open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شۆن کۆنەری

**تۆماس شۆن کۆنەری** (بە ئینگلیزی: *Thomas Sean Connery*) (٢٥ی ئابی ١٩٣٠-٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠) ئەکتەر و بەرھەمھێنەرێکی سکۆتلەندییە کە خاوەنی یەک خەڵاتی ئۆسکار و دوو خەڵاتی بافتا و سێ خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبە. لە تەممووزی ساڵی ٢٠٠٠دا لەلایەن ئێلیزابێزی II ەوە ڕێزی لێنراوە و ھەروەھا خەڵاتی ڕێزلێنانی وێستگەی کەنەدی لە ئەمریکا بەدەستھێناوە. کۆنەری زیاتر ناسراوە بەھۆی نمایش کردنی وەک کاراکتەری (جەیمز بۆند) کە لە ٧ زنجیرە فیلمی جەمیز بۆنددا لە نێوان ساڵەکانی ١٩٦٢ بۆ ١٩٨٣ بەشداری کردووە. لە ساڵی ١٩٨٨ کۆنەری خەڵاتی ئۆسکاری وەک باشترین ئەکتەری یارمەتیدەر بەدەستھێنا بۆ ڕۆڵ بینینی لە فیلمی (The Untouchables). ھەندێک لە فیلمە بەناوبانگەکانی تری کۆنەری بریتین لە لە فیلمەکانی (Marnie, The Name of the Rose, The League of Extraordinary Gentlemen, Indiana Jones and the Last Crusade, The Hunt for Red October, Highlander, Murder on the Orient Express, Dragonheart, and The Rock.)شۆن کۆنەری لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ لە تەمەنی ٩٠ ساڵی مرد

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئەکتەرە سکۆتلەندییەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەری یارمەتیدەر
پۆل:جەیمز بۆند
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠
پۆل:مردووانی ٢٠٢٠
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب
پۆل:سوارچاکانی شانشینی یەکگرتوو
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی سکۆتلاندی
پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
پۆل:ئەکتەرەکان کە خەڵاتی شوڕشگێڕیان پێبەخشراوە
پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری بافتا
پۆل:براوەکانی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی گۆڵدن گڵۆب (فیلم)
ڕەسڵ کرۆ

thumb|چەپ|ڕاسڵ کرۆ لە ساڵی ٢٠١٣
**ڕاسڵ ئیرا کرۆ** (بە ئینگلیزی: *Russell Ira Crowe*) (لەدایکبووی ٧ی نیسانی ١٩٦٤) ئەکتەر و بەرهەمهێنەر و مۆسیقاژەنە. هەرچەندە خۆی بە ڕەگەز خەڵکی نیوزلەندایە بەڵام زۆربەی ژیانی لە وڵاتی ئوستورالیا ژیاوە و هەر بەو هۆیەوە خۆی بە کەسێکی ئوسترالی لە قەڵەم دەدات.
بەهۆی ڕۆڵ بینینی لە فیلمی جەنگاوەردادا (The Gladiator) لە ساڵی ٢٠٠٠دا وەک فەرماندەی ڕۆمی ماکسیموس دەسیموس مەریدیوس ناوبانگێکی گەورەی جیهانی پەیدا کرد کە دەرهێنەرەکەی ڕیدڵی سکۆت بوو، هەر بەهۆی ئەم ڕۆڵەوە کرۆ خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین ئەکتەر بەدەستهێنا.

thumb|چەپ|ڕاسڵ کرۆ لە ساڵی ٢٠٠٩

## سەرچاوەکان
* https://en.wikipedia.org/wiki/Russell_Crowe

پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەر
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئوسترالی
پۆل:دەستوورخوازانی ئوسترالیا
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی باشترین ئەکتەری فیلمی دراما
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سیدنی
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە شاری وێڵینگتن
پۆل:مەسیحییەکانی نیوزلەندا
پۆل:خەڵکی نیوزلەندی بە ڕەچەڵەک سکۆتلەندی
پۆل:گۆرانیبێژانی سیدنی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری ئەی ئەی سی تی ئەی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری بافتا
پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی ئەی ئەی سی تی ئەی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی نمایشی نایاب لەلایەن ئەکتەری پیاو لە ڕۆڵێکی پێشەنگی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە
جومۆنگ (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

**جومۆنگ** (بە هانگۆل: 삼한지-주몽 편؛ بە ھانجا: 三韓志-朱蒙篇주몽؛ بە کوردی: کتێبی سێ هانەکان: بەشی جومۆنگ)، ماوەی درامایی کۆریای باشوورە پەخشکرا لە کەناڵی ئێم بی سی لە ٢٠٠٦ بۆ ٢٠٠٧. لە سەرەتاوە داینا بۆ ٦٠ ئەڵقە، ئێم بی سی درێژی کردەوە بۆ ٨١ ئەڵقە.
ئەم درامایە تیشک ئەخاتە سەر ژیانی جومۆنگ، دامەزرێنەری شانشینی گۆگۆریۆ هەندێک زانیاری مێژوویی تۆمارکراوە لەسەر ژیانی جومۆنگ.

## سەرچاوە
*[ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Jumong, TV Series](https://en.wikipedia.org/wiki/Jumong_(TV_series))

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:دامەزراوەی پەخشی مونھوا زنجیرە تەلەفیزیۆنییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان بە زمانی کۆری
پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن)
پۆل:دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی کەناڵی ئێم بی سی تیڤی
پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠٠٦ دەستیان پێکردووە
پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠٠٧ کۆتایان ھاتووە
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری
پۆل:زنجیرە تەلەڤزیۆنییە مێژووییەکانی کۆریای باشور
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە مێژووییەکانی کۆریای باشوور
پەیوەندییەکی نامۆ

**پەیوەندییەکی نامۆ** (بە ئینگلیزی: *Hideous Kinky*) فیلمێکی فەڕەنسی - ئینگلیزییە، لە ساڵی ١٩٩٨ دەرھێنراوە. ئەم فیلمە باس لە ژنێکی ئینگلیزی خاوەن ئامانج دەکات. ژنەکە ھەردوو کچەکەی ھەڵدەگرێت و لەتاو مێردە خراپەکەی بەرەو مەغریب ڕادەکات. لەوێ ھەوڵی بژێوی پەیداکردن دەدات. لە ڕووی ڕۆحیشەوە حەزی لە ژیانی سۆفیگەرییە و لەدوای ئەو حەزەشی دەکەوێت. ناسینی ژنێکی سۆفیگەر، کاریگەریی خۆی بۆ سەری دەبێت و بەلایەنی کەمیشەوە بێت دەگات بەوەی کە چاوی دڵی ھێشتا نییە و پێویستە ھەیبێت. نەخۆش کەوتنی منداڵەکەی ناچاری دەکات بەرەو ئینگلتەرا بگەڕێتەوە.

## سەرچاوەکان
* https://en.wikipedia.org/wiki/Hideous_Kinky_(film)
* پەرتووکی فەرھەنگی سینەما لە ئامادەکردنی: ئەبوبەکر کاروانی. لاپەڕە: ٢٥.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٨
پۆل:فیلمە ئینگلیزییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی عەرەبی
پۆل:فیلمە بەریتانییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین
پۆل:فیلمە بەریتانییەکانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی بەریتانیا
پۆل:فیلمە فرە زمانە بەڕیتانییەکان
نیاگارا (ڕوونکردنەوە)

## جوگرافیا
* تاڤگەکانی نیاگارا
* ڕووباری نیاگارا

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
مویۆلی شیللا

پاشا **پاشا تایجۆنگ مویۆل** یان **کیم چون چوو**، لە ٦٠٤ی زایینی دایکبووە و لە حوزەیرانی ٦٦١ی زایینی مردووە. ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لەنێوان ساڵانی ٦٥٤ی زایینی تا ٦٦١ی زایینی بووە. بیست و نۆیەم پاشای شانشینی شیللا بوو. یەکێک بوو لە سێ شانشینەکەی کۆریا. ئەو متمانە پێکراو بوو بۆ یەکخستنەوەی سێ شانشینەکەی کۆریا. ئەو هاوڕێی کیم یو-شین بوو. کە لەئەنجامدا بوو بە کوڕە خەزوری دوای هاوسەرگیریکردنی لەگەڵ دووەم خوشکی.

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Muyeol of Silla

پۆل:فەرمانڕەواکانی شیللا
پۆل:لەدایکبووانی ٦٠٤
پۆل:مردووانی ٦٦١
پۆل:پاشاکانی سەدەی ٧ەم لە ئاسیا

پۆل:لەدایکبووانی ٦٠٣
سیۆ ھیون-جین

**سیۆ ھیۆن-جین** (بە کۆری؛ 서현진)، لە دایکبووی ٢٧ی شوباتی ١٩٨٥، گۆرانیبێژ و ئەکتەری کۆریای باشوورە، لە بەناوبانگترین زنجیرە تەلەڤیزیۆنیەکان کە بەشداری تێدا کردووە بریتییە لە دکتۆر ڕۆمانتیک ١ و دکتۆر ڕۆمانتیک ٢.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* Seo Hyun-jin on Management SOOP
* 

پۆل:ئەکتەرانی کۆریای باشوور
پۆل:باشترین خانمەکتەرانی براوەی خەڵاتی پایکسانگ (تەلەڤیزیۆن)
پۆل:خانمە گۆرانیبێژە پۆپەکانی کۆریای باشوور
پۆل:خانمە گۆرانیبێژەکانی سەدەی ٢١ەم لە کۆریای باشوور
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور
پۆل:خانمەکتەرانی سێئول
پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور
پۆل:خەڵکی سێئول
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ژنانی دۆنگدوک
پۆل:زیندووان
پۆل:کچە ئایدڵەکانی کۆریای باشوور
پۆل:گۆرانیبێژەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم
پۆل:گۆرانیبێژەکانی سێئول
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥
پۆل:نایابی لە ڕۆلگێران، خانمەکتەرانی براوەی خەڵاتی ئەستێرەیی ئاپان
سۆنگ ئیل-گووک

**سۆنگ ئیل-گووک** یان **سۆنگ ئیل کووک** (بە هانگۆل: 송일국؛ بە ھانجا: 宋一國) ئەکتەرێکی بەناوبانگی کۆریای باشوورـە. بەشداری کردووە لە چەند زنجیرە درامایەکی مێژوویی کۆری وەک جومۆنگ و ئیمپراتۆری دەریا. دەرچووی کۆلێژی چۆنگجوـیە.

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Song Il-gook

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئەکتەرانی کۆریای باشوور
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە سێئول
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن
لۆرانسی عەرەب

**لۆرانسی عەرەب** (بە ئینگلیزی: *Lawrence of Arabia*) فیلمێکی بەریتانییە کە لە ساڵی ١٩٦٢ بەرهەم هێنراوە لەلایەن دەرهێنەری ئینگلیزی دەیڤد لین. ئەم فیلمە باس لە بەسەرهاتی تۆماس ئێدوارد لۆرانس دەکات کە لە وڵاتانی شامدا بە لۆرانسی عەرەب ناوی دەرکردبوو وە سیخوڕی بەریتانیاش بوو. باس ڕۆڵ و یارمەتی لۆرانس دەکات لە بەرەنگانبوونەوەی عەرەب دژ بە دەسەڵاتی عوسمانییەکان.

## سەرچاوەکان
* https://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_of_Arabia_(film)
* کتێبی: فەرهەنگی سینەما، ئامادەکردنی: ئەبوبەکر کاروانی، لاپەڕە: ٢٨.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی ١٩٦٢
پۆل:فیلمە ئینگلیزییەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلم
پۆل:فیلمە بەریتانییەکان
پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩١٠
پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩٢٠
پۆل:فیلمەکانی ئەمریکا بۆ تۆمارکردنی فیلمی نەتەوەیی
پۆل:فیلمە بەریتانییەکانی دەیەی ١٩٦٠
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی
پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە درامییە جەنگییە ئەمریکییەکان
پۆل:براوەکاتی خەڵاتی بافتا بۆ باشترین فیلمی بەریتانی
پۆل:براوەکانی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین فیلمی درامی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی بافتا بۆ باشترین فیلم
پۆل:فیلمەکانی جەنگی جیھانی یەکەمی بەڕیتانیا
پۆل:فیلمە نایابە بەڕیتانییەکان
پۆل:فیلمە درامییە جەنگییە بەڕیتانییەکان
پۆل:فیلمە نایابەکان لەسەر بنەمای ڕووداوە ڕاستەقینەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە بیابانەکاندا ڕوودەدەن
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاری باشترین نمرەی ڕەسەنیان بەدەستھێناوە
پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین تێکەڵکردنی دەنگ بەدەستھێناوە
پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەری ھونەرییان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین دەرھێنانی ھونەری بەدەستھێناوە
پۆل:ئەو فیلمانەی کە سینەماکارەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین سینەماکاری بەدەستھێناوە
پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین دەرھێنان بەدەستھێناوە
پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بۆ باشترین دەرھێنەر بەدەستھێناوە
پۆل:فیلمە نایابە جەنگییەکان
پۆل:فیلمەکانی جەنگی جیھانیی یەکەم کە لەسەر بنەمای ڕووداوە ڕاستەقینەکان دروستکراون
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان کە لەسەر بنەمای شانۆنامە دروستکراون
پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکان لەسەر بنەمای شانۆنامە
پۆل:فیلمەکان دەربارەی تەندروستیی دەروونی
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دەستدرێژیی سێکسی
پۆل:فیلمەکان کە لە ساڵی ١٩١٧ داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ئەلمێریا وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکان کە لە مەغریب وێنەیان گیراوە
بابل (فیلم)

200px|وێنۆک|چەپ|پۆستەری فیلم
**بابل** (بە ئینگلیزی: *Babel*) فیلمێکی ئەمریکی-مەکسیکی-فەڕەنسییە کە لە ساڵی ٢٠٠٦ بەرھەمھێنراوە. ئەم فیلمە باس لەوە دەکات کە لە جیھانێکدا کە ئەوەندە بچووک بووەتەوە و وەک گوندێکی لێھاتووە، پەیوەندییەکانیش لەگەڵیدا نزیک بووەتەوە بەڵام کێشەکە لەوەدایە کە چیتر ئەو پەیوەندییانە لە ڕوانگەیەکی مرۆڤیانەوە سەیری ناکرێت و پێودانگەش بەپێی (دژ) و (لەگەڵ) دەپێورێت. لێرەوەیە تەقەکردنی شوانێکی مێردمنداڵ کە ھێشتا نەگەیشتووەتە قۆناغی لاویەتی دەبێتە ھۆیەک کە چوار کیشوەر بە یەکتری دەبەستێتەوە. ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت کە تەنیا کڵاو ڕۆژنەیەک بۆ (ڕاڤەکردنی ڕووداوەکان) و بگرە تێگەیاندنی بەرامبەر، تیرۆر و دژە تیرۆرە.

## سەرچاوەکان
* https://en.wikipedia.org/wiki/Babel_(film)
* کتێبی: فەرھەنگی سینەما، ئامادەکردنی: ئەبوبەکر کاروانی، لاپەڕە: ٢٤١.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٦
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی عەرەبی
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ژاپۆن بەرھەمھێنراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە مەکسیک گیراون
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ژاپۆنی
پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە فەرەنسییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمە مەکسیکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمە چیرۆکییە ناھێڵییە ئەمریکییەکان
پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)
پۆل:براوەکانی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین فیلمی درامی
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە کەمتوانی
پۆل:ئەو فیلمانەی لە مەکسیک داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە تۆکیۆ داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاری باشترین نمرەی ڕەسەنیان بەدەستھێناوە
پۆل:فیلمە فرە زمانە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە فرە زمانە فەرەنسییەکان
پۆل:فیلمە ھەڵبژێردراوە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە فرە زمانە مەکسیکییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری تۆکیۆ وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە درامییە دەروونییە ئەمریکییەکان
سیۆ وو

**سیۆ وو** (بە ھانگۆل: 김문주؛ بە ئینگلیزی: Seo Woo)، خانمەکتەرێکی کۆریای باشوورـە.

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Seo Woo

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئەکتەرانی کۆریای باشوور
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥
پۆل:ھونەرمەندەکانی چێژبەخشی کیوب
پۆل:دەرچووانی زانکۆی کۆنکوک
پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی سێئول
پۆل:خانمە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور
پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور
پۆل:خانمەکتەرانی سێئول
ئێریک مابیۆس

**ئێریک مابیۆس** (لە دایکبووی ٢٢ی نیسانی ١٩٧١)، ئەکتەرێکی ئەمریکییە ناسرا لە کارەکەی وەک (Daniel Meade) لە (MBC)، لە زنجیرە درامای (Ugly Betty). هەروەها بەشداری کردبوو لە فیلمەکانی (Cruel Intentions)، (The Crow: Salvation)، (Resident Evil).

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Eric Mabius

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەری ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:خەڵکی تۆپانگا، کالیفۆرنیا
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
جۆن ئەبرەھام

**جۆن ئەبرەھام** لەدایکبووی ١٧ی کانوونی یەکەمی (١٢)ی ١٩٧٢. جۆن ئەکتەر و بەرھەمھێنەری فیلمی بۆلیوودە. پێشتر نمایشکاری جلووبەرگ بووە. خێزانی جۆن ئەبرەھام لەبەنڕەتدا زەردەشتی-ئێرانیینە. لەساڵی ٢٠٠٣ لەیەکەمین فیلمیدا بەناوی (Jism) لەگەڵ خانمەئەکتەری دیاری بۆلیوود بیپاشا باسو دەردەکەوێت بەھۆی ئەو فیلەمەیەوە، جۆن پاڵێورا بۆ بەدەستھێنانی خەڵاتی فیلم فەیر بۆیەکەمین دەرکەوتن بەڵام نەیبردەوە. ھەر لەھەمان ساڵدا واتە ساڵی ٢٠٠٣ لەفیلمێکی دیکەیدا بەناوی (Saaya) لەبەرامبەر تارا شارما دەردەکەوێت

بۆساڵی ٢٠٠٤ لەفیلمێک بەناوی دووم بەشداریدەکات و ئەو فیلمە دەبێتە یەکەمین کاری سەرکەوتووی جۆن ئەبرەھام کەداھاتی فیلمەکە گەیشتە ١٢ میلیۆن دۆلاری ئەمریکی لەوکاتەی ١٫٧ میلیۆن دۆلار تێچووی فیلمەکەبوو. لەساڵی ٢٠٠٥یش بەشداری لەفیلمێک دەکات بەناوی ئاو (Water) کە لەم فیلمەیدا پێشوازییەکی باشی ڕەخنەگرانی بەدەستھێنا. دوای ئەم فیلمانە لەچەندین فیلمی دی سەرکەوتوو بەشداربووە کە پەیامی ڕەخنەیی کۆمەڵگای تێدابووە لەوانە دۆستانە (Dostana) لەساڵی ٢٠٠٨ وە نیوۆرک (New York) لەساڵی ٢٠٠٩ وە فیلمی ھێز (Force) لەساڵی ٢٠١١ وە ساڵی ٢٠١٣ەش لەفیلمەکانی (Madras Cafe) وە  (Shootout at Wadala) سەرکەوتنی باشی بەدەستھێنا.

لەساڵی ٢٠١٢ یەکەمین فیلمی بەرھەمدەھێنێت بەناوی (Vicky Donor) ئەم فیلمە وە ساڵی ٢٠١٣ش دووەمین فیلمی بەرھەمھێنا ئەویش فیلمی (Madras Cafe) بوو کەخۆشی وەک ئەکتەر ڕۆڵی تێدابینیبوو. وە قەرار وایە چەندفیلمێکی دیکەش بەرھەمبھێنێت لەوانە Rocky Handsome و بەشی دووەمی فیلمی ھێز Force 2.

## سەرچاوەکان

*  
* [//en.wikipedia.org/wiki/John_Abraham_(actor) وەرگێڕدراوی ویکی ئینگلیزی]

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی ھیندی
پۆل:ئەکتەرە ھیندییەکان
پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ھیندی
پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ھیندییەکانی خەڵکی مومبای
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سینەمای ھیندی
پۆل:پیاوە ھیندییە مۆدێلەکان
ئازا (فیلمی ٢٠١٢)

**ئازا** () فیلمێکی ئەنیمەیشنی سێ ڕەھەندیی خەیاڵی کۆمیدیی ٢٠١٢ە. لەبەرھەمھێنانی ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی پیکسارە.لەدەرھێنانی مارک ئەندرێوس و برێندا چاپمان. فیلمەکە پاڵێورا بۆ چەندین خەڵاتی جیھانیی بۆ فیلمی ئەنیمەیشن، چەندین خەڵاتی گەورەی بردەوە لەوانە خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی ئەنیمەیشنی ساڵ و خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب. فیلمەکە بۆ یەکەمین جار لە فێستیڤاڵی نێونەتەوەیییفیلمی *سیاتڵ* نمایشکرا،لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٢ و لە ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢ لە باکووری ئەمریکا نمایشکرا، فیلمەکە پێشوازییەکی باشی لێکرا و لە بۆکس ئۆفیسیشدا سەرکەوتوو بوو، بەجۆرێک تێچوونی فیلمەکە ١٨٥ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی بوو. لەبەرامبەردا ٥٣٩ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی داھاتی بووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٢
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠١٢
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی
پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان دەربارەی جادووگەری
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ساڵی ٢٠١٢
پۆل:یەکەم فیلمە دەرھێنراوەکانی ساڵی ٢٠١٢
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان
پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە فێمینیستەکانی ئەمریکا
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ورچەکان
پۆل:فیلمە سکۆتلەندییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکان دەربارەی پەیوەندییەکانی دایک و کچ
پۆل:فیلمەکان کە لە قەڵاکاندا ڕوودەدەن
پۆل:فیلمەکان کە لە سەدەکانی ناوەڕاستدا ڕوودەدەن
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی پیکسار
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز
پۆل:فیلمە فێمینیستییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سەرکێشییە فەنتازییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە گۆڕینی شێوە
پۆل:فیلمەکانی براوەی خەڵاتی ئانی
پۆل:فیلمەکانی دیزنی پرێنسس
پۆل:فیلمەکان کە لەسکۆتلەندا وێنەیان گیراوە
گاتسبیی مەزن

**گاتسبیی مەزن** () ڕۆمانێکی نووسەری ئەمریکیی ف. سکۆت فیتزجێراڵدە. لە ساڵی ١٩٢٥ بڵاوکراوەتەوە. ئەم ڕۆمانە بە یەکێک لە ڕۆمانە بەناوبانگەکانی دنیا دادەنرێت و ناوی لە ڕیزی ڕۆمانەکانی «برایانی کارامازۆڤ» و «گەڕان بە دوای کاتی لەدەستچوو» دێت.

## ناوەڕۆک و تەکنیکی ڕۆمانەکە
چیرۆکی ڕۆمانەکە لە ساڵی ١٩٢٢ ڕوودەدات، لە نیویۆرک. سەبارەت بە گاتسبیی مەزنە، پیاوێکی دەوڵەمەند، کە سەرقاڵی میوانیی پڕشکۆ و قەرەباڵغە و هەمووان دەتوانن بچنە میوانییەکانییەوە. دەنگۆی زۆر بەربڵاوە کە دەبێت گاتسبی ئەو سەروەتەی لە کوێوە هێنابێت. گاتسبی لە درێژەی ڕۆمانەکەدا ڕووبەڕووی ئەڤینێکی سەرسەختانە دەبێتەوە. گاتسبی کەسێکی ئاشقە و بە دوای ئەشقەکەی خۆی دەکەوێت. دەسەڵات و ناوبانگ هیچ گاریگەرییەکیان بەسەر ئەشقەکەی ئەوەوە نییە.
تەکنیکی نووسینی ئەم ڕۆمانە بەشێوەیەکی سەرەکی فلاشباکە. هەریەکە لە کارەکتەرەکان کە دێنە سەر گێڕانەوەی ڕووداوەکان دەگەڕێنەوە سەر ئەو ڕووداوانەی لە سەردەمێکی دوورتردا ڕوویانداوە، کە گێڕەرەوە هێشتا لە ژێر کاریگەرییاندایە. گێڕەرەوەی سەرەکی (نیک کارەوەی) یەکێکە لە کارەکتەرەکانی ڕۆمانەکە، بەڵام کارەکتەری سەرەکی نییە بەڵکو شوێنێکی ناوەندیی هەیە و ئەمەش یارمەتیدەرە لەوەی بۆچوون و خەیاڵی هەموو ئەو کارەکتەرانەی کە جەمسەری سەرەکیی ڕووداوەکانن بە باشی بزانێت و بیانخاتەڕوو.

## وەرگێڕانی کوردی
ئەم ڕۆمانە لەلایەن سەیوان محەممەد وەرگێڕدراوە بۆ کوردی، و لە ساڵی ٢٠١٥ لەلایەن ناوەندی غەزەلنووسەوە چاپ کراوە و بڵاوکراوەتەوە.

## بەستەرە دەرەکییەکان
*گاتسبیی مەزن لە ئەمازۆن (Amazon.com)
*گاتسبیی مەزن لە (goodreads)

## ژێدەرەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ڕۆمانەکان
پۆل:ڕۆمانەکانی ١٩٢٥
پۆل:ڕۆمانەکانی ف. سکۆت فیتزجێراڵد
پۆل:گاتسبیی مەزن
پۆل:ئەو ڕۆمانانەی کراونەتە کۆمیک
پۆل:کتێبەکانی چارڵز سکریبنەرز سەنز
دایمۆشینی گۆگۆریۆ

پاشا **دایموشینی گۆگۆریۆ** ( بە هانگۆل: 대무신왕، 대해주류왕؛ بە ھانجا: 大武神王، 大解朱留王)، لە دایکبووی (٤ز - ٤٤ز)ـە سێیەم فەرمانڕەوای گۆگۆریۆـیە، لە باکووری سێ شانشینەکەی کۆریا. دایموشین ڕابەرایەتی کرد بۆ فراوانکردنی خاکی گۆگۆریۆ و داگیرکردنی چەند هەرێمێک لە دۆنگبویۆ. فەرمانڕەوایی کرد لەنێوان ساڵانی (١٨ز بۆ ٤٤ز)

## پوختە
لە دایکبوو وەک شازادە **موهیۆل**، سێیەم کوڕی پاشا یوری، وە نەوەی جومۆنگ. موهیۆل کرا بە شازادەی جێنشین لە ساڵی ١٤ز، کاتێک تەمەنی ١١ ساڵ بوو. بوو بە پاشا لەپاڵ مردنی باوکی لە دوای چوار ساڵ. وە **دایموشین** باوکی پێنجەم پاشای گۆگۆریۆـە، پاشا مۆبۆن.

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Daemusin of Goguryeo

پۆل:کۆریا
پۆل:ئاسیا
پۆل:نیمچەدوورگەی کۆریا
پۆل:سێ شانشینەکەی کۆریا
پۆل:پاشاکانی گۆگۆریۆ
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١ەم لە ئاسیا
پۆل:مردووانی ٤٤
پۆل:فەرمانڕەواکانی گۆگۆریۆ
پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی یەکەم
دلێر (فیلم)

**دڵی ئازا** (بە ئینگلیزی: Braveheart)، فیلمێکی داستانی و خەیاڵی-مێژوییە کە لە ساڵی ١٩٩٥ دەرچوو، لەدەرهێنانی مێل گیبسۆنـە. هەر خۆی مێڵ گیبسۆن ڕۆڵی سەرەکی بە ویلیام واڵاس ئەبینێ، شۆڕشگێڕێکی سەدەی ١٣ـیەمی سکۆتلاندایە کە ڕابەرایەتی بۆ یەکەم جەنگی سەربەخۆیی سکۆتلاندا ئەکات لە دژی پاشا ئێدواردی یەکەمی ئینگلتەرا. ئەم فیلمە پاڵێورا بۆ خەڵاتی ئۆسکار لە ٦٨مینخەڵاتی ئۆسکار، ٥ جار خەڵاتی ئۆسکارـی بردۆتەوە. هەروەها لە فیلمەکە سۆفی مارکیاو، پاتریک مەکگووهان و کاترین مەککۆرماک بەڕۆڵی سەرەکی دەردەکەون. چیڕۆکی فیلمەکە لەسەر شیعرە داستانئامێزییەکانی بلیند هاری وەرگیراوە کە لە سەدەی ١٥ەم لەمەڕ ئەم ڕووداوانە نووسیبوونی، هەروەها ڕاندال واڵاس شیعرەکانی کردووە بە سیناریۆ بۆئەوەی لەفیلمەکە بەکاربێت.

فیلمەکە لە ٢٤ی ئایاری ١٩٩٥ نمایشکرا، بەشێوەیەکی گشتی فیلمەکە لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پەسەندکرا، بەتایبەتیش ستایشی ڕۆڵی ئەکتەرەکان، دەرهێنان، بەرهەمهێنان و بەهای بەرهەمەکە، دیمەنی جەنگەکان، میوزیکال سکۆر کرا لەبەرامبەریشدا ڕەخنە لەلایەنە مێژووییەکەی گیرا لە ڕوانگەی چیڕۆکە خۆشەویستییەکەی واڵاس و جلووبەرگەکانی. فیلمەکە توانی ٧٥.٦ ملیۆن دۆلار لە ئەمریکا و ٢١٠.٤ ملیۆن دۆلاریش لە ئاستی جیهان کۆبکاتەوە. لە ٦٨ەمین دابەشکردنی خەڵاتەکانی ئۆسکار، فیلمەکە پاڵێوراوکرا بۆ دە خەڵاتی ئۆسکار، لەم نێوانەشدا توانی خەڵاتەکانی باشترین فیلم، باشترین دەرهێنەر، باشترین وێنەگرتنی سینەمایی، باشترین مەیکەئپ وە باشترین دەستکاری کاریگەری دەنگ بباتەوە. لە ساڵی ٢٠١٩، فیلمی (*Robert the Bruce)* دەرچوو کە نزیکبوو لەم فیلمە بەڵام ناوبانگ و سەرکەوتنی هاوشێوەی فیلمی دلێری نەبوو.

## خەڵاتەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمە مێژووییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٥
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلم
پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین
پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:فیلمە مێژووییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە درامییە جەنگییە ئەمریکییەکان
پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)
پۆل:فیلمە سکۆتلەندییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە نایابەکان لەسەر بنەمای ڕووداوە ڕاستەقینەکان
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جەیمس ھۆرنەرەوە تۆمارکراون
پۆل:ئەو فیلمانەی کە سینەماکارەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین سینەماکاری بەدەستھێناوە
پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین دەرھێنان بەدەستھێناوە
پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بۆ باشترین دەرھێنەر بەدەستھێناوە
پۆل:فیلمە نایابە جەنگییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئیدینبەرا ڕوودەدەن
پۆل:فیلمە جەنگییەکان سەبارەت بە ڕووداوە ڕاستەقینەکان
ئایریس (زنجیرەی تەلەفزیۆنی)

**ئایریس** (بە هانگۆل 아이리스؛ بە ئینگلیزی: Iris)، دەرچووی ساڵی ٢٠٠٩ـە لە کۆریای باشوور درامایەکی کۆری تەلەفزیۆنییە. لە ئەکتەران (Lee Byung-hun)، (Kim Tae-hee)، (Jung Joon-ho)، (Kim Seung-woo)، (Kim So-yeon)، وە (Choi Seung-hyun). پەخشکرا لە تەلەفزیۆنی (کەی بی ئێس ٢) لە ١٤ی تشرینی یەکەم بۆ ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ لە سێشەمان و چوارشەمان کاتژمێر ٢١:٥٥ بۆ ٢٠ ئەڵقە.

## پوختە
دراماکە جەختە لەسەر دوو برا ئەکاتەوە بە ناوی (Kim Hyun-jun) و (Jin Sa-woo) کە هەردووکیان کاریان بۆ دەزگای هەوڵگری (NSS) ئەکرد کە لەژێر فەرمانی سووپای کۆریای باشوور، هیچ کام لە هەردووکیان نەیان ئەزانی کە هەمان کچیان خۆشئەوێ بە ناوی (Choi Seung-hee).
## سەرچاوە
*[ویکیپیدیای ئینگلیزی Iris, TV series](https://en.wikipedia.org/wiki/Iris_(TV_series))

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:درامای کۆریای باشوور
پۆل:فیلمی دەرهاتوو لە ژاپۆن
پۆل:فیلمی دەرهاتوو لە هەنگاریا
پۆل:درامای کۆریای باشوور ٢٠٠٩
پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠٠٩ دەستیان پێکردووە
پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠٠٩ کۆتایان ھاتووە
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری
پۆل:دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی سیستمی پەخشی کۆری
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە رۆمانسییەکانی کۆریای باشوور
پۆل:کارە پەیوەندیدارەکان دەربارەی کۆریای باکوور-کۆریای باشوور
کیم تای-ھی

**کیم تای-ھی** (بە ھانگۆل: 김태희؛ بە ئینگلیزی: Kim Tae-hee)، ئەکتەرێکی کۆریای باشوورـە، لە دایکبووی ٢٩ی ئازاری ١٩٨٠ـیە. ناسرا لە ڕۆڵ بینینی لە دراما کۆرییەکانی وەک (Stairway to Heaven), (Love Story in Harvard)، (Iris), (My Princess)، و (Jang Ok-jung, Living by Love)

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Kim Tae-hee

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠
پۆل:ئەکتەرانی کۆریای باشوور
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور
پۆل:خەڵکی بوسان
پۆل:خانمە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور
پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور
پۆل:باشترین خانمەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتەکانی درامای ئێس بی ئێس
پۆل:زیندووان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی نیشتمانی سێئول
پۆل:خانمەکتەرانی بوسان
پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی سێئول
کیم جۆنگ-ھوا

**کیم جۆنگ-هوا** (بە هانگۆل: 김정화؛ بە ئینگلیزی: Kim Jung-hwa)، لە دایکبووی ٩ی ئەیلوولی ١٩٨٣ـە، ئەکتەرێکی کۆریای باشوورـە، بەناوبانگبوو لە شانۆگەری کۆمێدی (Nonstop 3)، لەو کاتەی ڕۆڵی بینی لە زنجیرە دراما تەلەفزیۆنییەکانی (1% of Anything) ساڵی ٢٠٠٣ و (Snow White: Taste Sweet Love) ساڵی ٢٠٠٤، و فیلمەکانی (Spy Girl) ساڵی ٢٠٠٤ و (The Elephant on the Bike) ساڵی ٢٠٠٧.

## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Kim Jung-hwa

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئەکتەرانی کۆریای باشوور
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور
پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم
پۆل:باشترین خانمەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتەکانی درامای ئێس بی ئێس
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور
پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور
پۆل:خانمەکتەرانی شانۆگەری میوزیکی لە کۆریای باشوور
پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور
پۆل:خانمەکتەرانی سێئول
ھان ھیۆ-جوو

**ھان ھیۆ-جوو** (بە ھانگول: 한효주؛ بە ھانجا: 韓孝周) ئەکتەرێکی کۆریای باشوورە لە ٢٢ی شوباتی ساڵی ١٩٨٧ لە چیۆنگجو لە چیونگچۆنگلە کۆریای باشوور لە دایکبووە، وە ناسراوە بە دۆنگ یی، باشتر ناسرا لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنەکانی وەک (Brilliant Legacy) لە ساڵی ٢٠٠٩ وە دۆنگ یی لە ساڵی ٢٠١٠.

## سەرەتای ژیانی
ھان ھیۆ-جوو دایکی مامۆستای قوتابخانەی سەرەتایی بووە پێش ئەوەی ببێت بە پشکنەر لە قوتابخانە گشتییەکان وە باوکیشی سەرباز بووە.

هان هیۆ-جوو لە دووەم ساڵی کۆلێژ لە قوتابخانەی دواناوەندی ئەچێتە سیۆل، لەدوای قوتابخانەی دوا ناوەندی ھان ھیۆ-جوو چووە بەشی شانۆ لە زانکۆی دۆنگگوک.

لە ساڵی ٢٠٠٣ خەڵاتی گەورەی ئافرەتانی بینگ-گیور"ی بردەوە کە لەلایەن کۆمپانیای بینگ-گیورەوە بوو کە کۆمپانیایەکی خواردنی کۆرییە.وە بەم دەرکەوتنەی ناوبانگێکی زۆری پەیدا کرد و لەساڵی ٢٠٠٦ ڕۆڵی سەرەکی درایە لە درامایەک لەکەناڵی KBS2 بەناوی "Spring Waltz".وە ھان ھیۆ-جوو ئەوەشی ڕوون کردەوە کە ڕۆڵ گێڕانی لەو درامایە سەخت بووە، بێگومان ئەوەش بەھۆی ئەوەی کە شارەزایی تەواوی نەبوو لە ڕۆڵ گێڕان.وە یەکەم دەرکەوتنیشی لەفیلم ھەر لەساڵی ٢٠٠٦ بوو بەناوی "Ad Lib-Night" وە کارکردنی لەم فیلمەدا زۆر ئاسانتر بوو لە کارکردنی لە دراماکەدا.وە خەڵاتی باشترین ئەکتەری وەرگرت لە ٢٦مین ئاھەنگی ڕەخەنگرانی فیلمی کۆری و لە ٢٠مین ئاھەنگی فیلم لە سەنگاپورا.

## سەرچاوەکان
* [//en.wikipedia.org/wiki/Han_Hyo-joo ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Han Hyo-joo]

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
*  
*  
* ھان ھیۆ-جوو لە BH Entertainment 
* ھان ھیۆ-جوو لە FlaMme 
* Han Hyo-joo Fan Cafe لە Daum 
* 
* 
* 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئەکتەرانی کۆریای باشوور
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور
پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم
پۆل:باشترین خانمەکتەرانی براوەی خەڵاتی بلو دراگۆن لە فیلم
پۆل:باشترین خانمەکتەرانی براوەی خەڵاتی پایکسانگ (تەلەڤیزیۆن)
پۆل:باشترین خانمەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتەکانی درامای ئێس بی ئێس
پۆل:دەرچووانی زانکۆی دۆنگگوک
پۆل:خەڵکی باکووری پارێزگای چونگچیۆنگ
پۆل:خانمە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور
پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور
پۆل:نایاب لە ڕۆلگێران، و خانمەکتەرانی براوە خەڵاتی ئەستێرەیی ئاپان
پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی بیستەم
ھان جی-مین

**ھان جی-مین** (بە ھانگۆل: 한지민؛ بە ئینگلیزی: Han Ji-min)، لەدایکبووی ٥ی تشرینی دووەمی ١٩٨٢، ئەکتەرێکی کۆریای باشوورە، کە ڕۆڵی لە زنجیرە دراماکانی (Yi San) و (Capital Scandal) بینی. ئەو زیادتر پێی خۆشە لە بەرھەمە کۆمێدی، کلاسیک و پزیشکییەکان ڕۆڵ بگێڕێت.

## سەرچاوەکان
* [//en.wikipedia.org/wiki/Han_Ji-min ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Han Ji-min]

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئەکتەرانی کۆریای باشوور
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور
پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی سێئول
پۆل:باشترین خانمەکتەرانی براوەی خەڵاتی بلو دراگۆن لە فیلم
پۆل:باشترین خانمەکتەران لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم)
پۆل:نایابی لە ڕۆلگێران، خانمەکتەرانی براوەی خەڵاتی ئەستێرەیی ئاپان
پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور
پۆل:پێشکەشکارانی تەلەڤیزیۆن لە کۆریای باشوور
پۆل:ژنە پێشکەشکارەکانی تەلەڤیزیۆن لە کۆریای باشوور
ھان گا-ئین

**ھان گا-ئین** (بە ھانگۆل: 한가인؛ بە ئینگلیزی: Han Ga-in)، لە دایکبووی ٢ی شوباتی ١٩٨٢ـە، ئەرکتەرێکی کۆریای باشوورـە. بەشداری کرد لە زنجیرە تەلەفزیۆنییەکانی وەک (Yellow Handkerchief) وە (Terms of Endearment) لە پیشەی زوویی. وە بووە بە داواکراو لە بازرگانی مۆدێل. لە پڕۆژەکەیدا لە ساڵی ٢٠١٢ بەشێوەیەکی بەرچاو سەرکەوتووبوو. لەگەڵ ماوەی دراماکەی (Moon Embracing the Sun).

## سەرچاوەکان
* [//en.wikipedia.org/wiki/Han_Ga-in ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Han Ga-in]

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئەکتەرانی کۆریای باشوور
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور
پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی سێئول
پۆل:خانمە مۆدێلەکانی کۆریای باشوور
پارکی نەتەوەییی ھەڵگورد-سەکران

**پارکی نەتەوەییی ھەڵگورد-سەکران** دامەزراوەیەکی سەربەخۆی نیشتمانیی ژینگەپارێزی و کولتورییە، دەکەوێتەی ناوچەی باڵەکایەتیی قەزای چۆمان، لە باکووری پارێزگای ھەولێر. دامەزراوەکە لەپێناو پەرەدان بە ژینگەپارێزی و پاراستنی سامانی نیشتمانی کاردەکات و لەڕێگەی بەشەکانییەوە بایەخ بە چاککردن و پاراستنی ژینگەی سروشتی، ھۆشیاریی ژینگەیی و بواری کولتووری دەدات. ئەم دامەزراوەیە بەشداری بە ھەرێمی کوردستان دەکات بۆ چاککردن و پاراستنی ژینگەی جیھان و ڕووبەڕووبوونەوەی دیاردەی پەنگخواردنی گەرمی و دیاردەی قڕبوونی ئاژەڵان.

پڕۆژەکە لە سەرەتای ساڵی ٢٠٠٤ وەک بیرۆکە ھاتە ئاراوە، لە ڕێکەوتی ١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٠ بە پاڵپشتی و ھاوکاریی ئەنیستۆتی نەمساوی بۆ تەکنۆلۆژیا و حکوومەتی ھەرێمی کوردستان، لە لایەن پارێزگاری ھەولێر گرێبەستی جێبەجێکردنی واژووکراو.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ناشناڵ پارکی ھەڵگورد-سەکران  لە فەیسبووک

پۆل:پارکە نەتەوەیییەکان
پۆل:پارکە نەتەوەیییەکانی کوردستان
پۆل:قەزای چۆمان
ڕیچارد نیکسۆن

**ڕیچارد نیکسۆن** () (٩ی کانوونی دووەمی ١٩١٣ – ٢٢ی نیسانی ٢٠١٤) ٣٧ەمین سەرۆککۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بوو لەماوەی ١٩٦٩ تاکوو ١٩٧٤. ڕیچارد نیکسۆن تاکە سەرۆککۆماری ئەمریکایە کەوازی لەپۆستەکەی ھێنابێت. ڕیچارد ٣٦ەمین جێگری سەرۆککۆماری ئەمریکابوو لەماوەی ١٩٥٣ تاکوو ١٩٦١ ئەمەش کاتێک جێگری دوایت ئایزنھاوەر بوو. جگە لەمەش ڕیچارد خزمەتی دەریاییشی ھەیە بۆ وڵاتەکەی لەماوەی شەڕی جیھانی دووەم.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیزی ساکار

پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٣
پۆل:مردووانی ٢٠١٤
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٩٦٠
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٩٧٠
پۆل:مردووانی ١٩٩٤
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ھۆڵەندی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
کیم سوو-ھیۆن

**کیم سوو-هیۆن** (بە هانگۆل: 김수현؛ بە ئینگلیزی: Kim Soo-hyun)، لە دایکبووی ١٦ی شوباتی ١٩٨٨ـە، ئەکتەرێکی کۆریای باشوورـە، باشتر ناسرا لە ڕۆڵ بینینی لە دراما تەلەفزیۆنییەکان وەک (Dream High)، (Moon Embracing the Sun)، (My Love from the Star)، وە (The Producers). لە فیلمەکانی (The Thieves) وە (Secretly, Greatly).
## سەرچاوە
*ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Kim Soo-hyun

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئەکتەرانی کۆریای باشوور
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم
پۆل:باشترین ئەکتەران لە وەرگرتنی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (تەلەڤیزیۆن)
پۆل:باشترین ئەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم)
پۆل:باشترین ئەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی گراند بێڵ
پۆل:باشترین ئەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتی درامای ئێس بی ئێس
پۆل:دەرچووانی زانکۆی چونگ-ئانگ
پۆل:نایابی لە ڕۆلگێران، ئەکتەرەکانی براوەی خەڵاتی ئەستێرەیی ئاپان
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور
پۆل:ئەکتەرە کوڕە میوزیکییەکانی شانۆ لە کۆریای باشوور
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن
پۆل:پێشکەشکارانی تەلەڤیزیۆن لە کۆریای باشوور
پۆل:نایابی لە ڕۆلگێران، ئەکتەران لە بردنەوەی خەڵاتەکانی ئەستێرەیی ئاپان
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە سێئول
دەربەندی گاور

وێنۆک|ھەڵکۆڵراوی دەربەندی گاور
**دەربەندی گاور** لە باشووری شاری قەرەداغ لە پارێزگای سلێمانیدایە کە بەھۆی نەخشی ھەڵکۆڵراوی پاشا یان پاڵەوانێکی مێژوویی کە دوو کەس لە ژێری  بەو ناوە ناسراوە. بەرزیی نەخشەبەردینەی دەربەندی گاور ٣ مەترە و بە دەستی ڕاستی تەورێک و بە دەستی چەپی کەوانێکی ھەڵگرتووە. کڵاوەکەی سادە و خڕە و لە کڵاوی پاشاکانی ئوور دەچێت.

لەبەر ئەوەی کە ھیچ نووسراوەیەک لە پاڵی ئەم نەخشەدا نیە بە ڕوونی دیار نیە کە کێ و لە چ ساڵێکدا ھەڵکۆڵیوە؛ بەڵام چونکوو زۆر لە نەخشەبەردینەی نەرام سینی ئەکەدی کە ئێستا لە مۆزەخانەی لووڤرە دەچێت، ھەندێ کەس پێیان وایە کە ئەمەش ھەر نەخشی نەرام سین بێت. نەرام سین لە ٢٢١٨–٢٢٥٤ی پێش زایین دەسەڵاتی بە دەستەوە بووە.

## پێشانگا

Stele Naram Sim Louvre Sb4.jpg|نەخشەبەردینەی نەرام سینی ئەکەدی کە لە شاری شووشی ئێران دۆزراوەتەوە و ئێستا لە مۆزەخانەی لووڤرە
Relief Anubanini Sar-e Pol - Zahab.JPEG|نەخشەبەردینەی ئانۆبانینی پاشای لوولووبی لە سەرپێڵ زەھاو


## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ھەڵکۆڵدراوی دەربەندی گاوەر  وێبسایتی دەستەی گشتی گەشت و گوزاری کوردستان-عێراق

پۆل:پارێزگای سلێمانی
پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی عێراق
قەرەداغ

**قەرەداغ** شارۆچکەیەکە، کەوتووەتە ناحیەی قەرەداغ(ناوەند)، قەزای قەرەداغ، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

ئەم شارۆچکەیە ناوەندی قەزای قەرەداغ و ناحیەی قەرەداغە.

## جوگرافیا
**قەرەداغ** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی باخان، قەرەداغ و لە باشوور لەگەڵ گوندی گۆشان و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زەید عومەری خواروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی تافان.

**لە گرنگترین كەسایەتیەكانی**

دكتۆر علی قەرەداغی ، ئەنوەر قەرەداغی ، شاكار ئومێد قەرەداغی ( یەكێك لە دامەزرێنەرانی ڕێباوەڕی “ڕاكارزیم”)

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:شارەکانی عێراق
پارکی نەتەوەیی

[300px|وێنۆک|[پارکی نیشتمانیی تیدە لە ئیسپانیا]]

**پارکی نەتەوەیی** یان **پارکی نیشتمانی** () پارکێکە کە بەشێوەیەکی فەرمی لەلایەن حکوومەتی وڵاتێکەوە ناسێنراوە. پارکە نەتەوەیییەکان بە مەبەستی پاراستنی گیانلەبەرانی ناویان یان خاکەکانیان دروست دەکرێن. لە جیھاندا ژمارەیەکی زۆر پارکی نەتەوەیی ھەن. یەکەمین پارکی نەتەوەیی لە ١٨٧٢ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دامەزراوە، بەناوی پارکی نەتەوەییی یەلۆستۆن.

یەکێتیی نێودەوڵەتی بۆ پارێزگاریی سروشت (IUCN) (The International Union for Conservation of Nature) پارکە نەتەوەیییەکانی پێناسە کردووە وەکوو جۆری دووەمی لە پاراستنی ناوچەکان. گەورەترین پارکی نەتەوەیی لە جیھاندا کە لەلایەن IUCN ناسێنراوە پارکی نەتەوەییی باکووری ڕۆژھەڵاتی گرینلەندە، کە لە ١٩٧٤ دامەزراوە. بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٠ی IUCN نزیکەی ٧٠٠٠ پارکی نەتەوەیی لە جیھان ھەن.

## نموونەکان
* پارکی نەتەوەییی ھەڵگورد-سەکران، لە باشووری کوردستان، عێراق
* پارکی نەتەوەییی یەلۆستۆن، لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* پارکی نەتەوەییی باکووری ڕۆژھەڵاتی گرینلەند، لە گرینلەند، دانمارک
* پارکی نەتەوەییی تیدە، لە ئیسپانیا

## سەرچاوەکان
* [//simple.wikipedia.org/wiki/National_park ویکیپیدیای ئینگلیزیی سادە، «National park»، ئابی ٢٠١٥.]

پۆل:پارکە نەتەوەیییەکان
پۆل:پارکەکان
پۆل:ناوچە پارێزراوەکان
پارکی نەتەوەییی باکووری ڕۆژھەڵاتی گرینلەند

300px|وێنۆک

**پارکی نەتەوەییی باکووری ڕۆژھەڵاتی گرینلەند** (ئینگلیزی: Northeast Greenland National Park) پارکێکی نەتەوەیییە لە گرینلەند، گەورەترین پارکی نیشتمانییە لە جیھاندا، ڕووبەرەکەی (٩٧٢٫٠٠٠ کم٢)یە، ئەو ڕووبەرە گەورەیەی بووەتە ھۆی ئەوەی کە گەورەتربێت بەبەراورد لەگەڵ ڕووبەری زۆرێک لە وڵاتانی جیھان.  لە ٢٢ی ئایاری ١٩٧٤ دروستکراوە.

## سەرچاوەکان
* [//en.wikipedia.org/wiki/Northeast_Greenland_National_Park ویکیپیدیای ئینگلیزیی سادە، «Northeast Greenland National Park»، ئابی ٢٠١٥.]

پۆل:پارکە نەتەوەیییەکان
پۆل:پارکە نەتەوەیییەکانی دانمارک
پۆل:گرینلەند
کانیی ماران

**کانیی ماران** شوێنێکی گەشتیارییە، دەکەوێتە خۆرئاوای شاری سۆران، لەسەر ڕێگای (ھەولێر-سۆران)، نزیکەی (٩٦ کم) لە شاری ھەولێر دوورە.
ناوی کانیی ماران لەوەوە ھاتووە کە ئاوەکەی ھێندە کەم بووە تەنھا بەشی ماری کردووە، بەڵام لەدوای درووستکردنی ڕێگاکە و فراوانکردنی، ئاوەکە زیاتر بووە و وەکوو کانی لێھاتووە کە بەردەوام ئاوی تێدا دەمێنێتەوە.

## زیاتر ببینە
*تاڤگەی گەلی عەلی بەگ
*ھاوینەھەواری بێخاڵ

## ژێدەرەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی سۆران
پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی ھەولێر
سەرچاوەی سروشتی

[200px|وێنۆک|چەپ|[ئاو، یەکێکە لە سەرچاوە هەرە بنەڕەتییەکانی ژیانی مرۆڤ.]]
**سەرچاوەی سروشتی** (بە ئینگلیزی: *Natural Resource*)، ئەو سەرچاوانە دەگرێتەوە کە لە سروشت وەرگیراون و بە دەستکارییەکی کەم بەکاردەهێنرێن. ئەمەش سەرچاوەی تایبەتمەندییە بەنرخەکانی وەک بەکارهێنانی بازرگانی و پیشەسازی، بەهای جوانکاری، بەرژەوەندی زانستی و بەهای کولتووری دەگرێتەوە. لەسەر زەوی، تیشکی خۆر، بەرگەهەوا، ئاو، زەوی، هەموو کانزاکان لەگەڵ هەموو ڕووەک و گیانلەبەرە کێوییەکان لەخۆدەگرێت.

سەرچاوە سروشتییەکان دەتوانن بەشێک بن لە میراتی سروشتی مرۆڤایەتی یان لە یەدەگی سروشتیدا پارێزراو بن. ناوچە تایبەتەکان (وەک دارستانی باراناوی لە فاتو-هیڤا) زۆرجار جۆراوجۆری زیندوو و جۆراوجۆری جیۆگرافی لە ئیکۆسیستەمەکانیاندا نیشان دەدەن. ڕەنگە سەرچاوە سروشتییەکان بە شێوازی جیاواز پۆلێن بکرێن. سەرچاوە سروشتییەکان بریتین لە کەرەستە و پێکهاتەکان (شتێک کە دەتوانرێت بەکاربهێنرێت) کە دەتوانرێت لەناو ژینگەدا بدۆزرێتەوە. هەموو بەرهەمێکی دروستکراوی مرۆڤ لە سەرچاوە سروشتییەکان (لە ئاستی بنەڕەتی خۆیدا) پێکهاتووە.

سەرچاوەیەکی سروشتی لەوانەیە وەک بوونێکی جیا وەک ئاوی شیرین، هەوا، هەروەها هەر زیندەوەری زیندوو وەک ماسی بوونی هەبێت، یان لەوانەیە لەلایەن پیشەسازییە دەرهێنەرەکانەوە بگۆڕدرێت بۆ فۆرمێکی بەسوود لە ڕووی ئابوورییەوە کە دەبێت پرۆسێس بکرێت بۆ بەدەستهێنانی سەرچاوەکە وەک کانزا، توخمە زەوییە دەگمەنەکان، نەوت، دار و زۆربەی جۆرەکانی وزە. هەندێک سەرچاوە سەرچاوەی نوێبووەوەن، واتە دەتوانرێت بە ڕێژەیەکی دیاریکراو بەکاربهێنرێن و پرۆسەی سروشتی دەیانگەڕێنێتەوە، لەکاتێکدا زۆرێک لە پیشەسازییەکانی دەرهێنان زۆر پشت بە سەرچاوەی نوێنەبووەوە دەبەستن کە تەنها یەکجار دەتوانرێت دەربهێنرێن.

تەرخانکردنی سەرچاوە سروشتییەکان دەتوانێت لە ناوەندی زۆرێک لە ڕووبەڕووبوونەوەی ئابووری و سیاسیدا بێت لە ناوخۆ و چ لە نێوان وڵاتان. ئەمە بە تایبەتی لە قۆناغەکانی زیادبوونی کەمیی و کەمیی (کەمبوونەوە و زیادەڕۆیی لە بەکارهێنانی سەرچاوەکان)دا ڕاستە. هەروەها دەرهێنانی سەرچاوە سەرچاوەیەکی سەرەکییە بۆ پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ و زیانگەیاندن بە ژینگە. ئامانجەکانی گەشەپێدانی بەردەوام و ئەجێنداکانی تری گەشەپێدانی نێودەوڵەتی زۆرجار سەرنجیان لەسەر دروستکردنی دەرهێنانی سەرچاوەی بەردەوامترە، لەگەڵ هەندێک لە زانا و توێژەران سەرنجیان لەسەر دروستکردنی مۆدێلی ئابووری، وەک ئابووری بازنەیی، کە کەمتر پشت بە دەرهێنانی سەرچاوە دەبەستێت، و زیاتر پشت بە دووبارە بەکارهێنانەوە و ڕیسایکلکردن و سەرچاوە نوێبووەکان دەبەستێت کە دەتوانرێت بە شێوەیەکی بەردەوام بەڕێوەبچێت.

## سەرچاوەکان

* https://en.wikipedia.org/wiki/Natural_resource

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:سەرچاوە سروشتییەکان
پۆل:ژینناسی
سوورچی

**سوورچی** ھۆزێکی کوردیی نیشتەجێی باشووری کوردستانە. سورچییەکان بەزۆری لە قەزاکانی سۆران، ئاکرێ و شەقڵاوە نیشتەجێن. لە 140 تیرەی پێکهاتوە.

## جوگرافیا و تیرەکان
عەشیرەتی سوورچی بەسەر دوو ناوچە دابەشبووە، سورچیی بادینان و سورچیی سۆران. سورچیی بادینان لە ئاکرێ و بجیل و ڕۆڤیان و گوندەکانی دەوروبەریان نیشتەجێن، بەشێکی کەمیش لە بەردەڕەش نیشتەجێن. سورچیی سۆران لە ھەریر، خەلیفان، کەورگۆسک و سۆران ھەندێک لە گوندەکانی چۆمان  

سوورچییەکان زمانێکی تاڕادەیێک جیایان ھەیە لە سۆرانی و بادینی بەڵام زیاتر بادینی بەکار دێنن، بەتایبەتی سورچیی بادینان کە زیاتر دەچێتەوە سەر بادینی، بەڵام شێوازی قسەکردنیان جیایە. زێی گەورە (زێی بادینان) سورچیی بادینی و سۆرانی لەیەکتر جیادەکاتەوە، شوێنی جوگرافیای ئەم عەشیرەتە لە ڕۆژھەڵاتەوە سیدەکان و قەزای سۆران و ھەریر، لە باکوورەوە چیای پیرس و ئاکرێ لە ڕۆژاواوە ڕۆڤیان و بەردەڕەش، و لە باشوورەوە ھەولێر و مەخموور.
## سەرچاوەکان

پۆل:ھۆزە کوردییەکان
پۆل:سوورچی
پارکی نەتەوەییی یەلۆستۆن

[300px|وێنۆک|[ڕووباری یەلۆستۆن]]
**پارکی نەتەوەییی یەلۆستۆن** (ئینگلیزی: Yellowstone National Park) پارکێکی نەتەوەیییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ڕووبەرەکەی ٨٫٩٨٣ کم٢یە.  لە ١ی ئاداری ١٨٧٢ بە بڕیاری سەرۆکی ئەوکاتی ویلایەتە یەکگرتووەکان ئولیسیس ئێس گرانت دروست کراوە، و بەوە ناسراوە کە یەکەمین پارکی نەتەوەیییە لە جیھاندا. ناوەکەی لە ڕووباری یەلۆستۆنەوە وەرگیراوە، کە بەناویدا تێپەڕ دەبێت.

## مێژوو

## جوگرافیا

## ئاژەڵەکان

## کەشوھەوا

## گەشتیاری

## سەرچاوەکان
* [//simple.wikipedia.org/wiki/Yellowstone_National_Park ویکیپیدیای ئینگلیزیی سادە، «Yellowstone National Park»، ئابی ٢٠١٥.]

پۆل:پارکە نەتەوەیییەکان
پۆل:پارکە نەتەوەیییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:وایۆمینگ
پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی

**خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی** (بە ئینگلیزی: *Nobel Prize in Physiology or Medicine*، بە سویدی: *Nobelpriset i fysiologi eller medicin*) کە لەلایەن ڕێکخراوی نۆبێلەوە  دەبەخشرێت بریتییە لەو خەڵاتەی کە ساڵی جارێک دەبەخشرێت بۆ دۆزینەوەیەکی گەورە و بەرچاو لە بواری پزیشکیدا. ئەم خەڵاتە یەکێکە لەو پێنج خەڵاتەی کە لە ساڵی ١٨٩٥ەوە  لەلایەن ئەلفرێد نۆبێلەوە دانراوە لە وەسێتنامەکەیدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:خەڵاتی نۆبێل
جیم تیڤی

**جیم** (عەرەبی: تلفزيون ج) (ناوی پێشووتر: ئەلجەزیرەی منداڵان (الجزيرة للأطفال)) کەناڵێکی تەلەڤیزیۆنیی عەرەبیی منداڵانە، کەناڵەکە سەر بە تۆڕی میدیاییی ئەلجەزیرەیە. لە سەتەلایتەکانی نایلسات *(HD)*، بەدر، عەرەبسات، ھۆتبێرد و ئەورۆبێرد پەخشی ھەیە.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی فەرمیی تەلەڤیزیۆنی جیم  

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای عەرەبی، «JeemTV»، نيسانی ٢٠٢١.
(https://en.wikipedia.org/wiki/Jeem_TV ویکیپیدیای ئینگلیزی له ئابی ٢٠١٥)

پۆل:ئەلجەزیرە
پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکانی مناڵان
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی زمانی عەرەبی
پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکان لە قەتەر
لەگەڵ ڕەنج

**لەگەڵ ڕەنج** بەرنامەیەکی تەلەفزیۆنییە، لەلایەن ڕەنج سەنگاوییەوە پێشکەش دەکرێت، بەرنامەکە لە ڕووداو تیڤی پەخش دەکرێت، پێشتریش لە ئێن ئاڕ تی پەخش دەکرا. لەگەڵ ڕەنج بەرنامەیەکی گفتوگۆئامێزە، لەبارەی پرسەكانی ڕۆژ دەدوێ و باسی ڕووداوە سیاسییەکان، كۆمەڵایەتییەکان و دیاردەكان دەكات. بە ئامادەبوونی خەڵک و كەسانی پەیوەنددار و بەرپرسان.

## بەستەرە دەرەکییەکان
*لەگەڵ ڕەنج لە ماڵپەڕی ڕووداو

## ژێدەرەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:بەرنامەکانی ڕووداو
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان
یانەی وەرزشیی کەرکووک

**یانه‌ی وه‌رزشی که‌رکوک** یه‌کێکه‌ له‌ یانه‌کانی کوردستان و عێراق له‌ ساڵی ١٩٧٧ دامه‌زراوه‌. بۆ یەکەمجار لە وەرزی ١٩٨٣-١٩٨٤ بەشداری خولی نایابی عێراقی کرد، بەڵام بۆ چەند وەرزێک دابەزی بۆ خولی پلە نزمەکان، پێش ئەوەی دواتر بگەڕێتەوە بۆ خولی پلە یەکی عێراق. لە وەرزی ٢٠٠٠-٢٠١١ پلەی یەکەمی عێراقیان بەدەستهێنا.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:یانە وەرزشییەکانی کوردستان
پۆل:یانە وەرزشییەکانی عێراق
پۆل:یانەکانی تۆپی پێی عێراق
پۆل:کەرکووک
پۆل:یانەکانی تۆپی پێ لە کەرکووک
یۆن جۆنگ-ھوون

**یۆن جۆنگ-ھوون** (بە ھانگۆل 연정훈؛ بە ئینگلیزی: Yeon Jung-hoon)، لە دایکبووی ٦ی تشرینی دووەمی ١٩٧٨ـە، ئەکتەرێکی کۆریای باشوورـە، باشتر ناسرا لە ڕۆڵ بینینی لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی (East of Eden) ساڵی ٢٠٠٨.

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
*Yeon Jung-hoon at DBM Entertainment 
* 
* 
* 

پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم
پۆل:پێشکەشکارانی تەلەڤیزیۆن لە کۆریای باشوور
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨
پۆل:ھونەرمەندانی چێژبەخشی جەی وای پی
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە بوسان
ڕیچارد بۆربیج

200px|وێنۆک|چەپ|وێنەی کێشراوی ڕیچارد بۆربیج
**ڕیچارد بۆربیج** (بە ئینگلیزی: *Richard Burbage*) (لەدایکبووی: ١٥٦٧ و لە (٩-١٣)ی ١٦١٩ مردووە) ئەکتەرێکی ئینگلیز بوو کە یەکەم کەس بوو کاری نمایشی ھەندێک لە شانۆکانی ویلیام شێکسپیر بکات، لەوانە (ڕیچاردی ٣، ڕۆمیۆ، ھێنری ٥، ھاملێت، ماکبێز، ئۆتێلۆ، و لیر). ڕیچارد بۆربیج باوکی ناوی جەیمز بۆربیج بوو کە ئەویش ئەکتەر و جێبەجێکاری شانۆیی بوو، ڕیچارد توانی لە تەمەنی ٢٠ ساڵیدا ناو و ناوبانگێکی زۆر بۆ خۆی کۆبکاتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٦٧
پۆل:مردووانی ١٦١٩
پۆل:ئەکتەرە ئینگلیزەکان
پۆل:شانۆی ئینگلیزی
پۆل:ئەکتەرەکانی سەدەی ١٦ھەم
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٦٨
پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز
دوایین ساموڕای

200px|وێنۆک|چەپ|پۆستەری فیلم
**دوایین ساموڕای** (بە ئینگلیزی: *The last Samurai*) فیلمێکی داستانی جەنگی ئەمریکییە کە لە ساڵی ٢٠٠٣ بەرهەم هێنراوە. ئەم فیلمە باس لەوە دەکات کە لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەهەمدا ئیمپراتۆری ژاپۆن دەیەوێت لەشکرەکەی لە ڕێگەی هێنانی تەقەمەنی و چەکی نوێ و ڕاهێنەری بەتواناوە خۆی بەهێز بکات و بەسەر نەیارەکانیدا سەربکەوێت. بۆ ئەو مەبەستەش کاپتنێکی سەرکەوتوو و بەناوبانگی نێو شەڕی ناوخۆی ئەمریکا بانگهێشت دەکرێت، بەڵام شەڕێک و قۆڵبەستکردنی دەبێتە هۆی ئەوەی ڕاستی ململانێکانی بۆ دەربکەوێت و بڕیاری پشتگیری کردنی خوازیارانەش بدات.

## سەرچاوەکان
* https://en.wikipedia.org/wiki/The_Last_Samurai
* کتێبی: فەرهەنگی سینەما، ئامادەکردنی: ئەبوبەکر کاروانی، لاپەڕە: ٢٥٩.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٣
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ژاپۆن بەرھەمھێنراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیوزیلاند گیراون
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ژاپۆنی
پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان
پۆل:ئیمپڕاتۆریەتی ژاپۆن
پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن هانس زیمەر تۆمارکراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا دانراون
پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی نیوزلەند
پۆل:فیلمە داستانییەکانی نیوزلەند
پۆل:فیلم نینجاکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە درامییە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە درامییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی کروز/ڤاگنەر پرۆداکشنز
پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس
پۆل:فیلمە فرە زمانە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ھیمێجی وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری کیۆتۆ وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە فرە زمانە ژاپۆنییەکان
پۆل:فیلمە فرە زمانە نیوزیلاندییەکان
پارێزگای بەدەخشان

**بەدەخشان** (پەشتۆ: بدخشان ولایت‎؛ دەری: استان بدخشان) یەکێکە لە پارێزگاکانی ئەفغانستان. کەوتووەتە دوورترین شوێنی باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەو وڵاتە، لەنێوان تاجیکستان و باکووری پاکستان. پارێزگاکە (٩١ کم)ی سنوورەکەی ھاوبەشە لەگەڵ چین. لە ٣٠ قەزا پێکدێت.

## ژێدەرەکان

بەدەخشان
پۆل:پارێزگای بەدەخشان
پارێزگای بادغیس

**بادغیس** (پەشتۆ: بادغیس ولایت‎) یەکێکە لە پارێزگاکانی ئەفغانستان. کەوتووەتە باکووری ڕۆژاوای ئەو وڵاتە. لە ٧ قەزا پێکدێت.

## ژێدەرەکان

بادغیس
پۆل:پارێزگای بادغیس
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٤
پارێزگای بەغلان

**بەغلان** (پەشتۆ: بغلان) یەکێکە لە پارێزگاکانی ئەفغانستان. کەوتووەتە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەو وڵاتە. لە ١٦ قەزا پێکدێت.

## ژێدەرەکان

بەغلان
پۆل:پارێزگای بەغلان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٤
پارێزگای بەلخ

**بەلخ** (پەشتۆ: بلخ) یەکێکە لە پارێزگاکانی ئەفغانستان. کەوتووەتە باکووری ئەو وڵاتە. لە ١٥ قەزا پێکدێت.

## ژێدەرەکان

بەلخ
پۆل:پارێزگای بەلخ
پارێزگای بامیان

**بامیان** (فارسی: بامیان) یەکێکە لە پارێزگاکانی ئەفغانستان. کەوتووەتە ناوەڕاستی ئەو وڵاتە. لە ٧ قەزا پێکدێت.

## ژێدەرەکان

بامیان
پۆل:پارێزگای بامیان
پۆل:شوێنەکان بە درێژایی رێگای ئاوریشم
ئەحمەد قەوام

وێنۆک|ئەحمەد قەوام

**ئەحمەدی قەوام** (١٨٧٦ تاران -  ١٩٥٥ تاران) ناسراو بە **قەواموسەڵتەنه**، سیاسەتوانی ئێرانی کۆتایی سەردەم قاجار و سەردەمی پاڵەوییە که پێنج جار بووە بە سەرۆک وەزیرانی ئێران.کارە گرینگەکانی نووسینی فەرمانی مەشرووتە، سەرکوت کردنی بزووتنەوەی دیمۆکراتی ئازەربایجان و چوونە دەرەوەی هێزەکانی یەکیەتی سۆڤییەت لە ئێرانە.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مردووانی ١٩٥٥
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٦
پۆل:قاجاڕەکان
پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئێران
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٣
یاریی سیخوڕی

**یاریی سیخوڕی** (بە ئینگلیزی: *Spy Game*) فیلمێکی سیخوڕیی ئەمریکییە، لە ساڵی ٢٠٠١ بەرهەم هێنراوە و لەلایەن تۆنی سکۆتەوە کاری دەرهێنانی بۆ کراوە، و هەردوو ئەکتەری بەناوبانگ براد پیت و ڕۆبێرت ڕێدفۆرد ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەبینن.

## چیرۆک
سیخوڕێکی ئەمریکی لە کاتی ئەنجامدانی چالاکییەک لەنێو زیندانێکی چینیدا، لە دوا ساتەکانی ئەو کارەدا قۆڵبەست دەکرێت و بڕیاریشە لە دوای ڕۆژێک لە سێدارە بدرێت. دەزگای هەواڵگری سی ئای ئەی پێی دەزانێت و دەیانەوێت بە جۆرێک لە جۆرەکان وەک نێچیرێک بەکاری بێنن. بەڵام ئەو کەسەی کە (بیشۆپ)ی بە دەزگای هەواڵگری ناساند، لەو کارە ناڕازییە و بڕیاری ئەوە دەدات ڕزگاری بکات.

## ژێدەرەکان
* https://en.wikipedia.org/wiki/Spy_Game
* کتێبی: فەرهەنگی سینەما، ئامادەکردنی: ئەبوبەکر کاروانی، لاپەڕە: ٢٥٧.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠١
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی براد پیت
پۆل:فیلمەکان لە کۆماری چیک وێنەگیراون
پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سیخووڕییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەزگای ھەواڵگری ناوەندی
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ھاری گرێگسۆن-ویلیامزەوە تۆمارکراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ١٩٩١ داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە ھۆنگ کۆنگ داندراون
پۆل:فیلمەکان لە ڤانکۆڤەر وێنەگیراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری بەیرووت داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە بوداپێست وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە ئەکشنە سیخوڕییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە وروژێنەرە ئاکشنە ئینگلیزی-زمانەکان
نوور شەریف

**نوور شەریف** () (ناوی تەواوی **محەممەد جابر محەممەد عەبدوڵڵا**) (٢٨ی نیسانی ١٩٤٨ – ١١ی ئابی ٢٠١٥) ئەکتەرێکی میسری بوو. بەزۆری لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان ڕۆڵی بینیوە، کە بەناوبانگترینیان زنجیرەی خێزانی حاجی متوەلی بوو.

## ژیانی کەسی
لە ساڵی ١٩٧٢ تا ٢٠٠٦ لەگەڵ بووسی ژیانی ھاوسەری بەسەردەبرد، بەڵام دواتر جیابوونەوە و لە کۆتایییەکانی تەمەنیشی بەنەخۆشییەوە خێزانەکەی بۆ جارێکی دیکە گەڕایەوە لای، نوور شەریف و بووسی خاوەن دوو کچ بوون بەناوەکانی سارە و مەی.

## سەرچاوەکان
*نوور شەریف ماڵاوایی لە ژیان کرد - ڕووداو

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨
پۆل:مردووانی ٢٠١٥
پۆل:ئەکتەرە میسرییەکان
پۆل:مردووان بەھۆی جەڵدەی دڵ
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦
پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە میسر
پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی سییەکان
پۆل:موسڵمانانی میسری
زانکۆی ئاکدەنیز

**زانکۆی ئاکدەنیز** () زانکۆیەکە دەکەوێتە پارێزگای ئانتالیا لە وڵاتی تورکیا. لە ساڵی ١٩٨٢ دامەزراوە. ئەم زانکۆیە ١٢ بەشی تێدایە کە بریتین لە: پزیشکی، کشتوکاڵ، هونەر و زانستەکان، زانستە ئابووری و کارگێڕییەکان، یاسا، ئەندازیاری، پەروەردە، پەیوەندی، فەلسەفە، شەریعە، کارگێڕی.

## ئەمانەش ببینە
*تورکیا

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
ویکی ئینگلیزی

## بەستەری دەرەکی
*ماڵپەڕی فەرمی زانکۆی ئاکدەنیز

پۆل:زانکۆ و کۆلێجە حکوومییەکانی تورکیا
پۆل:زانکۆکان و کۆلێجەکانی تورکیا