سیستەمی بەرگری ئاسمانی ئەڤێنجەر

**سیستەمی بەرگری ئاسمانی ئەڤێنجەر AN/TWQ-1** سیستەمێکی موشەکی ئەمریکییە کە لە ڕووبەر بۆ هەوا دەجووڵێت و پاراستنی بەرگری ئاسمانی مۆبایل و مەودای کورت بۆ یەکەکانی زەمینی لە بەرامبەر موشەکی کروز و فڕۆکەوانی بێ سەرنشین و فڕۆکەی باڵە جێگیر و هێلیکۆپتەرەکانی کەم فڕین دابین دەکات. 

## مێژوو
لە سەرەتادا وەک وەبەرهێنانێکی تایبەت لەلایەن کۆمپانیای بۆینگەوە لە ساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا پەرەی پێدراوە، ئەڤێنجەر لە ماوەی تەنها ١٠ مانگدا دروست کراوە لە چەمکی سەرەتاییەوە تا گەیاندنی بۆ تاقیکردنەوە بۆ سوپای ئەمریکا. تاقیکردنەوە سەرەتاییەکان لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٨٤ لە سەنتەری مەشقی یاکیمای سوپای ئەمریکا لە ویلایەتی واشنتۆن ئەنجامدرا. لە کاتی تاقیکردنەوەدا سێ مووشەکی ستینگەری هاوێژران. لە کاتی یەکەم تەقەکردنی تاقیکاریدا، لە نیسانی ١٩٨٤،  سیستەمەکە لێدانی ڕاستەوخۆی پێکا لە کاتێکدا  بە خێرایی ٢٣ کم لە کاژێرێکدا . 

دووەم تەقەکردنی تاقیکاری کە لە شەودا بە وەستاوی ئەنجامدرا، لێدانی ڕاستەوخۆی پێکا. سێیەم تەقەی تاقیکردنەوە کە لە کاتی جوڵەکردن و لە ژێر باراندا ئەنجامدرا، لێدانی ڕاستەوخۆی نەپێکا، بەڵام لە مەودای کوشتنی مووشەکەکەدا تێپەڕی، بۆیە تەقەکە وەک کوشتنێکی تاکتیکی تۆمارکرا. هەر سێ تاقیکردنەوەکە لەلایەن ئەو بەکار‌هێنەرانەوە هاوێژران کە پێشتر هەرگیز مووشەکەکەیان نەتەقاندووە. 

لە مانگی یەکی ساڵی ١٩٩٧، سوپای ئەمریکا زیاتر لە ٩٠٠ یەکە لە سیستەمی ئەڤێنجەری بەدەستگەیشت. 

یەکەم  ئۆپەراسیۆنی سیستەمەکە لە کاتی ئامادەکاری بۆ جەنگی کەنداوی فارسدا کرا. لە دوای بەدەستهێنانی سەرکەوتنی سیستەمەکە، سوپای ئەمریکا گرێبەستێکی زیادەی بۆ ٦٧٩ ئامێری دیکە واژۆکرد، بەمەش کۆی گشتی داواکاریەکە گەیشتە ١٠٠٤ یەکە. جارێکی دیکە ئەڤێنجەر لە کاتی جەنگی بۆسنە و هەرزوگۆڤینادا بۆ پشتیوانی لە ئۆپەراسیۆنەکانی ناتۆ جێگیرکرا.  سیستەمی ئەڤێنجەر یەکەمجار بە  ئاشکرایی لە دەوروبەری پنتاگۆن دانرا لە یەکەم ساڵیادی هێرشەکانی ١١ی ئەیلوولی ٢٠٠١.  هەروەها  لە کاتی ئۆپەراسیۆنەکانی سوپای ئەمریکا لە ئەفغانستان و عێراقیش جێگیرکرا. 

لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٢، چوار سیستەمی بەرگری ئاسمانی ئەڤێنجەر وەک بەشێک لە پاکێجێکی یارمەتی سەربازی بە بڕی ٤٠٠ ملیۆن دۆلار جێگیرکران کە پشتگیری لە ئۆکرانیا دەکرد لە هێرشی ئۆکرانیا لەلایەن ڕووسیا بۆ بەرگریکردن لە ژێرخانی مەدەنی گرنگ لە دژی مووشەکی کروز و هێرشە کوشندەکانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی شەهید-١٣٦ کە لەلایەن ئێرانەوە دروستکرابوون کە لەلایەن ڕووسیا لە ئۆکتۆبەری ٢٠٢٢ بەکادەهێندران.  هەشت دانەی دیکە لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٣دا لە پاکێجێکدا هاتبوون  یەکەمیان لە سەرەتای مانگی شوباتدا گەیشتنە ئەوروپا و تا کۆتایی مانگی ئازار لە خزمەتدا بینران.  ئۆکرانیا بە گشتی نزیکەی ٢٠ یەکەی وەرگرتووە، وەک لە مانگی ئەیلولی ٢٠٢٤،  تیمەکانی سوپای ئۆکرانیا کە لە ئەوروپا لەلایەن ڕاهێنەرانی ئەمریکیەوە ڕاهێنانیان پێدەکرا.  
وێنۆک|مووشەکێکی ستینگەر کە لە سەکۆیەکی ئەڤێنجەرەوە لە کەناری ئۆنسلۆ لە ویلایەتی کارۆلاینای باکوور لە نیسانی ٢٠٠٠ هەڵدەدرێت.
چەپ|وێنۆک|M1097 ئەڤێنجەر لە کاتی هەڵدانی مووشەکی ستارستریکی

## تایبەتمەندییەکان
وێنۆک|ئەڤێنجەرێکی تایوانی
وێنۆک|کابینەی بەکارهێنەر لەسەر ئەڤێنجەرێکی  سوپای ئەمریکا

### ڕەهەندەکان

* درێژی  
* پانایی  
* باڵا  
* کێش  
* تیمی فڕۆکەوانی – 2 (بنەڕەت)، 3 (STC)
* خێرایی ڕێگا  
* مەودای  
* بزوێنەر  دیترۆیت دیزڵ ساردکراوەی V-8
* توانای بزوێنەر  

### هەستەوەرەکان (سانسۆر)

* وەرگری ژێر سووری پێشەوە (FLIR)
* مەوداپێدەری لەیزەری سەلامەت بۆ چاو
* بینینی بینایی

### چەکەکان

* ٤/٨ موشەکی ئامادە بۆ تەقاندنی ستینگەر
* یەک دەمانچەی دۆشکەی FN M3P کە لەلایەن FN Herstal دروستکراوە،  جۆرێکە لە براونینگ AN/M3 کە بۆ بەکارهێنانی فڕۆکەوانی لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا دروستکراوە. چەکێکی ١٢.٧ملم دۆشکەی کالیبەری (.50) بە پەلاپیتکەیەکی ئەلیکترۆنی کە دەتوانرێت لە هەردوو یەکەی کۆنترۆڵی  (RCU) کە لە کابینەی شۆفێرەکەدایە، و لە وێستگەی دەستی کە لە سەبەتانەی ئەڤێنجەرەکەدا تەقە بکرێت. ڕێژەی تەقەکردنی لە خولەکێکدا ٩٥٠ بۆ ١١٠٠ گولەی هەیە. یەک سندوق بار دەکات کە ٢٠٠  ٢٥٠ گولە یەک کاتدا.

## بەکارهێنەران

* 
* 
* 
*  – LAF Air Defence Battalion
* 
*  – Avenger batteries have been upgraded by integrating CS/MPQ-90 Bee Eye radars
*  – U.S. Army - 453 M1097 Avenger as of January 2025 and U.S. Marine Corps
*  – 20 were delivered from December 2022 onwards.
* 

### سیستەمە بەراوردەکان

* Type 92 Yitian  – چین
* Type 93 مووشەکی ڕووبەر بۆ ھەوا  – ژاپۆن
* 9K35 Strela-10  – (SA-13 Gopher) - یەکێتیی سۆڤیەت و ڕووسیا
* 9K31 Strela-1  – (SA-9 Gaskin) - یەکێتیی سۆڤیەت