open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
گردی لۆکنز

**گردی لۆکنز**، لووتکەیەکی چیایییە لە چیاکانی سان گابریێل، لە شارستانی لۆس ئانجلەس، کالیفۆرنیا. ئەم لووتکەیە بەرزترین خاڵی ناو شاری لۆس ئانجلەس دادەنرێت.

## سەرچاوەکان
چیاکانی سانتا مۆنیکا

**چیاکانی سانتا مۆنیکا** زنجیرە چیایەکی کەناراوین لە باشووری کالیفۆرنیا، لە تەنیشت زەریای ئارامەوە. بەشێکە لە زنجیرە چیا بەرینەکان. ناوچەی گەشتیاری نیشتمانی چیاکانی سانتا مۆنیکا ئەم زنجیرە چیایە لەخۆ دەگرێت. بەھۆی نزیکی لە ناوچە قەرەباڵغەکانەوە، یەکێکە لە سروشتە ھەرە سەردانکراوەکانی کالیفۆرنیا.

## سەرچاوەکان
فەرمانگەی ئاگرکوژێنەوەی لۆس ئانجلەس

**فەرمانگەی ئاگرکوژێنەوەی لۆس ئانجلەس** خزمەتگوزاری ئاگرکوژاندنەوە و خزمەتگوزاری فریاکەوتنی تەکنیکی و خزمەتگوزاری کەرەستە مەترسیدارەکان و خزمەتگوزاری تەنگەتاوی پزیشکی پێشکەش بە ھاووڵاتیانی شاری لۆس ئانجلەس لە کالیفۆڕنیا دەکات. فەرمانگەی ئاگرکوژێنەوەی لۆس ئەنجلس بەرپرسیارە لە نزیکەی چوار ملیۆن کەس کە لە ناوچەی کارگێڕی فەرمانگەکە دەژین کە ڕووبەرەکەی ٤٧١ میلی چوارگۆشەیە (١٢٢٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە).

فەرمانگەی ئاگرکوژێنەوەی لۆس ئەنجلس لە ساڵی ١٨٨٦ دامەزراوە و سێیەم گەورەترین فەرمانگەی ئاگرکوژێنەوەی شارەوانییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، دوای فەرمانگەی ئاگرکوژێنەوەی نیویۆرک و فەرمانگەی ئاگرکوژێنەوەی شیکاگۆ. ھەندێک جار بە فەرمانگەی ئاگرکوژێنەوەی شاری لۆس ئەنجلس ناودەبرێت بۆ جیاکردنەوەی لە فەرمانگەی ئاگرکوژێنەوەی پارێزگای لۆس ئەنجلس، کە خزمەتی ناوچە نایەکگرتووەکان و، لە ڕێگەی گرێبەستەوە، شارەوانییە یەکگرتووەکانی تری ناو پارێزگای لۆس ئەنجلس دەکات کە فەرمانگەی ئاگرکوژێنەوەی تایبەت بە خۆیان نییە. فەرمانگەکە لە ئێستادا لەژێر فەرماندەیی سەرۆک کریستین کراولی دایە.

## سەرچاوەکان
کۆگای ئاوی سانتا ئینز

**کۆگای ئاوی سانتا ئینز**، کۆگایەکی ئاوی ١١٧ ملیۆن گاڵۆنی لە پاسیفیک پالیسادس، لۆس ئەنجەلەس، کالیفۆرنیا، ویلایەتە یەکگرتووەکان. ئەم کۆگایە بەرفراوانییەکی ٩٫٢ ئەیکەری داگیر دەکات.

## سەرچاوەکان
خزمەتگوزاریی نیشتمانیی کەشناسیی لۆس ئانجلەس

**خزمەتگوزاریی نیشتمانیی کەشناسیی لۆس ئانجلەس**، نووسینگەیەکی ناوخۆیییە سەر بە خزمەتگوزاری نیشتمانی کەشناسی، کە بەرپرسیارە لە چاودێریکردنی بارودۆخی کەشوھەوا لە ناوچەکانی لۆس ئەنجلۆس، ڤێنتورا، سانتا باربارا و سان لویس ئۆبیسپۆ، ھەروەھا ئاوە کەناراوییە نزیکەکان تا ٦٠ میلی دەریایی. نووسینگەی خزمەتگوزاری نیشتمانی کەشناسی لۆس ئەنجلۆس خزمەت بە سێیەم گەورەترین ناوچەی دانیشتووان دەکات لە وڵاتدا، دوای نووسینگەکانی نیویۆرک سیتی و فیلادێلفیا.

## سەرچاوەکان
فەرمانگەی ئاو و کارەبای لۆس ئانجلەس

**فەرمانگەی ئاو و کارەبای لۆس ئانجلەس**، گەورەترین دامەزراوەی خزمەتگوزاری شارەوانییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کە توانای بەرھەمھێنانی ٨٬١٠٠ مێگاوات کارەبای ھەیە (٢٠٢١–٢٠٢٢) و ڕۆژانە بە تێکڕا ٤٣٥ ملیۆن گالۆن ئاو (٤٨٧٬٠٠٠ ئەیکەر-پێ لە ساڵێکدا) دەگەیەنێتە زیاتر لە چوار ملیۆن دانیشتوو و کۆمپانیا ناوخۆیییەکان لە شاری لۆس ئەنجلس و چەندین شاری دراوسێ و کۆمەڵگا لە باشووری ڕۆژاوای پارێزگای لۆس ئەنجلس لە کالیفۆرنیا.

## سەرچاوەکان
ئاوی وەستاو

**ئاوی وەستاو** یان **ئاوی بێجووڵە**، کاتێک دروست دەبێت کە ئاو بۆ ماوەیەکی درێژ لە جووڵە دەوەستێت و ناڕوات. ئاوی وەستاو دەتوانێت مەترسییەکی گەورەی ژینگەیی بێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژینگەناسیی ئاوی
پۆل:ئاوی شل
پۆل:دابینکەری ئاو
گاڤین نیوسۆم

**گاڤین کریستۆفەر نیوسۆم** (لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٧ لەدایک بووە) سیاسەتمەدار و بازرگانێکی ئەمریکییە کە لە ساڵی ٢٠١٩ەوە وەک چلەمین پارێزگاری کالیفۆرنیا خزمەت دەکات. ئەندامی پارتی دیموکراتە و لە ساڵی ٢٠١١ تا ٢٠١٩ وەک چل و نۆیەمین جێگری پارێزگاری کالیفۆرنیا خزمەتی کردووە، ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٤ تا ٢٠١١ وەک چل و دووەمین شارەوانی سان فرانسیسکۆ کاری کردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧
پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم
پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:وەبەرھێنەرە ئەمریکییەکان
پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی
پۆل:ئەو ئەمریکییانەی خاوەنی چێشتخانەن
پۆل:زیندووان
ئۆتۆمۆبیلی ئاگرکوژێنەوە

**ئۆتۆمۆبیلی ئاگرکوژێنەوە** ئامێرێکە، زۆربەی جار ئۆتۆمۆبیلێکی تایبەت دیزاینکراو یان گۆڕاوە، کە وەک ئامێرێکی ئاگرکوژێنەوە کار دەکات. ئامانجە سەرەکییەکانی ئۆتۆمبێلی ئاگرکوژێنەوە بریتین لە گواستنەوەی ئاگرکوژێنەوەکان و ئاو بۆ شوێنی ڕووداوەکە ھەروەھا ھەڵگرتنی کەلوپەلی پێویست بۆ ئۆپەراسیۆنەکانی ئاگرکوژاندنەوە. ھەندێک ئۆتۆمبێلی ئاگرکوژێنەوە ئەرکی تایبەتیان ھەیە، وەک کوژاندنەوەی ئاگری دارستان و فریاکەوتن و کوژاندنەوەی ئاگری فڕۆکە، ھەروەھا لەوانەیە کەلوپەلی فریاکەوتنی تەکنیکیشیان پێ بێت.

زۆربەی ئۆتۆمبێلە ئاگرکوژێنەوەکان لەسەر بنەمای شاسی ئۆتۆمبێلی بازرگانین کە دواتر بۆ پێداویستییەکانی ئاگرکوژێنەوە باشتر کراون و گۆڕاون. بە گشتی وەک ئۆتۆمبێلی فریاکەوتن دادەنرێن و ڕێگەپێدراون کە گڵۆپی فریاکەوتن و ئاژیریان لەسەر دابنرێت، ھەروەھا ئامێری پەیوەندیکردن وەک ڕادیۆی دوولایەنە و تەکنەلۆژیای کۆمپیوتەری گەڕۆک.

زاراوەکانی ئۆتۆمبێلی ئاگرکوژێنەوە و تڕۆمبێلی ئاگرکوژێنەوە زۆر جار بە ھەمان واتا بەکاردەھێنرێن بۆ کۆمەڵێکی فراوان لە ئۆتۆمبێلەکانی تایبەت بە ئاگرکوژاندنەوە، ھەرچەندە لە ھەندێک فەرمانگەی ئاگرکوژێنەوە ئەم زاراوانە بۆ جۆری جیاواز و دیاریکراوی ئۆتۆمبێل بەکاردەھێنرێن.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆتۆمبێلی فریاگوزاری
ئاگرکوژێنەوە

**ئاگرکوژێنەوە** یان **ئاگرکوژ**، یەکەمین بەرپرسی فریاگوزارە کە لە کوژاندنەوەی ئاگر ڕاھێنراوە، بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ کۆنترۆڵ و کوژاندنەوەی ئاگرانەی کە گیان و موڵک دەخەنە مەترسییەوە، ھەروەھا بۆ ڕزگارکردنی کەسان لە شوێنە داخراو یان دۆخە مەترسیدارەکان. ئاگرکوژە نێرەکان ھەندێک جار بە "ئاگرکوژ" (firemen) و، بە شێوەیەکی کەمتر، ئاگرکوژە مێینەکان بە "ئاگرکوژی مێ" (firewomen) ناو دەبرێن.

## سەرچاوەکان
کارن ڕووت باس

**کارن ڕووت باس** (لەدایکبووی ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٣) سیاسەتمەدارێکی ئەمریکی، کرێکارێکی کۆمەڵایەتی، و یاریدەدەری پزیشکی پێشووە کە لە ساڵی ٢٠٢٢ وەک ٤٣ەمین سەرۆکی شارەوانیی لۆس ئەنجەلەس خزمەت دەکات. ئەندامێکی پارتی دیموکراتە، پێشتر لە ئەنجومەنی نوێنەران لە ئەمریکا لە نێوان ٢٠١١ بۆ ٢٠٢٢ و لە ئەنجومەنی یاسادانانی کالیفۆرنیا لە نێوان ٢٠٠٤ بۆ ٢٠١٠ خزمەتی کردووە، لە ماوەی کۆتا خولی ئەنجومەندا وەک سەرۆکی ئەنجومەن کاری کردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣
پۆل:ژنە ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:سیاسەتمەدارانی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١
پۆل:ژنە ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:زیندووان
گواستنەوەی کارەبا

**گواستنەوەی کارەبا**، گواستنەوەی بەکۆمەڵی وزەی کارەبایی لە شوێنی بەرھەمھێنانەوە، وەک وێستگەیەکی کارەبا، بۆ پۆستێکی کارەبای گواستنەوەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەندازیاریی کارەبا
گوێزەرەوەی ئاو

**گوێزەرەوەی ئاو**، کە ھەندێک جار بە **تانکەری ئاو** ناسراوە، جۆرێک لە ئامێری ئاگرکوژێنەوەیە کە تایبەتە بە گواستنەوەی ئاو لە سەرچاوەیەکی ئاوەوە بۆ شوێنی ئاگرەکە. گوازەرەوەکانی ئاو توانای ھەڵکێشانی ئاو لە ڕووبار، دەریاچە یان ھایدرانتەوە ھەیە.

## سەرچاوەکان
سەرۆکی شارەوانیی لۆس ئانجلەس

**سەرۆکی شارەوانیی لۆس ئانجلەس** سەرۆکی لقی جێبەجێکار لە حکوومەتی لۆس ئانجلەس و بەڕێوەبەری گشتیی شارەکەیە. ئەم پۆستە بە فەرمی نالایەنگرانەیە، گۆڕانکارییەک کە لە پەیماننامەی ١٩٠٩ کراوە؛ پێشتر، ھەم ھەڵبژاردنەکان و ھەم پۆستەکەش لایەنگرانە بوون.

## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٥٠ لە کالیفۆرنیا
جۆن درامانی ماھاما

**جۆن درامانی ماھاما** (لەدایکبووی ٢٩ی تشرینی دووەمی ١٩٥٨) سیاسەتمەدارێکی گانایی یە کە لە ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ وەک چواردەھەمین سەرۆکی گانا دەستی بە کار کردووەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨
پۆل:سیاسەتمەدارە غانییەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی گانا
مارکیس ھاریس داوسن

**مارکیس ھاریس-داوسن** (لەدایکبووی ٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٩) سیاسەتمەدارێکی ئەمریکییە، لە ئێستادا وەک سەرۆکی ئەنجومەنی شارەوانیی لۆس ئەنجەلەس خزمەت دەکات لە ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤. ئەندامێکی پارتی دیموکراتە کە لە ساڵی ٢٠١٥ نوێنەرایەتیی ناوچەی ھەشتەمی ئەنجومەنی شارەوانیی لۆس ئەنجەلەس دەکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠
پۆل:سیاسەتمەدارانی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١
پۆل:زیندووان
ساودێرن کالیفۆڕنیا ئەدیسن

**پەرەی باشووری کالیفۆڕنیا** (ئێس سی ئی)، گەورەترین بەشی بازرگانیی ئەدیسۆن ئینتەرناشناڵ، کۆمپانیای سەرەکیی کارەبای زۆربەی باشووری کالیفۆرنیایە. ئەم کۆمپانیایە کارەبا بۆ ١٥ ملیۆن کەس دابین دەکات لە ناوچەیەکی خزمەتگوزاریی بە ڕووبەری نزیکەی ٥٠٬٠٠٠ میلی چوارگۆشە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو کۆمپانیایانە کە لە ناوچەی لۆس ئەنجلۆس لە ھەرێمی کالیفۆرنیا نیشتەجێن
پۆل:ئەو کۆمپانیانەی لە بۆرسەی نیویۆرکدا ناویان ھاتووە
سان دیێگۆ گاس ئاند ئیلیکتریک

**سان دیێگۆ گاس ئاند ئیلیکتریک**، کارەبا و گازی سروشتی دابین دەکات بۆ ناوچەی سان دیگۆ و باشووری ئۆرانج لە باشووری خۆراوای کالیفۆرنیا، ئەمریکا. سەر بە کۆمپانیای سمپرایە، کە کۆمپانیایەکی وزەیە لە سان دیگۆ.

## سەرچاوەکان
ناوچەی یەکگرتووی قوتابخانەکانی سانتا مۆنیکا-مالیبو

**ناوچەی یەکگرتووی قوتابخانەکانی سانتا مۆنیکا-مالیبو** (SMMUSD) ناوچەیەکی فێرکارییە کە دەکەوێتە سانتا مۆنیکا لە کالیفۆرنیا. ئەم ناوچەیە خزمەت بە شارەکانی سانتا مۆنیکا و مالیبو دەکات، ھەروەھا بەشێک لە گوندی وێستلەیک، ناوچەی سەرژمێری زانکۆی پێپەرداین، و بەشێک لە ناوچەی سەرژمێری تۆپانگا.

## سەرچاوەکان
ناوچەی پەروەردەی یەکگرتووی لۆس ئانجلەس

**ناوچەی پەروەردەی یەکگرتووی لۆس ئانجلەس** (LAUSD) ناوچەیەکی قوتابخانەی گشتییە لە دەڤەری لۆس ئەنجلس، کالیفۆرنیا، لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.

## سەرچاوەکان
مالیبو

**مالیبو** شارێکی کەنارییە لە ناوچەی چیاکانی سانتا مۆنیکا لە ویلایەتی لۆس ئەنجلس لە کالیفۆرنیا، نزیکەی ٤٨ کیلۆمەتر دەکەوێتە ڕۆژاوای ناوەندی شاری لۆس ئەنجلس. ئەم شارە بە کەشوھەوای ناوەڕاستی دەریای سپی و کەنارە درێژەکەی کە ٣٤ کیلۆمەتر درێژە بە درێژایی کەناری زەریای ئارام ناسراوە، ھەروەھا بە مێژووی درێژی نیشتەجێبوونی ئەستێرە دەوڵەمەندەکانی ھۆڵیوود و بەڕێوەبەرە گەورەکان بەناوبانگە.

## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٩١ لە کالیفۆرنیا
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
ڕێگەی ناوچەیی ١

**ڕێگای ناوچەیی١** (SR 1) گڕەڕێیەکی سەرەکی باکوور-باشوورە کە بە درێژایی زۆربەی کەنارەکانی ڕۆخی پاسفیک لە ویلایەتی کالیفۆرنیا تێدەپەڕێت.

## سەرچاوەکان
تۆڕی دابینکردنی ئاو

**تۆڕی دابینکردنی ئاو** یان **سیستەمی دابینکردنی ئاو** بریتییە لە سیستەمێک لە پێکھاتە ئەندازیارییە ھایدرۆلۆجی و ھایدراولیکییەکان کە ئاو دابین دەکەن.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەندازیاریی ژینگە
دەستەی بەڕێوەبردنی کوالێتی ھەوای کەناری باشوور

**دەستەی بەڕێوەبردنی کوالێتی ھەوای کەناری باشوور**، کە بە کورتکراوەی (AQMD) ناسراوە و لە ساڵی ١٩٧٦ دامەزراوە، ئاژانسی چاودێریکردنی پیسبوونی ھەوایە و بەرپرسیارە لە ڕێکخستنی سەرچاوە جێگیرەکانی پیسبوونی ھەوا لە حەوزی ھەوای کەناری باشوور و بەشی دۆڵی کۆچێلا لە حەوزی ھەوای دەریاچەی سالتن، لە باشووری کالیفۆڕنیا. دەستەی جیای سەرچاوەکانی ھەوای کالیفۆرنیا بەرپرسیارە لە ڕێکخستنی سەرچاوە جووڵاوەکان (وەک ئۆتۆمبێل) لە حەوزی ھەوادا.

## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٧٦ لە کالیفۆرنیا
دۆڵی کۆچیلا

**دۆڵی کۆچیلا** دۆڵێکی وشک و چۆڵەو لە بیابانی کۆلۆرادۆ لە باشووری کالیفۆرنیا، لە دەڤەری ڕیڤەرسایدە.

## سەرچاوەکان
مۆنومێنتی نەتەوەییی چاکواڵا

**نیشتمانگەی چاکواڵا** نیشتمانگەیەکە لە بیابانی کۆلۆرادۆ لە کالیفۆرنیای باشوور کە پارێزگاری لە ٢٬٥٢٦٫٣ کیلۆمەتر چوارگۆشە (٦٢٤٬٢٧٠ ئەیکەر) لە ژینگەی بیابان دەکات لە ناوچەکانی ڕیڤەرساید و ئیمپێریاڵ و لە گەشەپێدانی نوێ دەیپارێزێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:سەرۆکایەتیی جۆ بایدن
بەرگریی نیشتمانیی سەتیتڵا ھایلەندز

**بەرگری نیشتمانی سەتیتڵا ھایلەندز** بەرگرییەکی نیشتمانییە لە ھایلەندزی مێدیسن لیک لە زنجیرە چیاکانی کاسکید لە باکووری کالیفۆرنیا. ئەم بەرگرییە ٢٢٤٬٦٧٦ ئەیکر (٩٠٩٫٢٣ کیلۆمەتری چوارگۆشە) لە دارستان و ژینگەی چیایی لە دەڤەری سیسکیۆ دەپارێزێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:سەرۆکایەتیی جۆ بایدن
بەرزایییەکانی لادێرا

**بەرزایییەکانی لادێرا** ناوچەیەکی شارستانی و دانەڕسکاوی دەڤەری لۆس ئەنجلس لە کالیفۆرنیایە.

## سەرچاوەکان
حەیدەران (هۆز)

**حەیدەران** یان **حەیدەری** ناوی ھۆزێکی کوردە. بەشێکیان بە کرمانجی دەدوێن و لە وان، قەرس، ئەرزەڕۆم، ئاگری و ماکۆ دەژین ئەوی دیکەیان لە مازگێردی دێرسمن و بە کرمانجکی دەدوێن و عەلەوین.

## حەیدەری لەسەرحەدان
ھۆزی حەیدەری لە دەڤەری سەرحەدان، ھەم لە باکووری کوردستان و ھەم لە ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا دەژین. لە دیوی ڕۆژھەڵاتی کوردستان، دراوسێی ھۆزی گەورەی جەلالی و میلانن. لە ئێستادا زۆربەیان لە ئەرجیشی وان و ئەلجەواز (عەدلجەواز)ی بدلیس لە باکووری کوردستان نیشتەجێن، بەڵام لە شوێنی تریشدا ھەن وەک پارێزگای سەمسوور (ئادیامان).

تیرەکانی سەر بە ھۆزی حەیدەری لە ھەرێمی سەرحەدان بریتین لە: ئادەمان، شێخ حەسەنان، حەمدکی، مارخۆری، دەرتۆیی، ئاقوبی، خەلکی. ئادەمان (عەتمانکی) و خەلکان لە شوێنی تریشدا ھەن دوو ھۆزی جودان.

## حەیدەران لە ماکۆ
لە ناوچەی چاڵدێرانی سەر بە ورمێ دەژین. بەتایبەت لە ناوچەی چاوشارو چوخورکەندی سەر بە قەزای ماکۆی ڕۆژھەڵاتی کوردستان.

## حەیدەری لە دێرسم
ھۆزی حەیدەران لە دێرسم بە تایبەت لە قەزای مازگێردا دەژین. حەیدەری یەکێکە لە ھۆزە بەناوبانگەکانی ئەم شوێنە. زاراوەیان کرمانجکی (دملی) ھ و مەزھەبەکەیان عەلەوییە.

## ماڵباتی حەیدەری
ئەم ماڵباتە بەناوبانگە لە ماوەران و دەوری ھەولێردا دەژین و زانا و ڕۆشنبیرو مرۆڤی ناودێری تیادا ھەڵکەوتووە. لە بنەڕەتدا لە تۆرەمەی شێخ حەیدەری کوردی ئەردەبێڵین و دوای سەرھەڵدانی دەوڵەتی قزلباشەکانی سەفەوی ١٥٠٠ز، ھاتوونەتە باشووری کوردستان و لەژێر باڵی میرانی میرنشینی سۆران دا بوون.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھۆزەکانی کورد
فڕۆکەخانەی ھۆڵیوود بوربانک

**فڕۆکەخانەی ھۆڵیوود بوربانک** فڕۆکەخانەیەکی گشتییە کە سێ میل (٤٫٨ کیلۆمەتر) لە باکووری ڕۆژاوای ناوەندی شاری بوربانک، لە دەڤەری لۆس ئەنجلس، کالیفۆرنیا، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دایە.

## سەرچاوەکان
دووارتی، کالیفۆڕنیا

**دووارتی** شارێکە لە دەڤەری لۆس ئەنجلس، کالیفۆرنیا، لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. بەپێی ئەنجامی ژماردنی دانیشتووان لە ساڵی ٢٠٢٠، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ٢١٬٧٢٧ کەس بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٥٧
سیڵمار

**سیڵمار** گەڕەکێکی پەراوێزی شارستانی لە دۆڵی سان فرناندۆ و باکووریترین گەڕەکی شاری لۆس ئەنجلس لە کالیفۆرنیا، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٩٠
کۆچیلا، کالیفۆڕنیا

**کۆچیلا** شارێکە لە دەڤەری ڕیڤەرسایدی کالیفۆرنیا، لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. ئەو شارەیە کە ناوی دۆڵی کۆچیلای لێ نراوە و دوورترین شاری ڕۆژھەڵاتی دۆڵەکەیە لە بیابانی کۆلۆرادۆی باشووری کالیفۆرنیا.

## سەرچاوەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٧٦
ئانزا، کالیفۆڕنیا

**ئانزا** ناوچەیەکی ژماردنی دانیشتووانە کە لە باشووری ڕۆژاوای دەڤەری ڕیڤەرسایدی کالیفۆرنیا دایە، لە دۆڵی ئانزا، ناوچەیەکی نیمچە وشک بە بەرزایی مامناوەندی ٣٬٩٢١ پێ (١٬١٩٥ مەتر) لە ئاستی ڕووی دەریا.

## سەرچاوەکان
ئاکتن، کالیفۆڕنیا

**ئاکتن**، ناوچەیەکی دانەڕسکاوی شارستانی و ناوچەی ژماردنی دانیشتووان (CDP) لە دەڤەری لۆس ئەنجلس، کالیفۆرنیا، نزیک دۆڵی ئەنتەلۆپ.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٨٧
راموونا، سان دیێگۆ، کالیفۆڕنیا

**ڕاموونا** ناوچەیەکی ژماردنی دانیشتووان لە دەڤەری سان دیگۆ، کالیفۆرنیایە. ژمارەی دانیشتووان لە ساڵی ٢٠٢٠ گەیشتووەتە ٢١٬٤٦٨ کەس، کە لە ساڵی ٢٠١٠ دا ٢٠٬٢٩٢ کەس بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٨٦
وێستگەی ئاسمانیی ھێزی دەریاییی میرامار

**وێستگەی ئاسمانیی ھێزی دەریاییی میرامار** بنکەیەکی سەربازی ھێزی دەریایی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە، کە ماڵی باڵی سێیەمی فڕۆکەوانی دەریایییە، ئەمەش بەشی فڕۆکەوانی ھێزی یەکەمی ھەڵمەتی دەریایییە. ئەم بنکەیە کەوتووەتە میرامار کە ناوچەیەکە لە سان دیێگۆی ویلایەتی کالیفۆرنیا، نزیکەی ٢٣ کیلۆمەتر دەکەوێتە باکووری ناوەندی شاری سان دیێگۆوە.

## سەرچاوەکان
کریست، کالیفۆڕنیا

**کریست**، ناوچەیەکی دانەڕسکاوی شارستانی لە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی دەڤەری سان دیگۆ، کالیفۆرنیایە. ژمارەی دانیشتووانی ناوچەی ژماردنی دانیشتووان (CDP) لە ساڵی ٢٠٢٠ گەیشتووەتە ٢٬٨٢٨ کەس، کە لە ساڵی ٢٠١٠ دا ٢٬٥٩٣ کەس بووە.

## سەرچاوەکان
دۆڵی بیگ توجونگا

**دۆڵی بیگ توجونگا** جۆگەیەکی سەرەکییە لە دەڤەری لۆس ئەنجلس، لە ویلایەتی کالیفۆرنیا.

## سەرچاوەکان
ئیستڤاڵ، کالیفۆڕنیا

**ئیستڤاڵ** شارێکە لە باکووری ڕۆژاوای دەڤەری ڕیڤەرسایدی کالیفۆرنیا، لە ناوچەی ئینلاند ئیمپایری لە باشووری کالیفۆرنیا.

## سەرچاوەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
ھۆڵیوود ھیڵز

**ھۆڵیوود ھیڵز** گەڕەکێکی نیشتەجێ لە ناوچەی ناوەڕاستی لۆس ئەنجلس، کالیفۆرنیایە. سنووری بەرز دەبێتەوە بە ستودیۆ سیتی، یونیڤێرساڵ سیتی و بوربانک لە باکوور، پارکی گریفیس لە باکوور و ڕۆژھەڵات، لۆس فلیز لە باشووری ڕۆژھەڵات، ھۆڵیوود لە باشوور و ھۆڵیوود ھیڵز وێست لە ڕۆژاوا.

## سەرچاوەکان
شورەحبیل کوڕی حەسەنە

**ئەبوو عەبدوڵڵا شورەحبیلی کوڕی عەبدوڵڵا کوڕی موتاعی کوڕی عەبدوڵڵای غوسی** ناسراو بە **شورەحبیلی کوڕی حەسەنە** (عەرەبی: **أبوو عبد اللە شُرَحْبِیلُ بنُ عَبدِ اللھِ بنِ المُطاعِ بنِ عَبدِ اللھِ الغَوْثی** ناسراو بە **شُرَحْبِیل بن حَسَنة**)یەکێک بوو لە سەرەتاییترین ئەوکەسانەی کە موسڵمان بووە و ھاوەڵی پێغەمبەر محەممەد بووە؛ و فەرماندەیەکی سەرەکی بوو لە سوپای ڕاشیدین لەکاتی جەنگی موسڵمانان لە شام.

## ژیان
شورەحبیل سەر بە ھۆزی قوزاعە بووە کە یەکێکە لە ھۆزە دیارەکانی عەرەب. پێدەچێت دایکی، حەسەنە، ھۆکارێک بووبێت کە بە شێوەیەکی باو بە ناوی ئەوەوە ئاماژەی پێبکرێت، کە نەریتێکی باوی عەرەب بوو. لە مەککە یەکێک بووە لەو کەسانەی زوو موسڵمانان بووە، لە ساڵانی سەرەتای ئیسلامدا موسڵمانبووە و خزمەتی ئیسلامی کردووە، و یەکێک بووە لە سەرتاییترین ھاوەڵانی پێغەمبەر.

## جەنگەکان
* جەنگی_ئەجنەدەین ڕۆڵێکی بەرچاوی ھەبوو لەم شەڕەدا، کە یەکەم شەڕی گەورەی نێوان ھێزە موسڵمانەکان و ئیمپراتۆرییەتی بیزەنتین بوو.
* جەنگی بەسڕە ھێزەکانی شورەحبیل ڕۆڵی سەرەکییان ھەبوو لە گرتنی ئەم شارە گرنگە لە باشووری سووریا.
* شەڕی_یەرمووک ھەرچەندە فەرماندەیی گشتی لەلایەن خالید کوڕی وەلیدەوە بوو، بەڵام شورەحبیل یەکێک بوو لە فەرماندە سەرەکییەکانی ئەم سەرکەوتنە یەکلاکەرەوەیە بەرامبەر بە بیزەنتینەکان، کە کۆنترۆڵی موسڵمانانی بەسەر شامدا چەسپاند.

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ٥٧١
پۆل:مردووانی ٦٣٩
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٦ەم
پۆل:ھاوەڵەکان
پێڕستی ئەڵقەکانی یاریی سکوید

چەپ|بێچوارچێوە
ئەم پێڕستەی خوارەوە کۆی ھەموو ئەڵقەکانی زنجیرەی یاریی سکوید نیشان دەدات. زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی کۆریای باشوورە کە لە نێتفلیکس بڵاوکرایەوە. نووسەر و دەرھێنەری زنجیرەکە ھوانگ دۆنگ-ھیوک و زنجیرەکە لە چەشنی زیندوومانەوەیە؛ گرووپێکی پێکھاتوو لە خەڵکی ئاسایی کە ژمارەیان ٤٥٦ کەسە بانگھێشت دەکرێن تاکوو بۆ بەدەستھێنانی ٧٬٣٨ ملیۆن دۆلار، بەشداری لە کۆمەڵە یارییەکی منداڵانەدا بکەن کە تێپەڕاندنیان ھەڕەشەی مەرگی بەدواوەیە.

## پێڕست

## سەرچاوەکان

''Squid Game'' on Netflix

''Squid Game'' episodes on English Wikipedia

''Squid Game'' episode list at IMDb

''Squid Game'' on Rotten Tomatoes

''Squid Game'' on TheTVDB

''Squid Game'' on AsianWiki
گیۆم ئەپۆلینێر

**گیۆم ئەپۆلینێر** (لەدایکبوو بە ناوی **کۆسترۆڤیسکی** ;  ٢٦ی ئابی ١٨٨٠ – ٩ی تشرینی دووەمی ١٩١٨) شاعیر، شانۆنامەنووس، کورتە چیرۆکنووس، ڕۆماننووس و ڕەخنەگرێکی ھونەری فەرەنسی بە ڕەچەڵەک پۆڵەندی بووە.

