open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شەڕی ھەریر

**شەڕی ھەریر** شەڕێک بوو لە ساڵی ١٨٢٢ لە سەردەمی حوکمڕانیی میر محەممەد پاشای ڕەواندز کە بە میری کۆر ناسراوە لە باشووری کوردستاندا لە نێوان میرنشینی سۆران و بابان ڕوویدا. ئەو شەڕە بەشێک بوو لە ھەڵمەتەکانی فراوانکردنی میرنشینی سۆران بە سەرکردایەتیی میر محەممەد پاشای ڕەواندز و یەکخستنەوەی خاکە کوردییەکان.

## شەڕەکە
لە ساڵی ١٨٢٠ میر محەممەد پاشای ڕەواندز دەستی کرد بە فراوانکردنی میرنشینی سۆران بۆ ناو خاکی میرنشینی بابان، ئەو ھێرشەکانی بە گەمارۆدان و کۆنتڕۆڵکردنی ھەریر کە شارێکی دێرین و کۆنی میرنشینی بابان بوو دەست پێکرد، بابانەکان بە بێ شەڕ لە ھەریر دەرچوون پاشەکشێیان کردە کۆیە.

## سەرچاوەکان


پۆل:شەڕەکان
پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی
پۆل:دەیەی ١٨٢٠
پۆل:١٨٢٠
پۆل:میرنشینی سۆران
پۆل:میرنشینی بابان
پۆل:سۆران
پۆل:ھەریر
پۆل:مێژووی کورد
پۆل:مێژووی کوردستان
پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی میرنشینی سۆران
پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی میرنشینی بابان
شەڕی ھەریر (١٨٣٢)

**شەڕی ھەریر** پێکدادان یان شەڕێک بوو لە نێوان میرنشینی سۆران بە سەرۆکایەتیی میر محەممەد پاشای ڕەواندز دژ ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی کە لە ساڵی ١٨٣٢دا ڕوویدا. شەڕی ھەریر لە ١٨٣٢ دەچێتە چوارچێوەی شۆڕشی ڕەواندز بە سەرۆکایەتیی میر محەممەد پاشای ڕەواندز، کە لە ھەوڵی ئەوەدا بوو میرنشینی سۆران فراوانتر بکات و خاکە کوردییەکان یەکبخاتەوە.

## شەڕەکە
لە ساڵی ١٨٣٢دا ھێزە کوردییەکانی میرنشینی سۆران لە نزیک ھەریر بۆسەیەکیان بۆ سوپایەکی گەورەتری عوسمانی دانا، کە سوودی زەوییە شاخاوییەکانیان بەکارھێنا.

## دەرئەنجام
میرنشینی سۆران بە سەرۆکایەتیی میر محەممەد پاشای سۆران سەرکەوتنی بەدەستھێنا لە شەڕەکە و ھەریر کۆنتڕۆڵکرایەوە و ھاتە ژێر دەسەڵاتی میرنشینی سۆران. ئەو سەرکەوتنە بۆ ماوەیەکی کاتی ئۆتۆنۆمیی کوردیی پاراست و ناوەندگەراییی عوسمانیی لە ناوچەکە دواخست.

## سەرچاوەکان


پۆل:شەڕەکان
پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی
پۆل:دەیەی ١٨٣٠
پۆل:١٨٣٢
پۆل:میرنشینی سۆران
پۆل:سۆران
پۆل:ھەریر
پۆل:مێژووی کورد
پۆل:مێژووی کوردستان
پۆل:مێژووی سەربازیی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی
پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی میرنشینی سۆران
شەڕی بامەڕنێ

**شەڕی بامەڕنێ** لە ساڵی ١٨٢٨ ڕوویدا، میرنشینی سۆران بە سەرۆکایەتیی میر میران کە لە نزیک بامەڕنێ ڕووبەڕووی ھێزەکانی عوسمانی بوونەوە. سەرەڕای ئەوەی ژمارەیان زۆرتر بوو، بەڵام ھێزەکانی سۆران و ھێزەکانی ھۆزەکانی سۆران زانیارییەکی باڵایان لە زەوییە ناوخۆیییەکان ھەبوو و تاکتیکی گەریلایییان بەکارھێنا بۆ ئەوەی لە سەربازانی عوسمانی تێپەڕن و بە شێوەیەکی یەکلاکەرەوە عوسمانییەکان شکستیان ھێنا. ئەم سەرکەوتنە پێگە و مۆڕاڵی میرنشینەکەی لە خەباتی دژی ھەوڵەکانی عوسمانییەکان بۆ چەسپاندنی کۆنتڕۆڵ بەھێزتر کرد.

## دەرئەنجام
سەرکەوتن لە بامەڕنێ بۆ ماوەیەکی کاتی ئۆتۆنۆمیی میرنشینەکەی پاراست و ھەوڵەکانی ناوەندگەراییی عوسمانی لە ناوچەکەدا دواخست. بەڵام ململانێ بەردەوامەکان لە کۆتاییدا و پاش ماوەیەکی زۆر دەسەڵاتی میرنشینی سۆرانیان لاواز کرد و بووە ھۆی ھەڵوەشاندنەوەی تا ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەم.

## سەرچاوەکان


پۆل:شەڕەکان
پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی
پۆل:دەیەی ١٨٢٠
پۆل:١٨٢٨
پۆل:میرنشینی سۆران
پۆل:سۆران
پۆل:بامەڕنێ
پۆل:مێژووی کورد
پۆل:مێژووی کوردستان
پۆل:مێژووی سەربازیی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی
پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی میرنشینی سۆران
کاتە ناخۆشەکان لە ئێل ڕۆیاڵ

**کاتە ناخۆشەکان لە ئێل ڕۆیاڵ** () فیلمێکی ھەستبزوێنی نیۆ-نواری ئەمریکیی ساڵی ٢٠١٨ە کە لە نووسین، دەرھێنان، و بەرھەمھێنانی درو گۆداردە. نواندنی جێف بریجز، سینتیا ئێریڤۆ، داکۆتا جۆنسن، جۆن ھام، کەیلی سپاینی، لویس پولمان، و کریس ھێمسۆرسە، فیلمەکە بەدوای شەش کەسی نامۆ و کارمەندێکدا دەڕوات لە ئێل ڕۆیاڵ، ھۆتێلێک کە دەکەوێتە سەر سنووری کالیفۆرنیا–نێڤادا، کە نھێنییەکانیان لە شەوەکانی کۆتایی ١٩٦٠ەکاندا پێکدا دەچن. فیلمەکە تیشک دەخاتە سەر تێمەکانی ڕەوشت، باوەڕ، و ڕزگاربوون، کە تێیدا سنووری ویلایەتەکە و توخمە بینراوەکانی تر ھێمای چەمکی ڕاست و ھەڵەن.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی تی ئێس جی ئینتەرتەیمێنت
پۆل:فیلمەکان لە ڤانکۆڤەر وێنەگیراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیڤادا داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا دانراون
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن مایکل جیاکینۆوە تۆمارکراون
پۆل:فیلمەکان دەربارەی دیوانی لێکۆڵینەوەی فیدراڵی
پۆل:فیلمەکان دەربارەی مەرگ
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دەستایینەکان
پۆل:فیلمە چیرۆکییە ناھێڵییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٨
دادگای دەستووریی تایلەند

**دادگای دەستووری** ()، بە فەرمی **دادگای دەستووری شانشینی تایلەند**, دادگایەکی تایلەندییە کە بەپێی دەستووری ساڵی ١٩٩٧ دامەزراوە و دەسەڵاتی دادوەری ھەیە بەسەر دەستووریبوونی یاساکانی پەرلەمان، فەرمانە شاھانەیییەکان، پرۆژە یاساکان، ھەروەھا دامەزراندن و دوورخستنەوەی بەرپرسانی گشتی و کێشەکانی پەیوەست بە پارتە سیاسییەکان. دادگای ئێستا بەشێکە لە لقی دادوەری حکوومەتی نیشتمانی تایلەند.

## سەرچاوەکان

پۆل:یاسای دەستووری
خۆپیشاندانەکانی ئیندۆنیزیا، ئابی ٢٠٢٥

لە ٢٥ی ئابی ٢٠٢٥، خۆپیشاندان لە ئیندۆنیزیا دەستیپێکرد وەک بەشێک لە نائارامییە مەدەنییە گەورەترەکان کە لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٥ دەستیان پێکردبوو بەھۆی بێزاری ئابووری و زیادکردنی یارمەتییەکانی نیشتەجێبوون بۆ ئەندامانی پەرلەمان. خۆپیشاندانەکان، کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە دەوری پایتەختی جاکارتا چڕکرابوونەوە، پەرەی سەند و بڵاوبوونەوە دوای کوشتنی ئەفان کورنیاوان، شۆفێری تەکسیی ماتۆڕسیکلێتی ئۆنلاین (*ojek online*) کە لە ٢٨ی ئابدا بەھۆی ئۆتۆمبێلێکی تاکتیکی بریمۆبەوە پێشێلکرا، لە کاتی سەرکوتکردنێکی توندوتیژ و زیادەڕۆیانەی جیاوازییە مەدەنییەکان.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە نین
کریپەر (ماینکرافت)

**کریپەر** () بوونەوەرێکی خەیاڵییە لە یاری ڤیدیۆیی ساندبۆکس *[[ماینکرافت]]*. کریپەرەکان جەماعەتی دوژمنکارن (کاراکتەری نایاریزانی گەڕۆک) کە لە شوێنی تاریکدا دروست دەبن. لەبری ئەوەی ڕاستەوخۆ ھێرش بکەنە سەر یاریزانەکە، بە دزییەوە نزیکی یاریزانەکە دەبنەوە و دەتەقنەوە، بلۆکەکانی ناوچەی دەوروبەر وێران دەکەن و ئەگەری ھەیە زیان بە یاریزانەکە بگەیەنن یان بیکوژن ئەگەر لەناو بازنەی تەقینەوەکەدا بن. خۆشاردنەوەی سەوزیان و ھەڵسوکەوتی بێدەنگ بە گشتی یارمەتیدەرن لە ھێرشی دزی، ئەمەش وایان لێدەکات ببنە یەکێک لە مەترسیدارترین جەماعەتەکان لە *ماینکرافت*. کریپەرەکان بۆ یەکەمجار لە نوێکارییەکی پێش-ئەلفای یارییەکەدا زیادکران کە لە ١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ بڵاوکرایەوە. کریپەر بووەتە یەکێک لە ناسراوترین ھێماکانی *ماینکرافت*. لە کولتووری باودا ئاماژەی پێکراوە و گاڵتەی پێکراوە، ھەروەھا بە شێوەیەکی بەرچاو لە بازرگانی و ڕیکلامی *ماینکرافت*دا بەشدارن.

