ئەبەخ، وان

**ئەبەخ** ( بە رێنووسى لاتینى: Ebex ) یان **بازیداغا** , ( ئەباغا)، (بە فەڕمى (تورکیکراو) چالدران: **Çaldıran)** ، شارەوانی و قەزایەکە سەر بە پارێزگای وان لە باکوورى کوردستان (تورکیا) .  ڕووبەرەکەی ١٤٧٨ کم دوجایە  و ژمارەی دانیشتووانی ٥٨,٦٣٥ کەسە ( سەرژمێرى٢٠٢٢). 
وێنۆک|هەڵکەوتى ئەبەخ (بازیداغا: چالدران) لە پارێزگاى وان

لە هەڵبژاردنى باژێڕوانیەکانى نیسانی ٢٠٢٤ دەم پارتى DEM Parti توانى نزیکەى ٤٧% دەنگەکانى شارەوانى ئەبەخ بەدەست بهێنیت و بەربژێرەکەى (خەدیجە گوندۆغدو) پۆستى یەکەمى شارەوانى وەربگرێت و پارتی ئەکەپە AKP بە پلەى دووەم هات https://www.dailysabah.com/elections/march-31-2024-turkish-local-elections-results/van/caldiran/district-local-election-results . لە هەڵبژاردنى پێشوو کە لە مانگی ئازاری ٢٠١٩ کرا (لەیلا ئاتساک) لە پارتی دیموکراتی گەلان (هەدەپە)  وەک سەرۆکی شارەوانی  هەڵبژێردرا.  بەڵام لەیلا ئاتساک لەلایەن دەستەی باڵای هەڵبژاردنەکان (یەسەکە: YSK) لە پۆستەکەى لادرا، سەرەڕای ئەوەی پێش هەڵبژاردنەکان لەلایەن  هەمان ئەم دەستەیە وەک کاندید پەسەندکرا بوو .  لە برى ئەو (شەفیق ئەنساری) لە پارتی داد و گەشەپێدان (ئاکەپە)  کە دووەمی هەڵبژاردنەکانى بەدەستهێنا بوو،  لە پۆستی سەرۆکایەتی شارەوانیی دانرا  و (حەسەن هوسنو تورکەر) لە مانگی ئابی ٢٠٢١ لەلایەن دەوڵەتەوە کرا بە قایمقامى ئەبەخ . 

لە ساڵی ١٩٦٧ بەهۆی بوومەلەرزەیەکی 7.2 پلە نزیکەى ٤٠٠٠ کەس گیانیان لەدەستدا . 

لە نزیک ئەبەخ شەڕى گەورەى چاڵدێران ساڵى ١٥١٤ى زایینى روویدا، کە لە نێوان دەوڵەتى سەفەویی و ئیمپراتۆریەنى عوسمانى روویدا و میر و سەرۆکە کوردەکان رۆڵی گرنگیان گێڕا لە قازانجى عوسمانیەکان شکایەوە و نەخشەى سیاسی و ئیداریی کوردستان و رۆژهەڵاتى ناوەڕاست بە یەکجارى گۆڕڕا.   لەو قەزاکەدا  شوێنەوارى بینایەکی دێرین لەسەر گردێک دۆزرایەوە کە ٢٠٠٠ م لە ئاستی دەریاوە بەرزە.  وەک زانراوە وەک کاروانسەرایەک بووە دەگەڕێتەوە بۆ رۆژگارى ئێلخانیەکان و هۆلاکۆخانى مەغۆل (سەدەى سێزدەمى زایین).   

## پێکهاتەى ئیدارى
قەزای ئەبەخ ٧٠ ئاوایی هەن: 

* ئاشێ کەران - Aşê Keran
* ئاڤا سۆر - Avasor
* ئاڤتونە - Avtune
* بەشار ئاغا - Beşaraxa
* بزرخانە - Bizirxane
* بیشی - Bîşî
* جلا ژۆرین - Cila Jorîn
* چۆجەر - Çacor
* چاییر - Çayir
* چبوخلى - Çibûxlî
* دەرگەزین - Dergezîn
* دەوترش - Dewtirş
* دێرکلى - Dêriklî
* دێرۆ - Dêro
* دێرشیکا خاجان - Dêrşîka Xacan
* دیکمەیا ژێرین - Dîkmeya Jêrîn
* دیکمەیا ژۆرین - Dîkmeya Jorîn
* عەلى کەلە - Elîkele
* ئەسپەڕەش - Espreş
* گرێسۆر - Girê Sor
* گۆلە سۆر - Golesor
* گۆما ئوسو - Goma Oso
* گۆما قۆلۆ - Goma Qolo
* ئیسمای بابا - Îsmaîlbaba
* کەلەڕەش Kelereş  
* کیچان - Kîçan
* مێتقولى - Mêtqûlî
* نانپەهریز - Nanpehrîz
* ناوڕۆ - Nawro
* نێچیروان - Nêçîrvan
* نەزەراوا ژۆرى Nezeravaya Jêrîn
* نەزەراوا ژۆرین Nezeravaya Jorîn
* نۆشار - Noşar (Noşara Jorîn)
* ئۆسمانلى - Osmanlî
* قاجاخ  - Qacax
* قاسم - Qaşim
* قەیمەز - Qeymez
* قۆبیک - Qobîk
* قۆرقورک - Qorqurik
* قورتکان ژێرین - Qûrtgana Jêrîn
* قورتکان ژۆرین Qûrtgana Jorîn
* سالخانە - Salxane
* سارنج ژێرین - Sarinca Jêrîn
* سارنج ژۆرین - Sarinca Jorîn
* سێگران - Sêgiran
* سەلیک -Selîk
* سەنیت - Senît
* سەرەگۆلا ژێرین - Seregola Jêrîn
* سەرەگۆلا ژۆرین - Seregola Jorîn
* سەید یاقوت - Sityaqût
* شەڕەفخانە ژێرین - Şerefxaneya Jêrîn
* شەڕەفخانە ژۆرین - Şerefxaneya Jorîn
* شەریف بەگێ - Şerifbegê
* شێخ حەیدەر Şêxheyder
* شێخ رۆمى - Şêxromî
* شێخ سەجۆ - Şêxseco (Şêxseco')
* شێخ سیلۆ - Şêxsîlo
* تاقیس - Taqîs
* خاچان - Xaçan
* خان - Xan
* خەجیش خاتون - Xecîşxatûn
* یەکمال - Yekmal
* شەیتاناوا (زلفۆ بولاخ) - Zilfobûlax (Şeytanava)

## سەرچاوە

* شەڕی چاڵدران

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای وان
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
پۆل:پارێزگاى وان
پۆل:جوغرافیای كوردستان