open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
فایڤ سیکێندز ئاف سەمەر

**٥ چرکە لە هاوین** لە ١١ی دێسەمبری ٢٠١١ درووستکرا کە سەرەتا لووک هەمینگز، مایکڵ کلیفۆرد و کەڵیووم هوود کە هەرسێکیان لە خوێندنگای Norwest Christian College دەیانخوێند بەشداری بوون. ئەمگرووپە سەرەتا هەندێ ڤیدیۆی خۆیان لە کاتی وتنەوەی گۆرانی گۆرانیبێژانی تر بڵاو کردەوە. لە دێسەمبری ٢٠١١ درامی ئافرەتی گرووپەکەیان بە ناوی ئەشتن ئیروین هاتە گرووپەکەیان، گرووپەکە لە یووتیوب دا ٥ ملیۆن شوێنکەوتوو و لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان دا لایەنگری زۆریان هەیە.

## سەرچاوە

* http://www.5sos.com
* http://5sos-official.tumblr.com

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠١١ لە ئوسترالیا
پۆل:گرووپە مۆسیقیەکانی ئوسترالیا
پۆل:گرووپە مۆسیقییە ڕۆکەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە ڕۆکە ئەمریکییەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ٢٠١١
پۆل:ھونەرمەندانی کاپیتۆڵ ڕیکۆردز
شانشینی ئەڵمانیا

[thumb|300px|چەپ|نەخشەی شانشینەکە لە ماوەی فەرمانڕەوایی [ئۆتۆی یەکەم، ئیمپراتۆری ڕۆمیی پیرۆز|ئۆتۆی مەزن لە ٩٧٢ (تەنیا شینی تاریک) لەناو ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی پیرۆز، وە ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی پیرۆز زیاتر بڵاوبووییەوە لەلایەن کۆناردی سالیان (زەرد)]]

** شانشینی ئەڵمانیا** (بە لاتینی: Regnum Teutonicum؛ بە ئەڵمانی: Deutsches Reich)، گەشەیسەند لە نیوەی ڕۆژهەڵاتی ئیمپراتۆریەتیی پێشووی (کارۆلینجیان)

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Kingdom of Germany

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:سەدەکانی ناوەڕاست
ھاروکی موراکامی

**ھاروکی موراکامی** (ژاپۆنی: 村上 春樹) نووسەرێکی ئێستای ژاپۆنییە. پەرتووک و چیرۆکەکانی لە ژاپۆن و ھەم لە جیھانیشدا پڕفرۆشترینن، بەرھەمەکانی بۆ زیاتر لە ٥٠ زمان وەرگێڕدراون بە زمانی کوردیشەوە، و چەندەھا ملیۆن کۆپییان لە دەرەوەی وڵاتی خۆی لێفرۆشردراوە. ستایشکردنە گرنگەکانی لەسەر ھەردوو نوسینی خەیاڵی و ڕاستەقینەکانیشی چەندەھا پاداشتیان لە ژاپۆن و دەرەوەی وڵاتیش بۆ بەدەستھێناوە.

## ژیاننامە
مۆراکامی لەدایکبووی کیۆتۆ، ژاپۆنە لە سەردەمی جەنگی جیھانی دووەمدا و لە شۆکوگاوا (نیشینۆمیا) گەورە بووە. ئەو تەنھا منداڵە، باوکی کوڕی قەشەیەکی بووزیی، و دایکیشی کچی بازرگانێکی ئۆساکا، ھەردووکیان مامۆستای ئەدەبی ژاپۆنیان کردووە.

## بەرھەمەکان
### ڕۆمانەکان
* گوێت لە گۆرانی چڕیینی بایەکە بێت (۱۹۷۹)
* ڕاوی مەڕە کێوی (۱۹۸۲)
* دارستانی نەرویجی (۱۹۸۷)
* سەما، سەما، سەما (۱۹۸۸)
* باشووری سنوور، ڕۆژئاوای خۆر   (۱۹۹۲)
* کافکا لە کەنار دەریا (٢٠٠٢)
* دوای تاریکی (٢٠٠٤)

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی، «Haruki Murakami»، ئازاری ٢٠١٦.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:نووسەرە ژاپۆنییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩
پۆل:زیندووان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی واسێدا
پۆل:ڕۆماننووسەکانی ژاپۆن لە سەدەی ٢١ەم
پێڕستی یانە ئەوڕوپیەکان

**پێڕستی یانە ئەوڕوپیەکان**

## یانە ئینگلیزیەکان
[200px|وێنۆک|چەپ|جامی [خولی ئینگلیزی لە مۆزەخانە]]
[200px|وێنۆک|چەپ|یاریگای [وێمبڵی تایبەت بە یانەی ئارسناڵ]]

#مانچێستەر یونایتد
#مانچێستەر سیتی
#چێڵسی
#ئارسناڵ
#لیڤەرپووڵ
#تۆتێنهام
#وێستهام یونایتد
#ئەستۆن ڤێلا
#کریستاڵ پاڵاس
#لیستەر سیتی
#بلاک بێرن
#ستۆک سیتی
#هاڵ سیتی
#ساوس هامپتۆن
#ئیڤەرتۆن
#واتفۆرد
#وێست برۆم
#نۆرویچ سیتی
#نیو کاسڵ یونایتد
#سوانسی سیتی
#سەندەرلاند

## یانە ئیسپانیەکان

#یانەی بەرشەلۆنە
#ڕیاڵ مەدرید
#ئەتلەتیکۆ مەدرید
#ڤالێنسیا
#ڤیاڕیاڵ
#سێڤیلیا
#خیتافی
#سێلتاڤیگۆ
#ڕیاڵ مایۆرکا
#ڕیاڵ بیتس
#گرانادا
#ڕیاڵ زەرەگۆزا
#ئیسپانیۆل
#ڕایۆ ڤاییکانۆ
#لاس پاڵماس
#مەلەگا
#کۆردۆبا
#ئەتلەتیک بیلباو
#ئێیبار

## یانە ئەڵمانیەکان

#بایرن میونشن
#برووسیا دۆرتمۆند
#برووسیا میونشن گلادباغ
#شاڵکە
#ڤۆڵفسبۆرگ
#شتوتگارت
#دارم شتات
#هێرتابەرلین
#ماینز
#هانۆڤەر

## یانە ئیتاڵیەکان
[200px|وێنۆک|چەپ|یاریگای یانەی [ئەی سی میلان لە یاریەکی خولی ئیتاڵی]]

#یۆڤێنتوس
#ئەی سی میلان
#ئینتەر میلان
#ڕۆما
#ناپۆلی
#لاتسیۆ
#ئۆدێنیزی
#فیۆرێنتینا
#ئەتڵانتا
#کاتانیا
#هیلاس ڤیڕۆنا
#کیێڤۆ ڤیڕۆنا
#ساسۆڵۆ

## یانە فەڕەنسیەکان
[200px|وێنۆک|چەپ|وێنەی یاریەکی [خولی فەڕەنسی]]
#پاریس سانت جێرمان
#مۆناکۆ
#لیۆن
#مارسیلیا
#کان
#نیس
#مۆنپیلیە


## سەرچاوە
*http://www.bbc.com/sports
*http://www.fifa.com/europe.league

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پەیکەر

[وێنۆک|پەیکەری [نالی، لە باخی گشتی - سلێمانی]]
**پەیکەر** یان **کۆتەڵ** شێوەی کەسێک یان شتێکە کە لە بەرد بتاشرێت یان لە قوڕ، تەختە، کانزا، یان هەر کەرەستەیەکی تر دروست بکرێت، بتوانرێت بە قنجی دابنرێت و هەر چوار لای بۆش بێت.

بەو کەسەی پەیکەران دروست دەکات دەڵێن پەیکەرتاش، و بە پیشەکەش دەوترێت پەیکەرتاشی (یان پەیکەرسازی). ئەو پەیکەرانەی لە شێوەی مرۆڤ دروست دەکرێن، بە گشتی ھەمان قەبارە و شێوەی کەسە ڕاستەقینەکەیان ھەیە، بەڵام ھەندێکیان گەورەتر دروست دەکرێن، بەتایبەتی ئەوانەی تەنیا بەشی سەرەوەی کەسەکە دەنوێنن. مەبەست لە دروستکردنی پەیکەرەکان بۆ یادخستنەوەی کەسە گرنگەکانە، یان ڕووداوێکی گرنگ، یان بۆ دەربڕینی بیرۆکەکان.
بە گشتی لەژێر زۆربەی پەیکەرەکان نووسینێک ھەیە، کە زانیاریێکە لەبارەی پەیکەرەکە، بە تایبەتی گەر پەیکەری کەسێک بێت.

## نموونەکان
*پەیکەری ئازادی
*پەیکەری زیووس
*پەیکەری داود

## گالێری

Auguste Rodin - Grubleren 2005-02.jpg|پەیکەری «The Thinker» لەلایەن ئۆگەست ڕۆدن
Cristo Redentor - Rio de Janeiro, Brasil.jpg|پەیکەری مەسیح «پێغەمبەر عیسا»، ڕیۆ، بڕازیل
Great Sphinx of Giza May 2015.JPG|پەیکەری ئەبولھەول، جیزە، میسر
Statue_of_Liberty_7.jpg|پەیکەری ئازادی، نیویۆرک، ویلایەتە یەکگرتووەکان
SaddamStatue.jpg| پەیکەری سەددام حوسێن، لە کاتی بەردانەوەی لە ساڵی ٢٠٠٣
Sanandaj, Iran 2013 (20) (14838862459).jpg|پەیکەری ئازادی، سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان


## سەرچاوەکان

پۆل:پەیکەرەکان
پۆل:کارە ھونەرییەکان
پۆل:جۆرەکانی پەیکەرتاشی
ھۆتێل ترانسیلڤانیا

**ئوتێلی تراسیلڤانیا** (بە ئینگلیزی: Hotel Transylvania)، فیلمێکی ئەنیمەیشنی ئەمریکی سێ ڕەھەندی کۆمێدییە لەساڵی ٢٠١٢ دەرھێنانی بۆ کراوە لەلایەن جێندی تارتاکۆڤسکی وە لەلایەن میشێل مۆردۆکا بەرھەمھێنراوە. ئەکتەرانی دەنگ ئادەم ساندلەر، ئاندی سانبێرگ، سێلینا گۆمێز، کێڤن جەیمز، فران درێشەر، ستیڤ بوشێمی، مۆڵی شانۆن، دەیڤد سپەید وە سیلۆ گرین.

## چیرۆک
دوای مردنی **مارتا** ھاوسەری **[[کاونت دراکولا|دراکولا]]** لایەن کۆمەڵەی توڕە. ھەستا بە دروستکردنی ئوتێلێکی گەورەی پێنج ئەستێرەیی تەنیا بۆ دێوەکان لە تراسیلڤانیا. کە تێیدا کچەکەی **مەیڤیس** گەورەبوو.

## ئەکتەرانی دەنگ
* ئادەم ساندلەر وەک دراکولا، تەمەن ٥٣٢ ساڵ، خاوەن و بەڕێوەبەری ئوتێلی تراسیلڤانیا
* ئاندی سانبێرگ وەک جۆناتان مرۆڤێکی تەمەن ٢١ ساڵ کە ھەڵدەخلیسکێتە لای ئوتێلی تراسیلڤانیا
* سێلینا گۆمێز وەک مەیڤیس کچی دراکولا تەمەن ١١٨ ساڵ و خوێنمژ، کە حەزی ئەکرد بچێتە دەرەوەی جیھانی خۆی وە پاشان ئەکەوێتە داوی خۆشەویتی جۆناتان
:*سایدی ساندلەر وەک منداڵی مەیڤیس
*کێڤن جەیمس وەکو فرانکشتاین,یەکێک لەباشترین هاوڕێکانی دراکولا,وەکو مامێک وایە بۆ مەیڤیس,وە زۆربەی کات لەگەڵ مورەی دەگەڕێت
*ستیڤ بوشیمی وەکو وەین, وێرۆڵفێکی نێرە,یەکێکە لەباشترین هاوڕێکانی دراکولا وە هاوسەری وەندایە
*سیلۆ گرین وەکو مورەی کە مۆمیایەکی قەڵەو و کورتە,ئەویش یەکێکە لەباشترین هاوڕێکانی دراکولا وە زۆربەی کات لەگەڵ فڕانکشتاین دەگەڕێت, لەبەشی کۆتای لەلایەن کیگەن مایکڵ کی ڕۆڵی دەنگی گێڕاوە
*مۆڵی شانۆن وەکو واندا,هاوسەری وەین کە ئەویش وێرۆڵفێکی مێیە

## ئەمانەش ببینە
دراکولا
## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٢
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠١٢
پۆل:فیلمە فانتازییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز
پۆل:فیلمەکانی دراکولا
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سۆنی پیکچەرز
پۆل:ھۆتێل
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەهریمەنەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فلیمی ئەهریمەنی ئەمریکی
پۆل:فیلمەکان دەربارەی شێوەگۆڕین
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠
پۆل:فیلمی فانتازیا-کۆمیدییەکانی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ساڵی ٢٠١٢
پۆل:یەکەم فیلمە دەرھێنراوەکانی ساڵی ٢٠١٢
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان
پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی
پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە کرۆس ئۆڤەرە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان
پۆل:فلیمی ئەھریمەنی ئەمریکی
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کچ
پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان وەرگێڕدراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ١٨٩٥ داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ٢٠١٢ داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە قەڵاکاندا ڕوودەدەن
پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٨٩٠
پۆل:فیلمەکانی فرانکشتاین
پۆل:فیلمە ئەھریمەنە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە خێزانەکان
پۆل:فیلمە کۆمیدییە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە ڕۆژانی لەدایکبوون
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان لەسەر پەیوەندیی نێوان کچ و باوک
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە گۆڕینی شێوە
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە ئاژەڵە قسەکەرەکان
پۆل:فیلمە مۆمیایییەکان
زێنۆفۆن

**زێنۆفۆن** یان **کسێنۆفۆن** (یۆنانی: Xenophon)، (Ξενοφῶν) (٤٣٠ - ٣٥٤ پ.ز.) مێژوونووس، فەیلەسووف و سەربازێکی یۆنانی بوو، و قوتابیی سوقرات بوو. ناسراوە بەھۆی نووسینی مێژووی سەردەمەکەی، کۆتاییی سەدەی ٥ەم و سەرەتای سەدەی ٤ەمی پێش زایین. ئاناباسیس بەرھەمە بەناوبانگەکەیەتی.

## ژیان

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی، ئاداری ٢٠١٦.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:نووسەرانی یۆنانی کۆن
پۆل:فەیلەسووفانی یۆنانی کۆن
پۆل:مێژووناسانی یۆنانی کۆن
پۆل:فەیلەسووفە سیاسەتمەدارەکان
پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان
جاجم

**جاجم** تەنراوێکی تەنک و شاش و زبرە. جۆڵا، لە دەزووی خوری دەیچنێت. کەسێک بنوێت ئەشێ بۆ خۆداپۆشین بیدا بە خۆیدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:جلوبەرگ
پۆل:جۆڵایی
لاوی

300px|وێنۆک|چەند لاوێکی زانکۆ

**لاوی** یان **گەنجی** ماوەیەکی ژیانە، لەو ماوەیەدا بە کەسەکە دەوترێت لاو یان گەنج. بە گشتی بەو کاتە دەوترێت کە کەوتۆتە نێوان مناڵی و پیری.
ئاسایی بە کەسانی ٢٠ تا ٤٠ ساڵان دەوترێت لاو. ئەم ماوەیە بە دەرکەوتنی ورە و توانا لە مرۆڤدا پێناسەکراوە، و ئەو کاتەیە کە تێیدا خاوەن لەشێکی ڕێکوپێکە، لەبەرەمەشە زۆر جار گەنجی بە قۆناغی بەرانبەر یان دژ بە پیری دادەنرێت.
گەنجەکان چینی سەرەکیی زانکۆکان و کۆلێژەکان و قوتابخانە ئامادەیییەکان پێک دەھێنن. ئەو چینەن کە زۆرینەی دەستی کاریان پێکھێناوە.

لە کوردەواری و زۆربەی کۆمەڵگەکاندا، کاتێک کەسەکان دەگەن بە تەمەنی گەنجی، بەتایبەتی دوای تەواوکردنی خوێندنیان، کۆمەڵێ داوا و ئەرکیان دەکەوێتە سەر؛ لەوانە پەیداکردنی کار *(بەتایبەتی بۆ کوڕان)* و چوونە نێو ژیانی ھاوسەری.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی. ئاداری ٢٠١٦.
----

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لاوی
یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا ئەتلێتیک

**یانەی بارسێلۆنای بی**
ئەم یانەیە بە تیپی دووەمی یانەی بارسێلۆنا دادەنرێت،
کە یاریزانانی فێرگەی لاماسیا بەر لەوەی بێنە تیپی یەکەم
لەم یانەیە یاری دەکەن.
هەروەها لە خولی پلە دووی ئیسپانیا یاری دەکات.

## دامەزراندن
ئەم یانەیە لە ساڵی (۱۹۷٠) دامەزراوە، لەو کاتەدا ناویان نا ئەتلەتیک بارسێلۆنا.

## وەرز بە وەرز
### ڕیزبەندی یانەکە بەپێی ساڵەکان
{| 
|valign="top" width=0%|

|valign="top" width=0%|

|valign="top" width=0%|

## سەرچاوە
*http://www.mundodeportivo.es/%D9%85%D8%A7%DA%B5%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%8C
*http://www.fcbarcelona.com

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:یانەکانی تۆپی پێی ئیسپانیا
پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٧٠
پۆل:یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا
پۆل:یانەکانی تۆپی پێی بەرشەلۆنا
تۆپەبەفر

thumb|کۆمەڵێک تۆپەبەفر
**تۆپەبەفر** تۆپێکە لە بەفر دروست دەکرێت. ئاسایی دروست دەکرێت بە ھەڵگرتنی ھەندێک بەفر لەنێو دەستەکان، و سووڕاندن و پەستانی بەفرەکە بەھۆی دەستەکانەوە، کە قەبارەکەی بەپێی گەورەییی دەستی کەسەکە دەردەچێت. بە گشتی ئامانجی دروستکردنی تۆپەفر بۆ بەکارھێنانیەتی لە یاریی شەڕەبەفردا، لەو یارییەدا تۆپەکان بۆ کەسانی بەرانبەر دەھاوێژرێن بە مەبەستی لێدانیان، بەڵام لێدانێک کە ئازاردەر نەبێت و نەبێتە ھۆی زیانپێگەیاندنی کەسی تۆپەبەفر بۆ ھاوێژراو.

تۆپەبەفری گەورەش دروست دەکرێت لەڕێی دانانی تۆپەبەفرێکی بچووک لەسەر زەویێکی بەفرگرتوو، و پاڵنان و خلۆرکردنەوەی تۆپەبەفرەکە بۆ یەکگرتنی لەگەڵ بەفری سەرزەوی، کە تا زیادتر تۆپەبەفرەکە خلۆربکرێتەوە و پاڵی پێوە بنرێت لەنێو بەفرەکە قەبارەکەی گەورەتر دەبێت. ئەم تۆپە بەفرە گەورانە بەزۆری بەکاردێن بۆ دروستکردنی بووکەبەفر (شێرەبەفرینە).

## گالێری

Giant_snowball_Oxford.jpg|تۆپە بەفرێکی گەورە لە کاتی دروستکردنی، ئۆکسفۆرد
Throwing a snowball in Boston.jpg|کەسێک لە کاتی ھاویشتنی تۆپەبەفرێک، بۆستن


## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی، «Snowball»، ئاداری ٢٠١٦.

پۆل:بەفر
پۆل:یاریکردن
فریشتەی بەفر

300px|وێنۆک|منداڵێک خەریکی دروستکردنی فریشتەی بەفرە.
**فریشتەی بەفر** شێوەیەکە لەنێو بەفر دروست دەکرێت، کە ھاوشێوەی فریشتەیە. لەڕێی پاڵکەوتنی کەسێک لەنێو بەفر و جوڵاندنی باسکەکانی بۆ سەرەوە و خوارەوە، و جوڵاندنی لاقەکانی بۆ ئەم لا و ئەو لا ساز دەکرێت. فریشتەکانی بەفر بەزۆری لەلایەن منداڵانەوە دروست دەکرێن.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزیی سادە، «Snow angel»، ئاداری ٢٠١٦.

پۆل:بەفر
پۆل:یاریکردن
پۆل:کاتی بەتاڵی
شەڕەبەفر

[250px|وێنۆک|شەڕەبەفرێکی گەورە، لەجێی ڕووباری وشکبووی [زایندەڕوود، ئێران]]
**شەڕەبەفر** یان **شەڕەتۆپەڵ** گەمەیەکە کە تێیدا یاریکەرەکان تۆپەبەفر دەھاوێژنە یەکتر بە مەبەستی لێدانیان لە کەسی بەرانبەریان. ئەم یارییە ھاوشێوەی (Dodgeball)ە، ئەوە نەبێت کە ئەم یارییە کەم ڕێکخراوترە. ئەم چالاکییە لەو وەرزانە ئەنجام دەدرێت کە تێیاندا ڕێژەیەکی زۆری بەفر دەبارێت، بەتایبەتی لە زستاندا.
یارییەکە ھەرچەندە ڕێکخراو و فەرمی نییە، بەڵام زۆرجاران لە کاتی یارییەکەدا پەیڕەوی لە کۆمەڵێک ڕێسا و مەرج کراوە؛ وەک دروستکردنی دوو گرووپ کە بەرانبەر یەکتری شەڕ بکەن، و تۆپەبەفرھاوێژ نابێت لەبەر ڕق و کینە تۆپەکەی ئاراستەی کەسێکی دیاریکراو بکات، و کەسی تۆپپێکەوتووش نابێت نەفرین و جنێو بۆ کەسی بەرانبەری بنێرێت. لە یارییەکەدا کەمترین بەریەککەوتن ھەیە، ناکرێ وەک زۆرانبازی لێبێت. بە گشتی یارییەکە بۆ خۆشییە و نابێت ببێتە ھۆی ئازار و زیان گەیاندن بە یەکتری.

لەنێو خەڵکی کوردستانیشدا، بەتایبەتی ناوچە شاخاوییەکان، ئەم یارییە باوە، لە وەرزی بەفرباریندا. زۆرێک لە خەڵکی ئەو ناوچە و شارانەی بەفر نایان گرێتەوە، بۆ کردنی ئەم یارییە و چێژوەرگرتن لە بەفر، ڕوو لە ناوچە بەفرگرتووەکان دەکەن، بەتایبەتی سەر چیاکان.

## گەورەترین شەڕەبەفرەکان
لە ٨ی شوباتی ٢٠١٣، نزیکەی ٢٫٥٠٠ خوێندکاری زانکۆی بۆستن بەشداربوون لە شەڕەبەفرێک.

لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣، بە فەرمی ٥٫٨٣٤ کەس لە شاری سیاتڵ لە واشنتۆن لە شەڕەبەفرێکدا توانیان ڕیکۆردێکی جیھانی تۆماربکەن و ناویان لە ڕیکۆردەکانی گینس نووسرا.
ئەم ڕیکۆردە لە ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ لە کەنەدا شکێنرا، کاتێک ٨٫٢٠٠ کەس بەشداربوون لە گەورەترین شەڕەبەفر لە جیھاندا.

لە جیھاندا نموونەی شەڕەبەفرە گەورەکان زۆرن، و تەنانەت لەماوەی جەنگەکان و لەنێو یەکە سەربازییەکاندا شەڕەبەفر ھەبووە.

## کێشەکان لە شوێنە گشتییەکان
لە زۆرێک لە خوێندنگە و پارکەکاندا لە سارتاسەری جیھان، کردنی شەڕەبەفر دژی یاسایە. کێشەکە لەوەیە کە لەوانەیە لەنێو تۆپەبەفرەکاندا شتی تر دابنرێت، ئەمەش دەبێتە ھۆی ئازاردان و بریندارکردنی خەڵک.

## زیادتر ببینە
* تۆپەبەفر
* فریشتەی بەفر
* بووکەبەفر
* پەینتبۆڵ

## پێشانگا

Snowball fight MSU.jpg|
Venceslao Gennaio Castello Buonconsiglio Trento c1400 detail.jpg|
Throwing a snowball in Boston.jpg|
Snowball girl.jpg|


## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای ئینگلیزی، «Snowball fight»، ئازاری ٢٠١٦.

پۆل:بەفر
پۆل:یاریکردن
پۆل:چالاکییەکانی کاتی بەتاڵی
یانەی باسکەی بارسێلۆنا

## دامەزراندن
200px|وێنۆک|گرتەیەک لەیاری نێوان بارسێلۆنا و تیپی داڵاس ماڤرێکس
**یانەی باسکەی بارسێلۆنا** (بە کەتەلانی:FC Regal Barcelona)
دامەزراوە لە ساڵی**۱۹۲٦**سەرۆکی یانەکە جۆسێپ ماریا بارتۆمیۆیە.

## سەرچاوە
*http://www.fcbarcelona.com
*http://www.sport.es

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:وەرزش
قەڵابەفرینە

250px|وێنۆک|قەڵابەفرێک
**قەڵابەفرینە** پێکھاتە یان بینایەکی کاتی لە بەفر دروستکراوە. ئەم قەڵایانە بۆ بەسەربردنی کات و وەرگرتنی خۆشی لە وەرزی بەفرباریندا 
دروست دەکرێن، بەتایبەتی لەلایەن مندڵانەوە. ئەم قەڵا بەفرینە کەڵکیشی لێوەردەگیرێت بۆ بەرگری و خۆشاردنەوە لە کاتی یاریی شەڕەبەفر.

## ئەمانەش ببینە
*بووکەبەفر
*شەڕەبەفر
*فریشتەی بەفر
*تۆپەبەفر

## گالێری

Snow castle.jpg|
Snow Fort 2009.jpg|
Snowcastle under construction in Yellowknife 01.JPG|


## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی، «Snow fort»، ئاداری ٢٠١٦.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:بەفر
پۆل:چالاکییەکانی کاتی بەتاڵی
پۆل:یارییەکانی مناڵان
پۆل:کایەکانی مناڵان
بووکەبەفرینە

[250px|وێنۆک|بووکەبەفرێکی کلاسیکیی سێ [تۆپەبەفری.]]
**بووکەبەفرینە** یان **شێرەبەفرینە** پەیکەری کەسێکە، لە بەفر دروست دەکرێت. بەزۆری لە بەسەریەکەوەنانی یەک، دوو، یان سێ تۆپەبەفری گەورە دروست دەکرێت، لە وەرزی بەفرباریندا، بەتایبەتی لەلای منداڵان. چەند شتێکیشی پێوە دەلکێنرێت تا شێوەی مرۆڤ بدات، لەوانە؛ دانانی دوو چاو، و لووتێک کە بەزۆری بە بەکارھێنانی گێزەرێکە، دروستکردنی دوو دەست بە بەکارھێنانی دار یان شتێکی ھاوشێوە، لەگەڵ دانانی چەند قۆپچەیەک لەسەر سنگی، ھەندێک جار جلوبەرگی لەبەردەکرێت، بەتایبەتی دانانی ملپێچ و کڵاو بۆی.

## دروستکردن
بەفر ئەو کاتە گونجاو دەبێت بۆ لەخشت دان و دروستکردنی بلۆکی بەفر، کاتێک نزیک دەبێتەوە لە پلەی توانەوەی و شێدار و توند دەبێت. دروستکردنی بووکەبەفرینە لە تۆزی بەفر و بەفری تازەباریوو گرانە، لەبەرئەوەی توانای تۆپەڵبوون و یەکگرتنی لەگەڵ خۆی نیە ، و ئەگەر لەم کاتەدا پلەی گەرمی زیادتر دابەزی ئەوا دیسان بەفرەکە گونجاو نابێت بۆ درووستکردنی بووکەبەفرینە چونکە بووەتە سەھۆڵ. کەواتە، باشترین کات بۆ دروستکردنی بووکەبەفرینەیەک لە پاشنیوەڕۆیەکی گەرمی دوای ڕۆژی بەفربارینە. کارەکە بە دروستکردنی تۆپەبەفرێکی بچووک دەست پێدەکات، و بادانی لەناو بەفری سەرزەوی تا قەبارەکەی گەورە دەبێت، چەند زۆرتر بیخولێنینەوە تۆپەکە قەبارەیەکی گەورەتری دەبێت.

لە ئەورووپا و ئەمریکای باکوور بووکەبەفرینە بە دانانی سێ تۆپەبەفر لەسەر یەکتر دروست دەکرێت *(تا بەرەو سەر بڕۆین قەبارەی بچووک دەبێتەوە)*، و دانانی دوو دەست و چاو و لوتێک و دەمێک، لەگەڵ چەند جوانکاریێکی تر. بەڵام لە کوردستاندا بەزۆری لاشەی بووکەبەفرینە یەک پارچە بەفرە و بە کەڵەکەکردی بەفر لەسەریەک و ڕاستکردن و شێوەپێدانی بووکەبەفرەکە دروست دەکرێت.

## بووکەبەفرینە زلەکان
لە ساڵی ٢٠١٥ پیاوێک لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بووکەبەفرینەیەکی دروستکرد، بە بڵندایی ٢٢ پێ و پانایی ١٢ پێ.

ڕیکۆردی جیھانیی گەورەترین بووکەبەفرینە لە ساڵی ٢٠٠٨ لە شاری بێتلی ویلایەتە یەکگرتووەکان تۆمارکراوە. بەرزیی بووکەبەفرینەکە ٣٧.٢١ مەتر بوو.

## یونیکۆد
لە سیستەمی یونیکۆد، کۆدی (U+2603) ھێمای بووکەبەفرینەیە (☃).

## ئەمانەش ببینە
* شەڕەبەفر
* تۆپەبەفر
* قەڵابەفرینە
* فریشتەی بەفر

## گالێری

Snowman on frozen lake.jpg|بووکەبەفرێک لەسەر دەریاچەیەکی بەستوو
BoiseSnowFamily8249.JPG|خێزانێک لە بەفر
Im Winter.jpg|لەم نیگارەدا (١٨٦٧)، منداڵان دەوری بووکەبەفرێکیان داوە
Self portrait in snow - geograph.org.uk - 648877.jpg|بووکەبەفرێک لە بەریتانیا
Canadian_snowman.jpg|
Priory Farm Snowman - South Nutfield - geograph.org.uk - 1652955.jpg|
Snowrabbit.JPG|


## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی، «Snowman»، ئاداری ٢٠١٦.
-----

پۆل:بەفر
پۆل:چالاکییەکانی کاتی بەتاڵی
پۆل:یارییەکانی مناڵان
پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ١٤یەم
پۆل:یاریکردن
پۆل:جۆرەکانی پەیکەرتاشی
ویڵ ھەنت

**ویڵیام مارتین "ویڵ" هه‌نت** له‌دایک بوی ٥ی ئیلولی ١٩٧١ه‌ و ته‌پڵ ژه‌نێکی ئه‌مریکیه‌ که‌ به‌شداری زۆرێک له‌ گروپی ڕۆکه‌کانی کردووه‌ و به‌ ته‌پڵ ژه‌نی ئێڤەنێسنس ناسراوه‌.

## سەرچاوەکان
*ویکی ئینگلیزی

پۆل:ژەنیارانی ڕۆک
پۆل:مۆسیقای ڕۆک
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەندامەکانی ئێڤەنێسنس
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١
بری لارسن

**بری لارسن** (لەدایکبووی ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٩ لە ساکرامێنتو، کالیفۆرنیا، ئەمریکا) ئەکتەر و گۆرانیبێژێکی ئەمریکییە. یەکەم دەرکەوتنی لە ساڵی ٢٠٠١ بوو لە زنجیرەی تەلەفزیۆنی (Raising Dad), بری لەچەندین بەرنامە و زنجیرەی تەلەفزیۆنی دەرکەوتووە و ئەلبوومێکی میوزیکی ھەیە بەناوی (Finally Out of P.E) کەگۆرانییەکانی لەجۆری ڕۆک و پۆپن. بری لارسن لەچەندین فیلم و کورتە فیلم دەرکەوتووە و لە ساڵی ٢٠١٥ لەفیلمی ژوور (Room) بەشداربوو کەبەھۆی ئەو فیلمەوە خەڵاتی باشترین خانمەئەکتەری پێبەخشرا لە خەڵاتی ئۆسکار.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 
* 
* 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین خانمەئەکتەر
پۆل:چالاکوانانی کالیفۆڕنیا
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان
پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئەمریکی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩
پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس
پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی پۆپی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم
پۆل:گۆرانیبێژ-گۆرانینووسانی خەڵکی لۆس ئانجلەس
پۆل:براوەکانی خەڵاتی بافتای باشترین خانمەکتەر
پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە بۆ نمایشێکی نایاب لەلایەن ئەکتەری مێ لە ڕۆڵێکی پێشەنگ
یانەی تۆپی دەستی بارسێلۆنا

200px|وێنۆک|یانەی تۆپی دەستی بارسێلۆنا لە کاتی بەدەستھێنانی خولی ئیسپانی ساڵی ٢٠١٠–٢٠١١

**یانەی تۆپی دەستی بارسێلۆنا** یان *بارسێلۆنا ئینتەر سپۆڕت* لە ساڵی ١٩٤٢ دامەزراوە. لە خولی ئیسپانی و خولە جیھانییەکان یاری دەکات.

## سەرچاوەکان
* https://web.archive.org/web/20080705015012/http://www.ar.wikipedia.org/
* https://web.archive.org/web/20170922020114/https://www.fcbarcelona.com/

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* یانەی تۆپی دەستی بارسێلۆنا لە فەیسبووک

تۆپی دەست
یانەی فووتساڵی بارسێلۆنا

## دامەزراندن
ئەو یانەیە لەساڵی ۱۹۷۸ دامەزرا،بەڵام لەساڵی ۱۹۸۲ چالاکیەکانی وەستا، پاشان لەساڵی ۱۹۸٦ دەستی بە چالاکیەکانی کردەوە.
لەخولە ناوخۆییەکانی ئیسپانیا یاری دەکات و هۆڵی تایبەت باخۆشی هەیە بە ناوی (هۆڵی بلوگرانا)، کە شوێنی زیاتر لە ۸٠٠٠ کەس دەبێتەوە.
لەساڵی ۲٠۱٠-۲٠۱۱ نازناوی خولی ئیسپانی بەدەستهێناوە.

## سەرچاوە
*https://web.archive.org/web/20170922020114/https://www.fcbarcelona.com/
*https://web.archive.org/web/20130227210045/http://www.sport.es/

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:وەرزش
نەمرەکەم (گۆرانیی ئێڤەنێسنس)

**نەمرەکەم** (ئینگلیزی: My Immortal) گۆرانییەکی گرووپی ڕۆک و مێتاڵی ئەمریکی ئێڤەنێسنسە کە سەرکەوتنێکی بێ وێنەی بەدەست ھێنا.
ئەم گۆرانییە لە ئەلبومی فۆڵێن بەدی دەکرێت و یەکێکە لە تاکی ئەلبومەکە.
وە یەکەم گۆرانی بوو کە خەڵاتی Vevo Certified وەرگرێت وەک ئافرەتێک بەڕێوەبەری گرووپی ڕۆک بێت.

پۆل:مۆسیقای ڕۆک
پۆل:دەیەی ٢٠٠٠ لە مۆسیقا
پۆل:٢٠٠٣
پۆل:گۆرانییەکانی ئێڤەنێسنس
پۆل:گۆرانییەکانی ١٩٩٧
پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ٢٠٠٣
پۆل:گۆرانییەکانی ئێڤانێسێنس
کەڕەنا

200px|وێنۆک|کەڕەنا
**کەڕەنا** یان **شەیپوور** ئامرازێکە لە شاخی گا یان لە کانزا دروست دەکرێت. بەکاردێت بۆ ئاگادارکردنەوەی خەڵک، بەتایبەتی لە کاتی شەڕ. کاتێک فووی پێدا دەکرێت، دەنگێکی گەورەی لێ دەردێت.

وێنۆک|دەنگی کەڕەنا

## سەرچاوەکان

پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا
ئەشکەوت

[200px|وێنۆک|دیمەنی دەرەوە لە نێوەوەی ئەشکەوتێک، [فەڕەنسا]]
**ئەشکەوت** کونێکی گەورە یان دەلاقەیەکە لە چیادا، کە مرۆڤ یان گیانداری تر دەتوانن وەکوو شوێنی ژیان بۆ حەوانەوە، بۆ خۆپاراستن لە بەفر و باران و سەرما و گەرما بە کاری بھێنن.
ئەشکەوت لە ئەنجامی گۆڕانە جیۆلۆجییەکانی بۆشایییەک لەنێو کەڤرەکاندا بەھۆی کرداری توانەوەوە دروست دەبێت.

## ناوەکانی دیکە
لە زمانی کوردی ئەشکەوت ئەم ناوانەشی ھەیە: ئەشکەفت، شکەفت، کەورگ، مەڕ، کاچ، کەڵۆز، خار، زاخوور، زایەند، ژڤنگ، کۆڤ، و گەوڕا.

## پێشانگا

File:كهف_شاندر.jpg|thumb| ئەشکەوتی شانەدەر، لە پارێزگای ھەولێر
Sahoolan Cave.jpg|ئەشکەوتی سەھۆڵان، لە شارستانی مەھاباد
Karaftu.jpg|ئەشکەوتی کەرەفتوو، لە پارێزگای کوردستان
Erbil_governorate_shanidar_cave.jpg|ئەشکەوتی شانەدەر، لە پارێزگای ھەولێر
Bestun Cave from outside.jpg|ئەشکەوتی بێستوون، لە قەزای سۆران
GhooriGhaleh.jpg|ئەشکەوتی قوڕەقەڵا، لە پارێزگای کرماشان


## سەرچاوەکان

پۆل:ئەشکەوتەکان
پۆل:جوگرافیای ڕۆخی
نزا (عەلی شەریعەتی)

**نزا** (بە فارسی: *نیایش*) ناوی كتێبێكی عەلی شەریعەتی یه‌ كه‌ موسعه‌ب ئه‌دهه‌م وه‌ری گێڕاوه‌ته‌وه‌ سه‌ر زمانی كوردی و ئه‌م كتێبه‌ له‌ لایه‌ن ناوه‌ندی موكریانی بۆ چاپ و بڵاو كردنه‌وه‌ چاپ كراوه‌
وێنۆک

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
بێداری و کەرکردن

بێداری و كه‌ركردن
ناوی كتێبێكی عه‌لی شه‌ریعه‌تییه‌ كه‌ له‌لایه‌ن زیره‌ك ئه‌حمه‌د ڕه‌حمان وه‌رگێڕدراوه‌ته‌ سه‌ر زمانی كوردی
ئه‌م كتێبه‌ له‌لایه‌ن ده‌زگای موكریانی بۆ چاپ و بلاوكردنه‌وه‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
وێنۆک

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ڤایکینگەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

{{Infobox television
|show_name=ڤایکینگەکان|image=پۆستەری زنجیرەکە.jpeg|genre=درامای مێژووییئەکشن و سەرکێشی|creator=مایکڵ ھیرست|starring=|opentheme=|composer=ترێڤەر مۆریس|country= و ئێرلەندا|language=ئینگلیزی|num_seasons=٦|num_episodes=٩٣|list_episodes=|executive_producer=
* مایکڵ ھیرست
* جۆن وێبەر
* جەیمس فلین
* شێری ماڕش
* ئالان گاسمێر
* شیلا ھۆکین|producer=|location=|cinematography=|editor=ئاڕۆن ماڕشاڵتاد سیبۆرن|runtime=٤٥ خولەک|company=|distributor=کەناڵی History|network=کەناڵی History|first_aired=|last_aired=|website=http://www.history.com/shows/vikings|website_title=وێبسایتی سەرەکی
}}

**ڤایکینگەکان** زنجیرەیەکی ئێرلەندی-کەنەدی مێژوویی و درامایە، لەدرووستکردن و نووسینی مایکڵ ھیرستە بۆ کەناڵی History. کاری وێنەگرتنەکەی لە ئێرلەندا کراوە و یەکەم ئەڵقەی لە ٣ی مارسی ٢٠١٣ لە ئەمەریکا و کەنەدا پەخش کراوە. زنجیرەکە لەنواندنی ئەکتەران ترەیڤس فیمێل لەڕۆلی ڕاگنار لۆثبرۆک و  کاترین وینیک لەڕۆلی لاگێرثا و کلایڤ ستاندن لەڕۆلی ڕۆلۆ و گوستاف سگاسارد لەڕۆلی فلۆکی و جیرۆج بلاگن لەڕۆلی ئاثلستانە.

زنجیرەکە باسی پاشای دانیماڕکی ڕاگناری لۆثبرۆک دەکات، کە بەیەکێک لەناسراوترین ئەفسانەکانی ڤایکینگەکان بووە و ئەوە نیشاندەدات کە چۆن ھەوڵی داگیرکردنی وڵاتە ئەوڕوپیەکانی وەک فەڕەنسا و ئینگڵتەڕا دەدات. زنجیرەکە ڕاگنار وەک جوتیارێک نیشاندەدات کە دواتر دەبێتە پادشا و ھێرشدەکاتە سەر ئینگڵتەڕا و دەبێتە پادشای دانیماڕک، بەپشتگیری جەنگاوەرەکانی تری وەک: ڕۆلۆی برای، کوڕەکەی بیۆن ئایرۆنسیاند و ھاوسەرەکانی لاگێرثا و شازادە ئاسلاوگ.

لە ٢٦ی مارسی ٢٠١٥، زنجیرەکە نوێکرایەوە بۆ وەرزی چوارەم و پێکدێت لە ٢٠ ئەڵقە، ئەمش پێچەوانەی سێ وەرزی ڕابردووی زنجیرەکە بوو کە ھیچیان لە ١٠ ئەڵقە زیاتر نەبوون، یەکەم ئەڵقەی وەرزی چوارەمیش لە ١٨ی فێبرایەری ٢٠١٦ پەخش کرا، وە دواتر لە ١٧ی مارسی ٢٠١٦ کەناڵی History بڕیاری دا بە نوێکردنەوەی زنجیرەکە بۆ وەرزی پێنجەم کە لە ٢٠ ئەڵقە پێکھاتووە و لە ٢٩ی نۆڤەمبەری ٢٠١٧ یەکەم ئەڵقەی پەخش کرا
لە ئێستادا زنجیرەکە ھەموو بەشەکانی کۆتای ھاتووە کە پێکھاتبوو لە ٦ بەش مانگی ١٢ لە ساڵی ٢٠٢٠ کۆتا ئەڵقەکانی پەخشکرا

وە کار لەسەر زنجیرەیەک دەکەن بەناوی vikings valhala کە باسی کۆتای ڤاکینگەکان دەکرێت لە ٢٤ ئەڵقە پێکھاتووە لەوانەیە نەوەکانی پاڵەوانی ڤاکینگەکان لە زنجیرەکە بن

## کاراکتەرەکان

* ترەیڤس فیمێڵ بە ڕۆڵی  ڕاگنار (وەرزی ١-٤)
* کاترین وینیک بە ڕۆڵی لاگێرثا (وەرزی ١-)
* کلایڤ ستاندن بە ڕۆڵی  ڕۆلۆ (وەرزی ١-٤؛ دەرکەوتنی تایبەت لە وەرزی ٥)
* جێسایلین سلیگ بە ڕۆڵی سیگی (وەرزی ١-٣)
* گوستاف سکارسگارد بە ڕۆڵی فلۆکی (وەرزی ١-)
* جیرۆج بلاجن بە ڕۆڵی ئەثێلستان (وەرزی ١-٣؛ دەرکەوتنی تایبەت لە وەرزی ٤)
* گابریێل براین بە ڕۆڵی ئێرڵ ھارڵدسن (وەرزی ١)
* ئەلێکساندەر لودویگ بە ڕۆڵی بیۆن ئایرۆنسیاند (وەرزی ٢-)
* ئەلیسیا سوزەرلاند بە ڕۆڵی ئاسلاوگ (وەرزی ١-٤)
* دۆناڵ لۆگ بە ڕۆڵی ھۆریک (وەرزی ١-٢)

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان
پۆل:ئەو بەرنامە تەلەفزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە
پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی ئێم جی ئێم تەلەڤیژن
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە وێنەگیراوەکان لە کۆماری ئیرلەند
کوندە

**کوندە** دەفرێکی چەرمینە، لە پێستی خۆشەکراوی بزن، مەڕ، بەران، یان مانگا دروست دەکرێت، کە لاشەکەی لە ملەوە بە ساغی، بێئەوەی پێستەکەی پارچە کرابێ، دەرھێنراوە، بەخڕی دەیگروون و دەریدێنن، شوێنی دەست و قاچەکانی دەدوورنەوە و پارچە دارێکیشی پێوە دەدوورن، بۆ ئەوەی ئاو یا دۆی لێ نەچێت، کوندە بۆ تێکردنی ئاو و دۆ بەکاردێت. گەر بێت و پێستەکە ھی کار یان بەرخ بێت، ئەوا پێی دەڵێن «ھیزە» کە بۆ ھەڵگرتنی ڕۆن و کەرە بەکاردێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:دەفرەکان
پۆل:بوتڵەکان
ویڵ بۆید

**ویلیام جەیمس "ویڵ" بۆید** (ئینگلیزی: Will Boyd) (لەدایکبووی ٢٧ی ئازاری ١٩٧٩) بەیسژەنی پێشووی گرووپی ڕۆک و مێتاڵی ئەمریکی ئێڤەنێسنسە.

## سەرچاوەکان
*ویکی فەڕەنسی

پۆل:مۆسیقای ڕۆک
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەندامەکانی ئێڤەنێسنس
چەشنی ھەستبزوێن

**ھەستبزوێن** (بە ئینگلیزی: Thriller) جۆرێکە لە وێژە، یان زۆربەی کات وەک فیلم دەبینرێت. ئەم جۆرە وێژەیە وا لەبینەر یان خوێنەردەکات کە تامەزرۆی ڕووداوەکانی دواتربێت و چەندین ڕووداوی پێشبینی نەکراوی بەرچاو دەکەوێت. چیرۆکە ھەستبزوێنەکان زۆربەی جار ڕووکاری تاوانی و ترسناکیش لەخۆدەگرن ھەروەھا زۆرینەیان کەسایەتییەکی خراپ یاخوود نەرێنی لەخۆدەگرن. فیلمی سایکۆ (Psycho) لە ساڵی ١٩٦٠ وە (The Birds)ی ١٩٦٣ نموونەی فیلمی ھەستبزوێنن.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی ساکار

پۆل:چەشنەکانی تەلەڤیزیۆن
پۆل:خەیاڵی سەرکێشی
ئاردا توران

## ژیانی
**ئاردا توران** لە ٣٠ کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٨٧ لە شاری ئیستەنبوڵی تورکیا لە دایک بووە،
ئێستا یاریزانی تۆپی پێیە لە یانەی بارسێلۆنا یاری دەکات،
لە ساڵی ٢٠٠٦ دەستی بە یاریکردن کردووە لە یانەی گەڵاتەسەرای، پاشان ڕوویکردە یانەی ئەتلەتیکۆ مەدریدی ئیسپانی لەساڵی ٢٠١١.
لەبەرانبەر ١٣ میلیۆن یۆرۆ تاساڵی ٢٠١٤ یاری بۆ ئەو یانەیە کردووە،
پاشان لەساڵی ٢٠١٥ بەبڕی ٣٤ میلیۆن یۆرۆ ڕوویکردە یانەی بارسێلۆنا، بەموچەی ساڵانەی ٧ میلیۆن یۆرۆ، بۆ ماوەی پێنج وەرز گرێبەستیان مۆرکردووە،
لە ٤/١/٢٠١٦ یەکەم یاری خۆی بە درێسی بارسێلۆنا ئەنجامدا.

## گالەری
200px|وێنۆک|ئاردا توران لە کاتی خۆشی دەربڕینی بردنەوەی لا لیگا لەساڵی ۲٠۱۳-۲٠۱٤

200px|وێنۆک|ئاردا توران لەگەڵ هەڵبژاردەی تورکیا لە ساڵی ۲٠۱۱

200px|وێنۆک|ئاردا توران لەدێربی مەدرید دژی ڕیال مەدرید

## سەرچاوە
* پەڕەی تایبەتی ئاردا توران لە فەیس بووک
* ماڵپەڕی فەرمی یانەی بارسێلۆنا/ژیاننامەی ئاردا توران
* ویکیپێدیای ئینگلیزی و عەرەبی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:وەرزش
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٨
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧
پۆل:یاریزانانی لا لیگا
پۆل:یاریزانانی یانەی بەرشەلۆنا
پۆل:کڵابی سەدەی فیفا
پۆل:زیندووان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی تورک
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٨
پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئەتلەتیکۆ مەدرید
پۆل:یاریزانانی یانەی بارسێلۆنا
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦
پۆل:یاریزانانی براوەی خولی ئەورووپا
کیتەڵە

**کیتەڵە** دەفرێکە لە گڵ دروست دەکرێت، لە ئاگردا سوور دەکرێتەوە، لە گۆزە بچووکترە. بەزۆری ئافرەت بەکاری ھێناوە بۆ گواستنەوەی ئاو و شلەی تر، بۆ ئاسانکردنی ھەڵگرتنی لە کاتی گواستنەوەدا خراوەتە سەر کەلەکەی لەش.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:دەفرەکان
پۆل:بوتڵەکان
مەشکە

**مەشکە** دەفرێکی چەرمینە، لە پێستی خۆشەکراوی بزن دروست دەکرێت، کە لاشەکەی لە ملەوە بە ساغی، بێئەوەی پێستەکەی پارچە کرابێ، دەرھێنراوە. ماستی تێدا ژەنراوە، بۆ ئەوەی کەرە لە دۆ جیا بکرێتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:دەفرەکان
توحفەی موزەفەرییە

وێنۆک|بەرگی توحفەی موزەفەرییە (چاپی نوێ)
**توحفەی موزەفەرییە** کتێبێکە کە ئەفسانە کوردییەکان لە خۆ دەگرێت. ئۆسکار مانی ئاڵمانی لە ماوەیەک دێتە موکریان و دەیان ئەفسانە و بەیتی کوردی کۆ دەکاتەوە. لە ساڵی ١٩٠٥ گشت ئەفسانەکان لە کتێبی «توحفەی موزەفەرییە» دا بڵاو دەکاتەوە. مامۆستا ھێمن موکریانی کتێبەکە بۆ زمانی کوردی وەردەگێڕێتەوە.

چەند نموونەیەک لە چیرۆک و بەیتەکانی توحفەی موزەفەرییە:
# *بەیتی دم دم… بەسەرھاتی خۆڕاگری و شەڕی ئەمیرخانی لەپ زێڕینە لە دژی حاکمانی سەفەوی*
# *لاس و خەزاڵ*
# *ناسر و ماڵماڵ*
# *برایمۆک*
# *زەمبیل فرۆش*
# *شێخ فەرخ و خاتوون ئەستی*
# *مەحمەل و برایمی دەشتی*
# *خەزێم*
# *قۆچ عوسمان/ چیرۆکێکی سیاسییە لەسەر پلانگیڕی عوسمانییەکان*
# *بەیتی باپیر ئاغای بابی [[ھەمزاغای مەنگوڕ]]/ کوژرانی بڵباس لە مەراغە*
# *ھەروەھا چەند وردە مەقام*

## نموونەیەک لە وردە مەقامی کوردی
باڵا بەو بەرزی، قەد بەو باریکی

ئەستێرەی سووھەیل کەوتە تاریکی

دەترسم بمرم، دونیای زۆر مابێ

بەدکاری بێ پیر، بە لەیلام شا بێ

ئەتۆ وا دەڕۆی بە ناڕەزای دڵ

خودات لەگەڵ بێ، مەنزل بە مەنزل

دیسان شەو ھات بۆ حاڵی من

لو دڵەی پڕ خەیاڵی من

عالەم سووتا بە ناڵەی من

چاوت ئەستێرەکەی ڕۆژێ

ھەڵدێ لەگەڵ گەلاوێژێ

قەستییە بە نازان بمکوژێ


## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:کتێبە کوردییەکان
جۆن داڵتۆن

**جۆن داڵتۆن** (بەئینگلیزی|John Dalton);
لە (٦ی سێپتێمبەر) ۱۰ساڵ بەر لەڕاگەیاندنی سەربەخۆیی ئەمریکا لە بەریتانیا ساڵی (۱۷٦٦) لەدایک بووە. بنەماڵەکەی بنەماڵەیەکی گوندنشین بوون کەلە کەلاوەییەکدا دەژیان.

## ژیانی

### منداڵی
جۆن لە سەردەمی منداڵیدا هاوڕێ لەگەڵ براکەی هاوڕێ وبراکانی لە کێڵگەیەکدا کاریان کرووە و لە دوکانی باوکیان لەچینینی جلوبەرگدا یارمەتی ئەویشیان دەدا. سەرەڕای دابینبوونی ڕێژەیەکی کەم لەپێداویستیە سەرەتاییەکانی ژیان، ئەوان بنەماڵەیەکی هەژاربوون، زۆربەی کوڕانی هەژار لەم سەردەمەدا لە خوێندن بێبەشبوون، بەڵام جۆن توانی بە خۆش سانسی لە خوێندنگەیەکی نزیک لە شوێنی لەدایکبوونی بخوێنێت. ئەو زۆر هۆگری فێربوون بوو. مامۆستاکانیش ئەویان بۆ ئەو کارە هاندەدا. لەتەمەنی ۱۲ساڵیدا ناوبراو یەکەمین خوێندنگەی خۆی لەشارێکی نزیکی نیشتەجێ بونەکەی کردوە بەڵام بەهۆی کەمبونی پارەکەی ناچاربووە دایبخات و لە مەزراری پوری (خوشکی باوکی)دا کاربکات. ۲ساڵ دواتر هاوڕێ لەگەڵ براگەورەکەی و یەکێک لە دۆستەکانی خوێندنگەکەیان لە ("کەنداڵ")ی بریتانیا کردووە و دەستی کرد وتنەوەی زمانی ئینگلیزی ، یۆنانی ، فەرەنسی و ۲۱ تەوەرەی زانستی و بیرکاری.

### کارەکانی
جۆن خەریکی ناسینی سروشت و کەشوھەوای دەورووبەری خۆی بوو و خەریکی کۆکردنەوەی پەپولەکان بووە. جۆن واستۆن هەستی بەوەکردوە کە ناتوانێ رەنگەکان لێک جیابکاتەوە و تایبەتی چوو بۆ مانچستەر و لە کۆلێژێکی نوێ دەست بەکار بوو، هەرلەوێ لەگەڵ جموجۆڵی گازەکان ئاشنابوو. ئەو بیری لەتوخم و پێکهاتە جۆراوجۆرەکان و چۆنیەتی دروستبوونیان دەکردەوە. جۆن بۆچونێکی هەبوو کەبە پێی ئەو بۆچوونە هەر توخمێک لەئەتۆم(گەردیلە)ی  جیاواز پێکهاتووە و زۆربەی توخمەکان لەگەڵ یەکتری جیاوازییان هەیە، چونکە ئەتۆمەکانی بونیات نەری هەر کەمێکیان، لەگەڵ ئەوەی دی جیاوازە. ئەو بیری دکردەوە کە هەرتوخمێک کێشێکی تایبەتی هەیە، چونکە لە ئەتۆمی جۆراوجۆر (گەردیلەی جیاواز)پێکهاتووە. لە ساڵی (۱۸۰۸) جۆن داڵتۆن کتێبێکی بەناوی "سیستەمێکی نوێ لەکیمیا" دا بڵاوکردەوە کەلەودا کێشی زۆربەی گەردیلە ناسراوەکانی کۆکردبوەوە. ئەو ڕێژەیە کە جۆن حسابی کردبوو ، زۆر دروست نەبوو، بەڵام بنەمایەک بوو بۆ خشتەیەکی پێشکەوتوو.

## سەرچاوە
کتێبی ژیاننامەی ناوداران.

پۆل:لەدایکبووانی ١٧٦٦
پۆل:زانایانی ئینگلیز
پۆل:مردووانی ١٨٤٤
پۆل:فیزیکزانانی بریتانی
پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست
پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی
کووپە

**کووپە** دەفر یان گۆزەیەکی گەورەیە، لە گڵی تایبەتی دروست دەکرێت، لە ئاگردا سوور دەکرێتەوە. شێوەی لوولەلیی ورگنی ھەیە، بنەکەی و ملەکەی لە ناوقەدەکەی باریکترە. ئەشێ بۆ بەرزکردنەوە و ھەڵگرتنی دوو قوڵف یان یەکێکی ھەبێت. زۆر پێویستی پێ جێبەجێ دەکرێت، لەوانە: شلە (بە تایبەتی بادە)، سرکە، ترشیات، دۆشاو و ڕۆن. ھەروەھا خۆراکی وشک، بە تایبەتی وشکەدان و دانەوێڵەی تێدا ھەڵدەگیرێ.

## ئەدەب
نالی دەڵێ:

## سەرچاوەکان

پۆل:دەفرەکان
پۆل:بوتڵەکان
فیلمی ترسێنەر

وێنۆک|دیمەنێکی لەفیلمی ترسناکی فرانکشتاین

**فیلمی ترسێنەر** یەکێکە لە جۆرەکانی فیلم. ئامانجی فیلمی ترسناک بریتییە لەترساندنی بینەر، زۆربەی جار فیلمە ترسناکەکان لەگەڵ فیلمی ھەستبزوێنەکان تێکەڵدەبن، ئەمەش بۆ زیاتر ورووژاندنی بینەرە، لەزۆربەی فیلمە ترسناکەکان زۆمبی، بکووژ، ئەھریمەن، دێوی گەورە، دەعبا بەکاردێت بۆ زیاتر ترساندنی بینەر.

زۆرجار فلیمە ترسناکەکان ئامانجیان ئەوەیە کە ترس و تۆقێنەری بینەر بوروژێنن، پیلانەکان لە ناو ئەم جۆرە ترسانە زۆرجار بریتی دەبن لە شکاندنی ھێز، ڕووداو یان کارەکتەرێکی خراپ لە جیھانی ڕۆژانەدا. پەرەسەندنی فیلمی ترسناک لەو چەند ساڵەدا، شێوەی نوێی بە کۆمەڵگا داوە بۆ سوود وەرگرتن لە سوودەکانی، شێوازی فیلمە ترسناکەکان بە تێپەربوونی کات گۆڕاوە، بەڵام لە ساڵی ١٩٩٦ «زنجیرەیەک لاساییکەرەوە»ی دەستپێکرد، کە بووە ھۆی ئەوەی کە فیلمی ترسناکی نوێ بۆ ھەرزەکاران دروست بکرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:چەشنەکانی فیلم
پۆل:ھەستبزوێنەکان
چەتەکانی نیویۆرک

**چەتەکانی نیویۆڕک** فیلمێکی ئەمەریکی مێژوویی ساڵی ٢٠٠٢ە.چیڕۆکی فیلمەکە باس لەنێوەندی سەدەی نۆزدەهەم دەکات لە ویلایەتی مەنهاتن**.**فیلمەکە لە دەرهێنانی ماڕتن سکۆرسیز و لەنووسنی جەی کۆکس ، ستیڤین زالیان و کێنێث لۆنگێرانە و سەرچاوەی چیڕۆکەکەی لە کتێبەکەی هێربێرت ئاسبێریەوە هاتووە.فیلمەکە بۆ دە خەڵاتی ئۆسکار پاڵێورا لەنێویاندا خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین وێنە ، بەڵام چانسی بردنەوەی هیچ کامیانی نەبوو.ئەکتەر دانیێل دەی لێویس توانی خەڵاتی بافتای باشترین ئەکتەر بۆ ڕۆڵەکەی بباتەوە.

ڕووداوی فیلمەکە بەزۆری باسی ساڵی ١٨٦٣ دەکات،کاتێ لەنێوەندی شەڕی ناوخۆی ئەمریکایە و بەلێشاو هاتنی پەنابەرە ئێرلەندیەکانە بۆ نیویۆڕک.چیڕۆکەکەش تیشک دەخاتە سەر "بیڵی قەساب" کە سەرۆکی کۆمەڵەیەکی چەتەیە ، و کوڕێک بەناوی ئەمستەردام ڤالۆن بەدواوەی دەبێ بۆ ئەوەی تۆڵەی مەرگی باوکی لێبکاتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٢
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە درامییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە
پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بۆ باشترین دەرھێنەر بەدەستھێناوە
ھیزە

**ھیزە** یان **خیگە** دەفرێکی چەرمینە، لە پێستی خۆشەکراوی مەڕ دروست دەکرێت، کە لاشەکەی لە ملەوە بەساغی، بێئەوەی پێستەکەی پارچە کرابێت، دەرھێنراوە. شلە؛ بەتایبەتی ڕۆن و چەوری و دۆشاوی تێ دەکرێت.

## ئەدەب
نالی دەڵێ:

## ئەمانەش ببینە
* کوندە

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:دەفرەکان
ھەمانە

**ھەمانە** دەفرێکی چەرمینە، لە پێستی خۆشەکراوی ئاژەڵ دروست دەکرێت. کەلوپەل و شتی وشکی تێدا ھەڵگیراوە. لە سەفەردا وەکوو جانتا بەکارھێنراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:دەفرەکان
ئومبێرتۆ ئیکو

**ئومبێرتۆ ئیکو** نووسەر و فەیلەسووفی ناوداری ئیتاڵی ئومبێرتۆ ئیکو وەرگێڕانی کتێبی «گوڵی سوور» بە زمانی ئینگلیزی ناوبانگێکی جیھانی بەو نووسەرە بەخشی. کتێبی «گوڵی سوور» ی ئیکو لە ساڵی ١٩٨٩ کرا بە فیلم.

تازەترین کتێبی ئیکو بەناوی "ساڵی سفر"-ە ئەو نووسەرو فەیلەسووفە ساڵانێکە بەھۆی نەخۆشی شێرپەنجەوە ئازار دەکێشێت. ئیکو، چەند کتێبێکی بۆ منداڵانیش نووسیوەو چەند کتێبێکیشی لە بواری ڕەخنەی ئەدەبی بڵاوکردووەتەوە. بڕوانامەی دکتۆرای لە زانکۆی تورینتۆ وەرگرتووەو لە زانکۆکانی میلان، فلۆرانس و بۆلۆنیا وانەی وتووەتەوە. ئەو نووسەرە لە کتێبێکی خۆ بە ناوی "ئیمان یا بێ ئیمانی" باسی ئاییبی مەسیحیش دەکات و ڕوانگەی لیبراڵی ئەو زۆربەی جار لەگەڵ ڕوانگەی فەرمی کڵێسای کاسۆلیک ناکۆک بوو.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢
پۆل:مردووانی ٢٠١٦
پۆل:مردنەکان بە شێرپەنجەی پەنکریاس
پۆل:نیشانی فەرماندە سوارچاکە ناوازەکانی کۆماری فیدڕالی ئەڵمانیا
پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور
پۆل:فەیلەسووفانی زمان
پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان
پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:کاسۆلیکە ڕۆمانیەکانی پێشوو
پۆل:فەیلەسووفانی ھاوچەرخ
پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان
پۆل:ڕەخنەگرانی کڵێسەی کاتۆلیک
پۆل:فەیلەسووفەکانی بواری زانستی کۆمەڵایەتی
پۆل:نووسەران دەربارەی ئایین و زانست
نەھەنگی عەنبەر (فیلم)

**نەھەنگی عەنبەر** (فارسی: نهنگ عنبر) فیلمێکی ئێرانییە، بە زمانی فارسی. لە دەرھێنانی سامان موقەدەم، ھەریەک لە ڕەزا عەتاران و مەھناز ئەفشار ڕۆڵی سەرەکییان تێدا بینیوە، لە ساڵی ٢٠١٥ بەرھەمھێنراوە. نمایشی "نەهەنگی عەنبەر" لەو کاتەی دەستیپێکرد، سینەماکانی سەر بە هونەر و شارەوانی بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ بایکۆتیان دەکرد.

## چیڕۆک

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای فارسی، «نهنگ عنبر (فیلم)»، ئاداری ٢٠١٦.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمە فارسییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥
پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ساڵی ٢٠١٥
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠١٠ بە زمانی فارسی
ڕەزا عەتاران

**ڕەزا عەتاران** (؛ لەدایکبووی ١٩٦٨ لە مەشھەد، ئێران) ئەکتەر، نووسەر، گۆرانیبێژ و دەرھێنەرێکی ئێرانییە. لە فیلم و زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیدا ڕۆڵی بینیوە. براوەی خەڵاتی باشترین ئەکتەر بوو لە فێستیڤاڵی فیلمی کۆمێدی گوڵ ئاغا، ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١٤ خەڵاتی باشترین ئەکتەری فێستیڤاڵی فیلمی فەجری وەرگرت.

## ژیان
ڕەزا عەتاران لەدایکبووی ١٩٦٨ی شاری مەشھەدە. خاوەنی بڕوانامەی دبلۆمە لە بوارەکەی خۆیدا، لە ساڵی ٢٠٠٨ لەگەڵ خاتوو فەریدە فەرامەرزی ھاوسەرگیری کرد کە براوەی خەڵاتی فەجری فیلمی «صندلی خالی» بوو.

## دراماکان

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی، ویکیپیدیای فارسی، «Reza Attaran»، ئازاری ٢٠١٦.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:ئەکتەرە ئێرانییەکان
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خەڵکی مەشھەد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
پۆل:زیندووان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی
پۆل:کۆمێدییە ئێرانییەکان
پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی
پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئێرانی
پیانۆژەن

**پیانۆژەن** (ئینگلیزی: Pianist) مۆسیقاژەنێکە کە توانای ژەنینی مۆسیقای ھەیە لەسەر ئامێری پیانۆ.
پیانۆژەنەکان جۆریان ھەیە و ئەو مۆسیقایەی دەینووسنەوە لەسەر پیانۆ یاخود دەیژەنن جۆرەکەیان دیاری دەکات، بۆ نموونە پیانۆژەن ھەیە کە پێی دەوترێت "کلاسیکال" (کلاسیکی) کە پیانۆژەنە کۆنەکان وەک مۆزارت و بیتھۆڤن سەرنجیان ڕا دەکێشێت و ھەروەھا پیانۆژەن بۆ جۆری مۆسیقای تریش ھەن بۆ نمونە ڕۆک کە پیانۆ ژەنە کلاسیکییەکان سەرنجیان ڕادەکێشن و لە مۆسیقای مۆدێرندا ئەو ستایلە بەکاردێنن.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:ژەنیاران بەپێی ئامێر
پۆل:پیانۆژەنان
پۆل:پیانۆ
پۆل:پیشەکان لە مۆسیقادا
ئانتۆیۆ باندراس

**ئانتۆیۆ باندراس** (ئینگلیزی: Antonio Banderas) لە ۱۰ی ئابی ۱۹٦۰ لە مەلەگای، ئەندەلۆسیایئیسپانیا لەدایکبووە. ناوی ڕاستەقینەی "جۆز ئانتۆنیۆ دۆمینگۆئز باندراس"ە. ناوبراو ئەکتەر و ھونەرمەند و نووسەرێکی ئیسپانیە کەلە ئەمریکا وەک یەکێک لە ئەکتەرە ناودارەکان دێتە بەرچاوو. باوکی پۆلیس و دایکی مامۆستا بوو وە خاوەنی برایەکیشە کە لە سانفڕانسیسکۆ نیشتەجێیە. ماوەیەک دواتر "باندراس" کاسۆلیکی وەک ئایینی خۆی ھەڵبژارد. لە ھاوسەری یەکەمی جیابۆوە و لەساڵی (۱۹۹٦)دا لەگەڵ "ملانی گریفت " ھاوسەرگیری کرد و ئەوان بوونە خاوەنی کچێک بەناوی "ئێستلا بنادراس".

## گرینگترین بەرهەمەکانی
گرینگترین بەرهەمەکانی ئانتۆیۆ باندراس بریتین لە:
ـ فیلمی ئەفسانەیی زۆرۆ.
ـ چوار دیــو.
ـ مرۆڤ کوژەکان.
ـ ئێویتا.
ـ مناڵە سیخورەکان.
ـ پاچوویلا.
ـ ژنی مەرگ هێنەر.
ـ سێزدەهەمین شەڕکەر.
ـ عەشق و سێبەرەکان.
ـ فریدا.
ـ فیلادلیفا.
ـ گوناهی سەرەکی.
ـ ڕوپۆشی زۆرۆ .

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠
پۆل:زیندووان
پۆل:دوور لە وڵاتانی ئیسپانی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:ئەکتەرە ئیسپانییە نێرەکانی تەلەڤیزیۆن
پۆل:براوەکانی خەڵاتی فێستیڤاڵی فیلمی کان بۆ باشترین ئەکتەر
پۆل:براوەکانی خەڵاتی فیلمی ئەورووپی بۆ باشترین ئەکتەر
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمە ئیسپانییەکان
ئەوەی دەتەوێت (گۆرانیی ئێڤەنێسنس)

**ئەوەی دەتەوێت** (ئینگلیزی: What You Want) گۆرانییەکی ئەلبومی  سێیەمی گرووپی ڕۆک و مێتاڵی ئەمریکی ئێڤەنێسنسە.
گۆرانییەکە نوسراوی دەستی ئه‌یمی لی و تێری باڵسامۆ و تیم مەککۆردە، لی لەبارەی گۆرانییەکەوە دەڵێت: «باس لە دەنگە کۆنەکەی گرووپەکە دەکات و لەھەمان کاتیشدا باس لە ئازادی دەکات.»

ئەم گۆرانییە وەک سینگڵێک بڵاوکرایەوە لە ٩ی ئۆگەستی ٢٠١١.

## سەرچاوەکان
*https://web.archive.org/web/20170903210743/http://www.evanescence.com/
*http://evthreads.proboards.com

پۆل:مۆسیقا لە ٢٠١١
پۆل:تاکەگۆرانییەکانی ٢٠١١
پۆل:مۆسیقای ڕۆک
پۆل:گۆرانییەکانی ئێڤەنێسنس
پۆل:گۆرانییەکانی ئێڤانێسێنس
پۆل:گۆرانییەکانی ٢٠١١
شەھاب حوسێنی

**شەھاب حوسێنی** (؛ لەدایکبووی ٣ی شوباتی ١٩٧٤ لە تاران) ئەکتەر و دەرھێنەرێکی ئێرانییە.

## ژیاننامە
شەھاب حوسێنی لە ٤ی شوباتی ١٩٧٤ لە تاران لەدایک بووە. برایەک و دوو خوشکی ھەیە. دەروونناسی لە زانکۆی تاران خوێندووە، بەڵام بەھۆی چوونی 
بۆ کەنەدا خوێندنی تەواو نەکردووە. لە ١٩٩٦ ھاوسەرگیری کردووە و دوو کوڕی ھەیە.

## خەڵاتەکان

## فیلمنامە

## سەرچاوەکان

*ویکیپیدیای ئینگلیزی، «Shahab Hosseini»، ئاداری ٢٠١٦.
*ویکیپیدیای فارسی، «شهاب حسینی»، ئاداری ٢٠١٦.

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤
پۆل:زیندووان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی
پۆل:ئەکتەرە ئێرانییەکان
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی فێستیڤاڵی فیلمی کان بۆ باشترین ئەکتەر
پۆل:براوەکانی ورچی زیوین بۆ باشترین ئەکتەر
لەیلا حاتەمی

**لەیلا حاتەمی** (فارسی: لیلا حاتمی؛ لەدایکبووی ١ی ئابی ١٩٧٢ لە تاران) خانمەکتەر و دەرھێنەرێکی ئێرانییە. کچی دەرھێنەر عەلی حاتەمییە، و ھاوسەری ئەکتەر؛ عەلی موسەففایە.
چەندان خەڵاتی فێستیڤاڵە نێوخۆیی و جیھانییەکانی بەدەست ھێناوە.

## ژیاننامە
دوای تەواوکردنی خوێندنی ئامادەیی، دەچێتە سویسڕا و دەست دەکا بە خوێندنی ئەندازیاریی میکانیکی. دوای دوو ساڵ خوێندنەکەی گۆڕیوە
بۆ ئەدەبی فەڕەنسی، دوای تەواوکردنی خوێندنەکەی گەڕاوەتەوە ئێران. لەپاڵ زمانە زگماکییەکەی کە فارسییە، زمانەکانی فەڕەنسی، ئینگلیزی و ئەڵمانی بەتەواوی دەزانێت.

دوای ماوەیەک لە وچان، دەچێتە نێو بواری سینەما بە بەشداریکردنی لە فیلمی لەیلا، ڕۆڵبینیەکەی لەم فیلمە پێشوازیێکی ئەرێنی لێ کرا لەلایەن ڕەخنەگران و بینەرانەوە.

لە ساڵی ١٩٩٩ ھاوسەرگیری لەگەڵ عەلی موستەففا کرد، کە ئەویش ئەکتەرێکی سەرەکیی فیلمی لەیلا بوو. دوو مناڵیان ھەن؛ کوڕێک بە ناوی
مانی (لەدایکبووی ٢٠٠٧) و کچێک بە ناوی عەسەل (لەدایکبووی ٢٠٠٨).

[260px|وێنۆک|چەپ|لەیلا حاتەمی لەگەڵ چەند ئەکتەرێکی تر، لە [فێستیڤاڵی فیلمی کەن (دووەم کەس لەلای چەپ)]]

## فیلمنامە

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی، «Leila Hatami»، ئازاری ٢٠١٦.
* ویکیپیدیای فارسی، «لیلا حاتمی»، ئازاری ٢٠١٦.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی
پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانی
پۆل:باشترین خانمەکتەران لە وەرگری خەڵاتی ورچی زیو
ئامێدیۆ ئاڤۆدگادرۆ

**ئامدۆ ئاڤۆدگادرۆ** ناسراوبە **ئاڤۆدگادرۆ** لە (۹ی ئابی ۱۷۷٦) لە شاری تۆرینۆی ئیتالیا لەدایکبووە، لە (۹ی تەمموزی ۱۸٥٦) لە تەمەنی ۷۹ ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە.

بیرمەندان لە ڕابردودا شێوازی جۆراوجۆریان بۆ پێوانەی "وردیلە گازیەکان" بەکار دەھێنا، بەڵام "ئامدۆ" سەلماندی کە قەبارەیەکی یەکسان لەھەر گازێک، ڕێژەی وردیلەکانی یەکسانن بەمەرجێک گازەکە لە بواری گەرما و گوشارەوە لەدۆخێکی یەکسان دابێت. جێگای ئاماژەیە کەئەمڕۆ ئەو گریمانەیە لە کیمیادا بەناوی "ئاڤۆدگادروۆ" بەناوبانگە. ھاوکات دەبێت بووترێت کە زانا جۆن داڵتۆن بناغەدانەری بۆچونی گەردیلەیی لەسەر ئەو باوەڕە بوو کە فورموڵی کیمیایی ئاو (H٢O)یە. لەساڵی (۱۸۰۸) زانا *جۆزێف گی لۆساک* بەو تاقیکارییانەی کەبە ئەنجامی گەیاند، بەشێکی زۆر لە بۆچونەکانی *داڵتۆن*ی ڕەتکردەوە، بەڵام لەساڵی (۱۸۱۱) *ئاڤۆدگادرۆ* بە چەپکردنی بابەتی *گریمانەی وردیلەییم(ولوکی)*، بۆچونەکەی "داڵتۆن"ی تەواوکرد.

## سەرچاوەکان
* وییپیدیای ئینگلیزی.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٧٦
پۆل:مردووانی ١٨٥٦
پۆل:کیمیازانانی ئیتالی
سنۆری ستۆرلۆسۆن

وێنۆک|سنۆری ستۆرلۆسۆن

**سنۆری ستۆرلۆسۆن** لە ساڵی (١١٧٩) لە (دالاسیلسلا، ئایسلەنددا لەیک بووە و لەساڵی (١٢٤١) لە (ڕێیھۆڵت لە ئایسەندا مردووە. ھاوکات ستۆرلۆسۆن یکێک بووە لەشاعیرە ناودارەکانی ئایسلەندا لەسەدەی سێزدەدا. کەھاوکات دووجار بەسەر یاساکانی (سەرۆک کۆمار) دا ھەڵبژێردراو لە ھەمانکاتدا پیاوێکی دەوڵەمندیش بوو. ھۆگرییەکی زۆری لە سیاحەت و سیاسەتدا بوو و لەتەمەنی (٦٢) ساڵیدا بەدەستی زاواکەی کوژرا.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١١٧٩
پۆل:مردووانی ١٢٤١
پۆل:نووسەرانی ئایسلەندی
ئەلیساندرۆ ڤۆڵتا

وێنۆک|وێنەی ئەلیساندرۆ ڤۆڵتا
**ئەلیساندرۆ ڤۆڵتا** () لە (۱۸ی شوباتی ۱۷٤٥) لە "کۆمۆ"ی نزیکی شاری میلانی ئیتاڵیا لەدایک بووە. ناوبراو فیزیا ناسێکی ئیتالی بووە.

## ژیان
"ڤۆڵتا" لە کۆمۆی ئیتالیا لەدایک بووە. خاڵی ڤۆڵتا بەرپرسیارێتی فێرکردن و بارھێنانی ئەوی لەئەستۆ گرتووە و دواتر خاڵێکی دیکەی کەسەر بە کۆمەڵەی (دۆمینیکی) بوو و لە بیروباوەڕی *یەسوعی*دا وەک یەک بیریان دەکردەوە، فێرکردن و خەرجیەکانی ئەوی گرتە ئەستۆ. *ڤۆڵتا' خوێندنی لەقوتابخانەی ئایینی (بنتسی) درێژە پێدا و ھەرلەوێ بوو کە کتێبی *لۆکرۆتیوس'' کاریگەرییەکەی قوڵی لەسەر ئەو دانا. خاڵەکانی حەزیان دەکرد کەئەو ببێتە پارێزەر چونکە ئەو پیشەیە لە بنەماڵەی دایکیدا وەکو پیشەیەکی ئابڕومەندانە ناسرابوو. ئەوەی بەباش زانی کە پەیڕەوی لەحەزی خۆی بکات و ھەرئەوە بوو کەلە تەمەنی (۱۸) ساڵیدا دەستیدایە خوێندنەوە سەبارەت بە کارەبا و لەتەمەنی (۲۹) ساڵیدا بوو بە مامۆستا ی قوتابخانەیەکی کۆمۆ. ھەر لەوکاتەدا کەرەستەی جۆراوجۆری ئەلیکتریکی وەک "ئەلیکتڕۆفۆر"، "ئەلیکتڕۆسکۆب" و ھتد دروست کرد و لەساڵی (۱۷۷۹) وەک مامۆستای زانکۆی "پاو"ی دەست بەکار بوو. کەرەستەی پێوانەیی (گازی ڤۆڵتا) یەکێک لەگرنگترین داھێنانەکانی سەدەی ھەژدەھەممە کە زانا "ڤۆڵتا" دایھێناوە. بەھۆی دۆزینەوەکەی کە دۆزینەوەی (پیلی ئەلیکتریکی) بوو زانا ڤۆڵتا لە جیھاندا نێوبانگی دەرکرد، وەھەروەھا لەلایەن (ناپلیۆن) بۆ پاریس بانگێشت کرا و "ناپلیۆن" داوای لێدەکات کە ئەزموونەکەی خۆی لە ئەکادیمیادا دووپات بکاتەوە و دوای سەلماندنی کارەکەی، ئەو وەکو (سیناتۆر) ی دەوڵەتی ئیتاڵیا دەست نیشان دەکات.

## سەرچاوەکان
* کتێبی ناودارانی جیھان بەرگی یەکەم

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٧٤٥
پۆل:مردووانی ١٨٢٧
پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی
پۆل:کەسانی پەیوەندیدار بە کارەبا
پوونە

**پونە** بە(ئینگلیزی: Pune) یەکێکە لە شارە گەورەکانی وڵاتی هیندستان.

## پەراوێزەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:پایتەختەکانی پێشووی ھیندستان
پۆل:گەورە شارەکانی ھیندستان
نووسینگەی ھێلکەیی

**نوسینگەی ھێلکەیی** () نووسینگەی فەرمیی سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە. لە ساڵی ۱۹۰۹ دروستکراوە. دەکەوێتە بەشێکی ئاڵۆز لە ڕۆژاوای کۆشکی سپی، کە شوێنی دانیشتنی سەرۆک کۆماری ئەمریکایە.
ژوورەکە پێکھاتووە لە سێ پەنچەرەی گەورە، کە دەکەونە پشت مێزی سەرۆک کۆمار، و ئاگردانێک لە بەشی کۆتاییی باکوور ھەیە. ژوورەکە چوار دەرگای ھەیە: دەرگای ڕۆژھەڵات، کراوەیە بۆ بەشی باخچەی گوڵەکان. دەرگای دووەم دەکەوێتە بەشی ڕۆژاوای ژوورەکە دەڕوات بۆ بەشی خوێندنی تایبەتی و بەشی نانخواردن. دەرگای سێیەم دەکەوێتە بەشی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە ژوورەکە، پێشڕەوی دەکات بۆ ڕێڕەوی باڵی سەرەکیی کۆشکی سپی، ھەروەھا دەرگای باکووری ڕۆژھەڵات دەڕوات بەرەو ژووری سکرتێری سەرۆک کۆمار.

ژوورەکە لەڕووی ئەمنییەوە لەئاستێکی بەرز دایە و پارێزگاری لێ دەکرێت. بەگشتی سەرۆک کۆمار شێوازی ئۆفیسەکەی دەگۆڕێت لەڕووی کەلوپەل، شێوازی ژوور...تاد، بە ویستی کەسێتیی خۆی.

## مێژوو
### کۆشکی سپی

لەساڵی *١٧٩٢*دا تەلارسازی ئێرلەندی، جەیمس هۆبان دیزاین و شێوازی کۆشکی سپی و نووسینگەی هێلکەی لەگەڵدا، دانا.

### باڵی ڕۆژئاوا
بیرۆکەی درووستکردنی باڵی ڕۆژ ئاوایی لە نووسینگەکە دە گەڕێتەوە بۆ بیرۆکەی *٢٦*ەمین سەرۆک کۆماری ئەمریکا **ڕۆزەفلێت**. کە بووە شوێنی دووەمی خێزانەکەی بوو. وە بەلەکە لەیەن دیزاینەری ئەمریکی *Nathan C. Wyeth*ەوە دیزاینی بۆ کرا.

### ١٩٠٩ - ١٩٣٣
لە ساڵی ١٩٠٩وە سەرۆک کۆماری ئەمریکا **ویلیام هاوارد** بڕیاریدا بە گەورەکردن و فراوان کردنی نووسنگەی تایبەتی سەرۆک کۆماری ئەمریکا، تا قەبارەکەی دووهێندە لێکرا و باڵی ڕۆژئاوا بە نووسینگەکە بەسترایەوە.

## پەراوێزەکان

* ویکیپیدیای ئینگلیزی.
* مێژووی نووسینگەکە.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ژوورەکانی کۆشکی سپی
کاتێک بانگم بکە کە بە ھۆشیت

**کاتێک بانگم بکە کە بە ھۆشیت** (ئینگلیزی: Call Me When You're Sober) یەکێکە لە تاکەکانی ئەلبومی ده‌رگا کراوه‌که‌ی ئێڤەنێسنس کە لە ساڵی ٢٠٠٦دا بڵاو کراوەتە، نوسەری گۆرانیەکە ئەیمی لی و تێری باڵسامۆیەو ئەم گۆرانییە نوسراوەتەوە بۆ خۆشەویستی پێشووی لی و لە گۆرانیەکدا دەڵێت "بۆ من مەگری، ئەگەر منت خۆشبویستایە لێرە دەبویت لەگەڵم"

## سەرچاوەکان
*https://web.archive.org/web/20170903210743/http://www.evanescence.com/
*http://evthreads.proboards.com

پۆل:مۆسیقای ڕۆک
پۆل:دەیەی ٢٠٠٠ لە مۆسیقا
پۆل:٢٠٠٦
پۆل:گۆرانییەکانی ئێڤەنێسنس
پۆل:گۆرانییەکانی ئێڤانێسێنس
پۆل:گۆرانییەکانی ٢٠٠٦
ماکس ئیستمەن

.
ماکس فورستە ئیستمەن لەساڵی (۱۸۸۳) لەدایک بووە و لەساڵی (۱۹٦۹) کۆچی دوایی کردووە. "ئیستمەن" نوسەرێکی سۆسیالیستی ئەمریکی بوو کەبەشی هەرەزۆری کارەکانی لەبواری ئەدەبیاتی ڕادیکاڵی سیاسیدان. هاوکات ناوبراوسەرەتا زۆر لایەنگری (لیۆن ترۆسکی) شۆڕش گێڕ و بیردۆزی "بلشویک" بوو و ڕاستیەکەش ئەوەیە کەنێوبانگیشی زیاتر هەر بەو بۆنەوەیە کە نوسەرێکی چەپ بووە، بەڵام لەسەرەتای دەیەی (٤۰)دا بەتوندی لە "کۆمۆنیزم" و "سۆسیالیزم" هەڵگەڕایەوە و بەنوسینی کۆمەڵێک بابەت لەدژی "کۆمۆنیزم"، بەکردەوە بوو بە کەسێکی ئانتی "کۆمۆنیست" و تەنانەت پشتیوانی لە "مەک کارتیزمیش" دەکرد.

BrotherDost (لێدوان)

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:پیاوە فێمینیستەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٣
پۆل:مردووانی ١٩٦٩
پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان
پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی
پۆل:سۆسیالیستە ئەمریکییەکان
پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:مولحیدانی ئەمریکا
پۆل:چالاکوانانی ئەمریکی دژە جەنگی ڤێتنام
پۆل:شاعیرە کوڕە ئەمریکییەکان
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:بێخوایانی ئەمریکی
پۆل:نووسەرانی مانھاتن