open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بەکرێگیراوەکان (زنجیرەفیلم)

وێنۆک|170px
**بەکرێگیراوەکان** () زنجیرە فیلمێکی ئەکشنی ئەمریکییە کە زنجیرەیەک فیلم لەخۆدەگرێت، لەلایەن سیلڤێستەر ستاڵۆنەوە نووسراوە و لەسەر بنەمای کارەکتەرە دروستکراوەکانی دەیڤید کالاھام. کۆمەڵێک ئەکتەر لەم فیلمانەدا ڕۆڵ دەگێڕن، گرنگترینیان سیلڤێستەر ستالۆن و جەیسن ستەیتمە. ئەم کۆمەڵە فیلمە بۆ ڕێزگرتن لە فیلمە ئەکشنە بەناوبانگەکانی ساڵانی ھەشتاکان و نەوەدەکان دروست کراوە، ھەروەھا ڕێزگرتن لە ئەستێرە ئەکشنەکانی ئەو دەیان ساڵە، ھەروەھا ئەستێرە نوێیەکان. فیلمەکانی ئەم زنجیرەیە بریتیین لە "بەکرێگیراوەکان ١، بەکرێگیراوەکان ٢، بەکرێگیراوەکان ٣".

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:مافە دەستوورییەکانی فیلمی ئەکشن
پۆل:بەکرێگیراوەکان (زنجیرەفیلم)
پۆل:بەکرێگیراوە خەیاڵییەکان
مزگەوتی منیش

**مزگەوتی منیش** بزووتنەوەیەک بوو کە ژنانی موسڵمان باسی ئەو ئازارە سێکسییەیانە دەکرد کە لە کاتی حەجدا تووشی بوون؛ دوای ماوەیەک ژنانی موسڵمان لەژێر ئەم ناوەدا باسی ئەزموونی ئەو کەڵکاژۆی سێکسیانەیان کرد کە لە شوێنە ئایینییەکانی تری ئیسلامیدا تووشی ھاتبوون. وشەی «منیش» لەم بزووتنەوەیەدا لە بزووتنەوەی «بزووتنەوەی منیش»ەوە کە لە ساڵی ٢٠١٧ بوو بە جیھانی وەرگیراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەڵکاژۆی سێکسی
پۆل:مافەکانی ژنان لە ڕۆژھەڵاتی ناوین
پۆل:توند و تیژی دژی ژنان لە ئاسیا
لازار کاگانۆڤیچ

**لازار مۆیسیڤیچ کاگانۆڤیچ**، ھەروەھا **کاھانۆڤیچ** (بە ڕووسی: Ла́зарь Моисе́вич Кагано́вич، ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٨٩٣ – ٢٥ی تەممووزی ١٩٩١)، سیاسەتمەدار و کارگێڕێکی سۆڤیەت بووە، ھەروەھا یەکێک بووە لە ھاوکارە سەرەکییەکانی جۆزێف ستالین. یەکێک بوو لەو چەند ھاوکارەی کە یارمەتی ستالینیان دا بۆ دەستبەسەرداگرتنی دەسەڵات.

لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٩٣٠ بەدواوە کاگانۆڤیچ وەک کۆمیساری گەل بۆ ھێڵی ئاسن و پیشەسازی قورس و پیشەسازی نەوت کاری کردووە.

لە ساڵی ١٩٣٢دا سەرکردایەتی سەرکوتکردنی مانگرتنی کرێکارانی لە شاری ئیڤانۆڤۆ-ڤۆزنێسنسک کرد.

لە کاتی جەنگی جیھانی دووەمدا، کاگانۆڤیچ کۆمیساری بەرەی باکووری قەوقاز و ترانس قەوقاز بووە. دوای جەنگ، جگە لە خزمەتکردنی لە پۆستە پیشەسازییە جیاوازەکاندا، کاگانۆڤیچ کرا بە جێگری سەرۆکی حکوومەتی سۆڤیەت. دوای مردنی ستالین لە ساڵی ١٩٥٣ بە خێرایی کاریگەری لەدەستدا. دوای ھەوڵێکی کودەتا سەرکەوتوو نەبوو لە دژی نیکیتا خروشچۆڤ لە ساڵی ١٩٥٧، کاگانۆڤیچ ناچار بوو لە سەرۆکایەتی و کۆمیتەی ناوەندی خانەنشین بێت. لە ساڵی ١٩٦١ لە حزبەکە دەرکرا، و تەمەنی وەک خانەنشینێک لە مۆسکۆ بەسەر برد. لە کاتی مردنیدا لە ساڵی ١٩٩١، دوا بەلشەفیکی کۆن بوو کە لە ژیاندا مابوو. یەکێتی سۆڤیەت خۆی تەنھا پێنج مانگ لە ئەو زیاتر بوو و لە ٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٩١دا ھەڵوەشایەوە.

## سەرەتای ژیان
کاگانۆڤیچ لە ساڵی ١٨٩٣ لە دایک و باوکێکی جوولەکە
لە گوندی کابانی، ڕادۆمیشل ئویزد، پارێزگای کیێڤ، ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا (ئەمڕۆ دیبرۆڤا، ئۆبلاستی کیێڤ، ئوکراینا) لەدایکبووە. ھەرچەندە لە خێزانێکی «چاودێری کۆنەپەرستانە» نەبووە، بەڵام بە گوتەی کاگانۆڤیچ، لە ماڵەوە بە زمانی ییدیش قسەی دەکرد.

لە دەوروبەری ساڵی ١٩١١ پەیوەندی بە پارتی بەلشەفیکەوە کرد (میخائیل کاگانۆڤیچ برا گەورەکەی لە ساڵی ١٩٠٥ بووبووە ئەندام).
لە سەرەتای ژیانی سیاسی خۆیدا، لە ساڵی ١٩١٥، کاگانۆڤیچ بووە ڕێکخەری کۆمۆنیست لە کارگەیەکی پێڵاو کە لەوێ کار دەکات. لە ھەمان ساڵدا دەستگیرکرا و ڕەوانەی کابانی کرا.

## ئەمانەش ببینە
* مۆزەخانەی مێژوویی دەوڵەت

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٣
پۆل:مردووانی ١٩٩١
پۆل:ستالینیزم
پۆل:سۆسیالیستەکانی جوولەکە
پۆل:بەلشەفییە کۆنەکان
پۆل:کۆمیساری گەل و وەزیرانی یەکێتی سۆڤیەت
پۆل:وەرگرانی نیشنانی لێنین
پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش
تاڵانی منداڵی

**کتێبی تاڵانی منداڵ** بە سەرپەرشتیی کامیل ئەحمەدی مرۆڤناس و توێژەری کۆمەڵایەتیی ئێرانی – بەریتانی نووسراوە، کە لە ساڵی ٢٠١٩ی ھەتاوی لە بابەتی خەسارە کۆمەڵایەتییەکان و مافەکانی منداڵانی کار لەلایەن دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی "کۆمەڵەی داکۆکی لە مافەکانی منداڵان و مێرمنداڵان (انجمن حمایت از حقوق کودکان و نوجوانان) چاپ و بڵاو کراوەتەوە. ئەم کتێبە لە ڕاستیدا ئەنجامی توێژینەوەیەکە کە کامیل ئەحمەدی و ھاوکارانی دیکەی لە سەر داوا و پشتیوانیی "کۆمەڵەی داکۆکی لە مافەکانی منداڵان و مێرمنداڵان" بە ئامانجی لێکدانەوەی ڕەھەندەکانی دیاردەی باوی زبڵگەڕیی منداڵان لەسەر ئاستی شاری تاران ئەنجامیان داوە.

## ناوەڕۆک
ئەم توێژینەوە بەرھەمی کاری مەیدانی و شیکاریی کۆمەڵێ توێژەر سەبارەت بە لێکدانەوەی بارودۆخی زبڵگەڕیی منداڵان لە شاری تاران و دەوروبەرییەتی. نەبوونی لێکۆڵینەوەی ھەمەلایەنە و ئامانجدار لە بواری دیاردەی باوی زبڵگەڕی، نەناسراوبوونی ئەم دیاردە کۆمەڵایەتییە و لێدانی زەنگی ئاگادارکردنەوەی زیادبوونی ڕێژەی منداڵانی زبڵگەڕ، بوو بە ئەنگێزەی سەرەکیی نووسەر بۆ ئەوەی لەسەر بابەتی زبڵگەڕیی منداڵان دەست بە ئەنجامدانی توێژینەوەیەک بکا کە ئامانج لەم توێژینەوە ناسینی دیاردەی زبڵگەڕی، لێکدانەوەی فاکتەرە بەستێنسازەکان و کەمکردنەوەی زیانەکانی ئەم دیاردە بۆ سەر منداڵان زبڵگەڕ بوو. ئەم توێژینەوە لەژێر ناوی «تاڵانی منداڵی» بە سەرپەرشتیی کامیل ئەحمەدی و بە ھاوکاری و پشتیوانی و پێشنیاری «کۆمەڵەی داکۆکی لە مافەکانی منداڵان و مێرمنداڵان» لە ساڵی ٢٠١٩ ھەتاوی بڵاو بۆوە تا لایەنە ئاشکرا و شاراوەکانی دیاردەی زبڵگەڕیی منداڵان لەسەر ئاستی ٢٢ گەڕەکی شاری تاران بۆ یەکەمجار تاوتوێ و لێکۆڵینەوەی لەسەر بکرێ بەو ئامانجەی کە ئەنجامەکانی لەلایەن ڕێکخراوە حکومییەکانی وەکوو شارەوانییەکان، ڕێکخراوە ناحکومییەکان (NGO) و بەرپرسانی بەرگری لە مافەکانی منداڵان ئاوڕی لێ بدرێتەوە.

ئەم توێژینەوە لەسەر بنەمای ئاراستەی شێوازناسییی چۆنایەتی و بە کەڵکوەرگرتن لە شێوازی تیۆریی زەمینەیی لەسەر ئاستی کەڵانشاری تاران ئەنجام دراوە. کۆی گشتیی دیمانەکانی ئەم توێژینەوە ٣٠٢ دیمانەیە کە زیاتر لە ٥٠ لە سەدیان دیمانە لەگەڵ منداڵانە.

## ئەنجامەکانی کتێب
دوای ئەوە لە بەشی یەکەمی کتێبەکەدا، نووسەرەکان چەمکە تیۆرییەکانی توێژینەوەکەیان ڕوون کردەوە و ئینجا فۆرمە جیاوازەکانی دیاردەی زبڵگەڕییان لەسەر ئاستی ٢٢ گەڕەکی شاری تاران تاوتوێ کرد، لە دوا بەشی کتێبەکەدا باس لە ھەندێک ڕێکاری کورتماوە، مامناوەندماوە و درێژماوە دەکرێ بۆ ئەوەی دیاردەی زبڵگەڕیی منداڵان کۆنتڕۆڵ بکرێ و ڕێژەکەی کەم بکرێتەوە و لەلایەن ڕێکخراو و دامەزراوە فەرمی و نافەرمییەکانی پەیوەست بە بەڕێوەبەرایەتیی شارییەوە کەڵکی لێ وەربگیرێت.

## سەرچاوەکان
فێمینیزمی ئیسلامی

**فێمینیزمی ئیسلامی** جۆرێکە لە فێمینیزم کە پەیوەندی بە ڕۆڵی ژنان لە ئیسلامدا ھەیە. ئامانجی یەکسانی تەواوەتی ھەموو موسڵمانان، لە ژیانی کۆمەڵایەتی و تایبەتدا، بەبێ ڕوانینە ڕەگەزە. فێمینیستە ئیسلامییەکان داکۆکی لە مافەکانی ژنان و یەکسانیی جێندەری و دادپەروەری کۆمەڵایەتی دەکەن کە لە چوارچێوەیەکی ئیسلامیدا زەمینەسازی کراوە. ھەرچەندە پێشەنگەکانی بزووتنەوەکە بنەڕەتی ئیسلامی ھەیە، بەڵام لە گوتارە فێمینیستەکانی سێکۆلار، ڕۆژاوایی، یان ناموسڵمان کەڵکیان وەرگرتووە و ڕۆڵی فێمینیزمی ئیسلامییان وەک بەشێک لە بزووتنەوەی فێمینیستی جیھانی یەکگرتوو ناسیوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فێمینیزم
پۆل:پاش‌ نوێگەری
پۆل:مافەکانی ژنان لە ئیسلام
پۆل:جیھانگیری
پۆل:ئیسلامی سیاسی
پۆل:تیۆری فێمێنیستی
میخایلۆ مودریک

**میخایلۆ «میشا» پێترۆڤیچ مودریک** (؛ لەدایکبووی ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١) یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری ئوکراینییە کە وەک ناوەڕاست یاری بۆ یانەی چێڵسیی پرێمیەرلیگ و ھەڵبژاردەی نەتەوەییی ئوکراینا دەکات.

## دەستکەوتەکان
**شاختار دۆنێتسک**

* پرێمیەرلیگی ئوکراینی: ٢٠١٩–٢٠
* جامی ئوکراینی: ٢٠١٨–١٩
* جامی سووپەری ئوکراینی: ٢٠٢١

**تاکەکەسی**
* یاریزانی تۆپی پێی ساڵی ئوکراینی: ٢٠٢٢
* بەھرەی زێڕینی ئوکراینا: ٢٠٢١، ٢٠٢٢
* یاریزانی ساڵی شاختار دۆنێتسک: ٢٠٢١، ٢٠٢٢

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* میخایلۆ لە وێبگەی فەرمیی یانەی تۆپی پێی چێڵسی

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠١
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئوکراینی
پۆل:خەڵکی کراسنۆھراد
پۆل:وەرزشکارانی ئۆبلاستی خارکیڤ
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی شاختار دۆنێتسک
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی دێسنا چێرنیھیڤ
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئوکراینی
پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوکراینا
پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگی ئوکراینی
پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤
سندووقی ئەڵماس

وێنۆک|چەپ|کۆپییەکی تاجی ئیمپراتۆری ڕووسیا وەک لە ساڵی ١٧٦٢ بۆ تاج دانانی کاترینی گەورە دروست کراوە
**سندوقی ئەڵماس** (بە ڕووسی: Алмазный фонд) کۆمەڵەیەکی ناوازەیە لە گەوھەر و زێڕینگەریی و ناگێتە سروشتییەکان، کە لە کۆگای چەکەکانی کرێملین لە ڕووسیا ھەڵدەگیرێن و نمایش دەکرێن. سندوقەکە لە ساڵی ١٩٦٧ کراوەتەوە و کۆکردنەوەی دەگەڕێتەوە بۆ گەنجینەی تاجی ڕووسیا کە لەلایەن ئیمپراتۆری پیتەری یەکەمی ڕووسیا لە ساڵی ١٧١٩ دامەزراوە.

## مێژوو
### گەنجینەی ئیمپراتۆری

کۆمەڵەی گەوھەرەکانی پیتەری یەکەم کە لە ساڵی ١٧١٩ دامەزراوە، دواتر لە ژووری ئەڵماس (Бриллиантовая комната) لە کۆشکی زستانە ھەڵگیرا. ھەموو پاشاکانی دوای ئەوە بەشدارییەکانیان بۆ ژوورەکە زیاد کرد. توێژینەوەیەکی ساڵی ١٩٢٢ی ئەلێکساندەر فێرسمان ئاشکرایکردووە کە ٨٥٪ی ھەموو پێشانگەکان لە ساڵی ١٧١٩ تا ١٨٥٥ بووە، بۆ ئیمپراتۆرەکان پیتەری یەکەم لە ڕێگەی نیکۆلاسی یەکەمەوە، و تەنھا ١٥٪ی دەگەڕێتەوە بۆ سێ ئیمپراتۆری کۆتایی.

کاترینی گەورە حەزێکی تایبەتی بۆ بەردی گرانبەھا نیشان دا، تەنانەت ناوی ئەسپەکەی ناوە «ئەڵماس». سندوقی ئەڵماس بەشداری زیاتری لێ وەرگرت لە چاو ھەر پاشایەکی تر.

### یەکێتی سۆڤیێت
پاراستن و فرۆشتن و تاڵانکردنی گەنجینەکانی ئیمپراتۆری لە دوای شۆڕشی ڕووسیا لە ساڵی ١٩١٧ بابەتی مشتومڕ و قسە و باسە. کۆمەڵەی ئیمپریال لە سانت پترسبۆرگەوە گواسترایەوە بۆ مۆسکۆ لە کاتی جەنگی جیھانی یەکەمدا؛ سندوقی ئەڵماسی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٢٢ بە فەرمی دامەزرا.

ئەم گەنجینەیە بۆ یەکەمجار لە مانگی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٦٧ بۆ خەڵک نمایشکرا.
لە بنەڕەتدا نمایشێکی کورتخایەن بوو، لە ساڵی ١٩٦٨ بووە پێشانگایەکی ھەمیشەیی، لە کۆتایییەکانی سەردەمی سۆڤیەتدا، بەھای کۆکردنەوەی سندوقەکە بە ٧ ملیار دۆلار مەزەندە دەکرا.

## دەستڕاگەیشتن بە گشتی
سندوقی ئەڵماس لە بینای چەکخانەی کرێملین نمایش دەکرێت. بۆ سەردانکەران تەنھا لە ڕێگەی گەشتەکانی ماوەی دیاریکراوەوە دەتوانرێت دەستی پێبگات بەھۆی کەمی شوێنی ناو سندوقەکە. گەشتەکان بە زمانی ڕووسی ڕۆژانە ڕێکدەخرێن، بە جیاوازی بیست خولەک. سەردانکەرانی بیانی دەتوانن ڕێبەری دەنگی بە زمانەکانی ئینگلیزی، ئەڵمانی، فەرەنسی، ئیسپانی، ئیتاڵی، چینی یان ژاپۆنی وەربگرن.

## ئەمانەش ببینە
* سەنتەری ساخارۆڤ

## سەرچاوەکان

سندوقی ئەڵماس
کۆمەڵکوژیی ڕەواندز

**کۆمەڵکوژیی ڕەواندز** لەلایەن ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی، خۆبەخشانی ئاشووری و ئەرمەنی و ھاوپەیمانەکانیانەوە ئەنجامدرا. لە ماوەی مانگی ئایاری ساڵی ١٩١٦، موسڵمانانی کوردی ڕەواندزی کردە ئامانج و بە مەزەندەکردنی ٥ ھەزار کورد کوژراون شارەکە تەنانەت لە ٥٠٠٠ کۆژراویش دوودڵن کەمال مەزهەر ئەحمەد خۆی وتی پێنج هەزار پێدەچێت زیادەڕەوی تێدا بکرێت
 

## کۆمەڵکوژییەکە
لە کاتێکدا جەنگی جیھانیی یەکەم وەک لە ساڵی ١٩١٥دا بەردەوام بوو، ڕووسەکان بە یارمەتی ئاشوورییەکان و ئەرمەنییەکان ھێرشیان کردە سەر شاری ڕەواندز.ref> کوردەکانی ڕەواندز ھەموویان تەقەیان لێ نەکرا، ھەندێکیان فڕێدرانە ناو گەرووی بەناوبانگی ڕەواندزەوە. ھەروەھا زۆرێک لە ژنانی کورد تەنھا بۆ ئەوەی دەستدرێژی نەکرێنە سەر لەلایەن سەربازەکانەوە بازیان دا تا مردن. تەواوی شاری ڕەواندز وێران بوو جگە لە ناوچە دەوڵەمەندەکان، کە سەربازانی ڕووسیا و ئاشووری و ئەرمەنی ئەو ماڵانەیان وەکو جێگا بەکارھێنا و دواتر پێش ئەوەی ڕۆیشتنیان تاڵانیان کرد. کوردەکانی ھەولێر و کۆیە و ڕانیە خۆبەخشانە ھاتنە ڕەواندز بۆ بەرگریکردن لە کورد لە ڕەواندز. سەربازە ڕووسی-ئاشووری-ئەرمەنی نەیانتوانی چیای کۆڕەک بگرن و دوای دوو بۆ سێ مانگ بەھۆی بەرخۆدانی قورسی کوردەوە ناچاربوون بکشێنەوە. سیخوڕی بەریتانی ئێدوارد نۆئێل دوای چەند مانگێک لە کۆمەڵکوژییەکە سەردانی ڕێڤاندیزی کرد و ڕاپۆرتێکی فەرمی پێشکەش بە پاشای ئینگلتەرا کرد. لە ڕاپۆرتەکەدا هاتووە "گەشتیارێک کە سەردانی ناوچەکانی ڕاڤاندوز و نێلی کردووە، بەڵگەی بەرفراوان و بەرفراوانی دۆزیوەتەوە لەسەر ئەو دڕندەییانەی کە مەسیحییەکان دژی موسڵمانان ئەنجامیانداوە". هەروەها ئەرمەنی و سوریای بە "سوپای تۆڵەسەندنەوەی مەسیحی" ناوبرد. کێنێس مەیسۆن، سەرباز و سیخوڕی بەریتانی، ڕایگەیاندووە کە "لە نێوان ڕاڤاندوز و دەروازەی گاراڤوشینکێ، هیچ گوندێکی بێ دانیشتوو نییە، زۆربەیان بە تەواوی وێران بوون".

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان
پۆل:چەوساندنەوەی موسڵمانان
ناوەندی ساخارۆڤ

**ناوەندی ساخارۆڤ** () مۆزەخانە و ناوەندێکی ڕۆشنبیرییە لە مۆسکۆ بۆ پاراستنی مافەکانی مرۆڤ لە ڕووسیا و پاراستنی میراتی فیزیکزانی دیار و خاوەن خەڵاتی نۆبێل چالاکوانی مافی مرۆڤ ئەندرێی ساخارۆڤ تەرخان کراوە. لەلایەن «کۆمیسیۆنی گشتی بۆ پاراستنی میراتی ئەندرێی ساخارۆڤ» دامەزراوە، کە ڕێکخراوێکی نێونەتەوەییی ناحکومییە و لە ساڵی ١٩٩٠ بە ھەوڵی یەلێنا بۆنەری بێوەژنەکەی ساخارۆڤ و ھاوڕێ و ھاوکارەکانی دیکەی ساخارۆڤ دامەزراوە.

## ئەمانەش ببینە
* سندووقی ئەڵماس

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

*وێبگەی فەرمیی ناوەندی ساخارۆڤ

سەنتەری ساخارۆڤ
پۆل:مۆزەخانەکان کە لە ساڵی ١٩٩٦ دامەزراوە
پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٩٦
سینەفیلیا

**سینەفیل** (بە ئینگلیزی: **Cinephilia** ) یان فیلمۆفیل بە مانای  **سینەما دۆست** یان **عاشقی فیلم** دێت، ئیدیۆمێکە بۆ کەسانێک بەکار دێت کە پەیوەندیەکەی زیاد لە حەدیان بۆ سەیرکردنی فیلم هەیە، وشەکە لە فیلم لە گەڵ فیلیا پێک هاتوە کە بە مانای خۆشەویستی و پەیوەندی دێت.

بە کەسێک کە لایەنگرێکی جدی و هەمیشەیی بێت پێی دەوترێت **سینه‌فیل**/**فیلموفیل**.



پۆل:زاراوەکانی فیلم و ڤیدیۆ
پۆل:پاراستنی فیلم
پۆل:خولیاکان
تاوانبارەکە (فیلمی ٢٠٢١)

**تاوانبارەکە** () فیلمێکی خەیاڵی تاوانکاری ئەمریکیی ساڵی ٢٠٢١ە، لە دەرھێنان و بەرھەمھێنانی ئەنتۆنی فوکوا و لە نووسینی نیک پیزۆلاتۆ. ئەم فیلمە دووبارەکردنەوەی فیلمێکی دانیمارکییە بە ھەمان ناو. ئەم فیلمە لە ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١ لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی تۆرۆنتۆ لە ساڵی ٢٠٢١ نمایشکرا. فیلمەکە لە ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١ بە شێوەیەکی سنووردار بڵاوکرایەوە، دواتر لە ١ی تشرینی یەکەمدا بە شێوەیەکی دیجیتاڵی لە نێتفلیکس نمایشکرا. پێداچوونەوەی ئەرێنی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە وەرگرت و ڕۆڵی گیلنھاڵ ستایشی زۆری لێکرا، بەڵام دووبارە دروستکردنەوەی فیلمەکە ھەستکرا کە کەمترە لە فیلمە ڕەسەنەکە. چیرۆکی ئەم فیلمە لە ماوەی یەک ڕۆژدا لە سەنتەری فریاکەوتنی پۆلیسی ٩١١ لە کالیفۆرنیا ی ئەمریکا ڕوودەدات، کەسێک پەیوەندی بە پۆلیسەوە دەکات و لە حاڵەتێکی زۆر مەترسیداردایە، جۆو پێویستە بتوانێت خۆی لەگەڵ پەیوەندییەکە بگونجێنێت و ئەو کەسە ڕزگار بکات. وێنەگرتنی سەرەکی لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ لە لۆس ئەنجلۆس دەستی پێکرد.

## ڕۆڵەکان
* جەیک جیڵنھاڵ لە ڕۆڵی جۆو بەیلەر
* ئیتان ھۆک وەک سەرجەنت بیل میلەر
* پیتەر سارسگارد وەک ھێنری فیشەر، ھاوسەری پێشووی ئیمیلی
* ڕایلی کیۆ وەک ئێمیلی لەیتۆن
* پاوڵ دینۆ وەک ماتیۆ فۆنتێنۆت
* دەیڤید کاستانێدا وەک ئەفسەر تیم گراچی

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە تاوانکارییە ئەمریکییەکان
پۆل:دووبارە درووستکراوە ئەمریکییەکان بۆ فیلمە دانیمارکییەکان
پۆل:فیلمەکانی نێتفلێکس بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی ئەنتۆنی فوکوا
پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢١
بەکرێگیراوەکان ٣

**بەکرێگیراوەکان ٣** () فیلمێکی ئەکشنی ئەمریکیی ساڵی ٢٠١٤یە، لە دەرھێنانی پاتریک ھیوز و لە نووسینی کرایتۆن ڕۆتنبێرگەر و کاترین بینێدکت و سیلڤێستەر ستالۆن. بەشی سێیەمی زنجیرە فیلمی بەکرێگیراوەکان و درێژەی فیلمی بەکرێگیراوەکان ٢ (٢٠١٢)یە. کۆمەڵێک ئەکتەر ڕۆڵ لە فیلمەکەدا دەگێڕن، لەوانەش: «سیلڤستەر ستالۆن، جەیسن ستەیتم، ئانتۆیۆ باندراس، جیت لی، دۆڵف لەندەگرین، تێری کروز، مێڵ گیبسن، ئارنۆڵد شوارزنێگەر». چیرۆکی فیلمەکە ئەوەیە کە (بارنی) تیمێکی نوێ و کەم ئەزموون پێکدەھێنێت بۆ دەستگیرکردنی (ستۆن بانکس)، کە دامەزرێنەری دەستەی بەکرێگیراوەکان بووە، ھەرچەندە (ستۆن بانکس) تیمە نوێیەکە دەستگیردەکات، ڕکابەری (بارنی) دەکات بۆ ڕزگارکردنیان. وێنەگرتن لە ١٩ی ئابی ٢٠١٣ لە ستۆدیۆیەک لە بولگاریا دەستیپێکرد.

## ڕۆڵەکان
* سیلڤستەر ستالۆن وەک بارنی
* جەیسن ستەیتم لی کریسمس
* ئانتۆیۆ باندراس وەک گالگۆ
* جیت لی وەک یین یانگ
* دۆڵف لەندەگرین وەک گەنەر جێنسن
* تێری کروز وەک ھێڵ سیزەر
* مێڵ گیبسن وەک ستۆن بانکس
* ئارنۆڵد شوارزنێگەر ترێنج

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنەکانی ساڵی ٢٠١٤
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤
پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە
پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی بەکرێگیراوەکان
پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی پاتریک ھیوز
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن برایەن تایلەر تۆمارکراون
پۆل:فیلمەکان کە لە شاری بوخارێست دانراون
پۆل:فیلمەکان کە لە مۆسکۆدا دانراون
پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی سیلڤستەر ستالۆن
پۆل:فیلمە براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن ڕۆسبێری
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت
پۆل:بەکرێگیراوەکان (زنجیرەفیلم)
پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەکشنییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:بەکرێگیراوە خەیاڵییەکان
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ئاڤی لێرنەر بەرھەمھێنراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە سۆماڵیا ڕوودەدەن
پۆل:ئەو فیلمانەی لە وڵاتێکی خەیاڵی ڕوودەدەن
پۆل:فیلمەکان کە لە ستۆدیۆکانی نو بۆیانا فیلم وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکانی نو ئیمەیج
ئادریانۆ

**ئەدریانۆ لیتی ریبێرۆ** (لەدایکبووی ١٧ی شوباتی ١٩٨٢)، بە سادەیی بە **ئادریانۆ** ناسراوە، یاریزانێکی پێشووی تۆپی پێی پیشەگەری بەڕازیلییە.لە چەندین یانە یاریی کردووە، لە بەناوبانگترینیان ئینتەرمیلان و ڕۆمای ئیتاڵییە.٤٨ یاری بۆ هەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل ئەنجامداوە و لە ژیانی وەرزشیدا خاوەنی ٢٧ گۆڵە بۆ هەڵبژاردەکەی تۆمارکردووە، لە ئینتەرمیلان لەلایەن هاندەرانەوە نازناوی ئیمپراتۆریان لێنراوە. دوای مردنی باوکی بە شێوەیەکی زۆر کاریگەری لەسەر ئاستی دانا و نەیتوانی سەرکەوتن لە ژیانی پیشەگەری تۆپی پێ بەدەست بهێنێت .لە ساڵی ٢٠١٦ لە تەمەنی ٣٤ ساڵیدا وازهێنانی ڕاگەیاند .

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی

* ئادریانۆ لە سی بی ئێف 
* ئادریانۆ لە ماڵپەڕی Footballdatabase.com
* Adriano 
* 
* 
* ئادریانۆ - پاڵەوان بۆ سفر 

پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی بەڕازیلی
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی بەڕازیلی
پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل
پۆل:یاریزانە براوەکانی کۆپا ئەمریکا
پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٣
پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ٢٠٠٤
پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٥
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦
پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا
پۆل:یاریزانانی ئینتەر میلان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢
پۆل:ھێرشبەرانی تۆپی پێ
ڕۆبینیۆ

**ڕۆبینیۆ**  ( لەدایکبووی ٢٥ی ژانویەی ١٩٨٤)، یاریزانێکی پێشووی تۆپی پێی پیشەگەری بەڕازیلییە و وەک هێرشبەر یاری کردووە.لە ساڵی ١٩٩٩، لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا، ڕۆبینیۆ لەلایەن ئەفسانەی بەڕازیلی پێلێ وەک میراتگری خۆی هەڵبژێردرا  و لە ساڵی ٢٠٠٢دا، سانتۆسی بردە پێشەوە بۆ یەکەم نازناوی کامپیۆناتۆ برازیلیرۆ لەو کاتەوەی پێلێ خۆی یاری بۆ یانەکە کردووە.  دواتر نازناوی دووەمی لەگەڵ سانتۆس بەدەستهێنا، دوو نازناوی دیکە لەگەڵ یانەی ڕیاڵ مەدریدی ئیسپانی، و نازناوی سێریا ئەی ئیتاڵی لە یەکەم وەرزیدا لەگەڵ میلانۆ. لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی ڕۆبینیۆ یەک نازناوی جامی ئەمریکا و دوو جامی کیشوەرەکانی فیفای لەگەڵ هەڵبژاردەی بەرازیل بەدەستهێناوە، هەروەها لە دوو جامی جیهانی فیفا یاری کردووە.لە ساڵی ٢٠١٧ دادگای ئیتاڵیا ڕۆبینیۆ بە دەستدرێژی سێکسی لە ساڵی ٢٠١٣ لە یانەیەکی شەوانە لە میلانۆ  بۆ سەر کچێکی ئەلبانی تەمەن ٢٣ساڵ.  ئەم سزایە لەلایەن دادگای تێهەڵچوونەوەی میلانۆوە پشتڕاستکرایەوە، و دواتر لەلایەن دادگای باڵای ئیتاڵیا لە کانوونی دووەمدا پشتڕاستکرایەوە    داوای ڕادەستکردنەوەی ئیتاڵیا لەلایەن بەرازیلەوە ڕەتکرایەوە،چونکە بە پێی دەستووری بەرازیل ڕێگا نادرێت بە ڕادەستکردنی هیچ هاوڵاتیەکی ولاتەکەی بە وڵاتەکانی تر.

## سەرچاوەکان

پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە تورکیا
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی بەڕازیلی
پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ٢٠١٥
پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ٢٠١١
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠
پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٩
پۆل:یاریزانانی کۆپا ئەمریکای ٢٠٠٧
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦
پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٥
پۆل:کڵابی سەدەی فیفا
پۆل:یاریزانە براوەکانی کۆپا ئەمریکا
پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل
پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا
پۆل:یاریزانانی لا لیگا
پۆل:یاریزانانی ئەی سی میلان
پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی بەڕازیلی
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤
پۆل:ھێرشبەرانی تۆپی پێ
پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی
عەرەبە مەسیحییەکان

**عەرەبە مەسیحییەکان** ئەو عەرەبانەن کە شوێن ئایینی مەسیحییەت دەکەون. ژمارەی ئەو مەسیحییە عەرەبانەی لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست دەژین لە نێوان ١٠ بۆ ١٥ ملیۆن کەسە. ژمارەیەکی زۆر لە شانشینی و ئیمپراتۆرییەتییە سەرەتایییەکانی عەرەب کە ئایینی مەسیحییان گرتەبەر، لەوانە نەباتییەکان، لاخمیدەکان، ساڵحیدەکان، تانوخییەکان و غەسانییەکان.

## مێژوو
عەرەب یەکێک بوون لە یەکەمین نەتەوەکان کە ئایینی مەسیحییان پەسەند کرد. زۆر ھۆزی عەرەب ھەبوون کە بوون بە مەسیحی، لە سەدەی یەکەمەوە دەستی پێکرد. ھەروەھا زمانی عەرەبی یەکێک بوو لە یەکەم وەرگێڕانی پەرتووکی پیرۆز.

## سەرچاوەکان

پۆل:گرووپە مەسیحییەکان لە ڕۆژھەڵاتی ناوین
پۆل:عەرەب
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی عێراق
پۆل:قەومەکانی ئوردن
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی لوبنان
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی مەغریب
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی سووریا
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی تورکیا
ئایکە دوارتی

**ئایکە دوارت ئۆلیڤێرا** () ئەکتەر و گۆرانیبێژی بەڕازیلییە. لە ڕیۆ دێ ژانێرۆ لەدایکبووە. لە ژیانی تایبەتی خۆیدا ئایکی لە ساڵی ٢٠١٢ تا ٢٠١٥ لەگەڵ ھاوڕێ ئەکتەرەکەی جیولیا کۆستا پەیوەندی خۆشەویستی ھەبووە و لەو کاتەوە پەیوەندییەکی تەواوەتی دیکەی نەبووە.

## بەستەرە دەرەکییەکان
*ئایکە دوارتی لە IMDb

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧
پۆل:ئەکتەرە بەڕازیلییەکان
جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠٠٣

**جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠٠٣**  شەشەمین جامی کیشوەرەکانی فیفا بوو کە لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٣ لە فەرەنسا بەڕێوەچوو. فەرەنسا توانی ئەو نازناوەی لە ساڵی ٢٠٠١ دا بەدەستيهێنابوو بیپارێزێت، بەڵام بەهۆی مردنی مارک ڤیڤین فۆی یاریزانی کامێرونەوە کاریگەری لەسەر پاڵەوانێتییەکە دانا  ، کە لە یاری پێش کۆتایی  بەرامبەر کۆڵۆمبیا بەهۆی سستبوونی دڵەوە گیانی لەدەستدا. مردنی فۆی هەڵبژاردەکانی فەرەنسا و کامیرۆنی یوخست و داوای دواخستنی یارییەکەیان کرد ، بەڵام یارییەکە ئەنجامدرا و لە کۆتایدا فە ڕەنسا بە گۆلێکی زێڕینی تێری هێنری  جامەکەی بەدەستهێنا .لە پێشکەشکردنی میدالیا و جامەکاندا، دوو یاریزانی کامیرۆنی وێنەیەکی زەبەلاحی فۆییان بەدەستەوە بوو، میدالیای پلەی دووەمیش بە لێواری وێنەکەوە هەڵواسرابوو. کاتێک مارسێل دیسایلی کاپتنی فەرەنسیا جامی کیشوەرەکانی پێشکەش کرا، ئەو جامەکەی بەرز نەکردەوە، بەڵکو لەگەڵ ڕیگۆبێرت سۆنگ کاپتنی کامیرۆن  پێکەوە جامەکەیان گرت، لە کۆتایدا یاریزانی هەردوو لا بە وێنەیەکی گەورەکراوی فۆی  وێنەیان گرت .فۆی پلەی سێیەمی بەدەستهێنا لە دەنگدانی میدیایی بۆ باشترین یاریزانی پاڵەوانێتییەکە و دوای مردنی لە کۆتاییدا خەڵاتی تۆپی برۆنزی پێبەخشرا.

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی

* جامی کیشوەرەکانی فیفا فەرەنسا ٢٠٠٣, FIFA.com
* 2003 سایتی فەرمی جامی کیشوەرەکانی فیفا (ئەرشیڤ)
* ڕاپۆرتی تەکنیکی فیفا (بەشی یەکەم) ، (بەشی دووەم) و (بەشی سێیەم) (ئەرشیڤ)
* ڕێساکانی جامی کیشوەرەکانی فیفا فەرەنسا ٢٠٠٣
*
دوو دانە دوو دەکاتە یەک

**دوو دانە دوو دەکاتە یەک**، شێعرێکی نیشتیمانپەروەریی کوردییە، شاعیر و ھونەرمەند، نادر قازی لە ساڵیادیی کۆماری مەھاباد لە بنکەی حیزبێکیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بۆ یەکەمجار، خوێندییەوە. تایبەندمەندیی شیعرەکە بیر و باوەڕیی شاعیرەکەیە، کە ژمارەی پارچەکانیی کوردستانی وەک ژمارەی بیرکاری بەکارھێناوە، کە دوو کۆی دوو یەکسانە بە یەک (٢+٢=١) مەبەستی شاعیر، دابەشکردنیی کوردستانە و جەخت لەوە دەکاتەوە کە کوردستان ھەر یەک پارچەیە، و بەش بەش نیە.

## دەقی شیعرەکە

## سەرچاوەکان
کلیتۆریس

**کلیتۆریس** () بە کوردی **بەلۆکە**، **بەلووکە**، **قیتکە**، **قیچک** ٫**چیلکە** **میتۆڵ**٫ **چوچەلە** ٫**نێوەر**، **کوڕکە**، **گلک**، **چلک**، **زیپک** یان **زیلک** ئەندامێکی مێینەیە کە لە گوانداران و وشترمەلەکان و ژمارەیەکی سنووردار لە ئاژەڵەکانی دیکەدا ھەیە. لە مرۆڤدا، بەشی دیار – گلانس – لە یەکگرتنی پێشەوەی لایبیای بچووک (لێوی ناوەوە)، لە سەرووی دەرچەی میزڵدان دایە. کلیتۆریس خوێنبەر و دەماری زۆری تێدایە.
بە پێچەوانەی ئەندامی نێرینە، ھاوتا لەگەڵ کلیتۆریس، بەزۆری بەشی دەرچەی میزڵدان لەخۆناگرێت و ھەربۆیە بۆ میزکردن بەکارناھێنرێت. لە زۆربەی جۆرەکاندا، کلیتۆر ھیچ کارێکی زاوزێی نییە. لەکاتێکدا چەن جۆر ئاژەڵ لە ڕێگەی کلیتۆریسەوە میز دەکەن یان بۆ زاوزێ بەکاری دەھێنن.
کلیتۆریس ھەستیارترین ناوچەی ئیرۆجینی مێینەی مرۆڤە و بەگشتی سەرچاوەی ئەناتۆمی سەرەتایی چێژی سێکسی مرۆڤی مێینەیە.
کلیتۆریس پێکھاتەیەکی ئاڵۆزە و قەبارە و ھەستیارییەکەی دەتوانێت جیاواز بێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژنان
پۆل:ئەندامەکان
پۆل:کلیتۆریس
پۆل:تەندروستیی ژنان
ناسیۆنالیزمی ئێرانی

وێنۆک|200px|یەکێک لەو ئاڵایانەی لە لایەن ناسیۆنالیستە ئێرانییەکان بەکاردێت

**ناسیۆنالیزمیی ئێرانی** () ئایدیۆلۆژیا و بزۆتنەوەیەکی سیاسییە کە بۆ دامەزراندنی دەوڵەت-نەتەوەیەکی ئێرانی بەدی ھاتووە. ناسیۆنالیستە ئێرانییەکان داوا دەکەن  ئەم چەمکە ئاماژە بۆ ھەستێکی نەتەوەیی لە نێو خەڵکیی ئێران و ئەو تاکانەی کە ناسنامەی نەتەوەیییان ئێرانی دەکات و لە ھەست و سۆزیی سیاسی و کۆمەڵایەتی و خۆشەویستی بۆ کولتووریی ئێرانی، زمان و مێژووی ئێرانی و ھەستکردن بە شانازی بە ئێران و گەلیی ئێران پێکدێت. ھەروەھا ئیدیعا دەکەن کە ھۆشیاری نەتەوەیی لە ئێراندا دەگەڕێتەوە بۆ چەندین سەدە لەمەوپێش، بەڵام وا دیارە کە ناسیۆنالیزم بە شێوەیەکی مۆدێرن لە سەدەی بیستەمەوە دیاریکەرێکی باڵادەستی ھەڵوێستەکانیی حوکوومەتیی ئێران بووە.

## ئەمانەش ببینە
* پان ئێرانیزم

## سەرچاوەکان

پۆل:ئێران
پۆل:ناسیۆنالیزم
پۆل:ناسیۆنالیزمەکان
پۆل:نیشتمانپەروەری
پۆل:سیاسەتی ئێران
ناسیۆنالیزمی تورکی

thumb

**ناسیۆنالیزمی تورکی** () ئایدۆلۆژیایەکیی سیاسییە، ئامانجی شکۆمەندیی و بەرەو پێش بردنیی گەلی تورکیایە، وەک پێناسەیەکی نەتەوەیی یان کەلتووری. زۆرجار دەستەواژەی ئەڵتراناسیۆنالیزم بۆ وەسفکردنی ناسیۆنالیزمیی تورک بەکاردێت.

دوای ڕووخانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی، و ھاتنە سەر دەسەڵاتیی مستەفا کەمال ئاتاتورک و دامەزراندنی کۆماری نوێی تورکیا، چاکسازییەکی زمانیی، بە ئامانجی پاککردنەوەی زمانی تورکی لە کاریگەریی زمانە بیانییەکانی وەک فارسی و عەرەبی، و ھەروەھا لە ساڵی ١٩٣٠ بەھێزکردنیی بازنەی سیاسی تورکیا و پتەوکردنی دەزگا پەروەردەیییەکان لە تورکیا؛ لێرە بیرۆکەیەک ھاتە ئاراوە، کە سەرجەم کارە چاکسازییەکانیی ئەتاتورک لەژێر کاریگەریی ناسیۆنالیزمی و نیشتیمان دۆستیی ئەتاتورک و خۆشەویستی بۆ نیشتیمان بووە، کە ئەمەش بووە ھۆی سەرھەڵدانی چەندان بزووتنەوە و گرووپی ناسیۆنالیزمیی تورکی لەو سەردەمەدا.

## ئەمانەش ببینە
* پان تورکیزم
* توورانیزم

## سەرچاوەکان

پۆل:ناسیۆنالیزمی تورکی
پۆل:ناسیۆنالیزم
پۆل:ناسیۆنالیزمەکان
پۆل:نیشتمانپەروەری
پۆل:دژەکوردبوون
ئەڵتراناسیۆنالیزم

**سەروو ناسیۆنالیزم** یان **ناسیۆنالیزمی توندڕەو** (، ئەڵتراناسیۆنالیزم) بریتییە لە نەتەوە پەروەرییەک ببێتە ھۆی ڕەگەزپەرستی بەرامبەر نەتەوەکانی دیکە. قاڵبێکی توندڕەویی ناسیۆنالیزمە، بە زۆرینەی نەتەوەیەک یاخود کەمینەی نەتەوەیەک دەگوترێت کە لە وڵاتێک دەژین، کاردانەوەی زیانبەخش و باڵادەستی، یان جۆرەکانی تری جڵەوگرتن لەڕێی توندوتیژییەوە بەسەر نەتەوەکانی دیکەدا دەسەپێنن بۆ پاراستنی بەرژەوەندییەکانیی خۆیان؛ کە زۆرجار ئەم جۆرە بیرکردنەوانە ھێرشی توندوتیژی و کاردانەوەی ڕەگەزپەرستانەی بە دوادادێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:ناسیۆنالیزم
پۆل:ڕەگەزپەرستی
پۆل:فاشیزم
پۆل:نیۆفاشیزم
پۆل:دەسەڵاتخوازی
زێ

**زێ** () لە گوانداراندا، بریتییە لە بەشە ژێدار و ماسوولکەیییەکەی کۆئەندامی زاوزێی مێینە. لە مرۆڤدا، لە سەرەتای کۆنی قوزەوە دەست پێدەکات تا ملی منداڵدان. دەکەوێتە نێوان میزەڵدان (ئەندام) و ڕێکە، دێوارە ماسولکەیییەکەی یارمەتی کشان و کرژبوونی زێ لە کاتی جووت بوون و زاییندا دەدات.
## ئەمانەش ببینە
* ئەندامی زاوزێ
* قوز

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەندامە زایەندییەکان
پۆل:کۆئەندامی زاوزێی ژنان
پۆل:توێکاری
پۆل:تەندروستیی ژنان
ئەمریکییەکان

وێنۆک|٣٣١،٤ ملیۆن هاوڵاتی ئەمریکی هەن، بەپێی ساڵی ٢٠٢٠
**ئەمریکییەکان** یان **خەڵکی ئەمریکا** () ئاماژەیە بۆ خەڵکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە ئەمریکیی ڕەسەن و ھاووڵاتیانی ئەم وڵاتەشەوە. ئەمریکییەکان بەپێی ڕەگەزنامە پۆلێن دەکرێن ئەگەر لە یەک نەتەوە و نەتەوەی جیاواز پێکھاتبن. جگە لە دانیشتووانی ڕەسەنی ئەمریکی، بە شێوەیەکی بنەڕەتی ھەموو ئەمریکییەکان یان باوباپیرانیان دەگرێتەوە کە لە پێنج سەدەی ڕابردوودا کۆچیان کردووە بۆ ئەمریکا. با وجود ترکیب چند قومی آن، سەرەڕای پێکھاتەی فرە نەتەوەیی، ئەو کولتوورەی کە زۆربەی ئەمریکییەکان ھاوبەشن، دەتوانرێت بە کولتوری باڵادەستی ئەمریکا ناوببرێت، کولتوری ڕۆژاوا تا ڕادەیەکی زۆر لە نەریتی کۆچبەرانی ئەورووپای ڕۆژاوا و ئەورووپای باکوور پێکھاتووە. سەرەڕای ئەوەش، ئەمریکییەکان و خەڵکی بە ڕەچەڵەک ئەمریکی لە ئەمریکا لە ئاستی نێودەوڵەتی و لە وڵاتانی دیکەدا دەژین.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەمریکییەکان
عەزیزی مەلاڕەش

**عەزیز مەلا ئەحمەد ڕەحیم** ناسراو بە عەزیزی مەلاڕەش، یەکێکە لە نووسەرە دیارەکانی باشووری کوردستان، ساڵی ١٩٣٦ لە ھەولێر لەدایکبووە و لە منداڵییەوە لەلای باوکی لە حوجرە خوێندوویەتی. دوای شۆڕشی ١٤ی تەمووزی ١٩٥٨ لھ ساڵی ١٩٥٩ عەبدولکەریم قاسم بڕیارێکی وەزارەتی مەعاریف پەسەند دەکات بۆ بەشداریکردنی ھەندێک مەلای ئایینی، مامۆستا عەزیز چووەتە خولی مامۆستایی و دواتر بووەتە مامۆستای سەرەتایی. وەک ئەدیب و نووسەرو ڕۆماننووسێک توانیویەتی دەیان نووسین و لێکۆڵینەوەی ئەدەبی و زمان و چیرۆک و بەرھەمی منداڵان و چەندین ڕۆمانە کتێب ئامادە و چاپ بکات و کتێبخانەی کوردی دەوڵەمەند بکات. تاوەکو ئێستا ٢٠ کتێبی نووسیوە. ئێستا مامۆستا عەزیز خانەنشینە و لە ھەولێر نیشتەجێیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:خەڵکی ھەولێر
پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی
پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦
پۆل:کورد
پۆل:ڕۆشنبیرانی کورد
پۆل:ڕۆماننووسانی کورد
پۆل:زیندووان
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
پۆل:نووسەرانی کورد
پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ٢١ەم
کوژرانی ئابی چۆی

وێنۆک|چۆی لە ساڵی ٢٠٢٢|150px
کچێکی ٢٨ ساڵی چینی خەڵکی ھۆنگ کۆنگ بە مردوویی لە ٢٤ی شووباتی ٢٠٢٣ دۆزرایەوە. چۆی خانمە مۆدێل و کەسێکی بەناوبانگی سەر ئینتەرنێت بوو. پۆلیس لاشەکەی بەبێ سەر لە گوندێک دۆزیەوە. ھەندێک لە ئەندامانی لاشەکەی لە ساردکەرەوە (بەفرگر) دانرابوو. پۆلیس ئەوەی بڵاوکردەوە کە شەش گومانلێکراو دەستگیرکراون. ئەوانیش ھاوسەری پێشووی چۆی، و ھەنێک لە ئەندامانی تری خێزانەکەی و پیاوێکی تری ٤١ ساڵان.

## سەرچاوەکان


پۆل:مردووانی ٢٠٢٣
تەکنۆلۆژیای پەروەردەیی

وێنۆک|چەند خوێندکارێک کە لەسەر سیستمێکی پەروەردەیی پێشکەوتوو ڕاهێنان دەکەن
**تەکنۆلۆژیای پەروەردەیی** () زاراوەیەکی گشتگیرە بۆ ھەردوو ئامراز و پرۆسە ماددییەکان، و بنەما تیۆرییەکانی پشتگیریکردن لە فێربوون و پەروەردە. تەکنەلۆژیای پەروەردەیی سنووردار نییە بە تەکنەلۆژیای بەرز بەڵکو ھەر شتێکە کە فێربوون لە پۆلدا بەرز بکاتەوە وەک لە بەکارھێنانی فێربوونی تێکەڵاو، ڕووبەڕوو، یان سەرھێڵ. تەکنۆلۆژیاناسەکانی پەروەردەیی ھەوڵدەدەن پرۆسێس و ئامرازەکان شی بکەنەوە و دیزاینی بکەن، و پەرەیان پێبدەن، و جێبەجێی بکەن و ھەڵسەنگاندنیان بۆ بکەن بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی فێربوون. لەکاتێکدا زاراوەی تەکنەلۆژیای پەروەردەیی بە شێوەیەکی سەرەکی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەکاردەھێنرێت، تەکنەلۆژیای فێربوون زاراوەیەکی ھاوواتایە کە لە شانشینی یەکگرتوو و ھەروەھا لە کەنەدا بەکاردەھێنرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:تەکنۆلۆژیا لە کۆمەڵگا
شاری تاوان ٢ (فیلم)

**شاری تاوان ٢** یان **لەیاسا دەرچووەکان ٢** () فیلمێکی تاوانکاریی ئەکشنی ساڵی ٢٠٢٢ی کۆریای باشوورە، کە ما دۆنگ سیۆک و سۆن سیۆک کۆ و چۆی گیھوا ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. ئەم فیلمە درێژەی فیلمی ساڵی ٢٠١٧یە بە ناوی شاری تاوان ١، فیلمی شاری تاوان ٢ لە ١٨ی ئایاری ٢٠٢٢ بە شێوەی ئایماکس بڵاوکرایەوە. مافی پەخشی فیلمی شاری تاوان ٢ پێشوەختە بە ١٣٢ وڵات فرۆشرا. ئەم فیلمە لە ھەمان کاتدا لەگەڵ کۆریای باشوور لە ئەمریکای باکوور و تایوان و مەنگۆلیا و ھۆنگ کۆنگ و سەنگافورە بڵاوکرایەوە. فیلمەکە لە ١٨ی ئایاری ٢٠٢٢ لە کۆریای باشوور لەسەر دوو ھەزار و ٥٢١ شاشە نمایشکرا. فیلمەکە لە ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ لە فلیپین لەلایەن کۆمپانیای Raven Company Plus بڵاوکرایەوە. چیرۆکی فیلمەکە باس لەوە دەکات کە؛ چوار ساڵ لە دوای ئۆپەراسیۆنی پاکتاوکردن لە "گاریبۆنگ دۆنگ", لێکۆڵەر "ما سۆک دۆ" گەشت دەکات بۆ "ڤیێتنام" بۆ ڕادەستکردنی گومانلێکراوێک، و بەڵام لەوێ بە بکوژێک دەزانێت کە بۆ ماوەی چەندین ساڵە گەشتیارانی کردووەتە ئامانج و دەیان کوژێت. بڕیاربوو فیلمەکە لە مانگی ئازاری ٢٠٢٠ لە ڤێتنام وێنەی بگیرێت، بەڵام بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩، خشتەی وێنەگرتنی فیلمەکە لە ڤێتنام دواخرا و بەشی ناوخۆیی یەکەمجار وێنەیگیرا. وێنەگرتنی فیلمەکە لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢١ کۆتایی ھات.

## ڕۆڵەکان
* ما دۆنگ سیۆک وەک ما سیۆک دۆ
* سۆن سووک کو وەک کانگ ھای سانگ
* چۆی گوی ھوا وەک جیۆن
* پارک جی ھوان وەک جانگ سو
* ھا جون وەک کانگ ھۆ سیۆک

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور لە دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمە ئەکشنییە تاوانکارییەکانی ساڵی ٢٠٢٢
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢
پۆل:ئەو فیلمانەی لە سیئۆڵ داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە سیئۆڵ وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری گوانگجو وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ئینچۆن وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور کە لەسەر بنەمای ڕووداوە ڕاستەقینەکان دروستکراون
پۆل:مشتومڕەکانی فیلم لە ڤێتنام
خوێندکاری ساڵ ٢ (فیلم)

**خوێندکاری ساڵ ٢** () فیلمێکی ڕۆمانسی و ئەکشنی-کۆمیدی ساڵی ٢٠١٩ی ھیندییە. لەلایەن پونیت مالھۆترا دەرھێنراوە، و لەلایەن کاران جۆھەر کاری بەرھەمھێنانی بۆ کراوە. پاشکۆی فیلمی یەکەمی ساڵی ٢٠١٢یە بەناوی خوێندکاری ساڵ. ئەکتەرە سەرەکییەکانی فیلمەکە بریتیین لە تایگەر شرۆف، تارا سوتاریا، ئەنانیا پاندای، ئەدیتیا سیڵ. یەکەم دەرکەوتنی ھەردوو فیلمی پاندای و سوتاریایە لە [سینەمای ھیندیدا. وێنەگرتنی سەرەکی فیلمەکە لە مانگی نیسانی ٢٠١٨ لە شاری دێھرادون دەستی پێکردووە، و لە مانگی ئەیلوولی ٢٠١٨ کۆتایی ھاتووە. خوێندکاری ساڵ ٢ لە ١٠ی ئایاری ٢٠١٩ بڵاوکرایەوە. چیرۆکی فیلمەکە باس لەوە دەکات کە کەسێک بەناوی ڕۆھان لە کۆلێژێکی ھەژارانەوە دەچێتە کۆلێژێکی شاھانە بەڵام ئەوشتانەی کە بیری لێدەکردەوە لەبارەی خۆشەویستەکەی و ژیان لەو کۆلێژە وا دەرناچن، بۆیە دەبێت بجەنگێت و ڕووبەرووی ئاستەنگییەکان ببێتەوە لەوێ.

== ڕۆڵەکان ==
* [تایگەر شرۆف ڕۆھان
* تارا سوتاریا وەک مریدولا «میا»
* ئەنانیا پاندای وەک شریا ڕاندھاوا
* ئەدیتیا سیڵ وەک مەناڤ

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:فیلمە ھیندی-زمانەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری مومبای وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکانی ستۆدیۆی فۆکس ستار
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری موسووری وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ھیندییەکان
سێرجی ڕۆبێرتۆ

**سێرجی ڕۆبێرتۆ کارنیسێر** (؛ لەدایکبووی ٧ی شوباتی ١٩٩٢) یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری ئیسپانییە کە وەک ناوەڕاست یاری بۆ یانەی بارسێلۆنای لا لیگا و ھەڵبژاردەی نەتەوەییی ئیسپانیا دەکات. بە شێوەیەکی سەرەکی یاریزانی ناوەڕاستە، بەڵام دەتوانێت وەک یاریزانی ناوەڕاستی بەرگریکار، بەرگریکاری ڕاست یان ھێرشبەر یاری بکات.

زۆربەی پیشەی وەرزشی لەگەڵ بارسێلۆنا بەسەر بردووە، لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا یەکەم یاریی خۆی لەگەڵ تیمی یەکەمی بارسا ئەنجام دا. چەندین دەستکەوتی لەگەڵ بارسا بەدەست ھێناوە، لەنێویاندا شەش لا لیگا، شەش جامی شای ئیسپانیا و دوو خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا.

سێرجی یەکەم یاریی تەواوی خۆی لە ٢٠١٦ لەگەڵ ھەڵبژاردەی ئیسپانیا ئەنجام دا.

## دەستکەوتەکان
**بارسێلۆنا**
* لا لیگا: ٢٠١٠–١١، ٢٠١٢–١٣، ٢٠١٤–١٥، ٢٠١٥–١٦، ٢٠١٧–١٨، ٢٠١٨–١٩
* جامی شای ئیسپانیا: ٢٠١١–١٢، ٢٠١٤–١٥، ٢٠١٥–١٦، ٢٠١٦–١٧، ٢٠١٧–١٨، ٢٠٢٠–٢١
* جامی سووپەری ئیسپانیا: ٢٠١٠، ٢٠١٦، ٢٠٢٢–٢٣
* خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا: ٢٠١٠–١١، ٢٠١٤–١٥
* جامی سووپەری ئەورووپا: ٢٠١٥
* جامی جیھانیی یانەکانی فیفا: ٢٠١٥

**ئیسپانیا ژ١٧**
* پلەی سێیەمی جامی جیھانیی فیفای ژ-١٧: ٢٠٠٩

**ئیسپانیا**
* دووەمی خولی نەتەوەکانی ئەورووپا: ٢٠٢٠–٢١

**تاکەکەسی**
* تیمی دۆزینەوەی گرنگی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا: ٢٠١٦
* یاریزانی تۆپی پێی ساڵی کەتەلانی: ٢٠١٦–١٧

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* سێرجی ڕۆبێرتۆ لە وێبگەی یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا

پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا
پۆل:یاریزانانی یانەی بارسێلۆنا
پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن
پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن بی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢
پۆل:زیندووان
پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کەتەلۆنیا
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا ئەتلێتیک
پۆل:خەڵکی ڕێوس
پۆل:یاریزانانی لا لیگا
پۆل:بەرگریکارانی تۆپی پێ
پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی کەتەلۆنیا
پۆل:وەرزشکارانی پارێزگای تاراگۆنا
پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا
پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا
دۆنی یێن

وێنۆک|180px
**دۆنی یێن جی-دان** زیاتر بە **دۆنی یەن** ناسراوە () ئەکتەر، دەرھێنەر، بەرھەمھێنەر و یاریزانی ھونەرە جەنگییەکانە لە چین. دۆنی یێن یەکێکە لە باشترین ئەستێرەکانی فیلمی ئەکشن لە ھۆنگ کۆنگ. دۆنی یێن یاریزانێکی زۆر باشی ھونەرە جەنگییەکانە و بەشدارە لە کاراتێ، بۆکسەر، کیک بۆکسێن، جودۆ، جوجیتسۆ، موای تای، تایکواندۆ، ھاپکیدۆ، وشو، جیت کۆنگ دۆ، جیوجیتسۆی بەڕازیلی، تای چی، ھۆنگ جیا، ساندا، زۆرانبازی (کۆنگ فو)، وینگ چون و چونگتۆنگ تێنگ وەک پاسکیلسوار و گۆرانیبێژی و ڕاپەریش کاری کردووە؛ و شارەزایی و لێھاتوویی تەواوی لە بواری وینگ چوندا ھەیە، بەجۆرێک لە زنجیرەفیلمی پیاوێک بەناوی ئیپ، ڕۆڵی مامۆستا ئیپ دەگێڕێت کە خۆی مامۆستایەکی تەواوەتی وینگ چونە. یەکێکە لە ئەستێرە بەناوبانگەکانی ئاسیا لە بواری نواندن لە دەیەی ٢٠٠٠دا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی ھۆنگ کۆنگ لە سەدەی بیستەم
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی ھۆنگ کۆنگ لە سەدەی بیست و یەکدا
پۆل:کوریۆگرافەرانی ئەکشن
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ھۆنگ کۆنگی
پۆل:بەرھەمھێنەرانی سینەما لە ھۆنگ کۆنگ
پۆل:کەسانی کارامەیی ھونەری ھاپکیدۆ لە ھۆنگ کۆنگ
پۆل:کەسانی کارامەیی ھونەری کۆنگ فو لە ھۆنگ کۆنگ
پۆل:ئەکتەرانی پیاو لە ھۆنگ کۆنگ
پۆل:شارەزایانی ھونەری جەنگی ھۆنگ کۆنگ
پۆل:خێرخوازانی ھۆنگ كۆنگ
پۆل:نمایشکارانی ستانت لە ھۆنگ کۆنگ
پۆل:کەسانی کارامە لە ھونەری ووشو
پۆل:زیندووان
شەڕی موسڵمانان و عەرەبەکان

**شەڕی موسڵمانان و عەرەبەکان** شەڕی سەربازی و ئایینی شەش ساڵەی نیمچە دوورگەی عەرەبی بوو لە نێوان موسڵمانان بە سەرۆکایەتی محمد و عەرەبی تاغوت بە سەرۆکایەتی ھۆزی قوڕەیش. ململانێکان لە مانگی ئازاری ساڵی ٦٢٤ بە شەڕی بەدری ساڵی ١٩٦٦ دەستی پێکرد، و بە فەتحکردنی مەککە و سەرکەوتنێکی موسڵمانان کۆتایی ھات.

## مێژوو
محمد بانگەشەی ئەوە دەکات کە لە تەمەنی ٤٠ ساڵیدا پێغەمبەر بووە بۆ ھۆزەکەی کە قوڕەیشن لە مەککە. قوڕەیش قبوڵیان نەکرد و دوای ئەوەی خۆی و شوێنکەوتوانی لەلایەن قوڕەیشەکانەوە گۆشەگیری کران، محمد فەرمانی پێکردن کە لە ساڵی ٦١٥دا بچنە حەبەشە بۆ پەنابردن، لەوێ بە باوەشی کراوە پێشوازییان لێکرا. دوای مردنی ئەبو تالیبی مامی لە ساڵی ٦١٩ محمد پێغەمبەری ئیسلام کەسێکی کەم بوو کە لە ژینگەیەکی دوژمنکارانەی شاری مەککەدا ئاسایشی بۆ دابین بکات.

ھەندێک کەس لە مەدینە ئیسلامیان قبوڵ کرد، و ئەوان قسەی محەممەد و ئیسلامیان بڵاوکردەوە و لە مەدینەدا. ئیسلام ھێواش ھێواش لە مەدینە گەشەی کرد پێش ئەوەی لە مانگی ئازاری ساڵی ٦٢٢، ئێستا ٧٢ موسڵمان ھەبوون. ئەوان ڕایان گەیاند کە ئامادەن بەرگری لە محەممەد لە عەرەب بکەن. عەرەبەکان کە گوێیان لە زیادبوونی ژمارەی موسڵمانان بوو، ئەو لێدوانەیان وەک ڕاگەیاندنی شەڕ وەرگرت. ھەروەھا عەرەبەکان لە ھەوڵی تیرۆرکردنی محەممەد لە مانگی ئایاری ساڵی ٦٢٢ شکستیان ھێنا، دوای ئەوەی لەلایەن عەرەبەکانەوە ھەڕەشەی کوشتنی لێکرا، محەممەد بەڵێنی پاراستنی لەلایەن ئەنسارەکانەوە وەرگرت. پاشان ڕێگەی بە شوێنکەوتووانی دا بگەڕێنەوە بۆ مەدینە. دوای ئەوەی ئەویش چووە مەدینە، محمد دەستی کرد بە ڕێگریکردن لە کاروانەکانی عەرەبەکان وەک ئامرازێک بۆ تۆڵەسەندنەوە و قەرەبووکردنەوەی ئەو زیانانەی کە عەرەبەکان بە خۆی و ھاوەڵەکانی گەیاندبوو.

ئەمەش بووە ھۆی شەڕەکانی بەدر، ئوحود، و خەندەق، و دوای ئەو شەڕانە لە ساڵی ٦٢٨دا عەشیرەتی عەرەبەکانی مەککە و موسڵمانانی مەدینە پەیماننامەیەکی ١٠ ساڵەیان واژوو کرد بە ناوی پەیمانی حودەیبییە؛ بەڵام لە ساڵی ٦٣٠ عەرەبەکان پەیمانی حودەیبییەیان شکاند بەھۆی دەستدرێژیی بەنوبەکر کە بەشێک لە قوڕەیش بوون بەرامبەر بەنوو خوزاعە کە ھاوپەیمانانی موسڵمان بوون.

دوای شکاندنی پەیماننامەکە، فەتحی مەککە ڕوویدا و موسڵمانان سەرکەوتنیان بەدەستھێنا. مەککە دەبووە خاکی موسڵمانان و ھەموو پەیکەرەکان خوداوەندە عەرەبەکان لە کەعبەدا لەناوچوون و ئایینی عەرەبی کۆن کۆتایی پێدەھات.

## سەرچاەکان

پۆل:شەڕەکان
پۆل:ئیسلام
شاری تاوان (فیلم)

**شاری تاوان** یان **لەیاسا دەرچووەکان** () فیلمێکی ئەکشن و ھەستبزوێنی ساڵی ٢٠١٧ی کۆریای باشوورە، لە دەرھێنان و نووسینی کانگ ئیون سونگ، کە ما دۆنگ سیۆک و یۆن کای سانگ و کیم سونگ کیو ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. ئەم فیلمە لەسەر بنەمای ڕووداوە ڕاستەقینەکانە کە لە ساڵی ٢٠٠٧ ڕوویانداوە (ڕووداوی ھێکساپا). وێنەگرتنی سەرەکی لە ٢٧ی شوباتی ٢٠١٧ دەستیپێکردووە و لە ١٩ی تەممووزی ٢٠١٧ کۆتایی ھاتووە. فیلمەکە لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ لە کۆریای باشوور نمایشکرا.چیرۆکی فیلمەکە باس لە جەنگی چەتەکان دەکات لە نێوان چەتەی گەڕەکی چینی ناوچەی " گاریبۆنگ" و چەتەی "ھیوکساپا" لە "یانبیان", "چین". پۆلیسی "سیئۆل" ھەوڵ دەدەن پارێزگاری لە ئاشتی گەڕەکە بکەن. بەشێکی تری ئەم فیلمە بەناوی شاری تاوان ٢ لە ساڵی ٢٠٢٢ بڵاوکرایەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧
پۆل:ئەو فیلمانەی لە سیئۆڵ داندراون
پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەکشنەکان لەسەر بنەمای ڕووداوە ڕاستەقینەکان
پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور کە لەسەر بنەمای ڕووداوە ڕاستەقینەکان دروستکراون
لێوار

[وێنۆک|upright=1.4|''چەپ'':: لە دۆخی پشوودانیاندا، لێوارەکان ناوچەکانی ناوەوەی کۆئەندامی زاوزێ دەپارێزن..''ڕاست'': بڵاوکردنەوەی لێوارەکان لەیەکتر ناوچەکانی ناوەوە ئاشکرا دەکات.A) شوێنی پێک گەیشتنی پێشەوەی لێواری گەورە|B) [Clitoral hoodC) لێواری گچکەD) لێواری گەورەE) شوێنی پێک گەیشتنی پشتەوەی لێواری گەورەF) گلانەکانی کلیتۆریسG) ڕووی ناوەوەی لێواری گەورە H) Vulvar vestibuleI) میزەڵدانJ) Vaginal orificeK) Fourchette]]
**لێوار**، **لێو** یان **لابیا** ()، بەشێکە لە ئەندامی زاوزێی مێینە؛ لێوارەکان بەشە سەرەکییەکانی دەرەوەی کۆئەندامی زاوزێن کە لە دەرەوە دەبینرێن. لە مرۆڤ دوو جووتە لێوار ھەیە: لێواری گەورە (یان لێواری دەرەکی) گەورەتر و ئەستوورترە، لەکاتێکدا لێواری گچکە چینەکانی ناوەوەی پێستی لێواری دەرەکین لە نێوان لابیای دەرەوە کە دەوری دەرگاکە دەدەن و دەیپارێزن.

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆئەندامی زاوزێی ژنان
دینی عەرەبیی کۆن

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Antico_yemen,_al-jawf,_statuette_di_donne_sedute,_III-I_sec._ac._03.JPG|وێنۆک|خوداوەندە عەرەبییە کۆنەکان
**ئایینی عەرەبیی کۆن** ئایینی عەرەبەکان بووە پێش فەتحی ئیسلامی بە سەرۆکایەتی محەممەد. عەرەبەکان دوای دۆڕاندنی شەڕی موسڵمانان و عەرەبەکان زۆرینە موسڵمان بوون.

## مێژوو
ھەرچەندە ھەندێک عەرەبی جوولەکە و مەسیحی بوونیان ھەبووە، بەڵام ئایینی عەرەبی کۆن وەک ئایینی باڵادەست لە عەرەبستاندا ماوەتەوە.عەرەبەکان خوداوەندی زۆریان ھەبوو، لەوانە پەیکەری خوداوەندێکی پیاو ھوبەل و پەیکەری خوداوەندە ژنەکان ئەل لات و ئەل عیزا و مەنات. محەممەد دوای شکستپێھێنانی عەرەبەکان ئەو بتانەی لەناوبرد، کەعبەش بوو بە ماڵی خودا. ئیبراھیم کەعبەی لە بنەڕەتدا بە ناوی ماڵی خودا دروست کردووە. دواتر نەوەکانی کوڕی ئیبراھیم (ئیسماعیل) کە خەڵکی مەککە بوون، کۆچیان کرد بۆ خاکەکانی تر و لە کەعبە بەردیان لەگەڵ خۆیان دەبرد و دواتر ئەو بەردانەیان دەپەرست. لە کۆتاییدا ئەو بەردانە بوون بە پەیکەر و ئەو پەیکەرانەش بۆ ھەموو عەرەبستان بڵاودەبوونەوە، تەنانەت کەعبەیش، دواتر محەممەد ئەو پەیکەرانەی لەناو دەبرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:عەرەب
پۆل:ئایین
پۆل:چاندی عەرەبی
پۆل:فۆلکلۆری عەرەبی
پۆل:مێژووی عەرەبستانی سعوودی
پۆل:میتۆلۆژیای ئیسلامی
ئێرتوگروول

[220x440px|وێنۆک|وێنەیەکی بچووککراوی ئێرتوگروول لە [سەدەی ١٥یەم|سەدەی شازدەھەم]]
**ئێرتوگروول بەگ کوڕی سولەیمان شا قەیایۆ [[تورکمان]]ی**، یان بە کورتی **ئێرتوگروول** (بە تورکی عوسمانی: Ertugrul) () و واتای ناوەکە: بە تورکی، «ER» بە واتای پیاو، سەرباز، یان پاڵەوان و «tuğrul» بە واتای «باڵندەی ھەڵۆ، و بە جەستەیەکی زەبەلاح و بەھێز ناسراوە باڵندەی نێچیر» و بەمجۆرە ڕەنگە ناوەکە ئێرتوگروول بێت بە واتای: پیاوی ھەڵۆ، سەربازە ھەڵۆکە، یان باڵندەی نێچیری قارەمان،) لە دەوروبەری ساڵی ١١٩١ی زایینی لەدایکبووە - و لە ساڵی ١٢٨١ی زایینی لە سکوود کۆچی دوایی کردووە لە ئەنادۆڵ. باوکی سوڵتان عوسمانی یەکەمە کە دامەزرێنەری ئیمپراتۆرییەتی عوسمانییە و ھەروەھا سەرۆکی ھۆزی کای تورکەکانی ئۆغوزە.

لە زانیارییە پشتڕاستکراوەکانەوە کە ئێرتوگروول لە یەکەم ھۆزی ھۆزەکانی ئۆغوز لە ٢٤ ھۆزەوە ھاتووە، و لە بنەماڵەی **خێڵی قەیی**، کە بە شانشینی خاگاناتە دادەنرێت، و لە زانیارییە پشتڕاستکراوەکان کە باوکی و باوباپیرانی ھۆزەکانی ئەم خێڵەن، و بیروباوەڕی ھۆز و بنەماڵە حەنەفییە لە خەڵکی سوننەت و کۆمەڵگا.

ھەرچەندە بوونی ئێرتوگروول لەڕووی مێژوویییەوە سەلمێنراوە لە ڕێگەی ئەو دراوانەی کە لەلایەن عوسمانی یەکەمی کوڕییەوە دروستکراون، کە ناوی باوکی بە «ئێرتوگروول» دەناسێنن، بەڵام ھیچ شتێکی دیکە بە دڵنیایییەوە سەبارەت بە ژیان و چالاکییەکانی نازانرێت.

بەڵام بەپێی میراتی عوسمانی، ئێرتوگروول کوڕی سلێمان شای تورکمانی بووەسەرۆکی ھۆزی کای تورکە ئۆغوزەکان کە لە ڕۆژھەڵاتی ئێرانەوە ھەڵھاتن بۆ ئەنادۆڵ بۆ ڕزگاربوون لە داگیرکاری مەغۆلەکان. ڕەچەڵەکی گریمانەیی دیکە بۆ ئێرتوگروول ھەیە: **ئێرتوگروول کوڕی کەندووز ئەلپ کوڕی قەیا ئەلپ کوڕی کوک ئەلپ کوڕی سەرقووق ئەلپ کوڕی قەیی ئەلپ**، کە ھۆزەکە ناوی خۆی لێ وەرگرتووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ١٢٨٠
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٣یەم لە ئاسیا
کۆڵ ئۆڤ دیووتی: بلاک ئۆپس

**کۆڵ ئۆڤ دیووتی: بلاک ئۆپس** () یارییەکی ڤیدیۆیی تەقەکەری کەسی یەکەم لە زنجیرەی کۆڵ ئۆڤ دیووتی کە لەلایەن ستۆدیۆی ئەمریکی Triarc پەرەی پێدراوە و لەلایەن ئاکتیڤیژن لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠ بۆ پلەی ستەیشن ٣، ئێکس بۆکس ٣٦٠، مایکرۆسۆفت ویندۆز، وی بڵاوکراوەتەوە، لەگەڵ وەشانی جیا کە لەلایەن N-Space پەرەی پێدراوە بۆ نینتێندۆ دی ئێس کارپێکەری یاری دەستی بڵاوکرایەوە. ئەم یارییە شێوازی یاریکردنی وەشانی یارییەکەی پێش خۆی پاراستووە، وەشانی کۆمپیوتەریی بۆ بلاک ئۆپس پشتگیری لە سێرڤەری تایبەت دەکات بۆ فرە یاریزانی ئۆنلاین. ھەروەھا لەم یارییەدا بۆ یەکەمجار وەشانی زۆمبی تێدا دەبینرێت، و لەلایەن دوو کەسەوە دەتوانرێت یاری بکرێت، کە تێیدا بەکوشتنی زۆمبییەکان پلەی یارییەکە بەرز دەبێتەوە و زۆمبییەکان بەھێزتردەبن. دوابەدوای ئەم یارییە بلاک ئۆپس ٢ و ٣ و ٤ پەرەیان سەند.

## سەرچاوەکان

پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٠
پۆل:گەمە ڤیدیۆیییە ھەرەوەزییەکان
پۆل:کایەکانی مەک ئۆئێس
پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣
پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی کە لە ئەنتارکتیکا دانراون
پۆل:یارییەکانی وی
پۆل:یارییەکانی ویندۆز
پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی مێژووی جێگرەوە
پۆل:خەیاڵ سەبارەت بە جڵەوکردنی عەقڵ
پۆل:کایەکانی نینتێندۆ دی ئێس
پۆل:کایە فرەیاریزانە شاشە دابەشکراوەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە زۆمبی
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە نێڤادا داندراون
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ڤیرجینیا داندراون
پۆل:کۆڵ ئۆڤ دیووتی
بەرھەمھێنەری کایەی ڤیدیۆیی

**بەرھەمھێنەری کایەی ڤیدیۆیی** () کەسێک کە بەرپرسیارە لە سەرپەرشتیکردنی پەرەپێدانی کایە ڤیدیۆیەیییەکان بۆ ستۆدیۆیەک یان بڵاوکەرەوەیەک. بەرھەمھێنەری یارییە ڤیدیۆیییەکان بە پلەی یەکەم وەک بەڕێوەبەری پڕۆژە ناسراوە، و ئەوان پلاندانانی بەرھەمھێنان، بوودجە، تیمەکانی پەرەپێدان، ڕاوێژکاری لەگەڵ پرۆگرامەر و دیزاینەران بۆ دروستکردنی ھێڵکارییەک، مۆڵەتدان (ئەگەر پێویست بوو) و وەرگرتنی دەرەکی بەڕێوەدەبەن. کاتێک بڕیارە ڕێکەوتی بڵاوکردنەوەی بۆ ناونیشانێک ئاشکرا بکرێت، ئەوە بەرپرسیارێتی بەرھەمھێنەرە کە یارمەتی ھەڵبژاردنی ڕێکەوتێکی دیاریکراو بۆ پڕۆژەکە بدات. ئەگەر وادەی بڵاوکردنەوەی پڕۆژەکە دواکەوت، ئەوە بەرھەمھێنەرە کە دەبێت ھۆکارێکی دروست بۆ دواکەوتنەکە بخاتەڕوو بە کارکردن لەگەڵ پەیوەندییە گشتییەکان. ھەروەھا ئەم پیشەگەرانە لەگەڵ فرۆشیاران کاردەکەن بۆ تاقیکردنەوەی یارییە ڤیدیۆیییەکان پێش ئەوەی بخرێنە بازاڕی بەکاربەرانەوە.

## سەرچاوەکان
سیمبوولە کوردییەکان

**ھێما نەتەوەییەکانی کورد** (Sembolên Neteweyî yên Kurd)، کۆمەڵێک ئاڵا و ئایکۆنی کەلتوورین، کە نوێنەرایەتی یاخود تایبەتمەندیی گەلی کورد پێشان دەدەن.

## ئاڵاکان

[وێنۆک|ئاڵای فەرمیی [کۆماری ئارارات]]

[وێنۆک|ئاڵای [کۆماری ئارارات بە شێوازەکانی تر]]

[وێنۆک|ئاڵای [کۆماری مەھاباد]]

[وێنۆک|ئاڵای [شانشینی کوردستان]]

[وێنۆک|ئاڵای [دەوڵەتی ئەییووبی]]

[وێنۆک|ئاڵای [ڕۆژاوای کوردستان]]

[وێنۆک|ئاڵای [میرنشینی سۆران]]

### سیمبوول
[وێنۆک|سیمبوولی [حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]

[وێنۆک|سیمبوولی [کۆماری مەھاباد]]

## سروودە نیشتیمانییەکان
* ئەی ڕەقیب(١٩٤٦ سروودی فەرمیی کۆماری مەھاباد، ١٩٩١ سروودی فەرمیی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان.
* ئەی نیشتمان(١٩٤٦ کۆماری مەھاباد).

## دامەزرێنەران
* قازی محەممەد
* سەلاحەدینی ئەییووبی
* دیاکۆ
* ھەڤەخشترە
* کەیخسرۆ
* کەریم خانی زەند
* سمکۆ
* شێخ مەحموودی حەفید
* مەلا مستەفا بارزانی
* شێخ سەعید
* ئیحسان نووری پاشا

## ئەفسانەکان

* سیمرغ، نیشانەیەکی نێو ئەفسانەکان، نیشانەیەک بۆ فۆلکلۆری کوردی.
* کاوەی ئاسنگەر، پاڵەوانی ئەفسانە کوردییەکان، نیشانەی ھێز و چاو نەترسیی لای کورد.
* ڕۆستەم، کەسایەتی نێو ئەفسانەکان، لە شانامەی کوردی ناوی ھاتووە.

## شاعیرە دیارەکان
* نالی
* گۆران
* ئەحمەدی خانی
* مەلای جزیری
* ھێمن موکریانی
* پیرەمێرد
* دڵدار
* شێرکۆ بێکەس
* جگەرخوێن
* قانع

## گیاندارەکان
* شێری کوردی، ھێمای دەوڵەتە بابلییەکانی مێزۆپۆتامیای کۆن و جولەکەکان.
* ھەڵۆی ئیمپڕاتۆریی ڕۆژھەڵات، ھەڵۆی سەڵاحەدینی ئەییووبی و لەشکری دەوڵەتی ئەییووبی.
* شاباز، باڵندەیەکی ئەفسانەییە لە ئەفسانە کوردییەکان، و لای یارسانییەکان ھێمایەکی گرنگە.
* کەو
* تاوس، باڵندەیەکیی پیرۆزە لە لای ئێزیدییییەکان.
* پشیلەی وان
* مریشک
* ڕێویی سووری کوردستانی

## درەخت
* بەڕوو
* داری شیرین و فەرھاد، ھێمایەکی دیاریی کرماشان.

## کتێب
* سەرەنجام
* شانامەی کوردی
* شەرەفنامە
* مەم و زین

## چیاکان
* چیای کوردان
* قەندیل
* زاگرۆس
* چیای شنگال

## خواردنەکان

* کەلانە
* دۆڵمە
* دۆینە
* ترخێنە
* دۆ
* شفتە
* گوێزی ھەورامان

## سیمبوولەکانی تر
* ڕۆژی کوردی
* نەورۆز
* قەڵای ھەولێر

## ئەمانەش ببینە

* کورد
* کوردستان
* ئاڵای کوردستان
پۆل:چاندی کوردی
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکان
شێوەسازی کایەی ڤیدیۆیی

**شێوەسازی کایەی ڤیدیۆیی** () شێوەسازی یاری ئەو کەسەیە کە شێوازی یارییەکە ساز دەکات و یاسا و پێکهاتەی یارییەکە لەبەرچاو دەگرێت و ڕووکار و رەنگ و شێوەی بۆ ساز دەکات.

## سەرچاوەکان
KOI-4878.01

وێنۆک
**کۆی-٤٨٧٨٫١٠** یەکێکە لە ھەسارە دەرەکییەکان کە بە دەوری ئەستێرەی ڕێزبەندی سەرەکی جۆری ئێف کۆی-٤٨٧٨ دەخولێتەوە. ١٠٧٥ ساڵی ڕووناکی لە زەوییەوە دوورە. ھەسارەیەکە کە تایبەتمەندی زەوی ھەیە، و گەر سەلمێنرا، ئەوە دەبێتە یەکێک لەو ھەسارانەی کە زۆرترین تایبەتمەندی ھەسارەی زەویان ھەیە کە دۆزراونەتەوە تا ئێستا. کاتی خولانەوەی ھەسارەکە ٤٤٩ ڕۆژی سەر زەوی دەخایەنێت.

## تایبەتمەندی
#### بارستە
بارستەی ھەسارەکە لە نێوان ٠٫٤–٣٫٠ ی زەوی دایە، بە زۆری دەکرێ ٠٫٩٩ی بارستەی زەوی ھەبێت.

#### گۆیی (ھێلکەیی)
ھەسارەکە تۆزێک گۆیییەکەی لە زەوی زیاترە: ١٫٠٥

#### پلەی گەرمی
پلەیەکی گەرمی باڵانسکراویی ٢٥٦ھەزار (-١٦٫٥ پلەی سیلیزی، و ٢٫٣ی فەھرەنھایت)، و زۆر لە پلەی گەرمی زەوی نزیکە کە ٢٥٥ھەزارە (-١٨ پلەی سیلیزی، و -١ فەھرەنھایت) گەر بێت و بەرگەھەواکەی نزیک بێت لە ھی زەوی ئەوا، تێکڕای پلەی گەرمی ڕووی زەوی ٢٩١ ھەزاری دەبێت (١٧٬٨٥ سیلیزی، و ٦٤٫١٣ فەھرەنھایت) کە تۆزێک بەرزترە لە پلەی گەرمی زەوی.

## سەرچاوەکان
فەزیلەت

**فەزیلەت**  (وەرگێڕانەکان: ڕەوشتبەرزی، ئاکارباشی، ڕەندی) چۆناوچۆنیی بەسەرداھەبوونە لە باری ئەخلاق یا زانایی یا تێگەیشتوویییەوە. باوەڕ ئەوەیە کە داچاندنی فەزیلەتەکان و برەوپێدان و وەڕمێنخستنیان خێری بەشەر و قازانجی مرۆڤایەتیی تێدایە و، بەم بۆنەوە، وەکوو ئامانج و مەبەستی دوایین لە ژیاندا دەنرخێندرێن و، لە جێگای بنەڕەتیترین پرەنسیپەکانی بووندا دادەنرێن. لە ئەخلاقیاتی کرداریدا، فەزیلەت بە مانای خوو و خدەی ھەڵبژاردنی ئەو کردەوە و قسانەیە کە ستانداردی ئەخلاقیی بەرز بنوێنن، یانی کردنی ئەوەی دروست و ڕەوایە و نەکردنی ھەر چی ھەڵە و ناڕەوایە. 

ئەدەب، ئازایەتی، لەکارزانی، بەبەزەییبوون، دڵاوابوون، عەداڵەت، وەفا، خاکەڕایی و بێدەماری، ڕاستبێژی، سادەیی، سنگفراوانی، پشوودرێژی و، قەبووڵکردنی بەرپرسیارەتی، چەند نموونەیەک لە فەزیلەتەکانن.

بە دژی فەزیلەت، یانی کاری بە پێوانەی ئەخلاق ھەڵە، دەڵێن ڕەزیلەت.
## وشەکان
وشەی *فەزیلەت* عەرەبییە و بە مانای بەرزبوونی پایە و بەسەرداھەبوونە. وشەی virtue کە لە زمانی ئینگلیزیدا بە کار دێ لە بنەڕەتدا بە مانای پیاوەتی و جوامێری و مەردوڕەندییە. لە کوردیدا ھەندێ جار «ڕەوشتبەرزی» دەوترێ. عەلی نانەوازادەش لە وەرگێڕانی وەھای گوت زەردەشتدا وشەی «ئاکارباشی»ی وەک ھاوسەنگی کوردیی فەزیلەت بە کار بردووە. ھەروەھا، ئازاد بەرزنجی لە وەرگێڕانەکەی بۆ ھەمان کتێبی نیچە وشەی «ڕەندی»ی بە کار ھێناوە.

## لە یۆنانی کۆندا
فەیلەسووفان ماناگەلی جیاوازیان بۆ فەزیلەت پێشکەش کردووە. سوقرات فەزیلەتی بە ھاوسەنگی مەعریفەت دەزانی، بەو مانایە کە کەسی ئاقڵ ئەوە دەکا کە دەزانێ ھەقە و دروستە. ئەفلاتوون دەیوت فەزیلەتی ھەر شتێ کەماڵی ئەو شتەیە. ئەرەستووش پێی وا بوو کە فەزیلەت دەبێ گرتنی «ڕادەی ناوەڕاست» دەستەبەر بکات. مەبەست لە ڕادەی ناوەڕاست یا ناوەڕاستی زێڕین ئەو ڕادەیەیە لە نێوان زۆر و کەمدا کە دڵخواز و پەسەندکراوە. بۆ وێنە، لە ڕوانگەی ئەرەستووەوە، نەترسی و ئازایەتی فەزیلەتە، بەڵام لە ڕادەی ناوەڕاستدا؛ ئەگەر زۆر بێ، ئیتر ئازایەتیی پێ ناوترێ و ناوی ھەڵەشەیی و سەرەڕۆیی و تەنانەت گەوجییە، ئەگەریش کەم بێ، ترسەنۆکی و نەوێرییە.

## تێبینییەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەخلاق