open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
تامس کوچیو

**تامس کوچیو**(٢١ی دیسمبەری١٨١٥- ٣٠ مارسی١٨٧٩) مامۆستا و شێوەکاری کاریگەری مێژووی فەڕەنسا بوو. ئەو کەسانێکی ڕاهێنا و وانەی پێ گوتنەوە کە پاشان بوون بە  کەسایەتییە بەناوبانگەکانی هونەری جیهان وەک ئیدوارد مانە، هەنری فانتین-لاتور، جۆن لە فار، پیەر پاڤس د چاڤانز، کارەل جاڤورەک و جۆزف-نویل سیلڤەسترز.

## ژیان

### ژیانی سەرەتایی و خوێندن
کوچیو لە سۆنلیز، ئوازی فەڕەنسا لە دایک بوو. کاتێک ١١ساڵان بوو، بنەماڵەکەی کۆچیان کرد بۆ پاریس، لەوێ بوو ئەو لە فێرگەی هونەرە پیشەسازییەکان(École des Arts et Métiers)  دەستی کرد بە خوێندن و پاشان لە  École des Beaux-Arts درێژەی پێ دا.

### ڕێژیانی هونەر و وانە گوتنەوە
ئەو بۆ شەش جار لە پێشبڕکێی خەڵاتی ڕۆما(Prix de Roma) لە École تووشی شکست هات، بەڵام ئەو وای هەست دەکرد کێشە لە Écoleەوەیە نەک ئەو. لە کۆتاییدا کوچیو ئەم خەڵاتەی لە ساڵی١٨٣٧ بۆ خۆی دەستەبەر کرد.

ساڵی١٨٤٠، ئەو دەستی کرد بە دانانی پیشانگای  شێوەکارییە ژانر و مێژووییەکانی لە سالۆن (پاریس) و چەندین مەدالیای بەهۆی کارەکانییەوە وەرگرت، بەتایبەت بۆ شاکارەکەی ڕۆمییەکان لە ماوەی پووکانەوە(١٨٤٧)Romans During the Decadence (1847).

### مەرگ
ساڵی ١٨٧٩ کوچیو لە  Villiers-le-Bel, Val-d'Oise کۆچی دوایی کرد و لە گۆڕستانی پێر لاشێزی پاریس نێژراوە.

## گالەری

File:THOMAS COUTURE - Los Romanos de la Decadencia (Museo de Orsay, 1847. Óleo sobre lienzo, 472 x 772 cm).jpg|Romans during the Decadence (1847)
File:Thomas Couture-Anselm Feuerbach 1852.JPG|Anselm Feuerbach (1852)
File:Thomas Couture - Daydreams - Walters 3744.jpg|Daydreams (1859). The Walters Art Museum.
File:Thomas Couture - Lawyer Going to Court - Walters 371204.jpg|A Lawyer Going to Court (1860s)
File:Le Duel après le bal masqué - Thomas Couture - Wallace Collection.jpg|The Duel After the Masked Ball (1857)


## سەرچاوەکان

Wilkinson, Burke. The Life and Works of Augustus Saint-Gaudens, Dover Publications, Inc., New York. p.&nbsp;79.

## بۆ خوێندنەوەی زیاتر

O'Neill, J., ed. (2000). "Index". Romanticism and The School of Nature: Nineteenth-century drawings and paintings from the Karen B. Cohen collection. New York: The Metropolitan Museum of Art.

## بەستەرە دەرەکییەکان
*  Media related to Thomas Couture 
 at Wikimedia Commons
* Find-A-Grave profile for Thomas Couture
* Article on Thomas Couture

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
Category:Commons category with local link same as on Wikidata
پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٥
پۆل:مردووانی ١٨٧٩
پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز
ئاپۆریا

**ئاپۆریا**، یەکێکە لە زاراوەکانی زانستی لۆجیک. ئاماژەیە بۆ بابەتی ناڕوون و تەماوی و ئاڵۆز و لوغزئامێز. ئەم وشەیە لە زمانی گریکی کۆندا بەم واتایانە بەکار ھاتووە: لوغزێکی تاریک، قورسییەکی شڵەژێنەر، ڕێگەی داخراو، کەسێکی ون و سەرلێشێواو.
ئاپۆریا بریتییە لە ورووژاندنی بابەتی قورس و پرسیارکردن و دەربڕینی ناڕەزایی، بەبێ پێشکەشکردنی چارەسەرێک.

## سەرچاوە
ئەحمەد ئەسوەد، نەوزاد(٢٠١٥)، *فەرھەنگی زاراوەکانی ئەدەب و زانستە مرۆڤایەتییەکان*، دەزگای ناوەندی غەزەڵنووس.

پۆل:پیرھۆنیزم
پۆل:ڕەوانبێژی
سالۆن (پاریس)

[چەپ|وێنۆک|430x430پیکسڵ|خاوەنکار و کڕیاران بە جلوبەرگی فەرمییەوە لە سالۆن ساڵی [١٨٩٠]]

**سالۆن** () یان **پاریس سالۆن** () پیشانگای فەرمی ھونەر لە لایەن ئەکادیمیای ھونەرە جوانەکانی فەڕەنسا لە پاریس بوو کە لە ساڵی ١٦٦٧ەوە دەستی پێکرد. دەکرێ بڵێین لە نێوان ساڵانی ١٧٤٨ تا ١٨٩٠، گەورەترین ڕووداوی ھونەری ساڵانە یا دوو ساڵانە لە جیھانی ڕۆژئاوا بوو. لە ١٨٨١ەوە، سالۆن لەلایەن کۆمەڵەی ھونەرمەندانی فەڕەنسا (Société des Artistes Français) بەڕێوەدەبرێت.

## سەرچاوەکان
*[ویکیپیدیای ئینگلیزی](https://en.wikipedia.org/wiki/Salon_(Paris))

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ژووری ڕاژە و فەرماندەری ئاپۆلۆ

**ژووری ڕاژە و فەرماندەری ئاپۆلۆ** (Command/Service Module: CSM)، یەکێک لەو دوو پاپۆڕە ئاسمانییانە( لەگەڵ مانگ نشینی ئاپۆلۆ) بوو  بۆ بەرنامەی ئاپۆلۆی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کەڵکی لێ وەرگیرا. کە لە لایەن نۆرز ئەمەریکەن ئاڤییەشن: North American Aviation بۆ ناسا ساز کرا.

ژووری ڕاژە و فەرماندەری لە دوو بەش پێک هاتبوو: ژووری فەرماندەری:Command Module، ژوورێک کە سێ ئەندام(فڕۆکەوان) و کەرەستەی پێویست بۆ دووبارە چوونە ژوورەوەی زەوی و نیشتنەوە لەسەر ئاوی لەخۆ گرتبوو. هەروەها ژووری ڕاژە: Service Module، هێزی جووڵانەوە، کارەبا و پاشەکەوت کردنی بەکارهێنراوەکانی پێویستی تایبەت لە ماوەی سەفەرێکی ناردراو دابین دەکرد.

چەپ|وێنۆک|پێکهاتە و ڕێکخستنی ژووری فەرماندەری ئاپۆلۆ
چەپ|وێنۆک|پەڕەی چاودێری سەرەکی ژووری فەرماندەری ئاپۆلۆ
[وێنۆک|ژووری فەرماندەری ئاپۆلۆ١٤ لە [ناوەندی فەزایی کەنەدی ]]

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
مانگنشینی ئەپۆڵۆ

**مانگ نشینی ئاپۆلۆ** بەشێک لە بەرنامەی ئاپۆلۆ بوو کە ئاسمانەوانەکانی(دوو کەس) لە خولگەی مانگەوە لەگەڵ خۆی دەبردە سەر ڕووی مانگ و پاش تەواوبوونی ڕاسپاردەکەی دەگەڕاوە بۆ خولگەی مانگ بۆ لای ژووری ڕاژە و فەرماندەری ئاپۆلۆ.

## سەرچاوە
ویکیپیدیای عەرەبی.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:گەشتی واڵایی لە ١٩٦٩
پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان
پێسۆی چیلی

**پێسۆ چیلینی** (بە ئیسپانی: Peso Chileno) دراوێکە ١٧ ووڵاتی ئەوڕووپی کە ئەندامن لە چیلی لەوەتەی ساڵی ١٩٧٥ بەکاری دھێنن ،  
دوو سیمبووڵی ھەیە کە دراوەکەی پێوە دەناسرێتەوە کە یەکەمیان ($) وە دووەمیان (CLP).

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئابووری چیلی
پۆل:چیلی
مەکۆی بۆشایی

**کەشتیی بۆشایی** (بە ئینگلیزی: Space Shuttle)، کەرستەیەکی گواستنەوە یان لێخوڕێکی دیزاینکراوە بۆ فڕین لە فەزا. کەشتییەکانی بۆشایی بۆ ئامانجی جۆراوجۆر بە کار دەھێنرێن؛ لەوانە پێوەندیکردن لە دوورەوە، چاودێریی زەوی، کەشناسی، دەریاوانی، داگیرکردنی فەزا، ھەسارەناسی و گواستنەوەی مرۆڤ و کەلوپەل بۆ فەزا. کەشتییەکانی بۆشایی دوو جۆری سەرنشیندار و بێسەرنشینیان ھەیە.

## ئەمانەش ببینە
* بەرنامەی ئەپۆلۆ
* ئاسمانگەڕ
* ئەپۆلۆ ٨

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:گەردوون
پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان
ھێزی دەریاییی کووەیت

**ھێزی دەریایی کوێت** (عەرەبی: القوة البحرية الكويتية)، ھێزی دەریایی سوپای کوێتە، تاکە بنکە لەو ھێزەدا بنکەی موحەممەد ناسڕ ئەلئەحمەدە ھێزی دەریایی کوێتی پێکدێت لە زیاتر لە ٢,٢٠٠ ئەفسەر و سەرباز، لەگەڵ ٥٠٠ پاسەوانی کەنار؛ کە بەشێکە لە بەڕێوبەرایەتی گشتیی پاسەوانی کەنار سەربە بەڕێوبەرایەتی ئاسایشی سنوور سەربە وەزارەتی ناوخۆ.

ھێزی دەریایی کوێت لە ساڵی ١٩٦١ دامەزراوە.
File:KNS Al-Garoh (P 3725).jpg|کەشتی موشەک لە ھێزی دەریایی کوێتی.
File:Al-Fahaheel-(P3721)-130521-N-GZ984-197-crop.jpg|کەشتی مووشەک لە ھێزی دەریایی کوێتی.
File:Kuwaiti Naval Force military forces.jpg|چەند پیادەیەکی دەریایی کوێتی لە کاتی مەشق پێکردن، ساڵی ٢٠١١.


## سەرچاوەکان
* ویکیپدیای ئینگلیزی
لۆرێل و ھاردی

[وێنۆک|لە چەپەوە: [ستان لۆرێل و ئۆلیڤەر ھاردی]]
[وێنۆک|چەپ|وێنەیەک لە [ستان لۆرێل|لۆرێل و ھاردی لە یەکەم فیلمیان.]]
**لۆرێل و ھاردی** () دوو کەسایەتی کۆمیدی بەناوبانگی دەیەی بیست تا پەنجای سینەمای ئەمریکین.
ستەن لۆرێل لەدایکبووی ۱٦ی حوزەیرانی ۱٨۹۰ لە ئینگلستان و ئۆلیوێر ھاردی لەدایکبووی ۱٨ی کانوونی دووەم ۱٨۹۲ی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە.
ستەن لۆرێل و ئۆلیڤەر ھاردی لە ساڵی ۱۹۱۹ لە فۆکسی سەدەی ٢٠ەم و لە فیلمی سەگی بەختەوەر کە ساڵی ۱۹۱۲ پێشاندرا ھاوکاری خۆیان دەسپێکرد دوایی بوونە ئەندامی دروستکردنی فیلم لە ستۆدیوی ھال ڕۆچ.
بەڵام یەکەمین فیلمی دوو کەسیی ئەوان شەواڵ لەپێکردن بە فیلیپ لە ساڵی ۱۹۲۷ سەردەمی ھاوکاری ئاسایی ئەم دوو کەسە بوو و ئەم ھاوکارییە لە دەوروبەری  سی ساڵ درێژەی ھەبوو.
گاڵتەکانی لۆرێل و ھاردی لە سەردەمی ژیانیاندا ھیچ کاتێک نەیتوانی سەرنجی ڕەخنەگران بەلای خۆیانەوە ڕابکێشێت و تەنیا فیلمی سندووقە ئاوازەی درووستکراوی ۱۹۳۲ توانی خەڵاتیی ئۆسکاری کورتەفیلم وەربگرێت. بەڵام بە پێچەوانەوە لەنێو خەڵکیدا لایەنگرانێکی زۆریان ھەبوو. ئۆلیڤەر ھاردی لە ۷ی ئابی ۱۹٥٧ لە تەمەنی ٦٥ساڵیدا ماڵاوایی لە ژیانکرد و لە شوێن کۆچی دوایی ھاردیدا ئێستن لۆڕێل بە شێوەیەکی ھەتایی لە پیشەی ڕۆڵگێڕی دەستی کێشا بەڵام بەھۆی نەخۆشینی زۆر نەیتوانی لە ڕێوڕەسمی کۆچی ھاردیدا بەشداربێت و وتی «ئۆلیڤەر تێدەگات».

لۆرێل کۆتا ساڵەکانی تەمەنی خۆی لە خانوویەکی چکۆلەیی نھۆمی لە ئووشیناھۆتێل لە سێنت موونیکا تێپەڕکرد و کاتەکانی خۆی بەوەڵامدانەوە بە نامەگەل و تەلەفۆنی لایەنگرەکانی تەرخان و تێپەڕدەکرد.
لە ئاکامدا ئەویش لە ۲۳ی شوباتی ۱۹٦٥ لە تەمەنی ۷٤ ساڵیدا چەن ڕۆژ لە شوێن نەخۆشینی دڵەکپە ماڵاوایی لە ژیانکرد و لە بەشێک لە وەسییەت و ڕاسپاردەکەی خۆیدا نووسیبووی «ئەگەر کەسێک لە ڕێوڕەسمی مردنی مندا بگری ئیدی لەگەڵ ئەو نادوێم».
لە ساڵەکانی دواییدا، ھەموو فیلمە ڕەش و سپییەکانی ئەوانیان ڕەنگاوڕەنگ کرد.

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای فارسی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئەکتەرە ئینگلیزەکان
پۆل:ئەکتەرە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرە بەڕیتانییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
ھێزی وشکانیی کووەیت

**ھێزی وشکانییی کووەیت **(عەرەبی:القوة البرية الكويتية)ھێزی وشکانی پێکدێت لە چەندین لیوا و ڕێژەی ئەندامان دەگاتە نزیکەی ١٥٠٠٠.

ھێزی وشکانی ١٥٠ تانکی ئێم ٨٤ی یووگۆسلافی ھەیە  ھەروەھا ٢١٨ تانکی ئێم ١ ئابرامسی ئەمریکی و ٢٥٤ زرێپۆشی ئێف ڤی ٥١٠ واریۆر و ١٢٠ زرێپۆشی بی ئێم پی-٣  و ٧٦ زرێپۆشی بی ئێم پی-٢ .

## ئەمانەش ببینە
* سوپای کووەیت
* ھێزی دەریاییی کووەیت
* ھێزی ئاسمانیی کووەیت
* پاسەوانی نەتەوەیی کووەیت

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* سایتی سوپای کووەیت

پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٤٨
پۆل:سوپاکان بەپێی وڵات
بنکەی دەریاییی کووەیت

چەپ|وێنۆک|270x270پیکسڵ|ھێزە ئەمریکییەکان لە بنکەی دەریایی کوێت.
**بنکەی دەریاییی کووەیت** (عەرەبی: قاعدة الكويت البحرية) ھەروەھا ناسراویشە بە **بنکەی موحەممەد ناسڕ ئەلئەحمەد** (عەرەبی: قاعدة محمد ناصر الأحمد)، بنکەیەکی دەریایییە (Naval Base) دەکەوێتە کەناری کەنداوی عەرەبی لە ناوچەی جەلیعە، ٧٠ کم دوورە لە شاری کووەیت. ھەروەھا لە لایەن کەشتیگەلی پێنجەمی ئەمریکی و ھێزە ئەمریکی و کووەیتی بە کاردێت بۆ کاروباری سەربازی و مەشق کردن.

## ئەمانەش ببینە
* سوپای کووەیت
* ھێزی دەریاییی کووەیت

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ئۆتێلۆ

وێنۆک|ئەکتەرێکی ڕووسی ڕۆڵی ئۆتێلۆ دەگێڕێت لەساڵی ١٨٩٦
**ئۆتێلۆ** یان بەتەواوی **تراژیدیاکەی ئۆتێلۆ، مەغریبییەکەی ڤینیس**  (بەئینگلیزی: The Tragedy of Othello, the Moor of Venice) بەرهەمێکی تراژیدی ویلیام شێکسپیر کە لەساڵی ١٦٠٣ نووسیویەتی. بۆیەکەمینجاریش لەڕۆژی ١ی تشرینی دووەمی ١٦٠٤ لە وایتهۆڵ پالاس لە لەندەن وەک شانۆگەری نمایشکراوە. چیڕۆکی ئۆتێلۆ جگە لەوەی چەندەهاجار وەکو شانۆگەری نمایشکراوە ئەوا چەندین فیلمیشی لێبەرهەمهێنراوە.

## کارەکتەرەکان

* ئۆتێلۆ – ژەنەڕال لە سوپای ڤینیس
* دێسدۆمۆنا – ژنی ئۆتێلۆ; کچی باربانتیۆ
* لاگۆ – بڕواپێکراوی ئۆتێلۆ بەڵام ئیرەبەر و ناپاکە
* مایکل کاسیۆ – دڵسۆزی ئۆتێلۆ - خۆشەویستترین کاپتن
* بیانکا – خۆشەویستەکەی کاسیۆ
* ئیمیلیا – ژنەکەی لاگۆ وە خزمەتکارەکەی دێسدۆمۆنا 
* باربانتیۆ – سیناتۆری ڤینیسی و باوکی دێسدۆمۆنا  (وە هەندیکجار بە باربانزیۆ بانگدەکرێت)
* ڕۆدێریگۆ – ڤینیسییەکی داوێنپیس, لەخۆشەویستیدایە لەگەڵ دێسدۆمۆنا 
* شازادەی ڤینیس
* گراتیانۆ– برای باربانتیۆ
* Lodovico – Brabantio's kinsman and Desdemona's cousin
* Montano – Othello's Venetian predecessor in the government of Cyprus
* گاڵتەچی– خزمەتکار
* سینتارۆەکان
* دەریاوان
* ئەفسەرەکان, پیاوەبەڕێزەکان، نامەگەیەنەر، نێردراو، بەردەستەکان، میوزیکژەنەکەنا، هیتر.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:وێژەی ئەورووپی
پۆل:شانۆکانی ١٦٠٣
پۆل:تراژیدییەکانی شێکسپیر
کاریگەریی سترایسەند

وێنۆک|300x300پیکسڵ|وێنەی خانوەکەی سترایزەند لە مالیبوو کە بوە هۆی ناونانی کاریگەریەکە
**کاریگەریی سترایسەند** بریتیە لە دیاردەیەک کە تیایدا هەوڵی لابردن، شاردنەوە یان سانسۆرکردنی پارچە زانیاریەک وا ئەکات کە ئەنجامێکی نەخوازراوی هەبێت و ببێتە هۆی بڵاوبوونەوەی بە بەربڵاوی، زۆرجار ئەمە لە ئینتەرنێت ئاسانترە. نمونەیەکە لە کاردانەوەی سایکۆلۆجی، کاتێ خەڵک زانیان زانیاریەکیان لێ ئەشاردرێتەوە، زیاتر ئەبزوێن بۆ ئەوەی بزانن ئەو زانیاریە چیە و بڵاوی بکەنەوە. کاریگەری سترایزەند نزیکە لەوەی لە ناو کورداندا باوە بە وتەیەکی عەرەبی "کل ممنوع مرغوب" واتە ئەوەی یاساغ بکرێ زیاتر ئەخوازرێ.

کاریگەریەکە ناونراوە بە سترایسەند چونکە باربرا سترایسەند، لە ٢٠٠٣دا هەوڵیدا وێنەی ماڵەکەی لە مالیبوو، کالیفۆرنیا هەیەتی سانسۆری بکات کەچی زیاتر ویستی لەسەر دروستکرد.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:چاندی ئینتەرنێت
ڕەزمی مووسڵ (٢٠١٦–٢٠١٧)

وێنۆک|نەخشەی ھێرشکردنی پێشمەرگە و سوپای عێراق بۆ گرتنەوەی مووسڵ لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٦.
**ڕەزمی مووسڵ** ئەو ڕەزمە بوو لە ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ لەلایەن سوپای عێراق و پێشمەرگەی ھەرێمی کوردستان بەھاوبەشی لەگەڵ ھاوپەیمانەکانیان لە دژی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام دەستیپێکرد بەمەبەستی کۆنتڕۆڵکردنەوەی شاری مووسڵ. ئەمەش دوای ئەوەی شارەکە لە حوزەیرانی ٢٠١٤ لەلایەن دەوڵەتی ئیسلامی ناسراو بەداعش کۆنتڕۆڵکرابوو. درووشمی ڕەزمەکەش (ئێمە دێین، نەینەوا).

## ژمارەی ھێزە چەکدارەکان
وێنۆک|300px|یەکێک لە سەرکردە سەربازییەکانی ''سوپای ئەمریکا'' لە ٢٠١٦
بەپێی ئەو زانیارییانەی کە لە (وەزارەتی بەرگری ئەمریکا) و بڵاو کراونەتەوە، ژمارەی چەکدارانی داعش لە نێو شاری مووسڵدا لە نێوان ٣٬٠٠٠–٥٬٠٠٠ چەکدارە؛ و *سەربازانی سوپای* کە ئامادەن، لە نزیکەی ٩٤٬٠٠٠ سەربازن، بەڵام ئەوانەی کە بەشدارییەن پێدەکرێ لە ئۆپڕاسیۆنی مووسڵ نادیارە، نزیکەی ٤٠٬٠٠٠ پێشمەرگە بەشدارن لە ڕەزمەکە؛ و ھێزەکانی نێو (ھاوپەیمانییەتی دژ بە داعش)، ھەر یەکێک و بە ژمارەیەکی جیاواز و شێوازی جیاواز بەشدارن، بەڵام وڵاتی تورکیا کە ژمارەی سەربازانی لە نزیک *مووسڵ* لەنێوان ١٬٥٠٠ بۆ ٢٬٠٠٠ سەربازن، لە نێو خاکی عێراق نیشتەجێ بوون، کە بوونی ئەو ھێزەش بووەتە ھۆی دروستبوونی کێسشەی سیاسی لە نێوان ھەردوو دەوڵاتی (عێراق - تورکیا).

## ڕووکاری ڕەزمەکە
وێنۆک|300px|پێشووەچوونی ھێزەکانی پێشمەرگە
لە حوزەیرانی ٢٠١٤ شاری مووسڵ کە دووەم گەورەترین شاری عێراقە، لەمیانەی شەڕی ٢٠١٤ی مووسڵ کەوتە ژێردەستی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام. و بەھۆی ئەوەی زۆرینەی دانیشتووانی مووسڵ پەیڕەوی سوننە مەزھەبن ئەوا شارەکە بەئاسانی کەوتە دەست دەوڵەتی ئیسلامی.

## ڕاگەیاندنی ڕەزم
لەبەرەبەیانی ١٦ تشرینی یەکەمی ٢٠١٦، حەیدەر عەبادی سەرۆک وەزیرانی عێراق ڕەزمی کۆنتڕۆڵکردنەوەی مووسڵی ڕاگەیاند.

## ڕووماڵی میدیایی
لەئاستی ناوخۆ کەناڵە کوردییەکان و عێراقییەکان ڕەزمەکەیان بەشێوەی ڕاستەوخۆ گواستەوە، ھەروەھا میدیا عەرەبییەکانی دەرەوە و جیھانییەکانیش گرنگی تایبەتییان بەو ڕەزمەدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مێژووی مووسڵ
پۆل:شەڕی مووسڵ (٢٠١٦–٢٠١٧)
زێرەڤانی

وێنۆک|250px|لۆگۆی هێزی زێرەڤانی

**زێرەڤانی** کە بە **هێزی زێرەڤانی**یش دەناسرێت، هێزیکی چەکداری سەر بە **[[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزارەتی ناوخۆی]] [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستانه]]**. کارکردنیان بەشێکە لە فەرماندەییی گشتیی هێزەکانی پاراستنی هەرێمی کوردستان، کە وەکوو بەشێک لە هێزەکانی پێشمەرگە دانراون. کاری زێرەڤانی لەنێو هێزی پێشمەرگە تایبەتە بە هێرشکردن و پاراستنی خەڵکی سڤیل و یارمەتیدانیان.

## چەکەکان
هێزی زێرەڤانی وەکوو بەشێک لە هێزەکانی سەر بە هەرێمی کوردستان و وەکوو زۆربەی هێزەکانی تر، بە شێوەیەکی گشتی چەکدارن بە چەکی(AKM - کڵاشینکۆف) و (RPK). چەکەکانی تریش بریتین لە:

** **چەکی سووک**
***AKM (Assault Rifle - 7.62×39mm)
***Zastava M92 (Assault Rifle - 7.62×39mm)
***AK-74 (Assault Rifle - 5.45×39mm)
***Heckler & Koch G3 (Battle Rifle - 7.62×51mm)
***M16 (Assault Rifle - 5.56×45mm) 
***M4A1 (Assault Rifle/Carbine - 5.56×45mm)
** **چەکی نیشانەشکێن**
***SVD Dragunov (Sniper Rifle - 7.62×54mmR)
***M-40A1 (Sniper Rifle - 7.62×51mm)
***Barrett M82A1 (Sniper Rifle - 12.7×99mm)
***Tabuk Sniper Rifle (Sniper Rifle - 7.62×39mm)
***M-24 SWS (Sniper Rifle - 7.62×51mm )
***Dragunov SVU (Sniper Rifle - 7.62×54mmR)
***Zastava M91 (Sniper Rifle - 7.62×54mmR)
***PSG1 (Sniper Rifle - 7.62×51mm)
** **چەکی دژە تانک**
***RPG-7 (rocket-propelled grenade launcher - 40&nbsp;mm)
***RPG-29 (rocket-propelled grenade launcher - 105&nbsp;mm)
***AT4 (rocket-propelled grenade launcher - 84&nbsp;mm)
***AT-4 Spigot (rocket-propelled grenade launcher - 120&nbsp;mm)
* **ئۆتۆمبێل**
** **تانک**
***T-54/T-55 
***T-62
***T-72 
** **لۆری سەربازی**
***GAZ-66 (4x4 2-tons)
***Humvee 
** **لۆریی نەفەرهەڵگر**
***Toyota Hilux (4x4 "4Runner")
***Nissan Titan
***Defender-110
** **چەکی دژە فڕۆکە**
*** ZU-23-2
*** KS-30

## بەستەرەکان
*پێشمەرگە

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:باشووری کوردستان
پۆل:ھێزەکانی ڕێکخستنی عێراقی
پۆل:ھەرێمی کوردستان
سیروان بارزانی

**سیروان سابر مستەفا بارزانی** (لەدایکبووی ١٩٧٠) بازرگان و فەرماندەی ھێزەکانی پێشمەرگە، یەکێکە لە سەرکردەکانی کوردستان، کوڕی سابر مستەفا بارزانی و برازای مەسعوود بارزانییە، سیروان بارزانی لە سالی ١٩٨٦ بووە بە پێشمەرگە و چەکی شەڕەفی ھەلگرتوە، لە سالی ١٩٨٨بەژداری لە شەڕی خواکوڕک کردوە و لە ڕاپەڕینی سالی ١٩٩١ بەژداری کردووە، لە سالی ١٩٩٣ بەژدار بوە لە دامەزراندنی مەشقی سوپای بارزان، سیروان بارزانی دامەزرێنەری کۆڕەک تیلیکۆمە.

## کارکردن
### کۆڕەک تیلیکۆم
*سیروان بارزانی* بە دامەزرێنەری ھێڵی پەیوەندیی تەلەفۆنی کۆرەک تیلیکۆم دادەنرێت؛ کە ڕاژەی تەلەفۆن و ئینتەرنێت دابین دەکات لە ھەرێمی کوردستاندا. کۆڕەک نزیکەی ٣٬٥٠٠ تاوەری ھەیە، لە سەرانسەری عێراقدا.

## ئەمانەش ببینە
* بنەماڵەی بارزانی

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی.

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١
پۆل:زیندووان
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:بنەماڵەی بارزانی
پۆل:ئەو کەسانەی بە تۆمەتی ساختەکاری سزا دراون
عاشقەکان بەپێوە دەمرن

**عاشقەکان بەپێوە دەمرن** فیلمێکی ساڵی ٢٠١٥ی کوردییە، لەدەرھێنانی شەھرامی مەسلەخییە، شوان عەتووف و سروش سێحەت ڕۆڵی سەرەکی لەفیلمەکە دەگێڕن. فیلمەکە بۆیەکەمینجار لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ لەسینەمای سالم لە سلێمانی نمایشکرا.

## بەشداربووان
* شوان عەتوف
* سروش سێحەت
* لەعیا زەنگەنە
* پوریا پورسۆرخ
* سۆلین دڵپاک
* ئاسۆ عومەر سوارە
* چریکە عەبەڕەش
* ھەردی سەمیر
* کاوە قادر
* ڕێبوار ھەورامی
* سەعدوڵڵا نەسیری
* مستەفا عوسمان
* عەسەل ھێرش

## فیستیڤاڵ و خەڵاتەکان
فیلمەکە لەچەندین فیستیڤاڵدا بەشاری کردووە و خەڵاتی بردۆتەوە. فیلمەکە لە سینماکانی ئێران و فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فەجر لەئێران نمایشکراوە.
* براوەی خەڵاتی لیژنەی داوەرانی فیستیاڵی بەغدا وەک باشترین فیلمی عێراق ٢٠١٥
* خەڵاتی باشترین سیناریۆ مۆنتکراوە ٢٠١٥
* خەڵاتی باشترین فیلمی موشین پیکچێری ئەمریکا ٢٠١٦

## بەستەرە دەرەکییەکان
* تڕەیلەری فیلمی عاشقەکان بەپێوە دەمرن
* فیلمی عاشقەکان بە پێوە دەمرن باشترینە | ماڵپەڕی خەڵک - ١٤/١٠/٢٠١٥
* فلیمی عاشقەکان بە پێوە دەمرن بە باشترین ھەڵبژێردرا | لڤین پرێس - ١٤-١٠-٢٠١
* فیلمێکی کوردیی عاشقەکان بە پێوە دەمرن باشترین فیلمی فێستیڤاڵێکی موشن پیکچەر بوو | دیدی من - ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمە کوردییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥
پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی
٢٠١٢ (فیلم)

**٢٠١٢** فیلمێکی ئەمریکی ساڵی **٢٠٠٩**یە. فیلمەکە لە دەرھێنانی **ڕۆڵاند ئێمیرچید**ە و لە بەرھەمھێنانی (هاڕاڵد کلۆسەر، مارک گاردۆن، لاری جەی. فڕانکۆ)یە.
پاڵەوانی فیلمەکە ئەکتەری ئەمریکی جۆن کیوساکە.

## چیرۆک
چیرۆکی فیلمەکە باس لە ساڵی (٢٠١٢) دەکات، کە بە پێی فیلمەکە، ساڵی دووبارە ژیانەوەی زەویە و ڕێژەیەکی زۆۆری مرۆڤەکان بەهۆی چەندین کارەساتی سروشتیەوە گیان لەدەست دەدەن. وە وڵاتی چین ڕادەسپێردرێت بە درووستکردنی چەند کەشتیێکی زەبەلاح کە بەرگەی یەکێک لە گەورەترین لافاوی ئاو بگرێت.

## سەرچاوەکان
[ویکیپیدیای ئینگلیزی](https://en.wikipedia.org/wiki/2012_(film))

## پەراوێزەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٩
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز
پۆل:فیلمی ئەکشنی خەیاڵی زانستی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە کارەساتییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی حکوومەت
پۆل:ئەو فیلمانەی کە لە ساڵی ٢٠٠٦ داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ٢٠١٢ داندراون
پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون
پۆل:فیلمەکان کە لە تۆکیۆ داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشنت داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە لاس ڤێگاس ڤالی ڕوودەدەن
پۆل:ئەو فیلمانەی لە داھاتوودا داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لەسەر فڕۆکە داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە کەشتییەکان ڕوودەدەن
پۆل:فیلمەکان لە ڤانکۆڤەر وێنەگیراون
پۆل:فیلمە قەدەغەکراوەکان
پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان
پۆل:خەیاڵ سەبارەت بە حکوومەت
پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشینگتن داندراون
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە تەکنۆلۆژیا
پۆل:فیلمەکان کە لە زەریای ھێمن ڕوودەدەن
پۆل:فیلمەکان لە چەشنی کارەسات
پۆل:قڕان لە خەیاڵ
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە بومەلەرزە
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە سەرۆکە خەیاڵییەکانی ئەمریکا
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە تسۆنامییەمان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە پاریس داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە کۆشکی سپی داندراون
سپایدەرمان ٣ (فیلم)

**پیاوی جاڵجاڵۆکە ٣**، فیلمێکی ئەمریکی ساڵی *٢٠٠٧*ە. فیلمەکە لە جۆری (سوپەر هێرۆ)یە. فیلمەکە لە درووستکراوی ستۆدیۆیۆکانی (ماڕڤڵ)ە. وە بڵاوکرداوەی کۆمپانیای کۆلومبیا پیکچەرزە.

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی.

## پەراوێزەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٧
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز
پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی
پۆل:فیلمە بەرهەمهێنراوەکانی ئاڤی ئاراد
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون
پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی ئەلڤین سەرجێنت
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمەکانی پیاوی-جاڵجاڵۆکە
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە سووپەرھیرۆکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە
پۆل:فیلمەکان دەربارەی لەبیرچوونەوە
پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی ئاڤی ئاراد
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون
پۆل:فیلمی لایڤ ئەکشن لەسەر بنەمای کۆمیکەکانی ماڕڤڵ
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
پۆل:میمی تەلەڤیزیۆن و فیلمەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ٢٠٠٥ داندراون
پۆل:فیلمە ڕۆمانسییە ھەرزەکارە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کچ
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کوڕ
پۆل:فیلمەکان دەربارەی پەیوەندییەکانی دایک و کچ
پۆل:فیلمەکان دەربارەی شێوەگۆڕین
پۆل:ئەو فیلمانەی لە مانھاتن داندراون
پۆل:فیلمی پاڵەوانە ھەرزەکارەکان
ڕووداوی داڕمانی کۆپیاپۆ ٢٠١٠

کۆپیاپۆ کانێکی دەرھێنانی کانزاییە دەکەوێتە ناوەڕاستی بیابانی ئەتەکاما لە چیلی ،
وێنۆک|شوێنی ڕووداوەکە لەگەڵ ئامرازەکانی کونکردنی خاک.
 ڕووداوی داڕمانی کۆپیاپۆ لە ٥ ئۆگستی ٢٠١٠ ڕووی دا بەھۆی داڕمانی چینەکانی ژێڕزەوی لە مس و زێڕ،ئەم کانە کەوتۆتە ناوچەی کۆپیاپۆ ھەربەم ھۆیەوە ئەم ناوەی ھەڵگڕتووە،لەئاکامی ئەم داڕمانە ٣٣ کرێکاری کانەکە  لەھۆینەکانی ژێڕ زەوی گیریان خواردبوو،بە قوڵی ٧٠٠ مەتر بۆ خواڕەوە.

دوای بڵاوبونەوەی ھەواڵەکە ،کارمەندانی فڕیاگوزاری ھەوڵی ڕزگارکردنیان دا،بەڵام بێ ھیوا بوون دوای شکست ھێنانیان لە ھەوڵەکانیان،لە ٢٢ ئۆگست تێبینی ئەوەیان کرد کە ھەر٣٣ کرێکارە گیرخواردوەکان لەژیان دا ماون .

دوای دوو مانگ لە ھەوڵ دان دڵنیا بوونەوە کە سەرجەم کرێکارەکان تاوەکو ئەمڕۆ لە ژیان دا ماون ،بەپاڵەپەستۆی کەس وکاری کرێکارەکان وڵات ھاتە سەرخەت و ھەوڵەکان چڕتر کرانەوە لە ١٣ ئۆکتۆبەری ٢٠١٠ توانڕا چینەکانی خاکەکە ببڕدرێت و بگەنە کرێکارەکان لە ١٤ ئۆکتۆبەر توانڕا یەکەم کرێکار ڕزگاربکرێت ،بەھۆی گالیسکەیەکی تایبەتی لولەییەوە کەلەسەری نوسرابوو فینێکس Fenix ،توانرا ھەر ٣٣ کرێکارەکە ڕزگاربکەن ،بەڵام ھەر ھەمویان باری تەندروستیان ناجێگیربوو.

## ئەمەش ببینە

## سەرچاوە


پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:کارەساتەکان
چەگینی

**چەگینی** یان چەگەنی ناوی ھۆزێکی گەورەی کوردە تیرەیەکن لە باڵا گریوە، دانیشتووی پارێزگای لوڕستان لە رۆژھەڵاتی کوردستان، وە ناحیەکیش لە پارێزگای لوڕستان ھەیە کە ھەمان ناوی ئەم ھۆزەی لێیە و خەڵکەکەی دانیشتووی ئەم ھۆزەن. ھەروەھا لقێک لەم ھۆزە لە پارێزگای قەزوینی ئێران دەژین، جگە لەوەش لە باشووری کوردستان چەگینییەکان لە پارێزگای سلێمانی لە گوندی چنگنی دادەنیشن و لە پارێزگای کەرکووکیش چەگینی ھەیە.

## مێژوو
چەگینی لە سەردەمی سەفەوییەکان دەسەڵاتیان بوو و عەشیرەتەکەیان کاروانە بازرگانییەکانی ئەو دەڤەرەیان تاڵان دەکرد. ئەمەش بوو بەھۆی سکاڵا بردنی بازرگانان بۆ لای شا تاماسبی یەکەم و ئەویش بەشێک لەم عەشیرەتەی بۆ قۆچان لە خۆراسان دوور خستەوە. پاش کۆتایی پێ ھاتنی دەسەڵاتی سەفەوییەکان زۆرێک لەو چەگینییە گەڕانەوە بۆ لوڕستان.

## بڵاوبوونەوە
بەشێک لە عەشیرەتی چەگینی لە باشووری کوردستان بەتایبەت لە ناوچەکانی باکووری ڕۆژھەڵاتی شاری سلێمانی دەژین. بە پێی ژمارەی ئەم خێڵە لە باشووری کوردستان، بەشێکی بچووک لە خێڵەکانی چەگینی لە ئێران و پارێزگای لوڕستان و ناحیەی وەیسیان دەژین. جگە لەمانە چەگینەکان لە پارێزگای خۆراسان، پارێزگای قەزوین، پارێزگای گێڵان، پارێزگای خووزستان، ھەمەدان و پارێزگای فارس دەژین. ھەروەھا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان پارێزگای ئیلام و شاری ئیلام ژمارەیەک چەگینی ھەن.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ھۆزە کوردییەکان
پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:کوردستان
پۆل:پارێزگای لوڕستان
پۆل:باشووری کوردستان
خلیسکە

[وێنۆک|250x250پیکسڵ| [ئەسپی فیۆرد|ئەسپێکی فیۆرد خلیسکەیەک ڕادەکێشێ.]]
[وێنۆک|250x250پیکسڵ|ئەسپەکان خلیسکە ڕادەکێشن. [ئوکراینا،٢٠١٢]]
**خلیسکە** یا **شەماتۆک**(بە ئینگلیزی: sledge، sled)، کەرەستەیەکی گواستنەوە بە ژێرێکی ساف و لووس یا لاشەیەکی جیاکراوەی پشتگیریکراو بە دوو یا چەند گەڕەر(ڕاکەر)ی ساف و لووس، تا ڕادەیەک تەسک و درێژە کە بە خلیسکاندن بە سەر ڕوو(سەهۆڵ، بەفر، مێرگ و ...) گەشتی پێ دەکرێ شایانی باسە بۆ ڕاکێشانی خەلیسکەکان لە ئەسپ، سەگ یان گەوەزنی باکووری سوود وەردەگرن. بەڵام بە شێوەی ئاسایی خلیسکەکان زۆرتر بۆ سەر بەفر و سەهۆڵ بەکار دێن، ئەگەرچی هەندێک جار بۆ سەر هەر جۆرە ڕوویەک بەکاری دەهێنن، بەتایبەت ئەو جیگەیانەی لێکخشانی تا ڕادەیەک نزمیان هەیە وەک لم یا مێرگ و چیمەنی تەڕ. ئەم خلیسکانە دەکرێ بۆ گواستنەوەی گەشتیار(موسافیر)، بار یا هەردوویان بەکار بهێنرێن.

## سەرچاوە

ویکیپیدیای ئینگلیزی.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:بەفر
کەریم بەحری برادۆستی

**کەریم بەحری** ناوی تەواوی **کەرەیم بەحری عەبدوڵا برادۆستی**ە لە دایکبووی (٣١ی تەمووزی ١٩٥٥)ە.
یەکێک بوو لە (ئەندامی پەرلەمانی کوردستان).
لەساڵی *١٩٥٨* چۆتە بەرخوێندنی سەرەتایی و دوای کۆتایی هاتنی خوێندی، لەساڵی *١٩٨٠* **بڕوانامەی بەکالاریۆس**ی لە *کۆلێژی یاسا - ڕامیاری* لە (زانکۆی بەغداد) وەرگرتووە.

## کارکردنی
*لە ڕێکەوتی (١٨ی ئابی ١٩٨٠) بووەتە *ئەندامی سەندیکای پارێزەرانی عێراق* لە بەغداد.
*لە ساڵی *١٩٩٢* ئەندامی دووەمینی کۆنگرەی یەکێتی مافپەروەرانی کوردستان، بووە بەئەندامی یەدەک لەدەستەی باڵادابوو.
*ساڵی ١٩٩٢ بەشداریکرد لە دامەزراندنی سەندیکای پارێزەرانی کوردستان.
*ساڵانی ١٩٩٤-١٩٩٥-١٩٩٦ وەک نەقیبی سەندیکای پارێزەرانی کوردستان دەست بەکاربووە.
* ساڵی ١٩٩٥ کۆمەڵەی ڕۆشنبیری کۆمەڵایەتی برادۆستی دامەزراندووە.
*ساڵی ٢٠٠٠ دووای یکگرتنەوەی هەردوو سەندیکای پارێزەرانی هەولێر و سلێمانی وەک بریکاری سەندیکا دەست بە کاربووە تا کۆتای ساڵی ٢٠٠٤.
*ساڵی ٢٠٠٥ بووە ئەندامی پەرلەمانی کوردستان بۆ ماوەی چوار ساڵ.
*ئەندامی لیژنە یاسایی پەرلەمان و ئەندامی لیژنە داکۆکردن لە مافی ژنان بووە و بەشداری لە نووسینەوەی دەستوری عیراقی فیدرال کردوە وەک ئەندامی لیژنەی پشتیوان بۆ فراکسۆنی کوردستانی لە پەرلەمانی عیراقداو بەشداریش بووە لە وەرگیرانی دەستوری عیراقی بۆسەر زمانی کوردی .
*ساڵی ٢٠٠٥ ئەندامی شاندی هەرێمی کوردستان بووە لە بەغدا بە سەرۆکایەتی بەڕێز سەرۆکی هەرێم وەک پەرلەمانتارێکی یاسا ناس بۆ نووسینەوەو داڕشتنی دەستوری عیراق.
* ساڵی ٢٠٠٦ بوو بە ئەندامی لیژنەی دارشتن و پێداچوونەوەی پرۆژەی دەستوری هەرێمی کوردستان.
*ساڵی ٢٠٠٨ ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری یەکێتی پەرلەمانتارانی کوردستان بوو.
*ساڵی ٢٠١٠ لە دووەمین کۆنفرانسی یەکێتی پەرلەمانتارانی بووە ئەندامی دەستەی باڵا وەک بەرپرسی بەشی پەیوەندیەکان دەست بەکاربووە.
*نامیلکەیەکی بە ناوی ( چەند وێستگەیەک لە نووسینەوەی دەستوری عیراقی فیدرال) نووسیوە.

## سەرچاوەکان
*یەکێتی پەرلەمانتارانی کوردستان .

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان
کەژەک

**کەژەک** گوندێکی باشووری کوردستانە، دەکەوێتە ناوچەی برادۆست، ھەڵکەوتەی جوگرافیای گوندەکە کەوتووەتە نێوان قەزای سۆران و ناحیەی سیدەکان، بەدووری ١٠ کیلۆمەتر دەکەوێتە باوکووری شارەدێی سیدەکان.
بژێوی دانیشتوانی گووندەکە ئاژەڵداری و جوتیارییە.
گووندەکە چەند ناوچەیەکی گەشتیاری لێیە، و کە شوێنی شاخاوی چڕن ساردن لە کە گرنگترینیان (چیای حەسەن بەگ و گۆشینە) ن.
گوندی کەژەک *٥* قوتابخانە و *٤* مزگەوت و *١* بنکەی تەندروستی لێیە.
دانیشتوانی گوندی کەژەک نزیکەی ٩٠ ماڵ، و ٧٠٠ کەس دەبن.

## ئەمانەش ببینە
* برادۆست
* سیدەکان

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ئەلدۆڕادۆ

**ئەلدۆڕادۆ** (ئیسپانی:El Dorado)(بە واتای زێڕینگر دێت) ناو یان نازناوی یەکێک لەسەرۆک ھۆزە ھیندیەکانی ئەمەریکای لاتینە، ئەم ھۆزە کاری دەرھێنان و دروستکردنی زێڕیان دەکرد، سەرۆک ھۆزەکە بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە لەتوانای دا ھەیە سەراپای جەستەی بەزێڕ دابپۆشێت، دواتر بۆ ڕێچکەیەکی ئاینی گۆڕدرا پێگەکەی دەکەوێتە ناوچەی سانتا لە دێ بۆگۆتا، لەنزیک شارێکی ئەفسوناوی زێڕینە کە بە مانۆوە یاخود ئۆمۆوە ناوی دەھێنن (مەبەستیان کانی زێڕینی ژێڕزەوی بوو) ئەم شارە پڕە لە زێڕ و بەردی بەنڕخ.

## گەڕان بەدوای ئەلدۆڕادۆ
ئەفسانەی ئەلدۆڕادۆ چەندین گەریدە و لێکۆلەری ئیسپانی سەرقاڵ کردبوو بەمەبەستی دەستکەوتنی زێڕ، بەڵام ھەمویان شکستیان خوارد، لەھەمویان بەناوبانگتر کە زۆر سەرقاڵی بوو دیێگۆ دی ئۆرداز بوو، کە لەڕێگای گەڕانەکەی کەشتیەکەی لەدەریا تامپۆنی کرد و لەگەڵی خنکا(١٥٣١)، ھەروەھا گەشتەکانی فرانسیسکۆ دی ئۆڕێلانە (١٥٤٠)کە توانی ڕووباری ڕیۆ نابۆ ببڕێت بۆ دۆڵی ئەمازۆن بەمەبەستی زێڕەکان، فیلیپ فۆن ھۆتن یەکێکە لە گەردیدەکان کەبەھۆیەوە گەیشتە کۆرۆ لەکەناراوەکانی کاراکاس، ھەروەھا گۆنزالۆ خیمینێز دی کیسادا (١٥٦٩) گەشتێکی کرد لەناوچەی بۆگۆتا.

لەساڵی ١٥٩٥ گەریدەی ئینگلیزی ناوچەی مانوای خستە سەر نەخشە بەوەی دوورگەیەکە کەوتۆتە باریمی لە گۆیانا، بەڵام لێکۆلەری ئەڵمانی ئەلیکساندەر فۆن ھۆمبۆڵت ھەوڵەکەی بەدڕۆ خستەوە.

## کەلەپوری ئەلدۆڕادۆ
دوای ماویەکی کەم دەستەواژەی ئەلدۆڕادۆ لکێندرا بە ھەموو ئەو شوێنانەی کە بەرد و زێڕی بەنڕخی تێدا دۆزرابایەوە، وەک پێدا ھەڵگوتنێک لە ھەرێمی کالیفۆرنیای وڵاتە یەکگرتوەکانی ئەمەریکا شارێک بەم ناوە نراوە، لەبواری وێژەیی کاریگەری خۆی جێھێشتوە وەک ڕۆمانێکی ڤۆلتێر (١٧٥٩)، ھەڵبەستەکانی جۆن میلتۆن بەتایبەت لە ھەلبەستەداستانی فیردەوسی وون(١٦٦٧).

لەساڵی ٢٠٠٠ فیلمێکی کارتۆنی جولاوە درووستکرا بەناوی (ڕێگایەک بەرەو ئەلدۆڕادۆ)

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مێژووی ئەمریکای باشوور
پۆل:زێڕ
پۆل:میتۆلۆژیا
ھێزە چەکدارەکانی ئەرژەنتین

**ھێزە سەربازییەکانی کۆماری ئارجەنتین** بریتین لەھێزی سەربازی فەرمی کۆماری ئەرژەنتین، ئەم ھێزە پێک دێت لە سوپای ئەرژەنتین و بەرگری ئاسمانی ئەرژەنتینی و بەرگری دەریایی ئەرژەنتین، سەڕۆک و فەرماندەی گشتی ئەم ھێزانە بریتیە لە سەرۆک کۆماری ئەرژەنتین کە لە لایەن وەزیری بەرگریەوە سەرپەڕشتی دەکرێت، ئەم ھێزانە ھەندێک لە چەکەکان بەخۆی درووست دەکات و ئەوانی تریش ھاوردە دەکات لە ووڵاتە پیشەسازیە پێشکەوتوەکانی وەک ووڵاتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا و ئیسڕائیل و ئەڵمانیا و فەڕەنسا و ئیسپانیا و ڕووسیا و بەڕازیل و بیلاڕووسیا و تورکمانستان و ھۆڵەندا و ئیتاڵیا، لەجەنگە ھەرە بەرچاو و گەورەکانی ئەرژەنتین کە ڕۆڵی سەرەکی تێدا بینیوە بریتیە لە جەنگی ڤۆکلاند و جەنگی کوێت و جەنگی سیزپلاتین و جەنگی پاراگوای، ئەم ھێزە بڕی ٣٥٠ ھەزار سەربازی نێڕ و ٣٣٤ھەزار سەربازی مێی ھەیە.

## بناغەی ھێزەکە
ھەرسێ یەکە چەکداریەکە ڕاستەوخۆ لەژێڕ ڕکێفی وەزارەتی بەرگری جوڵە دەکەن، بەڵام ھێزەکانی بەرگری شارستانی ئەرژەنتینی و پاڕێزگاری دەریایی ئەرژەنتینی وھێزەکانی ئاسایش ڕاستەوخۆ لەلایەن وەزارەتی ناوەخۆ وە سەرپەڕشتی دەکرێن.

لە١٢ یۆلیۆی ٢٠٠٦، سەڕۆک نیستۆر کێرشنێڕ یاساکانی بەرگری جێبەجێکرد بەسەر یەکەکان، ئەم یاسایانەی کە لە ساڵی ١٩٨٨ وەک ھۆکارێک بۆ نوێکردنەوە و چاکسازی دەرچوو بوو، بەڵام کابینەکانی دوای خۆی نەیانتوانی دڕێژە بە جێبەجێکاریە یاساییەکان بدەن، بەپێی یاسا ڕێگا نادرێت سووپای وڵات بەرامبەر بەرەنگاریە ناوەخۆییەکان بەکاربێت تەنھا بەرامبەر دوژمنانی دەرەوە، ھەروەھا دەسەڵاتەکانی سەڕۆکی وڵات کەمدەکاتەوە و فەرمانەکان دەگەردەچێت لەلایەن یەکەسەرکردەکانی سەربازی ھاوبەش.
**القوات المسلحة (مسؤولة أمام وزارة الدفاع)**



**قوات الأمن (مسؤولة لوزارة الأمن)**



**المؤسسات بين الخدمة**




## مێژوو
وێنۆک

### ١٩٥٥–١٩٦٢جەنگی ناوەخۆ
وێنۆک

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئارجەنتین
ھەڵۆی زێڕین (ئەنیمێ)

**ھەڵۆی زێڕین** یاخود **سەرکێشیەکانی پەپێڕۆ** بریتییە لە زنجیرەیەک ئەنیمێ پێک ھاتوە لە ٢٦ زنجیرە، لە بەرھەم ھێنانی تاتسویا ئاونۆ وسۆمیۆ تاکاھاشی ژاپۆنیە، بۆ یەکەم جار لە ژاپۆن نمایش کرا لە ڕێکەوتی ٦ - ١٠ - ١٩٧٥ تاوەکو ٢٩ - ٣٠ - ١٩٧٦. لەو کاتەوە بۆ چەندین زمانی تری جیھانی وەڕگێردراوە لەوانە زمانی کوردی ناوەندی، چیرۆکەکە دەست پێدەکات بە گەشتی کوڕێکی بچوک بەناوی پەپێڕۆ بۆ دۆزینەوەی باوکی، باوکی ڕۆیشتوە بۆ دۆزینەوەی کۆمەڵە کەسانێک کە لەڕێگای گەڕان بەدوای شاری ئەلدۆڕادۆ وون بونە.

## چیرۆکەکە
پاڵەوانی ئەم چیرۆکە کوڕێکی بچوکی ١٠ ساڵانە، کەبەدوای شاری ئەلدۆڕادۆ دادەگەڕێت چونکە پێی وایە باوکی لەوێندەرە، کارلۆس ئەوکەسەیە کە ھانی دەدات بۆگەشتەکەی چونکە ئەو لەگوندێک دا دەژێت کە زۆر ھەژارن و خۆڕاک و خواردەمەنیان دەست ناکەوێت، ئەم کەسە مەبەستی نیە لە دەستکەوتنی زێڕ بۆ دۆزینەوەی ئەلدۆڕادۆ بەلکو باوەری وایە ئەلدۆڕادۆ شارێکە ھیندیە ھەژارە ئەمریکیەکان دەتوانن تیایدا بەختەوەربن، ھەروەھا کەسایەتیەکی تر ھەیە ئەویش ھەڵۆی زێڕینە (کۆندۆڕ) کە وەک ھێمایەک بۆ چاکە و ھاریکاری دەردەکەوێت، کاریگەری باشی ھەیە بەسەر پێپێڕۆ بۆ یارمەنی دانی خەڵک و چاکەکاری، ھەواڵی ئەوە بەخەڵک دەگەیەنێت کە کوڕێکی ھەژار ھەیە لە گوندێکی بناری زنجیرە چیاکانی ئەندێز بەدوای باوکی و خوشکە بچوکەکانی دادەگەڕێت، ئێستا لەگوندێکی ھەژار بەتەنھا لەماڵە ساردەکەی دا دەژێت، پەپێڕۆ کورێکی بە ڕەوشت و لەسەرخۆ و زیڕەکە بەڵام تۆزێک سەرسەخت و خۆپەرست و کەم دوە نایەوێت کەس دەستبخانە ناوکاروبارەکانیەوە، ئەم ڕەوشتانەی گۆڕانکاری بەسەر دادێت لەماوەی ئەو ئەزمونانەی لەگەشتەکەی فێری دەبێت، بەتایبەت ئەو ڕۆژەی لەگەڵ ھاوڕێ کانی دەگەن بەشاری ئاستکۆ، ھەرکەسێک کە پەپێڕۆ دەناسێت ئاوات دەخوازێت ھاوڕێیی بکات لە گەشتەکەی ھەربەم ھۆیەوە چەندین کەس ڕاگۆڕی دەکەن وەک: 

## کەسایەتیەکان
کانا:گەنجێکە یادەوەریەکانی لەدەست داوە، مامێکی پێویستە بەناوی شیکا کەلەکەنار ڕووبارێک دەیدۆزێتەوە، ئەو گەنجە ھیچ شتێکی بیرنایەتەوە لە ڕابردووی، تەنھاشتێک کە بیری مابێت ئەوەیە کە ھەڵۆی زێڕینی (کۆندۆڕ) بینیوە.

شوشو: دایک و باوکی وون کردوە لەوکاتەی لەگەڵ کۆمەڵێک سێرکەوان گەشتیان کردوە، بەدوای خوشکەکەی دەگەڕێت کە دەستگێڕەومادەی ھۆشبەر دەفڕۆشێت، لەگەڵ پەپێڕۆ گەشت دەکات تاوەکو خوشکەکەی دەدۆزێتەوە.

شێرە و ڤیکونیا (لاما):ھەروەھا کەروێشکێک و لامایەکی نەرمونیانی لەگەڵە تا کۆتایی گەشتەکەی.

ژوپیتێر:ئەسپێکی سپی کێویە، ئامادەنیە کەس خاوەنداریەتی بکات، بەڵام لەگەڵ پەپێڕۆ دەبنە ھاوڕێی یەکتر تا دوایین گەشتەکانی.

## ئەمانەش ببینە
* ئەلدۆڕادۆ.
* ڕێزبەندی کارتۆنە کوردیەکان.

## بەستەرە دەرەکیەکان
* کارتۆنی ھەڵۆی زێڕین بە کوردی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئەنیمێ و مانگای سەرکێشی
کاناک

چەپ|وێنۆک|200px|دیمەنی شارۆکی کاناک
**کاناک**(IPA: [qɑːnɑːq])، تیولەی پێشوو یان نیو تیولەی، شارۆکی سەرەکی لە پاژی باکووریی شارەوانی کاسیوتسێپ لە باکووری ڕۆژاوای گرینلاندە. کاناک یەکێک لە باکووریترین شارەکانی جیھانە. دانیشتووانی کاناک بە دیالێکتی کالاڵیزۆت و دانمارکی قسە دەکەن و ھەروەھا زۆر کەسیش بە زمانی ئینوتون دەئاخڤن. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارۆکە ساڵی ٢٠١٣، ٦٥٦ کەس بوو.

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی گرینلەند
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی دەیەی ١٩٥٠
ئۆ ھێنری

**ویلیام سیدنی پۆرتەر** (ئینگلیزی: O. Henry) (ماوەی ژیان: ١١ی ئەیلوولی ١٨٦٢ تاوەکوو ٥ی حوزەیرانی ١٩١٠) لەبەرهەمەکان بە **ئۆ ھێنری** دەنووسرێت. نووسەر و کورتەچیڕۆکنووسی ئەمریکییە. هەمیشە بەوە دەناسرایەوە کەکۆتایی کورتە چیڕۆکەکانی سوپرایزێکی گەورەی تێدایە. دوایین گەڵا (The Last Leaf) یەکێکە لە کورتەچیڕۆکە ناسراوەکانی ئۆ هێنری.

## ژێدەرەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٢
پۆل:مردووانی ١٩١٠
پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی ئەمریکی
پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسراوەکانی زیندان
پۆل:نووسەرانی نیویۆرکی
ڕۆیال بانکی سکۆتلاند

**ڕۆیاڵ بانکی سکۆتلاند**، بە کورتکراوی **ئاڕ بی ئێس**( بە ئینگلیزی: RBS) کۆمپانیایەکی ڕاژەی ماڵی و بانکداری سکۆتلاندییە و لە بواری پێشکەشکردنی ڕاژەی بانکداری مەسرەف و تاک، بانکداری کۆمپانیاکان، بانکداری سەرمایەگوزاری، بەڕێوەبردنی سەرمایە، سەرمایەگوزاری و ڕاژەی بیمە چالاکی دەکا.
بانکی شاهانەی سکۆتلاند ساڵی ١٧٢٧ بنیات نرا و هەنووکە پتر لە ٧٠٠ لقی لە وڵاتی سکۆتلاند هەیە. هەروەها  لە هەموو شارە گەورە و سەرەکییەکانی  ئیرلەند، وێڵز و شانشینی یەکگرتوو لق و نوێنەرایەتی هەیە. ئاڕ بی ئێس گەورەترین بانکی سکۆتلاندە. لقی ناوەندی ئەم بانکە لە شاری ئێدینبەرەی سکۆتلاندە و بەشەکانی لە بازاڕی بۆرسەی نیویۆرک و بۆرسەی لەندەن ئاڵوگۆڕ دەکرێت و دەفرۆشرێت.

وێنۆک

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
براکان (فیلم)

**براکان** بەزمانی (ھیندی:ब्रदर्स)، کە ھاوکات بە (براکان:خوێن دژبە خوێن) دەناسرێت. فیلمێکی ھیندی ساڵی *٢٠١٥*یە، فیلمەکە لەجۆری (ئەکشن، دراما، وەرزش) یە.

## کورتە
دەیڤد بەھۆی مردنی دایکیەوە لە باوک و براکەی دادەبڕێت و خێزان پێکدەھێنێت و دەبێتە خاوەنی کچێکی بچووک، کچەکەی توشی نەخۆشی گورجیلە دەبێت، بۆیە دەبێت **دەیڤد** پێداویستیەکانی پزیشکی بۆ دابین بکات، ھەربۆیە بەشداری پێشبڕکێیەکی زۆرانبازی دەکات و لەکۆتاییدا ڕووبەڕوی برا بچوکەکەی دەبێتەوە.

## بەستەرەکان
* ئاکشای کومار
* سیدھارت مەلھۆترا
* جاکلین فێرناندێز
* جاکی شرۆف

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* [//en.wikipedia.org/wiki/Brothers_(2015_film) ویکیپیدیای ئینگلیزی].
* ماڵپەڕی یانی.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمە ھیندییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی
پۆل:فیلمە ھیندی-زمانەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت
پۆل:فیلمەکانی ستۆدیۆی فۆکس ستار
پۆل:ئەو فیلمە ئینگلیزیانەی دووبارە بە ھیندی درووستکراونەتەوە
پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە ناکارامەکان
پۆل:ئەو فیلمە دووبارە دروستکراوە ھیندییانەی کە ئەمریکیین
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھونەرە جەنگییە تێکەڵەکان
پۆل:فیلمە وەرگێڕدراوەکان بۆ میدیاکانی تر
پۆل:فیلمە ھیندییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە درامییە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی برا
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کوڕ
جەمشید عەندەلیبی

**جەمشید عەندەلیبی** (٢ی حوزەیرانی ١٩٥٧ لە سنە - ٥ی ئازاری ٢٠٢٤ لە تاران) مۆسیقاژەن، ئاوازدانەر و ژەنیارێکی ئامێری نەیی کوردی خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بوو. لە لای کەسانێکی وەک حەسەن کەسایی مەشقی مۆسیقای کردبوو. *نەینەوا* یەکێک لە کارە ناسراوەکانیەتی کە بە ھاوکاری لەگەڵ حوسێن عەلیزادەدا دروستی کرد.

جەمشید عەندەلیبی ڕۆژی ٥ی ئازاری ٢٠٢٤ لە تاران بەھۆی جەڵتەی دڵەوە کۆچی دوایی کرد.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* وتووێژی بی بی سیی فارسی لەگەڵ جەمشید عەندەلیبی (بە فارسی)
* فێرگەی مۆسیقای چاووش (بە فارسی)

پۆل:خەڵکی سنە
پۆل:دەرچووانی بەشی ھونەرەجوانەکانی زانکۆی تاران
پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران
پۆل:مردووانی ٢٠٢٤
پۆل:ژەنیارانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧
پۆل:مۆسیقاژەنانی خەڵکی سنە
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
ڕفاندن (فیلم)

**ڕفاندن** () فیلمێکی ئەمریکی ساڵی ٢٠١١ی جۆری ئاکشن–ئاڵۆزە.
فیلمەکە لە ڕێکەوتی ٢٣ی ئابی ٢٠١١ لە شاری سیدنی لە ئوستڕالیا بۆ یەکەم جار بڵاو کرایەوە. داھاتەکەشی تاوەکوو ئێستا ٨٣ میلۆن دۆلارە.

## چیرۆک
ستیڤ، چەند ڕاستییەکی گرنگی لە ژیانی بۆ دەر دەکەوێت کاتێک وێنەیەکی خۆی لە وێبسایتێک دەبینێت و دواتر ئاشکرا دەبێت ئەو ژن و پیاوەی کە لەگەڵی ژیاوە، دایک و باوکی نین.

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١١
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک دانراون (ویلایەت)
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەزگای ھەواڵگری ناوەندی
پۆل:فیلمەکان کە لە ڤێرجینیا داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە پەنسێلڤانیا داندراون
پۆل:فیلمەکانی کردەوەی تاوانکاری ئەمریکی
٧١: لەنێو ئاگر (فیلم)

**٧١: لەنێو ئاگر** بە (کۆری: 포화 속으로) فیلمێکی ساڵی ٢٠١٠ی *کۆریای باشوور*ە. فیلمەکە لەجۆری (دراما، ئەکشن) ە. فیلمەکە لە بەرھەمھێنانی *جۆی میۆنگ-جی* و
*جیۆنگ تای-وۆن* و لە بەرھەمھێنانی *جۆی میۆنگ-جی* و *جیۆنگ تای-وۆن*ە.

## چیرۆک
چیرۆکەکە لە ڕووداوی ڕاستەقینە وەرگیرداوە کە تێیدا، **٧١** خوێنکار لە کاتی جەنگێکی سەختدا بۆ سەر وڵاتەکەیان، بە شێوەی زۆۆرەملێ دەگوازرێندرێنەوە بەرەکانی جەنگ، دژ بە وڵاتی ژاپۆن.
بە شێوەیەکی چاوەڕوان نەکراو قوتابییەکان بەرگریێکی سەخت ئەنجام دەدەن لە پێش *سووپای ژاپۆن* و لە کۆتاییدا گشتیان دەکوژرێن،

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 
* 

پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور
پۆل:فیلمەکان بە زمانی کۆری
پۆل:فیلمە درامییەکانی ٢٠١٠
پۆل:ئەو فیلمانەی لەسەر ١٩٥٠ دەرھێنراون
پۆل:فیلمە درامییەکانی ساڵی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور لە دەیەی ٢٠١٠
ئۆوبا: کۆتا سامۆڕا (فیلم)

**ئۆوبا: کۆتا سامۆڕ** بە (ئینگلیزی:Oba: The Last Samurai، ژاپۆنی:太平洋の奇跡 –フォックスと呼ばれた男) یان **سەربازی:ڕێوی** یان **جەنگی زەریای هێمن**. فیلمێکی ژاپۆنی ساڵی*٢٠١١*ەی تایبەت بە (جەنگی جیهانی دووەم)ە.

## چیرۆک
چیرۆکی فیلمەکە ڕووداوی ڕاستەقینەن، کە **ساکای ئۆوبا** وەک سەربازێکی **سووپای ژاپۆن**، لە جەنگی جیهانی دووەما لە *تاپۆچا* شەڕێکی سەخت لە ماوەی *٥١٢* دژبە سووپای ئەمریکا، ئەنجام دەدەن و سەرەڕای کۆتایی هاتنی چەک و خۆراکیان، بەردەوان دەبن لە شەڕکردن، تا دەرکردنی بڕیارێکی تایبەتی **ئیمپڕاتۆری ژاپۆن** کە فەرمانی خۆ بەدەستەوەدانی هێزە *ژاپۆن*یەکە دەدات.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی.

## پەراوێزەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ژاپۆنی
پۆل:فیلمە ژاپۆنییەکان
پۆل:فیلمە ژاپۆنییەکانی دەیەی ٢٠١٠
جەیسن بۆرن (فیلم)

**جەیسن بۆرن** بە(ئینگلیزی:Jason Bourne) فیلمێکی ئەمریکی ساڵی *٢٠١٦*یە.
فیلمەکە لە جۆری ( ئاكشن ,  چیرۆكی هه‌ستبزوێن)ەی درووستکراوی کۆمپانیاکانی  (Perfect World Pictures، Kennedy Marshall، Captivate Entertainment، Pearl Street Films)ە.

## کورتەیەک لە چیرۆک
جەیسن بۆرن دووبارە ئەبێتەوە بە ئامانجی ( سی ئای ئەی ) ، کە تاوانبار ئەکرێت بە هاوکاری کردنی خانەنشینێکی ( سی ئای ئەی ) بە دزین و بەکارهێنانی نهێنیە سیاسیەکان

## بەستەرەکان
* یوونیڤەرساڵ ستودیۆز
* مات دەیمن
*جوولیا ستایلز
* ئەلیسیا ڤیکاندەر

## سەرچاوەکان

*[ویکیپیدیای ئینگلیزی.](https://en.wikipedia.org/wiki/Jason_Bourne_(film))

## پەراوێزەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەمریکیەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە دانراوەکان لە ساڵی ٢٠١٦
پۆل:ئەو فیلمانەی لە بەرلین دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون
پۆل:فیلمەکان لە یۆنان وێنەی گیراون
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە
پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی فرانک مارشال
پۆل:فیلمەکان کە لە لاس ڤێگاس ڤالی ڕوودەدەن
پۆل:فیلمەکان کە لە بەرلین وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکان کە لە دوورگەکانی کەناری وێنەیان گیراوە
پۆل:بۆرن (زنجیرەفیلم)
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ڕەیکجاڤیک داندراون
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی وارنەر برۆس لە شاری لیڤسدن وێنەیان گیراوە
پۆل:خەیاڵ سەبارەت بە بەرنامەی زیانبەخش
پۆل:فیلمەکان کە لە لاس ڤێگاس ڤالی وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکانی پێرفێکت وۆرد پیکچەرز
ھەموو شتێک ونە (فیلم)

**ھەموو شتێک ونە** بە(ئینگلیزی:All Is Lost) فیلمێکی *٢٠١٣*ەی جۆری (ئاكشن، دراما، سەرکێشی)ە. فیلمەکە لە ڕێکەوتی (٢٢ی ئایاری ٢٠١٣) بڵاوکراوەتە.

## کورتەی چیرۆک
کەشتیوانێک بە تەنیا لە زەریادا لە کاتی گەشتێکدا درزێک دەکەوێتە کەشتییەکەی و تووشی لافاو و بارانێکی زۆر دەبێ و پێویستە کە خۆی بەتەنیا ژیانی خۆی ڕزگار بکا لە زەریایە بێ کۆتاییەکەدا

## سەرچاوەکان

*ویکیپیدیای ئینگلیزی.

## پەراوێزەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە کەنەدییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە مەکسیک گیراون
پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت
پۆل:ئەو فیلمانەی لە زەریای هیندی دانراون
پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە کەنەدییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە درامییە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە درامییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی مانەوە
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ڕزگاربووانی ڕووداو یان ڕووداوە دەریاوانییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە زەریای ھیندی دانراون
پۆل:فیلمە سەرکێشییە دەریاییەکان
پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەکشنییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە درامییە ئەکشنەکانی ٢٠١٣
بەرئەنجامی ھێز

thumb|
<math>\vec{F}</math> بریتییە لە بەرەنجامی دوو ھێزی  
<math>\vec{F}_1</math> و <math>\vec{F}_2</math> .
**بەرئەنجامی ھێز** () لە فیزیکدا، ئەو تاکە ھێزەیە کە ھەمان کاریگەری ھەموو ھێزە دەرەکییە کاریکەریەکانی سەر تەنێکی سەختی ھەیە، بە زمانی بیرکاری بەم شێوە پێناسە دەکرێت:
\vec{F}_R = \sum_{i=1}^n \vec{F}_i = \vec{F}_1 + \vec{F}_2 + ... + \vec{F}_n
## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ھێز
پۆل:دینامیک (میکانیک)
ئارۆن ئێکھارت

**ئارۆن ئێکهارت** (ناو تەواو: **ئارۆن ئێدوارد ئێکھارت**، ؛ لەدایکبووی ١٢ی ئازاری ١٩٦٨) ئەکتەرێکی ئەمریکیی لەدایکبووی ویلایەتی کالیفۆرنیایە.

## ئەمانەش ببینە
* لەندەن کەوت
* سوارچاکی ڕەش

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی
## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
پۆل:کۆچەرانی ئەمریکی لە شانشینی یەکگرتوو
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
پۆل:تاراوگە ئەمریکیەکانی لە ئوسترالیا
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
یاسای تانجێنتەکان

وێنۆک|198px|چەپ|.
**یاسای تانجێنتەکان** () یەکەک لە یاساکانی سێگۆشەزانییە و پەیوەندی نێوان لاکان و گۆشەکانی سێگۆشەیەک دیاری دەکات، لەم یاسایە دەردەچێت:

:\frac{a-b}{a+b} = \frac{\tan[\frac{1}{2}(\alpha-\beta)]}{\tan[\frac{1}{2}(\alpha+\beta)]}.

## ئەمانەش ببینە
* سێگۆشەزانی
* یاسای کۆساینەکان
* یاسای ساینەکان

## سەرچاوەکان
* *

پۆل:گۆشە
پۆل:تیۆرمە ئەندازەیییە ئیقلیدسییەکان
پۆل:سێگۆشەزانی
پۆل:سێگۆشەکان
پێڕستی نێردراوەکانی عێراق بۆ خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی ئۆسکار

**[[عێراق]]** لە ساڵی ٢٠٠٥ بە فیلمی شیوەنی بەفر بۆ یەکەمین جار بەشداریکرد لە پێشبڕکێی خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی بۆ خەڵاتی ئۆسکار. مەبەست لە باشترین فیلمی بیانی ئەوەیە کە فیلمەکە بەزمانی ئینگلیزی نەبێت وە ئەم خەڵاتە لە ساڵی ١٩٥٦ دابەش دەکرێت.

## نێردراوەکانی عێراق

## سەرچاوەکان

پۆل:سینەمای عێراق
خەڵاتی ئۆسکار
پۆل:پێشکەشکردنی خەڵاتی ئۆسکارەکان بۆ باشترین فیلمی زمانە بیانییەکان بەپێی وڵات
پۆل:پێڕستی فیلمە عێراقییەکان
دۆرۆتی سمیت

**دۆرۆتی ئێدیت سمیت** (ئینگلیزی: Dorothy Edith Smith) (لەدایکبووی ٦ی تەمووزی ١٩٢٦). کۆمەڵناسێکی کەنەدییە، لە دیسیپلین و بەشگەلی جۆراوجۆر توێژینەوە دەکات کە بریتین لە توێژینەوەکان سەبارەت بە (ژنان، دەروونناسی، توێژینەوە پەروەردەییەکان) ھەروەھا لە ژێربەشە تایبەتەکانی کۆمەڵناسی وەک بیردۆزی فێمینیست، توێژینەوەکانی بنەماڵە و میتۆدۆلۆژی. سمیت ژێربەشگەلی کۆمەڵناسانەی فێمینیستی بیردۆزی بۆچوون و ئیتنۆگرافی دامەزراوەیی بنیات ناوە.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٦
پۆل:زیندووان
پۆل:مردووانی ٢٠٢٢
پۆل:مامۆستایانی زانکۆی تۆرنتۆ
سوخۆی سو-٢٧

وێنۆک|350px|سوخۆی سو-٢٧ لە ٢٠٠٥

**سوخۆی سو-٢٧** بە (ڕووسی: Сухой Су-27) نازناوی (ناتۆ:Flanker). فڕۆکەیەکی جۆری جەنگی شەڕکەری چاڵاکی ڕووسی جۆری (دوو ماتۆڕ)ە. فڕۆکەکە لە لایەن کۆمپانیای (سوخۆی)ەوە درووستکراوە.
یەکەم فڕینی فڕۆکەک لە ڕێکەوتی (٢٠ی ئایاری ١٩٧٧)بوو، و بە شێوەیەکی فەرمی لە (٢٣ی ئابی ١٩٩٠) ناسێنرا، کە ئەو کات لە لایەن یەکێتی سۆڤیەتی پێشوو بەرهەم هێنرا.
فڕۆکەکە لە توانایدایە تاووەکو بەرزی (٣،٥٣٠) کیلۆمەتر بەرز ببێتەوە.

## دیزایین
وێنۆک|350px|هێڵکاری مانۆڕی سو-٢٧ی کۆبڕا.

بەهۆی درووستکردنی فڕۆکەکە لەسەر شێوەی هێرشی کۆبڕایی، و توانای بەهێزی لە کردە سەربازییەکاندا، نازناوی (AOA-ANGEL OF ATTACK) *فریشتەی هێرشکردن*ی پێبەخشراووە.
هاوکات لە کاتی درووستکردنیەوە، لە لایەن یەکێتی سۆڤیەت شێوازی فڕینی فڕۆکەکە هاوکاتە بە (فڕین بەهۆی هەوا)و.

## جۆرەکان

***T10 ("Flanker-A")**.
***T10S**.
***P-42**.
***Su-27**
***Su-27S (Su-27 / "Flanker-B")**"
***Su-27P (Su-27 / "Flanker-B")**>
***Su-27UB ("Flanker-C")**.
***Su-27SK**.
***Su-27UBK**:

thumb|فڕۆکەیەکی شەرکەرێکی ڕووسی جۆری Su-27K
***Su-27K ([[Sukhoi Su-33|Su-33]] / "Flanker-D")**.
***Su-27M ([[Sukhoi Su-35|Su-35]]/[[Sukhoi Su-37|Su-37]], Flanker-E/F)**
***Su-27PU ([[Sukhoi Su-30|Su-30]])**
***Su-32 (Su-27IB)** Su-34 'Fullback'.

## ئۆپڕاسیۆنەکان
400px|چەپ|ئەو ناووچانەی کە فڕۆکەی ''سو-٢٧''ی تێدا بەکارهاتووە.

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## زانیاری تایبەتی
چەپ|350px

*دەستە: ١.
*درێژی: ٢١.٩ مەتر (٧٢ پێ).
*درێژی باڵ: ١٤.٧ مەتر (٤٨ پێ).
*بەرزی: ٥،٩٢ مەتر (١٩پێ).
*ڕووبەری باڵ: ٢٦ مەتردووجا.
*کێشی بەتاڵ: ١٦,٣٨٠ کیلۆگڕام.
*کێشی بارکردن: ٢٣,٤٣٠ کیلۆگڕام.
*لووتکەی کێش هەڵگرتن: ٣٠،٤٥٠ کیلۆگڕام.
*توانای سووتەمەنی: ٩،٤٠٠ کیلۆگڕام.
*خێرایی
:* ٢،٥٠٠ کم/ک، لە ئاسمانی وشکانی.
:* ١،٤٠٠ کم/ک، لە ئاسمانی دەریا.
*مەودا: ٣،٥٣٠ کیلۆمەتر.
*توانای بەرزبوونەوە: ١٩ کیلۆمەتر.

### پڕچەک کردن
* 1 × 30&nbsp;mm GSh-30-1 cannon لەگەڵ 150 سووڕاو.
* ٤٣،٣٠ کیلۆگڕام تەقەمەنی.
* 6 × پێکانی مەودا ناوەندی AA مووشەک R-27, 2 × پێکانی مەودا کورتی heat-seeking AA مووشەک R-73.

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی.

## پەراوێزەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فڕۆکە جەنگیەکان
لاینس پۆلینگ

وێنۆک|لاینەس پۆلینگ
**لاینەس پۆلینگ** (ئینگلیزی: Linus Pauling) (٢٨ی شوباتی ١٩٠١ - ١٩ی ئابی ١٩٩٤) کیمیاناس، بایۆکیمیاناس، چالاکوانی ئاشتی، نووسەر، و مامۆستای ئەمریکی بوو. زیاتر لە ١٫٢٠٠ وتار و کتێبی بڵاوکردوونەتەوە، کە ٨٥٠یان پەیوەندیدارن بە بابەتە زانستییەکان. گۆڤاری نیو ساینتیست ئەوی بە یەکێک لە ٢٠ گەورەترین زاناکانی ھەموو کات داناوە، لە ساڵی ٢٠٠٠  ڕیزبەندیکرابوو لە پلەی شازدەیەمی گرنگترین زانایانی مێژوو. پۆلینگ یەکێکە لە دۆزەرەوەکانی بواری کیمیای کوانتەم *(Quantum chemistry)* و ژینناسیی گەردیلەیی *(Molecular biology)*.

بۆ کارە زانستییەکانی، پۆولینگ بووە براوەی خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا لە ١٩٥٤، و لە ١٩٦٢ بۆ چالاکییەکانی لە بواری ئاشتی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێلی وەرگرت. بەمەش بووە تاکەکەس کە دوو خەڵاتی نۆبێلی لە دوو بواری جیا وەرگرتبێت.

## ژێدەرەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی، تشرینی یەکەمی ٢٠١٦.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠١
پۆل:مردووانی ١٩٩٤
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی
پۆل:کیمیازانانی ئەمریکی
پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست
پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کیمیا
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
پۆل:پەیمانگای کایفۆرنیا بۆ لێھاتوویی تەکنۆلۆژیا
پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجە لە کالیفۆرنیا
پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی ئەکادیمیایی ڕووسی بۆ زانست
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست
پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست
پۆل:مولحیدانی ئەمریکا
پۆل:بێخوایانی ئەمریکی
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
جەنەراڵ (ویلایەتە یەکگرتووەکان)

وێنۆک|350px|پلەی جەنەراڵی ویلایەتە یەکگرتووەکان

**جەنەراڵ** بە (ئینگلیزی:General). لە هێزەکانی (سووپا، هێزی ئاسمانی، هێزی مارێنز)ی هێزە چەکدارەکانی ئەمریکا، خاوەن ***چوار ئەستێرە***ن کە وەک نیشانەی جەنەراڵ دەناسرێت.

## سەرچاوەکان
[ویکیپیدیا ئینگلیزی.](https://en.wikipedia.org/wiki/General_(United_States))

## پەراوێزەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
توسیدید

**توسیدید** لە دایکبووی ٤٦٠ پێش زایینە و لە ٤٠٠ سال پێش زایین کۆچی دوایی کردووە.
فەیلەسووف و مێژوو نوسێکی یۆنانی کۆن بووە

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی.

## پەراوێزەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فەیلەسووفەکان
پۆل:مردووانی دەیەی ٤٠٠ی پ.ز
پۆل:مێژووناسەکانی سەدەی پێنجەمی پێش زایین
گرتەی فانکشنە سێگۆشەیییەکان

## پێرستی گرتەی فانکشنە سێگۆشەیییەکان و هەڵگەڕاوەکانیان
گرتەی فانکشنە سێگۆشەیییەکان و گرتەی هەڵگەڕاوەکانیان لە خشتەی خوارەوە دیاری کراوە:

پۆل:ھەژماری جیاکاری
پۆل:ھاوئەنجامە بیرکارییەکان
ئان باتیمەر

وێنۆک|ئان باتیمەر لەساڵی ٢٠١٤
**ئان باتیمەر** ( • ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٨ – ١٥ی تەممووزی ٢٠١٧) جوگرافیاناسێکی ئیرلەندییە و پڕۆفیسۆری خانەنشینی جوگرافیایە لە زانکۆی دەبڵین. لەنێوان ساڵانی ٢٠٠٤-٢٠٠٠ سەرۆکی *[[یەکێتی نێودەوڵەتی جوگرافیا]]* بووە، ھەروەھا لە ساڵی (٢٠١٢) بوو بە جێگری سەرۆکی ئەکادیمیای ئەورووپا.

## سەرچاوەکان
*ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨
پۆل:زیندووان
پۆل:مردووانی ٢٠١٧
پۆل:دەرچووانی زانکۆی واشنتن