ئاوکیگاھارا

**ئاوکیگاھارا** ()، ناسراو بە **دەریای دارەکان** ، دارستانێکە لە باکووری ڕۆژاوای چیای فوجی لە دوورگەی ھۆنشوو لە ژاپۆن. دارستانەکە لەسەر ٣٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە و ١٢ میل چوارگۆشە لە لاڤا ھاردند کە بەھۆی دوایین تەقینەوەی گەورەی چیای فوجی لە ساڵی ٨٦٤ی زایینیدا دانرابوو. لێواری ڕۆژاوای ئاوکیگاھارا کە چەندین دەشکەوتی تێدایە کە لە زستاندا پڕ دەبن لە سەھۆڵ، شوێنێکی بەناوبانگە بۆ گەشتیاران و گەشتەکانی قوتابخانە. بەشێک لە ئاوکیگاھارا زۆر چڕن و بەردی لاڤا کونیلەدار دەنگ ھەڵدەمژێت، ئەمەش بەشدارە لە ھەستکردن بە تەنیایی وادەکات ھەندێک لە سەردانکەران بگەڕێننەوە بۆ دارستانەکە.

دارستانەکە ناوبانگێکی مێژوویی ھەیە وەک ماڵی *یوری*: تارمایی مردووەکان لە ئەفسانەی ژاپۆنیدا. لانی کەم لە ساڵانی شەستەکانەوە ئاوکیگاھارا پەیوەندی بە خۆکوشتنەوە ھەبووە، لە کۆتاییدا بە زمانی ئینگلیزی بە نازناوی " **دارستانی خۆکوژی** " ناسرا و ناوبانگێکی زۆری بەدەستھێنا وەک یەکێک لە زۆرترین شوێنەکانی خۆکوژی لە جیھاندا. بەھۆی ئەمەوە تابلۆکانی سەری ھەندێک لە ڕێڕەوەکان داوا لە سەردانکەرانی خۆکوژ دەکەن بیر لە خێزانەکانیان بکەنەوە و پەیوەندی بە کۆمەڵەیەکی خۆپاراستن لە خۆکوژییەوە بکەن.

## جوگرافیا
وێنۆک| ئاوکیگاھارا (چەپ) و دەریاچەی سایکۆ
زەوی دارستانەکە زیاتر لە بەردی گڕکان پێکھاتووە. ڕێڕەوی دیاریکراو دەچنە سەر چەندین شوێنی گەشتیاری وەک دەشکەوتی سەھۆڵی ناروساوا، دەشکەوتی بای فوگاکو و دەشکەوتی دەریاچەی سای بات کە سێ دەشکەوتی لاڤای گەورەترن لە نزیک چیای فوجی، دەشکەوتی سەھۆڵینەکە بە درێژایی ساڵ بەستراوەتەوە.

ئاوکیگاھارا بە درۆ وەک شوێنێک وێنا کراوە کە قیبلە گەشتیاری تێیدا دەڕۆن. دەرزی قیبلە موگناتیسییەکان دەجووڵێن ئەگەر ڕاستەوخۆ لەسەر لاڤاکە دابنرێن، ھاوتەریب دەبن لەگەڵ موگناتیسی سروشتی بەردەکە، کە لە ڕێژەی ئاسن و بەھێزی بەپێی شوێن دەگۆڕێت؛ بەڵام قیبلەیەک ئاسایی ڕەفتار دەکات کاتێک لە بەرزییەکی ئاساییدا ڕابگیرێت. ھێزی بەرگریی زەمینی ژاپۆن لە ساڵی 1956 ەوە خولی پارێزەرانی خۆی ئەنجامداوە لەوانەش ڕاھێنانی کەشتیوانی لە دارستانەکەدا.

## گیا و گیاندار
شیردەرەکان بریتین لە ورچی ڕەشی ئاسیا، مۆلی بچووکی ژاپۆنی، شەمشەمەکوێرە، مشک، ئاسک، ڕێوی، بەراز، دوپشکی کێوی، مینکی ژاپۆنی و کۆترە ژاپۆنییەکان. باڵندەکان بریتین لە مەمەی گەورە، مەمەی ویلۆ، مەمەی کلکی درێژ، کۆترە پەڵەدارە گەورەکان، کۆترە پیگمی، کۆترە دارستانەکان، جەی ئۆراسیا، چاو سپی ژاپۆنی، کۆترە ژاپۆنییەکان، کۆکە سەر قاوەیییەکان، کۆکە سیبیریا، کۆترە کۆترە ھۆدجسۆنەکان، گڕۆسبیکی ژاپۆنی، کۆترە بچووکەکان، کۆترە دەموچاو ڕەشەکان، کۆترە کیسەڵەکانی ڕۆژھەڵاتی و کۆترە باوەکان.

سوسکەکانی زەوی و مێرووەکانی تر ھەن، لەوانەش زۆر جۆری پەپوولە، تەنانەت لە ناوەوەی دارستانەکاندا *ئارگینیس پاڤیا*, *کریسۆزێریفۆس سماراگدینۆس* *,* *سێلاسترینگ سوگیتانی*, *کرتس دەکوتا*, *فاڤۆنیوس جیزۆنسیس*, *نێپتس سافۆ*, *پارانتیکا سیرا* و *پۆلیگۆنیا سی ئەلبووم* دەدۆزرێتەوە.

دارستانەکە جۆرەھا دارە کۆنیفر و دار و درەختی گەڵا پانەکانی تێدایە لەوانە: *Chamaecyparis obtusa*, *Cryptomeria japonica*, *Pinus densiflora*, *Pinus parviflora*, *Tsuga sieboldii*, *Acer distylum*, *Acer micranthum*, *Acer sieboldianum*, *Acer tschonoskii*, *Betula grossa*. *Chengiopanax sciadophylloides* (وەک *Acanthopanax sciadophylloides* aka *Eleutherococcus sciadophylloides*, *Clethra barbinervis*, *Enkianthus* campanulatus, Euonymus *macropterus*, Ilex *pedunculosa*, Ilex *macropoda*, *Pieris japonica*, *Prunus jamasakura*, *Quercus mongolica* var. *crispula*, *ڕۆدۆدێندرۆن* دیلاتاتۆم، *Skimmia japonica* f. *repens* , *Sorbus commixta* (وەک *Sorbus americana* ssp. *japonica*) و *Toxicodendron trichocarpum* (وەک *Rhus trichocarpa*). جۆری باڵادەستی دارەکان کە بەرزییەکەی لە نێوان ١٠٠٠ بۆ ١٨٠٠ مەتردایە بریتییە لە *Tsuga diversifolia* و لە ١٨٠٠ بۆ ٢٢٠٠ مەتر بەرزییەکەی *Abies veitchii ە*.

لە قووڵایی دارستانەکەدا چەندین ڕوەکی گوڵاوی ڕوەکی ھەیە لەوانە *ئەرتێمیسیا پرینسیپس*, *کریسیۆمniponicum* var. *incomptum*, *Corydalis incisa*, *Erigeron annuus*, *Geranium nepalense*, *Kalimeris pinnatifida*, *Maianthemum dilatatum*, *Oplismenus undulatifolius* و *Reynoutria japonica* (syn. *پۆلیگۆنۆم کوسپیداتۆم*). ھەروەھا مایکۆ- *ھیترۆتڕۆفیکی مۆنۆتڕۆپاسترۆم ھیومیلی*، گەدەی جگەر، زۆرێک لە موس و زۆرێک لە ڕەشەباکان ھەن. لێوارەکانی دارستانەکان جۆری زیاتریان ھەیە.

## خۆکوشتن
ھەندێک جار ئاوکیگاھارا بە بەناوبانگترین سایتی خۆکوشتن لە ژاپۆن ناودەبرێت. لە ساڵی ٢٠٠٣دا ١٠٥ تەرم لە دارستانەکەدا دۆزراونەتەوە، کە ژمارەی پێوانەیی پێشووی تێپەڕاندووە کە لە ساڵی ٢٠٠٢ ٧٨ تەرم بووە. لە ساڵی ٢٠١٠دا پۆلیس زیاتر لە ٢٠٠ کەسی تۆمارکردووە کە ھەوڵی خۆکوشتنیان لە دارستانەکەدا داوە، لەو ژمارەیەش ٥٤ کەس ئەو کارەیان تەواوکردووە. دەوترێت لە ماوەی مانگی ئازاردا کە کۆتایی ساڵی دارایییە لە ژاپۆن، خۆکوشتن زیاد دەکات. لە ساڵی ٢٠١١ەوە باوترین ئامرازەکانی خۆکوشتن لە دارستانەکەدا ھەڵواسین یان زیادەڕۆیی لە ژەمی ماددە ھۆشبەرەکان بوون. لە ساڵانی ڕابردوودا بەرپرسانی ناوخۆیی وازیان لە بڵاوکردنەوەی ئەو ژمارانە ھێناوە، ئەمەش وەک ھەوڵێک بۆ کەمکردنەوەی پەیوەندییەکانی ئاوکیگاھارا بە خۆکوشتنەوە. 

ڕێژەی خۆکوشتن وای کردووە بەرپرسان تابلۆیەک لەسەر دەرگای چوونە ژوورەوەی دارستانەکە دابنێن و داوا لە سەردانکەرانی خۆکوژ دەکەن داوای یارمەتی بکەن و ژیانی خۆیان نەبەن. ساڵانە گەڕان بەدوای جەستەدا لەلایەن پۆلیس و خۆبەخش و ڕۆژنامەنووسانەوە لە ساڵی ١٩٧٠ەوە ئەنجام دەدرێت.

ناوبانگی وێبسایتەکە لە ڕۆمانی (نامی نۆ تۆ)ی ساڵی ١٩٦١ی (سیکۆ ماتسومۆتۆ) وەرگیراوە. ھەرچۆنێک بێت، مێژووی خۆکوشتن لە ئۆکیگاھارا پێش بڵاوکردنەوەی ڕۆمانەکە بوو، و شوێنەکە بۆ ماوەیەکی زۆر پەیوەست بووە بە مردن؛ لەوانەیە ئۆباسوت لەوێدا ڕاھێنرابێت تا سەدەی نۆزدە، و *یۆری* یەکێکە ماوەتەوە بۆ مردن.

## ئاماژەکان لە میدیادا
[ڕاست|وێنۆک|ئاوکیگاھارا لە [پارێزگای یاماناشی|پارێزگای یاماناشییە.]]
ئاۆکیگاھارا لە چەندین میدیادا ئاماژەی پێکراوە، لەوانە ئەنیمێ و مانگا، فیلم، وێژە، مۆسیقا و یارییە ڤیدیۆیییەکان.

فیلمی *دەریای دارەکان لە* ساڵی ٢٠١٥ ئەستێرە؛ ماتیۆ مەکانەھێی و کێن واتانابی و ناۆمی واتس کە چیرۆکێک دەگێڕێتەوە لەوێ ڕوودەدات، ھەروەھا فیلمی ترسناکی دارستان لە ساڵی ٢٠١٦.

لە ماوەی کۆتایی ساڵی ٢٠١٧ و سەرەتای ساڵی ٢٠١٨، مشتومڕی دارستانی خۆکوژی لۆگان پاوڵ بە ڤیدیۆیەکی یوتیوب دەستیپێکرد کە دارستانی ئاوکیگاھارا پیشان دەدات، کە تێیدا پۆڵ تەرمی قوربانییەکی خۆکوژی لەبەردەم کامێرادا پیشان دەدات، کە زۆرێک لە بینەرانی تووشی شۆک کرد و ئیدانەکردنی بەرفراوانی بەدوای خۆیدا ھێنا.

بابەتی بەرھەمێکی بی بی سی ڕادیۆ ٤ بوو (یەکەم پەخشی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨) کە تێیدا چوار شاعیر گەشتیان کرد بۆ ئاوکیگاھارا بۆ نووسین و تۆمارکردنی شیعر لە دارستانەکەدا.

شاعیران ئارای تاکاکۆ، جۆردن ئەی ی. سمیس، ئۆساکی سایاکا و یۆتسومۆتۆ یاسوھیرۆ بە ھاوبەشی نووسینی ئەنتۆلۆژیایەکی دوو زمانەیی (ژاپۆنی/ئینگلیزی) بوون لە شیعر و کورتە نووسینەکان لەسەر ئاۆکیگاھارا، بە ناوی *دەریای دارەکان: دەروازە شیعرییەکان بۆ* ئاوکیگاھارا (گەشتەکانی تۆپۆجۆ، ٢٠١٩).

شانۆنامەنووسێکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ژاپۆنی، کریستین ھارونا لی، شانۆنامەیەکی بە ناوی *دارستانی خۆکوژی* نووسی و نمایشی کرد لە شاری نیویۆرک لە مانگی ئازاری ٢٠١٩. باسی لە خۆکوشتن لە ئەمریکا و ژاپۆن کرد و ئاماژەی بە دارستانی ئاوکیگاھارا کرد.

## سەرچاوەکان



## بەستەرە دەرەکییەکان

* Aokigahara Forest information
*  (Vice.com)
*  
*  

پۆل:دارستان
پۆل:چیای فوجی