کرستی کالیولاید

وێنۆک|Kersti Kaljulaid (2021)
**کرستی کالیولاید** (بە ئیستۆنی: Kersti Kaljulaid؛ لەدایکبووی ٣٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٩) سیاسەتەمەدارێکی ئیستۆنییە کە ئێستا پێنجەم سەرۆکی ئیستۆنیایە لە کاتی ١٠ ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ ەوە لە پۆستدایە، کرستی یەکەم ژنە کەوا سەرۆکایەتی وڵاتی ئیستۆنیا دەکات لەو کاتەوەی وڵاتەکە لە ١٩١٨ سەربەخۆیی وەرگرتووە و ھەوروەھاش گەنجترین سەرۆکە لە مێژووی سەرۆکایەتی ئیستۆنیا، کە ئەوکات لە تەمەنی ٤٦ ساڵی چووە ھەڵبژاردنەوە

کرستی بەرپرسی پێشووی ئیستۆنیایە کە پێشوو تر لە دادگای وردبینی ئەوڕوپا وەک نوێنەری ئیستۆنیا خزمەتی کردووە لە ٢٠٠٤ تا ٢٠١٦ دوای چەندین خول بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی نوێ بۆ ئیستۆنیا لە ٢٠١٦ کە شکست دەھێنن کرستی دووبارە دەپاڵێورێتەوە بۆ سەرۆکایەتی کردن ٣٠ ی ئەیلوولی ٢٠١٦ بە دەنگی زۆرینەی پارتەکانی پەرلەمان وەک کاندیدێکی ھاوبەش بۆ سەرۆکایەتی ئیستۆنیاھەروەھا وەک تەنھا کاندیدی ئەم خولە، کرستی دەنگی پێدرا بۆ ئەوەی ببێتە سەرۆکی ئیستۆنیا لە ٣ ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ بە ٨١ ی دەنگ و ١٧ دەنگنەدەر

## ژیانی سەرەتایی و خوێندن
کرستی لە قوتابخانەی تالینی ژمارە ٤٤ خوێندوویەتی و لە ١٩٧٧ دەرچووە لەکاتی خوێندنەکانی لەوێدا، ئەندام بووە لە گرووپی قوتابیانی زانستی تایبەتمەند بووە لە (ornithology خوێندن لەسەر باڵندەکان) لە ١٩٩٢، کرستی لە زانکۆی تارتو تەواوی کردووە (*cum laude -*شانازی) وەک زیندەناسێک، کرستی ئەندامە لە کۆمپانیای ژنانی ئیستۆنیا (Filiae Patriae) لە ٢٠٠١، لە زانکۆی تارتو بە بڕوانامەی (MBA) لە بەرێوەبردنی بزنس تەواوی کردووە، تێزەکانی وەک "Riigi poolt asutatud sihtasutuste juhtimissüsteemi täiustamine" لە ئیستۆنی و "گەشەپێدەری سیستەمی بەرێوەبەری دامەزراوەکانی وڵات" لە کوردی بۆ دانراوە

## کارکردن
### کاری بازرگانی
link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:Aku_Sorainen_ja_Kersti_Kaljulaid.jpg|چەپ|وێنۆک|زانکۆی تارتو سیمناری ئەنجومەن لە ٢٠١٥
لە ١٩٩٦ بۆ ١٩٩٧ کرستی بەڕێوەبەری فرۆشتنەکان بوو لە " telecom Eesti Telefon" - "تێلیکۆم ئێستی تەلەفۆن"، و لە ١٩٩٧ بۆ ١٩٩٩ لە بانکی ھانسبانک لە ئیستۆنیا وەک فەرمانبەر دامەزرا لە بەشی سەرمایەگوزاری، مارکێتەکانی ھانسبانک لە ١٩٩٩ بۆ ٢٠٠٢کرستی وەکوو ڕاوێژکاری سەرۆک وەزیرانی ئیستۆنیا مارت لار کاریکردووە لە ٢٠٠٢ بۆ ٢٠٠٤ وەکوو بەڕێوەبەری (Iru Power Plant) کاریکردووە، کە کۆمپانیایەکی-لکێنەری ویلایەکە بووە (Eesti Energia کۆمپانیای وزەی ئیستۆنی) کرستی یەکەم ژن بوو کە پێشرەوی کۆمپانیای (Iru Power Plant) لە ئیستۆنیا بکات

لە ٢٠٠٤ کە ئیستۆنیا چووە پاڵ یەکێتی ئەورووپا کرستی کرایە نوێنەری وڵات لە دادگای وردبینی ئەورووپا لە ٢٠١١ کرستی سەرۆکی زانۆکی تارتو بوو

### کاری سیاسی
[link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:Kersti_Kaljulaid_ja_Toomas_Hendrik_Ilves_abikaasadega.jpg|وێنۆک|کالیولاید، ھاوسەرەکەی جۆرج، سەرۆکی پێشوو تۆماس ھێندریک، ھاوسەرەکە ئیڤا ئێلڤس لە کردنەوەی کۆشکەکەی کرستی لە ١٠ ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦، لە [تاڵین|تالین]]
کرستی خۆی وەک پارێزکاری لیبرالیزم پێناسەکردووە کرستی لێدوان و پشتگیری دەدا بۆ کۆمەڵگایەکی سڤیلی بەھێز کە یارمەتییەکی بەرزی ئەو کەسانەی ئەدا کە پێویستیان بە یارمەتی بوو کرستی لیبرالییەت نیشان ئەدەت لە کێشە کۆمەڵایەتییەکان وەکوو مافی کۆمەڵگای پەلکەزێرینە و پەنابەرییەتی کرستی زۆرجار پارچە بیرورا بڵاودەکاتەوە لە میدیای ئیستۆنیا بریار و باس لە پلەی ئیستۆنیا لە یەکێتی ئەورووپا و سۆشیا مۆیدیا و بابەتە ئابوورییەکانجگەلەوە، بەشداری ھەیە لە پرۆگرامەکانی شیکاری سیاسی وەک ڕادیۆی (Radio Kuku) نموونە پرۆگرامی ھەفتانەی (Keskpäevatund)

لە ٢٠٠١ بۆ ٢٠٠٤ کرستی ئەندامی سیاسی پارتی یەکگرتووی پرۆ پاتریا بوو پێشیینەی ئێستای پرۆ پاتریا و یەکگرتووی ڕیس پوبلیکا

کەچی ھێشتاش لە ھەڵبژاردنەکان بەڕێوە ناچێت

وەک ئەوەی ئەندامێتی کرستی لە دادگای وردبینی ئەورووپا کۆتایی دەھات لە ٧ ی ئایاری ٢٠١٦ سەلمێنراوی بۆ کرا وەک سەرۆکی داھاتووی سەنتەری (PRAXIS) بۆ خوێندن لە سیاسەت لە تشرینی دووەمی ٢٠١٥، دەبوایە حکوومەتی ئیستۆنیا داوای جێگرەوەی ئەوی کردبا لە ٧ ی شوباتی ٢٠١٦، بەڵام ھێشتا حکوومەت نەیتوانیوە بیکات بۆیە لە پلەکەی ماوەتەوە
[link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:The_President_of_the_Republic_of_Estonia,_Kersti_Kaljulaid_and_the_Vice_President_of_the_United_States,_Mike_Pence_(35448006744).jpg|وێنۆک|کرستی لەگەل [مایک پێنس لە تەممووزی ٢٠١٧]]
لە ١٩ ی ئەیلوولی ٢٠١٦، کابینەیەکی تازە دامەزراوی گەشەکردووی چاودێری ڕاوێژکاری لە سەرۆکایەتی ی پەرلەمانی ئیستۆنیا دەنگی بە کرستی دا بۆ ئەوەی ببێتە سەرۆکی کابینەکەی دوای چەندین شکست لە ھەوڵدان بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆکێکی نوێ بۆ ئیستۆنیا لە ساتی ئۆگستەوە بۆ ئەیلوولی ٢٠١٦ کە پێی ئەوترا "council of elders" ی Riigikogu کە تیابووی گشت نوێنەری پارتەکانە، وتەبێژان و جێگری وتەبێژان داوای لە ڕەزامەند بوونی کرستی کرد و داواکاری کاندیدی سەرۆکایەتی ئیستۆنیا پێشکەش کرا، لە ٣ ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ کاندید بوونەکەی بۆ سەرۆکایەتی خرایە پێش ئەندامانی Riigikogu، و لە ٣٠ ی ئەیلوول کاندید بوونەکەی بە فەرمی تۆمار کرا وتەبێژی Riigikogu ئەیکی نیستۆر وتی کە کرستی بەبێ ھیچ گومانێک ٦٨ دەنگی لەکۆی ١٠١ دەنگی ئەندامانی Riigikogu بەدەست ھێنابوو بەڵام ژمارەی تەواو مایەوە بۆ ئەوەی سەیر بکرێ بە بنچینەیی کاندید بوونەکەی پشتگیری لێکرا لەلایەن ٩٠ ئەندامی Riigikogu کرستی ھەڵبژاردنەکەی بردەوە بە ٨١ دەنگ و ١٧ کەسیش ھیچ دەنگیان نەدا، جگە لەوە ھیچ دەنگێک لە دژی سەرۆکایەتی بوونەکەی ئەو نەدرا. جگە لەوە یەک پارتی پەرلەمان بانگەشەی ئەوەی کرد کە پشتگیری ناکات ئەوا پارتی (EKRE) کە ٧ دەنگیان ھەبوو
link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:Meeting_between_the_President_of_Ukraine_and_the_President_of_Estonia_began_01.jpg|وێنۆک|کرستی لەگەل سەرۆکی پێشووی ئوکراینا پێترۆ لە ئایاری ٢٠١٨
لە کاتی ھەڵبژاردنەکەی لەلایەن میدیا و شەقەمەکان و سیاسەتمەداران ڕەخنەی زۆری لێ دەگیرا لەوەی کە بۆ گشتی نەناسراوە، ئەمەش وادەکات کرستی لە میدیادا وەڵامی ڕەخنەکان بداتەوە و لەچەندین یەکتر بینینی تەلەڤزیۆنی ئەوەی خستە ڕوو کەوا لە سەرانسەری وڵات چالاکی دەبێت و دەردەکەوێت، سەردانی شوێنە جیاجیاکان دەکات و قسە لەگەل خەلک دەکات بە ڕاستەوخۆیی لە ناوەراستی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ ڕاپرسییەک ئەوەی نیشان دا کە کرستی بە ڕێژەی %٧٣ پەسەندکراوە

لە ٢٠٢٠ حکوومەتی ئیستۆنیا پاڵاوتنی بۆ کرستی کرد وەکوو کاندیدی خۆی بۆ سەرکەوتووبوون بۆ پۆستی سکێرتێری گشتی (ڕێکخراوی ئیستۆنیا بۆ فرەکردار و گەشەپێدان OECD) بۆ ماوەی پێنج ساڵ لە کانوونی دووەمی ٢٠٢١ کرستی دەست لەکارکێشانەوەی خۆی بۆ کاندید بوونەکە ڕاگەیاند بەھۆکاری ڤایرۆسی کۆڤید-١٩

لە ٢١ ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١، پارتی دیموکراتی کۆمەڵایەتی پشتگیری خۆیان بۆ کرستی ڕاگەیاند کەوا
[link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:Vladimir_Putin_and_Kersti_Kaljulaid_(2019-04-18)_08.jpg|وێنۆک|کرستی لەگەل [ڤلادیمیر پوتین|ڤلادیمێر پوتین لە نیسانی ٢٠١٩]]
پێویستە بۆ دووەم ھەڵبژاردنی ئیستۆنیا لە ٢٠٢١ کاندید بێت

## ناوبانگ
لە ٢٠١٧، کرستی بووە یەکەم ئیستۆنی کەوا تایبەمەند بێت لە گۆڤاری *Forbes* لە پێرستی ١٠٠ ژنە بە تواناکانی جیھان کرستی لە ڕیزی ٧٨ مین دانرا و لە ڕیزی بیست و دووەم بوو لەنێوان زۆرترین ژنە کاریگەرە سیاسەتمەدارە سەرکردەکان

## ژیانی کەسی
کرستی ھاوسەرگیری کردووە، جگە لە زمانی ئیستۆنی زمانەکانی ئینگلیزی، فینلاندی، فرەنسی بە پاراوی دەزانێت ئەمە جگە لە رووسی

## شانازی
### شانازی نیشتمانی
* link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:EST_Order_of_the_National_Coat_of_Arms_-_1st_Class_BAR.png|80x80پیکسڵ مامۆستای مەزن و ھێمای مەدالیای نیشتمانی
* link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:EST_Order_of_the_Cross_of_Terra_Mariana_-_1st_Class_BAR.png|80x80پیکسڵ مامۆستای مەزن بۆ مەدالیای خاچی تێرا ماریانا
* link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:EST_Order_of_the_White_Star_-_1st_Class_BAR.png|80x80پیکسڵ مامۆستای مەزن بۆ مەدالیای ئەستێرەی سپی
* link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:EST_Order_of_the_Cross_of_the_Eagle_1st_Class_BAR.png|80x80پیکسڵ مامۆستای مەزن بۆ مەدالیای خاچی باز
* link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:EST_Estonian_Red_Cross_Order_1Class_BAR.svg|80x80پیکسڵ مامۆستای مەزن بۆ مەدالیای خاچی سووری ئیستۆنی

### شانازی بیانی
* link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:FIN Order of the White Rose Grand Cross BAR.svg|80x80پیکسڵ خاچی مەزن و پەرۆکی مەزن بۆ مەدالیای گوڵی سپی، فینلاند (٧ی ئازاری ٢٠١٧)
* link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:ITA_OMRI_2001_GC-GCord_BAR.svg|80x80پیکسڵ سوارچاک خاچی مەزن لەگەڵ پەرۆ بۆ مەدالیای مێرتی کۆماری ئیتاڵی، ئیتاڵیا (٥ ی حوزەیرانی ٢٠١٨)
* link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:LVA Order of the Three Stars - Commander BAR.svg|80x80پیکسڵ فەرماندەری خاچی مەزن لەگەل ملاوانکە بۆ مەدالیای سێ ئەستێرە، لاتیڤیا، (٨ ی نیسانی ٢٠١٩)
* link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:Order of the Netherlands Lion ribbon - Knight Grand Cross.svg|80x80پیکسڵ خاچی مەزن بۆ مەدالیای شێری ھۆڵەندا، ھۆڵەندا (١٢ ی ئەیلوولی ٢٠١٨)
* link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:PRT Order of Prince Henry - Grand Collar BAR.svg|80x80پیکسڵ پەرۆکی مەزن بۆ مەدالیای شازادە ھێنری، پورتوگال (١٦ ی نیسانی ٢٠١٩)
* link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:Order_for_Exceptional_Merits_(Slovenia).png|80x80پیکسڵ وەرگری مەدالیای مێرتی چاوەروانکراو، سلۆڤینیا (٢ ی ئەیلوولی ٢٠١٩)

## خەڵاتەکان
* لە ٢٠١٩، چالاکییەکی ئەوروپی ئیستۆنیا خەڵاتی کرستی کرد بە ناونیشانی ئەوروپی ساڵ
* لە ٢٠١٤، دامەزراوەیەکی کراوەی ئیستۆنی خەڵاتی کرستی کرد بە پێدانی خەڵاتی یەکگرتووی بۆ شیکاری و لێدوانەکانی کرستی، ڕوونکردنەوەی کارەکانی یەکگرتووی ئەورووپا بۆ بینەرانی ئیستۆنیا
* لە ٢٠٢٠، دامەزراوەی پەلکە زێرینەی ئیستۆنیا خەڵاتی پەلکە زێرنەی قارەمانی بە کرستی بەخشی (*vikerkaarekangelase auhind*) بۆ پشتگیرییەکانی لە یەکێک لە کۆمەڵەی پەلکە زێرینە لە ئیستۆنیا

## ئەمانەش ببینە
* پێرستی گەشتە فەرمییەکانی کرستی کالیولاید بۆ دەرەوە

## تێبینییەکان


## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* ئیستۆنیا: پارتەکان پشتگیری دەنگی بۆ کاندیدی کرستی، ٢٨ ی ئەیلوولی ٢٠١٦
* چاوپێکەوتنی کرستی کالیولاید بۆ رۆژنامەی بازرگانی فینلاندی کاوپالێتی، پشتگیریە دیجیتالەکان گەشەدەکەنەوە بریکاریەتی سەرمایەگوزاری ئیستۆنیا، ٢٩ ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦
* ئیستۆنیا: مەترسە لەوەی کە لە پێشەوەی ناتۆبیت، لێدوانی سەرۆک" ڕۆژنامەوانی ئابوری، ٩ ی شوباتی ٢٠١٧

پۆل:خانمە سەرۆکەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:ژنە سیاسەتمەدارانی ئیستۆنیا لە سەدەی ٢١ەم
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩
پۆل:ژنان لە سیاسەت