خزمەتکاری دوو حەرەمی پیرۆز

**خزمەتکاری دوو حەرەمی پیرۆز** ()، یان **پارێزەری دوو شارە پیرۆزەکە**، نازناوێکی شاھانەیە کە لە ساڵی ١٩٨٦ەوە بە فەرمی لەلایەن پاشاکانی سعوودییەوە بەکاردەھێنرێت. لە مێژوودا ئەم نازناوە لەلایەن زۆرێک لە فەرمانڕەوا موسڵمانەکانەوە لە ڕابردوودا بەکارھێنراوە، لەوانە ئەییووبییەکان و مەمالیکەکان و عوسمانییەکان و فەرمانڕەوا شەریفییەکانی حیجاز. نازناوەکە ھەندێک جار بە ئاماژەی خەلیفەی *[[دی فاکتۆ|دیفاکتۆی]]* ئیسلام دادەنرا، بەڵام بە شێوەیەکی سەرەکی ئاماژەیە بۆ ئەو فەرمانڕەوایەی کە بەرپرسیارێتیی پاسەوانی و پاراستنی دوو پیرۆزترین مزگەوت لە ئیسلامدا دەگرێتە ئەستۆ: مزگەوتی حەرام (، 'مزگەوتی پیرۆز') لە مەککە و مزگەوتی پێغەمبەر () لە مەدینە، کە ھەردووکیان لە ناوچەی حیجازی ی سعوودییەن. خزمەتکاری دوو حەرەم لەلایەن ٥٠٠ موسڵمانەکە *(بڵاوکراوەیەکە)*ەوە وەک بەھێزترین و کاریگەرترین کەس لە ئیسلام و لقی سوننەی ئیسلامدا دەستنیشانکراوە، ھەروەھا بەھێزترین فەرمانڕەوای موسڵمان و عەرەب لە جیھاندا.

## مێژوو
[وێنۆک|مزگەوتە پیرۆزەکانی [مزگەوتی حەرام لە مەککە (چەپ) و مزگەوتی نەبەوی لە مەدینە (ڕاست)، کە لە دەستنووسێکی ئایینیی سەدەی ١٨دا وێنا کراوە]]
باوەڕوایە یەکەم کەس کە ئەو نازناوەی بەکارھێناوە و بۆی بەکارھاتووە سەڵاحەددینی ئەییووبی بووە.

سوڵتانی عوسمانی سەلیمی یەکەم دوای شکستپێھێنانی مەمالیکەکان و بەدەستھێنانی کۆنتڕۆڵکردنی مەککە و مەدینە لە ساڵی ١٥١٧دا، ئەو نازناوەی گرتەبەر. سوڵتان سەلیم لەبڕی ئەوەی خۆی وەک *حاکیمول حەرەمەین* (، *فەرمانڕەوای دوو مزگەوتە پیرۆزەکە*) بناسێنێت، خۆی وەک *خادیمول حەرەمەین* (، **''خزمەتکار**ی دوو مزگەوتە پیرۆزەکە*) ناساند. *(ئەمەش وەک دەربڕینی ڕێز)*

یەکەم شای [[عەرەبستانی سعوودی|سعوودییە]] کە ئەو نازناوەی گرتە ئەستۆ، [[فەیسەڵ کوڕی عەبدولعەزیز|فەیسەڵ کوڕی عەبدولعەزیز]] (١٩٠٦–١٩٧٥) بوو. [[خالید کوڕی عەبدولعەزیز ئالسعوود|خالیدی]] جێنشینەکەی ئەو نازناوەی بەکارنەھێناوە، بەڵام [[فەھد کوڕی عەبدولعەزیز ئال سعوود|فەھدی]] جێنشینی دواتر نازناوەکەی بەکارھێناوەتەوە و بە نازناوی «خاوەنشکۆ»ی گۆڕیوەتەوە. شای ئێستا، [[سەلمان کوڕی عەبدولعەزیز|سەلمان کوڕی عەبدولعەزیز ئالە سعوود]]، ھەمان نازناوی وەرگرتووە، دوای مردنی شا [[عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولعەزیز|عەبدوڵڵا]] لە ٢٣ی ١ی ٢٠١٥.

== پێڕستی خزمەتکارانی دوو حەرەم ==

=== ئەییووبییەکان ===

* [[سەڵاحەددینی ئەییووبی]] (سەڵاحوددین یووسف بنو ئەییووب، ١١٣٧-١١٩٣)

=== مەمالیکەکان (١٢٥٠-١٥١٧) ===
*'مەمالیکە بەحرییەکان (تورکەکان) (١٢٥٠-١٣٨٢)**

# [[شەجەرە دوڕ]] (ح. ١٢٥٠)
# [[عیززەددین ئایبەک]] (ح. ١٢٥٠-١٢٥٧)
# [[مەنسوور نورەددین عەلی|نورەددین عەلی]] (ح. ١٢٥٧-١٢٥٩)
# [[سەیفەدین قوتز|سەیفەددین قوتز]] (ح. ١٢٥٩-١٢٦٠)
# [[بایبەرس]] (ح. ١٢٦٠–١٢٧٧)
# [[سەعید ناسڕەددین بەرەکە|سەعید بەرەکه]] (ح. ١٢٧٧-١٢٧٩)
# [[بەدرەددین سولامیش|سولامیش]] (ح. ١٢٧٩)
# [[مەنسوور قەلاوون|قەلاوون]] (ح. ١٢٧٩-١٢٩٠)
# [[ئەشڕەف خەلیل]] (ح. ١٢٩٠-١٢٩٣)
# [[ناسڕ محەممەد قەلاوون|ناسڕ محەممەد]] (سەردەمی یەکەم: ١٢٩٣-١٢٩٤)
# [[کتبووغا]] (ح. ١٢٩٤–١٢٩٦)
# [[لاجین حیسامەددین|لاجین]] (ح. ١٢٩٦-١٢٩٩)
# [[ناسڕ محەممەد قەلاوون|ناسڕ محەممەد]] (سەردەمی دووەم: ١٢٩٩-١٣٠٩)
# [[بایبەرسی دووەم|بایبەرس جەشناکیر]] (ح. ١٣٠٩-١٣١٠)
# [[ناسڕ محەممەد قەلاوون|ناسڕ محەممەد]] (سەردەمی سێیەم: ١٣١٠-١٣٤١)
# [[سەیفەددین ئەبووبەکر]] (ح. ١٣٤١)
# [[ئەشڕەف عەلائەددین کوجوک|عەلائەددین کوجوک]] (ح. ١٣٤١-١٣٤٢)
# [[ناسڕ شیھابەددین ئەحمەد]] (ح. ١٣٤٢)
# [[عیمادەددین ئیسماعیل|عیمادەددین ئەبوولفیدا ئیسماعیل]] (ح. ١٣٤٢-١٣٤٥)
# [[کامیل سەیفەددین شەعبان]] (ح. ١٣٤٥-١٣٤٦)
# [[موزەفەڕ سەیفەددین حاجی|سەیفەددین حاجی]] (ح. ١٣٤٦-١٣٤٧)
# [[ناسڕ بەدرەددین حەسەن|ناسڕ حەسەن]] (سەردەمی یەکەم: ١٣٤٧-١٣٥١)
# [[ساڵح سەڵاحەددین ساڵح|ساڵح ساڵح]] (ح. ١٣٥١-١٣٥٤)
# [[ناسڕ بەدرەددین حەسەن|ناسڕ حەسەن]] (سەردەمی دووەم: ١٣٥٤-١٣٦١)
# [[مەنسوور سەڵاحەددین محەممەد|سەڵاحەددین محەممەد]] (ح. ١٣٦١-١٣٦٣)
# [[ئەشڕەف زەینەددین شەعبان]] (ح. ١٣٦٣-١٣٧٧)
# [[مەنسوور عەلائەددین عەلی|عەلائەددین عەلی]] (ح. ١٣٧٧-١٣٨١)
# [[ساڵح سەڵاحەددین حاجی|سەڵاحەددین حاجی]] (سەردەمی یەکەم: ١٣٨١-١٣٨٢)

**مەمالیکە بورجییەکان (چەرکەسییەکان) (١٣٨٢-١٥١٧)*'

# [[بەرقووق]] (سەردەمی یەکەم: ١٣٨٢-١٣٨٩؛ سەردەمی دووەم: ١٣٩٠-١٣٩٩)
# [[ناسڕ فەڕەج|ناسڕەددین فەڕەج]] (ح. ١٣٩٩-١٤١٢) *(پچڕانی بەشەکی)''
# عیزەددین عەبدولعەزیز (ح. ١٤٠٥)
# سەیفەددین بەرسبای (ح. ١٤٢٢-١٤٣٨)
# جەقمەق (ح. ١٤٣٨-١٤٥٣)
# سەیفەددین ئیناڵ (ح. ١٤٥٣-١٤٦١)
# سەیفەددین خۆشقەدەم (ح. ١٤٦١-١٤٦٧)
# سەیفەددین بلبای (ح. ١٤٦٧)
# تیمووربوغا (ح. ١٤٦٧-١٤٦٨)
# قایتبای (ح. ١٤٦٨-١٤٩٦)
# محەممەد قایتبای (ح. (١٤٩٦-١٤٩٨؛ دیسانەوە: ١٤٩٨-١٥٠٠)
# قەنسووھ غووری (ح. ١٥٠١-١٥١٦)
# تومان بەگی دووەم (ح. ١٥١٦–١٥١٧)

### عوسمانییەکان (١٥١٧-١٩٢٤)
فەرمانڕەواکانی عوسمانی لە فەتحکردنی میسری مەمالیکەوە لە ساڵی ١٥١٧ کە ئیدیعای خەلافەتیان دەکرد تاوەکوو ھەڵوەشاندنەوەیان لە ساڵی ١٩٢٤ نازناوی «خزمەتکاری دوو حەرەمی پیرۆز»یان بەدەستەوە بوو:

# سەلیمی یەکەم (ح. ١٥١٧–١٥٢٠)
# سلێمان قانوونی (ح. ١٥٢٠-١٥٦٦)
# سەلیمی دووەم (ح. ١٥٦٦-١٥٧٤)
# موڕادی سێیەم (ح. ١٥٧٤-١٥٩٥)
# محەممەدی سێیەم (ح. ١٥٩٥-١٦٠٣)
# ئەحمەدی یەکەم (ح. ١٦٠٣-١٦١٧)
# مستەفای یەکەم (ح. ١٦١٧-١٦١٨)
# عوسمانی دووەم (ح. ١٦١٨-١٦٢٢)
# مستەفای یەکەم (ح. ١٦٢٢-١٦٢٣)
# موڕادی چوارەم (ح. ١٦٢٣-١٦٤٠)
# ئیبراھیمی یەکەم (ح. ١٦٤٠-١٦٤٨)
# محەممەدی چوارەم (ح. ١٦٤٨-١٦٨٧)
# سلێمانی دووەم (ح. ١٦٨٧-١٦٩١)
# ئەحمەدی دووەم (ح. ١٦٩١-١٦٩٥)
# مستەفای دووەم (ح. ١٦٩٥-١٧٠٣)
# ئەحمەدی سێیەم (ح. ١٧٠٣-١٧٣٠)
# مەحموودی یەکەم (ح. ١٧٣٠-١٧٥٤)
# عوسمانی سێیەم (ح. ١٧٥٤-١٧٥٧)
# مستەفای سێیەم (ح. ١٧٥٧-١٧٧٤)
# عەبدولحەمیدی یەکەم (ح. ١٧٧٤-١٧٨٩)
# سەلیمی سێیەم (ح. ١٧٨٩-١٨٠٧)
# مستەفای چوارەم (ح. ١٨٠٧-١٨٠٨)
# مەحموودی دووەم (ح. ١٨٠٨-١٨٣٩)
# عەبدولمەجیدی یەکەم (ح. ١٨٣٩-١٨٦١)
# عەبدولعەزیز (ح. ١٨٦١-١٨٧٦)
# موڕادی پێنجەم (ح. ١٨٧٦)
# عەبدولحەمیدی دووەم (ح. ١٨٧٦-١٩٠٩)
# محەممەد پێنجەم (ح. ١٩٠٩-١٩١٨)
# محەممەدی شەشەم (ح. ١٩١٨-١٩٢٢)
# عەبدولمەجیدی دووەم (خەلیفە: ١٩٢٢-١٩٢٤) – دوا خەلیفەی عوسمانی، پارێزەری نازناوەکە بوو تا ھەڵوەشانەوەی خەلافەت.

### سعوودەکان (١٩٨٦-ئێستا)
لە ساڵی ١٩٨٦ شا فەھدی سعوودییە، نازناوی «خاوەنشکۆ»ی بە «خزمەتکاری دوو حەرەمی پیرۆز» گۆڕییەوە. وە ھەموو شاکانی دواتری سعوودییە بەردەوام بوون لە بەکارھێنانی نازناوەکە:

# شا فەھد عەبدولعەزیز ئال سعوود (ح. ١٩٨٢-٢٠٠٥) – لە ساڵی ١٩٨٦دا نازناوی فەرمیی وەرگرت
# شا عەبدوڵڵا عەبدولعەزیز ئال سعوود (ح. ٢٠٠٥-٢٠١٥)
# شا سەلمان عەبدولعەزیز ئال سعوود (ح. ٢٠١٥–ئێستا)

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی
پۆل:نازناوە شاھانەکان
پۆل:نازناوە ئیسلامییەکان