open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
یۆلیۆس ئەکسلۆرد

**یۆلیۆس ئەکسلۆرد** (بە ئینگلیزی :Julius Axelrod؛ ٣٠ ی ئایاری ١٩١٢ - ٢٩ ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤) زانا و توێژەرێکی خەڵکی ئەمریکا بوو. ساڵی ١٩٧٠ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بە ھاوبەشی لەگەڵ بێرنارد کاتز و ئۆلف ڤۆن ئۆلەر.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢
پۆل:مردووانی ٢٠٠٤
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی
پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو
پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل
پۆل:مولحیدانی ئەمریکا
پۆل:بێخوایانی ئەمریکی
بنکەدراوەی ئۆراکڵ

) سیستەمێکی بەڕێوەبردنی بنکەی زانیاری پەیوەندییە (RDBM) لەلایەن کۆمپانیایی ئۆراکڵ گەشپێدراوە و یەکێکە لە باوەڕپێکراوترین و بەکارھاتووترین بزوێنەرەکانی زانیاری پەیوەندیی کە سیستەمەکە لە چوارچێوەی داتابەیسێکی پەیوەندی کراوە دامەزراوە کە تێیدا زانیارییەکان بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ لەلایەن بەکارھێنەرەکانەوە بەردەستدەبێت یان ھەر بەرنامەکەی ڕووکاری-پێشەوە لە ڕێگەی زمانی SQL کە زۆرجاران لەلایەن کۆمپانیا جیھانیاکان بەکاردەھێنرێت لە ڕیکخستنی زانیارییەکان و بەڕیوەبەردنی بە درێژایی تۆڕە جیھانییەکان و ناوخۆیییەکان وەھەروەھا پێکھاتەی تۆڕی تایبەتمەند بەخۆی ھەیە بۆ پەیوەندیکردن بە ھەموو تۆڕەکانی تر

## تایبەتمەندییەکانی ئۆراکڵ
* پاراستنی زانیارییەکان: کە سیستەمێکی پاراستنی زانیاری ھەیە کە لە ڕووی پێکھاتەوە لە ھەموو پێشبڕکێکارانی تر باشترە
* مامەلەکردن لەگەل زانیارییەکان: کە دەتوانێت لەگەل قەبارەیەکی گەورەی زانیاریی کە دەگاتە ملیۆنان مێگابایت لە زانیاریی مامەلەبکە
* پشتیوانییەکی باشە بۆ بەکارھێنەرانی لە سەرتاسەری جیھان لە ڕێگەی ماڵپەڕەکەیەوە
* بەھێزترین ئامرازە لە بواری بازرگانی ئەلیکترۆنیدا بەھۆی مامەلە گەورەکەی لەگەڵ زمانی جاڤادا

## ئامرازەکانی ئۆراکڵ
* پۆستەری فەرھەنگی زانیاری (Data Dictionary Poster): ئامرازێکی پێویستە بۆ ھەموو بەرنامەکانی ئۆراکڵ
* پۆستەری فرمانی لێنوکس (Oracle Linux Commands Poster): ئامرازێک و سەرچاوەیەکی گەورەیە بۆ ھەموو گەشەپێدەرەکانی ئۆراکڵ
* ئامرازی FormsPack: بۆ دووبارە دارژتنەوەی زمانی SQL
* ئامرازی Ignite for Java:بەرپرسیارە لە کاتی وەڵامدانەوە
* TOAD:ئامرازێکی زۆر باش لە Quest
* SQL Developer: ئامرازێکی مەزنە کە لەلایەن چەند کەسەوە دیزاین کراوە

## ئامرازەکانی Oracle Developer
* ئامرازە بۆ دروستکردنی فۆرم (Forms)
* ئامرازە بۆ دروستکردنی ڕاپۆرت (Reports)
* ئامرازە بۆ دروستکردنی گرافیک (Graphics)
* ئامراز بۆ گەڕان لە بنکەی زانیارێکان (Query)
* ئامڕازە بۆ بەرنامەرێژکردن (Procedure and function)

## وەشانەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:سیستمی بەڕێوەبردنی بنکەدراوە
ئۆپەراسیۆنی ڤایکینگ ھامەر

**ئۆپەراسیۆنی ڤایکینگ ھامەر**  ( بە ئینگلیزی :Operation Viking Hammer) ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی بوو کە لە سەردەمی جەنگی عێراقدا لە باکووری عێراق ئەنجام درا، کە ئامانجی ئۆپەراسیۆنەکە لەناوبردنی ئەنسارولئیسلام بوو کە بەشەکانی کوردستانیان داگیرکردبوو ئەنسارولئیسلام لە ساڵی ٢٠٠١ دا لەلایەن ئەندامانی پێشووی قاعیدە و وەک بزووتنەوەی ئیسلامی سەلەفی دامەزرا کە کارپێکەری توندی شەریعەتی سەپاند لەو گوندانەی کە کۆنترۆڵی کردبوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:ململانێکانی ٢٠٠٣
پۆل:٢٠٠٣ لە باشووری کوردستان
پۆل:پارێزگای ھەڵەبجە
ھالدین ھارتلاین

**ھالدین کیفەر ھارتلاین** (بە ئینگلیزی: Haldan Keffer Hartline؛ ٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٠٣ – ١٧ی ئازاری ١٩٨٣) زانا و توێژەرێکی خەڵکی ئەمریکا بوو. ساڵی ١٩٦٧ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھاوبەشی لەگەڵ دوو زانای دیکە کە ئەوانیش جۆرج والد و ڕانیار گرانیت بوون.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٣
پۆل:مردووانی ١٩٨٣
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
بانکی وەتەنیی میسر

**بانکی وەتەنیی میسر** () بانکێکی میسرییە، سەر بە بانکی نەتەوەییی کووەیتە. بانکەکە لە ئایاری ١٩٨٠ دامەزراوە. 

لە ساڵی ٢٠٠٧، قازانجی بانکەکە گەیشتە ٤٤.٥ ملیۆن دۆلار، کە ڕێژەی ١٥٧٪ زیاتربوو بەراورد بە ساڵی پێشتر. بانکەکە زیاتر لە ٤٠ لق و بریکاری هەیە لە شارەکانی میسر.

## سەرچاوەکان
مۆزەخانەی مێژووی سروشتی، ڤیێنا

**مۆزەخانەی مێژووی سروشتی، ڤیێنا** () مۆزەخانەیەکی گەورەی تایبەت بە زانستی سرووشتە و دەکەوێتە شاری ڤیێنا لە وڵاتی نەمسا. مۆزەخانەکە ٣٠ ملیۆن پارچە شوێنەوار لە خۆدەگرێت. مۆزەخانەکە لە ٣٩ ژووری پێشانگا بەڕووبەری ٨،٤٦٠ مەتر چوارگۆشە پێکدێت.

لە مۆزەخانەکە بەبەشداریی ٦٠ زانا لەگەڵ میوانی بانگێشتکراو توێژینەوە لە بوارەکانی زانستە مرۆڤایەتییەکان، زانستی زەوی و زانستی ژیان دەکۆڵنەوە.

## سەرچاوەکان
مۆزەخانەی ئێسی

**مۆزەخانەی ئێسی** () مۆزەخانەیەکە لە ئێسی، ویلایەتی کوارا، نێجیریا. بە کردنەوەی لە ساڵی ١٩٤٥ ئەم مۆزەخانە بوو بە یەکەم مۆزەخانەی نێجیریا. مۆزەخانەکە سەردەمانێک زیاتر لە ھەزار وێنە و کێلی گۆڕی لە خۆدەگرت کە شێوەی مرۆڤیان پیشان دەدا.
وێنۆک

## سەرچاوەکان
مۆزەخانەی نەتەوەیی شاری بەنین

**مۆزەخانەی نەتەوەیی شاری بەنین** () مۆزەخانەیەکی نەتەوەیییە لە شاری بەنینی نێجیریا، دەکەوێتە ناوەندی شارەوە لە مەیدانی پاشا. مۆزەخانەکە ژمارەیەکی زۆر لە پارچە دەستکردەکانی تێدایە کە پەیوەندی بە ئیمپراتۆرییەتی بەنینەوە ھەیە، وەک گڵ، شێوەی بڕۆنز و پارچە ئاسنی لەتکراو. هەروەها ئەو هونەرانەش لەخۆ دەگرێت مێژوویان دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمانی پێشووتر.

## سەرچاوەکان
مۆزەخانەی جۆس

**مۆزەخانەی جۆس** () مۆزەخانەیەکی شاری جۆسە لە نێجیریا، مۆزەخانەکە لە ساڵی ١٩٥٢ لەلایەن بێرنارد فاگەوە دروستکراوە، لە بنەڕەتدا مۆزەخانەی نەتەوەیی بووە. وەک سەنتەرێکی گرنگ بۆ لێکۆڵینەوە لەبارەی کەلتووری پێش مێژووی نێجیریا بەکاردێت.

## سەرچاوەکان
کارییک ھێڵ

وێنۆک|کارییک ھێڵ**کارییک ھێڵ** () تەلارێکی مێژویی و کراوەیە بۆ خەڵک، دەکەویتە ئەدێلاید ھێڵس لە دەوروبەری سپرینگفیلد لە باشووری ئوسترالیا. لە بنەڕەتدا ئەم شوێنە ماڵی سێر ئێدوارد بیڵ هایوارد (بازرگانی ئوسترالی) و ژنەکەی لەیدی ئورزولا بوو. لە ماڵەکە چەندین وێنەی کێشراو، پەیکەر و ئەنتیک دەبینیت. مێژووی ئەم شوێنە بۆ ساڵی ١٩٣٩ دەگەڕێتەوە و لەسەر شێوازی تەلارسازیی مانۆری ئینگلیزی درووستکراوە، بەیەکێک لەو ماڵە دەگمەنەکانی ئوسترالیا دادەنرێت کە بەڕەسەنایەتی خۆیان ماونەتەوە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ئامرازەکان
بانکی یەکگرتووی ئەھلی

**بانکی یەکگرتووی ئەھلی** () بانکێکە بنکەی سەرەکی دەکەوێتە مەنامە، بەحرەین. یەکێکە لە گەورەترین بانکەکانی بەحرەین. بانکەکە لقی لە ٨ وڵاتی ڕۆژهەڵاتی ناوین و بەریتانیا هەیە، لەوەتەی ئابی ٢٠٠٠، پشکەکانی بانکەکە خرایە لیستی بۆرسەی بەحرەین. هەروەها لە حوزەیرانی ٢٠٠٦، خرایە لیستی بۆرسەی کوەیت.

## سەرچاوەکان
مۆزەخانەی کاشیکالی و حەوزی تیمساح

وێنۆک**مۆزەخانەی کاشیکالی و حەوزی تیمساح** () دەکەوێتە ناو جەرگەی شاری باکاو، لە گامبیا. نزیکەی ١٠ میل (١٦ کیلۆمەتر) لە بانجولی پایتەختەوە دوورە. یەکێکە لە سێ حەوزی پیرۆزی تیمساحەکانی لێیە کە وەک سەرچاوەیەک بۆ نەریتی پیتاندن (وەچەخستنەوە) بەکار هاتووە، حەوزەکانی دیکە فۆلۆنکۆ لە کۆمبۆی باشوور و بێرندین لە کەناری باکوورە.

## سەرچاوەکان
مۆزەخانەی کەلەپووری ئەفریقی

**مۆزەخانەی کەلەپووری ئەفریقی** () مۆزەخانە و پێشانگای ھونەرییە لە باکاو، گامبیا پێشتر لە بانجول بووە. لە مۆزەخانەکە ژمارەیەکی زۆر لە هونەری ئەفریقی و پەیکەر کۆکراونەتەوە. کەلووپەلەکانی مۆزەخانەکە بۆ فرۆشتن دانراون، هەرکاتێکیش دەفرۆشرێن ئەوا بە بابەتی دیکەی هونەریی گامبیا جێگەیان دەکرێتەوە.

## سەرچاوەوکان
مۆزەخانەی نەتەوەییی گامبیا

**مۆزەخانەی نەتەوەییی گامبیا** () مۆزەخانەیەکی کولتوورییە لە گامبیا. کەوتووەتە بانجول. بەڵگەی مێژوویی و پەیوەندیدار بە مێژوویی گامبیای تێدایە.

## سەرچاوەکان

پۆل:مۆزەخانەکانی گامبیا
مۆزەخانەی نەتەوەییی ئێریتریا

**مۆزەخانەی نەتەوەییی ئێریتریا** () مۆزەخانەیەکی نەتەوەیییە لە شاری ئاسمارا لە ئێریتریا. وەڵدەب وەڵماریام لە ساڵی ١٩٩٢ دروستی کردووە. لە بنەڕەتدا تا ساڵی ١٩٩٧ لە کۆشکی پارێزگاری پێشوو بوو، دواتر گواسترایەوە بۆ شوێنی قوتابخانەی کۆمبۆنی سیستەرسی کچان.

## سەرچاوەکان

پۆل:مۆزەخانەکانی ئێریتریا
مۆزەخانەی بروونای

**مۆزەخانەی بروونای** () مۆزەخانەیەیێکی نەتەوەیییە لە بروونای. کەوتووەتە کوتا باتو، لە نزیک بەندەر سێری بێگاوانی پایتەخت.

## سەرچاوەکان
مۆزەخانەی تەکنۆلۆژیای مالای

**مۆزەخانەی تەکنۆلۆژیای مالای** () مۆزەخانەیەکە لە کۆتا باتو، بەندەر سێری بێگاوان لە وڵاتی بروونای، لە تەنیشت مۆزەخانەی بروونای. ئەم بینایە لە ساڵی ١٩٨٤ لەلایەن گروپی کۆمپانیاکانی شاھانەی ھۆڵەندی «شێڵ» بەخشراوە، لەگەڵ سەربەخۆیی شانشینەکە.

## سەرچاوەکان
سێتار

[222px|وێنۆک|چەپ|[حوسێن عەلیزادە سێتار دەژەنێت]]
**سێتار** (بە فارسی:سەتار‎) ئامێریکی مۆسیقای ژێداری ئێرانییە. سێتار ئەندامیکی خێزانی عوودە. سێتار بە پەنجەی نیشانەی دەستی ڕاست دەژەنرێت. مەودای سێتار لە دوو وێەک نیوە ئۆکتاڤ زیاتر دەخایەنێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا
پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقای کوردی
پۆل:داھێنانە ئێرانییەکان
ئاڕڵ وێلبەر سۆسەرلەند جۆنیۆر

**ئاڕڵ وێلبەر سۆسەرلەند جۆنیۆر** (بە ئینگلیزی :Earl Wilbur Sutherland Jr.؛ ١٩ی تشرینی دووەمی ١٩١٥ – ٩ی ئازاری ١٩٧٤) زانا و توێژەرێکی ئەمریکی بوو. ساڵی ١٩٧١ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەند بە میکانیزمی کاری ھۆڕمۆنات.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٥
پۆل:مردووانی ١٩٧٤
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی
پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
جیراڵد ئدلمان

**جیراڵد ئدلمان** (؛ ١ی تەممووزی ١٩٢٩ –١٧ی ئایاری ٢٠١٤) زانا و توێژەرێکی خەڵکی ئەمریکا بوو. ساڵی ١٩٧٢ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەند بە پێکھاتەی نۆژداری دژە تەن بە ھاوبەشی لەگەل زانای بەریتانی ڕۆدنی پۆرتەر.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩
پۆل:مردووانی ٢٠١٤
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی
پۆل:ژینناسانی ئەمریکی
پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست
پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١
پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
مۆزەخانەی دەریایی برونایی دارسەلام

**مۆزەخانەی دەریایی برونایی دارسەلام** () مۆزەخانەیەکە لە شاری کوتا باتو، لە بروونای. مۆزەخانەکە لە ساڵی ٢٠٠٨ درووست کرا، بەڵام لە ڕۆژی ٢٣ی ئازاری ٢٠١٥ کرایەوە. مۆزەخانەکە تایبەتە بە بواری دەریاوانی.

## سەرچاوەکان
مۆزەخانەی کولتووریی ویلایەتی کایا

**مۆزەخانەی کولتووریی ویلایەتی کایا** () مۆزەخانەیەکە دەکەوێتە ویلایەتی کایا لە میانمار. لە مۆزەخانەکە دومبکی بڕۆنز کە پێشتر لە بۆنەکانی ھاوسەرگیریی و پرسە بەکارهاتووە، پارچە بەردینەکان، کەلووپەلی نەریتی، کراسی نەریتی، زیوو، چەک، تابلۆ و ئامێری میوزیکی خەڵکی کایا نمایش دەکرێت.

مۆزەخانەکە لە ساڵی ١٩٩٦ دامەزراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:مۆزەخانەکان کە لە ساڵی ١٩٩٦ دامەزراوە
ڕۆدنی پۆرتەر

**ڕۆنی پۆرتەر ** (بە ئینگلیزی :Rodney Robert Porter؛ ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩١٧ – ٦ی ئەیلولی ١٩٨٥) زانا و توێژەرێکی خەڵکی بەریتانیا بوو. ساڵی ١٩٧٢ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەند بە پێکھاتەی نۆژداری دژەتەن بە ھاوبەشی لەگەل زانای ئەمریکی جیراڵد ئدلمان.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٧
پۆل:مردووانی ١٩٨٥
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی بریتانی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئینگلیز
پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی
پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
ڕۆیتەرز

**ڕۆیتەرز** دامەزراوەیەکی ھەواڵی جیھانییە کە لەلایەن کۆمپانیای تۆمسن ڕۆیتەرزەوە خاوەندارێتی دەکرێت. ڕۆیتەرز لە ئێستادا جگە لە دابینکردنی ھەواڵ بۆ حکوومەت و کەسایەتییەکان ھەواڵ دەگوازێتەوە بۆ ٢٬٠٠٠ میدیا و لەنێویاندا ٧٨٠ تەلەڤیزیۆن و چەندین ڕۆژنامە لەنێویاندا ٨ لە کۆی ١٠ گەورەترین ڕۆژنامەکانی جیھان. ڕۆیتەرز نزیکەی ٢٬٥٠٠ ڕۆژنامەنووس و ٦٠٠ وێنەگری ھەیە لە ٢٠٠ ناوچەی جیھانەوە و ساڵانە نزیکەی ٢ ملیۆن بابەت بڵاودەکاتەوە. ڕۆیتەرز ساڵی ١٨٥١ لە لەندەن دامەزرا لەلایەن پاوڵ ڕۆیتەری بەریتانی لەدایکبووی ئەڵمانیا. ساڵی ٢٠٠٨ ئاژانسەکە لەلایەن کۆمپانیای تۆمسنەوە کڕدرا و ئێستا بە شێکە لە تۆمسن ڕۆیتەرز.

## سەرچاوەکان

پۆل:براوەکانی خەڵاتی وێبی
حوسێن عەلیزادە

**حوسێن عەلیزادە**، ئاوازدانەر، توێژەری میوزیک ،ڕەدیفزان، مامۆستا، ژەنیاری تار، سێتار، شوورئەنگیز لە ئێران. عەلیزادە لە ھونەرمەندە بەناوبانگەکانی میوزیکی کلاسیکی ئێرانە و سێ جار بەربژێر بووە بۆ خەڵاتی گرامی تایبەت بە میوزیک. عەلیزادە لەگەڵ مۆسیقاژەنانی وەکو شارام نازری ،محەممەدڕەزا شەجەریان ھەروەھا لەگەڵ ژمارەیەک لە ئۆرکێسترا و گرووپەکان کاری ئەنجام داووە.

## ڕێژیانی مۆسیقا
عەلیزادە ساڵی ١٩٥١ لە تاران لەدایکبوو بوو. باوکی خەڵکی شاری ورمێ و دایکی خەڵکی شاری ئەراک بوو. لە کاتی ھەرزەکاری ھەتا ١٩٧٥ لە قوتابخانە مۆسیقا پەیمانگای مۆسیقا ئامادە بوو.

## بەرھەمەکان

## ئەمانەش ببینە
## سەرچاوەکان

پۆل:ئاوازدانەرانی ئێرانی
پۆل:ژەنیارانی ئێرانی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١
پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران
پۆل:خەڵکی تاران
پۆل:وەرگرانی سیمرغی بلوور
پۆل:زیندووان
پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی فارسی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠
کۆنراد لۆرێنز

**کۆنراد لۆرێنز** (بە ئینگلیزی :Konrad Lorenz؛ ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٠٣ - ٢ی فێبریری ١٩٨٩) زانا و توێژەرێکی خەڵکی نەمسا بوو. ساڵی ١٩٧٣ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بە ھاوبەشی لەگەل کاڕڵ ڤۆ فریش و نیکۆلاس تێنبەرگین.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٣
پۆل:مردووانی ١٩٨٩
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد
برووس بۆیتلەر

**برووس ئالان بۆیتلەر** () پزیشکی بەرگری و بۆماوەیی. لەگەڵ جووڵز ئەی. ھۆفمەن، یەک لەسەر نیوەی خەڵاتی نۆبڵی زانستی فیزیا یان پزیشکی ساڵی ٢٠١١ی وەرگرت، بەھۆی «دۆزینەوەکانیان سەبارەت بە چالاککردنی بەرگری لە شێوەی زگماکی». بۆیتلەر لە ئێستادا بەڕێوبەری سەنتەری بۆماوەیی بەرگری خانەخوێیە لە زانکۆی تێکساس باشووری ڕۆژئاوای سەنتەری پزیشکی تێکساس

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧
پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل
پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:مولحیدانی ئەمریکا
کاڕڵ ڤۆ فریش

**کاڕڵ ڤۆ فریش ** (بە ئینگلیزی :Karl von Frisch؛ ٢٠ ی نۆڤەمبەر ١٨٨٦ -١٢ ی پووشپەڕ ١٩٨٢) زانا و توێژەرێکی خەڵکی ئەڵمانیا بوو. ساڵی ١٩٧٣ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بە ھاوبەشی لەگەل کۆنراد لۆرێنز و نیکۆلاس تێنبەرگین .

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٦
پۆل:مردووانی ١٩٨٢
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد
نیکۆلاس تێنبەرگین

**نیکۆلاس تێنبەرگین** (بە ئینگلیزی :Nikolaas Tinbergen؛ ١٥ی نیسانی ١٩٠٧ – ٢١ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٨) زانا و توێژەرێکی خەڵکی بەریتانیا بوو. ساڵی ١٩٧٣ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بە ھاوبەشی لەگەل کاڕڵ ڤۆ فریش و کۆنراد لۆرێنز .
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٧
پۆل:مردووانی ١٩٨٨
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ھۆڵەندی
پۆل:دوور لە وڵاتانی ھۆڵەندی لە شانشینی یەکگرتوو
پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی
پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆلێژی مێرتن، ئۆکسفۆرد
جۆرج ئێمیل پالاد

**جۆرج ئێمیل پالاد** (بە ئینگلیزی :George Emil Palade؛ ١٩ی تشرینی دووەمی ١٩١٢ – ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨) زانا و توێژەرێکی بە ڕەگەز ڕۆمانی بوو بەڵام خاوەن ناسنامەی ئەمریکا بوو. ساڵی ١٩٧٤ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەندی پێکھاتە و ڕێکخستنی کاری خانە بە ھاوبەشی لەگەڵ ئەلبەرت کلاودی و کریستیان دی دوڤی .

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٣
پۆل:مردووانی ١٩٨٩
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢
پۆل:مردووانی ٢٠٠٨
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی
پۆل:ژینناسانی ئەمریکی
پۆل:زانایانی ئەمریکی
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
داڤید بالتیمۆر

**داڤید بالتیمۆر ** (بە ئینگلیزی :David Baltimore؛ لە دایکبووی ٧ی مارسی ١٩٣٨ ) زانا و توێژەرێکی بە ئەمریکا بوو . ساڵی ١٩٧٥ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەند بە کارلێکی نێوان ڤایرۆسی وەرەم و ماددەی بۆ ماوە خانە بە ھاوبەشی لەگەڵ ڕینارتۆ دۆڵبکۆ و ھاوارد مارتین تیمن .
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی
پۆل:پەیمانگای کایفۆرنیا بۆ لێھاتوویی تەکنۆلۆژیا
پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو
پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەندامی ڕێکخراوی ئەوروپی زیندەزانی گەردیلەیی
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست
پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
ڕینارتۆ دۆڵبکۆ

**ڕینارتۆ دۆڵبکۆ** (بە ئینگلیزی :Renato Dulbecco؛ ٢٢ ی شوباتی ١٩١٤ -١٩ ی شوباتی ٢٠١٢) زانا و توێژەرێکی بە ڕەگەز ئیتاڵی بوو بەڵام خاوەن ناسنامەی ئەمریکا بوو. ساڵی ١٩٧٥ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەند بە کارلێکی نێوان ڤایرۆسی وەرەم و ماددەی بۆ ماوە خانە بە ھاوبەشی لەگەڵ داڤید بالتیمۆر و ھاوارد مارتین تیمن .

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤
پۆل:مردووانی ٢٠١٢
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی
پۆل:پەیمانگای کایفۆرنیا بۆ لێھاتوویی تەکنۆلۆژیا
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئیتالی
پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
ھاوارد مارتین تیمن

**ھاوارد مارچین تیمن** (بە ئینگلیزی :Howard Martin Temin؛ ١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٤ –٩ی شوباتی ١٩٩٤) زانا و توێژەرێکی خەڵکی ئەمریکا بوو. ساڵی ١٩٧٥ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەند بە کارلێکی نێوان ڤایرۆسی وەرەم و ماددەی بۆ ماوە خانە بە ھاوبەشی لەگەڵ داڤید بالتیمۆر و ڕینارتۆ دۆڵبکۆ.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤
پۆل:مردووانی ١٩٩٤
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی
پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی سییەکان
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو
پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست
ماکفارلان بۆرنێت

**ماکفارلان بۆرنێت** (بە ئینگلیزی :Macfarlane Burnet؛ ٣ی ئەیلولی ١٨٩٩ – ٣١ی ئابی ١٩٨٥) زانا و توێژەرێکی خەڵکی ئوسترالیا بوو. ساڵی ١٩٦٠ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بە ھاوبەشی لەگەڵ پیتەر میدوارد .
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٩
پۆل:مردووانی ١٩٨٥
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:دەرچووانی زانکۆی لەندەن
پۆل:ئوسترالییەکانی بە ڕەچەڵەک سکۆتلاندی
پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد
جووڵز ئەی. ھۆفمەن

**جووڵز ئەی. ھۆفمەن**) لەدایکبووی ٢ی ئابی ١٩٤١) لە دایکبووی شاری لوکسەمبورگی–فەڕەنسییە بایۆلۆجیستزان. لە ماوەی گەنجیدا لە لوکسەمبورگ گەورە بوو، لەژێر کاریگەری جۆس ھۆفمەنی باوکی، حەزێکی بەھێزی بە مێرووەکان دروست کرد ئەمە لە کۆتایدا بووە ھۆی، ھۆفمەن گەنج بیر لە تەرخانکردنی کاتی زیاتر بکاتەوە بۆ بواری بایۆلۆجی بەکارھێنانی مێروو وەک زیندەوەری مۆدێل.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی ئەکادیمیایی ڕووسی بۆ زانست
پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
کریستیان دی دوڤی

**کریستیان دی دوڤی** (بە فەڕەنسی :Christian de Duve؛ ٢ ی تشرینی یەکەمی ١٩١٧ - ٤ی ئایاری ٢٠١٣) زانا و توێژەرێکی خەڵکی بەلجیکا بوو. ساڵی١٩٧٤ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەندی پێکھاتە و ڕێکخستنی کاری خانە بە ھاوبەشی لەگەڵ ئەلبەرت کلاودی و جۆرج ئێمیل پالاد.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٧
پۆل:مردووانی ٢٠١٣
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست
پۆل:کاسۆلیکە ڕۆمانیەکانی پێشوو
ئەلبەرت کلاودی

**ئەلبەرت کلاودی** (بە ئینگلیزی :Albert Claude؛ ٢٤ی ئابی ١٨٩٩ – ٢٢ی ئایاری ١٩٨٣) زانا و توێژەرێکی خەڵکی بەلجیکا بوو. ساڵی ١٩٧٤ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەندی پێکھاتە و ڕێکخستنی کاری خانە بە ھاوبەشی لەگەڵ کریستیان دی دوڤی و جۆرج ئێمیل پالاد.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٩
پۆل:مردووانی ١٩٨٣
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:کۆچبەرە بەلجیکییەکانی ئەمریکا
ڕاڵف مارڤین ستاینمەن

**ڕاڵف مارڤین ستاینمەن** () پزیشک و توێژەری پزیشکی کەنەدی بوو لە زانکۆی Rockefeller University، لە ساڵی ١٩٧٣دا دۆزییەوە و ناوی ناوە dendritic cells لە کاتی کارکردندا وەک ھاوەڵی پۆست دکتۆرا لە تاقیگەی Zanvil A. Cohn، ھەروەھا لە زانکۆی Rockefeller **ستاینمەن** یەکێک بوو لە وەرگرانی خەڵاتی نۆبڵی ساڵی ٢٠٠١ لە بواری فیزیۆلۆژی پزیشکیدا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە نیویۆرک
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کەنەدی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:مردووانی ٢٠١١
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣
پۆل:کەسانی ئەکادیمی لە مۆنتریال
پۆل:مردنەکان بە شێرپەنجەی پەنکریاس
پۆل:جووە زانستخوازەکانی کەنەدا
پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل
پۆل:دەرچووانی زانکۆی مکگێل
پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:زانستخوازەکانی مۆنتریال
پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی پزیشکیی ھارڤارد
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:بەشی قوتابخانەی پزیشکیی ھارڤارد
گرووپی سوڵتان موراد

**گرووپی سوڵتان موراد** (بە عەرەبی: *فرقة السلطان مراد*، بە تورکی: *Sultan Murat Tümeni*) گروپێکی چەکداریین کە بەشدارن لە شەڕی ناوخۆیی سووریا کە تورکمانەکانی سووریا ڕێژەی زۆرینە پێکدەھێنن کە لەگەڵ ئۆپۆزسیۆنی سووریا ھاوشانن و لەلایەن تورکیاوە پشتیوانی دەکرێت بە کۆمەکی دارایی و ڕاھێنانی سەربازی و پاڵپشتی ئاسمانی، و بەرچاوترین دانییە لەنێو لیواکانی تورکمانی سووریادا کە لەلایەن تورکیاوە پشتیوانی بکرێت

## ئایدیۆلۆژیا
بەھۆی ئەوەی تورکمانەکانی سووریا بنچینەیان دەگریتەوە بۆ نەتەوەی تورک کە بەشێکی بەرچاو لە کلتوریان لەگەڵ تورکەکانی تورکیا ھاوبەشە بۆیە ناسیونالیزمی تورکی بە شێوەیەکی بەرچاوی لە ئایدیۆلۆژیی ئەم گرووپە بەدیدەکرێت، کە ناسیونالیزمی تورکی توخمێکی سەرەکییە لە کلتور و سیاسەتی تورکەکان کە زۆرێک لەلایەنە سیاسییەکانیان وەکوو بەشێکی سەرەکی لە بەرنامەکەیان دایانناوە وەھەروەھا تورکمانەکانی سووریا خۆیان وەکوو عوسمانی نوێ پێناسە دەکەن

## مێژوو
«گرووپی سوڵتان موراد» لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠١٢ لە نزیک شاری حەلەب لەسەر داوای ھەواڵگری تورکیا دامەزراوە بۆ پاراستنی مافی تورکمانەکان لەسوریا کە لە سەرەتای ئاڵۆزییەکانی سووریادا وەکوو لیوایەک کە دەیان چەکدار لە ڕیزەکانیدا بوو دەرکەوتن کەدواتر لە ٢٣ی ئازاری ٢٠١٣ لەگەڵ لیوای سوڵتان محەممەد فاتح و لیوای شەھید زەکی تورکمانی و لیوای بێچووەکانی باوەڕ تێکەڵبوو، کەدواتر لە مانگی ١٢ی ٢٠١٥ گۆردرا بۆ گرووپی سوڵتان موراد کە تێکەڵبوون بە پێکھاتەی سەربازی یەکگرتوو کە لە 'لیوای شەھیدانی تورکمان-لیوای ١ی پیادە-لیوای ھێزی تایبەت-لیوای یەرموک' لەخۆدەگرت کە تا ساڵی ٢٠١٦ ئەو گرووپە بانگەشەی دەکرد کە نزیکەی ھەزار و ٣٠٠ چەکداریان ھەیە وەدواتر لە ساڵی ٢٠١٧ تێکەڵ بە یەکەی ٢ی سوپای نیشتیمانی سووریا بوو کە لەسەر ڕێنمایی فەرماندەکانی سوپای تورکیا بووە بۆ یەکخستنی فراکسیۆنەکانی ئۆپۆزسیۆن لەنێو پێکھاتەی سەربازی یەکگرتوودا

### عەفرین، سووریا
گرووپی سوڵتان موراد بەشداریکی بەرچاویان ھەبوو لە ئۆپەراسیۆنی لقی زەیتوون کە ھێزەکانی سوپای تورکیا لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ لە باکووری ڕۆژئاوای سووریا دژبە یەکینەکانی پاراستنی گەلی کورد (یەپەگە) و کۆنترۆڵکردنەوەی ھەرێمی عەفرین دەستپێکرد کە لە دوای دوو مانگ لەخۆراگری ھێزە کوردییەکان لە ٨ی ئازاری ٢٠١٨دا دەستبەسەر شارەکە گیرا کەدواتر تاوانی جەنگی زۆری تێدا ئەنجامدرا

### تەرابلوس، لیبیا
بەگوێرەی سەرچاوە تورکییەکان و چالاکوانەکان لە عەفرین، گرووپی سوڵتان موراد یەکێک بووە لەو گروپانەی کە چەکدارەکان لە ئۆپەراسیۆنێکی تورکیا بەشداربووە بۆ یارمەتیدانی حکوومەتی تەرابلوسی لە مانگی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩دا کە چەکدارەکانی ڕەوانەی لیبیا کردووە و لە کامپی یەرموک جێگرکراو کە کاریگەرییەکی بەرچاوی ھەبووە لە شەرەکانی لیبیا

## تاوانەکانی جەنگ
### ڕفاندن بۆ پارە
گرووپی سوڵتان موراد لە چەندین تاوانی جەنگ تێوەگلاوە کە دیارترینیان ڕفاندنی خەلکە کە ژمارەیەکی زۆر لە پزیشک و دەرمانسازان و خەڵکی مەدەنی دیکە بە ژن و منداڵ و پیر لەخۆدەگریت کەدواتر بەپارە ئازادکراوەن کە لە ھەندێک باردا دوای ئازادبوونیش، دووبارە ڕفێندراونەوە

### تالانکردنی ھەزاران تەن لە دانەوێڵە
تالانکردنی ھەزاران تەن لە دانەوێڵە لەلایەن سوپای نیشتمانی سوریا (کە سوڵتان موراد بەشێکی گرینگەی ئەم گرووپەیە) کە تورکیا پشتگیری دەکات، کە دەستی بەسەر ھەشت سیلو داگرت کە پڕن لە کۆگای دانەوێڵەی ستراتیژی و تاڵانیان کردنی و فرۆشتنەوەی بە تورکیا، ھەرچەند ئاسانکاری زۆری بۆکرابوو لەلایەن تورکیا بۆ فرۆشتنەوەی بە کۆمپانیا تورکییەکان و گواستنەوە بۆ خاکی تورکیا

## سەرچاوەکان

پۆل:شەڕی ناوخۆیی سووریا
پۆل:دژەکوردبوون
پۆل:گرووپە ئیسلامییەکان
پۆل:سوپای سووریای ئازاد
پێڕستی ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل

وێنۆک
ھەتا ساڵی ٢٠٢٣، ٦٤ ژن خەڵاتی نۆبێلیان بەدەستھێناوە (ماری کووری دوو جار ئەو خەڵاتەی بردەوە، جارێک لە فیزیک و جارێک لە کیمیادا).
وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لەلایەن مێینە بەو شێوەیە:
* نۆزدە ژن خەڵاتی نۆبێلی ئاشتییان بەدەستھێناوە (١٦٫٣٪ لە ١١٠ براوە لە کۆی گشتی)
* حەفدە خەڵاتی نۆبێلی وێژەیان بەدەستھێنا (١٤٫٢٨٪ لە ١١٩ براوە لە کۆی گشتی)
* سێزدەیان خەڵاتی نۆبێلی فیزیۆلۆجی یان پزیشکییان وەرگرتووتەوە (٥٫٦٪ لە ٢٣٠ براوە لە کۆی گشتی)
* ھەشت خەڵاتی نۆبێلی کیمیایان بەدەستھێنا (٤٫١٪ی ١٩١ براوە لە کۆی گشتی)
* پێنجیان خەڵاتی نۆبێلی فیزیکیان بەدەستھێنا (١٫٨٪ لە ٢٢٤ براوە لە کۆی گشتی)
* سێ کەس ( ئێلینۆر ئۆسترۆم, ئیستەر دوفلۆ و کلۆدیا گۆڵدین ) خەڵاتی یادکردنەوەیان لە زانستە ئابوورییەکاندا بەدەستھێنا (٢٫١٧٪ لە ٩٢ براوە لە کۆی گشتی). 
یەکەم ژن کە خەڵاتی نۆبڵی بەدەستهێنا، ماری کووری بوو کە لە ساڵی ١٩٠٣ لەگەڵ هاوسەرەکەی پیەر کووری و ھێنری بێکەرێل خەڵاتی نۆبڵی فیزیای بەدەستهێنا.   هەروەها کیووری یەکەم  و تاکە ژنە کە چەندین خەڵاتی نۆبڵی بەدەستهێناوە؛ لە ساڵی ١٩١١ خەڵاتی نۆبڵی کیمیا بەدەستهێنا. کچەکەی کیووری، ئرێن ژولیۆ کووری ، خەڵاتی نۆبڵی کیمیا لە ساڵی ١٩٣٥ بەدەستهێنا، بەمەش ئەو دووانە تاکە  دایک و کچێک بوون کە خەڵاتی نۆبڵیان بەدەستهێنابێت  وە هەروەها پیەر و ئرێن تاکە باوک و کچن کە ئەم خەڵاتەیان بەدەستهێنابێت.لەکاتێکدا ٦ کور و باوک ئەم خەڵاتەیان بەدەستهێناوە.  زۆرترین خەڵاتی نۆبڵ کە لە یەک ساڵدا بە ژنان بەخشرا، لە ساڵی ٢٠٠٩ دا بوو، کە پێنج ژن لە چوار پۆلێندا بوونە خاوەن خەڵات.

## پێڕستی ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو خەڵاتانەی ژنانیان شکۆدارکردووە
پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل
پۆل:خەڵاتە زانستییەکان شکۆدارکردنی ژنان
بارۆش بلۆمبەرگ

**بارۆش بلۆمبەرگ** (بە ئینگلیزی :Baruch Samuel Blumberg؛ لە دایکبووی ٢٨ی تەممووزی ١٩٢٥ – ٥ی نیسانی ٢٠١١) زانا و توێژەرێکی خەڵکی ئەمریکا بوو. ساڵی ١٩٧٦ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بۆ دۆزینەوەی پەیوەند بە میکانیزمی نوێی بنچینە و بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەکانی گەدە بە ھاوبەشی لەگەڵ دانیاڵ کارڵتۆن گایۆسک، بلومبێرگ لە تەمەنی ٨٥ ساڵی بەھۆی جەڵتەی دڵەوە لە ناکاو لە شاری مۆتفیڵد لە کالیفۆرنیا کۆچی دوایی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٥
پۆل:مردووانی ٢٠١١
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی
پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست
پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو
پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل
پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
وارینا حوسێن

**وارینا حوسێن** (لە دایکبووی ٢٣ی شوباتی ١٩٩٩ لە کابول، ئەفغانستان) خانمەکتەری بۆلیوود و نمایشکارێکی جلوبەرگە. وارینا لە خیزانێکی کوردی عێراقی-ئەفغانی لەدایکبووە. لە ساڵی ٢٠١٨، بۆیەکەمینجار لە فیلمی (*Loveyatri*) لەپاڵ ئەیوش شارما دەرکەوت. لە کۆتایییەکانی ٢٠١٩، لە فیلمی دەبەنگ ٣، لە گۆرانی (*Munna Badnaam Hua*) لەپاڵ سەلمان خان دەرکەوت.

## سەرەتای ژیان
وارینا لە ساڵی ١٩٩٩ لە باوکێکی کوردی عێراقی و دایکێکی ئەفغانی لە دایکبووە. ئەو لە ئەمریکا گەورەبووە، تاکوو تەمەنی ١٢–١٣ ساڵی لەگەڵ دایکی ڕوو دەکەنە ھیندستان. وارینا لە پەیمانگای ئەکادیمی فیلم لە نیویۆرک خوێندوویەتی. دواتر لە ھیندستان ڕووی کردووەتە کاری نمایشکردنی جلووبەرگ.

لە ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠، وارینا ڤیدیۆیەکی لەگەڵ باوکی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک بڵاوکردەوە، لە ڤیدیۆیەکەدا باوکی چەند ڕستەیەکی کوردی فێری وارینا دەکات بۆ پیرۆزباییکردن لە ساڵی نوێ.

## ژیانی ئەکتەری
وارینا بۆیەکەمینجار وەک ئەکتەر لە فیلمی ڕێگای خۆشەویستی *(Loveyatri)* دەرکەوت لەپاڵ ئەیوش شارما، ھەردووکیان یەکەمجاریان بوو وەک ئەکتەر دەربکەون، فیلمەکە لە بەرھەمھێنانی سەلمان خان، ئەکتەری سەرەکی فیلمەکە واتە ئەیوش شارما زاوای سەلمان خانە. فیلمەکە لە ڕۆژی ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ لە سینەماکان نمایشکرا، فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیس تەنیا ١١٫٢٤ کرۆری کۆکردەوە کە دەکاتە کەمتر لە ٢ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی، لەلایەن ڕەخنەگرانیشەوە فیلمەکە پێشوازییەکی ناوەندی لێکرا.

دواتر لە فیلمی دەبەنگ ٣، وارینا لە گۆرانی (*Munna Badnaam Hua*) دەرکەوت لەپاڵ سەلمان خان، گۆرانییەکە دەنگدانەوەی ھەبوو لە ناو میدیاکانی بۆلیوود و ھیندستان. بەگوێرەی ھەواڵێکی ماڵپەڕی بۆلیوود ھەنگاما، وارینا لە داھاتوودا لە فیلمێکی دیکەی ھیندی لەپاڵ کاران دیۆل (کوڕی سەنی دیۆل) بەڕۆڵی سەرەکی دەردەکەوێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٩
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی
پێڕستی عەرەبە براوەکانی خەڵاتی نۆبێل

ساڵانە خەڵاتی نۆبڵ لە ساڵی ١٩٠١ لە سەر ڕاسپاردە و وەسێتی ئەلفرێد نۆبێل  لە پێنج بواری جیاواز دەبەخشرێتە ئەو کەسانەی کە کارەکانیان خزمەتێکی زۆری مرۆڤایەتی دەکات نەتەوەی عەرەبی بێ بەش نەبوون لەم خەڵاتە لە بوارە جیاوازەکان توانیوویان ئەم خەلاتە بەدەست بهێنن و ناویان لە مێژوو تۆمار بکەن . یەکەم کەسی عەرەب ئەم خەڵاتەی بەدەست هێنابێت ئەنوەر سادات یەکێک لە سەرۆکەکانی میسرە.لە سەرچاوەکان نادیە موراد وەک یەکەم کچە عەرەبی عێراقی دانراوە کە ئەم خەڵاتەی بەدەست هێنابێت بەڵام نادیە موراد لە بنەڕەتدا کوردە لە ئێزدیەکانە بۆیە لەم لیستەدا دانەنراوە . 
## عەرەبە براوەکانی خەڵاتی نۆبێل

### بە ڕەگەز عەرەب

## سەرچاوەکان
ھارووت و مارووت

**ھارووت و مارووت** () ھارووت و مارووت ناوی دوو فریشتەیە کە لە ئایەتی ١٠٢ی سوورەتی بەقەرەدا ھاتووە. دوو فریشتە بوون دابەزێنرانە سەر زەوی بۆ ناوچەی بابل بۆ ئەوەی خەڵکەکە فێری سیحر بکەن و یارمەتییان بدەن سیحری جادووگەرەکان پووچەڵ بکەنەوە؛ بەڵام پێش فێرکردنی سیحر ھەمووان ئاگادار دەکرانەوە لەوەی کە ئێمە بۆ تاقیکردنەوەی ئێوە لێرەین، بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی ھەڵە سیحر بەکارنەھێنن؛ بەڵام زۆرێک بوونە بێ باوەڕ و سیحریان بە شێوەیەکی خراپ بەکارھێنا لەبری ئەوەی بە شێوەیەکی دروست بەکاری بھێنن. تا وای لێھات ژن و مێرد پێ لەیەک جیا دەکردەوە.

وێنۆک|دەستنووسێک لە کتێبی سەرسامی بوونەوەر و شتە نامۆکان کە ھارووت و مارووت نیشان دەدات وەک سزا یەک لەسەر ڕەخنەکانیان لە تاوانباری ھەڵواسراون
لە قورئاندا سووڕەتی بەقەرە لە ئایەتی ١٠٢ ناوی ھارووت و مارووت ھاتووە.

بە تێڕامان لەم بابەتە، چەند شتێک تێدەگەیت:
* ئەوان فریشتەن نەک مرۆڤ.
* لە خوداوە دەنێردرێن تا شتێک فێری خەڵک بکات بیانپارێزێت لە خراپە، نەک ئەوەی لەسەر تاوانباری سزا بدرێت.

ھەموو شتێک جگە لە مانای ڕواڵەتی قورئان لە باسی دۆخی ئەم دوو فریشتەیەدا: لە ئیسرائیلییەکانەوەیە، و ئەو شتانە ڕەت دەکرێتەوە کە سەلمێنراوە سەبارەت بەبێ ھەڵەییی فریشتەکان، بەگشتی، بەبێ ھیچ جیاکارییەک ئەمەش بۆ سەرچاوە بنەڕەتەکەی دەگێڕدرێتەوە.

## ئەمانەش ببینە
* فریشتە لە ئیسلامدا
* سیحر لە ئیسلامدا

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:فریشتەکان لە ئیسلامدا
پۆل:فریشتەکان
پۆل:فریشتەی کەوتوو
پۆل:بابل
ناوم ئێڕڵە

وێنۆک|ڕاست|alt=ناوم ئێڕڵە|ناوم ئێڕڵە
***من ناوم ئێڕڵە*** زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکی سیتکەمی ئەمریکییە لە لایەن گرێگ گاڕسیا دروستکراوە کە لەسەر تۆڕۆ تەلەڤیزیۆنی ئێن بی سی لە ۲۰ی ئەیلوولی ۲۰۰٥ بۆ ۱٤ی ئایاری ۲۰۰۹ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پەخشکرا. لە لایەن تەلەڤیزیۆنی فۆکسی سەدەی بیستەم بەرهەمهێنرا و جەیسن ڵی ڕۆڵی کەسایەتی ئێڕڵ هێکی گێڕاوە. زنجیرەکە هەروەها لە لایەن ئەکتەرانی ئیسان سوپلی و جەیمی پڕێسڵی و نادین ڤێڵازگاز و ئێدی ستیپڵز ڕۆڵی گێڕدراوە.

پۆل:ناوم ئێڕڵە
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:نمایشەکانی تۆڕی ئێن بی سی
پۆل:کارما
پۆل:یەکەم دەرکەوتنی زنجیرە تەلەفزیۆنییەکانی ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٠٥
پۆل:بەرنامەکانی تۆڕی ئێن بی سی
پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنییەکانی فۆکس لە سەدەی ٢٠ەم
پۆل:فیلمە تاک-کامێرا ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:یەکەم دەرکەوتنی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی ساڵی ٢٠٠٥
پۆل:کۆتا زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی ساڵی ٢٠٠٩
پۆل:زنجیرە تەلەفزیۆنییە درامییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کۆمیدییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خەڵاتی پرایم تایم ئێمیان وەرگرتووە
پۆل:زنجیرە تەلەفزیۆنییەکان دەربارەی براکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان دەربارەی جیابوونەوە
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان دەربارەی خێزانە ناکارامەکان
پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنیانەی لە لۆس ئانجلەس داندراون
کاریگەریی دەنینگ-کروگەر

250px|وێنۆک|کاریگەریی دەنینگ-کروگەر
لە دەروونناسیدا، **کاریگەریی دەنینگ-کروگەر** بریتییە لە لایەنگریەکی تێگەیشتن کە تێیدا خەڵکانێکی خاوەن توانای کەم لە کارێکدا توانای خۆیان بە زیاتر دەبینن. پەیوەندیدارە بەو لایەنگرییە تێگەیشتنەی بە «سەرکەوتنی وەھمی» و لەوەوە سەرچاوە دەگرێ کە ئەو جۆرە کەسانە توانای دەرککردن بە بێتواناییی خۆیان نییە. بەبێ بەئاگابوون لە پشت-تێگەیشتن (مێتاکۆگنیشن بە ئینگلیزی)، خەڵک ناتوانن بابەتیانە بەتوانایی و بێتوانایی خۆیان ھەڵسەنگێنن.

ھەر بەو شێوەیەی لەلایەن دەرونناسان دەیڤید دەنینگ و جەستین کروگەرەوە باسکراوە، مەیلانەکە لە وەھمێکی ناخییەوە سەرچاوە دەگرێ کە تێیدا کەسانی کەمتوانا و کەسانێکی تریش لە ھەڵەکردنیان بۆ ھەڵسەنگاندنی خەڵکانی ترەوەیە دەبێتە ھۆی ئەم کاریگەرییە.

## سەرچاوەکان
نوورسوڵتان نەزەربایێڤ

**نوورسوڵتان ئابیشوولی نەزەربایێڤ** (، ؛ لەدایکبووی ٦ی حوزەیرانی ١٩٤٠) سیاسەتوانێکی کازاخ و سەرۆک کۆماری پێشووی وڵاتی کازاخستانە، کە لە ٢٤ی نیسانی ١٩٩٠ تاکوو ١٩ی ئازاری ٢٠١٩ ئەو پۆستەی پێبووە. بەو پێیەی نەزەربایێڤ بۆ ماوەی سی ساڵ حوکمڕانی کازاخستانی دەکرد، ماوەی حوکمڕانیەکەی بە درێژترین ماوە دادەنرێت بۆ سەرۆکی وڵاتی ناشاھانە. لە نیسانی ٢٠١٥دا، ناژەربایێڤ ڕێژەی ٩٨٪ی دەنگەکانی بەدەستھێنا لە ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی وڵاتەکەی.

نەزەربایێڤ تۆمەتبارکراوە بە پێشیلکردنی مافی مرۆڤ و بێدەنگکردنی ڕەخنەگران لەماوەی حوکمڕانیەکەیدا. لەماوەی سەرۆکایەتییەکەیدا سەرجەم ھەڵبژاردنەکانی کە کرابوون بە ساختە لە قەڵەمدرابوون لەلایەن ئەمریکا و ئەوڕوپا. لە کانوونی دووەمی ٢٠١٧ـدا، ناژەربایێڤ پێشنیاری ھەموارکردنەوەی دەستووری کرد تاکو دەسەڵاتی وڵات بدرێتە پەرلەمانی وڵاتەکەی.

لە ئازاری ٢٠١٩دا، بەشێوەیەکی چاوەڕواننەکراو دەستیلەکارکێشایەوە بەھۆی پەستانی بەردەوامی گەلەکەی. دوای وازھێنانی ھەر نازناوی «ئێلباسی - سەرکردەی وڵات» ـی بۆ بەکاردەھێنرێت و بەپێی یاسای وڵات بەھیچ شێوەیەک ناتوانرێت دادگایی بکرێت. لە ئێستادا وەک سەرۆکی ئەنجومەنی ئاسایشی کازاخستان بەردەوامە لە کاروانی سیاسیدا. وەک ڕێزلێنانێکیش بۆی، ناوی پایتەختی وڵاتەکە لە «ئاستانا»ەوە کرایە «نوورسوڵتان».

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی کازاخستان
پۆل:نووسەرانی سرودی نەتەوەیی
پۆل:فەرمانڕەوا کۆمۆنیستەکان
پۆل:سەرانی حیزبەکانی یەکێتی سۆڤیەت
پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش
سۆلی پڕۆدھۆم

**سۆلی پڕۆدھۆم**(بە فەڕەنسی :Sully Prudhomme؛ ٦ی مارسی ١٨٣٩ – ٦ی ئەیلوولی ١٩٠٧) شاعیر ونوسەری خەڵکی وڵاتی فەڕەنسایە لە پاریس لەدایک بووە. خاوەنی چەند بەرھەمێکی ئەدەبی و شیعرییە ساڵی ١٩٠١ وەک یەکەم کەس بووە براوەی خەڵاتی نۆبڵ لە وێژەدا بەھۆی بوونی پێکھاتەیەکی تایبەتی شاعیری کە بەڵگەیەکی نموونەیی بەرزی ھەیە. ساڵی ١٨٦٥ یەکەم بەرھەمی خۆی بڵاوکردەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٩
پۆل:مردووانی ١٩٠٧
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە
پۆل:شاعیرانی سەدەی ١٩یەم
پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی
پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی
پۆل:نووسەرانی پاریسی
کریس سولیڤان

**کریس سولیڤان** (لەدایکبووی ١٩ی تەممووزی ١٩٨٠) ئەکتەر و مۆسیقاژەنێکی ئەمریکییە. ئەو ئێستا ڕۆڵی سەرەکی تۆبی ئەگێڕێت لە درامای ئێن بی سی *This Is Us*. بۆ ئەم ڕۆڵە، سولیڤان پاڵێورا بۆ خەڵاتی پڕایم تایم ئێمی بۆ باشترین ئەکتەری یاریدەدەر لە زنجیرەیەکی درامی لە ٢٠١٩.

ئەو ناوبانگی دەرکرد بۆ بەرجەستەکردنی تۆم کڵێری لە درامای Cinemaxی *The Knick*. ئەو ڕۆڵی تەیزەرفەیسیشی گێڕاوە لە *Guardians of the Galaxy Vol. 2* و بێنی ھامۆند لە *[[شتە نامۆکان]].*

ئەو لە یەک ئەڵقەی زۆرینەی زنجیرە تەلەڤزیۆنەکاندا ڕۆڵی ھەبووە: *A Gifted Man* (٢٠١٢)، *Elementary*, *Law & Order: Special Victims Unit*، و *The Americans* (٢٠١٣).

ئەو ڕۆڵی سپیریتی گێڕاوە لە فیلمی پاڵێوراوی ٢٠٠٨ی ڤیستیڤاڵی فیلمی سەندانسی *North Starr*، و لە فیلمەکانی وەک *The Normal Heart* و *The Drop* (٢٠١٤) دەرکەوتووە، ئەوەی کۆتایی لەگەڵ ھاوپیشە لە فیلمی *The Knick* جێرێمی بۆب.

زۆرینەی ئەزموونی سولیڤان لە دەستپێکی ستەیجدا لە شیکاگۆدا بوو، کە ڕاھێنانی باشتری وەرگرت لە iO Theater. سەروو ئەزموونی ستەیجی شیکاگۆی بوونی لە کاستی *Defending the Caveman* سینەمای ڵەیکشۆر و کاستی *The Ballad of Emmett Till* لە سینەمای گودمان بوو. دوای دەرکەوتنی لە کاستی ئۆریجیناڵی بڕۆدوەی *Lombardi*، سولیڤان بەژداری کرد لە دروستکراوەی دوور و درێژی *Chicago* لە ٢٠١١ دا.

سولیڤان کاری دەنگی کردووە. ئەو دەنگی وشترەکەی کردووە لە ڕێکلامی بەناوبانگی "Hump Day" ی کۆمپانیای بیمەی ئەمریکی GEICO.

## فیلمۆگرافی
### فیلم

### تەلەڤیزیۆن

### ستەیج

سەرچاوە:

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرانی پاڵم سپرینگس، کالیفۆڕنیا
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
عەبدولموتەڵیب کوڕی ھاشم

**عەبدولموتەڵیب کوڕی ھاشم** () عەبدولموتەڵیب کوڕی ھاشم کوڕی عەبدولمەنناف کوڕی قوسەی باپیری پێغەمبەری خوا محەممەد و باوکی عەبدوڵا و ئەبوو تاڵیب و حەمزەیە
## نەژاد
عەبدولموتەڵیب کوڕی ھاشمی کوڕی عەبدولمەننافی کوڕی قوسەیی کوڕی کیلابی کوڕی مڕەی کوڕی کەعبی کوڕی لوئەیی کوڕی غالیبی کوڕی فەھری کوڕی مالیکی کوڕی نەزڕی کوڕی کینانەی کوڕی خەزیمەی کوڕی مدرکەی کوڕی ئلیاسی کوڕی مزڕی کوڕی نزاری کوڕی موعدی کوڕی عەدنان.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:مردووانی ٥٧٨
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٥ەم
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٥٦ە
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٦ەم
کەیتی کاڤەنا

**کاثرین سارا کۆڵینس** (لەدایکبووی ١٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٣)، ناسراو بە **کەیتی کاڤەنا**، خانمەکتەرێکی ئینگلیزییە. بە ڕۆڵی جولی کارپ لە ئۆپێرای سابوونی *Coronation Street*ی ITVدا ناسراوە، کە لە ٢٠٠٨ تا ٢٠١٥ پەخشکرا. ھەروەھا ڕۆڵی ئاسایی لە درامای *The Cops* (١٩٩٨–٢٠٠١)ی بی بی سی، درامای *Bob & Rose* (٢٠٠١)ی ITV. لە تشرینی دووەمی ٢٠١٧دا، لە فیلمی درێژی *Murder on the Blackpool Express*دا دەرکەوت.

## ژیانی سەرەتایی
کاڤەنا لە نۆرث شیێڵدس، نۆرتەمبەرلاند لەدایکبووە، دایکی کە ناوی ئان بووە، مامۆستایەکی دراما بووە، و باوکی کە ناوی جیۆف بووە، بەڕێوەبەرێکی قوتابخانە بووە. لە بۆڵتن، لانکاشایر گەورەبووە. لە قوتابخانەی کانۆن سلەید خوێندوویەتی و لە RADA و شانۆی نیشتمانیی گەنجان مەشقیکردووە.

## پیشە
کاڤەنا تا ١٩٩٧ بە ڕۆڵی ئاسایی لە تەلەڤیزیۆنی بەریتانیدا دەردەکەوت. ڕۆڵێکی ئاسایی لە زنجیرەی *The Cops*دا لە ١٩٩٨ تا ٢٠٠١ ھەبوو. لە ٢٠٠٤دا، ڕۆڵێکی ئاساییی سێرگانت داون "سپایک" میلیگەنی ھەبوو لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی *Dalziel and Pascoe*. لە ٢٠٠٦دا، لە ئەڵقەیەکی زنجیرە درامای *Shameless*ی چانێڵ ٤دا دەرکەوت بە ڕۆڵی شێرلی لاوسن. لە ٢٠٠٨دا، بە ڕۆڵی جولی کارپ بەشداریی لە ئۆپێرای سابوونی *Coronation Street*ی ITVدا کرد.

کاڤەنا لە ھەڵگرتنەوەیەکی شانۆییی زنجیرەکەدا دەرکەوت، بە ناونیشانی *شەقامی کۆرۆنەیشن: شەقامی خەونەکان* لە ئایاری ٢٠١٢دا. کاڤەنا جێی ڕۆڵی «فریشتەی باکوور»ی گرتەوە؛ کە ڕێنیشاندەریی پۆڵ ئۆگرەیدی دەکرد لە پەنجا ساڵی چیرۆکەکەدا. کاڤەنا ووتی کە ڕۆڵگێڕانی جولی لەسەر شانۆ «زۆر بەجۆش» بوو.

لە ٢٠١٣دا، لە کورتە فیلمی *Bradford Halifax London*دا بە ڕۆڵی مام دەرکەوت.

لە ٢٠١٤دا، *Coronation Street* خەڵاتی پڕۆگرامی RTSی پێدرا بۆ ئۆپێرای سابوون و درامای بەردەوام.

لە کۆتایی ٢٠١٣وە، کاری دەنگیی بۆ ڕێکلامەکانی زنجیرە مارکێتی بەریتانیی Iceland دەکات.

لە شوباتی ٢٠١٥دا، ڕاگەیەندرا کە *Coronation Street* جێدێڵێت بۆ بەدیھێنانی حەزەکانی دیکەی. کۆتا ئەڵقەی بە بەشداری کاڤەنا لە ٣ی تەممووزی ٢٠١٥ پەخشکرا.

## ژیانی سەرەتایی
کاڤەنا ھاوسەرگیری لەگەڵ فیلمساز و بەرھەمھێنەر کریس جوپدا کردووە. سێ منداڵیان ھەیە: نۆوا (لەدایکبووی ٢٥ی شوباتی ٢٠٠٥)، کە ئەکتەرە، جێمیما (لەدایکبووی نز. ٢٠٠٧)، و جەیکۆبی (لەدایکبووی ٢٠١٣).

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
*

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣
پۆل:زیندووان
پۆل:دەرچووانی ئەکادیمیای شاھانەی ھونەری درامی
پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیجی ئینگلیزی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئینگلیز
دانیاڵ کارڵتۆن گایۆسک

**دانیاڵ کارڵتۆن گایۆسک** (بە ئینگلیزی :Daniel Carleton Gajdusek؛ لە دایکبووی ٩ی ئەیلوولی ١٩٢٣ – ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨)) زانا و توێژەرێکی خەڵکی ئەمریکا بوو. ساڵی ١٩٧٦ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بۆ دۆزینەوەی پەیوەند بە میکانیزمی نوێی بنچینە و بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەکانی گەدە بە ھاوبەشی لەگەڵ بارۆش بلۆمبەرگ.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٣
پۆل:مردووانی ٢٠٠٨
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی
پۆل:دوور لە وڵاتانی ئەمریکی لە فەڕەنسا
پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:خەڵکە ئەمریکییە بە ڕەچەڵەک سلۆڤاکییەکان
پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی پزیشکیی ھارڤارد
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
جەماوەری ئای تی (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

***جەماوەری ئای تی*** سیتکەمێکی بەڕیتانییە لە سەرەتادا لە کەناڵ ٤ پەخشکرا، لە لایەن گڕاهام ڵێنهان نووسراوە، و لە لایەن ئاش ئەتاڵا بەرهەمهێنراوە، و لە لایەن کڕێس ئۆداۆود، ڕیچارد ئاییۆاد، کاسێرین پارکینسۆن، مات باری ڕۆڵی پاڵەوانێتی بۆ کراوە.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* ''The IT Crowd'' لەسەر FremantleMedia
* 
* 
* 

پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:کلتووری گەمژە
ئەلێکساندەر لوکاشینکۆ

**ئەلێکساندەر گریگۆریێڤیچ لوکاشینکۆ** (لەدایکبووی ٣٠ی ئابی ١٩٥٤) سیاسەتمەدارێکی بیلاڕووسیە کەوا تاکە سەرۆکی بیلاڕوسیاشە لە مێژووی وڵاتەکەدا لەوەتەی ٢٠ی حوزەیرانی ١٩٩٤ەوە.

لوکاشینکۆ حوکمڕانیەکی تەواو توندی وڵاتەکەی دەکات و زۆرجار بە «دوایین دیکتاتۆری ئەوڕوپا» ناوزەند دەکرێت. ھەڵبژاردنەکانی وڵاتەکەی گشتی بە ساختە لە قەڵەمدراون لەلایەن ئەمریکا و ئەوڕوپا.

شێوازی بەرەنگاربوونەوەی حوکمەتەکەی و ڤایرۆسی کۆڕۆنا بووە مایەی ناڕەزایی بەکۆمەڵی خەڵک. دوابەدوای ھەڵبژاردنەکانی ٢٠٢٠ سەرۆکایەتی بیلاڕووسیش کە دەنگۆی ھەبوونی فێڵێکی زۆری لەسەربوو، دانیشتووانی وڵاتەکەی ھەڵسان بە ئەنجامدانی خۆپیشاندانی سەرتاسەری بە ڕادەیەک کە لوکاشینکۆ ھەرگیز پێشتر بەمشێوەیە بەرفراوانە ڕکابەری نەبووە. لە ئێستاشدا لەلایەن یەکێتی ئەوڕوپا و ئەمریکا دان بە سەرۆکایەتییەکەی دانەنراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤
پۆل:ئەو کەسانەی ناویان لە کاغەزەکانی پەنەمادا هاتووە
پۆل:دەسەڵاتخوازی
پۆل:ئەو کەسانەی ناویان لە کاغەزەکانی پەنەمادا ھاتووە
پۆل:ئەفسەرانی سوپای سۆڤیەت
ھێرشی نیس ٢٠٢٠

**ھێرشی نیس ٢٠٢٠** ئەو ھێرشە بوو لە ٢٩ی تشرینی یەکەم لەلایەن کەسێک بە ناوی ئیبراھیم عویساوی کە بە ڕەگەز تونسیە کرایە سەر کەنیسەی نۆتردام لە نیسی وڵاتی فەڕوسا کە لە ئەنجامدا ٣ کەس کوژران و دوو کەسی دیکەش برینداربوون دواتر ھێرشبەرەکە لەلایەن پۆلیسەوە دەستگیردەکرێت، ئەمە دووەم ھێرشی کەسە بەڕەگەز تونوسییەکانە بۆسەر شاری نیسی فەڕەنسا دوای ئەوەی لە ساڵی ٢٠١٦ کەسێکی بە ڕەگەز تونسی- فەرەنسی بە بارھەڵگرێکی نەفەر ھەڵگر خۆی بەناو ئاھەنگێکی جەماوەری کرد کە بە بۆنەی ڕۆژی نیشتیمانی فەڕەنسا ڕێکخرابوو لەئەنجامدا بەلانی کەمەوە ٨٤ کەس کووژران.

## ڕووداوەکە
وێنۆک|شوێنی ڕووداوەکە
ھێرشەکە کاتژمێر ٨:٣٠ سەر لە بەیانی ئەنجامدرا ھێرشبەرەکە بە دروشمی ئاینی ئیسلام (اللە اکبر) پیاوێکی تەمەن ٥٥ سالی کوشت بە چەقۆ پاشان ھێرشی کردە سەر ژنێکی تەمەن ٤٤ و و ژنێکی دیکەی تەمەن ٦٠ سەری لە لاشە کردەوە و چەند کەسێکی بریندار کرد، یەکیک لە کوژراوەکان کە تەمەن ٤٤ ساڵ خەلکی بەڕازیل و دایکی سێ منداڵ بوو, پۆلیس گەیشتە شوێنی ڕووداوەکە لە سەرتادا ھێرشبەرەکە بریندار دەکەن و پاشان دەیکوژن پۆلیس ڕایگەیاند ھێرشبەرەکە دوو موبایل و چەن چەقۆیەک و قورئانێکی پێ بووە. ڕۆژی ھەینی ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ ڕێکخراوێکی نەناسراو بە ناوی «مەھدی باشووری تونس» بەرپرسیارێتی ھێرشەکەی گرتە ئەستۆ.

## کاردانەوکان
* سەرۆکی فەڕەنسا: ئەنجامدەری ئەو ھێرشەی بەیانی ئەمڕۆ کرایە سەر کڵێسایەکی شاری نیس و تێیدا سێ کەس کوژران کە یەکێکیان بە چەقۆ ملی لە لاشەی کرایەوە، بریتییە لە "تیرۆریستێکی ئیسلامی"
* سەرۆکی ھەرێمی کوردستان: سەرکۆنەی ئەو کردەوە تیرۆریستییەدەکەم کە لە شاری نیس لە فەڕەنسا ژمارەیەک ھاوڵاتی کردە ئامانج و بوونە قووربانی سەرەخۆشیی قۆووڵم پێشکەش بە خێزان و کەسوکاری قوربانیان و گەل و حکوومەتی فەڕەنسا دەکەم، لەک کاتەدا سەختەدا ھاوسۆز و ھاوخەمیانم "
* دۆناڵد ترامپ سەرۆکی ئەمریکا :"دڵمان لای خەڵکی فەرەنسایە. لەم شەڕەدا ئەمریکا پشتی دێرینترین ھاوپەیمانمان دەگرێت. دەبێت ھێرشی تیرۆریستە ئیسلامییە تووندڕەوەکان بە زووترین کات بوەستێنرێت"
* سەرۆکوەزیرانی کەنەدا: " نابێت ڕێگەبدرێت یەکدی قبووڵنەکردن شوێنی یەکدی قبووڵکردن بگرێتەوە پێویستە ڕێگەنەدرێت تووندوتیژی لە کۆمەڵگەکاندا زیادبێت"
* محەممەد جەواد زەریف، وەزیری دەرەوەی ئێران: "بەتووندی سەرکۆنەی ھێرشە تیرۆریستییەکەی ئەمڕۆی نیس دەکەین"
* وەزارەتی دەرەوەی تورکیا: " ھیچ پاساوێک بۆ کوشتنی مرۆڤ نییە ئەوەش ڕوونە ئەو کەسانەی ئەو ھێرشە دڕندانەیەیان لە شوێنێکی پیرۆزی پەرستشکردن کردووە، ھەرگیز سوودیان لە ئایین و بەھا مرۆڤایەتی و ئەخلاقییەکان وەرنەگرتووە"

## سەرچاوەکان
شتە نامۆکان (وەرزی دووەم)

دووەم وەرزی زنجیرەی خەیاڵی زانستیی ترسناکی تەلەڤیزیۆنیی ئەمریکیی *[[شتە نامۆکان]]*، ناونراو بە ***شتە نامۆکان ٢***، لە تەواوی جیھاندا پەخشکرا لەلایەن خزمەتگوزاری پەخشکردنی نێتفلیکس لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧. زنجیرەکە لەلایەن برایانی دەفەرەوە دروستکراوە کە بەرھەمھێنەری جێبەجێکارن لەگەڵ شۆن لێڤی، دان کۆھن و ئیان پاترسن.

کاستی وەرزی دووەم پێکدێت لە وینۆنا ڕایدەر، دەیڤد ھاربەر، فین وۆڵفھارد، میڵی بۆبی بڕاون، گەیتن ماتەرازۆ، کەیڵەب مەگڵاکڵین، نۆوا شناپ، سەیدی سینک، ناتالیا دایەر، چارلی ھیتن، جۆو کیری، دەیکرێ مۆنتگۆمەری، کارا بوۆنۆ، شۆن ئاستن، و پۆڵ ڕەیزەر. لەگەڵ برێت گێڵمان، لینەیا بێرتڵسن، ماتیو مۆدین، و پریا فێرگیوسن بە ڕۆڵی پاڵپشت. *شتە نامۆکان ٢* بووە خاوەنی ستاشێکی زۆر، بەزۆری بۆ چیرۆکەکەی، پەرەسەندنی کەسایەتییەکانی، باشی بەرھەمھێنان، ئێفێکتە وێنەیییەکان، نواندن (بەتایبەتی نواندنەکانی ھاربەر، بڕاون، شناپ، کیری و ئاستن)، و تاریکیی زیاتر بەراورد بە وەرزی پێشوو.

## پێشەکی
ویڵ بایەرز دەبێتە نیشانەی گەردوونی سەرەوژێر ساڵیک دوای دیارنەمانی کاتێک بوونەوەرێکی گەورەی خاوەن قۆڵ بە ناوی مایند فلەیەرەوە بەم نزیکانە دانیشتووانی ھۆکینس دەتۆقێنێت، کە دەبێتە ھۆی گەڕانەوەی جۆیس و ھۆپەر لەگەڵ خوشکەکەی مایک، نانسی، براکەی ویڵ، جۆناتان، و خۆشەویستەکەی نانسی، ستیڤ، لەگەڵ ھاوڕێ نزیکەکانی ویڵ؛ مایک، دەستن، و لوکەس. تەواوی کۆمەڵەکە لەگەڵ تازەھاتووی کالیفۆرنیایی، ماکس، لەگەڵ ئیلێڤنێکی ونبوودا پێویستە جارێکی دیکە ھێزەکانیان بەکاربێنن بۆ ئەوەی ڕێگری بکەن لە زۆربوونی ھەڕەشەکە.

## کاست و کارەکتەرەکان

### کاستی سەرەکی
* وینۆنا ڕایدەر بە ڕۆڵی جۆیس بایەرز
* دەیڤد ھاربەر بە ڕۆڵی جیم ھۆپەر
* فین وۆڵفھارد بە ڕۆڵی مایک ویڵەر
* میڵی بۆبی بڕاون بە ڕۆڵی ئیلێڤن / جەین (ئێڵ)
* گەیتن ماتەرازۆ بە ڕۆڵی دەستن ھێندرسن
* کەیڵەب مەگڵاکڵین بە ڕۆڵی لوکەس سینکلەیر
* نۆوا شناپ بە ڕۆڵی ویڵ بایەرز
* سەیدی سینک بە ڕۆڵی ماکس مەیفیڵد
* ناتالیا دایەر بە ڕۆڵی نانسی ویڵەر
* چارلی ھیتن بە ڕۆڵی جۆناتان بایەرز
* جۆو کیری بە ڕۆڵی ستیڤ ھارینگتن
* دەیکرێ مۆنتگۆمەری بە ڕۆڵی بیڵی ھارگرۆڤ
* کارا بوۆنۆ بە ڕۆڵی کارن ویڵەر
* شۆن ئاستن بە ڕۆڵی بۆب نیوبی
* پۆڵ ڕەیزەر بە ڕۆڵی سام ئۆوینز

### ڕۆڵە پاڵپشتەکان
* لینەیا بێرتڵسن بە ڕۆڵی کالی / ئەیت
* جۆو کرێست بە ڕۆڵی تێد ویڵەر
* کاترین کەرتن بە ڕۆڵی کڵۆدیا ھێندرسن
* پریا فێرگیوسن بە ڕۆڵی ئێریکا سینکلەیر
* برێت گێڵمان بە ڕۆڵی مورەی باومان
* چێستەر ڕەشینگ بە ڕۆڵی تۆمی ئەیچ
* کای ئێڵ گرین بە ڕۆڵی فەنشاین
* ڕاندی ھەیڤنز بە ڕۆڵی سکۆت کڵاڕک
* جەیمز لاندری ھێبێرت بە ڕۆڵی ئاکسڵ
* ئانا جەیکەبی-ھیرۆن بە ڕۆڵی دۆتی
* گابڕیێڵ مەیدن بە ڕۆڵی میک
* ڕۆب مۆرگان بە ڕۆڵی ئەفسەر پاوێڵ
* جۆن پۆڵ ڕێینۆڵدز بە ڕۆڵی ئەفسەر کاڵاھان
* چێڵسی تاڵماج بە ڕۆڵی کاڕۆڵ
* ماتیو مۆدین بە ڕۆڵی ماڕتن برێنەر

## ئەڵقەکان


## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* پێڕستی ئەڵقەکانی 

٢
تۆپی پێ لە بەحرەین

وێنۆک
**تۆپی پێ لە بەحرەین** بەناوبانگترین وەرزشە، فیدراسیۆنێکی فەرمی ھەیە کە بە فیدراسیۆنی تۆپی پێی بەحرەین ناسراوە، لە ساڵی ١٩٥٧ دامەزراوە کاروچالاکییە وەرزشییەکانی تایبەت بە تۆپی پێ ڕێکدەخات، ئەم وڵاتە خاوەنی چەندین یانەی وەرزشی تۆپی پێن ساڵە بەژداری پاڵەوانێتییە ناوخۆی و نێودەوڵەتییەکان دەکەن.

## سەرچاوەکان
تۆپی پێ لە ئەرمەنستان

وێنۆک
**تۆپی پێ لە ئەرمەنستان** بە یەکێک لە وەرزشە دیارەکانی ئەم وڵاتە دادەنرێت و لە لایەن بەشێکی بەرچاوی لاوان ئەنجام دەدرێت، یەکێتییەکی تایبەت بەم وەرزشە بە ناوی یەکێتی تۆپی پێی ئەرمەنستان ھەیە و ساڵانە چالاکی و خولی تایبەت بەم وەرزشە دەکاتەوە ھەروەھا ئەرمەنستان بۆ تەمەنە جیاوازەکان و ڕەگەزی نێر مێ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی تۆپی پێی ھەیە. لە مانگی ئابی ٢٠١٤ دا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرمەنستان یان ئەرمێنیا لە ڕیزبەندی جیھانی فیفا لە لە پلەی ٣٦ بوو.

## سەرچاوەکان
تۆپی پێ لە ئازەربایجان

وێنۆک
**تۆپی پێ لە ئازەربایجان** بە یەکێک لە وەرزشە دیارەکانی ئەم وڵاتە دادەنرێت و لە لایەن بەشێکی بەرچاوی لاوان ئەنجام دەدرێت ، یەکێتیەکی تایبەت بەم وەرزشە بە ناوی یەکێتی تۆپی پێی ئازەربایجان ساڵانە خولی تایبەت دەکاتەوە هەڵبژاردەی نیشتیمانی ئەم ولاتە لە چەندین پاڵەوانێتی نێودەوڵەتی و جیهانی بەشداری کردووە .
## سەرچاوەکان

پۆل:تۆپی پێ لە ئازەربایجان
تۆپی پێ لە بەنگلادێش

وێنۆک
**تۆپی پێ لەبەنگلادیش** بەناوبانگترین وەرزشە  شان بە شانی کریکێتی  و لە لایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی بەنگلادیش (BFF) بەڕێوە دەبرێن.بەهۆی ئەوەی وەرزشی  کریکێت لە بەنگلادیش زۆر ئەنجام دەدرێت کاریگەری هەبووە لەسەر ئارەزووی لاووان بۆ ئەم یارییە . بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا کاریگەری لەسەر ناوبانگی تۆپی پێ نەبوو خولی تۆپی پێ زیاتر و زیاتر لە داکا و دەرەوەی داکا دا رێکدەخرێت  بەرپرسانی فیدراسیۆن و پسپۆڕان هێشتا هیوایان بە گەشەکردنی تۆپی پێ هەیە لەو وڵاتەدا لە ماوەی دە ساڵی داهاتوودا سەرەڕای ئاستەنگی دارایی زۆر گەورە.

## سەرچاوەکان

 

پۆل:وەرزش لە بەنگلادێش
تۆپی پێ لە کووەیت

**تۆپی پێ** بەناوبانگترین وەرزشە لە کووەیت خاوەنی چەندین یانەی وەرزشی تۆپی پێن و لەلایەن  یەکێتی تۆپی پێی کوێتەوە  سەرپەرشتی دەکرێن ساڵانە خول و پاڵەوانێتی لە ئاستە جیاوەزەکان دەکاتەوە ئەم یەکێتیە ساڵی١٩٥٣ دامەزراوە 
## سەرچاوەکان
تۆپی پێ لە ژاپۆن

وێنۆک
**تۆپی پێ** دووەم وەرزشە بەناوبانگەکەی ژاپۆنە دوای یاری بەیسبۆڵ. چەندین یانەی وەرزشی تێدایە و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی یابان سەرپەرشتی دەکرێن و خولی تۆپی پێی ژاپۆن سەرکەوتووترین خولی تۆپی پێی ئاسیایە دادەنرێت و ھەوادارێکی زۆری ھەیە. ھەڵبژردەی تۆپی پێی ژاپۆن لە بەھێزیترین ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێی ئاسیایە.

## سەرچاوەکان

پۆل:تۆپی پێ لە ژاپۆن
تۆپی پێ لە قەتەر

وێنۆک
تۆپی پێی قەتەر لەلایەن یەکێتیی تۆپی پێی قەتەر (QFA) رێکخدەخرێن   هەروەها تۆپی پێ لە قەتەر وەرزشی ژمارە یەک . هاوادارێکی زۆری هەیە ساڵانە خولی تایبەت بەم وەرزشە دەکرێتەوە و چەندین پاڵەوانێتی نیودەوڵەتی تایبەت لە تۆپی پێ لە قەتەر بەرێوەچووە لە دیارترین ئەو رووداوە وەرزشیە لە ساڵی ٢٠٢٢ روودەدات بریتییە لە بەرێوەچوونی جامی جیهانی ٢٠٢٢ . 
## سەرچاوەکان

 

پۆل:تۆپی پێ لە قەتەر
باھۆز (فیلم)

**باھۆز** فیلمێکی تورکی-کوردییە لە دەرھێنانی کازم ئۆز. فیلمەکە لە ساڵی ٢٠٠٨ لە تورکیا نمایشکراوە. فیلمەکە خەڵاتی باشترین فیلمی بردەوە لە فیستیڤاڵی فیلمی میلان. ناوەڕۆکی فیلمەکە باس لە چالاکییەکانی چەند خوێندکارێکی چەپ و کورد دەکات لە زانکۆی ئەستەمبوڵ، بەرگریکردن لە شوناسی کوردبوون بەشێکی سەرەکی چیڕۆکی فیلمەکەیە.

## چیڕۆک
جەمال بەمەبەستی خوێندن ڕوو لە ئەستەمبول دەکات. لە زانکۆی تێکەڵی کۆمەڵەیەک چەپ و کوردەکان دەبێت کە دژی سیستمی فاشیزم و حکوومەت خەبات دەکەن.

## کاست

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکان بە زمانی تورکی
پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٨
پۆل:فلیمی درامای سیاسی دەیەی ٢٠٠٠
تۆپی پێ لە کۆریای باکوور

وێنۆک
تۆپی پێ لە کۆریای باکوور خاوەنی ھەوادارێکی زۆرە، لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی کۆریای باکوور سەرپەرشتی دەکرێن کە لە ساڵی ١٩٤٥ دامەزراوە ھەڵبژاردەی کۆریایی باکوور لەلایەن ئەم یەکێتییەوە سەرپەرشتی دەکرێت ھەڵبژاردەکە توانیویەتی دووجار بەشداری جامی جیھانی فیفا (مۆندیال) بکات یەکەم بەشداری بۆ ساڵی ١٩٦٦ دەگەرێتەوە. ھەروەھا ساڵی١٩٨٠ بۆیەکەم جار بەشداری جامی نەتەوەکانی ئاسیای کرد. گەرەترین بردەنەوەی بەرامبەر ھەڵبژاردەی گوام بوو لە ساڵی ٢٠٠٥ کە بە ئەنجامی (٢٢–٠) یارییەکەی بردەوە.

## سەرچاوەکان