بەڵقیس

**بەڵقیس** شاژنی شانشینی سەبا، ھەروەھا کەسایەتیێکە لە دەقی ئایینە ئیبراھیمییەکان باسی لێوە کراوە.
## لە ئیسلام
### لە قورئاندا
لە قورئاندا، لە سوورەتی نەمل، بەسەرھاتەکەی لەگەڵ پێغەمبەر سولەیمانە، دوای ئەوەی کە خودای گەورە بەسەرھاتی سولەیمان و مێروولە باس دەکات، ئینجا باسی ھەواڵی شانشینی سەبا و شاژنە بەڵقیس دەکات کە ئەم ھەواڵە لەڕێگەی پەپووسلێمانە (ھود ھود) دەگات بە پێغەمبەر سولەیمان. خوای گەورە دەفەرموێت:

: واتە: (ئینجا سولەیمان) کەوتە بەسەرکردنەوە و پشکنینی باڵندەکان و وتی: چیمە پەپووسلێمانە نابینم؟ یان لێرە نیە و لە نادیارانە؟

: واتە: (ئینجا سولەیمان وتی:) سوێند بێت سزایەکی زۆر توندی دەدەم یان سەری دەبڕم یان بە بەڵگەیەکی ڕوون و ئاشکرا دێت بۆ لام (لەسەر نادیاربوونی).

: واتە: ئینجا ماوەیەکی زۆر نەمایەوە (و پەپوو ھاتەوە و بە سولەیمانی) وت ئاگادار بووم لە شتێک کە تۆ ئاگادار نیت لێی و لە (وڵاتی) 'سەبا'و ھەواڵێکی ڕاست و درووستم بۆ ھێناویت

: واتە: بەڕاستی من بۆم دەرکەوت ژنێک پاشایەتییان دەکات و ھەموو شتێکی پێ دراوە (لە ھێز و دەسەڵات و نیعمەت...) و تەختیکی (پاشایەتی) مەزنی ھەیە

: واتە: خۆی و گەلەکەییم بینی سوژدە بۆ خۆر دەبەن لە جیاتی خودا و شەیتان کارەکانیانی بۆ ڕازاندبوونەوە جا لە ڕێگا(ی ڕاست) لایدان و ئیتر ڕێگای حەق نادۆزنەوە

: واتە: (شەیتان ڕێی لێگرتن) بۆ ئەوەی سوژدە نەبەن بۆ ئەو خوایەی کە نھێنی دەردەکێشێت لە ئاسمانەکان و زەویداو دەزانێت ئێوە چی دەشارنەوە و چیش ئاشکرا دەکەن

: واتە: خوا ئەو زاتەیە کە جگە لەو خوایەکی تر نیە، خاوەنی تەختی مەزن وگەورەیە

: واتە: (سولەیمان بە پەپووی) وت: ئێمە سەیر دەکەین (لێ دەکۆڵینەوە) (تا بزانین) ئایا ڕاست دەکەی یان لە درۆزنانیت

: واتە: (ئینجا سولەیمان نامەیەکی نووسی و فەرمانی کرد بە پەپوو) ئەم نامەیەم بۆیان ببە و بۆیان فڕە بدە و ئینجا لێیان دوورکەوە (لە شوینیک خۆت حەشاردە) و سەیرکە بزانە چی دەگەڕێننەوە و وەڵامیان چیە

: واتە: (بەڵقیس) وتی: ئەی ڕێزداران و پیاوماقوڵان بەڕاستی من نامەیەکی پیرۆز و ڕیزداریان بۆ ھاویشتووم

: واتە: بەڕاستی ئەو (نامەکە) لە سولەیمانەوە و بە ناوی خودای بەخشندە و میھرەبانە.
جا لێرە نامەکە بەناوی خودای بەخشندە و میھرەبانەوە دەست پێ دەکات و دەڵێت:

: واتە: خۆتان بە گەورە مەزانن لەسەرم و بە موسڵمانی (و مل کەچی) وەرن بۆ لام

: واتە: (بەڵقیس) وتی: ئەی پلەداران و سەرۆکەکان ڕای خۆتان دەربڕن سەبارەت بەم کارە، من ھیچ بڕیارێکم نەداوە ھەتا ئێوە لێی ئاگادار نەبووبن و ڕاتان لەسەری نەدابێت

: واتە: (ئەنجومەنەکەی) وتیان ئێمە خاوەن ھێز و ئازایەتی توند و سەختین فەرمانیش بۆتۆیە جا سەرنج بدە (بیر بکەوە) چ فەرمانێک دەدەیت.

: واتە: (بەلقیس) وتی: بەڕاستی پادشایان ھەرکاتێ چوونە ناو شارێک و دێھاتێکەوە وێرانیان کردووە و پلەدارەکان و ڕێزدارەکانی (ئەو شارەیان) زەلیل و ڕیسوا کردووە، ھەمیشە ئەوە پیشەیانە و ھەرواش دەکەن

: واتە: (لەبەرەوە بڕیارم داوە) بەڕاستی من دیارییەکی بە نرخیان بۆ دەنێرم ئەوسا چاوەڕوان دەبم بزانم نێردراوەکان بەچیەوە دەگەڕێنەوە

: واتە: جا کاتێک (نوێنەرەکەی بەڵقیس بە دیاریەکەوە) ھاتە لای سولەیمان (سولەیمان بە تووڕەییەوە) وتی ئایا دەتانەوێ بە ماڵ و سامان ھاوکاریم بکەن؟ دەی ئەوەی خودا پێی بەخشیوم چاکترە لەوە بە ئێوەی داوە، بەڵکو ئێوە بە دیارییەکەتان دڵخۆشن

: واتە: (بە نێردراوەکەی گوت) بگەڕێوە بۆ لایان (بەخۆت و دیاریەکەتان) سوێند بە خوا دەبێت بە سەربازانێکەوە بچینە سەریان کە نەیان دیبێت و نەتوانن بەرگری بکەن، دەبێت دەریان بکەین لە وڵاتیان لە کاتێکدا ئەوان زەلیل و ڕیسواو شکاون.
جا سولەیمان زانی کە ھەڕەشکەی کاریگەر دەبێت بۆیە ڕووی لە ئەنجومەنەکەی کرد و وتی:

: واتە: وتی ئەی پلەداران کامەتان تەختەکەییم (شاژنە بەڵقیس) بۆ دێنێت پێش ئەوەی بێن بۆ بۆلام بە ملکەچی

: واتە: عیفریتێک (دێو) لە پەرییەکان (جنۆکەکان) وتی: من بۆت دەھێنم پێش ئەوەی لە جێی خۆت ھەستیت، به‌ڕاستی من بۆ ئه‌و کاره خۆم به به‌هێزو ئه‌مین ده‌زانم

: واتە: جا ئەوەی کە زانستی ھەبوو لە کتێبی ئاسمانیدا وتی من بۆتی دێنم بە چاو تروکاندنێک، (تەختەکەی ھێنا) جا کاتێک (سولەیمان) تەختەکەی (بەڵقیسی) بینی لەلای دانراوە وتی ئەمە لە فەزڵی پەروەردگارمەوەیە بۆ ئەوەی تاقیم بکاتەوە ئایا شوکرانەی دەکەم یان ناشکور و بەدنمەک، و ھەرکەسێک سوپاسگوزاری خودا بکات ئەوا بێ گومان سوپاسگوزارە بۆخۆی و ھەرکەسێکیش ناسوپاسگوزاری بکات ئەوا خودا دەوڵەمەند و بێ نیازە و خاوەنی بەخششە بە ھەمووان (ڕایەکیش ھەیە لەسەر ئەوەی کە ئەو کەسە سولەیمان خۆی بووە)

: واتە: (سولەیمان) (ئینجا سولەیمان فەرمانیدا و) وتی: تەختی پاشایەتیەکەی دەستکاری بکەن (ھەندێک ڕەنگ و نەخشی بگۆڕن) سەرنج دەدەین بزانین بەڵقیس دەیناسێتەوە، یان لەو کەسانە دەبێت کە نایناسنەوە

: واتە: جا کاتێک ھات (بەڵقیس) پێی وترا: ئایا تەختەکەی تۆ وا بوو؟ وتی ھەردەڵێی خۆیەتی، ئێمە پێش ئەمەش زانیاریمان ھەبوو (دەربارەی تواناو دەسەڵاتی سولەیمان) ئێمە تەسلیم بووین (نیازی جەنگمان نیە).

: واتە:  ئەو شتانەی کە بەڵقیس دەیپەرست لە جیاتی خوا بووبوونە بەربەست لە دڵ و دەروونیدا لە بەرامبەر ئاینی خوادا بەڕاستی ئەو کاتی خۆی لە ڕیزی قەومێکی بێ باوەڕ و خوا نەناساندا بوو

: واتە: پێی وترا بڕۆ کۆشکەکەوە، جا کاتێک چوو وایزانی ئاوێکی زۆرە و قاچەکانی ھەڵکرد (تا تەڕ نەبێت)، (سولەیمان) وتی: ئەمە کۆشکێکە لە شووشە، (بەڵقیسیش سەرسام بوو و) وتی: پەروەردگارم بەڕاستی من ستەمم لەخۆم کردووە، لەگەڵ سولەیماندا منیش ملکەچ بووم بۆ پەروەردگاری جیھانیان.
## لە مەسیحییەت
## لە یەھودییەت
## سەرچاوەکان
* قورئانی پیرۆز سوورەتی نەمل ئایەتی ٢٠ تا ٤٤
* القران الکریم-کوردی|مشروع المصحف الشریف الالکترونی بجامعە الملک سعود

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئیسلام و ژنان
پۆل:نیمچەدوورگەی عەرەبی
پۆل:میرەکان بەپێی کتێبی پیرۆز لە سەدەی ١٠یەمی پ.ز
پۆل:سولەیمان