توندوتیژیی سیاسیی کوردی

[وێنۆک|305x305پیکسڵ|سووتاندنی [ئاشوورییەکان لەلایەن کوردەکانەوە]]
**توندوتیژیی سیاسیی کورد** ئاماژە بە کرداری توندوتیژیی سیاسی دەکات کە لەلایەن کوردەکانەوە ئەنجام دەدرێت بە مەبەستی بەدەستھێنانی مافە باشترەکان، سەربەخۆیی، دانپێدانان، ئازادیی زیندانییەکان، ئۆتۆنۆمی، سەربەخۆیی، یان ھەر ئامانجێکی تر. لەکاتێکدا توندوتیژی سیاسیی کورد بە زۆری لە تورکیا، ئێران، عێراق و سوریا ڕوویداوە، دواتر لە ئاستی نێودەوڵەتیدا بڵاوبۆتەوە.

ئەو گرووپە کوردییانەی کە بەشداربوونە لە توندوتیژیی سیاسی، بریتین لە پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە)، حیزبوڵڵای کورد، پارتی دیموکراتی کوردستان (پەدەکە)، یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان (یەنەکە)، پارتی یەکێتیی دیموکرات (پەیەدە)، پارتی ژیانی ئازادی کوردستان (پژاک)، پارتی ئازادیی کوردستان (پاک)، حدکا، کۆمەڵە، سازمانی خەبات، بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان، کۆمەڵی دادگەریی کوردستان، ئەنسارولئیسلام، ئاڵا سپییەکان و بازەکانی ئازادیی کوردستان. زۆرێک لەم گرووپ و کۆمەڵانە لە زۆرێک لە وڵاتاندا بە گرووپە تیرۆریستییەکان ناودەبرێن.

## ڕاپەڕینەکانی پێشوو
[وێنۆک|281x281پیکسڵ|[شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری دەورووبەری ساڵانی ١٨٨٠]]
یەکەم یاخیبوونی نەتەوەییی کوردیی مۆدێرن کە لەڕووی سیاسییەوە ھاندرابێ، لەلایەن شێخ عوبەیدوڵڵای نەھرییەوە بەڕێوەچووە، کە ڕازی نەبوو بە دابەشبوونی کوردەکان لەنێوان ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی و بنەماڵەی قاجاڕەکان کە وای لێکرد لە ساڵانی ١٨٧٩ تا ١٨٨١ یاخیبووان و ناڕازییەکان کۆبکاتەوە بۆ درووستکردنی دەوڵەتێکی سەربەخۆی کوردی کە خۆی فەرمانڕەواییی دەکرد، بێ ھیچ دەستێوەردانێکی دەوڵەتی عوسمانی یان دەوڵەتی قاجەڕەکان.

لە ئایاری ١٩١٩، شێخ مەحموودی بەرزنجی سەرکردایەتیی یاخیبوونێکی کرد دژ بە دەسەڵاتدارانی عێراق لە میسۆپۆتامیای نوێی بەریتانی و دواتر فەرمانڕەواییی بەریتانی بۆ سەر عێراق. مەحموود بەرزنجی زیندانی کرا و لە کۆتاییدا بۆ ماوەی یەک ساڵ لە ساڵی ١٩١٩ ڕەوانەی ھیندستان کرا. کاتێک کە گەڕایەوە، بە فەرمانڕەوا دەستنیشان کرا، بەڵام دیسان یاخی بوو و شانشینی سەربەخۆی کوردستانی ڕاگەیاند. شانشینی کوردستان لە ئەیلوولی ١٩٢٢ تا تەممووزی ١٩٢٤ بەردەوام بوو پێش ئەوەی لەلایەن بەریتانییەکانەوە بۆ عێراق دەستبەسەر بکرێت.
ڕاست|بێچوارچێوە
لە ھاوینی ١٩١٨، سمکۆی شکاک دەسەڵاتی بەسەر ناوچەکانی کوردیدا دامەزراند لە ڕۆژئاوای دەریاچەی ورمێ. لە ساڵی ١٩١٩، سووپایەکی ٢٠ ھەزار کوردی کۆکردەوە و توانی ناوچەیەکی خۆبەڕێوەبەریی لە باکووری ڕۆژئاوای ئێران بەدەست بھێنێت، کە ناوەندەکەی شاری ورمێ بوو. ھێزەکانی بە چەند سەد سەرباز و بەکرێگیراوەوە بەھێزکرابوون، لەنێویاندا ناسیۆنالیستەکانی کورد لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی کە سووپای عوسمانییان بەجێھێشتبوو. یاخیبووانی کورد بە ڕێبەرایەتیی سمکۆ شکاک ھەزاران مەدەنیی ئاشوورییان کووشت. لە ماوەیەکی کورتدا چەندین شاریان داگیرکرد. دوای شکستی دووبارەبوونەوەی ڕەزا شا بۆ بەرەنگاربوونەوەی فراوانبوونی کوردەکان، حکوومەتی تاران ھەوڵی گەیشتن بە ڕێککەوتنێکی دا لەگەڵ سمکۆ لەسەر سەربەخۆییی سنوورداری کورد. سمکۆ بە خێرایی قەبارەی سوپا کوردەکەی زیاد کرد، کە بەھێزتر بوو. ئەو بەردەوام بوو لە فراوانکردنی ناوچەکانی ڕۆژئاوای ئێران لەژێر کۆنترۆڵی خۆی. لە ساڵی ١٩٢٢، شارەکانی بانە و سەردەشت لەژێر بەڕێوەبردنی ئەو بوون. لە ساڵی ١٩٢٢، سووپای ئێران توانی سمکۆ و زۆرێک لە سەربازەکانی لە ئێران دەربکات و خاکەکە بگەڕێنێتەوە.
[وێنۆک|لەناوبردنی ژن و منداڵان لە [کۆمەڵکوژیی سەیفۆ|کۆمەڵکوژیی سەیفۆدا]]
لە ئازاری ١٩٢١، ھۆزی قۆچگری لە ڕۆژھەڵاتی ئێستای پارێزگای سێواس دەستیان بە یاخیبوون کرد دژ بە مستەفا کەمال ئاتاتورک. یاخیبوونەکە لە سەرەتادا عەلەوی بوو، بەڵام سەرکەوتوو بوو لە یەکخستنی ھۆزە کوردە سوننییەکانی نزیک. سەرکردە یاخیبووەکان نزیک بوون لە کۆمەڵگای سەرھەڵدانی کوردستان (SAK). یاخیبوونەکە لە حوزەیرانی ١٩٢١ دا شکستی ھێنا.

بەھۆی نائوومێدییەوە بەھۆی ھەڵوەشاندنەوەی خەلافەت و زیادبوونی ناسیۆنالیزمی تورکی، یەکەم یاخیبوونی کورد لە کۆماری تورکیای ھاوچەرخ ڕاپەڕینی ئلکێ بوو.***' یاخیبوونەکە لەلایەن [[خالید بەگ جبران]] لە ھۆزی جبرانەوە بەڕێوەچوو. ئەوانی تر کە ڕۆڵێکی گەورەیان ھەبوو بریتی بوون لە [[ئیحسان نووری پاشا|ئیحسان نووری]] و یووسف زیا. یاخیبوونەکە لە ئابی ١٩٢٤ دەستی پێکرد و لە کانوونی یەکەمی ١٩٢٤ کۆتایی ھات.
[[پەڕگە:Sheikh Said Efendi captured.jpg|وێنۆک|[[شێخ سەعید|شێخ سەعیدی پیران]] لەگەڵ فەرماندە و ھێزەکانی]]
لە ساڵی ١٩٢٥ یاخیبوونێک بە ڕێبەرایەتیی [[شێخ سەعید]] لە دژی [[تورکیا|کۆماری تورکیی]] تازە بەرپابوو و دامەزرا بە پشتگیریی [[ئازادی (ڕێکخستن)|ئازادی]]. یاخیبوونەکە لەلایەن [[زازا]] [[کورد|کوردەکانەوە]] زاڵتر بوو، بەڵام ھەروەھا پاڵپشتیی لە نێوان کوردە کرمانجییەکانیشی بەدەستھێنا.

لە ساڵی ١٩٢٧، کوردەکان بە ڕێبەرایەتیی [[ئیحسان نووری پاشا|ئیحسان نووری]] یاخی بوون و [[کۆماری ئارارات|کۆماری ئاراراتیان]] دامەزراند، بۆ ماوەی ٣ ساڵ بەرگرییان لێکرد تا ساڵی ١٩٣١ لە دەستی ھێزە تورکییەکان لەژێر سەرکردایەتیی مستەفا کەمال ئاتاتورک.

لەساڵی ١٩٣٧، یاخیبوونێک بە ڕێبەرایەتی [[سەید ڕەزا]] لە [[مامەکی]] ڕوویدا. یاخیبوونەکە بووە ھۆی [[کۆمەڵکوژیی دێرسیم]]. [[ڕەجەب تەییب ئەردۆغان]] داوای لێبوردنی کرد بۆ کۆمەڵکوژییەکە لە تشرینی دووەمی ٢٠١١.
[[پەڕگە:Map republic of mahabad and south azerbaijan 1945 flat.svg|ڕاست|وێنۆک|248x248پیکسڵ|نەخشەی [[کۆماری کوردستان|کۆماری مەھاباد]] و ڕۆیشتنی بارزانی بۆ [[یەکێتیی سۆڤیەت]]]]
جیابوونەوەی کورد و ئازەربایجانییەکان لە ماوەیەکی کەم دوای [[جەنگی جیھانیی دووەم|شەڕی جیھانیی دووەم]] زیادی کرد کاتێک [[یەکێتیی سۆڤیەت]] ڕەتی کردەوە دەستبەرداری خاکی داگیرکراوی باکووری ڕۆژئاوای ئێران ببێت. [[قەیرانی ١٩٤٦ی ئێران]] یاخیبوونێکی جیابوونەوەییی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حدکا]] و گرووپە کۆمۆنیستەکان بۆ دامەزراندنی [[دەوڵەتی بووکەڵە|دەوڵەتێکی بووکەڵەییی]] [[یەکێتیی سۆڤیەت|سۆڤیەت]] و ڕاگەیاندنی [[کۆماری کوردستان|کۆماری مەھاباد]]. ئەمە لەگەڵ [[حکوومەتی خۆبەڕێوەبەریی ئازەربایجان|حکوومەتی خۆبەڕێوەبەریی گەلی ئازەربایجان]] ڕوویدا، دەوڵەتێکی دیکەی بووکەڵەییی سۆڤیەت. دەوڵەتەکە خۆی ناوچەیەکی زۆر بچووکی تێدابوو، لەنێویاندا [[مەھاباد]] و شارەکانی دەورووبەری، کە نەیانتوانیوە باشووری ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەخۆبگرن، و نەیانتوانی ھۆزەکانی دەرەوەی مەھاباد بۆ خۆیان ڕابکێشن بۆ ناسیۆنالیستی بە ھۆکاری ئەوەی لەلایەن [[قازی محەممەد|قازی محەممەدەوە]] بەڕێوەدەبردرێت. کاتێک سۆڤیەت لە کانوونی یەکەمی ١٩٤٦ لە ئێران کشایەوە، ھێزەکانی حکوومەت توانیویانە بچنە ناو مەھاباد و دەستیان بەسەردا بگرن.

دوای پشوویەک لەدوای شکستی مەحموود بەرزنجی، زنجیرەیەک یاخیبوون بە ڕێبەرایەتیی [[مەلا مستەفا|مەلا مستەفا بارزانی]] دژی عێراق ڕوویدا و لەکۆتاییدا بوو بە [[شۆڕشی ئەیلوول|جەنگێکی تەواو]]. لە ساڵی ١٩٦١ تا ساڵی ١٩٧٠ بەردەوام بوو. عێراق ٨٠٪ی سووپاکەی بڵاوکردەوە لە ماوەی شەڕدا. شەڕەکە بە [[ڕێکەوتننامەی ١١ی ئازار|ڕێککەوتننامەی ١١ی ئازار]] کۆتاییی ھات و لەنێوان ٧٥،٠٠٠ بۆ ١٠٥،٠٠٠ قوربانی لێکەوتەوە.

لە ساڵی ١٩٦٦، یاخیبووانی کورد بە ڕێبەرایەتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و لایەنە [[مارکسیزم|مارکسیستە]] بچووکترەکانی تر، لە دژی [[ئێرانی پەھلەوی]] یاخی بوون، ھەرچەندە [[شۆڕشی ١٩٦٧ی کورد لە ئێران|یاخیبوونەکە]] بە مەبەستی فیدراڵیکردنی ئێران و بەدەستھێنانی [[ئۆتۆنۆمی|ئۆتۆنۆمیی]] کورد بوو. شۆڕشەکە لە ساڵی ١٩٦٨ دا سەرکووت کرا.

[[دووەمین شەڕی کورد و عێراق|شەڕی دووەم لەنێوان کوردەکان و ھێزەکانی عێراق]] لە ساڵی ١٩٧٤ ڕوویدا، کە حکوومەتی عێراق لە کۆتاییدا کۆنترۆڵی [[باشووری کوردستان|باشووری کوردستانی]] کرد دوای ١٥ ساڵ. وە بۆ ڕێگریکردن لە یاخیبوونێکی تر، بەرنامەی [[عەرەباندن|عەرەباندنی]] دەستپێکرد بە گواستنەوەی عەرەبەکان بۆ نزیک کێڵگە نەوتییەکانی باکووری عێراق، بەتایبەتی ئەوانەی دەورووبەری کەرکووک بوون. حکوومەتی عێراق قەناعەتی بە ئێران ھێنا کە پشتیوانی خۆی بۆ چەکدارە کوردەکان بوەستێنێت. یاخیبوونەکانی تری کورد لە ساڵی ١٩٧٥ ڕوویاندا.

لە ساڵی ١٩٨٣، پارتی دیموکراتی کوردستان، یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و کوردە ئیسلامییەکان بەیەکەوە یاخی بوون و شارە گەورەکانی کوردستانی باشووریان گرت. ئەم یاخیبوونە تایبەتە بووە ھۆی [[شاڵاوی ئەنفال]]، کە بووە ھۆی یاخیبوونی گەورەتر و سەرکەوتووتر.

لە ساڵی ١٩٧٨، پەکەکە دامەزرا و [[ناکۆکیی تورکیا و پەکەکە|یاخیبوونی پارتی کرێکارانی کوردستان]] دەستیپێکرد. یاخیبوونەکە ھێشتا بەردەوامە، دژ بە کۆماری [[تورکیا]].***' پەکەکە وەک گرووپی مارکسی دەستی پێکرد کە ئامانجی سەربەخۆییی کورد بوو، ھەرچەندە دواتر گۆڕدرا بۆ کۆنفیدراڵیزمی دیموکراتیک و بەگوێرەی کۆنفیدرالیزمی دیمۆکراتی، سەربەخۆییی بەجێھێشت و لەجیاتی ئەوە داوای ئۆتۆنۆمی و لامەرکەزییەتی کرد.****
وێنۆک|شەڕکەرێکی کورد کە ڕێژنگێکی بەدەستەوەیە لە کاتی ڕاپەڕینەکەی ساڵی ١٩٩١ی عێراق
لە ساڵی ١٩٧٩، یاخیبوونی کورد لە ئێران ڕوویدا، ھەرچەندە بەھۆی شەڕی ئێران و عێراقەوە سەرنەکەوت و ھیچیان بەدەست نەھێنا.

لەماوەی ڕاپەڕینەکانی عێراقی ساڵی ١٩٩١، کوردەکان بە سەرکەوتوویی سەربەخۆیییان وەرگرت. ناوچەی خۆبەڕێوەبەریی لە ساڵی ١٩٩٢ بە فەرمی ناسرا. حکوومەتی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٥دا دانی بە ئۆتۆنۆمیی ھەرێمی کوردستاندا نا.

## توندوتیژیی سیاسی
لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٨٨، کاتێک ئێسات ئۆکتای یڵدران لەگەڵ ھاوسەرەکەی و دوو منداڵەکەی لە پاسێکدا بوون، لەلایەن چەکدارێکەوە کوژران کە ھاواری کرد "کەمال پیر سڵاوتان بۆ دەنێرێت". پەکەکە شانازی بە کوشتنەکە کرد و بکوژەکە ھەڵات و ھەرگیز دەستگیر نەکرا.

ھەروەھا لە ساڵانی ١٩٨٠کاندا، کوردە ئیسلامییەکان دەستیان کرد بە ھێرشکردنە سەر ھەر دامەزراوەیەک کە بەشێک بوو لە حکوومەتی بەعسی عێراقی دوای ڕاگەیاندنی شەڕ لەلایەن عوسمان عەبدولعەزیز. کە زەوییانی گرنگیان داگیرکرد. عەلی باپیر بە ئاشکرا براکەی خۆی کووشت بەھۆی کارکردن لەگەڵ بەعسییەکان.
[ڕاست|وێنۆک|265x265پیکسڵ|توندوتیژیی [پارتی کرێکارانی کوردستان|پەکەکە لە ئامەدی باکووری کوردستان، دوای ھێرشەکەی بۆ سەر ئەوێ]]
لە ١٧ی شووباتی ساڵی ١٩٩٩، لە دوای دەستگیرکردنی عەبدوڵڵا ئۆجەلان لە کینیا لەلایەن میتی تورکیاوە بە یارمەتیی CIA و مۆساد، گرووپێک لە ٥٥ بۆ ٢٠٠ لایەنگرانی پەکەکە کە چەکداربوون، ھەوڵی ھێرشیان دا بۆ سەر کونسوڵخانەی ئیسڕائیل لە بەرلین. خۆپیشاندەران سەرکەوتن بەسەر پۆلیسی ئەڵمانیا و چوونە ناو بینای کونسوڵخانەکە، کە لەوێدا ئاسایشی ئیسڕائیل تەقەیان لێکردن و ٣ کەسیان کووشت و ١٤ کەسیشیان بریندار کرد. پۆلیسی ئەڵمانیا ٣٠ لە پشتیوانکەرانی پەکەکەی دەستگیرکرد و ھەموو رێگاکانى ھاتوچۆى بۆ ناوچەکە داخست، کاتێک ھێلیکۆپتەرەکان دەستیان کرد بە سووڕانەوە بەسەر باڵەخانەی کونسوڵخانەکە. لە زۆرێک لە وڵاتانی تری ئەورووپا، خۆپیشاندەرانی پەکەکە ھێرشیان کردە سەر باڵیۆزخانەکانی یۆنان، کینیا و تورکیا. لە ئیستەنبوڵ خۆپیشاندەرانی پەکەکە ئۆتۆمبێلەکانیان سووتاند و بۆمبێکی بەنزینیان فڕێدا بۆ سەر پاسێک کە ھی بولێنت ئەجەویتی سەر بە پارتی چەپی دیموکراتی تورکیا بوو. خۆپیشاندەرانی پەکەکە باڵیۆزخانەکانی یۆنان لە ئوستراڵیا، ئیتاڵیا، ھۆڵەندا، فەڕەنسا، ڕووسیا، نەمسا، بەریتانیا، ئەمریکا و کەنەدایان دەستبەسەر کرد. سەدان کورد لە یۆنان دەستگیرکران بەھۆی خۆپیشاندانی توندوتیژی. ئەوان بانکی ناوەندیی یۆنانیان لە مۆنتریال تاڵان کرد و ھێرشیان کردە سەر باڵیۆزخانەی تورکیا لە ئۆتاوا، وە بەرد و سەھۆڵیان فڕێدا بۆ بیناکە، چەند پەنجەرەیەکیان شکاند و ٩ پۆلیسی کەنەدییان بریندار کرد لە پڕۆسەکەدا. ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ڕێوشوێنێکی بەرفراوانی بۆ پاراستنی دیپلۆماتکارانی یۆنان، کینیا و تورکیا گرتە بەر.
وێنۆک|خۆپیشاندەرانی پەکەکە
لە ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١، حیزبوڵڵای کوردی، شەش ئەفسەری پۆلیسی تورکیایان کووشت، لەنێویاندا سەرۆک، گافار ئۆکان ھەبوو، وەک تۆڵەسەندنەوەیەک بۆ کووشتنی حوسێن وەلیئۆغلو.

لەماوەی ئاژاوەکانی ٢٠٠٤ی قامیشلۆ، کە لە یارییەکی تۆپی پێوە سەرچاوەی گرت و بوو بە ئاژاوەگێڕییەک، شەپۆلێکی تووندوتیژی لە باکووری خۆرھەڵاتی سووریادا ڕوویدا. لە لایەن لایەنگرانی عەرەبیی تیمی ڕکابەرەوە، کوردەکان دەستیان کرد بە ھێرشکردنە سەر عەرەبەکان، و لە کۆتاییدا توانیان دەسەڵاتدارانی سووریا بۆ ماوەیەکی کورت لە شارەکە دەربکەن، ھەرچەندە لەگەڵ تانک و ھێلیکۆپتەرەکان گەڕانەوە و شارەکەیان گرتەوە. ٣٠ کەس گیانیان لەدەستدا و ١٦٠ کەس بریندار بوون. شێخ مەعشووقی خەزنەوی چالاک بوو بەھۆی ئەم ڕووداوە، و ئەشکەنجەدان و مردنەکەی بەشێک بوو لە چەندین ڕووداوی زیاتر کە تووندوتیژی سیاسیی کوردیان درووست کرد کە بووە ھۆی دامەزراندنی خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا لە ماوەی شەڕی ناوخۆییی سوریا.
[ڕاست|وێنۆک|شەڕکەرەکانی [پارتی ژیانی ئازادی کوردستان|پژاک لە ئێران]]
وە ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٤دا، پژاکی تازە دامەزراوە، دەستی بە خەباتێکی چەکداریی پچڕپچڕ کرد، دژ بە ڕژێمی ئێران، کە بەدوای مافی چارەی خۆنووسین دا دەگەڕان لەڕێی ڕاددەیەک ئاستی ئۆتۆنۆمی بۆ کوردەکانی ئێران. پێکدادانەکان لە ساڵی ٢٠١٦ زیاتر تووند بوون پێش ئەوەی ھێمن ببنەوە.

لە ساڵی ٢٠١٥، ڕەفیق یووسف پەنابەرێکی ئەڵمانیا کە ئەندامێکی ئەنسارولئیسلام بوو و بۆ ماوەی دوو ساڵ لەلایەن سەددام حوسێن دەستگیرکرابوو، ھەوڵی کووشتنی ئەیاد عەلاوی دا لە کاتی سەردانەکەیدا بۆ ئەڵمانیا، دواتر کۆتایی پێھات بە ھێرشکردنە سەر ئەفسەرێکی پۆلیس کە ھەوڵی وەستاندنی دەدا.
[وێنۆک|[وەدەرنانەکانی کەرکووک|دەرکردنی تورکمان و عەرەبەکان لە کەرکووک لەلایەن پێشمەرگە و ھێزە کوردییەکان]]
لە کۆتایییەکانی ساڵی ٢٠١٧دا، دوای گرتنی کەرکووک لەلایەن عێراقەوە، گرووپێک کە بە ئاڵای سپی ناسراوە، شەپۆڵێکی تووندوتیژییان دەستپێکرد دژ بە مەدەنییەکان، سیاسەتمەدارەکان، دەسەڵاتدارانی عێراق و میلیشیاکانی حەشدی شەعبی و بۆ ماوەی چەند مانگێک زۆرێک لە ناوچە جێناکۆکەکانی عێراقیان ھەراسان و پڕ تیرۆرکرد، کە خۆیان بە "پارێزەری کورد" ناوبرد. تووندوتیژییەکە بەردەوام بوو تا ساڵی ٢٠١٨ کاتێک عێراق ئاسایشی زیاتری لە ناوچەکەدا دابین کرد و پەیوەندییەکانیان لەگەڵ حکوومەتی ھەرێمی کوردستان ھێواش بوونەوە. پێشمەرگە بانگەشەی ئەوەیان کرد کە ھیچ پەیوەندییەکیان بە ئاڵای سپییەوە نییە. ئاڵا سپییەکان بۆسەیان بۆ سەربازانی عێراق و چەکدارانی حەشدی شەعبی دانا و بۆمبی چێندراویان بەکارھێنا و ھاوەن و مووشەکیان بەکارھێنا. ھەروەھا ھێرشیان کردە سەر بیرە نەوتییەکان و ڕێگا سەرەکییەکان، وە ئاگریان لە خانووی چەندین سیاسەتمەدار و خەڵکانی سەر بە ھەندێک لە فراکسیۆنە سیاسی و ئەو کەسانەی کە تۆمەتبارکرابوون بە پشتیوانیکردن لە ھێزە عێراقییەکان لە دەستبەسەرداگرتنی کەرکووک، بەردا.

لە نەورۆزی ٢٠٢٣، ناسیۆنالیستەکانی کورد کە تووڕە بوون بە ئامادەبوونی چەپەکانی تورکیا و کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە فێستیڤاڵەکانی نەورۆز لە دیاربەکر دەستیان کرد بە ھێرشکردن و لێدانی چەپەکان و کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە تەنانەت چەکیان پێبوو و دەریانکردن.

## سەرچاوەکان

### کتێبنامە

* 
* 

پۆل:سیاسەتی کوردستان
پۆل:ناکۆکیی تورکیا و پەکەکە
پۆل:یاخیبوونی کوردان لە عێراق
پۆل:توندوتیژی سیاسی
پۆل:ناکۆکیی تورکیا و کوردەکان
پۆل:ململانێی کورد و عێراق
پۆل:ململانێی کورد-تورکیا (٢٠١٥–ئێستا)
پۆل:توندوتیژی
پۆل:توندوتیژی سیاسی بەپێی وڵات