open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ئیسین

**ئیسین** (بە سۆمەری: 𒉌𒋛𒅔𒆠) شوێنێکی شوێنەوارییە لە پارێزگای قادسیە لە عێراق، ھەڵکۆڵینەکان دەریان خستووە کە لە ڕابردوودا (شار-دەوڵەتێکی) گرنگ بووە.

## مێژووی توێژینەوەی شوێنەواری
ئیسین لەلایەن ستیڤن ھێربێرت لانگدۆنەوە سەردانی کرا بۆ ئەنجامدانی لێکۆڵینەوە، لەکاتێکدا لە ساڵی ١٩٢٤ لە کیش خەریکی ھەڵکەندن بوو، زۆربەی کارە شوێنەوارییە گەورەکانی ئیسین لە ١١ وەرزدا لە نێوان ساڵانی ١٩٧٣ بۆ ١٩٨٩ لەلایەن تیمێکی شوێنەوارناسانی ئەڵمانی بە سەرۆکایەتی بارتێل ھرۆدا ئەنجامدراون، لێکۆڵینەوەکان بەھۆی شەڕی کەنداو (١٩٩٠–١٩٩١) و شەڕی عێراق (٢٠٠٣ تا ٢٠١١) پچڕان وەک چۆن لە زۆرێک لە شوێنەکانی عێراقدا ڕوویدا، لە کۆتایی ھەڵکۆڵینەکانەوە باس لەوە دەکرێت کە تاڵانییەکی بەرفراوان لە شوێنەکەدا ڕوویداوە تەنانەت کاتێک تیمی ئەڵمانی دەستیان بە کارەکانیان کرد پێشتر ئەو شوێنە بە قورسی تاڵان کرابوو.

## ئیسین و ژینگەکەی
ئیسین نزیکەی ٢٠ میل (٣٢ کم) لە باشووری نیپورەوە دوورە، تەپۆڵکەیەکی نیشتەجێبوونە و نزیکەی ١٫٥ کیلۆمەتر درێژییەکەی و بەرزی ٨ مەتر (٢٦ پێ)یە.

## مێژوو
بەڵگە شوێنەوارییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە لە سەردەمی پێش مێژوو خەڵکی نیشتەجێبوو ھەبووە چونکە پارچەی گۆزەی سەردەمی ئوبەید و ئورووک بە شێوەیەکی بەرفراوان بەسەر شوێنەکەدا بڵاوبوونەتەوە، ھەروەھا ھەڵکۆڵینە شوێنەوارییەکان دەریان خستووە کە لە سەردەمی سەرھەڵدانی یەکەم شانشینەکان تا ڕادەیەک گرنگی ھەبووە، بە ھەمان شێوە لە سەردەمی شانشینی دووەم و سێیەمدا، بەڵگە شوێنەوارییەکان ئاماژەن بۆ بەردەوامبوونی نیشتەجێبوون دەدەن لە سەردەمی ئەکەدییەکاندا و دەقە نووسراوەکانیش ئەم بابەتە پشتڕاست دەکەنەوە، لە سەردەمی ئوری سێیەمدا لە زۆر نووسیندا ناوی ھاتووە و دوای کۆتایی ھاتنی دەسەڵاتی سۆمەرییەکان کە لەلایەن شانشینی سێیەمی ئورەوە نوێنەرایەتی دەکرا، ئیسین بووە میراتگری ئور لە حوکمڕانی سۆمەر و ئەکەددا و پێگەی ئەویش بەرزبووەوە، شارە گەورەکانی وەک ئوروک، ئور، ئێریدو، ئوما، لاگاش، کازاڵو و ئەوانی دیکەی ھەبوو و شانشینییەک بە ناوی شانشینی یەکەمی ئیسین بۆ ماوەی نزیکەی دوو سەدە و چارەکێک لەوێ حوکمڕانی دەکرد، پاشان لە ساڵی ١٧٩٤ی پێش زایین لە سەردەمی ڕیم سین پاشاکەیدا کەوتە ژێر کۆنترۆڵی شانشینی لارسا، بەڵام لە سەردەمی پاشا بەناوبانگەکەی بابلییەکان حەمورابی بە وردی لە ساڵی حەوتەمی حوکمڕانییەکەیەوە ملکەچی بنەماڵەی یەکەمی بابلی بوو، کۆمەڵێک تابلۆی گڵین دۆزرایەوە کە مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی پاشای بابل.

## ئاین
لە شاری ئیسین پانتێۆنێکی گەورە (کۆمەڵگەی خوداوەندەکان) دروست کرا کە تێیدا بنەماڵەی پیرۆزی خوداوەندەکان پێکھاتبوون لە خولا و ھاوسەرەکەی، بابل-زاک(pa-bel-zak)، «پا-بێل-زاک»، کوڕەکەی، دامو و کچەکەی(Damu)، گونورو (Gunuru) لە ئیسین و لە شارەکانی تری وەک ئور و ئوممەت قوربانییان بۆ دەکرا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
تاڵانچییە عێراقییەکان شوێنەوارەکان دەدڕێنن Edmund L. Andrews. نیویۆرک تایمز، ٢٣ی ئایاری ٢٠٠٣.

پۆل:مێژوو
پۆل:شوێنەوارناسیی عێراق
پۆل:پارێزگای دیوانیە
پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی عێراق
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ٣یەمی پ.ز
چوونەژوورەوە (سیستم)

وێنۆک| وێنەیەکی سکرینشۆت، ساتی چوونەژوورەوەی ویکیپیدیای ئینگلیزی
لە ئاسایشی کۆمپیوتەردا، **چوونەژوورەوە** ئەو پرۆسەیە کە تاکێک بەھۆیەوە دەستی دەگات بە سیستەمێکی کۆمپیوتەر بە ناسینەوە و ڕەسەنایەتی خۆی. بڕوانامەی بەکارھێنەر **بە** شێوەیەکی گشتی جۆرێکە لە ناوی بەکارھێنەر و وشەی نھێنی ھاوتا، و ئەم بڕوانامانە خۆیان ھەندێک جار بە *چوونەژوورەوە* ناودەبرێن. لە پراکتیکدا، سیستەمی پارێزراوی مۆدێرن زۆرجار پێویستیان بە فاکتەری دووەم ھەیە وەک پشتڕاستکردنەوەی ئیمەیڵ یان کورتەنامە بۆ ئاسایشی زیاتر. چوونەژوورەوەی کۆمەڵایەتی ڕێگە بە بەکارھێنەر دەدات کە ناسنامەی بەکارھێنەری ھەبوو لە خزمەتگوزاری تۆڕە کۆمەڵایەتییەکەوە بەکاربھێنێت بۆ چوونە ژوورەوە یان دروستکردنی ئەکاونتێک لە ماڵپەڕێکی نوێدا. کاتێک کە پێویست بە دەستگەیشتن نەماوە، بەکارھێنەر دەتوانێت **دەربچێت.**

## سەرچاوەکان
*
خزمەتگوزاریی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان

**خزمەتگوزاری تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان** () سەکۆیەکە بۆ دروستکردنی تۆڕی کۆمەڵایەتی یان تۆڕی پەیوەندی کە مرۆڤەکان ئارەزوو و چالاکیی و پاشخان و پەیوەندییەکانی خۆیان لە ژیانی ڕاستەقینەدا لە شێوەی گرووپی جیاوازدا ھاوبەش دەکەن. لەم خزمەتگوزاریانەدا ھەر کەسێک لە ڕێگەی ئەکاونتی تایبەتی خۆیەوە دەناسرێتەوە و لە ڕێگەی ئەمەوە مامەڵە لەگەڵ ئەو چالاکییانە دەکات کە دەتوانرێت ئەنجام بدرێت. زۆربەی ئەم تۆڕە کۆمەڵایەتیانە لە بەرنامە وێبییەکانەوە وەرگیراون کە لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە دەستیان پێدەگات.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ھەرزەکاری
پۆل:تەکنۆلۆژیا لە کۆمەڵگا
پۆل:ڕاژەکانی تۆڕی کۆمەڵایەتی
پۆل:لاوی
کۆمپیوتەری سەرمێز

**کۆمپیوتەری سەرمێز** () ئامێرێکی ئەلیکترۆنییە کە داتای خاو دەگۆڕێت بۆ داتای تێگەیشتوو و دیزاین کراوە بۆ بەکارھێنان لەسەر مێز لە ماڵەوە یان لە شوێنی کار، بە پێچەوانەی کۆمپیوتەرە گەورەکانی وەک لاپتۆپ و PDA. کۆمپیوتەری سەر مێزیش پێی دەوترێت مایکرۆکۆمپیوتەر. کۆمپیوتەری سەر مێز چوار جۆر ھەیە: کۆمپیوتەری ماڵەوە، یان کۆمپیوتەری کەسی، وێستگەی کارکردن، سێرڤەری ئینتەرنێت و کۆمپیوتەری تایبەت بە پەیوەندییەکان.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:کۆمپیوتەری تایبەت
سیاسەتی تێپەڕوشە

**سیاسەتی تێپەڕوشە** () کۆمەڵێک یاسایە کە بۆ بەرزکردنەوەی ئاسایشی کۆمپیوتەر داڕێژراون لە ڕێگەی ھاندانی بەکارھێنەران بۆ بەکارھێنانی وشەی نھێنی بەھێز و بەکارھێنانیان بە شێوەیەکی دروست. زۆرجار سیاسەتی وشەی نھێنی بەشێکە لە ڕێسا فەرمییەکانی ڕێکخراوێک و لەوانەیە وەک بەشێک لە ڕاھێنانی ھۆشیاری ئاسایش فێر بکرێت. یان سیاسەتی وشەی نھێنی تەنھا ئامۆژگارییە، یان سیستەمی کۆمپیوتەر بەکارھێنەران ناچار دەکەن پابەندبن پێیەوە. ھەندێک لە حکوومەتەکان چوارچێوەی ڕەسەنایەتی نیشتمانیان ھەیە کە پێداویستییەکانی ڕەسەنایەتی بەکارھێنەر بۆ خزمەتگوزارییە حکومییەکان دیاری دەکەن، لەوانەش پێداویستییەکانی وشەی نھێنی.

## سەرچاوەکان
*
ڤێرۆنیکا ڕۆت

**ڤێرۆنیکا ئان ڕۆت** ( لەدایکبووی ١٩ی ئابی ١٩٨٨) ڕۆماننووس و کورتەچیرۆکنووسێکی ئەمریکییە.

## ژیانی سەرەتایی
ڤێرۆنیکا ڕۆت لە ١٩ی ئابی ١٩٨٨، لە نیویۆرک لە دایک بووە، بەڵام لە بارینگتن، ئیلینۆی گەورە بووە. دایکی، باربرا ڕۆس، وێنەکێشە و لە بارینگتن نیشتەجێیە. کاتێک کە پێنج ساڵان بوو، دایک و باوکی لێک جیا بوونەتەوە. خوشک و براکەی لە ناوچەی شیکاگۆ دەژین. ڤێرۆنیکا بە ڕەچەڵەک ئەڵمانی و پۆڵەندییە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨
پۆل:زیندووان
پۆل:نووسەرانی ژنی خەیاڵی زانستی و فەنتازی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
پۆل:نووسەرانی خەیاڵی زانستیی ئەمریکی
پۆل:نووسەرانی نیویۆرکی
پۆل:ڕۆماننووسانی ژنی ئەمریکی
پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی ئەمریکی
پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم
پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
عەین کەرەم

**عەین کەرەم** (بە عیبری: עֵין כֶּרֶם)، گوندێکی شاخاوی مێژوویییە لە باشووری ڕۆژاوای قودس، لە ئێستادا گەڕەکێکە لە پەراوێزی شارە مۆدێرنەکە، لە ناوچەی قودس. شوێنی بنکەی پزیشکی ھەدەسەیە.

لە ساڵانی دەسەڵاتی عوسمانی و دواتر ئینگلیز لە فەلەستین، عەین کەرەم گوندێکی عەرەبی فەلەستینی بووە. لە کاتی شەڕی عەرەبی و ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٤٨دا لە دانیشتووانەکەی بێ دانیشتوو بوو. دوای جەنگ جارێکی دیکە بووەوە بە شوێنی نیشتەجێبوونی جوولەکەکان. ئەمڕۆ عەین کەرەم گەڕەکێکی بۆھێمی زیندووە لە قودس، ژمارەی دانیشتووانەکەی ٢٠٠٠ کەسە (٢٠١٠). ئاستێکی زۆر بەرزی ڕەسەنایەتی پاراستووە، ژینگەی سروشتییەکەی وەک خۆی ماوەتەوە و خانووە کۆنەکانی تا ئێستاش نیشتەجێن و پارێزراون. ساڵانە سێ ملیۆن سەردانیکەری بۆ خۆی ڕادەکێشێت کە یەک لەسەر سێیان حاجین لە سەرانسەری جیھان. شانبەشانی شوێنەوارە ئایینییەکانی، عەین کەرەم بە دیمەنە ھونەرییە جوانەکان و چێشتلێنان و مۆسیقاکانیش ناسراوە.

## دەوڵەتی ئیسرائیل
وێنۆک|عەین کەرێم، ١٩٥٤
دوای کۆتایی ھاتنی شەڕ، ئیسرائیل گوندەکەی خستە ناو سنووری شارەوانییەکانی قودسەوە. عەین کەرەم یەکێک بوو لەو کەمترین ناوچە عەرەبییە بێ دانیشتووانەی کە لە شەڕەکەدا ڕزگاریان بوو و زۆربەی بیناکانی وەک خۆیان بوون. ماڵە جێھێڵراوەکان لەگەڵ کۆچبەری نوێ نیشتەجێ کران، زۆربەیان جوولەکە میزرایییەکان بوون کە لە وڵاتانی عەرەبی ھەڵھاتن کە لە کاتی شەڕەکەدا شەڕی عەرەبی و ئیسرائیلیان کرد، واتە جوولەکەکانی عێراق و میسر بەڵام لە یەمەنیشەوە. بەدرێژایی ساڵان کەشوھەوای بووکۆلیکی دانیشتووانێکی پیشەسازی و پیشەسازییەکانی بۆ لای خۆی ڕاکێشا. ئەمڕۆ گەڕەکێکی بۆھێمی زیندووە لە قودس، زۆرێک لە ھونەرمەندان و گەنجان و گەشتیاران بۆ لای خۆی ڕادەکێشێت.

لە ساڵی ١٩٦١دا، ھەدەسا سەنتەری پزیشکی خۆی لەسەر لووتکەی گردێکی نزیک دروست کرد، لەوانە سەنتەری پزیشکی ھەدەسا و زانکۆی عیبری قودس قوتابخانەکانی پزیشکی، پزیشکی ددان، پەرستاری و دەرمان ناسی.

## سەرچاوەکان

پۆل:مێژووی ئیسرائیل بەپێی شوێن
پۆل:شارە پیرۆزەکان
کتێبخانەی نیشتمانی ئیسرائیل

**کتێبخانەی نیشتمانی ئیسرائیل** (بە عیبری: הספרייה הלאומית) کتێبخانەی تایبەتە بە کۆکردنەوەی گەنجینەی کولتووری ئیسرائیل و میراتی جوولەکەکان. کتێبخانەکە زیاتر لە ٥ ملیۆن کتێبی تێدایە، و دەکەوێتە کۆمەڵگەی حکومی (کیریات حەمەمشالە) لە نزیک کنێست.

کتێبخانەی نیشتمانی خاوەنی گەورەترین کۆمەڵەی جیھانی ھیبریکا و جودایکایە، و کۆگای چەندین دەستنووس و کتێب و شوێنەوارە دەگمەن و ناوازەیە.

## دۆخی یاسایی کتێبخانەی نیشتمانی (٢٠٠٧)
لە ساڵی ٢٠٠٧ کتێبخانەکە بە فەرمی وەک کتێبخانەی نیشتمانی دەوڵەتی ئیسرائیل ناسێندرا دوای پەسەندکردنی یاسای کتێبخانەی نیشتمانی. یاساکە کە لە ٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٨ کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە، ناوی کتێبخانەکەی گۆڕی بۆ «کتێبخانەی نیشتمانی ئیسرائیل» و بە شێوەیەکی کاتی کردە کۆمپانیایەکی لاوەکی زانکۆکە، دواتر بووە کۆمپانیایەکی تەواو سەربەخۆی بەرژەوەندی کۆمەڵایەتی، کە بە ھاوبەشی لەلایەن حکوومەتەوە خاوەندارێتی دەکرێت لە ئیسرائیل (٥٠٪)، زانکۆی عیبری (٢٥٪) و ڕێکخراوەکانی دیکە.

## باڵەخانەی نوێ
وێنۆک|کتێبخانەی نیشتمانی ئیسرائیل (بینایەکی نوێ)
لە ساڵی ٢٠١٤دا پڕۆژەی ماڵێکی نوێی کتێبخانە لە قودس پەردەی لەسەر لادرا. بیناکە ٣٤ ھەزار مەتر چوارگۆشەیە، لەلایەن کۆمپانیای تەلارسازی ھێرزۆگ و دی میرۆن کە بنکەکەی لە بازل دیزاین کراوە. مەراسیمی دانانی بەردی بناغە لە ساڵی ٢٠١٦ بەڕێوەچوو، ڕێکەوتی تەواوکردنی چەندین جار دواخرا و بینای کتێبخانەی کۆن لە گیڤات ڕام بەردەوام بوو لە بەکارھێنانی تا ئەیلوولی ٢٠٢٣. بۆنە گەورەکانی کردنەوەی کە پلانی بۆ دانرابوو بۆ ھەفتەی ٢٢ی تشرینی یەکەم ھەڵوەشایەوە بەھۆی… شەڕی ئیسرائیل و حەماس لە ساڵی ٢٠٢٣ و بینا نوێیەکە لە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ دەرگاکانی بەڕووی خەڵکدا کردەوە، بەھۆی سنوورداربوونی پەیوەست بە شەڕەوە خزمەتگوزاری و توانای سنووردار بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:کتێبخانە نەتەوەییەکان
پۆل:کتێبخانە گشتییەکان
یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨

**یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨** کۆتا یاری جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨ بوو، کە ٢١ەمین خولی کێبڕکێی فیفا بۆ ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی تۆپی پێ بوو. یارییەکە لە ١٥ی تەممووزی ٢٠١٨ لە یاریگای لوزنیکی لە شاری مۆسکۆ لە ڕووسیا لە نێوان ھەردوو وڵاتی فەرەنسا و کرواتیا ئەنجامدرا. پاڵەوانێتییەکە لە ڕووسیای میواندار و ٣١ ھەڵبژاردەی دیکە پێکھاتبوو. ٣٢ ھەڵبژاردەکە لە قۆناغی کۆمەڵەکاندا ڕکابەرییان کرد، لەو قۆناغەدا ١٦ ھەڵبژاردە سەرکەوتنیان بۆ بۆ قۆناغی ١٦ بەدەستھێنا. لە ڕێگای گەیشتن بە یاریی کۆتاییی، فەرەنسا لە کۆمەڵەی سێیەمدا پلەی یەکەمی بەدەستھێنا، بە دوو بردنەوە و یەکسانبوون، دوای ئەوە لە قۆناغی ١٦دا لە ئەرژەنتین و لە قۆناغی چارەکی کۆتایی ئۆروگوای و لە قۆناغی پێش کۆتاییدا لە بەلجیکای بردەوە. کرواتیا بە سێ بردنەوە پلەی یەکەمی کۆمەڵەی چوارەمی بەدەستھێنا، پێش ئەوەی لە قۆناغی ١٦دا لە دانمارک بباتەوە و لە قۆناغی چارەکی کۆتاییدا لە ڕووسیا بباتەوە – ھەردووکیان لە ڕێگەی لێدانەکانی یەکلاکەرەوە و دواتر لە قۆناغی پێش کۆتایی ئینگلتەرا بردەوە. یاریی کۆتاییی لە بەردەم ٧٨ ھەزار و ١١ ھاندەر بەڕێوەچوو کە زیاتر لە ملیارێک کەس لە تەلەڤیزیۆنەکانەوە بینەری بوون و ناوبژیوانی یارییەکە نێستۆر پیتانای ئەرژەنتینیی بوو.

لە گێمی یەکەم ماریۆ مانزۆکیچ یارزانی کرواتی لە خولەکی "١٨" بە ھەڵە گۆڵی یەکەمی یارییەکەی لە خۆیان تۆمارکرد و فەڕەنسای بە گۆڵیێک پێشخست. پێش ئەوەی کە یاریزان ئیڤان پێریشیچ ئەنجامەکە یەکسان بکاتەوە. دوای ماوەیەکی کەم، فەرەنسا لێدانی سزای پێدرا کاتێک پیتانا بڕیاریدا کە پێریشیچ بە ئەنقەست مامەڵەی لەگەڵ تۆپەکەدا کردووە. بڕیارەکە لە ئەنجامی ڕاوێژکاری لەگەڵ یاریدەدەری ناوبژیوانی ڤیدیۆیی، کە بۆ یەکەمجار لە مۆندیالێکدا لە پاڵەوانێتی ٢٠١٨ بەکارھێنرا. بڕیارەکە لەلایەن ھەندێک لە شارەزایانی وەک ئالان شیرەرەوە ڕەخنەی لێگیرا، لەکاتێکدا ھەندێکی دیکەی وەک کریس وادل پێیانوابوو ڕاستە. ئەنتوان گریزمان لێدانەکەی جێبەجێ کرد و توانی گۆڵ تۆماربکات. ئەنجامی گێمی یەکەم بە ٢–١ لە بەرژەوەندی فەڕەنسا کۆتایی ھات. لە خولەکی ٥٩دا ئەو پێشکەوتنەیان درێژکردەوە، دوای ئەوەی پۆڵ پۆگبا گۆڵی سێیەمی تۆمارکرد. کیلیان مباپێ گۆڵی چوارەمی فەڕەنسا لە دەرەوەی ناوچەی سزا تۆمارکرد و، بووە دووەم لاو کە گۆڵی لە یاری کۆتایی جامی جیھانییدا تۆمارکردبێت دوای پێلێ لە ساڵی ١٩٥٨, پێش ئەوەی ماندوکیچ سوود لە ھەڵەیەکی ھوگۆ لۆریس وەربگرێت و گۆڵی دووەمی بۆ کرواتیا تۆمار بکات و یارییەکە بە ئەنجامی ٢–٤ کۆتایی ھات.

فەڕەنسا دووەم نازناوی لە مێژووی خۆیدا بەرزکردەوە، دوای سەرکەوتنەکەی لە ساڵی ١٩٩٨ کە میواندار بوو. گریزمان وەک باشترین پیاوی یارییەکە دەستنیشانکرا، لە بەرامبەردا لۆکا مۆدریچی کرواتی خەڵاتی تۆپی زێڕینی پێبەخشرا وەک باشترین یاریزانی نایابی فیفا. پاڵەوانی بەرگریکاری جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ ئەڵمانیا بوو. لە قۆناغی کۆمەڵەکان دەرکرا پاش ئەوەی لە دوای سوید و مەکسیک و کۆریای باشوورەوە پلەی چوارەمی کۆمەڵەکەی بەدەستھێنا.

## سەرچاوەکان

* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
*
ئەبوو حەمزەی قورشی

**ئەبوو حەمزەی قورشی** وتەبێژی پێشووی دەوڵەتی ئیسلامی بوو دوای کۆچی دوایی ئەبوو حەسەنی موھاجیر لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ دامەزراوە، بۆ یەکەمجار لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ ناوی ڕاگەیەندرا لە وتارێکی دەنگیدا کە لەلایەن دامەزراوەی فورقان بەرھەم ھێنرا بەناونیشانی: «وَمَنْ أَوْفَى بِمَا عَاهَدَ عَلَيْهُ اللَّهَ فَسَيُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا» بە کوردی: «و ھەر کەسێک وەفای ھەبێت بەرامبەر بەو عەھد و بەڵێنەی کە بەخوای گەورەی داوە ئەوە خوای گەورە ئەجر و پاداشتێکی زۆر گەورەی ئەداتەوە کە بەھەشتە». و ناسنامەی ناوبراو بە «شێخ موھاجیر ئەبوو حەمزەی قورشی» ناسێندرا. 

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ٢٠٢١
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢٠ەم
ئەبوو حەسەنی موھاجیر

**ئەبوو حەسەنی موھاجیر** وتەبێژی فەرمیی پێشووی دەوڵەتی ئیسلامییە، دوای ئەویش ئەبوو حەمزەی قورشی جێی گرتەوە، وەک وتەبێژی فەرمی بۆ شوێنگرتنەوەی ئەبوو محەممەد عەدنانی دەستنیشانکرا، کە لە ھێرشێکی ئاسمانی ھاوپەیمانی نێونەتەوەیی بۆ سەر حەلەب لە ٣٠ی ئابی ٢٠١٦ کوژرا.

## مردن
ئەبوو حەسەنی موھاجیر لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ لەگەڵ چوار کەسی دیکە کوژرا، کاتێک ھێزەکانی ئەمەریکا ھێرشێکی ئاسمانییان لە عەین بەیزا لە نزیک جەرابلوس لە باکووری ڕۆژاوای سووریا و نزیک سنووری تورکیا ئەنجامدا. ئەمەش دوای کەمتر لە ٢٤ کاتژمێر لە کوژرانی ئەبووبەکر بەغدادی لە ھێرشێکی ئەمریکی بۆ سەر بارەگاکەی لە پارێزگای ئیدلبی سووریا ھات. ئەبوو حەسەنی موھاجیر بە سەرکردەیەکی دیاری داعش و دەستی ڕاستی ئەبووبەکر بەغدادی وەسف دەکرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ٢٠١٩
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧
پۆل:ئەندامانی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)
مزگەوتی محەممەد عەلی

**مزگەوتی محەممەد عەلی** ( ) مزگەوتێکە دەکەوێتە قەڵای قاهیرە لە میسر و لەلایەن محەمەد عەلی پاشا لە نێوان ساڵانی ١٨٣٠ بۆ ١٨٤٨ درووستکراوە.

ئەم مزگەوتە عوسمانییە دەکەوێتە سەر لوتکەی قەڵای سەلاحەددین/قەڵای قاهیرە، گەورەترین مزگەوتە کە لە نیوەی یەکەمی سەدەی نۆزدەهەمدا دروستکراوە، بەهۆی منارەکانییەوە مزگەوتەکە بە دەرکەوتووترین مزگەوتی قاهیرە دادەنرێن.

مزگەوتەکە بۆ یادی توسون پاشا, کوڕە گەورەکەی محەمەد عەلی دروستکراوە کە لە ساڵی ١٨١٦ کۆچی دوایی کردووە.

مزگەوتەکە لە پاڵ قەڵای قاهیرە کە لە تەک یەکترین، بە دیارترین شوێنە گەشتیارییەکانی قاهیرە دادەنرێن.

## گەلەری

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
پۆل:مزگەوتەکانی قاھیرە
ھونگ جا

**ھونگ جا** (洪家)، **ھونگ کوین** (洪拳)، یان **ھونگ جا کوێن** (洪家拳). ھونەرێکی جەنگی چینیی باشوورە و سەر بە شێوازەکانی شاوڵینی باشوورە. تایبەتمەندییەکانی ھونگ جا کاردانەوەی بەھێزن، بەتایبەتی شێوازی ئەسپ، یان "si ping ma" (四平馬)، و تەکنیکەکانی دەستی بەھێز، بەتایبەتی دەستی پرد و چنگە پڵنگ. بە شێوەیەکی نەریتی، خوێندکاران لە ھەر شوێنێک لە چەند مانگێکەوە تا سێ ساڵ لە ڕاھێناندا بەسەر دەبەن تا فێردەبن، زۆرجار تەنھا لە شێوازی ئەسپدا لە نیو کاتژمێرەوە تا چەند کاتژمێرێک لە یەک کاتدا دادەنیشن، پێش ئەوەی فێری ھەر شێوازێکی تری ھونەرەکە ببن. پاشان ھەر شێوازێکی تر دەتوانێت ساڵێک یان زیاتری پێبچێت بۆ فێربوون، لە سەردەمی ئێستادا ئەم شێوازەی فێرکردن بەگشتی بە ناکرداری دادەنرێت بۆ خوێندکاران، بەڵام ھەندێک لە ڕاھێنەران ھێشتا ڕێنمایییە دووبارەکان پەیڕەو دەکەن و ڕاھێنانی ئەسپ و چەند ڕاھێنانێکی دیکە دەکەنە زۆربەی پێش ڕاھێنانە سەرەتایییەکانیان. ھەندێک جار ھونگ جا بە ھەڵە سەیری دەکرێت لەوەی ھونەرێکی دەرەکییە واتە پشت بە ھێزی فیزیکی دڕندە و ئەشکەنجەدان دەبەستێت، بەڵکو ئامانجی **ھونگ جا** بەرەوپێش بردنی فێرخوازەکەیە و پتەوکردنی جەستەیەتی.

## سەرچاوە مێژوویییەکان
وێنۆک|دوو مامۆستای گەورەی پەرستگای شاولین، شی دیرو (شۆن شیانگیانگ لیو) و شی دییانگ (شی وانفینگ) کە نەوەی کۆچکردوو مامۆستای پەرستگای شاولین، شی سوشین سەرەتای دروستبوونی ھونگ جا دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٧ لە باشووری چین. لە ئەفسانەکاندا ھاتووە کە دەروێشێکی شاولین، بە ناوی جی سین سیم سی دڵی سەرھەڵدانی ھونەری ھونگ جایە. جی سین سیم سی لە سەردەمی شەڕکردن لە شانشینی چینگدا لە ژیاندا بووە، ئەو لە سەردەمێکدا کە پەرستگای شاولین بووەتە پەناگەیەک بۆ ئەو کەسانەی کە دژی چینی دەسەڵاتدار بوون (مانچوسەکان)، ئەمەش ڕێگەی پێدەدا پەرە بەم ھونەری شەڕکردنە بدات. کاتێک پەرستگای شاولین سووتێنرا، زۆرێک لەگەڵ ئەودا بەرەو پەرستگای شاولین کە سەر بە باشوورە لە پارێزگای فۆکین لە باشووری چین ھەڵھاتن. لەوێدا پێدەچێت جی سین سیم سی چەند کەسێکی ڕاھێنابێت (لەنێویاندا دەروێشە نا بوودایییەکان) و لەوێدا ئەم ھونەرە پەرەی سەندبێت.

## ھونگ کوین و ھونگ جا
سیستەمە جیاوازەکانی ھونگ جا جیاوازییەکی زۆریان ھەیە لە شێوازەکانی شەڕکردن و ھەڵبژاردنی چەکەکان، تەنانەت لەناو ڕەچەڵەکی وۆنگ فی-ھۆنگدا، بۆیە ھونگ جا تەنیا یەک شێوازی تایبەتی نییە و فرە شێوازی تر لەخۆدەگرێت وەک ھونگ کوین، ھونگ جاگو و زۆری تر.

## سەرچاوەکان
 

پۆل:شەڕکردن بەپێی چەشن
پۆل:شەڕکردن
پۆل:ھونەرە جەنگییە چینییەکان
پێرستی ڕاھێنەرە براوەکانی جامی جیھانیی فیفا

[alt=|وێنۆک|[ڤیتۆریۆ پۆپسۆ تاکە ڕاھێنەرە دووجار نازناوی جامی جیھانیی بەدەستھێنابێت.]]
جامی جیھانیی فیفا بە بەناوبانگترین پاڵەوانێتی تۆپی پێی یەکێتییەکان دادەنرێت لە جیھاندا. ھەشت ھەڵبژاردە لە ٢٢ خولی ڕابردوو نازناوەکەیان بەرزکردووەتەوە. بەڕازیل پێنج جار سەرکەوتنی بەدەستھێناوە، دوای ئەویش ئەڵمانیا و ئیتاڵیا ھەریەکەیان چوار نازناویان بەدەستھێناوە؛ ئەرژەنتین سێ نازناو، فەرەنسا و ئۆروگوای، ھەریەکەیان دوو نازناویان بەدەستھێناوە؛ و ئینگلتەرا و ئیسپانیا، ھەریەکەیان یەک نازناویان ھەیە. ڕۆڵی ڕاھێنەر ھەڵبژاردنی پێکھاتەی جامی جیھانیی فیفا و پەرەپێدانی تاکتیکی ھەڵبژاردەکەیە.

ئەلبێرتۆ سوپیچی سەرکردایەتی ھەڵبژاردەی ئۆروگوای کرد لە لە یەکەمین جامی جیھانیی ساڵی ١٩٣٠. ڤیتۆریۆ پۆپسۆ تاکە کەسە کە دوو جار وەک ڕاھێنەر نازناوی جامی جیھانیی بەدەستھێناوە، لە ساڵانی ١٩٣٤ و ١٩٣٨ لەگەڵ ئیتاڵیا. ٢١ ڕاھێنەری جیاواز نازناوی جامی جیھانییان بەدەستھێناوە و سەرجەم ڕاھێنەرە براوەکان سەرکردایەتی ھەڵبژاردەی وڵاتەکەی خۆیان کردووە. پێنج ڕاھێنەر جارێک وەک براوە و جارێک پلەی دووەمیان وەرگرتووە؛ ھێلموت شۆن (براوە لە ساڵی ١٩٧٤، پلەی دووەم لە ساڵی ١٩٦٦) و فرانتس بێکنباوەر (براوە لە ساڵی ١٩٩٠، پلەی دووەم لە ساڵی ١٩٨٦) بۆ ئەڵمانیای ڕۆژاوا، کارلۆس بیلاردۆ (براوە لە ساڵی ١٩٨٦، پلەی دووەم لە ساڵی ١٩٩٠) بۆ ئەرژەنتین، ماریۆ زاگالۆ (براوە لە ساڵی ١٩٧٠، پلەی دووەم لە ساڵی ١٩٩٨) بۆ بەرازیل، و دیدی دیشاپ (براوە لە ساڵی ٢٠١٨، پلەی دووەم لە ساڵی ٢٠٢٢) بۆ فەرەنسا.

