open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سوینی تاد: سەرتاشی شەیتانیی شەقامی فلیت

**سوینی تاد** () بریتییە لە فیلمێکی ترسناکی مۆسیقی ئەمریکی ساڵی ٢٠٠٧ و لە پاڵەوانێتی جۆنی دێپ و ھێلینا بۆنھام کارتەرە و لە دەرھێنانی تیم بێرتنە و ھەروەھا فیلمەکە بریتییە لە گەڕانەوە فیلمە گۆرانییەکان و چیرۆکی سەرتاشێکی بەھرەمەند لە لەندەن دەگێڕێتەوە کە لێی دوور دەخرێتەوە بە ھۆی تاوانێکی درۆ کە لە لایەن بەرپرسێکەوە دروستکرا بۆ بەدەستھێنانی کچ و ژنە جوانەکەی، پاشان دوای ماوەیەکی درێژ دەگەڕێتەوە بۆ لەندەن بە ناوێکی ساختەوە کە بریتییە لە «سوینی تۆد» کە بۆ بکوژێکی کینە ھەڵگر گۆڕاوە.

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٧
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە بەریتانییەکان
پۆل:فیبمە ترسناکە بەریتانییەکان
پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی پاینوود وێنەگیراون
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە
پۆل:باشترین فیلمە مۆسیقییەکان یان کۆمیدییەکانی براوەی گۆڵدن گڵۆب
پۆل:فیلمەکانی درێم وۆڕکس پیکچەرز
پۆل:ئەو فیلمانەی کە باشترین ئەکتەری مۆسیقی یان کۆمیدییان تێدایە کە خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بەدەستھێناوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە سەردەمی ڤیکتۆریادا داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەری ھونەرییان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین دەرھێنانی ھونەری بەدەستھێناوە
پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە خۆراک و خواردنەوە
پۆل:فیلمە درامییە مۆسیقییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سپلاتەرە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە درۆکردن
پۆل:فیلمە ترسناکەکان بە زمانی ئینگلیزی
فرەگۆشەی قۆقز

[چەپ|وێنۆک|150px|وێنەی فرەگۆشەیەکی قۆقز: [چەندلای ڕێک|پێنجلای ڕێک]]
**فرەگۆشەی قۆقز** یان **چەندلای قۆقز** () فرەگۆشەیەکی سادەیە کە ھەموو تیرەکانی لەناو فرەگۆشەکەدان، فرەگۆشەی ڕێک ھەمیشە قۆقزە.
## تایبەتمەندییەکانی فرەگۆشەی قۆقز
*پێوانەی ھەر ناوەگۆشەی فرەگۆشەیەکی قۆقز کەمترە لە ١٨٠ پلە.
* ئەگەر درێژە بە یەکێک لە لاکانی فرەگۆشەی قۆقز بدەیت، فرەگۆشەکە نابڕیت.
* ئەو ھێڵەی لە پێکگەیاندنی دوو خاڵی دڵخواز لەناو فرەگۆشەیەکی قۆقزدا دروست دەبێت، بەتەواوی دەکەویتە ناو فرەگۆشەکە یان دەکەویتە سەر لاکانی فرەگۆشەکە.
[وێنۆک|150px|[فرەگۆشەی قوپاو|فرەگۆشەیەکی قوپاو.]]
## کۆی پێوانەی گۆشەکانی ناوەوەی فرەگۆشە
ج=Polygon sum of interior angles|وێنۆک|پێوانەی هەر گۆشە و کۆی پێوانەی گۆشەکانی ناوەوە لە  n-گۆشەیەکی ڕێکدا.
بۆ دۆزینەوەی کۆی پێوانەی گۆشەکانی ناوەوەی فرەگۆشەیەکی قۆقز، فرەگۆشەکە دابەش بکە بە ژمارەیەک سێگۆشە، بە کێشانەوەی ھەموو تیرەکانی سەرێک لە سەرەکانیەوە. ژمارەی ئەو سێگۆشانەی بەدەست دێت لە ١٨٠ بدە، بە دەستەواژەیەکی تر
(n-2)\times 180.

بۆ دۆزینەوەی پێوانەی ھەر ناوەگۆشەی فرەگۆشەیەکی ڕێک، ئەو ئەنجامە دابەش بکە بەسەر ژمارەی لاکانی
، واتە ː\frac{(n-2)\times 180}{n}

## ئەمانەش ببینە
* فرەگۆشەی قوپاو
* دەرە بازنە

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فرەگۆشەکان
پۆل:ئەندازەی قۆقز
فرەگۆشەی قوپاو

thumb|150px|وێنەی فرەگۆشەیەکی قوپاو.
**فرەگۆشەی قوپاو** یان **چەندلای قوپاو** () بە فرەگۆشەیەک دەوترێت کە قۆقز نییە بە دەستەواژەیەکی تر فرەگۆشەیەکە بەلایەنی کەمەوە تیرەیەکی ھەیە کە ھەندێک لە خاڵەکانی لە دەرەوەی فرەگۆشەکەدان. فرەگۆشەیەکی قوپاو بە دوو یان چەند فرەگۆشەی قۆقز دابەش دەکرێت.
## تایبەتمەندییەکانی فرەگۆشەی قوپاو
بە لایەنی کەمەوە پێوانەی یەکێک لە گۆشەکانی ناوەوەی زۆرتر لە ۱۸۰ پلەیە.
* ئەگەر درێژە بە یەکێک لە لاکانی فرەگۆشەی قوپاو بدەیت، فرەگۆشەکە دەبڕێت (فرەگۆشەکە دەکاتە دوو بەش).

## ئەمانەش ببینە
* فرەگۆشەی قۆقز

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فرەگۆشەکان
خوێندنی مۆنتیسۆری

وێنۆک|مناڵانێک کە کار لەسەر پیتە ئەبجەدیە جوڵاوەکان دەکەن لە قوتابخانەی مۆنتیسۆری

**پرۆگرامی فێرکردنی مۆنتیسۆری**، کە دکتۆر ماریا مۆنتیسۆری دایمەزراندووە، پەیڕەوێکی فێرکاریە و تیشک دەخاتە سەر مناڵ، لەسەر تێبینییە زانستیەکان بۆ مناڵان بەندە، لە ساتەوەختی لەدایک بوونیانەوە تاکوو تەمەنی پێگەیشتن. ڕێبازی د. مۆنتیسۆری لەچەندین شوێنی جیھان بۆ ماوەی زیاتر لە سەد ساڵ کاری پێ کراوە.

ڕێبازی مۆنتیسۆری وا دەڕوانێتە مناڵ کە بەشێوەیەکی سروشتی کەسێکی تینووە بۆفێربوون و زانیاری، لەژینگەیەکی فێرکاری و بەووردی ئامادەکراو دا دەتوانێ دەست بەفێربوون و وەرگرتنی زانیاری بکات. ئەو ڕێبازە ھەوڵ دەدات گەشە بەمناڵ بدات لەسەرجەم بوارەکانی لاشەیی وکۆمەڵایەتی و سۆزداری و زانست و زانیاری.

سەرەڕای ھەبوونی کۆمەڵێک لە کاروچالاکی لەژێر ناوی مۆنتیسۆری، بەڵام کۆمەڵەی  Montessori Internationale (AMI)، و کۆمەڵەی مۆنتیسۆری ئەمریکی (AMS) ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەو ڕەگەزانە گرنگن.

قۆناغ و وەرزە تێکەڵەکانی تەمەنی مناڵ بە وەرزی خوێندن دادەنرێت بۆ ئەومناڵانەی کە تەمەنیان لەنێوان ٢ بۆ ٣ بۆ ٦ ساڵان دایە، کە زۆرترین وەرزی بڵاو و باوی خوێندنن.  ھەروەھا ئەوانەش کە تەمەنیان لەنێوان ٢ و ٣ و ٦ و ٩ و ١٢ و ١٢–١٥ و ١٥–١٨ دان. ھەڵبژاردنی قوتابی بۆ چالاکیەکانی لە دوو توێی چوارچێوەیەکی دیاریکراو لەھەڵبژاردەکان. بەبێ پچڕاندنی ھیچ بەشێک لەکاتەکانی کارکردن، لە ڕووی خەیاڵییەوە سێ کاتژمێرە.

نمونەیەکی بنیاتنان (دۆزینەوە)، کە قوتابیان فێری چەمک و واتاکان دەبن لەمیانەی کارکردنیان لەگەڵ کەلوپەل و بابەتەکان لەبری فێرکردن وپێدانی ڕاستەوخۆی زانیاری. ئەو کەلوپەل و بابەتە فێرکاریە تایبەتیانەی کە مۆنتیسۆری و ھاوکارەکانی گەشەیان پێداون، بەزۆری لە شتی سروشتی وەکو تەختە دروست دەکرێن لەبری پلاستیک. ژینگەیەک کە زۆر بەووردی ئامادەکراوە، کەلوپەلەکانیش بەپێی بواری بابەتەکە ڕێک دەخرێن و بەشێوەو قەبارەی گونجاو دەخرێنە بەردەستی مناڵان.

## ئازادی ھاتوچۆ لەناو پۆل دا

مامۆستای مۆنتیسۆری ڕاھێنراوو فێرکراوە بەدوای مناڵەکە دەکەوێت، و شارەزایی تەواوی ھەیە لە چاودێری وبەدوادا چوونی تایبەتمەندی و حەزو ئارەزوەکان و بەھرە و تواناکان و لێھاتویی سروشتی تاکی مناڵ.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:فێرکاری
پۆل:داھێنانە ئیتالییەکان
کۆنستانتین تسیۆلکۆڤسکی

وێنۆک|کۆنستانتین تسیۆلکۆڤسکی

**کۆنستانتین تسیۆلکۆڤسکی** (؛ ١٧ی ئەیلوولی ١٨٥٧ – ١٩ی ئەیلوولی ١٩٣٥) زانایەکی فیزیکیی ڕووسییە. لە بواری ئەندازیاریی کەش کاری کردووە واتا ئەندازیار بووە، و داھێنەر و زانا و نووسەری خەیاڵیی زانستی بووە. لە گوندی ئازیفسکایا لە ڕووسیا لە شاری کالوگا مردووە.

