open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پیتزا

وێنۆک|پیتزای مارگاریتا

**پیتزا** یان **پیزا** خۆراکێکی ئیتالیاییە کە پێک ھاتووە لە نانێک کە سەرەکی بە تەماتە، پەنیر و چەند شتی دیکە بەپێی جۆری پیتزاکە (وەکوو: کوارگ، پیاز، زەیتوون، گۆشت، ئەنەناس و ھتد) پڕ دەکرێت و دواتر دەخرێتە ناو فڕن یان تەنوور بۆ برژاندن. لە ئیتالیا لە شوێنە فەرمییەکان وەکوو ڕیستۆرانت پیتزا قاش ناکرێت و بە چنگاڵ و چەقۆ دەخورێت. بەڵام لە ناو ماڵ یان شوێنە نافەرمییەکان، بە قاشکراوی و بە دەست دەخورێت. ناوی پیتزا بۆ یەکەم جار لە دەقێکی نووسراو بە زمانی لاتینی ھاتووە کە لە باشووری ئیتالیا دۆزاوەتەوە و مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٠ی زایینی. پیتزا بە شێوەی مۆدێرن لە ناپۆلی داھێنراوە و جۆرە جیاوازەکانی بە جیھاندا بڵاوبووەتەوە و بووە بە یەکێ لە بەناوبانگترین خۆراکەکان.

## سەرچاوەکان

پۆل:داھێنانە ئیتالییەکان
پۆل:تێکەڵە خۆراکییەکان
پۆل:کلتوورە ناودارەکان
پۆل:جۆرەکانی خۆراک
ویکیپیدیای تاجیکی

[وێنۆک|دامەزرێنەری ویکیپیدیای تاجیکی ئیبراھیم ڕووسمۆ لەگەڵ [جیمی وەیڵز]]
**ویکیپیدیای تاجیکی** () یەکێکە لە وەشانەکانی ویکیپیدیا کە بە زمانی تاجیکی دەنووسرێت، ویکیپیدیای تاجیکی وەک ویکیپیدیایەکانی تر ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادە و ھەمووان دەتوانن دەستکاری پەڕەکان بکەن بێجگە لە چەند پەڕەیەک کە تەنیا بەکارھێنەرە خاوەن ھەژمارەکان دەتوانن دەستکاری بکەن.

ئەم ویکیپیدیایە ھەتا ٢٢ی ئایاری ٢٠١١، بە زیاتر لە ٩،٣٠٠ وتار لە ڕیزی سەد و دووەمی ویکیپیدیاکان جێی گرتبوو. لە ١٩ی ئایاری ٢٠١٢، لەگەڵ ویکیپیدیای گادێلیی سکۆتی لە سنووری ١٠،٠٠٠ وتار تێپەڕی و لە ڕیزی سەد و دەھەمی ویکیپیدیاکان جێی گرت. لە ڕێکەوتی ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٣، بە زیاتر لە ٢١،٦٢٣ وتار لە ڕیزی نەوەد و پێنجەمی ویکیپیدیاکان جێی گرت. لە ٢٨ی ئایاری ٢٠١٦ بە زیاتر لە ٤٦،٠٠٠ وتار لە ڕیزی حەفتا و حەوتی ویکیپیدیاکان جێی گرت. لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨، بە زیاتر لە ٩٤،٠٠٠ وتار لە ڕیزی شەست و دووەم جێی گرت.

ویکیپیدیای تاجیکی ھەتا ئێستا ***' ھەژماری بەکارھێنەرانی تێدا دروست کراون، ***' بەڕێوەبەر و **** وتاری ھەن.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی ویکیپیدیاکان
* ویکیپیدیای فارسی
* زمانی تاجیکی
* ئەلفوبێی تاجیکی

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* [//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias پێڕستی ویکیپیدیاکان لە مێتا]

تاجیکی
ویکیپیدیا
شارستانی دێنا

**شارستان دێنا** یەکێ لە شارستانەکانی پارێزگای کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەدە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری سی سەختە.

## ئەمانەش ببینە

* پارێزگای کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد
* سی سەخت

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانەکانی ئێران
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد
سی سەخت

| پۆتانەکان             = 

**سی سەخت**  شارێکە لە پارێزگای کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد. ئەم شارە ٣٥ کیلۆمەتر لە یاسووج دوری هەیە. 

## ئەمانەش ببینە

* پارێزگای کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد
* شارستان دێنا

## سەرچاوەکان



پۆل:شارەکانی کوردستان
پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:شارەکانی ئێران
پۆل:شارەکانی پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد
نەشتەرگەریی مێینەکردنی ڕوخسار

**نەشتەرگەریی مێینەکردنی ڕوخسار** () (کورتکراوە: **FFS**) چەند پرۆسەیەکن تێیدا ڕوخساری مرۆڤێکی نێر دەگۆڕدرێت بۆ شێوە و ئەندازەی ڕوخساری مرۆڤی مێ.

## نەشتەرگەری
بۆ ھەندێک ژنی ترانسجێندەر نەشتەرگەری FFS پێویستە بۆ ئەوەی نائارامیی جێندەرییەکەی باشتر ببێت و بارودۆخی تەندروستی جێگیرتر بێت نەشتەرگەرییەکە دەتوانێت بە شێوەیەک گرنگ بێت تەنانەت لە نەشتەرگەریی دانانەوەی جێندەریش گرنگ تر بێت بۆ ئەوەی بارودۆخی کەسەکە جێگیر تر بکات و پلەی نائارامیی جێندەرییەکەی کەمتر بکاتەوە و یارمەتی ژنی ترانسجێندەر بدات بۆ ئەوەی ئاسوودە بێت لە بەشداریکردنی بۆنە کۆمەڵایەتییەکان.

ھەرچۆنێک بێت پێویستە کەسەکە بوەستێت و ئارام بگرێت تا گەشەی دەوەستێت ئینجا نەشتەرگەرییەکە بکات

## ئەمانەش ببینە

* نەشتەرگەریی دانانەوەی جێندەر

## سەرچاوەکان

پۆل:ترانسجێندەر کچ
پۆل:گوێزانەوەی جێندەر و دەرمان
پۆل:ژنێتی
شارستانی گەچساران

**شارستان گەچساران** یەکێ لە شارستانەکانی پارێزگای کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەدە کە لە باشووری ڕۆژهەڵاتی ئەم پارێزگایە هەڵکەوتووە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری دووگۆنبەدانە.

## سەربانی نەوتی ئێران
یەکەی ئۆپەراسیۆنی ژمارە یەکی گەچساران بە سەربانی نەوتی ئێران دەناسرێت یەکەکە کە دەکەوێتە باشووری ڕۆژهەڵات و ٢٠ کیلۆمەتر لە شارستانی گەچساران لە ناوچەیەک بە ناوی سەقلاتۆن، لە ساڵی ١٩٣٢ دا خرابووە کار و دەکەوێتە بەرزایی ٣٢١١ پێ لە ئاستی دەریا بە توانای بەرهەمهێنانی ٢٤٥ هەزار بەرمیل نەوت لە ڕۆژێکدا، یەکەکە ١٥٧ هەزار بەرمیل نەوت لە ڕۆژێکدا لە ٦٧ بیر کۆدەکەنەوە و جیای دەکەنەوە، لە ئەنجامدا ئەم جیابوونەوەیە لە ڕێگەی خانەی پەمپکردنی گۆرەوە بۆ دەرەوە دەگوازرێتەوە بۆ تێرمیناڵ خارک . هەروەها ڕۆژانە زیاتر لە ١٠٤ ملیۆن پێ سێجا غاز لەڕێگەی ئەم یەکەیەوە دەگەیەنینە وێستگەی بەهێزکردنی فشاری گازی گەچسەران ژمارە ١ و دابینکردنی خۆراکی پاڵاوگەی شیراز کە نزیکەی ٤٠ هەزار بەرمیلە لەڕۆژێکدا، هەروەها بەرپرسی ئەم یەکەیە . نەوتی ئەو یەکە لە جۆری قورس هەرچەندە ئەو یەکە لە کاتی شەڕی ئێران و عێراق لەلایەن فڕۆکە عێراقییەکانەوە کرایە ئامانج، بەڵام بەهۆی ئەوەی لە بەرزایی بەرزەوە بوو، هەرگیز زیانی زۆری پێنەگەیاندبوو، ئەو یەکە تا ئێستا بەردەوام لە سوڕی بەرهەمهێناندا بووە.

## ئەمانەش ببینە

* پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد
* دووگۆنبەدان

## سەرچاوەکان



پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:شارستانەکانی ئێران
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد
مافەکانی مرۆڤ لە ھەرێمی کوردستان

مەبەست لە کوردستانی سەر بە وڵاتی عێراق، یان هەرێمی کوردستان یان باشووری کوردستان ئەو ناوچەیەیە کە دەسەڵاتی حکومەتی هەرێمی کوردستان دەگرێتەوە. مافەکانی مرۆڤ لەو ڕووەوە ڕاستەوخۆ لە ئەستۆی حکومەتی هەڵبژێردراوی هەرێمی کوردستانە بە پلەی یەکەم و حکومەتی عێراق بە پلەی دووەم.

لە ساڵی ١٩٩٢ بەدواوە لە پەرلەمانی کوردستان لیژنەی تایبەتی بۆ مافەکانی مرۆڤ پێکهێنراوە، بەڕێوەبەری گشتیی یاسایی و مافی مرۆڤ دامەزراوە و کۆمیسیۆنی مافەکانی مرۆڤ نوێنەرایەتی هەیە و دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ لە هەرێمی کوردستان بوونی هەیە، بێ لەمانە چەند کۆمەڵەیەکی تایبەتیش بە مافەکانی مرۆڤ دامەزراون کە ساڵانە ڕاپۆرت لەسەر ڕەوشی مافەکانی مرۆڤ لە کوردستان بڵاو دەکەنەوە.

هەرێمی کوردستان پشتبەست بە دەستووری عێراقی هەڵدەسووڕێت، کە تیایدا مافەکانی کەمە نەتەوایەتیەکان پارێزراوە، مافەکانی ئازادیی ڕادەربڕین و ئازادیی سیاسی و مافە بنچینەییەکان هەمووی لەسەر یاسا ڕێکخراون.

بەهۆی شەڕی داعشەوە لە ساڵی ٢٠١٤ بەدواوە، نزیکەی یەک میلۆن و ٨٠٠ هەزار ئاوارە زیاتر ڕوویان لە هەرێمی کوردستان کرد، ئەمە فشارێکی زۆری دروست کرد لە ڕووی ئابووری و لە ڕووی بەڕێوەبردنەوە لەسەر خەڵک و حکوومەت و لایەنەکانی ژیانی هاووڵاتیان. کە کۆمیسیۆنی مافەکانی مرۆڤیش لە ڕاپۆرتەکانی ساڵانەیدا لە ٢٠١٥ و ٢٠١٦ دا ئاماژەی پێ داوە. کە ئەمە هۆکارێک بووە لە دابین نەکردنی مافە سەرەتایەتیەکانی هاووڵاتیان.

## مافەکانی کەمینە نەتەوایەتیەکان
پەرلەمانی کوردستان بە فەرمی دانی بە هەموو مافەکانی کەمایەتیە ئایینی و نەتەوەییەکانی هەرێمی کوردستاندا ناوە و کار بۆ پاراستنیان دەکا، وەکو ئاشووریەکان، تورکمان، عەرەب، ئەرمەن، مەندائیەکان، شەبەک و یەزیدیەکان. لەگەڵ ئەوەشدا، ناوبەناو ڕاز و گلەیی لەسەر ستەمی حکومەتی هەرێم دەکرێت. وەکو لە ساڵی ٢٠٠٨ دا ئاشووریەکان لەناو هەرێمی کوردستاندا ڕێگەیان پێ نەدرا گوند و ناوچە ڕووخاوەکانی خۆیان ئاوەدان بکەنەوە، یان نوێنەری ئاشووریەکان لە پەرلەماندا لە لایەن کوردەوە دیاری دەکرێت و نوێنەری ڕاستەقینەی ئاشووریەکان نیە، چونکە خۆیان توانای ناونانی کاندیێکیان نیە.

## مافەکانی ژنان
حکومەتی هەرێمی کوردستان تەواو پشتیوانی مافەکانی ژنانی کردوە، لە دامەزراندنی یەکەم حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە، ڕۆڵ و پلەی بەرچاو دراوە بە ژنان، لە کابینەکانی حکومەتدا ژن وەزارەتی لە ئەستۆ گرت. لە دامو دەزگاکانی دەوڵەتدا هەوڵدراوە کە ڕێژەی بەشداری ژنان بەرز بکرێتەوە،  لەگەڵ ئەوەشدا پرسی مافەکانی ژنان باسێکی بەردەوامی ژیانی هاووڵاتیانە. بەپێی ئاماری بەڕێوبەرایەتیی گشتیی بەرەنگاربوونەوەی تووندوتیژیی دژ بە ژنان لە هەرێمی کوردستان، لە شەش مانگی یەکەمی ساڵی ٢٠١٩دا دوو هەزار و ٢٢٧ حاڵەتی تووندوتیژیی دژ بە ژنان تۆمارکراون، کە خۆیان دەبیننەوە لە کوشتن، خۆکوشتن، سووتاندن، خۆسووتاندن و دەسدرێژیی سێکسیی.

## مافەکانی منداڵ
بەگوێرەی ئاماری منداڵپارێزی کوردستان لە ساڵی ٢٠١٩ دا، لە شاری هەولێر ١٩٦٠ منداڵ و لە شاری سلێمانی دوو هەزار و ٧١٥ منداڵ کاریان پێ کراوە، کە ٩٢٪یان منداڵی ئاوارەبوون.

## ئەمانەش ببینە

* مافەکانی مرۆڤ لە عێراق لە دوای ڕژێمی سەددام حوسێن
* مافەکانی مرۆڤ لە عێراق
* مافەکانی مرۆڤ لە عێراق لە سەردەمی ڕژێمی سەددام حوسێن دا
* جیاکاریی ڕەگەزی (ڕەگەزپەرستی)
* ئازادی
* مافنامەی مرۆڤ
* مافە بنچینەییەکان
* مافی مەدەنی و سیاسی
* مافی یاسایی و سروشتی

## سەرچاوەکان

پۆل:مافەکانی مرۆڤ لە عێراق
پۆل:مافەکانی مرۆڤ بەپێی وڵات
پۆل:ھەرێمی کوردستان
پۆل:ململانێی کورد و عێراق
ئۆرکئاکتمی

[وێنۆک|نەشتەرگەری چۆنیەتی لابردنی [گون]]
**ئۆرکئاکتمی** پرۆسەیەکی نەشتەرگەرییە کە تیایدا یەکێک یان دووان لە (گون)کان لادەبرێن، ھەروەھا ئەم پرۆسەیە سوود بەخشە لە چارەسەرکردنی شێرپەنجەی پرۆستات، پرۆسەکە بەکاردێت لە چارەسەری گوێزانەوەی جێندەر بۆ ترانسجێندەری کچ

## ئەمانەش ببینە

* نەشتەرگەریی دانانەوەی جێندەر
* ترانسجێندەر

## سەرچاوەکان


پۆل:گون
فەرھاد وەکیلی

**فەرھاد وەکیلی** (١٩٦٦ لە سنە - ٩ی ئایاری ٢٠١٠ لە تاران) خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بوو کە بە تۆمەتی ئەندام بوون و ھاوکاری لەگەڵ پژاک لەلایەن کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە سزای سێدارەی بۆ دەرکرا و لە ٩ی ئایاری ٢٠١٠ (١٩ی بانەمەڕی ١٣٨٩ی کۆچی ھەتاوی) لەگەڵ عەلی حەیدەریان، فەرزاد کەمانگەر، شیرین عەلەم ھولی و مەھدی ئیسلامیان لە گرتووخانەی ئێڤین لە سێدارە درا.

## ژیاننامە
فەرھاد وەکیلی کوڕی محەممەدسەعید و شەریفە ٢ی جۆزەردانی ساڵی ١٣٤٥ لە سنە لە دایک بوو و قوتابخانەی لەو شارە تەواو کرد و لە زانکۆی بروجێرد کشت و کاڵی خوێند و تا کاتی دەستبەسەر بوونی جیگری سەرۆکی ئیدارەی کشت و کاڵی پارێزگای سنە بوو. فەرھاد ٢٢ی خەرمانانی ساڵی ١٣٨٥ (١٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٦) لە شوێنی کاری خۆی قۆڵبەست کرا؛ فەرھاد وەکیلی لە گرتووخانەکانی تاران، کەرەج، سنە و کرماشان لەژێر ئەشکەنجەیەکی دڕندانەدا بوو و ماوەیەکی زۆریش ئیزنی دیتنی کەسوکاری نەبوو.

## لە سێدارە دان
فەرھاد مافی گرتنی پارێزەری نەبوو و لە ڕێکەوتی ١٠ی ڕێبەندانی ١٣٨٦ (٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨) لەلایەن لقی سی دادگای شۆڕشی تاران لە حەوت خولەکدا بە تۆمەتی ئەندامییەتی پژاک (محاربە - دژایەتی خودا) حوکمی دە ساڵ زیندان و سێدارەی بەسەردا سەپا و لە ١٩ی گوڵانی ١٣٨٩دا ھاوڕێ لەگەڵ چوار زیندانی تر کە سێیانیان کورد بوون، بە بێ ئاگادارکردنەوەی بنەماڵەکانیان و بە نھێنی لە پارکینگی گرتووخانەی ئێڤین لە دار دران و بە دزییەوە بە خاک ئەسپێردران و ھەنووکەش شوێنی ناشتنی تەرمەکانیان ڕوون نییە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦
پۆل:مردووانی ٢٠١٠
پۆل:لەسێدارەدراوانی کورد
پۆل:شەھیدانی کورد
پۆل:خەڵکی سنە
پۆل:زیندووان
ڕێکخراوی ئافرەتانی خەباتی کوردستانی ئێران

**ڕێکخراوی ئافرەتانی خەباتی کوردستانی ئێران** قەوارەیەیکی سنفی و سیاسییە سەربە ڕۆژھەڵاتی کوردستانە لە ساڵی ٢٠٠٢ لە شاری ھەولێر دامەزراندنی خۆی ڕاگەیاند لە سەرەتادا ناوی کۆمیتەی ئافرەتانی خەبات بوو بەڵام لە دواین کۆنگرەی خۆیان گۆڕیان بە ڕێکخراوی ئافرەتان . پەیڕەوپڕۆگرام و بەرنامە و لۆگۆی تایبەتیان ھەیە لەلایەن سازمانی خەباتەوە پشتیوانی دەکرێن کاروچالاکییەکانی تایبەتە بە کچان و ئافرتانە. ئامانجی سەرەکیان بەدەست ھێنانی مافەکانی ئەم چینەیە، دژی سیاسەت و بەرنامەی کۆماری ئیسلامی ئێرانن و لە ڕێگای نوسینی وتار و ڕێکخستنی سمینار و کۆڕ و کۆبوونەوە کار لەسەر وشیار کردنەوەی کۆمەڵگا دەکەن، بەڵام لە چوارچێوەیەیکی سنوورداردا. ئەندامی ناوەندی ژنانی ڕۆژھەلاتی کوردستانن چالاکییەکانیان بە ھاوبەشی لەگەڵ ئەو ناوەندە ئەنجام دەدەن. لە ئێستادا زێنەب حوسەینی بەرپرسی ئەم ڕێکخراوەیە

## سەرچاوەکان

پۆل:سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران
پۆل:ڕێکخراوەکانی ژنانی کورد
ھیگێھیرۆ

وێنۆک
**ھیگێھیرۆ** ڕۆمانێکی سووکی ڕۆمانس کۆمیدییە زنجیرەکانی  لەلایەن شیمێسابادا نوسراوە و وێنەکێشانی لەلایەن بوتادا کراوە. داڕشتنی زنجیرەکانی بە شێوەی ئۆنلاین لە ماڵپەڕێکی ڕۆمان نوسینی کۆمپانیای کۆداکاوا لە ئازاری ٢٠١٧دا کراوە. دواتر دوو بەرگی ڕۆمانەکە لەلایەن کۆدۆکاوا شۆتێن لە شوباتی ٢٠١٨ بڵاوکرایەوە لەژێر مۆری تایبەتی کۆمپانیاکە، مانگاکە ھەڵگیرانەوە و وێنەکێشانی لەلایەن ئیمارو ئاداچیدا بۆکراوە، لە تشرینی دووەمی ٢٠١٨وە داڕشتنی زنجیرەکانی مانگاکە لە گۆڤاری کۆمپانیای کۆدۆکاوا شۆتێنی شۆنن مانگاکەی کراوە. کە لە دوو بەرگی تانکۆبۆن کۆکراوەتەوە. ڕێگەپێدانی مانگاکە لە باکووری ئەمریکا لەلایەن کتێبەکانی وەن پیسەوە بووە. ھەڵگیرانەوەی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمییەکەی لەلایەن پرۆژەی ژمارە نۆ دەستی بەپەخشکردن کردووە لە نیسانی ٢٠٢١.

## بەستەرە دەرکییەکان

پۆل:کرانچیڕۆڵ
پۆل:شۆنن مانگا
پۆل:زنجیرە مانگاکان
پۆل:مانگاکانی ٢٠١٨
پۆل:مانگاکانی ٢٠٢١
پۆل:ڕۆمانە سووکەکان
پۆل:ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانسی کۆمیدی
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠٢١ دەستیان پێکردووە
پۆل:ئەو ڕۆمانە سووکانەی سەرەتا لەسەر ئینتەرنێت بڵاوکراوەتەوە
مەیامی

**مەیامی** () ھەروەھا ناسراو بە **شاری مەیامی** () شارێکە لە باشووری ڕۆژھەڵاتی فلۆریدا لە ویلایەتە یەکگرتووەکان ھەڵکەوتووە. مەیامی سێیەمین گەورەشار بەپێی دانیشتوویە لە ڕۆژھەڵاتی ویلایەتە یەکگرتووەکان و حەوتەمین شاری گەورەی ئەم وڵاتەیە.

## پەیوەندی نێونەتەوەیی
### دەستە خوشک

*  بارانکیا، کۆلۆمبیا (٢٠١٥)
*  بۆگۆتا، کۆلۆمبیا (١٩٧١)
*  بوێنس ئایریس، ئەرژەنتین (١٩٧٩)
*  کاگۆشیما، ژاپۆن (١٩٩٠)
*  لیما، پێروو (١٩٧٧)
*  مەدرید، ئیسپانیا (٢٠١٤)
*  پالێرمۆ، ئیتالیا (١٩٩٧)
*  سانسالڤادۆرە، ئێلسالڤادۆر (١٩٩١)
*  قینگدائۆ، چین (٢٠٠٥)
*  سالڤادۆر، بەڕازیل (٢٠٠٦)
*  سانتیاگۆ، چیلی (١٩٨٦)
*  سانتۆ دۆمینگۆ، کۆماری دۆمینیکان (١٩٨٧)
*  ساوسامپتۆن، شانشینی یەکگرتوو (٢٠١٩)

### ڕێککەوتنە ھاوکارییەکان
*  لیسبۆن، پورتوگال
*  یەڕووحام، ئیسرائیل

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* شاری مەیامی – وێبگەی فەرمی


پۆل:جوگرافیای مەیامی
پۆل:سێگۆشەی بەرموودا
پۆل:شارەکانی فلۆریدا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٢٥
پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٢٥ لە ناوچەی فلۆریدا
پۆل:شارەکان لە ناوچەی گەورە شاری مەیامی
پۆل:بارەگاکانی شارستانەکان لە فلۆریدا
پۆل:شوێنە کەناردەریا ئاوەدانەکانی فلۆریدا لەسەر زریای ئەتڵەسی
پۆل:شارە بەندەرییەکان و شارۆچکەکانی کەناردەریای فلۆریدا لە زەریای ئەتڵەسی
پۆل:ھاوینەھەواری فلۆریدا
گورگەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

**گورگەکان** زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی کوردییە، لە بەرھەمھێنانی کۆمپانیای سام پرۆدەکشن. لە جۆری دراما، ئەکشن، تاوانە. لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی بەرھەمھێنانی ئەم درامایە ڕاگەیەندرالە ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ یەکەم ترایلەری دراماکە پەخش کراو لە ١٣ی نیسانی ٢٠٢١ یەکەم ئەلقەی لە کەناڵی کورد ماکس پێشکەش کرا، سیناریۆ و دەرھێنانی لەلایەن مێھران شیری ئەنجامدراوە. لە چوار وەرز پێک دێت، کە ھەر وەرزێکی لە ٢٠ زنجیرە پێکدێت. بەڵام لە ئێستادا تەنھا وەرزی یەکەمی لێ بەرھەم ھێنراوە، لە ٢٢ ئەلقە پێک ھاتووە. تۆڕی مێدیایی کوردماکس سپۆنسەری میدیایی و سەرەکی درامەکەیە. چیرۆکی دراماکە باس لە ئەفسەرێکی ھەواڵگری کوردستان دەکات کە ھەوڵ دەدات بۆ دەستگیرکردنی گرووپێکی تاوانکاری.

## ئەکتەران
* مێھران شیری / کاراکتەری ھەڵۆ
* یونس حەمە کاکە / کاراکتەری قادر
* ژینۆ سەرتیپ / کاراکتەری لیزا
* محەممەد شێروانی / کاراکتەری ئازاد
* بەکر مەعروف / کاراکتەری فەیسەڵ
* بەکر مستەفا / کاراکتەری عاسی
* سەنگەر خورشید / کاراکتەری شەماڵ
* میران شێرزاد / کاراکتەری کاروان
* شادی ئارام /کاراکتەری ڤینۆس
* بیلال صلاح / کاراکتەری ھەڵگورد
* بەرزان یونس / کاراکتەری دەیڤد
* ئەحمەد ئارام / کاراکتەری کامەران
* سارینا باقی / کاراکتەری ژیلە
* ناسر حەسەن

## چیرۆک
## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەەکییەکان

پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کوردییەکان
عەلی حەیدەریان

**عەلی حەیدەریان** (١٩٨٠ لە سنە - ٩ی ئایاری ٢٠١٠ لە تاران) خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بوو کە بە تۆمەتی ئەندام بوون و ھاوکاری لەگەڵ پەکەکە لەلایەن کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە سزای سێدارەی بۆ دەرکرا و لە ٩ی ئایاری ٢٠١٠ (١٩ی بانەمەڕی ١٣٨٩ی کۆچی ھەتاوی) لەگەڵ فەرزاد کەمانگەر، شیرین عەلەم ھولی، فەرھاد وەکیلی و مەھدی ئیسلامیان لە گرتووخانەی ئێڤین لە سێدارە درا.

## دەستبەسەر بوون
عەلی حەیدەریان ٢٨ی گەلاوێژی ساڵی ١٣٨٥ لە تاران قۆڵبەست کرا و بۆ بەندی ٢٠٩ی گرتووخانەی ئێڤین ڕاگوێزرا. ماوەیەکی زۆر لەوێ لەژێر ئەشکەنجەدا بوو و دواتر نێردار کرماشان و لەوێش زیاتر لە دوو مانگ ئەشکەنجە درا و دیسان نێردراوە تاران و لەوێ دوای نۆ مانگ توانی بە تەلەفۆن لەگەڵ بنەماڵەکەی پەیوەندی بگرێ و پێیان بڵێ زیندوویە. عەلی داوتر نێردار سنە و کەرەجیش و جگە لە ئەشکەنجەی زیاتری ڕوحی و جەستەیی، بنەماڵەکەیشیان ئازار دەدا تاوەکوو فشاری بۆ بێنن. عەلی ماوەیەکی زۆریش ئیزنی دیتنی کەسوکاری نەبوو.

## لە سێدارە دان
عەلی حەیدەریان لە ڕێکەوتی ١٠ی ڕێبەندانی ١٣٨٦ (٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨) لەلایەن لقی سی دادگای شۆڕشی تاران لە حەوت خولەکدا بە تۆمەتی ئەندامییەتی پەکەکە (محاربە - دژایەتی خودا) حوکمی دە ساڵ زیندان و سێدارەی بەسەردا سەپا و لە ١٩ی گوڵانی ١٣٨٩دا ھاوڕێ لەگەڵ چوار زیندانی تر کە سێیانیان کورد بوون، بە بێ ئاگادارکردنەوەی بنەماڵەکانیان و بە نھێنی لە پارکینگی گرتووخانەی ئێڤین لە دار دران و بە دزییەوە بە خاک ئەسپێردران و ھەنووکەش شوێنی ناشتنی تەرمەکانیان ڕوون نییە. پێش ١٩ی بانەمەڕ دوو جاری تریش ھەوڵی جێبەجێ کردنی حوکمی عەلی درابوو: ڕەزبەری ١٣٨٧ ھاوڕێ لەگەڵ سی کەسی تر کە ئەوانیش سزای سێدارەیان ھەبوو، لە گرتووخانەی ڕەجایی شار ڕەوانەی ئێڤین کران کە بیست و نۆیان ئیعدام بوون بەڵام ئەویان بۆ لێپرسینەوەی زیاتر بردەوە بەندی ٢٠٩؛ نۆ مانگ دواتریش بردیانە بەندی ٢٤٠ (ئەو بەندەی تاوانبار پێش سێدارە بۆ ئەوێ ڕادەگوێزرێ) بەڵام ھەمدیسان حوکم جێبەجێ نەکرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠
پۆل:مردووانی ٢٠١٠
پۆل:لەسێدارەدراوانی کورد
پۆل:شەھیدانی کورد
پۆل:خەڵکی سنە
ویکیپیدیای ئیسپانی

**ویکیپیدیای ئیسپانی** () یەکێکە لە وەشانەکانی ویکیپیدیا کە بە زمانی ئیسپانی دەنووسرێت، ویکیپیدیای ئیسپانی وەک ویکیپیدیایەکانی تر ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادە و ھەمووان دەتوانن دەستکاری پەڕەکان بکەن بێجگە لە چەند پەڕەیەک کە تەنیا بەکارھێنەرە خاوەن ھەژمارەکان دەتوانن دەستکاری بکەن.

ویکیپیدیای ئیسپانی لە ڕێکەوتی ١١ی ئایاری ٢٠٠١ دامەزرا و لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٦ بە ١٠٠،٠٠٠ وتار و لە ١٦ی ئایاری ٢٠١٣ بە ١،٠٠٠،٠٠٠ وتار گەیشت. ویکیپیدیای ئیسپانی بەپێی ژمارەی بەکارھێنەر لەدوای ویکیپیدیای ئینگلیزی دووەمین ویکیپیدیا و بەپێی ژمارەی وتار نۆھەمین ویکیپیدیایە.

ویکیپیدیای ئیسپانی ھەتا ئێستا ***' ھەژماری بەکارھێنەرانی تێدا دروست کراون، ***' بەڕێوەبەر و **** وتاری ھەن.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی ویکیپیدیاکان
* زمانی ئیسپانی

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* [//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias پێڕستی ویکیپیدیاکان لە مێتا]

ئیسپانی
ویکیپیدیا
مافەکانی مرۆڤ لە عێراق

**مافەکانی مرۆڤ لە عێراق** ئەم وتارانەی خوارەوە لە خۆ دەگرێت

* مافەکانی مرۆڤ لە عێراقی سەددام حوسێن
* مافەکانی مرۆڤ لە عێراق لە دوای ڕژێمی سەددام حوسێن
* دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ لە ھەرێمی کوردستان - عێراق
## سەرچاوەکان

پۆل:مافەکانی مرۆڤ لە عێراق
لیو فێی، شازادەی شانشینی چی

**لیو فێی** شازادەی شانشینی چی (بە چینی سادەکراو: 刘肥 چینی دێرین: 劉肥) بە فەرمی **پاشا دائۆھوی شانشینی چی** (بە چینی: 齊悼惠王 مردن: ١٨٩ی پێش زاین) کوڕی ئیمپراتۆر لیو بانگ بوو. دوای بەزاندنی سیانگ یو لە جەنگی گایسیا لە ٢٠٢ی پێش زاین لەنێوان لیو بانگ و سیانگ یو، لیو بانگ ئیمپراتۆریەتێکی دامەزراند بەناوی ھان و خۆی وەک ئیمپراتۆر ناساند و کوڕەکەی لیو فێی وەک پادشای شانشینی چی دانا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
جۆلەمێرگ، خەلیفان

**جۆلەمێرگ** یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی ناوەندی قەزای خەلیفان لە قەزای خەلیفان لە ئیدارەی سەربەخۆی سۆران پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق..

(٢،٥)کم لە ناوەندی شارۆچکەی خەلیفان دوورە پێش تێکدانی گوندی جۆلەمێرگ کەسالانی ھەشتاکان نزیکەی ٢٠٠ماڵ دەبوو، کەلەسالانی ١٩٨٨ و ١٩٨٩ لەلایەن ڕژێمی بەعس وێران کرا.

## ناو
لەوەوە ھاتووە کە (جۆ لە مێرگدا چێندراوە) یانیش شوێنێکی ئەوەندە چۆڵ بووە بە (چۆڵە مەرگ) ناوبراوە. بەڵام مانای یەکەم (جۆ -دانەوێلە لەمێرگ-مێرگی ئاوی) ڕێگەی تێدەچێتت، چونکە گوندێکە دەوراو پشتی بەمێرگی زۆر دەورە دراوە. مانای دووەمی لەوە ھاتووە بە (چۆلە مەرگ) ھاتووە کەخەلکەکە ترسی مەرگی لێ نیشتووە بەنیشتەجێ بوون تێیدا.

## جوگرافیا

## مێژوو
پاش ڕاپەرینە مەزنەکەی کوردستان لەساڵی ١٩٩٣ دووبارە خەلکەکە ڕوویان لە گوندەکە کردەوە گوندەکەیان دروست کردەوە، واتە ل ەسالی ١٩٩٣ نزیکەی ٤٠ماڵی تێدابوو لە سالی ٢٠٠٦ تاکو ٢٠١٣ بەرەبەرە خەلکەکە گوندیان چۆلکردوو زۆربەیان چوون بۆ جۆلەمێرگی خواروو گەرەکی خەبات سەررێگای دۆلی ئاڵانە لەوێ خانوویان دروست کردوو، ئێستاش لەوێن ئەوانی تریش پەرت وبلاوبوون بەرەو شارەکانی ترچوون، ئێستا جۆلەمێرگ تەنھا دوو مالی لێ ماوە.

لەسەردەمی میرنشینی سۆران (میرمحمد کەبەپاشاکۆرە بەناوبانگ) بووئەم گوندە یەکێک بووە لەژێرحوکمرانی میرنشینی سۆران، کەئێستاش شوێنەوارێکی مێژوویی کۆنی سەردەمی میرمحمدی تێداماوە پێی دەلێن قەلات، کەلەخوار گوندە. مزگەوت پێش تێکدانی گوند لەھەشتاکان مزگەوت دروست کربوو، کەگوند وێران کرا بوو لەسالی ١٩٩٥دروست کراوە پاشان لەسالانی(٢٠٠٠ و ٢٠٠١)مزگەوتێکی ترلەتەنیشت مزگەوتە کۆنەکە دروست کرا کەئێستاش ماوە.

بنکەی تەندروستی لێ نییە قوتابخانە لە سالانی ١٩٨٨–١٩٨٩گوند وێران کرا، لە سالانی (١٩٩٧و١٩٩٨)قوتابخانەی لێ کراوەتەوە کەسەرەتا (احمد وسوحمد) وەک خێرخوازو یارمەتدانی گوندی خۆی چەندغورفەیەکی لەتەنیش مالی خۆی کەمالی لەسەرەتای گوندە بۆقوتابخانەدابینکرد بۆئەوەی خەلکی گوندتێیدا سوود مەند بن بتوانن دەست بەخوێندن بکەن وزانست وزانیاری لێی فێربن، سەرەتاکەی (٤١)قوتابی لەم قوتابخانەیە دەستیان بەخوێندن کرد، پاش چەندین سال کە(١١٦) فێرواز لەمالە قوتابخانەکەی (احمد وسو حمد) فێر خوێندن و بڕوانامەیان بەدەستھێنا، دوای ئینجا لەسالی (٢٠٠٣و٢٠٠٤)قوتابخانەیەکی نوێی لەلای حکوومەتی ھەرێم، بۆدروست کرا بۆئە وەی خوێندنی تێدابەردەوام بێت، بەلام ئێستاقوتابخانەکەماوە، وەداخراوە بەھۆی چۆلکردنی گوند.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان
فەرەح پەھلەوی

**فەرەح دیبا** ناسراو بە **فەرەح پەهلەوی** (؛ لەدایکبووی ١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٨) شاژنی دواهەمین شای ئێران محەممەدڕەزا پەھلەوییە. ئەو پێش لە هاوسەرگیری ناوی *فەرەح دیبا* بووە. فەرەح لە بنەماڵەیەکی دەوڵەمەندی بە ڕەچەڵەک ئازەربایجانی-گیلەک لەدایکبوو. ئەو کاتێ کە لە پاریس خەریکی خوێندنی نژیاروانی بوو لەگەڵ محەممەدڕەزاشا لە سەفارەتی ئێران لە فەڕەنسا بەیەک ناسران و  لە کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٥٩ هاوسەرگیریان کرد. شا لە دوو هاوسەرگیریە پێشووەکەیدا نەبوبوو بە خاوەنی کوڕێک و لەبەر ئەمەش بوونی کوڕ لە فەرەح بوو بە مایەی خۆشحاڵی زۆری ئەو و شانشینی پەھلەوی. فەرەح ئیجازەی کاری سیاسی نەبوو بەڵام لە کارە خێرخوازییەکاندا ڕۆڵێکی بەرچاوی گرتبووە ئەستۆ، ئەو هەروەها یەکەمین زانکۆی بە شێوەی ئەمریکی (زانکۆی شیراز) لە ئێران بناغەدانا هەتاکوو ژنان بتوانن لەوێ بخوێنن. لە دوای شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران فەرەح لە ئێران کۆچی کرد و سەرەتا لە میسر نێشتەجێ بوو و دواتر بۆ ماوەی کاتی لە نێوان واشینگتن دی سی و پاریس نیشتەجێیە.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨
پۆل:موسڵمانانی ئێرانی
پۆل:شیعە ئێرانییەکان
پۆل:ھونەرمەندە ژنە ئێرانییەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی تاران
پۆل:خانمەئیمپراتۆرە ئێرانییەکان
پێڕستی شارستانەکانی پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد

پارێزگای کۆهگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد ٩ شارستانی هەیە. ناوەند ئەم پارێزگایە، شاری یاسووجە.
وێنۆک|200px|پارێزگای کوھگیلوویە و بوێەر ئەحمەد

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای میسری

**ویکیپیدیای میسری** () یەکێکە لە وەشانەکانی ویکیپیدیا کە بە عەرەبیی میسری دەنووسرێت، ویکیپیدیای میسری وەک ویکیپیدیایەکانی تر ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادە و ھەمووان دەتوانن دەستکاری پەڕەکان بکەن بێجگە لە چەند پەڕەیەک کە تەنیا بەکارھێنەرە خاوەن ھەژمارەکان دەتوانن دەستکاری بکەن.

ئەم ویکیپیدیایە وەکوو جێگرێکی ویکیپیدیای عەرەبی بە بەکارھێنەرە میسرییەکان بەکاردێت. ھەتا ساڵی ٢٠٢٠، ویکیپیدیای میسری تەنیا ویکیپیدیایەک بوو کە بە زاری خۆماڵیی عەرەبی دەنووسرا. دووەمین دانە ویکیپیدیای مەغریبی بوو کە لە تەممووزی ساڵی ٢٠٢٠ دامەزرا.

لە حوزەیرانی ساڵی ٢٠٢٠ بە ٩٦١،٠٠٠ دیتنی وتار، سێیەمین ویکیپیدیای میسر بەپێی دیتنی وتار بوو. لەدوای ویکیپیدیای عەرەبی (٤٤ ملیۆن دیتنی وتار) و ویکیپیدیای ئینگلیزی (١٨ ملیۆن دیتنی وتار).

ویکیپیدیای میسری ھەتا ئێستا ***' ھەژماری بەکارھێنەرانی تێدا دروست کراون، ***' بەڕێوەبەر و **** وتاری ھەن.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی ویکیپیدیاکان
* ویکیپیدیای عەرەبی
* عەرەبیی میسری

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* [//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias پێڕستی ویکیپیدیاکان لە مێتا]

عەرەبیی میسری

## __LEAD_SECTION__

ویکیپیدیای میسری (بە عەرەبیی میسری: ويكيبيديا مصرى) یەکێکە لە وەشانەکانی ویکیپیدیا کە بە عەرەبیی میسری دەنووسرێت، ویکیپیدیای میسری وەک ویکیپیدیایەکانی تر ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادە و ھەمووان دەتوانن دەستکاری پەڕەکان بکەن بێجگە لە چەند پەڕەیەک کە تەنیا بەکارھێنەرە خاوەن ھەژمارەکان دەتوانن دەستکاری بکەن.
ناڵی زێڕین

**ناڵی زێڕین** یان **گۆڵدن ھۆرس شوو** () ناوچەیەکە لە باشووری پارێزگای ئانتاریۆ لە کەنەدا. دەکەوێتە کۆتاییی ڕۆژاوای دەریاچەی ئەنتاریۆ. ناوچەکە لەسەر شێوازی ناڵی ئەسپە بۆیە ئەم ناوەی لێنراوە. ناوچەکە لە ڕووی ئابوورییەوە گرنگییەکی تایبەتی ھەیە بەم ھۆیەوەش نازناوی زێڕینیان خستووەتە پاڵی. سنووری دەرەوەی درێژ بووەتەوە بەرەو باشوور تا دەریاچەی ئێری لە سنووری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و لەبەری باکوور بۆ دەریاچەی سکوگۆگ و دەریاچەی سیمکۆی درێژ بووەتەوە. ناوچەی تۆرۆنتۆی مەزن و شارەوانییەکانی دەوروبەری تۆرۆنتۆ لە ئامێز دەگرێت. ناوچەکە پڕاوپڕترین ناوچەیە لە پیشەسازی لە کەنەدا. کە ژمارەی دانیشتووانی ٩٬٢٤٦٬٣٤٨ کەسە ناوچەی ناڵی زێڕین زیاتر لە ٢١ لە سەدی دانیشتووانی کەنەدا و زیاتر لە ٥٥٪ی دانیشتووانی ئەنتاریۆ لەخۆ دەگرێت.

کرۆکی ناڵی زێڕین لە تاڤگەی نیاگاراوە لە کۆتایی ڕۆژھەڵاتی نیمچە دوورگەی نیاگارا دەست پێ دەکات و بەرەو ڕۆژاوا درێژ دەبێتەوە، لە کۆتایی ڕۆژاوای دەریاچەی ئەنتاریۆ لە ھامڵتۆن پێچراوەتەوە و پاشان بەرەو باکووری ڕۆژھەڵات ھەڵگەڕاوەتەوە بۆ تۆرۆنتۆ (لە کەناری باکووری ڕۆژاوای دەریاچەی ئەنتاریۆ).

## سەرچاوەکان

پۆل:کەنەدا
پالێرمۆ

**پالێرمۆ** شارێکە دەکەوێتە باشووری ئیتالیا، پایتەختی هەرێمی ئۆتۆنۆمی سیسیلی و پارێزگای پالێرمۆیە. شارەکە بە مێژوو، کەلتوور، تەلارسازیی و خواردن ناسراوە، مێژووی بوونی شارەکە بۆ زیاتر لە ٢٧٠٠ ساڵ بەر لە ئێستا دەگەڕێتەوە. پالێرمۆ دەکەوێتە باکووری ڕۆژاوای سیسیلی و هەروەها دەکەوێتە سەر کەنداوی پالێرمۆ.

شارەکە لە ساڵی ٧٣٤ بەر لەزایین دامەزرا.

## سەرچاوەکان


پۆل:پالێرمۆ
پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٨ەمی پ.ز
پۆل:شارەکانی سیسیلی
پۆل:شارۆچکە کەنار دەریاییەکانی سیسیلی
پۆل:شارەوانییەکانی شاری گەورەی پالێرمۆ
چانگ ئێ

وێنۆک
**چانگ ئێ** (بە چینی: 嫦娥 شێوازی خوێندنەوھ) بە نافەرمی وەک چانگ-ئار یان چانگ-ئۆ ناسراوە خاتوو چانگ لە چەندین گێرانەوەیی ئەفسانەیی چینی دا ھەیە.

## پەرتووکناسی

## ئەمانەش ببینە
Allan, Tony, Charles Phillips, and John Chinnery, *Land of the Dragon: Chinese Myth*, Duncan Baird Publishers, London, 2005 (through Barnes & Noble Books), 

## تێبینییەکان

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
ژێنسون

**ژێنسون** (به‌ چینی: 斟鄩 شێوازی خوێندنه‌وه‌: ژێنسون) پایته‌ختێكی شانشینێكی دێرینی چین بوو پایته‌ختی شانشینی ئه‌فسانه‌یی سیا. كه‌ به‌ گوێره‌ی زانا چینییه‌كان وا بڕوا ده‌كرێ بكه‌وێته‌ بیست كیلۆمه‌تر له‌ شوێنی ئێرلیتۆ له‌ ناوه‌ندی لۆیانگ

## سه‌رچاوه‌كان

پۆل:پایتەختە دێرینەکانی چین
سیانگی شانشینی سیا

**سیانگ** (بە چینی:**相**) ناوی پادشایەکی سەردەمی شانشینی دێرینی سیایە و پێنجەم پادشای شانشینەکەیە.

## ژیاننامە
سیا توانی بچێتە سەر تەخت بەسەرکەوتووی دوای باوکی ژۆنگ کانگ، وە پێش مامی پاشا تای کانگ.

## سەرچاوەکان

پۆل:پاشاکانی شانشینی سیا
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٢١می پێش زایین
وانداڤیژن

**واندا ڤیژن** () کورتەزنجیرەیەکی ئەمریکییە کە لەلایەن جاک شێفەر بۆ دیزنی+ دروست کراوە، لەسەر کەسایەتییەکانی واندا و ڤیژنی ماڕڤڵ کۆمێکس بنیات نراوە. زنجیرەکە ڕووداوەکانی دەکەوێتە جیھانی سینەماییی ماڕڤڵەوە (MCU) و دوای واندا ماکسیمۆف و ڤیژن دوای ڕووداوەکانی تۆڵەستێنەکان: کۆتایی یارییەکە (٢٠١٩) دەکەوێت، کاتێک ھەردووکیان بەدڵخۆشی لە شارێکی نیوجێرزی دەژین.

زنجیرەکە لە پاڵەوانێتی ئیلیزابێت ئۆڵسن بە ڕۆڵی واندا ماکسیمۆف و پۆڵ بێتانی بە ڕۆڵی ڤیژنە. ھەروەھا دێبرا جۆ ڕوپ و فرێد مێلامێد و کاسرین ھان و تیۆنا پاریس و ڕانداڵ پاڕک و کات دێنینگز و ئیڤان پیتەرز بەژدارن.

بە فەرمی واندا ڤیژن لە نیسانی ٢٠١٩دا ڕاگەیەندرا. زنجیرەکە وا تۆمارکراوە تا لاسای زنجیرەکانی کۆمێدیای دۆخی بکاتەوە، کە واندا و ڤیژن لە ڕاستییەکدا دەژین کە بە دەیە جیاوازەکانی سەدە دەیانبات و لە پەنجاکانی سەدەی بیستەم دەست پێ دەکات. تۆمارکردن لە ئەتڵانتا لە نێوان مانگی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ دەستی پێکرد و لە ئازاری ٢٠٢٠ بەھۆی گشتگیربوونی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩–٢٠ وەستا. بەرھەمھێنان لە لۆس ئانجلەس لە ئەیلوول دەستی پێکردەوە و لە تشرینی دووەم تەواو بوو.

واندا ڤیژن بۆ یەکەم جار لە ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ پەخشکرا و ٥ی ئازار بە ٩ ئەڵقە کۆتایی ھات. زنجیرەکە یەکەم کاری قۆناغی چوارەمی جیھانی سینەماییی ماڕڤڵە.

## شوێنێک
سێ ھەفتە دوای ڕووداوەکانی فیلمی (تۆڵەسەنەرەوەکان: کۆتا یاری)٢٠١٩،واندا ماکسیمۆف و ڤیژن ژیانێکی ئیدیل لە شارۆچکەی وێستڤیۆ لە ویلایەتی نیوجرسی دەژین، ھەوڵدەدەن سروشتی ڕاستەقینەی خۆیان بشارنەوە. لەگەڵ دەستپێکردنی جووڵەی دەوروبەریان بە دەیەکانی جیاوازدا و ڕووبەڕووی تروپی جۆراوجۆری تەلەڤیزیۆنی دەبنەوە، ئەو دوو ھاوسەرە گومانیان ھەیە کە شتەکان وەک خۆیان نین

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 

پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی دیزنی+
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی جیھانی سینەمایی ماڕڤڵ
پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان
پۆل:زنجیرە دەربارەی خێزانەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠٢١
پۆل:نەفرەتلێکراوەکان لە خەیاڵ
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە خەیاڵییەکان
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خەڵاتی پرایم تایم ئێمیان وەرگرتووە
پۆل:جادوو لە تەلەڤیزیۆندا
پۆل:زنجیرەکان دەربارەی خێزان
ڕووباری لوۆ (شانسی)

وێنۆک|نەخشەیەک ئاماژە بە ڕووبارەکان و شانشینەکانی ئەوسا دەکات
**ڕووباری لوۆ** ھەروەھا بە ناوە چینییەیکەشی ناسراوە: لوۆ ھێ، لقێکە لە ڕووباری وێی ڕێژەی ڕووبارەکە بە نزیکەیی ٦٨٠ کلیۆمەترە.

## مێژوو
شوێنەکە دەکەویتە نێوان لوۆ و ڕووباری زەرد لە مێژووی دێرینی چین وەک ھێسی (河西, خاکەکان ڕووباری ڕۆژاوا) خاوەندارییەتییەکەی دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ھەردوو ویلایەتی چین و وێی

## بەستەرە دەرەکییەکان
شەڕی حەوت شانشینەکە

وێنۆک|نەخشەی مێژوویی سەردەمی شەڕی حەوت ویلایەتەکە
**سەردەمی شەڕی حەوت ویلایەتەکە** یان **حەوت شانشینەکە** (چینی سادەکراو: 战国七雄 چینی دێرین: 戰國七雄 شێوازی خوێندنەوھ: ژان گوۆ چی سیۆنگ) سەردەمی پێشڕەویکردنی حەوت شانشینە لە مێژووی دێرینی چین کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٤٧٥ بۆ ٢٢١ لە مێژووی دێرینی چین.

ویلایەتەکان بریتین لە:
* چین (秦)
* ویلایەتی چی (齊/齐)
* ویلایەتی چوو (楚)
* ویلایەتی یان (燕)
* ویلایەتی ھان (韓/韩)
* ویلایەتی ژاۆ (趙/赵)
* ویلایەتی وێی (魏)

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ئیمپراتۆریەتی ژۆو
پۆل:٧ (ژمارە)
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین
پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی ژۆو
پۆل:ناوچە و ویلایەتانەی لە سەدەی پێنجەمی پێش زایین دامەزراون
چین (ویلایەت)

وێنۆک
**چین** (بە چینی:秦 شێوازی خوێندنەوە:چین) ویلایەتێکی مێژوویی چینە لە سەردەمی شانشینی ژۆو بە شێویەکی دێرین مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٨٩٧ی پێش زاین. لە سەردەمی شەڕی حەوت شانشینەکه‌ ویلایەتی چین یەکخراوە و بووە بەشێک لە ئیمپراتۆرییەتی چین لەژێر دەسەڵاتی ئیمپراتۆر چین شی ھوانگ

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ھەزارەی یەکەمی پێش زایین لە چین
پۆل:ھەڵوەشاوەکانی سەدەی ٣یەمی پێش زایین
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:چین (ویلایەت)
پۆل:ویلایەت و ناوچانەی لە سەدەی سێیەمی پێش زایین ھەڵوەشێنراونەتەوە
پۆل:ویلایەت و ناوچانەی لە ٩ی پێش زاین دامەزراون
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی چین لە سەدەی سێیەمی پێش زایین
پۆل:فەرمانڕەوا پێشووەکان لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا
ویلایەتی وێی

وێنۆک|ویلایەتی وێی لەسەر نەخشەی ئەوسات.
**وێی** (بە چینی:  魏) ویلایەتێکی دێرینی چین بوو، یەکێک بوو لە حەوت ویلایەتە سەرەکییەکان لە سەردەمی شەڕی حەوت ویلایەتەکە لە مێژووی دێرینی چین لە بەشێکی شانشینی جینەوە دروست بووە بەیەکەوە لەگەڵ ھان و ژاۆ شوێنەکەی لەلای ویلایەتی چین و ویلایەتی چی. لە سەردەمی مۆدێرینی ئەمرۆ ئەکەوێتە ھێنان و ھێبی و شانسی و شاندۆنگ.

## ئەمانەش ببینە

* سەردەمی بەھار و پایز

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:جین (ویلایەتێکی چین)
پۆل:ناوچە و ویلایەتانەی لە سەدەی پێنجەمی پێش زایین دامەزراون
ویلایەتی ھان

وێنۆک|ویلایەتی ھان لە سەردەمی شەڕی حەوت ویلایەتەکە لە ٢٦٠ ی پێش زاین
**ولایەتی ھان** (بە چینی:韓) ویلایەتێکی دێرینی مێژووی چین بوو لە سەردەمی شەڕی حەوت ویلایەتەکە لە مێژووی دێرینی چین وەکوو ویلایەتی ھان لەگەل ئیمپراتۆرییەتی ھان جیاکراوەتەوە بە شێوازێکی خوێندنەوەی چینی بۆ تێکەل نەبوون لەگەل یەکتر (ویلایەتی ھان (韓)، ئیمپراتۆرییەتی ھان (漢)

## سەرچاوەکان

پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ھەزارەی یەکەمی پێش زایین لە چین
پۆل:ھەڵوەشاوەکانی سەدەی ٣یەمی پێش زایین
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:مێژووی ھێنان
پۆل:جین (ویلایەتێکی چین)
پۆل:ویلایەت و ناوچانەی لە سەدەی سێیەمی پێش زایین ھەڵوەشێنراونەتەوە
پۆل:ناوچە و ویلایەتانەی لە سەدەی پێنجەمی پێش زایین دامەزراون
پۆل:ویلایەتی ژێنگ
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی چین لە سەدەی سێیەمی پێش زایین
پۆل:فەرمانڕەوا پێشووەکان لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا
ویلایەتی ژاوۆ

وێنۆک|ویلایەتی ژاوۆ لەسەر نەخشەی سەردەمی شەڕی حەوت ویلایەتەکە لە ساتی ٢٦٠ی پێش زاین
**ویلایەتی ژاوۆ** () یەکێکە لە ویلایەتە سەرەکییەکانی سەردەمی شەڕی حەوت ویلایەتەکە لە سەردەمی دێرینی چین. ویلایەتەکە لە کاتی دابەشبوونی چین دامەزرا بەیەکەوە لەگەڵ ویلایەتەکانی ھان و وێی.

## سەرچاوەکان


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی چین لە سەدەی سێیەمی پێش زایین
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:جین (ویلایەتێکی چین)
پۆل:ویلایەت و ناوچانەی لە سەدەی سێیەمی پێش زایین ھەڵوەشێنراونەتەوە
پۆل:ژاوۆ (ویلایەت)
جیچێنگ (بێیجینگ)

وێنۆک|جی لەسەر نەخشە وەک پایتەختی ویلایەتی یان ئاماژەی پێدراوە لە ٢٦٠ ی پێش زاین
**جی** یان **جیچێنگ** شارێکی مێژوویی بوو لە باکووری چین، کە ئەمڕۆ شارێکی بەردەوام ژیان تیابووە بەناوی بێیجینگ بەگوێرەی گێڕانەوە مێژووییەکان مێژووی دامەزراندنی شاری جی دەگەڕێتەوە بۆ دامەزراندنی ئیمپراتۆرییەتی ژۆو بە نزیکەی ١٠٤٥ ی پێش زاین، شاری جی لە مێژوودا وەک پایتەختی ویلایەتی جی و ویلایەتی یان بووە تاکاتی یەکگرتنی شانشینەکانی چین لەلایەن ئیمپراتۆرییەتی چین لە ٢٢١ ی پێش زاین.

## ئەمانەش ببینە

* سەردەمی بەھار  و پایز

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پایتەختە دێرینەکانی چین
پۆل:مێژووی پەکین
پۆل:یان (ویلایەت)
ویلایەتی یان

وێنۆک|ویلایەتی یان لەسەر نەخشە لە ٢٦٠ی پێش زایین.
**ویلایه‌تی یان** (به‌ چینی: 燕) ویلایه‌تێكی دێرینی سەربە ئیمپراتۆریەتی ژۆو بوو لە مێژووی چین بوو. پایتەختەکەی جیچێنگ بوو (دواتر وەک یانجینگ ناسرا) وە ئێستا پەکینە) مێژووی یان لە سەرەتای ھەزارەی یەکەمی پێش زاین دەستی پێکرد لە سەردەمی ڕۆژاوای ژۆو، دوای ئەوەی فەرمانرەوایەتی پاشایەتی ژۆو بەرەو ھەڵوەشانەوە چوو لە سەردەمی بەھار و پایز لە سەدەی ھەشتەمی پێش زایین، یان توانی بمێنێتەوە و ببێتە یەکێک لە بەھێزترین ویلایەتەکانی ئەوکات لە مێژووی چین، لە ساتی شەڕی ویلایەتەکان لە پێنج تا ٣ی پێش زایین یان یەکێک بوو لە دوایین ئەو ویلایەتانەی کە چین شی ھوانگ بیخاتە ژێر ئیمپراتۆریەتی چین لە ساڵی ٢٢٢ی پێش زایین لەدوای ھەڵوەشانەوەی ئیمپراتۆریەتی چین (٢٠٧ی پێش زایین) یان دووبارە لە ھەڵسانەوە و سەربەخۆ بوونەوە دابوو بەڵام دوبارە دوای گەشەسەندنی ئیمپراتۆریەتی ھان چوویەوە ژێر ئیمپراتۆریەتێکی تر.

## سه‌رچاوه‌كان
* 

پۆل:یان (ویلایەت)
پۆل:ویلایەتە دێرنەکانی چین
پۆل:مێژووی پەکین
پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ١١یەمی پێش زایین لە چین
پۆل:ناوچە و ویلایەتەکان کە لە سەدەی ١١یەمی پێش زایین دامەزراون
پۆل:ویلایەت و ناوچانەی لە سەدەی سێیەمی پێش زایین ھەڵوەشێنراونەتەوە
پۆل:ھەڵوەشاوەکانی سەدەی ٣یەمی پێش زایین
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ھەزارەی یەکەمی پێش زایین لە چین
شاوۆ کانگ

**شاوۆ کانگ** (بە چینی: شێوازی خوێندنەوە :شاوۆ کانگ) شەشەم پاشای شانشینی سیایە لە مێژووی دێرینی چین، کوڕی پاشا سیانگە. شاھۆ کانگ لە جەنگێک بەشداری کردووە دژی ھان ژوۆ بۆ گێرانەوەی شانشینی سیا

## سەرچاوەکان

پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی بیستەم
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٢٠می پێش زایین
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٢١می پێش زایین
پۆل:پاشاکانی شانشینی سیا
پردی دەریاچەی ورمێ

**پردی دەریاچەی ورمێ** پردێک لە باکووری ڕۆژاوای ئێرانە کە گەورەترین و درێژترین پردی ئەم وڵاتەیە. ئەم پردە بە تێپەڕبوون لە دەریاچەی ورمێ، دوو پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات و ورمێ پێکدەگەیێنێت. پڕۆژەی سازکردنەکەی لە ساڵی ٢٠٠٨دا تەواو بوو.

## ئەمانەش ببینە
* دەریاچەی ورمێ

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پردەکانی ئێران
پۆل:پردەکانی کوردستان
بزنەکێوی

وێنۆک
**بزنی کێوی** (ناوی زانستی: Capra aegagrus) گیاندارێکی گیاخۆرە، ئەم جۆرە بزنە لە ناوچەی شاخاوی و دارستان دەژیت، کە لە ھندێک شوێنی روژ ئاوای ئاسیا بەربڵاوە و مەترسی لە ناوچونیان ھەیە.

## پێشانگا

Wildgoat.jpg|بزنی کێوی لە چیای بۆتین، قەزای مێرگەسۆر


## سەرچاوەکان

پۆل:گیانلەبەرە دەستەمۆکان
پۆل:بڕبڕەداران
پۆل:شیردەرەکانی ئەوڕووپا
پۆل:گواندارانی ئەورووپا
پۆل:بزنەکان
جەین لاپۆتایر

**جەین ئیلیزابێت ماری لاپۆتایر** (؛ لەدایکبووی ٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٤) خانمەکتەرێکی ئینگلیزە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 
* 

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤
پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی بەڕیتانی
پۆل:خانمەکتەرە بەریتانییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەندامەکانی کۆمپانیای ڕۆیال شکسپیر
پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:نووسەرانی ژنی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی ئینگلیزی شکسپیر
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئینگلیزی
پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیجی ئینگلیزی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئینگلیز
ھان ژۆ

**ھان ژائۆ** وەک قارەمان ناسراوە کە توانی سەرکەوێ بەسەر ھۆو ییدا لە نزیک شانشینی سیا.

## کتێبناسی
* 
* 
* 
* 
* 
* 

پۆل:ئیمپراتۆریەتیی سیا
پۆل:خەڵکی ئیمپراتۆریەتی سیا
چارڵز دانس

**واڵتەر چارڵز دانس** (؛ لەدایکبووی ١٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٦) ئەکتەرێکی ئینگلیزە. ھەندێک لە بەناوبانگترین ڕۆڵی دانس وەک ڕۆڵی تایوین لانستەر لە زنجیرەی ''کایەی تەختە پاشایەتییەکان'' (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی) کە لە ئێچ بی ئۆ پەخشکرا. لە (٢٠١١–٢٠١٥)، وە بە ڕۆڵی کارلین لە کورتە زنجیرە یان زنجیرەی بچووک لە *Childhood's End* لە کەناڵی Syfy لە (٢٠١٥)، وە بە ڕۆلی گای پێرۆن لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنی *The Jewel in the Crown* (١٩٨٤)، لەم دوایانەدا بە ڕۆڵی ماونتباتنی میر لە وەرزی سێیەم و چوارەمی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی تاج بەشداری کرد.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* Charles Dance at the BFI's Screenonline

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦
پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەندامەکانی کۆمپانیای ڕۆیال شکسپیر
پۆل:ئەفسەرانی نیشانی ئیمپڕاتۆریەتی بەڕیتانی
گۆنگسون دو

وێنۆک|نەخشەیەک کە لۆردەکانی شانشینی ھان نیشان ئەدات لە ناویان گۆنگسون دو لە ھەرێمی لیاۆدۆنگ
**گۆنگسون دو** ژەنەڕال و لۆردێکی چینی بوو لە ١٥٠ تا ٢٣٧ پێش زاین کە لە سەردەمی رۆژھەڵاتی شانشینی ھان ژیاوە.

## سەرچاوەکان


پۆل:لۆردە جەنگییەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٠
ھۆو یی

وێنۆک
**ھۆو یی** (بە چینی: 后羿، شێوازی خوێندنەوە: ھۆو یی) تیر و کەوان بەدەستێکی ئەفسانەیی بوو لە سەردەمی شانشینی سیا ھەروەھا وەک شێن یی) و (بە سادەیی وەک یی) ناسراوە و نازناوی لۆردی لە تیروکەوانی وەرگرتووە.

## مێژوو
بەپێی سەرچاوە ئەفسانەیەکان سەرکردەیەکی مێژوویی بوو لە چین بە گوێرەی سەرچاوەی تۆمارەکانی بامبو لۆرد ھۆو ھێرشی کردە سەر شانشینی سیا لە یەکەم ساڵی حوکمڕانی پاشا تای کانگ و دەستی بەسەر پایتەخەتەکەی گرت لەکاتێکدا تای کانگ خەریکی ڕاوکردن بوو لە خوار ڕووباری لوۆ.

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:خەڵکی ئیمپراتۆریەتی سیا
گۆنگسون کانگ

**گۆنگسون کانگ** ئەفسەرێک و لۆردێکی چینی بوو لە چینی دێرین کە لە سەردەمی رۆژھەڵاتی ھان دەژیا.

پۆل:لۆردە جەنگییەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان
پۆل:سیاسەتوانەکانی ھان
یان (سێ شانشینەکە)

**یان** (بە چینی:燕國) شانشینێکی دێرینی چین بوو، کە بوونی ھەبووە لە تەمموزی ٢٣٧ تا ئەیلولی ٢٣٨ لە نیمچەدوورگەی لیاودۆنگ بوونی ھەبووە.. کە وەک سەردەمی سێ شانشینەکە ناسراوە.

پێشوو تر شانشینەکە سەربەخۆ بووە و لەلایەن پاشا گۆنگسون دو، وە کوڕەکەی گۆنگسون کانگ فەرمانڕەوایی کراوە لە ١٩٠ تا ٢٣٧ی زاینی

## سەرچاوەکان


پۆل:٢٣٧
پۆل:وڵاتەکانی پێشوو لە مێژووی چین
پۆل:مێژووی چین
پۆل:سێ شانشینەکە
کازیوکی ئۆکیتسو

**کازیوکی ئۆکیتسو** (لەدایکبووی ٨ی ئازاری ١٩٨٠) ئەکتەرێکی دەنگی و چیرۆک گێرەوەی ژاپۆنییە، دوای دەرچوونی لە زانکۆی ئۆسەکای تایبەت بە ھونەرەکان دەست بەکاردەبێت لە بوارەکەی.

## فیلمۆگرافی
### ئەنیمێ لە تیڤی
**٢٠٠٥**
* لە ئەنیمێی ئۆنێگای مای میلۆدی وەک ھیراگی، کێیچی|کەروێشکی ماسک لەبەر.

**٢٠٠٧**
* لە گینتاما وەک کامێمیا

**٢٠٠٨**
* کارگوزاری ڕەش وەکوو ڤێنسێنت فانتۆمھایڤ
* نۆدامێ وەک سیۆ
* تۆرادۆرا وەک ھیسامیتسو نۆتۆ

**٢٠٠٩**
* ھەناساکێرو سێیشۆنێن وەکوو (Izmal)
* جادووی مۆدێرن ئاسانی کردووە وەک کارل کریست بارس
* یو-گی-ئۆھ فایڤ-دی وەک لیۆ (لە ئەلقەی ھەشتا و پێنج)

**٢٠١٠**
* کایچۆ وا ماید سەما وەک کێنتا؛ کۆوما یافو "کۆو"; یوتا ئوتسومی
* خانمەکان و کارگوزارەکان وەکوو ئەکیھارو ھینۆ
* ساکیرێی: بەیەکگەیشتنی پاک وەکوو یۆیچی کیمورا
* سێنگۆکو بەسارا: سامورای کینگس دوو وەک ئاکاگاوا مۆتۆیاسو
* شکی وەکوو سێشین مورۆی
* دەبن بە کواسەر وەک تاسکو فوجیۆمی

**٢٠١١**
* باکومان دوو وەک کیم سونگیو
* بێن-تۆ وەکوو ڕێن نیکایدۆو
* کرۆس فایت بی-دامان وەک لایگۆ ئۆگرا
* ھەناسکو ئیرۆھە وەکوو ھاروھیکۆ کۆماتسو
* ھێڤنس میمۆ پاد وەکوو ساتۆشی تێرۆکا
* دواین دورخراوە: فام، باڵی سلڤەر وەکوو لوسینیا ھافێز

**٢٠١٢**
* باکومان. دوو و سێ ئیچیریکی ئۆریھەرا؛ کیم سونگیو
* سەرکێشییە سەمەرەکانی جۆجۆ وەکوو جۆنەسان جۆستەر
* سەمای سکیت وەکوو ڕیک

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠
پۆل:زیندووان
پردی کۆتۆل

وێنۆک|دیمەنێکی پردی کۆتۆل
**پردی کۆتۆل** پردێکی گواستنەوەی ڕەیلی لەسەر ڕووباری کۆتۆل لە شارستانی خۆی، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. ئەم پردە لە ساڵی ١٩٧٠ سازکرا و دڕێژایییەکەی ٤٤٢.٩ مەترە.

## سەرچاوەکان

پۆل:پردەکانی ئێران
پۆل:نژیاروانیی ئێرانی
ئیمپراتۆر سیانی ھان

وێنۆک
**ئیمپراتۆر سیانی ھان** (لەدایکبووی ٢ ی ئازاری ١٨١ تا ٢١ ئازاری ٢٣٤) ناوی کەسی لیو سی (چینی: 劉協 ) چواردەیەمین و دواین ئیمپراتۆری رۆژھەڵاتی ھان بوو لە سەردەمی دێرینی چین، چووە سەر تەخت لە ٢٨ ی ئەیلولی ١٨٩ تا ١١ ی کانونی یەکەمی ٢٢٠.

## سەرچاوەکان


پۆل:مردووانی ٢٣٤
پۆل:لەدایکبووانی ١٨١
پۆل:دەیەی ١٨٠
پۆل:دەیەی ٢٠٠
پۆل:دەیەی ٢١٠
پۆل:دەیەی ١٩٠
پۆل:دەیەی ٢٢٠
پۆل:فەرمانڕەوا چینیەکانی سەدەی ٢می زایینی
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ٣یەمی زایینی
پۆل:فەرمانڕەوا مناڵەکان لە ئاسیا
چاوۆ چاوۆ

وێنۆک
**چائۆ چائۆ** (؛ )  لە ١٥٠ تا ٢٢٠ی پێش زایین، چائۆ چائۆ لۆردێکی جەنگی و سەرکردە و شاعیر بوو. لە سەردەمی دێرینی چین، دووەم چانسلەری ئیمپراتۆرییەتی ھان بوو لە رۆژھەڵاتی ھان، دواتر و لەدوا ساتی ئیمپراتۆرییەتەکە خاوەنی دەسەڵاتێکی زۆر بوو.

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٥٥
پۆل:مردووانی ٢٢٠
پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی سێیەم
پۆل:سەرکردەکانی حکومەت لە سەدەی سێیەمی زاینی
پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتی ھان
پۆل:لۆردە جەنگییەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان
پۆل:شاعیرانی ئانھوی
پۆل:ڕاسپێردراوەکانی چین
پۆل:خێزانی چاوۆ چاوۆ
دۆنگ ژوۆ

وێنۆک
**دۆنگ ژوۆ** ژەنەڕال و لۆردێکی سەربازی بوو کە لە دوایین سەردەمی ئیمپراتۆرییەتی ھان لە سەردەمی چینی دێرین دا ژیاوە، دۆنگ ژوۆ ژەنەڕال و وەزیرێکی بەدەسەڵات بوو لە حکوومەت و بە زۆر وایکرد کە ئیمپراتۆر شائۆ دەست لە فەرمانڕەوایەتی ھەڵبگرێت و شوێنگرەوەی بۆ دانا کە براکەی سیان ھان بوو. بەگوێرەی سەرچاوەکان ئیمپراتۆر سیان تەنھا بە ناو پلەی ئیمپراتۆری ھەبوو و ڕۆژھەڵاتی ئیمپراتۆرییەتەکە تەنھا بەناو دەژیا و لەمانەوە بوو.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:مردووانی ١٩٢
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢ەم
پۆل:مردووانی سەدەی ٢ەم
پۆل:پەیوەندیدارەکان بە دۆنگ ژوۆ
پۆل:لۆردە جەنگییەکانی ئیمپراتۆریەتی ھان
پۆل:ڕاسپێردراوەکانی چین
لیو بیان

**لیو بیان** (لەدایکبووی ١٧٦ تا ٦ ی نیسانی ١٩٠ ی زاینی) ھەروەھا وەک **ئیمپراتۆر شاۆی ھان** ناسراوە، سیانزەم ئیمپراتۆری ڕۆژھەڵاتی ھان بوو لە سەردەمی دێرینی چین، لە تەمەنی سیانزە ساڵی کاتی مردنی باوکی چووە سەر تەخت، وە فەرمانڕەوایی کرد لە ١٥ ی ئایار بۆ ٢٨ ی ئەیلولی ١٨٩ پێش ئەوەی لەلایەن دۆنگ ژوۆدا لەسەر تەخت لاببرێت.

## سەرچاوەکان


پۆل:مردووانی ١٩٠
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٦
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢ەم
پۆل:مردووانی سەدەی ٢ەم
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٦ی پێش زایین
پۆل:فەرمانڕەوا چینیەکانی سەدەی ٢می زایینی
پۆل:فەرمانڕەوا مناڵەکان لە ئاسیا
پۆل:فەرمانڕەوا لابراوەکان
دەوڵەتی کاکوویە

**دەوڵەتی کاکوویە** یان **کاکەوەیھی** یان **کاکۆیی** (بە لاتینیی کوردی: *Kakeweyhî* یان *Kakûyiyan*) دەوڵەتێکی دیلمی ئیسلامی شیعە بوون کە لە ساڵانی ١٠٠٨ تا ١١٤١ دەسەڵاتیان ھەبووە.
دامەزرێنەری ئەم حکوومەتە ئەبو جەعفەر محەممەد کوڕی ڕۆستەمە. عەلا ئەلدەولە محەممەد ھانی دەمرا و زانایانی دەدا و فەیلەسوفی بەناوبانگ ئیبن سینا تا مردنی وەزیری پاشا ھەبوو. ھێرشی تورکەکانی غەز بەتەواوی بارودۆخی سیاسی ئێرانی گۆڕی و بەنی کاکەوەیی وەک ھێزەکانی دیکە ھێنایە بەر بەرگری. کاتێک ئیبن کاکەوەیی لە ساڵی ١٠٤١ زایینی کۆچی دوایی کرد و فەرامەرزی کوڕی لە ئەسفەھان جێگەی خۆی گرت، ناچار بوو بە دەوڵەتی سەلجوقییەکان بناسێتەوە.

## مێژوو
دامەزرێنەری خانەدانی کاکۆیی عەلائولدەولە محەممەد بوو، کە سەرکردەیەکی سەربازیی دەیلەمی بوو لەژێر خزمەتی میرنشینی بوەیھی جیبالدا. باوکی، ڕوستەمی دووژمنزیار، ئەویش خزمەتی بوەیھییەکانی کردبوو، و زەویی لە ئەلبورز پێدرابوو بۆ پاراستنیان لە دژی فەرمانڕەوا ناوخۆیییەکانی ناوچەی دراوسێی تەبەرستان. ڕوستەم خاڵی سەیدە شیرین بوو، کە شازادەیەکی خانەدانی باوەندی بوو و ھاوسەرگیری لەگەڵ میری بوەیھی فەخرولدەولە (فەرمانڕەوایی: ٩٧٦–٩٨٠، ٩٨٤–٩٩٧) کردبوو. بەھۆی ئەم پەیوەندییە، زۆرجار عەلائولدەولە محەممەد بە ئیبن کاکۆیییە یان «پیسەری کاکۆ» ناودەبرێت، کە بە واتای «کوڕی خاڵ» دێت. تا ساڵی ١٠٠٨، ئەو پارێزگاری شاری ئەسفەھان بوو، پۆستێک کە سەیدە شیرین بۆی دەستەبەر کردبوو؛ بەڵام ڕاپۆرتی مێژوونووسی ناوخۆیی سەدەی ١١ی ئەسفەھان، مافەڕووخی، ئەوە دەخاتە ڕوو کە عەلائولدەولە محەممەد لایەنی کەم لە سەرەتای ساڵی ١٠٠٣وە کۆنترۆڵی شارەکەی لەدەستدا بووە. بە تێپەڕبوونی کات، ئەو بە کردەیی لەژێر کۆنترۆڵی بوەیھییەکان سەربەخۆ بوو.

ھەندێک جار محەممەد کوڕی ڕوستەمی دووژمنزیار وەک ھاوپەیمانی بوەیھییەکان دەردەکەوت؛ بۆ نموونە کاتێک شەمسولدەولە لە ھەمەدان ڕووبەڕووی ڕاپەڕین بووەوە، بۆ ھاوکاری پەنای بۆ کاکۆییەکان برد. ماوەیەکی کەم دوای کۆچی دوایی شەمسولدەولە، سەماولدەولە بوو بە جێنشینی، بەڵام کاکۆییەکان ھێرشیان کرد و لە ساڵی ١٠٢٣ یان ١٠٢٤دا کۆنترۆڵی ھەمەدانیان کرد. پاشان پێشڕەوییان کرد و حەڵوانیان لە عەنازییەکان سەند. موشەریفولدەولەی بوەیھی، کە فەرمانڕەوایی فارس و عێراقی دەکرد، کاکۆیییەکانی ناچار کرد لە حەڵوان بکشێنەوە، بەڵام ھەمەدانیان لای خۆیان ھێشتەوە. ئاشتی لە نێوان ھەردوولادا بەسترا و لە کۆتاییدا ھاوپەیمانییەکی ھاوسەرگیری ڕێکخرا.

لە ساڵی ١٠٤١دا فەرامورزی کوڕی بوو بە جێنشینی محەممەد کوڕی ڕوستەمی دووژمنزیار. لەکاتێکدا لە ھەمەدان کاکۆیییەکی تر بە ناوی گەرشاسپی یەکەم دەسەڵاتی گرتە دەست. لە ساڵی ١٠٩٥دا، گەرشاسپی دووەم بوو بە میری نوێی خانەدانی کاکۆیی، و دواتر لە شەڕی قەتوان لە ساڵی ١١٤١دا کوژرا. فەرمانڕەوایی فەرامورز لەلایەن سەلجووقییەکانەوە کورتکرایەوە، کە دوای گەمارۆدانی ساڵێکی ئەسفەھان لە ساڵی ١٠٥١ یان ١٠٥٢دا شارەکەیان گرت. سەرەڕای ئەمەش، لەلایەن سەلجووقییەکانەوە یەزد و ئەبەرکووھ وەک دەرەبەگایەتی بە فەرامورز دران. کاکۆیییەکان تا ناوەڕاستی سەدەی ١٢ وەک پارێزگاری ئەم ناوچانە مانەوە؛ فەرمانڕەوایییان لەو ماوەیەدا بە دروستکردنی مزگەوت، کەناڵ و قەڵابەندییەکان ناسرابوو.

## تێبینییەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:مێژووی ئێران
پۆل:مێژووی کوردستان
پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی دەیەی ١١٤٠
کۆتایی ئیمپراتۆریەتی ھان

**کۆتایی ئیمپراتۆریەتی ھان** دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی ١٨٩ تا ٢٢٠ ی زاینی لە سەردەمی دواین ئیمپراتۆری ئیمپراتۆریەتەکە ئیمپراتۆر سیان، لەماوەی ئەم ساڵانەدا ئیمپراتۆریەتەکە پارچە پارچە دەبوو ھەر پارچەیەک لەلایەن لۆردێک فەرمانڕەوایی ئەکرا و لەژێر کۆنتڕۆلی راستەوخۆی ئیمپراتۆر دەرچووبوو، بە تایبەتی لە کودەتاکەی سەرپێچی زەرد کە ماوەکەی لە نێوان  (١٨٥ تا ٢٠٥ زاینی بوو) ھەرچۆنێک بێت پایەکانی ئیمپراتۆرەکە لەلایەن دۆنگ ژوۆوە دەڕوخێنرا ئەمەش وایکرد ئیمپراتۆریەتەکە پارچە پارچە ببێت و ھەر پارچەیەکی لەلایەن لۆردێکەوە فەرمانڕەوایەتی بکرێت. بە ماوەیەک یەکێک لەو لۆردانەی ئیمپراتۆریەتەکە چاۆ چاۆ توانی دوبارە ئیمپراتۆریەتەکە بەشێوەیەک لە شێوەکان یەک بخاتەوە لە ژێر ف ئەرمانڕەوایەتی ئیمپراتۆر سیان بەڵام ئیمپراتۆریەتەکە لەراستیدا لەلایەن چاۆ چاۆدا و لەژێر پەردە فەرمانڕەوایەتی دەکرا.

ھەرچۆنێک بێت ئەم یەکخستنەوەیە زۆری نەخایاند و لەجەنگێک بەناوی قەراخی سوور لە نێوان ساڵانی ٢٠٨ و ٢٠٩ دا، کە جەنگەکە لە نێوان چاۆ چاۆ دژی ھەردوو ھاوپەیمانی سون چوان و لیو بێی دا روویدا و سەرەنجامەکەی بە شکستی چاۆ چاۆدا کۆتایی ھات.

## ئەمانەش ببینە

* ئیمپراتۆریەتی ھان

پۆل:دەیەی ١٨٠
پۆل:دەیەی ١٩٠
پۆل:دەیەی ٢٠٠
پۆل:دەیەی ٢١٠
پۆل:دەیەی ٢٢٠
پۆل:کۆتایی ئیمپراتۆریەتیی ھان
پۆل:ئیمپراتۆریەتی ھان
ئۆفرێکتمی

**ئۆفرێکتمی** پرۆسەیەکی نەشتەرگەرییە بۆ لابردنی ھێلکەدان لە مرۆڤەکان ئەکرێت نەشتەرگەرییەکە ئەنجام بدرێت بەھۆی شێرپەنجەی خانەکان لە ھێلکەدان یان شێرپەنجە یان کیس لە ھێلکەدان بۆ کەمکردنەوەی چانسی بڵاوبونەوەی شێرپەنجە لە ھێلکەدان، یان بەیەکەوە لەگەڵ ھیستێرێکتمی دا دەکرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:پزیشکیی نەشتەرگەریی ژنان
پۆل:توندوتیژی دژی ژنان
پۆل:کەڵکاژۆی سێکسی
پۆل:نەشتەرگەری دانانەوەی جێندەر (مێ-بۆ-نێر)
ھیستێرێکتمی

**ھیستێرێکتمی** پرۆسەیەکی نەشتەرگەرییە کە تیایدا مناڵدان لادەبرێت ھەورەھا لەگەڵیشدا لەوانەیە ھێلکەدان و جۆگەی فاڵۆپ و شوێنەکانی تر کە دەوری شوێنەکەیان داوە لا ببرێن بە زۆری نەشتەرگەرییەکە لەلایەن پزیشکێکی پسپۆری (Gynaecology) پزیشکی ئافرەتانەوە دەکرێت.

## سەرچاوەکان


پۆل:نەشتەرگەری دانانەوەی جێندەر (مێ-بۆ-نێر)
پۆل:پزیشکیی ژنان
پۆل:پزیشکیی نەشتەرگەریی ژنان
پۆل:کۆئەندامی زاوزێ
چارەسەری دەنگ (ترانسجێندەر)

**چارەسەری دەنگ** یان **ڕاھێنانی دەنگ** دەگەڕێتەوە بۆ شێوازێکی بێ نەشتەرگەری تەکنیکێکە بۆ گرنگی پێدان و باشترکردنی شێوازی دەنگی مرۆڤ. لەبەر ئەوەی دەنگ ڕۆلێکی گرنگ دەبینێت لە پێشکەشکردنی جێندەر خەڵکانی ترانسجێندەر لەوانەیە پێویست بکات چارەسەری دەنگ وەربگرن لە بەشێک لەو چارەسەرانەی وەری دەگرێت لە کاتی ترانزشن بۆ ئەوەی ئەو دەنگەی ھەیانە ڕێکی بخەن لەگەل جێندەرەکەیان ئەوە پێویستیان بەم شێوازی چارەسەرە دەبێت بۆ ئەوەی ئارامتر و ئاسوودەتر بن لە ڕووبەروو بوونەوەی بەرامبەر، ئەم پرۆسەیە پێویستە بۆ ڕێکخستنەوەی دەنگ لە کاتی قسەکردن و دەربڕین ھەبوونی دەنگێک کە لەگەل کارەکتەر و ناسنامەی جێندەری کەسەکە یەک ئەگرێتەوە ئەوا شتێکی گرنگە بۆ کەسی ترانسجێندەر کە بەم پرۆسەیە تێبپەرێت ھەرچۆنێک بێت نەبوونی دەرفەت بۆ کردنی ئەم پرۆسەیە جێندەری کەسەکە لەخۆی کەم ناکاتەوە و ئەو کەسە ھەر ئەو جێندەرەییە کە خۆی ئەیەوێ و پێناسەی ئەکات

**بە مێینەکردنی دەنگ**  ئامانجێکە کە تیایدا دەنگی ترانسجێندەری کچ باشتر دەکرێت لە دەنگی نێرینەوە بۆ مێینە ھەنێک چارەسەری دەنگ ھەیە کە کەسەکە ئەتوانێت خۆی یارمەتی خۆی بدات بۆ ئەوەی دەنگەکەی باشتر بکات و لەگەل کارەکتەر و ناسنامە جێندەرییەکەی خۆی بیگونجێنێت

**بە نێرینەکردنی دەنگ** ئامانجێکە کە تیایدا دەنگی ترانسجێندەری کوڕ باشتر دەکرێت و لە دەنگی مێینەوە بۆ نێرینە ھەرچۆنێک بێت تەکنیکی بە نێرینەکردنی دەنگ داوانەکراوە لە ترانسجێندەر کوڕ چونکە بە ماوەی کات خۆی لەگەل گەشەکردن دەنگی لە مێینەیەوە دەگۆڕێت بۆ نێرینە بە پێچەوانەی ترانسجێندەر کچ بە کاریگەری تێستۆستێرۆن ھەرچۆنێک بێت ھەنێک پێیان وایە تێ{تۆستیرۆن وەرنەگرن و بەشێوەی تەکنیکی تایبەت دەنگیان قوڵتر بکەن.

## بە نێرینەکردنی دەنگ
بە نێرینەکردنی دەنگ دەگەڕێتەوە بۆ نزم کردنەوەی شێوازی قسەکردن بەشێوەیەکی دوبارە وەک ئەوەی سێوەکەی ئادەم دەچێتە خوارەوە و فشار ئەخاتە سەر کشکشێ بۆ ئەوەی دەنگێکی گڕتر دروست بکات. ھەرچۆنێک بێت ھەنێک کەس ناینەوێ لەژێر چارەسەری بە نێرینەکردنی دەنگ بڕۆن و تەکنیکی تایبەت ھەڵدەبژێرن بۆ ئەوەی دەنگیان گڕتر بێت، ھەرچۆنێک بێت بە چارەسەری بە نێرینەکردنی دەنگ یارمەتیدەرێکی باشە بۆ ترانسجێندەری کوڕ بۆ ئەوەی نائارامییە جێندەرییەکەی ئارامتر بێت و ئاسوودەتر بێت لە کۆمەڵایەتیی بوون ڕێگەیەکی تر بۆ بە نێرینەکردنی دەنگ بریتیە لە پرۆسەی نەشتەرگەریکردن 

## بە مێینەکردنی دەنگ
بە مێینەکردنی ڕووخسار دەگەڕێتەوە بۆ چارەسەری دەنگ و باشترکردنی لە دەنگی قووڵەوە بۆ دەنگی بەرز کە پرۆسەیەکی پێویستە بۆ ترانسجێندەر کچ. ترانسجێندەری کچ کە بیەوێت چارەسەری بە مێینەکردنی دەنگ وەرگرێت ژمارەیەکی زۆری خزمەتگوزاری بە مێینەکردنی کچ ھەیە بۆی.

چارەسەری بە مێینەکردن کاریگەرییەکی باشی ھەیە بۆ ڕێکخستنەوە و باشترکردنی دەنگ وەکوو دوبارەکردنەوەی سەرەکیەکان و ڕێکخستنەوەی شێوازی دەربڕینی دەنگ ڕێگەیەکی زۆر ھەیە بۆ فێربوون و بە مێینەکردنی دەنگ کە ترانسجێندەر کچ خۆی ئەتوانێت یارمەتی خۆی بدات وەکوو کەناڵی (وانەکانی دەنگی ترانسجێندەر).

## سەرچاوەکان

پۆل:گوێزانەوەی جێندەر و دەرمان
پۆل:دەنگی مرۆڤ
بادەم

وێنۆک|داری بادەم و بەری
**بادەم** (ناوەکانی دیکە: بادام، بایەم، باوی، باویۆک، باھیڤ، چوالە، بایەو، قەوارۆک، دەینەک، ڤامێرە، باگیڤ) دارێکە لە تیرەی گوڵ سوورەکان، ھەمیشە سەوزە ٤–١٠ مەتر بڵند دەبێت. بەری ئەم دارە بریتییە لە بایەم، سەرەتا سەوز و ناسکە و پاشان سپی و ڕەق دەبێت. بادەم یەکێکە لە دارە خۆڕسک و ئاویەکان بەربڵاوە لە جیھان زور جۆری ھەیە، داری بایەم بە لایەنی کەم پێنج ھەزار ساڵ پێش ئێستا ھاتووە ناساندن، بۆ یەکەم جار لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست پاشان بۆ ناوچەکانی دەریای سپی بڵاوبۆتەوە. بەرەکەی بۆ خواردن و دەرمان و سابوون سازی بەکاردەھێندرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕوەکەکان
پۆل:فندقی و تۆوە خۆراکییەکان
پۆل:گژوگیاکانی ئاسیا
پۆل:پڕۆنۆس
پۆل:ھێماکانی کالیفۆرنیا