سێ لەوانە ھەم وەک یاریزان ھەم وەک ڕاھێنەر پاڵەوانێتییەکەیان بەدەستھێناوە؛ زاگالۆ (وەک یاریزان لە ساڵانی ١٩٥٨ و ١٩٦٢، وەک ڕاھێنەر لە ساڵی ١٩٧٠)، بێکنباوەر (وەک یاریزان لە ساڵی ١٩٧٤، وەک ڕاھێنەر لە ساڵی ١٩٩٠) و دیدییە دیشامپس (وەک یاریزان لە ساڵی ١٩٩٨، وەک ڕاھێنەر لە ساڵی ٢٠١٨). ھەروەھا ھەردوو بێکنباوەر و دیشامپ کاپتنی تیپەکانیان بوون کاتێکدا وەک یاریزانێک جامی جیھانییان بەدەستھێنا.

## ڕاھێنەرە براوەکان

}
|-
| style="text-align: center;" | ٢٠٠٢
! scope="row" | 
| 
| 
|-
| style="text-align: center;" | ٢٠٠٦
! scope="row" | 
| 
| 
|-
| style="text-align: center;" | ٢٠١٠
! scope="row" | 
| 
| 
|-
| style="text-align: center;" | ٢٠١٤
! scope="row" | 
| 
| 
|-
| style="text-align: center;" | ٢٠١٨
! scope="row" | 
| 
| 
|-
| style="text-align: center;" | ٢٠٢٢
! scope="row" | 
| 
| 
|}

## بەپێی ڕەگەزنامە

## سەرچاوەکان
دوگمەی ڵایک

**دوگمەی ڵایک** () تایبەتمەندییەکە لە نەرمەکاڵاکانی پەیوەندیکردن وەک تۆڕەکانی خزمەتگوزاری کۆمەڵایەتی یان مەکۆکانی گفتوگۆ, ھەروەھا ماڵپەڕ و بلۆگەکانی ھەواڵ، کە بەکارھێنەر دەتوانێت ئارەزووی خۆی یان پشتگیری خۆی بۆ ھەندێک ناوەڕۆک نیشان بدات بە بەکارھێنانی ئەم دوگمەیە. ئەو پێشکەشکارانەی خزمەتگوزاری ئینتەرنێت کە ئەم تایبەتمەندییە بەکاردەھێنن بەزۆری ژمارەی لایکەکانی بەکارھێنەران بۆ ھەر پارچە ناوەڕۆکێک پیشان دەدەن و ئەم پیشاندانیش ڕەنگە تەواو بێت یان تەنھا بەشێک بێت لێی. دوگمەی لایک کەمێک بەدیلە بۆ ڕێگاکانی تری دەربڕینی کاردانەوە بەرامبەر ناوەڕۆک، وەک نووسینی کۆمێنتێک لەگەڵ وەڵامێک. ھەروەھا ھەندێک لە ماڵپەڕەکان دوگمەی **دیسڵایکیان** ھەیە کە بەکارھێنەر دەتوانێت ئاماژە بە ھەڵوێستی نەرێنی، بێلایەن یان ئەرێنی خۆی بکات. ماڵپەڕی دیکەش ھەن کە ڕێگەی ئاڵۆزتریان ھەیە بۆ دەربڕینی ھەڵوێستی بەکارھێنەران، بۆ نموونە ئامرازی دەنگدانی پێنج ئەستێرە یان دوگمەی کاردانەوە، کە بەکاردێت بۆ نیشاندانی مەودای بەرفراوانتر لە ھەڵوێستی بەکارھێنەران بەرامبەر بە ناوەڕۆک.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:نیولۆجیزمەکانی دەیەی ٢٠٠٠
ئیمان ڤیلانی

**ئیمان ڤێلانی** ()(لەدایکبووی ١٢ی ئابی ٢٠٠٢) ئەکتەر و نووسەری کەنەدییە. بە ڕۆڵی کامالا خان لە زنجیرە کورتی گەردوونی سینەمایی مارڤڵ بە ڕۆڵی خاتوو مارڤڵ (٢٠٢٢) و فیلمی مارڤێڵز (٢٠٢٣) ناسراوە.

## ژیانی سەرەتا
ڤێلانی لە شاری کەراچی پایتەختی پاکستان لەدایک بووە

‏، کاتێک تەمەنی ساڵێک بووە ڕووی لە کەنەدا کردووە، و وەک موسڵمانێکی شیعەی ئیسماعیلی گەورە بووە. دەرچووی قوتابخانەی ئامادەیی یونیونڤیل لە شاری مارکام لە ویلایەتی ئۆنتاریۆ. ڤێلانی وەک ئەندامی لیژنەی چالاکی قوتابی داهاتووی تی ئای ئێف ئێف لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی تۆرۆنتۆ بۆ ساڵی ٢٠١٩ هەڵبژێردرا. پێش ئەوەی لە کورتە زنجیرەی خاتوو. مارڤڵ ڕۆڵ بگێڕێت پێش کۆتای ساڵی خوێندنی، ڤێلانی پلانی دانابوو بچێتە زانکۆی کۆلێژی هونەر و دیزاینی ئۆنتاریۆ بە گرنگیدان بە میدیای یەکگرتوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٢
پۆل:زیندووان
زینۆبیا شرۆف

‏

**زینۆبیا شرۆف** (؛ لەدایکبووی ٢٧ی ئایاری ١٩٦٥) ئەکتەری ئەمریکییە و لەدایک بووە لە هیندستان. شرۆف زیاتر لە ٣٠ ساڵە ئەکتەر و نووسەر و هونەرمەندی فێرکاری و کۆمیدی سەرشانۆ بووە و بە ڕۆڵی لە فیلمی نەخۆشە گەورەکە لە ساڵی ٢٠١٧ ناسراوە، هەروەها وەک مونیبا خان لە زنجیرە تەلەفزیۆنییەکانی خاتوو مارڤڵ(٢٠٢٢) و مارڤڵس(٢٠٢٣) لە بەرهەمهێنانی دیزنی+.

## ژیانی سەرەتا
شرۆف لە خێزانێکی پارسی لە باشووری بۆمبای گەورە بووە، لە شوێنێک کە ئێستا بە مومبای ناسراوە.

## پیشە
شرۆف لە تەمەنی شانزە ساڵییەوە وەک مۆدێلێکی بازرگانی دەستی بە کاری پیشەیی کردووە. دوای حەوت ساڵی سەرکەوتوو وەک مۆدێل، گۆڕی بۆ نواندن. لە شاری مومبای لە ژێر ڕاهێنەری مرواری پادامسی دەستی بە نواندن کرد. پاشان ڕووی لە خوێندنی نواندن کرد لە بازنەی شاری نیویۆرک لە قوتابخانەی شانۆی چوارگۆشە. هەر زوو دوای ئەوە، لە شانۆی برادۆی کاستیلۆ دەرکەوت، لەوێ چەندین ڕۆڵی وەک نۆرا لە فیلمی ماڵی بووکەڵەیەک لە نووسینی هێنریک ئیبسن بۆ هاینر مۆلەری ئاڤانگاردی ئەڵمانی بینی.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ھیندی
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا
پۆل:ژنە کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکان
پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی مومبای
ئەستێرە (پۆڵێن)

پۆلێنکردنی **ئەستێرە** (). جۆرێکە لە پێوەرەکانی ھەڵسەنگاندن کە کەڵک لە شێوەی ئەستێرە یان ھێمای تایپۆگرافی ھاوشێوەی بەکاردەھێنێت. لەلایەن پێداچوونەوەکارانەوە بۆ ڕیزبەندیکردنی شتەکانی وەک فیلم، بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی، چێشتخانە و ھۆتێلەکان بەکاردەھێنرێت. بۆ نموونە، سیستەمێکی یەک بۆ پێنج ئەستێرە بە شێوەیەکی باو لە ڕیزبەندی ھۆتێلەکاندا بەکاردەھێنرێت، لەگەڵ پێنج ئەستێرە کە بەرزترین ڕیزبەندییە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پلەکانی سەربازی
دوگمەی ڵایکی فەیسبووک

**دوگمەی ڵایکی فەیسبووک** () دوگمەیەکە کە بەکارھێنەران دەتوانن بەکاری بھێنن بۆ دەربڕینی لایکەکانیان بۆ ھەندێک ناوەڕۆک لە سەکۆی فەیسبووکدا. لە سەرەتای دەستپێکردنییەوە دوگمەی «لایک» بووەتە ئایکۆنێکی بەناوبانگ لە ئینتەرنێتدا و بووەتە بەشێکی دانەبڕاو لە ئەزموونی بەکارھێنەرانی فەیسبووک.

کاتێک بەکارھێنەران کلیک لەسەر دوگمەی لایک دەکەن، ئایکۆنی لایکەکەیان لە تەنیشت ناوەڕۆکەکەوە بە ئاشکرا پیشان دەدرێت، جا چ وێنەیەک بێت، پۆستێک بێت، یان کۆمێنتێک بێت. دوگمەی «لایک»یارمەتی بەرەوپێشبردنی کارلێکی کۆمەڵایەتی دەدات و ڕێگەیەکی سادە دەدات بە بەکارھێنەران بۆ دەربڕینی ئەوەی کە حەزیان لەو ناوەڕۆکەیە کە دەیبینن.

دوگمەی لایک بەشێکی سەرەکییە لە کارلێکی بەکارھێنەر لەگەڵ ناوەڕۆکی فەیسبووک و کاریگەرییەکی زۆری لەسەر شێوازی ھاوبەشکردن و پەیوەندیکردنی ناوەڕۆک لە سایتەکانی سۆشیال میدیادا ھەبووە. ئەم ئایکۆن و کارلێکانە بەشێکی گرنگن لە چۆنییەتی دەربڕینی بەکارھێنەران و کارلێککردن لەگەڵ ناوەڕۆکی دیجیتاڵی.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:فەیسبووک
ھامپتن، ڤیرجینیا

**ھامپتن** () شارێکە لە ویلایەتی ڤێرجینیا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێری ساڵی ٢٠١٠دا ١٣٧ ھەزار و ٤٣٦ کەس بووە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٦١٠
پۆل:شارەکانی ڤیرجینیا
سەکۆی فەیسبووک

وێنۆک|ڕاست|alt=سەکۆی فەیسبووک|سەکۆب فەیسبووک
**سەکۆی فەیسبووک** () کۆمەڵێک خزمەتگوزاری و ئامراز و بەرھەمە کە لەلایەن خزمەتگوزاری تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووکەوە پێشکەش دەکرێت بۆ گەشەپێدەرانی لایەنی سێیەم بۆ دروستکردنی بەرنامە و خزمەتگوزارییەکانی خۆیان کە دەستیان بە داتاکانی فەیسبووک دەگات.

پلاتفۆرمی ئێستای فەیسبووک لە ساڵی ٢٠١٠ دەستی بەکارەکانی کردووە. پلاتفۆرمەکە کۆمەڵێک ڕووکار و ئامرازی بەرنامەسازی پێشکەش دەکات کە گەشەپێدەران دەتوانن لەگەڵ «گرافیکێکی کۆمەڵایەتی» کراوەدا لە پەیوەندییە کەسییەکان و شتەکانی دیکەی وەک گۆرانی و شوێن و لاپەڕەکانی فەیسبووک یەکبگرن. بەرنامەکانی facebook.com و ماڵپەڕە دەرەکییەکان و ئامێرەکان ھەموویان ڕێگەیان پێدراوە بچنە ناو گرافەکەوە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:فەیسبووک
پۆل:میدیای کۆمەڵایەتی
ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ٢٠٢٤)

**ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا** کە ھەروەھا بە **ئەڤەتار: ئەفسانەی ئانگ** ناسراوە، زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی خەیاڵی سەرکێشیی ئەمریکییە کە لە ٢٢ی شوباتی ساڵی ٢٠٢٤ یەکەم وەرزی لێ پەخش کرا. وەرگێڕانێکی ڕاستەوخۆیە لە زنجیرە ئەنیمەیشنە ڕەسەنەکەی بە ناوی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا کە لە ساڵی ٢٠٠٥ بڵاوکرایەوە و سێ وەرزی لێ بەرھەمھێنرا. بۆ یەکەمجار لە مانگی ئەیلوولی ساڵی ٢٠١٨ دەربارەی ئەم زنجیرەیە لە میدیاکان بڵاوکرایەوە، بە کاستی پڕ ئەستێرە، لەوانە: گۆردن کۆرمەر، داڵاس لیو، گیاوێندیۆ، ئیان ئۆسلی، پاوڵ سون-ھیونگ لی، ئێلیزابێت یوو، دانیاڵ دای کیم و کێن لیونگ.

یەکەم ئەڵقەی زنجیرەکە لە ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٤ بۆ یەکەمجار لە تۆڕی نێتفلیکس بڵاوکرایەوە، و لە سەرەتاشدا لە ھەشت ئەڵقە پێکدێت.

## پوختە
وێنۆک|نەخشەی جیھانی ئەڤەتار
زنجیرەکە لە جیھانێکی (بڕوانە جیھانی ئەڤەتار) خەیاڵی ئاڵۆزی نێو جەنگ دەست پێدەکات کە کەسانی تایبەت (ئەو کەسانەی توانای ملکەچپێکردنی توخمەکانیان ھەیە) دەتوانن یەکێک لە چوار توخمە سەرەکییە یەکەمەکان ئاو، زەوی (خاک)، ئاگر، یان ھەوا ملکەچپێبکەن (دروستی بکەن، کۆنتڕۆڵی بکەن و دەستکاری بکەن). ئانگ، کە ھەڵبژێردراوە وەک ئەڤەتار و دواھەمین ملکەچپێکەری ھەوای زیندووە، ھەروەھا پردی پەیوەندی نێوان جیھانی فیزیکی و ڕۆحییە، و تاکە کەسە کە توانای ملکەچپێکردنی ھەر چوار توخمەکەی ھەیە. ئەڤەتار پارێزگاری لە ڕێکخستنی جیھان و سروشت دەکات بۆ ھێنانەدی ئاشتی، ئانگ بەرپرسیارێتی کۆتاییھێنان بە داگیرکاری دیکتاتۆریی نەتەوەی ئاگری لەسەرشانە. لەگەڵ ھاوڕێ نوێیەکانی کاتارا و سۆکا، دەست دەکات بە شارەزابوون و ڕاھێنانکردن لە سێ توخمە سەرەکییەکەی تر، ئەمە لە کاتێکدایە لەلایەن زوکۆ، شازادەی دەرکراوی نەتەوەی ئاگر ڕاو دەنرێت، و ھەوڵدەدات بە گرتنی ئانگ (ئەڤەتار) شەرەفی خۆی لای پاشای نەتەوەی ئاگر بەدەست بھێنێتەوە.

## ئەڵقەکان
### وەرزی یەکەم

## بەرھەمھێنان
### پەرەپێدان
لە ساڵی ٢٠١٨ کۆمپانیای نێتفلیکس ڕای گەیاند کە زنجیرەی لایڤ ئاکشنی ئەڤەتار بڕیارە لە ساڵی ٢٠١٩ دەست بە بەرھەمھێنان بکات. لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٠دا بەھۆی جیاوازیی لە بەرھەمھێنانی زنجیرە لایڤ ئاکشنەکە لەگەڵ زنجیرە ئەنیمەیشنە ڕەسەنەکە، دروستکەرانی زنجیرەکە ستۆدیۆی بەرھەمھێنانی زنجیرە چاوەڕوانکراوەکەیان بەجێھێشت، دوای ئەوەی ئاشکرا کرا کە کۆمپانیای نێتفلیکس ویستویەتی گۆڕانکاری لە چیرۆکی ئەڤەتار بکات، ھەروەھا ئاماژە بە ژینگەیەکی نەرێنی و بێ پشتیوانی کراوە لە بەرھەمھێنانی زنجیرەکە، لە کۆتاییدا، لە مانگی ئابی ٢٠٢١ ئەلبێرت کیم بە فەرمی وەک نووسەر و بەرھەمھێنەری جێبەجێکار و نمایشکاری زنجیرەکە ڕاگەیەندرا.

زنجیرەکە بۆ ھەر ئەڵقەیەکی زیاتر لە ١٥ ملیۆن دۆلار تێچووی بووە بۆ دروستکردنی، ھەر وەرزێکیشی ھەشت ئەڵقەی لێ پێکدێت.

### وێنەگرتن
بەرھەمھێنان و وێنەگرتنی زنجیرەکە لە ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ لە شاری ڤانکۆڤەری ویلایەتی بریتش کۆڵۆمبیا لە کەنەدا دەستیپێکرد.

## پەخشکردن
زنجیرەکە لە ٢٢ی شوباتی ساڵی ٢٠٢٤ نمایش کرا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:ئاڤاتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا
پۆل:دووبارە دەرکەوتنەوە لە تەلەڤیزیۆن
پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە
پۆل:کارەکتەرەکانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا
پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ یارییە ڤیدیۆیییەکان گونجاندووە
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ھونەرە جەنگییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان دەربارەی خێزانە ناکارامەکان
پۆل:بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان لە شاری ڤانکۆڤەر وێنەگیراون
پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس
ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھیندستان

**ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھیندستان** (بە ھیندی: भारतीय राष्ट्रीय फुटबॉल टीम) نوێنەرایەتی ھیندستان دەکات لە پاڵەوانێتییەکانی تۆپی پێی نێودەوڵەتی و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی سەرتاسەری ھیندستانەوە بەڕێوەدەبرێت، کە لە ساڵی ١٩٣٧ دامەزراوە. ھەڵبژاردەی ھیندستان لە ساڵی ١٩٥٠ سەرکەوت بۆ جامی جیھانیی فیفا، بەڵام لێی کشایەوە چونکە فیفا داواکارییەکەی ڕەتکردەوە بۆ یاریکردن بە پێی ڕووت و بەبێ پێڵاوی تۆپی پێ. ھیندستان بەشداری لە سێ جامی نەتەوەکانی ئاسیا کردووە، یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٤ لە فەلەستین، لە ساڵی ٢٠١١ لە قەتەر، و لە ساڵی ٢٠١٩ لە ئیمارات.

لە ساڵانی ١٩٥٠ و سەرەتای شەستەکاندا ھەڵبژاردەکە لە سەردەمی زێڕێنی خۆیدا بوو. لەم ماوەیەدا، لەژێر ڕاھێنەرایەتی سید عەبدولڕەحیم، ھیندستان میدالیای زێڕی لە یارییەکانی ئاسیای ساڵانی ١٩٥١ و ١٩٦٢ بەدەستھێنالەکاتێکدا لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٥٦ پلەی چوارەمی بەدەستھێنا. ھەروەھا ھیندستان بەشداری لە پاڵەوانێتی یەکێتیی تۆپی پێی باشووری ئاسیا (SAFF Championship)دەکات، کە پێشبڕکێی تۆپی پێی ناوچەیییە لە باشووری ئاسیا. لە سەرەتای دامەزراندنییەوە لە ساڵی ١٩٩٣ەوە حەوت جار نازناوەکەی بەرزکردووەتەوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* فیدراسیۆنی تۆپی پێی سەرجەم ھیندستان (ماڵپەڕی فەرمی)
* 
* 
* ھیندستان لە یاری AFC
* ھیندستان لە فیفا
* پرۆفایلی تیپەکە: ھیندستان لە BeSoccer
* تێڕوانینێکی گشتی بۆ تیپەکان لە سپۆرتسکیدە
شارستانی کالیدۆنیا، ڤێرمۆنت

**شارستانی کالیدۆنیا** دەکەوێت باکووری ڕۆژھەڵاتی ویلایەتی ڤێرمۆنت، لەوەتەی ٢٠٢٠وە ژمارەی دانیشتووانەکەی بە ٣٠،٢٣٣ خەمڵێنراوە. ناوەندی شارستانەکەی شارۆچکەی سانت جۆنسبێرییە شارستانەکە لە ١٧٩٢ دامەزراوە و لە ١٧٩٦ ڕێکخستنی بۆکراوە و ناوێکی لاتینی لێنراوە بۆ سکۆتلاند، لەبەر ڕێزی ئەوانی لەوێ نیشتەجێن و باوباپیرانیان خەڵکی سکۆتلاندن.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان
سالی ڕوونی

**سالی ڕوونی** (؛ لەدایکبووی ٢٠ی شوباتی ١٩٩١) نووسەر و سیناریۆنووسێکی ئیرلەندییە. سێ ڕۆمانی بڵاو کردووەتەوە: *[[وتووێژەکان لەگەڵ ھاوڕێیان]]* (٢٠١٧)، *[[کەسە ئاسایییەکان]]* (٢٠١٨)، و *[[جیھانی جوان، لە کوێیت]]* (٢٠٢١).

کارەکانی سالی پەسنی ڕەخنەگرانە و سەرکەوتنی بازرگانییان بە دەست ھێناوە. تایم لە ٢٠٢٢دا، بە یەکێک لە ١٠٠ کاریگەرترین کەسانی جیھان ناوی بردووە.

## ژیانی سەرەتایی و پەروەردە
سالی ڕوونی لە ٢٠ی شوباتی ١٩٩١، لە کاسڵبار، مەیۆ لە دایک بووە، ھەر لەوێ گەورە بووە و ھێشتا لەوێ دەژی. باوکی، کیران ڕوونی، لە Telecom Éireannدا کاری دەکرد. و دایکی، ماری فارێل، ناوەندێکی ھونەری بە ڕێوە دەبرد. سالی یەک برا و  یەک خوشکی ھەیە. لە کۆلێژی ترینیتی دەبیلندا، بەشی ئینگلیزی خوێندووە.

## بیبلیۆگرافی
**ڕۆمانەکان**
* 
* 
* 

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١
پۆل:زیندووان
سانت جۆنسبێری (شوێنی دیاریکراوی سەرژمێری)، ڤێرمۆنت

**سانت جۆنسبێری** شوێنێکی دیاریکراوی سەرژمێرییە (CDP) کە هاوتایە لەگەڵ ناوچە سەرەکییە نیشتەجێبووەکانی شارۆچکەی سانت جۆنسبێری، شارستانی کالیدۆنیا، ڤێرمۆنت، ئەمریکا. بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٢٠ ژمارەی دانیشتووانی ٥٩٩٤ کەس بووە. لە کۆی ٧٣٦٤ کەس لە تەواوی شارۆچکەکەدا.

لە ڕۆژهەڵاتی ناوچەی کالیدۆنیایە و یەک لەسەر سێی باشووری شارۆچکەی سانت جۆنسبێری داگیرکردووە لەوانیش بریتین لە ناوەندی شارستانی سانت جۆنسبێری، سەنتەری سانت جۆنسبێری لە باکوورەوە بەرەو سەرەوەی دۆڵی ڕووباری پاسۆمپسیک. ڕێگای نێوان ویلایەتی ٩١ بەلای ڕۆژاوای ناوچەکە تێپەڕدەبێت، لەگەڵ ڕێگای چونەناوەوە لەلای دەرچوونەکانی ٢٠، ٢١، و ٢١.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان
مێسنجەر کیدز

**مێسنجەر کیدز** () ئەپ و پلاتفۆرمی نامە ناردنە کە لەلایەن مێتا پلاتفۆرمز لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ بڵاوکرایەوە پلاتفۆرمەکە بۆ بینەرانی گەنج دیزاین کراوە وەک بەدیلێکی سەلامەتتر بۆ پلاتفۆرمی مەسنجەر. بەکارھێنەران دەتوانن بە ناوی یەکەم و ناوی کۆتایی خۆیان لەبری ژمارەی تەلەفۆن ناوی خۆیان تۆمار بکەن. سەرەتا بۆ تابلێتەکانی ئایپاد بە سیستەمی کارپێکردنی iOS تەنھا لە ئەمریکا خرایە بازاڕەوە، ھەرچەندە دواتر پشتگیری بۆ ئامێرەکانی ئایفۆن و ئەندرۆید زیادکرا و لە کەنەدا و پیرۆ و مەکسیک بڵاوکرایەوە.

دایک و باوک چاودێری و کۆنترۆڵیان ھەیە، لەگەڵ پێداویستییەکان سەبارەت بە پشتڕاستکردنەوەی ناسنامە و پەسەندکردنی پەیوەندییەکان. ھیچ کڕینێکی ناو ئەپەکە و نە ڕیکلامێک نییە، و بەم پێیەش ھیچ کۆکردنەوەی زانیارییەک بۆ مەبەستی ڕیکلام نییە، ئەکاونتی منداڵان لە گەڕان لە فەیسبووکدا دیار نین، ئەکاونتی منداڵ بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی ناگۆڕێت بۆ ئەکاونتێکی تەواوی فەیسبووک کاتێک منداڵەکە تەمەنی ٢٠٠٩–٢٠١٠ دەبێت و تەمەنی دەبێتە ١٣ ساڵ (کەمترین تەمەن بۆ تۆمارکردنی فەیسبووک). تایبەتمەندی فلتەر و عەدەسەی واقیعی زیادکراوی تێدایە، لەگەڵ یاری و ناوەڕۆکی پەروەردەیی.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس
پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:فەیسبووک مێسنجەر
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٧
ژووری وتووێژ

**ژووری گفتوگۆ** یان **ژووری وتووێژ** () پێی دەوترێت فەزای مەجازی کە مرۆڤەکان پەیوەندی لەگەڵ یەکتردا دەکەن. نەرمەکاڵای یاھوو مەسنجەر یەکێک بوو لە بەناوبانگترین نەرمەکاڵاکان بۆ گفتوگۆکردن لە ژوورەکانی گفتوگۆدا، کە لەلایەن یاھووەوە دیزاین کرابوو. یاھوو لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ەوە ژوورەکانی گفتوگۆی داخستووە و ئیتر شتێکی لەو جۆرە لە یاھوو مەسنجەردا نابینرێت.

ژوورەکانی وتووێژکردن بە تێپەڕبوونی کات پێشکەوتووتر بوون و لەو ژوورە گفتوگۆیە بنەڕەتی و سادانەیەوە بۆ ژووری گفتوگۆی تایبەتمەندیتر گواسترایەوە. ژووری وتووێژەکان ڕێگەت پێدەدەن بەبێ ئەوەی پرسیار لە ژمارەی تەلەفۆن و ئیمەیڵەکەت بکەیت، بەبێ ئەوەی ناوی خۆت بخەیتە ناو چاتەکەوە، دەتوانیت بەبێ ئەوەی ناوت دەربکەیت لەگەڵ کەسانی سەرتاسەری جیھان چات بکەیت.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:چاندی ئینتەرنێت
وتووێژی سەرھێڵ

**وتووێژی سەرھێڵ (ئۆنڵاین چات)** () ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ ھەر جۆرە پەیوەندییەک لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە کە گواستنەوەی نامەی کورت لە کاتی ڕاستەقینەدا لە نێرەرەوە بۆ وەرگر پێشکەش دەکات. نامەکانی چات بەگشتی کورتن بۆ ئەوەی بەشداربووانی دیکە بتوانن بە خێرایی وەڵام بدەنەوە. بەم شێوەیە ھەستێکی ھاوشێوەی گفتوگۆی قسەکردن دروست دەبێت، کە چاتکردن لە فۆرمەکانی تری پەیوەندی ئۆنلاین کە لەسەر بنەمای دەق دروستکراون وەک مەکۆکانی ئینتەرنێت و ئیمەیڵ جیادەکاتەوە. ڕەنگە چاتی ئۆنلاین پەیوەندییەکانی خاڵ بە خاڵ و ھەروەھا پەیوەندییەکانی مالتیکاست لە یەک نێرەرەوە بۆ زۆرێک لە وەرگرەکان و چاتی دەنگی و ڤیدیۆیی بخاتەڕوو، یان لەوانەیە تایبەتمەندییەکی خزمەتگوزاری وێب کۆنفڕانس بێت.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:چاندی ئینتەرنێت
ئانا سوک-فۆنگ لۆک

**ئانا سوک-فۆنگ لۆک** (بە چینی:駱淑芳) پزیشکی گەدە و ڕیخۆڵەیە کە لە ھۆنگ کۆنگ خوێندوویەتی و چووە بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ١٩٩٢. پڕۆفیسۆری پزیشکییە لە زانکۆی مشیگن لە ئان ئاربر  و یارمەتی ڕێکخراوەی تەندروستیی جیھانی (WHO) و کۆمەڵەی ئەمریکی بۆ لێکۆڵینەوە لە نەخۆشییەکانی جگەر  (AASLD)ی داوە لە گەشەپێدانی ڕێنمایی پزیشکی بۆ پزیشک و ستافەکان و پێشنیار بۆ کەرتی گشتی کە کێ پێویستی بە چارەسەرە و چارەسەرەکان دەبێت بەو کەسانە بدرێت کە تووشی ھەوکردنی گەدەی جۆری (بی - B) بوون.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پزیشکە چینییەکان
پۆل:ژنە پزیشکە چینییەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:ژنە پزیشکە ئەمریکییەکان
پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ٢٠ەم
لی بی چو

**لی بی چو** (لەدایکبووی ١٨٨١) پزیشکێکی چینی بوو کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا خوێندوویەتی و چەندین نەخۆشخانەی لە چین کردۆتەوە.

## پیشە و کارکردن
[link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:IdaKahnGertrudeHoweLiBiCu1919.png|alt=Three women standing side by side; Ida Kahn is a middle-aged Chinese woman wearing a silk tunic; Gertrude Howe is an older white woman wearing a silk jacket; Li Bi Cu is a middle-aged Chinese woman wearing a light-colored jacket|وێنۆک|[ئیدا کان، گێرترود، و لی، لە کۆبونەوەی میسیۆنێری (ڕاسپاردەکان) لە بڕوکلن، ماساچووسیتس، لە ١٩١٩.]]
دوای ھەشت ساڵ لە خوێندن، لی لە کۆلێژی پزیشکی ژنانی فیلادلفیا پزیشکی تەواو دەکات؛ و دووەم چینی دەبێت کە لە ئەمریکا خوێندن تەواو بکات وەک پزیشک؛ و دەبێتە سەرکردەی نەخۆشخانەکانی شارۆچکەی نیوچێنگ فوژۆو.

لە ھاوینی ساڵی ١٩٠٢دا پەرستار بووە لە بەشی نەشتەرگەری نەخۆشخانەی ھۆمیۆپاسیک ڕۆچێستەر.

پێش گەڕانەوەی بۆ چین، لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٠٥، لی سەردانی سەرۆکی ئەمریکای کرد، لەلایەن سەرۆک تیۆدۆر ڕۆزڤێڵتەوە پێشوازییەکی گەرمی لێکرا و ڕێزی بۆ سەرۆک نیشان دا.

لە فوجیان لە شاری نوگێنگ دەستی بە کارەکەی کرد، کە لەوێ نەخۆشخانەیەک دروست کرا لەلایەن کۆمەڵەی ڕاسپاردەی بیانی ژنانەوە، لەژێر چاودێری لی دا؛ لە ساڵی ١٩٠٧ تایبەت بوو بە چاکبوونەوەی ژنان و منداڵان.

لە ساڵی ١٩١٩ لی نوێنەری کۆنفرانسی جیھانی تەندروستی و ڕەوشتی کۆمەڵایەتی بوو لە شاری نیویۆرک.

## تێبینییەکان


## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ژنە پزیشکە چینییەکان
پۆل:پزیشکە چینییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:مردووانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٨٨٠
تۆڵک (نەرمامێر)

**تۆڵک** () بەرنامەیەکی چاتی دەقی یونیکسە، لە سەرەتادا ڕێگەی بە نامە ناردن دەدات تەنھا لە نێوان ئەو بەکارھێنەرانەی کە چوونەتە ناو یەک کۆمپیوتەرێکی فرە بەکارھێنەرەوە &#x2014; بەڵام دواتر درێژکرایەوە بۆ ئەوەی ڕێگە بە چاتکردن بدات بۆ بەکارھێنەرانی سیستەمەکانی تر.

## سەرچاوەکان
*
شارۆچکەی ئینگڵاندی نوێ

**شارۆچکەی ئینگڵاندی نوێ** شارۆچکەکە یەکەی بنەڕەتی حکومەتی ناوخۆیی و دابەشکردنی ناوخۆیی دەسەڵاتی بێی ھاوتایە بۆ ھەر شەش لە ویلایەتەکەی ئینگلاندی نوێ. زۆربەی ویلایەتەکانی دیکەی ئەمریکا لێکچوونێکی ڕاستەوخۆیان لەگەڵ شارۆچکەی نیو ئینگلاند نییە و نیو ئینگلاند سیستمی بەرێوەبردنی تایبەت بەخۆی ھەیە. شارۆچکەکانی نیو ئینگلاند بەشێوەیەک ڕێکخراون و دامەزراون کە ھەر یەکێک لەو شارۆچکانە بەڕێوەبردنی ناوخۆیی خۆی ھەیە، بۆ ھەر یەک لە شارۆچکەکان ھەمان شتە و خاوەن دەسەڵاتی ھاوشێوەی شار و پارێزگاکانی ویلایەتی دیکەن لەناوەخۆ، بۆیە ویلایەتە لەم شارۆچکە بچووکانە پێکھاتووە کە بەیەکەوە کاردەکەن کە ویلایەتەکانی ئینگلاندی نوێی پێکھێناوە. سیستەمی نیوجێرسی کە تیایدا شارۆچکەکانی و شارەکانی و بەشەکانی بەھەمان شێوە خۆبەڕێوەبەرن سیستەمەکەی ھاوشێوە و نزیکە لە ئینگلاندی نوێ. یاسا و شێوازی بەڕێوەچوونی لەڕێگەی کۆبوونەوەی خەڵکی شارۆچکەکانی دەبێت.

## سەرچاوەکان
* 


## سەرچاوە گشتییەکان

* Murphy, R. E. "Town Structure and Urban Concepts in New England", *The Professional Geographer* **16**, 1 (1964).
* Parker, J. *The origin, organization, and influence of the towns of New England: a paper read before the Massachusetts Historical Society, December 14, 1865*, (Cambridge, 1867) (online version)
* Fairlee, J. A. *Local government in counties, towns, and villages* (The Century Co., New York, 1906), Chap. 8 (online version)

## بەستەرە دەرەکییەکان
جونۆ ٣

وێنۆک| وێنەی VLT/SPHERE ی گەرەستێرۆچکە بچوکەکە
**جونۆ٣** گەڕەستێرۆچکەیەکی گەورەیە لە پشتێنەی گەڕەستێرۆچکە بچووکەکاندا، جونۆ سێیەم گەڕەستێرۆچکە بوو کە لە ساڵی ١٨٠٤ لەلایەن فەلەکناسی ئەڵمانیای کارل هاردینگەوە دۆزرایەوە، یەکێکە لە بیست گەورەترین گەڕەستێرۆچکە بچووکەکان و یەکێکە لە دوو گەورەترین گەڕەستێرۆچکە بچووکە بەردینەکان (S-type)، بەپێی خەمڵاندنەکان ٪١ی کۆی بارستەی پشتێنەی گەڕەستێرۆچکە بچووکەکان لەخۆدەگرێت.
## مێژوو
### دۆزینەوە
جونۆ لە یەکەمی ئەیلوولی ١٨٠٤ لەلایەن کارل لودویگ هاردینگەوە دۆزرایەوە، سێیەم گەرەستێرۆچکە بوو کە دۆزرایەوە، بەڵام سەرەتا بە هەسارە دادەنرا، لە ماوەی ساڵانی ١٨٥٠دا وەک گەڕەستێرۆچکەیەکی بچووک و هەسارەیەکی بچووک پۆلێنکرایەوە.
## تایبەتمەندیەکان
وێنۆک| بەراوردکردنی قەبارە: یەکەم ١٠ گەرەستێرۆچکەی بچووک کە دۆزراونەتەوە، پرۆفایلی بەرامبەر مانگی زەوی کراون جونۆ لە لای چەپەوە پلەی سێیەمی گرتووە.
جونۆ یەکێکە لە گەڕەستێرۆچکە بچووکە گەورەکان، ڕەنگە لە ڕووی قەبارەوە لە دەیەمدا بێت و نزیکەی ٪١ بارستەی تەواوی پشتێنەی گەرەستێرۆچکە بچووکەکان پێکبێنێت، دووەم گەڕەستێرۆچکەیە لە جۆری ئێس کە زۆرترین بارستەیی هەیە، تەنانەت بەو شێوەیەش جونۆ تەنها ٪٣ بارستەی سێریسی هەیە.

ماوەی خولگەی جونۆ ٤.٣٦٥٧٦ ساڵە.
## سەرچاوە

پۆل:گەردوون
پۆل:گەڕەستێرۆچکەکان
پۆل:کۆمەڵەی خۆر
پۆل:سیستمی خۆری
سانت جۆنسبێری، ڤێرمۆنت

**سانت جۆنسبێری** ناوەندی شارستانەکەی شارستانی کالیدۆنیایە، لە ڤێرمۆنت، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. بەپێی سەرژمێری ٢٠٢٠ ژمارەی دانیشتووانەکەی ٧٣٦٤ کەسە دەکەوێتە دەکەوێتە سەر ڕووباری پاسۆمپسیک و بەنزیکەی شەش میل لە باکووری ڕۆژاوای کۆنێکتیکەت و ٤٨ میل (٧٧ کم) لە باشووری سنووری کەنەدا-ئەمریکا دوورە.

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شارۆچکەکانی ڤێرمۆنت
سۆفیا دی ماریتۆ

‏

**سۆفیا دی مارتینۆ** () (لەدایکبووی ١٥ی تشرینی دووەمی ١٩٨٣) ئەکتەری ئینگلیزییە و بە ڕۆڵی سیلڤی ناسراوە لە زنجیرە تەلەفزیۆنی لۆکی جیهانی سینەمای مارڤڵ، کە دوو خەڵاتی ئێم تیڤی فیلم & تەلەفزیۆنی بەدەستهێناوە. هەروەها ڕۆڵی سەرەکی لە بەرنامە تەلەفزیۆنییەکانی گوڵەکان (٢٠١٦-٢٠١٨) و ئەنگاوتە (٢٠٠٩-٢٠١١)دا هەبووە.

## ژیانی سەرەتا و خوێندن
دی مارتینۆ لە شاری نۆتینگام لەدایک بووە و لە گەڕەکی ئاتنبۆرۆ گەورە بووە. نیوەی ئیتاڵییە. لە قوتابخانەی گشتگیری چیلوێڵ خوێندوویەتی، لەوێ بە ئاستی A لە هونەرە نمایشییەکان تەواو کردووە. دواتر بەکالۆریۆسی لە هونەر بە پلەی یەکەم لە بواری میدیا و نمایش لە زانکۆی سالفۆرد دەرچووە.

## ژیانی تایبەتی
لە ساڵی ٢٠٠٩وە، دی مارتینۆ پەیوەندی لەگەڵ ئەکتەر و نووسەر ویل شارپدا هەیە، کە خاوەنی دوو منداڵە و لە ساڵی ٢٠١٩ و ٢٠٢١ لەدایک بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئینگلیز
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئینگلیزی
لیز کار

‏
**لیز کار**  () ئەکتەری ئینگلیزی و کۆمیدی و پێشکەشکار و چالاکوانی مافی کەمئەندامی نێودەوڵەتییە

## ژیانی سەرەتا و خوێندن
کار لە ٢١ی نیسانی ١٩٧٢ لە شاری پۆرت سەنلایت لەدایکبووە و لە شاری بیبینگتۆن لە ویلایەتی مێرسیساید گەورە بووە. لە قوتابخانەی ئاپتۆن هۆڵ لە ئاپتۆن، مێرسیساید و ئامادەیی بیرکنهێد لە بیرکنهێد تەواو کردووە. لە زانکۆی نۆتینگام بەشی یاسای تەواوکردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرە خاوەن پێداویستییە تایبەتەکانی بەریتانیا
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئینگلیز
پۆل:خانمەکتەرانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە
پۆل:ئەکتەرە خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان
ھایگیا ١٠

وێنۆک| ئەنیمەیشنی چوارچێوەی سووڕاوەی گەرەستێرۆچکەی (ھایگیا ١٠) بە بەراورد بە هەسارەی موشتەری، هەر چوارچێوەیەک ١٠٠ ساڵ دەخایەنێت.

**هایگیا ١٠**  چوارەم گەورەترین گەرەستێرۆچکەیە لە کۆمەڵەی خۆر لە ڕووی قەبارە و بارستەییەوە، دەکەوێتە پشتێنەی گەرەستێرۆچکە بچووکەکانەوە، تیرەکەی تا ڕادەیەک چوارگۆشەیە (٥٠٠-٣٥٠ کم) (٣١٠-٢٢٠ میل) گەورەترین ئەندامی خێزانی (Hygiene)ە، خێزانێکی تاریکەن و یەکێکن لەو گەرەستێرۆچکە بچووکانەی کە دەوڵەمەندن بە کاربۆن لە جۆری بی، نزیکەی ٪١ی هەموو گەرەستێرۆچکە بچووکە ناسراوەکانی پشتێنەی گەرەستێرۆچکە بچووکەکان سەر بەم خێزانەن. 
## ڕوانگەکردنی
وێنۆک| وێنەیەکی هایگیا لەلایەن ڕاپرسییەکی مایکرۆوەیڤی دووانەیی هەموو ئاسمانەوە چرکێندرایە.
سەرەڕای قەبارەکەی هایگیا زۆر کاڵ دەردەکەوێت کاتێک لە زەویەوە چاودێری دەکرێت، ئەمەش بەهۆی تاریکی ڕووی و شوێنی لە پشتێنەی سەرەکی، هەر لەبەر ئەم هۆکارە شەش گەرەستێرۆچکەی بچووکتر بینران پێش ئەوەی ئەنیباڵ دی گاسپاریس لە ١٢ی نیسانی ١٨٤٩دا هایگیا بدۆزێتەوە، چاودێریکردنی بە شێوەیەکی گشتی پێویستی بە تەلیسکۆبێکی لانیکەم ١٠٠ ملیمەتر (٤ ئینچ) هەیە.
## دۆزینەوە و ناونانی
هایگیا ١٠ لە ١٢ی نیسانی ساڵی ١٨٤٩ لە شاری ناپۆلی پایتەختی ئیتاڵیا لەلایەن فەلەکناسی ئەنیبالی دی گاسپاریس (٢٩ ساڵ) دۆزرایەوە، هەروەها یەکەمین گەرەستێرۆچکە بوو دیتیەوە لە کۆی نۆ گەڕەستێرۆچکە، بەڕێوەبەری ڕوانگەی ناپۆلی (ئێرنێستۆ کاپوچی) ناوی لە گەڕەستێرۆچکەکە ناوە (هایگیا ١٠)، هۆکاری ناولێنانەکەی دەگەرێتەوە بۆ نیشاندانی ڕێز بۆ بنەماڵەی فەرمانڕەوای شانشینی سیسیلیەکان کە لە ناپۆلی بوون.
## سەرچاوە

## بەستەری دەرەکی
* ھاوشێوەکردنێک بۆ خولگەی هایگیا
* هایگیا ١٠

پۆل:گەردوون
پۆل:کۆمەڵەی خۆر
پۆل:گەڕەستێرۆچکە
جاوان (فیلمی ٢٠٢٣)

**جاوان** () فیلمێکی ھیندییە کە لە ساڵی ٢٠٢٣ بەرھەم ھێنراوە و لە دەرھێنانی ئاتلی. لەم فیلمەدا ئەکتەرانی وەک شارۆخ خان و نایانتارا و ڤیجای سێتوپاتی و دیپیکا پادوکۆن و پریامانی و سانیا مالھۆترا و سونیل گرۆڤەر و ڕیدی دۆگرا و ئیجاز خان و ئۆمکار داس مانیکپوری و سانجای دات ڕۆڵیان بینیووە.

سەرەتا وادەی بڵاوکردنەوەی *فیلمی جاوان* بۆ ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ دیاریکرابوو، بەڵام بەھۆی تەواونەبوونی کارەکانی پۆست پرۆدەکشن دواخرا. ئەم فیلمە لە ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ لە ھەمان کاتی ئاھەنگی جانماشتامی بە شێوەی ستاندارد و ئایماکس و فۆڕ دی ئێکس و فۆرماتە تایبەتەکانی تر بڵاوکرایەوە. فیلمەکە لەلایەن ڕەخنەگرانەوە ستایشی کرا و ستایشی ئەکتەرەکان و سیناریۆ و ئەکشن و مۆسیقای لێکرا. *جاوان* چەندین ڕیکۆردی بۆکس ئۆفیس بۆ فیلمێکی زمانی ھیندی تۆمارکرد، کە ژمارەی پێوانەیی لە *[[پەتان (فیلم)|فیلمی پاتان]]* (٢٠٢٣) تێپەڕاند. داھاتی فیلمەکە زیاتر لە ١٬١٤٩ کرۆر (١٤٨ ملیۆن دۆلار) بووە، بەمەش بووە زۆرترین داھاتی فیلمی ھیندی لە ساڵی ٢٠٢٣، دووەم زۆرترین داھاتی فیلمی زمانی ھیندی و پێنجەم فیلمی ھیندییە کە زۆرترین داھاتی بەدەستھێناوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
** 

پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ھیندی
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری مومبای وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری چێنا وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری حەیدەراباد وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکان دەربارەی قاچاغیی چەک
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٣
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی
پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس
پۆل:ژنان لە فیلمە زیندانییەکاندا
پۆل:ئەو فیامانەی لە مۆمبای داندراون
پۆل:فیلمەکانی سەبارەت بە گەندەڵی لە ھیندستان
پۆل:فیلمە ئەکشنەکان لەسەر بنەمای ڕووداوە ڕاستەقینەکان
پۆل:فیلمە ژینگەیییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ڕفاندن
پۆل:فیلمەکان دەربارەی تیرۆریزم لە ھیندستان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی بێوەژنی
پۆل:فیلمەکان کە لە ساڵی ٢٠٢٣ داندراون
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ھیندییەکان
پۆل:فیلمە فێمینیستەکانی ھیندستان
پۆل:فیلمە ھیندییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە
پۆل:فیلمەکانی باکووری ڕۆژھەڵاتی ھیندستان
پۆل:فیلمەکانی ڕۆبن ھود
بکوژەکە (فیلمی ٢٠٢٣)

***بکوژەکە*** () فیلمێکی ئەکشنی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٢٣ لە دەرھێنانی دەیڤد فینچەر و نووسینی ئەندرۆ کێڤن واکەر، لەسەر بنەمای زنجیرە ڕۆمانی گرافیکی فەرەنسی بە ھەمان ناوی ئەلێکسیس نۆلین و لوک جاکمۆن دەرھێنراوە. لەم فیلمەدا مایکڵ فاسبێندەر ڕۆڵی بکوژێکی سیاسی دەگێڕێت کە دوای ئەوەی ئامانجەکەی بە باشی ناڕوات، گیرۆدەی ڕاوکردنی مرۆڤی نێونەتەوەیی دەبێت. ئارلیس ھاوارد و چارڵز پارنێل و کاری ئۆمالی و سالا بەیکەر و سۆفی شارلۆت و تیلدا سوینتۆن لە ڕۆڵی پاڵپشتدا دەردەکەون.

قۆناغەکانی گەشەسەندنی وەرگێڕانی ئەم ڕۆمانە لە ساڵی ٢٠٠٧ لە پاراماونت پیکچەرز و پلان بی ئینتەرتەینمەنت دەستی پێکردووە. فینچەر وەک دەرھێنەر و ئەلیساندرۆ کۆمۆن وەک سیناریۆنووس دامەزرا. فینچەر لە ساڵی ٢٠٢١ پڕۆژەکەی گواستەوە بۆ نێتفلێکس، کۆمۆنیش ئەندرۆ کێڤن واکەر جێگەی گرتەوە.

*فیلمی بکوژەکە* بۆ یەکەمجار لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی ڤێنیز لە ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ نمایشکرا. فیلمەکە لە ٢٧ی تشرینی یەکەمدا نمایشێکی سنوورداری سینەماکانی ھەبوو و لە ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ لە نێتفلێکس دەستی بە پەخشکردن کرد. *بکوژەکە* بەگشتی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پێداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرت.

## وێنەگرتن
وێنەگرتنی سەرەکی لە سەرەتای مانگی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ لە پاریس دەستی پێکرد. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٢، وێنەگرتن بۆ ماوەی دە ڕۆژ لە شاری سانت چارڵز لە ویلایەتی ئیلینۆیس ئەنجامدرا و ئەو مانگە کۆتایی ھات.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی لایڤ ئەکشن لەسەر بنەمای کۆمیکەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە کۆماری دۆمینیکان وێنەیان گیراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری پاریس وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە دەروونییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی کوشتنی گرێبەست
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە تاوانکارییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی نێتفلێکس بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٣
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شیکاگۆ داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە فلۆردیا دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک دانراون (ویلایەت)
پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس
ھاوارد گودال

**هاوارد گودال** () (لەدایکبووی ٢٦ی ئایاری ١٩٥٨)  ئاوازدانەری ئینگلیزییە لە میوزیکژەن و مۆسیقای دەنگی و مۆسیقا بۆ تەلەفزیۆن. هەروەها بەرنامەی میوزیک بۆ تەلەفزیۆن و ڕادیۆ پێشکەش دەکات، کە بەهۆیەوە چەندین خەڵاتی بەدەستهێناوە. لە مانگی ئایاری ٢٠٠٨ وەک پێشکەشکار و "ئاوازدانەری نیشتەجێبوون" لەگەڵ کەناڵی ڕادیۆیی بەریتانیا کلاسیک ئێف ئێم ناوی بڵاوبۆیەوە. لە مانگی ئایاری ٢٠٠٩ لە خەڵاتی کلاسیک بریت وەک "ئاوازدانەری ساڵ" دەستنیشانکرا.

## ژیانی تایبەتی
گودال لە شاری برۆملی لە ویلایەتی کێنت لەدایکبووە، لە قوتابخانەی نیو کۆلێژ خوێندوویەتی، لەوێش گۆرانیبێژ بووە لە کۆمەڵەی کۆلێژی نیو کۆلێژ لە ئۆکسفۆرد. پاشان چووە قوتابخانەی ستۆ و قوتابخانەی لۆرد ویلیامز. لە زانکۆی ئۆکسفۆرد مۆسیقای خوێندەوە و لەوێ بڕوانامەی پلە یەک بەدەستهێناوە.

هاوسەرگیری لەگەڵ ڤال فانکۆرت کردووە کە بریکاری مۆسیقای کلاسیکە و دوو کچیان هەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨
پۆل:زیندووان
پۆل:ھەڵگرانی نیشانی ئیمپراتۆریەتی بەڕیتانی بە پلەی فەرماندە
سووپەرمان لە فیلم

چەپ|وێنۆک| لۆگۆی فەرمی
سوپەرمان لە دوای دروستکردنی جێری سیگل و جۆ شوستەر لە مانگی حوزەیرانی ساڵی ١٩٣٨ لە فیلمە جیاوازەکاندا بەشداری کردووە. بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٤١ بە زنجیرەیەک کورتە ئەنیمەیشن ھاتە ناو سینەما و دواتر لە ساڵانی ١٩٤٨ و ١٩٥٠ دوو زنجیرەفیلمی لێ دروست کرا. ستۆدیۆیەکی سەربەخۆ بە ناوی لیپەرت پیکچەرز یەکەم فیلمی درێژی سوپەرمانی بڵاوکردەوە بە ناوی «سووپەرمان و کورمودجۆن» کە جۆرج ڕیڤز ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا لە ساڵی ١٩٥٤. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٧٤ مافی فیلمی کارەکتەری سوپەرمان لەلایەن ئیلیا سالکیند و ئەلێکساندەر سالکیند و پیێر سپانگلەر کڕدرا. دوای چەندین سیناریۆ، ڕیچارد دۆنەر وەک دەرھێنەریان بەکرێ گیرا و لە ھەمان کاتدا فیلمی سوپەرمان (١٩٧٨) و سوپەرمان ٢ (١٩٨٠)ی وێنەی گرترا. دۆنەر پێشتر ٨٠٪ی فیلمی سووپەرمان ٢ی لەگەڵ کریستۆفەر ڕیڤ وێنەگرتبوو پێش ئەوەی یەکەم فیلم تەواو بێت. دوای بڵاوبوونەوەی فیلمی سووپەرمان، خێزانی سالکیندز دانەریان لە کارەکانیان دوورخستەوە و ڕیچارد لێستەریان وەک دەرھێنەر بەکرێ گرت بۆ تەواوکردنی فیلمی سوپەرمان ٢. لێستەر گەڕایەوە بۆ فیلمی سووپەرمان ٣ (١٩٨٣)، سالکیندز و لە ساڵی ١٩٨٤ فیلمی سووپەرگێڕڵی بەرھەمھێنا. لە کۆتاییدا مافی کارەکتەری سوپەرمانیان فرۆشت بە کانۆن فیلمز، لە ئەنجامدا فیلمی سووپەرمان: گەڕان بۆ ئاشتی (١٩٨٧) دەرھێنرا، کە شکستێکی ڕەخنەگرانە و بازرگانی بوو. ئیلیا سالکیند سیناریۆی فیلمی سوپەرمان ٥ی ڕاسپاردووە پێش ئەوەی کۆمپانیای وارنەر برۆس مافی فیلمی سوپەرمان بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ لە ساڵی ١٩٩٣ بکڕێت.

لە ماوەی ١١ ساڵدا کۆمپانیای وارنەر برۆس دەستی بە بەرھەمھێنانی لە بەرنامەی سوپەرمان لایڤ کرد کە لە دەرھێنانی تیم بێرتۆن و نیکۆلاس کەیج ڕۆڵی سوپەرمان وەک ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕێت، بەڵام دوای ماوەیەکی کەم پڕۆژەکە ھەڵوەشایەوە. پڕۆژە ھەڵوەشاوەکانی دواتر بریتین لە فیلمی باتمان دژی سووپەرمان لە دەرھێنانی وۆڵفوانگ پاترسن لە ساڵی ٢٠٠٤ ستۆدیۆکە برایان سینگەری بەکرێ گرت بۆ دەرھێنانی فیلمی سوپەرمان و لە ساڵی ٢٠٠٦دا فیلمی شووپەرمان دەگەڕێتەوەی بەرھەمھێنا کە برێندان ڕۆت ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. سەرەڕای پێداچوونەوەی ئەرێنی، کۆمپانیای وارنەر برۆس لە دەدای دارایی فیلمی سووپەرمان دەگەڕێتەوە بێ ھیوا بوو و بەدواداچوونی پێشنیارکراوی سینگەری ھەڵوەشاندەوە. پاشان ستۆدیۆکە دەستی بە بەرھەمھێنانی فیلمێک کرد کە لەسەر بنەمای دەستەی دادپەروەری بوو لە دەرھێنانی جۆرج میلەر کە دی ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. جەی کۆترانا ڕۆڵی سوپەرمانی بینی، بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٨ ڕاگیرا.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:فیلمەکانی سووپەرمان