## سەرچاوەکان
* زانایانی دیار لە ساڵی ١٩٠٠ەوە

## بەستەرە دەرەکییەکان

* کۆنستانتین تسیۆلکۆڤسکی لە Encyclopædia Britannica Online (ئینگلیزی)
* کۆنستانتین تسیۆلکۆڤسکی لە  Munzinger IBA (ئەڵمانی)
* کۆنستانتین تسیۆلکۆڤسکی لە  NNDB people (ئینگلیزی)

پۆل:داھێنەرانی ڕووس
پۆل:زانایانی سۆڤیەت
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٧
پۆل:مردووانی ١٩٣٥
پۆل:زانا ڕووسەکان
پارەی کاغەزی

**پارەی کاغەزی** (بە ئینگلیزی: Banknote یان Bill یان Paper money) یان بە کورتی پارە کە ئەمڕۆکە لە ھەموو جیھاندا بەکاردێت یەکەم جار لە سەدەی دەیەمی زایینی لە سەردەمی خانەدانی سۆنگ لە چینی باشووردا بووە باو. ھەروەھا لە چینی باکووردا بەرلە دەرکەوتنی چەنگیزخان، پارەی کاغەزی بەڵاو کرایەوە کە ئیعتیبارەکەی حەوت ساڵ بوو.

## دیرۆک
مرۆڤ سەرەتا کەلوپەیلی ئاڵوگۆڕ دەکرد. پاش ماوەیەک ھەندێ لە کەلوپەلەکان نرخیان بەرز بووەوە و بە کردەوە جێگای پارەیان گرتەوە. لە نموونەی ئەم کەلوپەلانەدا لە یۆنانی کۆن، گا لە سریلانکا فیل و لە بروونایدا کەلەسەری ئینسان بوون. لەگەڵ پێش‌وەچوونی شارستانیەتی مرۆڤ، کۆمەڵگاکان ڕوویان ھێنایە بەکارھێنانی چتە کانزایییەکان وەک زێڕ و زیو و یەکەم جار لە ئاسیای بچووک سککە داڕێژرا.
ساڵانێکی زۆری خایاند تا مرۆڤ لەجیاتی پارەی کانزا، پارەی کاغەزی بەکار بێنێ. چینییەکان لە ناوەندی سەدەی دەیەمی زایینیدا چتێک وەکە پارەیان داھێنا و ناوی 'چاو'یان لێنا. بەکارھێنانی کردەوەیی و یەکپارچەی پارەی کاغەزی لە سەرانسەری چین، لە سەردەمی خانەدانی یووئاندا دەست پێ دەکات و ئەم پارەیە یەکەمین پارەی کاغەزییە لە جیھاندا. بەڵام یەکمین پارەی کاغەزی ئەمڕۆیی لە ساڵی ١٦٩١ لە بانکی ستۆکھۆلمدا چاپ کرا و ئێستاکە لە مۆزەخانەی ئەم بانکەدا بوونی ھەیە.
## ئەمانەش ببینە
* سککە
* دراو
* پارە

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:داھێنانە دێرینەکان
پۆل:بەرھەمە کاغەزییەکان
.us

وێنۆک
**us.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە، و لە ١٥ی شوباتی ١٩٨٥دامەزرا. شوێنی سەرەکیی تۆمارکردنی ئەم ناوی پاوانە وێبگەی www.about.us ـە.

## ئەمانەش ببینە
* .uk
* .krd
* پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات
* ناوی پاوان

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
* تۆمارکەری پێگە لە پاوانی .us

پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
پۆل:ناساندنەکانی تایبەت بە کۆمپیوتەر لە ساڵی ١٩٨٥
.au

**.au** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی ئۆسترالیایە، و لە ساڵی ١٩٨٦ دا دامەزرا. شوێنی سەرەکیی تۆمارکردنی ئەم ناوی پاوانە وێبگەی www.ausregistry.com.au ـە.
## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
.ru

**ru.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی ڕووسیایە، و لە ساڵی ١٩٨٤ دا دامەزرا. شوێنی سەرەکیی تۆمارکردنی ئەم ناوی پاوانە وێبگەی hwww.cctld.ru ـە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
.tv

**tv.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی توڤالویە،  ئەم ناوی پاوانە بەھۆی نزیکی بە کورتکراوی وشەی TeleVision ـەوە لەلایەن زۆر کاناڵی تەلەڤزیۆنەوە لە سەرانسەری جیھان بە کار ھاتووە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
سککە

**پارەی کانزا** یان **سککە** ()، پارچەیەکی بچووکە لە کانزا، زۆرجار بە شێوەی بازنەیی و تەختە و لەلایەن دەوڵەتێکەوە بە فەرمی ناسراوە بۆ بەکارھێنان لە مامەڵە ئابوورییەکان لە کۆمەڵگادا. ڕەگەزی کانزای سککە لە کۆندا لە زێڕ، زیو و مس بووە، بەڵام ئەمڕۆکە زیاتر پێکھاتەکانی نیکڵی تێدا بەکار دێت.

## دیرۆکی پارەی کانزا و سککە
پارەیەکی کانزا لە مۆھێنجۆدارۆدا (پاکستانی ئێستا) دۆزراوەتەوە کە نزیک ٥٠٠٠ ساڵ لەمەوبەر دروست کراوە.

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:دراو
پۆل:پارە
ملیاردێرەکانی جیھان

گۆڤاری فۆربێس، لە نرخاندنەکانی ساڵانەی خۆیدا، دارایییەکانی کەسانی دەوڵەمەندی جیھانی لە ژێر ناوی ملیاردەرەرەکانی جیھان  بەڵاو دەکاتەوە. ئەم پێرستە لە ساڵی ١٩٨٧ ھەتا نھا، ساڵانە لە مانگی ئازاردا بەڵاو دەبێتەوە، بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٢ تا ئێستا، ئەم پێرستە بە شێوازی ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.
لە درێژاییی ٢٠ ساڵی ڕابردوودا، ملیاردەری ئەمریکی بیل گەیتس ١٥ جار لە سەرووی ئەم پێرستەدا جێگیر بووە. ئەم کەسە لە ساڵی ١٩٩٤ تا ٢٠٠٩ وەکوو دەوڵەمەندترین کەسایەتیی جیھان ناس کراوە، بەڵام لە ساڵی ٢٠١٠ دا کارلۆس سلیم (خاوەنی شیرکەتی ئەمریکا مۆڤیل) چووە سەرووی پێرستەکە و ئەم شوێنەی بۆ چوار ساڵی یەک لەدوای یەک تەرخان کرد. لە ساڵی ٢٠١٤ دا دانەری شیرکەتی مایکرۆسۆفت کە ئەم چوار ساڵە کەسی دووەمی پێرستەکە بوو، دوبارە بوو بە یەکەم کەسی پێرستەکە



File:Bill Gates in WEF, 2007.jpg|بیل گەیتس (ئەمریکا)
File:Carlos Slim Helú.jpg|کارلۆس سلیم (مەکسیک)
File:Warren_Buffett_KU_Visit.jpg|وارێن بوفێت (ئەمریکا)
File:David Koch-crop-2007.jpg| دەیڤید کۆک (ئەمریکا)
File:Larry Ellison on stage.jpg|لەری ئێڵیسن (ئەمریکا)



__TOC__

## پێرستی ٢٠١٨
}|| style="text-align:center;"|$۶۰٫۰ میلیارد|| style="text-align:center;"|٨٢||||پیشەسازیی کۆک
|-
| style="text-align:center;"| |||| style="text-align:center;"|$۶۰٫۰ میلیارد|| style="text-align:center;"|٧٧||||پیشەسازیی کۆک
|-
| style="text-align:center;"| |||| style="text-align:center;"|$۵۸٫۵ میلیارد|| style="text-align:center;"|٧٣||||شرکەتی ئۆراکڵ
|}

## پێرستی ٢٠١٧

## پێرستی ٢٠١٦

}|| style="text-align:center;"|٣٩٫٦ میلیارد دۆلار || style="text-align:center;"|٨٠||||پیشەسازیی کۆک
|-
| style="text-align:center;"| |||| style="text-align:center;"|٣٩٫٦ میلیارد دۆلار || style="text-align:center;"|٧٥||||پیشەسازیی کۆک
|-
| style="text-align:center;"| |||| style="text-align:center;"|٣٦٫١ میلیارد دۆلار || style="text-align:center;"|٩٣||||لۆڕیاڵ
|}

## پێرستی ٢٠١٥

## پێرستی ٢٠١٤

## پێرستی ٢٠١٣

## پێرستی ٢٠١٢

## سەرچاوەکان
*
.kr

**kr.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی کۆریای باشوورە، کە لە ئەیلوولی ٢٠٠٦دا تۆمارکردنی ئەم ناوی پاوانە خرایە بەردەست.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
.zw

**zw.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی زیمبابوێ یە. ئەگەر چی لە پێرستی کێیەی (بە ئینگلیزی: WhoIs) IANAدا ھیچ وێبگەیەکی تۆمارکراوی بۆ نییە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
.zm

**zm.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی زامبیا یە، تۆمارکەرانی ئەم ناوی پاوانە دەبێ لە وڵاتی زامبیادا بن.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
.ye

**ye.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی یەمەنە.

## پاوانەکانی ئاست-دووەم

ھەشت پاوانی ئاست-دووەمی ھەیە:
* **com.ye**: بازرگانی
* **co.ye**: شیرکەتەکان
* **ltd.ye**: شێرکەتە سنووردارەکان
* **me.ye**: کەسانی تایبەت
* **net.ye**: تۆڕ
* **org.ye**: دامەزراوە ناحکومییەکان
* **plc.ye**: شیرکەتە گشتییەکان
* **gov.ye**: حکومەت و سیستمی حکومی

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
.vu

**vu.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی ڤانواتوویە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
.vi

**vi.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە دوورگەکانی ڤیرجینی ویلایەتە یەکگرتووەکانە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
تەڕەماری سەروو

**تەڕەماری سەروو** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پیرەمەگرون، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**تەڕەماری سەروو** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی چنار و لە باشوور لەگەڵ گوندی کڵاشکەرانی بچوک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تەڕەماری ناوەڕاست و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ئەڵاقوڵی.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* تەڕەماری خواروو
* تەڕەماری ناوەڕاست

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
چەرمەگا، پیرەمەگرون

**چەرمەگا** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پیرەمەگرون، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**چەرمەگا** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارۆچکەی پیرەمەگرون و لە باشوور لەگەڵ گوندی تەڕەماری خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارۆچکەی پیرەمەگرون و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کۆکە.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* چەرمەگا ھەمان ناو گوندێکە لە ناحیەی گەرمک لە قەزای پێنجوێن.

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
یاڵانقۆز، پیرەمەگرون

**یاڵانقۆز** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پیرەمەگرون، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**یاڵانقۆز** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زێوێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی کەڵەوانان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھەنارانی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی پیرەمەگرون.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* یاڵانقۆز بە ھەمان ناو گوندێکە لە قەزای ماوەت.

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
باخ، پیرەمەگرون

alt=after winter|وێنۆک|گوندی باخ لە وەرزی بەھار
**باخ** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پیرەمەگرون، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا
*باخ* لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی حەسەن تەپەی خواروو و لە باشوور لەگەڵ گوندی ئەڵایی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی قایکەند و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گورگەدەر.

## ئەمانەش ببینە
* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* ژمارەی ماڵەکان ٢٨.
* ژمارەی دانیشتووان ١١٦ کەس.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
یازدەلا

لە ئەندازەدا **یازدەلا** ()،  فرەگۆشەیەکە خاوەنی یازدە لایە. یازدەلایەکی ڕێک ھێما دەکرێ بە {١١}.

## یازدەلای ڕێک
یازدەلای ڕێک یازدەلایەکی ‌قۆقزە، ھەموو لایەکان و ناوەگۆشەکانی یەکسانن.
پێوانەی ھەر یەک لە ناوەگۆشەکانی نزیکەی١٤٧،٢٧ پلەیە  و ڕووبەرەکەی لە ڕێگەی ئەم ھاوکێشە دەدۆزرێتەوە:
:A = \frac{11}{4}a^2 \cot \frac{\pi}{11} \simeq 9.36564\,a^2.

### ڕێگای وێنەکێشانی یازدەلای ڕێک
یەکێک لە ڕێگاکانی کێشانەوەی یازدەلای ڕێک بە بەکارھێنانی ڕاستە و پەرگار:

center|200px|Costruzione approssimata dell'endecagono regolare

## سەرچاوەکان

* 
## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شێوە سەرەتایییەکان
پۆل:فرەگۆشەکان
.va

**va.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە ڤاتیکانە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا
پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
.uz

**uz.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی ئوزبەکستانە. لە ساڵی ١٩٩٥دا دامەزراوە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
.uy

**uy.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی ئوروگوایە و لە ساڵی ١٩٩٠دا دامەزراوە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
.ug

**ug.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی ئوگاندا یە و لە ساڵی ١٩٩٥دا خراوەتە ڕوو.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
.tz

وێنۆک
**tz.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی تانزانیا یە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
پۆل:زانست و تەکنۆلۆژیا لە تەنزانیا
.tt

**tt.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە ترینیداد و تۆباگۆ یە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
.to

**to.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە دوورگەی شانشینی تۆنگا یە و لە ١٩٩٥دا دامەزراوە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
.td

**td.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی چادە (فەڕەنسی: Tchad) و لە ساڵی ١٩٩٧دا بۆ بەکارھێنان خرایە بەردەست.
## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
.tc

**tc.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی تایبەت بە دوورگەکانی تورکس و کایکۆسە و لە ساڵی ١٩٩٧دا دامەزراوە. بەو ھۆیەوە کە ئەم شوێنە لە کۆماری تورکیادایە زۆرجار لە لایەن وێبگەکانی تورکیاوە بەکار تێ.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
پیسکەندی

**پیسکەندی** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی پیرەمەگرون، قەزای دووکان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**پیسکەندی** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی زێوێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی دارتووی مەولانە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھەنارانی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی یاڵانقۆز.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
ڕیتا ئۆرا

**ڕیتا ئۆرا** () (لە دایکبووی ٢٦ی تشرینی دووەمی ١٩٩٠) ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئینگلیزییە کە لە شوباتی ساڵی ٢٠١٢دا لەگەڵ **دی جەی فرێش** (*DJ Fresh*) (کە بەرھەمھێنەرێکی میوزیکی ئینگلیزییە) گۆرانییەکیان لە چەشنی درام ئەند بەیسدا بڵاوکردەوە کە بووە ھۆی سەرکەوتنی زۆری ڕیتا، ئەم گۆرانییە پلەی یەکەمی میوزیکی بەریتانیای بە دەست ھێنا.

## پێشانگا

Rita Ora, 9 September 2012 (cropped).jpg|ڕیتا ئۆرا لە کۆسۆڤۆ، ئەیلوولی ٢٠١٢
Rita Ora 2, 2012.jpg|ڕیتا ئۆرا لە ئەیلوولی ٢٠١٢
Rita Ora Radioactive Tour.jpg|ڕیتا ئۆرا لە شوباتی ٢٠١٣


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی لەندەن
بزاڤی نەختی

**بزاڤی نەختی** یان **بزاڤی پارە** () جووڵانەوەی ڕاستەقینە یان گریمانەیی پارە ڕاڤە دەکات.

## سەرچاوەکان
*
کەسی یاسایی

**کەسی یاسایی** (لە دەقە یاسایییەکاندا بەکورتی کەس (شەخس) دەنووسرێت) ھەر وجوودێکی مرۆڤی یان نامرۆڤییە، بە وتنێکی تر، ھەر ئینسان، شرکەت، یان ئاژانسێکی حکوومەتی کە بە بوونی ماف و ئەرک ناسراوە، وەکوو توانای بەشداری لە پەیمان و گرێبەستەکاندا، تا دادخوازی بکات و دادخوازی لێ بکرێت.
وشەی **کەسی یاسایی**  ئەگەرچی لێڵ و ناڕوونە بەڵام بۆ جیاکردنی لە **[[کەسی ئاسایی]]** بەکار تێ، یانی، وەکوو ھاوواتایەکی زاراوەگەلێک کە تەنیا بۆ ئاماژەکردن بە کەسانی یاسایی نائینسان بەکار تێن.

## ئەمانەش ببینە
* کەسی ئاسایی
* کەسی قانوونی
* ڕێکخراوە

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ئابووری کاسبی
پۆل:زاراوەکانی کاسبی
پۆل:زاراوە یاساییەکان
کەسی قانوونی

**کەسی قانوونی** کەسێکی یاساییی نامرۆڤە، بە وتنێکی تر ھەر سازی و دامەزراوەیەک کە تەنیا کەسێکی ئاسایی نییە، بەڵام لە یاسادا بە ئەرک و مافەوە ناسراوە و وەکوو کەسێکی یاسایی ناس دەکرێت و ناسنامەیەکی جیاوازی ھەیە. ئەمە ھەر سازییەکی (ئینگلیزی: organization) دامەزراو وەکوو شرکەت، ڕێکخراوی حکوومەتی و ڕێکخراوی ناحکومی لەخۆ دەگرێت. ھەروەھا بە ناوەکانی شەخسیەتی دروستکراو، کەسایەتی قانوونی، کەسی قانوونزانی، و کەسی یاسایی ناسراوە.

## ئەمانەش ببینە
* کەسی ئاسایی
* کەسی یاسایی
* ڕێکخراوە
## سەرچاوەکان
*
کەسی ئاسایی

لە زانستی دادمەندیدا، **کەسی ئاسایی** (لە مانای یاساییدا، یانی، کەسێک کە کەسایەتی یاساییی خۆی ھەیە) کەسێکە کە شەخسییەتێکی مرۆڤانەی ھەیە، کە دژواتای کەسی یاسایییە، کە ڕەنگە تایبەت کەسایەتی بازرگانیی یان ڕێکخراوی ناحکوومی بێت یان تەنانەت حکوومیش بێت. لە مێژوودا، کەسایەتی مرۆڤی لە ھەندێ زانستی دادمەندیدا<sup>سەرچاوەی وشە</sup> (فیقھ، دەستوور) بەپێویست کەسێکی ئاسایی نەبوو لەو کاتەدا کە کۆیلایەتی ھەبوو.

## ئەمانەش ببینە
* کەسی یاسایی
* کەسی قانوونی

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:کەسبوونەوە
زانستی دادمەندی

**زانستی دادمەندی** یان (**فیقھ** یان **دەستوور**) خوێندنی زانستی یاسایە بە شێوەیەکی بیردۆزی و تیۆری. بیردۆزوانانی یاسا یان زانایانی بیردۆزیی زانستی یاسا ھیوادارن بە لێکۆڵینەوەی ئەم زانستنە فامێکی قووڵتر لە یاسا و قانوون دەستیان بکەوێت.

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:یاسا
پۆل:فەلسەفەی یاسا
پۆل:فەلسەفەی کۆمەڵایەتی
پۆل:زانستە کۆمەڵایەتییەکان
پۆل:ڕژێمە ئەکادیمیەکان
.com

ناوی پاوانی **.com** پاوانێکی ئاست-سەرە (ئینگلیزی: Top-level domain یان TLD) لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا. ناوەکەی لە وشەی commercialـی (بە کوردی: بازرگانی) ئینگلیزییەوە سەرچاوە دەگرێ کە ئاماژەیەکە بۆ مەبەستی ڕەسەنی ئەم ناوی پاوانە کە تۆمارکردنیە بۆ سازییە بازرگانییەکان. دواتر ئەم ناوی پاوانە بۆ مەبەستی گشتی کرایەوە. ئەم ناوی پاوانە لە ١٥ی ئازاری ١٩٨٥دا خرایە ڕوو.

## ئەمانەش ببینە
* .org
* .net
* .krd

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پاوانەکانی ئاست-سەری گشتی
پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا
پۆل:ناساندنەکانی تایبەت بە کۆمپیوتەر لە ساڵی ١٩٨٥
بانک

**بانک** () سازییەکی ئابوورییە، کە ڕاسپاردەکان وەردەگرێت و ئیعتیبار دروست دەکات. بانک کۆمەڵە ئەرکێک جێبەجێ دەکات کە بریتین لە: کڕین و فرۆشتنی دراو، گواستنی پارە، وەرگرتنی ئەمانەت و ڕاسپاردە بە شێوەی نەخت و نانەخت و ... . ئەرکی بانکی ناوەندی بریتییە لە بەڵاوکردن و چاودێری قەبارەی بزاڤی نەختی (بە ئینگلیزی: Cash flow)، ھەڵگرتن و پاراستنی کانزا گرانبەھاکان و دراوەکانی دەوڵەت، ھەڵگرتنی پاشەکەوتە یاسایییەکان و سەرمایەی نەختیی بانکە بازرگانییەکان، چێکردنی ئیمکاناتی ئیعتیباری بۆ بانکە بازرگانییەکان و تاد. 

## زاراوەناسی
وشەی **بانک** لە ئینگلیزیی ناویندا لە وشەی فەڕەنسیی ناوینی (banque)، و ئەویش لە وشەی ئیتاڵی کۆنی  banca، و ئەویش لە وشەی ئەڵمانی زۆر کۆنی banc,bank,"bench.counter" وەرگیراوە.

## پێرستی بانکەکانی باشووری کوردستان
* بانکی جیھان
* بانکی کوردستان

## سەرچاوەکان
* 
* 

پۆل:بانکەکان
پۆل:داھێنانە ئیتالییەکان
ئیبن حەجەر عەسقەلانی

**ئیبن حەجەر عەسقەلانی** (ابن حجر العسقلانی) (ناوی تەواو: شھاب الدین الفضل علی محمد محمد علی محمود أحمد أحمد کنانی عسقلانییە)، بیروباوەڕی ئەشعەری بوو، زانایەک بوو کە لە شاری قاھیڕە لە میصر لەدایک ببوو لە ٢٣ی شەعبانی ساڵی ٧٧٣ی ھیجری لەسەردەمی مەمالیکەکەن، باوکی زانایەکی ئەدەبی بەناوبانگ بوو، و ویستوویەتی کوڕەکەشی وەک خۆی بێت و زانست و زانیارییەکی زۆر کۆ بکاتەوە، بەڵام تەمەنی ڕێگەی نەدا کوڕەی وەک زانا ببینێت، بەڵام ئەو سوور بوو لەسەر وەرگرتنی زانست و زانیاری لە بوارە جیاوەزاکاندا، ئەوەبوو لەتەمەنێکی بچووک توانی قورئانی پیرۆز لەبەر بکات کە ١٣ ساڵان بوو، و بەوە ناسرابوو کە ھەرشتێکی خوێندبێتەوە ڕاستەوخۆ لەبەری کردووە و چەسپاوە لە مێشکیدا.

## ئەو شوێنانەی کە سەردانی کردووە بۆ وەرگرتنی زانست و زانیاری
ھەر یەکە لە شارەکانی مەکە، شام، حجاز، یەمەن و فەلەستین. مامۆستاکانی پێکھاتبوون لە عەبدولرەحیم عێراقی، عبد المجید الشیخ عبد الباری. خوێندکارەکانی: کمال الدین محمد کوڕی عبد الواحد، کوڕی الفضل تقی الدین محمد، جمال الدین یوسف، بدر الدین محمد کوڕی أبی بکر، أبوو عبد اللە محیی الدین، برھان الدین إبراھیم کوڕی عمر، چەندانی تر.

## مەرگ
لە کۆتایییەکانی مانگی ذیلحیجە ساڵی ٨٥٢ ھیجری کە زانایەکی زۆری ئەو سەردەمە و خەلیفەی ئەو کاتە نوێژیان لەسەر کردووە.

## بەرھەمەکانی
زیاد لە ١٥٠ بەرھەمی جیاوازی ھەیە لە بواردە جیاوازەکاندا لەوانە:

* فتح الباری شرح صحیح البخاری.
* تھذیب التھذیب.
* تقریب التھذیب.
* لسان المیزان.
* الإصابة فی تمییز الصحابة.
* الدرر الکامنة فی أعیان المائة الثامنة
* نصب الرایة فی تخریج أحادیث الھدایة
* تلخیص الحبیر
* انتقاض الإعتراض
* نزھة النظر فی شرح نخبة الفکر
* نخبة الفکر فی مصطلح أھل الأثر
* تخریج أحادیث الإحیاء
* النکت علی ابن الصلاح
* مختصر الترغیب والترھیب
* دیوان ابن حجر

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٣٧٢
پۆل:مردووانی ١٤٤٩
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٤یەم
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٥یەم
پۆل:زانایانی فەرموودە
پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان
پۆل:ئەشعەرییەکان
پۆل:شەرعزانە شافعییەکان
پۆل:شێخی ئیسلام
پۆل:ئیمامەکانی سوننە
.info

ناوی پاوانی **.info** پاوانێکی ئاست-سەری گشتییە (ئینگلیزی: general Top-level domain یان gTLD) لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا. ناوەکەی لە وشەی informationـی (بە کوردی: زانیاری) ئینگلیزییەوە سەرچاوە دەگرێ.

## ئەمانەش ببینە
* .net
* .biz
* .krd

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانەکانی ئاست-سەری گشتی
پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا
.biz

ناوی پاوانی **.biz** پاوانێکی ئاست-سەری گشتییە (ئینگلیزی: general Top-level domain یان gTLD) لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا. ناوەکەی لە وشەی  businessـی (بە کوردی: بازرگانی) ئینگلیزییەوە سەرچاوە دەگرێ. ئەم پاوانە تایبەت کراوە بۆ بەکار ھێنان لە وێبگە بازرگانییەکاندا و لە ساڵی ٢٠٠١دا خرایە ڕوو.

## ئەمانەش ببینە
* .net
* .com
* .krd

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پاوانەکانی ئاست-سەری گشتی
.gov

ناوی پاوانی **.gov** پاوانێکی ئاست-سەری پاڵپشتکراوە (ئینگلیزی: sponsored Top-level domain یان sTLD) لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا. ناوەکەی لە وشەی governmentـی (بە کوردی: حکوومەت) ئینگلیزییەوە سەرچاوە دەگرێ، کە ئاماژەیەکە بۆ سنوورداربوونی بۆ بەکار ھێنان لە لایەن سازییە حکوومییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە.

## ئەمانەش ببینە
* .info
* .biz
* .krd

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ناساندنەکانی تایبەت بە کۆمپیوتەر لە ساڵی ١٩٨٥
پێرفێکت مەنی

**پێرفێکت مەنی** (ئینگلیزی: Perfect Money) وێبگەیەکی ئینترنێتی جیھانییە کە وەکوو بانکێکی سەرھێڵ کار دەکات. یەکەی دراوی ئەم وێبگەیە دۆلاری ئەمریکی، یۆرۆ، بیتکۆین، و گرامی زێڕە. 

## تایبەتمەندییەکانی پێرفێکت مەنی
* ئیمکانی گواستنی پارە لە ناو بەکاربەراندا
* وەرگرتنی پارە لە چەندین بازاڕی جۆراوجۆری ئینترنێتی
* پارەدانی ئاسایی لە ناو ئینترنێتدا
* کۆکردنی سەرمایە بە شێوەیەکی ئەلکترۆنیکی پارێزراو و وەرگرتنی سوودی مانگانە
* پارەدان بۆ کاڵا و خزمەتەکانی فرۆشگا سەرھێڵەکان
* کڕینی بیتکۆین، کانزای زێڕ، و دراوی دۆلار و یۆرۆ بە شێوەی سەرھێڵ

## سەرچاوەکان

## ئەمانەش ببینە
* وێبمەنی
* پەیپاڵ
* بیتکۆین
* بازرگانیی ئەلیکترۆنیکی
* دراوی دیجیتاڵ

## پەراوێزەکان
سوزاکو کوروروگی

**سوزاکو کوروروگی** () ئەو یەکێکە لە کەسایەتییە سەرەکییەکانی ئەنیمێی کۆد گیاس: لولوچی یاخیبوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەسایەتییەکانی کۆد گیاس
پۆل:ژاپۆنییە خەیاڵییەکانی ناو ئەنیمێ و مانگا
پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون
پۆل:سەربازە منداڵە خەیاڵییەکان
پۆل:باوککوژە خەیاڵییەکان
ئۆڤەرلۆرد

**ئۆڤەرلۆرد** (オーバーロード Ōbārōdo) زنجیرە ڕۆمانێکی سووکی ژاپۆنییە لە لایەن کۆگانێ مارۆیاما نووسراوە و لە لایەن سۆ بین کێشراوە. بڵاوبوونەوەی لە ڕێگەی ئینتەرنێت لە ٢٠١٠دا دەستی پێکرد، پاشان ئینتەربرین وەری گرت. لە ۳۰ی تەممووزی ۲۰۱۲وە ۱۳ کتێبی لێ بڵاو کراوتەوە. زنجیرە مانگاکە لەگەڵ ساتۆشی ئۆشیۆ ڕاھات، و کاری ھونەریشی لە لایەن ھوگین میاما بۆ کرا، و لە ٢٦ تشرینی دووەمی ٢٠١٤ لە گۆڤاری کەمپ ئەیسی کادۆکاوا شۆتێن دەستی بە بڵاوبوونەوە کرد. زنجیرەیەک ئەنیمێ لە زنجیرەکە دروستکرا کە لە بەرھەمھێنانی مادھاوسە و وەرزی یەکەمی لە ٧ی تەممووز بۆ ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥ پەخشکرا. دوو فیلمی ئەنیمێ لە زنجیرەکە دەرچوو، کە لە ڕووداوەکانی وەرزی یەکەم بە کورتکراوەی پێکھاتبوو وە لە ژاپۆن بە بەروارەکانی ۲٥ی شوباتی ۲۰۱۷ و ۱۱ی ئازاری ۲۰۱۷ بە دواییەکدا دەرچوون.

## خشتەی ئەڵقەکان

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
*  
*  
* 

پۆل:سێینن مانگا
پۆل:ڕۆمانە سووکەکان
پۆل:کۆمپانیای مادھاوس
پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە
پۆل:ئەنیمێ و مانگای خەیاڵی زانستی
پۆل:ئەنیمێ و مانگای خەیاڵی
پۆل:ئەنیمێ و مانگای ئیسێکای
پۆل:فەنیمەیشن
پۆل:مانگاکانی ٢٠١٤
پۆل:ئەنیمێ و مانگای فەنتازیای تاریک
پۆل:ئەنیمێی مادمان ئینتەرتەینمنت
پۆل:زنجیرە مانگاکان
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٥ دەستیان پێکردووە
تیۆریی گرووپ

[thumb| [شەشپاڵووی ڕووبیک.]]
**تیۆریی گرووپ** () لقێکە لە زانستی بیرکاری کە گرووپەکان تاوتوێ دەکات. گرووپ پێکھاتەیەکی جەبرییە و لە بوارەکانی جەبری پەتیدا ڕۆڵی سەرەکی و ھەروەھا لە بلورناسی، فیزیک، کوانتۆم و ...ڕۆڵێکی بەرچاو دەگێڕیت.
بیرۆکەی دامەزراندنی تیۆری گرووپەکان دەگەڕێتەوە سەر ئەو کاتەی ماتماتیکزانان بەو ئەنجامە گەیشتن کە گەلێک تایبەتمەندی ھاوبەش لە نێوان ئەم پێکھاتەگەلە بەدی دەکرێت، و ئەگەر بتوانن لە ھەموو تایبەتمەندییەکان پێکھاتەیەکی دیاریکراو بکۆڵنەوە، ئەوا چینێکی بەربڵاو لە پێکھاتە ھاوشێوەکانیان تاوتوێ کردووە و بەم شێوە کاتیشیان بە فیڕۆ نەداوە.
## کورتەمێژوو
بیردۆزی گرووپەکان بەھۆی چوار لقی، جەبری کلاسیک، بیردۆزی ژمارەکان، ئەندازە و ھەروەھا شیکاری پێشکەوت. جەبری کلاسیک لە ساڵی ١٧٧٠ بە تێکۆشان و لێکۆڵینەوەکانی ژۆزێف لوی لاگرانژ لەسەر ھاوکێشە ڕادەدارەکاندا دامەزرا.
## سەرچاوەکان
*

پۆل:بیردۆزی گرووپ
پۆل:جەبری لی
پۆل:تیۆریی گرووپ
ھەژیر میھرئەفرووز

وێنۆک|وێنەی ھەژیر میھرئەفرووز، ھاوینی ٢٠١٧
**ھەژیر میھرئەفرووز** (بە فارسی: *هژیر مهرافروز*، لەدایکبووی ١٩٧٩) گۆرانیبێژ و ژەنیاری کوردی خەڵکی ئێرانە.

لە ساڵی ١٩٧٩ لە بنەماڵەیەکی ناوداری یارسان لە سەحنەی کرماشان لە دایک بووە. ھەژیر خوشکەزای سەید خەلیل عالینەژاد ھونەرمەندی بەناوبانگی یارسانە. ھەر لە منداڵییەوە فێری مۆسیقای ئایینی و کۆنی ئێرانی و ژەندنی ئامێرەکانی تەمبوور و تار و دیوان بووە. پاشان ئامێرە ڕۆژئاواییەکانیش وەک پیانۆ و گیتاریش فێر بووە. کاری ھونەریی خۆی لە ساڵی ٢٠٠٢ەوە بە دامەزراندنی «گرووپی ئایان» دەست پێ کرد.
ساڵی ٢٠١٢ وەک ژەنیار و گۆرانیبێژ بەشداری کردووە لە میھرەجانی «لۆکارنۆ فۆلک» لە وڵاتی سویسرا.

## ئەلبۆمەکان
زۆربەی بەرھەمەکانی ئایینی و عیرفانین و زۆر لە شیعرەکانی مەولانای ڕۆمی کەڵکی وەرگرتووە.
* «دل قلندر» (٢٠٠٨)
* «آیان» (٢٠٠٩)
* «گدازه‌ها» (٢٠٠٩)
* «من خانه نمی‌دانم» (٢٠١٤)
* «لامی» (٢٠١٤)
* «آمده‌ام که سر نهم» (٢٠١٧)

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

* سەید خەلیل عالینەژاد
* یارسان

## پەراوێزەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩
پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
سۆنگ (نازناو)

**سۆنگ** ( بە چینی:(宋) ناوی خێزانی کۆرییە، کە لە نازناوی چینی وەرگیراوە. دانیشتوانی کۆریا ئەو نازناوەیان ھەڵگرتووە بە نزیکەیی ٪١٫٤ دانیشتووانی کۆریا لە ساڵی ٢٠٠٠دا سەرژمێری کرا لە کۆریا ئەوە دۆزرایەوە ٦٢٢٬٢٠٨ کەس ئەم نازناوەی ھەڵگرتوە

## ئەوانەی ناوی سۆنگ یان ھەڵگرتووە
دۆنگمیۆنگی گۆگۆریۆ  نازناوی سۆنگ یی ھەڵگرتووە  دامەزرێنەر و پاشای گۆگۆریۆ

سۆنگ-ئین نازناوی سۆنگ یی ھەڵگرتووە ئه‌فسه‌رێكی گۆگۆریۆیه‌

سۆنگ سی-یول فەیلەسوفی جۆسۆن ئەم ناوەی ھەڵگرتووە.

سۆنگ-ھیو-گیۆنگ نازناوی سۆنگ یی ھەڵگرتووە

سۆنگ ئیل-گووک ئەم ناوەی ھەڵگرتووە ئەکتەرێکی بەناوبانگی کۆریایە

## سەرچاوەکان
گرووپ (ماتماتیک)

[thumb| [شەشپاڵووی ڕووبیک.]]
لە بیرکاریدا **گرووپ** بریتییە لە پێکھاتەیەکی جەبری، کە پێکدێت لە کۆمەڵەیەک لەگەڵ کردارێکی دوانی، دەشێت ئەو کردارە کۆکردنەوە یان لێدەرکردن بێت و بەم شێوە (G, \cdot) ھێما دەکرێت.
پێکھاتەیەکی جەبری گرووپ دەنوێنێت ئەگەر ئەم تایبەتمەندییانەی ھەبێت:
* داخراوە بێت.
* مەرجی یەکتربەستن جێبەجێ بکات، واتە:

(a \cdot b)\cdot c = a \cdot (b \cdot c) 

* ئەندامێکی بێ لایەنی ھەبێت، واتە:

e \cdot a = a \cdot e = a

* بۆ ھەر ئەندامێک لە گرووپ وەکوو a ئەندامێکی تر وەکوو b (دژی a) ھەبێت (ھێما دەکرێ بە*a*−1 یان −*a*) کە ئەم ھاوکێشە پاسادان بکات:

a \cdot b = b \cdot a = e

لێرەدا e ئەندامێکی بێ لایەنە.

ئەگەر کرداری دوانی پێناسەکراو لەسەر گرووپ سەرەڕای ئەم تایبەتمەندییانە، پاسادانی خاسیەتی ئاڵوگۆڕ بکات، بەم جۆرە گرووپە دەوترێت **[[گرووپی ئاڵوگۆڕی]]**. بیردۆزی گرووپەکان ئەو بەشەی بیرکارییە کە خاسیەتی گرووپەکان تاوتوێدەکات و ژێرلقێکی جەبری پەتی دێتە ئەژمار.
گرووپەکان پۆلێن دەکرێن بە دوو جۆر، بەکۆتایی و بێ کۆتایی. چەمکگەلێکی وەک گرووپی ئاڵوگۆڕ، گرووپی دەوری، ژێرگرووپ (ھاوشێوەی ژێرکۆمەڵ) و ...سەر بەم بابەتەن.

## نموونە
جووتەی ژمارە تەواوەکان لەگەڵ کرداریی کۆکردنەوە \left(\mathbb{Z},+\right) نموونەیەکی ناسراو لەسەر گرووپەکانە.
# ئەنجامی کۆکردنەوەی دوو ژمارەی تەواو، ژمارەیەکی تەواوە، لەمەوە مەرجی یەکەم (داخراوەبوون) جێبەجێ دەبێت.
# وا دابنێ b، a و c سێ ژمارەی تەواو بن. ئەنجامی کۆکردنەوەی a+b لەگەڵ c یەکسانە بە ئەنجامی کۆکردنەوەی a لەگەڵ b+c، لەمەوە مەرجی یەکتربەستن جێبەجێ دەبێت.
#ئەندامی بێ لایەن لەم نموونەدا سیفرە. لەبەر ئەوەی ئەنجامی کۆکردنەوەی ھەر ژمارەیەکی تەواو لەگەڵ سیفر، دەکاتەوە ژمارەکە خۆی.
# دژی ھەر ژمارەیەکی تەواو، ژمارەیەکە لە نیشانەدا پێچەوانەی خۆیەتی (ژمارەیەکی نەرێنییە).
## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:تیۆریی گرووپ
پۆل:جەبری پەتی
پۆل:پێکھاتە جەبرییەکان
محەممەد موکری

**محەممەد موکری** () (١٩٢١ - ١٢ی تەمووزی ٢٠٠٧) توێژەر (کوردۆلۆجیست) و نووسەری کوردی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بوو کە لە کرماشان لەدایکبووە. ئەو زۆر بەنزیکی کاری لەگەڵ سەرۆک وەزیرانی ئێران موحەممەد موسەدیقدا کردووە و لە ١٩ی ئابی ١٩٥٣ لە دەسەڵات لابراوە.

## ژیان
لە ساڵی ١٩٢١ لە کرماشان و لە بنەماڵەی ئەمیر سەیفەددین موکری کە لە سەدەی ١٧دا حاکمی ناوچەکە بووە لەدایک بووە.

لە ١٣ ساڵیدا بۆ قۆناغی خوێندنی ناوەندی دەچێت بۆ تاران. ھەر لەوێ درێژە بە خوێندن دەدات. ساڵی ١٩٤٩ لە زانکۆی تاران پلەی دکتۆرای لە زمان و ئەدەب بەدەست ھێناوە کە نامەکەی لەسەر جیاوازیی شێوەزارەکانی کوردی بووە (سەرناو: «بحث در لهجه‌های مغرب ایران»، سەرپەرشتیار: ئیبراهیم پوورداوود).

لە ساڵی ١٩٥١ بەڕێوەبەری گشتیی وەزارەتی پەروەردەی ئێران بووە.

لە ھاوڕێیانی محەممەد موسەددیق بووە. پاش ڕووخانی حکوومەتی موسەددیق لە ١٩٥٣دا، ماوەی ساڵێک لە زیندان بووە و پاشان وڵاتی بەجێ ھێشتووە و لە پاریس نیشتەجێی بووە. لەدوای سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامیی ئێران گەڕاوەتەوە و بۆ ماوەی ساڵانی 1979 بۆ 1983 باڵیۆزی کۆماری ئیسلامی ئێران لە یەکێتیی سۆڤیەت و مەنگۆلیا بووە. ساڵانی ١٩٨٤ بۆ ١٩٨٧ ڕاوێژکاری کاروباری نێونەتەوەییی وەزارەتی نەوتی ئێران بووە. ساڵی ١٩٨٩ کە لە کۆماری ئیسلامی بێهیوا دەبێت و واز لە سیاسەت دەهێنێت، دەگەڕێتەوە بۆ فەڕەنسا و لە ناوەندی نیشتمانی بۆ توێژینەوەی زانستی (CNRS) درێژە بە توێژینەوەکانی دەدات.

## بەرھەمەکان
زۆربەی بەرھەمەکانی لەسەر زمان و ئایین و کلتووری کورد بووە و بە فارسی و فەڕەنسی بڵاوی کردوونەتەوە.

ھەندێک لە بەرھەمەکانی بریتین لە:
* «گۆرانی یا ترانەھای کردی»، تھران: کتابخانە دانش، ١٩٥٠.
* «فرھنگ نام‌ھای پرندگان در لھجەھای غرب ایران»، تھران، ١٩٧٩.
* «فرھنگ فارسی»
*ساغکردنەوەی فەرھەنگی ھەدیەی حەمیدی
* «عشایر کرد، ایل سنجابی، تاریخچە، جغرافیا، تیرە»، تھران: کتابخانە دانش، ١٩٥١، چاپ سوم پاریس، ١٩٩٣.
* «داستان بیژن و منیجە بزبان گورانی»، پاریس، ١٩٦٦.
* «بھلول دانا و یاران حقیقت»، پاریس، ١٩٧٤.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* سایتی دکتۆر محەممەد موکری (بە زمانی فەڕەنسی)

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢١
پۆل:مردووانی ٢٠٠٧
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:یارسانییەکان
پۆل:خەڵکی کرماشان
پۆل:فەرھەنگنووسانی کورد
پۆل:فەرھەنگنووسانی خەڵکی ئێران
پۆل:نووسەرانی ئێرانی
مکمافیا

**مکمافیا** بریتییە لە زنجیرەیەکی دراما کە وەرزی یەکەم لە ھەشت زنجیرە پێکدێت و لە بەرھەمھێنانی بی بی سییە و لە لایەن حوسێن ئەمینی و جەیمز واتکنزەوە دروستکراوە ھەروەھا لە لایەن جەیمز واتکزەوە کاری دەرھێنانی بۆ کراوە. زنجیرەکە لە کتێبی مکمافیا: گەشتێک بە جیھانی تاواندا (٢٠٠٨) وەرگیراوە کە لە لایەن ڕۆژنامەنووس میشا جلینی نووسراوە. زنجیرەکە لە پاڵەوانێتی جەیمس نۆرتۆنە بە ڕۆڵی ئەلێکس گۆدمان کوڕی سەرۆکێکی مافیای ڕووسی. زنجیرەکە بریتییە لە بەرھەمھێنانێکی ھاوبەش لە نێوان کەناڵەکانی بی بی سی، و ئەی ئێم سی و کوبا پیکچەرز. لە ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ لەسەر بی بی سی وەن پەخشکرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:زنجیرە درامییەکانی بی بی سی
پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی دەربارەی تاوانی ڕێکخراو
پۆل:کارەکان دەربارەی مافیا ڕووسییەکان
گۆڕان (فەلسەفە)

**گۆڕان** کە لە فەلسەفەدا **جووڵە** یا **حەرەکەت** -یشی پێ دەوترێ، بە زمانێکی سادە و لە بەربڵاوترین مانای خۆیدا، فەرقکردن یا وەکخۆنەمانی تایبەتمەندییەکانی شتەکانە. بۆ نموونە، پلەی گەرمای ھەوا لە شوێنێکدا جیاوازە لەگەڵ پلەی گەرما لە شوێنێکی تردا، یا جیاوازە لەگەڵ پلەی گەرما لە ھەمان شوێن و لە کاتێکی تردا، لە وەھا حاڵەتێکدا ئەوترێ پلەی گەرما گۆڕانی بەسەردا ھاتووە. لێرەدا پرسیاری فەلسەفی ئەوەیە کە ئاوەھا ڕستەگەلێک کە باسی وەکخۆمان و وەکخۆنەمانی شتەکان ئەکەن چۆن لێک بدرێتەوە.

ھیراکلیتوس یەکەم فەیلەسووفە کە ڕاستەوخۆ بابەتی گۆڕانی خستۆتە بەر باس و لێکدانەوە. ئەم قسە پاراوە ھیی ئەوە کە ئەڵێ «کەس ناتوانێ دوو جار پێ بخاتە ناو ھەمان ڕووبارەوە». ئیلیایییەکانیش بەتایبەتی دڵەودوای گۆڕان بوون و ژمارەیەک پرسگرێ و پرسیاری تازەیان داھێنا - لەوانە پارادۆکسەکانی زینۆن - کە وای لیان کرد ئەوەندە بچنە پێشەوە کە بەتەواوی حاشا لە گۆڕان بکەن و بڵێن واقیع یەکێکە و ھیچ گۆڕانی بەسەردا نایێ. فەیلەسووفەکانی دواتر ئەو قسەیەیان ڕەت کردەوە و لە جیاتی پەرەیان بە سیستمگەلێکی تر وەکوو ئەتۆمیزم دا کە ھەوڵی ئەدا وەڵامێ بدۆزێتەوە بۆ پرسگرێکانی ئیلیایییەکان. بە لای ئەرەستووەوە ھەر شتێک لەوانەیە لە چوار بارەوە بگۆڕدرێ: یەکەم، لەوانەیە چەندایەتی یان قەبارەی بگۆڕدرێ، واتە کەم و زیاد بکا، دووەم، ئەتوانێ چۆنایەتیی بگۆڕدرێ، بۆ وێنە ڕەنگی، سێیەم، لەوانەیە جێ و شوێنی بگۆڕدرێ و، چوارەم، لەوانەیە یەکسەر ببێ بە شتێکی تر، واتە جەوھەر و مایەی بگۆڕدرێ. ھەر چۆنێک بێت و بە ھەر بارێکدا بێت، گۆڕان ھەمیشە چوونە لە قووەوە بۆ فیعل.

لە سەردەمی مۆدێرندا، ھەندێ لەم کێشانە چوونە ناو مەڵبەندی ماتماتیکەوە و کالکیولس و شیکاری پەرەیان سەند و توانیان وەڵامێ ھەندێ لە پرسیارەکان بدەنەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فەلسەفەی ڕۆژاوا
پۆل:پیرھۆنیزم
میتۆد

**میتۆد**، (**ڕەوش** یان **ڕەوشت**) وشەیەکی یۆنانیی کۆنە و بە مانای شوێنکەوتن و ڕێگرتنەبەرە. لەم سەدە دواییانەدا، زۆرتر بە مانای پرۆسەیەکی نوێنراوە بۆ جێبەجێکردنی ئەرکێکی تایبەت.
* میتۆدی زانستی، کۆمەڵێ ھەنگاوی پێویست بۆ بەدەسھێنانی مەعریفەت
* میتۆد (زمانی بەرنامەسازی)، لەتە کۆدێکی سەر بە کلاسێک بۆ تەواوکردنی کارێک
* میتۆدۆلۆژی، لێکۆڵینەوە و تاوتوێکردنی ئەو میتۆدانەی لە بوارێکی تایبەتدا بەکار ئەھێنرێن
* دیسکۆرس لەسەر میتۆد، نامیلکەیەکی فەلسەفی و ماتماتیکییە لە ڕێنێ دیکارت
* میتۆدی مێژوویی، ڕێکارگەل و ڕێنوێنیگەلێک کە بەھۆیانەوە مێژووناسان لە ڕابردووی مرۆڤ ئەکۆڵنەوە.

## پەراوێزەکان
میتۆدۆلۆژی

**میتۆدۆلۆژی** شیکردنەوەی سیستماتیک و تیۆریکی میتۆدەکانی بەکارچوو لە بوارێکی زانستیدایە. لەخۆگری شیکاریی جەستەی میتۆدەکان و بنەماکانی سەر بە لقێ لە لقەکانی مەعریفەتە. لە میتۆدۆلۆژیدا زیاتر لەسەر چەمکانێک وەکوو پارادایم، مۆدێلی تیۆریک، قۆناغەکان و تەکنیکەکانی سەر بە چەندایەتی و چۆنایەتی باس ئەکرێ.

کاری میتۆدۆلۆژی دابینکردن و نانەبەردەستی ڕێگاچارە نییە، کەوابوو میتۆدۆلۆژی ھەمان میتۆد نییە. بەڵکوو،  بنەڕەتێکی تیۆریک پێشنیار ئەکا بۆ تێگەیشتن لەوەی کە لە حاڵەتێکی تایبەت چ میتۆد یا کۆمەڵە میتۆدێک ئەتوانێ بەکار بھێنرێ و ئاکامی دڵخوازی لێ وەربگیرێ.

میتۆدۆلۆژی پلان و ستراتیژیی ھەموو لێکۆڵینەوەیەکە و، ئەو ڕێگایەی کە لێکۆڵینەوە ئەبێ پێدا بڕوا دەرئەخات و، ئەو میتۆدانەی ئەبێ بەکار بھێنرێن و ھەندێ شتی تریش دەسنیشان ئەکات. ئەم میتۆدانە، کە لە میتۆدۆلۆژیدا باسیان لێوە ئەکرێ، ئامراز و شێوازی داتا کۆکردنەوە و، بڕێ جاریش، ئەوەی کە ئاکامێکی تایبەت چلۆن ھەژمار بکرێت، ئەناسێنن.

لە میتۆدۆلۆژیدا میتۆد پێناسە ناکرێت، ئەگەرچی سەرنجێکی زۆر ئەدرێ بە سروشت و جۆرەکانی ئەو پرۆسانەی کە ئەبێ لە کارڕاییەکی تایبەت یا لە گەیشتن بە ئامانجێکدا شوێنەڕا بکرێن. وەھا پرۆسەگەلێک *چوارچێوەیەکی سازێنەری گشتگیر* دروست ئەکەن و لەوانەیە لێک بکرێنەوە و ببن بە پرۆسەگەلی وردتر، یا تێکەڵ بە یەکتر بن، یا بەرودوایان بگۆڕدرێ.

پارادایم لەوەی کە ئەویش چوارچێوەیەکی سازێنەرە لە میتۆدۆلۆژی ئەچێ. لە کاری تیۆریکدا، پەرەسەندنی پارادایمەکان زۆرینە یا گشت پێومانەکان بۆ میتۆدۆلۆژی بەجێ ئەھێنێ.  

ئالگۆریتم -یش وەکوو پارادایم جۆرێک چوارچێوەی سازێنەرە، بەو مانایە کە «سازاندن» زیاتر ڕیزێکی لۆژیکییە، تا فیزیکی، لە ئێلێمانگەلی لێکگرێدراو.

## پەراوێزەکان

پۆل:میتۆدۆلۆژی
پۆل:توێژینەوە
پۆل:زانست
وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا

چەپ|وێنۆک|260x260پیکسڵ|وێنەی وەزارەت

**وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکان** (بە ئینگلیزی: United States Department of the Interior) یەکێکە لە پازدە وەزارەتخانەی دەوڵەتی فدراڵی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.

پێگەی ئەم وەزارەتە لە واشینگتندایە.
## سەرچاوەکان
* 

پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٤٩ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:بریکارەکانی حکوومەت کە لە ١٨٤٩ دامەزراون
پۆل:وەزارەتەکانی ولایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
ڕێکخراوەی خێرخوازی

**ڕێکخراوەی خێرخوازی** (بە ئینگلیزی: Charitable organization)، سازییەکە کە تەنیا مەبەستی کارگەلی خێرخوازانەیە. ئەم ڕێکخراوانە ھەموویان سوودنەخوازن یانی ئەندامانی ئەم ڕێکخراوانە ھیچ پارەیەک لە بەرامبەر خزمەتەکانیاندا وەر ناگرن.

## ئەمانەش ببینە
* ڕێکخراوەی ناحکوومی
* ڕێکخراوەی سوودنەخواز

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:جۆری ڕێکخراوەکان
ڕێکخراوەی سوودنەخواز

**ڕێکخراوەی سوودنەخواز** (بە ئینگلیزی: non-profit organization، کورتکراوە: NPO)، ڕێکخراوگەلێکی یاسایی و ڕەسمین کە مەبەستی سەرەکییان پاڵپشتی لە بوار یان بابەتێکی تایبەت یان گشتگیر، بەبێ مەبەستی بازرگانییە.
ڕێکخراوە سوودنەخوازەکان ڕەنگە لە زۆرێک لە بوارەکاندا، وەک ژینگە، چالاکیی مرۆڤویستانە، تەندروستی، وەرزین، ھونەر، کارگەکی خێرخوازی، فێرکاری، سیاسەت، ئایین و تاد کار بکەن.

## ئەمانەش ببینە
* ڕێکخراوی ناحکوومی
* ڕێکخراوی خێرخوازی

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:جۆری ڕێکخراوەکان
پۆل:ڕێکخراوە سوودنەخوازەکان
پۆل:زاراوەکانی تەلەڤیزیۆن
.sy

**sy.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە سووریایە، و لە ١٩٩٦دا دامەزراوە.
## پاوانی ئاست دووەم
چەندین پاوانی ئاستی دووەم بۆ ئەم ناوی پاوانە دابین کراوە:
* .edu.sy
* .gov.sy
* .net.sy
* .mil.sy
* .com.sy
* .org.sy
* .news.sy

## ئەمانەش ببینە
* .ir
* .krd
* پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات
* ناوی پاوان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
.sx

**sx.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە سنت مارتینە، و لە ٢٠١٠دا دامەزراوە.

## ئەمانەش ببینە
* .krd
* .sy
* پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات
* ناوی پاوان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
فیلمۆگرافیی عامر خان

عامر خان ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، دەرھێنەر و کەسایەتییەکی تەلەڤیزیۆنی ھیندییە. یەکەم دەرکەوتنی خان لەسەر شاشە لە تەمەنی ھەشت ساڵیدا بوو لە ڕۆڵێکی بچووک لە فیلمی *Yaadon Ki Baaraat*ی ناسر حوسەینی مامی لە ١٩٧٣. لە ١٩٨٣، نواندنێکی لە *Paranoia* کرد، کە کورتەفیلمێکە لە دەرھێنانی ئادیتیا بھاتاچاریا، و ھەم وەک یاریدەدەری دەرھێنەریش کاری تێدا کرد.

## فیلمەکان

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* عامر خان لە بۆلیوود ھەنگاما

پۆل:عامر خان
پۆل:فیلمۆگرافیی ئەکتەرەکان
پۆل:فیلمۆگرافیی دەرھێنەرەکان
پۆل:فیلمۆگرافییە ھیندییەکان
پۆل:فیلمۆگرافیای ئەکتەرە نێرەکان
کریستینا ئاگیلێرا

**کریستینا ماریا ئاگیلێرا** (لەدایکبووی ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٠) گۆرانیبێژ، خانمەکتەر، و کەسایەتییەکی سەر تەلیڤیزیۆنە.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس
پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک
پۆل:کچە ئەمریکیە سەماکارەکان
پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ھۆڵەندی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی
پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی پۆپی ئەمریکی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی
پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:بەشداریکەران لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستی ئەمریکی
پۆل:خەڵکی دوورگەی ستەیتن
پۆل:براوەکانی خەڵاتی مۆسیقای جیھانی
پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:گۆرانیبێژەکانی شاری نیویۆرک
پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خێرخوازە ئەمریکییەکان
پۆل:سۆپرانۆ ئەمریکییەکان
پۆل:مۆسیقاژەنە پۆپە مناڵەکان
پۆل:میوزیکژەنە سەماکەرە-پۆپەکان
پۆل:گۆرانیبێژ-گۆرانینووسانی خەڵکی لۆس ئانجلەس
پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی لۆس ئانجلەس
پۆل:کچە ئەمریکییە سەماکارەکان
پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا
.sz

**sz. ** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە سوازیلاندە، و لە ١٩٩٣دا دامەزراوە.
## پاوانەکانی ئاست دووەم
چوار پاوانی ئاست دووەمی ھەیە:
* **co.sz**: ڕێکخراوی بازرگانی
* **ac.sz**: دامەزراوەی ئەکادیمی
* **org.sz**: ڕێکخراوی نابازرگانی
* **gov.sz**: تەرخانکراوە بۆ بەرھێنانی حکوومی

## سەرچاوەکان
* 
## ئەمانەش ببینە
* .uk
* .krd
* پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات
* ناوی پاوان

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
.sr

**sr.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی سورینامە لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا و لە ١٩٩١دا دامەزراوە.

## ئەمانەش ببینە
* .uk
* .iq
* پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات
* ناوی پاوان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
.sh

**sh.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunhaە لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا.

## ئەمانەش ببینە
* .tv
* .tk
* پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات
* ناوی پاوان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا
بوروشەسکی

**بوروشەسکی** (بە ئینگلیزی: Burushaski) زمانێکی جیایە کە لە ناوچەی ھونزە، نەگەر، یاسین-کاراکۆرام (تورکی: قەرەقورام)، لە باکووری پاکستان لەلایەن گەلی بوروشۆیەوە قسەی پێ دەکرێ.  ھەژمارێکی زۆر لەم گەلە لە شاری کەراچیدا دەژین.
## سەرچاوەکان
* 

پۆل:زمانەکانی بکەر–بەرکار–کار
پۆل:زمانەکانی پاکستان
ڕیۆنیۆن

**ڕیۆنیۆن**، (بە فەڕەنسی:La Réunion) ناوی دوورگە و ھەرێمێکی فەڕەنسا لە ئۆقیانووسی ھینددایە، لە ڕۆژھەڵاتی ماداگاسکار و ١٧٥ کیلۆمەتری باکووری ڕۆژاوای مۆریس.
## سەرچاوەکان
* 

پۆل:دوورگەکانی فەڕەنسا
پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی ئەفریقا
پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فەڕەنسی ئاخێو
پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان
پۆل:ھەرێمەکانی فەڕەنسا
پۆل:ڕیوونیۆن
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٦
پۆرتۆ ڕیکۆ

**پۆرتۆ ڕیکۆ** یان **پوێرتۆ ڕیکۆ** (بە ئینگلیزی: Puerto Rico بە ئیسپانیۆل: Rich Port) ھەرێمێکی جیای ویلایەتە یەکگرتووەکانە کە لە باکووری ڕۆژھەڵاتی دەریای کاریبیدا جێی گرتووە. کۆمەڵە دوورگەیەک لە ناو ئەنتیڵی گەورەدا، پۆرتۆ ڕیکۆ دوورگەی سەرەکیی پۆرتۆ ڕیکۆ و ھەندێ دوورگەی بچووکتر لەخۆ دەگرێت وەکوو دوورگەی مۆنا، کولیبرا و ڤیێکو.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان
پۆل:داگیرگەکانی ئیسپانیا
پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی ئیسپانی ئاخێو
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٩٨
پۆل:دوورگە بچووکە گەشەکردووەکان
پۆل:پۆرتۆ ڕیکۆ
.ro

**ro.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی ڕۆمانیایە، و لە ١٩٩٣دا دامەزراوە.
## پاوانەکانی ئاست دووەم
* **.arts.ro**
* **.com.ro**
* **.firm.ro**
* **.info.ro**
* **.nom.ro**
* **.nt.ro**
* **.org.ro**
* **.rec.ro**
* **.store.ro**
* **.tm.ro**
* **.www.ro**

## ئەمانەش ببینە
* .krd
* .us
* پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات
* ناوی پاوان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا
سپیشیزیزم

**سپیشیزیزم** یان **جۆرپەرەستی** ( — گۆکردن: ) پێکھاتووە لە جیاکاری لە بەینی جۆرەکانی سەر زەوی و دانانی ماف و بەھای زیاتر بۆ جۆرێک لە چاو جۆرەکانی تردا. ئەم دەستەواژەیە زیاتر لەلایەن چالاکوانانی مافی ئاژەڵان و ڤیگنەکانەوە بەکاردێت و یەکسانی دەکەن بە ڕەگەزپەرستی و سێکسیزم. سپیشیزیزم زیاتر لەنێو مرۆڤەکان باوە کە مافەکانی خۆیان پێش مافی ئاژەڵان دەخەن.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:مافی ئاژەڵان
پارچەبازنە

لە ئەندازەدا، **پارچەبازنە** () یان **پارچەی بازنەیی** بریتییە لە ناوچەیەکی دیاریکراو لە بازنەیەک کە بە ژێی و ئەو کەوانەی ھەر دوو سەری ژێیەکەی پێکگەیاندووە، دیاری دەکرێت.
## پەیوەندییەکان
frame|left| پارچە بازنەیەک (بە ڕەنگی سەوز) نێوان ژێ و کەوانەی بازنەکە دیاری کراوە.
وا دابنێ **R** نیوەتیرەی بازنە و **θ** چەقەگۆشەی بازنە بە یەکەی پێوانی ڕادیان بێت. ئەگەر درێژایی ژێی بازنەکە **c** و درێژایی کەوانە **s** و بەرزیی پارچەکە **h** ناو بنێین و **d** بەرزی سێگۆشەی خوارەوە بێت، ئەوا ئەم پەیوەندییانە دێتەدی: 
*نیوەتیرەی بازنە یەکسانە بە

R = h + d = h/2+c^2/8h \frac{}{}

*درێژایی کەوانە یەکسانە بە

s = R \theta \frac{}{}

*درێژایی ژێ یەکسانە بە

c = 2R\sin\frac{\theta}{2} = R\sqrt{2-2\cos\theta}

*بەرزی بریتییە لە

h = R(1-\cos\frac{\theta}{2}) = R - \sqrt{R^2 - \frac{c^2}{4}} 

* پێوانەی گۆشەی تێتا یەکسانە بە

 \theta = 2\arccos\frac{d}{R}

### ڕووبەر
ڕووبەری پارچە بازنەیی لە ڕێگەی ئەم ھاوکێشە دەدۆزرێتەوە:

:A = \pi R^2 \cdot \frac {\theta}{2 \pi} - \frac {R^2 \sin \theta}{2} = \frac{R^2}{2} \left(\theta - \sin\theta \right)

## ئەمانەش ببینە
*کەرتی بازنەیی
*بڕگەی قووچەکی
*کەوانە

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:بازنەکان
چەقەگۆشە

وێنۆک|چەپ|گۆشەی AOB چەقەگۆشەیە.
**چەقەگۆشە**،  ()  گۆشەیەکە سەرەکەی دەکەوێتە سەر چەقی بازنەیەک و ھەر دوو لایەکەی، دوو نیوەتیرەی بازنەکەن. پێوانەی چەقەگۆشە یەکسانە بە پێوانەی کەوانەکەی بەرانبەری.
## ئەمانەش ببینە
*چێوەگۆشە
## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:گۆشە
پۆل:ئەندازەی سەرەتایی
پۆل:بازنەکان
.nf

**nf.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی دوورگەی نۆرفۆلکیە لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا و لە ١٩٩٦دا دامەزراوە.
## ئەمانەش ببینە
* .pk
* .krd
* پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات
* ناوی پاوان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
پاوەند بۆ ھەر ئینچێکی چوارگۆشە

**پاوەند بۆ ھەر ئینجێکی چوارگۆشە** (بە ئینگلیزی Pounds per square inch) کە زۆر جاریش بە **ھێزی پاوەند بۆ ئینجێک چوارگۆشە** ناودەبرێت و لە ناوخۆشدا زۆرکات تەنھا بە **پاوەند** ناودەبرێت.
وێنۆک|گێچێکی خوێندنەوەی پەستان بە ھەردوو یەکەی پاوەند بۆ ھەر ئینجێک چوارگۆشە (سوور) و پاسکال (ڕەش)
**پاوەند بۆ ھەر ئینجێک چوارگۆشە** بە (psi) ھێما دەکرێت و یەکەیەکی پێوانەکردنی پەستان ە لە سیستەمی ئەڤۆیردەپۆیس. کە بریتییە لە بڕی ئەو پەستانەی کە دروست دەبێت لە ئەنجامی ھێزی پاوەند بۆ سەر ڕووبەری یەک چوارگۆشە ئینج. پاوەند بۆ ھەر ئینجێک چوارگۆشە لە لایەن **[[سیستمی نێودەوڵەتیی یەکەکان]]** (SI) پەسەند نەکراوە.

## ھاوتا و بڕەکەی
١ پاوەند بۆ ھەر ئینچێکی چوارگۆشە دەکاتە:
* ٦٬٨٩٤٧٦ کیلۆ پاسکال
* ٠٫٠٦٨٩٤٧٦ باڕ
* یەک ئینج ئاو دەکاتە: ٠٫٠٣٦ پاوەند بۆ ھەر ئینجێک چوارگۆشە
* پەستانی ناو تۆربۆچارج لە ئۆتۆمبێلدا لە نێوان ٦ تا ١٥ پاوەندە بۆ ھەر ئینجێک چوارگۆشە
* پەستانی کەش لەسەر ڕووی دەریا ١٤٫٧ پاوەندە بۆ ھەر ئینجێک چوارگۆشە
* پەستانی ھەوای ناو تایەی ئۆتۆمبێل ٣٢ پاوەندە بۆ ھەر ئینجێک چوارگۆشە

## پاوەند بۆ ھەر ئینجێک چوارگۆشە بە گێج psig و بە ڕاستەقینە psi
پاوەند بۆ ھەر ئینجێک چوارگۆشە بە گێج psig بریتییە لە برێ ئەو پەستانە لە ژێر کاریگەری پەستانی ھەوا (ئاتمۆسفیر Atmosphere) کە بڕەکەی بڕێک زیاترە لە بڕە ڕاستەقینەکەی خۆی ئەویش بە ھۆی کاریگەری پەستانی ھەوای دەووروبەر، بەڵام پاوەند بۆ ھەر ئینجێک چوارگۆشە بە ڕاستەقینە Absolute (کە بە psi یان بە psia ھێما دەکرێت) ئەمەیان بڕی ئەو پەستانەیە بەبێ کاریگەری پەستانی ھەوای دەوروبەر.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:یەکەکانی پەستان
.ایران

**.ایران** ناوی پاوانێکی ئاست-سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵاتە کە بە سکریپتی فارسی و تایبەت بە وڵاتی ئێران دابین کراوە.
## ئەمانەش ببینە
* .ir
* پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات
## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
پاوانی ئاست-سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵات

**پاوانی ئاست-سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵات** (ئینگلیزی: internationalized country code top-level domain) پاوانێکی ئاست-سەرە لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا. ئەم ناوی پاوانە کە بە سکریپتی یان ئەلفوبێی زمانی زکماکی بەکارھێنەر نیشان دەدرێ، وەکوو ئەلفوبێی عەرەبی یان سیستمێکی نائەلفوبێیی وەک کاراکترە چینییەکان.
ھەنووکە چەندین ناوی پاوانی ئاست-سەری ناونەتەویکراوی کۆدی وڵات بە ئەلفوبێی عەرەبی، ڕووسی و کارەکتەرە چینییەکان ھەنە کە بریتین لە:
* **[[.السعودیة]]** بۆ وڵاتی عەرەبستانی سعوودی
* **[[.ایران]]** بۆ وڵاتی ئێران
* **[[.امارات]]** بۆ وڵاتی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان
* **[[ .рф]]** بۆ وڵاتی ڕووسیای فدراڵ
* **[[مصر]]** بۆ وڵاتی میسر
* **[[.香港]]** بۆ ھۆنگ کۆنگ
* **[[.台湾]]** بۆ وڵاتی تایوان
و ھتد.
## ئەمانەش ببینە
* پاوانی ئاست-سەری کۆدی وڵات
* پاوانی ئاست-سەر

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:سیستمی ناوی پاوان
پۆل:پاوانی ئاست-باڵا