open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جەمال ھیدایەت

**جەمال ھیدایەت عوبدوڵڵا** (١٩٣١ لە ھەولێر - ٢٣ی نیسانی ٢٠٢٤ لە ھەولێر)، ھونەرمەندی ژەنیاری کوردی باشووری کوردستان بوو کە ئامێری عوودی لێدەدا.

## ژیان
جەمال ھیدایەت عەبدوڵڵا لە ساڵی ١٩٣١ لە شاری ھەولێر لەدایک بوو. لە سەردەمی گەنجیدا حەزی بە ئامێری عوود بوو و وەکوو یەکەمین عودژەن لە شاری ھەولێر لە ساڵی ١٩٥٢ لە ژێر دەستی دوو مامۆستای بە ئەزموونی فەلەستینی و میسری فێری مۆسیقا و ئامێری عود بوو. دواتر بۆ خوێندنی مۆسیقا چوو بۆ پەیمانگای ھونەرە جوانەکانی بەغدا و لە ١٩٥٥ لەوی بڕوانامەی وەرگرت. بەدوای کۆتایی ھاتنی خوێندنەکەی، گەڕاو بۆ ھەولێر و لە ساڵی ١٩٥٨ بۆ ١٩٥٩ یەکەمین گرووپی مۆسیقیی لە ھەولێر بە ناوی «تیپی مۆسیقای دەرسیم» دامەزراندەوە. لە نێوان ساڵانی ١٩٥٩ ھەتا ١٩٧٠ وەکوو ژەنیاری عوود لە ڤیستیڤاڵە ھونەرییەکانی ھەولێر بەشدار بوو. ھەروەھا ئەندامی دامەزرێنەری «تیپی ھونەریی ھەولێر»  بۆ ماوەی ٢٠ ساڵ سەرۆکی دەستەی کارگێڕیی تیپەکە بوو.

جەمال ھیدایەت لە ساڵی ١٩٧٥ وەکوو ئەندامی دامەزرێنەری سەندیکای ھونەرمەندانی ھەولێر لە دامەزراندنی ئەو سەندیکایە ڕۆڵی ھەبوو. دواتر لە ساڵی ١٩٩٧ بوو بە سەرۆکی دەستەی کارگێڕیی ئۆرکسترای کوردستان. ھەروەھا بۆ چەند ساڵێکیش سەرپەرشتیاری پەروەردەی سروود و مۆسیقای قوتابخانەکانی سەرەتایی بوو.

## کۆچی دوایی
جەمال ھیدایەت لە ڕۆژی سێشەممە ٢٣ی نیسانی ٢٠٢٤ بەھۆی نەخۆشیەوە کۆچی دوایی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣١
پۆل:مردووانی ٢٠٢٤
پۆل:خەڵکی ھەولێر
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:ژەنیارانی عوود
پۆل:ژەنیارانی کورد
پێڕستی دامەزراوەی فیلمی ئەمریکی بۆ فیلمە سەرەکییەکان

**پێڕستی دامەزراوەی فیلمی ئەمریکی** () پڕۆژەیەک لە قۆناغی دروستکردندایە و تەواو دەبێت، کە لەلایەن پەیمانگای فیلمی ئەمریکییەوە دیزاین و جێبەجێ کراوە، و تێیدا سەرجەم شانۆگەری و فیلمە جووڵاوەکان تۆمار دەکات کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە سەرەتای مێژووی شانۆ و سینەما تا ئێستا.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:بنکەدراوە سەرھێڵییەکانی فیلم
پەیمانگای فیلمی ئەمریکی

**پەیمانگای فیلمی ئەمریکی (AFI)** () ڕێکخراوێکی سینەماکاریی ئەمریکییە کە قازانج نەویستە و پەروەردەی سینەماکاران دەکات و ڕێز لە میراتی ھونەری فیلمی جووڵاو لە ئەمریکا دەگرێت. بە پارەی تایبەت و کرێی ئەندامێتی گشتی پشتگیری دەکرێت.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:سینەمای باشووری کالیفۆڕنیا
پۆل:کولتوری ھۆلیوود، لۆس ئانجلەس
ئیبراھیم حەکیم

**ئیبراھیم حەکیم** (لە دایکبووی ١٩٥٢ لە سیدەکان) ئەکتەر و شانۆکاری کوردە. زیاتر بە ڕۆڵی کۆمێدی دەرکەوتووە.

سەرەتای کارەکانی ئیبراهیم حەکیم لە هونەردا دەگەڕێتەوە بۆ دەیەی حەفتاکان. کارۆخ ئیبراهیم حەکیم کە دەکاتە کوڕی، ئەویش بەهەمان شێوە لە بواری هونەری کاردەکات و دەرهێنەری شانۆ و زنجیرەی تەلەفزیۆنییە، ئیبراهیم لە زۆرێک لە بەرهەمەکانی کوڕەکەی وەک ئەکتەر ڕؤڵی گێڕاوە.

لە ڕۆژی ڕاپەڕینی هەولێر لە ساڵی ١٩٩١، ئیبراهیم حەکیم تاقە وێنەگری ڤیدیۆیی ئەو ڕووداوە بووە.

## بەرهەمەکان

### درامای تەلەفزیۆنی

* کەوەکانی قەرەچووغ
* سەمەرە
* دوا کاتژمێر
* دوا شەو
* ٨ دیوار (بەشی یەکەم و دووەم)

### شانۆ

* لەیلا قاسم
*

### فیلم

* تاپۆ حەقی چییە (دەرکەوتنی تایبەتی)

## سەرچاوەکان


پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢
پۆل:خەڵکی ھەولێر
پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان
پێویستی

**پێویستی** لەوانەیە ببرێتەوە سەر یەکێ لەمانەی خوارەوە:

* پێداویستی، ئەوەی گیاندار نەتوانێ خۆی لێ دوور بگرێ و نەتوانێ بەبێ ئەوە سالم بژیت.

* پێویستی و بەشکردوویی، جۆرەکانی پەیوەندیییە مەرجییەکانی نێوان وتەکان.

* پێویستی (فەلسەفە)، ئەو تایبەتمەندییە لە قەزیەکاندا کە ھەڵگیراو لە دانراو نەشیاوی لێدابڕینە.
مستەفا سەفوەت

وێنۆک|مستەفا سەفوەت
**مستەفا سەفوەت:**(١٩٠٦-١٩٠٧)-(١٩٦٣) نووسەر ، كەسایەتی ئاینی ، شاعیر ، چالاگی سیاسی ، شانۆنووس ، وەرگێڕ ، لەنەتەوەی كورد بووە.

## سەرەتای ژیان و خوێندنی
مەلا مستەفا کوڕی حاجی مەلا ڕەسووڵی دێلێژەیە، (١٩٠٦-١٩٠٧) لە گەڕەکی (دەرگەزێن)ی شاری سلێمانی لەدایک بووە. بە منداڵی چووەتە حوجرە، سەرەتا لای مەلا فاتم لە گەڕەکی خۆیان خوێندوویە، پاشتر بۆ حوجرەی خواجە ئەفەندی و تەواوکردووە. ئەمجا چووەتە مزگەوتەکەی خۆیان خوێندوویە. 

**فەقێیەتی**

بە فەقێیەتی زۆر شوێن گەڕاوە: (مزگەوتی فەرھاد)ی کەرکووک لای مەلا ڕەزای واعیز و گوندی (بێژوێ)ی سەردەشت. ئەمجا گەڕاوەتەوە بۆ سلێمانی و لای مەلا حسێنی پیسکەندی خوێندوویە. دواجار لە مزگەوتی شێخ عەبدوڕڕەحمانی شێخ ئەبووبەکر، ئیجازەی زانستیی لە شێخ باباعەلیی شێخ عەبدوڵڵای تەکیەیی وەرگرتووە.

**خانەقای مەولانا خالید**

کە باوکی مردووە، پاش ساڵێک دوای مەلا مەحموودی برای کە ڕووی کردووەتە کاسبی، مودەرریسی و پێشنوێژیی مزگەوتەکەیکەوتووەتە ئەستۆ. بەم پێیە لە ١٩٢٨دا ئیرادەی شاھانەی بۆ ئەو وەزیفەیە بۆ دەرچووە. لە ١٩٥٦ بەدواوە بووە بە خوتبەخوێنی خانەقای مەولانا خالیدیش.

## نەخۆش كەوتنی
سەفوەت لە ژیانیدا نەفس بەرز بووە. ڕۆژانی دووەم جەنگی جیھانی پێ بەپێ کاسبیی کردووە و ھەردوو دێی (بێستانسوور) و (گۆپاڵە)ی بە ئیجار گرتووە و خەریکی کشتوکاڵ بووە. بەو ھۆیەیشەوە دوچاری نەخۆشیی سیل ھاتووە. بۆیە ماوەیەک لە نەخۆشخانەی (عةزل)ی بەغدا کەوتووە و سەرەتای ١٩٤٣ بە یارمەتیی تۆفیق وەھبی بەگ کە وەزیری کاروباری کۆمەڵایەتی بووە، نێردراوەتە سەنەتۆریۆم (مةصةح)ی بەحەننەس لە لوبنان و نزیکەی ساڵێکی لێ ماوەتەوە. ئەو ساڵە، بە حوکمی تێکەڵیی لەگەڵ ڕۆشنبیرانی دیکە، ئاسۆی بیری فراوانتر بووە. پاش چاکبووونەوە، یەخەگیری نەخۆشیی تازە بووە و کەوتووەتە ھاتوچۆی بەغدا بۆ لای پزیشکان. ئەمە جگە لەوەی کە گیرۆدەی کاری سیاسیی کوڕانی بووە، بە ڕادەیەک کە لە دوو ساڵی کۆتاییی تەمەنیدا لە دەرسوتنەوە و پێشنوێژی دووریان خستووەتەوە.

## كۆچی دوایی
تا لە ڕۆژی ٩/١٢/١٩٦٣دا کۆچی دواییی کردووە.

## چالاكی سیاسی
سەفوەت لە مەیدانی سیاسەتدا ھەر ئەندامی حیزبی برایەتی بووە و دواتر وازی لە کاری ڕێکخراوەیی ھێناوە. لایەنگریی بەرەی چەپ و ئاشتیخوازانیشی کردووە.

## بەرهەمەكانی
شاعیریش بووە، سەرەتا ناسناوی "شێواو" و پاشان "سەفوەت"ی ھەڵگرتووە، شیعری لە "گەلاوێژ" و "دەنگی گێتیی تازە"دا بڵاوبووەتەوە.

**بەرھەمەکانی ئەمانەن:** 

* ھۆنراوەی کوردی لە دوڕڕی بوردی، سلێمانی، ١٩٣٥ 
* ڕابەری نوێژ، سلێمانی، ١٩٦١ 
* گولستان (ی شێخی سەعدی لە فارسییەوە)، بەغدا، ١٩٦٨
* شانۆی ناوماڵ، بەغدا، ١٩٧١
* ڕابەری حەج، بەغدا، ١٩٧٣ 
* دیوانی سەفوەت، بەغدا، ١٩٨٤

**ئەم دەستنووسانەیشی ھەن:**

* مێژووی بەرزنجە 
* ڕابەری ڕۆژوو
* ڕابەری زەکات
* کۆمەڵێک خوتبەی ئایینی
* ھەشت بەھەشت
* فتووحاتی شام
* شازادەی غەسسان 
* تەفسیری قورئان
* وەرگێڕانی نامەیەکی عەبدولحەلیمی میسری 
* دیوانی موحی (وەرگێڕانی دیوانی فارسیی شێخ عەبدولقادری گەیلانی)
* گوڵزار، مەولوودنامەیە
* میعراجنامە
* گوڵشەن
* وەرگێڕانی (بانت سعاد)ی کەعبی کوڕی زوھەیر
* نامەیەک سەبارەت بە نەخۆشیی سیل
* کۆکراوەی کۆمەڵێک فتوای مەلایانی کورد
* نامیلکەی (رسالة في العمل)

## سەرچاوەکان
پێویستی (فەلسەفە)

**پێویستی**، لە لقە جیاجیاکانی فەلسەفە، بە تایبەت لە لۆژیک و میتافیزیکدا، کاتێ بە کار دەڕوا کە لە وتە و قەزیە لۆژیکییەکاندا پەیوەندییەکی پتەو دانراو و ھەڵگیراوی پێک بەستبێتەوە، بە چەشنێک کە نەکرێ ھەڵگیراو لە دانراو جیا بێتەوە یا لێی داببڕێ. قەزیەیەکی ڕاست کە بۆی نەلوێ یا نەتوانێ درۆ بێ، یا قەزیەیەکی درۆ کە بۆی نەلوێ یا نەتوانێ ڕاست بێ، قەزیەیەکی پێویستە. بۆ وێنە، «ھەموو ژنەکان مرۆڤن» پێویستە، چونکە «ژن» بێگومان «مرۆڤ» -ە و، «مرۆڤ» لە «ژن» شیاوی دابڕان نییە. ھەروەھا، «ئێستاکە باران یا دەبارێ یا نابارێ» -ش ناتوانێ ھەڵە بێ و، بە ھیچ شێوەیەک بۆی دەست نادا و ناگونجێ بە درۆ دەرچێ، بۆیە، پێویست بە ئەژمار دێ، یا دەکرێ بڵێین خاوەن تایبەتمەندیی پێویستییە. ئەرەستوو لە کتێبی میتافیزیکدا ئاوا پێویستی دەناسێنێ: «ھەروەھا بەوەی کە ناتوانێ بە چەشنێکی تر بێ، دەڵێین پێویستە کە بەم چەشنە بێ.» لە جێگایەکی تری ھەمان کتێبدا دیسان دەڵێ: «لەبەر ئەوەی کە «بەپێویست وایە» بە مانای ئەوەیە کە: ڕێی تێ ناچێ وا نەبێ.»

لە بەرامبەرا، قەزیەی ڕێتێچوو یا لواو قەزیەیەکە کە ھەمیشە ڕاست نییە، لە ھەندێ ھەلومەرجا ڕاستە و لە ھەندێ ھەلومەرجا ھەڵەیە. وەکوو قەزیەی «فەڕەنسا دیموکراسییە».

پێویستی خۆی چەند جۆرە. **پێویستیی لۆژیکی** ئەو پێویستییەیە کە یاساکانی لۆژیک دەستەبەری دەکا. وەکوو ئەو دوو قەزیەیەی سەرەوە کە پێشتر ئاماژەیان پێ کرا: ھەموو ژنەکان مرۆڤن و، ئێستا باران یا دەبارێ یا نابارێ.  بە پێی ڕوانگەیەکی کۆن، قەزیەگەلی پێویست تێکڕا شیتەڵ و پێش-ئەزموونین. ھەندێ لە فەیلەسووفان باوەڕمەند بە جۆرێکی تر لە پێویستین کە **پێویستیی میتافیزیکی** -ی پێ دەوترێ. بۆ وێنە، قەزیەی «ئاو H2Oیە» نە شیتەڵە و نە پێش-ئەزموونی، بەڵام پێویستە. ئەوەی بە دوای ئەم بۆچوونەوە دێ، باوەڕ بە زات -ە.

## سەرچاوەکان
جەیمز بلاک

**جەیمز بلاک** (لەدایکبوون ١٤ی حوزەیرانی ١٩٢٤ –مردن ٢٢ی ئازاری ٢٠١٠) پزیشک و دەرمانناسێکی سکۆتلاندی بوو. لەگەڵ گێرترود ئێلیۆن و جۆرج ھیتچینگز خەڵاتی نۆبڵی پزیشکییان لە ساڵی ١٩٨٨دا ھاوبەش کرد لەپای ئەو کارەیان دەربارەی میتۆدی دیزاینکردنی دەرمان لە پەرەپێدانی دەرمانی نوێدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی بریتانی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:سوارچاکانی شانشینی یەکگرتوو
پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی
پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆلێژی شاھانەی پزیشکان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ست ئاندروس
پۆل:مردووانی ٢٠١٠
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٤
مازن حەمادە

**مازن حەمادە** (٣ی تەممووزی ١٩٧٧ – کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤) چالاکوانێکی سورییە و خەڵکی دێرەزوورە. بەھۆی بەشداریکردنی لە ناڕەزایەتییەکانی دژ بە حکوومەتی سووری لە چوارچێوەی بەھاری عەرەبی لە ساڵی ٢٠١١ زیندانی کرا و ساڵ و نیوێک ئەشکەنجە درا. دوای ئەوەی لە سووریا دوورخرایەوە، بوو بە پەناخواز لە ھۆڵەندا و لەوێ بە ئاشکرا شایەتحاڵی ئەو دەستدرێژیانەی دا کە تووشی بوو. لە ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٠ حەمادە بووە قوربانی بێسەروشوێنکردنی زۆرەملێ, کاتێک لەلایەن ھەواڵگری سووریاوە دەستگیرکرا. لەو کاتەوە بێسەروشوێن بووە.

دیارنەمانی ناوبراو تا ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ بەردەوام بوو، کاتێک تەرمەکەی لە زیندانی سەیدنایە دۆزرایەوە، کە یەکێکە لە زیندانە بەناوبانگەکانی مامەڵەی خراپ و پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤە لە سووریا، تەرمەکەی ھەڵواسرابوو و کارەبای لێدرابوو.
وێنۆک|بەخاک سپاردنی مازن حەمادە (١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤)

## ژیان
حەمادە دەرچووی پەیمانگای پیشەسازی نەوت بوو، و وەک تەکنیکارێک لە کۆمپانیای فرەنەتەوەییی نەوت و غازی فەڕەنسی شلومبێرگەر کاری دەکرد

بەشداری لە خۆپیشاندانەکاندا کرد کە داوای ئازادی و دیموکراسی زیاتری دەکرد، و بڕیاریدا بە مۆبایلەکەی ئەم ڕووداوانە وێنە بگرێت. حەمادە بۆ یەکەمجار لە ٢٤ی نیسانی ٢٠١١ لەلایەن دەزگای ھەواڵگری سووریاوە دەستگیرکرا. دوای ھەفتەیەک ئازاد کرا. دوای دەستگیرکردنی دووەم لە ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ و دوو ھەفتە دەستبەسەرکردنی لە ھەمان لق، بڕیاریدا بەرەو دیمەشق بڕوات.

## دوورخستنەوە
دوای ئازادکردنی، ھێشتا مازن حەمادە لەلایەن دەزگای ھەواڵگرییەوە داواکراو بوو. بۆیە بڕیاری جێھێشتنی سووریای دا و داوای مافی پەنابەری لە ھۆڵەندا کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧
پۆل:مردووانی ٢٠٢٤
ڕۆب کۆھین

**ڕۆب کۆھین** () (لەدایکبووی ١٢ی ئازاری ١٩٤٩) دەرھێنەر و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمە ئەکشنییەکان
پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان
پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان
پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان
پۆل:سیناریۆنووسە جولەکەکانی ئەمریکا
پۆل:زیندووان
پۆل:سیناریۆنووسانی نیویۆرک (ویلایەت)
جەیسن سکۆت لی

**جەیسن سکۆت لی** ({{بە ئینگلیزی| Jason Scott Lee، لەدایکبووی ١٩ی تشرینی دووەمی ١٩٦٦) ئەکتەر و ھونەرمەندی جەنگیی ئەمریکییە

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:زیندووان
لۆرن ھۆڵی

**لۆرن ھۆڵی** () ئەکتەری ئەمریکی-کەنەدییە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی پێنسیلڤانیا
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا
پۆل:زیندووان
پۆل:ھاوڵاتیە سروشتیەکانی کەنەدا
نانسی کوان

**نانسی کوان** () ئەکتەرێکی چینی-ئەمریکییە. لە ساڵانی شەستەکاندا ڕۆڵی زۆری لە فیلمە کۆمیدیییەکان دەبینی.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:براوەکانی ئەستێرەی نوێی ساڵ (خانمەکتەر) گۆڵدن گڵۆب
ڕۆبێرت واگنەر

**ڕۆبێرت واگنەر** () ئەکتەرێکی ئەمریکییە لە بواری شانۆ و شاشە و تەلەڤیزیۆن

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەرویجی
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس
لیندا لی کادوێڵ

**لیندا لی کادوێڵ** () مامۆستا و نووسەرێکی خانەنشینکراوی ئەمریکییە، بێوەژنەکەی ھونەرمەندی جەنگی و ئەکتەر برووس لییە (١٩٤٠–١٩٧٣)، و دایکی ئەکتەر براندن لی (١٩٦٥–١٩٩٣) و ئەکتەر شانۆن لی (لەدایکبووی ١٩٦٩)یە. نووسەری ژیاننامەی برووس لییە، بۆنموونە برووس لی: ئەو پیاوەی تەنیا من دەمزانی، کە فیلمی ئەژدیھا: چیرۆکی برووس لی (١٩٩٣) لەسەری دامەزراوە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥
پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:زیندووان
برووس لی: ئەو پیاوەی تەنیا من دەمزانی

**برووس لی: ئەو پیاوەی تەنیا من دەمزانی** () کتێبێکە لە ساڵی ١٩٧٥ دەربارەی ئەفسانەی ھونەری جەنگی برووس لی، لەلایەن بێوەژنەکەیەوە، لیندا لی کادوێڵ نووسراوە. کتێبەکە زۆر نزیک لە کاتی مردنی بروس لی نووسراوە، بەم شێوەیە لە یادەوەرییەکانی کادوێلدا زۆر نزیک بووە.

