بنکە سەربازییەکانی وڵاتە بێگانەکان لە باشووری کوردستان

**بنکە سەربازییەکانی وڵاتە بێگانەکان لە باشووری کوردستان** بریتین لە ئەو بنکە سەربازییانەی کە لە لایەن ھێزە سەربازییەکانی وڵاتانێک جگە لە حکوومەتی ھەرێمی کوردستان، ھێزە سەربازییەکانی دەوڵەتی ناوەندیی عێراق، و ھەروەھا پارتە کوردییەکان لە ئاخی باشووری کوردستاندا دامەزراوەتەوە.

لە ئێستادا سێ حکوومەتی تورکیا، ئێران و ھەروەھا ئەمریکا بنکەی سەربازییان لە ئاخی باشووری کوردستاندا دامەزراندووەتەوە.

لە ١٢ی ئایاری ٢٠٠٣ نوێنەرانی پەرلەمانی باشووری کوردستان یاسایەکیان پەسەند کرد و حۆکمێکیان تۆمار کرد کە ھێزە سەربازییەکانی تورکیا لە باشووری کوردستان بڕۆن بۆ دەرەوە و بنکە سەربازییەکانیانیش دابخرێنەوە کە ئەمە تا بە ئێستاکە ڕوو نەداوە.

## تورکیا
تورکیا تا بەر لە ھەڵمەتھێنانەوە بۆ شاری کوردنشینی عەفرین لە ڕۆژاوای کوردستان، خاوەنی ١٤ بنکەی سەربازی و ٤ بنکەی زانیاری لە باشووری کوردستان بووە. بەڵام بەدوای داگیرکردنی عەفرین، ھەڵمەتی خۆی لە ئاخی باشووریش زۆرتر کرد و ٧ بنکەیەکی دیکەی لە پارێزگای ھەولێر دامەزراند. ھەمووی ئەم ٢٥ بنکەی تورکیا لە دوو پارێزگای دھۆک و ھەولێردایە. 

بەدر ئەلزیادی پەرلەمانتاری ھاوپەیمانی سائیرون لە پەرلەمانی عێراق لە ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢١ ڕاگەیاند کە ئەرتەشی تورکیا ھەتا ساڵی ٢٠١٩ نزیکەی ١٠ بنکەی سەربازی و ٢٥٠٠ سەربازی لە باشووری کوردستان بووە، بەڵام لە ساڵی ٢٠٢١ ژماری بنکە سەربازییەکانی خۆی گەیاندووەتە بە ٧٠ بنکە و ھێزە چەکدارەکانیشی گەیشتووە بە ١٠ ھەزار کەس. بە وتەی ئەلزیادی ھێزەکانی تورکیا لە قوولایی ٤٠ کیلۆمتر پێشڕەویان لە خاکی باشووری کوردستان کردووە. 

لە دانیشتی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە ڕۆژی ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٢ بۆ بڕیاردانەوە سەبارەت بە ھەڵمەتھێنانی تورکیا بۆ سەر عێراق کە بە ئامادەبوونی ٢٤٢ نوێنەر، وەزیرەکانی بەرگری و دەرەوەی عێراق و ھەروەھا سەرۆکی ئەرتەش و جێگری فەرماندەی ھاوبەشی ئەرتەشی عێراق بەڕێوەچوو، ڕاپۆرتێک لەلایەن وەزارەتی بەرگریی عێراق خوێندرا کە نیشان دەدا تورکیا ١٠٥ بنکەی بچۆک و مەزنی لە ھەرێمی کوردستان ساز کردووە و ٤ ھەزار سەربازی ھێناوەتە نێوی خاکی عێراق و ھەرێمی کوردستان و لەم بنکەیانە جێگر کردووە. لە ٢ی ئابی ٢٠٢٢ ڕاگەیاندرا ئەرتەشی تورکیا بنکەیەکی دیکە لە گوندی سێگرێی لە سنووری قەزای ئامێدی ساز کردووە و خەریکی گواستنەوەی کەرەستە و چەکی قورسی سەربازی بەو بنکەیەیە.

لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ باقر زوبێدی وەزیری بەرگریی پێشووی عێراق ڕایگەیاند تورکیا بنکەیەکی سەربازیی نوێی لە سنووری پارێزگای دھۆک لە نێو خاکی ھەرێمی کوردستاندا دامەزراندووەتەوە.

لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢٤ ماڵپەڕی «ئەلعەرەبی ئەلجەدید» بە پشتبەستن بە لێدوانێکی بەرپرسێکی کورد لە پارێزگای دھۆک ڕایگەیاند سوپای تورکیا چەند ڕۆژێکی پێشتر دەستیکردووە بە دروستکردنی بنکەیەکی سەربازیی نوێ لەسەر لوتکەی چیای کیستە لە شاری ئامێدی سەر بە پارێزگای دۆھوک و ھەروەھا گوتی ئەم سەربازگەیە کە دەسەڵاتی بەسەر ٥٠ گوندی ناوچەی کانی ماسی، بامەرنی و باتوفادا ھەیە، دەبێتە چوارەم بنکەیەک کە تورکیە لە سەرەتای ساڵی ڕابردووەوە لەو ناوچەکەدا درۆستی کردووە.

لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ عەدنان کەنانی شارەزای ئەمنیی عێراقی ڕایگەیاند تورکیا ٣٠ بنکە و کەمپی سەربازیی لە خاکی باشووری کوردستان و عێراق ھەیە و خەڵکی سڤیلی ھەرێمی کوردستانی دەکاتە ئامانجی خۆی.

لە ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٥دا ھەواڵنێریی بی بی سی لە ڕاپۆرتێکدا ڕایگەیاند تورکیا ھەر بە تەنیا لە گوندی سەرگەلە کە ١٦ کیلۆمەتری سنووری باشووری و باکووری کوردستاندا داکەوتووە لانیکەم ٧ بنکەی سەربازیی ساز کردووەتەوە و ئیزنی ژیان و کار و وەرزێریش بە خەڵکی گوندەکە نادات. ھەروەھا لە گوندی کانیماسی بنکەیەکی زۆر گەورە بە دیوارە کۆنکریتییەکان و تاوەرە چاودێرییەکان ساز کردووە و ناھێلێت خەڵکی گوندەکە لەوێدا بژێن. بە وتەی ھەواڵنێریی بی بی سی تورکیا لانیکەم ١٣٦ بنکەی سەربازی و ٦٦٠ کیلۆمەتر ڕی ساز کردووە کە زۆربەی لە ٢٠١٨ بەدوا ساز کراوە و ھەتا کاتی بڵاوبوونەوەی ڕاپۆرتەکە زۆرتر لە ٢ ھەزار کیلۆمەتری چوارەکی لە خاکی باشووری کوردستانی داگیر کردووەتەوە.

پێڕستی ئەو بنکەکان کە تا بە ئێستاکە ئاشکرا بووە بریتییە لە:

### بنکە زانیارییەکان
# بنکەی پاراستن و زانیاریی تورکیا لە ئامێدی، پارێزگای دھۆک
# بنکەی پاراستن و زانیاریی تورکیا لە ناوچەی باتۆفە، زاخۆ، پارێزگای دھۆک
# بنکەی پاراستن و زانیاریی تورکیا لە ناوی شاری دھۆک

### بنکە سەربازییەکان
# بنکەی سەربازیی ئەرتەشی تورکیا لە شیلادزێ، پارێزگای دھۆک
# بنکەی سەربازیی ئەرتەشی تورکیا لە شیرتی
# بنکەی سەربازیی ئەرتەشی تورکیا لە زاخۆ
# بنکەی سەربازیی ئەرتەشی تورکیا لە کانیماسی
# بنکەی سەربازیی ئەرتەشی تورکیا لە بامێرنی
# بنکەی سەربازیی ئەرتەشی تورکیا لە باتۆفە
# بنکەی سەربازیی ئەرتەشی تورکیا لە ناوچەی کوێکی
# بنکەی سەربازیی ئەرتەشی تورکیا لە ناوچەی سینکی
# بنکەی سەربازیی ئەرتەشی تورکیا لە کۆمری
# بنکەی سەربازیی ئەرتەشی تورکیا لە کۆکەی سپی
# بنکەی سەربازیی ئەرتەشی تورکیا لە داری دەواتی
# بنکەی سەربازیی ئەرتەشی تورکیا لە سەرزێڕی
# بنکەی ھێزی ئاسمانیی ئەرتەشی تورکیا لە بامێرنی
# دوو بنکەی سەربازیی ئەرتەشی تورکیا لە زیلخام
# بنکەی سەربازی بیلیچیان
# بنکەی سەربازیی ئەرتەشی تورکیا لە سنووری دھۆک
# حەوت بنکە سەربازیی ئەرتەشی تورکیا لە سەرگەلە

## ئەمریکا
ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا خاوەنی ١٢ بنکەی سەربازی لە وڵاتی عێراقە کە ٢ دانەی لە ئاخی باشووری کوردستاندا داکەوتووە. ئەمریکا ھەروەھا بنکەیەکی سەربازیی لە ناوچەی کەرکووکدا ھەیە.

# بنکەی ھەوایی ئەمریکا لە ھەولێر

## ئێران
لە ٢ی شوباتی ٢٠٢٠ ماڵپەڕی زەمەن پرێس ڕایگەیاند سپای پاسدارانی ئێران بنکەیەکی سەربازیی لە ھەرێمی کوردستان کردووەتەوە. زەمەن پرێس نووسیوە کیوومەرس حەیدەری فەرماندەی ھێزی زەمینیی سوپای کۆماری ئیسلامیی ئێران لە لێدوانێکدا ئەو ھەواڵەی ئاشکرا کردووە کە سوپای پاسداران لە قووڵاییی ٤٠ کیلۆمەتری ھەرێمی کوردستاندا بنکەیەکی سەربازیی کردووەتەوە، بەڵام ئاماژەیەک بە شوێنی بنکەکە نەکردووە. زەمەن پرێس ھەروەھا ئاماژە بەوە کردووە کە دانیشتوانی چەندین گوندی سەر سنوورەکانی ھەرێمی کوردستان پێیان وابووە کە ئێران لە سنوورەکانی لەگەڵ کوردستان چەندین بنکەی سەربازیی کردووەتەوە.

لە حوزەیرانی ٢٠١٦ ڕۆژنامەی ئەلشەق ئەلئەوسەت سەر بە عەرەبستانی سعوودی ڕایگەیاند ئێران خەریکە لە ناوچەی سەید سادق لە ھەرێمی کوردستان بنکەیەکی سەربازی ساز دەکات. بەڵام نازم دەباغ نوێنەری ھەرێمی کوردستان لە تاران ئەو ھەواڵەی ڕەت کردەوە.

لە ئازاری ٢٠٢٥ ئەندامێکی تیمی باشووری کوردستانی ڕێکخراوەی ئەمەریکیی سی پی تی ڕایگەیاند، ئێران ١٥١ بنکە و بارەگای سەربازی نوێی لە ناوچە سنورییەکانی ھەرێمی باشووری کوردستان دروستکردووە، کە سنوورەکانی بەزاندووە و بە قوڵایی ٥ بۆ ١٠ کیلۆمەتر سنورەکانی ئێرانی فراوانکردووە و ھاتووەتە نێو خاکی باشووری کوردستانەوە.

لە ئێستادا باردۆخی بنکە سەربازیەکانی ئێران لە ھەرێمی کوردستاندا نادیارە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەرتەشی تورکیا
پۆل:سەربازیێتیی تورکیا
پۆل:سیاسەتی عێراق
پۆل:تیرۆریزم لە عێراق