open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سوونگ چینگ لینگ

**سوونگ چینگ لینگ** (بە زمانی چینی: 宋庆龄؛ ٢٧ی کانوونی دووەمی ١٨٩٣ - ٢٩ی ئایاری ١٩٨١) کەسایەتی سیاسیی چینی بوو، ئەو سێیەمین ژنی سون یات سێن بوو، یەکێک لە ڕابەرانی شۆڕشی ١٩١١، کە لە ئەنجامدا کۆماری چین (١٩١٢-١٩٤٩) دامەزرا. ئەو هەندێکجار بە خاتوونی سون یات سێن بانگ دەکرا. ئەو یەکێک بوو لە ئەندامانی خێزانی سوون، کە لەو ماوەیە و لەدوای ١٩٤٩ ڕۆڵیان هەبوو لە کایەی سیاسەتی چین.

لە دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٤٩، کۆماری گەلی چین بەڕێبەرایەتی ماو تسی تۆنگ دامەزرا، ئەوا سوونگ چینگ لینگ چەند پۆستێکی گەورەی پێدرا، لە نێویاندا جێگری سەرۆکی چین لە ماوەی ساڵەکانی (١٩٤٩–١٩٥٤; ١٩٥٩–١٩٧٥)، هەروەها پۆستی جێگری سەرۆکی پەرلەمانی چین لە ماوەی ساڵانی (١٩٥٤–١٩٥٩; ١٩٧٥–١٩٨١)؛ هەروەها لە پەنجاکان گەشتی دەکرد بۆ دەرەوەی وڵات و وەک نوێنەری وڵات لەچەندین کۆبوونەوە و کۆنفڕانسی نێونەتەوەیی بەشداربوو. لە ماوەی شۆڕشی چاندیی چین، بەدیاریکراویش کوژرانی سەرۆک لیو چاوچی، ئەوا وێڕای ئەوەی کە سوونگ چینگ لینگ پرسیار و ڕەخنەی لەسەر بوو، بەڵام وەک جێگری سەرۆک بەشێوەی دیفاکتۆ بوو بە سەرۆکی وڵاتی چین ئەمەش تاکوو ساڵی ١٩٧٢ لەو پۆستەیە مایەوە. لەو کاتەش لە تەگەرەکانی شۆڕش ڕزگاریی بوو، بەڵام لە دوای ساڵی ١٩٧٦ەوە کەمتر بەرچاو دەکەوت. ئەو لەماوەی ١٩٧٦ بۆ ١٩٧٨، بووە جێگری سەرۆکی پەرلەمانی کۆماری گەلی چین. لە کۆتایی تەمەنی لە ئایاری ١٩٨١، ئەوا ناونیشانێکی تایبەتی پێدرا وەک سەرۆکی شانازی کۆماری گەلی چین.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژنە سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:مردووانی ١٩٨١
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٠
پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجەی خوێن
پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە چین
ئیندریا گاندی

**ئیندریا پریادراشینی گاندی** (Indira Gandhi؛ ١٩ی تشرینی دووەمی ١٩١٧ - ٣١ی تشریننی یەکەمی ١٩٨٤) کەسایەتیی ژنە سیاسەتوانی هیندی و یەکێک لە کەسایەتییە گەورەکانی ناو حیزبی کۆنگرێسی هیندی. ئەو یەکەمین و تاکە ژنە سەرۆک وەزیران بووە لە هیندستان. ئەو کچی جەواھرلەعل نەھرۆ، یەکەم سەرۆک وەزیرانی هیندستان بوو. ئیندریا لە ماوەی ٢٤ی کانوونی دووەمی ١٩٦٦ بۆ ٣١ی تشریننی یەکەمی ١٩٨٤ (مردن)، سێیەمین سەرۆکوەزیرانی هیندستان بوو. ئەو دووەم زۆرترین مانەوەی هەبووە لەم پۆستەدا لەدوای باوکی.

لەماوەی کارکردنی جەواھرلەعل نەھرۆ وەک سەرۆک وەزیرانی هیندستان لە ماوەی ١٩٤٧ بۆ ١٩٦٤، ئینندریا وەک یاریدەدەرێکی سەرەکی بوو بۆ باوکی، هەروەها هاوسەفەری بوو لەکۆمەڵێک گەشت بۆ وڵاتانی دەرەوە. لە ساڵی ١٩٥٩، ئینریا گاندی بووە سەرۆکی حیزبی کۆنگرێسی هیندی. لەدوای مردنی باوکی لە ساڵی ١٩٦٤، ئەو بووە ئەندام لە ئەنجومەنی باڵای بەڕێوەبردن ناسراو بە ڕاجیا سابها. هەروەها بووە ئەندام لە کابینەی وەزارەتی بەهادور شاستری وەک وەزیری زانیاری و پەخشکردن. لە سەرەتاکانی ١٩٦٦، لەدوای مردنی سەرۆکوەزیران لال بەهادور شاستری، ئیندریا گاندی لە هەڵبژاردنی ڕێبەرایەتیی حیزبەکەی بەسەر مۆراجی دێسای سەرکەوت، بەمەش بووە سێیەمین سەرۆکوەزیرانی هیندستان.

سەردەمی سەرۆکوەزیرانی ئیندریا بە سەردەمی ناتەبایی و ناکۆییە سیاسییەکان ناسرا، هەروەها بە ناوەندیکردنی بڕیاردانی حکوومی. ئەو لەگەڵ پاکستان کەوتە جەنگێک، لەو جەنگەدا ئیندریا پشتگیری لە بزووتنەوە جووداخوازییەکانی ڕۆژهەڵاتی پاکستان دەکرد، کە دواتر سەرکەوتنیان بەدەستهێنا و وڵاتی بەنگلادیشی لی درووست بوو، هەر لەم جەنگەدا هیندستانی کردە یەکێکە لە زلهێز و وڵاتە کاریگەرەکانی ناوچەکە (بەتایبەت لە باشووری ئاسیا). لە ماوەی ١٩٧٥ بۆ ١٩٧٧، ئیندریا گاندی باری لەناکاوی ڕاگەیاند بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی لەگەڵ جوداخوازەکانی وڵات هەروەها لەو سەردەمە میدیاکان سانسۆریان کەوتە سەر. لە ساڵی ١٩٨٠، کۆنتڕۆڵی دەسەڵاتی بەتەواوی گەڕایەوە دەست خۆی، ئەمەش لەدوای بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنێکی ئازادانە. دوای ئەوەی ئیندریا گاندی بڕیاریدا کە هێزی چەکدار ببردرێتە ناو پەرستگای زێڕ لە ئەمریتسار. لە میانەی ئۆپەراسیۆنی ئەستێرەی شین، ئەوا پاسەوانە تایبەتەکەی خۆی کە سیخێکی نانسیۆنالیست بوو، ئیندریای لە ڕۆژی ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٤ تیرۆر کرد.

لە ساڵی ١٩٩٩، بەپێی دەنگدانی ڕاپرسییەک لە تۆڕی بی بی سی، ئەوا ئیندریا گاندی ناوی وەک کەسایەتی ژنی میلینیۆم هات. ئیندریا ناوی وەک یەکێک لە ١٠٠ کاریگەرترین ژنە کەسایەتییەکانی سەددەی بیستەم هات بەپێی گۆڤاری تایم.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:سەرۆک وەزیرانی ھیندستان
پۆل:ھیندییە ھیندۆسەکان
پۆل:وەزیرانی دەرەوەی ژن
پۆل:مردووانی ١٩٨٤
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٧
پۆل:سەرۆکی حکوومەتە تیرۆرکراوەکان
ناوەندی ئێران

وێنۆک|پارێزگاکانی ھەڵکەوتوو لە ناوەندی ئێران
**ناوەندی ئێران** بە ناوچەیەک دەگوترێت کە لە باکوور لەگەڵ ڕیزە چیاکانی ئەلبورز، لە ڕۆژاوا و باشوور لەگەڵ زنجیرەچیاکانی زاگرۆس و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ کێوە بڵاوەکانی خۆراسان ھاوسنوورە. بەشێکی گەورەی ناوەندی ئێران کەشوھەوایەکی گەرم و وشکی ھەیە کە لە بەرزایییەکان ئارامتر و ساردترە.

ناوەندی ئێران پارێزگاکانی ئەسفەھان، یەزد، چوارمەحاڵ و بەختیاری، مەرکەزی، قەزوین، قوم و سمنان لەناو خۆیدا دەگرێت.

شارەکانی تاران، ئەسفەھان، ئەراک، یەزد، کەرەج، قەزوین، قوم، کاشان، ساوە و شەھری کورد لە شارە گرنگەکانی ئەم ناوچەیەن.

## گەورەترین شارەکان

## ئەمانەش ببینە
* باکووری ئێران
* باشووری ئێران
* ڕۆژھەڵاتی ئێران
* ڕۆژاوای ئێران

## سەرچاوەکان

پۆل:پارێزگاکانی ئێران
پۆل:پارێزگای ئەسفەھان
پۆل:پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری
پۆل:پارێزگای سمنان
پۆل:پارێزگای قەزوین
پۆل:پارێزگای قوم
پۆل:پارێزگای مەرکەزی
پۆل:پارێزگای یەزد
سیریماڤۆ باندرانایکا

**سیریماڤۆ باندرانایکا** (بە زمانی سینھالی: සිරිමා රත්වත්තේ ඩයස් බණ්ඩාරනායක، بە زمانی تامیلی: சிறிமா ரத்வத்தே டயஸ் பண்டாரநாயக்கே؛ ١٧ی نیسانی ١٩١٦ - ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠) ژنە سیاسەتوانی سری لانکایی بوو، ئەو یەکەمین ژنە سەرۆکوەزیرانی جیهان بوو، ژنە سیاسەتوانی سری لانکایی بوو، ئەو یەکەمین ژنە سەرۆکوەزیرانی جیهان بوو: ١٩٦٠–١٩٦٥، ١٩٧٠–١٩٧٧ هەروەها ١٩٩٤–٢٠٠٠.

سیریماڤۆ باندرانایکا لە خێزانێکی خانەدان لە ناوچەی کاندی لە دایکبوو، ئەو لە قوتابخانەیەکی ئینگلیزی کاتۆلیکی خوێندی، بەڵام هەروەک پەیڕەوکارێکی بوودی مایەوە، هەروەها بەزمانەکانی سینھالی و ئینگلیزی دەیتوانی قسەبکات. ئەو لەکاتی خوێندنی لە چەند پڕۆگرامێکی کۆمەڵایەتیی جۆراوجۆر بەشداری کرد. دواتر هاوسەرگیری لەگەڵ کەسایەتی سیاسیی چەپی سریلانکایی ئێس دەبلیوو ئاڕ دی باندرانایکا کرد. هەر بەم هۆیەشەوە سیریماڤۆ خزایە ناوبواری سیاسەت، بەوەی هاوسەرەکەشی یەکێک بوو لە سەرۆکوەزیرانەکانی سریلانکا، سیریماڤۆ وەک ڕاوێژکارێک هاوکاری کارەکانی هاوسەرەکەی دەکرد. کارە کۆمەڵایەتییەکانی سیریماڤۆ لە بواری گەشەپێدانی ژیانی کچان و ژنانی ناوچە گوند نشینەکانی سری لانکا بوو. لە دوای تیرۆرکردنی هاوسەرەکەی لە ساڵی ١٩٥٩، سیریماڤۆ هاتە ناو بواری سیاسەتەوە و بووە سەرۆکی حیزبی ئازادی سری لانکا، دواتر لە هەڵبژاردنی تەممووزی ١٩٦٠ی سری لانکا سەرکەوتنی بەدەست هێنا.

سیریماڤۆ باندرانایکا لە ڕۆژی ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠، لە تەمەنی ٨٤ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:وەزیرانی دەرەوەی ژن
پۆل:ژنە سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:مردووانی ٢٠٠٠
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٦
پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ژنە دیبلۆماتکارەکانی سریلانکا
ئیزابێل پێرۆن

**ئیزابێل مارتینێز دی پێرۆن** (Isabel Martínez de Perón؛ لە دایکبووی ٤ی شووباتی ١٩٣١ لە *لا ریۆخیا*، ئەرژەنتینن) ژنە سیاسەتوانی ئەرژەنتینییە، ئەو لە ماوەی ١٩٧٤ بۆ ١٩٧٦، بووە سەرۆکی وڵاتی ئەرژەنتین. ئەو سێیەم ژنی سەرۆکی ئەرژەنتین، خوان پێرۆن بوو. لە ماوەی سێیەمین خوولی سەرۆک خوان، لە ماوەی ١٩٧٣ بۆ ١٩٧٤ ئەوا ئیزابێک وەک جێگری سەرۆک و خانمی یەکەمی وڵات کاری دەکرد. دوا بەدوای مردنی هاوسەرەکەی لە ساڵی ١٩٧٤، ئەوا ئیزابێل لە ماوەی ١ی تەمموزی ١٩٧٤ بۆ ٢٤ی ئازاری ١٩٧٦ شوێنی خوانی گرتەوە، لە کۆتایی دەسەڵاتەکەیدا ئەوا سوپای وڵات بۆ ماوەی پێنج ساڵ گەمارۆی ماڵەکەی ئیزابێلی دا، دواتر لە ساڵی ١٩٨١ دوورخرایەوە بۆ ئیسپانیا.

لە ساڵی ٢٠٠٧، دادگای ئەرژەنتین داوای کرد کە دەستگیربکرێت بەتاوانی تیرۆرکردنی چالاکوانێک لە چالاکییەکی شووباتی ١٩٧٦. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧، لەنزیک ماڵەکەی خۆی لە ئیسپانیا دەستگیرکرا. بەڵام دواتر دادگای ئیسپانیا ڕەتی کردەوە کە ئیزابێل ڕادەستی ئەرژەنتین بکاتەوە.

دوای مردنی کارلۆس میننیم، لە ١٤ی شووباتی ٢٠٢١، ئەوا ئیزابێل بەتەمەنتری سەرۆکی ئەرژەنتینە کە زیندووبیت.

## سەرچاوەکان

پۆل:خانمە سەرۆکەکان
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئارجەنتین
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەو سەرۆکانەی بە کودەتا لاکەوتوون
پۆل:ژنە سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣١
پۆل:ئەکتەر-سیاسەتمەدارە ئەرژەنتینییەکان
ڕینیە دانگۆر

**ڕینیە دانگۆر** (کانوونی یەکەمی ١٩٢٥، لە شەنگەهای، چین - ٩ی تەممووزی ٢٠٠٨ لە لەندەن، بەریتانیا) ژنە جوولەکەی بەغدادیی بوو، ئەو لە ساڵی ١٩٤٧ بوو بە یەکەمین شاجوانی عێراق.

## ژیان
ڕینیە دانگۆر لە ساڵی ١٩٢٥ لە چین، لە خێزانێکی جووی بەغدادی لە دایکبوو. باوکی مۆشێ دانگۆر (١٨٨٨-١٩٦٢)، پزیشکێکی ناسراو بوو لە بەغدا، دایکی ناوی سیبێل لونا دانگور بوو. باپیرەی ئزرا دانگۆر، گەورەی ڕابییە جووەکان بوو لە بەغدا. ڕینیە لە شەنگەهای لە دایکبوو، ئەمەش لەوکاتەبوو کە خێزانەکەی بەشێوەیەکی کاتی و بۆ بازرگانی چووبوونە ئەوێ. ڕینیە منداڵ بوو، کاتێک خێزانەکەی گەڕانەوە بۆ بەغدا.

لە شەوی ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٦، ڕینیە وەک یەکەمین کچی عێراق تاجی شاجوانی لەسەر نرا. دواتر لە تشرینی دووەمی ١٩٤٧، هاوسەرگیری لەگەڵ ئامۆزاکەی دکتۆر نەعیم دانگۆر کرد، ئەوان بەیەکەوە چوار کوڕیان بوو.

ڕێنێ لە ساڵی ٢٠٠٨، بە نەخۆشی شێرپەنجەی مەمک کۆچی دواییی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:خەڵکی بەغدا
پۆل:مردووانی ٢٠٠٨
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٥
پۆل:جوولەکەکانی عێراق
مارگرێت تاچر

**مارگرێت هیلدا تاچر بارۆنێس تاچر** ناسراو بە مارگرێت تاچر (بە زمانی ئینگلیزی: Margaret Thatcher؛ ١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٥ - ٨ی نیسانی ٢٠١٣) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی بەریتانی بوو، ئەو لە ماوەی ١٩٧٩ بۆ ١٩٩٠ بووە یەکەم سەرۆکوەزیرانی ژن لە مێژووی شانشینی یەکگرتوو. ئەو سەرکردایەتی پارتی کۆنەپارێزی بەریتانی کرد لە ماوەی ١٩٧٥ بۆ ١٩٩٠. لە سەددەی بیستەم، زۆرترین ماوە وەک سەرۆکوەزیرانی بەریتانیا کاری کردووە. لەلایەن ڕۆژنامەنووسێکی سۆڤییەتەوە لە ڕۆژنامەی ئەستێرەی سوور نازناوی "خانمی ئاسنین" لێننرا، ئەم ناوەش بەهۆی شێوازی کارکردنی بوو، دواتر ئەم ناوە بووە نازناوێک بۆ ئەو. هەندێکجار شێوازەکەی بە تاچریزم ناو دەبردرێت.

تاچر لە کۆلێژی سەمڤیل، لە ئۆکسفۆرد لە بەشی کیمیا خوێندی، ئەو ماوەیەکی کەم خەریکی توێژینەوە بوو دەربارەی کیمیا، دواتر بوو بە پارێزەر. لە ساڵی ١٩٥٩، بووە ئەندام پەرلەمانی بەریتانیا. دواتر لە ماوەی ٢٠ی حوزەیرانی ١٩٧٠ بۆ ٤ی ئازاری ١٩٧٤، لە سەردەمی کابینەی ئێدوارد هیت کرا بە سکترێری دەوڵەت بۆ کارووبەری پەروەردە و زانست. لە ساڵی ١٩٧٥، بەسەر ئێدوارد هیت سەرکەوت و بووە سەرکردەی پارتی کۆنەپارێزی بەریتانی، بەڵام لە هەڵبژاردننەکان سەرکەوتوو نەبوو بۆیە وەک سەرکردەی حیزبێکی بەرهەڵستیار (ئۆپۆزسیۆن) مایەوە تا ساڵی ١٩٧٩. دواتر لە هەڵبژاردنەکانی ١٩٧٩، سەرکەوتنی بەدەستهێنا و بووە یەکەمین سەرۆکوەزیرانی ژنی بەریتانیا.

مارگرێت تاچر لە ڕۆژی ٨ی نیسانی ٢٠١٣ لە تەمەنی ٨٧ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی
پۆل:نووسەرانی ژنی ئینگلیز
پۆل:کیمیازانانی ئینگلیز
پۆل:ئەنگلیکانەکانی ئینگلیز
پۆل:مەرگەکانی پەیوەندیدار بە نەخۆشی لە ئینگلستان
پۆل:مەرگەکان بە سەکتە
پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە ئینگلستان
پۆل:مردووانی ٢٠١٣
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٥
پۆل:وێبگەی فەرمی لە ویکیدراوە و ویکیپیدیا جیاوازە
پۆل:کەسایەتییە بەڕیتانییەکان بە ڕەگەز ئێرلەندی
پۆل:سەرۆک وەزیرانی شانشینی یەکگرتوو
پۆل:نووسەرانی ژنی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم
سەلیمە موراد

**سەلیمە موراد** یان **سەلیمە پاشا** (بە عەرەبی:  سليمة مراد؛ ٢ی شووباتی ١٩٠٥ - ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٧٤) هونەرمەند و گۆرانیبێژێکی عێراقی جوو بوو، ئەو کەسێکی بەناوبانگ و ڕێزلێنراو بوو لە جیهانی عەرەب. ئەو لەلایەن نووری سەعید، سەرۆکوەزیرانی عێراق نازناوی پاشای پێدرا، هەربۆیە زۆرجار بە سەلیمە پاشا بانگ دەکرا. سەلیمە شارەزاییەکی باشی لە مەقامی عێراقی هەبوو.

سەلیمە لە خێزانێکی خانەدانی جوولەکە لە بەغدا، عێراق لە دایکبوو.  ئەو لە ساڵی ١٩٥٨ هاوسەرگیری لەگەڵ گۆرانیبێژی عێراقی نازم غەزالی ئەنجامدا.

سەلیمە لە ڕۆژی ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٧٤، لە تەمەنی ٦٨ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:گۆرانیبێژانی جوو
پۆل:ژەنیارانی عێراقی
پۆل:خەڵکی بەغدا
پۆل:مردووانی ١٩٧٤
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٥
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٠
پۆل:جوولەکەکانی عێراق
ژمارەی ھاوڕێ

لە تیۆریی ژمارەکاندا **ژمارەی ھاوڕێ** () بە دوو ژمارە دەوترێت کە ڕێژەی سەرجەمی بەشدراوەکانیان بە ژمارەکە خۆی لەگەڵ یەک یان چەن ژمارەی تر یەکسانە. بەو دوو ژمارەیەی ئەم تایبەتمەندییەیان ھەیە، دەوترێت جووتە ھاوڕێ. ژمارەیەک کە ھاوڕێی لەم شێوەیەی نەبێت، پێی دەوترێت **ژمارەی تەنیا**.  
ڕێژەی سەرجەمی بەشدراوەکان بە ژمارەکە خۆی، بە زمانی بیرکاری بەم شێوە  \tfrac{\sigma(n)}{n} دەردەبڕن لێرەدا {\sigma} سەرجەمی بەشدراوەکان دەنوێنێت. 

ژمارەکانی ١ تا ٥ ھەموویان تەنیان. بچووکترین ژمارەی ھاوڕێ، بریتییە لە ژمارە  ٦ و جووتە ھاوڕێکەی بەم شێوە دەردەبڕن (6,28) لێرەدا  \tfrac{\sigma(6)}{6} یەکسانە بە \tfrac{1+2+3+6}{6}=2 بە ھەمان شێوە  \tfrac{\sigma(28)}{28} یەکسانە بە \tfrac{1+2+4+7+14+28}{28}=2 وەک دەبینرێت، بەھای \tfrac{\sigma(6)}{6} و بەھای  \tfrac{\sigma(28)}{28} یەکسانە بە ٢ واتە ٦ و ٢٨ ھاوڕێن.
## نموونە
بۆ نموونە ٣٠ و ١٤٠ دوو ژمارەی ھاوڕێن لەبەر ئەوەی، 

: \tfrac{\sigma(30)}{30} = \tfrac{1+2+3+5+6+10+15+30}{30} = \tfrac{12}{5}
: \tfrac{\sigma(140)}{140} = \tfrac{1+2+4+5+7+10+14+20+28+35+70+140}{140} = \tfrac{12}{5}.

لە خشتەی خوارەوەدا، ژمارە شینەکان، ھاوڕێن. ژمارە سوورەکان، Coprime، و ئەو ژمارانەی بە بەکگراوندێکی زەرد تیشکیان لەسەر دراوە، باری نادیاریان ھەیە.

## فانکشنی دابەشکردن
ئەگەر n ژمارەیەکی  ئەرێنی سروشتی بێت {\sigma(n)}  دەکاتە سەرجەمی بەشدراوەکانی ژمارەکە. بۆ نموونە  بەشدراوەکانی ١٠ بریتین لە١، ٢، ٥، ١٠ لەمەوە سەرجەمی بەشدراوەکانی ١٠ دەکاتە {\sigma(10)}=1+2+5+10=18
## سەرچاوەکان

* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پاشیەکیی ژمارە تەواوەکان
ماریا دی لۆردیس پینتاسیلگۆ

**ماریا دی لۆردیس پینتاسیلگۆ** (Maria de Lourdes Pintasilgo؛ ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٣٠ - ١٠ی تەممووزی ٢٠٠٤) ژنە سیاسەتوان و ئەنازیاری کیمیای پۆرتووگالی بوو. ئەو یەکەمین سەرۆکوەزیرانی پۆرتووگال بوو. هەروەها دووەم سەرۆکوەزیران بووە لە ڕۆژاوای ئەورووپا، لەدوای مارگرێت تاچر. ئەو یەکێک بوو لە کەسە چالاکەکانی حیزبی سۆسیالیستی پۆرتووگال.

ئەو لە ساڵی ١٩٨٦، خۆی پاڵاوت بۆ هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی پۆرتووگال. لە هەڵبژاردنەکان توانی ٤١٨،٩٦١ دەنگ بەدەستبهێننێت کە هاوتایە لەگەڵ ڕێژەی ٧.٣٨٪ دەنگەکان، لەم هەڵبژاردنە ئەو وەک کەسێکی سەربەخۆ خۆی هەڵبژارد، لە کۆتاییدا کاندیدی حیزبەکەی خۆی ماریۆ سوارێس بووە براوەی هەڵبژاردنەکە.

ماریا دی لۆردیس پینتاسیلگۆ لە ڕۆژی ١٠ی تەممووزی ٢٠٠٤، لە تەمەنی ٧٤ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.

## سەرەتای ژیان
ماریا دی لۆردیس پینتاسیلگۆ لە دایکبووی ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٣٠ لە خێزانێکی چینی ناوەڕاست لە شاری لیسبۆن، پۆرتووگال. باوکی خایمی (١٨٩٦-١٩٥٩) بازرگانێکی خووری بوو، دایکیشی ناوی ئەمێلیا دا سێلڤا بوو. دایک و باوکی لە ١٤ی ئازاری ١٩٢٩ هاوسەرگیریان کردبوو.

ماریا لە پەیمانگای سوپەریۆر تەکینکۆ بەشی ئەندازیاری کیمیای خوێند. لە ماوەی خوێندنەکەیدا، پەیوەندی بە بزووتنەوەی ژنە خوێندنکارانی کاتۆلیک کرد، پاشان سەرکردایەتی بزووتنەوەکەشی دەکرد، بەوەی لە ساڵی ١٩٥٢ بووە سەرۆکی بزووتنەوەکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:مردووانی ٢٠٠٤
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠
گرو ھارلێم برونتلاند

**گرو ھارلێم برونتلاند** (Gro Harlem Brundtland؛ لە دایکبووی ٢٠ی ئایاری ١٩٣٩) ژنە سیاسەتوانی نەرویژییە، کە لەماوەی ساڵانی (١٩٨١، ١٩٨٦–٨٩، هەروەها ١٩٩٠–٩٦) وەک سەرۆکوەزیرانی نەرویژ کاری کردووە. هەروەها وەک بەڕێوبەری ڕێکخراوەی تەندروستیی جیھانی لەماوەی ١٣ی ئایاری ١٩٩٨ تاکوو ٢١ی تەممووزی ٢٠٠٣ لەسەر کار بووە.

گرو هارلێم لە بەشی فیزیا خوێندوویەتی، ئەو ئەندامی حیزبی کارێکارانە. لەماوەی ٦ی ئەیلوولی ١٩٧٤ تاکوو ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٩ بووە وەزیری ژینگەی نەرویژ. لە ماوەی ساڵانی ١٩٨١ بۆ ١٩٩٢ بووە سەرۆکی حیزبی کرێکاران.

گرو ھارلێم برونتلاند بەهۆی کارەکانی چەند خەڵاتێکی ڕێزلێنانی وەرگرتووە. لە ساڵی ١٩٨٨ خەڵاتی ئیندریا غاند پێدرا. لە ساڵی ٢٠١٦، بووە ئەندامی شاننازی لە ڕێکخراوی نەرویژی بۆ مافەکانی ژنان. لە ساڵی ٢٠١٣، لەگەڵ مەلالە یووسفزای خەڵاتی نێونەتەوەیی کەتەلۆنیای پێدرا.

لە ٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٠، هاوسەرگیری لەگەڵ ئەرنێ ئۆلاڤ برونتلاند کرد. بەیەکەوە چوار منداڵیان بوو؛ یەکێکیان لەدەستدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:سەرۆک وەزیرانی نۆرویژ
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩
پۆل:پزیشکانی تەندرووستی گشتی ژنان
پۆل:بەڕێوەبەرانی گشتیی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی
پۆل:بەڕێوەبەرانی گشتیی ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی
فەرموودەی موعزەل

**فەرموودەی موعزەل** یان **موعزەڵ** () بریتییە لەو فەرموودەیەی کە پچڕان لە ڕشتەکەیدا دوو کەس یان زیاتری یەک لە دوای یەک بێت.

بۆ نموونە ئیمامی حاکم دەڵێت:

"أخبرنا أبو بکر بن إبی نصر الداربردی بمرو، حدثنا أحمد بن محمد بن عیسی القاضی، حدثنا القعنبی، عن مالک إنە قد بلغە أن أبا ھریرة قال: قال رسول اللە صلی اللە علییە وسلم "للمملوک طعامە وکسوتە بالمعروف ولا یکلف من العمل إلا ما یطیق."

واتە، پێغەمبەر صلی اللە علییە وسلم گوتی «ئەو کەسەی کە بەندەیە دەبێ خواردن و بەرگی چاکی بۆ بکرێ، و تەنیا ئەو کارەی پێ بسپێردرێ کە دەتوانێت ئەنجامی بدات» ئەم فەرموودەیە فەرموودەیەکی موعزەڵە لەبەرئەوەی دوو کەس لە ڕشتەکەیدا نەماون لە نێوان ئیمامی مالیک و ئەبوو ھورەیرە دا، کە ئەوانیش محەممەدی کوڕی عەجلان و باوکییەتی.

= حوکمی فەرموودەی موعزەڵ =
فەرموودەی موعزەڵ بە کۆدەنگی زانایان فەرموودەیەکی زەعیفە و کاری پێناکرێت، کە ئەو بڕیارەش بەھۆی پچڕانێکی زۆر لە ڕشتەکەیدایە.

= دیارترین ئەو کتێبانەی کە فەرموودەی موعزەڵیان تێدایە =
١_ کتاب السنن. سعید بن منصور

٢_ کتێبەکانی ابن أبی الدنیا.

= سەرچاوەکان =

پۆل:زاراوەکانی فەرموودە
تانسو چیللەر

**تانسو چیللەر** (بە زمانی تورکی: Tansu Çiller؛ لە دایکبووی ٢٤ی ئایاری ١٩٤٦، ئەستەمبوڵ) ژنە سیاسەتوان و ئابووریزانی تورکییە. ئەو لە ماوەی ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٩٣ تاکوو ٦ی ئازاری ١٩٩٦، وەک ٢٢ەمین سەرۆک وەزیرانی تورکیا کاری کرد. ئەو بەیەکەم سەرۆک وەزیرانی ژن لە مێژووی تورکیا دادەنرێت. بەر لەوەی پۆستی سەرۆک وەزیران وەربگرێت، ئەو لە چەند پلە و پۆستێکی باڵای دیکە کاری کردووە لەوانە، جێگری سەرۆک وەزیرانی تورکیا بوو لە ماوەی ٢٨ی حوزەیرانی ١٩٩٦ تاکوو ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٩٧، لە کابینەکەی نەجمەدین ئەرباکان، لە هەمان کات و ماوەشدا وەزیری دەرەوەی تورکیا بوو. لە ماوەی ٢١ی تشرینی دووەمی ١٩٩١ بۆ ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٩٣، وەزیری دەوڵەت بوو بۆ کارووباری ئابووری.

تانسو چیللەر لە ماوەی ١٣ی حوزەیرانی ١٩٩٣ تاکوو ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢، سەرۆکی حیزبی ڕێگای ڕاستیی بوو لە تورکیا. لە دوای ساڵی ٢٠٠٢ لە کارکردنی لە بواری سیاسەت خۆی خانەنشین کرد. ئەو لە زانکۆی بۆسفۆر بڕواننامەی بەکالۆریۆسی لە ئابووری بەدەستهێنا. دواتر لە چەند زانکۆیەکی ئەمریکا درێژەی بە خوێندنی دا.

لە ماوەی سەرۆکوەزیرانی تانسو چیللەر، چەندین ڕاپۆرت لەلایەن ڕێکخراوە نێونەتەوەییەکانی تایبەت بە مافەکانی مرۆڤ بڵاودەکرایەوە لەسەر خاپوورکردنی گوند و شارۆچکە کوردییەکان، هەروەها سووکایەتی و دەستدرێژی سێکسی کردنە سەر هاوڵاتیانی سڤیلی کورد لەلایەن هێزەکانی تورکیاوە. ڕاپۆرتەکان لە ماوەی ساڵانی ١٩٩٣ بۆ ١٩٩٦ بڵاوکرانەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:وەزیرانی دەرەوەی ژن
پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:سەرۆک وەزیرانی تورکیا
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦
پۆل:ژنە زانستخوازەکانی سەدەی ٢٠
پۆل:سیاسەتوانانی سەدەی ٢١ی خەڵکی تورکیا
پۆل:سیاسەتوانانی خەڵکی ئەستەمبوڵ
جۆن لیسگۆ

**جۆن ئارسەر لیسگۆ** (؛ لەدایکبووی ١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٥) ئەکتەر و شاعیر و نووسەر و گۆرانیبێژی ئەمریکییە. بەرھەمھێنەریی لە فیلم و تەلەڤیزیۆن و شانۆ کردووە. لیسگۆ وەرگری ژمارەیەکی زۆر خەڵاتە، کە ئەمانە دەگرێتەوە: دوو خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب، شەش خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم، سێ خەڵاتی گیلد ئەکتەرەکانی شاشە، دوو خەڵاتی تۆنی، و پاڵاوتن بۆ دوو خەڵاتەکانی ئەکادیمی، و خەڵاتی گرامی.

## سەرچاوەکان

* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥
پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ڕادیۆی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەندامەکانی کۆمپانیای ڕۆیال شکسپیر
پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی
پۆل:خۆدزینەوەکان لە ڕەشنووسی جەنگی ڤێتنام
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئێمی پرایم تایم بۆ نمایشێکی نایاب لەلایەن ئەکتەری سەرەکی لە زنجیرەیەکی کۆمیدیا
ژمارەی کامڵ

وێنۆک|چەپ|
لە تیۆریی ژمارەکاندا، **ژمارەی کامڵ**، () بە ژمارەیەکی تەواوی ئەرێنی دەوترێت کە یەکسان بێت بە سەرجەمی بەشدراو‌ە تایبەتەکانی خۆی، (واتە ھەموو بەشدراوە ئەرێنییەکان جگە لە ژمارەکە خۆی). 

## نموونە
٦ یەکەم ژمارەی کامڵە لەبەر ئەوەی ١+٢+٣=٦، دواتر ٢٨ و دواتر ٤٩٦ و ٨١٢٨.
## ژمارە کامڵە جووتەکان
ئیقلیدس سەلماندی 2^{p-1}\cdot(2^{p}-1) ژمارەیەکی کامڵ و جووتە، ئەگەر (2^{p}-1)  ژمارەیەکی سەرەتایی بێت. بۆ نموونە یەکەم، چوار ژمارەی کامڵ کە لە سەرەوە ئاماژەی پێ کرا، بەم پەیوەندییە و بە دانانی چوار ژمارەی سەرەتایی یەکەم لەجیات p بەم شێوەیە بەدەست دێن:

: *p* = 2: &nbsp; 21 × (22 – 1) = 6
: *p* = 3: &nbsp; 22 × (23 – 1) = 28
: *p* = 5: &nbsp; 24 × (25 – 1) = 496
: *p* = 7: &nbsp; 26 × (27 – 1) = 8128

بۆ ئەوەی 2^{p-1}\cdot(2^{p}-1) سەرەتایی بێت، پێویستە p خۆی سەرەتایی بێت.
## ژمارە کامڵە تاکەکان
یەکێک لە پرسیارە شی نەکراوەکانی ماتماتیک ئەمەیە: ئاخۆ ژمارەیەکی کامڵ ھەیە کە تاک بێت؟
تا ئێستا ھیچ ژمارەیەکی کامڵی تاک نەدۆزراوەتەوە و لەبارەی بوون یان نەبوونی ژمارەی تاکی کامڵ زانیاریی تەواو لەبەردەست نییە. 

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:پاشیەکیی ژمارە تەواوەکان
پۆل:پرسیارە شی نەکراوەکانی ماتماتیک
پۆل:کێشەکانی ماتماتیک
ماری ڕۆبنسن

**ماری تێریسی وینیفرێد ڕۆبنسن** (بە زمانی ئینگلیزی: Mary Therese Winifred Robinson؛ لە دایکبووی ٢١ی ئایاری ١٩٤٤) ژنە یاساناس و سیاسەتوانی ئێرلەندییە. ئەو لە ماوەی ٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٠ بۆ ١٢ی ئەیلوولی ١٩٩٧، وەک حەوتەمین سەرۆک وەزیرانی ئێرلەندا دەستبەکار بوو. دوای ئەوەش بووە سەرۆکی نووسینگەی کۆمیسیارانی باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافی مرۆڤ، ئەمەش لە ماوەی ١٢ی ئەیلوولی ١٩٩٧ تاکوو ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٢ بوو. هەروەها ئەو لە ماوەی ٥ی تشرینی دووەمی ١٩٦٩ بۆ ٥ی تەمموزی ١٩٨٩، سیناتۆر بوو لە ئێرلەندا. ماری لە ماوەی ١٩٩٨ بۆ ٢٠١٩، بووە سەرۆکی زانکۆی دوبلین، لەو ماوەیەش سەردانی زانکۆ و پەیمانگانای دەکرد و وانەی تایبەتی لەسەر مافەکانی مرۆڤ دەگووتەوە.

لە ساڵی ٢٠٠٤، لەلایەن ڕێکخراوەی لێبوردنی نێونەتەوەیی خەڵاتێکی ڕێزلێنانی پێدرا لەپای کارەکانی بۆ باشتر کردنی ڕەوشی مافەکانی مرۆڤ. هەروەها لە ساڵی ٢٠٠٩، لەلایەن باراک ئۆباما، سەرۆکی ئەمریکا مێدالیای ئازادی وەک ڕێزلێنان لەپای کارەکانی پێدرا.

## ژیانی کەسی
ماری لە ساڵی ١٩٧٠، هاوسەرگیری لەگەڵ نیکۆلاس ڕۆبنسن کرد، وێرای ئەوەی کە بنەمالەکەی پەیوەندی بەهێزیان هەبوو لەگەڵ کڵێسای ئێرلەندی بەڵام ئەو شووی بەکەسێکی پرۆتێستانت کرد ئەمەش وایکرد کە پەیوەندی بپچڕێت لەگەڵ خێزانەکەی. ماری لەگەڵ نیکۆلاس سێ منداڵیان هەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی
پۆل:خانمە سەرۆکەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤
پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووە ھەمیشەیییەکان
پۆل:ھەموو وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان
جەمال موفتی

وێنۆک
**جەمال موفتی** (١٩٥٦ لە مەھاباد - ١٩٨١ لە مەھاباد) گۆرانیبێژێکی کورد بوو.

## سەرەتای ژیان
جەمال موفتی کوڕی میرزا حوسەین ساڵی ١٩٥٦ لە شاری مەھاباد لە دایک بووە. تا قۆناغی دواناوەندی ھەر لەو شارە خوێندوویەتی. لە سەرەتای لاوێتییەوە خولای ھونەری بووە و گۆرانی چڕیوە.

## ژیانی ھونەری
جەمال قوتابی مەکتەبی تایەر تۆفیق و عەلی مەردان بووە و لە پەنا ئەوەشدا حەسەن زیرەک و محەممەد ماملێ زۆر لەسەری کاریگەر بوون. لەگەڵ ھاوڕێ ھونەرمەندەکانی عەبدوڵڵا وەیسی و کەریم بلووری دەستی بە کاری ھونەری کردووە، ساڵی ١٩٧٦–١٩٧٧ لە (خانەی جەوانانی مەھاباد) لە بەرنامەیەکی تەلەڤیزیۆنی چەن گۆرانییەکی پێشکەش کرد. زۆربەی بەرھەمەکانی لە دەنگ و ڕەنگی ناوەندی مەھاباد و بە یارمەتی قادر سەیاحی تۆمار کراون. ماموستا تایەر تۆفیق بە نامەیەک تاریفی دەنگی جەمالی کردووە و ئیزنی پێ داوە مەقام و گۆرانییەکانی بڵێتەوە، لەگەڵ ئەوەشدا جەمال موفتی خۆی زۆر دەنگی نوێی ئەوکاتی وەکوو مکایل پێ گەیاندووە. بەرھەمەکانی ئەم ھونەرمەندە دوو بەشی (شۆڕشگێڕانە) و (ئەویندارانە) لەخۆ دەگرن؛ کە یان بە شێوەی دەنگ یان بە شێوەی کلیپی ڕەش و سپی لەبەر دەستن. موفتی کاریگەرییەکی زۆری لەسەر ھونەر و موزیکی کوردی دانا و جگە لە وتنەوەی گۆرانی باقی گۆرانیبێژان شێوازی تایبەت بە خۆیشی ھەبوو.

## ژیانی پێشمەرگایەتی
جەمال موفتی ھونەرمەندێکی پێشمەرگە و ئەندامی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران بوو. دوای ئەوەی کوردستان کەوتەوە ژێر دەستی پێشمەرگە لە بۆکان بوو بە مامۆستا و دواتر لەگەڵ داخرانی قوتابخانەکان ڕووی لە چیا کردەوە. ساڵی ١٩٨١ لە نزیک چوارچرا بە دەستی ڕژیمی ئێران شەھید کرا و لە گۆڕستانی شاری بۆکان بە خاک ئەسپێردرا.

## بەرھەمەکان
بەشێک لە بەرھەمەکان:
# کیژەکەی کافرۆش
# گوڵاڵە سوورە
# تۆ نامری چاوەکانم
# مەڕێژن بۆم فرمێسکی خەم
# کوڕە مەکە
# غەریبم
# من جوتیارم
# دەست گرن
# ئەی موتریبی حەریفان
# نەمام نەمامە
# کراس زەدرێ
# ئەی وەی زارا
# سەیری زەمان
# بارانە
# خاڵۆ ڕێبوار
# بیرەوەری دووی ڕێبەندان
# کارگەرین جەنگاوەرین
# سەدەی بیستەمە
# کوورەی یادگار
# دەخیلم
# لیمۆ ھەی لیمۆ
# تۆی نازەنینم
# بەھار ھاتەوە
# شلێ یار
# کۆڵان بە کۆڵان
# ھەی ھەرمێ
# داماوم
# بە ناڵەی بێدەنگ
# من گرفتارم
# بای نەسیم

## سەرچاوەکان
* ژیان و ھونەری جەمال موفتی، بەرنامەی کێلەشین، نەورۆز تیڤی، ١٩ی ئایاری ٢٠١٤ بڵاو کراوەتەوە.

پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی
پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی ناوەندی
پۆل:کەسایەتییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:خەڵکی مەھاباد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦
پۆل:مردووانی ١٩٨١
پۆل:شەھیدانی کورد
میرزا مالکم خان

**میرزا مالکم خان** (؛ ١ی کانوونی دووەمی ١٨٣٤–١١ی کانوونی دووەمی ١٩٠٨) ڕۆژنامەنووس، دیپلۆماتکار، سیاسەتوان و دامەزرێنەری ماڵی لەبیرکراوە لە ئێران بوو. لە دیارترین ڕۆشنبیرانی ئێران لە سەدەی نۆزدەھەم و دەستپێکی سەدەی بیست بوو. ڕۆڵی بەرچاوی ھەبوو لە پەرەپێدانی بیروھزری دەستووری. لە ئێران نوسینەکانی بوونە سەرچاوەیەک بۆ بزووتنەوەی دەستووری لە ساڵی ١٩٠٦. ساڵی ١٨٩٠ ڕۆژنامەیەکی بە ناوی یاسا (قانوون) لە لەندەن دەرکرد کە تێیدا داوای لە ئێرانییەکان کرد کار بۆ بەدەستھێنانی ئازادی و لەناوبردنی ستەم و چەوسانەوە بکەن. بەھۆی ئەو نووسین و بابەتانەی کە دژی دەسەلاتی قاجارەکان لەم ڕۆژنامەیە دەنوسران لە ئێران بڵاوکردنەوەی زۆر سنووردار کران. مالکم خان لە ساڵی ١٩٠٨ لە شاری ڕۆمای ئیتالیا کۆچی دوایی کرد

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٤
پۆل:مردووانی ١٩٠٨
پەیمانگای سی ئای ئێس (ھەولێر)

وێنۆک|ھێمای پەیمانگا
**پەیمانگای سی ئای ئێس** پەیمانگای سی ئای ئێس ناوەندێکی فێرکردن و ڕاھێنانکردنە لە بوارەکانی ئایتی، دەرمان سازی، ژمێریاری چەن بواری تریش. پەیمانگاکە سەرەتا لە بەیروت لوبنان دامەزرا لە ساڵی ١٩٩١ و یەکێکە لە گەورەترین پەیمانگای خێزانی سی ئی ئێس لە دوازدە لق پێکدێن لە لوبنان و دەرەوەی لوبنان، و یەکێک لە لقەکانیان دەکەوێتە شاری ھەولێر.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* وێبگەی فەرمی (ھەولێر)
* وێبگەی فەرمی (لوبنان)

پۆل:پەیمانگاکانی کوردستان
کیم کامپبێل

**ئەڤریل فایدەرا دوگلاس** **کیم کامپبێل** (بە زمانی ئینگلیزی:  Avril Phaedra Douglas "Kim" Campbell؛ لە دایکبووی ١٠ی ئازاری ١٩٤٧) کەسایەتی سیاسیی، دیپلۆمات، پارێزەر و نووسەری کەنەدییە. ئەو وەک ١٩ەمینن سەرۆک وەزیرانی کەندا لە ماوەی ٢٥ی حوزەیران تاکوو ٤ی تشرینی دووەمی ١٩٩٣ کاری کردووە. ئەو یەکەمین ژنە کەنەدییە ئەم پۆستەی وەرگرتبێت، هەروەها ئەو یەکەمین سەرۆک وەزیرانی کەنەدایە کە خەڵکی ھەرێمی بریتش کۆلۆمبیا بێت.

ئەو سێیەم کورترین ماوە سەرۆک وەزیران بوو، بەوەی ١٣٢ ڕۆژ لە پۆستەکەیدا ماوەتەوە. ئەو لە ئێستادا سەرۆکی دەستەی ڕاوژکارییە لە دادگای باڵای کەنەدا.

## خوێندن
ئەو لە ساڵی ١٩٦٩، بەکالۆریۆسی شانازی لە زانستە سیاسییەکان لە زانکۆی بریتش کۆلومبیا وەرگرت. لە ساڵی ١٩٧٠ چووە سکوڵی ئابووریی لەندەن، لەوێ پەرەی بەخوێندنەکەی دا بۆ خوێندنی دکتۆرا لەسەر حکوومەتی سۆڤیەت، هەروەها ئەو ماوەی نیسان بۆ حوزەیرانی ١٩٧٢ گەشتی کرد بۆ یەکێتیی سۆڤیەت. ئەو چەند ساڵێکیش زمانی ڕووسی خوێند، وەک خۆی دەیڵێت کە نزیک بوو لەوەی بگاتە ئاستێکی قسەکەرێکی باش بەو زمانە.

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی

* وێبگەی فەرمی کیم کامپبێل 

پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:سەرۆک وەزیرانی کەنەدا
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧
پۆل:ژنە نووسەرەکانی خۆژیاننامە
پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
سانا مارین

**سانا میرێلا مارین** (Sanna Mirella Marin؛ لە دایکبووی ١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨٥) ژنە سیاسەتوانی فینلاندییە، ئەو لەوەتەی ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ بووەتە ٤٦ەمین سەرۆک وەزیرانی وڵاتەکە. ئەو ئەندامە لە پارتی سۆسیال دێموکراتی فینلاند، لەوەتەی ٢٣ی ئابی ٢٠٢٠ بووەتە سەرۆکی پارتەکە. ئەو لەوەتەی ٢٢ی نیسانی ٢٠١٥ەش ئەندام پەرلەمانە لە پەرلەمانی فینلاند. بەر لەوانەش، لە ماوەی ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩ بۆ ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩، وەزیری گواستنەوە و گەیاندن بووە. سانا گەنجترین سەرۆک وەزیرانە لە مێژووی فینلاند و جیهان.

## ژیانی سەرەتایی
سانا مارین لە دایکبووی ١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨٥، لە هێلسینکی. کاتێک تەمەنی بچووک بووە ئەوا دایک و باوکی لە یەکتری جیابوونەوە، خێزانەکەیان کێشەی داراییان هەبوو، باوکیان بەردەوام ئاڵوودەبوو بە مەی. لە ساڵی ٢٠٠٦، سانا دەچێتە پاڵ یەکێتیی لاوانی سۆسیال دیموکرات، دواتر لە ماوەی ٢٠١٠ بۆ ٢٠١٢ دەبێتە سەرۆکی ڕێکخراوەکە. ئەو کاتێک دەیخوێند کاری نانەوایی و کاشێری کردووە. ئەو بڕواننامەی بەکالۆریۆس و ماستەری لە زانکۆی تامپیری بەدەست هێنا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥
پۆل:وێبگەی فەرمی لە ویکیدراوە و ویکیپیدیا جیاوازە
مایا ساندو

**مایا ساندو** (لە دایکبووی ٢٤ی ئایاری ١٩٧٢) ژنە سیاسەتوانی مۆڵدۆڤییە، ئەو لە ئێستادا سەرۆکی وڵاتی مۆڵدۆڤایە، لەوەتەی ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ ئەم پۆستەی وەرگرتووە. ئەو پێشتر (٢٠١٦ بۆ ٢٠٢٠) سەرۆکی پارتی کار و یەکگرتنن (PAS) بوو. لەماوەی ٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩ تاکوو ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩، لە پۆستی سەرۆک وەزیرانی مۆڵدۆڤا بوو.

ئەو لە ماوەی ٢٤ی شووباتی ٢٠١٩ تاکوو ٨ی تەمموزی ٢٠١٩، ئەندام پەرلەمانی مۆڵدۆڤا بوو. هەروەها لە ماوەی ٢٤ی تەممووزی ٢٠١٢ بۆ ٣٠ی تەمموزی ٢٠١٥، وەزیری پەروەردە بوو. مایا لە ماوەی ١٩٨٩ بۆ ١٩٩٤، لە ئەکادیمیای خوێند ئابوورییەکانی مۆلدۆڤا لە بەشی بەڕێوەبردن خوێندوویەتی. لە ماوەی ١٩٩٥ بۆ ١٩٩٨، لە بەشی پەیوەندییە نێونەوەییەکان لە ئەکادیمیای بەڕێوەبردنی گشتی لە مۆلدۆڤا خوێندی. لە ساڵی ٢٠١٠، لە سکوڵی جۆن کێنەددی لە زانکۆی هارڤارد درێژەی بەخوێندن دا، لە ساڵی ٢٠١٢ ئەم خوێندنەشی تەواوکرد. دواتر لە واشینگتن، وەک ڕاوێژکاری بەڕێوبەری جێبەجێکار لە بانکی جیهانی کاری دەکرد. مایا دەتوانێت بە زمانەکانی ئینگلیزی، ئیسپانی، ڕووسی و ڕۆمانی قسە بکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:خانمە سەرۆکەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢
پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
بازنەی نۆ-خاڵ

200px|وێنۆک|بازنەی نۆ-خاڵ
thumb|تەنانەت ئەگەر لە سێگۆشەیەکدا ناوەندی بەرزایی (Orthocenter) بکەویتە دەرەوەی سێگۆشەکەش ئەمە دروستە.
لە ئەندازەدا، **بازنەی نۆ-خاڵ** () بازنەی ئۆیلەریشی پێ دەوترێت، بازنە‌یەکە کە دەکرێت بۆ ھەر سێگۆشەیەک دروست بکرێت. ھۆی ناونانی ئەم بازنەیە ئەوەیە کە ئەم بازنەیە، بە نۆ خاڵی گرینگی سێگۆشەدا تێدەپەڕێت. ئەم نۆ خاڵانە ئەمانەن:
* خاڵی ناوەڕاستی ھەر یەک لە لایەکانی سێگۆشە
* ئەو خاڵەی تێیدا، بەرزایییەکانی سێگۆشە لای بەرامبەری سێگۆشەکە دەبڕێت. (پێی ھەر بەرزایییەک)
* خاڵی ناوەڕاستی ئەو پارچەھێڵانەی لە ھەر یەک لە سەرەکانی سێگۆشەکە، تا خاڵی یەکبڕی Orthocenter (خاڵی پێکگەیشتنی بەرزییەکان) سێگۆشەکە دەکێشرێنەوە.
بازنەی نۆ-خاڵ، بەم ناوانەش دەناسرێت: بازنەی فیۆرباخ، بازنەی ئۆیلەر، بازنەی تێرکم، بازنەی شەش-خاڵ، بازنەی دوازدە-خاڵ، بازنەی n-خاڵ، بازنەی ناوەڕاستەکان. بازنەی نۆ-خاڵ لەگەڵ بازەی دەوردراوی سێگۆشە لە خاڵێکدا (خاڵی فیۆرباخ) لێک دەکەون.

## کورتەمێژوو
بۆ یەکەم جار کارل ویلیام فیۆرباخ بیرکاری ئەڵمانی، تایبەتمەندییەکانی بازنەی شەش-خاڵی وەسف کرد، کە بەپێی بەرزایییەکانی سێگۆشە و ناوەڕاستی لایەکانی سێگۆشەدا تێدەپەڕێت. بەڵام بیرکاری فەڕەنسی ئۆلری تێرکم بۆ یەکەم جار شرۆڤەیەکی تێر و تەسەلی لەسەر نۆ خاڵەکانی بازنەکە خستەڕوو.

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:بازنەکان
ڕۆژھەڵاتی ئێران

وێنۆک|پارێزگاکانی ھەڵکەوتوو لە ڕۆژھەڵاتی ئێران
**ڕۆژھەڵاتی ئێران** لە پارێزگاکانی خۆراسانی باکوور، خۆراسانی ڕەزەوی، خۆراسانی باشوور و سیستان و بەلۆچستان پێکدێت کە لە زۆربەی پارێزگاکان لەگەڵ وڵاتانی ئەفغانستان، پاکستان و تورکمانستان ھاوسنوورن. لە ھەندێک سەرچاوەکاندا پارێزگای کرمان وەکوو بەشێک لە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ئێران دادەندرێت. بەشێکی گەورەی ڕۆژھەڵاتی ئێران کەشوھەوایەکی گەرم و وشکی ھەیە.

شارەکانی مەشھەد، زاھیدان، نەیشابوور، بوژنۆرد، بیرجەند، زابۆل، چابەھار، سەبزەوار و کرمان لە شارە گرنگەکانی ئەم ناوچەیەن.

## گەورەترین شارەکان

## ئەمانەش ببینە
* باکووری ئێران
* باشووری ئێران
* ڕۆژاوای ئێران
* ناوەندی ئێران

## سەرچاوەکان

پۆل:پارێزگاکانی ئێران
پۆل:پارێزگای خۆراسانی باکوور
پۆل:پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی
پۆل:پارێزگای خۆراسانی باشوور
پۆل:پارێزگای سیستان و بەلۆچستان
پۆل:پارێزگای کرمان
ڤیۆسا عوسمانی

**ڤیۆسا عوسمانی سادریو** (Vjosa Osmani-Sadriu؛ لە دایکبووی ١٧ی ئایاری ١٩٨٢) کەسایەتی دادوەر و سیاسیی کۆسۆڤۆیە، سەرۆکی پەرلەمانی کۆسۆڤۆ بووە  لە ٣ ی شوباتی ٢٠٢٠ تا ٢٢ ی مارسی ٢٠٢١ . لە ٤ی نیسانی ٢٠٢١ بە شێوەیەکی ڕەسمی بووە سەرۆکی  کۆسۆڤۆ.

## ژیان
ڤیۆسا عوسمانی لە دایکبووی ١٧ی ئایاری ١٩٨٢ لە شاری میترۆڤیکا لە کۆسۆڤۆ. ئەو سەرەتا بەکالۆریۆسی لە زانکۆی پریستینا بەدەستهێنا، دواتر بۆ ماستەر و دکتۆر لە زانکۆی پیتسەرزبێرگ لە ئەمریکا خوێندنی. دوای خوێندن، بوو بە مامۆستای زانکۆ و بابەتی یاسا نێونەتەوەییەکانی لە کۆسۆڤۆ دەگووتەوە، هاوکات لە ئەمریکاش وانەی لەبارەی "درووست کردنی دەوڵەت و یاسا: ئەزموونی کۆسۆڤۆ" دەگووتەوە.
ئەو دەتوانێت بە زمانەکانی ئەلبانی، ئینگلیزی، تورکی، ئیسپانی و سڕبی قسەبکات. لە ساڵی ٢٠١٧، ئەو لە لایەن زانکۆی پیتسبێرگەوە خەڵاتی ڕێزلێنانی نێونەتەوەیی پێدرا لەپای کار و بەشدارییەکانی لە بواری مافەکانی مرۆڤ.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢
پۆل:ژنان لە سیاسەت
پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمە سەرۆکەکان
کۆلارە (ئەندازە)

[وێنۆک|کۆلارەیەک لەگەڵ [ناوە بازنە|بازنەی دوردراوی کۆلارەکە]]
لە ئەندازەی ئیقلیدسیدا **کۆلارە** () چوارلایەکی قۆقزە، کە دوو لای تەنیشتی یەکسانن، بە پێچەوانەی لاھاوبەرە کە لایەکانی بەرامبەری یەکسانن.

## حاڵەتە تایبەتەکان
* ئەگەر درێژایی ھەموو لایەکانی کۆلارە یەکسان بن (چەندلای ڕێک) ئەوا کۆلارەکە دەبێتە مەعین.
* ئەگەر ھەموو گۆشەکانی کۆلارە یەکسان بن، ئەوا کۆلارەکە دەبێتە چوارگۆشە.

## ڕووبەر
ئەگەر بەرھەمی لێکدانی دوو کۆتەرەکانی کۆلارە، دابەشی ٢ بکەین، ئەوا ڕووبەرەکەمان پێواوە.
واتە ئەگەر p و q درێژایی کۆتەرەکانی کۆلارە بن و  K ڕووبەری کۆلارەکە بێت ئەوا:

:K =\frac{p \cdot q}{2}.

ئەگەر درێژایی ئەو دوو لایەی بەرامبەر بە یەکن، لە کۆلارەیەکدا، زانراو بێت (a و b) و \theta گۆشەی نێوان دوو لا نایەکسانەکانی کۆلارەکە بێت، ئەوا ڕووبەری کۆلارە لە ڕێگەی ھاوکێشەی خوارەوە، ھەژمار دەکرێت:

:\displaystyle K = ab \cdot \sin{ \theta}.

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:شێوە سەرەتایییەکان
پۆل:چوارلاکان
کاترینا ساکیلارۆپولو

**کاترینا ساکیلارۆپولو** () خانمە پارێزەر، چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ و سیاسەتوانی یۆنانییە. ئەو لەوەتەی ١٣ی ئازاری ٢٠٢٠ سەرۆکی یۆنانە، ئەو شوێنی سەرۆکی پێشوو پرۆکۆپیس پاڤلۆپۆلۆس گرتەوە. پێشتر ئەو لەماوەی ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ تاکوو ١١ی شووباتی ٢٠٢٠، جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی یۆنان بوو. کاترینا یەکەم ژنە سەرۆکە لە مێژووی یۆنان.

کاترینا لە ١٣ی ئازاری ٢٠٢٠، لە ڕۆژی بوونی بە سەرۆکی وڵات، مێدالیای ڕێزلێنانی (Order of the Redeemer) پێدرا، بەر لەوەش سێ مێدالیای دیکەی وەک ڕێزلێنان لە دەوڵەتی یۆنان وەرگرت بوو. کاترینا لە بەشی یاسای زانکۆی ئەسینا خوێندوویەتی، دواتر لە زانکۆ پاریسی دووەم خوێندنی لە یاسای گشتی درێژەپێداوە.

ئەو لە توێژینەوە و بابەتە زانستییەکان بەشداری کردووە، وەک نووسەر لە کتێبی قەیرانە ئابوورییەکان و ژینگەی پارێزگاریکردن لە یاسای وڵات (بە یۆنانی: Οικονομική κρίση και προστασία του περιβάλλοντος στη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας) کردووە.

## ژیانی تاکەکەسی
ئەو ئێستا لەگەڵ خۆشەویستەکەی پابلۆس کۆتسۆنیس دەژی، هاوژینەکەی پارێزەرە. کاترینا منداڵێکی هەیە لە مێردی پێشووی.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:خانمە سەرۆکەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦
پۆل:سیاسەتوانانی یۆنانی
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی یۆنان
ئایاندا دینگ

**ئایاندا دینگ** (Ayanda Denge؛ ١٩٨٢  - ٢٤ی ئازاری ٢٠١٩)  ژنە ترانسجێندەری باشووری ئەفریقایی بوو، ئەو یەکێک بوو لە ڕزگاربووانی دەست بازرگانیی سێکس. ئایاندا لە وڵاتەکەی داکۆکی لە مافەکانی ترانسجێندەر، ڕزگاربووانی بازرگانیی لەشفرۆشی دەکرد. وە سەرۆکی ڕێکخراوی (SWEAT) بوو.

ئایاندا خەڵکی کوسیۆنی بوو، ئەو لەشاری پۆرت ئیلیزابێت لە کەیپی ڕۆژهەڵات گەورە بوو. ئەو بۆ کارکردن چۆتە جۆهانسبێرگی پایتەخت. ئایاندا بۆ ماوەی ١٥ ساڵان وەک کارەکەر و کۆیلەی سێکس کاری کردووە.

## مردن
لە ڕۆژی ٢٤ی ئازاری ٢٠١٩، ئایاندا دینگ لە ژوورەکەیدا کوژرا. لە کاتی کوژرانی ئەوا لەلایەن خاوەنی شوێنەکەی هەستی پێکراوە بەوەی لە شەودا ژوورەکە هەر بەردەوام تاریک بوو. بەر لە کوژرانی، ئایاندا لەگەڵ کەسێک دەژیا کە ئەو کەسە دوای مردنی ونبوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ٢٠١٩
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢
پۆل:چالاکوانانی مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێرینە لە باشووری ئەفریقا
پۆل:ژنی ترانسجێندەر و ترانسێکشوال
پۆل:ژنە چالاکوانەکانی مافەکانی مەدەنی
سانیا مەلھۆترا

**سانیا مەلھۆترا** (لەدایکبووی ٢٥ی شوباتی ١٩٩٢) خانمەکتەرێکی ھیندییە و لە فیلمەکانی بۆلیوود دەرکەوتووە. لە ساڵی ٢٠١٥، بۆیەکەمینجار لە فیلمی *[[دەنگەل]]* دەرکەوت، فیلمە یەکێک بووە پڕداھاتترین فیلمی مێژووی بۆلیوود. دواتر لە ساڵی ٢٠١٨، بە فیلمی کۆمێدی پیرۆزە (*Badhaai Ho)* لە پاڵ ئەیوشمان خورانا دەرکەوت. لە ساڵی ٢٠١٩، لە فیلمی وێنە (*Photograph*) دەرکەوت، سانیا بەھۆی ئەم فیلمەکەوە پاڵێوراوکرا بۆ خەڵاتی فیلم فەیر بۆ باشترین خانمەئەکتەر لەلایەن ڕەخنەگران.

لە ساڵی ٢٠٢٠، لە فیلمەکانی شاکونتالا دێڤی و لود دەرکەوت، ھەردوو فیلم بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا، لە سینەماکان پەخش نەکران بەڵکوو ڕاستەوخۆ فرۆشرانە تۆڕە پەخشەرەکانی ئەمەزۆن پرایم ڤیدیۆ و نێتفلیکس.

## ژیانی سەرەتایی
سانیا مەلھۆترا ە دایکبووی ٢٥ی شوباتی ١٩٩٢، لە دەلھی، ھیندستان. لە سەرەتادا مەشقی کرد بۆ فێربوونی سەما بەگشتی، ھەروەھا بەتایبەتیش سەمای بالێ. ئەو لەبەرنامەی تەلەفزیۆنی دانس ئیندیا دانس بەشداری کرد. دواتر چووە شاری مومبای، بۆئەوەی ھەڵسەنگاندن بکات بۆ کاری نواندن و دەرکەوتن لە بۆلیوود. لە سەرەتادا لە چەند بەرھەمێکی ڕێکلام، وەک ستافێکی پشت کامێرا کاری کرد. دواتر لەلایەن موکیش چابا، دەرھێنەری کاست پەیوەندی پێوەکرا بۆئەوەی بێتە ناو بواری نواندنەوە. لەم ڕێگەیەوە سانیا بۆ فیلمی دەنگەل ھەڵبژێردرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی
پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی دەلھی
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی
پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢
دێبرا ھالاند

**دێبرا ھالاند** (؛ لەدایکبووی ٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٠) سیاسەتمەداری ئەمریکی، ٥٤مین وەزیری ناوخۆی ئەمریکایە  لە ماوەی نێوان ساڵانی ٢٠١٥–٢٠١٧ بەرپرسی دیموکراتەکان بووە لە ویلایەتی نیومەکسیکۆ لە ساڵی ٢٠١٩ بووەتە ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەران. لە ١٧ ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ دا جۆ بایدن سەرۆک کۆمار ڕایگەیاند کە ھالەند وەزیری ناوخۆی ئەمریکا کاندید دەکات، ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکاش ڕەزامەندی لەسەر دامەزراندنی لە ١٥ ی ئازاری ٢٠٢١ دا بەکۆی دەنگ، بووە یەکەم ئەمریکی رەسەن کە ئەو پۆستە وەربگرێت

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠
پۆل:زیندووان
پۆل:ژنان لە سیاسەت
پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیست و یەکەم
پۆل:ژنە ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەندامانی پارتی دیموکراتیی ئەنحوومەنی نوێنەرانیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەرویجی
ئیلیزابێت کادی ستانتۆن

**ئیلیزابێت کادی ستانتۆن** (بە زمانی ئینگلیزی: Elizabeth Cady Stanton؛ ١٢ی تشریننی دووەمی ١٨١٥ - ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٠٢) ژنە چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ و ژن بوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکاننی ئەمریکا، ئەو بە سەرکردەی بزووتنەوەی مافەکانی ژنان دادەنرێت لە ناوەڕاست و کۆتایی ساڵانی ١٨٠٠. لە ساڵی ١٨٤٨، ئەو فشکاری سەرەکی بوو بۆ داننان بە ڕێککەوتننامەی سێنیکا فالز، کە یەکەم ڕێککەوتنامە بوو لەسەر مافەکانی ژنان. ئەو لە چارەسەر و پرسە کۆمەڵایەتییەکانی دیکەش ڕۆڵی ھەبوو بەتایبەت لە پرسی بەندایەتی.

لە ساڵی ١٨٥١، لەگەڵ سوزان بی ئەنتۆنی بەیەکەوە ھەنگاویان نا بۆ دامەزراندنی بزووتنەوەی گەشەپێدانی مافەکانی ژنان، ئەوان بەیەکەوە بۆ چەندی دەیە کاریان کرد لەڕێی بڵاوکردنەوەی کتێب و وتارەکانیان. لە ماوەی شەڕی ناوخۆییی ئەمریکا، یەکێتیی ژنانی دڵسۆزی نەتەوەییان دامەزراند کە لەدژی کۆیلایەتی چالاکییان ھەبوو. ئەوان لە ساڵی ١٨٦٨، ڕۆژنامەیەکیشیان بەناوی *شۆڕشەکە* (*The Revolution)* بڵاودەکردەوە.

ئیلیزابێت لە ماوەی ژیانیدا کۆمەڵێک کتێبی نووسی لەوانە *مێژووی مافی دەنگدانی ژنان* (*History of Woman Suffrage)* لە شەش بەرگدا لە نێوان ساڵانی ١٨٨١ بۆ ١٩٢٢ بڵاوکرایەوە، کتێبی *ژنانی ئینجیل* (*The Woman's Bible)،* ھەروەھا کتێبێکیش لەسەر بیرەوەرییەکانی خۆی لەژێر ناونیشانی *ھەشتا ساڵ و زیاتر (Eighty Years & More).*

ئیلیزابێت کادی ستانتۆن لە ڕۆژی ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٠٢، لە تەمەنی ٨٦ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ھۆڵەندی
پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان
پۆل:مردووانی ١٩٠٢
پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٥
پۆل:کۆمارییەکانی نیویۆرک (ویلایەت)
پۆل:نووسەرانی ژنی ئەمریکی
چوارشەممەسوورە

وێنۆک
**چوارشەممەسوورە** یان **کوڵەچوارشەممە** () جێژنێکی مێژوویی لەناو ئێران و کوردانە کە زیاتر لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و ئێران لە ئاخرین ئێوارەی سێشەممەی ساڵدا بەڕێوەدەچێت، ئەم جێژنە مێژوویەکەی بە سەردەمی ئایینەکانی میتراییسم و زەردەشتی دەگەڕێتەوە، چوارشەممەسوورە نەک تەنیا لەناو کوردەکان، بەڵکوو لەناو گەلانی دیکەی ئێرانی و ڕۆژھەڵاتی ناوین بەڕێوەدەچێت، ھەروەھا بێجگە لە ئێران و کوردستان لە وڵاتانێک وەکوو ئازەربایجان، تاجیکستان، ئەفغانستان و ھیندستانیش ئەو جێژنەی بەڕێوەدەبەن.

## ناو
ئەم ڕێکەوتە چەند ناوی ھەیە. لەوانە چوارشەممەسووری (لە ناو فارساندا)، چوارشەممەسوورە، کوڵەچوارشەممە و چوارشەممەکوڵەیە. وشەی کوڵەچوارشەممە بە چوارشەممەی ئاخری مانگی سەفەریش دەوترێت. ھەروەھا ئێزدییەکان جەژنی چوارشەمما سۆریان ھەیە کە لە بەھاردایە و چەند ھەفتە دوای چوارشەممە سوورەیە.

سەرەڕای ئەوەیکە وشەی کوڵەچوارشەممە لە ھەندێک شوێنی کوردستان باوە، بەڵام ئەم وشەیە زۆرتر لە ناوچە تورکنشینەکانی ئازەربایجانی ئێران وەکوو تورکەکانی ئەردەبیل، زەنجان و وەرمێ بە کار دەچێت. تورکەکان لە ناوچەی زەنجان بە یەکەمین، دووەمین، سێھەمین و چوارەمین چوارشەممەی مانگی ڕەشەمە (لە فارسیدا: ئیسفەند) بەنۆرە دەڵێن موڵە، سوڵە، گوڵە و کوڵە. وشەی کوڵە لە زمانی تورکیی ئازەربایجانیدا بە واتای کۆنبوو و بەتەمەنە.

لە ھەندێک ناوچەی دیکەش وەکوو کاشان، گوندی موود لە دزاپی بەلۆچستانی ڕۆژاوا، نەوڕۆزاوا لە ئیلام، تووسرکان و ... ئەم ڕێوڕەسمە بەناوی چوارشەممەسووری لە دواھەمین چوارشەممەی مانگی سەفەر بەڕێوەدەچێت.

## ئەمانەش ببینە
* نەورۆز
* سێزدەبەدەر

## سەرچاوەکان

## کتێبناسی
* ڕووحولئەمینی، مەحموود. ١٣٩٧(=٢٠١٨)، *آیینھا و جشن ھای کھن در ایران امروز: نگرش و پژوھشی مردمشناختی* (بە کوردی: نەریتەکان و جێژنەکانی کۆن لە ئێرانی ئێستاکە: تێبینی و لێکۆڵینەوەیەکی مرۆڤناسانە)، تاران: ئاگاھ، چاپی شەشەم.

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ئێران
پۆل:چاندی ئێرانی
پۆل:نەورۆز
پۆل:چاندی کوردی
پۆل:جێژنە کوردییەکان
پۆل:ڕۆژە نەتەوەییەکانی کوردستان
پۆل:نەریتەکان بە ئاگر خۆش کردن
پۆل:وشە و دستەوشە فارسییەکان
پۆل:وشە و دەستەوشە فارسییەکان
تیۆرمی تالیس (بازنە)

**تیۆرمی تالیس** دەڵێت، ئەگەر A و B و C سێ خاڵی سەر بازنەیەک بن و AC تیرەی بازنەکە بێت، ئەوا گۆشەی \widehat{ABC} گۆشەیەکی وەستاو (٩٠ پلە) دەبێت. 
## سەلماندن
وێنۆک|سەلماندنی تیۆرمی تالیس
وا دابنێ O چەقی بازنەکە بێت. ئەوا OA=OB=OC لەبەر ئەوەی ھەر سێک نیوەتیرەی بازنەکەن، یەکسان دەبن و لەمەوە \vartriangle OAB و \vartriangle OBC دوو سێگۆشەی دوولایەکسانن. لە سێگۆشەی دوولایەکساندا دوو گۆشەی تەنیشتی بنکەکان یەکسانن واتە \widehat{BAO}=\widehat{ABO} و \widehat{OCB}= \widehat{ OBC}.
[وێنۆک|وێڕای گۆڕینی شوێنی خاڵی <math>B</math> لەسەر [چێوەی بازنەکە، بەھای گۆشەی  \widehat{ABC} ناگۆڕێت]] وا دابنێ \alpha = \widehat{ABO} و \beta=\widehat{OCB}. لەبەر ئەوەی سەرجەمی ناوەگۆشەکانی سێگۆشەیەک دەکاتە ١٨٠ ئەوا:

\widehat{OCB}+\widehat{ABC}+\widehat{BAO}=2\alpha+2\beta=180^\circ \Rightarrow \alpha+\beta=90^\circ

\widehat{ABC}=\alpha+\beta=90^\circ

## سەرچاوەکان

*
سووزان ئەنتۆنی

**سوزان بی ئەنتۆنی** (بە زمانی ئینگلیزی:Susan B. Anthony؛١٥ی شووباتی ١٨٢٠ - ١٣ی ئازاری ١٩٠٦) ژنە چالاکوانی مافەکانی ژنان و ڕیفرۆرمخوازی ئەمریکی بوو. ئەو ڕۆڵی سەرەکی هەبوو لە بزووتنەوەی مافی دەنگدانی ژنان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. جگە لە مافەکانی ژنان، ئەوا سوزان هەر لە ١٧ ساڵییەوە کاری لەسەر دژایەتیکردنی بەندایەتی دەکرد. لە ساڵی ١٨٥٨، بووە نوێنەری نیویۆرک لە کۆمەڵەی کۆمەڵگای ئەمریکیی بۆ دژایەتیکردنی کۆیلایەتی.

لە ساڵی ١٨٥١، لەگەڵ ئیلیزابێت کادی ستانتۆن بەیەکەوە هەنگاویان نا بۆ دامەزراندنی بزووتنەوەی گەشەپێدانی مافەکانی ژنان، ئەوان بەیەکەوە بۆ چەندی دەیە کاریان کرد لەڕێی بڵاوکردنەوەی کتێب و وتارەکانیان. لە ماوەی شەڕی ناوخۆییی ئەمریکا، یەکێتیی ژنانی دڵسۆزی نەتەوەییان دامەزراند کە لەدژی کۆیلایەتی چالاکییان هەبوو. ئەوان لە ساڵی ١٨٦٨، ڕۆژنامەیەکیشیان بەناوی *شۆڕشەکە* (*The Revolution)* بڵاودەکردەوە.

ئەو بۆ چەسپاندنی مافی دەنگدانی ژنان گەشتی بۆ چەندین ناوچەی ئەمریکا کرد، ساڵانە ٧٥ بۆ ١٠٠ وتاری لە شوێنە جیاجیاکان دەدا. بۆ ئەم پرسە بەشداریی لە چەندین کەمپەینن کرد. نەک لە ئاستی ئەمریکا، ئەو لە چالاکییە نێونەتەوەییەکانیش بۆ پرسی ژنان ڕۆڵی هەبوو.

سوزان بی ئەنتۆنی لە ڕۆژی ١٣ی ئازاری ١٩٠٦، لە تەمەنی ٨٦ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان
پۆل:مردووانی ١٩٠٦
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢٠
پۆل:گومانباوەڕە ئەمریکییەکان
پۆل:کۆمارییەکانی نیویۆرک (ویلایەت)
تیۆرمی پێنج بازنە

وێنۆک|250px|چەپ
**تیۆرمی پێنج بازنە**  () دەڵێت ئەگەر پێنج بازنە بە شێوەک درابن، کە چەقەکانیان بکەوێتە سەر چێوەی بازنەیەکی شەشەم، و بازنەکان بە شێوەی زنجیرەیی دوو بە دوو یەکتر ببڕن، ئەوا ئەگەر بێیت و خاڵی دووھەمی یەکتربڕی بازنەکان پێک بلکێنیت، ئەستێرەیەکی پێنجپەر پێکدێت، کە پێنج گۆشەکانی دەکەوێتە سەر چێوەی بازنەکان.

## سەرچاوەکان

* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 

پۆل:بازنەکان
لێکەوتە گۆشە

وێنۆک|چەپ|
لە ئەندازەدا، **لێکەوتە گۆشە**ی چەماوەیەک () لە خاڵێکی دیاریکراودا بریتییە لە گۆشەی نێوان ھێڵی لێکەوتی چەماوەکە و تەوەری xەکان.
## ھاوکێشە
ئەگەر ھاوکێشەی پارامەتری چەماوەکە درابێت، ، لێکەوتە گۆشەی  لە خاڵی دا لە ڕێگەی ئەم ھاوکێشەیە ھەژمار دەکرێت: 

: \frac{\big(x'(t),\ y'(t)\big)}{\big|x'(t),\ y'(t)\big|} = (\cos \varphi,\ \sin \varphi).

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ئەندازەی شیکارانە
پۆل:ئەندازەی جیاکاری
تیۆرمی بەتڵیمۆس

وێنۆک|چەپ|

لە ئەندازەی ئیقلیدسیدا **تیۆرمی بەتڵیمۆس** پەیوەندیی نێوان چوارلایەکی بازنەیی و کۆتەرەکانی چوارلایەکە دەردەبڕێت. بەپێی تیۆرمی بەتڵیمۆس ئەگەر \;ABCD چوارلایەکی دڵخواز بێت، ئەوا

AB\times CD+BC\times DA \ge AC\times BD.

ئەم لاسەنگەیە لە کاتێکدا دەبێتە یەکسانی ئەگەر چوارلای \;ABCD چوارلایەکی دەوردراو بێت.
لێرەدا، \; AC و \; BD کۆتەرەی چوارلایەکەن.

## سەرچاوەکان

*کتاب هندسه مسطحه، ناتان آلتشیلر کورت، انتشارات فاطمی

پۆل:چوارلاکان
پۆل:ئەندازەی ئیقلیدسی
چوارگۆشەی یەکە

وێنۆک|300px|چوارگۆشەی یەکە.
لە ماتماتیکدا ،**چوارگۆشەی یەکە** () بە  چوارگۆشەیەک دەوترێت، کە درێژایی ھەر یەک لە لایەکانی ١، بێت. بە دەستەواژەیەکی تر چوارگۆشەیەک کە پۆوتانی سەرەکانی لە سیستمی پۆتانی دێکارتیدا بریتین لە )، ،  و .
## لە سیستمی پۆوتانی ئاوێتەدا
چوارگۆشەی یەکە لەسەر ڕووتەختی ئاوێتەیش پێناسە دەکرێت، واتە بۆشاییی تۆپۆلۆژیکی کە لە ژمارە ئاوێتەکان پێکھاتووە. لێرەدا، چوار سەرەکانی چوارگۆشەی یەکە دەکەوێتە سەر ئەم ژمارانە ، ،  و .
## کێشەی دووریی ڕێژەیی
بوونی خاڵێک کە لە ھەر چوار سەری، چوارگۆشەی یەکە بە بەھایەکی ڕێژەیی دوورە، ھێشتا نەسەلمێنراوە.
## ئەمانەش ببینە
*بازنەی یەکە
## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:چوارلاکان
پۆل:١ (ژمارە)
سۆفی شول

**سۆفی ماگدالینا شول** (Sophie Scholl؛ ٩ی ئایاری ١٩٢١ - ٢٢ی شوباتی ١٩٤٣) کچە خوێندکارێکی، ئەڵمانی چالاکوانی سیاسیی دژە نازی بوو. ئەو کەسێکی چالاک بوو لە گرووپی وایت ڕۆس، کە گرووپێکی بەرەنگاریی نا-توندوتیژ بوو لە ئەڵمانیای نازی.

ئەو بە ناپاک لە قەڵەمەدرا، دوای ئەوەی لە زانکۆی میونشن لەگەڵ براکەی (ھانز) بەیەکەوە گیران لەسەر دابەشکردنی نامیلە لە دژی جەنگ. دواتر سۆفی لەلایەن نازییەکانەوە لە ٢٢ی شوباتی ١٩٤٣ سێدارە درا. لەوەتەی حەفتاکانەوە، بە گەورەیی یادی کارەکانی سۆفی دەکرێتەوە وەک ڕۆحیەتێکی بەرەنگاریی لە دژی نازیسم.

## یادکردنەوە
لە حەفتا و ھەشتاکانی سەددەی بیستەم، سێ فیلم لەسەر سۆفی و کۆمەڵەی بەرەنگاریی ویت ڕۆس بڵاوکرانەوە، یەکەم فیلمیان بەناوی *بەڵێنەکە (Das Versprechen)* بوو، ئەم فیلمە لەلایەن حکوومەتی باڤاریا پاڵپشتی دارایی لێکرا. لە ساڵی ١٩٨٢، دووەم فیلم لەسەر ژیانی سۆفی بەناوی *کۆتا پێنج ڕۆژ (Fünf letzte Tage)* بڵاوکرایەوە.

جگە لە فیلم، لە چەند بەرھەمێکی شانۆیی، کتێب و گۆرانی باس لە سۆفی و کۆمەڵەی وایت ڕۆس کراوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:مردووانی ١٩٤٣
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢١
پۆل:شۆڕشگێڕانی لەسێدارەدراو
جانین ئانیز

**جانین ئانیز چاڤێس** (Jeanine Áñez Chávez؛ لە دایکبووی ١٣ی حوزەیرانی ١٩٦٧) ژنە پارێزەر و سیاسەتوای بۆلیڤیایییە. ئەو لە ماوەی ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ تاکوو ٨ی تشریننی دووەمی ٢٠٢٠ بوو بە ٦٦ەمین سەرۆکی بۆلیڤیا. ئەو لە ماوەی ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ بۆ ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩، سیناتۆر بووە لە بەشی باکووری ڕۆژھەڵاتی بێنی. ئەو دووەمین ژنە ببێتە سەرۆکی بۆلیڤیا، لەدوای لیدیا گویلەر تێژادا. ئەو ئەندامی بزووتنەوەی سۆسیال دێموکراتە، حیزبێکی ڕاستڕەوی ناوەندە. لە ڕۆژی ٨ی ئازاری ٢٠٢٠، ھاوکات لەگەڵ ڕۆژی جیھانیی ژنان جانینن بڕی ١٠٠ ملیۆن دۆلاری تەرخان کرد بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی توندوتیژی دژ بە ژنان لە وڵاتەکەیدا.

بەر لەوەی بێتە ناو بواری سیاسەت، جانین خەریکی کاری ڕاگەیاندن، دەرھێنەریی و پەیامنێری بوو.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:خانمە سەرۆکەکان
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی بۆلیڤیا
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧
پۆل:ژنە پارێزەرەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:زیندانی سیاسی
نەکەرۆز

**نەکەرۆز** کێوێکە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە نزیکیی شاری سەقزدا. ئەم کێوە بەشێکە لە زنجیرە چیای زاگرۆس. لە بەرزترین شوێندا ٢٦٢٠ مەتر لە ئاستی دەریا بەرزە. کێوی نەکەرۆز لەگەڵ کێوەکانی دەورووبەری ژینگەی سروشتیی کۆمەڵێک گیانەوەرن وەکوو ڕێوی، گورگ، کەو و کەروێشک.

ئەم کێوە کەوتووەتە ڕۆژئاوای شاری سەقز نزیکی گوندی میرەدێ و قەبەغڵوو. چەمی سەقز لەم کێوە و کێوەکانی دەورووبەرییەوە سەرچاوە دەگرێت. پلەی گەرمای لە نێوان ١٠–١٥ پلەی سانتیگرادە، بارانی ساڵانەی لە نێوان ٥٠٠–٦٠٠ ملیمەتر دەبێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:کێوەکانی کوردستان
پۆل:کێوەکانی ئێران
پۆل:شارستانی سەقز
باشووری ئێران

وێنۆک|پارێزگاکانی ھەڵکەوتوو لە باشووری ئێران
**باشووری ئێران** ناوچەیەکە لە باشووری زنجیرەچیاکانی زاگرۆس و باکووری کەنداوی فارس ھەڵکەوتووە، ئەم ناوچەیە لە پارێزگاکانی فارس، کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد، ھورمزگان و بووشێھر پێکھاتووە. لە ھەندێک لە سەرچاوەکاندا پارێزگاکانی خووزستان و کرمانیش وەکوو بەشێک لەم ناوچەیە دەناسرێن. بەشێکی گەورەی باشووری ئێران کەشوھەوایەکی گەرم و وشکی ھەیە.

شارەکانی شیراز، بەندەر عەباس، بووشێھر، مەرودەشت، جەھروم و یاسووج لە شارە پڕ لە دانیشتووانەکانی ئەم ناوچەیەن.

باشووری ئێران ناوچەی ژیانی نەتەوەکانی جۆراوجۆر وەکوو فارسەکان، لوڕەکان، باسرییەکان، قەشقایییەکان، سیستانییەکان، ئەچۆمییەکان، بەلۆچەکان، عەرەبەکان و ئێرانە ئەفریقایییەکانە. باشووری ئێران ناوچەی خەڵکی فارسە و زیاتری دانیشتووانی ئەم ناوچەیە لە فارسەکان پێکدێن.

## گەورەترین شارەکان

## ئەمانەش ببینە
* باکووری ئێران
* ناوەندی ئێران
* ڕۆژھەڵاتی ئێران
* ڕۆژاوای ئێران

## سەرچاوەکان

پۆل:پارێزگاکانی ئێران
پۆل:پارێزگای فارس
پۆل:پارێزگای ھورمزگان
پۆل:پارێزگای بووشێھر
پۆل:پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد
پۆل:پارێزگای خووزستان
پۆل:پارێزگای کرمان
حەلیمە یەعقووب

**حەلیمە یەعقووب** (بە ئەلفووبێی جاوی: حليمه بنت يعقوب؛ لە دایک بووی ٢٣ی ئابی ١٩٥٤) ژنە سیاسەتوانی سینگاپوورەییە. ئەو لەوەتەی ١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧ بووەتە ٨ەمین سەرۆکی سینگاپوور. هەر لەو ڕۆژەوە بووەتە ڕاوێژکار (سەرۆک)ی زانکۆی نەتەوەیی سینگاپوور. حەلیمە پێشتر لە ماوەی ١٤ی کاننوونی دووەمی ٢٠١٣ تاکوو ٧ی ئابی ٢٠١٧، سەرۆکی پەرلەمانی سینگاپوور بوو، ئەو ٩ەیەمین کەس بوو ئەم پۆستە وەربگرێت لە سینگاپوورە.

لە ماوەی ساڵانی ١٩٧٨ بۆ ١٩٨١، لە زانکۆی سینگاپوور بەشی یاسای تەواوکرد، بووە خاوەنی بڕواننامەی بەکالۆریۆس لە یاسا. دواتر لە زانکۆی نەتەوەیی سینگاپوور، بڕواننامەی ماستەری لە یاسا وەرگرت. دوای ئەوە، لە ڕۆژی ٧ی تەممووزی ٢٠١٦، لەلایەن هەمان زانکۆوە بڕواننامەی دکتۆرای شانازی پیدرا.

حەلیمە لە ساڵی ٢٠١٩، لەلایەن حکوومەتی عەرەبستانی سعوودیە خەڵاتی مێدالیای ڕێزلێنانی مەلیک عەبدولعەزیزی پێدرا.

## ژیانی تاکەکەسی
ئەو لەگەڵ محەممەد عەبدوڵڵا حەبەشی هاوسەرگیری کردووە، کە پیاوێکی مالایی بەڕەگەز عەرەبە، بەیەکەوە خاوەنی پێنج منداڵن. حەلیمە موسڵمانە.

## سەرچاوەکان

پۆل:خانمە سەرۆکەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤
پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:دەرچووانی زانکۆی نیشتمانی سەنگافورە