دەستێوەردان بە سەرکردایەتیی ئەمریکا لە عێراق (٢٠١٤–٢٠٢١)

لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٤، باراک ئۆباما سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا فەرمانی بە ناردنی ھێزەکانی ئەمریکا دا وەک وەڵامێک بۆ ھێرشەکانی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش) بۆ سەر باکووری عێراق (حوزەیرانی ٢٠١٤)، وەک بەشێک لە ئۆپەراسیۆنی «چارەسەری ڕەسەن». لەسەر داوای حکوومەتی عێراق، سەربازانی ئەمریکی بۆ ھەڵسەنگاندنی ھێزە عێراقییەکان و ئەو ھەڕەشەیەی داعش دروستی کردبوو، چوونە عێراق.

لە سەرەتای ئابی ٢٠١٤، داعش دەستی بە ھێرشەکانی کرد بۆ سەر باکووری عێراق. لە ٥ی ئابدا، ویلایەتە یەکگرتووەکان دەستی کرد بە دابینکردنی چەک بۆ ھێزەکانی پێشمەرگە. لە ٨ی ئابدا، ویلایەتە یەکگرتووەکان ھێرشە ئاسمانییەکانی دژی پێگەکانی داعش لە عێراق دەستپێکرد. نۆ وڵاتی دیکەش ھێرشی ئاسمانییان دژی داعش دەستپێکرد، کە کەم تا زۆر بە ھەماھەنگی لەگەڵ ھێزە زەمینییەکانی کورد و حکوومەتی عێراق بوون. تا کانوونی یەکەمی ٢٠١٧، داعش ھیچ ناوچەیەکی لە عێراقدا بەدەستەوە نەما، ئەمەش دوای ھەڵمەتەکەی ساڵی ٢٠١٧ی ڕۆژاوای عێراق ھات.

سەرەڕای دەستێوەردانی سەربازی ڕاستەوخۆ، ھاوپەیمانی بە ڕابەرایەتی ئەمریکا پشتیوانییەکی بەرفراوانی لە ڕێگەی مەشق و ڕاھێنان، ھەواڵگری و کارمەندانەوە پێشکەش بە ھێزە ئەمنییەکانی عێراق (ISF) کرد. تێچووی گشتی پشتیوانی ھاوپەیمانان بۆ ھێزە ئەمنییەکانی عێراق، بەبێ ئۆپەراسیۆنە سەربازییە ڕاستەوخۆکان، تا ئازاری ٢٠١٩ بە فەرمی بە نزیکەی ٣٫٥ ملیار دۆلار ڕاگەیەندرا. ١٨٩٬٠٠٠ سەرباز و ئەفسەری پۆلیسی عێراقی مەشقیان لەلایەن ھێزەکانی ھاوپەیمانانەوە پێکرا.

سەرەڕای ناڕەزایەتییەکانی ئەمریکا، پەرلەمانی عێراق لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ داوای کشانەوەی ھێزەکانی ئەمریکای کرد، ئەمەش دوای کوژرانی جێگری سەرۆکی دەستەی حەشدی شەعبی و قاسم سولەیمانی ڕێبەری ناسراوی قودسی ئێران لە ھێرشێکی ئاسمانی ئەمریکادا. ھەروەھا ڕاگەیەندرا کە ھەردوو وڵاتی بەریتانیا و ئەڵمانیاش قەبارەی ھێزەکانیان لە عێراق کەم دەکەنەوە. بەریتانیا وێڕای کشانەوەی بەشێک لە ھێزەکانی، بەڵێنیدا ئەگەر حکوومەتی عێراق داوای بکات بەتەواوی لە عێراق بکشێتەوە، و ئەڵمانیاش بە شێوەیەکی «کاتی» بنکەکانی لە بەغدا و کەمپی تاجی «کەم کردەوە». کەنەدا دواتر بە گواستنەوەی بەشێک لە سەربازەکانی لە عێراقەوە بۆ کووەیت، پەیوەندی بە کشانەوەی ھاوپەیمانانەوە کرد. ھێزەکانی فەڕەنسا و ئوسترالیا کە لە وڵاتەکەدا جێگیر بوون، دژی کشانەوە بوون. نەتەوە یەکگرتووەکان لە ئابی ٢٠٢٠دا مەزەندەی کرد کە زیاتر لە ١٠٬٠٠٠ چەکداری داعش لە عێراق و سووریا ماونەتەوە.

ھاوپەیمانان لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ بە فەرمی ئەرکی شەڕکەری خۆیان لە عێراق کۆتایی پێھێنا، بەڵام ھێزەکانی ئەمریکا بۆ ڕاوێژکاری، مەشق و ڕاھێنان و ھاوکاریکردنی ھێزە ئەمنییەکانی عێراق دژی یاخیبوونە بەردەوامەکانی داعش لە عێراق ماونەتەوە، لەوانەش دابینکردنی پشتیوانی ئاسمانی و ھاوکاری سەربازی.

## ھاوکاری سەربازی بۆ کورد
ھەڵگورد حیکمەت، وتەبێژی وەزارەتی پێشمەرگە پشتڕاستی کردەوە کە ویلایەتە یەکگرتووەکان، بەریتانیا، ئەڵمانیا، فەڕەنسا، کەنەدا، ئیتاڵیا و ھەروەھا فینلەندا ڕەزامەندییان دەربڕیوە لەسەر دابینکردنی چەک و کەلوپەلی سەربازی بۆ پێشمەرگە. ماڵپەڕی باسنیوز کە بنکەکەی لە ھەولێرە، بڵاوی کردەوە کە حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بە ھەماھەنگی لەگەڵ حکوومەتی عێراق و ئەمریکا، بنکەیەکی ئاسمانی سەربازی لە ھەولێر دەکاتەوە.

لە ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥، ھێزی ئەرکی ھاوبەشی ھاوپەیمانان (CJTF-OIR) ڕای گەیاند کە ٥٠٬٠٠٠ چەک و ڕەشاش، ٥٦ ملیۆن فیشەکی چەکی سووک، زیاتر لە ٦٧٧ ھاوەن، زیاتر لە ٧٣٬٠٠٠ گوللە ھاوەن، زیاتر لە ٥٬٠٠٠ چەکی دژە تانک، زیاتر لە ٥٦٬٠٠٠ گولەی دژە تانک و زیاتر لە ١٥٠ ئۆتۆمبێلی بە ھێزە کوردییەکان داوە.
* : ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ٥ی ئابی ٢٠١٤ دەستی کرد بە دابینکردنی ڕاستەوخۆی تەقەمەنی بۆ ھێزەکانی پێشمەرگە و بە ڕەزامەندی عێراق، ناردنی چەکەکانی بەرنامەی فرۆشتنی سەربازی دەرەکی (FMS) بۆ کورد، ئەمەش بەپێی وتەی زەڵمای خەلیلزاد، باڵیۆزی پێشووی ئەمریکا لە عێراق و نەتەوە یەکگرتووەکان لە ڕۆژنامەی واشینگتن پۆست، و لە ڕۆژانی دوواتردا دەزگای ھەواڵگریی ناوەندیی ئەمریکی بە نھێنی چەکی بۆ کوردەکان نارد. پێش ١١ی ئاب، ئەمریکا و ھاوپەیمانەکانی دەستیان کردبوو بە گەیاندنی چەکی دژە تانک و ھاوشێوەکانی بۆ شەڕڤانانی کورد، و ئەمریکا بەنیازی دابینکردنی چەکی مەودا درێژ بوو.
* : بەریتانیا بۆ ماوەیەکی کورت ھێزی ئاسمانی تایبەتی (SAS) لەسەر زەوی جێگیر کرد و لە وڵاتێکی ڕۆژھەڵاتی ئەورووپای ناویشان نەکراوەوە تەقەمەنی بۆ کوردەکان دەگواستەوە. ئەندامانی کەتیبەی دووەم لە فەوجی یۆرکشایر لە ناوچەکە جێگیر کراون.
* : ئەڵمانیا ڕاھێنەری بۆ مەشقی ھێزەکانی پێشمەرگە دابین کردووە. ھەروەھا بە ناردنی ڕەشاش و تەقەمەنی، مووشەکی دژە تانک، ئۆتۆمبێلی گواستنەوەی زرێپۆش و کەلوپەلی کەسی وەک دووربینی شەو، کڵاوی سەربازی، قەڵغان، ئامێری بێتەل و کەلوپەلی دیکە پاڵپشتی پێشمەرگە دەکات. ھیوادارە کەلوپەل بۆ ١٠٬٠٠٠ پێشمەرگە دابین بکات. ھەروەھا پێشمەرگە بریندارەکانی بۆ نەخۆشخانە سەربازییەکانی ئەڵمانیا گواستووەتەوە. ئەڵمانیا لە ئێستادا تا ١٥٠ سەربازی چەتری و ھێزی تری زەمینی لە باکووری عێراق جێگیر کردووە بۆ مەشق و ڕاوێژکاری بە ھێزە سەربازییەکانی کورد.
* : یۆنان تفەنگی کڵاشینکۆف و تەقەمەنی بەسەردا بەخشی.
* : فەڕەنسا پلانی ھەیە چەک بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ بۆ کورد بنێرێت.
* : ئیتاڵیا بڕیاریدا ھاوکاری سەربازی بدات بە کورد.
* : ئوسترالیا لە مانگی ئەیلوولدا دەستی کرد بە بەکارھێنانی فڕۆکەکانی RAAF C-17 و C-130J بۆ گواستنەوەی چەک و تەقەمەنی بۆ ھێزەکان لە باکووری عێراق کە لەژێر کۆنترۆڵی کورددایە. تۆنی ئەبۆت، سەرۆکوەزیرانی ئەو کاتەی ئوسترالیا لە تشرینی یەکەمدا ڕای گەیاند کە وڵاتەکەی دەتوانێت تا ٢٠٠ سەربازی ھێزە تایبەتەکان بۆ «ڕاوێژکاری» بە ھێزە ناوخۆیییەکان لە ڕۆڵێکی «ناشەڕکەردا» بنێرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:سەرۆکایەتیی جۆ بایدن
پۆل:سەرۆکایەتیی دۆناڵد ترامپ
پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
پۆل:٢٠١٦ لە باشووری کوردستان
پۆل:٢٠١٥ لە باشووری کوردستان
پۆل:٢٠١٤ لە باشووری کوردستان
پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووە ھەمیشەیییەکان
پۆل:ھەموو وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان
پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە