پێڕستی پاشاکانی کۆریا

ئەمە پێرستی پاشاکانی کۆریایە ڕێکخراوە بەپێی بنەماڵەی فەرمانڕەواییەتییەکان.

## گۆجۆسۆن
گۆجۆسۆن سەرەتای دامەزراندنی ئەم شانشینە نادیارە بەڵام لە ١٠٨ی پێش زایین کۆتایی پێهاتووە، وە یەکەم شانشینی کۆنی کۆریایە. بەپێی ئەفسانەکان، لەلایەن تانگن لە ٢٣٣٣ی پێش زایین دامەزراوە.

### پاشاکان
#### تانگن جۆسۆن

#### کیجا جۆسۆن

### ویمان جۆسۆن

## بویۆ
شانشینی بویۆ لە سەدەی دووەمی پێش زایین دامەزراوە تا ساڵی ٤٩٤ی زایینی ئەم ناوچەیە لە ڕۆژگاری ئەمڕۆدا ئەکەوێتە باکووری ڕۆژهەڵاتی چین. هەرچەندە تۆمارە مێژووییەکان پەرشوبڵاو و دژ بەیەکن، دەرکەووت کە دۆنگبویۆ (ڕۆژهەڵاتی بویۆ) لە سەدەی یەکەمی پێش زایین دائەمزرێ، کە دوای ئەوەی هەندێ جار **بویۆ**ی ڕەسەن ئاماژە ئەکات وەک **بوکبویۆ** (باکووری بویۆ). لە ساڵی ٤٩٤ز لەلایەن شانشینە هاوسێکەی، شانشینی گۆگۆریۆ داگیرئەکرێ و لەناو ئەچێت.

### پاشاکانی ڕۆژهەڵاتی بویۆ

**گالسا بویۆ**

### پاشاکانی باکووری بویۆ

## یەکێتیی ماھان
یەکێتیی ماھان لە سەدەی یەکەمی پێش زایین دامەزراوە تا سەدەی پێنجەمی زایینی، شانشینێکی کۆنی کۆریا بوو دوای ڕوخانی بایکجی دامەزرا.

### پێڕست

## گۆگۆریۆ
گۆگۆریۆ لە ٣٧ی پێش زایین دامەزراوە تا ٦٦٨ی زایینی، یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا. فەرمانڕواکانی گۆگۆریۆ لەوانەبوو ناونیشانی تایوانگیان بەکارهێنابا.

### پێڕست

## بایکجی
بایکجی لە ١٨ی پێش زایین دامەزراوە تا ٦٦٠ی زایینی، یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا.

### پێڕست

## شیللا

شیللا لە ٥٧ی پێش زایین دامەزراوە تا ٩٣٥ی زایینی، یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا. لەساڵانی پێشوو شیللا لەلایەن بنەماڵەکانی پارک، سیۆک و کیمدا فەرمانڕەواییەتی ئەکرا. فەرمانڕەواکانی شیللا خاوەن جۆرەها ناونیشان بوون وەک (ئیساگیوم، ماریپان، دایوانگ) وەک پاشاکانی بایکجی، هەندێکیان خۆیان بە ئیمپڕاتۆر دائەنا.

### پێڕست
#ھیۆکگۆسێی کۆسۆکان 혁거세 거서간 朴赫居世居西干 (٥٧ی پ.ز - ٤ز)
#نامھێی چاچاونگ 남해 차차웅 南解次次雄 (٤ - ٢٤)
#یوریی ئیساگوم (٢٤ - ٥٧) 유리이사금 儒理尼師今 (لە پاشا یوری تا ھۆلھێی ھەڵگری ناونیشانی *ئیساگوم*ن، کە ووشەیەکی کۆنی کۆرییە بۆ "فەرمانڕەوا")
#تالھێ ئیساگوم 탈해이사금 脫解尼師今 (٥٧ - ٨٠)
#پاسا ئیساگوم 파사이사금 婆娑尼師今 (٨٠ - ١١٢)
#جیما ئیساگوم 지마이사금 祗摩尼師今 (١١٢ - ١٣٤)
#ئیلسۆنگ ئیساگوم 일성이사금 逸聖尼師今 (١٣٤ - ١٥٤)
#ئاداللا ئیساگوم 아달라이사금 阿達羅尼師今 (١٥٤ - ١٨٤)
#بۆلھیۆ ئیساگوم 벌휴이사금 伐休尼師今 (١٨٤ - ١٩٦)
#نێھێ ئیساگوم 내해이사금 奈解尼師今 (١٩٦ - ٢٣٠)
#جۆبون ئیساگوم 조분이사금 助賁尼師今 (٢٣٠ - ٢٤٧)
#چۆمھێ ئیساگوم 첨해이사금 沾解尼師今 (٢٤٧ - ٢٦١)
#میچو ئیساگوم 미추이사금 味鄒尼師今 (٢٦٢ - ٢٨٤)
#یورێ ئیساگوم 유례이사금 儒禮尼師今 (٢٨٤ - ٢٩٨)
#گیریم ئیساگوم 기림이사금 基臨尼師今 (٢٩٨ - ٣١٠)
#ھۆلھێ ئیساگوم 흘해이사금 訖解尼師今 (٣١٠ - ٣٥٦)
#نێمول ماریپکان 내물마립간 奈勿麻立干 (٣١٠ - ٣٥٦) (لە پاشا نێمول تا سۆجی ھەڵگری ناونیشانی *ماریپکان*ن، کە ووشەیەکی کۆنی کۆرییە بۆ "فەرمانڕەوا")
#شیلسۆنگ ماریپکان 실성마립간 實聖麻立干 (٤٠٢ - ٤١٧)
#نولجی ماریپکان 눌지마립간 訥祗麻立干 (٤١٧ - ٤٥٨)
#جابی ماریپکان 자비마립간 慈悲麻立干 (٤٥٨ - ٤٧٩)
#سۆجی ماریپکان 소지마립간 炤智麻立干 (٤٧٩ - ٥٠٠)
#پاشا جیجۆنگ 지증왕 智證王 (٥٠٠ - ٥١٤) (لە پاشا جیجۆنگ تا گیۆنگسون ھەڵگری ناونیشانی *وانگ*ن، کە ووشەیەکی سەردەمیانەیە بۆ "پاشا")
#پاشا بیۆپھونگ 법흥왕 法興王 (٥١٤ - ٥٤٠)
#پاشا جینھیونگ 진흥왕 眞興王 (٥٤٠ - ٥٧٦)
#پاشا جینجی 진지왕 眞智王 (٥٧٦ - ٥٧٩)
#پاشا جینپیۆنگ 진평왕 眞平王 (٥٧٩ - ٦٣٢)
#شاژن سیۆندۆک 선덕왕 善德王 (٦٣٢ - ٦٤٧)
#شاژن جیندیۆک 진덕왕 眞德王 (٦٤٧ - ٦٥٤)
#پاشا تایجۆنگ مویۆل 태종무열왕 太宗武烈王 (٦٥٤ - ٦٦١)

### شیللای یەکخراو

## یەکێتیی گایا
یەکێتیی گایا لە ٤٢ز دامەزراوە تا ٥٦٢ز پکهاتبوو لە چەند ویلایەتێک.

### گیمگوان گایا
گیمگوان گایا (٤٢ز - ٥٣٢ز) یەکێک بوو لە یەکێتیی گایا

### دێگایا
دێگایا (٤٢ز - ٥٦٢ز) یەکێک بوو لە یەکێتیی گایا

## بالهای
بالهای لە ٦٩٨ی پێش زایین دامەزراوە تا ٩٢٦ی زایینی، یەکێک بوو لە شانشینە کۆنەکانی کۆریا، دوای ڕوخانی گۆگۆریۆ دامەزرا. بالهای داگیرکراووی بەشەکانی باکووری ڕۆژھەڵاتی چین و پریمۆڕسکی کرای. وە بەشەکانی باکووری نیمچەدوورگەی کۆریا.

## بایکجیی نوێ
ھوبایکجی لە ٩٠٠ی زایینی دامەزراوە تا ٩٣٦ی زایینی، لەلایەن (کیۆن ھۆن) دامەزراوە کە ژەنەڕاڵێک بوو لەماوەی داڕووخانی شیللا. بەم شێوەیە ماوەی کۆتا سێ شانشینەکە دەستی پێکرد.

## گۆگۆریۆی نوێ
گۆگۆریۆی نوێ لە ٩٠١ی زایینی دامەزراوە تا ٩١٨ی زایینی، ناسراوو بە (تایبۆنگ، ما-جین) لەلایەن کونگ یێ دامەزراوە، شازادەیەکی شیللایی بوو.

## خانەدانی گۆریۆ
گۆریۆ لە ٩١٨ی زایینی دامەزراوە تا ١٣٩٢ی زایینی، لەلایەن خانەدانی وانگ فەرمانڕەوایەتیی ئەکرا. یەکەم فەرمانڕەوا ناوی پەرستگایی "تایجۆ" بوو کە بەمانای (باپیرەی مەزن دێت).

## خانەدانی جۆسۆن
جۆسۆن لە ١٣٩٢ی زایینی دامەزراوە تا ١٩١٠ی زایینی، دوای گۆریۆ. لە ١٨٩٧، کاتێ کۆریا بوو بە ئیمپراتۆریەتیی کۆری ھەندێ لە پاشاکانی جۆسۆن لەپاشمەرگە پلەکانیان بەرزکرایەوە بۆ ئیمپراتۆر. پاشاکانی جۆسۆن ناوی پەرستگاییان بە (جۆ یان جۆنگ) کۆتایی ئەھات.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ List of monarchs of Korea

پۆل:فەرمانڕەواکانی کۆریا
پۆل:پێرستی پاشاکانی کۆریا
پۆل:پێرستی پاشاکان