ئیبراھیم ئینال

**ئیبراھیم ئینال** (ھەروەھا بە **ئیبراھیم ینال**،  کۆچی دوایی کردووە لە ساڵی ١٠٦٠) سەرکردەیەکی جەنگیی سەلجووقی و حاکم و شازادە بووە. کوڕی *یووسف ینالی* کوڕی سەلجووق بووە، بەم شێوەیە نەوەیەکی غازی سەلجووق بووە. ھەروەھا برای دایکیی سوڵتان توغرەڵی یەکەم و چاغری بەگ بووە کە دایکیان یەک بووە. والی سەلجووقی بوو مووسڵ و گەنجە.

ئیبراھیم ئینال بەشداریی چەندین ھەڵمەت و فەتحی کرد بۆ ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقی و بۆ سوڵتانەکەی، سوڵتان توغرەڵ. ئەو چەندین جەنگی دژی شانشینی غەزنەوی، ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی و بوەیھییەکان ئەنجامدا. بەشدارییەکی زۆری ھەبوو لە فەتحکردنی فارس لەلایەن سەلجووقییەکانەوە، تەنانەت شاری «ڕەی» گرت کە پایتەختی تەخت بوو و ئێستا بەشێکە لە تارانی ئەمڕۆ. لە ساڵی ١٠٤٧، ئیبراھیم شارەکانی ھەمەدان و کەنگاوەری لە دەستی گەرشاسبی یەکەمی فەرمانڕەوای کاکۆیی دەرھێنا.

ئیبراھیم ئیناڵ لەکاتی خزمەتکردنی لە ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقیدا، وەک والی سەلجووقییەکان لە مووسڵ و گەنجە دەستنیشانکرا. دەسەڵاتی لە عێراقەوە تا ئازەربایجان درێژ دەبووەوە و بە کردەوە حوکمی تەواوی لای ڕۆژاوا و سنوورەکانی ڕۆژاوای ئیمپراتۆریەتی سەلجووقی دەکرد. ھەموو ھێرشەکان دژی خاکەکانی بیزەنتین، ئەرمەنی و گورجی، خاکی ئیناڵیان وەک بنکەی سەرەکی بەکاردەھێنا. یەکێک لە ھێرشە دیارەکان، فەتحی «ڤاسپووراکان» بوو لەلایەن سەلجووقییەکانەوە.

خاڵێکی دیاری کاروانی سەربازیی ئەو ئەوە بوو کە ئیبراھیم ئیناڵ سەرکردایەتی ھێرشێکی سەرکەوتووی کرد بۆ سەر ویلایەتەکانی ڕۆژھەڵاتی ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی کە لە ئەیلوولی ١٠٤٨دا بە جەنگی «کاپێترۆن» کۆتایی ھات. ئەم جەنگە سەرکەوتنێکی یەکلاکەرەوە بوو بۆ ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقی. ئیبن ئەسیری مێژوونووس باس لەوە دەکات کە ئەو ١٠٠،٠٠٠ دیل و دەستکەوتێکی زۆری لەگەڵ خۆی ھێناوەتەوە کە لەسەر پشتی دە ھەزار وشتر بارکرابوون.

## کۆچی دوایی
لە ساڵی ١٠٥٨، بەھۆی چەند ھۆکارێکەوە، لەوانە پێی وابوو کە وەک پێویست پێزانینی بۆ بەشدارییەکانی لە ئیمپراتۆریەتەکەدا نییە و وەک میراتگری تەخت دیاری نەکراوە، دژی سوڵتان توغرەڵ ڕاپەڕی. سوپایەکی گەورەی لە ھەمەدانی ئێرانەوە کۆکردەوە و لەگەڵ ئەرسەلان بەساسیری، سەرکردەی سەربازیی فاتیمییەکانی ئەو کاتەدا ھاوپەیمانی بەست. لە ساڵی ١٠٦٠ ڕاپەڕینەکەی ئیبراھیم ئیناڵ دواجار شکستی ھێنا. لە ھەندێک سەرچاوەدا ھاتووە کە جەنگەکە لە دەوروبەری ڕەی ڕوویداوە و ھێزەکانی ژێر فەرماندەیی ئاڵپ ئەرسەلان، یاقووتی و قاوورد، ئیبراھیم ئیناڵیان تێکشکاند و دیل کرد. دوای شکستی ئیبراھیم ئیناڵ، لەلایەن خودی توغرەڵەوە بە ژێی کەوانەکەی لە بەغدا خنکێنرا، ھەرچەندە ھەندێک سەرچاوە دەڵێن ئەمە لە شاری ڕەی ڕوویداوە. خنکاندنی کەسێکی خانەدان یان کەسێک کە خوێنی فەرمانڕەوایای تێدا بێت بە ژێی کەوان، کارێکی باو بووە لە سەدەکانی ناوەڕاستدا.

## دەرئەنجامەکان
کۆچی دوایی ئیبراھیم ئیناڵ و کارەکانی کاریگەرییان لەسەر جیھان بەردەوام بوو. سەرکەوتنی ئەو لە جەنگی «کاپێترۆن»دا زۆر گرنگ بوو بۆ کردنەوەی دەرگاکانی ئەنادۆڵ بەڕووی موسڵمانان و تورکەکاندا و زەمینەخۆشکەر بوو بۆ جەنگی «مەلازگرد». وتەیەکی بەناوبانگی سوڵتان عەبدولحەمیدی دووەم ھەیە کە دەڵێت: «بۆ ئەوەی عوسمانییەکان بگەنە ئەو شوێنەی ئەمڕۆ پێی گەیشتوون، پێویست بوو مەلازگرد ھەبێت، و بۆ ئەوەی مەلازگرد ھەبێت، پێویست بوو پاسینلەر (جەنگی کاپێترۆن) ھەبێت».

ھەروەھا پێدەچێت ڕاپەڕینەکەی ئیبراھیم ئیناڵ ھاندەری ڕاپەڕینی قوتڵمشی ئامۆزای بێت دژی ئاڵپ ئەرسەلان و شازادە سولەیمان کوڕی چاغری دوای مردنی سوڵتان توغرەڵ.

سەرەڕای کەمکوڕی و ڕاپەڕینەکانی، ئیبراھیم ئیناڵ لە مێژووی تورک، سەلجووقی و ئیسلامیدا وەک پاڵەوانێک سەیر دەکرێت. ئەو (لەگەڵ ئاڵپ ئەرسەلان) بە باشترین جەنگاوەری سەردەمی خۆی لە ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقی دادەنرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو
پۆل:مردووانی ١٠٦٠
پۆل:Harv and Sfn no-target errors