## سەرچاوەکان
ڤۆکسل

لە کۆمپیوتەردا، **ڤۆکسل** () نوێنەرایەتی بەھایەکە لەسەر تۆڕێکی سێ ڕەھەندی ڕێک، ھاوشێوەی پیکسڵی دوو ڕەھەندی. ڤۆکسلەکان بە شێوەیەکی بەردەوام لە بینین و شیکارکردنی داتای پزیشکی و زانستیدا بەکاردێن (بۆ نموونە سیستمی زانیاریی جوگرافی (GIS)). ڤۆکسلەکان ھەروەھا داواکاری تەکنیکی و ھونەرییان ھەیە لە یارییە ڤیدیۆیییەکاندا، کە بە شێوەیەکی گەورە لە ڕووکارەکانەوە سەرچاوە دەگرن لە *Outcast* (١٩٩٩). *[[ماینکرافت]]* (٢٠١١) جیھانێکی بە تەواوی ڤۆکسلی بەکاردەھێنێت بۆ ڕێگەدان بە ژینگەیەکی بە تەواوی کاولکردنی و دروستکردن. **ھونەری ڤۆکسل**، وەک ئەوەی لە *ماینکرافت* و شوێنەکانی تردا بەکاردێت، ستایل و فۆرماتێکی ھونەری سێ ڕەھەندییە کە ھاوشێوەی ھونەری پیکسڵە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شەشپاڵووەکان
پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
پۆل:وێنەی سێ ڕەھەندی
٢ بی ٢ تی

**٢ بی ٢ تی** (**2builders2tools**) () سێرڤەرێکی *[[ماینکرافت]]*ە کە لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ دامەزراوە. سێرڤەرەکە بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر نەبوونی ھیچ یاسایەک دامەزراوە، کە تێیدا یاریزانەکان بۆ ھەمیشەیی قەدەغە ناکرێن، ئەمەش لەناو کۆمەڵگەی *ماینکرافت*دا وەک «سێرڤەری ئەنارکیست» ناسراوە. لە ئەنجامدا، یاریزانەکان بە شێوەیەکی باو خەریکی وێرانکردنی دروستکراوەکانی یاریزانان و گرووپەکانی تر دەبن، کە بە «گریفینگ» ناسراوە، ھەروەھا ھاککردن بە بەکارھێنانی نەرمەکاڵای دەستکاریکراو بۆ بەدەستھێنانی سوود. 2b2t کۆنترین سێرڤەری ئەنارکیستە لە *[[ماینکرافت]]*دا، ھەروەھا یەکێکە لەو چەند سێرڤەرەی *ماینکرافت*ی ساڵی ٢٠١٠ کە ھێشتا کاردەکەن. سێرڤەرەکە بە شێوەیەکی ھەمیشەیی لەسەر ئاستی سەخت دانراوە و شەڕی یاریزان دژی یاریزان چالاکە. زیاتر لە ٧٨٠٬٠٠٠ یاریزان نەخشە پرۆسێجەرییەکەی گەڕاون، کە قەبارەی فایلەکەی بۆ نزیکەی ٦٠ تێرابایت زیاد کردووە. 2b2t لە میدیای ھەواڵیدا وەک خراپترین سێرڤەری *ماینکرافت* وەسف کراوە بەھۆی بنکەی یاریزان و کولتوورە ژەھراوییەکەی.

## سەرچاوەکان

پۆل:ناکۆکییە ناشریینەکان لە یارییە ڤیدیۆییەکان
پۆل:مشتومڕی یارییە ڤیدیۆییەکان
بالێرینا (فیلمی ٢٠٢٥)

***باڵێرینا*** () (کە وەک ***لە جیھانی جۆن ویک: باڵێرینا*** بازاڕی بۆ کراوە) فیلمێکی ئاکشنی ھەستبزوێنی ئەمریکی ساڵی ٢٠٢٥ە لە دەرھێنانی لێن وایسمان و لە نووسینی شەی ھاتن. ئەمە بەشێکی وەرچەرخانە لە زنجیرەفیلمی جۆن ویک، کە لەنێوان ڕووداوەکانی *جۆن ویک: چەپتەر ٣ – پارابێڵوم* (٢٠١٩) و *[[جۆن ویک: بەشی ٤|چەپتەر ٤]]* (٢٠٢٣) ڕوودەدات. ئانا دێ ئارماس ڕۆڵی سەماکەر و بکوژ ئێڤ ماکارۆ دەبینێت، کە ڕووبەڕووی سوپایەک لە بکوژان دەبێتەوە کاتێک تۆڵەی مردنی باوکی دەکاتەوە. کاستی پاڵپشتیکەر بریتین لە ئەنجێلیکا ھەستن، گابریێل بێرن، لانس ڕێدیک (لە کۆتا دەرکەوتنی لەسەر شاشە)، نۆرمان ڕیدس، یان مەکشەین، و کیانوو ڕیڤز.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی سامیت ئینتەرتەیمێنت
پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت
پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی شەی ھاتن
پۆل:ئەو فیلمانەی لە پراگ وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە بووداپێست وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی دەکەونە پراگ
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون
پۆل:فیلمەکان دەربارەی سەمای بالی
پۆل:فیلمە وەچەرخانەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:ئەو فیلمانەی لە بوداپێست وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە وروژێنەرە ئاکشنە ئینگلیزی-زمانەکان
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە ئاکشنەکانی ٢٠٢٥
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٥
پۆل:فیلمەکانی سەبارەت بە تیرۆرکردنەکان
پۆل:فیلمەکانی لەن وایزمان
پۆل:فیلمەکانی بەسیل ئایوانیک
پۆل:فیلمەکانی نووەتەی تایلەر بەیتس
پۆل:فیلمە ڕێکخراوەکانی ٢٠١٤
پۆل:فیلمە ڕێکخراوەکانی نەمسا
پۆل:فیلمەکانی کچان بە چەکەوە
پۆل:فیلمە ئینتەرکوێلەکان
پۆل:جۆن ویک
پۆل:فیلمەکانی تەندەر ڕۆود فیلمز
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دەستایینەکان
پشتیوان نووری

**پشتیوان نووری کەریم** (١٩٧٧ لە چوارباخ، سلێمانی – ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ لە سلێمانی) ئەکتەرێکی ناسراوی کورد بوو.

## ژیان
لە ساڵی ١٩٩٣ ژیانی ھونەریی لە پەیمانگای ھونەرەجوانەکانی سلێمانی بەشی شانۆ دەست پێ کرد، بەشداری لە چەندین شانۆگەریدا کردووە لە پەیمانگادا، لە ساڵی ١٩٩٨ بە پلەی نایاب تەواوی کرد. لە دوای پەیمانگا بەشداری لە چەندین شانۆگەری تردا کردووە و لە ھەردوو بەشی درامای گەردەلوول بە ڕۆڵی ڕزگار. ھاوسەرەکەی ناوی ھەواڵ عوسمانە کە ئەکتەرە و کچێکیان ھەیە بە ناوی *کانی*.

پشتیوان کارمەند بوو لە کۆمپانیای ئاسیاسێڵ.

## مردن
پشتیوان نووری لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ بەھۆی جەڵدەی دڵەوە لە تەمەنی ٤٠ ساڵیدا لە سلێمانی کۆچی دوایی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:خەڵکی سلێمانی
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:ئەکتەرە کوردەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧
پۆل:مردووان
پۆل:مردووانی ٢٠١٨
سێرڤەری ماینکرافت

**سێرڤەری ''ماینکرافت*** سێرڤەرێکی یاریی [[فرە یاریزان (کایەی ڤیدیۆیی)|فرەیاریزان]]ە کە خاوەندارێتییەکەی لەلایەن یاریزانان یان بزنسەوە دەکرێت و تایبەتە بە [[کایەی ڤیدیۆیی|کایە ڤیدیۆیییەکەی]] ساڵی ٢٠١١ی [[مۆجانگ|مۆجانگ ستۆدیۆز]]، *ماینکرافت''. لەم چوارچێوەیەدا، زاراوەی «سێرڤەر» زۆرجار ئاماژەیە بۆ تۆڕێک لە سێرڤەرە پەیوەستکراوەکان، نەک تەنھا یەک ئامێر. یاریزانان دەتوانن سێرڤەری تایبەت بە خۆیان دابمەزرێنن، یان لە ڕێگەی ئامادەکردنی لەسەر کۆمپیوتەرێک بە بەکارھێنانی نەرمامێرێکی دابینکراو لەلایەن مۆجانگ، یان لە ڕێگەی بەکارھێنانی دابینکەرێکی ھۆستینگەوە تا بتوانن سێرڤەرەکەیان لەسەر ئامێری تایبەتکراو و بە کاتی کارکردنی گەرەنتیکراو کار پێ بکەن. گەورەترین سێرڤەر کە بە شێوەیەکی بەربڵاو دانی پێدا نراوە، سێرڤەری یارییە بچووکەکانی ھایپیکسڵە.

## سەرچاوەکان
کایەی بچووک

وێنۆک|یارییەکی بچووکی «بیچستیکبۆڵ» لەناو کایەی ''ئە شۆرت ھایک''
**یاریی بچووک** (بە ئینگلیزی: minigame، ھەروەھا بە *mini game* و *mini-game*یش دەنووسرێت، ھەندێک جار پێی دەوترێت *subgame* یان *microgame*)یارییەکی کورتە کە زۆرجار لەناو کایەیەکی ڤیدیۆییی دیکەدا بوونی ھەیە. یاریی بچووک شێوازی یاریکردنی جیاوازی ھەیە و زۆربەی کات سادەتر و بچووکترە لەو یارییەی کە تێیدایە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زاراوەکانی کایەی ڤیدیۆیی
فۆن ستۆری

***فۆن ستۆری*** کایەیەکی ڤیدیۆییی مۆبایلی تەنزئامێزە کە بیرۆکەکەی لەلایەن چالاکوانی یەس لاب، مایکڵ پینێسکییەوە دانراوە و لەلایەن پاولۆ پێدێرچینی بۆ مۆلێئیندوستریا دیزاین کراوە، بە ئامانجی ڕاگەیەندراوی نیشاندانی ئەوەی کە گەشەپێدەران بە «لایەنە تاریکەکەی مۆبایلە زیرەکەکەت» ناوی دەبەن. کایەکە لە چوار یاریی بچووک پێکدێت کە یاریزان تێیدا پێویستە چەند چالاکییەک ئەنجام بدات.
## سەرچاوەکان

پۆل:مشتومڕی یارییە ڤیدیۆییەکان
پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس
پۆل:یارییەکانی ئەندرۆید
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١١
ماینکرافت ڵایڤ

**ماینکرافت لایڤ** () پەخشی ڕاستەوخۆیەکی کارلێککارانەیە دەربارەی یاری ڤیدیۆیی *[[ماینکرافت]]*، کە دوو ساڵ جارێک لەلایەن گەشەپێدەر مۆجانگ میوانداری دەکرێت. لە سەرەتادا وەک کۆنفرانسی ھەوادارانی ڕووبەڕوو بە ناوی **ماینکرافتکۆن** (دواتر **ماینکۆن**)، یەکەم کۆبوونەوە لە ساڵی ٢٠١٠ بوو؛ چالاکییەکە ساڵانە تا ساڵی ٢٠١٦ بە ناوی ماینکۆن دووبارە دەبووەوە. کۆنفرانسی ماینکۆن ٢٠١١ لە لاس ڤێگاس بەڕێوەچوو و ئاھەنگی دەستپێکردنی یارییەکەی بە پانێڵی گفتوگۆی پەیوەندیدار بە *ماینکرافت* و ناوچەکانی یاریی کردن گێڕا؛ کۆتا کۆنفرانسی ڕووبەڕوو، ماینکۆن ٢٠١٦، کە لە ئەناھیم بەڕێوەچوو، ١٢٬٠٠٠ بەشداربووی ھەبوو. لە ساڵی ٢٠١٧ەوە، ماینکرافت لایڤ شێوەی پەخشی ڕاستەوخۆی کارلێککارانەی وەرگرتووە. پەخشی ڕاستەوخۆکە لە ساڵانی ٢٠١٧ و ٢٠١٨ ناوی *ماینکۆن ئێرس* بوو، و دواتر لە ساڵی ٢٠١٩ گۆڕدرا بۆ *ماینکۆن لایڤ* و لە ساڵی ٢٠٢٠ەوە بۆ *ماینکرافت لایڤ*، کە تێیدا بینەران بە شێوەیەکی ھەمیشەیی لابران. ھەوڵێک بۆ گەڕانەوە بۆ بۆنەکانی ڕووبەڕوو، بە ناوی *ماینکرافت فێستیڤاڵ*، بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ ڕێگری لێکرا. لە ئەیلوولی ٢٠٢٤، مۆجانگ ڕای گەیاند کە پێکھاتەی ماینکرافت لایڤ دەگۆڕن. ئێستا ساڵی دوو جار پەخش دەکرێت، و دەنگدانی مۆبەکان بەھۆی مشتومڕی کۆمەڵگاوە ھەڵوەشێنرایەوە.
## سەرچاوەکان
یاریگای شەوگراوندز

**یاریگای شەوگراوندز** (بە ئینگلیزی: The Showgrounds) یاریگایەکی تۆپی پێیە و دەکەوێتە شاری سلایگۆ لە کۆماری ئایرلەند. یاریگاکە لە ساڵی ١٩٢٨ەوە یاریگای ماڵەوەی یانەی تۆپی پێی سلایگۆ ڕۆڤەرزە. شەوگراوندز خاوەندارێتییەکی ناوازەی ھەیە، چونکە موڵکی یانەکە نییە، بەڵکو لەلایەن ئەنجومەنێکی سەرپەرشتییەوە بەڕێوەدەبرێت و بە ناوی خەڵکی سلایگۆوە تۆمار کراوە.

## مێژوو

### سەرەتاکان و گواستنەوەی سلایگۆ ڕۆڤەرز
پێش ئەوەی ببێتە یاریگایەکی تۆپی پێ، زەوییەکە لەلایەن کۆمەڵەی کشتوکاڵی پارێزگای سلایگۆوە بۆ پێشاندان و چالاکیی کشتوکاڵی بەکاردەھات، ھەر ئەمەش ھۆکاری ناوەکەیەتی (Showgrounds بە واتای "شوێنی پێشاندان" دێت). یانەی تۆپی پێی سلایگۆ ڕۆڤەرز لە ساڵی ١٩٢٨دا یاریگاکەی کردە ماڵی ھەمیشەیی خۆی و لەو کاتەوە بە شێوەیەکی بەردەوام یارییەکانی تێدا ئەنجام دەدات.

### کڕینی یاریگاکە لەلایەن خەڵکەوە
لە ساڵی ١٩٦٨، یاریگاکە ڕووبەڕووی ھەڕەشەیەکی گەورە بووەوە کاتێک خاوەنەکانی زەوییەکە بڕیاریان دا بیفرۆشن. ئەمە داھاتووی یانەی سلایگۆ ڕۆڤەرزی خستە مەترسییەوە. لە وەڵامدا، کۆمەڵێک لە دانیشتووانی شار و ھاندەرانی یانەکە لیژنەیەکیان پێکھێنا بۆ کۆکردنەوەی پارەی پێویست بۆ کڕینی یاریگاکە. لە ڕێگەی ھەڵمەتێکی بەرفراوانەوە، کە بە "شیلینگێک لە ھەفتەیەکدا" ناسرابوو، توانییان بڕی ٤٬٥٠٠ پاوەندی ستەرلینگی کۆبکەنەوە و یاریگاکە بکڕن.

دوای کڕینی، "ئەنجومەنی سەرپەرشتیی شەوگراوندز" (The Showgrounds Trust) دامەزرا بۆ ئەوەی خاوەندارێتیی یاریگاکە بکات و وەک موڵکێکی گشتی بۆ خەڵکی سلایگۆ بیپارێزێت. ئەم نموونەیە تا ئەمڕۆش بەردەوامە و وایکردووە یاریگاکە ببێتە ھێمایەکی گرنگی کۆمەڵایەتی لە شارەکەدا.

## پێکھاتە و ژێرخان
یاریگای شەوگراوندز لە چەند مەودایەک پێکدێت:

**سەکۆی سەرەکی (Main Stand):** لە ساڵی ١٩٦٩ دروست کراوە و دەکەوێتە شەقامی جینکز. ئەم مەودایە شوێنی سەرەکیی دانیشتنە و ژووری جلگۆڕین، نووسینگەکانی یانە و شوێنی میدیاکارانی تێدایە.

**ڕەیلوەی ئێند (The Railway End)**: مەودایەکی سەردارپۆشراوە لە پشت گۆڵ و شوێنی سەرەکیی ھاندەرە چالاکەکانی یانەکەیە.

**چێرچ ھیڵ ڕۆد ئێند (The Church Hill Road End**): مەودایەکی سەربازە و زۆربەی کات بۆ ھاندەرانی یانەی میوان تەرخان دەکرێت.

**سەکۆی جەی ئێف کەی (JFK Stand**): مەودایەکی بچووکی دانیشتنە و دەکەوێتە تەنیشت مەودای سەرەکی.

پێشتر یاریگاکە بۆ پێشبڕکێی سەگی تازی (greyhound racing) بەکاردەھات، بەڵام ئەم چالاکییە لە ساڵی ٢٠٠١ کۆتایی ھات.

## نەخشەی پەرەپێدانی داھاتوو
یانەی سلایگۆ ڕۆڤەرز نەخشەیەکی گەورەی (Masterplan) بۆ پەرەپێدانی یاریگاکە ڕاگەیاندووە. ئامانجی سەرەکییان گۆڕینی شەوگراوندز بۆ یاریگایەکی مۆدێرنی ٦٬٠٠٠ کورسیی تەواو دانیشتوو، کە بتوانێت بگاتە ستانداردی "پۆلی ٣ی یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا" (UEFA Category 3).

نەخشەکە چەندین پڕۆژەی گرنگ لەخۆدەگرێت، لەوانە:

*دروستکردنی سەکۆیەکی نوێ لە شوێنی سەکۆی سەرەکیی ئێستا.

*نۆژەنکردنەوەی سەکۆی ڕەیلوەی ئێند.

*دروستکردنی یاریگای ئەکادیمیا و دامەزراوەی کۆمەڵایەتی.

*دروستکردنی گۆڕەپانێکی گشتیی نوێ لە دەرەوەی یاریگاکە.

ئەم پڕۆژەیە بە یەکێک لە گەورەترین پڕۆژەکانی ژێرخانی وەرزشی لە ناوچەکەدا دادەنرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:یاریگاکانی تۆپی پێ لە کۆماری ئایرلەند
پۆل:یانەی تۆپی پێی سلایگۆ ڕۆڤەرز
پۆل:بینا و باڵەخانەکان لە پارێزگای سلایگۆ
تیرۆرکردنی ئەبوو عوبەیدە

لە ٣٠ی ئابی ٢٠٢٥ ئەبوو عوبەیدە چەکدارێکی فەلەستینی و وتەبێژی لیواکانی ئەلقەسام بەھۆی ھێرشێکی ئاسمانیی ئیسرائیلەوە کوژرا کە گەڕەکی ڕیمال لە شاری غەززە کرایە ئامانج.  
دەگوترێت تێدا ١١ کەس کوژراون کە منداڵیشیان تێدایە. ھێرشەکە باڵەخانەیەکی شوقەیی کردە ئامانج کە عوبەیدە خۆی پەنای دابووە ناویەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردن لە کەرتی غەززە
پۆل:تیرۆرکردنەکان لە دەوڵەتی فەلەستین
پۆل:مردووانی ٢٠٢٥
دەستکەوت (کایەی ڤیدیۆیی)

وێنۆک|نموونەیەک لە ئاگادارکەرەوەیەک کە یاریزانێک لەوانەیە بۆ تەواوکردنی دەستکەوتێک وەری بگرێت
لە کایە ڤیدیۆیییەکاندا، **دەستکەوت** (یان **جام**) مێتا-ئامانجێکە کە لە دەرەوەی پارامیتەرەکانی کایەیەکدا پێناسە کراوە، و خەڵاتێکی دیجیتاڵییە کە نیشانەی شارەزابوونی یاریزانێکە لە ئەرکێک یان بەرەنگارییەکی دیاریکراودا لەناو کایەیەکی ڤیدیۆییدا. بەپێچەوانەی سیستەمەکانی ناو-کایەی وەک کوێست، ئەرک، و/یان قۆناغەکان کە زۆربەی کات ئامانجەکانی کایەیەکی ڤیدیۆیی دیاری دەکەن و کاریگەریی ڕاستەوخۆیان لەسەر شێوازی یاریکردنی زیاتر ھەیە، بەڕێوەبردنی دەستکەوتەکان زۆربەی کات لە دەرەوەی سنووری ژینگە و تەلارسازیی کایەکەدا ئەنجام دەدرێت. جێبەجێکردنی مەرجەکان، و وەرگرتنی دانپێدانانی جێبەجێکردنەکە لەلایەن کایەکەوە، ھەندێک جار بە کردنەوەی دەستکەوتەکە ناودەبرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:زاراوەکانی کایەی ڤیدیۆیی
خاڵی ئەزموون

وێنۆک|کارەکتەرێک لە کایەی ڤیدیۆییی ڕۆڵگێڕانی ''لێجند ئۆڤ گریمڕۆک''دا کە خاوەنی ٢٣٣٧٣ خاڵی ئەزموونە: ئەم کارەکتەرە پێویستی بە ٧١٠٠٦ خاڵە بۆ گەیشتن بە ئاستی دواتر
**خاڵی ئەزموون** (زۆرجار کورت دەکرێتەوە بۆ **exp** یان **XP**) یەکەیەکی پێوانەیە کە لە هەندێک کایەی ڕۆڵگێڕانی سەر مێز (RPG) و کایە ڤیدیۆیییە ڕۆڵگێڕانەکاندا بەکاردێت بۆ پێوانەکردنی ئەزموونی ژیان و پێشکەوتنی کارەکتەری یاریزانێک بەدرێژاییی کایەکە. خاڵەکانی ئەزموون بەگشتی بۆ تەواوکردنی ئامانجەکان، تێپەڕاندنی ئاستەنگ و ڕکابەرەکان، و ڕۆڵگێڕانی سەرکەوتوو دەبەخشرێن.

لە زۆرێک لە کایە ڕۆڵگێڕانەکاندا، کارەکتەرەکان لە سەرەتادا تا ڕادەیەک لاواز و ڕانەهێنراون. کاتێک بڕێکی پێویست لە ئەزموون بەدەست دەهێنرێت، کارەکتەرەکە «ئاستی بەرز دەبێتەوە»، و بەمەش دەگاتە قۆناغی دواتری گەشەی کارەکتەر. ئەم ڕووداوە زۆربەی کات ئامارەکانی کارەکتەرەکە زیاد دەکات، وەک زۆرترین ئاستی تەندروستی، جادوو، و هێز، و لەوانەیە ڕێگە بە کارەکتەرەکە بدات توانای نوێ بەدەست بهێنێت یان ئەوانەی هەیەتی باشتر بکات. بەرزبوونەوەی ئاست لەوانەیە ڕێگە بە کارەکتەرەکە بدات بگات بە ناوچە یان شتومەکی قورستر.

لە هەندێک کایەی ڕۆڵگێڕاندا، بەتایبەتی ئەوانەی لە *دەنجنز ئەند دراگۆنز* وەرگیراون، خاڵەکانی ئەزموون بۆ باشترکردنی کارەکتەرەکان لە ئاستە جیاوازەکانی ئەزمووندا بەکاردەهێنرێن؛ لە کایەکانی دیکەدا، وەک *گورپس* و کایەکانی *[[جیھانی تاریکی|جیھانی تاریکی]]*، خاڵەکانی ئەزموون لەسەر توانای دیاریکراو یان تایبەتمەندیی هەڵبژێردراو لەلایەن یاریزانەوە خەرج دەکرێن.

لە زۆربەی کایەکاندا، لەگەڵ زیادبوونی سەختیی بەرەنگارییەکە، ئەو ئەزموونەی کە بۆ تێپەڕاندنی دەبەخشرێت، زیاد دەکات. کاتێک یاریزانان خاڵی ئەزموونی زیاتر بەدەست دەهێنن، ئەو بڕە ئەزموونەی کە بۆ بەدەستهێنانی توانا نوێیەکان پێویستە، بە شێوەیەکی گشتی زیاد دەکات. لە لایەکی ترەوە، هەندێک کایە ژمارەی خاڵەکانی ئەزموون بۆ هەر ئاستێک بە نەگۆڕی دەهێڵنەوە، بەڵام وردە وردە ئەو ئەزموونەی کە بۆ هەمان ئەرکەکان بەدەست دێت کەم دەکەنەوە لەگەڵ بەرزبوونەوەی ئاستی کارەکتەرەکەدا. بەم شێوەیە، کاتێک کارەکتەری یاریزان لە ڕێگەی بەدەستهێنانی ئەزموونەوە بەهێزتر دەبێت، هان دەدرێت ئەرکی نوێ وەربگرێت کە لەگەڵ توانا باشتربووەکانیدا بگونجێت بۆ ئەوەی پێش بکەوێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:زاراوەکانی کایەی ڤیدیۆیی
پۆل:زاراوەی یاری ڕۆڵگێڕان
پۆل:زاراوەی ئێم یوو دی
تەندروستی (زاراوەی کایە)

alt=A light red bar, 39% of which is filled with a darker shade of red|وێنۆک|بارێکی تەندروستی، کە نوێنەرایەتییەکی ئەگەریی تەندروستیی کارەکتەرێکە
**تەندروستی** تایبەتمەندییەکی کایەی ڤیدیۆیی یان کایەی سەر مێزە کە زۆرترین بڕی ئەو زیان یان ماندوێتییە دیاری دەکات کە شتێک وەری دەگرێت پێش ئەوەی یارییە سەرەکییەکە بەجێبھێڵێت. لە کایە ڕۆڵگێڕانەکاندا، ئەمە بە شێوەیەکی گشتی شێوەی **خاڵەکانی گیان** (**HP**) وەردەگرێت، کە تایبەتمەندییەکی ژمارەییە و نوێنەرایەتیی تەندروستیی کارەکتەرێک یان شتێک دەکات. کارەکتەری کایەکە دەکرێت کارەکتەری یاریزان، سەرکردەیەک، یان مۆبێک بێت. تەندروستی ھەروەھا دەکرێت بدرێتە پاڵ توخمە شیاوی تێکشکانەکانی ژینگەی کایەکە یان شتومەکە بێگیانەکان وەک ئۆتۆمبێل و بەشە تاکەکانیان. لە کایە ڤیدیۆیییەکاندا، تەندروستی زۆرجار لەلایەن توخمی بینراوەوە نوێنەرایەتی دەکرێت، وەک کەرتێکی ژمارەیی، بارێکی تەندروستی یان زنجیرەیەک لە ئایکۆنی بچووک، ھەرچەندە لەوانەشە لە ڕێگەی دەنگەوە نوێنەرایەتی بکرێت، وەک لێدانی دڵی کارەکتەرێک.

## سەرچاوەکان

پۆل:زاراوەکانی کایەی ڤیدیۆیی
پۆل:زاراوەی یاری ڕۆڵگێڕان
مۆب (کایەی ڤیدیۆیی)

**مۆب**، کورتکراوەی **مۆبایل** یان **ئۆبجێکتی جووڵاو**، بریتییە لە کارەکتەرێکی نایاریزان (NPC)ی کۆنترۆڵکراو لەلایەن کۆمپیوتەرەوە لە کایەیەکی ڤیدیۆییدا وەک MMORPG یان MUD. بەپێی چوارچێوەکە، ھەموو کارەکتەرێکی لەو جۆرە لە کایەیەکدا لەوانەیە بە «مۆب» دابنرێت، یان بەکارھێنانی زاراوەکە لەوانەیە تەنھا بۆ کارەکتەرە نایاریزانە دوژمنکارەکان و/یان ئەو کارەکتەرانەی کە شیاوی ھێرشکردنە سەریانن سنووردار بێت.

لە زۆربەی کایە گرافیکییە مۆدێرنەکاندا، «مۆب» لەوانەیە بەتایبەتی بۆ ئاماژەدان بە کارەکتەرە نایاریزانە دڕندە گشتییەکان بەکاربھێنرێت کە چاوەڕوان دەکرێت یاریزان ڕاویان بکات و بیانکوژێت، و ئەمەش ئەو کارەکتەرانە ناگرێتەوە کە گفتوگۆ دەکەن، شتومەک دەفرۆشن، یان ئەوانەی ناتوانرێت ھێرشیان بکرێتە سەر. «مۆبە ناودارەکان» بەوە جیادەکرێنەوە کە ناوی تایبەتیان ھەیە لەبری ئەوەی بە جۆرێکی گشتی ئاماژەیان پێ بکرێت (بۆ نموونە «گۆبلینێک»، «ھاووڵاتییەک»، ھتد). زۆربەی مۆبەکان ئەوانەن کە توانای ھیچ ڕەفتارێکی ئاڵۆزیان نییە جگە لە پرۆگرامسازیی گشتیی ھێرشکردن یان جووڵەکردن.

## سەرچاوەکان

پۆل:زاراوەکانی کایەی ڤیدیۆیی
پۆل:زاراوەی ئێم یوو دی
پۆل:یارییە ڕۆڵگێڕانەکانی ئۆنلاین کە بە شێوەیەکی بەرفراوان فرە یاریزانن
کایەی ئەکشن

**کایەی ئاکشن** چەشنێکی کایەی ڤیدیۆیییە کە جەخت لەسەر بەرەنگارییە جەستەییەکان دەکاتەوە، لەوانەش هەماهەنگیی دەست و چاو و کاتی کاردانەوە. ئەم چەشنە جۆرەها ژێرچەشنی فراوان لەخۆدەگرێت، وەک کایەکانی شەڕکردن، بیت ئێم ئەپ، کایە تەقەکەرەکان، کایەکانی ڕیتم و کایە سەکۆیییەکان. گۆڕەپانی شەڕی فرەیاریزانی ئۆنلاین و هەندێک کایەی ستراتیژیی کاتی-ڕاستەقینەش بە کایەی ئاکشن دادەنرێن.

لە کایەیەکی ئاکشندا، یاریزان بە شێوەیەکی گشتی کارەکتەرێک کۆنترۆڵ دەکات کە زۆرجار لە شێوەی پاڵەوان یان ئاڤاتارێکدایە. ئەم کارەکتەرە یاریزانە دەبێت بەناو ئاستێکدا بڕوات، شتومەکەکان کۆبکاتەوە، خۆی لە ئاستەنگەکان بەدوور بگرێت، و لەگەڵ دوژمناندا شەڕ بکات بە بەکارهێنانی توانای سروشتیی خۆی و هەروەها چەک و ئامرازەکانی تری کە لەبەردەستیدان. لەکۆتاییی ئاستێک یان کۆمەڵێک ئاستدا، یاریزان دەبێت زۆرجار دوژمنێکی سەرکردە ببەزێنێت کە زیاتر بەرەنگارکەرە و زۆربەی کات نەیارێکی سەرەکییە لە چیرۆکی کایەکەدا. هێرشی دوژمن و ئاستەنگەکان تەندروستی و ژیانی کارەکتەری یاریزان کەم دەکەنەوە، و یاریزان کاتێک ژیانی نامێنێت گەیم ئۆڤەر وەردەگرێت.

لە لایەکی ترەوە، یاریزان بە تەواوکردنی زنجیرەیەک ئاست دەگاتە کۆتاییی کایەکە بۆ تەواوکردنی ئامانجێکی کۆتایی، و کرێدتەکان دەبینێت. هەندێک کایەی ئاکشن، وەک کایە ئەرکەیدە سەرەتاییەکان، نابەزێنرێن و ژمارەیەکی بێ کۆتا لە ئاستیان هەیە. تەنها ئامانجی یاریزان ئەوەیە تا چەند دەتوانێت بڕوات، بۆ ئەوەی خاڵەکانی بگەیەنێتە بەرزترین ئاست.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژانرەکانی یاری ڤیدیۆیی
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی
پۆل:ئاکشن (چەشن)
ڕێزدێنت ئیڤڵ: ئامبرێلا کرۆنیکڵز

***ڕێزدێنت ئیڤڵ: ئامبرێلا کرۆنیکڵز*** کایەیەکی ڤیدیۆییی تەقەکەری تفەنگی ڕووناکیی سەر-ڕێڕەوە کە لەلایەن کاپکۆم و کاڤیاوە وەک بەشێک لە زنجیرەی *[[ڕێزدێنت ئیڤڵ]]* گەشەی پێ دراوە. کایەکە بۆ وی لە ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ لە ئەمریکای باکوور؛ ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ لە ژاپۆن؛ و لە ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ لە ئەورووپا بڵاوکرایەوە، بەدەر لە ئەڵمانیا، کە کایەکەی لێ بەردەست نییە بەھۆی ڕەتکردنەوەی ڕیزبەندیی USK و دواتر خستنە ناو ئیندێکسەوە. دوای ئەم کایەیە، *[[ڕێزدێنت ئیڤڵ: دە دارکساید کرانکڵز|ڕێزدێنت ئیڤڵ: دە دارکساید کرۆنیکڵز]]* بڵاوکرایەوە. ھەردوو کایەکەی *کرۆنیکڵز* لە *کۆڵەکشنی ڕێزدێنت ئیڤڵ کرۆنیکڵز ئێچ دی* بۆ پلەیستەیشن ٣ بوونیان ھەیە.

کایەکە دەستێوەردانەکانی کۆمپانیای ئامبرێلا بەدرێژاییی زنجیرەی *ڕێزدێنت ئیڤڵ* لە ڕێگەی گێڕانەوەی ئالبێرت وێسکەرەوە، کە زانایەکی پێشووی ئامبرێلا بوو، و بەڵگەنامە شاردراوەکانی پەیوەست بە پاڵنەر و کردارە نھێنییەکانی ڕێکخراوەکەوە ئاشکرا دەکات. کایەکە لە پێنج سیناریۆ پێکدێت کە ڕووداوەکانی *[[ڕێزدڵنت ئیڤڵ زیرۆ|ڕێزدێنت ئیڤڵ زیرۆ]]*، ڕیمەیکی *[[ڕێزدێنت ئیڤڵ (کایەی ڤیدیۆییی ٢٠٠٢)|ڕێزدێنت ئیڤڵ]]*، و *[[ڕێزدێنت ئیڤڵ ٣: نێمەسس]]* دووبارە دەکەنەوە، لەگەڵ بابەتی نوێی پەیوەست بە ڕووخانی کۆمپانیای ئامبرێلاوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:یارییەکانی وی
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە
پۆل:یارییەکانی تۆڕی پلەیستەیشن
پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٧
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی
تەقەکەری سەر-ڕێڕەو

**تەقەکەری سەر-ڕێڕەو** (Rail shooter)، ژێرچەشنێکە لە کایە ڤیدیۆیییەکانی شوت ئێم ئەپ. لەم جۆرە کایەیەدا، کە بە کایە ئەرکەیدەکانی وەک *سپەیس ھارییەر*ی ساڵی ١٩٨٥ دەستی پێکرد، شێوازی یاریکردنەکە کارەکتەری یاریزان ناچار دەکات لەسەر ڕێڕەوێکی دیاریکراو بڕوات، و تەنھا ڕێگەی لادانێکی سنوورداری پێدەدات یان ھەر ڕێگەی لادان نادات، ھاوشێوەی یارییەکانی «دارک ڕاید» لە پارکەکاندا کە لەسەر ڕێڕەوی شەمەندەفەر دەڕۆن. لەکاتی جووڵە لەسەر ئەم ڕێڕەوە، یاریزانان دەبێت نیشانە لە دوژمنەکان بگرن و تەقەیان لێ بکەن، لە ھەمان کاتدا خۆیان لە پرۆجێکتایلەکان دەدزنەوە و خۆیان لە زیان دەپارێزن.

زۆرێک لە تەقەکەرە سەر-ڕێڕەوەکان پاڵەوانێک یان کەشتییەکی فڕیویان تێدایە. ھەندێکیان لە کاتی پیاسەکردن، ڕاکردن یان لێخوڕیندا ڕوودەدەن. ھەرچەندە تەقەکەرە سەر-ڕێڕەوەکان لەسەر وی سەرھەڵدانەوەیەکیان بەخۆوە بینی بەھۆی شێوازی کۆنترۆڵکردنی وی ڕیمۆتەکەیەوە، بەڵام کایەی نوێ لەم چەشنەدا لە سەردەمی مۆدێرندا بە دەگمەن دادەنرێن، ھەرچەندە زۆرێک لە کایەکانی چەشنەکانی تر بەشی تەقەکەری سەر-ڕێڕەویان تێدایە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژانرەکانی یاری ڤیدیۆیی
تۆمب ڕایدەر

***تۆمب ڕایدەر*** (Tomb Raider)، کە لە نێوان ساڵانی ٢٠٠١ بۆ ٢٠٠٨ بە ناوی ***لارا کرۆفت: تۆمب ڕایدەر*** ناسرابوو، فرانچایزێکی میدیایییە کە لە زنجیرە کایەیەکی ڤیدیۆییی ئاکشن-سەرکێشییەوە سەرچاوەی گرتووە کە لەلایەن گەشەپێدەری کایەی ڤیدیۆییی بەریتانی، کۆر دیزاین، دروست کراوە. فرانچایزەکە لە ئێستادا لەلایەن سی دی ئی ئینتەرتەینمەنتەوە خاوەندارێتی دەکرێت؛ پێشتر لەلایەن ئایدۆس ئینتەراکتیڤەوە خاوەندارێتی دەکرا، پاشان لەلایەن سکوەیر ئینێکس ئەورووپاوە دوای ئەوەی سکوەیر ئینێکس لە ساڵی ٢٠٠٩دا ئایدۆسی کڕییەوە، تاوەکوو ئیمبرەیسەر گرووپ لە ساڵی ٢٠٢٢دا مافە فیکرییەکەی لەگەڵ ئایدۆسدا کڕی. فرانچایزەکە تیشک دەخاتە سەر شوێنەوارناسێکی خەیاڵیی بەریتانی بە ناوی لارا کرۆفت، کە بە جیھاندا گەشت دەکات و بەدوای ئارتێفاکتە ونبووەکاندا دەگەڕێت و دزە دەکاتە ناو گۆڕ و وێرانە مەترسیدارەکانەوە. شێوازی یاریکردن بەگشتی تیشک دەخاتە سەر گەڕان، شیکارکردنی مەتەڵ، ڕێکردن بەناو ژینگە دوژمنکارە پڕ لە تەڵەکاندا، و شەڕکردن لەگەڵ دوژمنان. میدیای زیاتر بۆ فرانچایزەکە لە شێوەی وەرگێڕانی فیلم، کۆمیک و ڕۆماندا پەرەی پێ دراوە.

گەشەپێدانی یەکەم کایەی ڤیدیۆییی تۆمب ڕایدەر لە ساڵی ١٩٩٤ دەستی پێکرد؛ دوو ساڵ دواتر بڵاوکرایەوە. سەرکەوتنە ڕەخنەیی و بازرگانییەکەی وای لە کۆر دیزاین کرد کە ساڵانە بۆ ماوەی چوار ساڵی دواتر کایەیەکی نوێ پەرە پێ بدات، ئەمەش فشارێکی خستە سەر ستافەکە. شەشەمین کایە، *تۆمب ڕایدەر: زە ئەینجڵ ئۆڤ دارکنێس*، لە کاتی گەشەپێداندا ڕووبەڕووی کێشە بووەوە و لە کاتی بڵاوکردنەوەیدا بە شکست دادەنرا. ئەمە وای لە ئایدۆس کرد کە ئەرکی گەشەپێدان بگوازێتەوە بۆ کریستاڵ داینامیکس، کە لەو کاتەوە بووەتە گەشەپێدەری سەرەکیی زنجیرەکە. گەشەپێدەرانی دیکەش بەشدارییان لە ناونیشانە لاوەکییەکان و پۆرتکردنی بەشە سەرەکییەکاندا کردووە.

زنجیرەی *تۆمب ڕایدەر* تا ساڵی ٢٠٢٤ زیاتر لە ١٠٠ ملیۆن یەکەتی لە سەرانسەری جیھاندا فرۆشتبوو، لەکاتێکدا تەواوی فرانچایزەکە تا ساڵی ٢٠٠٢ نزیکەی ١٫٢ ملیار دۆلار داھاتی بەدەستھێنابوو. زنجیرەکە بە گشتی پێداچوونەوەی ئەرێنی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە وەرگرتووە، و لارا کرۆفت بووە یەکێک لە ناسراوترین کارەکتەرەکانی کایە ڤیدیۆیییەکان، و چەندین خەڵاتی بەدەستھێناوە و لە Walk of Game و *[[ئینسایکڵۆپیدیای گینس|تۆمارە جیھانییەکانی گینس]]*دا جێگەی خۆی کردووەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان گونجێنراون
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ کۆمیکەکان گونجێنراون
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ فیلمدا گونجاون
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ
پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دەستوورییەکان
گۆڕەپانی شەڕی فرەیاریزانی ئۆنلاین

**گۆڕەپانی شەڕی فرەیاریزانی ئۆنلاین** (**MOBA**) ژێرچەشنێکە لە کایە ڤیدیۆیییە ستراتیژییەکان کە تێیدا دوو تیمی یاریزانان لەسەر گۆڕەپانێکی شەڕی داڕێژراو کێبڕکێ دەکەن، و ھەریەکەیان کارەکتەرێکی تاک کۆنترۆڵ دەکەن کە توانای جیاوازی ھەیە و لەگەڵ پێشکەوتنی یارییەکەدا بەھێزتر دەبێت. ئامانج لێی تێکشکاندنی پێکھاتەی سەرەکیی تیمی دوژمنە لە ھەمان کاتدا بەرگریکردن لە ھیی خۆت. لە ھەندێک کایەی مۆبادا، ئامانج دەکرێت بەزاندنی ھەموو یاریزانێکی تیمی دوژمن بێت. یارییەکان جەخت لەسەر ھەماھەنگیی تیم، ھەڵبژاردنی تاکتیکی، و شەڕی کاتی-ڕاستەقینە دەکەنەوە. یاریزانان لەلایەن یەکە کۆمپیوتەر-کۆنترۆڵکراوەکانەوە یارمەتی دەدرێن کە بە شێوەیەکی خولی لە گرووپدا دەردەکەون و بە درێژاییی ڕێڕەوی دیاریکراو بەرەو بنکەی دوژمنەکەیان دەڕۆن، کە بە توندی لەلایەن پێکھاتەی بەرگرییەوە پاسەوانی دەکرێت. یاریزانان دەتوانن کاریگەرییان لەسەر ئەم یەکانە ھەبێت بە لەناوبردنی شەپۆلەکانی دوژمن یان پاڵپشتیکردنی ھیی خۆیان، کە کاریگەریی لەسەر کۆنترۆڵی لەین و فشاری نەخشەکە ھەیە. ئەم جۆرە کایە ڤیدیۆیییە ئۆنلاینانەی فرەیاریزان وەک ژێرچەشنێک لە ستراتیژیی کاتی-ڕاستەقینە (RTS) سەریھەڵدا؛ بەڵام، زۆربەی توخمە تەقلیدییەکانی RTS، وەک دروستکردنی باڵەخانە و بەرھەمھێنانی یەکە، لابران لە بەرژەوەندیی ئەزموونێکی زیاتر تیشکخراوە سەر یاریزان-بەرامبەر-یاریزان. چەشنەکە توخمەکانی ستراتیژیی کاتی-ڕاستەقینە، کایەی ڕۆڵگێڕان، و کایەی ئاکشن تێکەڵ دەکات، و قووڵاییی ستراتیژی لەگەڵ پێشکەوتنی کارەکتەری تاکەکەسی و شەڕی خێرادا کۆدەکاتەوە.

یەکەم کایەی بە شێوەیەکی بەرفراوان پەسەندکراو لە چەشنەکەدا *ئیۆن ئۆڤ سترایف* (*AoS*) بوو، کە نەخشەیەکی تایبەتی دروستکراوی ھەواداران بوو لە ساڵی ٢٠٠٢ بۆ *ستارکرافت* بڵاوکرایەوە، کە تێیدا چوار یاریزان ھەریەکەیان یەکەیەکی بەھێزی تاک کۆنترۆڵ دەکەن و، بە یارمەتیی یەکە لاوازە کۆمپیوتەر-کۆنترۆڵکراوەکان، کێبڕکێ لەگەڵ کۆمپیوتەرێکی بەھێزتردا دەکەن. *دیفێنس ئۆڤ زە ئەینشنتس* (*DotA*) لە ساڵی ٢٠٠٣ لەلایەن کۆمەڵگەی مۆدکردنی *وارکرافت ٣*و بۆ *وارکرافت ٣: ڕەین ئۆڤ کەیئۆس* و فراوانکردنەکەی، *زە فرۆزن سرۆن*، دروست کرا، بە نەخشەیەک کە لەسەر بنەمای *AoS* بوو. *دۆتا* یەکێک بوو لە یەکەم ناونیشانە سەرەکییەکان کە میکانیکە بنەڕەتییەکانی چەشنی مۆبای دامەزراند، و وەک ئیلھامێکی ڕاستەوخۆ بۆ ناونیشانەکانی دواتر خزمەتی کرد، و یەکەم مۆبا بوو کە پاڵەوانێتیی سپۆنسەرکراوی بۆ بەڕێوەچوو. دوای ئەو دوو جێگرەوەی ڕۆحی ھاتن، *لیگ ئۆڤ لێجندس* (٢٠٠٩) و *ھیرۆز ئۆڤ نیوێرس* (٢٠١٠)، پاشکۆیەکی سەربەخۆ، *دۆتا ٢* (٢٠١٣)، و کایەکانی تری ناو چەشنەکە، لەوانە *سمایت* (٢٠١٤) و *ھیرۆز ئۆڤ زە ستۆرم* (٢٠١٥).

بەدرێژاییی ساڵان، چەشنی مۆبا ڕۆڵێکی بەرچاوی لە سەرھەڵدانی وەرزشە ئەلیکترۆنییە کێبڕکێکارەکاندا گێڕاوە. تا سەرەتاکانی دەیەی ٢٠١٠، چەشنەکە خۆی وەک پێکھاتەیەکی سەرەکیی دیمەنی وەرزشی ئەلیکترۆنی جێگیر کردبوو، و خەڵاتە داراییەکان لە ساڵی ٢٠١٨دا گەیشتنە زیاتر لە ٦٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی، کە ٤٠٪ی کۆی خەڵاتە داراییەکانی وەرزشی ئەلیکترۆنیی ئەو ساڵەی پێکدەھێنا. پاڵەوانێتییە پیشەگەرە گەورەکانی وەرزشی ئەلیکترۆنی لە شوێنەکانێکدا بەڕێوەدەچن کە دەتوانن دەیان ھەزار بینەر لەخۆبگرن و بە شێوەی ئۆنلاین پەخش دەکرێن. بنکەیەکی جەماوەریی بەھێز دەرفەتی بۆ سپۆنسەرشیپ و ڕیکلامکردن ڕەخساندووە، و لە کۆتاییدا بووە ھۆی ئەوەی چەشنەکە ببێتە دیاردەیەکی کولتووریی جیھانی.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژانرەکانی یاری ڤیدیۆیی
کایەی تەقەکەر

**تەقەکەری کەسی یەکەم** (**FPS**) ژێرچەشنێکە لە کایە ڤیدیۆیییە تەقەکەرەکان کە تیشکی خستووەتە سەر شەڕی بە چەک و چەکی دیکە لە گۆشەنیگای کەسی یەکەمەوە، کە تێیدا یاریزان لە چاوی پاڵەوانەکەوە ئەکشنی یارییەکە ئەزموون دەکات و کارەکتەری یاریزان لە بۆشایییەکی سێ ڕەھەندیدا کۆنترۆڵ دەکات. ئەم ژێرچەشنە خاسییەتی ھاوبەشی لەگەڵ کایە تەقەکەرەکانی تردا ھەیە و بەمەش دەکەوێتە ژێر چەشنی کایەی ئاکشن. لە سەرەتای دامەزراندنی چەشنەکەوە، گرافیکی پێشکەوتووی سێ ڕەھەندی و نیمچە سێ ڕەھەندی بوونەتە بەرەنگارییەک بۆ گەشەپێدانی ھاردوێر، و یاریی فرەیاریزان بەشێکی دانەبڕاوی بووە.

مێژووی چەشنی تەقەکەری کەسی یەکەم دەگەڕێتەوە بۆ *وۆڵفنشتاین ٣دی* (١٩٩٢)، کە شانازیی دروستکردنی نموونەی بنەڕەتیی چەشنەکەی پێ دراوە کە ناونیشانەکانی دواتر لەسەری بنیات نراون. یەکێک لەو ناونیشانانە، و پێشەنگی پەسەندکردنی بەرفراوان و ناوبانگی چەشنەکە، *دووم* (١٩٩٣) بوو، کە زۆرجار وەک یەکێک لە کاریگەرترین کایەکانی ئەم چەشنە ئاماژەی پێ دەکرێت؛ بۆ ماوەی چەند ساڵێک، زاراوەی **«کڵۆنی دووم»** بۆ دیاریکردنی ئەم چەشنە بەکاردەھێنرا بەھۆی کاریگەریی *دووم*ەوە. **«تەقەکەری ڕێڕەوەکان»** ناوێکی باوی دیکەی چەشنەکە بوو لە ساڵانی سەرەتایدا، چونکە سنووردارێتیی پڕۆسێسکردنی ھاردوێری ئەو سەردەمە وای دەکرد کە زۆربەی ئاکشنەکە دەبوو لە ناوچە داخراوەکاندا ڕووبدات، وەک ڕێڕەو و توونێلە تەنگەکان.

*ھاف-لایف*ی ساڵی ١٩٩٨—لەگەڵ بەشی دووەمی لە ساڵی ٢٠٠٤، *ھاف-لایف ٢*—توخمەکانی گێڕانەوە و مەتەڵیان بەھێزتر کرد. لە ساڵی ١٩٩٩دا، *بتوڵەی ناڕاستەقینە* و *کوەیک ٣ ئەرینا* لایەنی فرەیاریزانیان پوختتر کردەوە. *گۆڵدنئای ٠٠٧* (١٩٩٧) تەقەکەرێکی کەسی یەکەمی وەرچەرخێنەر بوو بۆ کۆنسۆڵە ماڵییەکان، و زنجیرەی هاڵۆش سەرنجڕاکێشیی بازرگانی و ڕەخنەگرانەی کۆنسۆڵی وەک پلاتفۆرمێک بۆ ناونیشانەکانی تەقەکەری کەسی یەکەم بەرزکردەوە. لە سەدەی ٢١دا، تەقەکەری کەسی یەکەم لە ڕووی بازرگانییەوە بە قازانجترین چەشنی کایەی ڤیدیۆیییە، و لە ساڵی ٢٠١٦دا، تەقەکەرەکان زیاتر لە ٢٧٪ی کۆی فرۆشی کایە ڤیدیۆیییەکانیان پێکدەھێنا.

## سەرچاوەکان

پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم
پۆل:ژانرەکانی یاری ڤیدیۆیی
ژینگەی شیاوی تێکدان

وێنۆک|تەقینەوەیەک کە ھەندێک دیوار لە کایەی ''نوکلییەر سرۆن''دا تێک دەدات
لە کایە ڤیدیۆیییەکاندا، **ژینگە شیاوی تێکدانەکان** یان **زەوییە شیاوی شێواندنەکان** ئەو ژینگانەن کە دەکرێت لەلایەن یاریزانەوە تێک بدرێن. ئەمە لەوانەیە ئاماژە بێت بە ھەر بەشێکی ژینگەکە، لەوانەش زەوی، باڵەخانەکان و پێکھاتە دەستکردەکانی تر. کایەیەک لەوانەیە ژینگەی شیاوی تێکدانی تێدابێت بۆ نیشاندانی توانای گرافیکیی خۆی، جەختکردنەوە لەسەر بەھێزیی توانا پێدراوەکانی کارەکتەری یاریزان، و/یان داوا لە یاریزان بکات کە بەکاریان بھێنێت بۆ شیکارکردنی کێشەکان یان دۆزینەوەی ڕێڕەو و/یان نھێنیی نوێ.

نموونە سەرەتاییەکان بریتین لە کایە تەقەکەرییەکانی تایتۆ وەک *گەن فایت* (١٩٧٥) و *سپەیس ئینڤەیدەرز* (١٩٧٨)، کە تێیان دا یاریزانان دەیانتوانی خۆیان لەپشت ئۆبجێکتە شیاوی تێکدانەکانەوە بشارنەوە. نموونەیەکی سەرەتاییی ژینگەیەکی بەتەواوی شیاوی تێکدان لە کایەی *دیگ دەگ*ی نامکۆ لە ساڵی ١٩٨٢دا دەبینرێت، کە تێیدا تەواوی ھەموو قۆناغێک شیاوی تێکدانە، ھەرچەندە دوژمنەکان بە شێوەیەکی گشتی تەنھا دەتوانن بە تێکەڵەیەک لە ڕێڕەوی پێشوەختە دروستکراو و ئەو ڕێگایانەی کە لەلایەن یاریزانەوە دروست کراون، دوای یاریزان بکەون. کایەیەکی ھاوشێوە کە لە ھەمان ساڵدا بڵاوکرایەوە، *مستەر دوو!* بوو لەلایەن یونیڤێرساڵەوە. لە زۆربەی ئەو کایانەی کە زەویی شیاوی تێکدانیان تێدایە، زیاتر باوە کە تەنھا بەشێک لە ژینگەکە شیاوی تێکدان بێت بۆ ڕێگریکردن لەوەی یاریزانان ڕێگەی خۆیان ڕاستەوخۆ بەرەو ئامانجەکە ببڕنەوە.
چەپ|وێنۆک|زەوییەکی تێکدراو لە کایەی ''وارمەکس'' کە لەسەر شێوازی ''وۆرمز''ە
نموونەیەکی سەرەتاییی کایەیەکی تەقەکەر کە ژینگەی بەتەواوی شیاوی تێکدانی تێدابوو *کاگیریناکی تاتاکای* بوو، کە تەقەکەرێکی سەرەتاییی ڕابکە و تەقە بکە بوو لەلایەن ھیرۆشی ئیشیکاواوە بۆ کۆمپیوتەری شارپ ئێکس ١ گەشەی پێ درا و لەلایەن ئینێکسەوە لە ساڵی ١٩٨٣ بڵاوکرایەوە. زنجیرەی *وۆرمز*یش، کە لە ساڵی ١٩٩٥ دەستی پێکرد، زەویی تێدایە کە دەکرێت بەتەواوی لەناوببرێت.

سەرەتاییترین نموونەی تەقەکەری کەسی یەکەم لەوانەیە *جێن وار* بێت، کە لە ساڵی ١٩٩٥ بۆ سێگا ساتورن بڵاوکرایەوە، و دروستکەرێکی نەخشەی زەویی سێ ڕەھەندیی تێدابوو کە ڕێگەی بە ژینگەی بەتەواوی شیاوی تێکدان دەدا. لەگەڵ ئەوەشدا، مەیلی دروستکردنی شتومەک و تایبەتمەندیی ژینگەیی زیاتر کە لەلایەن یاریزانەوە شیاوی تێکدان بن، دەگەڕێتەوە بۆ بەرمیلە تەقینەوەیییەکانی ناو *دووم* (١٩٩٣). کایەکانی وەک *بلەد ٢: زە چۆزن* (١٩٩٨)یش ژمارەیەکی زۆری ئۆبجێکتی شیاوی تێکدانیان تێدابوو؛ لەو کایەیەدا ژوورێکی پڕ لە شتومەک دەکرێت بگۆڕدرێت بۆ ژوورێکی بەتاڵ کە تەنھا پاشماوەی تێدابێت.

## سەرچاوەەکان

پۆل:زاراوەکانی کایەی ڤیدیۆیی
کایەی ڤیدیۆییی ستراتیژی

**کایەی ڤیدیۆییی ستراتیژی** چەشنێکی سەرەکیی کایەی ڤیدیۆیییە کە تیشک دەخاتە سەر شیکردنەوە و داڕشتنی ستراتیژی بەسەر کاردانەوەی خێرای ڕاستەوخۆدا بە مەبەستی مسۆگەرکردنی سەرکەوتن.

ھەرچەندە زۆر جۆری کایەی ڤیدیۆیی دەتوانن توخمی ستراتیژییان تێدابێت، بەڵام چەشنی ستراتیژی بە شێوەیەکی گشتی بە تیشک خستنە سەرەکییەکەی لەسەر ستراتیژیی ئاست-بەرز، لۆجستیک و بەڕێوەبردنی سەرچاوەکان پێناسە دەکرێت.

ھەروەھا بە شێوەیەکی گشتی دابەش دەکرێن بەسەر دوو ژێر-پۆلی سەرەکیدا: نۆرە-لەسەر-بنەما و کاتی-ڕاستەقینە، بەڵام ھەروەھا زۆرێک لە چەشنە تێکەڵ/ژێر-چەشنەکانی ستراتیژیش ھەن کە توخمی زیاتریان تێدایە وەک تاکتیک، دیپلۆماسی، ئابووری و گەڕان.

## ئەزموونی ئاسایی
یاریزان دەبێت زنجیرەیەک کردار دژی یەک یان چەند ڕکابەرێک پلانڕێژی بکات، و کەمکردنەوەی ھێزەکانی دوژمن بە شێوەیەکی گشتی ئامانجێکە. سەرکەوتن لە ڕێگەی پلانڕێژیی باڵاترەوە بەدەست دێت، و توخمی شانس ڕۆڵێکی بچووکتر دەگێڕێت. لە زۆربەی کایە ڤیدیۆیییە ستراتیژییەکاندا، یاریزان دیمەنێکی خوداوەندانەی جیھانی کایەکەی پێ دەدرێت، و بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ ئەو یەکە کایەییانە کۆنترۆڵ دەکات کە لەژێر فەرمانیدان. بەم شێوەیە، زۆربەی کایە ستراتیژییەکان توخمەکانی جەنگیان تێدایە بە پلەی جیاواز، و تێکەڵەیەک لە بیرکردنەوەی تاکتیکی و ستراتیژییان تێدایە. جگە لە شەڕکردن، ئەم کایانە زۆرجار توانای یاریزان بۆ گەڕان یان بەڕێوەبردنی ئابوورییەک بەرەنگار دەکەنەوە.

## پەیوەندی لەگەڵ چەشنەکانی تر
ھەرچەندە زۆر کایەی ئاکشن ھەن کە بیرکردنەوەی ستراتیژییان تێدایە، بەڵام بە دەگمەن وەک کایەی ستراتیژی پۆلێن دەکرێن. کایەیەکی ستراتیژی بە شێوەیەکی گشتی لە بواری قەبارەدا گەورەترە، و جەختی سەرەکیی لەسەر توانای یاریزانە بۆ ئەوەی لە ڕکابەرەکەی زیرەکتر بێت. کایە ستراتیژییەکان بە دەگمەن بەرەنگاریی جەستەیی لەخۆدەگرن، و کاتێکیش وایان کرد، مەیلیان ھەیە یاریزانە ستراتیژی-بیرەکان بێزار بکەن. بە بەراورد لەگەڵ چەشنەکانی تر وەک کایەکانی ئاکشن یان سەرکێشی کە تێیدا یەک یاریزان ڕووبەڕووی زۆر دوژمن دەبێتەوە، کایە ستراتیژییەکان بە شێوەیەکی گشتی ئاستێک لە ھاوسەنگی لە نێوان لایەنەکاندا لەخۆدەگرن. ھەر لایەنێک بە گشتی دەستی بە سەرچاوە و کرداری ھاوشێوە دەگات، و خاڵە بەھێز و لاوازەکانی ھەر لایەنێک بە گشتی ھاوسەنگ کراون.

ھەرچەندە کایە ستراتیژییەکان بەرەنگاریی ستراتیژی، تاکتیکی، و ھەندێک جار لۆجستیکی لەخۆدەگرن، بەڵام لە کایەکانی مەتەڵ جیاوازن. کایەیەکی ستراتیژی داوای پلانڕێژی دەکات لە دەوری ململانێیەک لە نێوان یاریزاناندا، لەکاتێکدا کایەکانی مەتەڵ داوای پلانڕێژی لە دۆخی دابڕاودا دەکەن. کایە ستراتیژییەکان ھەروەھا جیاوازن لە کایەکانی ھاوشێوەکردنی دروستکردن و بەڕێوەبردن، کە بەرەنگاریی ئابووری لەخۆدەگرن بەبێ ھیچ شەڕێک. ئەم کایانە لەوانەیە بڕێک ململانێ لەخۆبگرن، بەڵام لە کایە ستراتیژییەکان جیاوازن چونکە جەخت لەسەر پێویستیی کرداری ڕاستەوخۆ لەسەر ڕکابەرێک ناکەنەوە. سەرەڕای ئەوەش، ھەندێک نووسەر کایەکانی ھاوشێوەکردنی دروستکردن و بەڕێوەبردن، بەتایبەتی کایەکانی شار-دروستکردن، بە بەشێک لە چەشنی فراوانتری کایەی ستراتیژی دادەنێن.

ھەرچەندە کایە ستراتیژییەکان ھاوشێوەی کایە ڤیدیۆیییە ڕۆڵگێڕانەکانن لەوەی کە یاریزان دەبێت یەکەکان بە کۆمەڵێک تایبەتمەندیی ژمارەیی جۆراوجۆرەوە بەڕێوەببات، بەڵام کایە ڕۆڵگێڕانەکان زیاتر تیشکیان لەسەر ژمارەیەکی کەمتری کارەکتەری ناوازەیە، لەکاتێکدا کایە ستراتیژییەکان تیشکیان لەسەر ژمارەیەکی گەورەتری یەکەی تا ڕادەیەک ھاوشێوەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژانرەکانی یاری ڤیدیۆیی
زیندووبوونەوە (کایە ڤیدیۆییەکان)

**زیندووبوونەوە،**، **سپاونینگ** (Spawning) لە کایە ڤیدیۆیییەکاندا ئاماژەیە بۆ ئەو پرۆسەیەی کە تێیدا بوونەوەرەکان، وەک کارەکتەری یاریزان، کارەکتەری نایاریزان، دوژمنان یان شتومەکەکان، دروست دەکرێن و دەخرێنە ناو جیھانی کایەکەوە. چەمکە نزیکە پەیوەندیدارەکان بریتین لە **ڕیسپاونینگ** (respawning)، کە بریتییە لە دووبارە ناساندنەوەی بوونەوەرێک دوای ئەوەی لابراوە (بۆ نموونە، دوای مردنی کارەکتەرێک) و **دیسپاونینگ** (despawning)، کە ئەو پرۆسەیەیە کە تێیدا بوونەوەرێک لە جیھانی کایەکەدا لادەبرێت، یان بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی (بۆ نموونە، دوای ماوەیەکی دیاریکراو)یان لە وەڵامی کردارەکانی یاریزاندا.

کارەکتەری یاریزانان بە شێوەیەکی گشتی لە سەرەتای ڕاوەندێک یان یارییەکدا سپاون دەکەن. بەرامبەر بەوە، ھەندێک شتومەک یان مۆب لەوانەیە لە وەڵامی ڕووداوی دیاریکراودا یان دوای دواکەوتنێکی پێشوەختە دیاریکراو سپاون بکەن. کاتێک کارەکتەری یاریزانێک ڕیسپاون دەکات، بە شێوەیەکی گشتی لە خاڵێکی پێشووتری ئاستەکەدا دووبارە دەردەکەوێتەوە و لەوانەیە سزایەک وەربگرێت، وەک لەدەستدانی سەرچاوە یان خاڵ.

## سەرچاوەکان

پۆل:زاراوەکانی کایەی ڤیدیۆیی
پۆل:زاراوەی ئێم یوو دی
باتڵفیڵد ٢١٤٢

***باتڵفیڵد ٢١٤٢*** کایەیەکی تەقەکەری کەسی یەکەمی ساڵی ٢٠٠٦ە کە لەلایەن دایسەوە گەشەی پێ دراوە و لەلایەن ئێلەکترۆنیک ئارتسەوە بڵاوکراوەتەوە. چوارەمین کایەیە لە زنجیرەی ''باتڵفیڵد''. *باتڵفیڵد ٢١٤٢* لە ساڵی ٢١٤٢دا ڕوودەدات، و جەنگێک نیشان دەدات کە بە «جەنگی ساردی سەدەی ٢٢» ناسراوە، کە تێیدا دوو زلھێزی سەربازی – یەکێتیی ئەورووپا (EU) و ھاوپەیمانیی پان ئاسیا (PAC) – لە کاتی سەردەمێکی بەستەڵەکی نوێدا بۆ بەدەستھێنانی ئەو خاکە نەبەستووانەی کە ماونەتەوە، شەڕ دەکەن.

کایەکە بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ یاریکردنی فرەیاریزان دیزاین کراوە و ڕێگە بە زۆرترین ٦٤ یاریزان لەسەر سێرڤەرێک یان زۆرترین ١٦ یاریزان لە دۆخی تاک-یاریزاندا دژی بووەتەکان لە دۆخی کۆنکوێستدا دەدات. سیستەمێکی پلەبەندیی تایبەت بە خۆی ھەیە بۆ بەدواداچوونی ئامارەکانی بەکارھێنەر، ھاوشێوەی ئەوەی لە پێش خۆی، *باتڵفیڵد ٢*، بەکارھاتبوو. پۆلی نوێی ئۆتۆمبێل و چەک دەخاتە ڕوو کە لە *باتڵفیڵد ٢*دا نەبینراون. *باتڵفیڵد ٢١٤٢* سیستەمێکی کردنەوەی ھەیە کە ڕێگە بە یاریزان دەدات ھەر جارێک پلەیەکی نوێ بەدەست دەھێنێت، کردنەوەیەکی نوێ ھەڵبژێرێت، لەبری ئەوەی یاریزان ناچار بکات شتومەک بکڕێت. پاکێجێکی بووستەر بە ناوی *نۆرسەرن سترایک* نەخشە، کردنەوە و ئۆتۆمبێلی نوێی تێدایە؛ وەشانێکی دیلۆکس بڵاوکرایەوە کە *باتڵفیڵد ٢١٤٢* و *نۆرسەرن سترایک*ی لەخۆگرتبوو.

لە تەممووزی ٢٠١٤دا، ھەموو پێکھاتە ئۆنلاینەکانی کایەکە لەکارخران دوای داخستنی گەیم سپای. فرەیاریزانی ئۆنلاینی کایەکە لە ساڵی ٢٠١٦ لەلایەن کۆمەڵگەی پرۆجێکت ڕیڤایڤەوە زیندووکرایەوە. بەڵام، پڕۆژەکە لە ساڵی ٢٠١٧ دوای ئاگادارینامەیەکی یاسایی لەلایەن ئێلەکترۆنیک ئارتسەوە داخرا. ماوەیەکی کورت دوای داخستنی پرۆجێکت ڕیڤایڤ، جێگرەوەکان بەردەستکران، لەوانە پڕۆژەی *٢١٤٢ نۆڤگەیمز ئەڵایەنس* یان *٢١٤٢ ڕێکڵەمەیشن پرۆجێکت*.

## سەرچاوەکان

پۆل:یارییەکانی ویندۆز
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ئیتاڵیا داندراون
پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان کە لە ئەڵمانیا دانراون
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی کە لە میسڕ دانراون
پۆل:ئەو کایە ڤیدیۆیانەی لە سەدەی ٢٢ ڕوودەدەن
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە سووید پەرەیان پێدراوە
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی دوای کۆتابیی جیھان
پۆل:کایەکانی مەک ئۆئێس
پۆل:کایە سەرھێڵییە فرەیاریزانییەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە خەیاڵییە زانستییەکان
پۆل:یارییە ھونەرییە ئەلکترۆنییەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە دیستۆپییەکان
پۆل:باتڵفیڵد (زنجیرەی کایەی ڤیدیۆیی)
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٦
بۆتی کایەی ڤیدیۆیی

لە کایە ڤیدیۆیییەکاندا، **بۆت** یان **درۆن** جۆرێکە لە نەرمامێری سیستەمی شارەزای بنچینەکراو لەسەر زیرەکیی دەستکرد (AI) کە لەبری مرۆڤ کایەیەکی ڤیدیۆیی دەکات. بۆتەکان لە چەندین چەشنی کایەی ڤیدیۆییی جۆراوجۆردا بۆ کاری جۆراوجۆر بەکاردەهێنرێن: بۆتێک کە بۆ تەقەکەرێکی کەسی یەکەم (FPS) نووسراوە، جیاواز کاردەکات لەوەی کە بۆ کایەیەکی ڕۆڵگێڕانی فرەیاریزانیی بەربڵاوی ئۆنلاین (MMORPG) نووسراوە. جۆری یەکەمیان لەوانەیە شیکردنەوەی نەخشە و تەنانەت ستراتیژیی بنەڕەتیش لەخۆبگرێت؛ جۆری دووەمیان لەوانەیە بۆ ئۆتۆماتیککردنی ئەرکێکی دووبارە و بێزارکەر وەک فارمینگ بەکاربهێنرێت.

ئەو بۆتانەی کە بۆ تەقەکەرە کەسی یەکەمەکان نووسراون، بە شێوەیەکی گشتی هەوڵ دەدەن لاساییی شێوازی یاریکردنی مرۆڤ بکەنەوە. بۆتە کۆمپیوتەر-کۆنترۆڵکراوەکان لەوانەیە پێکەوە دژی بۆتەکانی تر و/یان یاریزانە مرۆڤەکان یاری بکەن، جا لەسەر ئینتەرنێت بێت، لەسەر تۆڕێکی خۆجێیی (LAN) یان لە سێشنێکی ناوخۆییدا بێت. تایبەتمەندی و زیرەکیی بۆتەکان لەوانەیە زۆر جیاواز بێت، بەتایبەتی لەگەڵ ئەو ناوەڕۆکەی کە لەلایەن کۆمەڵگەوە دروست کراوە. بۆتە پێشکەوتووەکان فێربوونی مەکینەیان تێدایە بۆ فێربوونی داینامیکیی شێوازەکانی ڕکابەر و هەروەها فێربوونی داینامیکیی نەخشە پێشتر نەناسراوەکان، لەکاتێکدا بۆتە سادەترەکان لەوانەیە بەتەواوی پشت بە لیستەی خاڵەڕێیەکان ببەستن کە بۆ هەر نەخشەیەک لەلایەن گەشەپێدەرەوە دروست کراوە، کە ئەمەش بۆتەکە سنووردار دەکات بۆ یاریکردن تەنها لەو نەخشانەی کە ئەو خاڵەڕێیانەیان تێدایە.

## سەرچاوەکان
جامی کۆماری ئایرلەند (FAI)

**جامی FAI** (بە ئینگلیزی: FAI Cup)، کە بە فەرمی بە **جامی کێبڕکێی یەکێتیی تۆپی پێی ئایرلەند** (Football Association of Ireland Challenge Cup) ناسراوە، پاڵەوانێتیی سەرەکیی تۆپی پێیە لە کۆماری ئایرلەند کە بە شێوازی دۆڕاندن-دەرچوون (knockout) بەڕێوەدەچێت. پاڵەوانێتییەکە لەلایەن یەکێتیی تۆپی پێی ئایرلەند (FAI) سەرپەرشتی دەکرێت و بۆ ھەموو یانە بەشداربووەکانی سیستەمی تۆپی پێی ئایرلەند کراوەیە، لە یانەکانی خولی نایابی ئایرلەند و خولی پلە یەکەوە تا یانە ناوچەیی و لاوەکییەکان.

براوەی جامەکە، جگە لە بەدەستھێنانی نازناوەکە، شوێنێک لە قۆناغی پاڵاوتنی خولی کۆنفرانسی ئەورووپا مسۆگەر دەکات. یاریی کۆتایی جامەکە بە شێوەیەکی نەریتی لە یاریگای ئاڤیڤا لە دەبڵن بەڕێوەدەچێت و وەک یەکێک لە گرنگترین ڕووداوە وەرزشییەکانی ساڵ لە ئایرلەند دادەنرێت.
## مێژوو
پاڵەوانێتییەکە لە وەرزی ١٩٢١–١٩٢٢، دوای دامەزراندنی دەوڵەتی ئازادی ئایرلەند، دەستی پێکرد. یەکەم یاریی کۆتایی لە ساڵی ١٩٢٢ لە نێوان یانەکانی سەینت جەیمس گەیت (St James's Gate) و شامرۆک ڕۆڤەرز بەڕێوەچوو، کە تێیدا یانەی سەینت جەیمس گەیت بووە یەکەم پاڵەوانی مێژوویی جامەکە.

یانەی شامرۆک ڕۆڤەرز بە سەرکەوتووترین یانەی مێژووی جامەکە دادەنرێت، کە توانیویەتی ٢٥ جار نازناوەکە بەدەستبھێنێت. دیارترین دەستکەوتی ئەم یانەیە، بردنەوەی نازناوەکە بوو بۆ شەش ساڵ لەسەریەک لە نێوان ساڵانی ١٩٦٤ بۆ ١٩٦٩, کە ڕیکۆردێکی مێژووییە و تا ئێستا نەشکێنراوە.
وێنۆک|یانەی دێری سیتی ئاھەنگ دەگێڕن بەبۆنەی بردنەوەی جامی FAI لە ساڵی ٢٠٠٦.
## شێوازی پاڵەوانێتییەکە
جامی FAI بە سیستەمێکی سادەی دۆڕاندن-دەرچوون کار دەکات. یارییەکان بە تیروپشک دیاری دەکرێن و ھیچ یانەیەک پۆلێن ناکرێت، ئەمەش بەو مانایەیە کە لە قۆناغە سەرەتاییەکانەوە ئەگەری ھەیە یانە گەورەکانی خولی نایاب ڕووبەڕووی یانە لاوەکییەکان ببنەوە.

* **قۆناغەکانی پاڵاوتن**: یانە ناوچەیی و لاوەکییەکان (non-league) لە چەند قۆناغێکی پاڵاوتندا کێبڕکێ دەکەن.
* **قۆناغە سەرەکییەکان**: یانە سەرکەوتووەکانی قۆناغی پاڵاوتن دەگەنە قۆناغی یەکەمی سەرەکی، کە تێیدا یانەکانی خولی نایابی ئایرلەند و خولی پلە یەک دێنە ناو کێبڕکێیەکە.
* **یارییەکان**: ھەموو یارییەکان بە شێوازی تاک یاری ئەنجام دەدرێن. ئەگەر یارییەک بە یەکسانبوون کۆتایی ھات، کاتی زیادکراو و دواتر لێدانی یەکلاکەرەوە (پەناڵتی) چارەنووسی یارییەکە دیاری دەکات.
## یاریگای کۆتایی
لە مێژووی پاڵەوانێتییەکەدا، یاریگای دالیمۆنت پارک (Dalymount Park) بۆ ماوەیەکی زۆر میوانداری یارییەکانی کۆتایی کردووە. بەڵام لەگەڵ کردنەوەی یاریگای ئاڤیڤا لە ساڵی ٢٠١٠، ئەم یاریگا مۆدێرنە بووەتە شوێنی سەرەکیی بەڕێوەچوونی یاریی کۆتایی جامەکە. لە یاریی کۆتایی ساڵی ٢٠٢٣دا، ڕیکۆردێکی نوێی ئامادەبوون تۆمار کرا کاتێک ٤٣٬٨٨١ ھاندەر ئامادەی یارییەکە بوون.
وێنۆک|یانەکانی دێری سیتی و شێڵبۆرن پێش دەستپێکردنی یاریی کۆتایی جامی FAIی ٢٠٢٢ لە یاریگای ئاڤیڤا، دەبڵن.
## تۆمار و ئامارەکان
### براوەکانی جام بەپێی یانە

## سەرچاوەکان

پۆل:پێشبڕکێیەکانی تۆپی پێ لە کۆماری ئایرلەند
پۆل:دامەزراندنەکانی ساڵی ١٩٢٢
پۆل:جامە نیشتمانییەکانی تۆپی پێ
پردی بەیکوێڵ

**پردی بەیکوێڵ** (بە ئینگلیزی: Bakewell Bridge) پردێکی بەردینی مێژووییە کە بەسەر ڕووباری وای لە شارۆچکەی بەیکوێڵ، دێربیشایەر، ئینگلتەرا ھەڵکەوتووە. ئەم پردە بە یەکێک لە کۆنترین پردەکانی وڵات دادەنرێت کە ھێشتا لەکار دایە و وەک باڵەخانەیەکی پارێزراوی پۆلی یەکەم و مۆنۆمێنتێکی تۆمارکراو پۆلێن کراوە.
## مێژوو و نژیاروانی
مێژووی دروستکردنی پردی بەیکوێڵ دەگەڕێتەوە بۆ نزیکەی ساڵی ١٣٠٠، کە لە سەرەتادا وەک پردێکی بارگواستنەوە (packhorse bridge) دروست کرابوو. پێکھاتە سەرەتاییەکەی لە پێنج کەوانەی تیژی گۆتیک پێکھاتووە کە لە بەردی لمیی خۆماڵی دروست کراون. یەکێک لە تایبەتمەندییە دیارەکانی بریتین لە بڕەرە ئاوییە سێگۆشەییەکان (cutwaters) کە لە نێوان کەوانەکاندا دروست کراون بۆ کەمکردنەوەی فشاری ئاو لەسەر پایەکان.

لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمدا، بەھۆی زیادبوونی قەبارەی ھاتوچۆ، پێویستی بە فراوانکردنی پردەکە کرا. لەجیاتی دروستکردنی پردێکی نوێ، لای باکووری پردەکە بەوریایی ھەڵوەشێنرایەوە و دووبارە بە پانییەکی زیاتر دروست کرایەوە. ئەم کارە بەشێوەیەک ئەنجام درا کە ڕووکاری باشووری پردەکە وەک خۆی مایەوە و شێوازە مێژوویی و سەدەکانی ناوەڕاستی خۆی پاراست. ئەمەش وای کردووە کە ئەمڕۆ دوو ڕووکارە سەرەکییەکەی پردەکە لە شێوازدا جیاواز بن.
وێنۆک|چەپ|ڕووباری وای کە لەژێر پردە مێژووییەکەی بەیکوێڵدا تێدەپەڕێت.
## پێکھاتە و بەکارھێنانی ھاوچەرخ
پردەکە لە پێنج کەوانەی سەرەکی پێکدێت. بڕەرە ئاوییەکانی نێوان کەوانەکان تا ئاستی ڕێڕەوەکە بەرز دەبنەوە و پشوودانی بچووک بۆ پیادەکان دروست دەکەن، کە ئەمە تایبەتمەندییەکی باوی پردە سەدەکانی ناوەڕاستییەکانە بۆ دابینکردنی سەلامەتی بۆ پیادەکان لەکاتی تێپەڕبوونی گالیسکە و ئەسپدا.

سەڕەڕای تەمەنی درێژی، پردی بەیکوێڵ ھێشتا بەشێکی گرنگی ژێرخانی ناوچەکەیە و ھاتوچۆی ڕێگای A619ی بەسەردا تێدەپەڕێت. بەھۆی گرنگییە مێژوویی و نژیاروانییەکەیەوە، پردەکە لەژێر پاراستنی توندایە و وەک یەکێک لە شوێنەوارە ھەرە گرنگەکانی شارۆچکەی بەیکوێڵ و پارکی نیشتمانیی پیک دیستریکت (Peak District) دەمێنێتەوە.
## سەرچاوەکان

پۆل:پردەکانی دێربیشایەر
پۆل:پردە بەردینەکان
پۆل:بینا پارێزراوەکانی پۆلی یەکەم لە دێربیشایەر
پۆل:پردەکانی سەدەی ١٤
پۆل:مۆنۆمێنتە تۆمارکراوەکان لە دێربیشایەر

پۆل:پردەکانی ئینگلتەرا