ئەپۆلینێر بە یەکێک لە شاعیرە پێشەنگەکانی سەرەتای سەدەی بیستەم دادەنرێت، ھەروەھا بە یەکێک لە دڵسۆزترین بەرگریکارانی کوبیزم و باپیرەیەکی سوریالیزم دادەنرێت. ئەو شانازیی ئەوەی پێدراوە کە زاراوەی «کوبیزم»ی لە ساڵی ١٩١١ بۆ وەسفکردنی ئەو بزووتنەوەی ھونەرییە تازەیە داھێناوە، زاراوەی ئۆرفیزم لە ساڵی ١٩١٢، و زاراوەی «سووریالیزم» لە ساڵی ١٩١٧ بۆ وەسفکردنی بەرھەمەکانی ئێریک ساتی. بەبێ خاڵبەندی شیعری نووسیوە، وەک ھەوڵێک بەو ھیوایەی مۆدێرن بێت لە ھەردوو لایەنی فۆرم و ناوەڕۆکدا. ئەپۆلینێر یەکێک لە یەکەمین بەرھەمە ئەدەبییە سووریالیستییەکانی نووسیوە، شانۆنامەی *مەمکەکانی تیرێسیاس* (١٩١٧)، کە بووە بنەمای ئۆپێرای *Les mamelles de Tirésias* ی فرانسیس پۆلێنک لە ساڵی ١٩٤٧.

کاریگەر بە شیعری سیمبولیستی لە گەنجیدا، لە ماوەی ژیانیدا ئەو شاعیرە گەنجەکانە سەرسامی بوون کە دواتر ناوکی گرووپی سووریالیستیان پێکھێنا (بریتۆن، ئاراگۆن، سوپۆ). زۆر زوو ڕەسەنایەتییەکی درک پێکرد کە لە ھەر قوتابخانەیەکی کاریگەری ڕزگاری کرد و کردی بە یەکێک لە پێشەنگەکانی شۆڕشی ئەدەبی نیوەی یەکەمی سەدەی بیستەم. ھونەرەکەی لەسەر ھیچ تیۆرێک نییە، بەڵکو لەسەر بنەمایەکی سادەیە: کرداری دروستکردن دەبێت لە خەیاڵەوە بێت، خۆڕسک بێت، چونکە دەبێت تا دەتوانرێت لە ژیان، لە سروشت، لە ژینگە و لە مرۆڤەوە نزیک بێت.

## سەرچاوەکان



پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان
پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز
پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
پۆل:شاعیرانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:مردووانی ١٩١٨
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٠
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی بیلاڕووسی
ستودیۆ ستی، کالیفۆڕنیا

**ستودیۆ سیتی** گەڕەکێکە لە لۆس ئەنجلس، کالیفۆرنیا، لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، لە باشووری ڕۆژھەڵاتی دۆڵی سان فرناندۆ، تەنھا لە ڕۆژاوای کەنداوی کاھونگا.

## سەرچاوەکان
پێڕستی ئەڵقەکانی ماڵی شیرین

ئەمەی خوارەوە پێڕستی ئەڵقەکانی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ماڵی شیرینە. زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوورە لە ژانری ترسناک و کۆتایی جیھان، کە لە ساڵی ٢٠٢٠ بەرھەم ھاتووە. لە سێریاڵەکەدا سۆنگ کانگ، لی جین-وک و لی سی-یۆنگ ڕۆڵی سەرەکی دەبینن. سێریاڵەکە لەسەر بنەمای کۆمیکێکی وێبی بەھەمان ناو دروست کراوە کە لەلایەن کیم کارنبی و ھوانگ یۆنگ-چان نووسراوە و زیاتر لە ٢٫١ ملیار بینەری ھەبووە.

## پێڕست

## سەرچاوەکان

''Sweet Home'' on Netflix

[''Sweet Home'' episodes on English Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Sweet_Home_(South_Korean_TV_series)#Episodes)

''Sweet Home'' episode list at IMDb

''Sweet Home'' on Rotten Tomatoes

''Sweet Home'' on TheTVDB

[''Sweet Home'' on AsianWiki](https://asianwiki.com/Sweet_Home_(Korean_Drama))
پیرکۆ (گوند)

وێنۆک|دیمەنێکی گوندی پیرکۆ
**پیرکۆ** یان **پیرکۆی سەروو** ()، گوندێکە لە گوندستانی دیلمان سەر بە شارستانی سیاکەل لە پارێزگای گێڵان لە باکووری ئێران.

## دانیشتووان
بەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٥، ژمارەی دانیشتووانی گوندی پیرکۆ ٦٦١ کەس (٢٠١ ماڵ) بووە.

## زمان و نەتەوە
دانیشتووانی ئەم گوندە بە زمانی کوردی کرمانجی دەدوێن. لە کوردانی ھۆزی عەمەرلون. سەردەمێک محەممەد سەلیم کازمخانی ئیستەجانلو گەورەی ئەم گوندە بوو. زمانی خەڵکی دەوروبەر بە گشتی گێڵەکییە بە شێوەزاری دیلمانی.

## ئەمانەش ببینە
* عەمەرلو (گێلان)

## سەرچاوەکان
ماڵی شیرین (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

**ماڵی شیرین**، زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوورە لە ژانری ترسناک و کۆتایی جیھان، کە لە ساڵی ٢٠٢٠ بەرھەم ھاتووە. لە سێریاڵەکەدا سۆنگ کانگ، لی جین-وک و لی سی-یۆنگ ڕۆڵی سەرەکی دەبینن. سێریاڵەکە لەسەر بنەمای کۆمیکێکی وێبی بەھەمان ناو دروست کراوە کە لەلایەن کیم کارنبی و ھوانگ یۆنگ-چان نووسراوە و زیاتر لە ٢٫١ ملیار بینەری ھەبووە.

وەرزی یەکەمی سێریاڵەکە لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ لە نێتفلیکس بڵاوکرایەوە. وەرزی دووەم لە ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ بڵاوکرایەوە. وەرزی سێیەم و کۆتایی لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ بڵاوکرایەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠٢٠ دەستیان پێکردووە
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە خەیاڵییەکانی کۆریای باشوور
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی ستۆدیۆی دراگۆن
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان کە لە ساڵی ٢٠٢٠ داندراون
گردی چاڵاو

**گردی چاڵاو** (*)، (*) یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی یایچی، قەزای کەرکووک، پارێزگای کەرکووک، باشووری کوردستان، لە عێراق(ناوچە جێناکۆکەکان). دەکەوێتە باکووری شارەدێی یایچی بە دووری (١٠)کم.

## ناو

## جوگرافیا
گوندی **گردی چاڵاو** ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی کوێخا جومعە.
* لە باشوورەوە گوندی قەتش تەپە.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە شاری کەرکووک.
* لە ڕۆژئاواوە گوندی تۆپزاوای حەسەن بەگ.

## مێژوو

## دانیشتوان
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی کورد پێکهاتووە.
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.

## ئەمانەش ببینە
* ناحیەی یایچی
* قەزای کەرکووک
* پارێزگای کەرکووک
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک

## سەرچاوەکان

پۆل:پارێزگای کەرکووک
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق
فڕۆم

وێنۆک
**فڕۆم** (FROM) زنجیرە تەلەڤیزیۆنێکی ئەمریکی چەشنی خەیاڵی زانستی و ترسناکە کە لەلایەن جۆن گریفینەوە دروست کراوە. وەرزی یەکەمی لە ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٢ لە کەناڵی ئیپیکس نمایشکرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠٢٢
پۆل:دووبارە دەرکەوتنەوە لە تەلەڤیزیۆن
پێڕستی ئەڵقەکانی گۆڕانی خراپ

چەپ|بێچوارچێوە
ئەمەی خوارەوە پێڕستی ئەڵقەکانی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی گۆڕانی خراپە. زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی دراما-تاوانی ئەمریکییە، لەلایەن ڤینس گیلیگان بەرھەم ھاتووە. زنجیرەکە لە کەناڵی «AMC»ی ئەمریکی پەخش کرا، یەکەم ئەڵقەی لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ بوو و دوایین ئەڵقەشی لە ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٣

## پێڕست

## سەرچاوەکان

Official ''Breaking Bad'' page on AMC

''Breaking Bad'' on Netflix

List of ''Breaking Bad'' episodes on English Wikipedia

''Breaking Bad'' episode list at IMDb

''Breaking Bad'' on Rotten Tomatoes

''Breaking Bad'' on TheTVDB
دووەم جەنگی چین و ژاپۆن

**دووەم جەنگی** **چین و ژاپۆن** لە نێوان کۆماری چین و ئیمپراتۆرییەتی ژاپۆن لە نێوان ساڵانی ١٩٣٧ بۆ ١٩٤٥ ڕوویدا، دوای قۆناغێکی شەڕ کە لە مانچوریادا جێگیر بوو کە لە ساڵی ١٩٣١ دەستی پێکرد و بە بەشێک لە جەنگی جیھانی دووەم دادەنرێت، و زۆرجار وەک سەرەتای جەنگی جیھانی دووەم لە ئاسیا دادەنرێت؛ و دووەم جەنگی چین و ژاپۆن گەورەترین جەنگ بووە لە ئاسیا لە سەدەی بیستەمدا و بە "ھۆلۆکۆستی ئاسیا " وەسف کراوە، ئەمەش وەک ئاماژەیەکە بۆ قەبارەی ئەو تاوانە جەنگییەی ژاپۆن کە دژی ھاووڵاتیانی مەدەنی چینی کردی.  و ئەم جەنگە لە وڵاتی چین بە **شەڕی بەرخودان لە دژی دەستدرێژی ژاپۆن** ناسراوە ().

لە ١٨ی ئەیلوولی ساڵی ١٩٣١، ژاپۆنییەکان ڕووداوی موکدێنیان سازکرد، کە ڕووداوێکی ئاڵای درۆینە بوو بۆ پاساوھێنانەوە بۆ داگیرکردنی مانچوریا، و دامەزراندنی دەوڵەتێکی بووکەڵەیی کە لە مانچوکوو دروست کرابوو. ئەمەش ھەندێک جار وەک سەرەتای شەڕەکە دیاری دەکرێت. لە ساڵانی ١٩٣١ تا ١٩٣٧، چین و ژاپۆن تووشی شەڕ و پێکدادان ھاتن، کە لەوانە لە شەنگەھای و و لە باکووری چین. ھێزە نەتەوەپەرست و کۆمۆنیستەکانی چین کە چیانگ کای شێک و ماو تسی تۆنگ سەرۆکایەتیان دەکرد، لە ساڵی ١٩٢٧ەوە لە جەنگدا بوون لە شەڕی نێوخۆییی چین. کە لە کۆتایی ساڵی ١٩٣٣ چیانگ کای شێک کۆمۆنیستەکانی چینی گەمارۆدا کە لە ھەوڵێکدا بوو بۆ ئەوەی دواجار کۆمۆنیستەکان لەناو ببات، و ئەوەش کۆمۆنیستەکانی ناچارکرد بچنە ناو ڕێپێوانی درێژەوە، لە ئەنجامدا کۆمۆنیستەکان نزیکەی ٩٠٪ی پیاوەکانیان لەدەستدا. لەگەڵ نزیکبوونەوەی لەشکرکێشییەکی ژاپۆن، چیانگ کای شێک ھێشتا ڕەتیکردەوە بەرەیەکی یەکگرتوو پێکبھێنێت لەگەڵ کۆمۆنیستەکان بۆ ئەوەی شەڕ لە دژی ژاپۆنییەکان بکەن، پێش ئەوەی لەلایەن ژێردەستەکانییەوە بخرێتە ژێر دەستگیرکردنەوە بە زۆرەملێیی، لە کۆتایی ساڵی ١٩٣٦دا بەرەی یەکگرتووی دووەم پێکھێنرا بۆ ئەوەی پێکەوە بەرەنگاری لەشکرکێشی ژاپۆن بۆ سەر چین ببنەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژاپۆن لە دەیەی ١٩٤٠
پۆل:ژاپۆن لە دەیەی ١٩٣٠
پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
پۆل:شەڕەکانی ژاپۆن
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی چینی
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی
پێڕستی ئەڵقەکانی تاریک

بێچوارچێوە|چەپ
ئەمەی خوارەوە پێڕستی ئەڵقەکانی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی تاریکە. زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ھەستبزوێنی خەیاڵی زانستی ئەڵمانییە لەلایەن باران بۆ ئۆدەر و یانتی فرێزە دروست کراوە.

## پێڕست

## سەرچاوەکان

''Dark'' on Netflix

List of ''Dark'' episodes on English Wikipedia

''Dark'' episode list at IMDb

''Dark'' on Rotten Tomatoes

''Dark'' on TheTVDB

''Dark'' on Metacritic
پێڕستی ئەڵقەکانی ١٠٠ کەسەکە

بێچوارچێوە|چەپ
١٠٠ کەسەکە، دراما و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکی ئەمریکییە کە باس لە دوای کارەساتی گەردوونی دەکات و لەلایەن جەیسن ڕۆسینبێرگەوە پەرەی پێدراوە، لە ١٩ی ئازاری ٢٠١٤ لە کەناڵی سی دەبلیوو دەستی بە پەخشکردن کرد.

## چیرۆک

## ئەڵقەکانی وەرزی یەکەم

## ئەڵقەکانی وەرزی دووەم

## ئەڵقەکانی وەرزی سێیەم

## ئەڵقەکانی وەرزی چوارەم

## ئەڵقەکانی وەرزی پێنجەم

## ئەڵقەکانی وەرزی شەشەم

## ئەڵقەکانی وەرزی حەوتەم

## سەرچاوەکان

Official ''The 100'' page on The CW

''The 100'' on Netflix

List of ''The 100'' episodes on English Wikipedia

''The 100'' episode list at IMDb

''The 100'' on Rotten Tomatoes

''The 100'' on TheTVDB
ئەبوو زورعەی دیمەشقی

**ئەبوو زورعەی دیمەشقی**, عەبدولرەحمان کوڕی عمر کوڕی عەبدوڵڵا کوڕی سەفوان کوڕی عمر نەسری. (لە جومادەی ئاخیر ساڵی ٢٨١ی کۆچی کۆچی دوایی کردووە)، یەکێکە لە زانایان و فەرموودەناسان. لە دیمەشق دەژیا و ماڵەکەی لە باب جابییە بوو لە ڕۆژھەڵاتی کوچەی ئەسەدییە. زەھەبی دەفەرموێت: کاتێک خەڵکی ڕەی ھاتنە دیمەشق، سەرسام بوون بە زانستی ئەبوو زورعە، بۆیە ئەبوو زورعەی ڕازیان بەناوی ئەوەوە ناوە.

## نووسینەکان
لە بەرھەمەکانی بریتین لە: کتێبی (العلل فی الحدیث)، و کتێبی (التاریخ)، کە لەلایەن ئەکادیمیای زمانی عەرەبی لە دیمەشق چاپکراوە، لە دوو بەرگدا، سەرپەرشتی: شوکروڵڵا کوڕی نیعمەتوڵڵا قوجانی.

## سەرچاوەکان
ئەدۆبی ئەلەستریتەر

**ئەدۆبی ئەلەستریتەر** () بەرنامەیەکی دەستکاریکردن و دیزاینکردنی گرافیکی ڤێکتۆرە کە لەلایەن کۆمپانیای ئەدۆبییەوە پەرەی پێدراوە و بازاڕی پێ کراوە. لە سەرەتادا بۆ ئەپڵ مەکینتۆش دیزاین کرابوو، گەشەپێدانی ئەدۆبی ئەلەستریتەر لە ساڵی ١٩٨٥ دەستی پێکرد. لەگەڵ کرییەیتڤ کڵاود (گۆڕینی ئەدۆبی بۆ خزمەتگوزارییەکی مانگانە یان ساڵانە کە لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە دابین دەکرێت)، ئەلەستریتەر سی سی بڵاوکرایەوە. دوایین وەشان، ئەلەستریتەر ٢٠٢٥، لە ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ بڵاوکرایەوە و ٢٩ەمین نەوەیە لە زنجیرەی بەرھەمەکەدا. ئەدۆبی ئەلەستریتەر لە ساڵی ٢٠٢١ لەلایەن گۆڤاری ئێچ پی-یەوە وەک باشترین بەرنامەی دەستکاریکردنی گرافیکی ڤێکتۆر ھەڵسەنگێندرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:نەرمامێرەکانی ١٩٨٧
پۆل:ئەدۆبی کرییەیتیڤ سویت
پۆل:نەرمامێرەکانی ئەدۆبی
پۆل:نەرمامێرەکان بە زمانی سی++
وێژەی ئیسلامی

**وێژەی ئیسلامی** ئەو وێژەیەیە کە لەلایەن خەڵکی موسڵمانەوە نووسراوە، کاریگەری کولتووری ئیسلامی لەسەرە، یان وێژەیەک کە ئیسلام نیشان دەدات. دەتوانرێت بە ھەر زمانێک بنووسرێت و وێناکردنی ھەر وڵاتێک یان ھەرێمێک بێت. زۆر فۆڕمی ئەدەبی لەخۆدەگرێت لەوانە *ئەدابس* کە فۆرمێکی ناخەیاڵییە لە وێژەی ئامۆژگاری ئیسلامی و و چەشنە ئەدەبییە خەیاڵییە جیاوازەکان.

## پێناسە
پێناسەی ئەدەبی ئیسلامی بابەتی مشتومڕە، ھەندێک پێناسە ھەر شتێک لە نەتەوەیەکی زۆرینە موسڵماندا نووسرابێت بە «ئیسلامی» پۆلێن دەکەن بە مەرجێک بەرھەمەکە بتوانرێت لە چوارچێوەیەکی ئیسلامیدا خۆبەدەستەوە بگرێت، تەنانەت ئەگەر بەرھەمەکە لەلایەن موسڵمانێکەوە نەنووسرێت. بەم پێناسەیە، پۆلەکانی وەک وێژەی ئەندەنوسیا، وێژەی سۆماڵ، وێژەی پاکستانی، و وێژەی فارسی ھەموویان وەک وێژەی ئیسلامی دەناسرێن. پێناسەی دووەم تیشک دەخاتە سەر ھەموو ئەو بەرھەمانەی کە موسڵمانان نووسیویانە، بەبێ گوێدانە ناوەڕۆکی ئایینی یان نەبوونی لەناو ئەو بەرھەمانەدا. لایەنگرانی پێناسەی دووەم پێشنیاری ئەوە دەکەن کە ناسنامەی ئیسلامی نووسەرانی موسڵمان ناتوانرێت لە ھەڵسەنگاندنی بەرھەمەکانیان جیابکرێنەوە، تەنانەت ئەگەر مەبەستیان نەبووبێت بەرھەمەکانیان بە مانای ئایینی بخەنە ناو بەرھەمەکانیانەوە. ھێشتا پێناسەکانی تر جەخت لەسەر ئەو بەرھەمانە دەکەنەوە کە گرنگی بە بەھا ئیسلامییەکان دەدەن، یان ئەوانەی کە گرنگی بە ڕووداو و کەس و شوێنەکان دەدەن کە لە قورئان و فەرموودەدا باسکراون. پێناسەیەکی جێگرەوە باس لەوە دەکات کە وێژەی ئیسلامی ھەر ئەدەبیاتێکە دەربارەی موسڵمانان و کردەوە تەقواکانیان.

ھەندێک لە ئەکادیمییەکان لە ھەڵسەنگاندنی جیاوازییەکانی نێوان وێژەی ئیسلامی و غەیرە ئیسلامی تێپەڕیون بۆ لێکۆڵینەوەکانی وەک بەراوردکردنی ڕۆمانسازیی وێژەی جۆراوجۆری ھاوچەرخی ئیسلامی و خاڵەکانی یەکگرتن لەگەڵ تەوەرە سیاسییەکان، وەک ناسیۆنالیزم.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* Islamic Literature at Cornell University.
* Brief article  on the growth of the influence of Islamic literature in the U.S.
* CWANA (Central and West Asia and North Africa) Canonical Texts
* Maḫzan al-asrār. Niżāmī raqm-i Muḥammad. Dessinateur 1538 AD

پۆل:وێژەی ئیسلامی
دەوڵەتی مەدینە

**یەکەم دەوڵەتی ئیسلامی** کە بە **دەوڵەتی مەدینە** ناسراوە یەکەم دەوڵەتی ئیسلامی بوو کە لەلایەن پێغەمبەر محەممەدەوە لە مەدینە لە ساڵی ٦٢٢ بەپێی دەستووری مەدینە دامەزرا. نوێنەرایەتی یەکێتی سیاسی *[[ئوممەت|ئومەتی]]* موسڵمانانی دەکرد. دوای مردنی پێغەمبەر، ھاوەڵەکانی خەلافەتی ڕاشیدونیان دامەزراند (٦٣٢–٦٦١)، کە دەستی کرد بە فراوانبوون و پاڵنەری دەوڵەتە ئیسلامییەکانی دواتر بوو بۆ فراوانبوونی زیاتر، وەک خەلافەتی ئومەوی (٦٦١–٧٥٠) و خەلافەتی عەباسی (٧٥٠). –١٢٥٨).

پێغەمبەر دوای کۆچی مسوڵمانان ھاتە شاری مەدینە لە ساڵی ٦٢٢. لەلایەن سەرکردەکانی شارەوە بانگھێشتی مەدینە کرابوو بۆ یەکلاییکردنەوەی ناکۆکییەکانی نێوان ئەو خێڵانەی کە شارەکە بەدەستییەوە دەناڵێنێت و وەک ناوبژیوانێک لەلایەن دانیشتووانی جوولەکە و دانیشتووانی تری شار پێشوازییەکی ئەرێنی لێکرا. لە ئەنجامدا بە کۆدەنگی جەماوەری وەک سەرکردەی سیاسی شارەکە وەرگیرا و یەکەم دەوڵەتی ئیسلامی دامەزراند.

یەکەم دەوڵەتی ئیسلامی بە شێوەیەکی بەرچاو بە دەستووری مەدینە بەڕێوەدەبرا، کە یەکگرتنی ھاوپەیمانی ھۆزەکانی مەدینە و موھاجیرەکانی لە سەردەمی پێغەمبەردا نیشان دەدا.

## ھەروەھا سەیری بکە
* مێژووی ئیسلام
* کاتھێڵی مێژووی ئیسلام

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆچی مسوڵمانان
پۆل:ژینی محەممەد
پۆل:محەممەد لە مەدینە
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی
ئاگرتێبەردان

**سووتاندن بە ئەنقەست** بریتییە لە کردەوەی سووتاندن یان ڕەشکردنەوەی موڵک بە ویست و بە ئەنقەست. ھەرچەندە کردەوەی سووتاندن بە زۆری پەیوەندی بە باڵەخانەکانەوە ھەیە، بەڵام ئەم زاراوەیە دەکرێت ئاماژە بە سووتاندنی شتی دیکەش بکات بە ئەنقەست، وەک ئۆتۆمبێل، بەلەم، یان دارستان.

## سەرچاوەکان

پۆل:تاوانەکان
پۆل:ئاگر
دەریاچەی کاستەیک

**دەریاچەی کاستەیک** گۆماوێکە کە لە ڕێگەی بەنداوی کاستەیک لەسەر جۆگەی کاستەیک دروست کراوە، لە چیاکانی سیێرا پێلۆنا لە باکووری ڕۆژاوای ناوچەی لۆس ئەنجلس، لە ویلایەتی کالیفۆرنیا، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، لە نزیک شارۆچکەی کاستەیک.

## سەرچاوەکان
زانکۆی ویلایەتی کالیفۆرنیا، چەناڵ ئایلەندز

**زانکۆی ویلایەتی کالیفۆرنیا چەناڵ ئایلەندز**، زانکۆیەکی گشتییە لە ناوچەی ڤێنتورا لە کالیفۆرنیا. لە نزیک شاری کاماریلۆ ھەڵکەوتووە، لە ساڵی ٢٠٠٢ کرایەوە و بوو بە بیست و سێیەمین پەیمانگا لە سیستەمی زانکۆی ویلایەتی کالیفۆرنیا.

## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزراوەکانی ساڵی ٢٠٠٢ لە کالیفۆرنیا
پۆل:زانکۆ و پەیمانگا گشتییەکان لە کالیفۆڕنیا
کاماریلۆ

**کاماریلۆ** شارێکە لە ناوچەی ڤێنتورا لە ویلایەتی کالیفۆرنیا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. بەپێی سەرژمێری ٢٠٢٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، ژمارەی دانیشتووانەکەی ٧٠٬٧٤١ کەس بووە، کە بەرزبوونەوەیەکی ٥٬٥٤٠ کەسی تۆمار کردووە لەچاو ٦٥٬٢٠١ کەسەکەی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٠.

## سەرچاوەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
کێوی ئۆتای

**کێوی ئۆتای** ناوچەیەکی کێوی سروشتییە لە ناوچەی سان دیێگۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا، ١٢ میل لە ڕۆژھەڵاتی کۆمەڵگەی ئۆتای مێسا و تەنھا لە باکووری سنووری نێوان مەکسیک و وڵاتە یەکگرتووەکان. ھەندێک بەشی ناوچە کێوییەکە بە خێرایی لە ئاستی دەریاوە بەرز دەبێتەوە، دەگاتە لووتکەیەک کە بەرزییەکەی زیاتر لە ٣٬٥٠٠ پێ (١٬١٠٠ مەتر) لە لووتکەی چیای ئۆتای.

## سەرچاوەکان
ناوچەی ئۆرەنج، کالیفۆڕنیا

**ناوچەی ئۆرەنج** (زۆر جار بە پیتەکانی **ئۆ سی** ناسراوە) ناوچەیەکە لە ناوچەی لۆس ئانجلەسی گەورە لە باشووری کالیفۆڕنیا، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٢٠، ژمارەی دانیشتووانەکەی ٣٬١٨٦٬٩٨٩ کەس بووە، کە دەیکاتە سێیەم ناوچەی پڕ دانیشتووان لە کالیفۆرنیا، شەشەم ناوچەی پڕ دانیشتووان لە وڵاتە یەکگرتووەکان، و ژمارەی دانیشتووانی لە ١٩ ویلایەتی ئەمریکی و واشینگتن دی سی زیاترە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٨٩
ژمێرەگەر

**ژمێرەکار** یا **ژمێرەگەر**، لە ماتماتیکدا، بە ھەر چەشنە سیمبۆلێک دەڵێن کە کارێک بۆ جێبەجێبوون دەسنیشان بکا. بۆ نموونە، \sqrt x ئەوە دەسنیشان دەکا کە دەبێ ڕەگی چوارگۆشەی x دەربھێنرێ، یا x + y ئەوە دەسنیشان دەکا کە دەبێ x  بخرێتە سەر y و لەگەڵیا کۆ بکرێتەوە. ژمێرەکار لەو ڕووەوە کە ئەندامانی کۆمەڵەیەک دەبەستێتەوە بە ئەندامانی کۆمەڵەیەکی تر، وەکوو نەخشە یا فۆنکسیۆن وایە. 

## سەرچاوەکان

پۆل:جەبر
پۆل:شیکاریی فانکشنی
وێست ھیڵز

**وێست ھیڵز**، ناوچەیەکە لە بەشی ڕۆژاوای دۆڵی سان فێرناندۆ لە شاری لۆس ئەنجلس لە ویلایەتی کالیفۆرنیا.

## سەرچاوەکان
پشکۆ

**پشکۆ**، (پارچە سووتەمەنییەکی داگیرساو) کە پێشی دەگوترێت خەڵووزی گەرم، بریتییە لە پارچەیەکی گەرم و داگیرساو کە دەدرەوشێتەوە، کە پێکھاتووە لە دار یان خەڵووز یان ھەر ماددەیەکی کاربۆنی کە زۆر گەرم کراوە. پارچە سووتەمەنییە داگیرساوەکان (خەڵووزی گەرم) دەتوانن لەناو ئاگردا بن، یان دوای ئاگر بمێننەوە، یان ھەندێک جار پێش ئاگر دەردەکەون.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئاگر
شەقامی سان ڤیسێنتی بولیڤارد

**شەقامی سان ڤیسێنتی بولیڤارد** شەقامێکە بە ئاڕاستەی ڕۆژھەڵات-ڕۆژاوا درێژ دەبێتەوە، لە ناوچەکانی سانتا مۆنیکا و برێنتوود، کە دەکەونە ناوچەی ڕۆژاوای لۆس ئەنجلس لە ویلایەتی کالیفۆرنیا.

## سەرچاوەکان
تارزانا

**تارزانا** ناوچەیەکی نیشتەجێبوونی دەرەوەی شارە کە دەکەوێتە دۆڵی سان فێرناندۆ لە لۆس ئەنجلس، کالیفۆرنیا. تارزانا لەسەر شوێنی مەزرایەکی پێشووی نووسەر ئێدگار ڕایس بۆرۆس دروست کراوە. ناوەکەشی لە پاڵەوانی خەیاڵی و دارستانی نووسەر، تارزان، وەرگیراوە.

## سەرچاوەکان
گوندی بان مۆلا

**گوندی بان مۆلا** ناوی گوندێکە لە بەشی ناوەڕاستی شاری شوش لە پارێزگای خوزستان لە ئێران. ناوەندی ناحیەی بەھرامە. بەپێی سەرژمێری ناوەندی ئاماری ئێران لە ساڵی ٢٠٠٥، ژمارەی دانیشتووانی ٩٢٣١ کەس (١٧٩٦ ماڵ) بووە. خەڵکی ناوچەکە زۆرتر لە ھۆزی سەگوەند، دیناروەند و بالاگریوەن و شێوەی ئاخاوتنیان شێوەزاری فەیلی لوڕییە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شارۆچکەی شووش
پۆل:ھۆزەکانی کورد
حوسێن ئاوا (شۆش)

**حوسێن ئاوا** ناوی گوندێکە سەر لە ناوەندی شاری شوش لە پارێزگای خوزستان لە ئێران. بەپێی سەرژمێری ناوەندی ئاماری ئێران لە ساڵی ٢٠٠٥، ژمارەی دانیشتووانی ٤٢٠٧٤ کەس (٧٥٢٢ ماڵ) بووە. خەڵکی ناوچەکە زۆربەی لە ھۆزی کوردی سەگوەندن.

## سەرچاوەکان

پۆل:شارۆچکەی شووش
پۆل:ھۆزەکانی کورد
چنانە (گوند)

**چنانە** ناوی گوندێکە لە ناحیەی فەتح ئەلموبین سەر بە قەزای شۆش لە پارێزگای خوزستان لە ئێران. بەپێی سەرژمێری ناوەندی ئاماری ئێران لە ساڵی ٢٠٠٥، ژمارەی دانیشتووانی ٥٨٤٩ کەس (٨١٤ ماڵ) بووە.

## سەرچاوەکان
* سەرژمێری گشتی ئێران بۆ ساڵی ٢٠٠٥
پۆل:شارۆچکەی شووش
زانکۆی پیشەسازیی ورمێ

**زانکۆی پیشەسازیی ورمێ** () یەکێک لە زانکۆ پیشەسازییە حکوومییەکانی ئێرانە کە لە شاری ورمێ ھەڵکەوتووە.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی زانکۆ پیشەسازییەکانی ئێران

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:ورمێ
پۆل:زانکۆکانی ئێران
ورمێ
پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٧ لە ئێران
پۆل:دامەزراوە فێرکارییەکان، دامەزرانی ٢٠٠٧
زانکۆی پیشەسازیی ئەمیرکەبیر

**زانکۆی پیشەسازیی ئەمیرکەبیر** () بە ناوی پێشووی **پۆلیتەکنیکی تاران** (بە فارسی: پلی‌تکنیک تهران) یەکێک لە زانکۆ پیشەسازییە حکوومییەکانی ئێرانە کە لە شاری تاران ھەڵکەوتووە.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی زانکۆ پیشەسازییەکانی ئێران

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:تاران
پۆل:زانکۆکانی ئێران
ئەمیرکەبیر
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٥٦ لە ئێران
ئینچینۆ

**ئینچینۆ** گەڕەکێکە لە ناوچەی دۆڵی سان فێرناندۆ لە شاری لۆس ئەنجلس لە ویلایەتی کالیفۆرنیا.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٤٥
دۆڵی ئیتن

**دۆڵی ئیتن** دۆڵێکی گەورەیە کە لە کەلێنی ئیتن نزیک چیای مارکھام و لووتکەی سان گابریێل لە زنجیرە چیاکانی سان گابریێل لە دارستانی نیشتمانی ئەنجلس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دەستپێدەکات. ئاوی ئەم دۆڵە دەڕژێتە ناو ڕووباری ڕیۆ ھۆندۆ و دواتر دەڕژێتە ناو ڕووباری لۆس ئەنجلسەوە.

## سەرچاوەکان
پاسادینا ناو

**پاسادینا ناو** گۆڤارێکی ئەلیکترۆنییە کە یەکەم جار لە مانگی نیسانی ٢٠٠٤ لەلایەن جەیمز ماکفێرسن و ھاوبڵاوکەرەوە کاندیس مێریل بڵاوکرایەوە.

## سەرچاوەکان
فەرمانگەی ئاگرکوژێنەوەی ناوچەی لۆس ئانجلەس

**فەرمانگەی ئاگرکوژێنەوەی ناوچەی لۆس ئانجلەس**، خزمەتگوزاری ئاگرکوژێنەوە و فریاکەوتنی تەندروستی پێشکەش دەکات بۆ ئەو بەشانەی ناوچەی لۆس ئەنجلس لە کالیفۆرنیا کە نەخراونەتە سنووری شارەوانییەکانەوە، ھەروەھا لە ڕێگەی گرێبەستەوە خزمەت بە ٥٩ شار دەکات. یەکێک لەو شارانە شاری لا ھابرایە کە دەکەوێتە ناوچەی ئۆرێنجەوە و یەکەم شارە لە دەرەوەی ناوچەی لۆس ئەنجلس کە گرێبەستی لەگەڵ فەرمانگەی ئاگرکوژێنەوەی ناوچەی لۆس ئەنجلس ھەیە.

## سەرچاوەکان
سیێرا مادرێ

**سیێرا مادرێ** (کە بە زمانی ئیسپانی واتای "**زنجیرە چیای دایک**" دەگەیەنێت) شارێکە لە ناوچەی لۆس ئەنجلس لە ویلایەتی کالیفۆرنیا، بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٢٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، ژمارەی دانیشتووانەکەی ١١٬٢٦٨ کەس بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٠٧
ئەرکەیدا

**ئەرکەیدیا** شارێکە لە ناوچەی لۆس ئەنجلس لە ویلایەتی کالیفۆرنیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، دەکەوێتە نزیکەی ١٣ میل (٢١ کیلۆمەتر) باکووری ڕۆژھەڵاتی ناوەندی شاری لۆس ئەنجلسەوە لە دۆڵی سان گابریێل و لە بنی زنجیرە چیاکانی سان گابریێل.

## سەرچاوەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
ھەیستینگز ڕانچ

**ھەیستینگز ڕانچ** گەڕەکێکە لە شاری پاسادینای کالیفۆرنیا، دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی پاسادینا. سەرەکیترین ڕێگاکانی گەیشتن پێی بریتین لە شەقامی سیێرا مادرێ، شەقامی میچیلیندا، شەقامی ھەیستینگز ڕانچ و شەقامی ڕیڤیێرا. ھەیستینگز ڕانچ بە ناوچە بازرگانییە گەورەکانی لە باشوورترین بەشیدا و ناوەندێکی کڕین و فرۆشتن لە گۆشەی شەقامەکانی سیێرا مادرێ و میچیلیندا ناسراوە.

## سەرچاوەکان
لا کانادا فلینتریج

**لا کانادا فلینتریج**، کە بە کورتی بە لا کانادا (بە زمانی ئیسپانی بە واتای دۆڵ) ناسراوە، شارێکە لە پێدەشتەکانی چیاکانی ڤێردوگۆ لە ناوچەی لۆس ئەنجلس لە ویلایەتی کالیفۆرنیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. ئەم شارە کەوتووەتە دۆڵی کرێسێنتا، لە لێواری ڕۆژاوای دۆڵی سان گابریێل، و شوێنی تاقیگەی پرۆپێلشنی فڕۆکەوانی و ئاسمانی ناسای لێیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٧٦ لە کالیفۆرنیا
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
ماونت ویڵسن

**ماونت ویڵسن**، لە لووتکەی چیاکانی سان گابریێلە، کە دەکەوێتە ناو یادگای نیشتمانی چیاکانی سان گابریێل و دارستانی نیشتمانی ئەنجلس لە ناوچەی لۆس ئەنجلسی ویلایەتی کالیفۆرنیا. بەھۆی کەمی بەرزی و دیاری سروشتییەوە، ئەم لووتکەیە لە دوورەوە زۆر دیار نییە، بەڵام بە ئاسانی دەناسرێتەوە بەھۆی ژمارەیەکی زۆر ئەنتێنا کە لە نزیک لووتکەکەیەوە ھەن. ئەمە لووتکەیەکی لاوەکییە سەر بە لووتکەی نزیکی سان گابریێل.

## سەرچاوەکان
ئاگری ھێرست

**ئاگری ھێرست** (کە سەرەتا بە **ئاگری سیلمار** ناسرابوو) ئاگرێکی کێوی بوو کە لە ناوچەی سیلماری شاری لۆس ئەنجلس لە باشووری کالیفۆرنیا سووتانی کرد. ئەمە یەکێک بوو لە چەندین ئاگر کە لەلایەن بای زۆر بەھێزی سانتا ئانا-و بڵاو دەبووەوە.

## سەرچاوەکان
شاڕێی نێونەتەوەیی ٥

**شاڕێی نێونەتەوەیی ٥** (ئای-٥) ڕێگایەکی سەرەکی باکوور-باشووری سیستەمی شاڕێ نێودەوڵەتییەکانە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، کە بە درێژایی کەناری زەریای ئارام درێژ دەبێتەوە، لە سنووری مەکسیکەوە تا دەگاتە سنووری کەنەدا.

## سەرچاوەکان
ڕێگای ویلایەتی ١٤

**ڕێگای ویلایەتی ١٤** (ئێس ئاڕ-١٤) شاڕێیەکی باکوور-باشووری ویلایەتییە لە ویلایەتی کالیفۆڕنیای ئەمریکا کە لۆس ئەنجلس بە بیابانی باکووری مۆجاڤی دەبەستێتەوە. بەشی باشووری ئەم ڕێگایە بە ناوی ڕێگای خێرای دۆڵی ئانتیلۆپ نیشانە کراوە.

## سەرچاوەکان
ڤیکتۆری بۆڵیڤارد

**ڤیکتۆری بۆڵیڤارد**، ڕێگایەکی سەرەکییە کە بەشێوەیەکی گشتی لە ڕۆژھەڵاتەوە بۆ ڕۆژاوا درێژ دەبێتەوە، درێژییەکەی ٢٥ میل (٤٠ کیلۆمەتر)ە و تەقریبەن ھەموو درێژایی دۆڵی سان فێرناندۆ دەبڕێت لە لۆس ئەنجلس و بوربانک، کالیفۆرنیا. نزیکەی دوو میل (٣٫٢ کیلۆمەتر) لە شەقامەکە لە باکوورەوە بۆ باشوور درێژ دەبێتەوە پێش ئەوەی بگاتە کۆتایی ڕۆژھەڵاتی.

## سەرچاوەکان
بوربانک بۆڵیڤارد

**بوربانک بۆڵیڤارد** ڕێگایەکی سەرەکییە لە ڕۆژھەڵاتەوە بۆ ڕۆژاوا درێژ دەبێتەوە، درێژییەکەی ١٧٫٥ میل (٢٨٫٢ کیلۆمەتر)ە و بە دۆڵی سان فێرناندۆدا تێدەپەڕێت لە لۆس ئەنجلس و بوربانک، کالیفۆرنیا.

## سەرچاوەکان
ئۆک پارک

**ئۆک پارک** کۆمەڵگایەکی نافەرمییە دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی ناوچەی ڤێنتورا لە کالیفۆرنیا، وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. کاتێک لە کۆتایی ساڵانی ١٩٦٠دا لە گردەکانی سیمی دروست کرا، تەنھا یەک ڕێگا ھەبوو کە دەگەیشتە کۆمەڵگاکە لە ئاگۆرا ھیڵزەوە، کە دەکەوێتە ناوچەی لۆس ئەنجلسی دراوسێوە. 

## سەرچاوەکان
ھیدن ھیڵز

**ھیدن ھیڵز** شارێک و کۆمەڵگایەکی داخراوە (دەروازەدارە) کە دەکەوێتە ناوچەی چیاکانی سانتا مۆنیکا لە ناوچەی لۆس ئەنجلس، کالیفۆرنیا. 

## سەرچاوەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٦١
ڕێگای خێرای فووتھێڵ

**ڕێگای خێرای فوتھێڵ** ڕێگایەکی خێرایە لە ناوچەی میترۆپۆلیتانی لۆس ئەنجلس، کالیفۆرنیا، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، کە لە ناوچەی سیلماری لۆس ئەنجلسەوە بەرەو ڕۆژھەڵات درێژ دەبێتەوە تا دەگاتە شاری ڕێدلاندز.

## سەرچاوەکان
کەلەبەسەس، کالیفۆڕنیا

**کەلەبەسەس** شارۆچکەیەکە دەکەوێتە ناوچەی باشووری ڕۆژاوای دۆڵی سان فێرناندۆ لە ھەرێمی لۆس ئەنجلۆس لە ویلایەتی کالیفۆرنیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. 

## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٩١ لە کالیفۆرنیا
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
عەمڵە تەیمور (شارەدێ)

**عەمڵە تەیمور** شارۆچکەیەکە سەر بە ناوەندی شاری شۆش لە پارێزگای خوزستان لە ئێران.

## دانیشتووان
ئەم شارەدێیە ناوەندی حوسێن ئاوادی (شۆش)ە و بەپێی سەرژمێری ناوەندی ئاماری ئێران لە ساڵی ٢٠٠٥، ژمارەی دانیشتووانی ٨٤٩٣ کەس (١٦٥٣ ماڵ) بووە.

## سەرچاوەکان

* «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ١٣٨٥». درگا ملی آمار ایران. بایگانیشدە از اصلی در ١ ژانویە ٢٠١٣. دریافتشدە در ١ ژانویە ٢٠١٣..mw-parser-output cite.citation{font-style:inherit}.mw-parser-output q{quotes:"\"""\"""'""'"}.mw-parser-output code.cs1-code{color:inherit;background:inherit;border:inherit;padding:inherit}.mw-parser-output .cs1-lock-free a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Lock-green.svg/9px-Lock-green.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output .cs1-lock-registration a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Lock-gray-alt-2.svg/9px-Lock-gray-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output .cs1-lock-subscription a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Lock-red-alt-2.svg/9px-Lock-red-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-free a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-subscription a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-registration a{background-position:left .1em center;padding-left:1em;padding-right:0}.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration{color:#555}.mw-parser-output .cs1-subscription span,.mw-parser-output .cs1-registration span{border-bottom:1px dotted;cursor:help}.mw-parser-output .cs1-hidden-error{display:none;font-size:100%}.mw-parser-output .cs1-visible-error{font-size:100%}.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration,.mw-parser-output .cs1-format{font-size:95%}.mw-parser-output .cs1-kern-left,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-left{padding-left:0.2em}.mw-parser-output .cs1-kern-right,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-right{padding-right:0.2em}
جێناسیس

کۆمپانیای **جێناسیس** لە شاری سان دیێگۆی ویلایەتی کالیفۆرنیا دامەزراوە. ئامێرە دەنگییە دوورمەوداکانی (ئێڵ ڕاد) ئەم کۆمپانیایە بۆ دەنگ گەیاندنی دوورمەودا و ئاگادارکردنەوەی جەماوەری بەکاردەھێنرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزراوەکانی کالیفۆرنیا لە ١٩٩٧
نووسینگەی خزمەتگوزارییە فریاکەوتنەکانی پارێزگاری کالیفۆڕنیا

**نووسینگەی خزمەتگوزارییە فریاکەوتنەکانی پارێزگاری کالیفۆرنیا** (کاڵ ئۆ ئی ئێس) نووسینگەیەکی ئاستی وەزارەتە لە کالیفۆڕنیا کە بەرپرسیارە لە چاودێریکردن و ھەماھەنگی ئامادەباشی فریاکەوتن، بەھاناوەچوون، چاکبوونەوە و چالاکییەکانی ئاسایشی نیشتمانی لە ناو ویلایەتەکەدا.

ئەم دەزگایە لە ساڵی ٢٠٠٨ بە یاسای ئەی بی ٣٨ دروست کرا، کە جێگەی ھەردوو نووسینگەی خزمەتگوزارییە فریاکەوتنەکان و نووسینگەی ئاسایشی نیشتمانی گرتەوە.

## سەرچاوەکان
پارکی میڵێنیەم

**پارکی میڵێنیەم** () پارکێکی گشتییە کە دەکەوێتە ناوچەی لووپی شیکاگۆ و لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی کاروباری کولتووری شیکاگۆوە بەڕێوە دەبرێت. ئەم پارکە، کە لە مانگی تەممووزی ٢٠٠٤ کرایەوە، سەنتەرێکی شارستانی گرنگە لە نزیک کەناری دەریاچەی میشیگان و ڕووبەرەکەی ٩٫٩ ھێکتارە لە بەشی باکووری ڕۆژاوای پارکی گرانت. پارکەکە کە کۆمەڵێک ھونەری گشتی، شوێنی دەرەکی و شوێنی چالاکی تێدایە، لە چوار لاوە سنووردارە بە شەقامی میشیگان، شەقامی ڕاندۆڵف، شەقامی کۆڵەمبەس و شەقامی مۆنرۆی ڕۆژھەڵات. لە ساڵی ٢٠١٧، پارکی میلێنییەم بووە سەرنجڕاکێشترین شوێنی گەشتیاری لە شیکاگۆ و لە ناوچەی ناوەڕاستی ئەمریکا، ھەروەھا لە نێو دە شوێنە سەرەکییەکەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بوو بە ٢٥ ملیۆن سەردانکەری ساڵانە.

پلانی دروستکردنی پارکەکە، کە لە ناوچەیەکی پارک و وێستگەی شەمەندەفەری ئیلینۆی ناوەندی، و شوێنی وەستانی ئۆتۆمبێل پێکھاتبوو، لە مانگی تشرینی یەکەمی ١٩٩٧ دەستی پێکرد. کاری دروستکردن لە تشرینی یەکەمی ١٩٩٨ دەستی پێکرد، و پارکی میلێنییەم لە ڕێوڕەسمێکدا لە ١٦ی تەممووزی ٢٠٠٤ کرایەوە، چوار ساڵ دواتر لە کاتی دیاریکراو. ئاھەنگەکانی کردنەوە کە سێ ڕۆژی خایاند، نزیکەی ٣٠٠٬٠٠٠ کەس بەشداریان تێدا کرد و یەکەم کۆنسێرتی ئۆرکێسترا و کۆڕاڵی پارکی گرانتی تێدا پێشکەشکرا. پارکەکە چەندین خەڵاتی بەدەستھێناوە بۆ گونجاوی و دیزاینی سەوزی.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
کاروان ھەورامی

**کاروان ھەورامی** (لەدایکبووی ١٩٨١ لە ھەولێر) ھونەرمەند و گۆرانیبێژێکی کوردە. ئەو گۆرانی و بەرھەمەکانی بە چەشنی مۆسیقای پۆپ دەڵێتەوە و چەندین بەرھەمی تایبەت بە خۆی ھەیە.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١
پۆل:خەڵکی ھەولێر
پۆل:زیندووان
پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر

**سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر** زنجیرەیەک کتێبی سینەمایییە لە نووسینی کارزان کاردۆزی. زنجیرەکە لە حەفتا بەرگ پێکھاتووە و لە ھەر بەرگێکدا شیکاری کراوە بۆ ژیان و فیلمەکانی دەرھێنەرێک یان چەند دەرھێنەرێک. لە کۆی زنجیرەکەدا شیکاری دەکرێت بۆ ژیان و فیلمەکانی سەد دەرھێنەر. ئامانجی زنجیرەکە گێڕانەوەی چیرۆکی سینەمایە لە ساتی لە دایکبوونی لە کۆتایی سەدەی نۆزدەیەم بۆ سەرەتای سەدەی بیست و یەکەم. لە نێوان ساڵانی ٢٠١٨ بۆ ٢٠٢٤ دا، یازدە بەرگی زنجیرەکە بڵاو کراوەتەوە لەلایەن ناوەندی غەزەلنووس.

## کتێبەکان
* یەڵماز گیونەی (٢٠١٨/غەزەلنووس/٩٠٠ لاپەڕە)
* سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر، بەرگی یەکەم: برایانی لومێر، میلییەس، فۆییاد، فەرھەنگی سینەما (٢٠١٩/غەزەلنووس/١٠٧٦ لاپەڕە)
* سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر، بەرگی دووەم: دی دەبلیوو گریفیز، چارلی چاپلن (٢٠١٩/غەزەلنووس/١١٣٠ لاپەڕە)
* سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر، بەرگی سێیەم: بەستەر کیتن، ڕۆبەرت فلاھێرتی، کارل درایەر (٢٠٢٠/غەزەلنووس/١٢٦٠ لاپەڕە)
* سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر، بەرگی چوارەم: ئێریک ڤۆن سترۆھایم، فریتز لانگ (٢٠٢٠/غەزەلنووس/١٤١٠ لاپەڕە)
* سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر، بەرگی پێنجەم: ئەبێل گانس، ژان ئێپشتاین (٢٠٢٤/غەزەلنووس/٩٠٠ لاپەڕە)
* سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر، بەرگی شەشەم: مۆرناو، پابست (٢٠٢٤/غەزەلنووس/٩٩٨ لاپەڕە)
* سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر، بەرگی حەوتەم: ئیرنست لوبیچ، جۆزف ڤۆن ستێرنبێرگ (٢٠٢٤/غەزەلنووس/١٠٣٠ لاپەڕە)
* سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر، بەرگی ھەشتەم: کینجی میزوگوچی (٢٠٢٤/غەزەلنووس/٩٨٨ لاپەڕە)
* سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر، بەرگی نۆیەم: ئاکیرا کورۆساوا (٢٠٢٤/غەزەلنووس/١١٧٨ لاپەڕە)
* سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر، بەرگی دەیەم: یاسوجیرۆ ئۆزو (٢٠٢٤/غەزەلنووس/١١٤٨ لاپەڕە)

## ئەمانەش ببینە
* کارزان کاردۆزی
* سینەمای کوردی

## سەرچاوەکان

پۆل:کتێبە کوردییەکان
پۆل:کتێبە مێژوویییەکان
پۆل:زمانی کوردی
کینجی میزوگوچی

**کینجی میزوگوچی** (١٨٩٨–١٩٥٦) دەرھێنەر، فیلمنامەنووس و بەرھەمھێنەری ژاپۆنییە. میزوگوچی یەکێکە لە کاریگەرترین و بەناوبانگترین دەرھێنەرانی سەدەی بیستەمی سینەمای ژاپۆن و جیھان. لە ژیانی ھونەری خۆیدا زیاتر لە ٩٠ فیلمی دروست کرد کە ھەندێکیان وەکوو "ئۆگیتسوو"، "کوێخا سانشۆ" و "شەقامی شورەیی" بە شاکاری سینەمای جیھان پێناسە دەکرێن. لە سینەمای میزوگوچیدا گرنگی تایبەتی دراوە بە ژنان، بە تایبەتی چەوسانەوە و ئازار و نەھامەتییەکانی ژنانی ژاپۆنی لەژێر داب و نەریتی خێڵایەتی و پیاوسالاریدا. فیلمەکانی ئەو بە زمانی تورکی بوون، بەخێرایی ناوێکی دیاری لە ناو سینەمای تورکیدا پەیدا کرد، ناوەڕۆکی کارەکانی ئەو پەیوەستبوون بە چینی کرێکاران لە تورکیا.

## بیبلیۆگرافی میزوگوچی
* کارزان کاردۆزی. سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر، بەرگی ھەشتەم: کینجی میزوگوچی (٢٠٢٤/غەزەلنووس/٩٨٨ لاپەڕە)
* Andrew, Dudley (2000). Sanshô Dayû. BFI Publication
* Kirihara, Donald (1992). Patterns of Time: Mizoguchi and the 1930s. Univ of Wisconsin

## ئەمانەش ببینە
* سینەمای جیھان
* سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ژاپۆنی
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨
پۆل:مردووانی ١٩٥٦
سیستمی ئاگادارکردنەوەی فریاکەوتنی بێتەل

**سیستمی ئاگادارکردنەوەی فریاکەوتنی بێتەل** (کە پێشتر بە **سیستەمی ئاگادارکردنەوەی مۆبایلی بازرگانی** و پێش ئەویش بە **تۆڕی ئاگادارکردنەوەی کەسیی ناوچەیی** ناسرابوو)، تۆڕێکی ئاگادارکردنەوەیە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کە بۆ باڵوکردنەوەی ئاگاداری فریاکەوتن دیزاین کراوە بۆ تەلەفۆنە مۆبایلەکان بە بەکارھێنانی تەکنەلۆژیای پەخشی خەلییەکی.

ڕێکخراوەکان دەتوانن لە ڕێگەی سیستەمی یەکخراوی ئاگادارکردنەوە و ھۆشدارییە گشتییەکانەوە، ئاگاداری و پەیامە ھۆشدارییە فریاکەوتنەکان باڵو بکەنەوە و ڕێکیان بخەن لە ڕێگەی ئەم سیستەمە و سیستەمە گشتییەکانی ترەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٩ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان