open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
گوێن ستەیسی (سپایدەر-ڤێرس)

**گوێندۆلین ماکسین «گوێن» ستەیسی** ()، ھەروەھا بە نازناوی **سپایدەر-وومەن**، و بە شێوەی ئاخاوتن بە **سپایدەر-گوێن** ناسراوە، کارەکتەرێکە کە لە فرانچایزی فیلمی ''سپایدەر-ڤێرس''دا دەردەکەوێت، و لەسەر کارەکتەری فرەگەردوونی مارڤڵ کۆمیکسی ھەمان ناو لەلایەن جەیسن لاتور و ڕۆبی ڕۆدریگێزەوە وەرگیراوە، کە ئەویش لە کارەکتەری کتێبی کۆمیکی ڕەسەنی گوێن ستەیسی لەلایەن ستان لی و ستیڤ دیتکۆوە ئیلھامی وەرگرتووە. لە چیرۆکی سەرەتاییدا، گوێن ھێز و توانای سەروومرۆڤی جاڵجاڵۆکەیی بەدەستدەھێنێت دوای ئەوەی لەلایەن جاڵجاڵۆکەیەکی تیشکدەرەوە پێوەی دەدرێت. ئەم ھێزانە بریتین لە ھێزی سەروومرۆڤی، چالاکی، ڕیفڵێکس، خۆڕاگری، بەرگەگری، ھاوئاھەنگی، و ھاوسەنگی؛ نووسان بە ڕووکار و سەقفەکانەوە وەک جاڵجاڵۆکە؛ و ھەستکردن بە مەترسی بە توانای پێشبینیکردنەکەی کە پێی دەوترێت «ھەستی جاڵجاڵۆکە»، و بەکارھێنانی ئامێری «وێب-شوتەر»ی بەستراو بە مەچەکەوە بۆ تەقاندنی تۆڕی جاڵجاڵۆکەی دەستکردی دیزاینی خۆی، کە بۆ شەڕکردن و بۆ شۆڕبوونەوە بە تۆڕ بەناو شاری نیویۆرکدا بەکاریاندەھێنێت. گوێن لە سەرەتادا ھێزەکانی بەبێباکییەوە بەکاردەھێنا، بەڵام دوای ئەوەی بە ھەڵە باشترین ھاوڕێی، پیتەر، ی کوشت دوای ئەوەی گۆڕا بۆ لیزارد، دەستی کرد بە بەکارھێنانی ھێزەکانی بەوریایییەوە، و خۆی لەوانی تر دوورخستەوە لە ھەوڵێکدا بۆ دوورکەوتنەوە لە ھەمان ھەڵە. دواتر فێر دەبێت دووبارە لەگەڵ ئەوانی تردا پەیوەندی دروست بکاتەوە کاتێک مایڵز مۆرالێس، پێنی پارکەر، و وەشانە جێگرەوەکانی پیتەر دەناسێت، و دواتر دەچێتە پاڵ کۆمەڵەی جاڵجاڵۆکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:یاسا بەدەستە خەیاڵییەکان
پۆل:کارەکتەرەکانی مارڤڵ کۆمیکس کە دەتوانن بە خێراییی سەروو مرۆیی بجووڵێن
پۆل:کارەکتەرەکانی مارڤڵ کۆمیکس کە ھێزی سەروو مرۆیییان ھەیە
پۆل:سووپەرھیرۆ مێیەکانی مارڤڵ کۆمیکس
ئاڵتیمەیتس

**ئاڵتیمەیتس** () تیمێکی سوپەرھیرۆی خەیاڵییە کە لە کتێبە کۆمی کە ئەمریکییەکاندا دەردەکەوێت کە لەلایەن مارڤڵ کۆمیکسەوە بڵاودەکرێنەوە و لەلایەن نووسەر مارک میلار و ھونەرمەند براین ھیچەوە دروست کراوە، کە یەکەمجار بڵاوکردنەوەی لە *زە ئاڵتیمەیتس* #١ (بەرگی ئازاری ٢٠٠٢) دەستیپێکرد، وەک بەشێک لە ئیمپرێنتی ئاڵتیمەیت مارڤڵی کۆمپانیاکە. زنجیرەکە دووبارە-خەیاڵکردنەوەیەکی نوێکراوەی فرانچایزی کتێبی کۆمیکیی دێرینەی مارڤڵی ئەڤێنجەرزە، کە لە دەوری ھێزێکی تایبەتی سەروومرۆڤ و بریکاری تایبەت دەسوڕێتەوە کە لەلایەن حکوومەتی ئەمریکاوە ڕێکخراوە بۆ بەرەنگاربوونەوەی ھەڕەشە ڕوو لە زیادبوونەکانی جیھان. چیرۆکەکە پێشکەوتنەکانیان تۆمار دەکات کاتێک پەیوەندی دروست دەکەن و ھێواش ھێواش فێری کارکردن پێکەوە دەبن، سەرەڕای سروشت و کەسایەتییە جیاوازەکانیان.

## سەرچاوەکان
ستیڤ دیتکۆ

**ستیڤن جۆن دیتکۆ** () (؛ ٢ی تشرینی دووەمی ١٩٢٧) ھونەرمەندێکی کتێبی کۆمیکی ئەمریکی بوو کە بە ھاو-دروستکەری سوپەرھیرۆکانی مارڤڵ سپایدەرمان و دکتۆر سترێینج ناسرابوو. ھەروەھا بەشداریی بەرچاوی لە کارەکتەری ئایرۆن ماندا کرد، و دیزاینە سوور و زەردە ناسراوەکەی کارەکتەرەکەی ناساند.

## سەرچاوەکان

پۆل:بێخوایانی ئەمریکی
پۆل:خەڵکە ئەمریکییە بە ڕەچەڵەک سلۆڤاکییەکان
پۆل:نووسەرانی کۆمیکی ئەمریکی
پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:مردووانی ٢٠١٨
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧
یەکەم دەرکەوتن

لە کتێبە کۆمیکەکان و چیرۆکەکانی تری خاوەن مێژووی دوورودرێژدا، **یەکەم دەرکەوتن** () ئاماژەیە بۆ یەکەم ژمارە کە کارەکتەرێکی خەیاڵی تێدا دەربکەوێت. ئەم ژمارانە زۆرجار لەلایەن کۆکەرەوەکانەوە بەھایەکی زۆریان ھەیە بەھۆی دەگمەنی و پێگەی ئایکۆنییانەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:سەرەتاکان
پۆل:زاراوەناسیی کۆمیکەکان
تۆڵەستێنەرە گەنجەکان

**تۆڵەستێنە گەنجەکان** () ناوی دوو تیمی سوپەرھیرۆیە کە لە کتێبە کۆمی کە ئەمریکییەکاندا دەردەکەون کە لەلایەن مارڤڵ کۆمیکسەوە بڵاودەکرێنەوە. لەلایەن ئالان ھاینبێرگ و جیم چیونگەوە دروست کراوە، یەکەم تیم لە *تۆڵەستێنە گەنجەکان* #١ (نیسانی ٢٠٠٥) دەرکەوت. تیمی تۆڵەستێنە گەنجەکان چەندین کارەکتەری ھەرزەکاری تێدایە کە بە شێوەیەکی گشتی پەیوەندییان بە ئەندامە دامەزراوەکانی تیمی سوپەرھیرۆی سەرەکیی مارڤڵەوە ھەیە، تۆڵەستێنەکان.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھەموو وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان
پاڵەوانان (تیمی ٢٠١٦)

**پاڵەوانان** () تیمێکی سوپەرھیرۆی ھەرزەکارن کە لە کتێبە کۆمی کە ئەمریکییەکاندا دەردەکەون کە لەلایەن مارڤڵ کۆمیکسەوە بڵاودەکرێنەوە. تیمەکە بۆ یەکەمجار لە *چامپیۆنس* (بەرگی ٢) #١ (تشرینی یەکەمی ٢٠١٦) دەردەکەوێت و لەلایەن نووسەر مارک وەید و ھونەرمەند ھومبێرتۆ ڕامۆسەوە دروست کراوە.

## سەرچاوەکان
سپایدەر-ڤێرس

**سپایدەر-ڤێرس** () زنجیرەیەکی کتێبی کۆمی کە کە لەلایەن مارڤڵ کۆمیکسەوە لە ساڵی ٢٠١٤ەوە دەردەچێت. یەکەم ڕووداو/چیرۆکی گەورەی لە ٥ی تشرینی دووەمدا لە *[[سپایدەرمانی سەرسووڕھێن (کۆمیک)|سپایدەرمانی سەرسووڕھێنەر]]* (٢٠١٤) ژمارە ٩ دەستیپێکرد شانبەشانی ژمارەیەکی تاک بە ناوی *سپایدەر-ڤێرس تیم-ئەپ*. ئەم ڕووداوە ٢٠ بڵاوکراوەی خایاند تا تەواو بوو و نزیکەی ھەموو وەشانێکی جێگرەوەی سپایدەر-پیپڵ و سپایدەرمانی تێدابوو کە لە ماوەی زیاتر لە پەنجا ساڵی دوای دروستکردنی سپایدەرمانەوە لە کۆمیکەکان و میدیاکانی تردا دەرکەوتبوون، کە ھەموویان لەژێر ھێرشی مۆڕڵەن و خێزانەکەیدا بوون، ئینھێریتەرز؛ بەڵام، ئەم چیرۆکە گەورەیەی یەکەم، پێش زنجیرەیەکی تەواوی *سپایدەر-ڤێرس* ھات بە ناوی *ئێج ئۆف زە سپایدەر-ڤێرس*، کە بۆ ناساندنی ھەندێک کارەکتەری نوێ کاری دەکرد کە ڕووداوەکەیان بەڕێوە دەبرد، وەک سپایدەر-گوێن و میگێل ئۆ'ھارا.

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆمیکەکانی سوپەرھێرۆ
ئانترۆپۆلۆجی ١٠١

**ئانترۆپۆلۆجی ١٠١** ()یەکەم ئەڵقەی وەرزی دووەمی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکەی ''کۆمەڵ''ە. لە بنەڕەتدا لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٠ لەسەر ئێن بی سی پەخشکرا.

## سەرچاوەکان
سەڵاحەدین ئەحمەد

**سەڵاحەدین ئەحمەد** () (لەدایکبووی ٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٥) نووسەرێکی کتێبی کۆمیکی ئەمریکی و نووسەری شیعر و پەخشانی زانستی خەیاڵی/فانتازیایە. کتێبەکەی ساڵی ٢٠١٢ی *تەختی مانگی ھیلال* بۆ خەڵاتی ھوگۆ بۆ باشترین ڕۆمان پاڵێورا و خەڵاتی لۆکەسی بۆ باشترین یەکەم ڕۆمان بردەوە. بەرھەمە خەیاڵییەکانی ئەحمەد لە ھەڵبژاردەکان و گۆڤارەکاندا بڵاوکراونەتەوە، لەوانە *ئاسۆ نامۆکان*، *پێشانگای پزیشکیی نێوان گالاکسییەکانی ئۆرسن سکۆت کارد*، *فینیکسی کاتژمێری ٢* و *لەژێر ئاسمانە بێکۆتاکاندا*. ئەو لە ئێستادا  دەنووسێت و پێشتریش زنجیرەی تری بۆ مارڤڵ کۆمیکس نووسیوە وەک *بلاک بۆڵت*، ئێگزایڵز، *[[مایڵز مۆرایڵز|مایڵز مۆرالێس: سپایدەرمان]]، [[کامالا خان|خاتوو مارڤڵی نایاب]]*، و وۆڵڤەرین. ھەروەھا ھاو-دروستکەری زنجیرە کۆمیکی *ئابۆت* و پاشکۆکانی *ئابۆت: ١٩٧٣* و *ئابۆت: ١٩٧٩*ە.

## سەرچاوەکان

پۆل:نووسەرانی کۆمیکی ئەمریکی
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:شاعیرە کوڕە ئەمریکییەکان
پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:نووسەرانی خەیاڵی زانستیی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥
گوێن ستەیسی

**گوێندۆلین ماکسین «گوێن» ستەیسی** () کارەکتەرێکە کە لە کتێبە کۆمی کە ئەمریکییەکاندا دەردەکەوێت کە لەلایەن مارڤڵ کۆمیکسەوە بڵاودەکرێنەوە، و بەزۆری وەک کارەکتەرێکی پاڵپشت لەوانەدا دەردەکەوێت کە سپایدەرمان (پیتەر پارکەر)ی تێدایە. گوێن، کە خوێندکارێکی کۆلێژ و کچی جۆرج و ھێلین ستەیسییە، یەکەم خۆشەویستی ڕۆمانسیی پیتەر بوو دوای تەواوکردنی قۆناغی ئامادەیی پێش ئەوەی لەلایەن گرین گۆبڵنەوە (نۆرمان ئۆزبۆرن) بکوژرێت. مردنەکەی لەوکاتەوە وازی لە پیتەر نەھێناوە، و چیرۆکەکانی کە ماوەیەکی زۆر دواتر بڵاوکراونەتەوە، ئاماژە بەوە دەکەن کە ھێشتا شوێنێکی تایبەتی لە دڵیدا ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەسایەتییە مێیینەکانی نێو فیلم
پۆل:ئەو کارەکتەرانەی لەلایەن ستان لی دروستکراون
سپایدەرمان ٢: ئینتەر: ئێلێکترۆ

**سپایدەرمان ٢: ئینتەر: ئێلێکترۆ** () کایەیەکی ڤیدیۆییی ئەکشن-سەرکێشیی ساڵی ٢٠٠١ە کە لەسەر کارەکتەری مارڤڵ کۆمیکس سپایدەرمان وەرگیراوە. لەلایەن ڤیکاریۆس ڤیژنسەوە پەرەی پێدراوە و لەلایەن ئاکتیڤیژنەوە بە تایبەتی بۆ پلەیستەیشن بڵاوکراوەتەوە. پاشکۆی *سپایدەرمان*ی (٢٠٠٠)ە و ڕاستەوخۆ بەدوای ڕووداوەکانی کایەکەدا دێت، کاتێک سپایدەرمان ھەوڵ دەدات پیلانێکی تاوانکاریی ڕێکخراو لەلایەن ئێلێکترۆوە پووچەڵ بکاتەوە. وەک ئەوەی پێش خۆی، کایەکە چەندین خراپەکاری سپایدەرمانی وەک سەرکردە تێدایە، لەوانە شۆکەر، ھامەرھێد، لیزارد، سادمان، و ئێلێکترۆ، ھەروەھا فۆرمە بارگاویکراوەکەی ھایپەر-ئێلێکترۆ، کە بە تایبەتی بۆ کایەکە دروست کراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە گەورەپاڵەوانەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان
پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن (کۆنسڵ)
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠١
پۆل:CS1 Japanese-language sources (ja)
سپایدەرمان ٢: سینستەر سیکس

**سپایدەرمان ٢: سینستەر سیکس** () (یان **سپایدەرمان ٢: ئینتەر زە سینستەر سیکس** لە ئەورووپا) کایەیەکی ڤیدیۆییی سەکۆی ساڵی ٢٠٠١ە کە لەسەر کارەکتەری مارڤڵ کۆمیکس سپایدەرمان وەرگیراوە. لەلایەن تۆرەس گەیمزەوە پەرەی پێدراوە و لەلایەن ئاکتیڤیژنەوە بۆ گەیم بۆی کەڵەر بڵاوکراوەتەوە. لە ١٨ی ئایاری ٢٠٠١ دەرچوو، و پاشکۆی *سپایدەرمان*ی (٢٠٠٠)ە.

پاشکۆیەکی کەنۆنی بۆ یاریی یەکەم، *سپایدەرمان ٢: ئینتەر: ئێلێکترۆ*، لە کۆتاییدا لە ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠١ وەک تایبەتمەندییەکی پلەیستەیشن دەرچوو، و بەدوایدا پاشکۆیەکی سەربەخۆ، *سپایدەرمان: مێنەسی مستێریۆ*، ھات کە لە ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٠١ بۆ گەیم بۆی ئەدڤانس دەرچوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:کایە ڤیدیۆیییە گەورەپاڵەوانەکان
پۆل:ئەو کایە ڤیدیۆیییانەی لە ئوسترالیا پەرەیان پێدراوە
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠١
سپایدەرمان ٢ (تراکی دەنگی)

**سپایدەرمان ٢: میوزیکی وەرگیراو و ئیلھاموەرگیراو** () ئەلبوومی ساوندتراکی فیلمی ساڵی ٢٠٠٤ی *[[سپایدەرمان ٢ (فیلم)|سپایدەرمان ٢]]*ە، کە لە ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٤ بڵاوکرایەوە. بە گشتی، ئەلبوومەکە گەیشتە ١٠ باشترینی چارتەکانی ئەلبوومی ویلایەتە یەکگرتووەکان و ٤٠ باشترینی چارتەکانی ئەلبوومی ئوسترالیا. «ڤیندیکەیتد»ی داشبۆرد کۆنفێشناڵ لە حوزەیرانی ٢٠٠٤دا گەیشتە لووتکەی چارتێکی ساوندتراکی کۆکراوەی جیھانی و ٢٠ باشترینی چارتێکی کۆکراوەی ڕۆکی نوێی جیھان و ئەمریکا. «وی ئار»ی ئانا جۆنسن سەرکەوتنێکی گەورەی لە ئەورووپا بەدەستھێنا، و لە نزیکەی ھەموو وڵاتێکی ئەورووپیدا چووە ناو چارتەکانەوە. «ئۆردینەری»ی ترەین لەسەر چارتەکانی تاکەگۆرانیی ٤٠ باشترینی گەورەساڵانی ئەمریکادا بوو. «ئای ئام»ی کیلینگ ھایدی بۆ وەشانی ئوسترالیی ساوندتراکەکە زیاد کرا و وەک تاکەگۆرانییەک لە وڵاتەکەدا بڵاوکرایەوە. لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٠٤دا، بۆ یەکەمجار دەرکەوت و لە پلەی ١٦ی چارتەکانی ئاریای وڵاتەکەدا گەیشتە لووتکە.

## سەرچاوەکان
سپایدەرمان ٢ (ڕوونکردنەوە)

**[[سپایدەرمان ٢ (فیلم)|سپایدەرمان ٢]]** فیلمێکی سوپەرھیرۆی ئەمریکیی ٢٠٠٤ە کە بەشێک لە سیانەی *سپایدەرمان*ی سام ڕەیمی پێکدەھێنێت.

**سپایدەرمان ٢** ھەروەھا لەوانەیە ئاماژە بێت بۆ:

*[[سپایدەرمان ٢: ئینتەر: ئێلێکترۆ]]*، کایەیەکی ڤیدیۆییی ٢٠٠١، پاشکۆی *سپایدەرمان* (٢٠٠٠)

*[[سپایدەرمان ٢: سینستەر سیکس|سپایدەرمان ٢: زە سینستەر سیکس]]*، کایەیەکی ڤیدیۆییی ٢٠٠١ بۆ گەیم بۆی کەڵەر، پاشکۆی *سپایدەرمان* (٢٠٠٠) بۆ گەیم بۆی کەڵەر

''سپایدەرمان ٢'' (کایەی ڤیدیۆییی ٢٠٠٤)، کایەی ڤیدیۆییی وەرگیراو لە فیلمی ٢٠٠٤

سپایدەرمان ٢ (ساوندتراک)، ساوندتراکی فیلمی ٢٠٠٤

*[[سپایدەرمانی سەرسووڕھێن ٢|سپایدەرمانی سەرسووڕھێنەر ٢]]*، فیلمێکی سوپەرھیرۆی ئەمریکیی ٢٠١٤، پاشکۆی *سپایدەرمانی سەرسووڕھێنەر* (٢٠١٢)

*[[سپایدەرمان: دوور لە نیشتمان]]*، فیلمێکی سوپەرھیرۆی ئەمریکیی ٢٠١٩، پاشکۆی *سپایدەرمان: گەڕانەوە بۆ نیشتمان* (٢٠١٧)

''سپایدەرمان ٢'' (کایەی ڤیدیۆییی ٢٠٢٣)، کایەیەکی ڤیدیۆییی ٢٠٢٣، پاشکۆی *سپایدەرمان* (٢٠١٨)
پۆل:پەڕەکانی ڕوونکردنەوە
پیتەر پارکەر: سپایدەرمان

**پیتەر پارکەر: سپایدەرمان** () (بە جێگرەوە ناسراو بە **پیتەر پارکەر: سپایدەرمانی نایاب** یان بە سادەیی **سپایدەرمان**) ناوی سێ زنجیرە کتێبی کۆمی کە کە لەلایەن مارڤڵ کۆمیکسەوە بڵاوکراونەتەوە، کە ھەرسێکیان کارەکتەری سپایدەرمانیان تێدایە.

## سەرچاوەکان
سپایدەرمان (فیلمی ١٩٦٩)

**سپایدەرمان** () کورتەفیلمێکی سوپەرھیرۆی ئەمریکیی ساڵی ١٩٦٩ە کە لە دەرھێنانی دۆناڵد ئێف. گلوت بوو. فیلمێکی ھەواداریی نافەرمییە، یەکێکە لە چەندین فیلم کە لەلایەن گلوتەوە دروست کراوە و دوا فیلمی لەو جۆرەیە کە دروستی کردووە. کورتەفیلمەکە دواتر لەگەڵ چەندین کورتەفیلمی تری گلوتدا وەک تایبەتمەندییەکی تایبەتی *من فیلمسازێکی ھەرزەکار بووم* بڵاوکرایەوە، کە دۆکیومێنتارییەکی ساڵی ٢٠٠٦ە دەربارەی گلوت. چیرۆکی کورتەفیلمەکە لە دەوری سپایدەرمان دەسوڕێتەوە، کە دەبێت ژنێک لە باوکی ڕزگار بکات، خراپەکارە فێڵبازەکە دکتۆر لایتنینگ، کارەکتەرێکی ڕەسەن کە گلوت بۆ فیلمەکە دروستی کردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٦٠
پۆل:فیلمەکانی ١٩٦٩
سپایدەرمان (فیلمی ١٩٧٨)

**سپایدەرمان** () ()، ھەروەھا وەک ***سپایدەرمانی ژاپۆنی*** ئاماژەی پێدەکرێت، فیلمێکی سوپەرھیرۆی ژاپۆنیی ساڵی ١٩٧٨ە کە لەسەر کارەکتەری مارڤڵ کۆمیکس سپایدەرمان وەرگیراوە و ھەروەھا سپین-ئۆفێکە لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ژاپۆنییەکەی سپایدەرمان. فیلمەکە لە دەرھێنانی کۆی چی تاکیمۆتۆیە، لە نووسینی سوسومو تاکاھیسایە، و لەلایەن کۆمپانیای تۆیییەوە بەرھەم ھێنراوە و دابەش کراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان
پۆل:فیلمەکانی پیاوی-جاڵجاڵۆکە
پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە خەیاڵییەکانی دەیەی ١٩٧٠
پۆل:فیلمە ژاپۆنییەکانی دەیەی ١٩٧٠
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی
پۆل:فیلمەکانی ١٩٧٨
سپایدەرمان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ١٩٦٧)

**سپایدەرمان** () زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی ئەنیمەیشنی سوپەرھیرۆی ساڵی ١٩٦٧ە کە یەکەم زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی بوو لەسەر زنجیرە کتێبی کۆمیکی سپایدەرمان وەرگیرابوو کە لەلایەن نووسەر ستان لی و ھونەرمەند ستیڤ دیتکۆوە دروست کرابوو. وەرزی یەکەم لەلایەن گرانتڕەی-لۆرێنس ئەنیمەیشنەوە بە بەشداریی ئەکتەرە دەنگییە کەنەدییەکان بەرھەم ھێنرا، پۆڵ سۆڵز وەک پیتەر پارکەر و پۆڵ کلیگمان وەک جەی. جۆنا جەیمسن کە لە تۆرۆنتۆوە کاریان دەکرد. گرانتڕەی-لۆرێنس مایەپووچ بوو، بۆیە دابەشکەرەکەیان، کرانتز فیلمز، بەرھەمھێنانی گرتە ئەستۆ، و ئەنیمەیتەر ڕاڵف باکشی لەنێوان تۆرۆنتۆ و شاری نیویۆرکدا ھاتوچۆی دەکرد کە ھونەرمەندانی وەک گرەی مۆرۆ، جیم ستێرانکۆ و واڵاس وود کاریان لەسەر ڕۆکێت ڕۆبن ھوود دەکرد، کە نمایشێکی ھاوتەریب بوو و ھەندێک ئەنیمەیشنی لەنێوان ھەردووکیاندا ھاوبەش بوو. دوو وەرزی یەکەم لەسەر تۆڕی تەلەڤیزیۆنیی ئەی بی سی پەخشکران، و سێیەم بە شێوەی سەندیکەیشن دابەشکرا. زنجیرەکە بەیانیانی شەممە لە ٩ی ئەیلوولی ١٩٦٧ تا ١٤ی حوزەیرانی ١٩٧٠ پەخشکرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە سووپەرھیرۆ ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە خەیاڵییە زانستییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەکشنییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
سپایدەرمان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ژاپۆنی)

**سپایدەرمان** () ()، ھەروەھا وەک ***سپایدەرمانی ژاپۆنی*** یان ***سپایدەرمانی تۆیی*** ئاماژەی پێدەکرێت، زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی سوپەرھیرۆی *[[توکوساتسو|تۆکوساتسۆ]]*ی لایڤ-ئاکشنی ژاپۆنییە کە لەلایەن کۆمپانیای تۆیییەوە بەرھەم ھێنراوە، و بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ لەسەر کارەکتەری ھەمان ناوی مارڤڵ کۆمیکس وەرگیراوە لە ڕێگەی گرێبەستێکەوە کە لەلایەن بەرھەمھێنەر جین پێلکەوە دانوستاندنی لەسەر کراوە. زنجیرەکە بۆ ماوەی ٤١ ئەڵقە لەسەر کەناڵی ١٢ی تۆکیۆ لە ١٧ی ئایاری ١٩٧٨ تا ١٤ی ئازاری ١٩٧٩ پەخشکرا. ئەڵقەیەکی سینەمایی لە فێستیڤاڵی فیلمی تۆیی مانگا ماتسوری لە ٢٢ی تەممووزی ١٩٧٨ پەخشکرا. لە ٥ی ئازار تا ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩، مارڤڵ وەشانی ژێرنووسکراوی ئینگلیزیی ئەڵقەکانی بۆ وێبگەکەی خۆی بارکرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی تۆکیۆ
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی
سپایدەرمان: زنجیرە ئەنیمەیشنەکە

**سپایدەرمان: زنجیرە ئەنیمەیشنەکە** ()، ھەروەھا ناسراو بە ***سپایدەرمان***، زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی ئەنیمەیشنی سوپەرھیرۆی ئەمریکییە کە لەسەر سوپەرھیرۆی ھەمان ناوی مارڤڵ کۆمیکس وەرگیراوە. زنجیرەکە لە ١٩ی تشرینی دووەمی ١٩٩٤ تا ٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٨ لەسەر تۆڕی فۆکس کیدز پەخشکرا، بۆ کۆی گشتیی پێنج وەرز کە لە ٦٥ ئەڵقە پێکھاتبوو، و دووبارە پەخشکردنەوەی لەسەر بلۆکی جێتیکسی توون دیزنی و لەسەر دیزنی ئێکس دی بەردەوام بوو. زنجیرەکە لەلایەن مارڤڵ فیلمزەوە بەرھەم ھێنرا و لەلایەن تی ئێم ئێس-کیۆکویچییەوە ئەنیمەیت کرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە سووپەرھیرۆ ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە خەیاڵییە زانستییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:زنجیرەی تەلەفزیۆنی خەیاڵی زانستی ئەمریکی لە دەیەی ١٩٩٠
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە فانتازیا تاریکەکان
سپایدەرمان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ١٩٨١)

**سپایدەرمان** () زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی ئەنیمەیشنی ئەمریکیی ١٩٨١–٨٢یە کە لەسەر کارەکتەری ھەمان ناوی مارڤڵ کۆمیکس وەرگیراوە. ئەمە دووەم کارتۆنی سپایدەرمانە، دوای زنجیرەکەی ساڵی ١٩٦٧.

## سەرچاوەکان

پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە سووپەرھیرۆ ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە خەیاڵییە زانستییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەکشنییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان
سپایدەرمان: زنجیرە ئەنیمەیشنی نوێ

**سپایدەرمان: زنجیرە ئەنیمەیشنە نوێیەکە** ()، یان بە سادەیی ***سپایدەرمان***، زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی سوپەرھیرۆی ئەنیمەیشنە کە لەسەر کارەکتەری مارڤڵ کۆمیکس سپایدەرمان وەرگیراوە و لەلایەن مەیینفرەیم ئینتەرتەینمێنت، مارڤڵ ئینتەرپرایزس، ئەدێلاید پرۆدەکشنز و سۆنی پیکچەرز تەلەڤیژنەوە بەرھەم ھێنراوە. سەرەتا وا دانرابوو وەک بەردەوامییەک بۆ فیلمی *[[سپایدەرمان (فیلمی ٢٠٠٢)|سپایدەرمان]]*ی (٢٠٠٢) سام ڕەیمی، ھەروەھا وەرگێڕانێکی ناڕاستەوخۆی کتێبە کۆمیکییەکانی *ئاڵتیمەیت سپایدەرمان*ی براین مایکل بێندیس کار بکات، زنجیرەکە بە بەکارھێنانی وێنەی دروستکراوی کۆمپیوتەری (سی جی ئای) کە بە سێڵ شەیدینگ ڕەندەر کرابوو، دروست کرا. تەنھا بۆ یەک وەرزی ١٣ ئەڵقەیی بەردەوام بوو، لە ١١ی تەممووز تا ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ پەخشکرا، و لەسەر کەناڵە کەیبڵییەکانی ئێم تی ڤی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و وای تی ڤی لە کەنەدا پەخشکرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی لەلایەن کۆمپانیای سۆنی پیکچەر تیڤی
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان
پۆل:کۆتا زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی ساڵی ٢٠٠٣
پۆل:زنجیرەیەکی ئەنیمەیشنی ئەمریکی ساڵی ٢٠٠٠
سپایدەرمان (کایەی ڤیدیۆییی ١٩٨٢)

**سپایدەرمان** () کایەیەکی ئەکشنی سکڕۆڵی ستوونییە کە لەلایەن لۆرا نیکۆلیچەوە بۆ ئاتاری ٢٦٠٠ پرۆگرام کراوە، و لە ساڵی ١٩٨٢ لەلایەن پارکەر برازەرزەوە بڵاوکراوەتەوە. ھەم یەکەم کایەی ڤیدیۆیی بوو کە سپایدەرمانی تێدا بوو و ھەم یەکەم کایەی ڤیدیۆییی وەرگیراو لە مارڤڵ کۆمیکس بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە گەورەپاڵەوانەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان
سپایدەرمان: کایە ڤیدیۆیییەکە

**سپایدەرمان** ()، ھەروەھا ناسراو بە  کایەیەکی ڤیدیۆییی ئارکەیدی ساڵی ١٩٩١ە کە لەلایەن سێگاوە پەرەی پێدراوە و لەسەر کارەکتەری مارڤڵ کۆمیکس سپایدەرمان وەرگیراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە گەورەپاڵەوانەکان
پۆل:گەمە ڤیدیۆیییە ھەرەوەزییەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ١٩٩١
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی
سپایدەرمان (کایەی ڤیدیۆییی ١٩٩٥)

**سپایدەرمان** () کایەیەکی ئەکشنی لایەن-سکڕۆڵە کە لەلایەن وێستەرن تێکنۆلۆجیسەوە پەرەی پێدراوە و لەلایەن ئەکلەیم و ئێڵ جەی ئێنەوە لە ساڵی ١٩٩٥ بڵاوکراوەتەوە، و لەسەر زنجیرە ئەنیمەیشنەکەی ١٩٩٤–٩٨ی ھەمان ناو وەرگیراوە. کایەکە بۆ سێگا جێنیسیس و سیستمی سوپەر نینتێندۆ ئینتەرتەینمێنت (SNES) دەرچوو. دوو وەشانی کایەکە ھەمان چیرۆکی بنەڕەتییان ھەیە بەڵام جیاوازیی شێوازی یاریکردن، ئاست، و دوژمنیان ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە گەورەپاڵەوانەکان
پۆل:یارییەکانی سیستمی سووپەر نێنتێندۆ ئینتەرتەیمێنت
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ١٩٩٥
پۆل:یارییەکانی سیستەمی سووپەر نێنتێندۆ ئینتەرتەیمێنت
سپایدەرمان (کایەی ڤیدیۆییی ٢٠٠٠)

**سپایدەرمان** () کایەیەکی ئەکشن-سەرکێشیی ساڵی ٢٠٠٠ە کە لەسەر کارەکتەری ھەمان ناوی مارڤڵ کۆمیکس وەرگیراوە. لەلایەن نێڤەرسۆفتەوە پەرەی پێدراوە و لەلایەن ئاکتیڤیژنەوە بۆ پلەیستەیشن بڵاوکراوەتەوە. کایەکە دواتر لەلایەن پەرەپێدەری جیاوازەوە بۆ سیستەمی جۆراوجۆر پۆرت کرا، لەوانە گەیم بۆی کەڵەر و نینتێندۆ ٦٤ لە ھەمان ساڵدا، دریم کاست و مایکرۆسۆفت ویندۆز لە ساڵی ٢٠٠١دا، و ماک ئۆ ئێس لە ساڵی ٢٠٠٢دا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان
پۆل:یارییەکانی ویندۆز
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە گەورەپاڵەوانەکان
پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن (کۆنسڵ)
پۆل:کایەکانی ئەکشن-سەرکێشی
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٠
سپایدەرمان (کایەی ڤیدیۆییی ٢٠٠٢)

**سپایدەرمان** () کایەیەکی ئەکشن-سەرکێشیی ساڵی ٢٠٠٢یە کە لەسەر فیلمی ساڵی ٢٠٠٢ی ھەمان ناو وەرگیراوە. لە ١٦ی نیسانی ٢٠٠٢ لە ئەمریکای باکوور، و لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٢ لە ئەورووپا بۆ پلەیستەیشن ٢، ئێکس بۆکس، گەیم کیوب، مایکرۆسۆفت ویندۆز، و گەیم بۆی ئەدڤانس دەرچوو. وەشانی گەیم بۆی ئەدڤانس دواتر لە ساڵی ٢٠٠٥دا دووبارە دەرکرایەوە و لەگەڵ *[[سپایدەرمان ٢ (کایەی ڤیدیۆیی ٢٠٠٤)|سپایدەرمان ٢]]* لە کارتێجێکی توین پاکدا بەسترایەوە. لەلایەن ئاکتیڤیژنەوە بڵاوکرایەوە، وەشانی کۆنسۆڵەکان لەلایەن لقە تازە بەدەستھاتووەکەی کۆمپانیاکە، ترێیارک، پەرەی پێدرا، کە پێشتر *سپایدەرمان*ی ساڵی ٢٠٠٠ی نێڤەرسۆفتیان بۆ دریم کاست پۆرت کردبوو. ئێڵ تی ئای گرەی ماتەر وەشانی مایکرۆسۆفت ویندۆزی پەرەپێدا (ھەروەھا ساڵی پێشووتر کایەی نێڤەرسۆفتیان پۆرت کردبوو) و دیجیتاڵ ئیکلیپس وەشانی گەیم بۆی ئەدڤانسی پەرەپێدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون
پۆل:کایەکانی ئێکس بۆکس
پۆل:یارییەکانی ویندۆز
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە گەورەپاڵەوانەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان
پۆل:گەمەکانی پلەیستەیشن ٢
پۆل:یارییەکانی نینتێندۆ گەیم کیوب
پۆل:کایەکانی ئەکشن-سەرکێشی
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی ٢٠٠٢
سپایدەرمان (ساوندتراک)

**سپایدەرمان: میوزیکی وەرگیراو و ئیلھاموەرگیراو** () ئەلبوومێکی ساوندتراکی ساڵی ٢٠٠٢ە بۆ فیلمی *[[سپایدەرمان (فیلمی ٢٠٠٢)|سپایدەرمان]]*. ھەرچەندە بەشێک لە مۆسیقای فیلمەکەی دانی ئێلفمانی تێدایە، بەڵام ئەلبوومێکی تەواوتر لە کاری ئێلفمان بە ناوی ***سپایدەرمان: مۆسیقای ڕەسەنی فیلم*** بڵاوکرایەوە.

## سەرچاوەکان
جامی ژاپۆن

**جامی ژاپۆن** () ()یەکێکە لە بەناوبانگترین پێشبڕکێ ئەسپسوارییەکان لە ژاپۆن. پێشبڕکێکە لە دوا یەکشەممەی مانگی تشرینی دووەم، کاتژمێر ١٥:٤٠ لە یاریگای پێشبڕکێی تۆکیۆ لە فوچو، تۆکیۆ لەسەر مەودای ٢٤٠٠ مەتر (نزیکەی  میل) بەڕێوەدەچێت کە بەپێی مەرجی کێش بۆ تەمەن بەڕێوەدەچێت و زۆرترین ژمارەی ئەسپ ١٨ ئەسپە لەسەر چیمەن (گیا). بە خەڵاتی ١٬٠٨٥ ملیۆن یەن (نزیکەی ٨٫٣ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی)، جامی ژاپۆن یەکێکە لە دەوڵەمەندترین پێشبڕکێکانی جیھان.

جامی ژاپۆن بۆنەیەکی بانگھێشتنامەیییە. لەمێژوویەکی تاڕادەیەک کورتدا، پێشبڕکێکە خۆی وەک پێشبڕکێیەکی نێودەوڵەتی دامەزراندووە کە براوەکانی لە ژاپۆن، ئەمریکای باکوور، بەریتانیا، ئوسترالیا، نیووزلەندا، ئێرلەندا، فەرەنسا، ئەڵمانیا و ئیتالیاوە بوون.

جامی ژاپۆن ھەندێک لە بەھێزترین کۆتایییەکانی بەرھەم ھێناوە کە لە پێشبڕکێی ژاپۆنیدا بینراون. شانبەشانی پریکس دی ل'ئارک دی تریۆمف، جامی مێلبۆرن و جامی برییدەرز، پێشبڕکێکە وەک یەکێک لە بۆنە گەورەکانی کۆتاییی ساڵ پۆلێن دەکرێت.

کۆمەڵەی پێشبڕکێی ژاپۆن جامی ژاپۆنی وەک پێشبڕکێیەکی بانگھێشتنامەیی نێودەوڵەتی دامەزراند بۆ ئەوەی ئەسپە پێشبڕکێکارە ناوخۆیییەکان دەرفەتیان ھەبێت کێبڕکێ لەگەڵ ئەسپەکانی ئاستی نێودەوڵەتیدا بکەن و نیازپاکیی لەنێو کۆمەڵگەی پێشبڕکێی سەرانسەری جیھاندا برەو پێبدەن.

## سەرچاوەکان

پۆл:CS1 Japanese-language sources (ja)
پۆл:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی
چاندی ژاپۆن

کلتووری ژاپۆنی بەدرێژاییی ھەزاران ساڵ زۆر گۆڕاوە، لە سەردەمی جۆمۆنی پێش مێژووی وڵاتەکەوە، تا کلتووری مۆدێرنی ھاوچەرخی، کە کاریگەری لە ئاسیا و ناوچەکانی تری جیھانەوە وەردەگرێت.

لەوەتەی سەردەمی جۆمۆنەوە، گرووپە باوباپیرانی وەک یایۆیی و کۆفون، کە بە ڕیز لە کۆریا و چینەوە گەیشتوونەتە ژاپۆن، کلتووری ژاپۆنییان داڕشتووە. چاندنی برنج و سەرکردایەتیی ناوەندی لەلایەن ئەم گرووپانەوە ناسێنران، و کلتووری ژاپۆنییان داڕشت. خانەدانە چینییەکان، بەتایبەتی خانەدانی تانگ، بەدرێژاییی مێژوو کاریگەرییان لەسەر کلتووری ژاپۆنی ھەبووە و ھێناویانەتە ناو سینۆسفێرەوە. دوای ٢٢٠ ساڵ لە دابڕان، سەردەمی مێیجی ژاپۆنی بەڕووی کاریگەرییە ڕۆژاوایییەکاندا کردەوە، و کلتووری ژاپۆنیی دەوڵەمەند و فرەچەشن کرد. کلتووری باو نیشان دەدات کە کلتووری ھاوچەرخی ژاپۆنی چەندە کاریگەریی لەسەر جیھان ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:چاندی ژاپۆنی
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی
سپایدەرمان (گۆرانی سەرەکی)

**سپایدەرمان ** () گۆرانیی تایتڵی زنجیرە کارتۆنیی ١٩٦٧ی *[[سپایدەرمان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ١٩٦٧)|سپایدەرمان]]*ە، کە لەلایەن پۆڵ فرانسیس وێبستەر و بۆب هاریسەوە ئاوازی بۆ دانراوە. گۆرانییە ڕەسەنەکە لە ستۆدیۆکانی ئاڕ سی ئەی لە تۆرۆنتۆ تۆمار کرا (کە کارتۆنەکە لەوێ بەرهەم هێنرا) بە بەشداریی ١٢ دەنگبێژی سی بی سی (ئەندامانی گرووپەکانی بیلی ڤان سینگەرز، و لۆری باوەر سینگەرز) کە دەنگیان بۆ تراکی مۆسیقای پشتەوە زیاد کرد کە لەلایەن ستۆدیۆکانی ئاڕ سی ئەی، نیویۆرکەوە دابین کرابوو. دەنگبێژەکان تەنها بۆ دانیشتنەکە پارەیان پێدرا و لەوکاتەوە هیچ مافێکی دووبارە بەکارهێانەوەیان نەبووە.

## سەرچاوەکان
سپایدەرمان (ئەلبوم)

**سپایدەر مان** () دووەم ئەلبوومی ڤایبرافۆنژەنی جازی ئەمریکی فرێدی مەککۆیییە کە لە ساڵی ١٩٦٥ بۆ ناوی پرێستیج تۆمار کراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەلبومەکانی ١٩٦٥
نۆرترۆپ بی-٢ سیپریت

**نۆرترۆپ بی-٢ سپیریت** () بۆمبھاوێژێکی ستراتیژیی قورسی ئەمریکییە کە تەکنەلۆژیای ستێڵسی کەم-بینراو بەکاردەھێنێت بۆ چوونەناو بەرگرییە ئاسمانییە پێشکەوتووەکان. زۆرجار وەک **بۆمبھاوێژی ستێڵس** ئاماژەی پێدەکرێت.[A]

باڵێکی فڕیوی ژێر-خێراییی دەنگە و دوو کەسی تاقمی ھەیە، بی-٢ لەلایەن نۆرسرۆپەوە (دواتر نۆرسرۆپ گرومان) وەک بەڵێندەری سەرەکی دیزاین کراوە، و بۆینگ، ھیوز، و ڤاوت وەک بەڵێندەری لاوەکیی سەرەکی کاریان کردووە. لە ساڵی ١٩٨٨ تا ٢٠٠٠ بەرھەم ھێنراوە. بۆمبھاوێژەکە دەتوانێت چەکی کۆنڤێنشناڵ و تێرمۆناوکی ھەڵبدات، وەک تا ھەشتا بۆمبی ٥٠٠ پاوەندی (٢٣٠ کیلۆگرامی) Mk 82 JDAMی ئاراستەکراو بە جی پی ئێس، یان شازدە بۆمبی ئەتۆمیی B83ی ٢٤٠٠ پاوەندی (١١٠٠ کیلۆگرامی). بی-٢ تاکە فڕۆکەی دانپێدانراوی لە خزمەتدایە کە دەتوانێت چەکی گەورەی ھەوا-بۆ-زەوی دوورمەودا لە دۆخێکی ستێڵسدا ھەڵبگرێت.

پەرەپێدان لەژێر پڕۆژەی بۆمبھاوێژی تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو (ATB) لە سەردەمی ئیدارەی کارتەردا دەستیپێکرد، کە بۆمبھاوێژی B-1Aی توانای ماک ٢ی بەشێکی ھەڵوەشاندەوە چونکە ATB بەڵێنی زۆری نیشان دابوو، بەڵام کێشەکانی پەرەپێدان پێشکەوتنی دواخست و تێچووەکانی بەرز کردەوە. لە کۆتاییدا، پڕۆگرامەکە ٢١ فڕۆکەی بی-٢ی بە تێچووی مامناوەندیی ٢٫١٣ ملیار دۆلار بۆ ھەر یەکەیەک بەرھەم ھێنا (نزیکەی ٢ ملیار دۆلار لە ٢٠٢٣دا)، کە پەرەپێدان، ئەندازیاری، تاقیکردنەوە، بەرھەمھێنان، و کڕینی لەخۆگرتبوو. دروستکردنی ھەر فڕۆکەیەک تێچووی مامناوەندیی ٧٣٧ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی بوو، لەکاتێکدا کۆی تێچووەکانی کڕین (کە بەرھەمھێنان، پارچەی یەدەگ، کەرەستە، نوێکردنەوە، و پشتیوانیی نەرمامێر لەخۆدەگرێت) مامناوەندیی ٩٢٩ ملیۆن دۆلار بوو (نزیکەی ١٫١١ ملیار دۆلار لە ٢٠٢٣دا) بۆ ھەر فڕۆکەیەک. تێچووە سەرمایەیی و کارپێکەرییە بەرچاوەکانی پڕۆژەکە وای کرد لە کۆنگرەی ئەمریکادا ببێتە جێی مشتومڕ تەنانەت پێش ئەوەی کۆتاییھاتنی شەڕی سارد خواستی بۆ فڕۆکەیەکی ستێڵس کە بۆ لێدانی قووڵ لە خاکی سۆڤیەتدا دیزاین کرابوو، بە شێوەیەکی بەرچاو کەم بکاتەوە. بەم ھۆیەوە، لە کۆتایییەکانی ١٩٨٠ەکان و ١٩٩٠ەکاندا یاسادانەران کڕینی پلاندانراوی ١٣٢ بۆمبھاوێژیان بۆ ٢١ کەم کردەوە.

بی-٢ دەتوانێت ئەرکی ھێرشکردن لە بەرزیی تا ٥٠٬٠٠٠ پێ (١٥٬٠٠٠ مەتر) ئەنجام بدات؛ مەودای بێ-سوتەمەنی وەرگرتنی زیاتر لە ٦٬٠٠٠ مایلی دەریایی (١١٬٠٠٠ کیلۆمەتر؛ ٦٬٩٠٠ میل)ە و دەتوانێت زیاتر لە ١٠٬٠٠٠ مایلی دەریایی (١٩٬٠٠٠ کیلۆمەتر؛ ١٢٬٠٠٠ میل) بفڕێت بە یەکجار سووتەمەنی وەرگرتن لە ئاسماندا. لە ساڵی ١٩٩٧دا وەک دووەم فڕۆکە کە بە تەکنەلۆژیای ستێڵسی پێشکەوتوو دیزاین کراوە، دوای فڕۆکەی ھێرشبەری لۆکھید ئێف-١١٧ نایتھاوک، چووە خزمەتەوە. بە شێوەیەکی سەرەکی وەک بۆمبھاوێژێکی ئەتۆمی دیزاین کراوە، بی-٢ یەکەمجار لە شەڕدا بۆ ھەڵدانی تەقەمەنیی کۆنڤێنشناڵی نا-ئەتۆمی لە شەڕی کۆسۆڤۆ لە ساڵی ١٩٩٩دا بەکارھێنرا. دواتر لە عێراق، ئەفغانستان، لیبیا، یەمەن، و ئێران بەکارھێنرا.

ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان تا ساڵی ٢٠٢٤ نۆزدە فڕۆکەی بی-٢ی لە خزمەتدایە. یەکێکیان لە پێکدادانێکی ساڵی ٢٠٠٨دا تێکشکاوە، و یەکێکی تریان ئەگەری ھەیە لە خزمەت دوورخرابێتەوە دوای ئەوەی لە پێکدادانێکی ساڵی ٢٠٢٢دا زیانی بەرکەوت. ھێزی ئاسمانی پلانی ھەیە تا ساڵی ٢٠٣٢ فڕۆکەکانی بی-٢ بەکاربھێنێت، کاتێک نۆرسرۆپ گرومان بی-٢١ ڕەیدەر جێگەیان دەگرێتەوە.

## سەرچاوەکان
مشاری عەفاسی

**مشاری کوڕی ڕاشد عەفاسی** (بە عەرەبی: مشاری بن راشد العفاسی؛ لەدایکبووی ٥ی ئەیلوولی ١٩٧٦) قورئانخوێن، ئیمام، وتارخوێن و ھونەرمەندێکی ناسراوی بواری سرودی ئیسلامییە لە کوێت. ئەو ئیمام و وتارخوێنی مزگەوتی گەورەیە لە کوێت و دامەزرێنەری کەناڵی ئاسمانیی عەفاسییە. بەھۆی دەنگە تایبەتەکەی و بەرھەمە جۆراوجۆرەکانییەوە، ناوبانگێکی بەرفراوانی لە جیھانی عەرەبی و ئیسلامیدا بەدەستھێناوە.

## ژیانی سەرەتایی و خوێندن
مشاری عەفاسی لە کوێت لەدایک بووە. خوێندنی ئەکادیمی لە بواری زانستە ئیسلامییەکاندا لە عەرەبستانی سعوودی تەواو کردووە، کاتێک پەیوەندیی بە کۆلێژی قورئانی پیرۆز و خوێندنە ئیسلامییەکانەوە کرد لە زانکۆی ئیسلامی مەدینە و پسپۆڕیی لە دە قیڕائات و تەفسیردا وەرگرت. لە ماوەی خوێندنیدا، لەسەر دەستی ژمارەیەک لە گەورەترین زانایان و قورئانخوێنانی مەدینە خوێندوویەتی.

## ژیانی پیشەیی لە بواری قورئاندا
عەفاسی لە نێوان ساڵانی ١٩٩٢ بۆ ١٩٩٤دا ھەموو قورئانی پیرۆزی لەبەر کرد. یەکەم بەرھەمی تۆمارکراوی لە ساڵی ١٤١٦ی کۆچیدا بوو کە بریتی بوو لە سوورەتەکانی "غافر، فوسیلەت و شورا". یەکەمجار لە مانگی ڕەمەزانی ساڵی ١٤٢٠ی کۆچیدا پێشنوێژی لە مزگەوتی گەورەی کوێت کرد. دوو خەتمی تەواوی قورئانی بڵاوکردووەتەوە: یەکەمیان "موسحەفی مورتەل" لە ساڵی ١٤٢٤ی کۆچی و دووەمیان "خەتمی کالیفۆرنیا" لە ساڵی ١٤٣٠ی کۆچی.

### مامۆستا و ئیجازەکانی
بۆ بەدەستھێنانی شارەزایی و ئیجازەی زانستی، عەفاسی گەشتی بۆ میسر کردووە و لەسەر دەستی ژمارەیەک زانای دیار خوێندوویەتی، لەوانە:

* شێخ ئەحمەد عەبدولعەزیز زەییات
* شێخ ئیبراھیم عەلی شەحاتە سەمەنودی
* شێخ عەبدولڕافیع ڕەزوان شەرقاوی
* دکتۆر ئەحمەد عیسا مەعسەراوی

## کاری ھونەری (ئەنەشید)
ژیانی پیشەیی عەفاسی لە بواری ئەناشیدا لە ساڵی ٢٠٠٣ دەستی پێکرد، کاتێک یەکەم بەرھەمی بە ناوی "أیا من یدعی الفھم" بڵاوکردەوە. سەرکەوتنی چاوەڕواننەکراوی ئەم بەرھەمە ھانی دا کە بە وزەیەکی تر بچێتە ناو بواری وتنی سرودی ئیسلامییەوە. یەکەم ئەلبوومی لە ساڵی ٢٠٠٤ بە ناوی "عیون الافاعی" بڵاوکردەوە.

### ئەلبوومەکان
عیون الافاعی (٢٠٠٤) لیس الغریب (٢٠٠٥) حنینی (٢٠٠٦) قلبی الصغیر (٢٠٠٧) زکریات (٢٠٠٨) عناقید (٢٠٠٩) عناقید - بەشی دووەم (٢٠١٠) بنات الریح (٢٠١١) تراحمی یا قلوب (٢٠١٢) یا رزاق (٢٠١٣) قمری (٢٠١٤-٢٠١٥) قلبی محمد (٢٠١٦) بالمصری (٢٠١٧) المرتل (٢٠١٨) مشاری (٢٠٢٠)

## پڕۆژە و چالاکییەکان
عەفاسی جگە لە قورئانخوێنی و ئەناشید، سەرپەرشتیی چەندین پڕۆژەی کردووە، لەوانە:

* کەناڵی ئاسمانیی عەفاسی: یەکەم کەناڵی ئیسلامیی کوێتی.
* پڕۆژەی وەقفی عەفاسی
* پڕۆژەی حافزی قورئان
* ئەکادیمیای بەریتانی بۆ زانستەکانی قورئان
* ئەکادیمیای عەفاسی بۆ قورئان لە مالیزیا

## خەڵات و ڕێزلێنان
لە بەرامبەر کار و چالاکییەکانیدا، چەندین خەڵات و ڕێزلێنانی پێ بەخشراوە، لەوانە:

* خەڵاتی ئۆسکاری داھێنەرانی عەرەب و بڕوانامەی "تاکڕەوی لە داھێناندا".
* میدالیای ئەنجومەنی هاوکاریی کەنداو.
* کەناڵی عەفاسی پلەی یەکەمی بەدەستھێناوە وەک پڕبینەرترین کەناڵی ئایینی.
* دەستنیشانکردنی وەک "باڵیۆزی بەختەوەری".

## سەرچاوەکان

پۆل:ئیمامەکانی کووەیت
پۆل:قورئانخوێنان
پۆل:زانایانی ئایینیی کووەیتی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦
پۆل:قورئانخوێنە کوێتییەکان
پۆل:زیندووان
عەبدولڕەحمان سودەیس

**عەبدولڕەحمان کوڕی عەبدولعەزیز سودەیس** (بە عەرەبی: عبد الرحمن السدیس؛ لەدایکبووی ١٠ی شوباتی ١٩٦٠) ئیمام و وتارخوێنی مزگەوتی حەرامە لە مەککە و لە ئێستادا سەرۆکی کاروباری ئایینیی مزگەوتی حەرام و مزگەوتی پێغەمبەرە بە پلەی وەزیر. ئەو بە یەکێک لە ناسراوترین قورئانخوێنانی جیھان دادەنرێت و بە شێوازی خوێندنەوە تایبەتەکەی ناسراوە.

## ژیانی سەرەتایی و خوێندن
عەبدولڕەحمان سودەیس لە شاری ڕیاز لەدایک بووە و ڕەچەڵەکی دەگەڕێتەوە بۆ ھۆزی عەنزە لە پارێزگای بوکەیریە لە ناوچەی قەسیم. ئەو لە تەمەنێکی زووەوە دەستی بە خوێندن کرد و توانی لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا ھەموو قورئان لەبەر بکات.

**قۆناغی بنەڕەتی و ناوەندی**: خوێندنی سەرەتایی لە قوتابخانەی موسەننا کوڕی حاریسە تەواو کرد و دواتر پەیوەندیی بە پەیمانگای زانستیی ڕیازەوە کرد و لە ساڵی ١٩٧٩ بە پلەی نایاب لێی دەرچوو.

**قۆناغی زانکۆ**: لە ساڵی ١٩٨٣دا، بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە کۆلێژی شەریعە لە ڕیاز بەدەستھێنا.

**خوێندنی باڵا**:

لە ساڵی ١٩٨٧دا، بڕوانامەی ماستەری لە بەشی ئوسوڵی فیقھـ لە زانکۆی ئیمام محەممەد کوڕی سعود بەدەستھێنا.

لە ساڵی ١٩٩٥دا، بڕوانامەی دکتۆرای بە پلەی نایاب لە کۆلێژی شەریعەی زانکۆی ئومولقورا بەدەستھێنا، لەسەر تێزەکەی بە ناونیشانی "الواضح في أصول الفقه لأبي الوفاء بن عقيل الحنبلي.

## ژیانی پیشەیی
وێنۆک|سەرۆک وەزیرانی ھیندستان، دکتۆر مەنمۆھەن سینگ، لە دیدارێکدا لەگەڵ ئیمامی حەرەم، دکتۆر عەبدولڕەحمان سودەیس، لە نیودەلھی لە ٢٤ی ئازاری ٢٠١١.
[وێنۆک|وەزیری تەندروستیی [ھیندستان، غوڵام نەبی ئازاد، میوانداریی خوانێکی ئێوارەی بۆ ئیمامی حەرەم، دکتۆر عەبدولڕەحمان سودەیس، کردووە لە نیودەلھی لە ٢٤ی ئازاری ٢٠١١.]]
پێش دەستنیشانکردنی لە مزگەوتی حەرام، شێخ سودەیس وەک ئیمام و وتارخوێن لە چەندین مزگەوتی ڕیاز خزمەتی کردووە.

لە ساڵی ١٤٠٤ی کۆچی (١٩٨٤ی زایینی)، بە فەرمانێکی شاھانە وەک ئیمام و وتارخوێن لە مزگەوتی حەرام دەستنیشان کرا، لە کاتێکدا تەمەنی تەنھا ٢٢ ساڵ بوو، و یەکەم وتاری لە ١٥ی ڕەمەزانی ھەمان ساڵدا پێشکەش کرد.

ھاوکات لەگەڵ ئیمامەتیدا، وەک مامۆستا و دواتر وەک پرۆفیسۆری یاریدەدەر لە کۆلێژی شەریعەی زانکۆی ئومولقورا کاری کردووە.

لە ١٧ی حوزەیرانی ١٤٣٣ی کۆچی (٢٠١٢ی زایینی)، بە فەرمانێکی شاھانە کرا بە سەرۆکی گشتیی کاروباری مزگەوتی حەرام و مزگەوتی پێغەمبەر بە پلەی وەزیر.

لە ٢١ی موحەڕەمی ١٤٤٥ی کۆچی، دوای دامەزراندنی دەزگایەکی سەربەخۆ بە ناوی "سەرۆکایەتیی کاروباری ئایینی"، بە فەرمانێکی شاھانە وەک یەکەم سەرۆکی ئەم دەزگایە دەستنیشان کرا.

## بۆچوونەکان و مشتومڕ
لە ساڵی ٢٠١٧دا، شێخ سودەیس لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی "الإخباریە"ی سعودی، ستایشی ویلایەتە یەکگرتووەکان و سەرۆکی ئەوکاتی، دۆناڵد ترامپی کرد و وتی کە عەرەبستانی سعوودی و ئەمریکا "دوو جەمسەری کاریگەرن لە جیھاندا و بەرەو ئاشتیی دەیبەن." ئەم لێدوانە مشتومڕێکی بەرفراوانی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا لێکەوتەوە و لەلایەن ھەندێکەوە وەک "تاوانێک بەرامبەر ئەو گەلانەی بەھۆی دەستوەردانی ئەمریکاوە ئازاریان چەشتووە" وەسف کرا.

## خەڵات و ڕێزلێنان
لە ساڵی ١٤٢٦ی کۆچی (٢٠٠٥ی زایینی)، خەڵاتی "کەسایەتیی ئیسلامیی جیھانی"ی لەلایەن خەڵاتی نێودەوڵەتیی دوبەی بۆ قورئانی پیرۆزەوە پێ بەخشرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئیمامەکانی مزگەوتی حەرام
پۆل:قورئانخوێنان
پۆل:زانایانی ئایینیی سعودی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠
پۆل:ڕەخنەگرانی شیعە
پۆل:زیندووان
پۆل:قورئانخوێنە سعودییەکان
کەناڵی عەفاسی

**کەناڵی عەفاسی** (بە عەرەبی: قناە العفاسی) کەناڵێکی تەلەڤیزیۆنیی ئاسمانیی ئایینیی کوەیتییە، کە لەلایەن قورئانخوێنی ناسراو، شێخ میشاری کوڕی ڕاشد عەفاسییەوە دامەزراوە. کەناڵەکە بە شێوەیەکی سەرەکی گرنگی بە پەخشکردنی خوێندنەوەکانی قورئانی پیرۆز بە دەنگی دامەزرێنەرەکەی و سروودە ئایینییەکان و بەرنامەی کورت دەدات.

## مێژوو
کەناڵی عەفاسی لە حوزەیرانی ٢٠٠٤ وەک یەکەم کەناڵی ئایینیی تایبەت لە کووەیت دەستی بە پەخش کرد. ئامانجی سەرەکیی کەناڵەکە بریتی بوو لە پێشکەشکردنی ناوەڕۆکێکی ئایینیی ئارامبەخش کە لەسەر بنەمای خوێندنەوەی قورئان و سروودی ئایینی دامەزرابوو. دوای ماوەی نزیکەی ١٥ ساڵ لە پەخش، کەناڵەکە ڕاگیرا.

بەڵام لە ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٤دا، شێخ مشاری عەفاسی ڕایگەیاند کە کەناڵەکە دەگەڕێتەوە سەر شاشە و دەست بە پەخشی جارێکی تر دەکاتەوە.

## ناوەڕۆک و پڕۆگرامەکان
ناوەڕۆکی کەناڵەکە بە شێوەیەکی گشتی لەسەر ئەم تەوەرانەی خوارەوە چڕ دەبێتەوە:

* **خوێندنەوەی قورئانی پیرۆز**: بە شێوەیەکی بەردەوام خوێندنەوەکانی شێخ مشاری ڕاشد عەفاسی پەخش دەکات.
* **سروودە ئایینییەکان**: کۆمەڵێک لە سروودە ناسراوەکانی عەفاسی و سروودبێژانی تر پێشکەش دەکات.
* **بەرنامەی کورت و پەندئامێز**: بڕگە ڤیدیۆیی کورت کە ئایەتێک یان فەرموودەیەک لەخۆدەگرێت و وانە و پەندی لێوەردەگیرێت.
* **بەرنامەی پەروەردەیی**: ئامانجی بڵاوکردنەوەی بەھا و ڕەوشتە ئیسلامییەکانە.

## پەخشی مانگی دەستکرد
کەناڵەکە لە ڕێگەی مانگی دەستکردی نایلساتەوە بەم زانیارییانەی خوارەوە بەردەستە:

مانگی دەستکرد: نایلسات

فریکوێنسی: ١٢٦٤٦

ئاڕاستە: ئاسۆیی (H)

ڕێژەی کۆدکردن: ٢٧٥٠٠

ڕێژەی ھەڵەچاککردن: ٥/٦

کوالێتی: SD

## سەرچاوەکان

پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییە ئیسلامییەکان
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی کووەیت
پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠٠٤
وەزارەتی عەبدولڕەحمان عارف (١٩٦٧)

سەرۆک عەبدولڕەحمان عارف دوای دەستلەکارکێشانەوەی وەزارەتەکەی ناجی تالیب لە ١٠ی ئایاری ١٩٦٧ حکوومەتی پێکھێنا و سەرۆکایەتی حکوومەتی کرد.

## پێکھاتەی کابینە
پێکھاتەی ئەنجومەنی وەزیران بەم شێوەیە بوو:
* سەرۆکی کۆمار و سەرۆک وەزیران: عبدالرحمان عارف
* جێگرانی سەرۆکی حکوومەت:
** تاھیر یەحیا
** عبدالغانی الراوی
** ئیسماعیل مستەفا
** فواد عارف، ھەروەھا وەزیری ئاوەدانکردنەوەی باکوور بە وەکالەت
* وەزیری دەرەوە: عەدنان پاچاچی
* وەزیری بەرگری: شاکر مەحموود شوکری
* وەزیری دارایی: عبدالرحمان عبداللە الحبیب
* وەزیری ناوخۆ: عەبدولسەتار عەبدول لەتیف
* وەزیری داد: مسلیح الدین النقشبەندی
* وەزیری کار و کاروباری کۆمەڵایەتی: عبدالکریم ھانی، ھەروەھا وەزیری تەندروستی بە وەکالەت
* وەزیری ڕۆشنبیری و ئیرشادی: ئەحمەد مەتلوب
* وەزیری گواستنەوە: فادل موحسین الحکیم
* وەزیری کشتوکاڵ: عبدالمجید الجومەیلی
* وەزیری پلاندانان: محەممەد یەعقوب السعیدی
* وەزیری نەوت: عبدالستار عەلی الحسێن
* وەزیری ئابووری: کازم عەبدولحەمید ئەلمەھدی
* وەزیری پیشەسازی: خالد عبداللە محمد الشاوی
* وەزیری شارەوانی و کارە گشتییەکان: ئیحسان شیرزاد
* وەزیری پەروەردە: عبدالرحمان محمد خالید القایسی
* وەزیری یەکڕیزی: عبدالرزاق محی الدین
* وەزیری چاکسازی کشتوکاڵی: عبدالکریم فەرحان
* وەزیرانی دەوڵەت:
** ئەحمەد کەمال قادر
** غەربی الحج احمد
** ئیسماعیل خەیرەڵڵا
** یاسین خەلیل

وەزارەتی خۆشگوزەرانی لاوان لە ٣١ی ئایاری ١٩٦٧ دامەزرا و یاسین خەلیل وەزیری دەوڵەت لە ١١ی حوزەیران وەک وەزیری کاروباری لاوان دەستنیشانکرا.

عەبدولڕەحمان عارف سەرۆککۆماری عێراق لە ١٠ی تەممووزی ١٩٦٧، دوای شەڕی حوزەیرانی ١٩٦٧ و یەکەم جەنگی عێراق و کورد و ھەروەھا قەیرانی کورد دەستی لە پۆستی سەرۆک وەزیران کێشایەوە. پاشان ئەرکی پێکھێنانی چوارەمین حکوومەتی تاھیر یەحیا بە تاھیر یەحیا دا.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان
بلوی

**بلوی** () زنجیرە کارتۆنێکی ئوسترالیە کە لەلایەن جۆ بروم دروست کراوە، کە بۆ یەکەم جار لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨دا لە کۆمپانیای ئەی بی سی کیدز پەخشکرا.

## ڕۆڵە دەنگییەکان
* دەیڤید مەککۆرماک لە دەنگی باندیت ھیلەر
* میلانی زانێتی لە دەنگی چیلی ھیلەر
* دان بروم لە دەنگی ستڕایپ ھیلەر
* مایف وارھێرس لە دەنگی تریکسی ھیلەر
* ئان کێر لە دەنگی خاتوو ڕیتریڤەر
* مێگان واشینگتن لە دەنگی کالیپسۆ
* براد ئیلییۆت لە دەنگی پات
* کریس بروم لە دەنگی کریس ھیلەر
* ئیان مەکفادێن لە دەنگی بۆب ھیلەر
* پاتریک برامال لە دەنگی ڕادلی «راد» ھیلەر

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
*  
* 
* 
* 
* 
* 

پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی سەگەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییەکان سەبارەت بە منداڵ
پۆل:ئەو زنجیرانەی خەڵاتی بافتایان وەرگرتووە
پۆل:چاندی ئۆسترالی
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە خەڵاتی پیبۆدییان وەرگرتووە
گەشتیاری لە ئیتاڵیا

[وێنۆک|[کلۆسیۆم|کۆلۆسیۆم لە ڕۆما، یەکێک لە بەناوبانگترین شوێنە گەشتیارییەکانی جیھان]]
[وێنۆک|شاری [ڤێنیز، کە چەندین جار وەک جوانترین شاری جیھان پۆلێن کراوە]]
[وێنۆک|کڵێسای سانتا ماریا دێل فیۆرێ لە [فلۆرێنس|فلۆرەنسا لەلایەن فیلیپۆ برۆنێلێسکی، کە گەورەترین قوبەی خشتی لە جیھاندا ھەیە، و بە شاکارێکی تەلارسازیی جیھان دادەنرێت]]
وێنۆک|ساسی دی ماتێرا لەلایەن فۆدۆرزەوە وەک «یەکێک لە بێھاوتاترین دیمەنەکانی ئەورووپا» وەسف کراوە.
وێنۆک|کڵێسای میلان شوێنێکی گەشتیاریی قەرەباڵغە لە میلان. سێیەم گەورەترین کڵێسایە لە جیھاندا و زیاتر لە پێنج سەدەی خایاندووە تا تەواو بووە.

**گەشتیاری لە ئیتالیا** ()یەکێکە لە گەورەترین کەرتە ئابوورییەکانی وڵات. بە ٦٠ ملیۆن گەشتیار لە ساڵێکدا (٢٠٢٤)، ئیتالیا پێنجەم وڵاتە لە ڕووی ھاتنی گەشتیاریی نێودەوڵەتییەوە کە زۆرترین سەردانی دەکرێت. بەپێی خەمڵاندنەکانی ساڵی ٢٠١٨ی بانکی ئیتالیا، کەرتی گەشتیاری ڕاستەوخۆ زیاتر لە پێنج لەسەدی کۆی بەرھەمی ناوخۆیی نیشتمانی بەرھەم دەھێنێت (١٣ لەسەد کاتێک کۆی بەرھەمی ناوخۆیی ناڕاستەوخۆش لەبەرچاو بگیرێت) و نوێنەرایەتیی زیاتر لە شەش لەسەدی ھێزی کار دەکات.

خەڵکی بۆ چەندین سەدە سەردانی ئیتالیایان کردووە، بەڵام یەکەم کەس کە بۆ مەبەستی گەشتیاری سەردانی نیمچە دوورگەکەیان کرد ئەرستۆکراتەکان بوون لە ماوەی گەشتی گەورە (Grand Tour)دا، کە لە سەدەی ١٧ دەستی پێکرد و لە سەدەی ١٨ و ١٩دا گەشەی کرد. ئەمە سەردەمێک بوو کە تێیدا ئەرستۆکراتە ئەورووپییەکان، کە زۆرێکیان بەریتانی و فەڕەنسی بوون، سەردانی بەشێک لە ئەورووپایان دەکرد، و ئیتالیا شوێنێکی سەرەکی بوو. بۆ ئیتالیا، ئەمە بە مەبەستی لێکۆڵینەوە لە تەلارسازیی کۆن، کولتووری ناوخۆیی و سەرسام بوون بە جوانییە سروشتییەکان بوو.

## سەرچاوەکان
چۆکلێتی سپی

**چۆکلێتی سپی** () چۆکلێتێکە کە لە کەرەی کاکاو، شەکر و ماددە ڕەقەکانی شیر دروست دەکرێت. ڕەنگەکەی عاجییە و ڕواڵەتە تۆخەکەی زۆربەی جۆرەکانی تری چۆکلێتی نییە چونکە پێکهاتە بێ-چەورییەکانی کاکاو (ماددە ڕەقەکانی کاکاو)ی تێدا نییە. بەهۆی ئەم لابردنە، هەروەها شیرینییەکەی و بەکارهێنانی جاربەجاری ماددە زیادکراوەکان، هەندێک لە بەکارهێنەران چۆکلێتی سپی بە چۆکلێتی ڕاستەقینە دانانێن.

## سەرچاوەکان

پۆل:داھێنانەکانی سویسڕا
پۆل:چۆکلێت
گەشتیاری لە نیپاڵ

[وێنۆک|[نامچی بازاڕ|نامچێ بازاڕ، دەروازەی چیای ئێڤرێست، لەژێر بەفردا]]
گەشتیاری گەورەترین پیشەسازییە لە نیپاڵ و گەورەترین سەرچاوەی دراوی بیانی و داھاتیەتی. **گەشتیاری لە نیپاڵ** () بە نزیکەی ٦٫٧٪ی کۆی بەرھەمی ناوخۆیی (جی دی پی) وڵات بەشداری دەکات. گەشتیاری بەشداریکارێکی ئابووریی بەرچاوە بۆ زۆرێک لە نەتەوەکان. لە ساڵی ٢٠٢٣دا، نیپاڵ پێشوازیی لە ١٬٠١٤٬٨٧٦ گەشتیار کردووە، کە لە ڕووی ژمارەی گەشتیارانەوە لە پلەی ١٤٧ھەمی جیھاندایە. گەشتیاری گەورەترین پیشەسازیی نیپاڵە و سەرچاوەیەکی سەرەکیی داھاتی بیانی و داھاتە. نیپاڵ، کە لانکەی ھەشت لە دە بەرزترین چیای جیھانە، شوێنێکی مەبەستە بۆ شاخەوانان، بەردەوانان و سەرکێشیخوازان. میراتە ھیندۆسی و بودییەکانی نیپاڵ و کەشوھەوا فێنکەکەشی ھۆکاری سەرنجڕاکێشانی بەھێزن.

## سەرچاوەکان

پۆل:گەشتیاری لە نیپاڵ
گەشتیاری لە ئەڵمانیا

وێنۆک|509x509پیکسڵ|نەخشەی فیزیکیی ئەڵمانیا
ئەڵمانیا حەوتەم وڵاتە لە جیھاندا کە زۆرترین سەردانی دەکرێت، بە کۆی گشتی ٤٠٧٫٢٦ ملیۆن شەو مانەوە لە ساڵی ٢٠١٢دا. ئەم ژمارەیە ٦٨٫٨٣ ملیۆن شەو مانەوەی گەشتیارانی بیانی لەخۆدەگرێت، کە زۆرینەی گەشتیارە بیانییەکان لە ساڵی ٢٠٠٩دا لە ھۆڵەندا، شانشینی یەکگرتوو، و سویسراوە ھاتوون (سەیری خشتەکە بکە). سەرباری ئەوە، زیاتر لە ٣٠٪ی ئەڵمانییەکان پشووەکانیان لە وڵاتی خۆیاندا بەسەر دەبەن. بەپێی ڕاپۆرتەکانی کێبڕکێی گەشت و گەشتیاری، ئەڵمانیا لە ڕاپۆرتی ساڵی ٢٠١٧دا لە کۆی ١٣٦ وڵات لە پلەی سێیەمدایە، و وەک یەکێک لە سەلامەتترین شوێنەکانی گەشتیاری لە جیھاندا پۆلێن کراوە.

## سەرچاوەکان
گەشتیاری لە بروونای

alt=Large white mosque, with a gold dome, near water|وێنۆک|250x250پیکسڵ|مزگەوتی سوڵتان عومەر عەلی سەیفەدین
**گەشتیاری لە بروونای** () لەلایەن وەزارەتی سەرچاوە سەرەتاییەکان و گەشتیارییەوە بەڕێوەدەبرێت، کە پلانی ھەیە بۆ ھەمەچەشنکردنی گەشتیاریی بروونای بۆ ئەوەی گەشتیاریی سەرکێشی، گەشتیاریی ژینگەیی و گەشتیاریی ئیسلامی لەخۆبگرێت.

## سەرچاوەکان
گەشتیاری لە توونس

وێنۆک|سیدی بوو سەعید، شوێنێکی گەشتیاریی سەرەکی
**گەشتیاری لە تونس** () پیشەسازییەکی سەرەکییە، کە ساڵانە نزیکەی ٩٫٤ ملیۆن گەشتیار لە ساڵانی ٢٠١٦ تا ٢٠٢٠ بۆ خۆی ڕادەکێشێت، ئەمەش وای لێدەکات ببێتە یەکێک لەو وڵاتانەی لە ئەفریقا کە زۆرترین سەردانی دەکرێت.

## سەرچاوەکان
گەشتیاری لە میسر

**گەشتیاری لە میسر** ()یەکێکە لە سەرچاوە سەرەکییەکانی داھات، پێکھاتەیەکی ژیانیی ئابووریی نیشتمانییە. لە لووتکەیدا لە ساڵی ٢٠١٠دا، کەرتەکە نزیکەی ١٢٪ی ھێزی کاری میسری دامەزراندبوو، خزمەتگوزاریی نزیکەی ١٤٫٧ ملیۆن سەردانیکەری میسری دەکرد، و داھاتی نزیکەی ١٢٫٥ ملیار دۆلاری دابین دەکرد ھەروەھا بە زیاتر لە ١١٪ی کۆی بەرھەمی ناوخۆیی و ١٤٫٤٪ی داھاتەکانی دراوی بیانی بەشداری دەکرد.
گەشتیاری لە میسر کۆمەڵێکی بەرفراوان لە شوێنە سەرنجڕاکێشەکان لەخۆدەگرێت، وەک ئەزموونە کولتوورییەکان، شوێنەوارە مێژووییەکان، گەشتەکانی ڕووباری نیل، سەفاری بیابان، و چالاکییەکانی مەلەوانیی ژێر ئاو لە دەریای سوور. ئەم ئەزموونانە لەلایەن کارپێکەرانی گەشتیاریی ناوخۆییەوە لە سەرانسەری وڵاتدا پەرەیان پێدەدرێت.

## سەرچاوەکان
گەشتیاری لە سینگاپوور

وێنۆک|ھۆتێلی مێژوویی ڕافڵز شوێنەوارێکی نیشتمانییە
وێنۆک|ستاندی مۆسیقا لە باخچە بۆتانییەکانی سینگاپوور، کە لە ساڵی ١٩٣٠ دروست کراوە، یەکێکە لە ناسراوترین پێکھاتەکانی.
**[[گەشتیاری]] لە [[سینگاپوور]]** () پیشەسازییەکی سەرەکی و بەشداریکارێکی گەورەیە لە ئابووریی سینگاپووردا. لە ساڵی ٢٠١٩دا، ١٩٬١١٤٬٠٠٢ گەشتیار سەردانی وڵاتەکەیان کرد، کە بەرزترین ژمارەی تۆمارکراوی ھاتن بوو لە دوای سەربەخۆیی لە ساڵی ١٩٦٥ەوە. تا ساڵی ٢٠٢٤، لەگەڵ بوژانەوەی ھاتنی گەشتیاران لە کاریگەریی پەتای کۆڤید-١٩، کۆی گشتی ١٦٬٥٢٦٬٣٤٤ گەشتیاری نێونەتەوەیی سەردانی سینگاپووریان کردووە، کە نزیکەی سێ ھێندەی کۆی دانیشتووانی وڵاتەکە بوو.

## سەرچاوەکان
ڕۆژنامەی کورد گڵۆب

**ڕۆژنامەی کورد گڵۆب** کە پێشتر بە **زە ھەولێر گڵۆب** ناسرابوو، یەکەم ڕۆژنامەی زمانی ئینگلیزییە کە لە شاری ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان دەردەچێت.

بۆ یەکەمجار لە ٣١ی ئازاری ٢٠٠٥ بڵاوکراوەتەوە. سەرنوسەر و دامەزرێنەری جەواد قادرە. ناوەکە لە *گڵۆبی ھەولێرەوە* گۆڕدرا بۆ زە کوردیش گڵۆب بەو پێیەی چاپەکە ژمارەکانی سروشتی کوردی خۆگرتبوو، ھەموو بەشەکانی کوردستان لە تورکیا و ئێران و عێراق و سووریاش لەخۆگرتبوو، نەک تەنھا لە ھەولێر.

ئەم ھەفتەنامەیە ھەموو سێشەممەیەک بڵاودەکرێتەوە و بە پلەی یەکەم تیشک دەخاتە سەر پرسە کوردییەکان لە سیاسەتەوە تا چاند و ھەروەھا پرس و سیاسەتەکانی پەیوەست بە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست.

ڕکابەرە سەرەکییەکەی *[[سوما دایجست|سۆما دایجستە]]* کە دووەم ڕۆژنامەی زمانی ئینگلیزییە لە ھەرێمی کوردستان. لەکاتێکدا *ڕۆژنامەی کورد گڵۆب* لە ڕووانگەی حکوومەتی ھەرێمی کوردستانەوە دەستکاری کراوە، *سۆما دایجست* لە نزیکەوە پەیوەندی بە یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانەوە ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠٠٥ لە باشووری کوردستان
پۆل:ماس میدیا لە ھەولێر
پۆل:ھەفتەنامەکان
تەقینەوەی مەخموور ٢٠٠٧

**تەقینەوەکەی مەخموور لە ١٣ی ئایاری ٢٠٠٧** تەقینەوەیەکی خۆکوژی بوو کە نوسینگەی پارتی دیموکراتی کوردستانی کردە ئامانج لە قەزای مەخموور. لە ھێرشەکەدا لایەنی کەم ٥٠ کەس کوژران و زیاتر لە ٧٠ کەسی دیکەش برینداربوون، ھاوکات سەرچاوە فەرمییەکان ئاماژەیان بەوە کردووە، ژمارەی کوژراوان گەیشتووەتە ٦٧ کەس و زیاتر لە ١١٥ بریندار.  

## پێشینە

لە ٩ی ئایاری ٢٠٠٧، وەزارەتی ناوخۆ لە ھەولێری پایتەختی ھەرێمی کوردستان، کرایە ئامانجی ھێرشێکی بارھەڵگری بۆمبڕێژکراو کە بووە ھۆی کوژرانی ١٤-١٥ کەس و برینداربوونی زیاتر لە ٨٠-١٠٠ کەسی تر. تەنھا چوار ڕۆژ دواتر، لە ١٣ی ئایار، تەقینەوەکە لە مەخموور ڕوویدا و نوسینگەی پارتی دیموکراتی کوردستانی کردە ئامانج، کە لەوێ کۆبوونەوەیەکی بەرپرسانی ناوخۆیی بەڕێوەدەچوو.

سەرچاوە ئەمنییەکان ڕایان گەیاند کە کۆبوونەوە ناوخۆییەکەی پارتەکە لەکاتی ھێرشەکەدا بەڕێوەدەچوو. ھەروەھا وتیان کە تەقینەوەکە بووەتە ھۆی کوژرانی فەرماندەی پۆلیس، عەمید سالم جبووری، و زیانی بە نووسینگەی پارێزگار گەیاندووە.

ئەم ھێرشە دووەم تەقینەوەی خۆکوژی بوو کە لە ماوەی چوار ڕۆژدا ناوچە کوردییەکانی دەکردە ئامانج.

## بەرپرسیارێتی

ڕێکخراوی دەوڵەتی ئیسلامیی لە عێراق (سەر بە قاعیدە) بەرپرسیارێتی خۆی لە ھێرشی ھەولێر (٩ی ئایار) و ھێرشی مەخموور (١٣ی ئایار) ڕاگەیاند. لە بەیاننامەیەکدا لەسەر ئینتەرنێت ڕای گەیاند کە ھێرشەکان «وەڵامێک بوون بۆ بەشداریکردنی ھێزەکانی پێشمەرگە لەگەڵ سەفەوییەکان لە پلانی ئەمنیی بەغدادا». ھەروەھا ڕێکخراوەکە ھەڕەشەی بەردەوامبوونی کردە سەر ئامانجگرتنی کوردەکان تا «کشانەوەیان لە بەغدا و ڕاگرتنی پشتیوانییان بۆ خاچپەرستان و سەفەوییەکان».

ھەروەھا کەتیبەکانی کوردستان، کە گرووپێکی سەر بە ئەنسارولئیسلامی ھاوپەیمانی قاعیدەیە، لە بەیاننامەیەکدا کە لە ماڵپەڕە پەیوەندیدارەکان بە ڕێکخراوەکەوە بڵاوکرایەوە، بەرپرسیارێتی خۆی لە ھێرشەکە ڕاگەیاند.

## کاردانەوەکان
ھەردوو ھێرشەکەی ھەولێر و مەخموور نیگەرانییەکی بەرفراوانیان سەبارەت بە ئاسایش لە باکووری عێراق دروست کرد، چونکە ناوچەکە بە بەراورد لەگەڵ باقی وڵات دوای ٢٠٠٣ بە سەقامگیرتر دادەنرا. چاودێران پێیان وابوو کە ئامانجگرتنی دامەزراوە سەرەکییەکانی کوردی گۆڕانکارییەکە لە ستراتیژیەتی گرووپە چەکدارەکانی سەر بە قاعیدە دژی کورد.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان
زیندانیانی بادینان

دەستەواژەی **زیندانیانی بادینان** بۆ دەستبەسەرکردنی گرووپێکی چوار ڕۆژنامەنووس و چالاکوانێک لە ناوچەی بادینان لە ھەرێمی کوردستان بەکاردێت. ئەم دەستەواژەیە تەنیا کاتێک بەکارھاتووە کە ئەو گرووپە لە ١٦ی شوباتی ٢٠٢١ لەلایەن پارتی دیموکراتی کوردستانەوە بە تاوانی سیخوڕی  سزا دران. ڕێواز فایەق، سەرۆکی پەرلەمان لەو کاتەدا ئەو دەستەواژەیەی بەکارھێناوە بۆ ئاماژەدان بە دادگاییکردنەکە  لەکاتێکدا نێچیرڤان بارزانی، تەنھا ئاماژەی بە دۆسیەی «بادینانییە سزادراوەکان» کردووە. دیارترین ڕۆژنامەنووس لە نێوانیاندا شێروان شێروانییە کە پێش دادگاییکردنەکە لەلایەن لیژنەی پاراستنی ڕۆژنامەنووسانەوە تیشکی خرایە سەر دۆسێکەی.  شێروانی سەرنووسەری گۆڤاری باشوور  (بە شێوەزاری بادینی) بووە، و لە کاتژمێرەکانی سەرەتای ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠، لە ماڵەکەی خۆی لە سێبیران (گوندێکی دەرەوەی ھەولێر) دەستگیرکراوە.   

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:ھەرێمی کوردستان
١٣ی جومادولئاخیر

**١٣ی جومادولئاخیر** یان **١٣/٦ (سێزدەھەمین ڕۆژی مانگی شەشەم)** سەد و شەست و یەک (١٦١) ڕۆژی ساڵە (یان سەد و شەست و دووەم ئەگەر ڕەبیعی دووەم سی بێت یان سەد و شەست و سێھەم ئەگەر سەفەر و ڕەبیعی دووەم سی ڕۆژ بن). بەپێی ساڵنامەی کۆچی. دوای ئەوە ١٩٣ یان ١٩٤ ڕۆژ ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ٣٥٨ی کۆچی - بەدیعوزەمان ھەمەدانی، نووسەر و شاعیری موسڵمانی فارس.
* ٥٢٩ی کۆچی - موسا بن مەیموون، زانای جولەکە و حاخامێکی ئەندەلوسی.
* ٩٩٨ی کۆچی - ئەحمەدی یەکەم، چواردەھەمین سوڵتانی عوسمانی.
* ١٣٠١ی کۆچی - یووسف عەزمە، وەزیری جەنگ و سەرۆکی ئەرکانی سوپای عەرەبی سووریا.
* ١٣١٦ی کۆچی - محەممەد عەبدولخالق حەسونە، سکرتێری گشتی کۆمەڵەی دەوڵەتانی عەرەبی.
* ١٣٣٥ی کۆچی - جادولحەق عەلی جادولحەق، ئیمامی چل و دوو لە زنجیرەی شێخەکانی ئەزھەر.
* ١٣٤١ی کۆچی - محەممەد کامیل لەیلە، سەرۆکی ئەنجومەنی گەلی میسر.
* ١٣٤٤ی کۆچی - ناھید سەبری، ئەکتەر و سەماکاری میسری.
* ١٣٥٤ی کۆچی - تەھانی ڕاشد، ئەکتەری میسری.
* ١٣٧٥ی کۆچی - سەحەر حەمدی، ئەکتەر و سەماکاری میسری.
* ١٣٩٠ی کۆچی - ئەمەل حوسێن ئەکتەری ئوردنی کە لە سعودیە کاردەکات.
* ١٤٠٠ی کۆچی - شەمس، گۆرانیبێژی سعودیە.

## مردووان
* ٦٤ی کۆچی - فاتیمە بنت حیزام ھاوسەری عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب و دایکی عەباس.
* ٦٧٦ی کۆچی - موحەقیق حوللی شەرعزانی شیعە.
* ١٢٧١ی کۆچی - نیکۆلاسی یەکەم، تزاری یازدەھەمی ڕووسیا.
* ١٣٥١ی کۆچی - ئەحمەد شەوقی، شازادەی شاعیرانی عەرەب و موسڵمان.
* ١٤١٠ی کۆچی - ئیحسان عەبدولقدوس، نووسەری سیاسی و ڕۆماننووسی میسری.
* ١٤١١ی کۆچی - خالد ساڵح غونەیم سەرۆکی ئەنجومەنی نیشتمانی کوەیت.
* ١٤١٥ی کۆچی - محەممەد کازم ئەلقەزوینی، پیاوێکی ئایینی شیعەی عێراقی و بانگخوازی حوسێنی.
* ١٤٢٧ی کۆچی - عەبدولمونعیم مەدبولی، ئەکتەری میسری.
* ١٤٣٣ کۆچی - ڕەشیدی یاکینی یاریزانی تۆپی پێی نەیجیریا.
* ١٤٣٦ی کۆچی - عەبدولھادی تازی، سیاسەتمەدار و نووسەر و مێژوونووسی مەغریبی.
* ١٤٣٨ی کۆچی - ستافرۆ جەبرا، کاریکاتێریستی لوبنانی.
* ١٤٤٢ی کۆچی - مووەفەق ئەلخانی، فڕۆکەوانی سوری و کەسایەتی میدیایی و پێشکەشکاری تەلەڤیزیۆنی.
* ١٤٤٣ی کۆچی - ئیبراھیم ئەبووبەکر کیتا سەرۆکی پێشووی مالی.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی جومادولئاخیر ڕوویدا.

پۆل:جومادەلئاخیر
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
١٤ی جومادولئاخیر

**١٤ی جومادولئاخیر** یان **١٤/٦ (چواردەھەمین ڕۆژی مانگی شەش)** سەد و شەست و دووھەمین (١٦٢) ڕۆژی ساڵە (یان سەد و شەست و سێھەم ئەگەر ڕەبیعی دووەم سی ڕۆژ بێت یان سەد و شەست و چوارەم ئەگەر سەفەر و ڕەبیعی دووەم سی ڕۆژ بن) بەپێی ساڵنامەی کۆچی. دوای ئەوە ١٩٢ یان ١٩٣ ڕۆژ ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٢٩٦ی کۆچی - ئەسەد ڕۆستەم، مێژوونووسی لوبنانی.
* ١٣٤٤ی کۆچی - ڕەجا یووسف، ئەکتەری میسری.
* ١٣٥٨ی کۆچی - سەعید ساڵح، ئەکتەری میسری.
* ١٣٧٨ی کۆچی - دیمی مینت ئابا، گۆرانیبێژێکی مۆریتانی.
* ١٣٨٦ی کۆچی - بوجار نیشانی سەرۆکی کۆماری ئەلبانیا.
* ١٣٩٠ی کۆچی - سەیف عەلی خان، ئەکتەری ھیندی.
* ١٣٩٢ی کۆچی - کارۆل سەماحە، گۆرانیبێژی لوبنانی.

## مردووان
* ٥٠٥ی کۆچی - غەزالی، زانا و شەرعزانی سۆفی.
* ٦٥٥ی کۆچی - ئیبن باتیش، زانا و شەرعزان و نووسەر و مامۆستای موسڵمانی عێراقی.
* ١٠٨٠ی کۆچی - مەنجەک پاشا، شاعیری سوری
* ١٣٧٦ی کۆچی - عەلی ئەلکەسار، ئەکتەری میسری.
* ١٣٩٤ی کۆچی - ئەمین حوسێنی، موفتی قودس و فەلەستین و یەکێک لە دیارترین سەرکردەکانی جیھاد.
* ١٤١٣ی کۆچی - یەحیا حەققی، ڕۆماننووسی میسری.
* ١٤٢٧ی کۆچی - شامیل باساییڤ, سەرۆکی موجاھیدینی چیچان.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی جومادولئاخیر ڕوویدا.

پۆل:جومادەلئاخیر
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی