ناسر کاتوزیان

ئەمیرنەسر کاتوزیان (٢ی ئایاری ١٣١٠–١١ی شەھریڤەر ١٣٩٣) یاساناس بووە، مامۆستای لە قوتابخانەی یاسای زانکۆی تاران، پارێزەری دامەزرێنەری کۆمەڵەی پارێزەران و دادوەری پێشوو بووە. بە باوکی یاسای ئێران دادەنرێت زۆربەی کتێبەکانی سەرچاوەی سەرەکی خولی یاسای مەدەنین بۆ خوێندکارانی یاسا. محەممەد خاتەمی، سەرۆکی ئەوکاتەی ئێران، لە ١٤ی بەفرانباری ساڵی ١٣٩٦دا، میدالیای پلە یەک لە بواری فەرھەنگ و ھونەری پێبەخشی.

## لەدایکبوون و پەروەردە
ئەمیرنەسر کاتوزیان لە ساڵی ١٣١٠ لە تاران لەدایک بووە. باوکی ئەبولفازل کاتوزیان و مامی پارێزەر و فەقێ بوون. ھەمیشە باسی دایکی دەکرد وەک یەکەم مامۆستا و ڕاھێنەری. کاتوزیان خوێندنی سەرەتایی لە قوتابخانەی ئیقباڵی سەرەتایی و ناوەندی لە ئامادەیی ئێلمیە تەواو کردووە. پاشان چووە زانکۆی تاران و یاسای خوێندووە.

لە ساڵی ١٣٣١ کاتوزیان بەرگری لە تێزەکەی کرد بە ناوی «گرێبەستی گەرەنتی» و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی بە نمرەی زۆر باش تەواو کرد. محەممەد سەنگالجی، مامۆستای زانکۆی تاران و یەکێک لە مامۆستاکانی لە پشتی دیزەرتەیشنەکەیدا پشتڕاستی کردەوە کە گەیشتووەتە ئاستێکی ئیجتیھاد. کاتوزیان لە ساڵی ١٣٣٩ بە بەرگریکردن لە تێزی دکتۆراکەی لەژێر ناوی «ئیرادە لە یاسای مەدەنی ئێران» و تیۆرە داھێنەرەکەی لەژێر ناوی «کەسایەتی یاسایی ئیستات» بڕوانامەی دکتۆرای لە یاسادا بەدەستھێنا. یەکەمین خوێندکاری ئێرانی بوو کە بڕوانامەی دکتۆرای یاسایی لە ئێران وەرگرت. مەحموود شەھابی خوراسانی یەکێک بوو لە پرۆفیسۆرە گرنگەکانی لە بواری یاسادا.

## چالاکی زانستی
ساڵی ١٣٥١ بوو بە پرۆفیسۆری تەواو لە زانکۆی تاران بە پلەی پرۆفیسۆری تەواو. ساڵی ١٣٥٨ بوو بە سەرۆکی فاکەڵتی یاسا و زانستە سیاسییەکانی زانکۆی تاران. ئاوەدانکردنەوە و بڵاوکردنەوەی گۆڤاری فاکەڵتی، پێداچوونەوە بە پرۆگرامی فاکەڵتی، ھاوسەنگی لەگەڵ پێشھاتە کۆمەڵایەتییەکان و ڕەخنەگرتن لە پڕۆژە یاسای تۆڵەسەندنەوە لە ئەرکە سەرەکییەکانی بوو لەم ماوەیەدا. لە سەردەمی شۆڕشی فەرھەنگی و داخستنی زانکۆی تاران دەستی لە سەرۆکایەتی فاکەڵتیی یاسا کێشایەوە. لەگەڵ شۆڕشی فەرھەنگی، بۆ ماوەی ١١ ساڵ لە زانکۆی تاران دوورخرایەوە تا جارێکی دیکە بانگھێشت کرایەوە بۆ کارکردن.

٥٧ کتێبی نووسیوە کە زۆربەیان کتێبی خوێندنی ئەکادیمیین.

کاتوزیان یاسای بە کۆگای مێژوویی ئەخلاق و دادپەروەری بە جەوھەری یاسا دەزانی. ئەو پێی وابوو «یاسا بەبێ ڕەچاوکردنی دادپەروەری ھیچ شەرەفێکی نییە و دادپەروەری بەرزترین بەھایە». پارێزەری بە خزمەتکار و گوێڕایەڵی یاسادانەر نەدەزانی و جەختی لەوە دەکردەوە کە «ئێمە لەبەردەم دادپەروەریدا ئەژنۆ دەدەین نەک لەبەردەم دەسەڵاتدا».

## چالاکی سیاسی
کاتوزیان لە نووسین و دەستکاریکردنی ڕەشنووسی سەرەتایی دەستووری کۆماری ئیسلامی ئێراندا بەشداری کردووە.

یەکێک بوو لە چالاکانی ناو گرووپی بزووتنەوەکە و ھاوەڵانی عەلی ئەسغەر حاج سیدجاوادی و خوشکەکەی کیان کاتوزیان ھاوسەری عەلی ئەسغەر حاج سیدجاوادی بەرپرسی بڵاوکراوەی بزووتنەوەکە بووە.

بە گشتی یەکێکە لە داکۆکیکارانی سیستمی کۆماری ئیسلامی و مۆدێلەکەی لە ڕیساڵی «پێشخستنی کۆماری ئیسلامی» دا پشتڕاست دەکاتەوە. لە لیستی ئەو کاندیدانەی کە لەلایەن بەرەی نەتەوەیی ئێران، بزووتنەوەی ئازادی، سازمانی موجاھدینی گەل، جەما و بزووتنەوەی موسڵمانی خەباتکارەوە پشتیوانیان لێکرابوو، لە ھەڵبژاردنەکانی مەجلیسی شارەزایانی دەستووری ساڵی ١٣٥٨دا بوو.

## نیشانە و ڕێزلێنان
خەڵاتی کتێبی ساڵ لە کۆماری ئیسلامی ئێران دووجار بەخشرایە ناسر کاتووزیان بەھۆی کتێبی «گرێبەستە تایبەتەکان» (بەرگی چوارەم) و «تیۆری گشتیی ئەرکەکان».
* نیشانەی ڕۆشنبیری پلەی دووەم، بەبۆنەی بەدەستھێنانی پلەی یەکەم لە تاقیکردنەوەکانی کۆتایی بواری ئەدەبی ساڵی شەشەمی ئامادەیی، ساڵی ١٣٢٨
* نیشانەی پلەی یەکەمی فەرھەنگ، بەبۆنەی بەدەستھێنانی پلەی یەکەمی بواری یاسای دادوەری، فاکەڵتی یاسا، زانکۆی تاران، ساڵی ١٣٣٢
* نیشانەی توێژینەوەی پلەی یەکەم، وەک توێژەرێکی نایابی زانکۆی تاران، ٢٠٠٢
* نیشانەی پلەی یەکەمی زانست و ڕۆشنبیری و ھونەر، بە بۆنەی کۆی گشتی توێژینەوە و خزمەتگوزارییە زانستییەکان، ٢٠١٣

کاتوزیان، لە شوباتی ٢٠٠٣، نیشانەی پلەی یەکەمی زانست و کولتوور و ھونەری لە محەممەد خاتەمی وەرگرت.

## کۆچی دوایی
ئەمیرنەسر کاتوزیان بەرەبەیانی ڕۆژی سێشەممە ١١ی ئەیلوولی ١٣٩٣ لە تەمەنی ٨٣ ساڵیدا لە تاران کۆچی دوایی کرد و لە پڵۆتی نەماڤاران بێھەشت زەھرا (٢٥٥)، ڕیزی ٣١، ژمارە ٣ بە خاک سپێردرا.

## کاردەکات
### ھەندێک کتێب
* پێشەکی بۆ زانستی یاسا، (تا ئێستا زیاتر لە ١٢٠ جار لە ساڵی ١٣٤٧ بەدواوە چاپکراوەتەوە)، دوا بڵاوکەرەوەی بڵاوکراوەکانی گەنج دانش، (١٣٩٦ بەدواوە).
* یاسای مەدەنی لە نەزمی یاسایی ئێستادا، (تا ئێستا ٦٠ جار چاپکراوەتەوە) دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی میزان، ١٣٩٩.
* یاسای گشتی، تیۆری گشتی. کۆمپانیای بڵاوکردنەوە، (١٣٧٩ بەدواوە).
* فەلسەفەی یاسا (٣ بەرگ)، بڵاوکراوەکانی گەنج دانش، (١٣٧٧ بەدواوە).
* ڕێسای گشتی گرێبەستەکان (٥ بەرگ)، بڵاوکراوەکانی گەنج دانش، (١٣٧٢ بەدواوە).
* گرێبەستەکانی مۆین (٤ بەرگ)، بڵاوکراوەکانی گەنج دانش، (١٣٦٤ بەدواوە).
* تیۆری گشتی پابەندبوونەکان، بڵاوکراوەی میزان.
* شێوازی ئەزموونی توێژینەوەی یاسا. کۆمپانیای بڵاوکردنەوە
* یاسای خێزان (٢ بەرگ)، بڵاوکراوەکانی گەنج دانش، ٢٠١٧.
* پراکتیزە یاسایییەکان، خولی ناساندنی مافە مەدەنییەکان. بڵاوکراوەکانی گەنج دانش، ١٣٩٦.
* ڕیتم، تیۆری گشتی - ڕیتمی مۆین، بڵاوکراوەی میزان.
* پابەندبوونەکانی دەرەوەی گرێبەست، گەرەنتی ناچاری، (٢ بەرگ)، بڵاوکراوەکانی گەنج دانش، ١٣٧٨.
* پابەندبوونەکانی دەرەوەی گرێبەستەکە، بەرگی سێیەم، بیمەی بەرپرسیارێتی مەدەنی، چاپی سێیەم، ھاوڕێی موحسین ئیزانلۆ، ١٣٩٧.
* گەشەپێدانە یاسایییە تایبەتەکان، بڵاوکراوەکانی گەنج دانیش، ١٣٩٧.
* بەرپرسیارێتی بەھۆی ڕووداوی ھاتوچۆ، چاپخانەی زانکۆی تاران.
* موڵک و خاوەندارێتی، چاپکراوی میزان
* وەسیەتنامە لە مافە مەدەنییەکانی ئێران، بڵاوکراوەکانی گەنج دانش، ١٣٩٧.
* ئێرت، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی دادگستار، ١٣٧٦.
* مافە ئینتقالییەکان، لەلایەن دادوەرەوە بڵاوکراوەتەوە، ١٣٧٥.
* پاساو و ڕەخنە لە ڕێکاری دادوەری، بڵاوکراوەی دۆدگستار، ١٣٧٧.
* پێداچوونەوە بە فیقھی، بڵاوکراوەی جەنگاڵ، ٢٠١١.
* دادپەروەری دادوەری، ھەڵبژاردنی بۆچوونەکانی ناسر کاتۆزیان، بڵاوکردنەوەی دادوەر، ١٣٧٨.
* بەڵگە و ھۆکاری بەڵگە (بەرگی یەکەم)، بڵاوکراوەی میزان، ١٣٦٢؛ (بەرگی دووەم) ٢٠١٣.
* بڕگەیەک لەسەر شۆڕشی ئێران، کۆمەڵە بابەتێک، کەسی، ١٩٩٨.
* وانەکان لە گرێبەستەکانی موین (٢ بەرگ)، بڵاوکراوەکانی گەنج دانش، ٢٠٠١.
* یاسای خێزان، خولی ناساندن، تاکە بەرگ. بڵاوکراوەی دادوەر، بڵاوکراوەی میزان، ساڵی ١٣٨٠.
* ڕەوایەتی بابەتەکە حوکم دراوە. بڵاوکراوەی میزان.
* ڕووداوە یاسایییەکان، بڵاوکراوەکانی گەنج دانش، ١٣٩٦.
* ئازادی بیر و ڕادەربڕین (بەرنامەی گەشەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان) بڵاوکراوەکانی قوتابخانەی یاسای زانکۆی تاران.
* بەرپرسیارێتی بەھۆی کەموکوڕی بەرھەمھێنان، زانکۆی تاران، ٢٠١٢.
* شەفاعە، وەسیەت و میرات، خولی ئامادەکاری مافە مەدەنییەکان، چاپخانەی دادوەر.
* بنەماکانی یاسای گشتی. بڵاوکراوەی میزان
* زیاتر لە وشەکان دەربڕین، بڵاوکراوەکانی گەنج دانش، ١٣٩٧.
* ھەنگاوێک بەرەو دادپەروەری، سێ بەرگ، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی میزان.
* گفتوگۆی ڕۆژنامەوانی. کۆمپانیای بڵاوکردنەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ٢٠١٤
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