی وەزیری سەرەکی و ماڵی پارێزگار و دادگای باڵای بەلوچستان و بینا حکومییەکانی دیکەی پارێزگاکە 

ڕێکخراوی هاریکاری ئیسلامی لە کاردانەوە بە بۆردومانەکەدا ڕایگەیاند  "دژی هەموو جۆرە کردەوە تیرۆرستییەکانن و پشتیوانی تەواویان بۆ هەوڵەکانی پاکستان دژ بە تیرۆر دەربڕی" و سەرەخۆشی قووڵی خۆیان ئاراستەی قوربانییەکان و بنەماڵەکانیان کرد.

تاڵیبانی پاکستان ڕەتیکردەوە دەستی لەو ڕووداوەدا هەبێت و لە بەیاننامەیەکدا ڕایگەیاند، هێرشێکی لەو شێوەیە پێچەوانەی سیاسەتەکانی ئەوانە.

سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان ئەنتۆنیۆ گۆتێرێس ئیدانەی هێرشەکەی کرد و ووتی، "شتێکی قێزەونە ئەم هێرشانە کە لە کاتی مەراسیمە ئاشتیخوازانە و ئاینییەکاندا خەڵکیان کردۆتە ئامانج".  هەریەک لە وڵاتانی ئەمریکا، فەرەنسا، بەریتانیا، تورکیا، شانشینی سعودیە، ئێران، ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی، عێراق و میسر ئەو هێرشە تیرۆریستییەیان شەرمەزار کرد.

## تاوانبار
تا ئێستا هیچ گرووپێک بەرپرسیارێتی بۆردومانەکەی لە ئەستۆ نەگرتووە. ئەمیر ڕەنا، بەڕێوەبەری پەیمانگای پاکستان بۆ لێکۆڵینەوەی ئاشتی ڕایگەیاند، هێرشەکەی مەستونگ و بۆردومانی مزگەوتی هانگو کە چەند کاتژمێرێک دوای ئەوە ڕوویدا، پێدەچێت کاری ڕێکخراوی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام (داعش) بێت.

## سەرچاوەكان
خواران، ھەڵشۆ

**خواران** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ھەڵشۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، ھەرێمی کوردستان.

## جوگرافیا

**خواران** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مامەندە و لە باشوور لەگەڵ گوندی گردقەزوان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی باداوە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی دێلو.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ساکار سلێمان

**ساکار سلێمان**  (لەدایکبووی ٨ی ئەیلوولی ١٩٧٩ لە سلێمانی) ھونەرمەند و وێنەکێشی کوردە، کە لە ساڵی ٢٠٠١ پەیمانگای ھونەرە جوانەکانی سلێمانی تەواو کردووە، و لە ساڵی ٢٠٠٥ کۆلێژی ھونەری لە زانکۆی سلێمانی تەواو کردووە.

