open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
عوسمانە سوور

عوسمان محەممەدی ناسراو بە **عوسمانە سوور**، لەدایکبووی ١٩٤٠ لە بۆکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان نایەژەنی ناوداری کوردە. زیاتر لە نیوسەدەیە خزمەتی ھونەری فۆلکلۆری کوردەواریی دەکات و خاوەنی چەندین خەڵاتی ناوخۆ و دەرەوەی وڵاتە.

## ژیان
مامۆستا عوسمانە سوور شەوی نەورۆزی ساڵی ١٣١٩ ی کۆچی ھەتاوی (١٩٤٠ زایینی) لە ئاوایی «ھەباساوا» ی نێوان بۆکان و میاندواو لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە دایک بووە. دواتر ماڵیان دەگوێزنەوە بۆ ئاوایی «قەرەکەند» ی سەر ڕێی بۆکان مەھاباد. عوسمانە سوور بە لاوێتی بە دیتنی مامۆستا قالەمەڕە کە ھامووشۆی ماڵە باوکی کردووە عاشقی شمشاڵ دەبێ. قالەمەڕە شمشاڵێکی بۆ دێنێ و دەڵێ دەبێ ببی بە شوان و لە بەر مەڕان خۆت فێر کەی. عوسمانەسوور دەڵێ ھەر کە بەھار داھات لە خۆشیی شمشاڵ بوومە شوان و ھەتا لە پاییزێکی سارددا شەرتم پەڕی ھەر فووم بە شمشاڵ‌دا کرد و فێری زۆر شت بووم. ساڵی دواتریش دیسان بوومەوە شوان و ئیدی تەواوێک فێری شمشاڵ لێدان بووم. ساڵەودوا بەڕێکەوت لە قاوەخانەی قەرەکەند قالەبەلەنجەی دووزەلەژەن دەبینێ و شەیدای دووزەلە و نایە دەبێ. شمشاڵ وەلا دەنێ و دێتە بۆکان و دەچێتە میاندواو و لەوێندەرێ دووزەلە و نایەیەک دەکڕێ. ساڵێک خۆیان پێوە ماندوو دەکا و تا ڕادەیەک ڕادێ. عوسمانی مینە مۆزی تەپڵچی پێشنیازی پێ دەکا بچنە عێڕاق. وێکڕا دەچنە سلێمانی. عوسمانەسوور لەوێ لەگەڵ مامۆستا حەسەنی نەی و ھاوڕێیانی دەکەوێ و شتیان لێوە فێر دەبێ. پاش ھەشت مانگان دەگەڕێتەوە. عوسمانی مینە مۆز و عەبەچکۆڵی تەپڵچی نێوی «عوسمانە سوور»ی لێ دەنێن. بۆخۆی دەڵێ ئێستا ئەگەر پێم دەڵێن کاک عوسمان، یان ئاغای محەممەدی پێم ناخۆشە! عوسمانە سوور نیوسەدەیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و بەتایبەتی لە موکریان دەنگی نایەی دەبیسترێ و دڵی تینووی کوردەواریی پاراو دەکات. لەگەڵ زۆر ھونەرمەندی وەک حەسەن زیرەک، عەلی خەندان، برایمی قادری، خەباتی مەولوودی و… ھاوکاری کردووە و دووزەلە و نایەی بۆ لێداون. لە گەلێک کۆڕ و کۆبوونەوەی ناوخۆ و دەرەوەی وڵاتدا بەشداری کردووە و ھەمیشە لە ڕیزی پێشەوە خەڵات کراوە. وەک بۆخۆی دەڵێ ھیچ ماڵ و حاڵێکی پێکەوە نەناوە و خاوەنی ھیچ سامانێک نییە، بەڵام خۆشەویستیی خەڵک و ئەو حورمەتەی لێی دەگرن بۆ ئەو بارتەقای ھەموو سامانی دنیایە و دڵی پێی خۆشە.
عوسمانە سوور لە تەمەنی سی و چەند ساڵەیی‌دا دەگەڵ پوورزایەکی خۆی ژیانی ھاوبەشی پێکەوە ناوە و خاوەنی چوار کوڕە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠
پۆل:کەسایەتییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:ژەنیارانی کورد
سیمین بێھبەھانی

**سیمین بێھبەھانی** (بە فارسی: سیمین بھبھانی، ٢٠ی تەممووزی ١٩٢٧ – ١٩ی ئابی ٢٠١٤)، خاتوونە شاعیری غەزەلنووسی ھاوچەرخی ئێرانە. بەھۆی تازەگەری و ھێنانە کایەی کێشی نوێ و دەق نەشکاو لە غەزەلدا، نازناوی نیمای غەزەلی پێ دراوە.

## ژیان  و چالاکی

سیمین بێھبەھانی ساڵی ١٩٢٧ لە تارانی پایتەختی ئێران لە دایک بوو. دایک و باوکی سیمین ھەرتکیان نووسەر و ڕۆژنامەوان بوون. خوێندنی باڵای لە زانکۆی ماف تەواو کرد. سیمین لە چاردەساڵەییەوە سەرقاڵی ھۆندنەوەی شێعر بوو. سەرەتا بە ھۆندنەوەی شێعری چوارپاژی نیمایی (شێعری کۆپلەیی، کە ھەر کۆپلەیەکی چوار میسرەعە و میسرەعەکانی یەک و دوو و چوار پێکەوە ھاوقافیەن) دەستی پێ‌کرد و دواتر ڕووی کردە غەزەل ھۆندنەوە. سیمین گۆمی مەندی غەزەلی لە ئێران شڵەقاند و شەپۆلانی تێ‌خست؛ غەزەلی بە باس و خواسی ڕۆژانە و سووژەگەلی شانۆ و وت‌ووێژەکانەوە گرێ دا. تا ئەوکات غەزەل ھەر خانەی خۆشەویستی و لانکەی ئەوین و دڵداری بوو و جاروبارە نەبێ لەو ئاراستەیە نەترازابوو. غەزەلی سیمین سەبک و شێوازێکی تایبەت بەخۆی و جیاوازی ھەیە.
لە تەمەنی شاعیرێتیدا زیاتر لە ٦٠٠ غەزەلی ھۆندەوە کە سەرجەم لە ٢٠ دیواندا چاپ کراون.

## بەرھەمەکان

دیوانە شێعرەکانی سیمین ھەموویان بە زمانی فارسین، کە بەشێکیان بریتین لە:

# جێگە پێ
# چلچرا
# مەڕمەڕ
# ھەستانەوە
# دێڕێک لە خێرایی و لە ئاگر
# دەشتی ئەرژەن (ئەرژەن جۆرێک دارە)
# دەلاقەیەک ئازادی

## نموونەی شێعر

غەزەلی "دوبارە می سازمت وطن" (واتە: سەرلەنوێ بنیاتت دەنێمەوە نیشتمان) یەکێک لە سەرکەوتووترین شێعرەکانی سیمینە. داریووش (سترانبێژی ناسراوی ئێران) ئەو غەزەلەی کردۆتە گۆرانی و شارام نازری (سترانبێژی کورد) لە ڕۆژی ناشتنی سیمیندا ئەو غەزەلەی لە سەر تەرمەکەی چڕی. دەقی غەزەلەکە:

دوبارە می‌سازمت وطن! اگر چە با خشت جان خویش 

ستون بە سقف تو می زنم، اگر چە با استخوان خویش 

دوبارە می بویم از تو گُل،  بە میل نسل جوان تو 

دوبارە می شویم از تو خون،  بە سیل اشک روان خویش

دوبارە، یک روز آشنا، سیاھی از خانە میرود

بە شعر خود رنگ می زنم،  ز آبی آسمان خویش 

اگر چە صد سالە مردە ام، بە گور خود خواھم ایستاد 

کە بردَرَم قلب اھرمن، ز نعرە ی آنچنان خویش

کسی کە «عظم رمیم» را  دوبارە انشا کند بە لطف 

چو کوە می بخشدم شکوە، بە عرصە ی امتحان خویش 

اگر چە پیرم ولی ھنوز، مجال تعلیم اگر بُوَد، 

جوانی آغاز می کنم کنار نوباوگان خویش

حدیث حب الوطن ز شوق بدان روش ساز می کنم 

کە جان شود ھر کلام دل، چو برگشایم دھان خویش 

ھنوز در سینە آتشی،  بجاست کز تاب شعلە اش

گمان ندارم بە کاھشی، ز گرمی دمان خویش

دوبارە می بخشی ام توان، اگر چە شعرم بە خون نشست 

دوبارە می سازمت بە جان، اگر چە بیش از توان خویش  

## مردن
سیمین بێھبەھانی ڕۆژی ١٩ی ئابی ٢٠١٤ کۆچی دوایی کرد و سێ ڕۆژ دواتر بە ئامادەبوونی گەورەپیاوانی وەک مەحموود دەوڵەت ئابادی (نووسەر)، شەجەریان (سترانبێژ)، شارام نازری (سترانبێژ) و لە گۆڕستانی بەھەشتی زەھرا تاران نێژرا.
## سەرچاوەکان

## سەرچاوە

پۆل:وێژەی فارسی
پۆل:شاعیرانی ئێرانی
پۆل:شاعیران بە زمانی فارسی
پۆل:شاعیرانی ژن
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧
پۆل:مردووانی ٢٠١٤
پۆل:موسڵمانانی ئێرانی
پۆل:نووسەرانی ژنی ئێرانی
لاپتۆپ

[وێنۆک|لاپتۆپی جۆری [ئەیسووس]]
**لاپتۆپ** () پێکھاتووە لە کۆمپیوتەرێکی تایبەت کە دەتواندرێت بە ئاسانی ببرێت و ھەڵبگیرێت. ئەم جۆرە کۆمپیوتەرانە زۆرجار شاشەیەکی تەنکی ئێڵ-سی-دی یان ئێڵ-ئی-دییان ھەیە. لاپتۆپەکان شاشەکەیان دەتوانرێت بە ڕووی پێشەوەدا بەسەر تەختەکلیلەکەدا بنوشتێندرێتەوە و دابخرێت کە یارمەتی ئاسانی گواستنەوەی دەدات. لاپتۆپەکان چەند شتێکیان پێکەوە ھەیە کە لە دێسکتاپدا دەبێت بە جیا بکڕدرێن یان ببەسترێن. بۆ نموونە لاپتۆپەکان خۆیان سپیکەر و ماوسی تایبەتیان ھەیە لەکاتێکدا دێسکتۆپەکان بە جیا لێیان دەبەسترێت.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:تەکنۆلۆژیا
پۆل:داھێنانە ژاپۆنییەکان
پۆل:ئامێرەکانی نووسینگە
پۆل:کۆمپیوتەری تایبەت
کۆنیشانی فریودەر

**‎کۆنیشانی فریودەر** یان **ئیمپۆستەر سیندرۆمی** () حاڵەتێکی دەروونییە کە تێیدا کەسەکان ناتوانن سەرکەوتنەکانی خۆیان قبوڵ بکەن. پێچەوانەی ئەوەی کە ھەموو بەڵگە دەرەکییەکان نیشاندەری ئەوەن کە کەسەکە بە ھەوڵ و کێبڕکێی بەردەوامی خۆی بەم پێگەیەی گەیشتوە، خۆدی کەسەکە باوەڕی وایە شایەنی سەرکەوتن نییە و فریودەرە. کەسی تووشبوو بەم نیشانانە سەرکەوتنەکانی خۆی لە ئەنجامی شانسێکی باش، کاتی گونجاو یاخود فریودانی کەسانی تر دەبینێت و ئەو بابەتەی کە کەسەکە خۆی وریا و تێکۆشەرە لەلایەن خۆیەوە بەھیچ شێوەیەک قبوڵ ناکرێ.

## دەستەواژە
ئەم دەستەواژەیە بۆ یەکەمین جار لە ساڵی ١٩٧٨ لە لایەن *Pauline R. Clance* و *Suzanne A. Imes* ناسێندرا. لە ئەنجامی لێکۆڵینەوە کانیانەوە بۆیان دەرکەوت کە ٧٠لە سەدی خەلکی ئەم نیشانانەیان تێدایە بەڵام ڕێژەی زۆری ئەوان ژنانن. بەتایبەت ئەو ژنانەی کە زۆر سەرکەوتوون و پێگەیەکی دیاریان بە ھۆی خوێندنەکەیانەوە یاخود پیشەکەیانەوە بەدەست ھێناوە، سورن لەسەر ئەوەی کە ھیچ توانایی و لێزانییەکیان نییە و ھەرکەس جگەلەوە سەبارەت بەوان بیر بکاتەوە بە نەزانی دادەنێن. ھەروەھا ئەوە وەکو تایبەتمەندییەکی کەسایەتیش دادەنرا کە نەگۆڕە، بەڵام دوای ماوەیەک، وەکو وەڵامێک بۆ پاڵنەرەکان و ڕاستییە تایبەتەکان بینراوە، بۆیە وەکو نەخۆشییەکی دەرونی پۆلێن ناکرێ. وەک دیاریکراوە کە ھەندێ گروپی تایبەت لە خەڵکی بەرامبەر ئەم حاڵەتە ھەستیارترن وەک لە کەسانی تر.

## سێ نیشانەکە
سێ نیشانە وەکوو دەستپێکێک بۆ دەستنیشانکردن و ناسینی ئەم حاڵەتە لە کەسەکاندا دیاریکراوە کە ئەمانەی خوارەوەن:

;یەکەمین
تایبەتمەندی ئەوەیە، کە کەسەکان وابیردەکەنەوە کە دەوروبەر دیمەنێکی زۆر جیاوازتر و گەورەکراوتریان لە مێشکیان دا لەوەی کە ئەوان لە ڕاستیدا ھەن دروستکردوە.

;دووەمین
تایبەتمەندی ئەوەیە، کەئەوان لە ترس و دڵەڕاوکێیەکی قوڵدان کە ئاشکرا بن و کەسانی تر ھەستیان پێ بکەن کە سەبارەت بە توانایییەکانیان فریویان داون.

;سێیەمین
تایبەتمەندی ئەوەیە کە بەشێوەیەکی بەردەوام سەرکەوتنەکانی خۆیان لەگەڵ ئەو فاکتەرانە ھەڵدەسەنگێنن کە جیا لە ئاستی توانایی و لێزانییەکانیانە.

## چارەسەر
کاریگەرترین ڕێگا بۆ زاڵبون بەسەر کۆنیشاندەری فریودەر دا، قبوڵ کردن و دانپێدانانییەتی پێدا کە ھەیە.

چارەسەری ڕەفتارناسی: ئەم ڕێکارە مێشک داگیر دەکات کە دەبێتە ھۆی ئەوەی کە کەسی توشبوو نەتوانێ سەرکەوتنەکانی ببینێ. گریمانە تایبەتەکان دەبێ وەلابندرێن، بۆ نمونە ئەو باوەڕەی کە تەنیا یەک ھەڵە توانای بردنە ژێر پرسیاری ھەموو لێزانییەکانتی ھەیە. ئەم ڕێکارە دەبێتە ھۆی ناسین و دیاریکردنی بیرۆکە نەرێنی و ڕوخێنەرەکان و پێشگیری کردن لێیان. ھەر کە کەسەکە دانی بەو بابەتە دانا، بەشێوەیەکی بنەڕەتی توانای ئەوەی دەبێ ئەو بیرۆکانە لەگەڵ ڕاستییەکان بەراورد بکات و شێواویەکانی نێو مێشکی خۆی بەدی بکات. وێڕای ئەوەش، ئەو شێوازە چارەسەرەش بەبێ مشت و مڕ نییە.

## ڕێگاکانی تر
نوسین دەرمانی یارمەتی باشتر ڕێکخستنی بیرۆکەکانی نێو مێشکی دەدات.

ھەرکە کەسەکە توانای بینینی سەرکەوتنەکانی خۆی ھەبوو، جگە لە ھەڵسەنگاندنی خۆی لە نێو مێشکی دا، ھەروەھا ئەو ڕێکارە دەبێتە ھۆی ئەوەی ڕونتر سەرکەوتنەکانی خۆیان ھەڵسەنگێنن.

ئەو نوسراوە دەکرێ وەکو بیرھێنانەوەیەک بۆ دەستکەوتەکانی ڕابرووش بەکار بھێندرێ.

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 
* 
* 

پۆل:دەروونناسیی گشتی
سانتیاگۆ ڕامۆن ئی کاخال

**سانتیاگۆ ڕامۆن ئی کاخال** () (١ی ئایاری ١٨٥٢ – ١٧ی ئۆکتۆبەری ١٩٣٤) دەمارناس و نەخۆشیناسێکی ئیسپانی بوو، پسپۆڕ بوو لە بواری توێکاریی دەماری، بەتایبەت لە پێکھاتەی شانەکانی کۆئەندامی دەماریی ناوەندی. لەگەڵ کامیلۆ گۆلجی خەڵاتی نۆبێلیان لە فیزیۆلۆجی و پزیشکی وەرگرت لە ساڵی ١٩٠٦، بەمەش بووە یەکەم ئیسپانی کە خەڵاتی نۆبێل بباتەوە. لێکۆڵینەوەکانی لە پێکھاتەی وردی مێشک ئەویان کردە پێشەنگی دەمارناسیی سەردەم.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٢
پۆل:مردووانی ١٩٣٤
پۆل:دەمارناسە ئیسپانییەکان
پۆل:زانا ئیسپانییەکان
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
نیکۆ ڕۆبین

**نیکۆ ڕۆبین** (، رۆماجی: Nico Robin) کەسایەتییەکی ناو زنجیرەی وەن پیسە و لە لایەن ئییچیرۆ ئۆداوە دروستکراوە. ئەو ئاسەوارناسێکی ئۆھارایە و یەکێک لە ئەندامەکانی چەتەکانی کڵاو پووشە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەسایەتییەکانی وەن پیس
پۆل:کەسایەتییە مێینەکانی ئەنیمێ و مانگا
پۆل:کەسایەتییەکانی ئەنیمێ و مانگا
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون
پۆل:کەسایەتییە وریاییەکان لە کۆمیکەکان
مۆنکی دی دراگۆن

**مۆنکی دی دراگۆن** () ئەو کەسایەتییەکی ناو زنجیرەی وەن پیسە و لە لایەن ئییچیرۆ ئۆداوە دروستکراوە. ئەو سەرۆکی سووپای شۆڕشە و لەبەر ئازادی دەیەوێت ئەژدیھا ئاسمانییەکان بخات، ھەروەها ئەو گەورەترین و مەترسیدارترین دوژمنی حکومەتی جیھانە.

دراگۆن کەسێکی نامۆیە و ھەروەھا یەکێک لە پێنچ بەھێزترین کەسەکانی جیھانە، حکومەتی جیھان دەیویست جووڵەکانی بە تەواوەتی چاودێری بکات و بەڵام نەیانتوانی ھیچ بەڵگەیەک لەسەر ئەو شوێنەی لێی دەرکەوتووە بدۆزنەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەسایەتییەکانی وەن پیس
پۆل:کەسایەتییەکانی ئەنیمێ و مانگا
پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا
شیچیبوکای

**شیچیبوکای** حەوت چەتەی بەھێزن و لە ئەنیمێ و مانگای وەن پیسدا دەرکەوتوون و بە "حەوت گەورەکەی دەریا" ناسراون، ئەوان لە بەھێزترین چەتەکانی دەریان و حکومەت دانیان پێدا نراوە و نازناوی شیچیبوکایان پێدراوە و لەبەرمبەریشدا پێویستە ئەوان لە کارەکانیان یارمەتیان بدەن. لەگەڵ ئەوەی شیچیبوکای لە لایەن حکومەتەوە دانیان پێدراوە بەڵام ئەمە بە مانای ئەوە نایەت کە متمانەی تەواویان ھەیە و تەنانەت زۆربەی ئەدمیراڵە دەریاییەکان ڕقیان لێیانە. ئەوانیش لە کاتی ئێستادا لە: میھۆک، بارسۆلۆمیۆ کوما، بۆا ھانکۆک، باگی قۆشمەچی، ئێدوارد ویڤڵ پێکدێن.

## ئەندامەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:کەسایەتییەکانی وەن پیس
تۆنی تۆنی چۆپەر

**تۆنی تۆنی چۆپەر** () ئەو کەسایەتییەکی ناو زنجیرە ئەنیمێ و مانگای وەن پیسە و لە لایەن ئییچیرۆ ئۆداوە دروستکراوە. ئەو پزیشکی تایبەت بە دەستەی چەتەکانی کڵاو شەپقەیە. ئەو شەشەم ئەندامی دەستەکەیە و لە ڕووی ھاتنەوە ناوەوە پێنجەمە، و ھەروەھا ئەو بچووکترین ئەندامی دەستەکەیە. ئەو ئاژەڵێکی ئاسکە و میوەی ھیتۆ ھیتۆ نۆ می خواردووە و لە دوورگەی تەپڵەوە ھاتووە کە بەمەش دەبێت بە تاکە کەس لە گراندلاین لەدایکبووبێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەسایەتییەکانی وەن پیس
پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا
پۆل:کەسایەتییەکانی ئەنیمێ و مانگا
پۆل:کەسایەتییە وریاییەکان لە کۆمیکەکان
سەگی پشدەر

**سەگی پشدەر** یان **سەگی کوردی** کۆنترین ڕەسەنی سەگە لە ناوچەی ئاسیادا کە مێژووی ٥٠٠٠ ساڵەی ھەیە.
مێژووی خەڵکی ئاشووری و بابلی لە ماوەی ٣٠٠٠ ساڵ پێش لەدایکبوونی مەسیح، سەگی پشدەریان جۆرێک لە سەگی ماستیف و خاوەن ھێز و تاقەتێکی زۆرە کە ھۆی خۆشەویستی ئەم ڕەسەنە بۆ بەکارھێنان لە دێھاتەکان و مەڕدارەکاندایە.
ئەم سەگانە بۆ پاسەوانی گاڕانی مەڕ و ھەروەھا بۆ پاسەوانی لە ماڵەکان بەکاردەھێنن.

## مێژوو
وێنەی سەگی پشدەری لەسەر بەردەکان و کەتیبەکانی خەڵکی ئاشوری و بابلی کە ٥٠٠٠ ساڵ لەمەوپێش لە ناوچەی کوردستانی ئەورویی دا دەژیان، دۆزراوەتەوە.
ئەم کەتیبانە، لە مۆزەخانەی لووری پاریس و مۆزەخانەی بریتیش لەندەن ئاگاداری دەکرێن.

## شێوازی ڕواڵەت
سەگی پشدەری سەگێکی جیاوازە بەھۆی ئەم خاڵانەوە:
# پێستی شل و نەرمی دەموچاوی کە گەورەترین ھۆی جیاوازییە لەگەڵ سەگەکانی دیکە.
# لەشی درێژ و بەھێز، کە لە بەشی سینگدا ئەستوور و پان و لە بەشی کەمەردا باریک دەبێتەوە.

## شێوازی ھەڵسوکەوت
سەگی پشدەری ئێجگار دڕندەیە و ھەربۆیە دەبێ لە تەمەنی توتکیدا یاساکانی فێربکرێ تا دوایی ھیچ گرفتێک بۆ خاوەنەکەی لە کۆمەڵگادا دروست نەکات.
سەگی کوردی بەھۆی ھێز و تاقەتی زۆریەوە، زۆرتر بۆ لای مەڕ و بۆ پاسەوانی لە ماڵ و بۆ شەڕ بەکاردەھێنرێن.

## تەمەن
سەگی پشدەری ئەگەر زۆر لە شەڕدا بەژداری نەکات و جێگای خواردنی باش بێت، بە لایەنی کەمەوە ١٣ ساڵ تەمەن دەکات. بەڵام ئەگەر لە شەڕدا برینداربێت و خواردنی باش نەبێت، ٨ ساڵ تەمەن دەکات.

## پێشانگا




## ئەمانەش ببینە
* کوردستان
* سەگ
* ئاژەڵ
* گیانلەبەر

## سەرچاوەکان
https://web.archive.org/web/20180817162944/http://molosserdogs.com/m/articles/view/kurdish-Dog-Pshdar

* https://fa.wikipedia.org/wiki/کورد_ماستیف_(پشدر-پژدر)

https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:Kurd_Mastiff_(Pshdar)

https://web.archive.org/web/20180613055948/http://molosserdogs.com/m/articles/view/2738-kurdish-shepherd-dog
http://www.ourkalbousounaki.fr/prmob3c.htm 
https://www.heritageinstitute.com/zoroastrianism/rawlinson/2assyria/r2a.htm
http://molosserdogs.com/gallery/displayimage.php?pid=74437
http://molosserdogs.com/gallery/displayimage.php?pid=74502
http://www.cmaa-museum.org/meso10.html 
https://www.ancient.eu/article/1175/dogs--their-collars-in-ancient-mesopotamia/
http://www.amamolossers.com/history.html

پۆل:سەگەکان
پۆل:گیانلەبەرە دەستەمۆکان
قادر ئەسعەد

**قادر ئەسعەد** (لەدایکبووی ٤ی نیسانی ١٩٦٧ لە ھەولێر، عێراق) گۆرانیبێژ، گۆرانینووس و بەرھەمھێنەرێکی تۆماری کوردە. ھەروەھا دامەزرێنەری قادر ئەسعەد پرۆدەکشنزە.

لە ساڵانی زووی، کۆمپانیای قادر ئەسعەد باندی جالای لە ھەولێر دامەزراند. باندەکە یەکەم ئەلبومی خۆی بە ناوی *جالا* لە ١٩٨٥ بڵاوکردەوە.

قادر ئەسعەد لە ١٩٩١ یەکەم تاک ئەلبومی خۆی بەناوی *قادر ئەسعەد* کە لە ١٠ تراک پێکھاتبوو بڵاوکردەوە.

دوای سێ ساڵ بەسەرکەوتوویی پڕیان کرد لە کۆنسێرت و گۆرانینووسین؛ ئەلبومێکی نوێیان بە ناوی *جالا بەشی ٢* (١٩٨٨) بڵاوکردەوە. وە نزیکی ساڵی ١٩٩٢ بەھۆی دامەزراندنی پەرلەمانی کوردستان ئەلبومێکی تایبەتیان بڵاوکردەوە.

بەھۆی شەڕی براکوژی و بارودۆخی تایبەتی ناوچەی عێراق، کۆچ دەکات بۆ سوێد.

## تاک ئەلبومە بڵاوکراوەکان

## پەراوێزەکان

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧
سانۆس

وێنۆک|180px

**سانۆس** () ئەو کەسایەتییەکی خەیاڵی خراپە و لەو چیرۆکە نەخشێندراوانەی کە مارڤڵ کۆمیکس بڵاوی دەکاتەوە دەرکەوتووە، دەرکەوتنی یەکەمی کەسایەتییەکە لە پیاوی ئاسنین #٥٥ (شوباتی ١٩٧٣) بوو وە لە لایەن نووسەر و ھونەرمەند جێم ستارلین لە سەردەمی زیوی چیرۆکە نەخشێندراوەکان دروستکراوە و ھەروەھا ستارلین دانی بەوەدانا کە کەسایەتییەکە لە کەسایەتی دارک سایدی خراپی دی سی کۆمیکس وەرگیراوە. وە لەو کاتەوە کەسایەتی سانۆس لە دەرکەوتن بۆ چوار دەیە لە بەرھەمە جیاوازەکانی مارڤڵی وەک چیرۆکە نەخشێندراوەکان و فیلمەکان و یارییە ڤیدیۆییەکان و وێنە جوڵاوەکان بەردەوام بووە.

## چیڕۆکی ڕەسەنی
سانۆس لەدایکبووی مانگی ساتورنی زەبەلاحە وە مناڵی مێنتۆری نەمر و سوی سانە، ھەروەھا ھەڵکری جینی دیڤیانتەکانە کە ڕەگەزێکی لەسەرو مرۆڤەوەیە، کە لەدایک بوو دایکی ھەوڵی دا بیکوژێت، لەکاتی قوتابخانەیدا کەسێکی ئاشتیخواز و دژ بە شەڕ بووە، وە تەنھا لەگەڵ براکەی ئیڕۆکس (ستارفۆکس) و ئاژەڵی ماڵی یاری دەکرد، لە کاتی ھەرزەکاری ثانۆس دەکەوێتە داوی خۆشەویستی دێث, وە سانۆس ھێز و تواناکانی زیاتر دەکات و ھەوڵی دروستکردنی ژیانێکی نوێ دەدات بە پێکھێنانی خێزان، دێث سەردانی دەکات وە ثانۆس لەپێناو ئەو خێزانەکەی خۆی لەناو دەبات.

## ھێز و تواناکانی
سانۆس ئەندامێکی  گرنگی ڕەیس ئۆف سوپەرھیومانسە کە ناسراوە بە (تایتەنیان) کە ھەموویا ھێزی مانەوەیان لەژیان بۆ ھەتایە ھەیە، بەڵام ئەبەدی بەشێوەیەک کە ھێزەکەیان تێک نەچێ بەھۆی مانەوەیان، ھێزێکی ئەلیکترۆنی زۆر بەھێزی ھەیە کە وای لێدەکا، کەبەرگری و مانەوەی زۆر زۆربێ و ھیلاک نەبێت و ھێزی زۆبێ، وە ئەتوانێ لە ڕێگەی مێشکیەوە کۆنتڕۆڵی شتەکانی دەوروبەر بکات، بەدەر لەمانە دەتوانێ بیر و مێشک بخوێنێتەوە، وە ئەو بە بەویستی خۆی ئەتوانێ دەسکاری شتەکان بکات کە، وە ثانۆس لە شەڕی بەرامبەردا زۆر لێھاتووە، بەھۆی ئەوەی کە ڕاھێنانی پێکراوە لە ھونەری جەنگی لە تایتانەکان. سانۆس خۆی سەلماند لە شەڕی دژ بە ئۆدین و بە تایبەتی لە شەڕی دژ بە گالاکتۆس کە توانی خراپی بەسەر بێنێ.
سانۆس زۆر زیرەکە لە بواری تەکنەلۆجیا و لە زانستە پێشکەوتووەکان ھەمووی شارەزایە. وە کورسیەکی ھەیە کە دەتوانێ بەناو گەردووندا بیگوازێتەوە و دەتوانێ تەلەپۆڕت و گەشتی بەنێو کاتی پێ بکا وە پێی بجووڵێ بە ھەموو گەردوونەکاندا، وە ثانۆس بلیەمەتە و دەفری فڕیو بەکار دێنێ.

## دەرکەوتنەکانی لە فیلم و تەلەڤیزۆن

* یەکەمین دەرکەوتنی لە دیمەنێکی پاشناوەکانە لە فیلمی تۆڵەسێنەکان (٢٠١٢).
* لە فیلمی پارێزەرانی گەردوون (٢٠١٤) دووەمین دەرکەوتنی ھەبوو.
* لە فیلمی تۆڵەسێنەکان: سەدەی ئەڵتڕۆن (٢٠١٥)شدا دەرکەوتنی ھەیە.
* گەورەترین دەرکەوتنی ئەم کەسایەتیە لە ھەردوو فیلمی تۆڵەسێنەکان:جەنگی بێکۆتا و تۆڵەسێنەکان: کۆتایی یاریەکە بوو کە تێیدا سانۆس دژی ڕووبەرووی تۆڵەسێنەکان دەبێتەوە.

## سەرچاوەکان


پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان
پۆل:ھەتاھەتاییەکان
پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم
پۆل:فیلمی ئەکشنی خراپەکار
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای گەشتکردنی ڕەھەندییان ھەیە
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای دەستکاریکردنی وزەیان ھەیە
پۆل:ژنکوژی خەیاڵی
پۆل:گەورەخراپەکارەکانی کۆمیکەکانی مارڤڵ
ک. د. ئازاد

**کەریم دافعی** ناسراو بە **ک. د. ئازاد**، لەدایکبووی ١٩٦٠ (١٣٣٩ کۆچی ھەتاوی) ناوچەی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان شاعیری کوردە.

## ژیان
لە دەڤەری سەردەشت لە دایک بووە. قۆناغەکانی سەرەتایی و ناوەندی و دواناوەندی بە دوای یەکدا لە سەردەشت و بانە و میاندواو خوێندووە. پاشان چۆتە زانستگەی تەورێز و بڕوانامەی کارناسی لە بواری دەروونناسی و ڕاوێژکاەیدا وەرگرتووە. تێزی بڕوانامەکەی لەسەر کوردانی سۆران نووسیوە؛ لە ژێر ناوی: معرفی ویژگیھای فەرھەنگی کردان سوران (بە کوردی: ناساندنی تایبەتمەندییە کلتوورییەکانی کوردانی سۆران ). دواتر وەک مامۆستای قوتابخانە لە شاری بانە دەستی بە کار کردووە.
لە سەردەمی خوێندنی دواناوەندییەوە ھۆگری شێعر بووە. ساڵی ١٩٨٥ یەکەم شێعری لە گۆڤاری سروەدا بڵاو کردۆتەوە. ساڵی ١٩٨٩ بناغەی ئەنجومەنی ئەدەبیی شاری بانەی داڕشتووە و ماوەی ٥ ساڵ بەڕێوەبەری ئەو ئەنجومەنە بووە و تێیدا وانەی کوردی کوتۆتەوە.

## داڕشتەی شێعری
زمانی دەربڕینی ک. د. ئازاد سادە و ڕەوان و شێعرەکانی زۆربەیان دەچنە خانەی کورتە شێعرەوە. بابەتی سەرەکیی شێعرەکانی باسی خۆشەویستیی ئەوین و نیشتمانە.

## بەرھەمەکان
* **چ بکەم تا تۆ قەت بەھارت لێ نەتۆرێ**، کۆمەڵە شێعر؛ چآپی سوێد
* **تا ئاربەبای خۆشەویستی**، - کۆمەڵە شێعر؛١٩٩٠
* **چریکەکانی خامۆش** - کۆمەڵە شێعر؛ ٢٠١٤
* **برینەکان بە خوێ دەشۆم** - کۆمەڵە شێعر؛ ٢٠١٥
* **بالۆرەکانی غەریبی** - کۆمەڵەچیرۆک؛ ٢٠١٥
* **چریکەی خەونی ئەرخەوانی** - کۆمەڵە شێعر؛ ٢٠١٥
* **نیشتمانی تازەی شێعرم** - کۆمەڵە شێعر؛ ٢٠١٧
* **ویژگیھای کردان سوران**، توێژینەوە، ٢٠١٧ 
بێجگە لەو بەرھەمانی چاپ کراون گەلێک بەرھەمی چاپ نەکراو و ئامادەی چاپی ھەیە کە بواری بڵاوکردنەوەیانی بۆ نەڕەخساوە.

## نموونەی شێعر

* **وانە**

:برینەکان بە خۆی دەشۆم!
:تا گیان مابێ،
:قەت قەت لەبیرم نەچتەوە
:چەقۆ بۆ متمانە نابێ!

* **ئێوارە**

:وتی ئێوارە دێمەوە!
:ھەر دیار نەبوو
:بێ قەزا بێ!
:من چی ڕەنگی ئەرخەوانی و
:سوور و زەرد و ئاڵم ھەبوو
:بە ھەورەکانم ھەڵپڕژاند
:تا ئێوارە زووتر دابێ!

* **شەھید**

:لە نیشتمانەکەی مندا
:گەورەکانمان
:ئەو کەسانەن ئازا و بێ‌باک،
:ھەتا دەژین
:سەربەست دەژین،
:کە مردیشن
:بە بەرگەوە دەچنە ژێر خاک!

* **قانع**

:باڵایەکی تەژی درێژ
:بیرێکی تیژ
:بیرێکی ورد
:بەپێز وەک خەم،
:بەھێز
:وەک کورد!

## سەرچاوەکان

پۆل:شاعیرە کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
ئاڵەپیر

**ئاڵەپیر** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ئیسێوێ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**ئاڵەپیر** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بێناسە و لە باشوور لەگەڵ شارەدێی بێترخە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارەدێی ئیسێوێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی پێرسکە.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
تورکەمیر

**تورکەمیر** یان **ترکەمیر** (١٧٥٠ – ١٨٢٠) شاعیری کوردی سەدەی ھەژدە و نۆزدەیە. ھۆنراوەکانی وەکوو باقیی شێعری قوتابخانەی گۆرانی بڕگەیین. بڕێک لە ژیاننامەنووسەکانی بە لەکی عەشیرەی ئازادبەخت و بڕێک بە خەڵکی دڵفانیان داناوە. خۆی لە ھەڵبەستێکیدا دەڵێت من نە تورکم و نە عەرەب زمان، کوردم:


تورکەمیر نە تورک و نە عەرەولەفزم
کورد کەم سەواد حافزەلحەفزم

شێوازی شێعریی تورکەمیر لە قوتابخانەی گۆرانییەوە نزیکە کە بریتییە لە مەسنەوی بە کێشی بڕگەییەوە. یەکێ لە درێژترین و بەناوبانگترین ھۆنراوەکانی بەنای کوەنە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:شاعیرانی سەدەی ١٩یەم
پۆل:شاعیرەکانی کوردیی لەکی
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:شاعیرە کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
سەرووسروشتی

[thumb|یەکێک لە کارە سووپەرەکان کە بۆ یەسووع دەگەڕێتەوە،  [یەسووع، بەسەر ئاودا دەڕوات. تابلۆیەکی ھونەرمەند فرانسا بوشێ (François Boucher) سانت لوێس (۱۷٦٦) ڤێرسالیس.]]

دەستەواژەی **سەرووسرووشتی** (بە زمانی لاتینی: *supernātūrālis*: *supra* "سەرو" + *naturalis* "سروشتی"، بۆ جاری یەکەم لە: 1520–30 ز) بۆ ئەو شتانەی بۆ یاسا فیزیاییەکان ملکەچ ناکات بەکاردێت، یان دەکرێت بە واتایی بەکاربێت، و بۆ ئەو شتانەی سنووری ئاسایی یان مێتافیزیک تێدەپەڕێنێت بەکاربێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:مێتافیزیک
پۆل:عیرفان
پۆل:سروشت
پۆل:ئایین
شارل بوودلێر

وێنۆک|چەپ|200px
**شارل پیێر بوودلێر** () لە دایکبووی ٩ ئاپریلی ١٨٢١ لە پاریس شاعیر و نووسەر و ڕەخنەگری پێشەنگی فەڕانسەوی بوو.

## ژیان
بوودلێر لە پاریس لەدایک بوو. لە تەمەنی شەش ساڵیدا باوکی مرد. ساڵێک دواتر دایکی شووی بە سەروانێک کرد و بوودلێر کەوتە بەر دەستی زڕباب. قەت بە دڵخۆشییەوە ئەو ژیانەی نەدەھاتەوە بیر. لە تەمەنی ٢١ ساڵیدا ژنی خواست. ساڵی ١٨٦٧ بەھۆی جەڵتەی دڵ کۆچی دواییی کرد.

## پێگەی وێژەوانی

ھەموو خاوەن‌ڕایان، بێ ھیچ گومان و دوودڵییەک، بوودلێر بە سەردەق‌شکێنی شێعری مودێرن دادەنێن.
ئارتوور ڕەمبۆ(١٨٩١-١٨٥٤)، شاعیری پێشەنگ، دەڵێ: "بوودلێر شالیاری شاعیرانە". ئەو سەرقافڵەچیی شاعیران و تەنانەت زۆربەی ھونەرمەندانی مودێرنیشە. ھەمیەتی تایبەتیی ئەو لە نوێخوازی و تازەگەرییەکی پڕشنگداردایە کە ھاوکات داڕشتە و مانای پێکەوە ئەنگاوتووە.
دونیای مودێرن لە سەرپاکی بەرھەمەکانیدا شەپۆل دەدا. لە ڕاستیدا ئەوە بوودلێر بوو کە نرخ و مانای بە مودێرنیتە بەخشی.
ئیڤان بوونفوا، شاعیری ناوداری فەڕانسەوی دەڵێ: نابێ سەدەی نۆزدەھەم ھەر بە سەدەی مارکس و نیچە و کەمێک دواتر فڕۆیدەوە ناودێر کرێ، بەڵکوو سەدەی نۆزدەھەم ھەروەھا سەدەی بوودلێریشە. بوودلێر هەم باوکی شێعری مودێرن و هەم بە یەکێک لە هەنگاونەرانی پێش‌وەختەی سەمبولیسم و سووریالیسم دێتە ئەژمار. 

## بەرھەمەکان

بێجگە لە ڕەخنە و وتار، ئەم کۆپلە شێعرانە و چیرۆکێکی لە پاش بەجێ ماوە. سەرجەم کۆپلە شێعرەکان دواتر لە یەک بەرگدا به ناوی "گوڵە دۆزەخییەکان" بڵاو بوونەوە.

* خەفەت و ئامانج
* دیمەنە پاریسییەکان
* ئاوی ئاگراوی
* گوڵە دۆزەخییەکان
* شۆڕش
* مەرگ
* فانفاریا (تاقە چیرۆکێک کە بوودلێر نووسیویەتی)

## کۆچی دوایی

بوودلێر ڕۆژی ٣١ی ئووتی ١٨٦٧ لە تەمەنی ٤٦ ساڵاندا پاش ئەوەی بەھۆی جەڵتەی دڵ لایەکی جەستەی لە کار کەوتبوو، کۆچی دوایی کرد و لە گۆڕستانی مونپارناسی شاری پاریس نێژرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:نووسەرانی فەڕەنسی
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢١
پۆل:مردووانی ١٨٦٧
پۆل:وەرگێڕەکانی ئینگلیزی–فەڕەنسی
پۆل:نووسەرانی پاریسی
پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان
خەنجەر

200px|وێنۆک|خەنجەر
**خەنجەر** چەقۆیەکی نووکتیژە، لایەک یان ھەردوو لای تیژکراون. وەک چەکێک بۆ بەرگری و شەڕکردن بەکاردێت. خەنجەرە ئەوروپییەکان لە شێوەی شمشێرێکی کورتن و دەمیان ڕاستە، لە کاتێک خەنجەرە ڕۆژھەڵاتییەکان کەوانەیین. لەنێو چەندین کولتوور خەنجەر وەک کەرەستەیەکی جوانکاری لەبەردەکرێت لە بۆنەکان. لە کوردەواری پێشتر پیاوان خەنجەریان لەژێر پشتێنەکانیان دەبەست، ئێستا تەنیا لە بۆنە نەتەوەیی و کلتوورییەکان ھەڵی دەگرن.

## ئەمانەش ببینە
* شمشێر
* چەقۆ
* تیخ

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:خەنجەرەکان
پۆل:چەکە تیخدارەکان
پۆل:داھێنانە میسرییەکان
پێشمەرگە (ڕۆمان)

**پێشمەرگە** یەکەم ڕۆمانی نووسراو لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانە، ڕەحیمی قازی نووسیویەتی.
## شێوازی نووسین
ئەم چیرۆکە بە قەڵەمێکی ڕەوان و شێوەیەکی شیرین نووسراوە و باری ژیانی کوردەکانی ئێران نیشان ئەدات و چلۆنایەتیی دەرەبەگ و وەرزێر و زەبروزەنگی میری و پشتیوانیی شۆڕشی مەھاباد لە لایەن ھەموو تیرە و چینەکانی کوردستانی ئێرانەوە دەرئەخات و وەک ئاوێنە ئەو ئەڵقەیە لە مێژووی کوردستانا ئەنوێنێ.

## چاپەکان
چیرۆکی پێشمەرگە یەکەم جار ساڵی ١٩٥٩ لە شاری ئیرەوان و ساڵی ١٩٦١ لە بەغدا بە زمانی کوردی و ساڵی ١٩٦٣ لە باکۆ بە زمانی ئازەری چاپ کراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان
ھێرۆ (گوند)

**ھێرۆ** شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی ھێرۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

ئەم شارەدێیە ناوەندی ناحیەی ھێرۆیە.

## جوگرافیا

**ھێرۆ** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی وەسوێنە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی بەرد و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قەڵاتەڕەشێ لە شارستانی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی مڕە.

## مێژوو
ئەم گوندە لە ساڵی (١٩٦٤)دا کراوە بە ناوەندی ناحیەی ھێرۆ.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* ناحیەی ھێرۆ

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کانی بەرد، ھێرۆ

**کانی بەرد** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ھێرۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**کانی بەرد** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارەدێی ھێرۆ و لە باشوور لەگەڵ گوندی بیناسە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سیوەڵە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئاوەکە.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
سەلوە ڕەوزە شوقەیر

**سەلوە ڕەوزە شوقەیر ** () (٢٤ی حوزەیرانی ١٩١٦ – ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧) نیگارکێش و پەیکەرتاشێکی لوبنانی بوو.. یەکەم ھونەرمەندی ئەبستراکت بووە لە لوبنان.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٦
پۆل:مردووانی ٢٠١٧
پۆل:ھونەرمەندانی لوبنانی
پۆل:خەڵکی بەیرووت
بەستەسێنی خواروو

**بەستەسێنی خواروو** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ژاراوە، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**بەستەسێنی خواروو** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بەستەسێنی سەروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی سوڵتانەدێی کۆن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بارەپانە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارەدێی سەنگەسەر.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
یانیس ڕیتسووس

**یانیس ڕیتسووس** () (١ی ئایاری ١٩٠٩–١١ی تشرینی دووەمی ١٩٩٠، ئاتێن) شاعیری سەردەمی یوونان بوو.

ڕیتسووس بە یەکێک لە شاعیرە دیارەکانی سەردەم دێتە ئەژمار. ساڵی ١٩٧١ کە پابلۆ نێرۆدا، شاعیری گەورەی شیلی خەڵاتی نۆبێلی ئەدەبیاتی پێ بڕا، لە کاتی وەرگرتنی خەڵاتەکەدا، گوتی: «لەم جیھانەدا شاعیرێک دەژی کە لە من زیاتر شایانی وەرگرتنی ئەم خەڵاتەیە، ئەویش یانیس ڕیتسووسە.»

## وەرگێڕان بە کوردی
ئەم بەرھەمانەی یانیس ڕیتسووس کراونەتە کوردی:
# قەرتاڵەیەک پڕ لە ڕۆژباش (ھەڵبژاردەی شێعری ڕیتسووس) - وەرگێڕ: ئیسماعیل ئیسماعیل زادە

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٩
پۆل:مردووانی ١٩٩٠
تۆپزاوا، ژاراوە

**تۆپزاوا** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی ژاراوە، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.، لەئێستادا ئەم گوندە یەکێکە لە گەڕەکەکانی شارەدێی ژاراوە.

## جوگرافیا

**تۆپزاوا** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارەدێی ژاراوە و لە باشوور لەگەڵ گوندی برایم ئاوا و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کوشکەڵە و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سوڵتانەدێی تازە.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
حەوزی مەلەکردن

250px|وێنۆک|حەوزێکی مەلەکردنی ماڵان
**حەوزی مەلەکردن**، **مەلەوانگە**، یان **مەسبەح** ھەیکەلێکی دەستکردە بۆ لەخۆگرتنی ئاو دروست دەکرێت، بۆ مەلەکرن، واتەرپۆلۆ و چالاکییەکانی کەیفوەرگرتن کەڵکی لێ وەردەگیرێت. حەوزەکان دەکرێ لەژێر زەوی دروست بکرێن لەڕێی ھەڵکەندی چاڵ، یان لەسەر زەوی بن بە دروستکردنی دیواری پاڵشت، کە بەزۆری بە بەرکاھێنانی کۆنکریت دەکرێن. حەوزەکان لە قەبارە و شێوە جیاوازن. گەورەترینیان ئەوانەن کە بۆ یارییەکانی ئۆلۆمپیک بەکاردێن. حەوزەکان مەلەکردنی دابەشی سەر دوو جۆر دەبن؛ کراوە و داخراو، حەوزی داخراو ئەوەیانە کە لەنێو بینایەک دروستکراوە، و کراوەش ئەوەیانە کە بە ھیچ پێکھاتەیەک دانەپۆشراوە.

## ئەمانەش ببینە
* حەوز
* پەرژینی حەوز
* پێڕستی یارییە ئاوییەکان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:حەوزەکانی مەلەکردن
پۆل:کۆما ئاوییەکان
تەرەغە

**تەرەغە** کێوێکی قووچە بە بەرزایی ٢٢٠١ میتر لە ئاستی دەریا، لە ڕۆژئاوای شاری بۆکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان ھەڵکەوتووە. گوندێکیش هەر بەو نێوە لە نزیک کێوی تەرەغە هەیە کەمەڵبەندو جێی لە دایک بونو ژیانی مامۆستاعبدالرحمان شەرفکەندی هەژاری موکریانی و و کاک سادق شەرفکەندیە
تەرەغە بە هۆی ئەو شڕە قارمانەنای هێزی پێشمەرگەی کوردستان کە لە ساڵانی ٥٧ تا ٦٨ بەردوام بو و هەر وەها جێگای گڵکۆی شەهیدانی کوردستانە لە ناو خڵکو شاعیرانی کوردستان جێگەیکی تایبەتی هەیە

## سەرچاوە

پۆل:کێوەکانی کوردستان
کەرسۆنان

## گوندی کەرسۆنان هەڵکەوتووە لە ناوچە (ناحیە)ی ژاراوە، شارستانی پشدەر پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان

## گوندی کەرسۆنان هاوسنوورە لەگەڵ گوندەکانی: تۆبزاوا، ژاراوێ ی کۆن، برایماوا، کێلە سپیان، کەنجاڕە و سوڵتانەدێ ی کۆن

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگا

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
چاڵ (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

**چاڵ** یان **چوکور** () زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی تورکیە. باسی گەڕەکێک بە ناوی چاڵ دەکات، و لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧ ڕاگەیەندرا، و یەکەم ئەڵقە لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ دەرچوو. کۆتایی هات لە ۷ی حوزەیرانی ۲۰۲۱.

## فیلمھەڵگری
زنجیرەی چاڵ لە گەڕەکی فاتیح لە ئەستەمبوڵ گیراوە. ھەندێک لە بەشەکانی ئەڵقەی یەک و دووەمی وەرزی یەکەم لە پاریس، فەڕەنسا و ھەندێک لە بەشەکانی وەرزی سێیەم لە بەرلین، ئەڵمانیا فیلم گیراوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* '''چاڵ'''
* چاڵ - مانگ بۆ بەرھەمھێنان 
*  (ھەژماری فەرمیی توویتەر)
*  (ھەژماری فەرمیی ئینستاگرام)
* چاڵ لە یووتووب (چانێلی فەرمیی یووتووب)

پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە تورکییەکان
شێخان، سەنگەسەر

**شێخان** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگەسەر، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**شێخان** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی وەرتە و لە باشوور لەگەڵ گوندی سێوەیس و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی باریکان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی باراوی خواروو.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* شێخان

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ڕەسواجین

**رەسواجین** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگەسەر، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**رەسواجین** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دووپان و لە باشوور لەگەڵ گوندی بۆسکێن و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دووگۆمان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی زەنگلان.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ڕێگرەکانی ھیندۆستان

**ڕێگرەکانی ھیندۆستان** () فیلمێکی ئەکشن-سەرکێشیی ھیندی-زمانی داھاتووی ساڵی ٢٠١٨یە و لە نووسین و دەرھێنانی ڤیجای کریشنا ئاچاریایە. بەپێی ڕۆمانی ساڵی ١٨٣٩ی فیلیپ مێدەوز تێیلەرە بەناوی دانپیانانەکانی ڕێگرێک، و ئەمیتاب باچان، عامر خان، کاترینا کێف و فاتیما سانا شێخ ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن. بڕیارە لەکاتی دیوالی و لە ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ بڵاوبکرێتەوە.

## چیڕۆک
چیڕۆکی فیلمەکە بەپێی ڕۆمانی ساڵی ١٨٣٩ی فیلیپ مێدەوز تێیلەرە بەناوی دانپیانانەکانی ڕێگرێک، دەربارەی ڕێگرێک پێی دەڵێن ئەمیر عەلی

## نوێنەرەکان
* ئەمیتاب باچان بە ڕۆڵی ئیسماعیل، ڕێگرێکی پلە-باڵا، و باوکی ئەمیر عەلی (کە ھەڵی گرتووەتەوە)
* عامر خان بە ڕۆڵی ئەمیر عەلی، پاڵەوانی چیڕۆک، ڕێگرێکی دیاری بە بنەچە ئەفغانی دانیشتووی ھیندستانە، مناڵێکی ھەتیوو بوو و لەلایەن ڕێگرەکانەوە بەخێوکرا.
* کاترینا کێف
* فاتیما سانا شێخ
* ڕۆنیت ڕۆی
* شاشناک ئارۆرا
* عەبدول قادر ئەمین
* محەممەد زیشان ئەییووب
* ساتیادیڤ کانچارانا

## بەرھەمھێنان
تێچوونی بەرھەمھێنانی فیلمەکە ٢١٠ کرۆر (٣٢ی میلیۆن دۆلاری ئەمریکی) یە. و بوو بە گرانترین بەرھەمی یاش ڕاج فیلمز، لەپاڵ *[[تایگەر زیندووە]]* (٢٠١٧). وێنەگرتنی فیلمەکە لە ٥ی حوزەیرانی ٢٠١٧ لە ماڵتا دەستی پێکرد. فیلمەکە لە میھرانگارھ فۆرت، جۆدپور لێ دەدرێت. بەھەمان شێوە لە تایلەندیش دەست بە لێدانی دەکرێت. دەمی ململانێی فیلمەکە لە ڕاجستان وێنەی گیراوە.

ئەمە دووەم جاری ھاوکاریکردنی خانە لەگەڵ ڤیجای کریشنا ئاچاریا و کاترینا کێف، دوای *[[دووم ٣]]* (٢٠١٣).
جاکی شرۆف بەشێک بوو لە فیلمەکە، بەڵام ڕۆڵەکە ھەڵوەشایەوە بەھۆی کێشەی پابەندبوونەکان.

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* ''ڕێگرەکانی ھیندۆستان'' لە بۆلیوود ھەنگاما

پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٨
پۆل:فیلمە داھاتووەکان بە زمانی ھیندی
پۆل:یاش ڕاج فیلمز
پۆل:فیلمە ھیندی-زمانەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ھیندییەکان
پۆل:فیلمەکانی یاش ڕاج فیلمز
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەکشنییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس
پۆل:فیلمەکان کە لە ماڵتا وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری مومبای وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە تایلەند وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ھیندییەکان
پۆل:فیلمە نایابە ھیندییەکان
پۆل:فیلمەکان کە لە مەغریب وێنەیان گیراوە
کێبڵی جۆری ٥

[وێنۆک|کێبڵێکی کەم ڕووتکراو کە چوار [جووت بادراو|جووتی بادراو (ھەشت وایەر) نیشاندەدات.]]

**کێبڵی جۆری ٥**، بە گشتی بە **کات ٥** ئاماژەی بۆ دەکرێت، کێبڵێکی جووت بادراوە بۆ تۆڕە کۆمپیوتەرییەکان. کێبڵە ستانداردەکە لەتوانایدایە تا ١٠٠ مێگاھێرتز دابین بکات، و بۆ زۆر جۆری ئیترنێتی سەروو جووت بادراو گونجاوە. وە کات ٥ بۆ ھەڵگرتنی نیشانەکانی تر ھەوەکوو پەیام ناردن بە تەلەفۆن و ڤیدیۆ بەکاربراوە.

## کۆتایی پێھێنان




چەشنی کێبڵەکان، چەشنی کۆنێکتەرەکان و کێبڵکاریی تۆپۆلۆژییەکان بە TIA/EIA-568-B پێناسکراون. نزیکەی ھەمیشە، کۆنێکتەرە یەکەیییەکانی 8P8C (کە بەزۆری بە کۆنێکتەرەکانی RJ45 ئاماژەیان پێ کراوە) بۆ گەیاندنیان بە کێبڵی جۆری ٥ بەکارھاتوون. کێبڵەکە یان بە سیستمی T568A یان بە سیستمی T568B کۆتایی دێت. دوو سیستمەکە بەیەکسانی باش کار دەکەن، و دەشێت لە دامەزراندنێک تێکەڵکرابن بە مەرجێک ھەمان سیستم بەکارھاتبێت لە ھەردووک کۆتایی ھەر کێبڵێک.

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:کێبڵەکانی ئیترنێت
پۆل:ھێڵەکانی بڵاوکردنەوە
مایکرۆسۆفت ڤیژواڵ ستودیۆ

**مایکرۆسۆفت ڤیژواڵ ستودیۆ** () ئای دی ئییەکە لەلایەن مایکرۆسۆفتەوە پەرەی پێدەدرێت. بۆ گەشەپێدان بە بەرنامەکانی کۆمپیوتەر، ھەروەھا وێبگەکان، ئەپلیکەیشنەکانی وێب، ڕاژەکانی وێب و ئەپەکانی مۆبایل بەکارھاتووە. ڤیژواڵ ستۆدیۆ سەکۆکانی گەشەپێدانی نەرمامێری مایکرۆسۆفت بەکاردەھێنێت وەکوو: ویندۆز ئەی پی ئای، ویندۆز فۆرمز، دامەزراندنی دەرخستنی ویندۆز، فرۆشگای ویندۆز و مایکرۆسۆفت سیلڤەرلایت. دەتوانێ ھەردووک کۆدی خۆماڵی و کۆدی بەڕێوەبردن بەرھەم بھێنێت.

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* دروستکردنی پاکەتە زیادکراوەکان بۆ ڤیژواڵ ستودیۆ بە بەکارھێنانی 
* 

پۆل:مایکرۆسۆفت ڤیژواڵ ستودیۆ
پۆل:نەرمامێرەکانی ١٩٩٧
تەواوی مێژوو (پەرتووک)

**تەواوی مێژوو** ()، پەرتووکێکی مێژوویی کلاسیکی ئیسلامیە کە لەلایەن ئیبن ئەسیری جزریـەوە نوسراوە. لە دەوروبەری ١٢٣١ز/٦٢٨هـ دا تەواوکراوە، یەکێ لە گرنگترین کارە مێژوویە ئیسلامیەکانی دنیایە. ئیبن ئەسیر بۆخۆی هاوسەردەمی سەلاحەدینی ئەیووبی بوە.

## ناوەڕۆکی تەواوی مێژوو
پەرتووکی تەواوی مێژوو بەپێی بەرگ، ساڵ و یەکە داڕێژراوە. 

تەواوی مێژوو پێکدێت لە چەن بەرگێک. هەر بەرگێکی دابەشکراوە بە پێی ڕیزکردنی مێژوویی ڕووداوەکان (کرۆنۆلۆجی) بەپێی ساڵ. بۆ نمونە بەشی "ساڵی یەک و نەوەد و چوارسەد" واتە ٤٩١ بەشێکە لە کتێبەکە. هەموو ساڵێکیش چەن یەکەیەکە، ئەمەیان ئیتر ئەکرێ ساڵەکانی پێش و دوا کەوتبێت. ئەم یەکانە ئەکرێ باسی مردن، لەدایکبوون و جێگرتنەوەی دەوڵەتە گەورەکان بکات بۆ نمونە سەلجوقیە تورکەکان. یەکەکان ڕووداوە گەورە سیاسیەکانیشی تێدا باسکراوە، بۆ نمونە 'فرانک'ەکان یان تەتەرەکان (مەغۆل)، و هەروەها جەنگی گەورەی وەک گوشاردانی قودس (١٠٩٩).

## سەرچاوەکان

پۆل:کتێبەکانی ئەهلی سونە و جەماعە
پۆل:کتێبەکانی ئەھلی سونە و جەماعە
ئەلێکس لاوتەر

**ئەلێکس لاوتەر** (لەدایک بووی ٤ی مایسی ١٩٩٥) ئەکتەرێکی بەریتانییە. بەناوبانگە لە رۆڵی لە زنحیرە درامای تۆڕی نێتفڵکس، کۆتایی دونیای نەفرەتی، ھەروەھا لە رۆڵی ئالان تورینگی بچووک لە فلیمی یاری لاسییکردنەوە (٢٠١٤) بەشداری کردووە. ئەوە بووە ھۆی ئەوەی کە خەڵاتی باشترین نواندنی لاوی ساڵی بازنەی ڕەخنەگرانی لەندەنی پێبدرێت، ھەروەھا ستایشی رۆڵی ناسراو بە کیننی لە ئەڵقەی (بێدەنگ بە و سەما بکە) ی وەرزی سێی زنجیرەی خەیاڵی زانستیی ئەنتۆلۆژی ئاوێنەی رەش کراوە.

## ژیاننامە
لاوتەر لە پیتەرسفیڵد، ھەمپشر لە دایک بووە. بچووکترینی سێ منداڵ بووە لە خێزانەکەی، ئەو وتی کە ئیلھامی بوون بە ئەکتەری دەگەرێتەوە بۆ سەردەمی منداڵی، ئەو کاتەی کە خەریکی میکیاژ کردنی یارییەکانی بووە بۆ کات بەسەربردنی خۆی. دایک و باوکی ھەردووکیان لە بواری یاسا کار دەکەن، برا گەورەکەشی، کامیرۆن لاوتەر، کاری بەرھەمھێنانی فیلم دەکان، خوشکە گەورەکەشی ئیڵی لاوتەر لە پۆلیسی گشتی کار دەکات. لە ساڵی ٢٠١٠، ھەردوو برا پێکەوە کاریان لە فلیمی ترس کرد.

لە ساڵی ٢٠٠٩، لاوتەر کاری نوسین و ئەکتەری لە شانۆگەرییەکی یانەی دراما لە کۆلێژی چورچەر کرد. لاوتەر لە قوتابخانەکەی، رۆڵی ڕاتی بینی لە شنەبای نێوان بییەکان. لاوتەر درامای لە شی سی ئێس ئی نەخوێند، ھەتاوەکو یەکەمین کاری پیشەیی خۆی لە بواری نواندن، وا دانرابوو کە مێژوو لە کۆلێژی کینگیز لەندەن بخوێنێت. لاوتەر ڕاھێنانی لەگەڵ شانۆی نیشتیمانی لاوانی کرد.

## پیشەگەری
لاوتەر لە تەمەنی شازدە ساڵییەوە، دەستی بە کاری ئەکتەری پیشەگر کرد، ئەو کاتەی کە لە رۆڵی جۆن بلاکمۆر کرد لە شانۆی ساوث داونسی دەیڤید ھەیر کرد لە فیستیفاڵی چێشتەری شانۆیی. یەکەم دەرکەوتنی لە سینەما، لە فلیمی براوەی خەڵاتی ئۆسکار گەمەی لاسییکردنەوە لە ساڵی ٢٠١٤ بوو. ئەم نواندنەی بووە ھۆی ئەوەی کە خەڵاتی باشترین نواندنی لاوی ساڵی بازنەی ڕەخنەگرانی لەندەنی ساڵی ٢٠١٥ی پێبدرێت.

لە ساڵی ٢٠١٦، لاوتەر رۆڵی سەرەکی ناسراو بە کینی بینی لە ئەڵقەیەکی وەرزی سێی درامای ئەنتۆلۆژی بەریتانیی خەیاڵی زانستی ئاوێنەی رەش. ھەر چەندە ئەڵقەکە، پێداچوونەوەی جۆراجۆری بۆ کرا، بەلام ستایشی لاوتەر ستایشی نواندن و دەرکەوتنێکی ناوازەی تێدا کرا. لە ساڵی ٢٠١٧، لەگەڵ جێسیکا باردن، رۆڵی سەرەکی جەیمس لە درامای تەلەفزیۆنیی رەسەنی نێتفڵکس، کۆتایی دونیای نەفرەتی بینی. نواندنەکەی لاوتەر، بووە ھۆی کە ستایشی زیاتری لە لایەن ڕەخنەگرانەوە پێبەخشرێت.

## ناسینەوە
لاوتەر لە لایەن ماگی سمیث لەسەر کارەکانی ستایش کراوە، پێی وتووە کە «زۆرینەمان ژیانمان تەرخان کردووە بۆ ئەوەی ئەوە بە دەست بێنین کە تۆ بەم تەمەنە بچووکە بە دەستت ھێناوە». لاوتەر بەرواردی بین ویشاوی ئەکتەری پێ کراوە، کە خۆشی ئەوی بە ئادڵی خۆی داناوە.

## فیلمنامە

### فیلم

### تەلەفزیۆن

### شانۆ

### رادیۆ

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی بەڕیتانی
پۆل:ئەکتەرانی تەلەڤیزیۆنییە بەڕیتانییەکان
جێسیکا جانز (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

**مارڤڵ جێسیکا جۆنز** یان **جێسیکا جۆنز** () زنجیرەیەکی ھەستبزوێن و سووپەرھیرۆی ئەمریکییە. و لە لایەن مێلیسا ڕۆزنبرگەوە ئامادە کراوە و لەسەر کتێبێکی چیرۆکێکی نەخشێندراو بە هەمان ناو دروستکراوە. ئەڵقەکانی وەرزی یەکەم لەسەر نێتفلیکس لە ۲۰ی تشرینی دووەمی ۲۰۱٥ دابەزی. لە کانوونی دووەمی ۲۰۱٦ نێتفلیکس زنجیرەکەی بۆ وەرزی دووەم نوێکردەوە.

## ئەکتەر و کەسایەتییەکان
* کریستین ڕیتەر بە ڕۆڵی جێسیکا جۆنز
* مایک کۆڵتەر بە ڕۆڵی لوک کەیج
* ڕاچێڵ تایڵۆر بە ڕۆڵی پاتریشا "ترێش" واڵکەر
* وێڵ تراڤاڵ بە ڕۆڵی وێڵ سیمبسۆن
* ئێرین مۆریاتی بدور بە ڕۆڵی شڵوتمان
* ئیکا داڕڤڵ بە ڕۆڵی مڵکۆم دۆکاسی
* کاری ئان مۆس بە ڕۆڵی جێری ھۆگارت
* دەیڤد تینانت بە ڕۆڵی کێڵگریف

## ئەڵقەکان
### وەرزی یەکەم
وەرزی یەکەمی زنجیرەکە لە ۲۰ی تشرینی دووەمی ۲۰۱٥ لەسەر نێتفلیکس پەخشکرا.

### وەرزی دووەم
وەرزی دووەم لە ۱۷ی کانووی دووەمی ۲۰۱٦ بە ۱۳ ئەڵقە نوێکرایەوە.

## پێشوازی

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* *[http://www.netflix.com/title/80002311 جێسیکا جۆنز]* لەسەر نێتفلیکس
* 

پۆل:جێسیکا جۆنز (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
پۆل:کارە مێینە خەیاڵییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕووداوەکانی دەکەوێتە ناو شاری نیویۆرک
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە وروژێنەرەکان
پۆل:زنجیرە دراما ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان
پۆل:نیۆ نوار
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە وروژێنەرە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە خەڵاتی پیبۆدییان وەرگرتووە
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنیانەی کە خەڵاتی ھوگۆیان بردۆتەوە
پۆل:تەلەفزیۆنی فێمینیست
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە درامییە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە سووپەرھیرۆییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی
پۆل:زنجیرە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
پۆل:خەیاڵ سەبارەت بە جڵەوکردنی عەقڵ
جێسیکا باردن

**جێسیکا باردن** (لەدایکبووی ٢١ی تەممووزی ساڵی ١٩٩٢) ئەکتەرێکی بەریتانییە، بە نواندنی ڕۆڵی سەرەکی لە زنجیرە درامای ڕەسەنی نێتفڵکس و کەناڵ ٤، کۆتایی دونیای نەفرەتی بە ڕۆڵی ئەلیسا ناسراوە. ھەروەھا باردن رۆڵی جەستنی لە زنجیرە درامای پنسە ترسناکەکان بینیووە.

## ژیان و پیشەگەری
باردن لە نۆرتاڵرتۆن لە باکووری یۆکشیر لە ساڵی ١٩٩٢ دایک بووە، لە ساڵی شاری وتربی لە رۆژھەڵاتی یۆکشیر نیشتەجێ بووە. چووەتە دواناوەندی وتربی.

لەساڵی ١٩٩٩، دەستی بە کاری ئەکتەری کردووە، بە ڕۆڵێکی بچووک لە زنجیرە درامای تەلەفزیۆنی دایک و باوکم بوونەوەری ئاسمانین. دواتر لە چەند ئەڵقەیەکی دراماکانی نۆ ئەنجلیس و ڕاونان دەرکەوتووە.

لە ساڵی ٢٠٠٧، ڕاگەیندرا، کە باردن ڕۆڵی کێڵی مۆرتۆن لە درێژە درامای شەقامەکانی کۆرنیشن دەبینێت. یەکەم دەرکەوتنی لێی لە شەممەی ١٨ ی ئاداری ٢٠٠٧ بوو. لە نیسانی ٢٠٠٨، ڕاگەیەندرا کە خێزانی مۆرتۆن دراماکە بە تەواوی بە جێدێڵن. دوای ساڵێک و نیو لە کارکردنی لەو درامایە، دوایین دەرکەوتنی باردن لە دراماکە لە ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ بوو. لە دواییدا، باردن لە کۆمەڵێک دراما و شانۆ و فیلم بە چەند ڕۆڵێکی لاوەکی و بچووک بەشداری دەکرد.

لە ساڵی ٢٠١٧، لە زنجیرە درامای رەسەنی نێتفڵکس و کەناڵ ٤ کۆتایی دونیای نەفرەتی بە ڕۆڵی سەرەکی ئەلیسا لە پاڵ ئەکتەر ئەلێکس لاوتەر بەشداری کرد. ڕەخنەگران ستایشی نواندنی لە دراماکەدا کردووە.

## فیلمنامە

### فیلم

### تەلەفزیۆن

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەئەکتەرە منداڵە ئینگلیزەکان
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئینگلیزی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئینگلیز
دوێڵە

**دوێڵە** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگەسەر، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان. وە ناوی دوێڵەش پێدەچێت لە (دولە)ی عەرەبیەوە هاتبێت کە بە واتای دەوڵەتی بچووک دێت. گوایە پێشتر دەوڵەتێکی بچووکی لێبووە.وە سەر بە تیرەی خەیلە لە هۆزی ئاکۆیە

## جوگرافیا

**دوێڵە** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سڵێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی زینوێی ماخوبزنان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی بایەوان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی خەزێنە.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ھەڵشۆ

**ھەڵشۆ** شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی ھەڵشۆ، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

ئەم شارەدێیە ناوەندی ناحیەی ھەڵشۆیە.

## جوگرافیا

**ھەڵشۆ** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی ئەسپی جاڕ و لە باشوور لەگەڵ گوندی شێخ جونەت و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سالک و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی لاس.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* ناحیەی ھەڵشۆ

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
شارۆش

**شارۆش** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەنگەسەر، قەزای پشدەر، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**شارۆش** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کاسکان و لە باشوور لەگەڵ گوندی پردمەمکە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سەپێکان لە شارستانی سەردەشت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ڕەژی کەرێ.شارۆش گوندێکە کە دەکەوێتە بناری قەندیل ناوی گوندی شارۆش لە ئەوەوە هاتوە کە پاشایەک پاشایەتی بناری قەندیلی دەکرد و پاشایەکەش لەم گوندە دەژیا ناویشی پاشا ڕۆس بووە لەبەر سەختی زمانەکە ناوی گۆردرا بە شارۆش

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
فاتیمە سانا شێخ

**فاتیمە سانا شێخ** () خانمەکتەر و وێنەگرێکی ھیندییە. بەشێوەیەکی سەرەکی لە فیلمە سینەمایییەکانی بۆلیوود و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان دەردەکەوێت. زیاتر بە ڕۆڵی کچی ساوا (بھارتی) لە فیلمی چاچی ٤٢٠ ناسراوە. لە دوایین ڕۆڵەکانی ئەم دواییانەی، ڕۆڵی گیتا فۆگات دەگێڕێت، زۆرانبازێکی ھیندی و کچی ماھاڤیر سینگ فۆگات (کە لەلایەن عامر خان ڕۆڵی گێڕدراوە) لە فیلمی بۆلیوود، *[[دەنگەل]]*.

## پیشە و ژیانی پێشوو
فاتیمە لە ڤیپان شارما، ھیندوویەکی خەڵکی جامو، و ڕاج تاباسوم، موسڵمانێکی خەڵکی سرینگر لەدایک دەبێت. شێخ لە ١٩٩٧ لەگەڵ کەمال حەسەن بە فیلمی *چاچی ٤٢٠* دەستی بە پیشەی فیلم کرد. ڕۆڵی بھارتی، جایپراکاش «جای» پاسوان و کچی جانکی پاسوانی گێڕا. لە ٢٠٠١ لە فیلمی وەن ٢ کا ٤ دەرکەوت، کە شاروخ خان و جوھی چاولاش ڕۆڵیان تێدا گێڕاوە. لە ٢٠٠٨، لە فیلمی درامیی ھیندیی تاھات ڕۆڵی زۆیای گێڕا. لە ٢٠٠٩، چووە ناو زنجیرەی ڕۆژانەی تەلەڤیزیۆنی ھەروەکوو لەیدیز سپێشڵ کە ڕۆڵی کچی یەک لە پاڵەوانەکانی چیڕۆکەکەی گێڕا، ئاگلێ جانام مۆھێ بیتییا ھێ کێجۆ کە ڕۆڵێکی نەرێنیی گێڕا. وە لە فیلمی کۆمێدیی *[[بیتتوو بۆس]]* (٢٠١٢)، فیلمی ڕۆمانتیکیی *[[ئاکاش ڤانی]]* (٢٠١٣) و فیلمی بیرۆکەییی دەنگەل (٢٠١٦) کاری کردووە. لە ٥ی ئایاری ٢٠١٧، بڵاوکرابووەوە کە شێخ ویستوویەتی لەگەڵ ئەمیتاب باچان، عامر خان و کاترینا کێف لە فیلمی ڕێگرەکانی ھیندۆستان ڕۆڵ بگێڕێت.

## فیلمۆگرافی

;تەلەڤیزیۆن
* *[[بێست ئۆڤ ڵەک نیککی]]* وەک ڕیچا شیڤۆی (دەرکەوتنی تایبەت لە دیمەنی کوڕەکان چاویان بە کچەکان دەکەوێت)
* *[[لەیدیز سپێشڵ]]*، گیتیی کچی ناندا شیندی
* *[[ئاگلێ جانام مۆھێ بیتییا ھێ کێجۆ]]* وەک دوژمنی سوومان

## دەستکەوتەکان

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 
* 
* 
* ڕاستییەکان دەربارەی فاتیمە سانا شێخ

پۆل:خانمەکتەران لە تەلەڤیزیۆنی ھیندی
پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ھیندی
پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی مومبای
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢

پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ھیندییەکان
پۆل:ئەکتەرە کشمیرییەکان
لوک کەیج (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

**لوک کەیج** یان **ماڕڤڵ لوک کەیج** () بریتییە لە زنجیرە درامایەکی جووڵە و سووپەرھیرۆی ئەمریکی، و لەسەر کەسایەتی لوک کەیجی چیرۆکە نەخشێندراوەکانی ماڕڤڵ کۆمیکس دروستکراوە. ئەڵقەکانی وەرزی یەکەم لەسەر نێتفلیکس لە ۳۰ی ئەیلوولی ۲۰۱٥ دابەزی.

## ئەکتەر و کەسایەتییەکان
* مایک کۆڵتەر بە ڕۆڵی لوک کەیج

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 
*  لەسەر تەماتە تێکچووەکان

پۆل:لوک کەیج (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:زنجیرە دراما ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان
پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان
پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕووداوەکانی دەکەوێتە ناو شاری نیویۆرک
پۆل:زنجیرە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
ئەنوەر عەرەب

**ئەنوەر عەرەب**، [ئالان عەرەب] لەدایکبووی ١٣٦٤ی ھەتاوی (١٩٨٥) لە بۆکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان شاعیر، نووسەر و وەرگێڕی کوردە.

ئەنوەر عەرەب لە شاعیرانی نوێخواز دێتە ئەژمار و بە دوو زمانی کوردی و فارسی شێعر و وەرگێرانەکانی لە گۆڤار و بڵاڤۆگەکاندا بڵاو بوونەتەوە. ساڵی ٢٠١٤ یەکەم کۆمەڵەچیرۆکی لە چاپ دا. پێشتر بۆ ماوەی خولێک بەرپرسی ئەنجومەنی ئەدەبیی بۆکان بوو. ھاوکات چالاکێکی مەدەنی و داکۆکیکارێکی مافی کۆڵبەران و ئازادیی قەڵەم و ئەندێشەیە.
ڕۆژی ١٢ پووشپەڕی ٩٧ھەتاوی (٢٠١٨ی تەممووزی ٣) ھێزە ئەمنییەکانی ئێران ڕژانە شوێنی کارەکەی و دەسبەسەریان کرد و گوازرایەوە بۆ بەندیخانەی ورمێ.

## بەرھەمەکان
# **لە چاوەڕوانیی پیاوێکی کراسزەردی گوڵگوڵیدا**- کۆمەڵەچیرۆک - ٢٠١٤.

## نموونەی شێعر
:لەسەر پردەکە
:ڕێک لەسەر پردەکە
:لەو شوێنەی وا ھەمیشە چاوەڕێم دەکردی
:پیاوێک دەیھەوێ خۆی تووڕ داتە خوارێ

:ھیچ کەس نازانێ،
:پیاوێک لەسەر پردەکە
:ڕێک لەسەر پردەکە
:بە پاڵتاوێکی درێژ و کڵاوێکی پەشمینەوە
:بۆ چی خۆی تووڕ دەداتە خوارێ؟
:لە خوار پردەکە
:ڕێک لە خوار پردەکە
:لەو شوێنەی وا ھەمیشە چاوەڕێت دەکردم
:چەند کەسیتر چاوەڕێن،
:چەند پیاو و
:چەند ژن،
:تۆش وا لە دوورە بە ھەڵاتن دێی
:تا ببینی
:پیاوێک لەسەر پردەکە
:ڕێک لەسەر پردەکە
:چۆن خۆی تووڕ دەداتە خوارێ
:بە پەلەی،
:چاوێکت لای کاتژمێرە و
:چاوێکت لای
:پیاوێکە تا خۆی تووڕ داتە خوارێ.

:لەسەر پردەکە
:ڕێک لەسەر پردەکە
:پیاوێک بە پاڵتاوێکی درێژ و کڵاوێکی پەشمینەوە
:داگەڕا خوارێ و
:بە سانایی بە لام دا تێپەڕ بوو
: «ناشێ لە بیر کەم ئەم ڕووداوە»

:لەسەر پردەکە
:ڕێک لەسەر پردەکە
:بە ھەر دووچاوی خۆم بینیم
:پیاوێک بە پاڵتاوێکی درێژ و کڵاوێکی پەشمینەوە
:داگەڕا خوارێ و
:بە سانایی بە لام دا تێپەڕ بوو.

:لەسەر پردەکە
:ڕێک لەسەر پردەکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:نووسەرانی کورد
بەرگریکەرەکان (کورتەزنجیرە)

**ماڕڤڵ بەرگریکەرەکان** () زنجیرەیەکی وێبی ئەمریکییە، و لە ئامادەکردنی دۆگلاس پیتەر و مارکۆ ڕامیرزە، و لەسەر کەسایەتییەکانی دێردێڤڵ، لوک کەیج، جێسیکا جۆنز، مستی ئاسنین دروستکراوە.

ئەڵقەکانی زنجیرەکە بە پێی داوا لەسەر نێتفلیکس لە ۱٨ی ئابی ۲۰۱۷ دابەزی.

## ئەکتەر و کەسایەتییەکان

### ئەکتەر سەرەکییەکان
* چاڕڵی کۆکس بە ڕۆڵی مات مۆردۆک (دێردێڤڵ)
* کریستین ڕایتەر بە ڕۆڵی جێسیکا جۆنز 
* مایک کۆڵتەر بە ڕۆڵی لوک کەیج 
* فین جۆنز بە ڕۆڵی دانی راند (مستی ئاسنین)

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 

پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی جیھانی سینەمایی ماڕڤڵ
پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕووداوەکانی دەکەوێتە ناو شاری نیویۆرک
پۆل:زنجیرە دراما ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان
پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٧
پۆل:زنجیرە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
مستی ئاسنین (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

**ماڕڤڵ مستی ئاسنین** یان **مستی ئاسنین** () زنجیرەیەکی ئەمریکییە و لەسەر کەسایەتییەکی نەخشێندراو بە ھەمان ناو دروستکراوە، زنجیرەکە لە بەرھەمھێنانی تەلەڤیزیۆنی ماڕڤڵ لەگەڵ ستۆدیۆکانی ئەی بی سیە، و لە نیسانی ۲۰۱٦ دەست بە تۆمارکردنی زنجیرەکە کرا و پاشان لەسەر نێتفلیکس دابەزی.

## چیرۆکی زنجیرەکە
دوای ماوەیەکی درێژ دانی بۆ نیویۆرک دەگەڕێتەوە، تا دژ بە تاوان و بۆگەنی شەڕ بکات، ئەمەش بە بەکارھێنانی ھێز و توانەکەی بە بانگکردنی مستی ئاسنین.

## ئەکتەر و کەسایەتییەکان

### کەسایەتییە سەرەکییەکان
* فین جۆنز بە ڕۆڵی دانی راند (مستی ئاسنین)
* جێسیکا ھێنویک بە ڕۆڵی کوڵین وێنگ
* دەیڤد وێنھام بە ڕۆڵی ھاڕڵۆد میچام 
* جێسیکا ستروپ بە ڕۆڵی جۆی میچام
* تۆم بێڵڤری بە ڕۆڵی وارد میچام

### کەسایەتییە لاوەکییەکان
* کاری ئان مۆس بە ڕۆڵی جێری ھۆگارت 
* مایکڵ مایز

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* *[http://www.netflix.com/title/80002612 مستی ئاسنین]* لەسەر نێتفلیکس
* 

پۆل:مستی ئاسنین (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی جیھانی سینەمایی ماڕڤڵ
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕووداوەکانی دەکەوێتە ناو شاری نیویۆرک
پۆل:زنجیرە دراما ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان
پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٧
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی ھونەری جەنگی
پۆل:زنجیرە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ھونەرە جەنگییەکان