تۆپھاوێژی خۆھەڵگر (خۆبزوێنەر)

[وێنۆک|تۆپهاوێژێکی جۆری 2S19M2 Msta -S ی [ھێزی زەمینیی ڕووسیا|سوپای ڕووسیا]]
**تۆپهاوێژی خۆهەڵگر/خۆبزوێنەر** (کە پێی دەوترێت **تۆپهاوێژی لوکۆمۆتیڤ** ) تۆپهاوێژ کە سیستەمی جووڵەپێکردنی تایبەت بەخۆی هەیە بۆ ئەوەی بەرەو شوێنی تەقەکردن بڕوات. لەناو ئامێرەکەدا تۆپھاوێژ، هاویتزەری خۆبزوێنەر، هاوەنی خۆبزوێنەر و تۆپخانەی موشەکی خۆبزوێنەر هەیە. ئەوان ئۆتۆمبێلی جووڵەی بەرزن، بەزۆری لەسەر بنەمای زنجیر دامەزراون کە یان دەمانچەیەکی مەیدانی گەورە, هاویتزەر, هاوەن, یان جۆرێک لە موشەک / موشەک هەڵگر هەڵدەگرن. بەزۆری بۆ پشتگیری بۆردومانی ناڕاستەوخۆی دوور مەودا لە بەرەکانی شەڕدا بەکاردەهێنرێن.

## مێژوو

### پێشەکییەکان (سەرەتاکان)
لە ماوەی جەنگی سی ساڵەدا ، تاقیکردنەوەکانی سەرەتای سەدەی ١٧ بە جۆرە سەرەتاییەکانی تۆپهاوێژی ئەسپ ئەنجامدرا. پاترییەکان دەمانچەی مەیدانی سووکیان ڕادەکێشا کە زۆربەی یان هەموو تیمەکە سواری ئەسپ بوون و دەچوونە شەڕەوە. تۆپچیەکان ڕاهێنراون بۆ ئەوەی بە خێرایی لە سواری ئۆتۆمبێلەکە دابەزن و دەمانچەکان بڵاوبکەنەوە و پشتگیرییەکی خێرا لە ئاگردان بۆ سوارەکان بکەن و وەک یەدەگێکی نەرم و نیان کاربکەن. سوپای ڕووسیا یەکە بچووکەکانی تۆپخانەی ئەسپی ڕێکخست کە لە سەرەتای سەدەی ١٨دا لە نێوان پێکهاتە سوارەکانیاندا دابەش بوون. لە کاتێکدا کە پاتری گەورەیان دروست نەدەکرد و تەنها دەمانچەی سووکتری ٢ و ٣ پاوندیان بەکارهێنا، بەڵام هێشتا کاریگەر بوون و زیانێکی گەورەیان بە یەکەکانی پرۆس گەیاند لە جەنگی حەوت ساڵەدا . ئەمەش ئیلهامبەخش بوو بۆ فرێدریکی مەزن بۆ ڕێکخستنی یەکەمین یەکەی تۆپی ئەسپی ئاسایی لە ساڵی ١٧٥٩. گەلانی تر بە خێرایی درکیان بە توانای ئەو قۆڵە نوێیە کرد و تا دەسپێکی جەنگە شۆڕشگێڕییەکانی فەرەنسا لە ساڵانی ١٧٩٠ نەمسا، هانۆڤەر، پورتوگال، ڕووسیا، فەرەنسا، بەریتانیا و سوید هەموویان یەکەیەکی ئاسایی تۆپخانەی ئەسپیان پێکهێنابوو. ئەم قۆڵە بە درێژایی جەنگەکانی ناپلیۆن بەکارهێنرا و بە درێژایی سەدەی نۆزدەهەم و تا نیوەی یەکەمی سەدەی بیستەم لە بەکارهێناندا مایەوە، کاتێک پێشکەوتنەکانی تەکنەلۆژیای چەک دواجار وایکرد کە بەسەرچوو بێت. 
چەپ|وێنۆک|چەک هەڵگری بەریتانی مارک ١
چەک هەڵگری بەریتانی مارک ١ یەکەم نموونەی تۆپهاوێژی خۆبزوێنەر بوو، کە لە ساڵی ١٩١٧ لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا خرایە خزمەتەوە. لەسەر بنەمای تانکی مارک ١ی بەریتانی دروستکراوە. تۆپهاوێژەکە دەتواندرا یان لەسەر ئامێرەکە/ئۆتۆمبێلەکەوە تەقە بکرێت، یان دەربهێنرێت و وەک ئاسایی دابنرێت.

### جەنگی جیهانی دووەم
[وێنۆک|تۆپهاوێژی خۆبزوێنەری لەناوچووی [ئەڵمانیای نازی|ئەڵمانی *Wespe* ١٠٥ ملم لە نۆرماندی، ساڵی 1944]]
[وێنۆک|تۆپهاوێژی قورسی ISU-152ی [یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی سۆڤیەت]]
لە سەرەتای جەنگی جیھانیی دووەم، بە شێوەیەکی بنەڕەتی هەموو تۆپهاوێژەکان هەر بە تراکتۆر یان ئەسپ هاتووچۆیان پێدەکرا. لە کاتێکدا چەمکی بلیتزکریگی ئەڵمانی داوای کرد کە لقەکانی سەربازی تێکەڵاوبکرێت، کە پێویستی بە هێزەکانی پشتیاونی بوو بۆ یەکە زرێپۆشەکان، لە کاتی داگیرکردنی پۆڵەندا و فەڕەنسا پشتیوانی لەلایەن لوفتواف (هێزی ئاسمانی ئەڵمانیای نازی) دابین کرا بە بەکارهێنانی فڕۆکەی بۆمبڕێژکراوی یۆنکەرس یو ٨٧ 'ستۆکا' کە بە شێوەیەکی کاریگەر دەسپێشخەری لە هێرشەکە دەکرد و وەک تۆپهاوێژ کاریان دەکرد. هاویتزەری ئاسایی ڕاکێشراو بەدوایدا دەستیان بە هێرشکردن دەکرد.
[وێنۆک| تانک لەناوبەری [ڕۆمانیا|ڕۆمانی مارێسال ئێم-٠٠ کە بە هاویتزەری ئێم ٣٠ چەکدار کرابوو . هەروەها جۆری وەشانی مووشەکی کاتیوشاش هەبوو.]]

## هاوەنەکان
هەروەها ئامێرەکان بە هاوەنیش چەکدار کراون.

## مووشەک و سارۆخ
مووشەکەکان مەودای زیاتریان هەیە و " گولە تۆپ "ی زۆر ئاڵۆزتریان هەڵگرتووە لە چاو چەک، بەو پێیەی قەبارە (گولە) کەمتر سنووردارە. دەتوانرێت سیستەمی موشەکی فرە هاوێژ (MLRS) بەکاربهێنرێت بۆ پڕبارانکردنی ناوچەیەکی گەورە بە بۆمبی ھێشوویی.
پەڕگە:Panzerwerfer_alias_Maultier.jpg|alt=German Panzerwerfer| پەنزەروێرفەری ئەڵمانی
پەڕگە:Army_mlrs_1982_02.jpg|alt=US M270 MLRS launching a rocket| مووشەک هاوێژی ئەمریکی M270 MLRS لەکاتی هەڵدانی موشەکدا


## ئەمانەش ببینە

* تۆپھاوێژ
* ھاوتزەر

پۆل:داھێنانە ئینگلیزییەکان