ناحیەی ناڵپارێز

**ناحیەی ناڵپارێز** یەکێکە لە سێ ناحیەی قەزای پێنجوێن لە پارێزگای سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی ناڵپارێزە. ژمارەی دانیشتووانی ناحیەی ناڵپارێز لە ساڵی ٢٠٢٠دا (٧٬٣١٣)کەسە.

## ناو
ناوی ئەم ناحیەیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە شارەدێی ناڵپارێزە.

## جوگرافیا
ناحیەی ناڵپارێز ھاوسنوورە لەگەڵ؛ لە باکوورەوە ناحیەی ناوەندی قەزای پێنجوێن، لە باشوورەوە ناحیەی خورماڵ و ناحیەی ناوەندی قەزای سەید سادق، لە ڕۆژھەڵاتەوە شارستانی مەریوان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان، لە ڕۆژاواوە ناحیەی زەلان و ناحیەی سرۆچک.

* ڕووبەری ئەم ناحیەیە (٣٠٦کم٢)ە لە (٢٦٫٩٪) قەزای پێنجوێن پێکدەھێنێت، وە لە (١٫٥٪) پارێزگای سلێمانی پێکدەھێنێت.
* لە ڕووی ڕووبەرەوە لە ئاستی (دووەمە) لە سێ ناحیەی قەزای پێنجوێندا.
* لە ڕووی دانیشتوانەوە لە سەر ئاستی (سێیەمە) لە سێ ناحیەی قەزای پێنجوێن.

## مێژوو
ئەم ناحیەیە مێژوویەکی کۆنی نییە، لە ساڵی ١٩٧٨دا درووستکرا پاش ئەوەی ڕژێمی بەعس بە قوڵایی ٣٠کم گوندەکانی سنووری باشووری کوردستانی ڕاگوێزا، بۆ ئەوەی چالاکی جوڵانەوەی چەکداری و ڕامیاری کورد لەناو بەرێت یان لاوازی بکات، کە ئەوکات گوندەکان پشت و پەنای شۆڕشەکان بوون. ڕاگواستنی گوندەکانی قەزای پێنجوێن ناحیەی گەرمکی بە تەواوەتی گرتەوە و ڕایگواستنە گوندی ناڵپارێز کە ئەم گوندەی کردە کۆمەڵگەی زۆرەملێ کە ناوی نا بوو (گوندی ھاوچەرخ)، ھەروەھا کردییە ناوەندی ناحیە و ناحیەکەشی ھەر بەو ناوەوە ناونا.

### سەردەمی کۆماری
* **لە نێوان ساڵانی(١٩٧٧ - ١٩٨٦)دا:**
# دابڕاندنی ھەموو کەرتەکانی ناحیەی گەرمک و لکادنیان بە ناحیەی ناوەندی قەزای پێنجوێنەوە و گۆڕینی ناوی ناحیەی ناوبراو بۆ ناحیەی ناڵپارێز و گواستنەوەی ناوەندەکەی لە گوندی گەرمکەوە بۆ گوندی ناڵپارێز و لکاندنی (٢٦) کەرتی ناحیەی ناوەندی قەزای پێنجوێن بە ناحیەی ناڵپارێزەوە بە پێی بڕیاری وەزارەتی حکومی مەحەللی ژمارە(٢٤٧٩٦)ی ساڵی ١٩٧٩.
# دابڕانی (١٤) کەرت لە ناحیەی سرۆچکی سەر بە قەزای شارباژێڕ و لکاندنیان بە ناحیەی ناڵپارێزی سەر بە قەزای پێنجوێنەوە بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٥٢١) لە ١٦\١٠\١٩٧٩دا.
450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی ١٩٨٦دا
450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کەرتەکانی ناحیەی ناڵپارێز

* **لە نێوان ساڵانی(١٩٨٨ - ١٩٩٠)دا:**
ھەڵوەشاندنەوەی قەزای پێنجوێن و ھێنانەکایەی ناحیەی ناوەندی قەزای پێنجوێن و بەستنەوەی بە (قەزای الاخوة).
450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی ١٩٨٩دا

### سەردەمی حکوومەتی ھەرێم
* **لە ماوەی ساڵانی(١٩٩١ - ١٩٩٢)دا:**
لەم ماوەیەدا پارێزگای سلێمانی و پارێزگای ھەولێر و پارێزگای دھۆک لە لایەن بەرەی کوردستانیەوە بە ڕێوەدەبرا، کە لەسەر ھەمان سیستەمی یەکە کارگێڕییەکانی ساڵی ١٩٨٩ بەڕیوەدەبرا، لەبەرئەوەی گوندەکان تازە ئاوەدان دەکرانەوە، ھەروەھا لەڕووی کارگێڕییەوە ھەرێمی کوردستان دروست نەببوو تاوەکو لەساڵی ١٩٩٢ پەرلەمانی کوردستان پێکھێنرا. ئینجا یەکە کارگێڕییەکان دروستکرانەوە.

* **لە ماوەی ساڵانی(١٩٩٢ - ٢٠٠٣)دا:**
# لە دوای ڕاپەڕینی ١٩٩١، ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان بە پێی بڕیاری ژمارە(١٨) لە (٢٢ - ٩ - ١٩٩٢)دا ڕێگەی دا بە حکوومەتی ھەرێمی کوردستان ھەموو ئەو قەزا و ناحیەیانەی بە مەبەستی سیاسی ھەڵوەشێنراونەتەوە سەر لە نوێ پێکبھێنرێنەوە.
# قەزای پێنجوێن دروستبووەوە و پێکھاتبوو لە (٣) ناحیە، ناحیەی ناوەندی قەزای پێنجوێن، ناحیەی گەرمک و ناحیەی ناڵپارێز.

## کارگێڕی
ئەم ناحیەیە لە ٥٥ گوندپێکھاتووە:

* ناڵپارێز(ناوەند)
* ئاروزەر
* باخی
* بادانە
* بەردەبەلەکە
* بۆریدەری خواروو
* بۆریدەری سەروو
* تازەدێ، ناڵپارێز
* تەڕاتەوەن
* توتمانی خواروو
* توتمانی سەروو
* جۆمەرەسی
* چارخ
* چەوتان
* حەسەناوای زەنگیسەر
* خڕنوک
* دەرەمیانە
* دەشتی خەرمان
* دۆستەدەرە
* دۆڵەچەوت
* دۆڵەسوور
* ڕەزڵە
* ڕەشان
* ڕەشانی سۆفی خەسرەو
* زەردکاوا
* زەردۆیی، ناڵپارێز
* زەنگیسەر
* سلێمانەدۆڵ
* سمایلەدۆڵ
* سەرکان، ناڵپارێز
* سوێرە
* سیامێوە
* عارەبە
* قەڵاتێ، ناڵپارێز
* قوڵەگیسکان
* قۆرچی
* کانی سارد، ناڵپارێز
* کانی سپیکە، ناڵپارێز
* کانی سێفی شێخ حامید
* کانی ماران، ناڵپارێز
* کوڕەمێوی خواروو
* کوڕەمێوی سەروو
* کوڕی گەپڵە
* کۆلیتانی خواروو
* کۆلیتانی سەروو
* گەڵۆز
* گەوڕان
* گوڵانی خواروو
* گوڵانی سەروو
* گوڵانی ناوەڕاست
* لائاش
* مکڵ
* مەمەندئاوا
* مێرگەسوور
* ھەرزەڵە
* یاساماڵ

## ئەمانەش ببینە
* قەزای پێنجوێن
* پارێزگای سلێمانی
* ناڵپارێز
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی پێنجوێن

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان
پۆل:ناحیەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان