open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
میانیانگ

وێنۆک
**میانیانگ** ( چینی سادەکراو: 绵阳; چینی دێرین: 綿陽;) دووەم گەورەترین پارێزگایە لە ئاستی شار لە پارێزگای سیچوان لە باشووری ڕۆژاوای چین. دەکەوێتە ناوەندی باکووری سیچوان، بەپێی سەرژمێری ٢٠٢٠ ژمارەی دانیشتووانی بە ٤،٦٨٦٨،٢٤٣ ملیۆن کەس خەملێنراوە لەگەڵ ڕووبەرەکەی بە ٢٠،٢٨١ کیلۆمەتر چوارگۆشە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی سیچوان
پۆل:میانیانگ
وێی ییلین

**وێی ییلین** () پزیشکێک و نەشتەرگارێکی چینی بوو کە لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی یوان دەژیا لە چین. لێکۆلینەوەی لە ڕێگەیەکی پزیشکی کرد بە ناوی (شی یی دێسیاوۆفانگ) و ڕێگاییەکی داھێنا بۆ کەمکردنەوە و چاکردنی ھەڵوەشان و لێکدەرچوونی جوومگەکان و ئێسکەکان

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:نووسەرانی ئیمپراتۆریەتیی یوان
پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم
پۆل:لەدایکبووانی ١٢٧٧
پۆل:مردووانی ١٣٤٧
وانگ جی (پزیشک)

**وانگ جی** (لەدایکبووی ١٤٦٣ تا ١٥٣٩) پزیشک و نووسەری پزیشکی بوو لە سەردەمی مینگ.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٤٦٣
پۆل:مردووانی ١٥٣٩
پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم
پۆل:پزیشکەکانی ئانھوی
پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ١٥یەم
پۆل:نووسەرانی ئیمپراتۆریەتی مینگ
ژانگ یوانسو

ژانگ یوانسو (张亓素 ھەروەھا وەک ژانگ جیێگو ناسراوە) بەشێوەیەکی مێژوویی یەکێک بوو لە کاریگەرترین پزیشکی چینی لە سەردەمی گواستنەوەی باکووری چین بۆ سەر ئیمپراتۆریەتیی یوان

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١١٥٠
پۆل:مردووانی ١٢٣٤
پۆل:نووسەرانی زنجیرە فەرمانڕەوایی جین (١١١٥-١٢٣٤)
پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ١٣یەم
پۆل:نووسەرانی باوۆدینگ
پۆل:پزیشکەکانی ھێبێی
پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ١٢یەم
نووری گەرمیانی

وێنۆک|نوری گەرمیانی لە ئاهەنگێکی ساڵی ٢٠٢٢ لە زانکۆی کوردستان هەولێر.
**نوورەدین عوسمان**، ناسراو بە **نووری گەرمیانی** (لەدایکبووی ١٩٦٩ لە هەولێر)، گۆرانیبێژێکی میللی کوردە کە کۆمەڵێک کلیپی هەیە و زیاتر لە ئاهەنگەکان دەردەکەوێت. جگە لە گۆرانیبێژی ئەوا لە چەند فیلمێکی میللی وەک ئەکتەر دەرکەوتووە. گەرمیانی لەوەتەی ساڵی ٢٠٢١ەوە بووەتە ئەندامی مەڵبەندی سێی یەکێتیی نیشتمانی کوردستان.

نووری گەرمیانی لە ساڵی ١٩٨٤ بۆیەکەمینجار گۆرانییەکی بڵاوکردۆتەوە، دواتریش لە ساڵی ١٩٨٩ یەکەم ئەلبوومی گۆرانی بڵاوکردەوە.

## فیلم
* چارەنووس
* دابڕان
* دابڕانێکی تر
* شاهۆ

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩
پۆل:زیندووان
پۆل:گۆرانیبێژانی کوردیی ناوەندی
دەفنا کاروانا گالیزیا

**دەفنا کاروانا گالیزیا** (ڵەدایکبووی ٢٦ی ئابی ١٩٦٤ تا ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧) ڕۆژنەوان و بلۆگەرێی ماڵتی بوو. بەھۆی کارەکانی لە لێکۆڵینەوە کردن و ئاشککرا کردنی زانیاری ھەستیار ناسراوە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤
پۆل:مردووانی ٢٠١٧
پۆل:ڕۆژنامەوانان
پۆل:ڕۆژنامەنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم
ئابڕووچوونی ترامپ-ئوکراینا

[وێنۆک|داواکارییەک لەلایەن سەرۆکی ئەمەریکا [دۆناڵد ترامپ (ڕاست) لە سەرۆکی ئوکراینا ڤلۆدیمیر زێلێنسکی (چەپ) بۆ لێکۆڵینەوە لە کار و چالاکییەکانی جۆ بایدن و کوڕەکەی لە ئوکراینا و لەکەدارکردنی بایدن بۆ ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ئەمەریکا بە ھۆکاری سەرەکیی ئابڕووچوونەکە دادەنرێت.]]

**ئابڕوچوونی ترامپ-ئۆکڕانیا** () بریتیی بوو لە ئابڕوچوونێکی سیاسی لەسەر ئاستی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. لە ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩دا، کارمەندێکی نەناسراوی حکومەتی ئەمەریکا ناڕەزایەتیی خۆی لە بەرامبەر پارێزەری سەرۆک دۆناڵد ترامپ، ڕودی جولیانی و کابینەکەی دەربڕی کە ھەڵسابوون بە ئەنجامدانی پەیوەندیی تەلەفۆنی لەگەڵ سەرۆکی ئوکرانیا ڤلۆدیمیر زێلێنسکی و داوایان لە حکومەتی ئوکرانیا کردبوو لێکۆڵینەوەی تایبەت دەربارەی جۆ بایدن و کوڕەکەی ھەنتەر بایدن ئەنجام بدەن کەوا لەو کاتەدا ڕکابەرایەتیی ترامپی دەکرد لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (٢٠٢٠)دا، تاکوو لە بەرامبەردا کۆمەکی سەربازی ئەمەریکا لە ئوکرانیا درێژەی پێبدرێت. ناڕەزایەتییەکە بە داواکارییەکی ڕاستەوخۆی ترامپ بۆ دەستێوەردانی دەرەکی لە ھەڵبژاردنەکە لێکدرایەوە. 

ھەواڵەکە بووە ھۆکاری سەرەکیی دادگاییکردنی ترامپ و ناوبراو بەشێوەیەکی  فەرمی لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩دا دادگاییی کرا، بەڵام ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا بە زۆرینەی دەنگ بڕیاری لێخۆشبوونیان بۆ دەرکرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:دۆناڵد ترامپ
پۆل:ئابڕوچوونە سیاسییەکانی ئەمریکا
پۆل:سەرۆکایەتیی دۆناڵد ترامپ
سێدریک دە ئینتەرتەینەر

**سێدریک ئەنتۆنیۆ کایلس** (لەدایکبووی ٢٤ی نیسانی ١٩٦٤) کۆمیدیاکیار، ئەکتەری فیلم، تەلەڤیزیۆن، شانۆ، ئەکتەری دەنگی ئەمریکییە بەھۆی ڕۆلەکانی لە فیلمەکانی وەک: ماداگاسکار (فیلمی ٢٠٠٥)، ماداگاسکار ٣: ویستراوترینی ئەورووپا، ماداگاسکار: ھەڵاتن بەرەو ئەفریقا ناسراوە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤
پۆل:ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر شانۆ
پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
ئێما چێمبەرز

**ئێما چێمبەرز** (لەدایکبووی ١١ی ئازاری ١٩٦٤ تا ٢١ شووباتی ٢٠١٨) خانمەکتەرێکی ئینگلیز بوو بەھۆی ڕۆلەکانی لە فیلمە کۆمیدییەکانی بی بی سی ناسراوە.

ئێما لە ٢١ شووبات بەھۆی جەڵتەی دڵەوە لە تەمەنی ٥٣ ساڵی ماڵئاوایی لە ژیان دەکات.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤
پۆل:مردووانی ٢٠١٨
پۆل:ئەکتەرە ئینگلیزەکانی دەنگ
پۆل:ئەکتەرە ئینگلیزەکانی تەلەڤیزیۆن
پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئینگلیزی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئینگلیز
کلیڤلاند

وێنۆک| وێنەیەکی شاری کلیڤلاند
کلیڤلاند شارێکە لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئۆھایۆ، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ماڵ و جێگای نیشتەجێبوونی ٤٠٠،٠٠٠ کەسە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی ئۆھایۆ
ترەیسی چاپمان

ترەیسی چاپمان (لەدایکبووی ٣٠ ئازاری ١٩٦٤) گۆرانیبێژ و ئاواز دانەر ی ئەمریکیە. لە کلیڤلاند، ئۆھایۆ لەدایکبووە. و براوەی چوار خەڵاتی گرامیە

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* وێبگەی فەرمی
* 

پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان
پۆل:گیتارژەنانی ئەمریکی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی
پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:زیندووان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی بریت
نێنە چێری

نێنە ماریان کارلسن (لەدایکبووی ١٠ی ئازاری ١٩٦٤) ھەروەھا وەک نێنە چێری ناسراوە گۆرانیبێژ و ئاوازدانەر و ڕاپەڕێکی سوێدییە

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤
پۆل:زیندووان
پۆل:گۆرانیبێژانی ڕاپ
پۆل:دی جەیە سوییدیەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی بریت
ماگی چیونگ

وێنۆک
**ماگی چیونگ مان-یوک** (چینی سادەکراو: 张曼玉;  چینی دێرین: 張曼玉; لەدایکبووی ٢٠ی ئەیلوولی ١٩٦٤) خانمەکتەرێکی ھۆنگ کۆنگە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤
پۆل:خانمەکتەرانی ھۆنگ کۆنگ لە سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خانمەکتەرانی ھۆنگ کۆنگ لە سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرە بەریتانییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی بەڕیتانیا
پۆل:براوەکانی خەڵاتی فیلمی فێستیڤاڵی کان بۆ باشترین خانمەکتەر
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھۆنگ کۆنگ
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ھۆنگ کۆنگ
پۆل:باشترین خانمەکتەران لە وەرگری خەڵاتی ورچی زیو
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی بەڕیتانی
پۆل:زیندووان
پۆل:باڵیۆزی نیازپاکی یونسێف
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئێدینبەرە
چی پۆ-لین

**چی پۆ-لین** (لەدایکبووی ٢٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٤ تا ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧) بەرھەمھێنەری فیلمی دۆکیومێنتاری، فۆتۆگرافەر، ژینگەپارێزی تایوانی بوو.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤
پۆل:مردووانی ٢٠١٧
ئی ٧ (وڵاتان)

ئی ٧ (کورتکراوەی "یەکخستنی ٧") حەوت وڵاتن ئەوانیش چین، ھیندستان، بەڕازیل، تورکیا، ڕووسیا، مەکسیک، ئەندەنووسیا، بەیەکەوە کۆمەڵکراون بەھۆکاری یەکخستنی ئابورییەکانیان 

گەورەبوونی ئی ٧ بەھۆی بەراورد کردنی قەبارەکەی لەگەڵ گروپی حەوت وڵاتەکە (G7) بەراورد دەکرێت، لە ٢٠١١، ئی ٧ مەزندە کرا کە ئابوورییەکەی لە گی ٧ گەورەتر بێت.

لە خوارەوەش وڵاتی ئی ٧ و مەزندەکردنی ڕێژەی ئابووریانە لە ٢٠٥٠

## ئەمانەش ببینە

* گرووپی ٢٠

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان
زانکۆی تەورێز

**زانکۆی تەورێز** () گەورەترین زانکۆی باکووری ڕۆژاوای ئێران و پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵاتە کە لە ساڵی ١٩٤٧ لە شاری تەورێز دامەزرا. ئەم زانکۆیە خاوەنی سەرجەم ٢٩ ناوەندی زانستی و فێرکاری و ھەروەھا ٢٠ کۆلێژە کە ١٧یان لە تەورێز و ٣ی تریش لە شارەکانی تری پارێزگا ھەڵکەوتوون. خوێندەواران و مامۆستایانی ئەم زانکۆیە خەریک بە توێژینەوە لە بەڕۆژترین بوارەکانی زانست و پەروەردە بە باشترین شێوە و ئاست لە ئێران دان. ھەموو ساڵێک ژمارەیەکی زۆر لە خوێندەوارنی کوردی ئێران، ئەم زانکۆیە بۆ خوێندن ھەڵدەبژێرن.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* وێبگەی فەرمی  (بە فارسی)

پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە ١٩٤٧ دامەزراون
ھەزارخان

**ھەزارخان** گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.

## ناو

## مێژوو

## جوگرافیا

**ھەزارخان** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندی باوەکەرەم. 
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندی گۆجەکان.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی عەلیاوا. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی دارەقەیاس.

## دانیشتووان
* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٠)کەس و (٠)خێزان بووە.
* دانیشتووانی گوندەکە لە نەتەوەی کورد پێکھاتووە.

## ئایین و زمان
* ئایینی خەڵکی ئەم گوندە ئیسلام (شیعە)یە.

* بە کوردی شێوەزاری (گەڕووسی) دەدوێن. 

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانی بیجاڕ
بیجاڕ
بیجاڕ
پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ
پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
جیم بید

**جەیمس ،ئاڕ "جیم" بید** (لەدایکبووی ١٧ی نیسانی ١٩٣٣ تا ٩ی تەممووزی ٢٠١٥) دیزاینەری مەکۆی ئاسنی بوو. دیزاینی چەندین مەکۆی ئاسمانی کردووە لەوەتەی دەیەی ١٩٦٠.

جیم لە تەمەنی ٨٢ ساڵی لە کلیڤلاند مردووە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣
پۆل:مردووانی ٢٠١٥
دەیڤد بێلامی

وێنۆک
**دەیڤد بێلامی** (OBE) (لەدایکبووی ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٣٣ تا ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩) نووسەر، چالاکوانی ژینگە پارێز، ڕوەکناسی ئینگلیزە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣
پۆل:مردووانی ٢٠١٩
پۆل:ئەکتەرە ئینگلیزەکانی تەلەڤیزیۆن
پۆل:ئەکتەرانی لەندەن
پۆل:دەرچووانی کۆلێجی کینگز لەندەن
پۆل:ئەفسەرانی نیشانی ئیمپڕاتۆریەتی بەڕیتانی
گێرالد کار (ئەستێرەگەڕ)

وێنۆک
**گێرالد کار** (لەدایکبووی ٢٢ی ئابی ١٩٣٢ تا ٢٦ی ئابی ٢٠٢٠) ئەندازیاریی میکانیکی و ئەندازیاری فڕۆکەوانی و بۆشاییی ئاسمانی ھێزی پیادەی دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکانە وە ئەستێرەگەڕی ناسایە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢
پۆل:مردووانی ٢٠٢٠
پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم
پۆل:ئەندازیارانی میکانیکی ئەمریکی
دوا لیپا

**دوا لیپا** (؛ لەدایکبووی ٢٢ی ئابی ١٩٩٥) گۆرانیبێژ، ئاوازدانەر و مۆدێلێکی ئینگلیزییە. ئەو دوای گۆرانی گوتن لەگەڵ گرووپی وارنەر لە ساڵی ٢٠١٤، یەکەم ئەلبومی خۆی لە ٢٠١٧ بڵاوکردەوە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی
پۆل:موسڵمانانی ئینگلیز
پۆل:ژنان لە پاراستنی مافی مرۆڤ
پۆل:براوەکانی خەڵاتی بریت
پۆل:یووتیووبەرە مۆسیقییەکان
چیای نەمروود

**چیای نەمروود** چیایەکی ١٣٤ مەتر بەرزرە کە دەکەوێتە پارێزگای ئادیەمان لە باکووری کوردستان یان باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا. لە دەورووبەری چیایەکە کۆمەڵێک پەیکەری بەوبانگ هەن، هەروەها گۆڕێکی لێ دۆزراوەتەوە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١ی زایینی.

لە ساڵی ١٩٨٧، چیای نەمروود خرایە لیستی شوێنەورەکانی ڕێکخراوی یوونێسکۆ.

## سەرچاوەکان

پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە تورکیا
پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە باکووری کوردستان
پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی تورکیا
پۆل:کێوەکانی کوردستان
پۆل:کێوەکانی تورکیا
ھێرشی مووشەکی بۆ سەر ھەولێر (٢٠٢٢)

**ھێرشی مووشەکی بۆ سەر ھەولێر لە ٢٠٢٢** یەکی نیوەشەوی ١٣ی ئازار ڕوویدا کە ١٢ مووشەک لەلایەن ئێرانەوە بەرەو ھەولێر، ھەرێمی کوردستان ڕەوانە کران. لەو ھێرشەدا مووشەکەکانی فاتیح-١١٠ی سەر بە سوپای پاسداران لە ئێرانەوە ڕەوانەی ھەولێر کران.

لەلایەن بەرپرسانی حکوومەتی ئێرانە گوترا کە ئامانجی ئەو ھێرشە، تۆڵەسەندنەوەی کوژراوەکانی ھێزەکانی ئەو وڵاتە لە سووریا و لەناوبردنی ناوەندی سیخوڕیی ئیسرائیل لە ھەولێر بووە. ئەو وتانە لەلایەن پارێزگاری ھەولێر، ئومێد خۆشناو ڕەتکرایەوە و جەخت لەسەر ئەوە کرایەوە کە ھیچ بنکەیەکی ئیسرائیل لە ھەرێمی کوردستاندا بوونی نییە. میدیاکانی سەر بە کۆماری ئیسلامیی ئێران بەپێی ڕاگەیەندراوی سپای پاسداران، ھەواڵەکانی ھێرشی مووشەکی بۆ سەر بنکەی ئیسرائیلیان بڵاو کردەوە، کە ئەو ھەواڵانە لەلایەن ھەندێک لایەنەوە بە «پرۆپاگەندە» ناوی لێبردرا.

## زیانەکان
بەھۆی ئەو ھێرشەوە زیان بەر باڵەخانەی کوردستان ٢٤ و چەند شوێنێکی تر کەوت. بە وتەی پارێزگاری ھەولێر ئومێد خۆشناو، باڵەخانەی نوێی کونسوڵخانەی ئەمریکا ئامانجی ھێرشەکە بووە.

## کاردانەوەکان
مەسعوود بارزانی، مەسروور بارزانی، نێچیرڤان بارزانی، بەرھەم ساڵح، مستەفا کازمی، موقتەدا سەدر، وەزارەتی دەرەوەی ولایەتە یەکگرتووەکان و ھەروەھا چەندین لایەنی دیکە سەرکۆنەی ئەو ھێرشەیان کرد.

## ئەمانەش ببینە
* ھێرشە تێرۆرستییەکانی ١ی شوبات
* ھێرشی مووشەکی بۆ سەر ھەولێر (٢٠٢١)

## سەرچاوەکان

پۆل:ھێرشە مووشەکییەکان بۆ سەر ھەولێر
پۆل:باشووری کوردستان
پۆل:ھێرشە ئاسمانیییەکان لەلایەن ئێران
پۆل:ھێرشە ئاسمانییەکان بۆ سەر عێراق
پۆل:ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان بە بەشداریی ئێران
پۆل:ململانێی بریکاریی ئێران و ئیسرائیل
پۆل:ھێرشە ئاسمانییەکان لە عێراق
مسوڵمانانی پێشوو

**موسڵمانانی پێشوو** بەو کەسانە دەوترێ کە وەک موسڵمان پەروەردە کراون یان موسڵمان بوونە و دواتر وازیان لە ئیسلام ھێناوە. وازھێنان لە ئیسلام ئەزموونێکی تاکە کەسییە.

## سەرچاوەکان
 

پۆل:بێخوایی
پۆل:موسڵمانان
پۆل:بێدینی
ئاتیا شیتی

وێنۆک
**ئاتیا شیتی** (لەدایکبووی ٥ی تشرینی دووەمی ١٩٩٢) خانمەکتەرێکی ھیندییە کە لە فیلمە ھیندییەکان دەردەکەوێت.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی
پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی
پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی مومبای
پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:زیندووان
پۆل:پەنجابییەکان
چایخانەی مام خەلیل

وێنۆک|دیوی دەرەوەی چایخانەی مام خەلیل.
**چایخانەی مام خەلیل** چایخانەیەکی بەناوبانگە دەکەوێتە ناو بازاڕی قەیسەری لە هەولێر. مێژووی چایخانەکە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٥٢، لە چایخانەکەدا وێنەی کەسایەتییە دیارەکانی کوردستان و عێراق لەگەڵ ئەو کەسایەتییانەی سەردانی شوێنەکەیان کردووە دانراوە. مام خەلیل دامەزرێنەری چایخانەکەیە، ئەو لە ساڵی ٢٠١٥ کۆچی دواییی کرد و محەممەدی کوڕی شوێنی گرتەوە بۆ بەڕێوەبردنی چایخانەکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنەکانی ھەولێر
کێریز

**کێریز** یان **کارێزی باباخان** گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.

## ناو

## مێژوو

## جوگرافیا

**کێریز** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندی چڵانە. 
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندی کولوچە.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی یولقاش. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ شارەدێی باوەڕەشانی.

## دانیشتووان
* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٩٦)کەس و (٦٥)خێزان بووە.
* دانیشتووانی گوندەکە لە نەتەوەی کورد پێکھاتووە.

## ئایین و زمان
* ئایینی خەڵکی ئەم گوندە ئیسلام (شیعە)یە.

* بە کوردی شێوەزاری (گەڕووسی) دەدوێن. 

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانی بیجاڕ
بیجاڕ
بیجاڕ
پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ
پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ئابی وۆلکە

ئابی وۆلکە خانمەکتەر و مۆدێلی ئەمریکییە. ڕۆلی ڤانێسا پەیجی گێرا لە کەناڵی دیزنی ستیکەم.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
ئیرینا پالینا

وێنۆک
**ئیرینا پالینا** (لەدایکبووی ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٧٠) یاریزانی پێشووی نێودەوڵەتی یاری تێنسی سەرمێزە لە ڕووسیاوە.

## پیشەی تێنسی سەرمێز
مەدالیای زێڕی بردەوە لە لە تیمی ژنان لە جامی جیھانی تێنسی سەرمێز بۆ ساڵی ١٩٩٤.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠
پۆل:زیندووان
جودی پیکو

وێنۆک
**جودی لین پیکو** (لەدایکبووی ١٩ی ئایاری ١٩٦٦) نووسەرێکی ئەمریکییە، و ٢٧ ڕۆمانی بڵاو کردۆتەوە، تیایدا کورتە چیرۆک تێدایە، بە نزیکەی ٤٠ ملیۆن کۆپی لە کتێبەکانی چاپ کراون و فرۆشنراون. و وەڕگێردراون بۆ ٣٤ زمان. خەڵاتی کتێب فرۆشی ئینگلتەرای نوێی وەرگرت لە ٢٠٠٣.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦
پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ڕۆماننووسانی ژنی ئەمریکی
پۆل:دەرچووانی زانکۆی پرینستۆن
پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم
پۆل:زیندووان
پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی
پۆل:نووسەرانی کۆمیکی ئەمریکی
ئولسان

**ئولسان** حەوتەم گەورەترین شاری شارەوانی کۆریای باشوور و ھەشتەم گەورەترینە لە وڵاتەکە، دانیشتووانەکەی بە ١.١ ملیۆن کەس خەملێنراوە. ئولسان دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی وڵاتەکە، ھاوسێی بوسانە بەرەو باشوور، و دەکەوێتە بەردەم گیۆنگجو بەرەو باکوور. 

ئولسان شوێنێکی کاریگەری پیشەسازیی کۆریای باشوورە. گەورەترین کۆمپانیای ھیوندای مۆتۆر ئۆتۆمۆمۆبیلی ھەیە لە جیھان.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارەکانی کۆریای باشوور
پۆل:شارە تایبەت و شارەوانییەکان لە کۆریای باشوور
کاریگەری جیابوونەوە

**کاریگەری جیابوونەوە** جیابوونەوەی دوو کەپڵ یان ھاوسەر کاریگەری دەخاتە سەر مناڵەکانیان بەشێوەی درێژخایەن و کورتخایەن. ئەو کەپڵانەی لەیەکتر جیابوونەتەوە بە زۆری کاریگەری: کەمبوونەوەی ئاستی بەختەوەری روودەدات. گۆڕان لە بارودۆخی ئابووری، و کێشەی ھەست و سۆز کاریگەرییەکانیش لەسەر مناڵان بریتین لە لایەنی ئەکادیمی، ھەڵسوکەوت، کێشە فیزیۆلۆجییەکان. لێکۆڵینەوەیەک دەری دەخات ئەو خێزانانەی جیابوونەوە و کێشە لەنێوانیان ڕوودەدات ئەگەری ئەم کاریگەریان ھەیە

لە مناڵاندا جیابوونەوەی باوانیان کاریگەری دەخاتە سەر داھاتوویان و کێشەی متمانە لە پەیوەندییەکانی داھاتوویان درووست دەکات وە جیابوونەوەشیان لا ئاسان دەبێت وەک لە ھاوسەرگیری.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:تەڵاق
ئاشیلیا ئاکویون

**ئاشیلیا ئاکویون** (بە تورکی:Açelya Akkoyun) خانمەکتەرێکی تورکیە لە ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٢ لە ئادانا لەدایکبووە، لە ١٩٨٩ دەستی بە ڕۆڵگێران کردووە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢
پۆل:خانمەکتەرە تورکەکانی سەر شانۆ
پۆل:خانمەکتەرە تورکەکان
خۆری تار (کۆچی سوور)

**خۆری تار-کۆچی سوور** ڕۆمانێکی کوردییە، لە نووسینی ڕەئووف حەسەن؛ کە ساڵی ١٩٩٩ چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری لە ھەولێر چاپ و بڵاوی کردووەتەوە.

## ناوەرۆک
حەمە دوای دەستبەسەربوونی بە تۆمەتی کوشتن، لە زینداندا بە بیرەوەرییەکانیدا دێتەوە و چیرۆکی خۆشەویستی و لێک دابڕانی خۆی و ئافتاو دەگێڕێتەوە.

## کەسایەتییەکان

* حەمە (فەرھاد)
* پەری (ئافتاو) (ئاتە)
* عەبدوڵڵا
* بەڕێوبەری گشتی
* نەریمان
* عەلی
* مام ھۆمەر
* مەلا سایەق
* گوڵچین
* ئارام
* فریشتە
* دایە-حاجی ئاسکۆڵ
* حەلاوە خان

## بەشەکان

* دانیشتنێکی چوار قۆڵی
* ئاوازی تەنیایی
* حەیوان
* پرۆجێکتەر
* سکرتێری نەتەوە یەکگرتووەکان
* قاوەگرتنەوە
* کش مەلیک
* ڕاوچیی چاپووک! نێچیری نازدار
* نھێنییە ئاشکراکان
* پێڵاو
* نھێنییەکی نەفرەت
* ماچی پیرۆز
* دۆڕان
* سەربەستیی برۆنزی
* لاوە ڕیش چەرمووەکە
* ھەقیقەتی ڕووت
* دەعەجانی

## کورتە

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان
پۆل:کتێبە کوردییەکان
پۆل:ڕۆمانەکان
ویلایەتی کاین

وێنۆک
**ویلایەتی کاین** ھەروەھا وەک **کۆتسولی** یان **ویلایەتی کارێن** ناسراوە، ویلایەتێکە لە میانمار.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ویلایەتەکانی میانمار
زنجیرەی داونا

وێنۆک

**زنجیرەی داونا** (بورمی:ဒေါနတောင်တန်، بە تایلەندی: ทิวเขาถนนธงชัยตะวันตก, ทิวเขาดอยมอนกุจู) ھەروەھا وەک **بەرزاییەکانی داونا** ناسراوە، زنجیرە چیایەکە لە ڕۆژھەڵاتی میانمار و باکووری ڕۆژاوای تایلەند. کۆتایی باکوورەکەی دەکەوێتە ویلایەتی کایاھ کە لەوێوە دەکەوێتە بەرامبەر زنجیرەی داین لاوۆ، کە ژێر زنجیرەییەکی بەرزاییەکانی شانە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:زنجیرەچیاکانی تایلاند
پۆل:زنجیرە چیاکانی میانمار
ویلایەتی کایاھ

وێنۆک
**ویلایەتی کایاھ** (بە بورمی:ကယားပြည်နယ်, بەفەرمی: ویلایەتی کارێنی) ویلایەتێکە لە میانمار، دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی میانمار، ھاوسنوورە لە باکوور لەگەڵ ویلایەتی شان، لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ پارێزگای مای ھۆنگ سۆنی تایلەند، و لە باشوور و ڕۆژاوا لەگەڵ ویلایەتی کاین. ڕووبەرەکەی بە ١١،٦٧٠ کیلۆمەتر دووجار خەملێنراوە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* وێبگەی فەرمی

پۆل:ویلایەتەکانی میانمار
ویلایەتی چین (میانمار)

وێنۆک
**ویلایەتی چین** (بە بورمی:ချင်းပြည်နယ်;) ویلایەتێکە لە ڕۆژاوای میانمار. چین ھاوسنوورە لەگەڵ بەشی ساگاینگ و ماگوای بەرەو رۆژھەڵات، ویلایەتی راخین بەرەو باشوور، بەنگلادێش بەرەو باشوور و ڕۆژاوا، و ویلایەتەکانی ھیندستان وەک میزۆرام بەرەو ڕۆژاوا مانیپور بەرەو باکوور. بەپێی سەرژمێری ٢٠١٢ ژمارەی دانیشتووانەکەی بە ٤٧٨،٨٠١ خەملێنراوە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ویلایەتەکانی میانمار
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٧٤
ھاکا

**ھاکا** (بورمی:ဟားခါးမြို့; بە فەرمی ھاکا) پایتەختی ویلایەتی چینە لە میانمار. دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی ویلایەتی چین، ڕووبەرەکەی بە ٣٢.٤ کیلۆمەتر دووجار خەمڵێنراوە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان
گۆجەکان

**گۆجەکان** گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.

## ناو

## مێژوو

## جوگرافیا

**گۆجەکان** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندی ھەزارخان. 
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندی مامەساڵە.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی قەرەدەروەن. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی قوچ.

## دانیشتووان
* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٤١)کەس و (٤٠)خێزان بووە.
* دانیشتووانی گوندەکە لە نەتەوەی کورد پێکھاتووە.

## ئایین و زمان
* ئایینی خەڵکی ئەم گوندە ئیسلام (شیعە)یە.

* بە کوردی شێوەزاری (گەڕووسی) دەدوێن. 

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانی بیجاڕ
بیجاڕ
بیجاڕ
پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ
پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
کری مالۆد

**ئیمپراتۆر کری ما لۆد** خانمە ئیمپراتۆری فەرمانڕەوای تبت بوو. دوو جار فەرمانرەوایی ئیمپراتۆریەتیی تبتی کردووە: لە ٥٧٥-٦٨٩ لە سەردەمێکی کەمی کوڕەکەی، و لە ٧٠٤-٧١٢ لە سەردەمێکی کەمی نەوەکەی.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:مردووانی ٧١٢
پۆل:فەرمانڕەوا ژنەکانی سەدەی ٨ەم
پۆل:فەرمانڕەوا ژنەکانی سەدەی ٧ەم
پۆل:فەرمانڕەواکانی ئاسیا لە سەدەی ٨ەم
ویلایەتی مۆن

وێنۆک
**ویلایەتی مۆن** (بە زمانی مۆن: တွဵုရးဍုင်မန်; بە بورمی:မွန်ပြည်နယ်) بەشێکی بەڕێوەبەریی میانمارە. لەنێوان ویلایەتی کاین و دەریای ئاندامان بەرەو ڕۆژاوا درێژ دەبێتەوە، و ناوچەی باگۆ بەرەو باکوور و ناوچەی تانینساری بەرەو باشوور. وە سنوورێکی کورتی ھەیە لەگەڵ پارێزگای کانچانابوریی تایلەند لە تەوقی باشووری ڕۆژھەڵاتەکەی. ڕووبەرەکەی بە ١٢،١٥٥ کیلۆمەتر دوودا خەملێنراوە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٧٤
پۆل:دەریای ئاندامان
پۆل:ویلایەتی مۆن
پۆل:ویلایەتەکانی میانمار
ویلایەتی کاشین

وێنۆک
**ویلایەتی کەچین** (بە کەچینی:Jinghpaw Mungdaw، بە بورمی:ကချင်ပြည်နယ်) ھەروەھا وەک **خاکی کەچین** ناسراوە. ویلایەتەکە لە دەکەوێتە زۆربەی بەشی میانمار. لە باکوور و ڕۆژھەڵات ھاوسنوورە لەگەڵ چین (بە تایبەتی تبت و یونان) ویلایەتی شان بەرەو باشوور، ناوچەی ساگاینگ و ھیندستان (ئاروناچال پرادێش) بەرەو ڕۆژاوا. ڕووبەرەکەی بە ٨٩.٠٤١ کیلۆمەتر دوو خەمڵێنراوە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ویلایەتەکانی میانمار
ویلایەتی شان

وێنۆک
**ویلایەتی شان** ھەروەھا وەک **خاکی شان**، **موانگ تای** و **تایلۆنگ** ناسراوە ویلایەتی کۆماری یەکگرتووی میانمار. ویلایەتی شان ھاوسنوورە لەگەڵ چین (یونان) بەرەو باکوور، لاوس (لاوۆئانگ نامسا و پارێزگاکانی باکیۆ) بەرەو ڕۆژھەڵات، و تایلەند (چیانگ رای، چیانگ مای و پارێزگاکانی مای ھۆنگ سۆنگ) بەرەو باشوور، و پێنج بەشە بەڕێوەبەرایەتییەکەی بورما (میانمار) بەرەو ڕۆژاوا. ڕووبەرەکەی ١٥٥.٨٠٠ کیلۆمەتر دووجایە. زۆر بە نزیکەیی چارەگی دەکاتە تەواوی خاکی بورما. 

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان


پۆل:ویلایەتەکانی میانمار
پارێزگای چیانگ مای

وێنۆک
**چیانگ مای** (بە تایلەندی:เชียงใหม่) دووەم گەورەترین پارێزگای تایلەندە. درێژدەبێتەوە بەرەو باکووری تایلەند. بەرەو باکووری ڕۆژھەڵات ھاوسنوورە لەگەڵ چیانگرای، لامپانگ و لامپفون بەرەو باشوور، تاک بەرەو باشووری ڕۆژاوا، مای ھۆنگ سۆن بەرەو ڕۆژاوا، ویلایەتی شانی بورما بەرەو باکوور، پایتەختەکەی ناوی چیانگ مایە، 

ڕووبەرەکەی بە ٦٨٥ کیلۆمەتر خەملێنراوە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
خەڵکی مۆن

**خەڵکی مۆن** ( بە زمانی مۆن:မန်; بورمی:မွန်လူမျိုး‌, تایلەندی:มอญ) گرووپێکی ڕەگەزی بوون کە لە خوارووی میانمار نیشتەجێبوون: ویلایەتی مۆن، ویلایەتی کاین، ویلایەتی کایاھ، ناوچەی تانینساری، ناوچەی باگۆ، و چەندین ناوچەی تری تایلەند (بە زۆری پارێزگای پاتوم تانی، ناوچەی فرا پراداینگ، و نۆنگ یا پلۆنگ)

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی لاوس
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی تایلەند
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی میانمار
پۆل:خەڵکی مۆن
ناوچەی باگۆ

وێنۆک
**ناوچەی باگۆ** (بورمی:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီ، بە فەرمی: بەشی پێگو یان بەشی باگۆ) بەشێکی بەرێوەبەریە لە میانمار، دەکەوێتە باشووری ناوەڕاستی وڵاتەکە، بەرەو باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ ناوچەکانی ماگوای و ماندالای; ویلایەتی کاین، ویلایەتی مۆن بەرەو ڕۆژھەڵات، ناوچەی یانگۆن بەرەو باشوور و ناوچەی ئایاروادی و ویلایەتی راخین بەرەو ڕۆژاوا.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ناوچەکانی میانمار
ناوچەی ماندالای

وێنۆک
**ناوچەی ماندالای** (بە بورمی:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး، بە فەرمی بەشی ماندالا) بەشێکی بەڕێوەبەرییە لە میانمار، دەکەوێتە ناوەڕاستی وڵاتەکە، بەرەو ڕۆژاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ناوچەکانی ساگیانگ و ماگوای، ویلایەتی شان بەرەو ڕۆژھەڵات، ناوچەی باگۆ و ویلایەتی کاین بەرەو باشوور. پایتەختەکەی ماندالایە.بەرەو باشوور ناوچەکە درێژدەبێتەوە بۆ پایتەختی نەتەوەی نای پی تاو.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ناوچەکانی میانمار
قۆری چای

**قۆری چای** گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری باوەڕەشانی، ناوچەی چەنگ ئەڵماس، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.

## ناو

## مێژوو

## جوگرافیا

**قۆری چای** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندی سەیفاوا. 
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندی ئەحماوای باش.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی کولوچە. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی کونامار.

## دانیشتووان
* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٣٤)کەس و (١٣)خێزان بووە.
* دانیشتووانی گوندەکە لە نەتەوەی کورد پێکھاتووە.

## ئایین و زمان
* ئایینی خەڵکی ئەم گوندە ئیسلام (شیعە)یە.

* بە کوردی شێوەزاری (گەڕووسی) دەدوێن. 

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانی بیجاڕ
بیجاڕ
بیجاڕ
پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ
پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پارێزگای چیانگ ڕای

وێنۆک
وێنۆک
**چیانگ ڕای** (بە تایلەندی:เชียงราย,) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند کە بەرەو سەرەوەی باکووری تایلەند درێژدەبێتەوە، وە دەکەوێتە زۆربەی باکووری تایلەند. ھاوسنوورە لەگەل ویلایەتی شانی میانمار بەرەو باکوور، پارێزگای بۆکیۆی لاوس بەرەو ڕۆژھەڵات. پارێزگای فایاوۆ بەرەو باشوور، لامپانگ بەرەو باشووری ڕۆژاوا، چیانگ مای بەرەو ڕۆژاوا.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پۆل:پارێزگای چیانگ رای
ماندالای

**ماندالای** ( بورمی:မန္တလေ) دووەم گەورەترین شارە لە میانمار، لەدوای یانگۆن، دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی ڕووباری ئیراوادی، ٧١٦ کیلۆمەتر بەرەو باکووری یانگۆن، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە بە ١،٢٢٥،٥٥٣ ملیۆن خەمڵێنراوە (سەرژمێری ٢٠١٤)

شارەکە لە ١٨٥٧ لەلایەن پاشا میندۆن دامەزراوە، بۆ شوێنگرەوەی پایتەختی پێشووی شانشینەکە (ئاماراپورا) و کۆتا پایتەختی شاھانەیی بورما بوو پێش کەوتنە ژێر ئیمپراتۆرییەتیی بەریتانی لە ١٨٨٥.

## پێشانگا

پەڕگە:Mandalay Hill, Myanmar.JPG|بەرزایی ماندالای
پەڕگە:Maha aung mye bon zhan monastry in inwa.jpg
پەڕگە:Mandalay-Palace-Watch-Tower.JPG|بورجی بینین، کۆشکی ماندالای
پەڕگە:The Glass Palace of Mandalay.jpg|کۆشکی ئاوێنەکان لەناو کۆشکی ماندالای
پەڕگە:Birmanie 0005a.jpg|کچێکی ماندالی
پەڕگە:View from Sutaunppyei Pagoda.jpg
پەڕگە:MANDALAY PUENTE COLONIAL SOBRE EL RIO AYEYARWADY.jpg|پردی لەکارکەوتووی کۆنی ساگاینگ
پەڕگە:Mandalay Thingyan Rehearsal 2012.JPG|ڤێستیڤاڵێکی میانمار لەبەردەم ھۆڵی شارەکە
پەڕگە:Mandalay, Mandalay Palace, Myanmar.jpg|ھۆلی مەزنی ئامادەبووان لە کۆشکی ماندالای
پەڕگە:Old Myoma Thingyan.JPG


## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٥٩ لە بورما
ھاریفوناچی

وێنۆک|باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا لە ١١٠٠ی زایینی
**ھاریفوناجی** یان **ھاریبفونجایا** (بە تایلەندی:หริภุญชัย,) شانشینی مۆن بوو لە باکووری ئەمڕۆی تایلەند، لەو سەدانەی پێش ئەوەی تایلەندییەکان کۆچبکەن بۆ ئەم ناوچەیە. پایتەختەکەی لە لامپفون بوو، کە لەھەمان کاتدا پێی دەوترا ھاریفوناچی

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی سەدەی ٨ەم
پۆل:خەڵکی مۆن
پۆل:دامەزرانەکانی ٦٦١
پۆل:شارە کۆنەکانی خەڵکی مۆن
پۆل:ھەزارەی یەکەم لە تایلەند
پۆل:وڵاتە پێشووەکانی مێژووی تایلەند
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی ١٣یەم لە تایلەند
پۆل:سەدەی ناوین لە تایلەند
پۆل:پارێزگای لامپفون
کامادێڤی

وێنۆک

**کامادێڤی** (ھەروەھا وەک جامادێڤی دەنووسرێت، تایلەندی:จามเทวี) یەکەم فەرمانڕەوا یان شاژنی ھاریفوناچی بوو، کە شانشینێکی دێرینی شانشینی مۆن بوو لە بەشی باکووری تایلەندی ئەمڕۆ.

زۆربەی تۆمارەکان بە جیاواز باسی ژیانی دەکەن بۆ نموونە کتێبێک پێی دەوترێت "چیناکانمالیپاکۆن" دەلێت کەوا ئەو لە ٦٦٢ بۆ ماوەی حەفت ساڵ فەرمانڕەوایی کردووە; لێکۆڵێنەوەیەکی تر دەلێت کەوا لە ٦٢٣ لەدایکبووە، لە ٦٣٢ دەبێتە فەرمانڕەوا و بۆ ١٧ ساڵ فەرمانڕەوایی دەکات و لە ٧١٥ دەمرێت لە تەمەنی ٩٢. و لە سەرچاوەییەکی تر دەڵیت لە ٦٣٣ لەدایکبووە، لە ٦٥٩ فەرمانرەوایی دەکات تا ٦٨٨ و لە ٧٣١ دەمرێت

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٧ەم
پۆل:فەرمانڕەوا ژنەکانی سەدەی ٧ەم
پۆل:مردووانی سەدەی ٨ەم
پۆل:پارێزگای لامپفون
پۆل:فەرمانڕەوا ژنەکانی سەدەی ٨ەم
پۆل:سەدەی ناوین لە تایلەند
پۆل:فەرمانڕەوایانی دامەزرێنەر
لامپفون

**لامپفون** (تایلەندی:ลำพูน,) شارۆچکەیەکە لە باکووری تایلەند، پایتەختەکەی پارێزگای لامپفونە، بەپێی سەرژمێری ٢٠٠٦ ژمارەی دانیشتووانی ١٤،٠٣٠ بووە، ڕووبەرەکەی ٦٦٥ کیلۆمەتری بەرەو باکووری بانگکۆک درێژ دەبێتەوە و ١٩ کیلۆمەتری بەرەو باشووری چیانگ مای.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی تایلەند
پۆل:شارە کۆنەکانی خەڵکی مۆن
پارێزگای لامپفون

وێنۆک
**پارێزگای لامپفون** (بە تایلەندی:ลำพูน) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند، ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی چیانگ مای، لامپانگ، تاک

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پۆل:پارێزگای لامپفون
پارێزگای سوکتای

وێنۆک
**سوکتای** (تایلەندی:สุโขทัย) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێی پارێزگاکانی فرای، ئوتارادیت، فیتسانولۆک، کامپفاینگ فێت، تاک، لامپانگ سوکتای دەتوانرێت وەک "بەرەبەیانی خۆشبەتی" لێکبدرێتەوە

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای ئوتارادیت

ئوتارادیت (بە تایلەندی:อุตรดิตถ์,) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێی پارێزگاکانی فیتسانولۆک، سوکتای، فرای و نان. لە ڕۆژھەڵات ھاوسنوورە لەگەڵ سایگنابۆولی لاوس. ڕووبەرەکەی ٤٨٨ کیلۆمەتری بەرەو باکووری بانکۆکە، و ٢٣٨ کیلۆمەتری بەرەو باشووری ڕۆژھەڵاتی چیانگ مایە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
چیانگ مای

**چیانگ مای** (تایلەندی:เชียงใหม่) گەورەترین شارە لە باکووری تایلەند و پایتەختی پارێزگای چیانگ مایە ڕووبەرەکەی ٧٠٠ کیلۆمەتری دەکەوێتە بانکۆک لە ناوچە چیاییەکان.

چیانگ مای (بە مانای" شاری نوێ" دێت لە تایلەندی) شارەکە لە ١٢٩٦ دامەزراوە وەک پایتەختی نوێی شانشینی لان نا بۆ جێگرەوەی پایتەختی پێشوو چیانگ ڕای

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی تایلەند
پۆل:دامەزراوەکانی ١٢٩٦ لە ئاسیا
پارێزگای فیتسانولۆک

وێنۆک
**فیتسانولۆک** یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. (تایلەندی:พิษณุโลก) ھاوسنوورە لەگەڵ سوکتای، ئوتارادیت بەرەو باکوور، لۆوێی و فێتچابون بەرەو ڕۆژھەڵات، و فیچیت و کامفاینگ فێت بەرەو باشوور. لە باکووری ڕۆژھەڵات ھاوسنوورە لەگەڵ لاوس.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای فیچیت

وێنۆک
**فیچیت** (تایلەندی:พิจิตร,) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ فیتسانولۆک، فێتچابون، ناخۆن ساوان، و کامفاینگ فێت.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای ساینابولی

وێنۆک
**ساینابولی** (لاوس:ໄຊຍະບູລີ، دەنووسرێت وەکوو، سایابولی، ساینابوری، ساینابوری، سایابوری، سایابولی، سایابوری) پارێزگایەکە لە باکووری لاوس، وە شارۆچکەی ساینابولی پایتەختەکەیەتی، ساینابولی تاکە پارێزگاییە کە بە تەواوی بکەوێتە ڕۆژاوای ڕووباری مێکۆنگ.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی لاوس
ساینابولی

**ساینابولی** (لاوۆ: ໄຊຍະບູລີ) پایتەختی پارێزگای ساینابولیە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگا پایتەختەکانی ناو لاوس
ڕووباری مێکۆنگ

وێنۆک
**مێکۆنگ** ڕووبارێکە کە بەناو سنوورەکانی ڕۆژھەڵاتی ئاسیا و باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا تێپەڕدەبێت. دوانزدەمین گەورەترین ڕووباری جیھانە و سێیەم گەورەترینە لە ئاسیا ڕووبەرەکەی بە ٤،٩٠٩ کیلۆمەتر خەملێنراوەرووبارەکە لە بانی تبتەوە بەناو چین، میانمار، لاوس، تایلەند، کەمبۆدیا، ڤیێتنام تێپەڕدەبێت.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ڕووبارە نێونەتەوەیییەکانی ئاسیا
پۆل:ڕووبارەکانی تایلەند
پۆل:ڕووباری مێکۆنگ
پۆل:ڕووبارەکانی کەمبۆدیا
پۆل:سنووری لاوس-میانمار
پۆل:ناوچە ئابوورییەکانی میانمار
پۆل:ناوچە ئابوورییەکانی تایلەند
پۆل:ناوچە ئابوورییەکانی کەمبۆدیا
پۆل:ڕووبارەکانی تبت
پۆل:ڕووبارەکانی میانمار
پۆل:سنووری لاوس-تایلەند
پۆل:ڕووبارەکانی ڤیێتنام
پۆل:چەمە سنوورییەکان
پۆل:سنووری کەمبۆدیا-لوس
پۆل:ناوچە ئابورییەکانی چین
پۆل:ناوچە ئابورییەکانی لاوس
پۆل:ناوچە ئابورییەکانی ڤیێتنام
پارێزگای ناخۆن ڕاتچاسیما

وێنۆک

**ناخۆن ڕاتچاسیما** (بە تایلەندی:นครราชสีมา) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند، بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند درێژدەبێتەوە. لەگەڵ پارێزگاکانی چاییافون، خۆن کاین، بوریرام، سا کایۆ، پراچینبوری، ناخۆن نایۆک، سارابوری و لۆپبوری ھاوسێیە، وە ژمارەی دانیشتووانی بە ٢.٧ کەس ملیۆن خەملێنراوە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
ساکۆن ناخۆن

**ساکۆن ناخۆن** (تایلەندی:สกลนคร) پایتەختی پارێزگای ساکۆن ناخۆن، ژمارەی دانیشتووانی بە نزیکەیی ٧٦،٠٠٠ خەمڵێنراوە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان
پارێزگای چانتابوری

وێنۆک

**چانتابوری** (بە تایلەندی:จันทบุรี) یەکێکە لە ٧٦ پارێزگاکەی تایلەند، درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی ڕایۆنگ، چۆنبوری، چاچۆیێنگساوۆ، سا کایۆ بەرەو ڕۆژاوا و باکوور.
## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پۆل:کەنداوی تایلەند
پارێزگای چۆنبوری

وێنۆک

**چۆنبوری** (بە تایلەندی:ชลบุรี) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی چاچۆیێنگساوۆ، چانتابوری، ڕایۆنگ.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پۆل:کەنداوی تایلەند
پارێزگای ناخۆن نایۆک

وێنۆک
**ناخۆن نایۆک** (تایلەندی:นครนายก) یەکێکە لە پارێزگاکانی ناوەڕاستی تایلەند، ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانای سارابوری، ناخۆن ڕاتچاسیما، پراچینبوری، چاچۆیێنگساوۆ، فاتوم تانی.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای ترات

وێنۆک

**ترات** (بە تایلەندی:ตราด) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگای چانتابوری بەرەو باکووری ڕۆژاوا، کەمبۆدیا بەرەو ڕۆژھەڵات.

## پێشانگا

پەڕگە:Koh Mak, Thailand, Sunset on the beach with palms.jpg|کۆ ماک، ڕۆژئاوا بوون
پەڕگە:Koh Mak (island), Thailand, Coconut palm plantation.jpg|کۆ ماک، چاندنی کۆکۆنوت
پەڕگە:Koh Wai, Thailand, Panoramic view of Chang islands.jpg|پانۆڕامای کۆمەڵە دورگەی چانگ (لەگەڵ ھێڵی کەنار دەریای ترات لەدواوە)
پەڕگە:Koh LaoYa.jpg|A wooden bridge to the pier at Ko Lao Ya Nai, Mu Ko Chang National Park
پەڕگە:Koh Chang tourists with elephants.jpg|سێیەم گەورەترین دوورگەی تایلەند، کۆ چانگ
پەڕگە:Koh Kut, Thailand, Rainforest.jpg
پەڕگە:Koh Kut, Thailand, Island waterfall and lake.jpg|تاڤگە و دەریاچە، کۆ کوت
پەڕگە:Koh Wai, Thailand, Tree on the beach.jpg|کەنار دەریا لە کۆ وای


## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پۆل:کەنداوی تایلەند
ئەکوامان

**پیاوی ئاوی** یان **ئەکوامان** () کتێبێکی کۆمیکی خەیاڵییە کە پاڵەوانێکی سەرسوڕهێنەرە و لە لایەن کۆمیکەکانی دی سی بڵاوکراوەتەوە. هەروەها ئەم کارەکتەرە لەلایەن پۆڵ نۆرس و مۆرت ویزنگەر دروستکراوە، بۆ یەکەمجار لە More Fun Comics #72 لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٤١ دەرکەوت.

لە سەردەمی زیویی کتێبی کۆمیکدا، ئەکوامان یەکێک بوو لە ئەندامەکانی دەستەی دادپەروەری، ژیاننامەی بنچینەیب ئەکوامان لە ساڵی ١٩٤١ چەند جارێک نوێکراوەتەوە. ئەکوامان چەند هێزێکی زۆر مرۆڤی هەیە، دەتوانێت لە ژێر ئاو هەناسە بدا و بە خێراییەکی زۆر مەلەش بکات. بەناوبانگترین توانای ئەکوامان پەیوەندی کردن و فەرمانکردن بە ئاژەڵە دەریاییەکانە.

## سەرچاوەکان
* 


پۆل:ئەو کۆمیکانەی لە ١٩٤١ دەستیان پێکردووە
پۆل:کەسایەتییەکانی دی سی کۆمیکس کە دەتوانن بە خێرایی سەرووسورشتی بجوڵێن
پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی کە جادوو بەکاردەھێنن
پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە چاکبوونەوەی خێرا
پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە ھێزێکی سەرووسروشتی
پۆل:کەسایەتییەکانی ناو فیلمەکانی دی سی کۆمیکس
پۆل:ھونەرمەندە جەنگییەکانی دی سی کۆمیکس
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ئاویان ھەیە
پارێزگای نان

وێنۆک

**نان** (بە تایلەندی:น่าน) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی ئوتارادیت، فرای، فایاوۆ. بەرەو باکوو و ڕۆژھەڵات سنووردارە لەگەل ساینیابولی لاوس.
## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای فایاوۆ

وێنۆک

**فایاوۆ** (بە تایلەندی:พะเยา) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی نان، فرای، لامپانگ و چیانگ ڕای. لە باکووری ڕۆژھەڵات سنووردارە لەگەڵ ساینابولی لاوس.
## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای مای ھۆنگ سۆن

وێنۆک

**مای ھۆنگ سۆن** (بە تایلەندی:แม่ฮ่องสอน) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ ویلایەتی شانی میانمار، و تاک. بەرەو ڕۆژاوا، پارێزگاکە ھاوسنوورە لەگەڵ ویلایەتی کاین و کایاھی میانمار.
## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای لۆپبوری

وێنۆک

**لۆپبوری** (بە تایلەندی:ลพบุรี) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند، دەکەوێت ناوەڕاستی تایلەند، دابەشبووە بەسەر ١١ بەشی بەڕێوەبەرایەتی. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی فێتچابوم، چاییافوم، ناخۆن ڕاتچاسیما، سارابوری، فرانخۆن سی ئایوتایا، ئانگ تۆنگ، سینگ بوری، ناخۆن ساوان.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای فرانخۆن سی ئایوتایا

وێنۆک

**پارێزگای فرانخۆن سی ئایوتایا** (بە تایلەندی:พระนครศรีอยุธยา)یەکێکە لە پارێزگاکانی ناوەڕاستی تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی ئانگ تۆنگ، لۆپ بوری، سارابوری، فاتوم تانی، نۆنتابوری، ناخۆن فاتۆم و سوفان بوری.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای ئانگ تۆنگ

وێنۆک

**ئانگ تۆنگ** (بە تایلەندی:อ่างทอง) یەکێکە لە پارێزگاکانی ناوەڕاستی تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی سینگ بوری، لۆپبوری، ئایوتایا و سوفانبوری.
## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای سوفان بوری

وێنۆک

**سوفان بوری** (بە تایلەندی:สุพรรณบุรี) دەکەوێتە ناوەڕاستی تایلەند، وە یەکێکە لە ٧٦ پارێزگاکەی تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی ئوتای تانی، چای نات، سینگ بوری، ئانگ تۆنگ، فرا ناخۆن سی ئایوتایا، ناخۆن پاتۆم و کانچانابوری، و بەپێی سەرژمێری ٢٠١٨ ژمارەی دانیشتووانی بە ٨٤٨،٧٠٠ خەمڵێنراوە..
## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
میرا (کۆمیک)

وێنۆک**میرا** () کارەکتەرێکی خەیاڵییە و لە کتێبە کۆمیکییەکانی ئەمریکا دەرکەوت، ھەروەھا لەلایەن کۆمیکەکانی دی سی بڵاوکرایەوە. لەلایەن جاک میلەر و نیک کاردی پەرەی پێدراوە، ئەم کارەکتەرە بۆ یەکەمجار لە پیاوی ئاوی (ئەیلوولی ١٩٦٣) وەک شاژنی دەریا دەرکەوتووە. میرا لە ڕیزبەندی ١٠٠ی ڕێبەری کڕیارانی کۆمیکدا پلەی ٨١ی بەدەستھێنا.

ئەکتەری ئەمریکی ئەمبر ھێرد ڕۆڵی میرا دەبینێت لە فیلمی دەستەی دادپەروەری، لە دەرھێنانی زاک سنایدەر، و لە فیلمی ئاکوامان دەگەڕێتەوە کە جەیمز وان کاری دەرھێنانی بۆ کردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکان کە لە ساڵی ١٩٦٣ ناسێنراون
پۆل:بوونەوەرە بیانییەکانی دی سی کۆمیکس
پۆل:کەسایەتییەکانی دی سی کۆمیکس کە دەتوانن بە خێرایی سەرووسورشتی بجوڵێن
پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی کە جادوو بەکاردەھێنن
پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە ھێزێکی سەرووسروشتی
پۆل:سووپەرھیرۆکانی دەرەوەی زەوی دی سی کۆمیکس
پۆل:سووپەرھیرۆ مێییەکانی دی سی کۆمیکس
پۆل:کەسایەتییەکانی ناو فیلمەکانی دی سی کۆمیکس
پۆل:ھونەرمەندە جەنگییەکانی دی سی کۆمیکس
پۆل:سووپەرھیرۆکانی دی سی کۆمیکس
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای گەشتکردنی ڕەھەندییان ھەیە
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ئاویان ھەیە
پۆل:شاژنە خەیاڵییەکان
پۆل:ژنە سەرباز و جەنگاوەرە خەیاڵییەکان
پۆل:کەسایەتی دووانە لە کۆمیکەکاندا
پارێزگای سینگ بوری

وێنۆک

**سینگ بوری** (بە تایلەندی:สิงห์บุรี) یەکێکە لە پارێزگاکانی ناوەڕاستی تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی ناخۆن ساوان، لۆپبوری، ئانگ تۆنگ، سوفان بوری، چای نات.
## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
تەکنۆلۆژیای پێشکەوتوو

[وێنۆک|کارگەی ئۆتۆمۆبیلی [بی ئێم دەبلیوو «BMW» بە بەکارھێنانی تەکنەلۆژیای ڕۆبۆتی پیشەسازی لە لایپزیگ، ئەڵمانیا]].
**تەکنۆلۆژیای پێشکەوتوو** () بە پێشکەوتووترین تەکنەلۆژیای بەردەست مرۆڤ دادەنرێت کە دەکرێت بە ئاڵۆزترین یان نوێترین تەکنەلۆژیا لە بازاڕدا پێناسە بکرێت. بە واتایەکی تر، تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو تەکنەلۆژیایەکی بەردەستی مرۆڤ لە ئەمڕۆدایە کە لە بەرزترین پلەی پێشکەوتندایە.

ھیچ پێوەرێکی تایبەت نییە بۆ ناساندنی تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو، چونکە بە تێپەڕبوونی کات، تەکنەلۆژیای ڕۆژ ئەگۆردرێ. 
بۆ نمونە، بەرھەمەکانی ساڵی ١٩٦٠، ئەگەریش ئەمڕۆ وەک تەکنەلۆژیای ئاست نزم چاویان لێ نەکرێت، بەلایەنی کەمەوە زۆر کۆنن. ئەم تێڕوانینە بووە ھۆی ئەوەی کە سێکتەرەکانی بازاڕکردن ھەموو بەرھەمە نوێیەکانیان کە دەچێتە بازاڕەوە، وەک تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو بناسێنن. پێچەوانەی تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو، تەکنەلۆژیای نزم یان دواکەوتووە کە ئاماژە بە تەکنەلۆژیای سادە، زۆرجار نەریتی یان میکانیکی دەکات. کاتێک تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو کۆن دەبێت، ئەوە دەبێتە تەکنەلۆژیای نزم، بۆ نموونە چرای بۆشایی.

## ھەروەھا ببینە
* ئەلەکترۆنیک
* پیشەسازی ئەلکترۆنی
* پیشەسازی فۆتۆن
* تەکنۆلۆژیای ناوکی
* تەکنەلۆژیای کوانتۆم
* تەکنەلۆژیای ناوەند – ھەندێک جار بەکاردێت وەک تەکنەلۆژیای ناوەندی لە نێوان تەکنەلۆژیای نزم و پێشکەوتوو
* دیزاینی پیشەسازی
* پێڕستی تەکنەلۆژیای دەرکەوتن
* پیشەسازی نیمچە گەیەنەر
* تەکنەلۆژیای گەورە
* نوێکاری

## سەرچاوەکان

پۆل:تەکنۆلۆژیا بەپێی جۆر
پۆل:داڕشتن
پارێزگای کانچانابوری

وێنۆک

**کانچانابوری** (بە تایلەندی:กาญจนบุรี) گەورەترین پارێزگای ڕۆژاوای تایلەندە. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی تاک، ئوتای تانی، سوفان بوری، ناخۆن فاتۆم، ڕاتچابوری، لە ڕۆژاوا ھاوسنوورە لەگەل ویلایەتەکانی کاین و مۆن و ناوچەی تانینساری میانمار.
## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای ناخۆن فاتۆم

وێنۆک

**ناخۆن فاتۆم** (بە تایلەندی:จังหวัดนครปฐม) یەکێکە لە پارێزگاکانی ناوەڕاستی تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی سوفان بوری، ئایوتایا، نۆنتابوری، بانکۆک، ساموت ساخۆن، ڕاتچابوری، و کانچانابوری، پایتەختەکەی ناخۆن پاتۆمە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
ناخۆن پاتۆم

**ناخۆن فاتۆم** (تایلەندی:นครปฐม) شارێکە لە ناوەڕاستی تایلەند، پایتەختی پێشووی پارێزگای ناخۆن فاتۆم بوو.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی تایلەند
پارێزگای نۆنتابوری

وێنۆک

**نۆنتابوری** (بە تایلەندی:นนทบุรี) پارێزگاییەکە لە ناوەڕاستی تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی فرا ناخۆن سی ئایوتایا، فاتوم تانی، بانکوک، ناخۆن فاتۆم.
## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای فاتوم تانی

وێنۆک

**فاتوم تانی** (بە تایلەندی:ปทุมธานี) یەکێکە لە پارێزگاکانی ناوەڕاستی تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی ئایوتایا، سارابوری، ناخۆن نایۆک، چاچۆیێنگساوۆ، بانکۆک، و نۆنتابوری.
## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای چای نات

وێنۆک

**Name** (بە تایلەندی:ชัยนาท) یەکێکە لە پارێزگاکانی ناوەڕاستی تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی ناخۆن ساوان، سینگ بوری، سوفان بوری، ئوتای تانی.
## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
جیوف جۆنز

وێنۆک|جۆنز لە ٢٠١١
**جیوف جۆنز** () (لەدایبکووی ٢٥ی کانوونی دووەمی ١٩٧٣ لە دیترۆیت، میشیگان) نووسەری کتێبی کۆمیک و تەلەڤیزیۆنی، بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە. سەرۆک و بەرپرسی سەرەکی و داھێنەرە لە کۆمیکەکانی دی سی.

بەناوبانگترین کارەکانی لە میدیا جیاوازەکاندا بەکارھێنانی کۆمیکەکانی دی سییە وەک فانۆسی سەوز و سووپەرمان و فلاش.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣
پۆل:زیندووان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:نووسەرانی کۆمیکی ئەمریکی
پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان
پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان
پۆل:سیناریۆنووسانی میشیگن
پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پارێزگای ڕاتچابوری

وێنۆک

**ڕاتچابوری** (بە تایلەندی:จังหวัดราชบุรี) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ سەرەوەی ڕۆژاوای تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی کانچانابوری، ناخۆن فاتۆم، ساموت ساخۆن، ساموت سۆنگخرام، فێتچابوری. لە ڕۆژاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ناوچەی تانینساری میانمار.
## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای ئوتای تانی

وێنۆک

**ئوتای تانی** (بە تایلەندی:อุทัยธานี) یەکێکە لە حەفتا و شەش پارێزگاکەی تایلەند درێژدەبێتەوە بۆ خوارووی باکووری تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی ناخۆن ساوان، چای نات، سوفان بوری، کانچانابوری و تاک،
## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای پڕاچواپ خیری خان

وێنۆک

**پڕاچواپ خیری خان** (بە تایلەندی:ประจวบคีรีขันธ์) یەکێکە لەو پارێزگایانەی کە دەکەوێتە ڕۆژاوای تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی فێتچابوری بەرەو باکوور چومفۆن بەرەو باشوور. لە ڕۆژاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ناوچەی تانینساری میانمار.
## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پارێزگای کرابی

وێنۆک

**کرابی** (بە تایلەندی:กระบี่) یەکێکە لە پارێزگاکانی باشووری تایلەند.. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی فانگ نگا، سورات تانی، ناخۆن سی تامارات، و ترانگ. پارێزگای فوکێت درێژدەبیتەوە بەرەو ڕۆژاوا بەناو کەنداوی فانگ نگا.
## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند

پۆل:دەربەندی مالاکا
پارێزگای سورات تانی

وێنۆک

**سورات تانی** (بە تایلەندی:สุราษฎร์ธานี) گەورەترین پارێزگای باشووری تایلەندە سورات تانی بە مانای "شاری خەڵکی چاک" دێت. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی چومفۆن، کرابی، ناخۆن سی تامارات.
## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پۆل:کەنداوی تایلەند
پارێزگای چومفۆن

وێنۆک

**چومفۆن** (بە تایلەندی:ชุมพร) پارێزگاییەکە لە باشووری تایلەند لە کەنداوی تایلەند. ھاوسێیە لەگەڵ پارێزگاکانی پراچواپ خیری خان، سورات تانی، رانۆنگ. لە ڕۆژاوا ھاوسنوورە لەگەڵ ناوچەی تانینساری.
## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی تایلەند
پۆل:کەنداوی تایلەند
پۆڵ ریان

**پۆڵ ریان** ()(٢٣ی ئەیلوولی ١٩٤٩ – ٦ی ئازاری ٢٠١٦) کتێبی کۆمیک و کاریکاتێرستێکی ئەمریکی بوو. ریان لەسەر چەن ژمارەیەک لە سووپەرهیرۆیەک بۆ کۆمیکەکانی ماڕڤڵ و کۆمیکەکانی دی سی ئیشی کردووە. 

تا مردنی لە ساڵی ٢٠١٦ کاری لەسەر "فانتۆم" کردووە بۆ King Features Syndicate. لە سۆمەرڤیل لە ماساشوستس لەدایکبووە. لە شاری وورسیستەری ویلایەتی ماساشوستس بەهۆی نەخۆشی شێرپەنجەوە کۆچی دوایی کرد، لە ٦ی ئازاری ٢٠١٦. لە تەمەنی ٦٦ ساڵیدا بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩
پۆل:مردووانی ٢٠١٦
جۆن واتکیس

وێنۆک
**جۆن واتکیس** () (٢٨ی تەمموزی ١٩٦١ – ٢١ی کانوونی دووەم ٢٠١٧) هونەرمەندێکی ئینگلیزییە، بە کۆمیکەکان و فیلمسازی ناسراوە. پیشەکەی وای لێ کرد لە هونەرمەندێکی بەرگی ڕۆمانە گرافیکەکانەوە ببێتە هونەرمەندی چیرۆک و دیزاینەری کارەکتەر.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١
پۆل:مردووانی ٢٠١٧
پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجە
پۆل:ھونەرمەندانی بەریتانی
ئەڤۆکادۆ

**ئەڤۆکادۆ** () دار و میوەیەکە کە لە ناوچەی گەرمەسێرییەکان و ئەو ناوچەیانەی کە کەشوھەوای دەریای ناوەڕاستیان ھەیە، دەڕوێت و میوەیەکی گۆشتی و سەوز و بریقەدار بە ناوکێکی درشتەوەی ھەیە.
زۆربوونی ئەم ڕووەکە عادەتەن لە ڕێگەی پەیوەند ئەنجام دەدرێت. پەیوەند بە مانای بڕینەوەی بەشێک لە دارێک و بەسترانەوەی ئەو بەشە بە دارێکی دیکەوەیە. لەم شێوازەدا یەک شانە لە ڕووەکە جیادەکرێتەوە و لەسەر ڕووەکێکیتر گەشە دەکات و ئەمەش کوالێتیی باشتر دەکات و بەرھەمی ئەم ڕووەکە زیاد دەکات. 
لە ساڵی ٢٠١٧دا مەکسیک لە سەدا ٣٤ی کۆی بەرھەمی جیھانی ئەڤۆکادۆی ھەبوو. دوای مەکسیک، وڵاتانی دۆمینیکەن، ئیندۆنیزیا، کۆلۆمبیا، پێروو و ئەمەریکا گەورەترین بەرھەمھێنەری ئەڤۆکادۆن.

## ڕووەکناسی
ئەڤۆکادۆ ڕووەکی گوڵدارە و لە خێزانی ڕووەکەکانی «Lauraceae» پۆلێن کراوە. ڕەسەنی ئەمریکای ناوەندی و مەکسیکە و ھەتا ٢٠ مەتر بەرز دەبێت و باڵا دەکێشێت و زۆر بە خێراییی گەورە دەبێت. ئەم ڕووەکە ھەمیشە گەڵای سەوزی ھەیە بە درێژی ١٢ بۆ ٢٥ سانتیمەتر. گوڵەکانی نادیارن و سەوزی زەرد بە پانی ٥ بۆ ١٠ میلیمەترن.
میوەکەی وەک ھەرمێ یان ھێلکەیە. لە ڕووی ڕوەکناسیەوە میوەیەکی کۆمەڵە کە درێژیەکەی ٧ بۆ ٢٠ سانتیمەترە و کێشی نێوان ١٠٠ بۆ ١٠٠٠٠ گرامە. ناوکی گەورەی ھەیە و درێژیەکەی ٥ بۆ ٦٫٤ سانتیمەتر لە ناوەڕاستی میوەدایە.
وێنۆک|ناوەڕاست|میوەی ئەڤۆکادۆ

## بەھای خۆراکی
ئەڤۆکادۆ زۆربەی ئەو خۆراکانەی ھەیە کە جەستە پێویستی پێیەتی. ئەڤۆکادۆ زۆر گرنگە بۆ گەشەی ماسولکە و کرداری ئەندام. 
نزیکەی ٣٠ گرام ئەڤۆکادۆ دەتوانێت وەڵامی ٨ لەسەدی پێویستی جەستەت بدات بە ڤیتامین کە لە ڕۆژێکدا دەبێتە ھۆی توێکاریی خوێن. 
ھەروەھا ڤیتامین سی، ڤیتامین ئی و دژە ئۆکسیدانی تێدایە کە سیستەمی بەرگری جەستە بەھێز دەکات. خۆراکی تر کە لە ئەڤۆکادۆدا دۆزراونەتەوە بریتین لە فۆلات، ڕیبۆفلاڤین، فایبەر و ڤیتامین بی-٦.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەڤۆکادۆ (ڕەگەزی)
پۆل:چێشتلێنان لە ویلایەتەکانی باشووری ڕۆژئاوای ئەمریکا
پۆل:چێشتلێنان ھاوایی
پۆل:زیندەوەران کە لە میۆسن دروست بوون
پۆل:دارەکان
پۆل:دارەکانی بێلیز
پۆل:دارەکانی جامایکا
پۆل:دارەکانی کۆستاریکا
پۆل:دارەکانی گواتیمالا
پۆل:دارەکانی مەکسیک
پۆل:دارەکانی نیکاراگوا
پۆل:دارەکانی ھۆندوراس
پۆل:کشتوکاڵی گەرمەسێری
پۆل:دانەوێڵەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە سەرچاوە دەگرت
پۆل:بەرھەمە کشتوکاڵییەکان کە لە مەکسیکەوە سەرچاوە دەگرن
پۆل:میوەکان
پۆل:میوە گەرمەسێریەکان
پۆل:ئەڤۆکادۆ
پۆل:بەروبوومەکان، سەرچاوەگرتن لە ئەمریکاکان
شوێنە پیرۆزەکان لە ئیسلامدا

**شوێنە پیرۆزەکان لەئیسلامدا** یان **سێ حەڕەمەکە** سێ شوێنی پەرستشن کە پێگە و پیرۆزیان لەشوێنەکانی تر زیاترە لەلای موسڵمانان، ئەوانیش بە ڕیزبەنیدی بریتین لە مزگەوتی حەرام لە مەککە دواتر مزگەوتی پێغەمبەر لە مەدینە دواتر مزگەوتی ئەقسا لە قودس.

## مزگەوتی حەرام

وێنۆک|مزگەوتی حەرام
مزگەوتی حەرام گەورەترین مزگەوتە لەسەر زەوی و پیرۆزترین و گرینیگترین مزگەوتە لەلای موسڵمانان، قیبلەی موسڵمانانە و لەنوێژدا ڕوو لە کەعبە دەکەن کە دەکەوێتە ناوەڕاستی مزگەوتەکەوە، ئاوی زەمزەم و مەقامی ئیبراھیم لەخۆدەگرێت، نوێژکردن تێیدا بە سەد ھەزار نوێژە. موسڵمانان بۆ حەجکردن ڕوویتێدەکەن.

## مزگەوتی پێغەمبەر

وێنۆک|مزگەوتی پێغەمبەر
دووەم گەورەترین و گرینگترین مزگەوتە لەلای موسڵمانان، لەلایەن پێغەمبەر محەممەد و ھاوەڵانیەوە دروست کراوە، نوێژکردن تێیدا بە ھەزار نوێژە، گۆڕی پێغەمبەر و ئەبووبەکری سدیق و عومەر کوڕی خەتتابی تێدایە.

## مزگەوتی ئەقسا

مزگەوتی ئەقسا سێیەم پیرۆزترین و سێیەم گرینگترین مزگەوتە لەلای موسڵمانان، دووەم مزگەوتە لەسەر زەوی دروستکرابێت لەدوای مزگەوتی حەرام، و یەکەم قیبلەی موسڵمانانە. 

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە پیرۆزەکان لەئیسلامدا
پۆل:ئیسلام
پۆل:مەککە
پۆل:مەدینە