٢٣ی کانوونی دووەم

## ڕووداوەکان
### پێش- ١٦٠٠
* ٣٩٣  تیۆدۆسیۆسی یەکەمی ئیمپراتۆری ڕۆمانی کورِەکەی خۆی ھۆنۆریۆسی وەک فەرمان رِەوای ئیمپراتۆر دەستنیشانکرد.
* ١٣٦٨  جۆ یوانجانگ لەژێر ناونیشانی ھۆنگ وو بووە پاشای چین و بۆ ماوەی ٣ سەدە خانەوادەی مینگ حوکمرِانیان کرد.
* ١٥١٧  سوڵتان سەلیمی یەکەمی عوسمانی ھێزەکانی تۆمان بای لەناوچەی ڕیدانییەیی نزیک شاری قاھیرەی پایتەختی میسر تێک شکاند.
* ١٥٥٦  گەورەترین بوومەلەرزە لە چینی دا کەزیاتر لە ٨٣٠ ھەزار کەس بوونە قوربانی.
* ١٥٧٩  یەکێتی ئۆترەخت کۆماری پرۆتستانتی لە ھۆڵەندا دامەزراند.

### ١٦٠١–١٩٠٠
* ١٦٥٠  پورتوگالییەکان گەیشتنە میرنشینی عومان.
* ١٦٥٦  بلێز پاسکالی یەکەم نامەی بۆ لادێکان گواستەوە.
* ١٧١٩  لەناو ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمانی میرنشینی لیختنشتاین دروست بوو.
* ١٧٩٣  ھەردوو وڵاتی ڕووسیا و پروسیا خاکی پۆڵەندایان دابەش کرد.
* ١٨١٢  بوومەلەرزەیەک بەھێزی ٧٫٦ پلە بە پێوەری رِێختەر لە نیومەدریدی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایدا.
* ١٨٤٥  ئەمیر عەبدولقادر جەزائیری خۆیدا بەدەست ھێزەکانی فەرەنسی.
* ١٨٥٥  بوومەلەرزەی ولینگتۆن لە نیووزلەندای دا بە ھێزی ٨ پلە بە پێوەری رِێختەر زیانێکی زۆری لێکەوتەوە.
* ١٨٩٩  حاکمی کوەیت شێخ موبارەک سوباح بەڵَننامەیەکی پاراستنی لەگەڵ بەرتیانیا مۆرکرد، ئەم بەڵێننامەیە لە ١٩ی حوزەیرانی ١٩٦١ ھەڵوەشایەوە.

### ١٩٠١ - ئێستا
* ١٩٠٩  بوومەلەرزەیەک بە ھێزی ٧٫٣ پلە بە پێوەری رِێختەر لە ئێران داو نزیکەی ٦ ھەزار قوربانی لێکەوتەوە.
* ١٩١٢  دەرچوونی رِۆژنامەی ئەلمزەحەکات لە شاری بەغدا.
* ١٩١٣  کۆمەڵێک ئەندامی ئیتیحاد و تەرەقی ئاگریان لە باب ئەلعالی بارەگای سەرەک وەزیرانی تورکیا بەرداو داوایان لە سوڵتانی عوسمانی محەممەد رِەشاد کرد کە مەحموود شەوکەت پاشا بەسەرەک وەزیران دابمەزرێنێت.
* ١٩١٩  دەرچوونی رِۆژنامەی ئەلبەرق لە شاری بەیروت.
* ١٩٢٠  لەمیانەی جەنگی جیھانی یەکەم، ھۆڵەندا رِەتی کردەوە کە خۆ بەدەست فلیھلم دووەمی قەیسەری ئەڵمانیا.
* ١٩٢٢  ھێزەکانی حکوومەتی ئێرانی ھێرشیان کردە سەر پێشمەرگەکانی سمکۆی شکاک.
* ١٩٣٢  مۆرکردنی رِێککەوتنامەیەک لە نێوان دەسەڵاتدارێتی ئێران و تورکیا بەمەبەستی لێدانی شۆرِشی ئارارات.
* ١٩٤٣  لەمیانەی جەنگی جیھانی دووەم، ھێزەکانی بەریتانیا گەیشتنە تەرابلوسی پایتەختی لیبیا.
* ١٩٤٧  برِیاری لەسێدارەدانی ھەرسێ سەرکردەی قارەمانی کۆماری مەھاباد دەرچوو.
* ١٩٥٠  کنێستی ئیسرائیلی برِیاریدا کە قودس پایتەختی ئیسرائیلە.
* ١٩٦٦  بوومەلەرزەیەک بە ھێزی ٥٫١ پلە بە پێوەری رِێختەر لە ناوچەی دۆلسی ویلایەتی نیومەکسیکۆی داو زەرەرو زیانێکی زۆری لێکەوتەوە.
* ١٩٦٨  ھێزە دەریایییەکانی کۆریا ھێرشیان کردە سەر کەشتی بیوبلۆی سیخوری ئەمریکا و دەست بەسەریان کرد.
* ١٩٦٩  یەکەم پێشانگای کتێب لەشاری قاھیرە کرایەوە.
* ١٩٦٩  یەکەم میترۆی ژێر زەوی لەکیشوەری ئەفریقیا لەشاری قاھیرە کرایەوە.
* ١٩٧٣  ڕیچارد نیکسۆن سەرۆکی ئەمریکا رِاگرتنی جەنگی ڤێتنامی رِاگەیاند.
* ١٩٨١  بوومەلەرزەیەک لەناوچەی سیشوانی چینی دا بە ھێزی ٦٫٨ پلە بە پێوەری رِێختەرو نزیکەی ١٥٠ ھەزار قوربانی و ٣٠٠ برینداری لێکەوتەوە.
* ١٩٨٥  تەلەڤیزیۆنی بەریتانی ھەڵسا بەگواستنەوەی کۆبوونەوەکانی ئەنجومەنی لۆرداتی وڵاتەکەی.
* ١٩٩٧  بیڵ کڵینتن سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ھەڵسا بەدانانی مادلین ئۆلبریت ١٩٣٧ وەک وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، لە جێگای لۆران کریستۆڤەر ١٩٢٥، شایانی باسە ئۆلبرایت ھاووڵاتییەکی بەرِەگەز جوولەکەیە.
* ١٩٩٨  پاپا یۆحەنا پۆلسی دووەم بەتووندی ئیدانەی ئابڵوقەی ئەمریکای کرد لەسەر کوبا.
* ٢٠٠٧  بۆ جاری سێیەم ھێزە بەرھەڵستکارەکانی لوبنان رِژانە سەر شەقامەکانی شاری بەیروت و چەندین ئۆتۆمبێلیان سووتاندو رِێگاکانیشیان داخست.
* ٢٠٠٧  ھێزەکانی ئەسیوبیا دەستیان کرد بەکشانەوە لە خاکی سۆماڵی پاش ئەوەی یارمەتی ھێزەکانی سۆماڵیاندا لەدژی ھێزی بەرەی دادگا ئیسلامییەکان.
* ٢٠٠٧  گرێدانی لووتکەی ٦ وڵاتی عەرەبی جەزائیر، توونس، میسر، سودان، یەمەن، لیبیا، لە تەرابلوسی پایتەختی لیبیا بەمەبەستی ھەڵەسنگاندنی بارودۆخی عێراق، فەلەستین.

## لە دایکبوونەکان
### پێش- ١٦٠٠
### ١٦٠١ ١٩٠٠
* ١٧٨٣  لەدایکبوونی ئەدیبی فەرەنسی ستیندھال، ناوبراو لە ساڵی ١٨٤٢ کۆچی دوایی کردووە.
* ١٨٣٢  لەدایکبوونی وێنە کێشی فەرەنسی ئێدوارد مانییە.
* ١٨٤٠  لەدایکبوونی ئێرنست کارل ئاپ فیزیازانی ئەڵمانی.
* ١٨٥٧  لەدایکبوونی فیزیازانی کرواتی ئەندریا مۆھۆر ڤیچیچ.
* ١٨٦٢  لەدایکبوونی دێڤید ھێلبەرت بیرکاریزانی ئەڵمانی.
* ١٨٧٦  لەدایکبوونی ئۆتۆ دێلس کیمیازانی ئەڵمانی.
* ١٨٩١  لەدایکبوونی ئەنتۆنیۆ گرامشی فەیلەسوفی مارکسی ئیتاڵی.
* ١٨٩٣  لەدایکبوونی عەزیز عوسمان ئەکتەری سینەمایی میسری.

### ١٩٠١ - ئێستا
* ١٩٠٧  لەدایکبوونی یۆکاوا ھیدیکی فیزیازانی ژاپۆنی.
* ١٩١٥  لەدایکبوونی ئارسەر لویس ئابووریزانی بەریتانی.
* ١٩١٩  لەدایکبوونی بۆرماو سکرتێری نەتەوە یەکگرتووەکان ١٩٦١–١٩٧١، لەدوای داگ ھەمەر شۆلد کە لە ساڵی ١٩٦١ بەرِوداوی فرِۆکە کۆچی دوایی کرد.
* ١٩٢٩  لەدایکبوونی جۆن چارلیز بۆلانینی کیمیازانی کەنەدی.
* ١٩٤٦  لەدایکبوونی ئارلۆندۆ ئالیمان سەرۆکی نیکاراگوا.
* ١٩٤٧  لەدایکبوونی مێگاواتی سۆکارنۆ پۆتری پێنجەم سەرۆک کۆماری ئیندۆنیزیا.
* ١٩٤٩  لەدایکبوونی ئەحمەد ڕات ب ئەکتەری سینەمایی میسری.
* ١٩٦٤  لەدایکبوونی خالید ساڵح ئەکتەری سینەمایی میسری.
* ١٩٦٤  لەدایکبوونی بارات جاگدیۆ سەرۆکی گۆیانا.

## مردنەکان
### پێش- ١٦٠٠
* ١١٩٩  کۆچی دوایی ئەبو یوسف یەعقوب مەنسوور خەلیفەی مۆحەدییەکان.
* ١٥١٦  کۆچی دوایی ئەراگۆن فەردیناندی پێنجەمی شای ئیسپانیا، ناوبراو لە ساڵی ١٤٥٢ لەدایک ببوو.

### ١٦٠١–١٩٠٠
* ١٦٢٢  کۆچی دوایی ولیام بافین دۆزەرەوەی ئینگلیزی.
* ١٧٤٤  کۆچی دوایی جامپاتیستا ڤیکۆ فەیلەسوفی ئیتاڵی.
* ١٨٠٦  کۆچی دوایی ویلیام بێتی بچووک سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا.
* ١٨١٠  کۆچی دوایی جۆن فێلھێلم ڕایتەر کیمیازانی ئەڵمانی.

### ١٩٠١ - ئێستا
* ١٩٤٧  کۆچی دوایی وێنە کێشی فەرەنسی بییر بۆنار.
* ١٩٥٢  کۆچی دوایی نووسەری گەورەی میسری زەکی موبارەک.
* ١٩٨٤  کۆچی دوایی موعین بەسیسۆ شاعیری فەڵەستینی.
* ١٩٨٩  کۆچی دوایی وێنەکێش و ھونەرمەندی ئیسپانی سلڤادۆر دالی، ناوبراو لە ساڵی ١٩٠٤ لەدایک ببوو.
* ١٩٩٦  کۆچی دوایی فاتیمە ڕوشدی ئەکتەری سینەمایی میسری.
* ١٩٩٩  کۆچی دوایی ھونەرمەندی کورد محەممەدی ماملێ.

## بۆنەکان
* ١٩٤٩  رِاگەیاندنی کۆماری ئەڵمانیای یەکگرتوو.
* ١٩٩٣  دامەزراندنی سوپای یەکگرتووی کوردستان.

## بەستەرە دەرەکییەکان

## سەرچاوەکان

----

پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
پۆل:کانوونی دووەم