open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شەپۆڵە مەزنەکەی کاناگاوە

[وێنۆک|چەپ|بڕوانە [چیای فوجی لەگەڵ بەلەمی ماسیگران کەچۆن لەنێو شەپۆڵەکان گەوزاینە]]
**شەپۆڵە مەزنەکەی کاناگاوە** (؛ ھەروەھا بە چەندین ناوی تر وەک: **لەژێر شەپۆڵی کاناگاوە** یان **شەپۆڵەکە** ناسراوە) تابڵۆیەکی ژاپۆنییە کە لەلایەن نیگارکێشی ژاپۆنی ھۆکوسای کێشراوە لە ١٨٣٢(ماوەی ئیدۆ)، ئەم تابڵۆیە بەشێکە لەو ٣٦ کارە نایابەی ھۆکوسای کە کێوی فوجی تێیدا دەرکەوتووە و بەناوبانگترین کارەکانییەتی. دەتوانرێت چیای فوجی بەدی بکرێت لەبەشی دواوەی شەپۆڵە مەزنەکە لەگەڵ ھەندێک لە بەلەمی ماسیگران، لە تابڵۆکە ئەوە ڕوون کراوەتەوە کە شەپۆڵەکە بەھۆی تسۆنامییەوە دروست نەبووە بەڵکوو بەھۆی بای ئاسایی دەریاوە دروست بووە.

ئەم تابڵۆیە لە ھەریەکە لە مۆزەخانەکانی میترۆپۆلیشیانی نیویۆرک و مۆزەخانەی بەریتانی لە لەندەن و خانەی کڵۆدمۆنیێ لە فەڕەنسا نمایش کراوە. بە یەکێک لەسەرمایە نیشتیمانییەکانی ژاپۆن دادەنرێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* The Metropolitan Museum of Art's (New York) entry on "The Great Wave at Kanagawa"
* Academic site on Hokusai's "Great Wave" print 
* Rilke's "Der Berg" (The Mountain) poem inspired by "The Great Wave"

پۆل:ئاو لە ھونەر
پۆل:چاندی ژاپۆنی
ئێستا

**ئێستا** کاتی بەستراو بە ڕووداوگەلێکە کە ڕاستەوخۆ و بۆ جاری یەکەم بەدی دەکرێن، نەک ئەوانە وا بە بیردا دێنەوە یان بە سۆسە و گومان چاوەڕوان دەکرێن. کاتی نێوان ڕابردوو و داھاتووە و لە ساتێکەوە ھەتا ڕۆژێک یا زیاتر مەعناکەی دەگۆڕدرێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* The Experience and Perception of Time

پۆل:کات
وێن ژێنھێنگ

وێنۆک
**وێن ژێنھێنگ** (چینی:文震亨; لەدایکبووی ١٥٨٥ بۆ ١٦٤٦ لە سوژۆو لەدایکبووە) زانا، وێنەکێشی سروشت، دیزاینەری باخچە، نەوەی وێن ژێنگمینگ

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپڕاتۆریەتی مینگ
پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ
پۆل:زانا چینییەکان
پۆل:مردووانی ١٦٤٥
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٨٥
پۆل:نووسەرانی سوژۆو
پۆل:شاعیرانی جیانگسو
پۆل:سیاسەتوانەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم
پۆل:خەڵکی ئیمپراتۆریەتیی مینگ
پۆل:وێنەکێشەکانی سوژۆو
وێن ژێنگمینگ

**وێن ژێنگمینگ** (لەدایکبووی ٢٨ی ئەیلوولی ١٤٧٠ بۆ ١٥٥٩) وێنەکێش، خۆشنووس، شاعیر بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ، بەیەکێک لە چوار مامۆستاکەی ئیمپراتۆریەتی مینگ دادەنرا لە وێنەکێشان

## پێشانگا

پەڕگە:明 文徵明 樓居圖軸-Living Aloft- Master Liu's Retreat MET DP274197.jpg
پەڕگە:Garden of the Humble Administrator.jpg
پەڕگە:Wen Zhengming painting.jpg
پەڕگە:Wen Zhengming (Nantoyōsō).JPG
پەڕگە:Wintry trees after Li Cheng.jpg


## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٤٧٠
پۆل:مردووانی ١٥٥٩
پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم
پۆل:مامۆستا چینییەکانی پێشکەشکردنی چای
پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپڕاتۆریەتی مینگ
پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٥یەم
پۆل:وێنەکێشەکانی سوژۆو
شێن ژۆو

وێنۆک
**شێن ژۆو** (بە چینی:沈周; لەدایکبووی ١٤٢٧ بۆ ١٥٠٩) وێنەکێشێکی سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ بوو.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٤٢٧
پۆل:مردووانی ١٥٠٩
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:خەڵکی ئیمپراتۆریەتیی مینگ
پۆل:وێنەکێشەکانی سوژۆو
سێ زەردەخەنەکە

**سێ زەردەخەنەکە** (بە چینی:三笑، خوێندنەوە: سان سیاوۆ) فیلمێکی ١٩٦٩ی ھۆنگ کۆنگە کە لەلایەن یوێھ فێنگەوە دەرھێنانی بۆ کراوە

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:فیلمەکانی ١٩٦٩
پۆل:فیلمەکانی ھۆنگ کۆنگ
تانگ ین

**تانگ ین** (بە چینی:唐寅، لەدایکبووی ١٤٧٠ بۆ ١٥٢٤) وێنەکێش، شاعیر، خۆشنووسی ئیمپراتۆریەتی مینگ بوو ھەروەھا وێنەکێشێکی کاریگەر بوو، ئەگەرچی لە سەردەمی ئیپمراتۆریەتی مینگ لەدایکبوو، زۆربەی وێنەکانی، بەتایبەتی ئەوانەی خەڵک، دوبارە وێنەیان بۆ کێشرایەوە

تانگ ین یەکێک بوو لە بەناوبانگترین وێنەکێشەکان لە مێژووی ھونەری چین، یەکێک بوو لە چوار مامۆستاکەی ئیمپراتۆریەتی مینگ (مینگ سی جیا) کە لە ناویاندا شێن ژۆو، وێن ژێنگمینگ، چیو ینگ بوون جگە لە کاری وێنەکێشانیش ھەروەھا شاعیرێکی بەھرەمەندی سەردەمی خۆی بوو، بەیەکەوە لەگەل وێن ژێنگمینگ، ژو یونمینگ، سو ژێنگچینگ، بە "چوار مامۆستاکەی ناوچەی وو ژۆنگ" ناسراون

یەکێک لە چیرۆکەکانی کە لە فۆلکلۆری چینی بەناوبانگە، " دەکەوێتە خۆشەویستی لەگەل کچێکی بەندە، کە چاوی بە کچەکە دەکەوێت لەناو بەلەمێکی فەرمانبەرێکی پلەبەرزی حکومەتدایە و بە سوژۆو تێدەپەڕێت و ڕێدەکات، دواتر خۆی وەک بەندە دەفرۆشێت بەم فەرمانبەری حکومەتە تا بتوانێت بە کچەکە بگات، دواتر بە یارمەتی ھاوڕێکانی سەرکەوتوو دەبێت لە ڕزگارکردنی کچەکە و ھێنانەوەی بۆ ماڵەکەی خۆی" ئەم چیرۆکە بووەتە ھۆی سیناریۆی "سێ  وشەکە" لەلایەن فێنگ مێنگلۆنگ بنووسرێتەوە و شانۆی سێ زەردەخەنەکە بەرھەم بھێنرێت
تانگ ین قوتابیەکی ناوازە بو، ھاوڕێ ھاوپۆلەکانی بریتی بوون لە شێن ژۆو، وو کوان، ژو یونمینگ، لە ١٤٩٨ تانگ ین یەکەم بوو لە تاقیکردنەوەی پارێزگای نانجینگ، وە پلەی دووەمی ھێنا لە تاقیکردنەوەی شاھانە.

## پێشانگا

پەڕگە:Watching the Spring and Listening to the Wind by Tang Yin.jpg
پەڕگە:Tang Yin - Making the Bride's Gown - Walters 3520.jpg
پەڕگە:Tao Gu Presents a Poem by Tang Yin.JPG| ()
پەڕگە:Tang Yin Whispering Pines.jpg|()

Image:Tangyin7big.jpg
Image:Mingrenwu58a.jpg
Image:Tangyin12.jpg
Court Ladies of the Former Shu by Tang Yin.jpg
Mingrenwu63.jpg
T'ang Yin 003.jpg
Mingrenwu65b.jpg



## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٤٧٠
پۆل:مردووانی ١٥٢٤
پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ١٥یەم
پۆل:مامۆستا چینییەکانی پێشکەشکردنی چای
پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپڕاتۆریەتی مینگ
پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ
پۆل:شاعیرانی جیانگسو
پۆل:نووسەرانی سوژۆو
پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم
پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم
پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٥یەم
پۆل:ھونەرمەندانی سوژۆو
چیو ینگ

وێنۆک
**چیو ینگ** (بە چینی:仇英;، لەدایکبووی ١٤٩٤ بۆ ١٥٥٢) وێنەکێشێکی چینی بوو کە تایبەمەندبوو لە بواری تەکنیکی فڵچەی گۆنگبی.

## پێشانگا

پەڕگە:Ch'iu Ying 001.jpg|بەھار، بەیانیەک لە کۆشکی ھان
پەڕگە:Journey to Shu; Long.jpg
پەڕگە:Qui ying scan.jpg
پەڕگە:Pavilions in the Mountains of the Immortals by Qiu Ying.jpg
پەڕگە:Ming-Beamtenprüfungen1.jpg|*[[تاقیکردنەوەی شاھانە]]، ١٥٤٠*
پەڕگە:'Landscape with Scholar in Pavilion' by Qiu Ying, c. 1530-40, Honolulu Museum of Art, 3178.1 .JPG
پەڕگە:明 傳仇英 十六羅漢圖 卷-The Sixteen Luohans MET DP205344.jpg


## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپڕاتۆریەتی مینگ
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٩٤
پۆل:مردووانی ١٥٥٢
پۆل:وێنەکێشەکانی سوژۆو
پۆل:خەڵکی تایچانگ
زمانی بونون

**زمانی بوونون** (بە چینی: 布農語) قسەی پێ دەکرێت لە تایوان زمانێکی تایبەتە بە گەلی بوونون، ئەم زمانە بەشێکە لە خێزانی زمانەکانی فۆرمۆسان.

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:زمانە پێکەوەنووساوەکان
پۆل:زمانەکانی تایوان
کۆستاریکا لە یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠

**[[کۆستاریکا]]** یەکێکە لە وڵاتە بەشداربووەکانی **[[یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠|ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠]]** لە تۆکیۆ.١٤وەرزشوان (٦ پیاو، ٨ ژن) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان دەکەن لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە لەوانە مەلەوانی، گۆڕەپان و مەیدان، جودۆ، تایکواندۆ لەگەڵ چەند یارییەکی دیکە.لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵمپیادە لە ٢٤ی جوولای ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا یارییەکانی بۆ ٢٣ی جوولای ٢٠٢١ دواخرا. ئەمە شازدەھەمین بەشداربووی کۆستاریکا بوو لە ئۆڵمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٩٣٦. بە شێوەیەکی گشتی وەرزشوانانی کۆستاریکا لە سەرجەم بەشدارییەکانی پێشوویان تەنھا چوار مەدالیایان (١ زێر، ١ زیو، ٢ بڕۆنز) بۆ ولاتەکەیان بەدەست ھێناوە. لەم ئۆڵمپیادەش ھیچ وەرزشوانێکی نیتوانی مەدالیا بەدەست بھێنێت .

## یارییەبەشداربووەکان
لیستی ئەو یارییە وەرزشیانەی کە یاریزانانی کۆستاریکا بەشدریان تێداکردووە لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ تۆکیۆ.

## گۆرەپان و مەیدان
لە یارییەکانی گۆرەپان و مەیدان کۆستەریکا سێ یاریزانی ناردە ئۆڵمپیاد یەکیان لەسەر ئاستی پیاوان و لەراکردنی خیرایی ٤٠٠ مەتری بەربەستی پیاوان و یاریزانێک لە پێشبڕکێی ١٠٠ مەتری بەربەست لە سەر ئاستی خانمان جگە لە یاریزانێکی ڕێڕۆیشتنی خێرای ٢٠ کیلۆمەتری. بەشێوەیەکی گشتی ھیچ کامیان نەیانتوانی لە قۆناغەکانی کێبڕکێکان سەرکەوتووبن.

## پایسکیلسواری
سێ یاریزانی پایسکیلسواری کۆستەریکا بەشداری ئۆڵمپیادیان کرد ٢ یاریزان لە پاسیکسل سواری ڕێگا و یەک یاریزان لە پایسکیل سوار BMX. باشترین ئەنجامیان پلەی ٦٨ لە پایسکیل سواری ڕێگای سەر ئاستی پیاوان و پلەی ٤ لە پایسکیلسواری BMX.

**ڕێگا**

**BMX**

## جودۆ
## سەرشەپۆل
## جمناسیک
## تایکواندۆ
## مەلەوانی
## سەرچاوەکان

پۆل:کۆستاریکا
پۆل:کۆستاریکا لە یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:کۆستاریکا لە ئۆڵمپیادی ھاوینە بەپێی ساڵ
وو جیاجی

**وو جیاجی** (بە چینی:吳嘉紀;، لەدایکبووی ١٦١٨ بۆ ١٦٨٤) شاعیرێکی چینی بووە.

## سەرچاوەکان

* 


* Carpenter, Bruce E., ‘Wu Chia-chi and Life at the Bottom’, *Tezukayama University Review* (Tezukayama Daigaku ronshu), Nara, Japan, 1989, pp.&nbsp;15–30.
* Luo, Dongsheng, "Wu Jiaji". *[[:en:Encyclopedia_of_China|Encyclopedia of China]]*, 1st ed.

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ
پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی چینگ
پۆل:مردووانی ١٦٨٤
پۆل:لەدایکبووانی ١٦١٨
پۆل:شاعیرانی جیانگسو
پۆل:نووسەرانی تایژۆو، جیانگسو
نامەیەک بۆ پاشا

**نامەیەک بۆ پاشا** () فیلمێکی کوردییە، لە دەرھێنانی ھیشام زەمان؛ ساڵی ٢٠١٤ بەرھەم ھاتووە.

## چیرۆک
میرزای ھەشتا و سێ ساڵە لە نەرویژ پەنابەرە و نامەیەکی بۆ پاشای ئەو وڵاتە نووسیوە و گەرەکییەتی خۆی بیداتە دەستی؛ فیلمەکە چیرۆکی پێنج کەسە کە بەو نامەیە پەیوەند دراون و بڕیارە سەفەرێکی یەک ڕۆژەیان ھەبێت بۆ ئۆسلۆ؛ ھەر یەکەو ھەست و پیلانی تایبەت بەخۆیان بۆ سەفەرەکە ھەیە.

## ڕۆڵەکان
* عەلیبەگ سەلیمی: میرزا
* زەھیر دوورھان: زیرەک
* نەزمی کرێک: میرۆ
* ڕەئووف سەراج: ڕێبین
* حەسەن دمیرچی: پاڵەوان
* ئیڤان ئەندێرسۆن: بێریتان
* ئەمین سێناتۆرزادە: ئەکبەر

## خەڵاتەکان
* خەڵاتی دراگۆن بۆ باشترین فیلمی نۆردیک، فێستیڤاڵی نێونەتەوەیی فیلمی یۆتۆبۆری، ٢٠١٤
* خەڵاتی فێپرێشی، فێستیڤاڵی سینەمای ئەورووپایی لێچێ، ٢٠١٤
* ئاماژەی تایبەت - خەڵاتی شارەداری تەپڵس، فێستیڤاڵی نێونەتەوەیی باشترین فیلمی ھونەری، ٢٠١٤
* خەڵاتی ئاماندا بۆ باشترین ئەکتەری ڕۆلی تەواوکەری ژن، ئیڤان ئەندێرسۆن، خەڵاتی فیلمی نەتەوەیی، ٢٠١٤
* خەڵاتی ئاماندا بۆ باشترین سیناریۆ، خەڵاتی فیلمی نەتەوەیی، ٢٠١٤
* خەڵاتی باشترین فیلم، فێستیڤاڵی نێونەتەوەیی فیلمی سان مارینۆ، ٢٠١٤
* ڕێزگرتن، ڕۆژانی فیلمی نۆردیک لوبیک، ٢٠١٤
* خەڵاتی بەشداری تایبەت بۆ سینەمای باکوور، فێستیڤاڵی فیلمی باکوور، ٢٠١٤
* خەڵاتی باشترین سیناریۆ، فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی دھۆک، ٢٠١٥
* خەڵاتی باشترین فیلمی دیاسپۆرا، فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی دھۆک، ٢٠١٥

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
نامەیەک بۆ پاشا لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان

پۆل:فیلمە کوردییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤
چای ھان

**چای ھان** (بە چینی:蔡含، لەدایکبووی ١٦٤٧ بۆ ١٦٨٦) وێنەکێشی سروشت بوو.

## سەرچاوەکان

* 

#### کارە ئاماژە پێکراوەکان

* 
* 
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٦٤٧
پۆل:مردووانی ١٦٨٦
پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم
پۆل:ژنە چینییە ھونەرمەندەکانی سەدەی ١٧یەم
پۆل:وێنەکێشانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی چینگ
دۆنگ سیاوۆ وان

وێنۆک
**دۆنگ سیاوۆ وان** (لەدایکبووی ١٦٢٤ بۆ ١٦٥١) شاعیر، نووسەر بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ بەناوە قەلەمییەکەی ناسراوە: چینگ-لیان

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* دۆنگ سیاوۆ وان لە بنکەدراوەی ژنە نووسەرەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ

پۆل:لەدایکبووانی ١٦٢٤
پۆل:مردووانی ١٦٥١
پۆل:خەڵکی چین لە سەدەی ١٧یەم
پۆل:شاعیرە ژنە چینییەکان
پۆل:شاعیرانی جیانگسو
پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ
پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی چینگ
پۆل:ژنە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم
پۆل:نووسەرەکانی نانجینگ
وانگ دوۆ (ئیمپراتۆریەتی مینگ)

**وانگ دوۆ** (سادەکراو:王铎;، دێرین:王鐸; لەدایکبووی ١٥٩٢ بۆ ١٦٥٢) خۆشنووس، وێنەکێش، شاعیر بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٥٩٢
پۆل:مردووانی ١٦٥٢
پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپڕاتۆریەتی مینگ
پۆل:سیاسەتوانەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتیی چینگ
پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ
پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی چینگ
پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم
پۆل:وێنەکێشەکانی ھێنان
پۆل:شاعیرانی ھێنان
پۆل:نووسەرەکانی لوۆیانگ
پۆل:وێنەکێشەکانی زنجیرە فەرمانڕەوایی چینگ
وانگ فو (وێنەکێش)

**وانگ فو** (سادەکراو:王绂;، دێرین:王紱;، لەدایکبووی ١٣٦٢ بۆ ١٤١٦) وێنەکێشی سروشت، خۆشنووس، شاعیر بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ.

## سەرچاوەکان

* 

* Ci hai bian ji wei yuan hui (). Ci hai  (). Shanghai: Shanghai ci shu chu ban she  (), 1979.
* Jonathan Chaves “Painter-Poet Wang Fu (1362-1416),” (essay with translations), Oriental Art, Vol. XLV, No. 4, 1999/2000.


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٣٦٢
پۆل:مردووانی ١٤١٦
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ
پۆل:شاعیرانی جیانگسو
پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم
پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٥یەم
پۆل:وێنەکێشەکانی ووسی
پۆل:نووسەرانی ووسی
ژو ینمینگ

**ژو ینمینگ** (بە چینی:祝允明; لەدایکبووی ١٤٦١ بۆ ١٥٢٧) خۆشنووس، شاعیر، نووسەر، ھەڵگری پۆستی فەرمی لە ئیمپراتۆریەتی مینگ، بە یەکێک لە "چوار بەھرەمەندەکەی وو" ناسرابوو، لە خۆشنووسیدا بە تایبەت ستایشکراوە بەھۆی بەھرەکانی تیایدا، 

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٤٦١
پۆل:مردووانی ١٥٢٧
پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ١٥یەم
پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم
پۆل:وتار نووسەکانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ
پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ
پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:سیاسەتوانەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:شاعیرانی جیانگسو
پۆل:نووسەرانی سوژۆو
پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٥یەم
پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم
پۆل:ھونەرمەندانی سوژۆو
دەریای ووسۆنگ

وێنۆک
**دەریای ووسۆنگ** دەریایەکە بەناو ناوەندی شاری شانگھای دا تێپەڕ دەبێت ڕووبەرەکەی ١٢٥ کم، کە ٥٤کم دەکەوێتە ناوچەی شانگھای
[وێنۆک|دەریاکە لە سەردەمی [ئیمپراتۆریەتی چینگ]]
وێنۆک|لە ١٩٨٧
وێنۆک

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:جوگرافیای سوژۆو
پۆل:ڕووبارەکانی جیانگسو
پۆل:ڕووبارەکانی شانگھای
دۆنگ چیچانگ

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E8%91%A3%E5%85%B6%E6%98%8C.jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ|وێنەی دۆنگگ چیچیانگ
**دۆنگ چیچانگ** (بە چینی:董其昌; لەدایکبووی ١٥٥٥ بۆ ١٦٣٦) خۆشنووس، وێنەکێش، سیاسەتوان، و بیرمەندی سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ بووە.
وێنۆک|وێنەی سروشت، لەگەل خۆشنووسی

## پێشانگا

Calligraphy_of_Cursive_and_Semi-cursive_styleby_Dong_Qichang.jpg
Dong_Qichang._The_Qingbian_Mountains_1617_Cleveland_Museum_of_Art.
Wanluan_Thatched_Hall_by_Dong_Qichang.jpg
Dong_Qichang_Eight_Scenes_in_Autumn._4._Album_leaf._1620._Shanghai_Museum..jpg
Dong_Qichang._Eight_Scenes_in_Autumn._1._Album_leaf._1620._Shanghai_Museum..jpg
Dong_Qichang._Eight_Scenes_in_Autumn.2._Album_leaf._1620._Shanghai_Museum..jpg
Dong_Qichang._Eight_Scenes_in_Autumn.3._Album_leaf._1620._Shanghai_Museum..jpg
Dong_Qichang.Landscapes_in_the_Manner_of_Old_Masters_(Wang_Wei)._Album_leaf.1621-24_Nelson-Atkuns_Museum.jpg
Tung_Ch'i-ch'ang_001.jpg
Tungchichang.jpg
Tree_in_Summer_with_the_shadow.jpg


## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٥٥٥
پۆل:مردووانی ١٦٣٦
پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم
پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم
پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپڕاتۆریەتی مینگ
پۆل:سیاسەتوانەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:وێنەکێشەکانی شەنگھای
پۆل:سیاسەتوانانی شانگھای
گاوۆ چی

**گاوۆ چی** (بە چینی سادەکراو:高启;، دێرین:高啟;لەدایکبووی ١٣٣٦ بۆ ١٣٧٤) شاعیر بوو کە لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ دەژیا، وە بەیەکێک لە مەزنترین شاعیرانی ئیمپراتۆریەتەکە دادەنرا.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٣٣٦
پۆل:مردووانی ١٣٧٤
پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ
پۆل:نووسەرانی سوژۆو
پۆل:مێژووناسەکانی ئیمپڕاتۆریەتیی مینگ
پۆل:شاعیرانی جیانگسو
پۆل:مێژووناسەکانی جیانگسو
پۆل:مێژوونووسە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم
دوان شوچینگ

**دوان شوچینگ** (بە چینی:端淑卿;لەدایکبووی ١٥١٠ بۆ ١٦٠٠) شاعیری بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ

## ژیان
لە خێزانێکی خوێندەوار لە دایکبووە، خوێندن و خوێندنەوە لە باوکی دوان تینگبی فێربووە، لەگەل باوکی گەشتی بۆ چەندین شوێن کردووە و کلاسیکەکانی خوێندۆتەوە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شاعیرە ژنە چینییەکان
پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ
پۆل:لەدایکبووانی ١٥١٠
پۆل:مردووانی ١٦٠٠
پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم
پۆل:شاعیرانی ئانھوی
پۆل:ژنە نووسەرە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم
پۆل:خەڵکی مانشان
گۆڤاری پەڵپ

وێنۆک|''چیرۆکە ڕازئامێزە تیژەکان،'' شوباتی ١٩٣٦، چیرۆکێک لەلایەن لیو مێریڵ.
**گۆڤاری پەڵپ** (زۆرینەی جار «**پەڵپەکان**»ی پێ دەوترێت) گۆڤاری خەیاڵیی ھەرزان بوون کە لە ١٨٩٦ بۆ کۆتایییەکانی ١٩٥٠کان بڵاودەکرانەوە. وشەی «پەڵپ» لە داری پەڵپەوە ھاتووە کە لاپەڕەی گۆڤارەکانی لێ دروست دەکرا و لەسەری چاپ دەکرا. بە پێچەوانەوە، ئەو گۆڤارانەی کە لەسەر لاپەڕەی باشتر چاپ دەکران «ورشن»یان پێ دەوتران. زۆرینەی گۆڤارە پەڵپەکان ١٢٨ لاپەڕە دەبوون؛ ١٨ سانتیمەتر پان بوون و ٢٥ سانتیمەتر درێژ بوون، و ئەستووریشیان ١٬٣ سانتیمەتر دەبوو، بە لێواری ناڕێک و نەبڕاوەوە.

پەڵپەکان ناوبانگیان بەخشییە دەستەواژەی **وێژەی پەڵپ** وەک ئاماژەدانێک بۆ وێژەی ھیچ و کەم کوالێتی. پەڵپەکان سەرکەتوو بوون لە کۆمیکە ھەستبزوێن، ڕۆمانە ھەرزانەکان، و کورتە گۆڤارە خەیاڵییەکاندا لە سەدەکانی ١٩یەم. گۆڤارەکان بەزۆری بۆ بابەتە دڵتەزێن، لێکۆڵەری، و ھەستییەکانی ناسراوە. کۆمیکە سووپەرھیرۆیییە ھاوچەرخەکان ھەندێک کات بە نەوەی «پەڵپی پاڵەوانییەتی»ەکان دادەنرێن؛ گۆڤارە پەڵپەکان چیرۆکی کێشراوی وەک ڕۆمانی تێدابوو کە باسی کەسایەتییە پاڵەوانەکانی دەکرد، وەک فلاش گۆردن، شادۆو، دۆک ساڤج، و دە فانتەم دیتێکتڤ.

## چەشنەکان
گۆڤارە پەڵپەکان زۆرینەی کات زۆر چەشنی وێژەی تێدابووە، کە بریتین لە:
*ئاسنەڕێ
*ترسناک/سەرو سروشتی (بە «مەترسی سەیر»ەوە)
*جەنگ
*چەتەیی
*خەندە ئامێز
*خەیاڵی زانستی
*ڕۆمانسی
*ڕۆژاوایی
*سەرکێشی
*«سپایسی/سۆسی» (نەرمە پۆڕن)
*فەنتازیا
*کەشڕەوی
*لێکۆڵەری/نادیار
*وێژەی نوا (نھێنیی تاوانی فەڕەنسی)
*وەرزش

ڕۆژاوای کۆنی ئەمریکی چەشنێکی پاڵپشتی ڕۆمانەکانی سەرەتاکانی سەدەی ٢٠ەم بوو وەک گۆڤارە پەڵپەکانی دوای خۆی، و لە ھەموو پەڵپە باوەکان زیاتر مایەوە. بەزۆر شێوە، چەشنی سەرکێشی پیاوان جێگرەوەی پەڵپ بوو.

زۆرینەی ڕۆمانە خەیاڵی زانستی و تاوانەکان بەزنجیرە دەکران لە گۆڤارە پەڵپەکاندا وەک *داستانە سەیرەکان*، *چیرۆکە سەرسوڕھێنەرەکان*، و *ڕووپۆشی ڕەش*.

## سەرچاوەکان

*پڕۆژەی گۆڤارە پەڵپەکان
*ThePulp.Net
*کۆمەڵگای ھەواڵگریی تازەکاری سەردەمی پەڵپ
*ھونەری کێشانی پەڵپ
*پەڵپی سەرتاسەری
*سی ئێن ئێن: «کچان، چەک و پارە،» تشرینی دووەمی ٢٠٠٥
*کۆکراوەی وێژەی پەڵپی لێزبیەنی زانکۆی ماونت سەینت ڤینسێنت
*«بایەکانی پەڵپ»، کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩
*«وەک ڕێزێک بۆ وێژەی پەڵپ»، سڵایدشۆوێک لەلایەن *[[ڵایف (گۆڤار)|ڵایف]]*
*کۆکراوەی وێژەی پەڵپ لە کتێبخانەی کۆنگرە
*کۆکراوەی وێژەی پەڵپی کڵاڕک لە کتێبخانەی گشتی کلیڤلاند
بەندەر گناوە

**بەندەر گناوە** یان **گناوە** شارێکە لە پارێزگای بووشێھر، ئێران.

## بازاڕ
بازاڕی بازرگانیی بەندەری گناوە ئەمڕۆ بە یەکێک لە گەورەترین و گرنگترین و بەناوبانگترین بازاڕەکانی باشووری وڵات ناسراوە. ساڵانە لە ھەموو ئێران میوانداریی ھەزاران کەس دەکات کە بۆ کڕین دێنە شارەکە و بە گەورەترین ھۆبەی بازرگانی لە باشووری وڵات ناسراوە.

## دانیشتووان
خەڵکی ئەم شارە زۆرینەیان لوڕن.

## ئایین
خەڵکی ئەم شارە زۆرینەیان شیعەن و کەمینەیشیان سوننەن.

## ئابووری
چەرخی ئابووری گناوە لەسەر ڕاوەماسی، کشتوکاڵ، ئاژەڵداری و بازرگانی لەگەڵ وڵاتانی دەوری کەنداوی فارسدا دەسوڕێنەوە بازرگانی و ڕاوەماسی کە گرنگترین داھاتی دانیشتووانی شارەکەی تێدا دروست دەکات. کشتوکاڵ بەھۆی نەبوونی ئاوی کشتوکاڵییەوە، تایبەت بووە بە کێڵان و پاراستنی داری خورما و کشتووکاڵی گەنم و جۆ و بە زەحمەت پێداویستی ناوخۆ پڕدەکاتەوە بەڵام خورما وەک زۆربەی ناوچە کەناراوەکانی کەنداوی فارس گەڕانەوەی باشی ھەیە و لە یەکێک لە بڕگەکانی ھەناردەی ئەم کەرتەیە ئاژەڵی بە بەرژەوەندی نزمەوە لە ھەندێک شوێندا باوە و ئاژەڵ و گیسک دەگرێتەوە لە لایەکەی دیکەش گناوە بەھرەیەکی گەورەی ھەیە ھەم لە ڕووی کشتوکاڵ و ھەم لە ڕووی بازرگانی و ئۆپێراسیۆنی بەندەرو پاڕانەوەی کاڵاکان، ھەروەھا لە ڕووی پێشکەوتنی پیشەسازییە بچووکەکان شارێکی گرنگە.

## ئەمانەش ببینە

* پارێزگای بووشێھر
* شارستان گناوە

## سەرچاوەکان



پۆل:شارەکانی کوردستان
پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:شارەکانی ئێران
پۆل:شارەکانی پارێزگای بووشێھر
دوورگەکانی قەمەر لە یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠

**[[دوورگەکانی قەمەر]]** یەکێکە لە وڵاتە بەشداربووەکانی '''ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠''' لە تۆکیۆ. ٣ وەرزشوان (٢پیاو، ١ ژن) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان دەکەن لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە.لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵمپیادە لە ٢٤ی جوولای ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا یارییەکانی بۆ ٢٣ی جوولای ٢٠٢١ دواخرا. ئەمە حەفتەمین بەشداربووی دوورگەکانی قەمەر بوو لە ئۆڵمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٩٩٦. بە شێوەیەکی گشتی وەرزشوانانی دوورگەکانی قەمەر لەسەرجەم بەشدارییەکانی پێشویان لە ئۆڵمپیاد نەیانتوانیوە ھیچ مێدالیایەک بۆ ولاتەکەیان بەدەست بھێنن؛ و لە یارییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠ بەھەمان شێوە نەیانتوانی ھیچ مەدالیایەک بەدەست بھێنن.

## یارییەبەشداربووەکان
لیستی ئەو یارییە وەرزشیانەی کە یاریزانانی دوورگەکانی قەمەر تێیدا بەشداریان کرد لە یارییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠ تۆکیۆ.

## گۆڕەپان و مەیدان
دوورگەکانی قەمەر دوویاریزانی بۆ یارییەکانی گۆرەپان و مەیدان بەشداریکرد لە ڕاکردنی خێرای ١١٠ مەتری بەربەستی پیاوان، ڕاکردنی ١٠٠ مەتری سەر ئاستی خانمان بەڵام ھیکام لەو دوو یاریزانە نەیانتوانی لە قۆناغەکانی یارییەکانی سەرکەوتن بەدەست بھێنن.

## جودۆ
ئەمە یەکەم دەروکەوتنی دوورگەکانی قەمەر بوو لە پێبڕکێکانی جودۆ لە یارییەکانی ئۆڵمپیاد، بەیەک یاریزانی لە کێشی (٨١ کیلۆگرامی) بەشداری کرد. بەلام نیتوانی سەرکەوتن بەدەست بھێنێت لە قۆاغەکانی ڕکابەرییەکان.

## سەرچاوەکان

پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
چێن داوۆفو

**چێن داوفو** (سادەکراو:陈道复، دێرین:陳道復، لەدایکبووی ١٤٨٣ بۆ ١٥٤٤) وێنەکێشی سروشت، خۆشنووس، شاعیر بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٤٨٣
پۆل:مردووانی ١٥٤٤
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم
پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ
پۆل:شاعیرانی جیانگسو
پۆل:وێنەکێشەکانی چانگژۆو
پۆل:نووسەرەکانی چانگژۆو
نی دوان

**نی دوان** (بە چینی:倪端، لەدایکبووی ١٤٣٦ بۆ ١٥٠٥) وێنەکێشێکی شاھانەی مینگ بوو.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٣٦
پۆل:مردووانی ١٥٠٥
پۆل:ھونەرمەندانی ھۆنگژۆو
پۆل:وێنەکێشەکانی ژێجیانگ
چیان گو

**چیان گو** (دێرین:錢谷، سادەکراو:钱谷) وێنەکێشی سروشت بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٥٠٨
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:وێنەکێشەکانی چانگژۆو
سۆنگ سو

سۆنگ سو (بە چینی:宋旭، لەدایکبووی ١٥٢٥) وێنەکێشی سروشت بوو لەسردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ.

## ھەژدە دیمەنەکەی ھوژۆو
زنجیرە وێنەکەی سۆنگ سو لەسەر ھوژۆو بەرھەمھێنراوە لە نێوان ساڵانی ١٥٨٨ لێرە لە کامنز ئەتوانیت وێنەکان ببینیت.

## پێشانگا

MET DP159127.jpg
MET DP159130.jpg
MET DP159134.jpg
MET DP159135.jpg


## سەرچاوەکان

* 

* James Cahill, *The Distant Mountains*, Weatherhill, New York and Tokyo, 1982, pp.&nbsp;63–66.
* Yu Lianhua, *Encyclopedia of Chinese Artists* (Zhongguo meishu jia renming cidian), Shanghai, p.&nbsp;323.


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٥٢٥
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:وێنەکێشەکانی ژێجیانگ
پۆل:بوزییە ھونەرمەندەکان
سون لۆنگ

**سون لۆنگ** (بە چینی سادەکراو:孙隆، دێرین:孫隆;) وێنەکێشی سروشت بوو لە سەردەمی مینگ.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:ژنە چینییە ھونەرمەندەکان
پۆل:ژنە چینییە وێنەکێشەکان
پۆل:وێنەکێشەکانی چانگژۆو
شارستانی گناوە

**شارستان گناوە** یەکێ لە شارستانەکانی پارێزگای بووشێھرە. ناوەند ئەم شارستانە، شاری بەندەر گناوەیە.

## دابەشکاری کارگێڕی
شارستان گناوە ٢ ناوچە، ٢ شار و ٢ گوندستانی هەیە.

## ئەمانەش ببینە

* پارێزگای بووشێھر
* بەندەر گناوە

## سەرچاوەکان


پۆل:شارستانەکانی ئێران
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای بووشێھر
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
سوێ سوسو

وێنۆک|وێنەی کچێک فلووت لێدەدات لەلایەن سوێ سوسو
**سوێ سوسو** (بە چینی:薛素素;) (لەدایکبووی ١٥٦٤ بۆ ١٦٥٠) شاعیر و وێنەکێشی سەردەمی ئیمپراتۆرییەتی مینگ بوو، ھەروەھا بەھۆی تیرھاوێژی و وێنەکێشان ناسرابوو کارەکانی خاتوو سوێ لە ژمارەیەک لە مۆزەخانەکان دانراوە، لە چین و لە شوێنەکانی تریش، شێواز و بەھرەی تیرھاوێژی لەلایەن ژمارەیەک لە نووسەران باسکراوە

سوێ سوو لە ڕۆژھەڵاتی چین ژیاوە، لە ژیانیدا لە ناوچەکانی ژێجیانگ و جیانگسو نیشتەجێبووە

## وێنەکێشان
ھەر لە تەمەنێکی زوەوە دەستی بە وێنەکێشان کردووە، و بەھۆی بەھرەکانی لە ھونەری وێنەکێشاندا ناسراوە، لە ھونەرەکەدا کارەکانی یەکسان کراوە بە ھونەرمەند چێن چون یەکێک لە کارە ھونەرییەکانی وەک «یەکێک لە باشترین کاری ھونەری تەواوی سەردەمی ئیمپراتۆرییەتی مینگ» دانراوە و لە ھونەرەکەدا وەک «مامۆستای تەکنیک» ناسراوە ھو ینلینگ ئەوی وەک یەکێک لە سەرکەوتووترین ھونەرمەندی سەردەمی خۆی داناوە، و لە پرسیارەکەیدا وتوویەتی "کام ھونەرمەندی بەناوبانگ لە بەھرەی وێنەکێشاندا ئەتوانیت لەو باشتر بێت؟" و باس لەوە دەکات کەوا «ئەو دەتوانێت لە ھەر وێنەکێشێک باشتر بێت لە کێشانی وێنەی داری بامبۆ و گوڵی ئۆرچید» ھەروەھا لەلایەن ھونەرمەند دۆنگ چیچانگەوە ستایشی کراوە بەھۆی کارەکانی.

## شیعر
شیعرەکانی لە سەردەمی مینگ و سەرەتای چینگدان، و کۆکراونەتەوە

بۆ ڕۆمانسلەم شەوە جوانەدا بیرت لێدەکەمەوە، دەپرسم ئاخۆ تۆ دەگەڕێیتەوە،

چرای تەنھایی بەسەرمدا دەدرەوشێتەوە، سێبەرێکی کاڵ و بێھێزی تێدا دەردەکەوێت

باوەشم بە سەرینێک گرت، لێرەدا کەس نییە قسەی لەگەڵ بکەم،

مانگەشەو حەوشەچۆڵە تاریکەکە ڕووناک دەکاتەوە، فرمێسک جلەکانم تەڕ دەکەن

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپڕاتۆریەتی مینگ
پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی مینگ
پۆل:شاعیرە ژنە چینییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٦٤
پۆل:مردووانی دەیەی ١٦٥٠
پۆل:ژنە چینییە وێنەکێشەکان
پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم
پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم
پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم
پۆل:ژنە چینییە ھونەرمەندەکانی سەدەی ١٧یەم
پۆل:ژنە نووسەرە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم
پۆل:بوزییە ھونەرمەندەکان
پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم
پۆل:ژنە ھونەرمەندە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم
لو تیانچێنگ

**لو تیانچێنگ** (بە چینی:呂天成; لەدایکبووی ١٥٨٠ بۆ ١٦١٨) سیناریۆنووس و شاعیر لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٥٨٠
پۆل:مردووانی ١٦١٨
پۆل:نووسەرە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم
پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ١٦یەم
یاسای ڕەگەزنامەی ژاپۆنی

**نەتەوایەتی ژاپۆن** مافێکی یاساییە کە دەدرێت بەوانەی شوێن مەرجەکان دەکەون بۆ وەرگرتنی ناسنامەی نیشتەجێبوون، یاساکە دەکەوێتە ژێر بەڕێوەبەرایەتی وەزارەتی دادی ژاپۆن لەژێر یاسای ساڵی ١٩٥٠.

## نیشتەجێبوون
بۆ نیشتەجێبوون لە ژاپۆن پێویستی بەوەیە واز لە شارۆمەندێتی پێشووترت بھێنی جا دواتر بێت یان ئێستا، یاسای ژمارە پێنج لە ژاپۆن چەن مەرجێکی تیایە بۆ کەسێک کە بیەوێت لە ژاپۆن نیشتەجێبێت:

# پێنج ساڵ بەبەردەوامی لە ژاپۆن ژیابیت
# بەلایەنی کەمەوە تەمەن لە بیست یان بەرەو سەرەوە بێت
# ھەڵسوکەوتی باش، ڕابردووی تاوانکاری نەبێت
# کار و پیشەت ھەبێت، یان کەسێک پشتگیریت بکات.
# دەستبەرداری شارۆمەندێتی پێشووترت بیت، و سوێند ھاوپەیمانی بۆ ژاپۆن بخۆیت.
ھەرچۆنێک بێت لەسەر وەزیری داد پێویست دەبێت کە داواکە جێبەجێ بکات ئەگەر ھات و داواکار حاڵەتی تایبەتی ھەبوو  وەکوو (باوانی ژاپۆنی بن)

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان
بۆبی ئیتۆن

**ڕۆبێرت لی ئیتۆن** (؛ ١٤ی ئابی ١٩٥٨ – ٤ی ئابی ٢٠٢١) زۆرانبازیێکی پڕۆفیشناڵی ئەمریکییە، کە بە *بۆبی ئیتۆنی جوان* ناسراوە. زیاتر بە کارکردنی لە تاگ تیمدا ناسرا، بەتایبەتی لە میدنایت ئێکس پرێس. لەژێر چاودێریی بەڕێوەبەر *جیم کۆرنیت* ڕاھێنانی کردووە. لە سەرەتادا لەگەڵ *دێیس کۆندری*، و دواتر لەگەڵ *ستان لەین* تیمی پێک ھێنا. ھەروەھا لەگەڵ ژمارەیەک لە ھاوکارانی تاگ تیمەکانی دیکە وەک: *ئارن ئاندرسۆن، کۆکۆ بی. ویر، ستیڤ کیرن، و ویلیام ڕیگال* کاری کردووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨
پۆل:مردووانی ٢٠٢١
پۆل:زۆرانبازە پیشەگەرە ئەمریکییەکان
ژۆو وێنجینگ

**ژۆو وێنجینگ** (بە چینی: 周文靖;) وێنەکێش بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:وێنەکێشەکانی فوجیان
پۆل:خەڵکی پوتیان
ژۆو چێن

**ژۆو چێن** (بە چینی:周臣;، لەدایکبووی ١٤٦٠ بۆ ١٥٣٥) وێنەکێش بوو لە ناوەراستی سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٤٦٠
پۆل:مردووانی ١٥٣٥
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:وێنەکێشەکانی سوژۆو
ژاوۆ زوۆ

ژاوۆ زوۆ ( سادەکراو:赵左;، دێرین:趙左;) وێنەکێشێکی ناسراو بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:وێنەکێشەکانی شەنگھای
ژانگ لو (وێنەکێش)

**ژانگ لو** (بە چینی سادەکراو:张路، چینی دێرین:張路، لەدایکبووی ١٤٦٤ بۆ ١٥٣٨) وێنەکێشی سروشت بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٤٦٤
پۆل:مردووانی ١٥٣٨
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:خەڵکی کایفێنگ
پۆل:وێنەکێشەکانی ھێنان
تاقیکردنەوەی خزمەتگوزاری شارستانی

تاقیکردنەوەیەکی شارستانیە کە خوێندکاران دوای دەرچوونیان ھەڵدەبژێردرێن بۆ پۆستە شیاوەکان و شوێنە شیاوەکان

## مێژوو

#### چین
لە مێژوودا لە ئیمپراتۆریەتی ھان دا سەڕی ھەڵدا ئیمپراتۆر وو دی، دەستیکرد بە دامەزراندنی تاقیکردنەوە بۆ زانینی ئاست و تەکنیکی فەرمانبەران بۆ حکومەتەکەی

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:تاقیکردنەوەکان
پۆل:داهێنانە چینییەکان
پۆل:داھێنانە چینییەکان
ژا شیبیاوۆ

**ژا شیبیاوۆ** (بە چینی:查士标;، لەدایکبووی ١٦١٥ بۆ ١٦٩٨) وێنەکێشی سروشت، خۆشنووس بوو لە  سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ، وە پەیوەندیدار بوو بە قوتابخانەی ئانھوی وە لە ئانھوی لە چین دادەنیشت. وە دەستی کرد بە  تاقیکردنەوەی خزمەتگوزاری شارستانی لەژێر مینگ و وە بڕوانامەی سویچای وەرگرت لە تەمەنی بیستەکانی، وە بۆ  خۆشنووسی بە دۆنگ چیچانگ و می فو کاریگەر بوو، وە بۆ وێنەکێشی سروشت بە ھۆنگ رێن و نی زان کاریگەر بوو

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٦١٥
پۆل:مردووانی ١٦٩٨
پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم
پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتیی چینگ
پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم
پۆل:وێنەکێشەکانی ئانھوی
پۆل:وێنەکێشانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی چینگ
سیێ شیچێن

**سیێ شیچێن** (دێرین:謝時臣، سادەکراو:谢时臣) وێنەکێشی سروشت بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٤٨٨
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:وێنەکێشەکانی سوژۆو
وو وێی (وێنەکێش)

**وو وێی** (چینی سادەکراو:吴伟;، دێرین:吳偉; لەدایکبووی ١٤٥٩ بۆ ١٥٠٨) وێنەکێشی سروشت بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٤٥٩
پۆل:مردووانی ١٥٠٨
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ
سیێ جین (وێنەکێش)

**سیێ جین** (بە چینی:謝縉, لەدایکبووی ١٣٥٥ بۆ ١٤٣٠) وێنەکێشی سروشت و خۆشنووس بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٣٥٥
پۆل:مردووانی ١٤٣٠
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم
پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٥یەم
سیاوۆ یونچۆنگ

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Xiao_Yuncong_-_Reading_in_the_Snowy_Mountains.jpg|وێنۆک|544x544پیکسڵ
**سیاوۆ یونچۆنگ** (سادەکراو: 萧云从، دێرین: 蕭雲從؛ ١٥٩٦ – ١٦٧٣) وێنەکێشی سروشت، خۆشنووس و شاعیرێکی بەناوبانگ بوو لە سەردەمی کۆتا ئیمپراتۆریەتیی مینگ و سەرەتای ئیمپراتۆریەتیی چینگ.

## سەرچاوەکان

* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٥٩٦
پۆل:مردووانی ١٦٧٣
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتیی چینگ
پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم
پۆل:وێنەکێشەکانی ئانھوی
پۆل:وێنەکێشانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی چینگ
وانگ شیمین

**وانگ شیمین** (بە چینی سادەکراو:王时敏;، دێرین:王時敏;لەدایکبووی ١٥٩٢ بۆ ١٦٨٠) وێنەکێشی سروشت بوو لە کۆتا سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ و سەرەتای چینگ..

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٥٩٢
پۆل:مردووانی ١٦٨٠
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:سیاسەتوانەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم
پۆل:وێنەکێشەکانی سوژۆو
پۆل:خەڵکی تایچانگ
پۆل:وێنەکێشانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی چینگ
زێنگ جینگ

**زێنگ جینگ** (سادەکراو:曾鲸;، دێرین:曾鯨; لەدایکبووی ١٥٦٤ بۆ ١٦٤٧) وێنەکێشی سروشت بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ.

## ژیان
لە پوتیانی پارێزگای فوجیان لەدایکبووە لەوێ ژیاوەوە و لە ژێر نانجینگ کاریکردووە، بەڵام ھەروەھا کۆچی بۆ شارەکانی دەوروبەر کردووە وەک ھۆنگژۆو، ووژێن، نینگبۆ، سۆنگجیانگ و شارەکانی تریش

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٥٦٤
پۆل:مردووانی ١٦٤٧
پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپڕاتۆریەتی مینگ
پۆل:چینییە تابلۆکێشەکان
پۆل:وێنەکێشەکانی فوجیان
پۆل:خەڵکی پوتیان
وێن بۆرێن

**وێن بۆرێن** (بە چینی:文伯仁; لەدایکبووی ١٥٠٢ بۆ ١٥٧٥) وێنەکێشی سروشت بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٥٠٢
پۆل:مردووانی ١٥٧٥
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:وێنەکێشەکانی سوژۆو
وانگ مێنگ (وێنەکێش)

وانگ مێنگ (بە چینی:王蒙,لەدایکبووی ١٠٣٨ بۆ ١٣٨٥) وێنەکێشی سروشت بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی یوان

## پێشانگا

پەڕگە:Wang Meng Writing Books under the Pine Trees 1279-1368 Кливленд МИ.jpg|*نوسینی کتێب لە ژێر دارەکان*
پەڕگە:Wang Meng. Forest Grotto in Juqu. 1378. 68,8x42,5 National Palace Museum Taipei.jpg
پەڕگە:Wang Meng Dwelling in the Qingbian Mountains. ink on paper. 1366. 141x42,2 cm. Shanghai Museum.jpg
پەڕگە:Wang Meng The Simple Retreat Yuan dynasty 136x45 cm, ca 1370 Metmuseum N-Y.jpg


## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٣٠٨
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی مینگ
پۆل:مردووانی ١٣٨٥
پۆل:وێنەکێشەکانی ژێجیانگ
پۆل:سیاسەتوانەکانی ئیمپراتۆریەتی مینگ
ژاوۆ مانگفو

**ژاوۆ مێنگفو** (بە چینی:趙孟頫) خۆشنووس، وێنەکێش، زانا بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی یوان

## وێنەکان

پەڕگە:Zhao Mengfu. Self Portrait. 1299, Album leaf. Palace Museum Beijing.jpg|١٢٩٩
پەڕگە:Zhao Mengfu 1254 1322 A l'unisson (Tiaoliang tu) Peinture, encre sur papier feuille d'album 22,7x49cm.jpg|*پیاوێک و ئەسپەکەی*
پەڕگە:元 趙孟頫 趙雍 趙麟 吳興趙氏三世人馬圖 卷-Grooms and Horses MET DP213981 CRD.jpg|*ئەسپ و زاوا*
پەڕگە:Zhao Meng Fu Elegant Rocks and Sparse Trees.jpg
پەڕگە:Zhao Mengfu, Sheep and Goat.jpg|*بزن و مەڕ*
پەڕگە:OldTreeAndHorses.jpg|*دارێکی کۆن و ئەسپ*
پەڕگە:10 ZhaoMengfu- Hoopoe on Bamboo. Shanghai mus..jpg|*باڵندەی ھۆپۆی لەسەر داری بامبۆ*
پەڕگە:3c Zhao Mengfu Twin Pines, Level Distance, ca. 1310 (26.8 x 107.5 cm);The Metropolitan Museum of Art, New York.jpg


## کاری خۆشنووسی

## لە مۆزەخانە

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٢٥٤
پۆل:مردووانی ١٣٢٢
پۆل:زانا چینییەکان
پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ
پۆل:وێنەکێشەکانی ژێجیانگ
پۆل:خەڵکی ھوژۆو
پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٣یەم
پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٣یەم
پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم
پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم
پۆل:بوزییە ھونەرمەندەکان
پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ
پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی یوان
پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپراتۆریەتی یوان
گوان داوۆشێنگ

**گوان داوۆشێنگ** (بە چینی:管道昇، لەدایکبووی ١٢٦٢ بۆ ١٣١٩) شاعیر و وێنەکێش بوو لە سەرەتای سەردەمی ئیمپراتۆریەتی یوان، بە "بەناوبانگترین ژنە وێنەکێش و خۆشنووس" ناسراوە لە مێژووی چین نەک تەنھا ھەر وەک ژنێکی بەھرەدار تۆمارکراوە بەڵکو وەک کەسێکی گرنگ لەمێژووی کێشانی وێنەی بامبۆ" تۆمارکراوە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٢٦٢
پۆل:مردووانی ١٣١٩
پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ١٣یەم
پۆل:شاعیرە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم
پۆل:شاعیرە ژنە چینییەکان
پۆل:وێنەکێشەکانی ژێجیانگ
پۆل:شاعیرانی ژێجیانگ
پۆل:نووسەرانی ھوژۆو
پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی یوان
پۆل:ژنە نووسەرە چینییەکانی سەدەی ١٣یەم
پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم
پۆل:ژنە نووسەرە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم
پۆل:کاری بامبو
پۆل:بوزییە ھونەرمەندەکان
پۆل:ژنە چینییە وێنەکێشەکان
پۆل:ژنە خۆشنووسەکان
پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتی یوان
پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپراتۆریەتی یوان
ئەکادیمیای زانستی مەنگۆلیا

**ئەکادیمیای زانستی مەنگۆلیا** (بە زمانی مۆنگۆلی:Монгол улсын Шинжлэх ухааны Академи, Mongol ulsyn Shinjlekh ukhaany Akademi) یەکەم ئەکادیمیای مۆدێرنی زانستیە، کە لە ١٩٢١ەوە دامەزرا لەسەرەتای دامەزراندن و سەربەخۆ بوونی حکومەتی مەنگۆلیا.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٢١ لە مەنگۆلیا
پۆل:پەیمانگا پەروەردەییەکان کە لە ١٩٢١ دامەزراون
پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی زانستی نێودەوڵەتی
پۆل:ڕێکخراوە زانستییەکان کە لە ١٩٢١ دامەزراون
پۆل:زانکۆکانی مەنگۆلیا
مووسا باباخانی

**مووسا باباخانی** (١٩٨١ لە کرماشان – ٢٠٢١ لە ھەولێر) سیاسەتوان و ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستان بوو، کە لە ساڵی ١٩٩٩ پەیوەندی بە ڕیزەکانی حیزبەکەوە کرد. تەرمی باباخانی لە ٧ی ئابی ٢٠٢١، لە ھۆتێلی گوڵی سلێمانی دۆزرایەوە.

## ژیاننامە
باباخانی لە ساڵی ١٩٨١دا لە شاری کرماشان، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەدایکبوو، ئەو لە ساڵی ١٩٩٩ و لە تەمەنی گەنجێتیدا پەیوەندی بە ڕیزەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانەوە کرد. ئەو لە  کۆنگرەی ١٧ی حیزبی دێموکراتی کوردستاندا بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی ئەو حیزبە ھەڵبژێردرا.

## مردن
مووسا باباخانی لە ٥ی ئابی ٢٠٢١ەوە لەلایەن دوو کەسی سەر بە کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە ڕفێندرا و تەرمەکەی دوو ڕۆژ دوایە لە ٧ی ئابی ٢٠٢١دا لە ھۆتێلی گوڵی سلێمانی لە ھەولێر دۆزرایەوە و ھەروەھا جەستەی باباخانی شوێنەواری ئەشکەنجەی قورسی پێوەدیار بوو. تەرمی مووسا باباخانی لە ١٠ی ئابی ٢٠٢١ لە گۆڕستانی شەھیدانی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە کۆیە بە خاک سپێردرا.

زۆر یەک لە پارتە سیاسییەکانی کوردستان، وەکوو حیزبی شیوعی کوردستان، یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان، کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان، پارتی سۆسیالیستی کوردستان، حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان، ڕێکخراوەی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان و حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران سەرکۆنەی ئەو کارەساتەیان کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١
پۆل:مردووانی ٢٠٢١
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:خەڵکی کرماشان
پۆل:سیاسییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:تیرۆرکراوانی کورد
پۆل:تیرۆرکراوانی کورد لە عێراق
پۆل:تیرۆرکراوانی کورد لە ھەرێمی کوردستان
پۆل:یارسانییەکان
ئاگری دارستانەکانی تورکیا (٢٠٢١)

لە تەممووزی ٢٠٢١، زیاتر لە ١٠٠ ئاگرگرتن لە دارستانەکانی تورکیا لە ھەرێمی مەدیتەرانە دەستی پێکرد، کە بوو بە خراپترین ڕووداوی ئاگرگرتن لە مێژووی ئەم وڵاتەدا. ئاگرگرتنەکان سەرەتا لە ماناوگات و ئانتالیا، لە ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢١، بە پلەی گەرمی دەوروبەری ٣٧ پلەی سیلیزی دەستی پێکرد. ھەتا ٣٠ی تەمووزی ٢٠٢١، بە تەواوی ١٧ پارێزگا، وەکوو موغلا، ئادانا، عوسمانیە، مێرسین و قەیسەری کەوتنە ناو ئەم ئاگرانە.

## یارمەتییە جیھانییەکان
ئەم وڵاتانە، لەبەر یارمەتی بە کوژاندەوەی ئاگرەکان، یارمەتییان بە تورکیا گەیاند:
*  ئازەربایجان؛ ٧٥٠ ئاگرکوژێنەوە و ٩٣ بارھەڵگر
*  کووەیت؛ ئاگرکوژێنەوەکان و ٦ بارھەڵگر
*  کرواتیا؛ فڕۆکە 
*  فەڕەنسا؛ فڕۆکە 
*  یۆنان؛ پێشنیار لەلایەن تورکیاوە ڕەدکرایەوە
*  ئیسرائیل؛ پێشنیار لەلایەن تورکیاوە ڕەدکرایەوە
*  ئێران؛ فڕۆکە
*  ئیسپانیا؛ فڕۆکە
*  ڕۆمانیا؛ فڕۆکە
*  ڕووسیا؛ فڕۆکە
*  پۆڵەندا؛ ھەلیکۆپتەر
*  ئوکراینا؛ فڕۆکە

## پێشانگا

پەڕگە:Milas yangın 5.webp
پەڕگە:Milas yangın 4.webp
پەڕگە:Milas yangın 3.webp
پەڕگە:Bodrum 31 July 2021 wilfires.jpg


## سەرچاوەکان

پۆل:ناوچەی ئێژە
پۆل:کارەساتە سروشتییەکانی تورکیا
ھوانگ گۆنگوانگ

**ھوانگ گۆنگوانگ** (لەدایکبووی ١٢٦٩ بۆ ١٣٥٤، بە چینی:陸堅 خوێندنەوە: لو جیان) نووسەر، شاعیر، وێنەکێش بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ لە چانگشو، جیانگسو، وە بە "چوار مامۆستاکەی ئیمپراتۆریەتی یوان" ناسراوە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٢٦٩
پۆل:مردووانی ١٣٥٤
پۆل:زانا چینییەکان
پۆل:خەڵکی چانگشو
پۆل:بەخاکسپێردراوەکان لە سوژۆو
پۆل:شاعیرانی جیانگسو
پۆل:نووسەرانی سوژۆو
پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی یوان
پۆل:وێنەکێشەکانی سوژۆو
پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپراتۆریەتی یوان
وو ژێن (وێنەکێش)

**وو ژێن** (بە چینی سادەکراو:吴镇، دێرین:吳鎮، لەدایکبووی ١٢٨٠ بۆ ١٣٥٤) وێنەکێش بوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی یوان، وە بە یەکێک لە چوار مامۆستاکەی ئیمپراتۆریەتی یوان ناسراوە.

## کارە ھونەرییەکان
کارە ھونەرییەکانی بریتین لە وێنەی سروشت و وێنەی داری بامبو
پەڕگە:Wu Zhen, Hermit Fisherman on Lake Dongting.jpg
پەڕگە:Wu Zhen - Fisherman.jpg


## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* وێنەی سروشت لەلایەن وو ژێن

پۆل:لەدایکبووانی ١٢٨٠
پۆل:مردووانی ١٣٥٤
پۆل:ھونەرمەندانی جیاسینگ
پۆل:وێنەکێشەکانی ژێجیانگ
پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم
پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپراتۆریەتی یوان
نی زان

**نی زان** (بە چینی:倪瓚، لەدایکبووی ١٣٠١ بۆ ١٣٧٤) وێنەکێش بوو لە سەردەمی یوان و سەرەتای مینگ، بەیەکەوە لەگەڵ ھوانگ گۆنگوانگ و وو ژێن، وانگ مێنگ وەک چوار مامۆستاکەی یوان ناسراون.

## وێنەکان

پەڕگە:Ni Zan Water and Bamboo Dwelling.jpg
پەڕگە:Ni Tsan 001.jpg
پەڕگە:Ни Цзань.Далекий поток и холодные сосны. Гугун, Пекин.1370е.jpg
پەڕگە:Ни Цзань.Дерево, бамбук и изящный камень. Гугун, Пекин..jpg
پەڕگە:Ni Zan(倪瓚) - Twin Trees by the South Bank (Annan shuangshu) - Google Art Project.jpg


## سەرچاوەکان

* 

* *Masterpieces of Chinese Art* (page 90), by Rhonda and Jeffrey Cooper, Todtri Productions, 1997. 
* Cahill, James. Hills Beyond a River: Chinese Painting of the Yuan Dynasty: 1279-1368. New York: Weatherhill, 1976. 114-120.
* Fong, Wen C. Beyond Representation: Chinese Painting and Calligraphy 8th-14th Century. New Haven: Yale UP, 1992.
* Siren, Osvald. Chinese Painting: Leading masters and principles. Vol. IV. New York: Hacker Art Books, 1973. 79-84.
* Xin, Yan, Nie Chongzhen, Lang Shaojin, Richard M. Barnhart, James Cahill,  and Wu Hung. Three Thousand Years of Chinese Painting. New Haven: Yale UP, 1997.
* Vandier-Nicolas, Nicole, Peinture chinoise et tradition lettrée, Paris : Seuil. 173-177.
* Ci hai bian ji wei yuan hui (辞海编辑委员会). Ci hai  (辞海). Shanghai: Shanghai ci shu chu ban she  (上海辞书出版社), 1979.


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٣٠١
پۆل:مردووانی ١٣٧٤
پۆل:مامۆستا چینییەکانی پێشکەشکردنی چای
پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپڕاتۆریەتی مینگ
پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٤یەم
پۆل:وێنەکێشەکانی ووسی
پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپراتۆریەتی یوان
ئاڵا ھەڵگرانیی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠

وێنۆک
**ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵمپیادی ھاویینەی ٢٠٢٠** یەکێک لە بڕگە سەرەکییەکانی ئاھەنگی کردنەوەی ئۆڵمپیاد بریتییە لە ڕێپێوان یاخود نمایشی ھاتنەناوەوەی وەرزشوانانی وڵاتە بەشداربووەکانە بۆ ناو یاریگا. لە ئاھەنگی کردنەوەی ئۆڵمپیاد کە لە ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١. وەرزشوانان و بەرپرسانی تیمەکان بە سڵاوکردن و دەربرینی دڵخوشی خۆیان لە دوای ئاڵای ولاتەکەیان کە لەلایەن کەسێک یان دووکەسەوە ھەڵدەگیرێت پۆل پۆل دەچنە ناو یاریگاوە. بۆیەکەم جاریش لە ئۆڵمپیاد ڕێگا درا کە دووکەس (یەک نێر، یەک مێ)ببنە ئاڵاھەڵگری ولاتەکەیان. ئەو وەرزشوانانەی لە ھەفتەی یەکەم ڕکابەری دەکەن لەسەر مەدالیاکان ھاتنە ناو یاریگا و و ئەو وەرزشوانانەی لە ھەفتەی کۆتای ئۆڵمپیاد ڕکابەری دەکەن لە ڕۆژی ڕێورەسمی داخستنی ئۆڵمپیاد دێنەناو یاریگاوە. یارییەکانی ئۆڵمپیاد بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە ٢٤ی تەممووزەی ٢٠٢٠ دواخرا بۆ ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١.

## ڕیزبەندی
وەک وڵاتی ئەنجامدەری ئۆڵمپیاد یۆنان یەکەم وڵات بوو ھاتنە ناو یاریگاوە پاشان تیمی لێژنەی ئۆڵمپی نێودەوڵەتی کە لەوەرزشوانە پەنابەراەکان پێک ھاتبوون ھاتنە ناو یاریگاوە. بریاردرا فەرەنسا وەک ولاتی میوانداری ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٤، ئەمریکا وەک میوانداری ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٨ لە کۆتاییدا بێنە ناویاریگاوە. دواین وەفدیش وەرزشوانانی ژاپۆن بوون وەک ولاتی میوانداری ئۆڵمپیاد. ناوی سەرجەم وڵاتە بەشداربووەکان یەکەم جار بە زمانی فەرەنسی پاشان ئینگلیزی ئینجا بە ژاپۆنی خوێندرانەوە

## تیم و ئاڵاھەڵگر
لە ٢٤ی مارسی ٢٠٢٠ لێژنەی ئۆڵمپی نێودەولەتی ڕایگەیەند کە بژاردەی ئەوە دراوە بە وڵاتەکان دووکەس (یەک نێر، یەک مێ) ببنە ئاڵاھەڵگری وڵاتەکانیان. ئەمەش وەک ھەواڵیک بۆ برەودان بە یەکسانی نێوان ڕەگەزەکان. لەم لیستەدا ناوی وڵاتەکان بەپێی حەرفی ئینگلیزی ڕیزبەند کراوە (جکە لە یۆنان و تیمی لێژنەی ئۆڵمپی نێودەولەَتی، فەرەنسا، ئەمریکا، ژاپۆن) ھەروەھا ناوی، ولات بە ژاپۆنی و ناوی ئاڵاھەڵگران و پیشەی وەرزشیان.

## تێبینییەکان

## سەرچاوەکان
 

پۆل:خشتەی مەدالیاکانی ئۆڵمپیادی هاوینەی ٢٠٢٠
پۆل:خشتەی مەدالیاکانی ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠
چوار مامۆستاکەی ئیمپراتۆریەتی یوان

**چوار مامۆستاکەی ئیمپراتۆریەتی یوان** (بە چینی:元四家، خوێندنەوە: یوان سی جیا) باس لە چەن وێنەکێشێکی سەردەمی ئیمپراتۆریەتی یوان دەکات کە تیایاندا: ھوانگ گۆنگوانگ، وو ژێن، نی زان، وانگ مێنگ بوون، لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی یوان.

## ناسنامە
ھوانگ گۆنگوانگ لە سەرەتادا وەک بەرپرسێکی حکومی کاری دەکرد، دواتر ڕووبەڕووی گۆشەگیری سیاسی بووەوە و ژیانێکی دوورەپەرێزی هەڵبژارد. بە تابلۆکانی لەسەر دیمەنی سروشت ناسراوە، بەتایبەتی پەرتووکی بەناوبانگی "نیشتەجێبوون لە شاخەکانی فوچون".

وو ژێن خەڵکی شاری جیاکسینگە لە پارێزگای ژێجیانگ، ژیانێکی ئارام و دوور لەکێشە ژیا، زۆرجار لە کارە هونەریەکانیدا ماسیگر و ڕەبەنەکانی دەکێشا، ئەمەش ڕەنگدانەوەی مەیلە دوورەپەڕیزییەکانی بوو. تابلۆکانی بەهۆی سادەیی و مانای قووڵەوە ناوبانگیان هەیە.

## سەرچاوەکان

* 
* Farrer, Anne, in Rawson, Jessica (ed). *The British Museum Book of Chinese Art*, 2007 (2nd edn), British Museum Press, 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپراتۆریەتی یوان
سیێ ھێ

**سیێ ھێ** (چینی سادەکراو:谢赫;، دێرین:謝赫، خوێندنەوە: سیێ ھێ) مێژووناسی ھونەری، وێنەکیش بوو لەسەردەمی لیو سۆنگ و زنجیرە فەرمانڕەوایی باشووری چی

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:مێژووناسە چینییەکانی سەدەی ٥ەم
پۆل:چینییە مێژووناسە ھونەرییەکان
پۆل:مێژووناسەکانی لیو سۆنگ
پۆل:وێنەکێشەکانی لیو سۆنگ
پۆل:مێژووناسەکانی باشووری چی
پۆل:وێنەکێشەکانی باشووری چی
لی چێنگ (وێنەکێش)

**لی چێنگ** (بە چینی:李成;) وێنەکێش بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ، کاریگەر بوو بە جینگ ھاوۆ.

## وێنە

## سەرچاوەکان

* 

* Sullivan, Michael. *The Arts of China*. Berkeley: University of California Press, 2008
* Chinese painting - Five Dynasties (907-960) and Ten Kingdoms (902-978)
* 宣和画谱 - Chinese Text Project


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:مردووانی ٩٦٧
پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:لەدایکبووانی ٩١٩
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە پێنج زنجیرەی فەرمانڕەوایی و دە شانشینەکە
پۆل:خەڵکی شاندۆنگ
پۆل:خەڵکی وێیفانگ
دۆنگ یوان

**دۆنگ یوان** (بە چینی:董源; لەدایکبووی ٩٣٤ بۆ ٩٦٢) وێنەکێش بوو لە سەردەمی باشووری تانگی سەردەمی پێنج زنجیرەی فەرمانڕەوایی و دە شانشینەکە لە وێنەکێشاندا وێنەی سروشتی دەکێشا ستایلێکی نمونەیی ھێنایەوە کە بۆ نۆ سەدەی دوای خۆی بووە ستاندارد لە وێنەکێشان بە فڵچە ئەو و جوران (巨然) دامەزرێنەی ستایلی وێنەکێشانی سروشت بوون، وەک "ستایلی وێنەکێشانی جیانگنان" ناسراوە، بەیەکەوە لەگەوو جینگ ھاوۆ و گوان تۆنگ لە ستایلی بەشی باشوور، بە چوار وێنەکێشە کاریگەرەکەی ئەو کاتە ناسرابوون

## وێنەکان

## ئەمانەش ببینە

* وێنەکێشی لە چین

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٩٣٠
پۆل:مردووانی ٩٦٢
پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە پێنج زنجیرەی فەرمانڕەوایی و دە شانشینەکە
پۆل:خەڵکی جیانگسی
پۆل:خەڵکی نانچانگ
پۆل:وێنەکێشەکانی تانگی باشوور
جینگ ھاوۆ

**جینگ ھاوۆ** (بە چینی:荆浩، لەدایکبووی ٨٥٥ بۆ ٩١٥) وێنەکێشی سروشت و بیرمەند بوو لە سەردەمی پێنج زنجیرەی فەرمانڕەوایی و دە شانشینەکەی باکووری چین

## سەرچاوەکان

* 

* Barnhardt, Richard M.; Xin, Yang; Congzheng, Nie; Chaill, James; Shaojun, Lang; Wu, Hung (2002).  *Three Thousand Years of Chinese Painting*.  Yale University Press.  ,  (Paperback).
* Hay, Jonathan (2008). *Travellers in Snow-Covered Mountains: A Reassessment*.  Orientations Magazine.  Volume 39, Number 8.  November/December 2008.  Hong Kong.
* Sullivan, Michael (1999). *The Arts of China*. University of California Press.  (Paperback).
* Watson, William (2003).  *The Arts of China 900-1620*.  Yale University Press.  ,  (Paperback).


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٨٥٠
پۆل:مردووانی ٩١٥
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتیی تانگ
پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ٩یەم
پۆل:وێنەکێشەکانی سروشت لە پێنج زنجیرەی فەرمانڕەوایی و دە شانشینەکە
پۆل:وێنەکێشەکانی دواتری لیانگ (پێنج زنجیرە فەرمانڕەواییەکە)
پۆل:دواتری لیانگ (پێنج زنجیرەفەرمانڕەواییەکە) خەڵکی لەدایکبوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی تانگ
پۆل:خەڵکی باشووری چین
پۆل:دواتری لیانگ (پێنج زنجیرەفەرمانڕەواییەکە) خەڵکی لەدایکبوو لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتیی تانگ
شان شوی

**شان شوی** (بە چینی:山水، مانا: "ئاوی کێو") ئاماژەیە بۆ ستایلێکی دێرینی وێنەکێشی لە چین، کە تیایدا دیمەنی سروشتی تیایدا دەردەکەوێت بەبەکارھینانی فڵچە یان مەرەکەب، وێنەکانی وەک (کێوەکان، ڕووبارەکان، تاڤگەکان) ئەو شتانەن کە لە وێنەکێشانی ستایلی شان شوی دەردەکەون.

## مێژوو

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* وێنەی سروشتی چین لە مۆزەخانەی چین
* وێنەکێشانی ھونەرمەندان لە پێشانگا

پۆل:وێنەکێشانی سروشت
پۆل:وێنەکێشی چینی
لەشفرۆشی لە ئێران

**لەشفرۆشی لە ئێران** نایاسایییە و سزای جۆراوجۆر لەخۆدەگرێت، وەکوو جەریمە و گرتن ھەتا لەسێدارەدان بۆ تاوانبارە چەندبارەکان.

## مێژوو
ژمارەی دروستی ئەو لەشفرۆشانەی لە ئێران کاردەکەن نازانرێت. بەڵام لە هەندێک گۆشەی شەقامەکانی شارە گەورەکاندا لەشفرۆشەکان دیارن. زۆربەیان هەڵھاتوون لە ماڵ و حاڵی هەژار و وێرانی خۆیان.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

*
ئێران
پۆل:کۆمەڵگای ئێرانی
یون شۆوپینگ

**یون شۆوپینگ** (بە چینی:惲壽平; لەدایکبووی ١٥٣٣ بۆ ١٦٩٠) ھەروەھا وەک نانتیان (بە چینی:南田) ناسراوە، خۆشنووس، وێنەکێش و ھونەرمەندێکی گرنگ بوو لە سەرەتای سەردەمی ئیمپراتۆریەتی چینگ.بەیەکەوە لەگەڵ چوار وانگەکە و وو لی، وە بەیەکێک لە "شەش مامۆستاکە" ناسرابوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی چینگ.

## پێشانگا

پەڕگە:Lotus Flower Breaking the Surface by Yun Shouping.jpg|alt=A painting of a red lotus flower with a green lily pad. Ink and color used on scroll. The lotus is the left third of the image, the lily pad is the bottom third, and the upper-right quadrant is calligraphy.|*گوڵی لۆتوس* (出水芙蓉圖), 
پەڕگە:Yun Shouping, Magnolias.jpg|alt=Painting of pink lily magnolias and white anise magnolias on scroll. The lily magnolias are small and left of center, and the thin branch is almost intertwined with the branch of the four white magnolias, of which three are in bloom, located center to the right of the scroll. Light blue is used to bring out the edges of the white flowers. One line of calligraphy in the bottom right of the painting|*[[گوڵی مەگنۆلیا]]*
پەڕگە:Yun Shouping, Peonies.jpg|alt=Painting of various flowers, including white, pink, and lavender peonies as well as blue-green leaves. Flowers are in the right two-thirds of the scroll, with calligraphy in the left third.|*گوڵی پیۆنی*
پەڕگە:Yun Shouping, Old Trees and Bamboo after Ni Zan.jpg|alt=Painting of trees and bamboo on vertical scroll with calligraphy in the two upper corners.|*داری کۆن و بامبو*
پەڕگە:Sunset along Floral Embankment by Yun Shouping (Kyoto National Museum).jpg|alt=Painting of distant mountains and proximate trees on vertical scroll with calligraphy in the upper left corner.
پەڕگە:Yun Shouping - Tree Peonies - 1972.16 - Metropolitan Museum of Art.jpg|alt=Painting of white, pale pink, and lavender peonies on shrub on a vertical scroll. The tree has a brown trunk and deep green leaves, and the brightness of the flowers are contrasted against the background.|*داری گوڵی پیۆنی*, 
پەڕگە:Yun Shouping - Landscapes in the Manner of Song and Yuan Masters - 1981.285.12a–m - Metropolitan Museum of Art.jpg|alt=Painting of trees and mountains on scroll. Minimalist line renditions of a few small homes in a gathering in the foreground. Gray mountain outlines in the background. Calligraphy in the top left|*Landscapes in the Manner of Song and Yuan Masters,* Metropolitan Museum of Art
پەڕگە:Peonies by Yun Shouping.jpg|*گوڵی پیۆنی*


## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٦٣٣
پۆل:مردووانی ١٦٩٠
پۆل:خۆشنووسە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم
پۆل:خۆشنووسەکانی ئیمپراتۆریەتیی چینگ
پۆل:وێنەکێشە چینییەکانی سەدەی ١٧یەم
پۆل:وێنەکێشەکانی چانگژۆو
پۆل:وێنەکێشەکانی زنجیرە فەرمانڕەوایی چینگ