## ژیانی ھونەری
‎ساکار سلێمان کارە هونەرییەکانی زیاتر لەسەر کێشەی ژن و تراومای جێندەری و ئاین و سیاسەت و کێشەکانی فێمینیزم هونەری ئەنجامداوە.  یەکێک لە کارە گرنگەکانی بەناوی جووین لە کاتی نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩ بڵاوکردەوە کە پرۆژەیەکی هونەریی ئۆنلاین بوو بە جوینی بنێشتی کوردی، بیرۆکەی ئیشەکە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵى ٢٠١٧، و ساکار سلێمان لەبارەی کارە هونەرییەکەیەوە دەڵێت:  ئەم کارە هونەریەم لەسێ بەش پێک هاتووە ئەوانیش ئەنستڵەیشن ڤیدیۆ ئارت وە فۆتۆئارتە، بە ماتریاڵی بنێشتی کوردی کارەکەی جێبەجێ کردووە. خاتوو ساکار سلێمان دەڵێت:‎ پرۆژەکە لەسەر ئەو دووبارە بوونەوەیەی ئەنجامی ھونەر لای خۆمان تاڕادەیەکی زۆر وەک جوینەوەیەک دەبینم یاخود بەشێوازێکی تر بیڵێم تەنھا چالاکیەکە و ئەکرێت و کاریگەرییەکی کەمی جێھێشتووە دوای خۆی لەم ساڵانەی کۆتاییدا بەبەراورد لەگەڵ ئەو گرنگییەی پێشتر ھەیبووە. ئەم دووبارە بوونەوەیە و ئەنجامی ھونەرکردن لەلای ئێمە وەک جوینەوە وایە، ھەرچەندە بابەت و ماتریال و بیرۆکە وشوێنی نمایشیش ئەگۆڕم بەڵام ھەر بۆشاییەک دەمێنێ لە ھونەردا لای خۆمان کە پڕنابێتەوە، ئەم پرۆژە لە سێ بەش پێک ھاتووە ڤیدیۆ ئارت، فۆتۆ، ھەروەھا ئنستڵەیشن کە بە بەرھەمێکی خۆماڵی بنێشتی کوردی ئەنجامدراوە. بنێشتی کوردی چەند تایبەتمەندیەکی ھەیە نمونە شیرین نیە گڵۆپ ناکات ڕەنگاوڕەنگ نیە تەنھا سپییە وەک ڕەنگە سروشتییەکەی خۆی وکاتی جوینی زۆرترە چەند جار ئەتوانی بەکاری بێنیتەوەو بیجویتەوە. سەبارەت بە پرۆژەکە ساکار گوتی :سەرەتا ئەم پرۆژەیە لەپلانما بوو لەنێوان مانگی دوو بۆ چواری ئەمساڵ ٢٠٢٠ لەگەلەریداپێشکەشی کەم بەڵام بەھۆی بارودۆخی کۆرۆنا ڕامگرت. بیرۆکەی ئیشەکەش ٢٠١٧ دوای گەڕانەوەم لەبیناڵەی ئیتاڵیا بۆھات کەبینیم ھونەر چ کاریگەرییەکی جدی ھەیە لە ئەوروپا..ە، یەکێک لە کارە گرینگەکانی تری بریتی بوو لە هەڵکۆلینی شاخی گۆیژە کە تێیدا بەژداربوو و ٢ ڕۆژی خایەند، بەهۆی سوتاندنی دارەکانی گۆیژە لەساڵی ٢٠١٤، هەروەها ئاداری ٢٠٢٣ پێشەنگایەکی کردەوە بەناوی من جەناگاوەرم، کە پێشوازییەکی گەورەی لێکرا لەلایەن ئومێد خۆشناو،  هەروەها ساڵی ٢٠١٩ لە پۆلۆنیا لە زانکۆی یانیمەتیکۆ بانگهێشتکراوە، بۆ خوێندنی سێ مانگ لە گرافیک دیزاین. تابلۆکانی لە چەندین وڵاتی جیهان نمایشکراون. بە رەنگ و خەڵووز و بەرد و بزمار و دار تابلۆی زۆر سەرنجڕاکێش دروستدەکات.  لە ٢٥ تا ٢٨ی ئابی ٢٠١٩ پێنجەمین ڤێستیڤالی ساڵانەی "تەرکیب" بۆ هونەرە هاوچەرخەکان  بەڕێوەچوو. ئەم ساڵ ڤێستیڤالەکە لە شانۆی چۆلکراوی ئەبونەواس ئامادەکرابوو. پەیمانگەی گوێتە-عێراق پشتگیری چالاکییەکانی بەشداربووە نیشتمانیی و نێونەتەوەییەکانی کەرتی لیایسۆنی کردبوو، 

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩
پۆل:خەڵکی سلێمانی
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:ژنە کوردەکانی باشووری کوردستان
ڕەحیماوە

**ڕەحیماوە** گەڕەکێکی شاری کەرکووکی باشووری کوردستانە کە دەکەوێتە باکووری شارەکەوە کە زۆرینەی ڕەھای دانیشتوانەکەی کوردن لەگەڵ بوونی چەن خێزانێکی مەسیحی کلد و ئاشووری و بازاڕێکی گەورەی ھەیە ھەر بەناوی ڕەحیماوە.

## ناوی ڕەحیماوە
گەڕەکەکە بەناوی کەسایەتییەکی کوردەوەیە کوێخا ڕەحیم کە یەکەم کەس بووە لە ڕەحیماوە نیشتەجێ بووە، دواتر گەڕەکە بەناوی ئەوەوە نراوە، پاشان سەردەمی ڕژێمی بەعس ناوی گۆڕدراوە بۆ حەی ئەندەلووس پاشان دوای ڕزگارکردنی کەرکووک لە ساڵی ٢٠٠٣ ناوە ڕەسەنەکەی بۆ گەڕێنراوەتەوە.

## جوگرافیای ڕەحیماوە
ڕەحیماوە دەکەوێتە باکووری شاری کەرکووک لەسەر ڕێگای سەرەکی کەرکووک - ھەولێر ھاو سنوورە لەگەڵ گەڕەکەکانی سەرچنار لە ڕۆژھەڵات و تەپە لە باشووری ڕۆژئاوای و شۆراو لە باکوور. 

## شوێنە بەناوبانگەکانی ڕەحیماوە
• بازاڕی ڕەحیماوە.

• مزگەوتی خالیدی کوڕی وەلید.

• یانەی وەرزشیی خاك.

• قوتابخانەی زێوەر.

• قوتابخانەی سەرکەوتن.

• فلکەی ئەحمەدی خانی ( ئیخوان ).

• مزگەوتی ئیخوان.

• مزگەوتی ڕەحیماوە.

• قوتابخانەی ڕزگاری.

• قوتابخانەی ڕێزان.

• سەنتەری لاوانی ڕەحیماوە ( مرکز شباب ).

• کارگەی پیپسی کۆلا ( پێشوو ).

• تایم سەنتەر مۆڵ.

• بنکەی پۆلیسی ڕەحیماوە.

وێنۆک|ڕەحیماوە لەکاتی ھەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە کانوونی دوەەمی ٢٠٠٥.
## سەرچاوەکان
ھەرھەمانی

لە میتافیزیکدا، **ھەرھەمانی** (identity، وەرگێڕانەکانی تر: ھەوێتی، ئەمئەوێتی، ھەرئەوێتی، ھەمانی، ھەرئەوەبوون) ئەو پەیوەندییەیە کە ھەر شتێ تەنیا لەگەڵ خۆیدا ھەیەتی. یاسایەک کە بە یاسای ھەرھەمانی ناسراوە دەڵێ ئەلف ئەلفە، یا بە زمانێکی تر، ھەر شتێ عەینەن خۆیەتی. ھەروەھا، بە پێی بنەواشەی ھەرھەمانیی جیاوازیھەڵنەگرەکان، ئەگەر x و y لە ھەموو تایبەتمەندییەکدا شەریک بن، ئەودەم یەک دانە و ھەر ھەمان شتن.

ئەوە زۆر گرنگە کە جیاوازی دانرێ لە نێوان ھەرھەمانیی ژمارەکی (numerical identity) و ھەرھەمانیی چۆنێتییانە (qualitative identity). ئەگەر دووچەرخەکانی دوو کوڕی شەش و ھەشت ساڵەی ژنێک عەینی یەکتر بێ، ئەوکات دەکرێ بڵێین کوڕەکان ھەر ھەمان دووچەرخە و ھەر ھەمان دایکیشیان ھەیە.  ئاشکرایە لێرە وشەی «ھەمان» لە دوو مانادا بە کار چووە: دایکەکە یەک دانەیە و ھەر ھەمان دایکە، بەڵام دووچەرخەکان دوانن و ھەر ھەمان دووچەرخەن. ھەرھەمانیی دایکەکە ھەرھەمانیی ژمارەکییە. ھەرھەمانیی دووچەرخەکان ھەرھەمانییە لە ڕووی چۆنێتییەوە. لە فەلسەفەدا، زیاتر گرنگی بە ھەرھەمانیی ژمارەکی دەدرێ. 

ھەندێ لە فەیلەسووفان حاشا لە بوونی پەیوەندییەک وەکوو ھەرھەمانی دەکەن. لودڤیک ڤیتگنشتاین لە «تراکتاتوس»ەکەی خۆیدا وای نووسیوە: «ئاشکرایە ھەرھەمانی پەیوەندییەک نییە لە نێوان دوو شتدا.» بەم چەشنەش درێژەی پێ دەدا: «ئەوەی کە بوترێ دوو شت ھەر ھەمانن، بێمانایە و، ئەوەش کە بوترێ شتێ ھەر ھەمان خۆیەتی، وەکوو ئەوە وایە کە ھیچ نەوتراوە.» 

دژی ھەرھەمانی جیاوازییە.

## زاراوەی identity  لە فەلسەفە و لە زانستە کۆمەڵایەتییەکاندا
زاراوەی identity، جگە لە فەلسەفە، لە سایکۆلۆژی و زانستە کۆمەڵایەتییەکانیشدا بە کار دەڕوا و ناسراوتریشە. لەوێ، زۆرتر کێیەتی یا شوناس یا ناسنامەی پێ دەوترێ. لە فەلسەفەدا، identity (ھەرھەمانی) بە تەنگ پەیوەندییەکەوەیە، بەتایبەت پەیوەندییەک کە x  و y دەیانبێ ئەگەر و تەنیا ئەگەر یەکێک و کوتومت ھەمان بن. بە پێچەوانەوە، لە سایکۆلۆژی و زانستە کۆمەڵایەتییەکاندا، identity (کێیەتی، ناسنامە، شوناس) دەگەڕێتەوە بۆ ئەو فام و دەرکەی ھەر کەسێک لە خۆی ھەیەتی یا ئەو جۆرەی لە کۆمەڵدا خۆی دەنوێنێ. بەتایبەت دەگەڕێتەوە بۆ ئەو لایەنانەی کە، وا لە ھەر مرۆڤێ دەکەن کەسێکی تاقانە و بێھاوتا بێ و، لە ڕووی چۆنێتییەوە لە ئەم و ئەو جیاواز بێ. بۆ وێنە، کێیەتیی کولتووری، کێیەتی جنسی، کێیەتیی نەتەوەیی.

## سەرچاوەکان

پۆل:چەمکەکان لە لۆژیک
پاندای کۆنگ فو (زنجیرەفیلم)

**پاندای کۆنگ فو** () زنجیرە ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەریی سێ ڕەھەندییە لە ژانری کۆمیدیای ئەکشنی وشیا، بەشی یەکەمی لە ساڵی ٢٠٠٨ و بەشی سێیەمی لە ساڵی ٢٠١٦ بەشی چوارەمی لە ساڵی ٢٠٢٤ بڵاوکرایەوە. پۆ کارەکتەری سەرەکی ئەم کۆمەڵەیە. لەم کۆمەڵەیەدا چەندین یاری ڤیدیۆیی و چەندین کورتە فیلم و سێ زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی دروستکراون.

ئەم کۆمەڵەیە زۆر ستایشی دەکرێت؛ دوو فیلمی یەکەم پاڵێوراو بوون بۆ خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی ئەنیمەیشن، ھەروەھا چەندین خەڵاتی ئانی و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەی ھەروەھا ١١ خەڵاتی ئیمی بەدەستھێنا. سێ فیلمی یەکەم سەرکەوتووترین فیلمی ئەنیمەیشن بوون کە زۆرترین سەرکەوتنی ئابوورییان بەدەستھێناوە لە ساڵانی بڵاوبوونەوەیدا.

## پێشەکی
*کۆنگ فو پاندا* یەکێکە لە ئەنیمەیشنە سەرکەوتووەکانی دەیەی ڕابردوو، بەشی یەکەمی لە ساڵی ٢٠٠٨ یەکێک بوو لە پڕفرۆشترین فیلمەکانی ساڵ، بەجۆرێک کە دریم وۆرک لە ساڵی ٢٠١٠ ڕای گەیاند کە شەش بەدواداچوونی بۆ دروست دەکات زنجیرە ئەنیمەیشنی کۆنگ فو پاندا.

## فیلمەکان
* کۆنگ فو پاندا لە ساڵی ٢٠٠٨ بەرھەم ھێنراوە
* فیلمی کۆنگ فو پاندا ٢ لە ساڵی ٢٠١١ بەرھەم ھێنراوە
* فیلمی کۆنگ فو پاندا ٣ لە ساڵی ٢٠١٦ بەرھەم ھێنراوە
## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان
پۆل:چاندی چینی
پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمریکی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ھاوڕێیەتی
پاندای کۆنگ فو ٢

**پاندای کۆنگ فو** () ئەنیمەیشنێکی کۆمپیوتەریی ئەمریکییە لە شێوازی ئەکشن لەلایەن دریم وۆرکس ئەنیمەیشن بەرھەم ھێنراوە و لەلایەن پاراماونت پیکچەرز لە ساڵی ٢٠١١ دابەشکراوە. دەرھێنەری ئەم فیلمە جێنیفر یو نێڵسن و ئەکتەرە دەنگییەکانی ئەم ئەنیمەیشنە بریتین لە جاک بلاک، داستین ھۆفمان، ئەنجلینا جۆلی، جاکی چان، لوسی لیو، گاری ئۆڵدمان، دەیڤید کرۆس، سێس ڕۆگن، جەیمس ھۆنگ، جان کلۆد ڤان دام، میشێل یۆھ، جەیمس وۆدز و ڤیکتۆر گاربەر. ئەم فیلمە درێژەپێدەری فیلمی کۆنگ فو پاندایە و بەشی دووەمی زنجیرەی کۆنگ فو پاندایە.

درێژەی ئەم فیلمە بریتییە لە پاندای کۆنگ فو ٣یە.

## کورتە

پۆ و هاوڕێکانی هەوڵی ڕاگرتنی تاووسە شەڕانگێزەکە دەدەن لە داگیرکردنی چین بە چەکێکی نوێی کوژەک، بەڵام سەرەتا دەبێت جەنگاوەرە ئەژدیهاییەکە لەگەڵ ڕابردووەکەیدا ئاشت ببێتەوە.

## ڕۆڵە دەنگییەکان
* جاک بلاک: پوو
* لیام نایت: بەیبی پۆ
* ئەنجلینا جۆلی: مامۆستا تایگەر
* داستین ھۆفمان: مامۆستا شیفو
* گاری ئێلدمان: لۆرد شێن
* دەیڤد کرۆس: کرین
* سێس ڕۆگن: مانتیس
* لوسی لیو: ڤایپەر
* جاکی چان: مەیموون
* جەیمس ھێنگ: کاک پینگ
## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە کۆمیدیی ئەکشنی ئەمریکی
پۆل:فیلمە کۆمێدییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە کۆمێدییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە کۆمیدیەکانی ٢٠١١
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١١
پۆل:فیلمە پاشکۆکان
پۆل:فیلمە پاشکۆکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی درێم وۆڕکس ئەنیمەیشن
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ئاژەڵان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە کۆمپیوتەرییەکانی ٢٠١١
پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی دەربارەی مەیموونەکان
پۆل:فیلمب ئەنیمەیشنی دەربارەی ئاژەڵان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی پاراماونت پیکچەرز
پۆل:فیلمەکانی پاندای کونگ فو
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١١
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی
پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن ھانس زیمەر تۆمارکراون
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:ئەنیمەیشنییە ڕۆژاواییەکان کە کاریگەری ئەنیمێیان لەسەرە
پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن هانس زیمەر تۆمارکراون
پۆل:فیلمەکانی کۆنگ فو
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی براوەی خەڵاتی ئانی
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی سەبارەت بە تۆڵەسەندنەوە
پۆل:فیلمە کۆمیدییە ھونەرە جەنگییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە ئاژەڵە قسەکەرەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ڕێکخراوەکانی چین
پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئاکشنە ئینگلیزییەکان
پۆل:فیلمەکانی سیناریۆی جۆناتان ئایبڵ و گلێن بێرگەر
پۆل:فیلمەکانی وشیا
بارنیارد (فیلم)

***بارنیارد*** () ئەنیمەیشنێکی کۆمپیوتەریی خێزانییە لە چەشنی کۆمیدی-دراما و لەلایەن ستیڤ ئۆدیکیرکەوە دروست کراوە و لە ساڵی ٢٠٠٦ بە ھاوکاری کۆمپانیای نیکلۆدیۆن و پارامۆنت پیکچەرز بڵاوکراوەتەوە. کیڤن جەیمس و کۆرتنی کۆکس و سام ئیلییۆت و دانی گلۆڤەر و واندا سایکس و ئەندی مەکدۆڤڵ و دەیڤید کۆچنەر لە ئەکتەرە دەنگییەکانی ئەم ئەنیمەیشنەن.
## چیرۆک
چیرۆکەکە بەدوای ئۆتیسدا دەگەڕێت کاتێک بەناو ژیانی کێڵگەکەدا دەگەڕێت، کە چاوەڕوان دەکرێت بەرپرسیار بێت و ڕۆڵی سەرکردایەتی بگرێتە ئەستۆ. بەڵام پێی باشە کاتێکی خۆش بەسەر ببات و خۆی لە هەر بەرپرسیارێتییەکی جددی بەدوور بگرێت. کاتێک کۆمەڵێک کۆیۆت هەڕەشە لە سەلامەتی باخەکە دەکەن، ئۆتیس دەبێت هەنگاو بنێت و هاوڕێکانی بپارێزێت.
## سەرچاوەکان

پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان وەرگێڕدراون
پۆل:فیلمە کۆمێدییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمە کۆمێدییە بەریتانییەکان
پۆل:فیلمە کۆمێدییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ئاژەڵان
پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمب ئەنیمەیشنی دەربارەی ئاژەڵان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی پاراماونت پیکچەرز
پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٦
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمریکی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠٠٦
پۆل:فیلمە مۆسیقییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:میمی تەلەڤیزیۆن و فیلمەکان
پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی ستیڤ ئۆیدکێرک
پۆ (کەسایەتیی خەیاڵی)

**پۆ** () پاڵەوانی سەرەکی زنجیرەی کۆنگ فو پاندایە. ئەو کەسەی کە تەمەنی لە دەوروبەری ٢٠–٢٥ ساڵە، لە زنجیرەی یەکەمی کۆنگ فو پاندا، بە شێوەیەکی ھەڕەمەکی لەلایەن مامۆستا ئۆگوێیەوە وەک **جەنگاوەری ئەژدیھا** و پارێزەری دۆڵی ئاشتی ھەڵبژێردرا.
ئەکتەری دەنگی ئەم کارەکتەرە لە وەشانی ئینگلیزیدا جاک بلاکە.

پوو دۆستانە، میھرەبان، وزەبەخش، زیندوو، ڕەوشت باشە، لکەلکە، بێتاوان، خۆشیخواز، بەزەییدار، گاڵتەجاڕ، بێھەڵوێست، خۆشەویست و سەرسەختە. ھەرچەندە حەز و ئارەزووی ڕاستەقینەی پۆ بۆ کۆنگ فو بوو، بەڵام نەیدەویست بە ئاشکراکردنی باوکی بێھیوا بکات. سەرەڕای ھەبوونی کەسایەتییەکی نەرم و نیان و دۆستانە. کاتێک دڵتەنگ دەبێت، بەزۆری خواردن دەخوات بۆ ئەوەی ئازارەکانی کەم بکاتەوە.

بەرژەوەندی سەرەکی ئەو لە کۆنگ فودایە. زانیارییەکی ئینسایکلۆپیدی ھەیە لەسەر خۆشەویستی خۆی بۆ جەنگاوەرەکان، جووڵە بەناوبانگەکانی شەڕکردن و ھتد. قەدرزانی قووڵی بۆ ھونەری جەنگی درێژدەبێتەوە بۆ لایەنە فەلسەفییەکانی، ئەمەش ڕێگەی پێدەدات ھەندێکجار بگاتە ئەو تێڕوانینانەی کە تەنانەت وەستا قووڵەکانی وەک شیفو نەیاندەتوانی بیخەنە بەرچاو. لەلای ھەموو ھاوڕێکانی خۆشەویست بوو و ھەموویان لە منداڵیدا خۆشیان دەویست. چێشتلێنەرێکی گەورەیە، بەڵام ڕەوشتی ترسناکیشی ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم
پۆل:بەخێوکردنی کەسایەتی لە فیلمەکان
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون
پۆل:کارەکتەرە نێرەکانی ناو فیلمە ئەنیمەیشنەکان
پۆل:کارەکتەرە گیانلەبەرەکانی یوونیڤێرسال پیکچەرز
دەسەڵاتی جێبەجێکار

**دەسەڵاتی جێبەجێکار** ئەو لقەی حکوومەتە کە بەرپرسیارە لە جێبەجێکردنی ئەو سیاسەت و ڕێسایانەی کە لەلایەن دەسەڵاتی یاسادانانەوە دامەزراون.   بەم شێوەیە ئەندامێتییەکەی سەرۆکی حکوومەت (سەرۆک وەزیران یان ڕاوێژکار یان سەرۆککۆمار لە سیستمەکانی سەرۆکایەتیدا) دەگرێتەوە. ھاوکارەکانی ئەو سەرۆکە بریتین لە وەزیرەکان، کارگێڕی سیاسی ھەمیشەیی یان سیاسی دەستنیشانکراو، و بەشەکانی وەک پۆلیس و ھێزە چەکدارەکان.
## سەرچاوەکان

پۆل:یاسای دەستووری
پۆل:یاسای گشتی