واتای ناوی وڵاتان

ھەریەک لە ناوی کیشوەر و وڵاتان و شارە جیاوازەکانی جیھان واتا و ھۆکارێکی تایبەتی ناونانەکەی ھەیە، کە لەناویاندا و بەپێی گێڕانەوە مێژوویییەکان شیکار و واتای سەرنجڕاکێشی لەخۆگرتووە.
کیشوەرەکان
# ئاسیا: لە زمانی سنسکریتی بە واتای خۆر دێت یاخود ئەو وڵاتەی خۆری تێدا ھەڵدێت.
# ئەفریقا: بەپێی گێڕانەوە مێژووییەکان پادشایەک حووکمی زۆربەی ناوچەکانی ئەفریقای کردووە و ناوی (ئەفریقش بن سەیفی) بووە.
# ئوسترالیا: لە زمانی بۆلینیزییە بە واتای وڵاتی باشوور دێت.
# ئەورووپا: لەبارەی ناوەکەیەوە چەند سەرچاوەیەک ھەیە، بەڵام نزیکترینیان باس لەوە دەکات کە ئەمە ناوی کچی یەکێک لە پادشاکانی فینیقینە بەناوی پادشا ئاجینۆر و لەلایەن شازادەیەکی یۆنانەوە ڕفێندراوە.
# ئەمریکای باکوور و باشوور: ئەو دوو کیشوەرە بەناوی دەریاوانێکی ئیتاڵییەوە ناونراوە کە دوای کریستۆفەر کۆڵۆمبۆس توانی زۆربەی ناوچەکانی ئەو دوو کیشوەرە بدۆزێتەوە و ناوی (ئەمەریکۆ فینسۆبیچی) بووە.

## ژمارەیەک شار و وڵات
# ژاپۆن: بەمانای خاکی خۆری ھەڵھاتوو دێت.
# فۆرمۆزا یاخود تایوان: وشەیەکی پورتوگالییە و بە واتای دوورگەی جوان دێت.
# فلیپین: بەناوی پادشای دووەمی ئیسپانیا (فلیپی دووەم) ناونراوە.
# ئیندۆنیزیا: بەمانای دوورگەی ھیندیی دێت.
# سینگاپوور: بە واتای شاری شێر دێت.
# سریلانکا: بە واتای دوورگەی تیشکدراو دێت.
# پاکستان: لە زمانی ئۆردۆدا بە واتای زەویی پاک دێت.
# ئەفغانستان و تورکمانستان و ئۆزبەکستان و زۆربەی ئەو وڵاتانەی ناوەکانیان بە پاشگری «ستان» کۆتایی دێت، لە وشەیەکی فارسییەوە سەرچاوەی گرتووە و بە واتای وڵات یاخود ناوی گەلەکەی دێت، بۆ نموونە ئەفغانستان بە واتای وڵاتی ئەفغانییەکان دێت.
# عەشقاباد: پایتەختی تورکمانستانە و بە واتای وڵاتی عەشق دێت.
# تورکیا: بە واتای ھۆزی تورک دێت.
# ئەستەمبوڵ: بە واتای ئیسلام بول دێت یاخود وڵاتی ئیسلام و لەلایەن محەممەد فاتیحی سەرکردەی عوسمانییەکانەوە ناونراوە، پێشتریش ناوی قوستنەتنییە بووە کە لەلایەن ئیمپڕاتۆرییەتی ڕۆمانییەکانەوە ناونراوە.
# ئەنادۆڵ: وشەیەکی یۆنانییە و بە واتای ئەو وڵاتە دێت کە خۆری تێدا ھەڵدێت.
# سووریا: وشەیەکی یۆنانییە و بە واتای تیشکی خۆر دێت.
# حەلەب: بە واتای زەوی پەنیر دێت.
# لوبنان: بە واتای شاخی سپی دێت.
# غەززە: وشەیەکی فینیقییە و بە واتای ھێز دێت.
# ئەریحا: بە واتای زەوی مانگ دێت.
# کووەیت: بە واتای کۆشک دێت.
# یەمەن: بە واتای ڕاست یاخود باشوور دێت.
# مۆنتینیگرۆ: بە واتای وڵاتی شاخی ڕەش دێت.
# قوبرس: بە مانای زەویی مس دێت.
# بۆسنیا: بە واتای ڕووبار دێت.
# لیبیا: بە واتای زەویی ئەسمەرەکان دێت.
# پاریس: بە واتای وشەی ڕووناکی دێت.
# ئیسپانیا: بە واتای پێستی کەروێشک دێت.
# لەندەن: بە واتای تەم دێت.
# ھۆلەند: بە واتای زەویی نزم دێت.
# کۆپنھاگن: بە واتای بەندەری بازرگانی دێت.
# فینلاند: بە واتای زەویی خێر دێت.
# نەرویژ: بە واتای زەویی باکوور دێت.
# ئایسلەند: بە واتای زەویی بەستەڵەکی دێت.
# گریلاند: بە واتای زەویی سەوز دێت.
# نیویۆرک: ناوە کۆنەکەی ھۆڵەند یان ئەمستەردامە، ئەوەش بەھۆی ئەوەی ھۆڵەندییەکان لە سەرەتادا دۆزیانەوە و دواتریش بەڕیتانییەکان داگیریان کرد و بەناوی شاری یۆرکی بەڕیتانیاوە ناونراوە.
# مانھاتن: کە بە گەورەترین ناوچەی نیویۆرک دادەنرێت، بە واتای کۆتاییی جیھان دادەنرێت.
# واشنتن: بەناوی جۆرج واشنتۆن سەرکردەی جەنگی سەربەخۆییی ئەمریکا لە دژی بەڕیتانییەکان ناونراوە.
# فیلادیڤیا: وشەیەکی یۆنانییە و بە واتای خۆشەویستیی برایانە دێت.
# لۆس ئانجلەس: بە واتای
# ھۆندووراس: بە واتای وڵاتی قوڵایی دێت.
# کۆڵۆمبیا: بەناوی کریستۆفەر کۆڵۆمبۆسەوە ناونراوە.
# ئێکوادۆر: بە واتای ھێڵی ناوەڕاست دێت.
# ڤێنیزوێلا: بە واتای چەکی بچووک دێت.
# بەڕازیل: وشەیەکی پورتوگالییە و بە واتای داری (براسیل) دێت.
# ئەمازۆن: لە زمانی گەلی مایادا بە واتای تێکشکێنەری بەلەم دێت.
# کۆستاریکا: بە واتای کەناری دەوڵەمەند دێت.
# جامایکا: بە واتای خاکی دارستان و ئاو دێت.
# ھایتی: بە واتای بەندەری جوان دێت.
# گواتیمالا: خاکی ئەو باڵندانەی کە مار دەخۆن.
# چیلی: بە واتای خاکی سپی دێت.
# ئەرژەنتین: بە واتای خاکی زیو دێت.
# ئیتیۆپیا: بە واتای ڕووخساری سووتاو دێت.
# مالی: بە واتای ئەو شوێنە دێت کە پادشای تێدا دەژی.
# دەریای ناوین: بەھۆی ھێمنیی ئاوەکەیەوە لەلایەن بەڕیتانییەکانەوە ناونراوە.
# دەریای ڕەش: بەھۆی تاریکی و قوڵیی ئاوەکەوە ناونراوە.
# دەریای سوور: بەھۆی ئەوەی کەنارەکانی کە ڕەنگی سوورە ناونراوە.
# دەریای سپیی ناوەراست: بەھۆی ئەوەی دەکەوێتە ناوەڕاستی کیشوەرەکانی جیھانەوە و زۆرینەی ئەو دانیشتوانانەی لە دەوروبەری ئەو دەریایە دەژین ڕەنگی پێستیان سپییە.
# سعودییە: بەناوی بنەماڵەی فەرمانڕەوای ئەو وڵاتەوە ناونراوە کە بنەماڵەی (ئالسعودە)ن.
# ئینگلتەرا:بە واتای خاکی گۆشەکان دێت.
# ئەڵمانیا: بە واتای وڵاتی پیاوەکان دێت.
# ھیندستان: بەپێی ھەندێک لە سەرچاوە مێژوویییەکان بە واتای (بەھارات) دێت.
# عێراق: بەپێی گێڕانەوە مێژوویییەکان بەھۆی نزیکییەوە لە دەریا بەو ناوەوە ناونراوە.
# ئێران: بە واتای خاکی ئارییەکان دێت.
# چین: لە زمانی ماندارییەکاندا بە واتای ئاسمان دێت.
# مەنگۆلیا: بەمانای ٥ گیاندارەکە دێت.
# مەقدوونیا: بە واتای وڵاتی بەرز دێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان