کێری واشنتن

**کێری ماریسا واشنتۆن** (؛ لەدایکبووی ٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٧) ئەکتەری ئەمریکییە. ئەو ناسنامەیەکی بەرفراوانی گشتی بەدەستھێنا بەھۆی ڕۆڵگێڕانی وەک شارەزای بەڕێوەبردنی قەیرانەکان وەکو ئۆلیڤیا پۆپ لە زنجیرە درامای کەناڵی ئەی بی سی *ئابڕووچوون* (٢٠١٢-٢٠١٨).

## ژیانی سەرەتایی و خوێندن
واشنتۆن لە شاری برۆنکس لە شاری نیویۆرک لەدایک بووە و کچی ڤالێری پرۆفیسۆر و ڕاوێژکاری پەروەردەیە، و ئیرل واشنتۆن فرۆشیاری خانووبەرەیە. خێزانی باوکی بە ڕەچەڵەک ئەمریکی ئەفریقایین، لە کارۆلینای باشوورەوە ڕوویان لە برۆکلن کردووە. خێزانی دایکی خەڵکی مانھاتن و واشنتۆن ڕایگەیاندووە کە دایکی لە "ڕەگەزێکی تێکەڵاو و خەڵکی جامایکایە، بۆیە بەشێکی ئینگلیزییە و سکۆتلەندی و ڕەسەنی ئەمریکییە، بەڵام ھەروەھا لە ڕەچەڵەکی ئەفریقاییە کۆیلەکراوەکانی کاریبیەوە ھاتووە". لە ڕێگەی دایکیەوە ئامۆزای کۆڵین پاول وەزیری پێشووی دەرەوەی ئەمریکابووە.  لە ڕێگەی بەخشەری سپێرمەوە دووگیان بووە.

واشنتۆن لەگەڵ تادا نمایشی کرد! گروپی ھەرزەکارانی شانۆی لاوان و لە ساڵانی پێش ھەرزەکارییەوە لە قوتابخانەی سپێنس لە مانھاتن خوێندوویەتی تا دەرچووی خوێندنی ئامادەیی لە ساڵی ١٩٩٤. لە تەمەنی ١٣ ساڵیدا بردراوە بۆ ئەوەی سەیری قسەکانی نێڵسۆن ماندێلا بکات لە یاریگای یانکی لەگەڵ ئازادکردنی لە زیندان. لە زانکۆی جۆرج واشنتۆن خوێندوویەتی، لە ساڵی ١٩٩٨ لەلایەن فی بێتا کاپای دەرچووە لە دوو بەشی پسپۆڕی لە ئەنترۆپۆلۆژی و کۆمەڵناسی. ھەروەھا لە ستۆدیۆی مایکل ھاوارد لە شاری نیویۆرک خوێندوویەتی.

لە نیسانی ٢٠١٦، واشنتۆن پشتڕاستی کردەوە کە، لە ساڵانی نەوەدەکاندا لە نیویۆرک، لە جێنیفر لۆپێزەوە فێری سەما بووە. لەکاتی دەرکەوتنی لە بەرنامەی *بەرنامەی ئەمشەو کە جیمی فالۆن ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕێت*، لە گەڕەکی برۆنکس، ئەو نمونەی ئێمە بوو وە مامۆستایەکی جێگرەوەی سەرسوڕھێنەری ھەبوو بە ناوی جێنیفر، کە ھەندێک جار وانەی سەمای دەوتەوە. لە ساڵی ٢٠٢٣ واشنتۆن ئاشکرای کرد کە منداڵێکی لەباربردووە کاتێک تەمەنی لە کۆتایی بیستەکاندا بووە.

## پیشە

### ١٩٩٤-٢٠٠٩: سەرەتا و پێشکەوتن

واشنتۆن کارتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشەی (SAG) وەرگرت وەک مەرجێک بۆ ڕیکلامێک کە ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. واشنتۆن یەکەمجار لە فیلمی تەلەفزیۆنی کەناڵی ئەی بی سی *کەوتنی جادوو* (١٩٩٤) دەرکەوت. لە کاستی زنجیرە پەروەردەیی ستاندارد لادانەکان کە لە ساڵی ١٩٩٦دا بە شێوەی کۆمیدی سکێچی کەناڵی PBS بوو، لە کورتە فیلمی "3D" لە فیلمی  *گۆرانیی ئێمەدا* لە ساڵی ٢٠٠٠ بەشداری کرد، دواتر لە چەندین فیلمدا دەرکەوت، لەوانە *ئەنجامدانی کۆتا سەما* (٢٠٠١) و *پەڵەی مرۆڤ* (٢٠٠٣). لە ساڵی ٢٠٠٢ ڕۆڵی خۆشەویستی کریس ڕۆکی لە فیلمی سیخوڕی *کۆمپانیای بێکەڵک* بینی، فیلمێک کە نوێنەرایەتی خاڵی وەرچەرخانێکی دەکرد بۆی، بەو پێیەی ئەوە یەکەمجار بوو لە ژیانی ھونەریدا ساڵانە پارەی پێویست بەدەستبھێنێت بۆ ئەوەی شایستەی بیمەی تەندروستی بێت لە ژێر کەرتی SAG.

لە ساڵی ٢٠٠٤ ڕۆڵی سەرەکی مێینەی بینی لە فیلمی *ڕقی لێمە* لە دەرھێنانی سپایک لی، ھەروەھا پێداچوونەوەی بەھێزی بۆ کرا بەھۆی ڕۆڵەکەیەوە. لە دوای ساڵی ٢٠٠٤ بەشداری لە فیلمەکانی *خاتوون و بەڕێز سمیس* (٢٠٠٥)، *پیاوی بچووک* (٢٠٠٦)، *پێموایە ھاوسەرەکەمم خۆشدەوێت* (٢٠٠٧) ڕۆڵی بینییوە. و لە ئەلبوومی گۆرانی دۆزینەوەی ھەمیشەی، و *کۆتا پاشای سکۆتلاندا* (٢٠٠٦)

### ٢٠١٠-٢٠١٨: ئابڕووچوون و ستایشی ڕەخنەگران
لە فیلمی *جانگۆی ئازادکراو* (٢٠١٢)ی دەرهێنەر کوینتین تارانتینۆ ڕۆڵی گێڕاوە، کە ڕەخنەگران ستایشی بەرفراوانی لێکرا. لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٢ لەگەڵ ١٧٥ کەسی دیکە بانگھێشت کرابوو بۆ پەیوەندیکردن بە ئەکادیمیای ھونەر و زانستە سینەماییەکان.

بەھۆی کارەکانی لە وەرزی دووەمی زنجیرەی ئابڕووچوون، واشنتۆن پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی ئیمی لە ٦٥ەمین خەڵاتی ئیمی پرایم تایم، و ٦٦ھەمین خەڵاتی پرایم تایم ئیمی، بووە یەکەم ژنە ئەفریقایی-ئەمریکی کە پاڵێوراو بێت لە بەشی ئەکتەری سەرەکی سەرکەوتوو لە زنجیرە درامایەکدا لە ١٨ ساڵیدا، ھەروەھا پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە بۆ ئەدای نایاب لەلایەن ئەکتەری ژنەوە لە زنجیرە درامایەکدا ھەروەھا خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین ئەکتەر لە زنجیرە درامایەکی تەلەفزیۆنیدا. ڕۆژنامەی بۆستن گڵۆب لە ساڵی ٢٠١٥دا سکانداڵی پلەی دەیەمی لە لیستی "دە بەرنامە تەلەفزیۆنییە سیاسییە سەرەکییەکانی"دا دانا.

لە ساڵی ٢٠١٣ واشنتۆن پلەی دووەمی لە گۆڤاری "پیپڵ"ی ١٠٠ جوانترین کەسدا بەدەستھێنا، و لەلایەن گۆڤاری گلامۆرەوە وەک ژنی ساڵ دەستنیشانکرا. لە ھەمان ساڵدا لە لیستی ساڵانەی گۆڤاری فۆربێسدا پلەی ٢٠ی بەدەستھێنا کە زۆرترین مووچەی ئەکتەرە لە تەلەفزیۆنەکاندا ھەیە و وەک ڕووخساری نوێی چاودێری پێستی نیوترۆجینا ڕاگەیەندرا. واشنتۆن لە ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ میوانداری بەرنامەی شەوی شەمە بوو، کە لە سکێچێکی سارددا وەک میشێل ئۆباما و ئۆپرا وینفری خۆی نیشان دا کە تەنز لە ڕەخنەکانی شەوی شەمە لایڤ بوو کە ساڵانێکی زۆرە ھیچ ئەندامێکی ژنە ڕەشپێستیان بەو شێوەیە نەبینییوە.

لە ساڵی ٢٠١٧ واشنتۆن دەنگی ڕۆڵێکی لە فیلمی سەیارەکان ٣ دا ھەبوو.

لە ساڵی ٢٠١٨ واشنتۆن یەکەم دەرھێنانی لە فیلمی *ئابڕووچوون* ئەنجامدا و دەرھێنانی ئەڵقەی دەیەمی وەرزی حەوتەمی کرد. ھەروەھا وەک ئۆلیڤیا پۆپ لە دوو ئەڵقەی درامای *چۆن لە بکوژ دووربکەویتەوە* دەرکەوت، وەک بەشێک لە کرۆس ئۆڤەرێک لەگەڵ *ئابڕووچوون*. *ئابڕووچوون* دوای حەوت وەرز لە مانگی نیسانی ٢٠١٨ کۆتایی ھات، ھەمان ساڵ واشنتۆن ڕۆڵی سەرەکی لە شانۆنامەی کوڕی ئەمریکی بۆ برادۆی بینی کە لەلایەن کریستوفر دیمۆس-براونەوە نووسرا، دوای ئەوەی دوو دایک و باوک لە نیوەی شەودا گەیشتنە بنکەیەکی پۆلیس و بەدوای وەڵامدا دەگەڕان.

### ٢٠١٩–ئێستا: سەرکەوتن و ستایشی بەردەوام
لە ساڵی ٢٠١٩ واشنتۆن دەرھێنەری ئەڵقەی حەوتەمی وەرزی دووەمی بەرنامەی SMILF ی شۆتایم بەژداری کرد. پاشان بەژداری کرد لە بەرنامەی ڕاستەوخۆی لەبەردەم بینەرانی ستۆدیۆیەکدا لە کەناڵی ئەی بی سی ئەنجامدا، لە درامای جێفەرسۆن، ڕۆڵی ھێلین ویلیس گێڕا. ھەر لەو ساڵەدا ڕۆڵی خۆی لە فیلمی کوڕی ئەمریکی بینیەوە کە بەرهەمی تایبەتی نێتفلێکس بوو. فیلمەکە لە ١٢ی ئەیلولی ٢٠١٩ لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی تۆرۆنتۆ بۆ یەکەمجار نمایشکرا و لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ نمایشکرا.

لە ٢٠٢٠ واشنتۆن وەک بەرھەمھێنەری جێبەجێکاری فیلمی *شەڕ* کاری کردووە، کە فیلمێکی دیکۆمێنتارییە و باس لە شەڕی یاسایی پارێزەرانی ACLU لە سەردەمی ئیدارەی ترەمپدا دەکات، کە بۆ یەکەمجار لە فێستیڤاڵی فیلمی سەندەنس لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ نمایشکرا. وەک بەرھەمھێنەرێکی جێبەجێکار کاری کردووە و شانبەشانی ڕیس ویزەرسپوون ڕۆڵی سەرەکی گێڕاوە لە کورتە زنجیرەی ھولو *ئاگرێکی بچووک لەھەمووشوێنێک* کە وەرگێڕانی ڕۆمانی سێلێست نگ بووە لە ساڵی ٢٠١٧ بە ھەمان ناو. واشنتۆن دەرھێنەری ئەڵقەی نۆیەمی وەرزی چوارەمی زنجیرە کۆمیدییەکەی ئێچ بی ئۆ *دوودڵ* بوو.

لە مانگی ئەیلولی ٢٠٢٠ خەڵاتی پرایم تایم ئیمی بۆ تایبەتمەندی جۆراوجۆری نایاب (لایڤ) وەک بەرھەمھێنەری تایبەتی تەلەفزیۆنی *ڕاستەوخۆ لەبەردەم بینەرانی ستۆدیۆیەکدا* بەدەستھێنا. لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ واشنتۆن ڕۆڵی خاتوو گرین ڕۆڵی سەرەکی بینی لە فیلمی *پڕۆم* کە لە دەرھێنانی ڕایان مێرفی بۆ نێتفلێکس بوو.

لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە واشنتۆن ڕۆڵی مامۆستای پۆلی چوارەم خاتوو پیتۆن لە فیلمی *سایمۆنس* دەگێڕێت. ڕۆڵی پرۆفیسۆر کلاریسا دۆڤی لە فیلمی قوتابخانەی *چاکە و خراپەکاری* سۆمان چاینانیدا دەگێڕێت.

### پڕۆژەکانی داھاتوو
لە تشرینی دووەمی ٢٠١٨، واشنتۆن وابەستەی ڕۆڵگێڕان بوو، و بەرھەمھێنانی جێبەجێکار بوو لە فیلمی *٢٤/٧* لە دەرھێنانی ئیڤا لۆنگۆریا بۆ یونێڤێرساڵ پیکچەرز. لە فیلمی ئەکشنی *ھێزی سێبەر* لە دەرھێنانی جۆ کارناھان بۆ کۆمپانیای *لیۆنس گەیت* ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕێت و بەرھەمی دەھێنێت.

لە مانگی ئابی ٢٠٢١ واشنتۆن پلانی دانابوو بۆ بەرھەمھێنان و ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی وەرگێڕدراو لە *بیرەوەرییەکانی دایان کاردوێڵ* بۆ نێتفلێکس.**

## ژیانی تایبەتی
واشنتۆن لە ئۆکتۆبەری ٢٠٠٤ تا ئازاری ٢٠٠٧ دەستگیرانی ئەکتەری ناوداری ئەمریکی دەیڤید مۆسکۆ بوو.

واشنتۆن لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٣ لە شاری ھایلی لە ویلایەتی ئایداھۆ، لەگەڵ یاریزانی یانەی ئێن ئێف ئێڵ ننامدی ئاسۆمۆغا ھاوسەرگیری کرد. کچێک و کوڕێکیان ھەیە.

لە ١٩ی ئایاری ٢٠١٣، وتاردەری دەستپێکردنی خوێندن بوو بۆ زانکۆی ئەلما مەتەرەکەی، زانکۆی جۆرج واشنتۆن. پێش ئەوەی وتاری دەستپێکردنی خوێندنەکەی بدات، دکتۆرای شانازانەی لە ھونەرە جوانەکاندا پێبەخشرا.

### چالاکی
لە ساڵی ٢٠٠٧ واشنتۆن و کەسایەتییە ناودارەکانی دیکە بەشداریان کرد بۆ ڕۆژی نیشتمانی جینزەکانی لی لە ساڵی ٢٠٠٧، پشتگیریان لە بەرنامەکانی شێرپەنجەی ژنان لە دامەزراوەی پیشەسازی کات بەسەربردن کرد. لە مانگی ئەیلولی ساڵی ٢٠١٢ واشنتۆن لە کۆنفرانسی نیشتمانی دیموکراتەکاندا قسەی لەسەر بەرژەوەندی دووبارە ھەڵبژاردنەوەی باراک ئۆباما کرد، وتارەکەی لەسەر چارەسەرکردنی بێباکی دەنگدەران بوو. ھەروەھا واشنتۆن ناوبانگەکەی بەکارھێناوە بۆ پشتگیریکردن لە ھەڵمەتەکانی تۆمارکردنی دەنگدەران و لەم دواییانەشدا ھانی فۆڵۆوەرەکانی لە تویتەر داوە، دڵنیابن لەوەی کە ناسنامەی گونجاویان ھەیە کە پێویستە بۆ دەنگدان بە پەیوەندیکردن بە VoteRiders کە ڕێکخراوێکی پەروەردەیی ناسنامەی دەنگدەرانە.

ھەروەھا واشنتۆن لایەنگری مافەکانی ئێڵ جی بی تییە. لە مانگی ئابی ٢٠١٣دا وەک سەرۆکی شانازانەی خەڵاتی ڕێزگرتنی GLSEN دەستنیشانکرا؛ و خەڵاتی GLAAD Vanguard لە ٢١ی ئازاری ٢٠١٥ وەرگرت. لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٦دا، کەمپەینی مافی مرۆڤ ڤیدیۆیەکی بڵاوکردەوە وەک ڕێزێک بۆ قوربانیانی تەقەکردنەکەی یانە شەوانەکەی ئۆرلاندۆ؛ لە ڤیدیۆکەدا واشنتۆن و کەسانی دیکە چیرۆکی ئەو کەسانەیان گێڕاوەتەوە کە لەوێ کوژراون.

واشنتۆن سێیەم شەوی کۆنفرانسی نیشتمانی دیموکراتەکانی ساڵی ٢٠٢٠ی بەڕێوەبرد.

بۆ ھەڵبژاردنی پارێزگاری جۆرجیا لە ساڵی ٢٠٢٢، واشنتۆن پشتگیری لە ستایسی ئەبرامز کاندیدی دیموکراتەکان کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:زیندووان
پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا
پۆل:ژنە ئەمریکییە بەرھەمھێنەرەکانی فیلم
پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم