open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دارلا کای ئەندێرسن

وێنۆک|ئەندێرسن لەساڵی ٢٠١٠
**دارلا کای ئەندێرسن** () (لەدایکبووی ٢٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨) بەرھەمھێنەری فیلمی ئەمریکییە و پێشتر لە ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی پیکسار کاری کردووە. لە دەستەی بەڕێوەبەری نیشتمانی سەندیکای بەرھەمھێنەرانی ئەمریکا دادەنیشێت. لە ساڵی ٢٠١٠ فیلمی "چیرۆکی بوکەڵە ٣"ی بەرھەم ھێنا، کە پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی ئۆسکار ساڵی ٢٠١١ بۆ باشترین فیلم و خەڵاتی ئۆسکاری ساڵی ٢٠١١ بۆ باشترین فیلمی ئەنیمەیشن. پێشتر ئەندێرسن خەڵاتی مانگی دەستکردی زێڕینی بەدەستھێناوە بۆ فیلمی ژیانی مێروو، خەڵاتی BAFTA بۆ فیلمی A Bug's Life and Monsters, Inc.و خەڵاتی سەندیکای بەرھەمھێنەران بۆ ئۆتۆمۆبیلەکان. لە کتێبی گینس ساڵی ٢٠٠٨دا ئەندێرسن وەک بەرزترین تێکڕای داھاتی فیلم بۆ بەرھەمھێنەرێک ھاتووە: ٢٢١ ملیۆن دۆلار بۆ ھەر فیلمێک، و لە ساڵی ٢٠١١ "وۆڵ ستریت جۆرناڵ" داھاتی کۆی گشتی بۆ ئەو چوار فیلمەی کە بەرھەمی ھێناوە زیاتر لە ٢ ملیار دۆلار بووە. 

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
پۆل:بەرهەمهێنەرانی فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمەریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:ژنە ئەمریکییە بەرھەمھێنەرەکانی فیلم
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمەریکی
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمە ئێڵ جی بی تییەکان
پۆل:خەڵکە ئێڵ جی بی تییەکانی کالیفۆڕنیا
پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکان
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلم لە کالیفۆڕنیا
ڕاندی نیومان

وێنۆک|ڕاندی نیومان لەساڵی ٢٠١٢

**ڕاندی نیومان** ()(لەدایکبووی ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٤٣)، ڕێکخەر و گۆرانیبێژ و ئاوازدانەر و پیانۆژەنی ئەمریکییە. نیومان دەرچووی زانکۆی کالیفۆڕنیای ویلایەتی لۆس ئانجلۆسە و لە ساڵی ١٩٦١ەوە چالاکە. یەکێک لە گرنگترین کارەکانی کە وای لێکرد بەناوبانگ بێت گۆرانی "تۆ ھاوڕێی منی" لە ئەنیمەیشنی "چیرۆکی بوکەڵە"دا بوو، کە لە ساڵی ١٩٩٦ خەڵاتی ئۆسکاری باشترین گۆرانی بەدەستھێنا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣
پۆل:ئاوازدانەرانی ئەمریکی لە سەدەی ٢٠ەم
پۆل:گەیەنەرەکانی ئەمریکا لە سەدەی ٢٠ەم (مۆسیقا)
پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی
پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی
پۆل:مۆسیقاژەنە جووە ئەمریکییەکان
پۆل:گۆرانیبێژانی جوو
پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی ستۆدیۆکانی واڵت دیزنی ئەنیمەیشن
پۆل:مۆسیقاژەنانی پیاوی ئەمریکی لە سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئاوازدانەرانی سەدەی ٢١ەمی ئەمریکی
پۆل:رێبەری سەدەی بیست و یەکەمی ئەمریکی (مۆسیقا)
پۆل:مۆسیقاژەنانی پیاوی ئەمریکی سەدەی ٢١ەم
پۆل:مولحیدانی ئەمریکا
پۆل:ئاوازدانەرانی تۆماری فیلمی ئەمریکی
پۆل:رێبەری نێری ئەمریکی (مۆسیقا)
پۆل:ئاوازدانەرانی نێری تۆماری فیلمی ئەمریکی
پۆل:گۆرانیبێژ و ئاوازدانەرە کوڕە ئەمریکییەکان
پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ڕووسی-جوولەکە
پۆل:ئاوازدانەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:ئاوازدانەرانی تۆماری فیلمی ئەنیمەیشن
پۆل:باشترین گۆرانی ڕەسەنی گۆرانیبێژانی خاوەن خەڵاتی ئۆسکار
پۆل:ھونەرمەندانی کۆڵۆمبیا ڕیکۆردز
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم
پۆل:گۆرانیبێژ-گۆرانینووسانی خەڵکی لۆس ئانجلەس
پۆل:بێخوایانی ئەمریکی
کێن شرێزمان

**کێن شرێزمان** () مۆنتاژکاری فیلمی ئەمریکییە و بە فیلمە ئەنیمەیشنەکانی وەک ئۆتۆمۆبیلەکان (٢٠٠٦)، چیرۆکی بوکەڵەکان ٣ (٢٠١٠)، لۆراکس (٢٠١٦) ناسراوە. شرێتزمان لە ساڵی ١٩٨٢ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە زانکۆی سیراکیوز وەرگرتووە. 

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
ئێن سی ئەی ئەی دابەشکردنی یەکەم

وێنۆک

**ئێن سی ئەی ئەی دابەشکردنی یەکەم** () بەرزترین ئاستی وەرزشی نێوان کۆلێژەکانە لە ئەمریکا لەلایەن کۆمەڵەی نیشتمانی وەرزشی کۆلێژەکانەوە ڕێکدەخرێت. بەشی یەکەم ئەو زانکۆیانە لەخۆدەگرێت کە ھێزی وەرزشییان ھەیە و بودجەی گەورەتر و ئاسانکاری پیشەیی زیاتر و یارمەتی وەرزشی زیاتریان ھەیە. بەشی دووەم و سێیەم ھاوشێوەن و ئاسانکارییەکان لە بەشی یەکەم لاوازترن. 

## سەرچاوەکان
کۆمەڵەی نیشتیمانیی وەرزشی کۆلێژ

وێنۆک|170px

**کۆمەڵەی نیشتمانیی وەرزشی زانکۆ** () ڕێکخراوەی سوودنەخوازە و چالاکییە وەرزشییەکانی زانکۆکانی ئەمریکا و کەنەدا ڕێکدەخات. بارەگای سەرەکی ئەم یەکێتییە دەکەوێتە شاری ئیندیاناپۆلیس. ئەندامانی خولەکە لە ساڵی ١٩٧٣ بڕیاریاندا خولەکە بەسەر سێ خولی بچووکتردا دابەش بکەن. تیپە وەرزشییەکان بەپێی ئەو وەبەرھێنانەی کە بۆ چالاکییە وەرزشییەکان دەیکەن، لە خولی یەکەم (پلە یەکەم)، خولی دووەم (پلەی دووەم)یان خولی سێیەم (پلەی سێیەم) دادەنرێت. بەپێی پەیڕەوی ئەم یەکێتییە، زانکۆکانی خولی ١ و خولی ٢ دەتوانن «سکۆلارشیپی وەرزشی» بە یاریزانانی تیپە وەرزشییەکانیان بدەن. بەڵام زانکۆکانی خولی سێیەم قەدەغە کراون ئەم کارە بکەن. خولی تۆپی پێی ئەمریکا بەسەر دوو گرووپی لاوەکیدا دابەشکراوە، کە بریتین لە FBS و FCS.

## ئەمانەش ببینە
*ئێن سی ئەی ئەی دابەشکردنی یەکەم
*ئێن سی ئەی ئەی دابەشکردنی دووەم
*ئێن سی ئەی ئەی دابەشکردنی سێیەم
## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٠٦ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
ساموای ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیاد

ساموای ئەمریکا لە ئۆڵۆمپیاد لە ٦ یاری هاوینەدا بەشداری کردووە. یەکەمجار لە ساڵی ١٩٨٨ بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوینە کرد،هەروەها بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٩٤ لە نەرویژ بەشدارییان لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەدا کرد . وەرزشوانانی ئەم وڵاتە تا ئێستا هیچ مەدالیایەکیان بەدەستنەهێناوە.

## پێرستی بەشدارییەکان

### بەشداری لە یارییەکانی هاویینە

### بەشداری لە یارییەکانی زستانە

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 
*
شەھریار میرزا

**شەھریار میرزا** (شەھریار میرزا لە دایکبووی ١٦ی کانوونی دووەمی ١٦٠٥ - کۆچی دوایی ٢٣ی کانوونی دووەمی ١٦٢٨) پێنجەمین کوڕی بچووکی جەھانگیر شا بوو. دوای باوکی، شەھریار میرزا ھەوڵیدا ببێتە ئیمپراتۆری گورخانی ھیندستان ئەم ئەرکە بە ھاوکاری دایکی زاوای بەھێزی شاژن نورجەھان کە ھاوکات دایکی ھاوسەرەکەی بوو، سەرکەوتوو بوو. بەڵام دوای ماوەیەک بە فەرمانی براکەی خۆڕەم میرزا کوژرا.

## حوکمڕانی (١٦٢٧ -١٦٢٨)
دوای کۆچی دوایی باوکی جەھانگیر لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٦٢٧، شەھریار، وەک نورجەھان ویستی، سەرکەوتە سەر تەختی موغەکان، بەڵام تەنھا بۆ ماوەی سێ مانگ. بەو پێیەی ئەو کاتە لە لاھور بوو، یەکسەر دەستی بەسەر گەنجینەی ئیمپراتۆریدا گرت و زیاتر لە ٧٠ لاک ڕوپیەی بەسەر ئاغا کۆن و نوێیەکاندا دابەشکرد بۆ ئەوەی تەختەکەی مسۆگەر بکات. ھاوکات لەسەر کۆچی دوایی ئیمپراتۆر، میرزا بەیسینگەر کوڕی خوالێخۆشبوو شازادە دانیەل، ھەڵھات بۆ لاھور و پەیوەندی بە شەھریارەوە کرد.

زۆری نەخایاند، لە نزیک لاھور، ھێزەکانی شەھریار چاویان بە ھێزەکانی ئەساف خان، (باوکی مومتاز مەحاڵ) کەوت، کە دەیویست زاوای شاجەھان لەسەر تەختی پاشایەتی دابەزێت، و پێشتریش ھەیبوو دەوار وەک ئیمپراتۆر لە نزیک ئاگرا ڕاگەیاند، وەک ڕێکخستنێکی وەستان بۆ ڕزگارکردنی تەخت بۆ شاجەھان. شەھریار لە شەڕەکەدا دۆڕاوە و ھەڵاتووە بۆ ناو قەڵاکە، بەیانیەکەی دواتر لەبەردەم دەوار بەخشدا پێشکەشی دەکرێت، کە دەیخاتە زیندانەوە و دوای دوو بۆ سێ ڕۆژ لەلایەن عەساف خانەوە کوێری دەکات، بەمەش کۆتایییەکی کارەساتبار بەسەر دەسەڵاتە کورتەکەیدا ھێنا. دەوترێت شەھریار جۆرێک لە نەخۆشی پەتاشی ھەبووە کە بەھۆیەوە ھەموو قژی لەدەستداوە بە برۆ و برژانگەکانیشەوە.
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٦٠٥
پۆل:مردووانی ١٦٢٨
لایتینگ ماکوین

**لایتینگ ماکوین** () ئۆتۆمۆبیلێکی خەیاڵیی مرۆڤدۆستە کە پاڵەوانی پاشکۆی ئەنیمەیشنی پیکسارە بەناوی ئۆتۆمۆبیلەکان، لەنێویاندا ئۆتۆمۆبیلەکان (٢٠٠٦)، ئۆتۆمۆبیلەکان ٢ و ئۆتۆمۆبیلەکان ٣. ھەروەھا لە زنجیرە تەلەفزیۆنییەکانی Cars Toons و Cars on the Road دەردەکەوێت. ماکوین کەسایەتیی یاریکردنە لە ھەریەک لە بەشەکانی یارییە ڤیدیۆییەکانی ئۆتۆمۆبیلەکان و لە یارییە ڤیدیۆییەکانی دیکەی دیزنی و پیکساردا. شایانی باسە لە کاتی لێکۆڵینەوە سەرەتاییەکانی فیلمەکە، جۆن لاسیتەر لەگەڵ کۆمپانیای جەنەراڵ مۆتۆرز کۆبووەوە و لەم دیدارەدا کۆمپانیای جەنەراڵ مۆتۆرز دیزاینی فیلمی لایتنینگ ماکوینیان گرتە ئەستۆ، کە بەشداری لە فیلمی ٢٤ کاتژمێری لێمانس دەکات لە فیلمی ئۆتۆمبێلەکانی ٢. ھەندێک پێیان وایە ناوەکەی لە ستیڤ ماکوین وەرگیراوە، بەڵام بەگوێرەی کۆمپانیای پیکسار ناوەکەی لە ناوی گلێن ماکوین وەرگیراوە کە یەکێک بووە لە ئەنیمەیتەرەکانی پێشووی پیکسار و لە ساڵی ٢٠٠٢ کۆچی دوایی کردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم
پۆل:ئەمریکییە خەیاڵییەکان
سیم سیتی

**سیم سیتی** () زنجیرەیەکی یاریی ڤیدیۆیی ناھێڵی شارسازییە، کە لە سەرەتادا لەلایەن ویل ڕایتەوە دیزاین کراوە. سیم سیتی یەکەم یاری زنجیرەکە بوو لە ساڵی ١٩٨٩ لەلایەن کۆمپانیای ماکسیسەوە بڵاوکرایەوە. سەرکەوتنی سیم سیتی بووە ھۆی دروستکردنی چەندین بەدواداچوون بۆی و چەندین یاری لەسەر بنەمای ئەم یارییە، لەنێویاندا بڵاوبوونەوەی یاری The Sims لە ساڵی ٢٠٠٠ کە خۆی بوو بە پڕفرۆشترین یاری کۆمپیوتەر.

## یاریکردن
ناونیشانەکانی سیم سیتی بریتیین لە بەڕێوەبردنی کاتی ڕاستەقینە و ھاوشێوەکاری بیناسازی. لە زۆربەی نازناوەکاندا، یاریزانەکە (وەک سەرۆکی شارەوانی کاردەکات) نەخشەیەکی سپی پێدەدرێت بۆ دەستپێکردن و دەبێت بەو بوودجەیەی کە دابینکراوە شارەکە فراوانتر بکات. لەگەڵ پێگەیشتنی شارەکە، ڕەنگە یاریزانەکە بتوانێت بینای حکومی و بینا تایبەتەکانی تر زیاد بکات (وەک ماڵی سەرۆکی شارەوانی یان یاریگا)، بەپێی ئەوەی شارەکە چەندە گەورەیە. بەڕێوەبردنی دروستی شارەکە پێویستی بەوەیە کە ھاووڵاتییان خزمەتگوزارییە سەرەتایییەکان (کارەبا، ئاو و ھەندێکجار بەڕێوەبردنی پاشماوە)یان بۆ دابین بکرێت لەگەڵ خزمەتگوزارییە گشتییەکانی وەک تەندروستی، پەروەردە، سەلامەتی، پارک و ئامرازەکانی کات بەسەربردن. ئەمانە لە ڕێگەی دروستکردنی بینا یان ژێرخانی پەیوەندیدارەوە دابین دەکرێن، کە ھەر بینایەک "مەودای" بازنەیی لە دەوروبەریدا دەگرێتەوە. نەبوونی بوودجەی پێویست بۆ ئەم خزمەتگوزارییانە دەتوانێت ببێتە ھۆی مانگرتن یان تەنانەت دابەزینی شارەکان. سەرچاوەی سەرەکی داھات باجدانە، ھەرچەندە دەتوانرێت ھەندێک داھات بە یاساییکردنی قومار یان دانانی ھەندێک بینای "تایبەت" وەک بنکەی سەربازی یان زیندانە فیدراڵییەکان بەدەستبھێنرێت. ھەروەھا یاریزانەکە دەتوانێت گرێبەست لەگەڵ شارەکانی دراوسێدا بکات بۆ فرۆشتن یان کڕینی خزمەتگوزارییەکان، بە مەرجێک پەیوەندییەک بە دراوسێیەوە بکرێت بۆ ئەو خزمەتگوزارییە، وەک کێبڵی کارەبا. ھەروەھا ڕەنگە یاریزانەکە ناچار بێت مامەڵە لەگەڵ کارەساتەکاندا بکات، وەک ئاگر و گەردەلوول، یان قەیرانی خەیاڵی وەک ھێرشی ئەھریمەن. ناونیشانەکانی سیم سیتی بەزۆری یارییەکانی تاک-
یاریزانن، بە چەند شێوەیەک، لەوانە "چاپکردنی تۆڕ"ی سیم سیتی ٢٠٠٠، دەرچەی یونیکسی سیم سیتی ڕەسەن و سیم سیتی (٢٠١٣). ھەروەھا سیم سیتی ٤ فۆرمێکی سنوورداری یاریکردنی فرە یاریزانی دابین کرد لەگەڵ توانای ھاوبەشکردنی نەخشەی ناوچەیی و شارەکان لەگەڵ یاریزانەکانی تر، ئەمەش ڕێگەی بە یاریزانەکان دەدا ھاوکاری بکەن، بەڵام لە یاریکردنی کاتی ڕاستەقینەدا کارلێک نەکەن. بەپێی ناونیشانەکە، لەوانەیە سیناریۆیەک ھەبێت کە ئامانجەکانی پەیوەست بە دەدای شار و سنووردارکردنی کاتیان ھەبێت بۆ تەواوکردنیان.

## سەرچاوەکان
شاری ئازادی کڕاکۆف

وێنۆک|ئاڵای کراکۆڤ
وێنۆک|شوێنی شاری ئازادی کڕاکۆف لە ناوخۆی ئەورووپا
**شاری ئازادی کڕاکۆف** کۆمارێکی شار بوو کە لەلایەن کۆنگرەی ڤیەننا لە ساڵی ١٨١٥ دروست کرا، کە شاری کڕاکۆفی پۆڵەندی و ناوچەکانی دەوروبەری لەخۆگرتبوو.

بە ھاوبەشی لەلایەن سێ دراوسێی وڵاتەکەیەوە (ڕووسیا، پرۆسیا و نەمسا) کۆنترۆڵکرابوو، و ناوەندێکی ئاژاوەگێڕان بوو بۆ پۆڵەندایەکی سەربەخۆ. لە ساڵی ١٨٤٦ لە دوای ڕاپەڕینی سەرکەوتوو نەبووی کراکۆڤ، شاری ئازادی کراکۆڤ لەلایەن ئیمپراتۆرییەتی نەمسا لکێندرا. پاشماوەی دوکایەتی وارشۆ بوو کە لە دوای کۆنگرە لە ساڵی ١٨١٥ لە نێوان سێ دەوڵەتەکەدا دابەشکرا.

شاری ئازادی کراکۆڤ شار-دەوڵەتێک بوو کە زۆرینەی بە زمانی پۆڵەندی قسە دەکرد؛ لە دانیشتووانەکەی ٨٥٪ کاسۆلیک بوون، ١٤٪ جوولەک بوون، لەکاتێکدا ئایینەکانی دیکە کەمتر لە ١٪ پێکھاتبوون. شاری کراکۆڤ خۆی ژمارەی جوولەکەکانی ھەبوو کە نزیکەی ٤٠٪ بوو، لەکاتێکدا ئەوانی دیکە نزیکەی تەنیا کاسۆلیکی پۆڵەندی زمان بوون.

## سەرچاوەکان

پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨١٥
پۆل:کڕاکۆف
پۆل:وڵاتە پێشووەکان
مۆنۆمێنتی گرونڤاڵد

وێنۆک|مۆنۆمێنتی گرونڤاڵد و گۆڕی سەربازە نەناسراوەکە
**مۆنۆمێنتی گرونڤاڵد** (بە پۆڵەندی: Pomnik Grunwaldzki) پەیکەرێکی سوارکاری پاشای پۆڵەندا ولادیسلاڤ دووەم جاگیێلۆ (١٣٥٢–١٤٣٤)یە کە دەکەوێتە گۆڕەپانی ماتیجکۆ لە شارۆچکە کۆنەکەی کڕاکۆف و لە ساڵی ١٩١٠ بۆ یادی ٥٠٠ ساڵەی شەڕی گرونڤاڵد دروست کراوە. لە ساڵی ١٩٣٩ لەلایەن ئەڵمانی نازییەکانەوە لەناوچووە و لە ساڵی ١٩٧٦ بەپێی پڕۆژەی ماریان کۆنیچنی ئاوەدانکرایەوە.

لە ١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٠، نمایشێکی ڕێوڕەسمی ڕووداوەکانی پەیوەست بە کردنەوەی مۆنۆمێنتەکە لە شاری کراکۆڤ بەڕێوەچوو و ھەروەھا ئاھەنگگێڕان بە بۆنەی ٦٠٠ ساڵەی شەڕەکە و ١٠٠ ساڵەی دروستکردنی مۆنۆمێنتەکە. لە ساڵی ٢٠١٦دا مۆنۆمێنتی گرونڤاڵد نۆژەنکردنەوە و پاککردنەوەی بەرفراوانی بۆ ئەنجامدرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:بینا و پێکھاتەکان لە شاری کڕاکۆف
پۆل:پەیکەرسازی لە پۆڵەندا
بەردبڕ

**بەردبڕ** یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شۆڕش لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق..

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان
پۆل:کۆیە
٦٤ دی دی

وێنۆک**٦٤ دی دی** یان **نینتێندۆ ٦٤ دی دی** ()یەکێکە لە ئامێرە لاوەکییەکانی فلۆپی دیسکی موگناتیسی بۆ کۆنسڵی یارییەکانی نینتێندۆ ٦٤ کە لەلایەن کۆمپانیای نینتێندۆوە پەرەی پێدراوە. لە ساڵی ١٩٩٥، پێش نمایشکردنی نینتێندۆ ٦٤ لە ساڵی ١٩٩٦ ڕاگەیەندرا، و دوای چەندین دواکەوتن لە ژاپۆن لە ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩ بڵاوکرایەوە. "٦٤" ئاماژەیە بۆ ھەردوو کۆنسۆلی نینتێندۆ ٦٤ و توانای ھەڵگرتنی ٦٤ مێگابایت و دیسکەکان، و "دی دی"" کورتکراوەی "دیسک درایڤ" یان "داینامیک درایڤ"ە. بە پەیوەندیکردن بە دەرچەی درێژکراوەی ژێرەوەی کۆنسۆڵەکەوە، ٦٤ دی دی ڕێگە بە نینتێندۆ ٦٤ دەدات کە دیسکی موگناتیسی ٦٤ مێگابایت تایبەتمەند بەکاربھێنێت بۆ ھەڵگرتنی زانیاری فراوانکراو و دووبارە بنووسرێتەوە. کاتژمێرێکی کاتی ڕاستەقینە بۆ دیزاینی جیھانی یارییە بەردەوامەکان، و کتێبخانەی فۆنت و دەنگی ستاندارد بەکاردێت بۆ ھەڵگرتنی کارایی زیاتر. یارییەکانی و ئیکسسواراتە ڕەقەکاڵاکانی ڕێگە بە بەکارھێنەر دەدات فیلم و کارەکتەر و ئەنیمەیشن دروست بکات بۆ ئەوەی لەناو یارییە جیاوازەکانی تردا بەکاری بھێنێت و بە شێوەی ئۆنلاین ھاوبەشی بکات. سیستمەکە دەتوانێت لە ڕێگەی خزمەتگوزارییەکی تایبەت بە ئۆنلاین بە ناوی ڕاندنێت پەیوەندی بە ئینتەرنێتەوە بکات بۆ بازرگانی ئەلیکترۆنی و یاری ئۆنلاین و ھاوبەشکردنی میدیا. بە وەسفکردنی وەک «یەکەم ئامێری ھەڵگرتنی زانیاری بەکۆمەڵ کە دەتوانرێت بنووسرێت بۆ کۆنسۆلی یاری ڤیدیۆیی مۆدێرن».

نینتێندۆ «٦٤ دی دی»ی وەک پلاتفۆرمی تەکنەلۆژیای کاراکردن بۆ پەرەپێدانی ژانەرە نوێیەکانی یاری و بەرنامەکان دیزاین کرد، کە چەندینیان بۆ چەند ساڵێک لە پەرەپێدان بوون. تەنھا دە پارچە نەرمەکاڵا بڵاوکرایەوە تاوەکو یەکەکە لە شوباتی ٢٠٠١ وەستێنرا، لەو کاتەدا ١٥ ھەزار بەشداربووی ڕاندنێت بوون. شکستی بازرگانی بوو، بەلایەنی کەمەوە ١٥ ھەزار یەکە بە کۆی گشتی فرۆشرا، ھەرگیز لە دەرەوەی ژاپۆن بڵاونەکرایەوە. زۆربەی ئەو یارییانەی کە جارێک بۆ ٦٤ دی دی پلانیان بۆ دانرابوو وەک یاری ستانداردی نینتێندۆ ٦٤ بڵاوکرانەوە، گواستراونەتەوە بۆ کۆنسۆڵەکانی دیکەی وەک گەیم کیووب، یان ھەڵوەشاونەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠٠٠
نینتێندۆ ٦٤

وێنۆک

**نینتێندۆ ٦٤** () سێیەم کۆنسڵی ڤیدیۆیی کۆمپانیای نینتێندۆیە بۆ بازاڕی جیھانی. ئەم کۆنسڵە بەھۆی پڕۆسێسەری ٦٤ بیتی ناوی N64 بووە و لە ٢٣ی حوزەیرانی ١٩٩٦ لە ژاپۆن بڵاوکرایەوە. لە ٢٩ی ئەیلوولی ھەمان ساڵ لە ئەمریکای باکوور و لە ١ی ئازاری ١٩٩٧ لە ئەورووپا و ئوسترالیا (لە ١ی ئەیلوول لە فەرەنسا بڵاوکرایەوە) و لە ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٩٧ لە بەڕازیل بڵاوکرایەوە. ئەم کۆنسڵە ڕەقەکاڵا و گرافیکی ناوخۆیی بەھێزتری ھەبوو لە پلەیستەیشن. بەڵام بەھۆی بەکارھێنانی کارتێژییەوە، تەواوی ھێزی خۆی بەکارنەھێنا. ئەم ئامێرە دوا کۆنسڵی ماڵەوەی نینتێندۆیە پێش نینتێندۆ سویچ (بە کارتێژی فلاش ڕۆم) کە کارتێژی بۆ یاریکردن بەکاردەھێنێت. لە کۆنسڵی داھاتووی نینتێندۆ گەیم کیوبدا فۆرماتێکی مینی دیڤیدی بەکاردەھێنرێت و لە کۆنسڵی دوای ئەوە دیسکەکانی دیڤیدی قەبارە ستاندارد بەکاردەھێنرێت بۆ بڵاوکردنەوەی یارییەکە. بەڵام زنجیرەی «گەیم بۆی» بەردەوام بوو لە بەکارھێنانی شریت. بڵاوکردنەوەی بەرنامەی نینتێندۆ ٦٤ لە ساڵی ٢٠٠١ لە ژاپۆن و لە ساڵی ٢٠٠٢ لە ئەمریکای باکوور و ناوچەکانی PAL وەستێنرا، بەھۆی ھاتنی گەیم کیووب. N64 لەگەڵ دوو یاری Super Mario 64 و Pilotwings 64 و لە ژاپۆن لەگەڵ یاری سێیەم بە ناوی Saikyo Habu Shogi بڵاوکرایەوە. نرخی پێشنیارکراوی N64 لەکاتی چوونە ناو بازاڕەوە ١٩٩ دۆلاری ئەمریکی بووە و ٣٢٬٩٣ ملیۆن یەکە لەم کۆنسڵە فرۆشراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:کۆنسڵی یارییە ڤیدیۆییەکانی ماڵەوە
محەمەد عەزام شا

محەممەد ئەعزەم شا (بە ئینگلیزی : Muhammad Azam Shah ) (٢٨ی حوزەیرانی ١٦٥٣ - ٨ی حوزەیرانی ١٧٠٧) پاشای ئیمپراتۆریەتی گورکان لە هیندستان، کوڕی ئاورەنگزێب و دێلراس بەنۆ بیگم بووە.  دوای باوکی سەرکەوتە سەر تەختی پاشایەتی بەڵام بە فەرمانی براکەی بەهادور شای یەکەم کوژرا.

## پەیوەندیدان
alt=شازادەی جێنشین عەزەم، لەبەردەم باوکی ئیمپراتۆر ئاورەنگزێب وەستاوە|وێنۆک|شازادەی جێنشین عەزەم، لەبەردەم باوکی ئیمپراتۆر ئاورەنگزێب وەستاوە
لە هەفتەی سێیەمی شوباتی ساڵی ١٧٠٧دا لە هەوڵێکدا بۆ ڕێگریکردن لە شەڕی یەک لە دوای یەک، ئاورەنگزێب عەزام و برا بچووکەکەی لە نیوە برا، کام بەخش جیاکردەوە، کە عەزام بە تایبەتی لێی بێزار بوو.  عەزامی نارد بۆ مالوا و کام بەخشیش بۆ بیجاپور.  چەند ڕۆژێک پێش مردنی نامەی ماڵئاوایی بۆ عەزەم نووسی.  بەیانیەکەی دیکە، عەزام کە لەبری ئەوەی بەرەو مالوا بڕوات، لە دەرەوەی ئەحمەدناگار مابووەوە، گەیشتە ئۆردوگای ئیمپراتۆری و تەرمی باوکی گەیاند بۆ ناشتنی لە گۆڕەکەی لە داولاباد. عەزام شا خۆی ئیمپراتۆر ڕاگەیاند و دەستی بەسەر تەختی پاشایەتیدا گرت.  لە ململانێ سیاسییەکانی دوای جێنشینی جێی مشتومڕ، ئەو و شازادە بیدار بەختی کوڕی لە شەڕی جاجاو لە ٢٠ی حوزەیرانی ١٧٠٧ دژی نیوە برا گەورەکەی، شازادە محمد موع شکستیان هێنا و کوژران. اعظم، کە لە شوێنی باوکیان بوونە سەر تەختی موغەکان. 

## مردن
alt=گۆڕی عەزام شا و هاوسەرەکەی خولداباد|وێنۆک|گۆڕی عەزام شا و هاوسەرەکەی خولداباد

گۆڕەکەی لەگەڵ گۆڕەکەی هاوسەرەکەی، لە کۆمەڵگەی دەرگای پیرۆزی سۆفی، .  شێخ زەینەدین، لە خولداباد نزیک ئاورانگاباد، کە هەروەها گۆڕی ئاورەنگزێب لە ڕۆژئاوای تێدایە.
## سەرچاوەکان


پۆل:لەدایکبووانی ١٦٥٣
پۆل:مردووانی ١٧٠٧
پۆل:پاشاکانی گورکانی لە هیندستان
پۆل:پاشاکانی گورکانی لە ھیندستان
مۆزەخانەی پۆست (لیختنشتاین)

وێنۆک|مۆزەخانەی پۆست
**مۆزەخانەی پۆستە** (بە ئەڵمانی: Postmuseum) مۆزەخانەی پۆستە لە شاری ڤادوز لە ویلایەتی لیختنشتاین. مۆزەخانەی لقێکی مۆزەخانەی نیشتمانی لیختنشتاینە.

## مێژوو
مۆزەخانەکە لە ساڵی ١٩٣٠ دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٣٦ کراوەتەوە. دواتر مۆزەخانەکە چەندین جار گواسترابووەوە تا لە بینای ئێستای خۆی لە فەزای ھونەری بیناسازی ئینگلیزی دادەنیشێت.

## پێشانگاکان
مۆزەخانەکە مۆری پۆستەی تێدایە کە لەلایەن لیختنشتاینەوە لە ساڵی ١٩١٢ەوە دەرچووە و ھەروەھا مێژووی خزمەتگوزاری پۆستەی وڵاتەکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:مۆزەخانەکان لە ڤادوز
کۆشکی کۆماری (عێراق)

کۆشکی کۆماری لە عێراق دەکەوێتە قەرەدات مەریەم یەکێک لە گەڕەکە بەناوبانگ و مێژوویەکانی شاری بەغدا لە کەناری ڕۆژئاوای ڕووباری دیجلە. شوێنی فەرمی  نیشتەجێبوونی سەرۆک کۆماری عێراقە ، کۆبوونەوە و پێشوازی لە شاندەکان لەو کۆشەکە ئەنجام دەدرێت .دوای ئەوەی ئەمرکیا هێرشی کردە سەر عێراق بووە شوێنی مانەوەی هێزەکان و  هەروەها شوێنی حاکمی مەدەنی   پۆل برێمەر.ساڵی ٢٠٠٩ بەفەرمی ڕادەستی  حکومەتی عێراق کرا .

## سەرچاوەکان

پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی بەغدا
پۆل:سەددام حوسێن
ئاماژە بە خۆ

لە زمانە سروشتییەکان یا لە زمانە شێوەیییەکاندا، **ئاماژە بە خۆ** کاتێ ڕوو دەدا کە ڕستە یا ڕێسایەک بە چەشنێ بگەڕێتەوە سەر خۆی. گەڕانەوەکە دەتوانێ ڕاستەوخۆ - بە ھۆی ڕستە یا ڕێسایەکی ناوبژییەوە - بێ، دەشتوانێ لە ڕێگەی ھەندێ بەکۆدکردن -ەوە بێ. لە فەلسەفەشدا، ئاماژە بە خۆ بە مانای تواناییی سووژەیە بۆ گفتوگۆ و قسەکردن لەبارەی خۆیەوە. بە زمانێکی تر، سووژە فکری وای ھەیە کە بۆ دەربڕینی دەبێ وشەی «من» بە کار بێنێ. ناسراوترین نموونەی ڕستەی ئاماژەبەخۆدەر ڕستەی «ئەم ڕستەیە ڕاست نییە»یە.

ئاماژە بە خۆ لە بوارەکانی ماتماتیک و فەلسەفە و  بەرنامەسازیی کۆمپیوتر و زمانناسی و سایبرنێتیکی پلەی دووەمدا تاوتوێ دەکرێ و بە کار دەبردرێ. 

ھەندێ جار وتەگەلی ئاماژەبەخۆدەر پارادۆکسن.

## سەرچاوە

* Self-reference (enwiki)

پۆل:ڕێزمان
پۆل:لۆژیک
پۆل:فەلسەفەی زمان
سوپەر ماریۆ

**سوپەر ماریۆ** () یەکێکە لە یارییە فانتازیاکانی کۆنسڵ کە کۆمپانیای نینتێندۆ دروستی کردووە و کەسایەتی سەرەکی یارییەکە ماریۆیە. سەرەڕای ئەوەش زنجیرەی Super Mario Bros. بە کورتی ناوی لێنراوە ماریۆ، بەناوبانگترین یارییە لە زنجیرە یارییەکانی سوپەر ماریۆ. بەلایەنی کەمەوە یەک یاری Super Mario بۆ ھەموو کۆنسڵی ڤیدیۆیی نینتێندۆ بڵاوکراوەتەوە.

وێنۆک

یارییەکانی سوپەر ماریۆ بەدوای سەرگەرمیەکانی ماریۆدا دەگەڕێن، بەزۆری لە یارییەکانی سوپەر ماریۆ یان قارچکخۆر، یاریزانەکە کەسایەتی ماریۆ کۆنتڕۆڵ دەکات. زۆرجار لویجی برای و ھەندێکجاریش ئەندامانی دیکەی بنەماڵەی ماریۆ لەگەڵیدا دەبن. لەم پلاتفۆرمەی یارییە ڤیدیۆییەکاندا یاریزان دەتوانێت بجوڵێت و باز بدات بەسەر دوژمنەکاندا و بچێتە کۆتایی ھەر قۆناغێک. یارییەکانی ماریۆ بەزۆری چیرۆکێکی سادەیان ھەیە و بڕیارە ئەو شازادەیەی کە خۆشەویستەکەی ماریۆیە و ماریۆ دەیەوێت یادەوەرییەکەی لەلایەن دوژمنی ماریۆوە دزراوە کە کەسایەتی بۆوسەرە و ماریۆ بەدوای ڕزگارکردنی شازادەدا دەگەڕێت. یەکەم ناونیشانی زنجیرەکە بریتی بوو لە Super Mario Bros کە لە ساڵی ١٩٨٥ بۆ سیستمی یاری نینتێندۆ (NES) بڵاوکرایەوە و نزیکەی ئەو چەمک و پێناسەیانەی کە پێناسەی یاریکردنی ماریۆیان لەو یارییەدا کرد تا ئەمڕۆش وەک خۆیان ماونەتەوە. چەندین ھێز و سەرکەوتن و بابەتی تێدایە کە توانای تایبەت بە ماریۆ دەبەخشێت وەک گەورەبوون یان فڕێدانی تۆپی بچووک و گەورە. زنجیرەی سوپەر ماریۆ بەشێکە لە زنجیرەی گەورەی ماریۆ. ئەمەش ژانەرەکانی تری یاری ڤیدیۆیی و ھەروەھا میدیای وەک فیلم، تەلەفزیۆن، میدیای چاپکراو و کاڵاکان دەگرێتەوە. تا مانگی ئەیلوولی ٢٠١٥ زیاتر لە ٣١٠ ملیۆن یاری زنجیرەی سوپەر ماریۆ لە سەرانسەری جیھاندا فرۆشراون، بەمەش باشترین زنجیرە یارییە ڤیدیۆییەکان لە مێژوودا. 

## سەرچاوەکان

پۆل:دەستوورییەکانی نینتێندۆ
پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دەستوورییەکان
جیھاندەر شا

جەهاندەر شا (بە ئینگلیزی : Jahander Shah ) لە ٩ی ئایاری ١٦٦١ - ١٢ی شوباتی ١٧١٣ هەشتەمین پاشای ئیمپراتۆریەتی گورکان لە هیندستان بووە.

## حوکمڕانی

جەهاندەر شا ژیانێکی بێ بایەخی بەڕێوەبرد و زۆرجار دەربارەکەی بە سەما و کات بەسەربردن زیندوو دەکرایەوە.  ژنێکی دڵخواز و خۆشەویستەکەی هەڵبژارد، لال کونوار، کە تەنها کچی سەماکەر بوو پێش ئەوەی بەرز بکرێتەوە بۆ پۆستی شاژنە هاوسەر.  پێکەوە ئیمپراتۆریەتی موغەکانیان تووشی شۆک کرد و تەنانەت لەلایەن کچە ڕزگاربووەکەی ئاورانگزێب، زینات ئون نیسا دژایەتی کران. 
دەسەڵاتەکەی لەلایەن سێیەم نەوابی قەرناتیک، محەمەد سەعداتوڵڵا خانی یەکەم، کە دی سینگی ئۆرچای کوشت، بە پلەی یەکەم بەهۆی نەوابەوە ڕەتکرایەوە.  باوەڕی بەوەی کە ئەو فەرماندەی ڕاستگۆی قەڵای جینجی بووە.  خان دەستی بە هەڵمەتێکی چەواشەکاری کرد و ئاماژەی بە جەهاندەر شا کرد وەک دەستبەسەرداگرتنی تەختی موغەکان.  بۆ زیاتر بەهێزکردنی دەسەڵاتەکەی، جەهاندەر شا دیاری بۆ عوسمانی سوڵتان ئەحمەدی سێیەم نارد.
## مەرگ

لە شەڕی ئاگرا لە ١٠ی ژانویەی ١٧١٣ لەلایەن فەرروخسیار، کوڕەزای و کوڕی دووەمی عەزیم-ئوش-شان، بە پاڵپشتی شکستی هێنا  برایانی سەید.  هەڵهات بۆ دەلهی لەوێ گیرا و ڕادەستی ئیمپراتۆری نوێ کرا، کە لەگەڵ لال کونوار زیندانی کرد.  بۆ ماوەی مانگێک لە زینداندا ژیاوە، تا ١١ی شوباتی ١٧١٣، کاتێک کەسانی پیشەیی خنکاندن ڕەوانەی کوشتنی کران.  تەرمی جەهاندەر شا بە بەش بەش بە دەوری دەهلیدا نمایشکرا و بە سەرەوە بە دوو فیلەوە هەڵواسرابوو.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٦٦١
پۆل:مردووانی ١٧١٣
پۆل:پاشاکانی گورکانی لە هیندستان
پۆل:پاشاکانی گورکانی لە ھیندستان
دۆنکی کۆنگ (کایەی ڤیدیۆیی)

وێنۆک

**دۆنکی کۆنگ** () زنجیرەیەکی یاریی ڤیدیۆییە، کە سەرگەرمیەکانی کەسایەتی گۆرێلایەک ھاوشێوەی ناوی دۆنکی کۆنگ لەخۆدەگرێت، لەلایەن شیگێرو میامۆتو لە ساڵی ١٩٨١ دروستکراوە، زنجیرەکە بە پلەی یەکەم لە دوو جۆر یاری پێکھاتووە، بەڵام ھەروەھا ناونیشانی ئەڵقەی زیادە لە ژانەرە جیاوازەکاندا لەخۆدەگرێت. یارییەکە سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەستھێنا و دوو بەدواداچوونەکەی لە ساڵانی ١٩٨٢ و ١٩٨٣دا بڵاوکرایەوە. لە ساڵی ١٩٩٤دا، ئەم یارییە بە پلاتفۆرمی Donkey Kong Country دەستیپێکردەوە، کە تێیدا Donkey Kong لەلایەن چەندین دوژمنی مرۆڤدۆستەوە دژایەتی دەکرێت، بە شێوەیەکی سەرەکی کرێملینگەکان،  خێڵی تیمساحەکان بە سەرۆکایەتی شا ک.ڕۆل، کە کۆگای مۆزی کۆنگەکانی دزیوە. 

## سەرچاوەکان

پۆل:دۆنکی کۆنگ
پۆل:دەستوورییەکانی نینتێندۆ
پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دەستوورییەکان
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان گونجێنراون
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان گونجێنراون
ئەفسانەی زێڵدا

وێنۆک

**ئەفسانەی زێڵدا** () زنجیرە یارییەکی ڤیدیۆیی فانتازیای چیرۆکییە، کە لەلایەن دیزاینەرانی یارییە ژاپۆنییەکانەوە دروستکراوە لەوانە شیگێرو میامۆتۆ، تاکاشی تێزوکا، و ئێیجی ئانۆما. ئەم زنجیرە یارییە لەلایەن کۆمپانیای ژاپۆنی نینتێندۆ بۆ کۆنسڵی NES پێشکەش دەکرێت. فرۆشی ئەم زنجیرەیە لە دوای بڵاوبوونەوەیەوە تا ساڵی ٢٠١١ زیاتر لە ٦٧ ملیۆن دانە بووە. یەکەم یاری زنجیرەکە بە ناوی ئەفسانەی زێلدا لە ساڵی ١٩٨٦ لە ژاپۆن بڵاوکرایەوە. یەکێک بوو لە یەکەم یارییەکانی کۆنسلی نوێی NES، ناوی Famecon (بە یابانی: ファミコン)ی لە ژاپۆن پێبەخشرا. ئەفسانەی زێلدا (یان تەنھا زێلدا) ناوبانگێکی بێ وێنەی بەدەستھێناوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:دەستوورییەکانی نینتێندۆ
پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دەستوورییەکان
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ کۆمیکەکان گونجێنراون
پۆل:کایەکانی ئەکشن-سەرکێشی
برایانی سەید

زاراوەی **برایانی سەیید' ئاماژەیە بۆ [[سەید حەسەن عەلی خان بەرھەم|عەبدوڵڵاخان]]** و **''[[سەید حسێن عەلی خان بەرھەم|سەییدحسێن عەلیخان]]''.  '، کە لە سەرەتای سەدەی ١٨دا لە [[ئیمپراتۆریەتی موغەکان]] بەھێز بوون.**

ئەوان بانگەشەی ئەوە دەکەن کە سەر بە بنەماڵەی سەییدەکان یان نەوەی پێغەمبەری ئیسلامی؛ محەمەد کە لە ڕێگەی کچەکەیەوە فاتیمە و زاوا و ئامۆزای عەلی کە سەر بە بنەماڵەی ئیسلام بوون  بۆ خێڵی بەنوھاشم و هۆزی قوڕەیش.  ئیدیعاکەیان بەگشتی قبوڵ ناکرێت، دەوترێت نەوەی ئەو خێزانانەن کە لە پەنجابەوە کۆچیان کردووە بۆ بەشی ڕۆژھەڵاتی قەزای موزەفەرناگار.  

برایانی سەیید دوای مردنی ئاورەنگزێب کاریگەرییەکی زۆریان لە دەرباری موغەکاندا ھەبوو و بوونە پاشا ساز لە کاتی پشێویی دوای مردنی ئیمپراتۆر ئاورەنگزێب لە ساڵی ١٧٠٧. لە ماوەی ساڵانی ١٧١٠دا بە ئارەزووی خۆیان ئیمپراتۆرەکانی موغەکانیان دروستکرد و لە تەختیان لابرد.

برایانی سەییدەکان دەسەڵاتی موغەکانیان بۆ ئەجمێر لە راجاستان گەڕاندەوە بە تەسلیمبوونی مەھاراجا ئەجیت سینگ، و سەرکردەی جات چورامان، ھەروەھا، دەسەڵاتی موغەکانی لە ئاشتییەکی دانوستاندن لەگەڵ...  برایانی سەییدەکان. لە سەردەمی دەسەڵاتی ئەواندا، یاخیبووی سیخەکان Banda Singh Bahadur بوو  ھەروەھا گیراوە و لە سێدارە دراوە.  سەیدەکان زۆر کەم سەرقاڵی دامەزراندنی سەربازێک بوون، کە سەیید نەبوون، یان دانیشتووی بەرھا، یان غەیرە موسڵمان بوون.

بەھادور شای یەکەم لە ساڵی ١٧١٢ کۆچی دوایی کرد، و جێنشینەکەی جەھەندەر شا بە فەرمانی برایانی سەید تیرۆرکرا. لە ساڵی ١٧١٣دا، کوڕەزای جەھاندەر فەرروخسیار (مر. ١٧١٣-١٧١٩) بوو بە ئیمپراتۆر لەگەڵ برایان.  یارمەتیدان.  سەردەمی حوکمڕانی ئەو بووە ھۆی سەرھەڵدانی براکان، کە دەسەڵاتی دەوڵەتیان قۆرخ کرد و ئیمپراتۆریان بچووک کردەوە بۆ فیگەرێک.  براکان پیلانیان داڕشتن بۆ ئەوەی نیزامولمولک بنێرن بۆ دێکان دوور لە دادگای موغەکان بۆ کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی.  لە ساڵی ١٧١٩ برایان فەروخسیاریان کوێر کرد و لە پۆستەکەی لابرد و کوشتیان.  پاشان ڕێککەوتنیان کرد بۆ ئەوەی ئامۆزای یەکەمی، ڕافی أداراجات، ببێتە فەرمانڕەوای داھاتوو لە شوباتی ساڵی ١٧١٩. کاتێک ڕافی ئود دارەجات لە مانگی حوزەیراندا بە نەخۆشی سییەکانی کۆچی دوایی کرد، برا گەورەکەییان کردە، ڕافی أدداولا (شا جەھانی دووەم)، فەرمانڕەوا.  دوای ئەوەی ڕافی عدداولا بە نەخۆشی سییەکان لە ئەیلوولی ١٧١٩دا کۆچی دوایی کرد، محەمەد شا (محمد شا]] (مر. ١٧١٩-١٧٤٨) لە تەمەنی حەڤدە ساڵیدا لەگەڵ برایانی سەید وەک ڕێجێنتی خۆی تا ساڵی ١٧٢٠ لەسەر تەختی پاشایەتی دانیشت.

محەمەد شا، بۆ ئەوەی دەست بەسەر دەسەڵاتەکەیدا بگرێتەوە، بە ھاوکاریی نیزامولمولک عەساف جاح، ڕێکخستن بۆ کوشتنی براکان. سەییدحسێن عەلیخان لە ساڵی ١٧٢٠ لە فاتحپور سیکری کوژرا، و سەییدحەسەن عەلیخان بەرھەم لە ساڵی ١٧٢٢ بە شێوەیەکی کوشندە ژەھراوی کرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٦٦٦
پۆل:لەدایکبووانی ١٦٦٨
پۆل:مردووانی ١٧٢٠
پۆل:مردووانی ١٧٢٢
پۆل:موسڵمانانی ھیندی
ڕەفیع دەراج

ڕافی ئەلدەراج () (١ی کانوونی دووەمی ١٦٩٩ - ٦ی حوزەیرانی ١٧١٩) پاشای ئیمپراتۆریەتی گورکان لە ھیندستان بووە.

## حوکمڕانی

### ڕۆڵی مەھاراجا ئەجیت سینگ و برایانی سید
وەک چۆن ئیمپراتۆری پێشوو فارۆخسیر لەلایەن ئەجیت سینگ لە مەروار لە پۆستەکەی لابرا. ڕافی ئود دەراجات تەختەکەی قەرزاری ئەجیت سینگ بوو و برایانی سید بە تەواوی سوودیان لێ وەرگرت. ئەوان دەیانویست فەرمانڕەوایەکی بوکەڵەیی بێت و بۆیە ھەنگاویان ناوە بۆ کەمکردنەوەی دەسەڵاتەکەی.

### ئیدیعای ڕکابەر بۆسەر تەخت
سەردەمی حوکمڕانی ڕافی وود دەرەجات سەردەمی گێژاو بوو. لە ١٨ی ئایاری ١٧١٩، کەمتر لە سێ مانگ دوای دەستبەکاربوونی خۆی، مامی ڕافی ئود دارەجات، نێکوسیار، تەختی پاشایەتی لە قەڵای ئاگرا وەرگرت، چونکە پێی وابوو شایستەی ئەو پۆستە زیاترە.

برایانی سەید لە ڕادەبەدەر بڕیاریاندا بەرگری لەو ئیمپراتۆرە بکەن کە بەرزیان کردبووەوە بۆ سەر تەخت و سزای تاوانبارەکە بدەن.  بە خێرایی سەرکەوتوو بوون. تەنھا سێ مانگ دوای نێکوسیار لەسەر تەخت، قەڵاکە تەسلیم بوو و نەکوسیار گیرا.  لەلایەن *ئەمیر ئومەرە*ەوە بە ڕێزەوە پێشوازی لێکرا و لە *سەلیمگار* زیندانی کرا و لە ساڵی ١٧٢٣دا لەوێ کۆچی دوایی کرد.
## مردن
پێش مردنی، ڕافیع درەجات داوای کرد برا گەورەکەی بخرێتە سەر تەخت. بەم پێیە لە ٦ی حوزەیرانی ساڵی ١٧١٩ دوای ٣ مانگ و شەش ڕۆژ حوکمڕانی لە تەختی پاشایەتی لابرا. دوای دوو ڕۆژ براکەی، ڕافی الدولح، لەسەر تەختی پاشایەتی دانرا. ڕافی ئود دەراجات بەھۆی نەخۆشی سیل کۆچی دوایی کرد یان لە ئاگرا کوژرا، ٦ی حوزەیرانی ١٧١٩. پاشماوەکانی لە نزیک مەزاری پیرۆزی سۆفی خواجە قوتبەدین بەختیار کاکی لە مێھراولی لە دەلھی بە خاک سپێردرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٦٩٩
پۆل:مردووانی ١٧١٩
پۆل:پاشاکانی گورکانی لە هیندستان
پۆل:پاشاکانی گورکانی لە ھیندستان
شاجەھانی دووەم

شاجەھانی دووەم؛  (حووزەیرانی ١٦٩٦ – ١٩ی ئەیلوولی ١٧١٩) بۆماوەیەکی کورت پاشای گورکانی بووە و جێنشینی ڕافی ئەلدەراجی برای گرتەوە.

## حوکمڕانی
شاجھانی دووەم لە ٦ی حوزەیرانی ساڵی ١٧١٩ دوای مردنی برا بچووکەکەی رافی أدراجات بەھۆی سیل، لەسەر تەختی پاشایەتی دانا. تاج دانانی لە دیوانی-خاسی قەڵای سوور بوو. ئەو نازناوی **شاجەھانی دووەم**ی وەرگرتووە. 
ھەروەک برا بچووکەکەی، شاجەھانی دووەم لەلایەن پاشا ساز براکانی سەید ھەڵبژێردرا و لە پراکتیکدا ھیچ دەسەڵاتێکی نەبوو. ناوی لە خوتبە بۆ یەکەمجار لە ١٣ی حوزەیران خوێندرایەوە.  یەکەم دەرکەوتنی لە دیوانی عام لە ١١ی حوزەیران بوو. بەبێ ئامادەبوونی یەکێک لە براکانی سەید، ڕێگەی پێنەدەدرا چاوی بە ھیچ ئاغایەک بکەوێت یان بەشداری لە ''جوممەدا بکات.

## مەرگ
شاجھانی دووەم ھەر وەک برا بچووکەکەی تووشی نەخۆشی سیل بوو. لە ڕووی جەستەیی و دەروونییەوە ناشایستە بوو بۆ جێبەجێکردنی ئەرکەکانی فەرمانڕەوایەک. لە ١٧ی ئەیلوولی ١٧١٩ کۆچی دوایی کردووە لە بیدیاپور.  لە تەنیشت ڕافی ئەلدەرجات لە دەرگای قوتبەدین بەختیار کاکی بە خاک سپێردرا.
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٦٩٠
پۆل:مردووانی ١٧١٩
پۆل:لەدایکبووانی ١٦٩٦
پۆل:پاشاکانی گورکانی لە هیندستان
پۆل:پاشاکانی گورکانی لە ھیندستان
ستار فۆکس

وێنۆک

**ستار فۆکس** () زنجیرەیەکی یاری ڤیدیۆییە کە لەلایەن کۆمپانیای نینتێندۆوە بەرھەمھێنراوە. ئەم زنجیرەیە باس لە کۆمەڵێک ئاژەڵی مرۆڤدۆست دەکات کە خۆیان دەخەنە بۆشایی ئاسمان بۆ ئەوەی ھەسارەکەیان و کۆمەڵەی خۆریان لە خراپە ڕزگار بکەن. ئەم زنجیرەیە لە دوای بڵاوبوونەوەی سوپەر نینتێندۆوە دەستی پێکردووە، و سەرکەوتنی گەورەی بەدەستھێناوە و لەلایەن ھەوادارانی یارییە فڕینەکانەوە یارییەکی سەرسام بووە، کۆمپانیای نینتێندۆش بەنیازە بەشە نوێیەکانی لەسەر Wii کە ئامێری مۆدێرن نینتێندۆ پەرەپێبدات و بڵاوبکاتەوە، بەمەبەستی بەردەوامبوون لە زنجیرە سەرکەوتووەکان.

## سەرچاوەکان

پۆل:دەستوورییەکانی نینتێندۆ
مێترۆید

وێنۆک

**مێترۆید** ()یارییەکی ئەکشنی و سەرکێشییە کە لەلایەن کۆمپانیای نینتێندۆوە دروست کراوە. بۆ یەکەمجار لە ناوخۆدا لەلایەن ستۆدیۆی نینتێندۆ R&D1 بەرھەم ھێنراوە، بەتایبەتی لەگەڵ Intelligent Systems، و چەمکە ناھێڵکارییەکەی بە قۆناغەکانی پلاتفۆرمی دوو ڕەھەندی لە گەردوونێکی تاریکدا ڕازاوەتەوە کە بە شێوەیەکی سەرەکی لەژێر کاریگەری زنجیرە فیلمەکەدایە. دوای بڵاوبوونەوەی فیلمی سوپەر مێترۆید بۆ ماوەی ھەشت ساڵ ھیچ یارییەک لە زنجیرەکەدا بڵاونەکرایەوە. لەم ماوەیەدا یارییەکی نینتێندۆ ٦٤ لەبەرچاو گیرا، بەڵام نینتێندۆ «نەیتوانی ھیچ بیرۆکەیەکی باش بھێنێتە ئاراوە». زنجیرەی مێترۆید توخمەکانی یاریکردن لە یارییەکانی تەقەکەر، پلاتفۆرم و یارییە سەرگەردانییەکان لەخۆدەگرێت. زنجیرەکە بەھۆی پێشکەوتنی ناھێڵی و فۆرماتەکەی گەڕانی تاکەکەسییەوە دیارە کە یاریزانەکە تەنھا ساموس ئاران کۆنتڕۆڵ دەکات، کەمێک یان ھیچ کارەکتەری دیکەی نییە کە کارلێک لەگەڵیدا بکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:دەستوورییەکانی نینتێندۆ
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ کۆمیکەکان گونجێنراون
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە خەیاڵییە زانستییەکان
ئێف-زیرۆ

وێنۆک

**ئێف-زیرۆ** () زنجیرەیەکی یاری ڤیدیۆیی پێشبڕکێی ئایندەییە کە لە بنەڕەتدا لەلایەن کۆمپانیای Nintendo EAD دروستکراوە، لەگەڵ چەندین یاری کە لەلایەن کۆمپانیاکانی دەرەوە پەرەی پێدراوە. یەکەم یاری بۆ سوپەر فامیکۆم لە ژاپۆن لە ساڵی ١٩٩٠ بڵاوکرایەوە، لەگەڵ "سیستەمی یارییەکانی سوپەر نینتێندۆ"ی ئەمریکای باکوور لە ساڵی ١٩٩١، سەرکەوتنەکانی وای لە کۆمپانیای نینتێندۆ کرد کە چەندین بەدواداچوون لەسەر کۆنسۆڵەکانی یارییەکانی دواتر دروست بکات. زنجیرەکە بە پێشبڕکێی خێرا و کارەکتەر و ڕێکخستنەکان و یاریکردنی قورس و مۆسیقای ڕەسەن ناسراوە، ھەروەھا بە پاڵنانی سنوورە تەکنەلۆژییەکان بۆ ئەوەی ببێتە یەکێک لە خێراترین یارییەکانی پێشبڕکێ.

یەکەم یاری زنجیرەکە کە لە سەرەتادا بۆ Super NES خرایە بازاڕەوە، F-Zero ھەروەھا یەکەم یاری بوو بۆ پلاتفۆرمەکە کە تەکنیکێکی بەکارھێنا کە نینتێندۆ ناوی لێنا "Mode 7 Scrolling". کاتێک دۆخی ٧ لەگەڵ پێوانەکردن و جێگیرکردنی چینەکە لەسەر بنەمای ھێڵی سکان بە ھێڵی سکان تێکەڵکرا دەتوانێت ژینگە سێ ڕەھەندییەکان ھاوشێوە بکات. ئەم جۆرە تەکنیکانە لە یارییەکاندا بە شۆڕشگێڕانە دادەنران لە سەردەمێکدا کە زۆربەی یارییەکانی کۆنسۆڵ سنووردار بوون بە پاشبنەمای ئیستاتیک/تەخت و شتە دوو ڕەھەندییەکان (2D). ئەنجامەکەی گەشەپێدەری Nintendo EAD بوو کە یارییەکی دروستکرد کە پێداچوونەوەی IGN کرایگ ھاریس بە خێراترین و نەرمترین پێشبڕکێکاری کۆنسۆلی ساختەی سێ ڕەھەندی لە سەردەمی خۆیدا ناوی برد. ھەریەکێک لە یارییەکانی زنجیرەی F-Zero پێویستە یاریزانەکە لە بەرامبەرەکانی بباتەوە تا ھێڵی کۆتایی لە ھەمان کاتدا خۆی لە بەربەستەکانی وەک مین و ناوچەی خلیسکان بەدوور بگرێت. یارییەکان بەزۆری پێویستیان بە تێکەڵەیەک لە لەبیرکردنی ڕێڕەوەکان و ڕەفڵەکسی خێرا ھەیە بۆ یارییە خێراکانی پێشبڕکێی. 

## سەرچاوەکان

پۆل:دەستوورییەکانی نینتێندۆ
پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی تۆکیۆ
پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دەستوورییەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە خەیاڵییە زانستییەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لەسەر ھەسارە خەیاڵییەکان داندراون
دروشمی ئاگر

وێنۆک
**دروشمی ئاگر** ()یارییەکی کۆمپیوتەریی فەنتازیایە، کە لەلایەن کۆمپانیای Intelligent Systems پەرەی پێدراوە و لەلایەن کۆمپانیای Nintendo Entertainment System لە ساڵی ١٩٩٠ بڵاوکراوەتەوە. یەکەمە لە کۆی ٥ یاری دروشمی ئاگر لە ژاپۆن کە پێشوازییەکی سەرکەوتووی لەگەڵدا کرا.

## بنەماکانی یارییەکە
یارییەکە ڕۆڵگێڕانە و بە شێوەیەکی سەرەکی پشت بە داڕشتنی پلان و بیرۆکە و ستراتیژی تایبەت دەبەستێت بۆ گەیشتن بە ئامانجی یارییەکە کە پێت سپێردراوە. یارییەکە بە پیشاندانی نەخشەیەکی شوێنی گۆڕەپانی شەڕ دەستپێدەکات، و لەم نەخشەیەوە کارەکتەرەکان دەجوڵێن و ڕووداوەکانی شەڕەکە ڕوودەدەن. یارییەکە چەندین بەشی ھەیە، و ھەموو بەشێک ئامانجێکی ھەیە کە ڕەنگە سەرکوتکردنی ھەموو دوژمنەکان بێت یان کوشتنی سەرۆکیان، یان خۆڕاگری بۆ ماوەیەکی دیاریکراو لە نۆرەکاندا، یان ڕزگارکردنی ناوچەکە لە دوژمنان. لە ھەر شەڕێکدا، جەنگاوەر خاڵەکانی ئەزموون بەدەست دەھێنێت کە ئاستی سەربازی بەرز دەکاتەوە وەک خاڵەکانی ژیان، خاڵەکانی ھێرش و بەرگری و ھی تر.

زنجیرەکە چەندین جۆری چەکی نەریتی یان چەکی نەریتی خەیاڵی لەخۆدەگرێت وەک شمشێر، ڕم، تەور، کەوان و چاککردنەوە و جادوو کە چەندین بەشی ھەیە وەک ڕووناکی، تاریکی و توخمەکان؛ بەڵام جادوو تەنھا لە چەند یارییەکی کەمی زنجیرەکەدا دابەش دەکرێت بۆ ئەو بەشانە وەک دروشمی ئاگر چوارەم: جەنگی پیرۆز". ھەندێک یاری ھێزەکانی جادوو دابەش دەکەن بۆ با، ئاگر و ھەورەبرووسکە، و ھەندێک یاری نوێتر لەو جۆرە چەکانە تێدەپەڕن. وەک چۆن لە یاری بەرد-کاغەز-مەقەستدا ھەیە، یارییەکە سێگۆشەی چەکەکانی تێدایە کە باشتربوون دەدات بە شمشێر بەسەر تەوردا، و بە تەور بەسەر ڕمدا، و بە ڕم بەسەر شمشێردا. ھەروەھا سێگۆشەی جادوو کە لە ھەندێک یارییەکاندا ھەیە، ڕووناکی بەسەر تاریکیدا باشتر دەزانێت، و تاریکی بەسەر توخمەکاندا، و توخمەکان بەسەر ڕووناکیدا؛ بەڵام کەوانەکان پەیوەندییان بەو سێگۆشانەوە نییە چونکە چەکێکی جیاوازن، چونکە ئەو چەکانە وەک تەور و شمشێر و ڕم ڕاستەوخۆن لەکاتێکدا کەوانەکان ناڕاستەوخۆن و لە دوورەوە لێدەدەن، و ھەندێک چەکی جادوو یان چاککردنەوە لە مەودایەکی دوورەوە لێدەدەن. سیستمی یارییەکە لەسەر شێوەی یەکەی چوارگۆشەیی دەبێت کە دەتوانرێت لەسەری بڕۆیت و مەودای پێ بژمێردرێت.

ھەموو چەکێک سنوورێکی بەکارھێنانی ھەیە، ئەگەر چەکێک بۆ ژمارەیەکی دیاریکراو لە جارەکان بەکاربھێنرێت، دەشکێت و دەبێت بگۆڕدرێت. چەکە لاوازەکان سنوورێکی گەورەی بەکارھێنانیان ھەیە، بەڵام چەکە بەھێز و دەگمەنەکان سنوورێکی کەمی بەکارھێنانیان ھەیە. لە لایەکی ترەوە، کاریگەری چەکی بەھێز زیاترە، بەڵام وردییەکەی لە پێکانی ئامانجدا کەمترە لە چەکە لاوازەکان. ھەموو چەکێک پلەیەکی ئەزموونی ھەیە بۆ ئەوەی بتوانرێت بەکاربھێنرێت، بۆیە ھەموو جەنگاوەرێک خاڵەکانی ئەزموونی لە یەک یان دوو جۆر چەکدا ھەیە. ئەگەر لە خاڵەکانی ئەزمووندا سەرکەوتوو بوو، کە بەرزترینیان پلەی ئەی و نزمترینیان پلەی یە، ئەوا جەنگاوەرەکە دەتوانێت جۆرە زیاتری چەکەکان بەکاربھێنێت، و ھەرچەندە خاڵەکانی ئەزموون بۆ جۆرێک لە چەک زیاد بکات، ئەوا بەھێزتر دەبێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:دەستوورییەکانی نینتێندۆ
پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دەستوورییەکان
پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان
سپلاتوون (زنجیرە)

وێنۆک

**سپلاتوون** ()یارییەکی ڤیدیۆیی تەقەکەری کەسی سێیەمە کە لەلایەن ھیساشی نۆگامییەوە دروست کراوە، و لەلایەن کۆمپانیای نینتێندۆوە پەرەی پێدراوە و خاوەندارێتی دەکرێت. زنجیرەکە لە زەوییەک دوای «ئاپۆکالیپتدا» جێگیرکراوە کە ئاژەڵە دەریایییە مرۆڤدۆستەکان تێیدا نیشتەجێن. بەھۆی بەردەستبوونی شێوازی یارییە کێبڕکێکارەکان لە سپلاتوون، پاڵەوانێتییەکانی وەرزشی ئەلیکترۆنی کێبڕکێکار بە خەڵاتی سپۆنسەرکراو ھەر لە ساڵی ٢٠١٦ لە ژاپۆن بەڕێوەچوون. بە بڵاوکردنەوەی سپلاتون ٢، کۆمپانیای نینتێندۆ پاڵەوانێتی جیھانی سپلاتون ٢ی دامەزراند و لە ساڵی ٢٠١٨ دەستی بە میوانداریکردنی پاڵەوانێتییە کێبڕکێیییەکان کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:دەستوورییەکانی نینتێندۆ
پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دەستوورییەکان
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ کۆمیکەکان گونجێنراون
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی دوای کۆتابیی جیھان
پۆل:تەقەکەرانی کەسی سێیەم
شیکاری و پەرەپێدانی کات بەسەربردنی نینتێندۆ

وێنۆک

**شیکاری و پەرەپێدانی کات بەسەربردنی نینتێندۆ** () بە کورتی (EAD)، گەورەترین بەشی پەرەپێدانی نینتێندۆ بوو. لەنێو بەناوبانگترین گەشەپێدەرەکان شیگێرو میامۆتۆ و تاکاشی تێزوکا کە سەرۆکی ستۆدیۆکانی EADن و بەرپرسیارن لە ھەر یارییەکی ڤیدیۆیی کە بڵاوبکرێتەوە. لە ساڵی ٢٠١٥ ئەم بەشە لەگەڵ پلاندانان و پەرەپێدانی نەرمەکاڵاکانی نینتێندۆ یەکیگرت و بەشی پلاندانان و پەرەپێدانی کات بەسەربردنی نینتێندۆ پێکھێنرا.

## سەرچاوەکان
سوپەر نینتێندۆ

وێنۆک

**سوپەر نینتێندۆ** یان **سوپەر نینتێندۆ ئینتەرتەیمێنت سیستم** () کۆنسۆڵێکی ١٦-بیتی کە لەلایەن کۆمپانیای نینتێندۆوە بۆ ئەورووپا و ئەمریکای باکوور و ئوسترالیا و ئەمریکای باشوور لە نێوان ساڵانی ١٩٩٠ بۆ ١٩٩٣ بڵاوکرایەوە. لە ژاپۆن و باشووری ئاسیا ئەم کۆنسۆڵە لە ژێر ناوی Super Family Computer یان Super Famicom (بە یابانی: スーパーファミコン) بڵاوکرایەوە. ئەم کۆنسۆڵە بەھۆی ھێزی گرافیکی زۆر بەرز و ھەروەھا یاری جۆراوجۆر و دیزاینە سەرنجڕاکێشەکەیەوە ستایشی زۆری لێکرا و بووە پڕفرۆشترین کۆنسۆلی ١٦-بیتی. ئەم وەشانەی ئەم کۆنسۆڵە کە لە ساڵی ٢٠١٧ بڵاوکرایەوە پشتگیری لە سیستەمی کارپێکردنی لینوکس دەکات. ڕکابەری ئەم کۆنسۆڵە پلەیستەیشن کلاسیکە. ئەم کۆنسۆڵە ٥ ملیۆن دانەی لێ فرۆشراوە. 

## سەرچاوەکان

پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:کۆنسڵی یارییە ڤیدیۆییەکانی ماڵەوە
پەڕینەوەی ئاژەڵ (زنجیرە)

وێنۆک

**پەڕینەوەی ئاژەڵ** () زنجیرەیەکی یاری ڤیدیۆییە بە شێوازی ھاوشێوەکردنی ژیان کە لەلایەن کۆمپانیای نینتێندۆ و لەسەر پلاتفۆرمەکانی نینتێندۆ ٦٤، گەیم کیووب، وی، وی یو، نینتێندۆ دی ئێس، نینتێندۆ ٣دی ئێس، ئای ئۆ ئێس، ئەندرۆید و نینتێندۆ سویچ بڵاوکرایەوە. لە یارییەکانی پەڕینەوەی ئاژەڵەکاندا، یاریزانەکە ڕۆڵی کەسایەتی مرۆیی دەگرێتە ئەستۆ کە دەچێتە گوندێک کە ئاژەڵە مرۆڤدۆستەکانی تێدایە و تا کاتێکی نادیار لەوێ دەژی. یارییەکە جیھانێکی کراوەیە: یاریزانەکان ھیچ ئامانجێکی دیاریکراویان نییە بەڵام لەبری ئەوە ھاندەدرێن کاتەکانیان لە گوندەکەدا بەسەر بەرن بۆ ئەنجامدانی ھەر ژمارەیەک چالاکیی کە بریتین لە کۆکردنەوەی شتومەک، چاندنی ڕووەک، گرتنی کێشە، ماسیگرتن، و پەیوەندی کۆمەڵایەتی لەگەڵ دانیشتوانی گوندەکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:دەستوورییەکانی نینتێندۆ
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ فیلمدا گونجاون
پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دەستوورییەکان
پۆل:ئەو کایە ڤیدیۆیانەی سەبارەت بە منداڵانن
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ کۆمیکەکان گونجێنراون
زووتۆپیا+

**زووتۆپیا**+ () زنجیرەیەکی تەلەڤزیۆنی ئەنیمەیشنە کە لەسەر بنەمای زووتۆپیا لەلایەن بایرۆن ھاوارد و ڕیچ مۆر و جارێد بوشەوە دروستکراوە. زنجیرەکە لەلایەن ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی واڵت دیزنی بەرھەم ھێنراوە و لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ لە دیزنی+ بڵاوکرایەوە.

## کورتەیەک
زنجیرەکە ٦ چیرۆکی تێدایە کە لە ھەمان ھێڵی کاتی فیلمە ڕەسەنەکەدا ڕوودەدەن.

## بەژداربووان
*بۆنی ھانت وەک بۆنی ھۆپس

*دۆن لەیک وەک ستو ھۆپس

*جۆن لاڤێل وەک یاکس

*لیا لاثام وەک فرو-فرو

*میشێل بوتۆ وەک ترو-ترو

*کەتی لۆیس وەک مۆلی ھۆپس و برایانکا

*کریستاڵ کۆنگ مینکۆف وەک کاریزما

*پۆرشا ویلیامز وەک کریستین

*مۆریس لامارش وەک کاک بیگ

*ئالان تودیک وەک دوک ویزڵتۆن

*ئیماری ویلیامز وەک ڕاینو بۆس

*نەیت تۆرێنس وەک ئەفسەر کلۆھاوسەر

*ئیدریس ئێلبا وەک سەرۆک بۆگۆ

*شاکیرا وەک گازێل

*شارلۆت نیکداو وەک سام

*ڕیمۆند ئێس پێرسی وەک فلاش

*کریستن بێڵ وەک پریسیلا

*جۆن لاڤێل وەک جیراڵد کوک

*بایرۆن ھاوارد وەک باکی

*جارێد بوش وەک پرۆنک

## بەرھەمھێنان

### ئەنیمەیشن
زنجیرەکە یەکەمجارە کە سۆفتوێر ئەنیمەیشنی پرێستۆی کۆمپانیای پیکسار بە شێوەیەکی بەرچاو لە پڕۆژەیەک بەبێ پیکساردا بەکاربھێنرێت. بەرپرسی کەسایەتی فیلمەکە فرانک ھانەر مۆدێلی کەسایەتییەکانی لە فیلمە ڕەسەنەکە نوێکردەوە بۆ ئەوەی لەگەڵ سۆفتوێر بگونجێت.

دیزاینەری بەرھەمھێنان جیم فین لە نزیکەوە لەگەڵ دەرھێنەرانی فۆتۆگرافی خواکین باڵدین و جینا وار لاوس کاریان کردووە بۆ پەرەپێدانی شێوازی بینراو بۆ ھەر ئەڵقەیەک. سەرنوسەر شانۆن شتاین لە کاتی پرۆسەی چاپکردندا کار دەکات بۆ یارمەتیدانی دامەزراندنی تۆن و ژانەری جیاوازی ھەر ئەڵقەیەک.

### موزیک
پێنج لە ئەڵقەکان لەلایەن کورتیس گرین و میک جیاکینۆوە ئاوازی بۆ دانراوە. بەڵام باوکی جیاکینۆ، مایکل جیاکینۆ کە ئاوازی بۆ فیلمی ڕەسەنی زووتۆپیا نووسیوە، مۆسیقای فیلمی "دوک: میوزیکاڵ"ی ئامادە کردووە. گۆرانییەکە کە بۆ ھەمان ئەڵقە نووسراوە، "کاتی گەورە" لەلایەن مایکلەوە ئاوازی بۆ دانراوە و تێکستەکانی لەلایەن کەیت ئەندەرسۆن و ئەلیسا سامسێل (سەرگەرمی بەستووی ئۆلاف، سەنتەری پارک) بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی دیزنی+
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠٢٢
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کۆمیدییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییەکانی دیزنی
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان لەسەر بنەمای فیلمەکانی دیزنی
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە وەسفی دەنگییان تێدایە
بنەواشەی دووبایەخیبوون

لە لۆژیکدا، **بنەواشەی دووبایەخیبوون** (principle of bivalence) دەڵێ ھەر ڕستەیەکی ڕاگەیێنەر کە لە بابەت تیۆرییەکەوە قەزیەیەک دەردەبڕێ، لە ئاست ڕاستیدا ڕێک یەکێک لەم دوو بایەخەی ھەیە: ڕاست یا درۆ. 

لۆژیکێکیش کە خۆی بخاتە سەر ڕێبازی ئەم بنەواشەیە «لۆژیکی دووبایەخی»ی پێ دەوترێ.

لە لۆژیکی شێوەییدا، بنەواشەی دووبایەخیبوون دەبێتە تایبەتییەک کە سیمانتیکس دەتوانێ بیبێ یا نەیبێ.  سیمانتیکس دەتوانێ «دووبایەخی» نەبێ و، لە ھەمان کاتدا یاسای ناوەڕاستی وەدەرنراو بە جێگە بێنێ. ھەر بۆیە، ئەم بنەواشەیە کوتومت ھەر ئەو یاسایە نییە.

بنەواشەی دووبایەخیبوون لە لۆژیکی فەلسەفیدا تاوتوێ دەکرێ و، لەوێدا ھەوڵ دەدرێ وەڵامی ئەو پرسیارە بدۆزرێتەوە کە دەڵێ «لە نێوان وتەکانی زمانگەلی سروشتیدا کامانەیان بایەخیان لە ئاست ڕاستیدا بەڕوونی دیارە؟» ھەندێ فەیلەسووف لەسەر ئەو باوەڕەن کە بنەواشەی دووبایەخیبوون ھەموو ڕستە ھەواڵییەکانی زمانی سروشتی دەگرێتەوە. ھەڵبەت، ڕستەگەلێک کەوا داھاتوو پێشبینی دەکەن و، ڕستەگەلێک کەوا کراوەن بۆ لێکدانەوەی مانا، کاری ئەم فەیلەسووفانە سەخت دەکەنەوە.

## لۆژیکی دووبایەخی و لۆژیکی چەندبایەخی
پەرەگرتنی لۆژیک ھەتا سەدەی بیستەم، چ لە باری ماتماتیکییەوە و چ لە ڕووی فەلسەفییەوە ھاوڕێی ئەم باوەڕە بوو کە وتە یەکێک لە دوو بایەخی «ڕاست» یا «درۆ»ی ھەیە. ئەم بابەتە بە بنەواشە یا پرەنسیپی دووبایەخیبوون ناسراوە کە جیاوازە لەگەڵ یاسای ناوەڕاستی وەدەرنراو کە دەڵێ وتە یا خۆی ڕاستە یا نەرێکراوەکەی. ئەرەستوو لە نموونەیەکدا کە بە «پارادۆکسی نەبەرد لە دەریا» ناسراوە دەڵێ ھەر ڕستەیەک کە خەبەر لە داھاتوو بدات ڕاست و درۆی نادیارە.

بەڵام، تا دەگاتە سەدەی پازدەیەم و، ئەڵبەت ڕەنگە لەبەر ئەوەی کە کتێبە دینییەکان گەلێ ھەواڵی تیایە لەبارەی داھاتووەوە، نە فەیلەسووفە موسڵمانەکان وەک فارابی و ئیبنی سینا پەرژابوونە سەر ئەم بابەتە و، نە فەیلەسووفە مەسیحییەکانی وەک ئاکویناسیش. ئاقیبەت لە ناوەڕاستەکانی سەردەمی ڕێنێسانسدا، سەرەتا ئۆکام، فەیلەسووفی ناوداری ئینگلیزی و، دواتر ڕیڤۆ، فەیلەسووفی بەلژیکی پەرژان بەم مەسەلەوە. ھەتا دەسپێکی سەدەی بیستەم، ئەم مەسەلەیە لە لایەن کەسانێکی تریشەوە وەک لۆک و لایبنیتس و دێ مۆرگان و مەینۆنگ کەوتە بەر توێژینەوە و لێکۆڵینەوە. 

لە دەسپێکی سەدەی بیستەمدا و دوای وەرچەرخانی پیشەسازی و دەرکەوتنی مەکینە جۆراوجۆرەکان، یەکەمین نموونەگەلی تۆکمە و پتەوی یاخیبوون لە لۆژیکی دووبایەخی و پرەنسیپەکەی و لادان لێی، شێوەیان پێ درا.

سێ لۆژیکزانی سکۆتلەندی و ئەمریکایی و ڕووسی بە ناوەکانی ھیوو مەککۆڵ و چارلز سەندێرس پێرس و نیکۆلای ڤاسیلیێڤ لە ساڵەکانی ۱۸۹۸ و ۱۹۰۹ و ۱۹۱۲ جیاجیا یەکەمین ئایدیاکانیان لەم بوارەدا بڵاو کردەوە. مەککۆڵ لۆژیکێکی داھێنابوو کە تێیدا قەزیەکان دەیاتوانی بایەخی تریان بێ جگە لە ڕاست و درۆ. ئەو سێ بایەخی «بێگومان» و «دەستنەداو» و «گۆڕەک»ی بۆ قەزیەگەلێ وەک ۲ = ۲ و ۳ = ۲ و x = ۲ بڕیبۆوە. پێرس بە سەرنجدان بە مەسەلەکەی ئەرەستوو لەبارەی ڕووداوەکانی داھاتووەوە، بایەخێکی نوێی دانا جیا لە بایەخەکانی ڕاست و درۆ بە ناوی «بێبەر». ڤاسیلیێڤ -یش پێی وا بوو جیھانی وا ھەیە کە تێیدا لۆژیکی ئەرەستوویی کار ناکات. بەتایبەت لۆژیکێکی دروست کرد کە تێیدا یاساکانی ناتەبایی و یاسای ناوەڕاستی وەدەرنراو دانەمەزرابوون. دەسپێکی ڕاستەقینەی لۆژیکگەلی چەندبایەخی ساڵی ۱۹۲۰ە. لەو ساڵەدا جۆن لوکاسەیویچ و ئێمیل پۆست ھەر کام بەجیا دوو وتاری پێشەنگیان لە بابەت لۆژیکی چەندبایەخییەوە نووسی.

## سەرچاوەکان

* Enwiki

* تاملی بر منطقهای چندارزشی 

پۆل:٢ (ژمارە)
پۆل:لۆژیک
کانی پەلک

**کانی پەلک** یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی شۆڕش لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق..

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان
پۆل:کۆیە
لا کارۆلینا پارک

وێنۆک|پارکەکەی لا کارۆلینا لە تەنیشت شەقامی ئەمازۆنا
**پارکێ لا کارۆلینا**  پارکێکە بە ڕووبەری ١٦٥٫٥ دۆنم (٦٧٠٬٠٠٠ م٢) لە ناوەندی ناوچەی بازرگانی ناوەندی کیتۆ، ھاوسنوورە لەگەڵ شەقامەکانی ڕیۆ ئەمازۆنا، دی لۆس شیریس، ناسیونس یونیداس، ئێلۆی ئەلفارۆ و دی لا ڕیپوبلیکا.

## بەکارھێنان
وێنۆک|گۆمێکی کۆی لە ناو جاردین بۆتانیکۆ دی کیتۆ.
کویتێنۆسەکان زیاتر لە کۆتایی ھەفتەدا لە لا کارۆلینا کۆدەبنەوە بۆ یاری تۆپی پێ ,باسکە و ئیکوا-ڤۆلی، کە جۆرێکە لە ئیکوادۆری تۆپی بالە و کەمتر جەخت لەسەر سپایکینگ دەکرێتەوە، ڕێگە بە فڕێدانی زیاتر دەدات. ھەندێک لە چالاکییەکانی دیکە بریتین لە ئایرۆبیک، فڕینی باڵندە، ڕاکردن، خواردنی کەم و سەیرکردنی خەڵک. بەشی باشووری پارکەکە گۆمێکی بچووکی ھەیە کە دەتوانرێت بەلەمی پەلەوەری تێدا بەکرێ بگیرێت و پارکێکی خلیسکێنە بۆ پاسکیلسواران و سکەیتبۆردەکان. ھونەرمەندان ناسراون بە نمایشکردن لە کۆتایی ھەفتەدا لە پارکەکەدا. لە بەشی ڕۆژاوای پارکەکەدا سەنتەری پێشانگای کیتۆ، باخچەی ڕوەکی کیتۆ، و ڤیڤاریۆمێک ھەیە.

## ئەمانەش ببینە
* کڵێسای سانتۆ دۆمینگۆ، کیتۆ
## سەرچاوەکان

پۆل:پارکەکان لە کیتۆ
کڵێسای سانتۆ دۆمینگۆ، کیتۆ

وێنۆک|کڵێسای سانتۆ دۆمینگۆ
**کڵێسای سانتۆ دۆمینگۆ** کڵێسایەکی کاسۆلیکییە لە ناوەندی مێژوویی شاری کیتۆی پایتەختی ئیکوادۆر. کۆمەڵگەی خانەقا و کڵێسا و کەنیسە دەکەوێتە سەر پلازا دی سانتۆ دۆمینگۆ کە خۆی بەناوی کڵێساکەوە ناونراوە.

## مێژوو
وێنۆک|ڕاست|کڵێسای سانتۆ دۆمینگۆ لە ساڵی ١٩٤٥
دروستکردنی لە ساڵی ١٥٤٠ دەستی پێکرد، کاتێک شوێنەکە بۆ کۆمەڵگەی باوکانی دۆمینیکان تەرخانکرا؛ دواتر و دوای ئەوەی کەنیسەیەکی کاتی دروست کرا، پلانە یەکلاکەرەوەکانی پەرستگاکە کە تا ئێستاش بەردەوامن لە ساڵی ١٥٨١ لەلایەن تەلارساز فرانسیسکۆ بێسێرا داڕێژران. دوای مردنی بێسێرا، کارەکە کەوتە دەستی باوک ڕۆدریگۆ مانریکی دی لارا؛ دەروێش ئەنتۆنیۆ ڕۆدریگێز بەرپرسی کارەکانی خانەقاکە بوو، لەکاتێکدا دەروێش خوان مانتیلا بەرپرسی تەواوکردنی کارەکانی کڵێساکە بوو لە ساڵی ١٦٨٨.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەنیسەکانی ڕۆمانی کاسۆلیکی لە کیتۆ
فێستیڤاڵی فیلمی کان ٢٠١٩

وێنۆک

**فێستیڤاڵی فیلمی کان ٢٠١٩** () لە ١٤ تا ٢٥ی ئایاری ٢٠١٩ لە شاری کانی فەڕەنسا بەڕێوەچوو. سینەماکاری مەکسیکی ئەلێخاندرۆ گۆنزالێز ئینیاریتو سەرۆکی دەستەی دادوەری فێستیڤاڵەکە بوو. خەڵاتی پاڵم دی ئۆر بەخشرایە فیلمی کۆری بەناوی مشەخۆر کە لە دەرھێنانی بۆنگ جۆن ھۆ بوو. فیلمی مردووەکان نامرن لە دەرھێنانی جیم جارموش کە فیلمێکی کۆمیدی زۆمبییە، فێستیڤاڵەکەی کردەوە. 

## سەرچاوەکان

پۆل:ڤستیڤاڵی فیلمی کان
پۆل:فێستیڤاڵی فیلمی کان
ما دۆنگ سیۆک

**ما دۆنگ سیۆک** () (ھەروەھا بە **دۆن لی** ناسراوە) ئەکتەرێکی کۆریای باشوور و ئەمریکییە. بە ڕۆڵی برێک-ئاوت لە فیلمی شەمەندەفەری بوسان و دواتر ڕۆڵە سەرەکییەکانی، بووەتە یەکێک لە سەرکەوتووترین ئەکتەرەکانی کۆریای باشوور. لە ساڵی ٢٠١٨دا بووە باشترین ئەکتەری فیلمی گالۆپ کۆریا. 

## ژیانی زوو

ما دۆنگ سیۆک لە ١ی ئازاری ١٩٧١ لەدایکبووە. خاوەنی ڕەگەزنامەی ئەمریکییە. لە ئۆھایۆ ژیاوە و لە ویلایەتی کۆڵۆمبۆس خوێندوویەتی پێش ئەوەی بگەڕێتەوە کۆریای باشوور بۆ ئەوەی کاری نواندن بکات.

## ژیانی تایبەتی

ما دۆنگ سیۆک بەھۆی ڕۆڵی پاڵپشتی لە فیلمەکانی دراوسێ، چەتەی بێ ناو: یاساکانی سەردەم و نادادپەروەرەکان ناوبانگێکی زۆری بەدەستھێنا. پاشان ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمەکانی "نۆریگای، بکوژ و یەک لەسەر یەک" بینی. ڕۆڵی ما دۆنگ سیۆک لە فیلمی زۆمبی شەمەندەفەری بوسان پاڵپشتی کرد بۆ ناوبانگێکی نێودەوڵەتی. ھەروەھا لەساڵی ٢٠١٩ ڕۆڵی مافیایەکی گەورەیی لە فیلمی مافیاکە، پۆلیسەکە، شەیتانەکە بینی کە فیلمەکە پاڵێورا بۆ فێستیڤاڵەکانی وەک فیلمی کان ٢٠١٩ و فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی فەنتازیا.

## چالاکییەکانی تر

لە ژێر ناوی ڕۆژئاوایی خۆیدا، دۆن لی، و پێش ئەوەی ڕووی لە نواندن بکات، ما ڕاھێنەری کەسی ھونەرمەندەکانی جەنگی تێکەڵاو مارک کۆڵمان و کیڤن ڕاندلمان بوو. لەگەڵ کۆمپانیای بەرھەمھێنانی تیم گۆریلا کاری کردووە، ما لە ئێستادا سەرقاڵی پلاندانان و نووسینی سیناریۆیە. کاری لەسەر سیناریۆی فیلمی قووڵ کردووە. ما لە ساڵی ٢٠٠٨ەوە زۆرانبازی ئاماتۆرە و لە ساڵی ٢٠١٨ بووەتە سەرۆکی فیدراسیۆنی زۆرانبازی قۆڵی کۆریا.

## قۆڵ شکێنەوە
ما لە ساڵی ٢٠٠٨ەوە یاریزانی قۆڵ شکێنەوەیە و لە ساڵی ٢٠١٨ بووەتە سەرۆکی فیدراسیۆنی قۆڵ شکێنەوەی کۆریا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خەڵکی کۆریای باشوور دوور لە وڵاتی خۆیان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:ئەو کەسانەی ڕەگەزنامەی ئەمریکیان بەدەست هێناوە
پۆل:باشترین ئەکتەری پشتگیریکەر لە بردنەوەی خەڵاتی پایکسانگی ھونەری (فیلم)
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە سێئول
پۆل:خەڵکی سێئول
پۆل:ئەو کەسانەی ڕەگەزنامەی ئەمریکیان بەدەست ھێناوە
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن
پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:خەڵکی ئەمریکی دوور لە وڵاتی خۆیان لە کۆریای باشوور
گەمارۆدانی عەکا (١٧٩٩)

**گەمارۆدانی عەکا** لە ساڵی ١٧٩٩ شکستێکی گەورەی فەڕەنسی بوو بۆ سەر شاری عەکای عوسمانی (ئێستای فەلەستین) و خاڵی وەرچەرخانی داگیرکردنی میسر و سووریا بوو لەلایەن ناپلیۆن بۆناپارت لەگەڵ شەڕی نیل. ئەوە سێیەم دۆڕانی تاکتیکی ناپلیۆن بوو لە ژیانی جەنگیدا، دوای ئەوەی سێ ساڵ پێشتر لە شەڕی دووەمی باسانۆ و شەڕی کالدیێرۆ لەکاتی ھەڵمەتی ئیتاڵیادا شکستی ھێنا. لە ئەنجامی گەمارۆی شکستخواردوودا، ناپلیۆن بۆناپارت دوای دوو مانگ پاشەکشەی کرد بۆ میسر.

## سەرچاوەکان
یاسای ناوەڕاستی وەدەرنراو

لە لۆژیکدا، **یاسای ناوەڕاستی وەدەرنراو** (law of excluded middle) دەڵێ ھەموو قەزیەیەک، یا خۆی دروستە یا نەرێکراوەکەی. یانی ھیچ قەزیەیەکی دروستی «ناوەڕاستی» لە نێوانیاندا نییە. ئەم یاسایە وێڕای یاسای ناتەبایی و یاسای ھەرھەمانی، سێ یاسای ناسراو بە یاساکانی بیرکردنەوە پێک دێنن.

نابێ یاساکە لە جێی بنەواشەی دووبایەخیبووندا، کە دەڵێ ھەموو قەزیەیەک یا دروستە یا زڕە، دابنرێ. بنەواشەی دووبایەخیبوون ھەمیشە یاسای ناوەڕاستی وەدەرنراو بە دووی خۆیدا دێنێ، بەڵام پێچەوانەکەی ھەمیشە دروست نییە. بۆ وێنە، ڕاست یا درۆی وتەیەک کە لەبارەی داھاتووەوە شتێک ڕادەگەیێنێ، ئێستا نادیارە و شیاوی سەلماندن نییە، بەڵام، کە کاتی گەیشت، ڕاست یا درۆی دەردەکەوێ. یانی لە کاتی ئێستادا، بۆ ئەو وتەیە، یاسای ناوەڕاستی وەدەرنراو بەکارە، بەڵام بنەواشەی دووبایەخیبوون پەکیەتی.

## سەرچاوەکان

پۆل:لۆژیک
پۆل:تیۆرمە ماتماتیکییەکان