ھەڵمەتی ڕزگارکردنی کووەیت

**ھەڵمەتی ڕزگارکردنی کووەیت** لە نێوان ٢٤ بۆ ٢٨ی شوباتی ١٩٩١ بوو، کە بریتی بوو لە ھێرشێکی گەورەی وشکانی بۆ سەر کووەیتی داگیرکراو لەلایەن عێراقەوە دوای ھەڵمەتە ئاسمانییە سەرکەوتووەکەی جەنگی کەنداو. نزیکەی ٦٥٠ ھەزار سەربازی ھاوپەیمانێتیی ٤٢ وڵاتەکە بە سەرۆکایەتی ئەمریکا چوونە ناو کووەیتەوە و بینیان کە زۆرینەی ھێزە ٥٠٠ ھەزار کەسییەکەی عێراق بەکۆمەڵ خۆیان ڕادەست دەکرد، بەڵام ھێشتا لە ھەندێک ناوچەی وڵاتەکەدا مۆڵگەی بەرگری مابوون. شەڕێکی زۆر سەخت لە فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی کووەیت ڕوویدا، کە تێیدا ھێزەکانی عێراق، کە وا دیار بوو بێئاگا بوون لەوەی فەرمانی پاشەکشەیان پێدرابوو، بەردەوام بوون لە شەڕکردن دژی پێشڕەویی ھاوپەیمانان. لە کۆتایی مانگی شوباتدا، ڕاگەیەندرا کە کووەیت لە داگیرکاریی عێراق ئازاد کراوە. پاشان ھاوپەیمانان دەستیان کرد بە پێشڕەویکردن بەرەو ناو عێراق، کە زۆربەی شەڕەکان لەوێ ڕوویاندا. کەمێک دوای ئەوە، ئۆپەراسیۆنە جەنگییەکان وەستان و کۆتایی بە جەنگی کەنداو ھێنرا.

## سەرەتا
[وێنۆک|upright=1.5|[تانکەکانی لیوای فرقەی زرێپۆشی سێیەم بەدرێژایی ھێڵی ڕۆشتن]]
ھێزێک کە لە ٤٠ کەشتیی ھێرشبەری ئاویی-وشکانی پێکھاتبوو لە کەناراوەکانی کووەیت و عەرەبستانی سعوودی جێگیر کرا. ئەمە گەورەترین ھێزی لەو جۆرە بوو کە لە دوای شەڕی ئینچۆنەوە کۆکرابێتەوە. چەند ڕۆژێک پێش ھێرشەکە، ھێزێکی ئاویی-وشکانی چەندین ھێرش و نیشتنەوەی ساختەی لە شاری کووەیت ئەنجامدا، لە ھەوڵێکدا بۆ فریودانی عێراقییەکان بۆ ئەوەی وا بیربکەنەوە کە ھاوپەیمانان لە ڕێگەی ھێرشی ئاویی-وشکانییەوە پەلامار دەدەن. لەبری ئەوە، بڕیار بوو سەربازەکان لە سنووری باشووری کووەیتەوە بێنە ناوەوە.

## ھەڵمەتەکە
[وێنۆک|تانکی ئێم ٦٠ی ئەمریکی ھێڵی بەرگری عێراقی لە [کووەیت لە ٢٤ی شوباتدا دەشکێنێت]]
لە کاتژمێر ٤ی بەیانیی ڕۆژی ٢٤ی شوبات، دوای ئەوەی بۆ چەندین مانگ تۆپباران کرابوون و لەژێر ھەڕەشەی بەردەوامی ھێرشی گازدا بوون، فیرقەی ١ و ٢ی ھێزی دەریایی ئەمریکا (مارینز) پەڕینەوە ناو کووەیت. ئەوان بە دەوری سیستمێکی فراوان لە تەلە دڕکاوی و کێڵگەی مین و خەندەقەکاندا تێپەڕین. کاتێک گەیشتنە ناو کووەیت، بەرەو شاری کووەیت بەڕێکەوتن. سەربازەکان خۆیان ڕووبەڕووی بەرگرییەکی کەم بوونەوە و جگە لە چەند شەڕێکی بچووکی تانک، زیاتر ڕووبەڕووی ئەو سەربازانە بوونەوە کە خۆیان ڕادەدەست دەکرد. شێوازی گشتی ئەوە بوو کە ھێزەکانی ھاوپەیمانان ڕووبەڕووی سەربازە عێراقییەکان دەبوونەوە کە پێش ئەوەی بڕیاری خۆبەدەستەوەدان بدەن، بۆ ماوەیەکی کورت شەڕیان دەکرد.

لە ٢٧ی شوباتدا، سەددام حوسێن فەرمانی پاشەکشەی بە ھێزەکانی لە کووەیت دا؛ بەڵام، وا دیار بوو کە یەکێک لە یەکەکانی ھێزەکانی عێراق فەرمانی پاشەکشەکەی پێنەگەیشتبوو. کاتێک ھێزەکانی مارینزی ئەمریکا گەیشتنە فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی کووەیت، ڕووبەڕووی بەرگرییەکی سەخت بوونەوە، و چەند کاتژمێرێکی خایاند تا کۆنتڕۆڵی بکەن و فڕۆکەخانەکە سەقامگیر بکەن. وەک بەشێک لە فەرمانی پاشەکشەکە، عێراقییەکان سیاسەتی «زەوی سووتاو»یان جێبەجێ کرد کە بریتی بوو لە ئاگرتێبەردانی سەدان بیری نەوت لە ھەوڵێکدا بۆ وێرانکردنی ئابووریی کووەیت. دوای شەڕی فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی کووەیت، ھێزەکانی مارینزی ئەمریکی لە قەراغەکانی شاری کووەیت وەستان، بۆ ئەوەی ڕێگە بە ھاوپەیمانەکانیان بدەن شاری کووەیت بگرن و کۆنتڕۆڵی بکەن، بەمەش بەکردەیی کۆتایی بە ئۆپەراسیۆنە جەنگییەکان لە گۆڕەپانی جەنگی کووەیتدا ھێنا.

## ئەنجام
[وێنۆک|دیمەنی ئاسمانسی تانکی وێرانکراوی عێراقی [تی-٧٢، بی ئیم پی-١، و جۆری ٦٣ زرێپۆش سەربازھەڵگر و بارھەڵگر لەسەر رێگای ٨ لە ئازاری ١٩٩١]]
دوای چوار ڕۆژ لە شەڕکردن، سەرجەم ھێزەکانی عێراق لە کووەیت دەرکران، بەمەش کۆتایی بە داگیرکاریی نزیکەی حەوت مانگەی کووەیت لەلایەن عێراقەوە ھات. ھاوپەیمانان کەمێک زیاتر لە ١٬١٠٠ قوربانییان لێکەوتەوە. خەمڵاندنەکان بۆ قوربانییانی عێراق لە نێوان ٣٠٬٠٠٠ بۆ ١٥٠٬٠٠٠ کەس دەبن. عێراق ھەزاران ئۆتۆمبێلی سەربازیی لەدەستدا، لەکاتێکدا ھێزە پێشڕەویکارەکانی ھاوپەیمانان ژمارەیەکی تاڕادەیەک کەمیان لەدەستدا؛ تانکە سۆڤیەتییەکانی جۆری تی-٧٢ی عێراقی نەیانتوانی بەرگەی تانکەکانی ئێم-١ ئەبرامسی ئەمریکی و چالێنجەری بەریتانی بگرن.

## سەرچاوەکان

پۆل:کووەیت لە ١٩٩١
پۆل:ململانێکانی ١٩٩١