## سەرچاوەکان
ڕۆبێرت کلاوس

**ڕۆبێرت کلاوس** () دەرھێنەر و بەرھەمھێنەرێکی فیلمی ئەمریکی بوو، بە پلەی یەکەم بە کارەکانی لە ژانرەکانی ئەکشن/سەرکێشی و ھونەری جەنگیدا ناسرابوو. لە ٤ی شوباتی ١٩٩٧ لە ویلایەتی ئۆریگۆن بەھۆی لەکارکەوتنی گورچیلەوە کۆچی دوایی کردووە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨
پۆل:مردووانی ١٩٩٧
پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمە ئەکشنییەکان
پۆل:سیناریۆنووسانی ویسکۆنسن
براندن لی

**براندن لی** () (١ی شوباتی ١٩٦٥ – ٣١ی ئازاری ١٩٩٣) ئەکتەر و ھونەرمەندێکی جەنگی ئەمریکی بووە. لە سەرەتای ساڵانی نەوەدەکاندا خۆی وەک ئەستێرەیەکی ئەکشنی سەرھەڵداو دامەزراند، ڕۆڵی پێشکەوتووی خۆی وەک ئێریک دراڤێن لە فیلمی سووپەرھیرۆی سەرووسروشتی «کرۆو» (١٩٩٤) ناساند؛ بەڵام ژیانی پیشەیی و ژیانی لی کورت بووەوە بەھۆی مردنی بەڕێکەوتی لە کاتی بەرھەمھێنانی فیلمێکیدا. لی کوڕی ھونەرمەندی جەنگی و ئەستێرەی سینەمایی بروس لی بوو کە کاتێک براندۆن تەمەنی ھەشت ساڵ بوو، کۆچی دوایی کرد.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥
پۆل:مردووانی ١٩٩٣
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:کوریۆگرافەرانی ئەکشن
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرانی پیاو لە ھۆنگ کۆنگ
پۆل:ئەکتەرە نێرەکانی کالیفۆڕنیا
فیلمی کۆنگ فو

**فیلمی کۆنگ فو** () ژێرچەشنێکە لە فیلمەکانی ھونەری جەنگی و سینەمای ئەکشنی ھۆنگ کۆنگ کە لە سەردەمی ھاوچەرخدا جێگیرکراوە و ھونەری جەنگی واقیعی تێدایە

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:چەشنەکانی فیلم
پۆل:فیلمەکانی کۆنگ فو
پۆل:چەشنەکانی تەلەڤیزیۆن
لی ھۆی چوون

**لی ھۆی چوون** () (٤ی شوباتی ١٩٠١ – ٧ی شوباتی ١٩٦٥) گۆرانیبێژی ئۆپێرا و ئەکتەری سینەمایی چینی بووە لە ھۆنگ کۆنگ. باوکی برووس لی بووە کە خەزووری لیندا لی کادوێڵ بووە و باپیرەی باوکی براندن لی و شانۆن لی بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠١
پۆل:مردووانی ١٩٦٥
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی ھۆنگ کۆنگ لە سەدەی بیستەم
پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی ھۆنگ کۆنگ لە سەدەی بیستەمدا
پۆل:ئەکتەرانی پیاو لە ھۆنگ کۆنگ
پۆل:خەڵکی فۆشان
رافایلا دێ لۆرنتیس

**رافایلا دێ لۆرنتیس** () بەرھەمھێنەرێکی فیلمە ئیتاڵییەکانە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمە ئیتاڵییەکان
پۆل:زیندووان
دەیڤد ئێگبی

**دەیڤد ئێگبی** () سینەماکارێکی ئوسترالی لەدایکبووی بەریتانیایە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠
پۆل:زیندووان
پۆل:لەندەنیەکان
ڕاندی ئێدڵمان

**ڕاندی ئێدڵمان** () مۆسیقاژەن و بەرھەمھێنەری تۆمار و ئاوازدانەرێکی ئەمریکییە بۆ فیلم و تەلەڤیزیۆن

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧
پۆل:ئاوازدانەرانی ئەمریکی لە سەدەی ٢٠ەم
پۆل:مۆسیقاژەنانی پیاوی ئەمریکی لە سەدەی ٢٠ەم
پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی
پۆل:ئاوازدانەرانی سەدەی ٢١ەمی ئەمریکی
پۆل:مۆسیقاژەنانی پیاوی ئەمریکی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئاوازدانەرانی تۆماری فیلمی ئەمریکی
پۆل:ئاوازدانەرانی نێری تۆماری فیلمی ئەمریکی
پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئاوازدانەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:ئاوازدانەرانی تۆماری فیلمی ئەنیمەیشن
پۆل:زیندووان
ئەژدیھا: چیرۆکی برووس لی (کایەی ڤیدیۆیی)

**ئەژدیھا: چیرۆکی برووس لی** ()یارییەکی ڤیدیۆیی شەڕانگێزییە و لە سەرەتادا لەلایەن ڤێرجن ئینتەرئەکتیڤ ئینتەرتەینمەنتەوە لە ئەورووپا بۆ سێگا جینێسیس لە مانگی حوزەیرانی ١٩٩٤ پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە. فیلمەکە لەسەر بنەمای فیلمی ساڵی ١٩٩٣ بە ھەمان ناو دروست کراوە، کە باسێکی نیمچە خەیاڵییە لەسەر ژیانی ئەکتەری ھۆنگ کۆنگ-ئەمریکی و ھونەرمەندی جەنگی برووس لی. دوای ڕووداوەکانی فیلمەکە، یاریزانەکان کۆنترۆڵی بروس لی دەکەن لە چەند قۆناغێکدا کە لە قۆناغە کاتییە جیاوازەکانی ژیانیدا ڕوودەدەن و دژی ھەندێک لە نەیارەکانی شەڕ دەکەن.

## سەرچاوەکان

پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ١٩٩٤
پۆل:گەمە ڤیدیۆیییە ھەرەوەزییەکان
پۆل:یارییەکانی گەیم گێر
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان
پۆل:یارییەکانی سیستەمی سووپەر نێنتێندۆ ئینتەرتەیمێنت
پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان لەسەر بنەمای فیلم
پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان کە لە بەریتانیا پەرەیان پێدراوە
ئیریک فیشاوس

**ئیریک فیشاوس** (بە ئینگلیزی : Eric Francis Wieschaus  لە ٨ی حوزەیرانی ١٩٤٧ لەدایکبووە) زانای بایۆلۆجی ئەمریکییە لەپاڵ ھەریەکە لە کریستیانە نوسلاین ڤۆلھارد و ئێدوار لویس خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی وەرگرت، ئەمەش لە پای ئەو کار و توێژینەوەیان لەسەر کۆنتڕۆڵکردنی جێنەتیکی لەسەر گەشەکردنی ئاولەمە كرديان.

## پیشەی زانستی
لە ١٩٧٨، ئیریک یەکەم پیشەی لە تاقیگەی ژینناسیی گەردی ئەورووپی بوو، لە ھایدلبێرگ، ئەڵمانیا. دواتر لە ساڵی ١٩٨١ پەنای بردووەتە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و لە زانکۆی پرینستۆن خوێندوویەتی.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:ئەندامی ڕێکخراوی ئەوروپی زیندەزانی گەردیلەیی
پۆل:بێخوایانی ئەمریکی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧
ئێدوار لویس

**ئێدوار لویس** (بە ئینگلیزی: Edward Butts Lewis لەدایکبووی ٢٠ی ئایاری ١٩١٨ -مردن ٢١ی تەممووزی ٢٠٠٤) زانای جێنەتیکی ئەمریکی بوو، لەپاڵ ھەریەکە لە کریستیانە نوسلاین ڤۆلھارد و ئیریک فیشاوس خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی وەرگرت، ئەمەش لە پای ئەو کار و توێژینەوەیان لەسەر کۆنتڕۆڵکردنی جێنەتیکی لەسەر گەشەکردنی ئاولەمە کردیان.

## ژیانی سەرەتایی
ئێدوار لە شاری ویڵکس بەیری پێنسیلڤانیا لەدایکبووە. کوڕێ دووەمی لاورا ماری لیویس و ئێدوارد بەتس لیویسە. باوکی کاتژمێرساز و زێڕینگر بووە. ناوی تەواوی ئێدوار بەتس لیویس جر.ە بەڵام بە هەڵە لە بڕوانامەی لەدایکبوونی بە ئێدوارد ب. لیویس پڕکراوەتەوە.

لیویس لە ئامادەیی مێیەرز دەرچووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:پەیمانگای کایفۆرنیا بۆ لێھاتوویی تەکنۆلۆژیا
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی
پۆل:مردووانی ٢٠٠٤
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٨
کەمپینی نێونەتەوەیی بۆ قەدەغەکردنی مین

**کەمپینی نێودەوڵەتی بۆ قەدەغەکردنی مین** ڕێکخراوێکی ناحکومییە و لە ساڵی ١٩٩٢ لەلایەن جۆدی ویلیامزەوە دامەزراوە و لە چەند ڕێکخراوێکی ناحکومی پێکهاتووە.  ڕێکخراوەکە لە ساڵی ١٩٩٧ خەڵاتی ئاشتیی نۆبێلی بەدەستهێنا، لەگەڵ دامەزرێنەرەکەی، جۆدی ویلیامز, بەهۆی هەوڵەکانیان بۆ ڕێگریکردن لە مین.

## سەرچاوەکان


پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی سویسی
پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٩٢
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە نین
پاندای زەبەلاح

پاندای زەبەلاح، ناسراو بە ورچی پاندا، یانیش پاندا بە تەنیا جۆرە ورچێکە کە لە وڵاتی چین دەژیێت. بە گشتی بە فەرووە ڕەش و سپییەکانیان و جەستە خڕەکەیان ناسراون. دەستەواژەی "پاندای زەبەلاح" زۆرجار بەکاردYت بۆ جیاکردنەوەی لەگەڵ پاندای سوور. پاندای پێگەیشتوو کێشی لە تێکڕادا لە نێوان ١٠٠ بۆ ١١٥ کیلۆگرامە، و درێژییان ١.٢-١.٩ مەترە. پاندا نێرینەکان ١٠-٢٠٪ لە مێینەکان گەورەترن. فەرووەکەیان سپییە، دەوری چاوەکانیان، گوێ، لاق، و شانیان ڕەشە. ئەسپێ کوژە بەکاردێنن بۆ گرتنی بامبوو.

پاندای زەبەلاح بە گشتی لە شەش چیادا دەدۆزرێنەوە کە دەکەونە چەند پارێزگایەکی جیاواز. گەرچی لە پێڕستی گۆشتخۆرەکان هەژمار دەکرێت، زۆرینەی خۆراکیان بامبووە، بەمەش زیاتر بە لای ئاژەڵی گیاخۆر دەچێت. پێکهاتەکانی بامبوو نیشاستا و ٣٢٪ پرۆتینە، بەم جۆرەش هێزێکی زۆر بە پانداکان دەبەخشێت. پانداکان زۆربەی کات بەتەنیان، تەنیا لە کاتی جووتبوون تێکەڵی یەکتر دەبن. مێینەکان بۆ ماوەی ١٨ بۆ ٢٤ مانگ بەچکەکانیان بەخێودەکەن. پانداکان زۆرجار لەلایەن پڵنگەوە پەلامار دەدرێن. ئەوان بە بۆنکردن لەگەڵ یەکتر دەدوێن، نیشانەی بۆنکردن لەسەر بەرد و دارەکان بەجێدەهێڵن. پانداکان دەتوانن بۆ ماوەی درێژ بژین، پیرترینیان ٣٨ ساڵ بووە.

## بەربڵاوبوون
پاندای زەبەلاح تایبەتن بە وڵاتی چین. لە شوێنی بچووک دەژین، بە گشتی دابەش دەبن بەسەر شەش چیا لە سەرانسەری ووڵاتەکە. بەتایبەت لە پارێزگای سیچوان، شانزی و گانزو بەرچاون.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئای یوو سی ئێن لیستی سووری جۆرە لاوازەکان
پۆل:ورچەکان
ڕێگەی ئەژدیھاکە

**ڕێگەی ئەژدیھاکە** () فیلمێکی کۆمیدی ئەکشنی ھونەری جەنگی ھۆنگ کۆنگە لە ساڵی ١٩٧٢، کە برووس لی ھاوبەشی بەرھەمھێنان و دەرھێنانی فیلمەکەیە، و ھەروەھا ڕۆڵی سەرەکی تێیدا دەگێڕێت. ئەمە تاکە فیلمی دەرھێنەری تەواوەتی لییە و دوا فیلمیش کە لە ماوەی ژیانیدا بڵاوکرایەوە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:فیلمەکانی ھۆنگ کۆنگ لە دەیەی ١٩٧٠
پۆل:فیلمەکانی زمانی ماندرین لە دەیەی ١٩٧٠
پۆل:فیلمەکانی ١٩٧٢
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ڕۆما وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە ھونەرە جەنگییەکانی ھۆنگ کۆنگ
پۆل:فیلمەکانی کۆنگ فو
پۆل:فیلمەکان کە ڕووداوەکانیان لە ڕۆمایە
ڕاوکەرانی خاکی ڕووتەن

**ڕاوکەرانی خاکی ڕووتەن** () فیلمێکی ئەکشنی دیستۆپیای ھەستبزوێنی کۆریای باشوورە لە ساڵی ٢٠٢٤ لە دەرھێنانی ھۆ
میونگ ھێنگە، کە ما دۆنگ سیۆک و لی ھی جۆن و لی جون یۆنگ و ڕۆ یۆنگ یی ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. ئەم فیلمە چیرۆکی گۆڕینی سیئۆل بۆ وێرانێکی کۆتاییی جیھان دوای بوومەلەرزە دەگێڕێتەوە.

*ڕاوکەرانی خاکی ڕووتەن،* فیلمێکی ئەسڵی نێتفلێکسە و لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ بڵاوکرایەوە.

## ڕۆڵەکان
* ما دۆنگ-سیۆک وەک نام سون
* لی ھی جۆن وەک یۆنگ گی سوو
* لی جۆن-یۆنگ وەک چۆی جی وان
* ڕۆ جونگ-یی ھان سوو نا
* ئاھن جی ھای وەک لی ئیون ھۆ

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٤
پۆل:فیلمەکان بە زمانی کۆری
پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور لە دەیەی ٢٠٢٠
ڕیچارد ئەکسل

**ڕیچارد ئەکسل** (لەدایکبووی ٢ی تەممووزی ١٩٤٦) زانای بایۆلۆجیای گەردیلەیی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٤، بەھاوبەشی لەگەڵ لیندا بڕاون باک، خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی وەرگرت، ئەمەش لە پای کارەکانیان لە بواری ھەستی تامکردن بوو.
## سەرچاوەکان

پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست
پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦
زۆرانبازیی قۆڵ

**زۆرانبازیی قۆڵ** () وەرزشێکی کێبڕکێیییە کە دوو کەس بە شێوەیەکی گشتی لەسەر مێزێک دانیشتوون، دەستەکانیان قفڵ دەکەن و ھەوڵدەدەن قۆڵی یەکتر بە زۆر بخەنە خوارەوە بۆ سەر ڕوویەکی تەخت. ئامانج لێی ئەوەیە دەست، مەچەک، یان قۆڵی بەرامبەرەکەت بە مێزەکەوە ببەستیتەوە، بەمەش ھێز و تەکنیکێکی باڵاتر نیشان بدەیت. زۆرجار یارییەکانی زۆرانبازی قۆڵ چڕ و پڕن و پێویستیان بە ھێزی گرتن و ستراتیژی ھەیە.

پێشبڕکێی زۆرانبازی قۆڵ دەتوانێت لە ئاستە جیاوازەکاندا ئەنجام بدرێت، لە یارییە ئاسایییەکانی نێوان ھاوڕێیانەوە تا پاڵەوانێتییە ڕێکخراوەکان کە یاسا و ڕێسای دیاریکراویان لەسەرە. لە زۆرانبازی قۆڵدا پۆلی کێش و پۆلی تەمەنی جیاواز ھەیە، ئەمەش کێبڕکێی دادپەروەرانە لە نێوان بەشداربووان مسۆگەر دەکات. زۆرانبازە پیشەگەرەکانی قۆڵ بە توندی ڕاھێنان دەکەن بۆ باشترکردنی ھێز و بەرگەگرتن و تەکنیکەکانیان، کار لەسەر ماسولکە تایبەتەکان و ڕاھێنانی گرتن دەکەن بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی تواناکانیان.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:وەرزشە تاکەکەسییەکان
پێتالوما، کالیفۆڕنیا

**پێتالوما** شارێکە لە ناوچەی سۆنۆما لە ویلایەتی کالیفۆرنیا و دەکەوێتە ناوچەی باکووری بەی لە ناوچەی کەنداوی سانفرانسیسکۆ . ژمارەی دانیشتووانی بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٢٠ ٥٩ هەزار و ٧٧٦ کەس بووە .  

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٥٨
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
پۆل:پێتالوما، کالیفۆرنیا
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
ھۆپ بووت

**ھۆپ بووت** () خانمەکتەرێکی ئەمریکییە، و بەشداری لە چەندین فیلمی سینەمای ئەمریکا (ھۆڵیوود) کردووە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٨
پۆل:مردووانی ١٩٣٣
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکان
پۆل:کۆچبەرە کەنەدییەکان بۆ ئەمریکا
لۆرن جۆنز

**لۆرن جۆنس** () خانمەکتەرێکی ئەمریکییە، و بەشداری لە چەندین فیلمی سینەمای ئەمریکا (ھۆڵیوود) کردووە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢
پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکان
پۆل:نمایشکارانی جلوبەرگی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:دیزاینەری پێڵاو
ڕووانگەی سووری بۆ مافەکانی مرۆڤ

**ڕووانگەی سووری بۆ مافەکانی مرۆڤ** () نووسینگەیەکی میدیاییە کە بنکەکەی لە بەریتانیایە و دژایەتی حکوومەتی سووریا دەکات. لە سەرەتای قەیرانی سووریاوە ئاژانسە گەورەکانی ھەواڵ زۆرجار زانیارییان لە ماڵپەڕی ڕووانگەوە وەرگرتووە.

ئەو زانیارییانەی کە سەنتەرەکە بڵاوی دەکەنەوە لەلایەن یەک کەسەوە کۆدەکرێنەوە و شیکارییان بۆ دەکرێت و بڵاودەکرێنەوە، ئەویش ڕامی عەبدولڕەحمان، دامەزرێنەر و بەڕێوەبەر و تاکە وتەبێژی سەنتەرەکە. ڕامی عەبدولڕەحمان زانیارییەکانی کوژراوان دابەش دەکات بەسەر قوربانییەکانی نێوان سوپای نیزامی و زیانی گیانی لە نێوان ئەو چەکدارانەی کە لە سوپا ھەڵھاتوون و زیانی گیانی لە نێو خەڵکی سڤیلدا دابەش دەکات و ئەو ژمارە ڕاپۆرتکراوانەی کوژراوانی مەدەنیش ئەو کەسانە دەگرێتەوە کە لە دژی ھێزە نیزامییەکان چەکیان ھەڵگرتووە. بەڵام ژمارەی کوژراوان کەسانی بێسەروشوێن و شەبیحە (دڵسۆزانی دەسەڵاتدارانی سووریا) ناگرێتەوە و ئەو مردنانە ناگرێتەوە کە بە ڤیدیۆ بەڵگەیان لەسەر نەکراوە.      
## سەرچاوەکان

پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ٢٠٠٦
تورکە سپییەکان

[وێنۆک|380x380پیکسڵ| ناڕەزایەتی کۆمارییەکان لە ساڵی ٢٠٠٧ بۆ پشتیوانی لە [کەمالیزم|جوڵانەوەی کەمالیستی، کە داوا دەکرا دان بە جیھانگەرایی دەوڵەتدا بنرێت، دژی بە ئیسلامیکردنی تورکیا لەژێر دەسەڵاتی پارتی دەسەڵاتداری داد و گەشەپێدان.]]
**تورکە سپییەکان** () زاراوەیەکە لە تورکیادا بۆ دانیشتووانی شار بەکاردێت کە لە تورکیای مۆدێرندا گیرساونەتەوە. زۆرجار بەھاکانی وەک دنیاگەرایی، ڕۆشنگەری ڕۆژاوایی، پۆزەتیڤیزم و کۆماریخوازی لەخۆدەگرن، گشتگیر دەکرێن. تورکە سپییەکان بە پێچەوانەی ئەو کەسانەن کە پێیان دەوترێت **تورکە ڕەشپێستەکان** (بە تورکی: Kara Türkler یان Siyah Türkler)، کە ناوێکە بۆ کۆنەپەرست و ئیسلامی و بە شێوەیەکی گشتی بۆ چینی خوارتر و ھەژارەکان بەکاردێت یاخود ئەو تورکانەی لە بنەڕەتدا گوندنشینین.

ئەردۆغان زۆرجار خۆی بە تورکێکی ڕەشپێست پێناسە دەکات.

## ئەمانەش ببینە
* کەمالیزم
* ئیسلام لە تورکیا

## سەرچاوەکان

پۆل:چاندی ڕۆژاوایی
پۆل:تورکیا
پۆل:تورک
پۆل:ئەنادۆڵییەکان
دینی دەوڵەت

**دینی دەوڵەت** (کە پێی دەوترێت **دینی فەرمی**) دینێکە کە بە فەرمی لەلایەن دەوڵەتێکی سەروەرەوە پشتگیری لێ دەکرێت. دەوڵەتێک کە دینێکی فەرمی ھەبێت، لەکاتێکدا دەوڵەتێکی دنیاگەرا نییە، مەرج نییە سیۆکراسی بێت. دینەکانی دەوڵەت دامەزراوەی فەرمی یان گەمارۆدراوی حکوومەتن بۆ دینێک، بەڵام پێویست ناکات دەوڵەت لەژێر کۆنترۆڵی پیاوانی دینیدا بێت (وەک لە سیۆکراسیدا ھەیە)، ھەروەھا مەرج نییە سزا دینییەکان لە دەوڵەتیشدا بەکاربێن.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئایین
پۆل:ئیسلام
پۆل:ئایین بەپێی شوێن
پۆل:ئایین بەپێی کیشوەر
پۆل:ئایین بەپێی وڵات
پۆل:ئایینە یەکتاپەرستییەکان
مژمژە

**مژمژە** جۆرێکە لە شیرینی شەکر کە بەزۆری پێکدێت لە شیرینی ڕەق کە لەسەر دارێک دانراوە بۆ مژینی یان خرۆشتنی. زاراوەی نافەرمی جیاواز لە شوێنە جیاوازەکاندا بەکاردێت لەبری مژمژە، لەوانە **مژمژۆک**، **مەساسە**، **لولخۆش** و زۆری تر. مژمژە بە چەندین تام و شێوەی جیاواز بەردەستە.

## مێژوو
وێنۆک| مژمژەی توتسی
یەکەم شیرینی کە نزیکە لە مژمژەوە، دەگەڕێتەوە بۆ سەدەکانی ناوەڕاست، کاتێک زۆرجار ئاغاکان شەکری کوڵاویان دەخوارد بە یارمەتی دارێک بچووکی دەست. داھێنانی مژمژەی مۆدێرن ھێشتا نادیارە بەڵام ژمارەیەک کۆمپانیای ئەمریکی لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا بانگەشەیان بۆی کردووە.

زاراوەی 'لۆلیپۆپ'ی ئینگلیزی لەلایەن فەرھەنگنووسی ئینگلیزی فرانسیس گرۆسەوە لە ساڵی ١٧٩٦ تۆمارکراوە. لەوانەیە ئەم زاراوەیە لە زاراوەی «لۆلی» (زمان) و «پۆپ» (مژین) وەرگیرابێت. یەکەم ئاماژەکردن بە مژمژە لە چوارچێوە مۆدێرنەکەیدا دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی ١٩٢٠. یانیش ڕەنگە وشەیەک بێت کە بە ڕەچەڵەک ڕۆمانی بێت، و پەیوەندی بە نەریتی ڕۆمانییەکانەوە ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:خواردن
پۆل:خواردنەکان
پۆل:شیرینییە بەستووەکان
نیۆڕیالیزمی ئیتاڵی

[وێنۆک|[ڤیتۆریۆ دێسیکا، یەکێک لە کەسایتییەکانی نیۆڕیالیزمی ئیتاڵی، و بە یەکێک لە باشترین فیلمسازەکانی مێژوو ناسراوە.]]
**نیۆڕیالیزمی ئیتاڵی** (بە ئیتاڵی: *Neorealismo*)، هەروەها ناسراو بە **سەردەمی زێڕین**، بزووتنەوەیەکی فیلمی نەتەوەیی ئیتاڵی بوو کە باسی لە چینی هەژار و کرێکاران دەکرد. بە گشتی ئەکتەری فیلمەکان شارەزایی و پیشەگەری تەواویان نەبوو. چیڕۆکەکان باس لە کێشەی ئابووری و مۆڕالی ئەو کاتە دەکەن لە ئیتاڵیا، دوای جەنگی جیهانی دووەم. باس لە گۆڕانی باری دەروونی خەڵکەکە و ژیانی ڕۆژانەیان دەکات، و ئەو بابەتانەی لەخۆدەگرت: هەژاری، ستەمکاری و نادادپەروەری.

## سەرچاوەکان

پۆل:بزووتنەوەکان لە سینەما
پۆل:فیلمەکان لە دەیەی ١٩٤٠
پۆل:فیلم لە دەیەی ١٩٥٠
دەست ماچکردن

[alt=|وێنۆک|350x350پیکسڵ|[ئێمانوێل ماکرۆن سەرۆکی فەڕەنسا بە ماچکردنی دەست، سڵاو لە خانمی یەکەمی ئەمریکا، مێلانیا ترامپ دەکات (٢٤ی نیسانی ٢٠١٨).]]
**دەست ماچکردن** ئاماژەیەکی سڵاوکردنە کە نیشانەیە بۆ ڕێزگرتن، ئەدەب، ڕەوشت، سەرسامی، سۆز یان تەنانەت پەرۆشی لەلایەن کەسێکەوە بەرامبەر بە کەسێکی تر. ماچی دەست بە ڕێگەیەکی ڕێزدار دادەنرێت بۆ پیاوێکی بەڕێز بۆ سڵاوکردن لە خانمێک. ئەمڕۆ دەست ماچکردنی ناڕێوڕەسمی دەگمەنە و زیاتر لە چوارچێوەی چینە کۆنەکان یان ڕێکارە دیبلۆماسییەکاندا ڕوودەدات. ئەمڕۆ ماچی ڕوومەت تاڕادەیەکی زۆر جێگەی دەست ماچکردن و تۆقەکردنی گرتووەتەوە.

لە جیھانی عەرەبی، کوردستان، مالیزیا، ئیندۆنیزیا و بروونای دەست ماچکردن ڕێگەیەکی باوە بۆ سڵاوکردن لە کەسانی بەساڵاچوو لە ھەموو ڕەگەزەکاندا، بە پلەی یەکەم نزیکترین خزم (ھەردوو دایک و باوک، داپیر و باپیرە، و مام یان پوور) و مامۆستا.

دەست ماچکردن لە زنجیرەی *[[سەرۆک خێزان (فیلم)|سەرۆک خێزان]]* بە شێوەیەکی بەرچاو بەکارھاتووە، وەک ڕێگەیەک بۆ ئاماژەدان بەو کەسەی کە دۆنە.

## سەرچاوەکان

* کاسۆلیکەکان دەستی سەرۆکایەتی ماچ دەکەن

پۆل:دەست
پۆل:سڵاوەکان
پۆل:مرۆڤایەتی
پۆل:مرۆڤناسی
پۆل:دەستەواژەکان
تەوقەکردن

**تەوقەکردن**، **تۆقەکردن** یان **دەستگرتن** بریتییە لە نەریتێکی کورتی جیھانی بەربڵاو بەمەبەستی سڵاوکردن یان ماڵئاوایی کە تێیدا دوو کەس دەست لە دەستی یەکتری گیر دەکەن و لە زۆربەی حاڵەتەکاندا جووڵەی کورت یان لەرزاندنی تێدایە. داب و نەریتەکانی تەوقەکردن تایبەتن بە کلتوورەکان. ڕەنگە کلتوورە جیاوازەکان کەم یان زۆر نەریتی تەوقەکردنیان ھەبێت، یان ڕەنگە داب و نەریتی جیاواز ھەبن سەبارەت بە چۆنییەتی یان کاتی تەوقەکردن.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
*
ستۆرم لارج

**ستۆرم لارج** () خانمەکتەرێکی ئەمریکییە، و بەشداری لە چەندین فیلمی سینەمای ئەمریکا (ھۆڵیوود) کردووە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩
پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکان
پۆل:زیندووان
چینی گەورە

[وێنۆک|300x300پیکسڵ| ئەمڕۆ چینی گەورە چین و [ماکاو و ھۆنگ کۆنگ و تایوان لەخۆدەگرێت .]]
**چینی گەورە** یان **ناوچەی** **چینی گەورە** زاراوەیەکە بۆ ئاماژەکردن بە چین و ھۆنگ کۆنگ و ماکاو و تایوان بەکاردێت. مانای وردی چینی گەورە بە تەواوی ڕوون نییە و ڕەنگە ئەم زاراوەیە لە بابەتە بازرگانی یان کولتوورییەکاندا بەکاربھێنرێت. بە تایبەتی بەکارھێنانی دەستەواژەی چینی گەورە لە کایەی سیاسیدایە؛ ئەم زاراوەیە بۆ بەستنەوەی ناوچە جوگرافییە جیاوازەکانی چین و تەلەڤیزیۆنی زمانی چینی و فیلم و مۆسیقا بەکاردێت و نوێنەرایەتی لایەنەکانی کولتووری چینی دەکات. زاراوەی چینی گەورە بەکاردێت بۆ ئاماژەکردن بە ڕادەی کاروباری بازرگانی / ئابووری چین و بەشەکانی وەک تایوان.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھەرێمە مێژوویییەکان
پۆل:جوگرافیای چین
پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان
پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
ئەلفوبێی ڤێتنامی

**ئەلفوبێی ڤێتنامیی** سیستەمێکی نووسینی مۆدێرنە و بۆ نووسینی زمانی ڤێتنامی بەکاردێت. ئەم ئەلفوبێیە لە ئەلفوبێی لاتینی و بە تایبەتی لەژێر کاریگەری ئەلفوبێی پورتوگالی دروست کراوە. پێش ئەوە ڤێتنامییەکان پیتی چینییان بەکارھێناوە بۆ نووسینی زمانەکەیان.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:زمانی ڤیەتنامی
پۆل:ئەلفوبێ لاتینییەکان
کۆنگ فوی شاوڵین

وێنۆک| کۆنگ فوی شاوڵین
**کۆنگ فوی شاوڵین** ئاماژەیە بۆ کۆمەڵەیەکی گەورەی ھونەری جەنگی چینی کە بانگەشەی ئەوە دەکەن کە میراتگری ڕاستەقینەی ھونەرە جەنگییە چینییەکانن کە لە پەرستگای شاوڵین دامەزراون.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ھونەرە جەنگییە چینییەکان
پەرستگای شاوڵین

وێنۆک|پەرستاگاکە لە ساڵی ٢٠٠٦
**پەرستگای شاوڵین** (بە چینی: 少林寺) پەرستگایەکی بوودایییە و دەکەوێتە پارێزگای ھێنان لە کۆماری گەلی چین. بە بڕوای مێژوونووسان ئەم پەرستگایە سەرچاوەی ھونەری جەنگی چینی (کونگ فو)یە. لە ئێستادا جگە لە ئەنجامدانی فەرمانە ئایینییەکانی بوودایی، لەم پەرستگایەدا فێرکاری ھونەری جەنگی دەکەن. ھونەرە جەنگییەکانی وەک: وینگ چون، تای چی چوان، چی کونگ، ھتد ھەمیشە لە پەرستگای شاولین دەخوێندرێن. ھەروەھا ئەم پەرستگایە بە میراتی جیھانی یونسکۆ دادەنرێت.

## مێژوو
بە درێژایی مێژوو ئەم پەرستگایە چەندین جار وێران کراوە و نۆژەن کراوەتەوە.

یەکێک لە وێرانکارییەکان لە ساڵی ١٦٤٧ لەلایەن شانشینی چینگەوە ڕوویدا، کە پەرستگاکەیان وێران کرد بۆ ڕێگریکردن لە چالاکییەکانی دژە حکوومەت. ئەم وێرانکارییە زۆر یارمەتیدەر بوو بۆ بڵاوکردنەوەی ھونەری جەنگی دەروێشەکانی پەرستگاکە. یەکێک لەو ڕاھیبانەی کە لە پەرستگاکە ڕزگاری بوو خاتوو ئینگ موی بوو کە دواتر شێوازی کۆنگ فۆی پەرەپێدا و فێری کچێک کرد بە ناوی یم وینگچۆن.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە چین
پۆل:دامەزراوەکانی چین لە سەدەی پێنجەم
فۆلکلۆری چینی

[وێنۆک| کارێکی ھونەری لە کۆشکی ھاوینە لە [پەکین .]]
**فۆلکلۆری چینی** فۆلکلۆری چین دەگرێتەوە، و گۆرانی، شیعر، سەما، بووکەڵە و چیرۆک لەخۆدەگرێت. زۆرجار چیرۆکی سروشتی مرۆڤ دەگێڕێتەوە، ڕووداوە مێژوویییەکان یان ئەفسانەیییەکان، خۆشەویستی، و سەروو سروشتی. زۆرجار چیرۆکەکان دیاردە سروشتییەکان و ھێما جیاوازەکان ڕوون دەکەنەوە. ھاوشانی ئەفسانەی چینی توخمێکی گرنگ لە ئایینی فۆلکلۆری چینیدا پێکدەھێنێت .

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی چینی
سروشتی مرۆڤ

**سروشتی مرۆڤ** ئاماژەیە بۆ تایبەتمەندییە تایبەتمەندەکانی مرۆڤ، لەوانەش شێوازەکانی بیرکردنەوە و ھەستکردن و کردار، کە مرۆڤ بەزۆری بە شێوەیەکی سروشتی ئەنجامی دەدات، بەبێ ئەوەی کاریگەری کولتووری لەسەر بێت. پرسیارەکانی وەک: ئەم تایبەتمەندییە سروشتیانە چین، ھۆکاریان چییە و چۆن سروشتی مرۆڤ باشتر دەکرێت، لە کۆنترین و گرنگترین پرسیارەکانی مێژووی فەلسەفەن. ئەم پرسیارانە کاریگەری ئەخلاقی و سیاسی و ئیلاھیاتی تایبەتیان ھەیە. دەرئەنجامە ئاڵۆزەکانی ئەم جۆرە پرسیارانە لە ھونەر و ئەدەبیاتی جۆراوجۆردا لێکۆڵینەوەیان لەسەر کراوە. لەکاتێکدا چەند لقێکی زانستە مرۆیییەکان بوارێکی گرنگی پرسیارکردن لەبارەی سروشتی مرۆڤ و پشکنینی چەمکی مرۆڤبوونیان پێکھێناوە.

لقەکانی زانستە ھاوچەرخەکان کە تایبەتن بە لێکۆڵینەوە لە سروشتی مرۆڤ بریتین لە: مرۆڤناسی، کۆمەڵناسی، بایۆلۆژی کۆمەڵایەتی و دەروونناسی، بە تایبەتی دەروونناسی پەرەسەندن و دەروونناسی گەشەسەندن. پرسی " سروشت یان پەروەردەکردن " یەکێکە لە بەربڵاوترین و ناسراوترین مشتومڕەکان سەبارەت بە سروشتی مرۆڤ لە زانستە سروشتییەکاندا.

## سەرچاوەکان

پۆل:سایکۆلۆژیای پەرەسەندن
پۆل:ڕەفتاری مرۆڤ
پۆل:مرۆڤ
ئوستوورەناسیی چینی

وێنۆک|230x230پیکسڵ| ''نۆ ئەژدیھا'', بەشێکە لە کارێکی ھونەری لە ساڵی ١٢٤٤، لەلایەن چێن ڕۆنگ، مۆزەخانەی ھونەرە جوانەکان، بۆستن
**ئەفسانەزانیی چبنی** () زنجیرەیەک دیاردە لەخۆدەگرێت کە لە مێژووی کولتووری و ئایینی چینەوە سەرھەڵدەدەن، و ئەفسانەی فۆلکلۆری باو لەم خاکەدا، کە بە شێوەیەکی سەرەکی بە نەریتی زارەکی و ھەندێکجاریش لە سەرچاوەی نووسراوەوە بۆ سەردەمی ئێستا گواستراونەتەوە. ئەم دیاردانە بریتین لە: ئەفسانەی دروستکردن لە کولتوری چینیدا، ھەروەھا ئوستوورە سەبارەت بە دامەزراندنی و پێکھێنانی پۆلەکانی وەک کولتوور و حکومەتی چینی لە چین. وەک زۆرێک لە ئەفسانەی دیکە، پێدەچێت لانیکەم بەشێک لەوەی لە **ئەفسانەی چینیدا** تۆمارکراوە مێژووی ڕاستەقینە بێت.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:میتۆلۆژیای چینی
ئاریانا مادیکس

**ئاریانا مادیکس** () خانمەکتەرێکی ئەمریکییە، و بەشداری لە چەندین فیلمی سینەمای ئەمریکا (ھۆڵیوود) کردووە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥
پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکان
پۆل:ژنە مۆدێلە ئەمریکییەکان
پۆل:کەسایەتییە تەلەڤیزیۆنییە ژنە ئەمریکییەکان
پۆل:زیندووان
پاندای سوور

وێنۆک|255x255پیکسڵ| وێنەی پاندایەکی سوور
 
**پاندای سوور** شیردەرێکە کە زیاتر لە ڕوەکی بامبۆ دەخوات، ھەروەھا ھەموو شتێکی تریش دەخوات و دەتوانێت ھێلکە و باڵندە و مێروو و شیردەرە بچووکەکانیش بخوات. کەمێک لە پشیلەی ماڵی گەورەترە و درێژییەکەی ٤٠ بۆ ٦٠ سم و کێشی لە نێوان ٣ بۆ ٦ کیلۆگرامە. پاندای سوور ڕەسەنی چیای ھیمالایا و بوتان و باشووری چین و ھیندستان و لائۆس و نیپاڵ و بۆرمایە. ھەروەھا ئەم ئاژەڵە ھێمای بەختەوەری فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی دارجیلینگە. یەکێک لە خەمڵاندنەکانی مانەوەی ئەم ئاژەڵە دەڵێت کەمتر لە ٢٥٠٠ ئاژەڵی پێگەیشتوون. کەمبوونەوەی ژمارەی دانیشتووانی ئەم ئاژەڵە دەگەڕێتەوە بۆ پارچەپارچەبوونی شوێنی نیشتەجێبوونی ئەم ئاژەڵە. لە ڕابردوودا پاندای سوور لە خێزانی بایۆلۆجی Procynidae دانرابوو کە ڕاکۆنەکانیش دەگرێتەوە. ھەندێک پێیان وابوو کە خزمی پاندای زەبەلاحە، بەڵام ئێستا پاندا سوورەکە لە خێزانێکی بایۆلۆجی جیاوازدا دانراوە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:جۆرە مەترسیدارەکانی پێڕستی سووری ئای یوو سی ئێن
پۆل:ئای یوو سی ئێن لیستی سووری جۆرە لاوازەکان
بەوری باشووری چین

**پڵنگی باشووری چین** ژێر جۆرێکە لە بنەماڵەی پڵنگ کە لە ناوچە بچووکەکانی چین دەژی. نەوەی ئەم ئاژەڵە لە سروشتدا لەناوچووە و نزیکەی ٥٩ جۆری ئەم ئاژەڵە لە دیل و باخچەی ئاژەڵان لە چین دەژین. حکوومەتی چین ھەوڵ دەدات نەوەی ئەم ئاژەڵە لە سروشتدا زیندوو بکاتەوە. دوایین پڵنگی باشووری چین لە ساڵی ١٩٦٤ لە بەشێوەی کێوی بینرا.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لیستی سووری IUCN بۆ گیانلەبەرانی لە مەترسیی تێداچووندا
پۆل:بەورەکان
پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
جەیمس سی

**جەیمس سی** () ئەکتەر و نووسەرێکی ئەمریکییە.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢
پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:زیندووان
سەرکێشییەکانی جاکی چان

***سەرکێشییەکانی جاکی چان*** () زنجیرەیەکی ئەنیمەیشنە لە ژانری کۆمیدی و ئەکشن و سەرگەرمی کە بۆ یەکەمجار لە ٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٠ تا ٨ی تەممووزی ٢٠٠٥ پەخشکرا. زنجیرەکە لەلایەن داوان کاپیزی و جێف کلاین بەرهەم هێنراوە. چیرۆکی ئەم زنجیرەیە باس لە هونەرمەندی جەنگی بەناوبانگ دەکات، جاکی چان، کە بەشدارە لە سەرگەرمییە جیاوازەکاندا، لەوانە دۆزینەوەی دوازدە هێمای کۆن کە هەرییەکەیان هێزی سەروو مرۆیییان هەیە. ئەم زنجیرەیە لە شێوەی پێنج وەرزی ٩٥ ئەڵقەدا بەرهەم هێنراوە. لەسەر بنەمای ئەم زنجیرەیە یارییەکی ڤیدیۆیی بە هەمان ناو لە ساڵی ٢٠٠١ بڵاوکرایەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە
پۆل:جادوو لە تەلەڤیزیۆندا
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ھونەرە جەنگییەکان
پۆل:زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی لەلایەن کۆمپانیای سۆنی پیکچەر تیڤی
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەکشنییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرەیەکی ئەنیمەیشنی ئەمریکی ساڵی ٢٠٠٠
پۆل:یەکەم زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی کە لە ساڵی ٢٠٠٠ نمایشکرا
پۆل:یەکەم زنجیرەی تەلەڤزیۆنی ئەمریکی کە لە ساڵی ٢٠٠٠ نمایشکرا
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کۆمیدییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنەکانی ڕۆژاوا کە کاریگەری ئەنیمێیان لەسەرە
پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ یارییە ڤیدیۆیییەکان گونجاندووە
پۆل:تونامی
زنجیرەی ئەنیمەیشن

وێنۆک| بۆ نموونە لۆگۆی زنجیرە ئەنیمەیشنی دڵی شێرەکان.
**زنجیرەی ئەنیمەیشن** کۆمەڵێک بەرھەمی ئەنیمەیشنە لە کۆمەڵە ئەنیمەیشنێکی ھاوبەشدا کە بەزۆری پەیوەندییان بە یەکەوە ھەیە. ئەڵقەکانی زنجیرە ئەنیمەیشنێک بە شێوەیەکی گشتی دەبێ ھەمان کارەکتەری سەرەکی و ھەندێک کارەکتەری لاوەکی جیاواز و بابەتێکی سەرەکی ھاوبەشیان ھەبێت. زنجیرە ئەنیمەیشنێک دەتوانێت ژمارەیەکی سنووردار لە ئەڵقەی پێشوەختە دیاریکراو لەخۆبگرێت، وەک زنجیرەیەکی بچووک، کە کۆتایییەکی دیاریکراو یان کۆتایی کراوەی ھەبێت. زنجیرە ئەنیمەیشنێک دەتوانرێت لە تەلەڤیزیۆن و سینەما و سینەمای ماڵەوە یان ئینتەرنێت پەخش بکرێت. زنجیرە ئەنیمەیشنەکان وەک فیلمە ئەنیمەیشنەکان دەتوانن جۆری جیاوازی چەشن بن و ھەروەھا بینەریان ھەبێت (لە پیاوەوە تا ژن یان لە منداڵەوە تا گەورە).

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:چەشنەکانی تەلەڤیزیۆن
ڕێکخراوی سووریا بۆ مافەکانی مرۆڤ

**ڕێکخراوی سووریا بۆ مافەکانی مرۆڤ** **(سەواسییە)** ڕێکخراوێکی سەربەخۆی مەدەنی ناحکوومی سووریایە کە ژمارەیەک لە داکۆکیکارانی مافەکانی مرۆڤ و ئازادییە گشتیەکان لەخۆدەگرێت، ڕێوشوێنی ئاشتییانەی گشتی وەک شێواز ئەنجام دەدات بۆ ئاماژەدان بە کێشە و پێشنیازکردنی چارەسەری بنیاتنەر بۆ چاکەی نیشتمان و ھاووڵاتی.
## سەرچاوەکان
ڕێکخراوی عەرەبی بۆ مافەکانی مرۆڤ

**ڕێکخراوی عەرەبی بۆ مافەکانی مرۆڤ** () ڕێکخراوێکی ناحکوومی نێونەتەوەیییە کە لەسەر ئاستی ئیقلیمی لە جیھانی عەرەبیدا کاردەکات، ئامانجی پاراستنی مافەکانی مرۆڤ و بەرزکردنەوەی ڕێزی و بڵاوکردنەوەی کولتوورەکەیانە بەپێی ستانداردە نێونەتەوەیییەکان کە لەسەر بنەمای نەتەوە یەکگرتووەکان دامەزراوە. کۆدەنگی و میساق و پەیماننامە نێونەتەوەیییەکانە کە لەلایەن وڵاتانی عەرەبییەوە پەسەندکراون. بارەگا سەرەکییەکەی لە قاھیرەیە و ڕێکخراوەکە لە ٦ی ئایاری ٢٠٠٠ ڕێککەوتنێکی لەگەل حکوومەتی کۆماری میسری عەرەبی کرد کە تێیدا بارەگاکەی لەگەڵ واژووکرد.

ڕێکخراوەکە پێگەی ڕاوێژکاری لە ئەنجومەنی ئابووری و کۆمەڵایەتی نەتەوە یەکگرتووەکان، پۆستی چاودێر لە کۆمیسیۆنی ئەفریقا بۆ مافەکانی مرۆڤ و گەلانی یەکێتیی ئەفریقا، پۆستی چاودێر لە لیژنەی ھەمیشەیی عەرەبی بۆ مافەکانی مرۆڤ لە کۆمەڵەی دەوڵەتانی عەرەبی و کارگێڕی بەدەستھێناوە و دۆخی پەیوەندییەکان لەگەڵ ڕێکخراوی پەروەردەیی، زانستی و کولتووری نەتەوە یەکگرتووەکان (یوونێسکۆ) بەدەستهێناوە.

ڕێکخراوەکە ئەندامێتی دامەزراوەیی لە ١٦ وڵاتی عەرەبی (ئەردەن، ئیمارات، بەحرەین، توونس، جەزائیر، سوودان، سووریا، عێراق، فەلەستین، کوێت، لوبنان، لیبیا، میسر، مەغریب، مۆریتانیا، یەمەن) و ئەندامێتی تاکەکەسی لە تەواوی وڵاتانی عەرەبی و لەنێو ھاووڵاتیانی عەرەبی دەرەوەی ئەوان هەیە. ئەم ڕێکخراوە لە نێوان پێکھاتە عەرەبییە گەورەکانی دەرەوەی جیھانی عەرەبیدا کاردەکات، و ئەندامێتی دامەزراوەیی لە ٩ وڵاتی ئەورووپیدا ھەیە کە تایبەتمەندن لە پێشخستنی مافی کۆچبەران و دانیشتووانی عەرەب.
## سەرچاوەکان

پۆل:کۆمکاری عەرەبی
پیشاندانی خۆشەویستی

**پیشاندانی خۆشەویستی** () فیلمێکی درامی کۆمیدییە کە لە ساڵی ٢٠٠٨ بڵاوکراوەتەوە. سیۆن سۆنۆ کاری نووسین و دەرھێنانی بۆ فیلمەکە کردووە. فیلمەکە چوار کاتمێرە و بەم ھۆکارە ناوبانگی لە فیستیڤاڵەکانی فیلم دەرکردووە. فیلمەکە چەند تەوەرێکی جیاواز لەخۆدەگرێت وەک خۆشەویستی، خێزان، شەھوەت، ئایین، و تاوانی وێنەگرتنی ژێرەوەی تەنوورەی ژنان. یەکەم وەشانی فیلمەکە درێژییەکەی شەش کاتژمێر بوو، بەڵام دواتر لەسەر داواکاری بەرھەمھێنەران کورتکرایەوە بۆ چوار کاتژمێر.

لەگەڵ بڵاوبوونەوەی، فیلمەکە چەندین خەڵاتی بردەوە و ھەڵسەنگاندنێکی باشی بۆ کرا لەلایەن ڕەخنەگران. لە فیستیڤاڵی فیلمی نێونەتەوەیی بەرلین، فیلمەکە خەڵاتی کالیگاری و فیپرێسکی بردەوە.

## قاڵبی ئەکتەران
* تاکاھیرۆ نیشیجیما وەک یو ھۆندا
* ھیکاری میتسوشیما وەک یۆکا ئۆزاوا
* ساکورا ئاندۆ وەک ئایا کۆیکی
* ماکیکۆ واتانابی وەک کایۆری فوجیوارا
* ئاتسورۆ واتابێ وەک تێتسو ھۆندا
* جای وێست سەرکردەی دەستەی بۆسۆزۆکو

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ژاپۆنییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ژاپۆن بەرھەمھێنراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری تۆکیۆ وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی ژاپۆن
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دەستایینەکان
قەزیەی ھیپۆتێزیک

**قەزیەی ھیپۆتێزیک** (بە ئینگلیزی: hypothetical proposition) یا **قەزیەی شەرتی** (بە عەرەبی: ) بە قەزیەیەک دەڵێن کە حوکم دەکات بە بوون یا نەبوونی لەپاڵدراوییەک (نیسبەتێک) بە مەرجی بوون یا نەبوونی لەپاڵدراوییەکی تر. قەزیەی کاتەگۆریک بە قەزیەیەک دەڵێن کە بە شێوەی ڕەھا و بێمەرج حوکم دەکات بە بوون یا نەبوونی لەپاڵدراوییەک، واتە بە ئەرێ یا بە نەرێ شتێک دەداتە پاڵ شتێکی ترەوە، وەکوو قەزیەی «ھەواکە پاکیزەیە.» بەڵام، ئەگەر شەرت و مەرجی تێ کەوێ، ئەوە ئیتر ھیپۆتێزیک یا شەرتی یا مەرجدارە، وەکوو قەزیەی «ئەگەر باران ببارێ، ھەواکە پاکیزە دەبێ.» بەشی یەکەمی قەزیەی ھیپۆتێزیک پێشەنگ -ی پێ دەوترێ، لەبەر ئەوەی کە پێشەنگایەتیی بەشی دووەم دەکا. بەشی دووەمیش شوێنکەوتوو -ی پێ دەوترێ، لەبەر ئەوەی کە حوکمی قەزیەکە ئەوەیە کە [ئەم بەشە] بە شوێن پێشەنگەوە دێ و ئاکامی ئەوە.

## سەرچاوەکان
لوک مۆنتانییە

**لوک مۆنتانییە** (لەدایکبووی ١٨ی ئابی ١٩٣٢ –مردن ٨ی شوباتی ٢٠٢٢) ڤایرۆسناسێکی فەرەنسی بووە و براوەی خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی ساڵی ٢٠٠٨ بووە بۆ دۆزینەوەی ڤایرۆسی نەمانی بەرگری لە مرۆڤ بە ھاوبەشی لەگەڵ فرانسواز باری سینۆسی و ھاراڵد ھاوسن.

## سەرچاوەکان



## بەستەرە دەرەکییەکان
* دۆزینەوەی ڤایرۆسی ئایدز لە ساڵی ١٩٨٣ – پێگەی فەرمی پەیمانگای پاستور.
* پرۆفایل: لوک مۆنتانیە، فرانسوا بارێ-سینۆسی – پێشەنگانی ئایدز
* کۆچی دوایی لوک مۆنتانیە

پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست
پۆل:ئەندامی ڕێکخراوی ئەورووپی زیندەزانی گەردیلەیی
پۆل:ژینناسانی فەڕەنسی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی
پۆل:مردووانی ٢٠٢٢
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فەڕەنسی
پۆل:ئەندامی ڕێکخراوی ئەوروپی زیندەزانی گەردیلەیی
جاک شۆستاک

**جاک ویلیام شۆستاک** (لەدایکبووی ٩ی تشرینی دووەمی ١٩٥٢) زانای بایۆلۆجی ئەمریکی کەنەدییە بە ڕەچەڵەک بەریتانی پۆڵەندی خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی ساڵی ٢٠٠٩ی پێبەخشرا لەگەڵ ئیلیزابێت بلاکبێرن و کارۆل گریدەر.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کەنەدی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:زیندووان
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی
پۆل:بەشی قوتابخانەی پزیشکیی ھارڤارد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢
مێژووی ئەنیمەیشن

وێنۆک|234x234پیکسڵ| نموونەی ئەنیمەیشنێک
**مێژووی ئەنیمەیشن** زۆر پێش پەرەسەندنی سینەماکاری دەستی پێکردووە. ڕەنگە مرۆڤەکان لە سەردەمی بەردی دێریندا ھەوڵی وێناکردنی جووڵەیان دابێت. زۆر دواتر، یاری سێبەر و فانووسی سیحراوی (لە نزیکەی ساڵی ١٦٥٩) ناوبانگی دابین کرد کە لە ئەنجامی دەستکاریکردنی دەست و/یان میکانیکی بچووکەوە دەجووڵان. بۆنموونە دیسکی سترۆبۆسکۆپی (زیاتر بە وەھمناس ناسراوە) بنەماکانی ئەنیمەیشنی مۆدێرنی ناساند، کە دوای دەیان ساڵ ڕێگەی بۆ وێنەی جووڵاو خۆشکرد. لە نێوان ساڵانی ١٨٩٥ و ١٩٢٠، لە کاتی سەرھەڵدانی پیشەسازی فیلمی جووڵاودا، چەندین تەکنیک و ئەنیمەیشنی جیاواز پەرەیان پێدرا.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:مێژووی سینەما
پۆل:مێژووی ئەنیمەیشن
پۆل:ئەنیمەیشن
ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەری

وێنۆک|300x300پیکسڵ| نموونەیەک لە ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەر کە لە تەکنیکەکانی " مۆشن کەپچە " بەرھەم دەھێنرێت
**ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەر** ئەو پرۆسەیە کە بۆ دروستکردنی وێنەی جووڵاو بە شێوەیەکی دیجیتاڵی بەکاردێت. زاراوەی گشتیتر وێنەی دروستکراوی کۆمپیوتەر (CGI) ھەردوو وێنەی وەستاو و وێنەی جووڵاو لەخۆدەگرێت، لەکاتێکدا ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەر تەنیا ئاماژەیە بۆ وێنەی جووڵاو. ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەریی مۆدێرن بەزۆری گرافیکی کۆمپیوتەریی سێ ڕەھەندی بەکاردەھێنێت .

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
پۆل:گرافیکی کۆمپیوتەر
وێنەگرتنی سینەماییی خەیاڵی

**سینەماکاری خەیاڵی** یان **وێنەگرتنی سینەماییی خەیاڵی** بریتییە لە کۆمەڵە تەکنیکەکانی سینەماکاری کە لە ژینگەیەکی گرافیکی کۆمپیوتەرییدا ئەنجام دەدرێن.

## سەرچاوەکان

*
جۆن ویتنی

**جۆن ھێڵز ویتنی** (٨ی نیسانی ١٩١٧ – ٢٢ی ئەیلوولی ١٩٩٥) ئەنیمەیشنکار و ئاوازدانەر و داھێنەرێکی ئەمریکی بوو، بە شێوەیەکی بەرفراوان بە یەکێک لە پێشەنگەکانی ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەر دادەنرێت.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:داھێنەرە ئەمریکییەکان لە سەدەی ٢٠می زایینی
پۆل:ئاوازدانەرانی ئەمریکی
پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشنی ئەمریکی
پۆل:مردووانی ١٩٩٥
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٧
هاراڵد هاوسن

**هاراڵد  هاوسن** ( ; ١١ی ئازاری ١٩٣٦ – مردن ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٣)  پزیشکی ئەڵمانی بوو لە زانکۆی دوسلدۆرف  .  لە ساڵی ٢٠٠٨  خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکیوەرگرت لە پای دۆزینەوەی هۆکاری ڤایرۆسی شێرپەنجەی ملی منداڵدان بەهاوبەشی لەگەڵ فرانسواز باری سینۆسی و لوک مۆنتانییە . 

## سەرچاوەکان

پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست
پۆل:وەرگرانی فەرمانی شایستەیی بادن-ڤۆرتمبێرگ
پۆل:نیشانی فەرماندە سوارچاکە ناوازەکانی کۆماری فیدڕالی ئەڵمانیا
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئاڵمانی
پۆل:ئەندامی ڕێکخراوی ئەوروپی زیندەزانی گەردیلەیی
پۆل:مردووانی ٢٠٢٣
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦
مێژووی ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەری

**مێژووی ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەری** () ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەری بۆ یەکەمجار لە ساڵانی شەستەکاندا ناسێندرا. مێژووی ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەر دەتوانرێت بگەڕێتەوە بۆ سەردەمی سەرەتای کۆمپیوتەر، کاتێک توێژەران و ئەندازیاران دەستیان کرد بە تاقیکردنەوەی ڕێگاکانی دروستکردنی وێنەی جووڵاو بە بەکارھێنانی کۆمپیوتەر. یەکێک لە سەرەتاییترین نموونەکانی ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەر فیلمی "Hummingbird"ە، کە لە ساڵی ١٩٦٧ لەلایەن چارڵز سیوری و جەیمس شافەرەوە دروست کراوە. ئەم کورتەفیلمە وێنەیەکی کۆتری دروستکراوی کۆمپیوتەری تێدابوو کە بەسەر شاشەکەدا دەفڕی، ئەمەش بڕگەیەکی بەرچاوی لە پەرەپێدانی ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەردا دیاریکرد.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:مێژووی ئەنیمەیشن
بێفلیکس

**بێفلیکس** ناوی یەکەم زمانی تایبەت بە دۆمەینی جێگیرکراوە بۆ ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەر، لەلایەن کێن ناوڵتن لە تاقیگەی بێڵ لە ساڵی ١٩٦٣ داھێنراوە. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە

## سەرچاوەکان
ویلیام فێتەر

**ویلیام فێتەر** گرافیک دیزاینەرێکی ئەمریکی بووە و پێشەنگ بووە لە بواری گرافیکی کۆمپیوتەردا.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨
پۆل:مردووانی ٢٠٠٢
دەرھێنەری ھونەری

**دەرھێنەری ھونەری** ناونیشانە بۆ چەندین ئەرکی کاری ھاوشێوە لە شانۆ و ڕیکلام و بازاڕکردن و بڵاوکردنەوە و مۆدە و فیلم و تەلەڤیزیۆن و ئینتەرنێت و یارییە ڤیدیۆیییەکان.

## سەرچاوەکان

پۆل:پیشەکانی کۆمپیوتەر
پۆل:پیشە شانۆییەکان
پۆل:پیشەکانی فیلمسازی
ڤینکاترامان ڕاماکریشنان

**ڤینکاترامان ڕاماکریشنان** (لەدایکبووی ١٩٥٢) زانای بایۆلۆجی پێکھاتەیی بەریتانی-ئەمریکییە. ساڵی ٢٠٠٩ خەڵاتی نۆبێلی لە کیمیا لەگەڵ تۆماس  ستایتز و ئادا یۆنات ھاوبەش کردووە بۆ لێکۆڵینەوە لە پێکھاتە و کارکردنی ڕایبۆسۆم.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو کەسانەی ڕەگەزنامەی ئەمریکیان بەدەست ھێناوە
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ھیندی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کیمیا
پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی
پۆل:ھاوپۆلە بیانییەکانی ئەکادیمیای زانستی نەتەوەیی ھیندی
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:ئەندامی ڕێکخراوی ئەورووپی زیندەزانی گەردیلەیی
پۆل:زیندووان
پۆل:سوارچاکانی شانشینی یەکگرتوو
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی بریتانی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢
پۆل:ئەندامی ڕێکخراوی ئەوروپی زیندەزانی گەردیلەیی
پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
تۆماس ستیتز

**تۆماس ستیتز** (لەدایکبووی ٢٣ی ئابی ١٩٤٠ –مردن ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨) بایۆکیمیایەکی ئەمریکی بوو، لە ساڵی ٢٠٠٩دا خەڵاتی نۆبڵی کیمیایان  لەگەڵ ڤینکاترامان ڕاماکریشنان و ئادا یۆنات پێبەخشرا«بۆ لێکۆڵینەوە لە پێکھاتە و کارکردنی ڕایبۆسۆم».

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کیمیا
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھارڤارد
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی
پۆل:مردووانی ٢٠١٨
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