open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
فێدێریکۆ ڤالڤێردێ

**فێدێریکۆ سانتیاگۆ ڤالڤێردێ دیپێتا** (؛ لەدایکبووی ٢٢ی تەممووزی ١٩٩٨) یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری ئوروگوایییە کە وەک ناوەڕاستی ناوەندی یاری بۆ یانەی ڕیال مەدریدی لا لیگا و ھەڵبژاردەی نەتەوەییی ئوروگوای دەکات. یاریزانێکی فرەجێگەیە و بە خێرایی، توانایی و ڕێژەی کار ناسراوە، ھەروەھا دەتوانێت وەک یاریزانی ناوەڕاستی بەرگری، باڵی ڕاست، و جاروبار بەرگریکاری ڕاست یاری بکات.

## ژیانی سەرەتایی
لە ٢٢ی تەممووزی ١٩٩٨، ڤالڤێردێ لە یونیەن لەدایکبووە، گەڕەکیکە کە دەکەوێتە مۆنتیڤیدیۆ. باوکی جولیۆ ڤالڤێردێیە و دایکی دۆریس دیپێتایە. ڤالڤێردێ برایێکی گەورەتری هەیە بە ناوی دیێگۆ، و دوو زڕبرای هەیە بە ناوی پابلۆ و ماتیاس کاسترۆ. فێدێریکۆ بە ڕەچەڵەک ئیسپانی و ئیتاڵییە و لە ساڵی ٢٠٢٠ ڕەگەزنامەی ئیسپانی وەرگرتووە. ناوبراو بە لاوی یاری بۆ یانەی گەڕەکەکەی کردووە، ئیستودیانتێس دێ لا یونیەن. ڤالڤێردێ دواتر هەوڵی داوە یاری بۆ یانەی پێنارۆل بکات و لەلایەن نێستۆر گۆنچالڤێز هەڵبژێردرا.

## کاروانی یانە

### پێنارۆل
ڤالڤێردێ زۆربەی لاوێتیی لەگەڵ پێنارۆل بەسەربرد، و زوو توانی گۆڕانکاری لە یانەکە درووستبکات. ئەو یەکەم یاری لەگەڵ یانەکە لە ٢٣ی تەممووز ئەنجامدا، یەک ڕۆژ دوای ١٧هەمین ساڵیادی لەدایکبوونی. یارییەکە دۆستانە بوو لە بەرامبەر کروزێرۆ دا و بە ئەنجامی ٣-١ لە بەرژەوەندی پێنارۆل بە کۆتا هات. ڤالڤێردێ یەکەم یاریی پیشەگەری لەگەڵ یانەکە لە ١٦ی ئابی ٢٠١٥ ئەنجامدا، یەکەم یاریی پێنارۆل بوو لە وەزی ٢٠١٥-١٦دا، یارییەکە لە دژی یانەی سێرۆ بەڕێوەچوو و دیێگۆ فۆرلانی یاریزانی دڵخوازی ڤالڤێردێ بە مناڵی هاوتیم و یارمەتیدەری ڤالڤێردێ بوو لە یارییەکە.

ڤالڤێردێ بەشداری لە یاریی هەڵبژاردەی لاوانی ئۆروگوای دەکرد و سەرنجی چەند یانەیەکی ئەورووپی بۆ خۆی ڕاکێشا، لەوانە ئارسناڵ، بارسێلۆنا، چێڵسی، و ڕیال مەدرید.

## دەستکەوتەکان
**پێنیارۆل**
*پریمێرا دیڤیسیۆن: ٢٠١٥–١٦

**ڕیال مەدرید**
*لا لیگا: ٢٠١٩–٢٠، ٢٠٢١–٢٢، ٢٠٢٣-٢٤
*جامی سووپەری ئیسپانیا: ٢٠١٩–٢٠، ٢٠٢١–٢٢، ٢٠٢٣-٢٤
*خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا: ٢٠٢١–٢٢، ٢٠٢٣-٢٤
*جامی سووپەری ئەورووپا: ٢٠٢٢، ٢٠٢٤
*جامی جیھانیی یانەکانی فیفا: ٢٠١٨، ٢٠٢٢

**تاکەکەسی**
*تۆپی زیوی جامی جیھانیی فیفای ژ-٢٠: ٢٠١٧
*یاریزانی مانگی لا لیگا: ئەیلوولی ٢٠٢٢
*تۆپی زیوی جامی جیھانیی یانەکانی فیفا: ٢٠٢٢

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئوروگوایی
پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢
پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ٢٠١٩
پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا
پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن بی
پۆل:یاریزانانی لا لیگا
ساکورا

وێنۆک|گوڵی درەختی ساکورا
**ساکورا** ناوێکە کە خەڵکی ژاپۆن لە داری گێلاسیان ناوە. هەروەها بە شکۆفەی داری گێلاسیش بەکورتی دەوترێت ساکورا.

## سەرچاوەکان

پۆل:گێلاس
پۆل:ڕوەکە باخییەکانی ئاسیا
پۆل:گوڵەکان
پۆل:دارە ڕازاوەکان
پۆل:ھێما نیشتمانییەکانی ژاپۆن
پۆل:بەھار (وەرز)
پۆل:پڕۆنۆس
پۆل:ڕوەکەکان، بەکارگیراو لە بۆنسای
پۆل:گژوگیاکانی ژاپۆن
پۆل:گوڵی گێلاس
پۆل:ساکورا
پۆل:درەختەکانی ژاپۆن
پۆل:دارەکانی ژاپۆن
دینی ئیلاھی

تەوحید ئیلاهی یان ئایینی ئیلاهی ناوی ئەو ئاینە بوو کە ئەکبەری مه‌زن پاشای گۆرکانەکان لە هیندستان لە شێوەی ئایینێکی یەکگرتووی نوێدا لە دەوروبەری ساڵی ١٥٦٠ی زایینی داهێنا بەهۆی حەز و ئارەزووی بۆ ئایینەکان و بیروباوەڕەکان.  ئەم ئایینە تێکەڵەیەک بوو لە ئایینی هیندۆسی، ئیسلام، مەسیحی، جاین و زەردەشتی.

## سه‌رچاوه‌کان

## سەرچاوەکان

پۆل:چاندی ھیندی
پۆل:ئایین لە ھیندستان
ھێرشی شاری ئۆکلاھۆما

**ھێرشی شاری ئۆکلاھۆما** بۆردومانێکی تیرۆریستی مەسیحی و ڕەگەزپەرستی سپیپێست بوو بۆ «بینای فیدراڵی ئەلفڕێد پی مۆرا» لە شاری ئۆکلاهۆما لە ویلایەتی ئۆکلاھۆما لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ١٩ی نیسانی ١٩٩٥، کوشندەترین کردەوەی تیرۆریستی گشتی بوو لە مێژووی ئەمریکادا تا هێرشەکانی ١١ی ئەیلوول لە ساڵی ٢٠٠١  تێپەڕی. هەرچەندە هێرشی شاری ئۆکلاهۆما تا ئێستاش کوشندەترین کردەوەی تیرۆری ناوخۆییە لە مێژووی ئەمریکادا.
ناوەڕاست|220x220پیکسڵ
بۆردومانەکە لەلایەن دوو چالاکوانی باڵادەستی سپی پێست و توندڕەوی مەسیحی و دژە حکومەتەوە ئەنجامدرا بە ناوەکانی تیمۆسی مەکڤیگ و تێری نیکۆڵس، بۆردومانەکە کاتژمێر ٩ی سەرلەبەیانی ڕوویدا و ١٦٨ کەسی کوشت و زیاتر لە ٦٨٠ کەسی دیکەش برینداربوون، هەروەها زۆربەی بیناکەشی وێرانکرد، کە بۆ ئەوەی بڕوخێنرێت چونکە زیانێکی زۆری پێگەیشتووە تا ئەو ڕادەیەی کە چاککردنەوە نەتوانرا.  بۆردومانەکە 324 باڵەخانەی دیکەی دەوروبەری ئامانجەکە وێران و زیانی گەیاندووە، هەروەها شووشەی 258 باڵەخانەی دیکەی نزیکی شکاندووە، هەروەها 86 ئۆتۆمبێلیش لەناوبراون. زیانی 652 ملیۆن دۆلاری تێچووە.

دوای 90 خولەک لە تەقینەوەکە، تیمۆسی مەکڤیگ لەلایەن پۆلیسی ئۆکلاهۆما چارلی هانگەرەوە ڕاگیرا بەهۆی ئەوەی بەبێ تابلۆی ئۆتۆمبێل لێخوڕیوە و بەهۆی هەڵگرتنی چەکی نایاسایی دەستگیرکرا دوای ئەوەی چەک لەناو ئۆتۆمبێلەکەیدا دۆزرایەوە. هەروەها نیکۆڵس دواتر دەستگیرکرا، و لە ماوەی چەند ڕۆژێکدا هەردووکیان لە دادگا تۆمەتبار کران.  تیمۆسی مەکڤیگ پێشمەرگەیەکی دێرین بوو لە جەنگی کەنداو.  بارهەڵگرێکی کرێی پڕ لە تەقەمەنی تەقاندەوە کە لەبەردەم بیناکەدا وەستاندبوو.  نیکۆڵس هاوکاری ئامادەکردنی بۆمبەکەی کردبوو.

کاتێک FBI هەڵیکوتایە سەر ماڵی تیمۆسی مەکڤیگ، ژمارەیەکی تەلەفۆنیان دۆزیەوە کە بردیانە کێڵگەیەک کە ماکڤیگ پێداویستییەکانی بۆ بۆردومانەکە کڕیبوو.  بۆمبڕێژکەرەکان لە ساڵی ١٩٩٧ دادگایی کران و سزا دراون، سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێندرا، مەکڤیگ لە ١١ی حوزەیرانی ٢٠٠١ بە دەرزی کوشندە لە زیندانی فیدراڵی ئەمریکا لە تێر هۆت لە ویلایەتی ئیندیانا لە سێدارەدرا.  نیکۆڵس لە ساڵی ٢٠٠٤دا سزای زیندانی هەتاهەتایی بەسەردا سەپێندرا.

## هەروەها ببینن

* ناسنامەی مەسیحی

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆمەڵکوژی لە ١٩٩٥
ناسنامەی مەسیحی

**ناسنامەی مەسیحی** باوەڕێکی ئایینییە کە جۆرەها تیرۆریستی مەسیحی و باوەڕدارانی باڵادەستی سپی پێست لەخۆدەگرێت. ناسنامەی مەسیحی وا لێکدەداتەوە کە ئەوروپییە سپی پێستەکان گەلی هەڵبژێردراوی خودان، بەتایبەتی خەڵکی سێلتیک و جێرمان. ناسنامەی مەسیحی جوولەکە و خەڵکی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ڕەشپێست و ئاسیا و لاتین بە نەفرەت لێکراو دەزانێت. زۆرێک لە گروپە تیرۆریستیەکان و هەروەها مەزهەبەکانی مەسیحی باوەڕیان بەم ئایدۆلۆژیایە هەبووە.

## سەرچاوەکان
بێل ئەیر، لۆس ئانجلەس

**بێل ئەیر** (بە ئینگلیزی: Bel Air, Los Angeles)
 گەڕەکێکی نیشتەجێبوونە لە وێستساید لۆس ئانجلەس، لە بناری چیاکانی سانتا مۆنیکا. شوێنی باخچەی ژاپۆنیی ھانا کارتەر و زانکۆی جووییی ئەمریکایە و لە ساڵی ١٩٢٣ دامەزراوە.

## کەسە دیارەکان
* جێنیفەر ئانیستن، خانمەئەکتەر
* وارنەر باکستەر، ئەکتەر
* ئاری و ڕەبێکا بێلدێگرون، پزیشک
* جاک بێنی، کۆمیدیان
* بیانسێ, گۆرانیبێژ و خانمەئەکتەر
* ویلت چامبەرلەین، یاریزانی ھۆڵی ناودارانی باسکە
* گلێن کۆوان (١٩٥٢–٢٠٠٤)، یاریزانی تێنسی سەر مێز
* کلینت ئیستوود، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلم
* ئێریک ئایسنەر، پارێزەر و جێبەجێکاری ھۆڵیوود، سەرۆکی پێشووی کۆمپانیای فیلمی گێفن
* جۆن گیڵبێرت، ئەکتەر
* جۆرج ھێربێرت ھاریس، مەیجەر جەنەڕاڵی سوپای ئەمریکا
* ئەلفرێد ھیچکۆک، دەرھێنەری فیلم
* جەی-زی، ڕاپەر
* ماری لیڤینگستۆن، ئەکتەر و کۆمیدیان
* سۆندرا لۆک، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلم
* جۆنی میچێڵ, گۆرانیبێژ و ئاوازدانەر
* ستیڤن منوچین،  ٧٧ەمین وەزیری گەنجینەی ئەمریکا
* کاتی ھیڵتن، ئەندامی بەرزی کۆمەڵگا و خێرخواز
* ڕیچارد ھیڵتن، بازرگان و دەڵاڵی خانووبەرە
* لیۆنارد نیمۆی، ئەکتەر، دەرھێنەری فیلم، شاعیر، گۆرانیبێژ و وێنەگر
* کریس پۆڵ، وەرزشکاری باسکە
* سەرۆک ڕۆناڵد ڕەیگن و خانمی یەکەم نانسی ڕیگان
* ناتی سەیدۆف، بازرگانی ئەڵماس، وەبەرھێنەری خانووبەرە، ئەندامی دامەزرێنەری ئەنجومەنی ئیسرائیلیی ئەمریکی
* دارێن ستار، بەرھەمھێنەری نمایش و فیلم، نووسەر
* ئەلیزابێت تەیلۆر، خانمەئەکتەر
* واڵتەر و شێرلی وانگ، خێرخوازانی چینیی ئەمریکی، کوڕ و بووکی بازرگانی تایوانی وانگ یونگ-چینگ
* دە ویکێند، گۆرانیبێژ و ئەکتەر
* ئیتەن و ھیلا کڵاین، کەسایەتیی یووتیووب

## تێبینییەکان

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٢٣
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٢٣ لە کالیفۆرنیا
پێکھاتەناسی

وێنۆک|پێکھاتەناسیی ڕۆبیانی ئێسکبەندیی ژاپۆنی
**پێکھاتەناسی** یان **مۆرفۆلۆژی** لقێکی ژینناسییە کە لێکۆڵینەوە لە شێوە، پێکھاتەی ئۆرگانیزمەکان و تایبەتمەندییە پێکھاتەیییە تایبەتەکانیان دەکات.

ئەمەش لایەنەکانی دەرکەوتی ڕووکەشی (شێوە، پێکھاتە، ڕەنگ، نوێنەک، قەبارە) دەگرێتەوە، واتە **پێکھاتەناسیی دەرەکی** (یان ئایدۆنۆمی)، ھەروەھا شێوە و پێکھاتەی بەشەکانی ناوەوەش وەک ئێسک و ئەندامەکان دەگرێتەوە، واتە **پێکھاتەناسیی ناوەکی** (یان توێکاری). ئەمەش بە پێچەوانەی کارەندامناسییە، کە پتر لێکۆڵینەوە لە ئەرک دەکات.

## وشەڕەتناسی
پێکھاتەناسی لە دوو بەش پێک ھاتووە، پێکھاتە، و ناسی، کە بە واتای «زانست» دێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پێکھاتەناسی (ژینناسی)
پۆل:لقەکانی ژینناسی
تیخوانا

**تیخوانا** () شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٦٣٧ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٬٩٢٢٬٥٢٣.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٨٩
یانەی تۆپی پێی بەیرامار

یانەی سپۆرت کڵەب بێیرا-مار ئۆ بی یانەیەکی پورتوگالی ئیکلێکتە و بنکەکەی لە ئاڤێرۆیە، ناوی لە گەڕەکی ئەڤێرۆوە ناونراوە بە هەمان ناو و بە فەرمی لە شەوی سەری ساڵدا لە ساڵی ١٩٢٢ تا ١٩٢٣ دامەزراوە، لە دانیشتنێکدا کە لە شەوی ٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٢٢ دەستیپێکردووە  کە لە ڕۆژی دواتردا، یەکەمی ژانویەی ١٩٢٣، بەپێی ئەو کۆنووسی دامەزراندنە کە لێرەدا بەرهەم هێنراوەتەوە، گەیشتە لوتکە.

## سه‌رچاوه‌کان

## سەرچاوەکان
پوێبلا

**پویبلا** () شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٥٣٤٫٣٢ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٬٦٩٢٬١٨١.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە مەکسیک
پۆل:شارەکانی مەکسیک
مێریدا

**مێریدا** () شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، بەرزایییەکەی بریتییە لە ١٠ مەتر، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٬٢٠١٬٠٠٠.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان
کولیاکان

**کولیاکان** () شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٦٥ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٨٠٨٬٤١٦. ئەم شارە بە کولیاکان ڕۆسالێسیش ناسراوە و بە پایتەخت و گەورەترین شاری ویلایەتی سینالۆوای مەکسیک دەخەمڵێندرێت. مێژووی بنیادنانی ئەم شارە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ۱٥۳۱ لەلایەن لازارۆ دێ سێبرێرۆس و نوونیۆ بێڵترۆ دێ گووزمانی ئیسپانی.  

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:شارەکانی مەکسیک
کوێریتارۆ

**کوێریتارۆ** () شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، بەرزییەکەی بریتییە لە ١٬٨٢٠ مەترە، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٬٥٩٤٬٢١٢.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە مەکسیک
پۆل:شارەکانی مەکسیک
گوادلۆپ، مەکسیک

**شاری گوادلۆپ** () شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ١٥١٬٣ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٦٩١٬٩٣١.

## سەرچاوەکان
*
مازاتلان

{{چەند کێشەیەک|

**مازاتلان** () شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٣٬٠٦٨٬٥ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٥٠٢٬٥٤٧. ناوی مازاتلان دەگەڕێتەوە بۆ زمانی ناهواتل کە بە مانای جێنشینی ئاسک دێت. لە ساڵی ۱٥۳۱دا ئیسپانییە کۆنکیستادۆرەکان ئەم شارەیان داگیرکردووە. لە ناوەڕاستی سەدەی ۱۹هەم گروپێکی گەورەی ئاوارەی ئەڵمانیش ڕوویان تێکردووە و بەپێی کات مازاتلان بووە بە شارێکی بازرگانیی فراوانی بەندەری دەریا.لە نێوان ساڵەکانی ۱۸٥۹ بۆ ۱۸۷۳ وەکو پایتەختی سینالۆوا کاری کردووە.

## سەرچاوەکان
*
سان نیکۆلاس دی لۆس گارزا

**دی لۆس ھیرۆس** () شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٨٦٬٨ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٤٧٦٬٧٦١.

## سەرچاوەکان
*
کافێی بیوەی

***کافێی بیوەیس*** چێشتخانەیەک بوو لە ناوچەی پیرڵ لە شاری پۆرتلاند، ئۆریگۆن لە ئەمریکا. خاوەنەکانی چێشتخانەکە، کۆلین مەکفادن و مێگان برینکلی، لە ساڵی ١٩٩٩ چێشتخانەکەیان کراوەتەوە و خواردنی بەیانیان و نیوەڕۆی ئەمریکی وەکو  گۆشتی گا و هاش و  هێلكە و گۆشت و پانکەیک پێشکەش دەکەن. گای فیێری سەردانی چێشتخانەکەی کردووە بۆ ئەڵقەیەکی ساڵی ٢٠٠٧ی بەرنامەی تۆڕی خۆراک، بیوەیس بەگشتی پێشوازییەکی ئەرێنی لێکرا و لەلایەن خوێنەرانی ڕۆژنامەی ئۆریگۆنیاوە لە ساڵی ٢٠١٦دا وەک "باشترین شوێنی جێشتان"ی شارەکە هەڵبژێردرا، لە کۆتایی ساڵی ٢٠١٩ داخرا، دوای ئەوەی خاوەنەکانی نەیانتوانی لەگەڵ خاوەن شوێنەکە بگەنە ڕێکەوتنی بەکرێدان.
ئاگواسکالینتێس، مەکسیک

**ئاگواسکالینتێس** () شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٣٨٥ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٩٣٤٬٤٢٤.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٥٧٥
پلایا دێل کارمێن

**پلایا دێر کارمێن** () شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، بەرزییەکەی بریتییە لە ١٠ مەتر، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٣٠٤ ٩٤٢.

## سەرچاوەکان
*
لا پاز، مەکسیک

**شاری لا پاز** () شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٢٠٬٢٧٥ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٢٥٠٬١٤١.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:کەنداوی کالیفۆرنیا
شاری گوادلۆپ

**گوادلۆپ** () شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٢١٥٬٠٠٠.

## سەرچاوەکان
*
چێتومال

**چێتومال** () شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٦٩٬٠٢٨.

## سەرچاوەکان
*
پیدراس نێگراس

**پیدراس نێگراس** () شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٩١٤٬٢ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٦٣٬٥٩٥.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزراوی ١٨٥٠
سالامانکا

**سالامانکا** () شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، بەرزییەکەی بریتییە لە ١٧٢١ مەتر، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٢٧٣٬٤١٧.

## سەرچاوەکان
*
شاری ئاکونا

**ئاکونا** () شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، بەرزییەکەی بریتییە لە ٢٧١ مەتر، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٢١٦٬٠٩٩.

## سەرچاوەکان
*
ڤیتامین B١

alt=وێنەی ڤیتامین B1|وێنۆک|وێنەی ڤیتامین B1

**تیامین** (یان تیامین) بریتییە لە **ڤیتامین بی۱**. ڤیتامین لە ئاودا دەتوێتەوە لە کۆمپلێکسی بی.  وەرگیراوەکانی فۆسفات بەشداری لە زۆرێک لە پرۆسەی خانەیی دەکەن.  تیامین پیرۆفۆسفات (TPP) کۆئەنزیم یە لە کاتابۆلیزمی شەکرەکان و ترشە ئەمینییەکان.

هەروەها دەتوانرێت لە خۆراک و بەرهەم هێنراوەکاندا بدۆزرێتەوە تەواوکەری خۆراک هەروەها لە دەرماندا بدۆزرێتەوە. ئەو خۆراکانەی کە تیامین دابین دەکەن بریتین لە دانەوێڵەی تەواو، گەنمەشامی کەمی تیامین دەبێتە هۆی بێریبێری.

## سه‌رچاوه‌کان


پۆل:ڤیتامین
پۆل:سایەمین
پۆل:دەرمانە گرنگەکانی ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی
زامۆرا، مەکسیک

**زامۆرا** () شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٣٣٠٬٩٧ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٨٦٬١٠٢.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٥٧٤
ڤیتامین بی ٢

**ڕیبۆفلاڤین** یەکێکە لە ڤیتامینەکانی B (**ڤیتامین B2**).  ڤیتامینەکانی B و C ئەو ڤیتامینانەن کە دەتوێنەوە لە ئاودا.  ڕیخۆڵە کەسێکی تەندروست دەتوانێت بە ئاسانی ڕیبۆفلاڤین لە خۆراک وەربگرێت و بیگوازێتەوە بۆ خوێن بۆ ئەوەی جەستە بەکاری بهێنێت.  جەستە پێویستی بە ڤیتامینەکانی B هەیە بۆ ئەوەی وزە لە خۆراکەوە وەربگرێت.  بەبێ ڕیبۆفلاڤین و ڤیتامینەکانی تری بی جەستەی مرۆڤ ناتوانێت چەوری، کاربۆهیدرات و پڕۆتین بەکاربهێنێت.
ئەم خواردنانە بڕێکی زۆر لە ڕیبۆفلاڤینیان تێدایە.  دەڵێین دەوڵەمەندن بە ڕیبۆفلاڤین یان سەرچاوەی باشی ڕیبۆفلاڤین:

* شیر
* پەنیر
* گەڵا سەوزە
* جەرگ
* فاسۆلیا، نۆک و سۆیا
* خومرە
* بادەمس
* سپێناخ.
* مۆز.
* بامیە
* چارد
* پەنیری کوتەک
* ماست
* گۆشت
* هێلکە.
* ماسی.

ڕووناکی دەتوانێت ڕیبۆفلاڤین مۆلیکولەکان بشکێنێت بۆ مۆلیکولەکانی تر کە جەستە ناتوانێت بەکاری بهێنێت.

ئەگەر کەسێک ڕیبۆفلاڤین زۆر بخوات، ڕیخۆڵەکان بەشی پێویست ناکات بۆ ئەوەی مرۆڤ نەخۆش بکات، بەڵام دەرزییەک کە ڕیبۆفلاڤینی زۆری تێدایە دەتوانێت مرۆڤ نەخۆش بکات.گورچیلەکان ڕیبۆفلاڤین لە میزدا دەگوازنەوە دەرەوە, بۆیە کاتێک ڕیبۆفلاڤین زۆر لە جەستەدا هەیە، ئەو بەشەی کە مرۆڤ نایەوێت ئەو بەشەی مرۆڤ نایەوێت بۆ ماوەیەکی زۆر لە خوێندا نامێنێتەوە.  ئەگەر ڕیبۆفلاڤین زۆر لە میزدا هەبێت، میزەکە دەبێتە زەردی گەشاوە و فلۆرۆسەنت.  حەبی ڤیتامین، یان ژەمێک کە جگەر یان سپێنەی هێلکەی زۆر بێت میزەکە زەرد دەکات چونکە ئەم جۆرە خۆراکانە بڕێکی زۆر ڕیبۆفلاڤین دەخەنە ناو خوێنەوە.بۆ دروستکردنی ڤیتامین B2 بۆ حەبی ڤیتامین یان زیادکردنی بۆ خۆراکەکان، کۆمپانیا پیشەسازییەکان مەعجوونی تایبەت، قارچکی، یان بەکتریای تایبەت دەچێنن کە بڕێکی زۆر ڕیبۆفلاڤین دروست دەکەن.ڕیبۆفلاڤین زەرد یان پرتەقاڵی-زەردە، بۆیە دەتوانێت وەک ڕەنگکردنی خۆراک بەسوود بێت.  مرۆڤەکان تووشی هەندێک جۆری نەخۆشی زۆر خراپ دەبن (کەمی نەخۆشی) کاتێک خۆراکەکانیان ڕیبۆفلاڤینی زۆر کەمی تێدایە.  زیادکردنی ڕیبۆفلاڤینی زیادە دەتوانێت مرۆڤ لە تووشبوون بەو جۆرە نەخۆشیانە بوەستێنێت.  بۆ ڕێگریکردن لە کەمی ڕیبۆفلاڤین، ڕەنگە خەڵک ڕیبۆفلاڤین بخەنە ناو خۆراکی منداڵان، بەربانگ دانەوێڵەکان، مەعکەرۆنی، سۆس، خواردنەوە میوەییەکان، و خواردنەکانی وەک  پەنیرێک کە لە شیر (بەرهەمەکانیشیرەمەنی) دروست دەکرێن.  خەڵک پێی دەڵێن بەهێزکردن بە ڕیبۆفلاڤین کاتێک ڕیبۆفلاڤین دەخەنە ناو خۆراکەوە.  بەشێکی زۆر لەو ڕیبۆفلاڤینەی کە مرۆڤەکان دروستی دەکەن، لە حەبی ڤیتامیندا بەکاریدەهێنن.ئەو بەشەی مرۆڤ نایەوێت بۆ ماوەیەکی زۆر لە خوێندا نامێنێتەوە.  ئەگەر ڕیبۆفلاڤین زۆر لە میزدا هەبێت، میزەکە دەبێتە زەردی گەشاوە و فلۆرۆسەنت.  حەبی ڤیتامین، یان ژەمێک کە جگەر یان سپێنەی هێلکەی زۆر بێت میزەکە زەرد دەکات چونکە ئەم جۆرە خۆراکانە بڕێکی زۆر ڕیبۆفلاڤین دەخەنە ناو خوێنەوە.

## سه‌رچاو‌ه‌کان


پۆل:دەرمانە گرنگەکانی ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی
کۆلیما، مەکسیک

**کۆلیما** () شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، بەرزاییەکەی بریتییە لە ٤٩٥ مەتر، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٤٦٬٩٦٥.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:شارەکانی مەکسیک
میرامار، مەکسیک

**میرامار** () شارێکە لە وڵاتی مەکسیک، بەرزییەکەی بریتییە لە ٨ مەتر، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١١٨٬٦١٤.

## سەرچاوەکان
*
کوێنکا

**کوێنکا** () شارێکە لە وڵاتی ئێکوادۆر، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٧٠٬٥٩ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٣٢٩٬٩٢٨.

## سەرچاوەکان
*
سانتۆ دۆمینگۆ

**سانتا دۆمینگۆ** () شارێکە لە وڵاتی ئێکوادۆر، ڕووبەرەکی بریتییە لە ١٬٠٩٢٬٨٩ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٥١١٬١٣٠.

## سەرچاوەکان
*
دوران، ئێکوادۆر

**شاری دوران** () شارێکە لە وڵاتی ئێکوادۆر، ڕووبەرەکی بریتییە لە ٥٩٬٠٠ کیلۆمەتر دووجا، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ٢٣٥٬٧٦٩.

## سەرچاوەکان
*
کاتی ئەورووپای ناوەندی

وێنۆک
**کاتی ئەورووپای ناوەند** (CET) () ناوچەیەکی کاتییە (UTC+1:00) کە لە زۆربەی یەکێتیی ئەورووپادا بەکاردێت. کاتی ئەورووپای ناوەڕاست کاتێکی ستانداردە کە یەک کاتژمێر پێش کاتی گەردوونیی ھاوھەنگاو (UTC) کەوتووە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ناوچە کاتییەکان
پۆل:جوگرافیای ئەورووپای ناوەندی
پۆل:کات لە ئەورووپا
کوێڤێدۆ

**کوێڤیدۆ** () شارێکە لە وڵاتی ئێکوادۆر، بەرزییەکەی بریتییە لە ٧٤ مەتر، ژمارەی دانیشتووانیشی بریتییە لە ١٧٣٬٥٨٥.

## سەرچاوەکان
*
ئەورووپا-پارک

**ئەورووپا-پارک** یەکێکە لە گەورەترین پارکە گەشتیارییەکانی ئەڵمانیا و کیشوەری ئەورووپا. ئەم پارکە گەشتیارییە دەکەوێتە نزیک شاری ڕوست لە باشووری ئەڵمانیا. لە ڕووی ژمارەی کەرەستەی یاری و کات بەسەربردن و کوالێتییانەوە ئەم پارکە گەشتیارییە بە پلە یەک دادەنرێت. ئەم پارکە لە ساڵی ٢٠٢٢دا لە ڕیزبەندی یەکەمی باشترین پارکە گەشتیارییەکانی ئەورووپادا بووە. ئەم پارکە لە ساڵی ١٩٧٥ کراوەتەوە و ڕووبەرەکەی ٩٥ ھێکتارە و ساڵانە ٥ ملیۆن و ٨٠٠ ھەزار سەردانیکەری ھەیە. یۆرۆپا پارک لە کۆی ٥ خاڵ زیاتر لە ٤ خاڵ و لە کۆی گشتی ٢٥ خاڵ نزیکەی ٢٢ خاڵی بەدەستھێناوە.
## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا

**باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا** ببەو وڵاتانە دەوترێت کە لە ناوچەیەکی جوگرافیای ئەورووپادان کە پێکھاتووە لە نیمچە دوورگەی بەڵکان. ئەو وڵاتە سەربەخۆیانەی کە لە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپادان بریتین لە ئەلبانیا، بۆسنە و ھەرزەگۆڤینا، بولگاریا، کرواتیا، قوبرس، یۆنان، کۆسۆڤۆ ، مەقدۆنیا، مۆڵدۆڤا، مۆنتینیگرۆ، ڕۆمانیا، سربیا، سلۆڤینیا و تورکیا.

ئەم سنوورانە تاڕادەیەکی زۆر جیاوازن و بە ھۆکاری سیاسی و ئابووری و چاند و جوگرافیاوە بە شێوەیەکی بەرفراوان ناکۆکییان لەسەرە.

## پێناسە
زاراوەی "باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا " بۆ یەکەمجار لە نەمسا لەلایەن توێژەر یۆھان جۆرج ڤۆن ھان (١٨١١–١٨٦٩) وەک زاراوەیەکی فراوانتر لە "باڵکانەکان" پێشنیارکرا.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ھەرێمەکانی ئەورووپا
پۆل:ئەورووپای ڕۆژھەڵات
لایەنگری ئەورووپی

وێنۆک|ئاڵای ئەورووپا
**ئەوروپالایەنگری** یان **لایەنگری ئەورووپی** (بە ئینگلیزی: Pro-Europeanism) ھەڵوێستێکی سیاسییە لە بەرگریکردن لە ئەورووپا و یەکێتی ئەورووپا. ئەورووپییەکان بەزۆری بەدوای دەسەڵاتێکی سەروو نەتەوەیی بەھێزدا دەگەڕێن لەسەر ئاستی یەکێتی ئەورووپا و ھەندێکجاریش پشتگیری لە بیرۆکەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەورووپا دەکەن.

## سەرچاوەکان

پۆل:یەکێتیی ئەورووپا
پۆل:جیھانگیری
پۆل:لیبرالیزم
یۆرۆپاسۆڕ

** یۆرۆپاساوروس** () جۆرێکە لە دایناسۆڕە ڕوەکخۆرە چوار پێیییەکان. لە سەردەمی کۆتایییەکانی جوراسی (نزیکەی ١٥٤ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر) لە باکووری ئەڵمانیا ژیاوە.

## سەرچاوەکان
*
سەردەمی دێرین

**ئەورووپای کۆن** یان **ئەورووپای کلاسیک** زاراوەیەکە بۆ ماوەی درێژخایەنی مێژوو لە ناوچەی دەریای ناوەڕاست بەکاردێت، لەنێویاندا شارستانییەتەکانی یۆنانی کۆن و ڕۆمی کۆن کە پێی دەوترێت جیھانی یۆنانی-ڕۆمانی. ئەم قۆناغە مێژوویییە سەردەمی گەشەسەندنی کۆمەڵگا یۆنانی و ڕۆمانییەکانە و کاریگەرییان لەسەر ئەورووپا و باکووری ئەفریقا و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستە.

سەرەتای ئەم قۆناغە بەزۆری بە ھاوکات دادەنرێت لەگەڵ یەکەم شیعرە داستانە تۆمارکراوەکانی ھۆمەر (سەدەی ٨–٧ی پێش زایین). ئەم سەردەمە گەشەی ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمانی و سەرھەڵدانی ئایینی مەسیحی و دابەزینی ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمانی لەخۆدەگرێت و تا کۆتایی سەردەمی کۆن (سەدەی ٤ تا حەوتەم) بەردەوام دەبێت و لەگەڵ سەرەتای سەردەمی تاریکی (سەدەی حەوتەم تا ١١) کۆتایی دێت).

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:سەردەمە مێژووییەکان
پۆل:دەریای ناوین
پۆل:مێژووی دەریای ناوین
پۆل:مێژووی ئەورووپا بەپێی دەوران
ئەورووپای ناوەند و ڕۆژھەڵات

**ئەورووپای ناوەند و ڕۆژھەڵات** زاراوەیەکە بۆ ئاماژەدان بە وڵاتانی ئەورووپای ناوەند و ڕۆژھەڵات بەکاردێت، بەزۆری ئاماژەیە بۆ ڕژێمە کۆمۆنیستەکانی پێشوو لە ئەورووپا.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ھەرێمەکانی ئەورووپا
پۆل:ئەورووپای ناوەندی
پۆل:ئەورووپای ڕۆژھەڵات
پۆل:ئەورووپا
فیکایۆ تومۆری

**فیکایۆ تومۆری** (، لەدایکبووی ) یاریزانێکی تۆپی پێی ئینگلتەرایە و یاری بۆ یانەی ئەی سی میلان دەکات.

## ئاستی یانەکان
### ٢٠٠٥–١٦: ھەرزەکاری
تۆمۆری لە ئاستی خوار ھەشت ساڵان پەیوەندی بە چێڵسییەوە کرد و لە ڕێگەی سیستەمی ئەکادیمیای یانەکەوە پێشکەوت. بەشێک بووە لە تیپی لاوانی چێڵسی کە لە ساڵانی ٢٠١٥ و ٢٠١٦ خولی لاوانی یەکێتی ئەورووپا و جامی یەکێتی ئینگلتەرای لاوانی بەدەستھێناوە.

لە ١١ی ئایاری ٢٠١٦، لە یارییەکەی چێڵسی لەگەڵ لیڤەرپوول بە ئەنجامی ١–١ یەکسانبوون، تۆمۆری وەک یاریزانی یەدەگی تیپی یەکەم شانبەشانی تۆمی ئەبراھام و کاسی پاڵمەر یەدەگی ئەکادیمیا دەستنیشانکرا؛ بەڵام نەیتوانی لە ئەنفێڵد بەشداری بکات. لە ١٥ی ئایاری ٢٠١٦، لە کۆتا یاری چێڵسی لە وەرزی ٢٠١٥–٢٠١٦، تۆمۆری یەکەم یاری پیشەگەرانەی خۆی ئەنجامدا و بە ئەنجامی ١–١ لەگەڵ لیستەر سیتی پاڵەوانی ئەو وەرزەی پرێمەرلیگ یەکسان بوو، لە خولەکی ٦٠دا وەک یاریزانێکی یەدەگ بۆ برانسلاڤ ئیڤانۆڤیچ ھاتە ناو یاریگا.

ھەرچەندە تۆمۆری لە گەشتێکی پێش وەرزدا بوو بۆ ئەمریکا، بەڵام یەک یاری نەکرد. لە ١ی ئابی ٢٠١٦، تۆمۆری گرێبەستێکی نوێی چوار ساڵەی واژووکرد پێش ھەڵمەتی ٢٠١٦–٢٠١٧. لە ١٢ی ئابی ٢٠١٦، تۆمۆری پێش دەستپێکردنی وەرز درێسی ژمارە ٣٣ی ڕادەستکرد و ژمارە ٤٣ی پێشووی لەبەردا بوو.

### ٢٠١٧: ماوەی یاریکردن لەدژی برایتۆن
لە ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧، تۆمۆری بە خواستن پەیوەندی بە یانەی برایتۆن و ھۆڤ ئەلبیونەوە کرد بۆ ماوەی وەرزی ٢٠١٦–٢٠١٧. دوای پێنج ڕۆژ، تۆمۆری یەکەم یاری خۆی لەگەڵ برایتۆن ئەنجامدا لە دۆڕانی قۆناغی چوارەمی جامی یەکێتی ئینگلتەرا بە ئەنجامی ٣–١ بە لینکۆڵن سیتی، لەوێ گۆڵێکی تایبەتی تۆمارکرد و برایتۆنی لە پاڵەوانێتییەکە دەرکرد.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئینگلیز
پۆل:بەرگریکارانی تۆپی پێ
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧
پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا
پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا
پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان
پۆل:ھەڵبژاردەی ئینگلتەرای خوار تەمەن ٢١ ساڵ
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی لاوانی ئینگلتەرا
پۆل:یاریزانانی ئەی سی میلان
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی
پۆل:زیندووان
پۆل:وەرزشوانانی تاراوگەی ئینگلیزی لە ئیتالیا
کوتایسی

**کوتایسی** شارێکە و بەھۆی گرنگی ئابووری و ژمارەی دانیشتووانەکەیەوە دووەم گەورەترین شاری جۆرجیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٠٢ بە نزیکەی ٢١٥ ھەزار و ٧٠٠ کەس مەزەندە کراوە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:شارەکانی گورجستان
پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی گورجستان
پۆل:کوتایسی
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
فیفتی-سیکس (ئارکانساس)

**فیفتی-سیکس (ئارکانساس)** (بە ئینگلیزی : Fifty-Six, Arkansas) شارێکە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ژمارەی دانیشتووانی ١٧٣، ١٥٨ کەسە، و دەکەوێتە ویلایەتی ئەرکانساس . 
## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩١٨
پۆل:شارەکانی ئارکانساس
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
حامید بێھداد

**حەمەد بێھداد**، لە ٢٦ی تشرینی دووەمی ١٣٥٢ لە دایکبووە، ئەکتەرێکی ئێرانییە. بۆ یەکەمجار بە فیلمی *کۆتایی یارییەکە* بە سینەمای ئێران ناسێندرا و بۆ ئەم فیلمەش پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی سیمۆرگ کریستاڵ بۆ باشترین ئەکتەر لە فێستیڤاڵی فیلمی فەجر. لە فیلمەکانی وەک: *بوتیک*, *ستار کافێ*, *ڕۆژی سێیەم*, کەس نازانێت دەربارەی پشیلە ئێرانییەکان، *تاوان*, *سەعدات ئاباد، * قژی ئەستوور *,* ماڵی کچەکە *,* نیوەشەو ڕوویدا *, سێد موئابار*, *قەسر شیرین*, ڕۆڵی بینیووە لە فیلمی *تاوان* لە دەرھێنانی مەسعوود کیمیای سیمۆرگ کریستاڵ خەڵاتی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی لە ٢٩ەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر وەرگرت. یەکێک لە نوێترین خەڵاتەکانی خەڵاتی بەناوبانگی باشترین ئەکتەرە لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی شەنگەھای لە ساڵی ٢٠١٩ بەھۆی ڕۆڵی لە فیلمی *کۆشکی شیرین*.

لە ماوەی ژیانی ھونەریدا، حەمەد بێھداد لەلایەن زۆرێک لە دەرھێنەرە بەناوبانگەکانی سینەمای ئێرانەوە بانگێشت کراوە بۆ ھاوکاریکردن، وەک: عەباس کیارۆستەمی، ناسر تەقوای، ئەسغەر فەرھادی، بەھرام بایزایی، داریوش مێھرجوی، مەسعوود کیمیایی، بەھمەن فەرمانەرا، پەرویز شەھبازی و بەھمەن قوبادی. ھەروەھا بێھداد لە چەندین ئاھەنگ و فێستیڤاڵەوە پاڵێوراو بووە بۆ خەڵاتی نواندن بەھۆی نواندن لە زۆرێک لە فیلمەکانیدا.
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی
پۆل:خەڵکی مەشھەد
پۆل:زیندووان
پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان
پۆل:ئەکتەرانی مەشھەد
شەڕی ئەمریکا و مەکسیک

**شەڕی ئەمریکا و مەکسیک** ململانێیەکی چەکداری بوو لە نێوان ئەمریکا و مەکسیک لە ساڵی ١٨٤٦ تا ١٨٤٨ کە دوای لکاندنی تەکساس بە ئەمریکا لە ساڵی ١٨٤٥ ڕوویدا، چونکە حکوومەتی مەکسیک پەیمانی ڤێلاسکۆی پێشێل کرد؛ کە لەلایەن ژەنەڕاڵ ئەنتۆنیۆ لۆپێز دی سانتا ئانا واژوو کرا کاتێک لەلایەن سوپای تەکساسەوە لە کاتی شۆڕشی تەکساس لە ساڵی ١٨٣٦دا گیرا، ئەو نەیناسی. ویلایەتی تەکساس بە کردەوە ویلایەتێکی سەربەخۆ بوو، بەڵام زۆربەی ھاووڵاتیانی ئارەزووی ئەوەیان دەکرد بچنە ناو ئەمریکاوە. سیاسەتمەدارانی ناوخۆی ئەمریکا ڕێگریان لە لکاندنی ویلایەتی تەکساس کرد، چونکە وەک دەوڵەتێکی کۆیلەیی دەیانبینی، ئەمەش ھاوسەنگی ھێزی نێوان ویلایەتە ئازادەکانی باکوور و دەوڵەتە کۆیلەکانی باشووری تێکدا. لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ساڵی ١٨٤٤دا، جەیمس پۆلک، دیموکرات بە بیرۆکەی فراوانکردنی خاکی ئەمریکا بۆ ئۆریگۆن و تەکساس ھەڵبژێردرا. پۆلک دەیویست خاکی وڵاتەکە یان بە ڕێگەی ئاشتیانە یان بە ڕێگەی چەکداری فراوانتر بکات و بە لکاندنی ویلایەتی تەکساس لە ساڵی ١٨٤٥، بە ئاشتیانە بەدوای ئەو ئامانجەدا ڕۆیشت. ئەمەش بۆ مەکسیک قورس بوو، بەڵام پۆلک لە ھەنگاوێکی پێشوەختەدا سەربازانی ئەمریکای نارد بۆ ناوچەکە، ھەروەھا دیپلۆماتکارێکی ھایتی نارد بۆ مەکسیک بۆ ئەوەی ھەوڵی دانوستان لەسەر کڕینی خاکەکە بدات. بوونی سەربازانی ئەمریکی ئیستفزازی بوو و بۆ ئەوە داڕێژرابوو کە مەکسیک وەسوەسە بکات بۆ دەستپێکردنی شەڕ و بە دانانی بەرپرسیارێتی دەستپێکردنی شەڕ لەسەر مەکسیک، ڕێگەی بە پۆلک دا کە لەگەڵ کۆنگرێسدا مشتومڕ بکات سەبارەت بە پێویستی ڕاگەیاندنی شەڕ. ھێزەکانی مەکسیک ھێرشیان کردە سەر ھێزەکانی ئەمریکا و کۆنگرێسی ئەمریکا شەڕی ڕاگەیاند.
## سەرچاوەکان

پۆل:شەڕەکان
پۆل:مێژووی مەکسیک
پۆل:مێژووی ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:شەڕەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
باڵەخانەی نێونەتەوەییی ئەمریکا

**باڵەخانەی نێونەتەوەییی ئەمریکا** () باڵەخانەیەکی٦٦ نھۆمییە و ٣٦ بەرزکەرەوەی ھەیە و بەرزییەکەی ٢٩٠ مەتر دەبێت لە مانھاتن لە نیویۆرک لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. دروستکردنی ئەم بینایە لە ساڵی ١٩٣٠ دەستی پێکردووە و لە ساڵی ١٩٣٢ کۆتایی ھاتووە و بیناکارەکەی کۆمپانیای سیتگۆیە. کاتێک ئەم بینایە دروست کرا، سێیەم بەرزترین بینای جیھان بوو لە دوای بینای ئیمپایەر ستێت و بینای کرایسلەر. ئەم بینایە دوا بینا بوو کە لە باشووری مانھاتن پێش جەنگی جیھانی دووەم دروست کرابوو. ئەم بینایە ئێستا پێنجەم بەرزترین بینایە لە نیویۆرک دوای بینای ئیمپایەر ستێت، تاوەری بانکی ئەمریکا، کرایسلەر و نیویۆرک تایمز. ئەم بینایە لە ئێستادا ٢٦ەمین بەرزترین بینایە لە ئەمریکا.

## سەرچاوەکان
*
پێڕستی ویکیفەرھەنگەکان

ویکیفەرھەنگ پڕۆژەیەکی فەرھەنگی فرەزمانی سەر وێبە، کە بە شێوەی ویکی دەستکاری دەکرێت. ویکیفەرھەنگ ، بە  زمان بەردەستە، کە   دانەیان چالاکە و  دانەشیان داخراون.

## پێڕست
### چالاک

### داخراو

### کۆی گشتی

## ئەمانەش ببینە
*پێڕستی ویکیپیدیاکان

## سەرچاوەکان

ویکیفەرھەنگەکان
پۆل:فەرھەنگە سەرھێڵەکان
پۆل:فەرھەنگەکان بەپێی زمان
پۆل:ویکییەکان
مانھاتن

**مانھاتن** () یەکێکە لە پێنج ناوچەکەی شاری نیویۆرک و ناوەندی ئابووری و کارگێڕییەکەی و لە ڕووی مێژوویییەوە شوێنی دروستبوونییەتی. مانھاتن لە یەکەمی تشرینی دووەمی ساڵی ١٦٨٣ دامەزراوە و سنوورەکانی ھەمان سنوورەکانی شاری نیویۆرک لە ویلایەتی نیویۆرک. لە ڕووی چڕیی دانیشتووانەوە، مانھاتن چڕترین خاڵە لە ئەمریکا و لە ھەر کیلۆمەتر چوارگۆشەیەکدا ٢٥ ھەزار و ٨٤٦ کەس ھەیە. نەتەوە یەکگرتووەکان و بۆرسەی نیویۆرک لەم ناوچەیەدا ھەڵکەوتوون. ئەم بەشە زۆربەی دوورگەی مانھاتن لەخۆدەگرێت کە بە ڕووباری ھادسۆن و ڕووباری ڕۆژھەڵات و ڕووباری ھارلم سنووردارە، کە چەند دوورگەیەکی بچووکی تەنیشتە؛ و گەڕەکی بچووکی ماربڵ ھیڵز لە برۆنکس بەستراوەتەوە بە ویشکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاەوە، کە بەھۆی ڕووباری ھارلمەوە لە باقی مانھاتن جیاکراوەتەوە.

مانھاتن ڕەگ و ڕیشەی خۆی دەگەڕێتەوە بۆ ناوەندێکی بازرگانی کە لە ساڵی ١٦٢٤ لە مانھاتنی خوارەوە لەلایەن کۆلۆنیالیستەکانی کۆماری ھۆڵەندا دامەزراوە. ناوی ئەم پۆستە نیو ئەمستردام بووە لە ساڵی ١٦٢٦. لە ڕووی مێژوویییەوە، مانھاتن لەلایەن کۆلۆنیالیستە ھۆڵەندییەکانەوە لە ساڵی ١٦٢٦ لە ئەمریکییە ڕەسەنەکان کڕدرا بە ٦٠ گیلدەر کە نزیکەی ١٠٥٩ دۆلارە. ئەم زەوییە و ناوچەکانی دەوروبەری لە ساڵی ١٦٦٤دا کەوتە ژێر دەسەڵاتی ئینگلتەرا و دوای ئەوەی شا چارڵزی دووەمی ئینگلتەرا زەوییەکەی بە براکەی، دوکی یۆرک بەخشی، ناوی گۆڕدرا بۆ نیویۆرک. نیویۆرک کە دەکەوێتە شاری مانھاتنی ئێستا، لە ساڵی ١٧٨٥ تا ١٧٩٠ وەک پایتەختی ئەمریکا بەکارھاتووە. پەیکەری ئازادی کە ڕەنگە گرنگترین ھێمای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بێت و لە ساڵی ١٨٨٦ بۆ پێشوازیکردن لە تازەھاتووان و کۆچبەران دروست کراوە، ھەروەھا دەکەوێتە شاری مانھاتن. پەیکەری ئازادی پێشوازی لە ملیۆنان کۆچبەر کرد کە لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمدا بە کەشتی ھاتبوونە ئەمریکا و ھێمایەکی گشتگیرە بۆ ئەمریکا و ئایدیاڵەکانی ئازادی و ئاشتی. مانھاتن لە کاتی یەکخستنی شاری نیویۆرک لە ساڵی ١٨٩٨ بوو بە شارۆچکەیەک.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٦٢٤
پۆل:مەنھەتەن
پۆل:شاری نیویۆرک
ئەمریکاس گۆت تایلێنت: پاڵەوانەکان

**ئەمریکاس گۆت تایلێنت** () زنجیرە پێشبڕکێیییەکە، کە بەشێکە لە زنجیرەی ئەمریکاس گۆت تایلێنت لە کەناڵی ئێن بی سی، کە ئامانجی دۆزینەوەی درەوشاوەترین بەھرەمەندە لە سەرانسەری جیھان. لەم بەرنامەیەدا باشترین بەھرەمەندەکانی پێشبڕکێ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، بەریتانیا، ئیتاڵیا، دانیمارک، ئەڵمانیا، ئوسترالیا، بەلجیکا، سلۆڤاکیا، فەرەنسا، ئوکراینا، باشووری ئەفریقا، ئیسپانیا، ھۆڵەندا و ڕووسیا بەکاردەھێنرێن بۆ دۆزینەوەی باشترین بەھرەمەندەکانی جیھان.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٩
پۆل:نمایشەکانی تۆڕی ئێن بی سی
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:بەرنامەکانی تۆڕی ئێن بی سی
ئەلن کووپەر

**ئەلن کووپەر** (لەدایکبووی ٣ی حوزەیرانی ١٩٥٢) دیزاینەر و پرۆگرامسازی نەرمەواڵەی ئەمریکییە. بەشێوەیەکی بەربڵاو بە "باوکی ڤیژواڵ بەیسیک " ناسراوە، ھەروەھا بە کتێبەکانی *دەربارەی ڕوخسار: بنەماکانی دیزاینی کارلێککردن* و *ھاوبەندەکان پەناگە بەڕێوەدەبەن: بۆچی بەرھەمە تەکنەلۆژییە بەرزەکان شێتمان دەکەن و چۆن عاقڵایەتی* *بگەڕێنینەوە*. وەک دامەزرێنەری کۆمپانیای کووپەر کە کۆمپانیایەکی پێشەنگی ڕاوێژکاری دیزاینی کارلێککردنە، میتۆدۆلۆژیای دیزاینی ئامانجداری دروست کرد و پێشەنگ بوو لە بەکارھێنانی کەسایەتییەکان وەک ئامرازی دیزاینی کارلێککردنی کردارەکی بۆ دروستکردنی بەرھەمی تەکنەلۆژیی بەرز. لە ٢٨ی نیسانی ٢٠١٧، ئەلن خرایە ناو ھۆڵی ھاوڕێیانی مۆزەخانەی مێژووی کۆمپیوتەر «بەھۆی داھێنانی ژینگەی گەشەپێدانی دیداری لە ڤیژواڵ بەیسیک، و بەھۆی کارە پێشەنگەکانی لە دامەزراندنی بواری دیزاینی کارلێککردن و ئامرازە بنەڕەتییەکانی».

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢
پۆل:زیندووان
پۆل:پڕۆگرامەرەکانی کۆمپیوتەر لە ئەمریکا
پۆل:ئەندازیارانی نەرمەواڵەی ئەمریکا
شەڕی کەرکووک (٢٠١٦)

**شەڕی کەرکووک** () شەڕێک بوو لە شاری کەرکوک لە باکووری عێراق لە نێوان کوردستانی عێراق و ھاوپەیمانان و دەوڵەتی ئیسلامی عێراق و شام. شەڕەکە دوای کەمتر لە ھەفتەیەک لە دەستپێکردنی شەڕی مووسڵ ڕوویدا کە لەلایەن ھێزە ئەمنییەکان و ھاوپەیمانەکانی عێراقەوە دەستیپێکردبوو.

لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦، دەیان چەکداری داعش و خۆکوژ، بە پاڵپشتی ھێزە خەوتووەکانی ناوخۆ، چوونە ناو کەرکووک و ھەڵیانکوتایە سەر وێستگەیەکی کارەبا و بنکەی پۆلیسی شارەکە و بەھۆیەوە ١٨ ئەندامی ھێزە ئەمنییەکان و کارمەندانی وێستگەی کارەبا کوژران، لەنێویاندا 2–. 5 کرێکاری ئێرانی. چەکدارانی داعش دەستیان بەسەر مزگەوتێک و ھۆتێلێکی چۆڵکراودا گرت و خۆیان لە ناوەوە بەربەست کرد. دوای چەند کاتژمێرێک داعش ٢ ھۆتێلی دیکەی گرت و خۆیان جێگیر کرد. زیاتر لە ٢٠ چەکداری داعش کوژران، لەکاتێکدا ھێزە ئەمنییەکان زۆربەی بیناکانیان کۆنترۆڵکردەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەرکووک
پۆل:٢٠١٦ لە باشووری کوردستان
پۆل:شەرەکانی ٢٠١٦
کۆمەڵکوژیی کەرکووک (١٩٢٤)

**کۆمەڵکووژی کەرکووک ١٩٢٤** کۆمەڵکوژی خەڵکی کەرکووک بوو لەلایەن ئاشوورییەکانەوە لە مانگی ئایاری ١٩٢٤، دوای ئەوەی لە سەرەتاکانی ساڵی ١٩٢٤ لە کەرکووک ھێرش کرایە سەر ھێزە ئاشوورییەکان کاتێک نیشتەجێی ناوچەکە بوون. یەکێک لە ھێرشە دیارەکان کە بووە ھۆی دوژمنایەتی نێوان ئاشوورییەکان و موسڵمانانی ناوچەکە لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٢٣ لە مووسڵ ڕوویدا، کە تێیدا دوو منداڵی ئاشووری لەلایەن موسڵمانەکانەوە کوژران و کەس نەدرایە دادگا.

لە سەرەتای ساڵی ١٩٢٤ ئینگلیزەکان ھێزی خۆبەخشانی ئاشوورییان بۆ پارێزگای کەرکووک جێگیر کرد بە مەبەستی گرتنی شاری سلێمانی کە ئەوکات لە لایەن کوردەکان و شێخ مەحموودەوە کۆنترۆڵ کرابوو. کوردە موسڵمانەکانی کەرکووک ھەڕەشەی ھێرشکردنە سەر ژنان و ئافرەتانی ئاشوورییان کرد گەر ھێزە ئاشوورییەکان ھێرش بکەنە سەر شاری سلێمانی.

لە ٤ی ئایاردا ناکۆکی لە نێوان ئێزیدییەک و فرۆشیارێکی موسڵمان لە بازاڕی ناوەندی کەرکووک لەسەر نرخەکان دروست بوو، کە بووە ھۆی شەڕی دەستە و یەخەی نێوانیان؛ دوای ناکۆکییەکە، دوو سەربازی ئاشووری لەلایەن موسڵمانەکانەوە بریندار کران، ھەروەھا موسڵمانەکانی ئەوێ گاڵتەیان بە ئاشوورییەکان دەکرد؛ بەپێی بەڵگەنامەکانی بەریتانیا "دواتر دوو یەکەی ئاشووری چوونەتە ناوەندی شارەکە، لە ڕێگادا بە شێوەیەکی دڕندانە ھێرشیان کردووەتە سەر ژمارەیەک موسڵمان کە لە قاوەخانەیەک دانیشتبوون". پێش ئەوەش موسڵمانەکان بەردەوام گاڵتەیان بە ئاشوورییەکانی ئەوێ کردوە، پاش ھێرشی ئاشوورییەکان، کوردە موسڵمانەکانی کەرکووک دەستیان کرد بە تەقەکردن لە ئاشوورییەکان کە لە ئەنجامدا چەند ئاشوورییەک کوژران. دواتر ھێزە ئاشوورییەکان بەرپەرچیان داوەتەوە و تەقەیان لە موسڵمانە چەکدارەکان کردوە، کە لە ئەنجامدا ٥٠ موسڵمان لە کەرکووک کوژران و دەیان مەدەنی تریش بوونەتە قوربانی. کۆی گشتی ئاشوورییە کوژراوەکانیش ٥ کەس بووە.

## تێبینییەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:کەرکووک
پۆل:جینۆساید
پۆل:جینۆسایدەکان
پۆل:کۆمەڵکوژییەکان
پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان
پۆل:کۆمەڵکوژیی گرووپە ڕەگەزییەکان
پۆل:کۆمەڵکوژیەکان لە عێراق
پۆل:پاکتاویی ڕەگەزی
پۆل:١٩٢٤
پۆل:کورد
پۆل:کوردەکان
پۆل:کوردستان
پۆل:ئاشوورییەکان
پۆل:ئاشوورییەکانی عێراق
پۆل:ئاشوورییەکان لە عێراق
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
بۆڕیی نەوتی کەرکووک–حەیفا

**ھێڵی بۆری نەوتی کەرکووک-حەیفا** (بە **بۆری عێراق-حەیفا** یان **بۆری دەریای ناوەڕاست** ناسراوە) بۆرییەکی نەوتی خاو بوو لە کێڵگە نەوتییەکانی کەرکووکەوە، دەکەوتە ناوچەی پێشووی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی لە موسڵ لە باکووری عێراق لە ڕێگەی ترانسئۆردانەوە بۆ حەیفا لە فەلەستینی ئیجباری (ئێستا لە خاکی ئیسرائیلدایە). بۆرییەکە لە نێوان ساڵانی ١٩٣٥ بۆ ١٩٤٨ کاری دەکرد. درێژییەکەی نزیکەی  بوو، هەروەها تیرەکەی  (کەمبوونەوەی بۆ  بە بەش)، و نزیکەی ١٠ی ڕۆژی دەخایاند بۆ ئەوەی نەوتی خاو بە تەواوی درێژی ھێڵەکە بڕوات. ئەو نەوتەی دەگەیشتە حەیفا لە پاڵاوگەکانی حەیفادا کاری لێ دەکرا و لەناو تانکەکاندا ھەڵگیرا و دواتر دەخرایە ناو تانکەرەکانەوە بۆ ناردنی بۆ ئەورووپا.

## سەرچاوەکان

پۆل:مێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوین
پۆل:مێژووی حەیفا
بۆڕیی کەرکووک-بانیاس

**بۆری کەرکووک – بانیاس** بۆرییەکی نەوتی خاوە کە لە ئێستادا لەکارکەوتووە لە کێڵگەی نەوتی کەرکووک لە عێراق بۆ بەندەری بانیاس لە سوریا. بۆرییەکە لە مانگی نیسانی ساڵی ١٩٥٢ کەوتە کار و لە مانگی تشرینی دووەم بە فەرمی کرایەوە. ئەمە دووەم بۆری نەوتی گەورە بوو لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست دوای بۆری ترانسی عەرەبی کە ١٠٨٠ میل بوو کە تازە لە کۆتایی ساڵی ١٩٥٠ تەواو بوو.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:نەوت
پۆل:ھەرێمی کوردستان
کلدانی

**کلدانی** یان **کلدانی کاتۆلیک** ناوی کۆمەڵگەیەکی مەسیحی ئارامی و شوێنکەوتوانی کەنیسەی کاتۆلیکی کلدانییە کە لە مێژوودا سەر بە کەنیسەی ڕۆژھەڵات بووە.

کلدانەکان، ھەرچەندە بە سووریی نەتەوەیی دادەنرێت، بەڵام بەھۆی مەزھەبەکانیانەوە جیاوازن لە شوێنکەوتوانی کەنیسەی سریانی ڕۆژھەڵات. لە بنەڕەتدا، کلدان و سریانی و نێستۆری/ئاشوورییەکان سەر بە نەتەوەی ئارامین، کە باوەڕدارانی مۆنۆفیزیت پێیان دەوترێت سریانی، شوێنکەوتوانی نێستۆریۆس پێیان دەوترێت نێستۆری یان ئاشووری، و ئەو نێستۆریانەی کە دواتر پەیوەندییان بە کەنیسەی کاسۆلیکییەوە کردووە پێیان دەوترێت کلدانی. ھەروەھا زۆربەی کیلتانییەکان لە پەراوێزی نەینەوا دەژیان. کلدان و سریانی لە دەستووری عێراق وەک نەتەوەی جیا ناسێنراون.

دوای جیابوونەوە لە کەنیسەی ڕۆژھەڵات لە ساڵی ١٥٥٢ کۆمەڵێک لەو کەنیسەیییە بەرکەوتنیان لەگەڵ کەنیسەی کاسۆلیکیدا کەوت و لە ڕێگەی ئەم پەیوەندییەوە کۆمەڵگەی کاسۆلیکی سێلتیک لە سەرەوەی میزۆپۆتامیا لە سەدەی ١٦ و ١٧ دامەزرا. کلدانەکان زیاتر لە باکووری عێراق و باشووری ڕۆژھەڵاتی تورکیا و باکووری سوریا دەژیان بەڵام بەھۆی زۆر ھۆکارەوە کۆچیان کردووە بۆ وڵاتانی ڕۆژاوا و ئەمڕۆ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و کەنەدا و مەکسیک و ئوسترالیا و سوید و ئەڵمانیا دەژین. جگە لەوەش، کۆمەڵگەی کلدانەکان لە لوبنان، میسر، فەلەستین، ئیسرائیل، ئوردن، ئێران، تورکیا و لە جۆرجیا ھەن. دوایین ھۆکارەکانی کۆچکردن بریتین لە گۆشەگیری نەتەوەیی و ئایینی و خراپی بارودۆخی ئابووری و نەبوونی ئاسایش لە دوای لەشکرکێشی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئاسیا
پۆل:عێراق
پۆل:مەسیحیەت
پۆل:گرووپە ئەفسانییەکان
گواندارناسی

لە گیانلەبەرناسیدا، **گواندارناسی** لێکۆڵینەوەی زانستیی گواندارەکانە، کە پۆلێکی بڕبڕەدارانە و تایبەتمەندی وەک مێتابۆلیزمی ھۆمیۆتێرمیک، پەڕ، دڵی چوار ژوور و کۆئەندامی دەماری ئاڵۆزیان ھەیە. ئەرشیڤی ژمارەی گواندارانی سەر زەوی بەردەوام لە گەشەکردندایە، بەڵام لە ئێستادا بە ٦٫٤٩٥ جۆری جیاوازی گواندار دانراوە ھەندێکیان بەم دوایییە لەنێو چوون. ٥٫٤١٦ گوانداری زیندوو لەسەر زەوی دیاری کراون و نزیکەی ١٫٢٥١ گواندار لە ٢٠٠٦ەوە تازە دۆزراونەتەوە. لقە سەرەکییەکانی گواندارزانی، مێژووی سروشتی، پۆلێنزانی و سیستماتیک، توێکاری و کارەندامناسی، ئاکارناسیی گیانلەبەری، ژینگەناسی، و بەڕێوەبردن و کۆنترۆڵکردن لەخۆ دەگرێت.

گواندارزانی بوارگەلی لێ دەبێتەوە لەوانە پریماتزانی (لێکۆڵینەوەی پریماتەکان)، و سیتۆلۆژی (لێکۆڵینەوەی سیتەیسیاکان). وەک لێکۆڵینەوەکانی تر، گواندارزانی بەشێکە لە گیانلەبەرناسی ئەویش بەشێکە لە ژینناسی، کە لێکۆڵینەوەی ھەموو بوونەوەرە زیندووەکانە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ژێربوارەکانی گیانلەبەرناسی
پۆل:گواندارناسی
جوشوا باسێت

**جوشوا تایلۆر باسێت** (بە ئینگلیزی: *Joshua Taylor Bassett*) ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکییە. بە ڕۆڵی سەرەکی وەک ڕیکی بۆین لە فیلمی میوزیکاڵی ئامادەیی: میوزیکاڵەکە: زنجیرەکە (٢٠١٩-ئێستا) ناسراوە.

لە مانگی ئایاری ٢٠٢١ وەک ئەندامێکی کۆمەڵگەی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە هاتە دەرەوە.

لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢١ باسێت بەهۆی شۆکی سپێتیک و سستبوونی دڵەوە لە نەخۆشخانە خەوێندرا.

## بەستەری دەرەکی

* 

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٠
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییە کوڕە گۆرانیبێژە پۆپەکان
پۆل:گۆرانیبێژ و ئاوازدانەرە کوڕە ئەمریکییەکان
پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان
پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرە نێرە ئێڵ جی بی تییەکان
پۆل:خەڵکە ئێڵ جی بی تییەکانی کالیفۆڕنیا
قرپ کردن

قرپ، قرقێنە، یان قرپێنە بریتییە لە فڕێدان و دەردانی گازەکانی بەشی سەرەوەی ڕێڕەوی ھەرس لەڕێی زارەوە. لەکاتی فرێدانی ئەو گازانە بەزۆری دەنگێکی تایبەتی لەگەڵدایە، و ھەندێک جاریش بۆنێک. لەکاتی نان خواردن بڕێک گاز لەنێو خواردندا دەتوێتەوە. ئەو گازانەش زۆربەیان ئۆکسجین و نایترۆجینن کە لە ژوور (کەش) دا ھەن، لەڕێی خواردنەوە دەچنە نێو کۆئەندامی ھەرس. دەکرێت ڕێ لە قرپ بگیرێت لەڕێی خواردن بەھێواشی و جوینی بەشێوەیەکی باش. ھەروەھا نەخواردنەوەی خواردنەوە گازییەکان، شەڕاب، شامپانیا و خواردنەوە وزەبەخشەکان کە گازی دوانەئۆکسیدی کاربۆن دروست دەکەن و دەبنە ھۆی دروستبوونی قرپ. دەنگە تایبەتییەکەی قرپ بەھۆی لەرینەوەی زمانە (valve)ی سوورێنچک دروست دەبێت کاتێک گاز بەنێویدا دەڕوات. قرپ لە زۆربەی شوێنەکانی دنیا وەکو ڕەفتارێکی ناشرین سەیردەکرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:نیشانەکانی نەخۆشی: کۆئەندامی ھەرس و سک
شارۆن تەیت

**شارۆن تەیت** () ئەکتەرێکی ئەمریکی بوو. لە دەیەی شەستەکاندا، پێش ئەوەی بچێتە ناو پیشەسازی فیلمەوە، کۆمەڵێک ڕۆڵی بچووکی لە چەندین زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیدا بینیوە و وەک مۆدێلی بەرگ لە گۆڤارەکانی مۆدەدا دەرکەوتووە. دوای ئەوەی پێداچوونەوەی لەباری وەرگرت بەھۆی توانای ڕۆڵی کۆمیدی، وەک یەکێک لە کەسایەتییە سەرھەڵداوەکانی ھۆلیوود ناسێندرا و پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بەھۆی ڕۆڵی لە فیلمی دۆڵی بووکەڵەکان (١٩٦٧).

تایت یەکەم فیلمی خۆی لە ساڵی ١٩٦١ لە فیلمی باراباس لەگەڵ ئەنتۆنی کوین ئەنجامدا. لە ساڵی ١٩٦٦ ڕۆڵی لە فیلمی چاوی شەیتان بینیوە. لەبیرنەکراوترین ڕۆڵی ئەو ڕۆڵی جێنیفر نۆرس بوو لە فیلمی ڤالی ئۆف دی دۆڵز لە ساڵی ١٩٦٧، کە بۆ ئەو ڕۆڵە پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٦٧ ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی خوێنمژە بێ ترسەکان بینی کە لە دەرھێنانی ھاوسەری داھاتووی ڕۆمان پۆلانسکی بوو. دوا فیلمی تایت بە *ناوی ١٢+١* دوای مردنی لە ساڵی ١٩٦٩ بڵاوکرایەوە.

تایت لە ساڵی ١٩٦٨ ھاوسەرگیری لەگەڵ کرد دوای ئەوەی ڕۆڵی سەرەکی لە *فیلمی خوێنمژە بێ ترسەکان* ی ڕۆمان پۆلانسکی بینی. لە ٩ی ئابی ١٩٦٩، کاتێک تایت دووگیانی ٨٫٥ مانگ بوو، لەلایەن چوار ئەندامی خێزانی مانسن لەگەڵ چوار کەسی دیکە کە لە ماڵەکەیدا ئامادەبوون، بە چەقۆ کوژران.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژنە مۆدێلەکانی کالیفۆرنیا
پۆل:ژنە مۆدێلە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی پەیڕەوی کلێسەی کاسۆلیکی ڕۆم
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرە ژنە ئەمریکیەکان
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣
پۆل:مردووانی ١٩٦٩
پۆل:ئەو ئەمریکییانەی پەیڕەوی کڵێسای کاتۆلیکی ڕۆم دەکەن
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی
گۆی

**گۆی** "بە عیبری: 'גוי' و بە شێوەی کۆ: 'גוים‎' /گۆییم/"؛ زاراوەیەکە کە گوزارشت لە کەسانی نا-جوو دەکات.

## کتێبی پیرۆزی عیبری
لە کتێبی پیرۆزی عیبریدا گۆی بە واتای "گەل" هاتووە. لە تەوراتدا گۆی 560 جار بە واتای ئیسرائیلی و گەلانی نا-ئیسرائیلی هاتووە. یەکەم بەکارهێنانی زاراوەی گۆییم لە کتێبی پیرۆز لە پەیدابوون بەشی 10 ئایەتی 5ـە کە مەبەست لێی گەلانی نا-ئیسرائیلییە. یەکەم بەکارهێنانی زاراوەی گۆی بۆ ئاماژەدان بە ئیسرائیلییەکان لە پەیدابوون 12:2ـدایە. کە خودا بەڵێن بە ئیبراهیم دەدات کە نەوەکانی گۆی گەدۆل‌ (گەلی مەزن) پێک دەهێنن.

## وەک سووکایەتی
زاراوەی گۆی بە مەبەستی لەکەدارکردن و سووکایەتی‌یش لە کتێبی پیرۆزدا بەکار هێنراوە. فەرهەنگ‌نووسی یەدیشی لیۆ ڕۆستێن لە The New Joys of Yiddishدا وا پێناسەی گۆی‌ی کردووە کە بە کەسانی گەمژە و بێ‌هەست و بێ‌دڵ دەوترێ.

## سەرچاوەکان

پۆل:دەستنیشانکردنی ئیتنۆ-کلتووری
بەرزەڵنگ (گیا)

**بەرزەڵنگ،** یان ئاڵ ئاڵ، زەنگوڵەگيا، گيابەرك (بە لاتینى:***Artemisia)***  . گیایەكی باڵابەرزى بۆنخۆشی بە بنجى كوێستانییە، گەڵایەكی شین باوی وردی جوانی هەیە.گلە تیرەی steraceae) Compositae) له‌ جۆری پوونگە.   زۆر جۆرى هەیە لەوانەش وەرکەمەر.چەپ|وێنۆک| گەڵاکانی ''گوڵی بەرزەڵنگى ئەمریکی'' (گوڵی گەنمەشامی کالیفۆرنیا).
چەپ|وێنۆک| بەرزەڵنگی پۆنتیکا
[چەپ|وێنۆک| گوڵی ''[Artemisia pycnocephala* (Beach Sagewort).]]
[[پەڕگە:Artemisia_absinthium,_Nordisk_familjebok.png|چەپ|وێنۆک| *بەرزەڵنگ'' ]]
چەپ|وێنۆک| بەرزەڵنگى سانتونیکا
چەپ|وێنۆک| ئال ئاڵ
چەپ|وێنۆک| گیابەرکى کێوى

## تایبەتمەندی ڕووەکی بەرزەڵنگ
گیابەرک یان بەرزەڵنگ، دەوەنە گیایێکە لە بنەماڵەی کاسیکۆیە کە گەڵا و گوڵی بۆنخۆش و تایبەتمەندی دەرمانی هەیە. > شێوەى دەوەنە و بەشەکانی دار، بنی لقەکانیان ڕەقن، لە گەڵا بچووکەکاندا داخراون کە بە پەڵەی سپی داپۆشراون. بەرزییەکەی لە مەترێکەوە بۆ یەک مەتر یان یەک مەتر لە جۆرە جیاوازەکاندا دەگۆڕێت؛ هەندێک جۆر لەسەر زەوی بڵاوبوونەتەوە و هەندێکیشیان بەخێو دەکرێن. بەزۆری گوڵەکانی بۆنخۆشن و تامەکەی تاڵە. ئەم ڕووەکە هەم لە ناوچە شاخاویەکان و هەم لە بیابانەکاندا گەشە دەکات. 

## تایبەتمەندییە دەرمانسازیەکانى بەرزەڵنگ
سێ بۆ چوار گرام لە تۆزی گوڵە گوڵە نەگوڵاوەکانی لەگەڵ هەنگوین، مرەبا، یان شیر تێکەڵ بکە و بەیانیان بەڕۆژوو بیخۆ، یان ١٠ گرام لە تۆزەکە لە پێنج سەد گرام ئاوی کوڵاودا بکوڵێنە و ئاوەکەی پاڵاوت و بیکە بە سێ بەش ، و بەیانیان و نیوەڕۆ و شەوان بیخۆنەوە زۆر کاریگەرە بۆ ڕزگاربوون لە کرمی ڕیخۆڵە. دوانزە گرام لێی بڕێژە و ئاوەکەی بخۆرەوە و بیدە لە ناوچەکە. بۆ چارەسەری پێوەدانی عەقارەب و تارانتولا بەسوودە. ڕۆژانە بە لقەکانی ددانەکانت بشۆ. کاریگەری سودبەخشی هەیە بۆ بەهێزکردنی پووک و ددانەکان. کۆڵی خۆڵەمێشی لەگەڵ زەیتی زەیتون یان زەیتی ئیریس کاریگەرە لە ڕێگریکردن لە هەڵوەرینی قژ و خێراکردنی گەشەی قژ. 

هەندێک لە زانایانی زانکۆی کالیفۆرنیا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆیان دەرکەوتووە کە ڕووەکی بەرزەڵنگ توانای لەناوبردنی زۆربەی خانە شێرپەنجەییەکانی جەستەی هەیە لە ماوەی ١٦ کاتژمێردا. بە گوتەی زانایان، کاتێک ئاسن زیاد دەکرێت بۆ ئەم بەرهەمە، دەبێتە هۆی لەناوبردنی لەسەدا سەد خانە شێرپەنجەییەکانی ناو لەش و ڕێگری لە سەرهەڵدانی خانەی نوێی شێرپەنجەیی دەکات.

## زیانەکانى
زیانی هەیە بۆ گەدە و دەمارەکان و دەبێتە هۆی سەرئێشە، چارەسەرەکەیشی ژەهراوی گەرمییە.
## سەرچاوە

 

پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکان
پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان
یەکێتیی سۆڤیەت لە ئۆڵۆمپیاد

یەکێتیی سۆڤیەت بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٥٢ بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی کرد، دواتر لە ١٨ بۆنەدا لە یارییەکانی ھاوینە و زستانەدا بەشداری کرد. لە شەش لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەدا ، وەرزشوانانی یەکێتیی سۆڤیەت پلەی یەکەمی بەدەستھێنا لە کۆی ژمارەی میدالیای زێڕین، سێ جار پلەی دووەمی بەدەستھێنا و بووە گەورەترین ڕکابەری ئەمریکا لە یارییەکانی ھاوینەدا. بە ھەمان شێوە لە ژماردنی میدالیای زێڕدا حەوت جار پلەی یەکەم و دووجاریش پلەی دووەم لە ٩ لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەدا بەدەستھێنا . دوای شۆڕشی ڕووسیا لە تشرینی دووەمی ١٩١٧ و شەڕی ناوخۆی ڕووسیا (١٩١٧-١٩٢٢)، یەکێتی سۆڤیەت لەسەر بنەمای ئایدیۆلۆژی بەشداری لە ڕووداوە وەرزشییە نێودەوڵەتییەکان نەکرد؛  بەڵام دوای جەنگی جیھانی دووەم (١٩٣٩-١٩٤٥)، زاڵبوون بەسەر یارییە ئۆڵۆمپیادەکاندا لەلایەن بەرپرسان و سەرکردەکانی سۆڤیەت وەک شێوازێکی بەسوود بۆ پێشخستنی کۆمۆنیزم سەیرکرا.  *کۆمیتەی ئۆڵۆمپی یەکێتی سۆڤیەت* لە ٢١ی نیسانی ١٩٥١ پێکھێنرا و کۆمەڵەی نێودەوڵەتی نێودەوڵەتیش لە دانیشتنی ٤٥ی خۆیدا (٧ی ئایاری ١٩٥١) ئەو دەستە نوێیەی ناساند.بەم شێوەیە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٥٢ لە شاری ھێلسنکی بووە یەکەم یاریی ئۆڵۆمپیاد بۆ وەرزشوانانی سۆڤیەت. لە ٢٠ی تەمموزی ١٩٥٢ نینا ڕۆماشکۆڤا یەکەم میدالیای زێڕی ئۆڵۆمپیادی لە مێژووی وەرزشی سۆڤیەتدا بەدەستھێنا.یەکێتی سۆڤیەت یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی لە ساڵی ١٩٨٠دا ڕێکخست کە مۆسکۆ میوانداری کردبوو، کە چەند وڵاتێک بە سەرۆکایەتی ئەمریکا بایکۆتیان کرد، ئەمەش وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە داگیرکردنی ئەفغانستان لەلایەن یەکێتی سۆڤیەتەوە لە ساڵی ١٩٧٩، لە بەرامبەردا یەکێتی سۆڤیەت بایکۆتی بەشداریکردنی لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤ی کرد کە لە لۆس ئانجلەس لە ویلایەتی کالیفۆرنیای ئەمریکا بەڕێوەچوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕووسیا لە ئۆڵۆمپیاد
فارسیی ستاندارد

**فارسی ستاندارد** جۆرێکی ستانداردی زمانی فارسی و زمانی فەرمی ئێران و تاجیکستان و یەکێکە لە دوو زمانە فەرمییەکەی ئەفغانستان. ستاندارد فارسی ئاماژەیە بۆ شێوازی نووسین و قسەکردنی زمانی فارسی لە میدیای گشتی وەک تەلەڤیزیۆن، ڕادیۆ, بڵاوکراوە و وتارە فەرمییەکان لە کۆبوونەوە گشتییەکاندا. فارسی ستاندارد بە مانای زمانی ھاوبەشی نێوان وڵاتانی ئێران و ئەفغانستان و تاجیکستان نییە و مەرج نییە ئێرانی، ئەفغانی یان تاجیکییەک بە فارسی ستانداردی یەکتر قسە بکات. فارسی ستاندارد لە ئێراندا لەسەر بنەمای زاراوەی تارانی و لە ئەفغانستان لەسەر زاراوەی کابولی و لە تاجیکستان لەسەر زاراوەی بوخاری دامەزراوە.

## پشتێنە
لە کۆتایی سەردەمی ساسانییەکاندا زمانی خەڵکی پایتەخت ناوی داری بوو کە لەگەڵ زمانی فەرمی نووسینی پەھلەویدا جیاوازی ھەبوو. ئەم زمانە دارییە لە پایتەختەوە بۆ خوراسان لەگەڵ سەربازەکان و بەرپرسانی دیکەی حکوومەتدا گوازرایەوە و لەوێش لەکاتێکدا کە لەژێر کاریگەری لەھجە و شێوەزارە ناوخۆیییەکان بوو، وردە وردە جێگەی ئەوانی گرتەوە و بوو بە زمانی قسەکردنی ئەو ناوچەیە. دوای دامەزراندنی حکوومەتەکانی تاھیری و سەفاری و سامانی و غەزنەوی ئەم زمانە بووە بە فەرمی و بووە زمانی فەرمی نامەنوسی. لە قۆناغەکانی دواتردا کە حکوومەتی دیکە لە ناوەڕاست و ڕۆژاوا و باشووری ئێراندا سەریان ھەڵدا، ئەم زمانە وەک زمانی فەرمی لە سیستەمی ئەم حکوومەتانەدا وەرگییرا و تا سەدەکانی دوایی بەردەوام بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانی فارسی
ستاپلەر

وێنۆک| ستاپلەری کاغەز
وێنۆک| ستاپلەری باوی خوێندنگە
وێنۆک| کۆمەڵێک لە دەرزى ستاپلەرە بەکارھێنراوەکان
**ستاپلەر** یان **گیرە** یان **دەرزیبەند**، ئامێرێکی میکانیکی سادەیە کە بەکاردێت بۆ بەستنەوە و گیرکردنى کاغەزەکان بە یەکترەوە بە یارمەتی دەرزیێک کە دوو لێواری تیژی ھەیە بەجۆرێک کە ھەردوو دوو نووکى تیژی دەرزیەکە دەچنە ناو کاغەزەکانەوە، پاشان دەرزیەکە دەچەمێنرێنەوە بۆ ئەوەی کاغەزەکان بەیەکتر یەند بکات.

گیرە، جۆر و قەبارەی جیاوازی ھەیە، بەپێی جۆری بەکارھێنانەکەی، تا قەبارەی ستاپلەر و قەبارەی دەرزیەکانى گەورەتر بێت توانای سمین و بڕینی بەندەکاغەزی زیاترى دەبێت.

## ئەلبومی وێنەکان



پۆل:داھێنانەکانی سەدەی نۆزدەھەم
پۆل:داھێنانە فەڕەنسییەکان
پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان
پۆل:ئامێرەکانی نووسینگە
زانکۆی ھێلسنکی

220x440px|وێنۆک|لۆگۆی زانکۆی ھێلسنکی
**زانکۆی ھێلسنکی** ( فینلاندی : Helsingin yliopisto ، سویدی : Helsingfors universitet ، لاتینی : Universitatis Helsingiensis ) گەورەترین زانکۆیە لە فینلاند، دەکەوێتە پایتەختی ھێلسنکی لە ساڵی ١٨٢٩ەوە، بەڵام دامەزرا لە شاری تورکو لە ساڵی ١٦٤٠ لەژێر دەستی ناوی ئەکادیمیای شاھانەی تورکو کە بەشێک بوو لە ئیمپراتۆریەتی سوێد لەو سەردەمەدا. ئەم زانکۆیە کۆنترین و گەورەترین زانکۆیە لە فینلاند، و لە ئێستادا ژمارەی ئەندامەکانی نزیکەی ٣٨ ھەزار خوێندکاری ھەیە کە لە ئێستادا لە پرۆگرامەکانی خوێندندا ناویان تۆمارکردووە لە سەرانسەری ١١ زانکۆ و ١١ پەیمانگای توێژینەوە، لە کە نزیکەی ٥٥٠٠ کەسیان خوێندکاری دەرچوون.

لە ١ی ئابی ٢٠٠٥ەوە، زانکۆکە بووەتە بەرنامەیەکی ئەورووپی کە بنچینەی بۆلۆنی ھەیە و بڕوانامەی بەکالۆریۆس، ماستەر و دکتۆرا پێشکەش دەکات. 

زۆرجار وەرگرتنەکانی زانکۆ بە تاقیکردنەوەی وەرگرتن لە دۆخی بەکالۆریۆسدا یەکلایی دەکرێتەوە، لە دۆخی ماستەر و پۆست گریجوەییشدا بە ئەنجامی بڕوانامەکانی پێشوو بڕیار دەدرێت. زانکۆکە بە تایبەتی لە وەرگرتنەکانیدا ھەڵبژاردەی ھەیە (ساڵانە ١٥٪ی داواکاران وەرگیراون).

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
دەڤەری مەدینە

220x440px|وێنۆک|دەڤەری مەدینە
**دەڤەری مەدینە** یەکێکە لە ناوچە کارگێڕییەکانی عەرەبستانی سعوودی و میرنشینەکەی دەکەوێتە شاری مەدینە، شازادە فەیسەڵ بن سەلمان بن عەبدولعەزیز ئەلسعود و شازادە سعود بن خالید فەیسەڵ بەڕێوەی دەبەن، لە ڕووی ڕووبەرەوە پلەی سێیەم و لە ڕووی ژمارەی دانیشتووانەوە پلەی پێنجەمی ھەیە.  لە بەناوبانگترین شوێنەکانیدا حەرەمی بەرزی پێغەمبەر و مزگەوتە بەناوبانگەکانی مەدینە، وەک مزگەوتی قیبلەتەین و مزگەوتی قوبا، و گۆڕستانی ئەلباقیع. ئەم گۆڕستانە زۆرێک لە ھاوەڵانی لەخۆدەگرێت، وەک عوسمان کوڕی عەفان، ھاوسەری پێغەمبەر دایکی باوەڕداران عائیشە، و زۆرێک لە ھاوەڵەکانی و خانەوادەکەی.
## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی عەرەبستانی سعوودی