open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
چیمەنتۆ

وێنۆک|
**چیمەنتۆ** یان **سمیت** یان **سیمان** ماددەیەکی لکێنەرە کە لە دروستکردنی کۆنکریتدا کەڵکی لێ‌وەردەگیرێ. بە گشتی بە ھەموو ماددەیەکی لکێنەر کە کۆمەڵێک ماددەی ڕەق پێکەوە بلکێنێت سیمان یان چیمەنتۆ دەوترێت. لە زەویناسیدا بە ئەو ماددەی کە کۆمەڵێک وردە بەرد پێکەوە دەلکێنێت سیمان دەوترێت. ئەم جۆرە سیمانانە بە زۆری کەلسیومیان تێدا ھەیە. لە ئەندازیاریی شارستانیدا چیمەنتۆ بە ماددەیەک دەوترێ کە بۆ دروست کردنی کۆنکریت بە کار دێت. چیمەنتۆ بە زۆری لە ئاھەک و گڵەسوورە(clay) و سیلیس و ئوکسیدە نائورگانیکەکام وەکوو ئوکسیدی ئالۆمینیوم و پتاسیوم و ئاسن دروست بوە. 
## جۆرەکانی چیمەنتۆ
*چیمەنتۆی تیپی یەک: سیمانی ئاساییە.
*چیمەنتۆی تیپی دوو:  خۆڕاگریی باشە و خۆڕاگرییەکی باشی لە بەرانبەر سولفاتەکاندا ھەیە.
*چیمەنتۆی تیپی سێ: زووتر خۆی دەگرێت.
*چیمەنتۆی تیپی چوار: گەرمای زۆر دروست ناکات و لە دروست کرنی سەددا بە کار دێت.
*چیمەنتۆی تیپی پێنج: خۆڕاگرییەکی باشی لە بەرانبەر سولفاتەکاندا ھەیە.
*چیمەنتۆی سپی: ئەم جۆرە چیمەنتۆیە کانزا تاریکەکان وەکوو کەلسیوم و ئاسنی کەمترە و ڕەنگی سپیە.
*چیمەنتۆی کارەبایی: کە زووتر خۆی دەگرێت.

## سەرچاوەکان
A.M.Nevill, J.J. Brooks, Ceoncrete Technology, ISBN:8131705366, 9788131705360

پۆل:چیمەنتۆ
پۆل:کۆنکریت
پۆل:ماددەکانی بینا
وەرزشی دووچەرخە

وێنۆک|کۆمەڵێک دووچەرخەسوار لە پاڵەوانێتیی فەڕەنسا
**وەرزشی دووچەرخە** یان **دووچەرخەسواری** () یارییەکی بەکۆمەڵە، یەکێکە لە یاریە ئۆڵۆمپییەکان، تێیدا یاریزانەکان پێشبڕکێ دەکەن و ھەوڵ دەدەن خێرا بە دووچەرخەکانیان بگەنە خاڵی مەبەست.

## مێژوو
بۆ یەکەمین جار پاڵەوانێتییەک کە بۆ یاریی دووچەرخەسواری ڕێکخرا بێت لە ٣١ی ئایاری ١٩٦٨ بوو. ئەم پاڵەوانێتییە بە سووڕانەوە بە دەوری باخێک لە پاریس بووە، چێوەکەی نزیکەی ١٢٠٠ مەتر بووە.

پۆل:وەرزشەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوین
پۆل:وەرزشەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوین
تۆپی پێی ئەمریکی

**تۆپی پێی ئەمریکی** () ناسراو بە تۆپی پێ یاخود (شەبەکەی ئاسنی) لە ئەمریکا و کەنەدا. یارییەکە بە گروپ واتە تیم دەکرێت و ھەر تیمێک لە ١١ یاریزان و گۆڕەپانێکی لاکێشەیی و دوو گۆڵ لە ئەمسەر و ئەوسەری گۆڕەپانەکە دانراوە پێکدێت.

تیمی ھیرشکەر لە جێگەی خۆیان و بە تۆپێکی شێوە ھێلکەییەوە بەرەو پێشەوەی گۆڕەپانەکە ڕادەکەن بە تٶپەکەوە یاخود بۆ یەکتری ھەڵدەدەن، لە ھەمان کاتدا تیمی بەرگری ئامانجیان وەستاندنی تیمی ھێرشکەرە و گرتن و کۆنترۆل کردنی تۆپەکەیە لای خٶیان.

تیمی ھێرشکەر دەبێت بەلایەنی کەمەوە دە ١٠ مەتر برۆنە پێشەوە لە کاتی دیاریکراوی خۆیاندا، ئەگەر سەرکەوتوو نەبون ئەبێت تۆپەکە بدرێت بە تیمی بەرامبەر، بەڵام ئەگەر سەرکەوتو بون ئەوا کاتیان بۆ نوێ دەکرێتەوە بۆئەوەی بتوانن گۆڵ بکەن.

دانانی خاڵەکان لەسەر بنەمای گەیاندنی تۆپەکەیە بۆ گۆڵی بەرامبەر یان ناوچەی کۆتایی ھێڵی بەرامبەر، ئیتر بە شێوەی شووت لێدان بێت یان کردنە ناوەوەی تۆپەکە لە گۆڵی بەرامبەرا، لە کۆتاییدا تیمی براوە ئەو تیمە دەبێت کە زۆرترین خاڵی کۆکردۆتەوە. وێنۆک|ھەوڵدانی یاریکەرێک بەمبەستی خاڵ تۆمارکردن

## شێوازی یاریکردن
یاریزانێ تۆپەکە ھەڵدەگرێت، ئینجا ھەوڵ دەدات بە خێرایەکی زۆر بگاتە کۆتا ناوچەی تیپی بەرامبەر بۆئەوە تۆپەکەی بۆ باوێت بەمەبەستی خاڵ تۆمارکردن، ڕەنگە یاریزانەکە لەکاتی ڕاکردندا
تووشی لێدانی سەخت ببێتەوە چونکە لەیاریەکەدا تووندووتیژی ھەیە

## سەرچاوەکان
* ویکی ئنگلیزی
* تۆپی پێی ئەمریکی
* ماڵپەڕی تۆپیپێی ئەمریکی بۆ گەنجان


پۆل:ناساندنەکانی ١٨٦٩
پۆل:چاندی ئەمریکی
پۆل:یاریەکانی تۆپ
شێخ بزەینی

**شێخ بزەینی** (ھەروەھا: *شێخ بزێنی* یا *شێخ بزنی*) ناوی یەکێک لە شێوەزارەکانی زاری کوردیی باشوورییە.

## ھەڵسەنگاندنی شێخ بزەینی لەگەڵ شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی
### جێناوە سەربەخۆکان


### ناوەکان


### کردارەکان


### گەردانکردنی کردار


## سەرچاوەکان
Şêx Bizin

پۆل:کوردیی باشووری
بەیسبۆڵ

بەیس بۆڵ یاریەکی کۆمەڵە، هەر تیپێ لە ٩ یاریکەر پێک دێت، یەکێکە لەیاریە یاریە ئۆڵۆمپییەکان، یاریکەرێک تۆپەکە بە دارەکە دەهاوێژێت ئینجا دەبێ هەمان یاریکەر بەدەوری یاریگادا بخوولێتەوە بەر لەوەی تیپی بەرامبەر تۆپەکە بەدەوری یاریگادا بخولێننەوە بە یاریکەرەکانیان، یاساکانی ئەم یاریە لەلایەن ڕێکخراوی بەیس بۆڵی جیهانیەوە داڕێژڕاون.

## وێنەکان

پەڕگە:Indiana vs Navy, Baseball pick-off attempt.jpg|یاریەکەرێک تۆپەکەی لەدەست دا
پەڕگە:The bunt.jpg|یاریکەرێک خۆی ئامادە کردووە بۆئەوەی بەدارەکەی لەتۆپە بدات
پەڕگە:A worn-out baseball.JPG|تۆپی بەیس بۆڵ



پۆل:بەیسبۆڵ
پۆل:ناساندنەکانی ١٨٤٦
پۆل:چاندی ئەمریکی
پۆل:وەرزشەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوین
پۆل:تیمە وەرزشیەکان
پۆل:وەرزشەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوین
توێکاری

[thumb|left|260px|تابلۆی "وانەی توێکاری. دکتۆر (Nicolaes Tulp)ی [رامبڕانت - ئامستردام ١٦٣٢ی زایینی]]
**توێکاری** (بە ئینگلیزی: Anatomy)، بەشێکە لە زانستی ژینناسی (زینەوەرناسی) کە دەپەرژێتە سەر لێکدانەوە و ناسینی پێکھاتەکانی لەشی گیاندار و پێوەندی نێوانیان. یەکێک لە گەورەترین لقەکانی، توێکاریی مرۆڤە، کە بنەڕەتی زانستی پزیشکییە.

کاری لێکدانەوەی جەستەی گیانەوەران و چۆنییەتی پێوەندی نێوانیان بە لەشکۆڵی (ئینگلیزی: dissection) ئەنجام دەدرێت. ژێرپەلەکانی ئەم زانستە دوو زانستی توێکاریی گیانەوەری و توێکاریی ڕوەکییە.

شڕۆڤەیەکی باشتر بۆ توێکاری: ناسینی بەشە جۆراوجۆرەکانی لەش و پێوەندی پێکھاتەیی نێوانیان.

## پۆلێن
توێکاری بە چەندین جۆر و ھەرکام لە ڕوانگەیەکی تایبەتەوە پۆلێن دەکرێت؛ بۆ وێنە:
* لە ڕوانگەی ڕوانین و بەکارھێنانی ئامێری یاریدەرەوە بە دوو بەشی توێکاریی ماکرۆسکۆپی و توێکاریی میکرۆسکۆپی دابەش دەبێت. توێکاری میکرۆسکۆپی خۆی بۆ دوو لقی شانەناسی و تۆلناسی دابەش دەبێت.
* جۆرێکی تر لە پۆلێن، لەسەر بنەمای پاژ و ھێمانەکانی توێکارییە؛ بە زمانێکی سادەتر ھێمانەکانی توێکاری بریتین لە: ئێسک، جومگە، ماسوولکە و ھەناو؛ کەواتە توێکاری بە چوار بەشی ئێسکناسی، جومگەناسی، ماسوولکەناسی و ھەناوناسی دابەش دەبێت.

پەڕگە:Female template with organs.svg|هێڵکاریی جەستەی ژن
پەڕگە:Male template with organs.svg|هێڵکاریی جەستەی پیاو
پەڕگە:PigeonAnatomy.png|توێکاریی جەستەی مەلێک
پەڕگە:Superficial muscles of a cat.jpg|توێکاریی ماسوولکەکانی پشیلە


## تێبینییەکان


## ئەمانەش ببینە
توێکاریی مرۆڤ

## سەرچاوەکان

* فەرھەنگی فارسی-کوردی (میانی)، ماجد مەردۆخ ڕۆحانی- زانکۆی کوردستان-سنە١٣٨٨، لاپەڕەی ١٠٦٩، ٤٢٥، ٦٠٨
* فرھەنگی پزیشکی، ئینگلیزی-عەرەبی-کوردی، د. ئەوڕەحمان عەبدوڵڵا، دەزگای ئاراس، ھەولێر٢٠٠٩- لاپەڕەی ١٢٥، ١٥٨
* pocket atlas of human anatomy: heinz feneis.thieme inc,new york,1985,p:VIII
* فەرھەنگی توێکاری مرۆڤ، ئینگلیزی-کوردی-عەرەبی، د. ئومێد فایەق-د. ھادی محەممەد، زانستی سەردەم، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی-٢٠٠٩.

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:توێکاری
پۆل:زاراوەناسیی توێکارانە
گوێ

وێنۆک|گوێی مرۆڤ (دەرەوە)
**گوێ** ئەو ئەندامەیە کە دەنگ وەردەگرێت و دەیناسێتەوە و هاوسەنگیی ناوەکی دەپارێزێت. گوێ لە سێ بەشی سەرەکی پێک دێت ئەوانیش گوێی دەرەوە و گوێی ناوەوە و گوێی ناوەڕاست.

## گوێی دەرەوە
گوێی دەرەوە لە پەڕەی گوێ و بیستە جۆگە (Auditory canal) و تەپڵە پەردە (Tympamic membrane) پێک دێت.

پەڕەی گوێ لەرینەوە دەنگییەکان ئاڕاستەی ناو گوێ دەکات و لەڕێگەی بیستە جۆگەوە بە تەپڵە پەردە دەگات.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوێ
پۆل:سەر و ملی مرۆڤ
پۆل:ئەندامەکانی ھەستکردن
بۆڵینگ

وێنۆک|کایەزانێک لەکاتی ھەڵدانی تۆپی بۆڵینگ
**بۆڵینگ** () کایەیەکی تاکە، تێیدا کایەزانێک ھەڵدەستێت بە لێدانی تۆپەکە بۆ ئەوەی بە بووتڵەکان بکەوێت و خاڵ تۆمار بکات.

## مێژوو
بۆ یەکەمین جار ئەم کایەیە لەلایەن ئیمپڕاتۆڕە ڕۆمانییەکان و یۆنانیەکان و میسڕیە کۆنەکان ئەنجام دراوە لە ٢٠٠٠ ھەزار ساڵی ڕابردوو. ئیمپڕاتۆڕە یۆنانییەکان بۆ مەشقی سەربازەکانیان ئەم کایەیان داھێناوە کە چەندەھا جووڵەی فیزیایی ھەیە بۆ بەھێزکردنی ماسوولکەکان.

## تەندروستی
ئەم کایەیە سوودی بۆ ماسوولەکەکان ھەیە وە بۆ لاوازکردنیش سوودی ھەیە چونکە کێشی تۆپی کایەکە زۆرە، و تەنانەت زۆرکەسیش ناتوانن تۆپەکە بەئاسانی بەرز بکەنەوە.
بەرگریکار (تۆپی پێ)

thumb|بەرگریکارێک ڕێگرە لەبەردەم ھێرشبەرێک بۆ تۆمارکردنی گۆڵ

بەرگریکار (تۆپی پێ) شوێنێکی یاریکردنە بۆ ١١ یاریزانەکەی تۆپی پێ، ئەرکی ئەم یاریزانەی کە لەم شوێنەدا یاری دەکات پاراستنی گۆلەکەیەتی بەھاوبەشی لەگەڵ گۆڵپارێزی یارییەکە لە یاریزانی تیپی بەرامبەرەکەی
* ئەو یاریزانەی لەپێش گۆڵچی یاریدەکەن ناسراون بە دڵی بەرگریکاران.
* و دوو یاریزانیش لە باڵەکان یاری دەکەن پێیان دەڵێن بەرگری کاری باڵەکان.

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شوێنەکانی تۆپی پێ
پۆل:بەرگریکارانی تۆپی پێ
ڕیکاردۆ کارڤالھۆ

thumb|کارڤاڵهۆ بەدرێسی ڕیال مەدرید
**ڕیکاردۆ کارڤالھۆ** لەدایک بووی ١٨ ی مەی ساڵی ١٩٧٨ لە پرتووگال ناوبراو ئێستا یاریکەری تیپی یەکەمی یانەی مۆناکۆی فەڕەنسی و هەڵبژاردەی تۆپی پێی پرتووگالە لەهێڵی بەرگری ، لەماوەوەی نزیکەی ٥٠٠ یاری لەگەڵ یانەکان خاوەنی ٢٢ گۆلە

## یانەکان
کارڤالهۆ لەگەڵ سێ  یانەی ووڵات جیاواز یاری کردووە ، لەگەڵ زۆرینەشیان دەسکەوتی هەبووە
*یانەی پۆرتۆی پرتووگالی لەنێوان ١٩٩٧ - ٢٠٠٤
*یانەی چێڵسی ئنگلیزی لەنێوان ساڵانی ٢٠٠٤ - ٢٠١٠
*یانەی ڕیال مەدرید ساڵی ٢٠١٠ - تاوەکوو ئێستا

## دەستکەوتەکان
### پۆرتۆ
*خولی پرتووگالی ٣ جار 
*خوولی یۆڕۆ لیگ ١ جار 
*خوولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوڕووپا ١ جار
### چێڵسی
*خوولی ئنگلیزی ٣ جار
*پلەی دووەم لە خوولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوڕووپا
*لەگەڵ چەند نازناوی تر وەک جامی پیشەگەرەکانی ئینگلیز و کارلێنگ کاپ و هتد ...
### ڕیال مەدرید
*شای ئیسپانیا ، ١ جار لە وەرزی ٢٠١٠ - ٢٠١١
*خوولی ئیسپانیا ناسراو بە لالیگا ٢٠١١ - ٢٠١٢
*جامی سوپەری ئیسپانیا ٢٠١٢

## مۆناکۆی فەڕەنسی
*تائێستا نییە

### هەڵبژاردەی پرتووگال
*پلەی دووەم لەجامی نەتەوەکانی ئەوڕووپا ساڵی ٢٠٠٤
*پلەی چوارەم لە جامی جیهانی ساڵی ٢٠٠٦

## سەرچاوە
*وێکی ئنگلیزی

پۆل:زیندووان
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٨
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨
پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید
پۆل:یاریزانانی لا لیگا
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی
پۆل:یاریزانانی لیگ ١
پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ
پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦
پۆل:یاریزانانی براوەی خولی ئەورووپا
فرێرا پێپێ

وێنۆک|پێپێ لە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا بە درێسی ڕیال مەدرید
**فرێرا پێپێ** ناوی تەواوی کێلپەر لاڤێران لیما فێڕێڕا ناسراو بە پێپێ لەدایک بووی ٢٦ی فێبرێوەری ساڵی ١٩٨٣ لە وڵاتی بەڕازیل بەڵام ڕەگەزنامەی پرتووگالی ھەیە بەش یاری بۆ ھەڵبژاردەی پرتووگال و یانەی ڕیال مەدریدی ئیسپانی دەکات.

## یانەکان
پێپێ لەگەڵ سێ یانە یاری کردووە لەماوی نزیکەی ٣٣٠ یاری نزیکەی ١٥ گۆلی تۆمارکردووە
* مارتیمۆی پرتووگالی
* پۆرتۆی پرتووگالی
* ڕیال مەدریدی ئیسپانی

## دەستکەوتەکان
### پۆرتۆ
* خوولی پرتووگالی، ٢ جار
* سووپەری پرتووگالی ١ جار
* جامی جیھانی یانەکان ١ جار
* خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوڕووپا ١ جار

### ڕیال مەدرید
* جامی سووپەری ئیسپانیا ٢ جار ساڵی ٢٠٠٨ و ٢٠١٢
* جامی شای ئیسپانیا وەرزی ٢٠١٠ - ٢٠١١
* خوولی ئیسپانیا ناسراو بە لالیگا ٢ جار لەوەرزەکانی ٢٠٠٧ - ٢٠٠٨ وەھەروەھا ٢٠١١ - ٢٠١٢
* خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٣–٢٠١٤
* جامی شای ئیسپانیای ٢٠١٣–٢٠١٤

### ھەڵبژاردەی پرتووگال
* پلەی دووەم لە جامی نەتەوەکانی ئەوڕووپا ٢٠٠٤.
* پلەی چوارەم لە جامی جیھانی ساڵی ٢٠٠٦.
* نازناوی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠١٦.

## سەرچاوەکان
* پڕۆفایلی یاریزانان|لەماڵپەڕی سەرەکی یانەی ڕیال مەدرید

پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤
پۆل:زیندووان
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی بەڕازیلی
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی بەڕازیلی
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە پورتوگال
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٨
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠١٢
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣
پۆل:یاریزانانی لا لیگا
پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە تورکیا
پۆل:کڵابی سەدەی فیفا
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢
پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤
سامی خێدیرا

thumb|خێدێرا یاریزانی هەڵبژاردەی ئەڵمانیا، ساڵی ٢٠١٨.
**سامی خێدیرا** (لەدایکبووی ٤ی نیسانی ١٩٨٧) لە ووڵاتی توونس بەڵام بەھۆی وەرگرتنی ڕەگەزنامەی ئەڵمانی ناوبراو یاری بۆ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانی و یانەی یوڤێنتوسی ئیتاڵی ئەنجام دەدات بەرلەوەی بێتە یانەی یوڤێنتوس یاری بۆ یانەی شتووتگارتی ئەڵمانی و ڕیال مەدریدی ئیسپانی کردووە.

## دەستکەوتەکان
### شتووتگاردی ئەڵمانی
* خوولی یانەکانی ئەڵمانیا ناسراو بە بۆندلیز لیگا، ١ جار

### ڕیال مەدریدی ئیسپانی
* جامی شای ئیسپانیا، ٢ جار
* خوولی لالیگای ئیسپانی ١ جار لەوەرزی ٢٠١١ - ٢٠١٢
* یەکجار جامی سووپەری ئیسپانیا ٢٠١٢
* یەکجار جامی سووپەری ئەورووپا ٢٠١٤
* یەکجار خوولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٣-٢٠١٤

### یۆڤانتۆسی ئیتالی
* چوارجار خوولی ئیتالی ٢٠١٥–١٦, ٢٠١٦–١٧, ٢٠١٧–١٨, ٢٠١٨–١٩
* سێجار جامی ئیتالیا ٢٠١٥–١٦, ٢٠١٦–١٧, ٢٠١٧–١٨
* یەکجار جامی سووپەری ئیتالیا ٢٠١٨

### ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا
* جامی نەتەوەکانی ئەوڕووپا بۆ ئەو یاریزانانەی تەمەنیا لە ژێر ٢١ ساڵیە ١ جار
* پلەی سێھەم لە جامی جیھانی ئەفریقای باشووری ساڵی ٢٠١٠

## سەرچاوەکان

* پڕۆفایلی خدێرا | ماڵپەڕی فەرمی یانەی ڕیالمەدرید

پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤
پۆل:موسڵمانانی ئاڵمانی
پۆل:زیندووان
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئاڵمانی
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئاڵمانی
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠١٢
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧
پۆل:یاریزانانی لا لیگا
پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا
پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا
پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا
پۆل:یاریزانانی یانەی یوڤێنتوس
پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا
پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
پۆل:یاریزانانی بۆندسلیگا
پۆل:وەرگرانی فەرمانی شایستەیی بادن-ڤۆرتمبێرگ
پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦
کەریم بێنزیما

**کەریم مستەفا بێنزیما** (بە عەرەبی: کریم بن زیمة؛ بە فەڕەنسی: Karim Benzema؛ لەدایکبووی ١٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٧) بە ڕەچەڵەک دەچێتەوە سەر ووڵاتی جەزائیر، دایک و باوکی بە ڕاستەقینە جەزائیرین و ھەردووکیان لە ڕەچەڵەکی کابیلیای جەزائیرن بەڵام بەھۆی ئەوەی لە فەڕەنسا لە دایک بووە و ڕەگەزنامەی ئەو ووڵاتەی ھەیە بۆیە یاری بۆ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا دەکات.

لە ساڵی ٢٠٢٢، بووە براوەی خەڵاتی بالۆندۆر.

## دەستکەوتەکان
### لیۆن
* '''خوولی فەڕەنسی'''، ٤ جار (٢٠٠٤-٢٠٠٥) (٢٠٠٥-٢٠٠٦) (٢٠٠٦-٢٠٠٧) (٢٠٠٧-٢٠٠٨)
* **جامی فەڕەنسی** ١ جار (٢٠٠٧-٢٠٠٨)
* **جامی پاڵەوانەکانی فەڕەنسی** ٤ جار (٢٠٠٤-٢٠٠٥) (٢٠٠٥-٢٠٠٦) (٢٠٠٦-٢٠٠٧) (٢٠٠٧-٢٠٠٨)

### ڕیال مەدرید
* '''خولی ئیسپانی'''، ٤ جار (٢٠١١-٢٠١٢) (٢٠١٦-٢٠١٦) (٢٠١٩-٢٠٢٠) (٢٠٢١-٢٠٢٢)
* **[[جامی سووپەری ئیسپانیا]]**، ٤ جار (٢٠١٢-٢٠١٣) (٢٠١٧-٢٠١٨) (٢٠١٩-٢٠٢٠) (٢٠٢١-٢٠٢٢)
* '''خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا'''، ٥ جار (٢٠١٣–٢٠١٤) (٢٠١٥–٢٠١٦) (٢٠١٦–٢٠١٧) (٢٠١٧–٢٠١٨) (٢٠٢١-٢٠٢٢)
* '''جامی شای ئیسپانیا'''، ٢ جار (٢٠١٠–٢٠١١) (٢٠١٣–٢٠١٤)
* **[[جامی جیھانیی یانەکان]]**، ٤ جار (٢٠١٤، ٢٠١٦، ٢٠١٧، ٢٠١٨)
* '''جامی سووپەری ئەورووپا'''، ٣ جار (٢٠١٤-٢٠١٥) (٢٠١٦-٢٠١٧) (٢٠١٧-٢٠١٨)
*

### ھەڵبژاردەی فەڕەنسا
* جامی نەتەوەکانی ئەوڕووپا بۆ خوار تەمەن ۱۷ ساڵ لە ساڵی ۲۰٠٤

### دەستکەوتی تاکەکەس
* باشترین یاریزانی لاوی ئەوڕووپا ٢٠٠٨
* باشترین یاریزان لە فەڕەنسا ۳ جار لە ساڵەکانی ۲۰۱۱، ۲۰۱۲، ۲۰۱٤
* بالۆندۆر ٢٠٢٢

## سەرچاوەکان

* پڕۆفایلی بنزیمە | ماڵپەڕی فەرمی یانەی ڕیال مەدرید
* ماڵپەڕی فەرمی کەریم بنزیمە

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤
پۆل:زیندووان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا
پۆل:موسڵمانانی فەڕەنسی
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی فەڕەنسی
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی فەڕەنسی
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٨
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠١٢
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧
پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید
پۆل:یاریزانانی لا لیگا
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢
پۆل:ھێرشبەرانی تۆپی پێ
پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا
پۆل:یاریزانانی لیگ ١
پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠
ئێستێبان گرانێرۆ

thumb|گڕانیرۆ بەدرێسی یانەی ڕیال مەدرید
**ئێستێبان گرانێرۆ** یاریکەری هێڵی ناوەڕاستە لەدایک بووی ٢ی جووڵی ١٩٨٧ یاری بۆ یانەی کوینز پاڕک ڕەنجەرز ی ئینگلیزی و هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا دەکات ، لەماوەی ١٧٠ یاری تەنیا ١٨ گۆلی تۆمار کردووە  ، باڵای ناوبراو مەترێک و هەشتا سانتیمەترە

## یانەکان
*ڕیال مەدرید
*خیتاڤی
*گەڕانەوە بۆ ڕیال مەدرید
*کوینز پاڕک ڕەنجەرز ی ئینگلیزی

## دەستکەوتەکان
### ڕیال مەدرید
*جامی شای ئیسپانیا ١ جار
*خوولی لالیگای ئیسپانی ١ جار لەوەرزی ٢٠١١ - ٢٠١٢
*جامی سوپەری ئیسپانیا ٢٠١٢

### خیتاڤی
*جامی شای ئیسپانیا ١ جار

### هەڵبژاردەی ئیسپانیا
*جامی نەتەوەکانی ئەوڕووپا بۆ ژێر تەمەنی ١٨ ساڵی لە ساڵی ٢٠٠٦

## سەرچاوە
* پڕۆفایلی گڕانیرۆ | ماڵپەڕی فەرمی یانەی ڕیال مەدرید

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئیسپانی
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی
پۆل:یاریزانانی لا لیگا
پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧
پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی مەدرید
پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ
پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن بی
پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن
پۆل:یاریزانانی تێرسێرا دیڤیسیۆن
مارسێلۆ ڤیێرا

**مارسێلۆ ڤیەرا دی سێلڤا جۆنیۆر** لە دایکبووی ١٢ی ئایاری ساڵی ١٩٨٨ یاریکەرێکی بەڕازیلییە و یاری بۆ یانەی ڕیاڵ مەدرید و ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل ئەنجام دەدات، مارسێلۆ لە باڵی چەپ لە ھێڵی بەرگری لە یاریگاکاندا یاری دەکات، نزیکترین ھاوڕێشی لەیانەکەی یاریزانی پرتووگالی کریستیانۆ ڕۆناڵدۆیە زۆرێک لە چاودێرانی وەرزشی بە جێگرەوەی ڕۆبێرتۆ کارلۆسی یاریزانی پێشووی یانەی ڕیال مەدریدی دەچوێنن بەھۆی جموو جۆڵەکانی

## یانەکان
### فلۆمێنسی
سەرەتای دەرکەوتنی دەگەڕێتەوە بۆ یانەی فلۆمێنسی بەڕازیلی بەڵام لەگەڵ ئەم یانەیە ھیچ دەسکەوتێکی بەدەست نەھێنا و بەبڕە پارەیەکی کەم پەیوەندی بەیانەی ڕیال مەدریدی ئیسپانی کرد 
### ڕیال مەدرید
لەساڵی ٢٠٠٧ تاوەکوو ئێستا مارسێلۆ یاری بۆیانەی شاھانە دەکات ئەو لەسەرەتادا دڵی خۆش بوو بەوەی ھاندەرانی یانەکە بە جێگرەوەی ڕۆبێرتۆ کارلۆسی یاریزانی پێشووی یانەی ڕیال مەدریدی چواندیان ، دوای ئەوە یانەکە کێشەی نەما لەھێڵی بەرگری باڵی چەپ ڕاھێنەری ئەوکاتی یانەکە بێرنارد شۆستەری ئەڵمانی بۆچەند یاریەک مارسێلۆی وەک یاریزانی ھێڵی ناوەندی باڵی
چەپ دانا بەمەش مارسیلۆ لەماوەی ژیانی لە دوو شوێنی یاریگا یاری کردووە ، بەڵام دواتر لەساڵی ٢٠١٠ بەھۆی ئەوەی یانەکە پارەیەکی زۆری لە یاریزانانی ھێڵی ناوەند و ھێڕشبەر خەرچ کرد ئیدی مارسیلۆ گەڕایەوە ھێڵی بەرگری لە ئیستاشدا لە زۆرینەی یاریەکاندا دەبینریت لە باڵی چەپی ھێڵی بەرگری بەھۆی ئاستە بێ وێنەکەیەوە

## دەستکەوتەکان
### ڕیال مەدریدی ئیسپانی
* سێ جار خوولی ئیسپانیا ناسراو بە لالیگا ٢٠٠٦-٢٠٠٧، ٢٠١١-٢٠١٢ و ٢٠١٦-٢٠١٧
* سێجار جامی سوپەری ئیسپانیا ٢٠٠٨، ٢٠١٢ و ٢٠١٧
* چوارجار خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٣-٢٠١٤، ٢٠١٥-٢٠١٦، ٢٠١٦-٢٠١٧، ٢٠١٧-٢٠١٨
* دووجار جامی شای ئیسپانیا لە وەرزەکانی ٢٠١٠ - ٢٠١١ و ٢٠١٣-٢٠١٤
* چوارجار جامی جیهانی یانەکان لەساڵانی ٢٠١٤، ٢٠١٦، ٢٠١٧، ٢٠١٨
* سێجار جامی سووپەری ئەورووپا لەساڵانی ٢٠١٤، ٢٠١٦، ٢٠١٧

### ھەڵبژاردەی بەڕازیل
* ئۆڵەمپیادی بەھاری پەکین مێدالیای بڕۆنز
* جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠١٣

## سەرچاوەکان
* پڕۆفایلی ماڕسیلۆ | ماڵپەڕی فەرمی یانەی ڕیال مەدرید

پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤
پۆل:زیندووان
پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٣
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی بەڕازیلی
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی بەڕازیلی
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٨
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٢
پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٨
پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٢
پۆل:مێدالیاوەرگرانی برۆنزی ئۆڵمپیکی بەڕازیلی
پۆل:مێدالیاوەرگرانی زێوی ئۆڵمپیکی بەڕازیلی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨
پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید
پۆل:یاریزانانی لا لیگا
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨
پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل
پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیک لە تۆپی پێ
پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا
چابی ئەلۆنسۆ

**چابی ئەلۆنسۆ ئۆلانۆ** لەدایک بووی ٢٥ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٨١ یاریزانی ھێڵی ناوەڕاستی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا و یاری بۆ یانەکانی بایەرن میونشن و ڕیاڵ مەدرید کردووە، شارەزایانی وەرزشی بە مایسترۆی ھێڵی ناوەندی ھەڵبژاردە و یانەکەی دادەنێن، ناوبراو لەئێستادا ئەرکی ڕاھێنەرایەتی یانەی ڕیاڵ مەدریدی لەئەستۆگرتووە.

## یانەکان
ئەو یانانەی چابی ئەلۆنسۆ یاری بۆ کردوون:
* ڕیال سۆسیدادی ئیسپانی ٢٠٠٠ - ٢٠٠٤
* لیڤەرپوولی ئینگلیزی ٢٠٠٤ - ٢٠٠٩
* ڕیاڵ مەدریدی ئیسپانی ٢٠٠٩ - ٢٠١٤
* بایەرن میونشنی ئەڵمانی ٢٠١٤ -٢٠١٧

## دەستکەوتەکان
### لیڤەرپوول
* خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا ١ جار
* جامی قەلغانی خێرخوازی ١ جار
* جامی یۆرۆ لیگ ١ جار
* جامی یەکییەتی ئینگلیزی

### ڕیاڵ مەدرید
* جامی شای ئیسپانیا وەرزی ٢٠١٠ - ٢٠١١
* لا لیگا ٢٠١١ - ٢٠١٢
* جامی سوپەری ئیسپانیا ٢٠١٢
* خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٣–٢٠١٤
* جامی شای ئیسپانیای ٢٠١٣–٢٠١٤
* جامی سووپەری ئەورووپا ٢٠١٤

### ھەڵبژاردەی ئیسپانیا
* جامی جیھانی ١ جار لە ساڵی ٢٠١٠
* جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢ جار ساڵی ٢٠٠٨ - ٢٠١٢

### دەستکەوتەکانی تاکەکەسی
* باشترین یاریزانی خولی ئیسپانی لە ساڵی ٢٠٠٣

## سەرچاوەکان

* پرۆفایلی ئەلۆنسۆ لە ماڵپەڕی فەرمی لا لیگا

'''
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤
پۆل:کڵابی سەدەی فیفا
پۆل:زیندووان
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦
پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٩
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئیسپانی
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٨
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠١٢
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١
پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید
پۆل:یاریزانانی لا لیگا
پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا
پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا
پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی ئیسپانی
پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
پۆل:یاریزانانی بۆندسلیگا
پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول
پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ
پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن
پۆل:یاریزانانی تێرسێرا دیڤیسیۆن
پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا
دڵ

وێنۆک|250px|وێنەی سێ ڕەھەندی کوتانی دڵ

**دڵ** یان  **زر** ئەندامێکی ناوەندییە لە کۆئەندامی سووڕاندا و ئەو ئەندامە ماسولکەییە کە قەبارەکەی دەگاتە نزیکەی قەبارەی مشتەکۆڵەیەک. دڵ دەکەوێتە ناو سنگە کەلێن له پشت ئێسکه کۆڵه‌ی نێوان سییه‌کانه‌وه، که پاڵ به خوێنه‌وه ده‌نێت له ڕێی تۆڕێک لووله‌ی خوێن.

## پێکهاته‌ی دڵ
په‌رده‌یه‌کی دوو توێی به‌تین که له توره‌گه ده‌چێت و پێی ده‌ڵێن په‌رده‌ی دڵ(pericardium)، ده‌وری دڵ ده‌دات که شله‌یه‌ک ده‌رده‌دات بۆ که‌مکردنه‌وه‌ی ڵێکخشاندن له کاتی گرژبوونی دڵدا.
دڵ به‌هۆی به‌ربه‌ستێکه‌وه که‌ پێی ده‌گوترێت به‌ربه‌ستی دڵ(septum) دابه‌ش ده‌بێت بۆ دوو لا، لای ڕاست و لای چه‌پ. هه‌ر لایه‌کیش بۆ ژوورێكی سه‌روو كه پێی ده‌گوترێت گوێچکه‌ڵه(atrium). ژوورێکی خواروو که پێی ده‌گوترێت سکۆڵه(ventricle) دابه‌شکراوه.
تێکڕای لێدانی دڵ لە مرۆڤێکی پێگەیشتوی ساغ دا نزیکەی (٧٢) لێدانە لە خولەکێکدا.
## سەرچاوەکان

پۆل:ئەندامەکان
پۆل:دڵ
پۆل:ئەندامەکانی لەشی مرۆڤ
پۆل:توێکاریی دڵ
کارلێس پویۆڵ

thumb|کارلێس پویۆڵ بەدرێسی یانەی بەرشلۆنە
**کارلێس پویۆڵ** ناوی تەواوی کارلێس پویۆڵ ئای سافۆرکادا یە ، لەدایک بووی ١٣ەی ئەپڕەیڵی ساڵی ١٩٧٨ لە خێزانێک بەناوی ئای سافۆرکادا لەدایک بووە ، لە ماوە ژیانی تەنیا بۆ یانەی بەرشەلۆنە ی ئیسپانی یاری کردووە لە ھێڵی بەرگری لەگەڵ ئەو یانەیە سەرجەم نازناوەکانی بردۆتەوە، کارلێس پویۆڵ یاری بۆ ھەڵبژاردەی ئیسپانیا دەکات بەڵام ئەو لەبەر ئەوەی لە ھەرێمی کەتەلۆنیا لەدایک بووە ھەمیش خەون دەبینێت بۆ ھەڵبژاردەی کەتەلەنۆنی یاری بکات، کارلێس پویۆڵ یەکێک لە دەرچووانی قووتابخانەی تۆپی پێی لاماسیای تایبەت بە یانەی بەرشلۆنەیە.

## یانەی بەرشلۆنە
لەگەڵ یانەی یەکەمی بەرشلۆنە لەساڵی ١٩٩٩وە یاری دەکات تاوەکوو ئێستاش بەردەوامە لەم ماوەیەدا زۆرتر لە ٥٥٠ یاری ئەنجام داوە ١٥ گۆلیشی ھەیە 
 
دەستکەوتەکان:
*خوولی ئیسپانیا ناسراو بە لالیگا ، ٥ جار 
*شای ئیسپانی٢ جار
*سووپەری ئیسپانی ٣ جار
*خوولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوڕووپا ٣ جار 
*جامی سووپەری ئەوڕووپا ٢ جار
*جامی جیھانی یانەکان ٢ جار

## ھەڵبژاردەی ئیسپانیا
لەساڵی ٢٠٠٠ ەوە یاری بۆ ھەڵبژاردەی ئیسپانی دەکات لەم ماوەیەدا ١٠٠ یاری ئەنجام داوە تەنیا ٣ گۆلیشی ھەیە

دەستکەوتەکان:
*جامی جیھانی ١ جار لە ساڵی ٢٠١٠
*جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ١ جار لەساڵی ٢٠٠٨
*مێدالیای سلڤەر لە ئۆڵەپیادی ساڵی ٢٠٠٠

## سەرچاوەکان
* ماڵپەڕی سەرەکی کارلێس پویۆڵ
* پڕۆفایلی کارلیس پویۆڵ | ماڵپەڕی فەرمی یانەی بەرشلۆنە

پۆل:کڵابی سەدەی فیفا
پۆل:زیندووان
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦
پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٩
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٠
پۆل:مێدالیاوەرگرانی زێوی ئۆڵمپیکی ئیسپانی
پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٨
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨
پۆل:یاریزانانی لا لیگا
پۆل:یاریزانانی یانەی بەرشەلۆنا
پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا
پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیک لە تۆپی پێ
پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کەتەلۆنیا
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا ئەتلێتیک
پۆل:یاریزانانی یانەی بارسێلۆنا
پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن بی
پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن
پۆل:یاریزانانی تێرسێرا دیڤیسیۆن
پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا
سەحرای ڕۆژاوا

وێنۆک|نەخشەی سەحرای ڕۆژاوا

**سەحرای ڕۆژاوا** () ھەرێمێکە لە ڕۆژاوای کیشوەری ئەفریقا کە لە نێوان مەغریب و کۆماری دیمۆکراتیکی عەرەبیی سەحرا لەسەر دەسەڵاتی کێشە ھەیە، ناوچەی جێناکۆکە لە کەناراوەکانی باکوری ڕۆژاوا و لە ناوچەی مەغرب لە باکوری ئەفریقا و ڕۆژئاوای ئەفریقا. نزیکەی ٢٠٪ی ئەو ناوچانە لەلایەن کۆماری دیموکراتی عەرەبی سەحراوی خۆسەپێنراو کۆنترۆڵ کراوە، لەکاتێکدا کە ٨٠٪ی ماوە ئەو ناوچانە داگیرکراوە و لەلایەن مەغریبی دراوسێ ڕوبەرەکەی بە ٢٦٦ھەزار کیلۆمەتر چوارگۆشەیە، یەکێکە لە شوێنە ھەرە جیاجیاکانی جیھان، کە زۆربەی ناوچەکانی تەختی بیابانی یورەکان پێک دێت، ژمارەی دانیشتوانی ئەو شارە بە نزیکەی ٥٠٠ ھەزار کەس مەزەندە دەکرێت، کە نزیکەی ٤٠٪ لە شاری لائیونی کە گەورەترین شاری سەحرای ڕۆژئاوایە دەژین، سەحرای ڕۆژاوا دەکەوێتە کەنارەکانی باکوری ڕۆژئاوای ئەفریقا و لەسەر کەلەپچەی باکوری ئەفریقایە و ھاوسنور بووە لەگەڵ ئۆقیانووسی باکووری ئەتڵەسی تا باکووری ڕۆژاوا، مەغریب بە گونجاوی لە باکووری ڕۆژھەڵات، جەزائیر بەرەو ڕۆژھەڵاتی باکوری ڕۆژھەڵات، مۆریتانیایش لە ڕۆژھەڵات و باشوورەوە.

## ئایین

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان


پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی عەرەبی ئاخێو
پۆل:ئەو وڵاتانەی کە دانپێدانانیان پێنەدراوە یان دانپێدانانیان سنووردارە
پۆل:داگیرگەکانی ئیسپانیا
پۆل:وڵاتەکانی ئەفریقا
پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی ئیسپانی ئاخێو
کۆماری دیموکراتیی عەرەبی سەحرا

وێنۆک|ئاڵا
**کۆماری دیموکراتیی عەرەبیی سەحرا** (بە عەرەبی: *الجمھوریة العربیة الصحراویة الدیمقراطیة*) دەوڵەتێکە کە خۆی بە خاوەن دەسەڵاتی سەحرای ڕۆژاوا دادەنێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:داگیرگەکانی ئیسپانیا
پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی یەکێتیی ئەفریقا
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٧٦ لە سەحرای ڕۆژاوا
پۆل:کۆماری دیموکراتیی عەرەبیی سەحرا
پۆل:ئەو وڵاتانەی کە دانپێدانانیان پێنەدراوە یان دانپێدانانیان سنووردارە
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٧٦
پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی عەرەبی ئاخێو
پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی ئیسپانی ئاخێو
بەرموودا

دوورگەکانی **بەرموودا**، وڵاتێکی خودموختاری ژێر دەسەڵاتی شانشینی یەکگرتوو لە ئوقیانووسی ئاتلانیکدا.

پۆل:بەرمۆدا
پۆل:داگیرگەکانی شانشینی یەکگرتوو
پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان
پۆل:وڵاتەکانی ئینگلیزی ئاخێو
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٦١٢
پۆل:گڕکانەکانی بەرموودا
پۆل:دوورگەکانی ئۆقیانووسی ئاتلانتیک
پۆل:سێگۆشەی بەرموودا
پۆل:هەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا
پۆل:ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا
ئەندامی زاوزێ

**ئەندامی زاوزێ** بەو ئەندامانە ئەوترێ لە گیانەوەراندا کە ئەرکی زاوزێ و جووتبوونیان هەیە.
وێنۆک|چەپ|ئەندامی زاوزێ ئاڵگەکی سەوز
## زاراوەسازی
ئەندامە سێکسییە سەرەتاییەکان بریتین لە کۆئەندامی زاوزێ کە جووتێک ئەندامی سێکسییە، کە دوای گەشەکردنی نێرینە جیا دەبنەوە بۆ کۆئەندامی زاوزێ یان دوای گەشەکردنی مێینە بۆ هێلکەدانەکان.  وەک ئەندامی سێکسی سەرەتایی، کۆئەندامی زاوزێ گامێتی زاوزێ دروست دەکەن کە DNA بۆماوەیی تێدایە.  هەروەها زۆربەی ئەو هۆرمۆنە سەرەتاییانە بەرهەم دەهێنن کە کاریگەرییان لەسەر گەشەکردنی سێکسی هەیە، هەروەها ئەندامە سێکسییەکانی دیکە و ڕەفتارە جیاوازەکانی سێکسی ڕێکدەخەن.

ئەندامی سێکسی لاوەکی بریتین لە باقی سیستەمی زاوزێ، جا چ ناوەوە بێت یان دەرەکی.  زاراوەی لاتینی ئەندامی زاوزێ، هەندێکجار بە ئینگلیزی بە ئەندامی زاوزێ دەکرێت، بۆ وەسفکردنی ئەندامە سێکسییە دەرەکییەکان بەکاردێت: لە شیردەرەکانی نێردا، ئەندامی نێرینە و کیسە؛  و لە شیردەرەکانی مێینەدا، کۆئەندامی زاوزێ و ئەندامەکانی.

لە ئاژەڵناسیی گشتیدا، بە لەبەرچاوگرتنی جۆراوجۆرییەکی زۆر لە ئەندامەکان، فیزیۆلۆژیاکان و ڕەفتارەکانی بەشدار لە جووتبووندا، ئەندامی زاوزێی نێر بە توندیتر پێناسە دەکرێن بەم شێوەیە "هەموو پێکهاتە نێرەکان کە لە مێینەدا دەخرێنە ناو مێینەکەوە یان کە لە کاتی گواستنەوەی سپێرمدا لە نزیک کونەکانی گۆنۆپۆرەکەیەوە دەیگرن"؛  ئەندامی زاوزێی مێینە بەم شێوەیە پێناسە دەکرێت "ئەو بەشانەی کۆئەندامی زاوزێی مێینە کە بەرکەوتنی ڕاستەوخۆیان لەگەڵ ئەندامی زاوزێی نێر یان بەرهەمە نێرەکان (سپێرم، سپێرمافۆرەکان) لە کاتی جووتبوون یان ڕاستەوخۆ دوای جووتبووندا هەیە.
## لە مرۆڤدا
**ئەندامی زاوزێ** ناوی ئەندامێکی لەشی مرۆڤە کە لە پیاواندا پێی ئەوترێ کێر(چووک) (لە مناڵاندا :سیرەت) و لە ژناندا، قوز. ئەرکی ئەم ئەندامانە زاوزێ و درووست کردنی منداڵ و دەوامە دانە بە مانەوەی مرۆڤ.

پەڕگە:Female genitalia Lepidoptera.jpg|قوز
پەڕگە:Male anatomy 1.png|کێر


## لە ئاژەڵاندا
لە زۆربەی ئاژەڵاندا بە تایبەت شیردەرەکان، وەکوو مرۆڤ، ئەندامی زاوزێ دوو جۆری نێرینە و مێینەن. 


Wobbegong claspers.jpg|ئەندامی زاوزێ نێرینەی سەماسی(قرش،کووسە)


## لە روەکەکاندا

Amaryllis stamens aka.jpg|بەشی نێرینە لە گوڵدا 
Amaryllis stigma.jpg|بەشی مێینە لە گوڵدا 


## ئەمانەش ببینە
* ئەندامی زاوزێی نێرینە
* ئەندامی زاوزێی مێینە

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆئەندامی زاوزێ
پۆل:توێکاریی مرۆڤ
پۆل:ئەندامەکان
پۆل:ئەندامە زایەندییەکان
تێنسی سەرمێز

چەپ|300px|وێنۆک|تێنسی سەرمێز
**تێنسی سەرمێز** () ھەروەھا ناسراوە بە پینگ پۆنگ (Ping-pong) ئەو یارییەیە کە لە نێوان دوو یان چوار یاریزاندا دەکرێت و تۆپێکی کێش سووک بەکاردەھێنرێت لەم یارییەدا، ھەروەھا ھەردوولا یەکی ڕەکتەیەکی تێنسیان بە دەستەوەیە بۆ ھەڵدانی تۆپەکە.

## مێزی یاری
ڕووبەری مێزەکە لەیاری نێودەوڵەتییەکان ٢٫٧ × ١٫٥ ە، دەبێ ڕەنگیشی لەنێوان شینی تاریک یان ڕەش یان سەوز یان پرتەقاڵی بێت، بەرزی تۆڕەکەش ١٥٫٢٥ سم دەبێت، تۆپی یاریش جیاوازی زۆرترە لەچاو تۆپی تێنسی سەرزەوی لەڕووی کێش یان قەبارەوە قەبارەی تۆپەکە ٤٠ملیمەترە.

## ھەڵەکان
* نابێ یاریزان لەیەک کاتدا دوو جار بە ڕەکتەیەکەی لە تۆپەکە بدات
* لەکاتی ھاوێشتنی تۆپەکە دەبێ تۆپەکە سەرەتا بە مێزی یاریکەری بەرامبەر کەوێ بەر لەوەی بچێتە دەرەوەی مێزەکە گەر چووە دەرەوە بەر لەوەی بە مێزی یاریکەری بەرامبەر کەوێ بچێتە دەرەوە
بە ھەڵە ھەژمار دەکرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:تێنیسی سەرمێز
پۆل:وەرزشەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوین
پۆل:وەرزشەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوین
زۆرانبازی

**زۆرانبازی**، **کوشنی**(بە ئینگلیزی: Wrestling) یەکێکە لە جۆرەکانی وەرزشی جەنگی و تێیدا ڕاکێشان و ھێز خستنە سەر بەکاردێت، و ئەم یارییە لە نێوان دوو یاریزاندا ئەنجام دەدرێت.

## ئەمەش ببینە
* زۆران

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆڵمپیکی ھاوینەی کەونار
پۆل:زۆرانبازی
پۆل:وەرزشەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوین
پۆل:وەرزشەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوین
جودۆ

**جودۆ** (بە ئینگلیزی: Judo) ھونەرێکی جەنگی مۆدێرن و یاری ئۆڵۆمییە لە ساڵی ١٨٨٢ز لەلایەن جیگۆرۆ کانۆ لە یابان داھێنراوە.

## پەراوێزەکان

پۆل:جودۆ
پۆل:وەرزشی ژاپۆن
پۆل:ھونەرەکانی جەنگ
پۆل:وەرزشەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوین
پۆل:وەرزشەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوین
بامێ

بامێ‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌ به‌ڕیشاڵ‌و كانزا‌و ڤیتامینه‌كانی‌ (ئه‌ی‌، سی‌‌و ب6) ترشی‌ فولیك‌و كالسیۆم‌و زنك، بۆ ئافره‌تی‌ دووگیان زۆر به‌سووده‌‌و به‌سوودیشه‌ بۆ ڕزگاربوون له‌كۆلیستڕوڵی‌ خراپ‌و ژه‌هره‌كان‌و زیاده‌ی‌ ترشه‌ڵۆكی‌ كۆئه‌ندامی‌ هه‌رس، كه‌مترین گه‌رمۆكه‌ی‌ گه‌رمیشی‌ تیادایه‌.
## سەرچاوەکان

پۆل:ڕوەکە ڕیشاڵییەکان
پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکانی ئەفریقا
پۆل:میوەکانی ئاسیا
باڵندە تووڕەکان

[وێنۆک|هێمای کایەی باڵندە تووڕەکان لە سەر [ئەندرۆید و ئای ئۆئێس]]

**باڵندە تووڕەکان** (بە ئینگلیزی: Angry Birds) یاریەکی تاکەکەسی ئەلیکتڕۆنی بۆ یەکەمینجار لەتشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ وەشێنرا لەلایەن کۆمپانیای ڕۆڤیۆ لەو کاتەوە تاوەکوو ئێستا خەڵکێکی زۆری بەخۆوە سەرقاڵ کردووە، نیگا بۆھێراو بەشێوەیەکی سەرەکی لەلایەن پلانێکی باڵندەی بێ باڵ وە تا ئێستا چەندین وەشان بۆ ئەم یاریە دەرچووە بۆ کۆمپیوتەر و مۆبایلە زیرەکەکان (سماڕت فۆن) تەنانەت لە ڕێگای ئینتەرنێتەوە ڕاستەوخۆ بەکارھێنەران دەتوانن ئەم یاریە بکەن و تام و چێژی لێوەرگرن

## کورتە باسێکی یاریەکە
بیرۆکەی ئەم یاریە دەگەڕێتەوە بۆ تووشبوونی جیھان بە پەتای ئەنفلۆنزای بەراز کە ماوەیەک جیھانی گرتبۆوە چەندان کەس بەو ھۆیەوە گیانیان لەدەست دابوو ، ھەر بۆیەش ئەم یاریە باڵندەکان
دەیانەوێت بەرازە داگیرکەرەکان ڕاوەدوونێن لە شوێنەکانیان تۆی بەکارھێنەری ئەم یاریەش دەبێ یارمەتی باڵندەکان بەیت تاوەکوو بەرازەکان بکووژیت بۆ ئەوەی باڵندەکان بگەڕێنەوە نیشتیمانی خۆیان

## وەشانەکان
### وەرزەکانی باڵندە تووڕەکەکان
وەرزەکانی باڵندە تووڕەکە (بە ئنگلیزی :Angry Birds Seasons) ئەم وەشانەی لە ئۆکتۆبەری ٢٠١٠ بڵاوکرایەوە , لەلایەن کۆمپانیای ڕۆڤیۆ (Rovio) ئەم وەشانە سەرەتا بۆ بەرھەمەکانی ئەپڵ و سیستەمی ئەندڕۆید وە سیمبیان دەرچوو بەڵام بەھۆی زۆری داواکاریەوە کۆمپانیاکە ناچار بوو بۆ ئامێری تریش بی وەشێنێت وەک ps3 و x-box و کۆمپیوتەر ھتد...

### باڵندەکان لە ڕیۆ
ڕیۆ (بە ئنگلیزی :Rio) ڕیۆ شارێکەی لە بەڕازیل لەم وەشانەدا باڵندەکان دەچنە بەڕازیل دووبارە دەبێ بەکارھێنەرەکە یارمەتیان بات ، ئەم وەشانە پێکدێت لە دوو بەند یەکەمیان
""Smuggler's Den"" وە دووەمیان ""Jungle Escape"" ئەم وەشانە تا ئێستا زۆرتر لە ١٠ ملۆن جار داگیراوە لە ئینتەرنێت ئەمەش زۆری بەکارھێنەری یاریەکە دەسەلمێنێت , ئەم وەشانە لە ئاداری ٢٠١١ بڵاوکرایەوە.

### باڵندەکان لە بۆشایی
باڵندەکان لە بۆشایی (بە ئنگلیزی:Angry Birds Space) لە ئاداری ٢٠١٢ بڵاوکرایەوە , ئەم وەشانە باڵندەکان زیاتر توڕەدەکات . بەڵام ئەمجارە جیا لە یاریی باڵندە تووڕەکانی پێشوو، قۆناغەکە لە دەرەوەی زەویە و لە چەندین ھەسارەی جیاوازە.

### باڵندەکان دەرۆن
باڵندەکان دەرۆن (بە ئنگلیزی:!Angry Birds GO)دوای ماوەیەکی زۆر لە چاوەڕوانی ھەوادارانی یاری angry birds باڵندە توڕەکان.دواجار لە کانونی یەکەمی ٢٠١٣ ، کۆمپانیای rovio بەشی نوێی یاری باڵندە توڕەکانی خستە بەردەست ھەوادارانی بە ناوی angry birds GO بە شێوەیەکی زۆر جیاوازتر ، لەم بەشەدا گۆڕانکاریەکی زۆری تێدا کراوە ، چونکە لە بەشەکانی تری ئەم یاریە بەشێوەی Touch بوو بەڵام لەم بەشەیاندا بەشێوەی racing ( پێشبڕکێ ) یە ، ئەمەش وایکرد سەرنجی ھەوادارانی ئەم یاریە بەرەو لای خۆی ڕاکێشێت و لە ماوەیەکی کەمدا لە بازارەکانی ئەندرۆید و ئەپڵ بەشێکی زۆر لە خەڵکی دایبەزێنن ...

## ئامێر و سیستەمەکان
ئەم یاریە لەسەر ئامێر و سیستەمەکان کاردەکات لەوانە :
* ئایۆ ئێست ئەپڵ (IOS)
* ئەندڕۆید
* پلەی ستەیشن ٣ و پی ئێس پی
* ویندۆز فۆن
* سیمبیان
* بلاک بێڕی
* مەیمۆ
* ماک ئۆ ئێسی ئەپڵ

## سەرچاوە
* یاری باڵندە تووڕەکە | ماڵپەڕی فەرمی
* یاری باڵندە تووڕەکە ڕاستەوخۆ

پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٩
پۆل:دەیەی ٢٠١٠ مۆد و رەوتەکان
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ فیلمدا گونجاون
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان گونجێنراون
پۆل:ئەو یاریە ڤیدیۆییانەی لە فینلاند پەرەیان پێدراوە
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ کۆمیکەکان گونجێنراون
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان گونجێنراون
ئێف-٢٢ ڕاپتۆر

230px|وێنۆک|چەپ|وێنەی فڕۆکەی ئێف-۲۲ لەئاسمان
بەرنامەی **ئێف-٢٢ ڕاپتۆر** فڕۆکەیەکی جەنگی پێشکەوتووی ئەمریکایە.
لەسەرەتای ساڵی ھەشتاکاندا دەستیپێکرد بۆ دروستکردن و پەرەپێدانی فڕۆکەیەکی جەنگی زۆر پێشکەوتوو، ئەم فڕۆکە جەنگییە بە یەکەمین فڕۆکە جەنگییەکانی وەچەی پێنجەم دادەنرێت و بەتایبەتی بۆ ڕووبەڕوبوونەوەی ھێزی ئاسمانی ڕووسی لەکاتی جەنگی ساردی نێوان ئەمریکا و یەکێتی سۆڤیەتی پێشوودا دروستکراوە. لەگەڵ ڕووخانی دیواری بەرلیندا ئەرکەکانی ئەم فڕۆکە جەنگییانە زیادیان کرد و چەندین ئەرکی تریان پێسپێررا وەک ئەرکەکانی پێکانی ورد و دروستی ئامانجەکانی سەر زەوی.

## تایبەتمەندییەکان
ئێف-٢٢ ڕاپتۆر فڕۆکەیەکی جەنگییە کە تەنھا یەک نەفەر ھەڵدەگرێت و دوو بزوێنەری ھەیە. توانای مانۆرکردنی ئێجگار بەرزە و لەھەموو فڕۆکەکانی تری وەچانی پێنجەمی فڕۆکە جەنگییەکان بەتواناترە، دەتوانێ زۆر بە ئاسانی خۆی لە هەر هێرشێک بۆ سەری لابدات ، تەکنۆلۆجیای بەکارھاتوو لەم فڕۆکەیەدا بریتیە لە تەکنۆلۆجیای دزەکی یان ڕادار ڕەوێنی Stealth. ئەم فڕۆکەیە لەسەرەتادا بۆ شەڕکردن لە ئاسماندا دروستکرا، بەڵام دواتر پەرەی پێدرا و توانای ئەوەی پێدرا بۆ ھێرشی سەرزەمینی و شەڕی ئەلیکترۆنیش بەکاربێت. کۆمپانیای لۆکھید بۆ پیشەسازی فڕۆکە بەڵێندەری سەرەکی پڕۆژەکەیە.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فڕۆکەکان
پۆل:فڕۆکە جەنگیەکان
لووت (ئەندام)

وێنۆک|160px|سیستەمی لووتی مرۆڤ (ناو لووت)
وێنۆک|160px|لووتی سەگ، یەکێکە لە ھەستیارترین لووتەکان لە ناو گیانداراندا

لە ڕوانگەی توێکارییەوە بەو زەقییەی دەموچاو کە لە جەستەی مۆرەغەدارەکاندا ھەیە ئەوترێ: **لووت** یان **کەپو**. ئەرکی ئەم ئەندامە ھەناسە ھەڵکێشان و ھەناسەدان و ھەروەھا بۆنکردنە لە زۆربەی گیانەوەراندا.

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆئەندامی ھەناسە
پۆل:سەر و ملی مرۆڤ
پۆزۆلان

**پۆزۆلان** () بە ئەو جۆرە ماددانە دەوترێ کە لەگەڵ ھیدرۆکسیدی کەلسیۆمدا تێکەڵ دەبن و ماددەیەکی چەسپی دروست دەکەن. پوزولانەکان لە دروست کردنی چیمەنتۆ و کۆنکریتدا بە کار دەبرێن و دەبێت بە ھۆی زیاد کردنی خۆڕاگری و تاقەتی کۆنکریتەوە. ھەروەھا بۆ دروستکردنی چیمەنتۆی پوزولانی خەرجی کەمتریش پێویستە و ژینگەش خاوێنتر دەمێنێتەوە.

چەند نموونە لە ئەو شتانەی کە وەکوو پوزولان لە کۆنکریتدا بە کار دێن بریتین لە:
* خۆڵەمێشی چەڵتووکی برنج
* دووکەڵی سیلیس
* خۆڵەمێشی ھەوایی
* زایەعاتی کوورەی ئاسنسازی

## سەرچاوەکان
A.M.Nevill, J.J. Brooks, Ceoncrete Technology, ISBN:8131705366, 9788131705360

پۆل:کۆنکریت
پۆل:چیمەنتۆ
بنھەنگڵ

[thumb|left|200px|بنهەنگڵ، شوێنی پێک گەیشتنی [باسک و شانە]]
thumb|left|200px|بنهەنگڵی تاشراوی کچێک
thumb|left|200px|بنهەنگڵی نەتاشراوی کچێک

**بنھەنگڵ** یان **بنباخەڵ** یان **بنباڵ** یان **کڵێشە** (بە ئینگلیسی: **Armpit**) ناوچەیەکە کە لەوێدا باسک و شان بەیەکە ئەگەن.

## تووکی بنھەنگڵ
تووکی ڕەشی بنھەنگڵ ھەروەک تووکەبەر لە کاتی پێگەیوییدا (باڵخ بوون)، ئەڕوێ و زیا ئەکات، ئەم تووکە لە ھەر دوو رەگەزی نێر و مێ دا یەکسانە. شێوازگەلێکی زۆر و جیاواز بۆ پاک کردنەوەی بنھەنگڵ لە تووک ھەیە کە باوترین شێواز کەڵک وەرگرتنە لە تیغ (تیخ،تێخ ،گوێزان). ھەروەھا شێوازی "ئێپیلاسیۆن" (بە ئینگلیسی:epilation یان depilation) شێوازێکی پێرفێشناڵ و گرانە بەڵام ئاکامێکی باشتری ھەیە. لە کلتووری مودێڕندا تاشینی بنھەنگڵ لەبەر ھۆکاری جوانیناسی باوتر بۆتەوە.

## رەشایی بنھەنگڵ
ئەم ھۆکارە پێوەندی بە ھەلومەرجگەلێکی جۆراوجۆرەوە ھەیە، بۆ نموونە مردنی خانەکانی پێست بە ھۆی عارەق کردنی زۆر و خاوێن و پاقژ نەکردنی بنھەنگڵ.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای ئینگلیسی
 

پۆل:توێکاریی پەلی سەرەوە
مەمک

[thumb|200px|مەمکی ژنێکی [دووگیان]]

thumb|200px|مەمکی پیاو
**مەمک**(بۆ مرۆڤ) ، **گوان**(بۆ ئاژەڵ)، بە بەرزایی سەر سنگی شیردەرەکان (گوانداران) ئەوترێ کە ئەرکی سەرەکی سازدان و دەردانی شیرە . لە ئاژەڵ و مرۆڤیشدا لە ناوچەی سەرووی گەدەدایە. مەمک لە خۆگری لووی شیردەرە کە ژمارەیەکی زۆری لە خۆگرتووە و ئەرکیان درووستکردنی شیرە تا کوو لە رێی گۆی مەمکەوە شیرەکە لە لایەن مناڵەوە بمژرێ.
پیاوانیش مەمکیان هەیە بەڵام توانایی سازکردنی شیریان نیە.

thumb|200px|مناڵێکی ساوا مەمکی دایکی ئەمژێ

## زاراوەناسی
بەکارهێنانی وشەی سینگ بە جێی مەمک لە کوردیدا باوە ، زۆرجار لەبەر شەرم کردن لە کەسانی غەوارە یان شوێنە گشتیەکان بە جێی مەمک ئەوترێ سنگ، بەڵام  لە ئەدەبیات و کلتووری کۆنی کوردیدا زۆر جار  وشەی سنگ بەکار هاتووە وەک :(سنگی یار).

لە زمانی کوردیدا چەندین و چەند وشەمان بۆ مەمک هەیە: 

* بۆ مرۆڤ: مەمک، مەمگ، مەمکە، مەم، مەمە، مەمڵ، مەمڵە، چی چی، چیچە، چچک
* بۆ ئاژەڵ: گوان، گوانێ، گوهانی

## توێکاری مەمک

##### ھۆرمۆن
ئەو ئافرەتانەی ڕێژەیەکی بەرز لە ھۆرمۆنی تێستۆستیرۆنیان ھەیە، لەوانەیە سایزی مەمکیان بچووکتر ببێت لەوانەی ھۆرمۆنەکەیان کەمتر ھەیەthumb|200px|بەشەکانی مەمکی ژن
thumb|200px|توێکاری مەمکی ژن

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
# (ویکیپێدیای فارسی|http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86)
# (فەرهەنگی فارسی-کوردی(ناوەندی)، ماجد مەردخ رۆحانی،دانشگاه کردستان، سننج- چاپ اول ١٣٨٨)
# (هەنبانەبۆرینە، فەرهەنگی کوردی-کوردی-فارسی، عەبولڕحمان شەرەفکەندی (هەژار)،سروش، تاران -چاپی پێنجەم ١٣٨٥ی هەتاوی)
# (فەرهەنگی پزیشکی، ئینگلیزی-عەرەبی-کوردی، کارینا، سلێمانی ٢٠١٠ -٢٠١١)
# (فەرهەنگی پزیشکی دەوەن، ئینگلیزی-عەرەبی -کوردی، (بەرگی یەکەم)، د.جەمال رەشید فەرەج، چاپخانەی حاجی هاشم- هەولێر ٢٠١٠ )
# (فەرهەنگی پەزیشکی،ئینگلیزی-عەرەبی -کوردی، د.ئەوڕەحمان عەبدوڵڵا، چاپخانەی ئاراس-هەولێر، چاپی دووهەم ٢٠٠٩ )
# (https://web.archive.org/web/20120411000951/http://www.pezeshkan.org/?p=23337)

پۆل:شیردان
پۆل:مەمک
موو

150px|وێنۆک|ڕووبەری پێکھاتەی موو
150px|وێنۆک|مووی مرۆڤ، ٢٠٠ جار گەورەتر کراوە
**موو** یان **تووک** (بۆ سەر: قژ یان پرچ)، (بۆ ئەندامی زاوزێ: بەرەتووک)، بەشێکە، ڕواوە لە ئێپیدێرم (چینی دەرەوەی پێست) لە گوانداراندا.
یەکێک لە سەرەکیترین تایبەتمەندییەکانی گوانداران ھەبوونی مووە لەسەر جەستەیان، ھەرچەند ھەندێکیان لە قۆناغگەلی ژیانیاندا موویان نییە. بە کەسێک وا موو زۆربەی لەشی دەگرێتەوە واتە مووی زۆری ھەیە «تووکن»یان «تیسکن» ئەوترێ.

## کارکردەکان
[وێنۆک|170px|مووە [ئاندڕۆژێنیەکانی پیاو و ژن]]
لێکۆڵینەوەکان دەریانخستووە کە مرۆڤ ٣٫٣ ملیۆن ساڵ پێش ئەو مووانەی ھەڵوەریوە کە جەستەی داپۆشیووە.

## قژەسەر
ھەموو ڕووبەری پێستی سەر لە دەوروبەری ٥٠٠ سەنتیمەتر دووجادا دایە، کە دەبێتە نزیکەی ٢٠٠ تاڵە موو لە ھەر سەنتیمەترێکدا.
بە یەکەی ژماردنی قژەسەر دەڵێن گڕافت. ھەر گڕافتێک لە چەندین تاڵە قژ پێکھاتووە کە ڕیشەکەیان بە یەکەوە پێوەندیان ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:موو
پۆل:قژی مرۆڤ
کلاودیا ڕۆس

left|thumb|220px|کلاودیا ڕۆس له ساڵی ٢٠١٠
**کلاودیا بنێدیکتا ڕۆس**، لە دایکبووی ١٥ی مەی ١٩٥٥ لە شاری ئۆلم، یەکێک لە ژنانی سیاسەتوانی وڵاتی ئاڵمان، ئەندامی حیزبی ژینگە پارێزی "یەکیەتی ٩٠/ سەوزەکان" و ھاوسەرۆکی ئەو حیزبەیە لە ساڵی ٢٠٠٤ بەم لاوە.

## ژیانی سیاسی

کلاودیا ڕۆس لە ساڵی ١٩٧١ بوو بە ئەندامی لاوانی دیمۆکرات(JD)، لە ساڵی ١٩٩٠ دا ئەو ڕێکخراوەی بە جێ ھێشت. لە ساڵی ١٩٨٧ بەولاوە، ئەو ئەزموونەی خەباتی ڕاگواست بۆ لای سەوزەکان.
ناوبراو لە ٩ی مارسی ٢٠٠١ دا بۆ ھاوسەرۆکی یەکیەتی ٩٠/سەوزەکان ھەڵبژێردرا.

## لینکی دەرەکی

* https://web.archive.org/web/20191003095903/https://claudia-roth.de/
* European Parliament data

## ئەم وتارانەش ببینە
* حیزبە سیاسی‌یەکانی ئاڵمان
* حیزبی یەکیەتی٩٠/سەوزەکان
* لاوانی دیمۆکرات
* پارلمانی ئاڵمان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥
پۆل:کلاودیا ڕۆس
پۆل:حیزبی ی‏‏‏ە‏‏‏کیتی٩٠/س‏‏‏ە‏‏‏وزھ‌کانە
زمانی تەبەری

thumb|زمانە کاسپیەنیەکان
300px|وێنۆک|نەخشەی جوگرافیای ئەم پارێزگایانەی کە زمانی تەبەری قسەی پێدەکرێت
**زمانی تەبەری** یان **مازەندەرانی** یان **مازروونی** (بە مازەندەرانی: *تەبەری زوون*، *مازرونی زوون*) ناوی یەکێک لە زمانە کاسپیەنییەکانە. ھەژماری ئاخێوەرانی زمانی تەبەری‌ نزیکەی ٥ ملیۆن کەس بەراورد دەکرێت.

## ھەڵسەنگاندنی زمانی تەبەری لەگەڵ زمانی کوردی

## ئەمانەش ببینە
* زمانی گیلەکی
* زمانی تاڵشی

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* فەرھەنگی وشەکانی زمانی تەبەری
* ماڵپەڕی ڕەسمیی ستانداردکردنی زمانی تەبەری 

پۆل:زمانەکانی ئێرانیی ڕۆژاوا
تەبەری
تەبەری
پۆل:پارێزگای مازەندەران
پۆل:تەبەرستان
پۆل:زمانە کاسپیەنیەکان
پۆل:زمانەکانی پارێزگای گوڵستان
پۆل:زمانەکانی پارێزگای مازەندەران
پۆل:زمانەکانی پارێزگای سمنان
پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار
پۆل:پارێزگای ئەلبورز
پۆل:پارێزگای تاران
پۆل:پارێزگای گوڵستان
پۆل:زمانەکان
پۆل:زمانە کۆنەکان
دۆڵەگوێر

**دۆڵەگوێر** (Dollegwêr، بە فارسی: *دوله گویر*) گوندێکە لە بەخشی ئاڵۆت لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١١٥ کەس لە ١٨ بنەماڵەدا بووە.

## ئەمانەش ببینە
* شاری بانە
* لیستی گوندەکانی بانە

## سەرچاوەکان
* بانک اطلاعات روستاهای کشور (بە فارسی)

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە
پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
کەندەشینە (ڕوونکردنەوە)

* کەندەشینە، بانە، ناوی گوندێک لە شارستانی بانە
* کەندەشینە، بنگرد، ناوی گوندێک لە قەزای دووکان، پاریزگای سلێمانی
میراوا سەروو

**میراوا سەروو** (Mîrawa serû، بە فارسی: *میر آباد علیا*) گوندێکە لە بەخشی مەرکەزی لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٨٧ کەس لە ٣٧ بنەماڵەدا بووە.

شێرکوژ ، گەورە قەڵا و دەربەند ناوی کێوەکانی ئەم گوندە خوش و دڵنشینەن

## ئەمانەش ببینە
* شاری بانە
* لیستی گوندەکانی بانە

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە
پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
حەسەناوا

**حەسەناوا** (Hesenawa، بە فارسی: *حسن آباد*) گوندێکە لە بەخشی نەمەشیر لە شارستانی بانە. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٧٤ کەس لە ١١ بنەماڵەدا بووە.

## ئەمانەش ببینە
* شاری بانە
* لیستی گوندەکانی بانە

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە
پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە
زمان (ئەندام)

:*ئەم وتارە سەبارەت بە زمان* *بە واتای ئەندامی لەشی بڕبڕەداران نووسراوە. بۆ زمان بە واتای سیستەمی پێوەندیگرتنی مرۆڤ، [[زمان]] ببینە.
*thumb|left|200px |زمانی مرۆڤ
thumb|left|200px |ژێر زمانی مرۆڤ
**زمان** ماسوولکەیەکی هایدرۆستاتییە (ماسوولکەی هایدرۆستاتی) لە ناوی دەمی گیانەوەراندا بە تایبەت مۆرەغەداران. زمان لە دەستەیەک لە شانه ماسوولکەییەکان (Muscular tissue) پێهاتووە کە یارمەتی جوون و هەڵتاواندی خواردنەکان ئەکات.

زمان بە هۆی هەبوونی پرزگەلێک لەسەری، ئەندامی سەرەکیی چێشتنو تامکردنە لە جەستەدا. 
هەروەها یارمەتیمان ئەدات کاتی قسەکردن بەهاتووچۆ پێکردنی جۆراوجۆر، دەنگگەلێکی جۆراوجۆریش سازبکەین. زمان بە هۆی لییکاوی ناودەم دایمە بە تەڕی و کەشدار ئەمێنێتەوە، هەژمارێکی زۆر دەمار (Nerve) و ڕەگ یارمەتی زمان ئەدەن بۆ جموجۆڵ کردن.

هەندێک کەس، زمان وەک بەهێزترین ماسوولکەی جەستەی مرۆڤ ناوزەد ئەکەن. 

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* زمان-ویکیپیدیای ئینگلیسی

پۆل:کۆئەندامی ھەرس
پۆل:زمان (ئەندام)
پۆل:توێکاریی دەمی مرۆڤ
ئیبن فەزڵان

خاوە‌ن سە‌فە‌رنامە‌ی ناسراو بە‌ (گە‌شتی ئیبن فە‌زلان)ـە‌؛ ناوی تە‌واوی (بە‌ عە‌رە‌بی: أحمد بن العباس بن راشد بن حماد )ە‌ لە‌ سە‌دە‌ی دە‌یە‌می زایینی دا ژیاوە‌. ساڵی ٩٢١ ز گە‌شتێکی بۆ وڵاتی بە‌لگارە‌کانی ڤۆڵگا کرد تا نامە‌ی خە‌لیفە‌ی عە‌بباسی (المقتدر باللە) بگە‌یە‌نێتە کراڵی رووس وە‌ یاخود‌ شای سلاڤان (بە‌ عە‌رە‌بی: ملک الصقالبە‌) کە‌ ناوی (بە‌ عە‌رە‌بی: ألموش بن یلطوار) بووە‌و وە‌ک زانراوە‌ لە‌ رۆژی ١٢ ئایاری ٩٢٢ گە‌یشتۆتە‌ شوێنی مە‌بە‌ست . ئە‌م مێژووە‌ ئێستا لە‌  تە‌تە‌رستان بووە‌تە‌ رۆژێکی ئایینی موسڵمانان .
‌  
 
## گە‌نجینە‌ی زانیاریە‌کان

گرنگی گە‌شتە‌کە‌ی ئیبن فە‌زلان بۆ ئە‌و زانیاریە‌ گرنگانە‌ دێت لە‌ دووتوێی سە‌فە‌رنامە‌کە‌یدا ھاتووە‌ لە‌ بارە‌ی پێکھاتە‌و دابە‌شبوونی ئە‌وسای گە‌لانی دانیشتووی رێرە‌وی گە‌شتە‌کە‌ کە‌ لە‌ بە‌غداوە‌ دە‌ستپێ دە‌کات و شارە‌کانی  نە‌ھرە‌وان- ھە‌لوە‌ن- کرماشان- ھە‌مە‌دان- ساوە- رە‌ی- سمنان- دامغان- نیشابور- سە‌رخە‌س- مە‌رو- ئامول- جیحون- بوخارا- خوارزم- جرجانیە- جیت و ھە‌رێمی  باشگرد دە‌برێت و بە‌ ناو ھۆزە‌ دواکە‌وتووە‌کانی ئۆغوز (تورکمان) و بە‌شکیر رە‌ت دە‌بێت کە‌ ھێشتان موسڵمان نە‌ببون و دە‌گاتە‌ بنکە‌ی شای سلاڤە‌کان لە‌ ئارێکی سە‌ر رووباری ڤۆلگا کە بە‌ بۆچوونی ھە‌ندێک لە‌ مێژووناسان‌ دە‌بێت شاری (کازان) بێت کە‌ ئێستا شارێکی‌ موسلمانە‌کانە‌ لە‌ رووسیای فیدرال و پێتە‌ختی ھە‌رێمی تە‌تە‌رە‌کانە‌.
گە‌شتی ئیبن فە‌زلان بە‌ دە‌ر نیە‌ لە‌ ھە‌ندێک زانیاری کە‌ زانایان دە‌لێن دوورن لە‌ راستی . 
## سرووش بۆ داھێنان
گە‌شتە‌کە‌ی ئیبن فە‌زلان بووتە‌ مایە‌ی پیتاندنی ئە‌ندێشنە‌ی زۆر لە‌ نووسە‌رو مێژووناس و فیلمسازان. رۆماننوسی ئە‌مریکایی مایکل کریچۆن بە‌ کە‌لک وە‌رگرتن لە‌ زە‌مینە‌ی گە‌شتی ئیبن فە‌زلان رۆمانێکی زانستیی بە‌ ناوی (مردوو خۆرە‌کان:Eaters of the Dead) ساڵی ١٩٧٦ بە‌ چاپ گە‌یاند کە‌ دوواتر لە‌  ھۆلیوود کرا بە‌ فیلمێک بە‌ ناوی (سێزدە‌مین جە‌نگاوە‌ر‌The 13th Warrior) لە‌ دە‌رھێنانی (John McTiernan) و نواندنی ئە‌نتۆنیۆ باندێراس.

## سەرچاوەکان
*  دە‌سنووسێکی نووسراوی ئیبن فە‌زلان لە‌ مۆزە‌خانە‌ی کتێبی دانسقە و دە‌گمە‌ن https://web.archive.org/web/20120204054040/http://flaez.ch/fadlan/
* لە‌ بارە‌ی رۆمانی مایکل کریچۆن بە‌ عە‌رە‌بی: http://en.wikipedia.org/wiki/The_13th_Warrior
* کتێبی گە‌شتی ئیبن فە‌زلان بە‌ زمانی ئینگلیزی:http://books.google.iq/books?id=BOXc0SNesHsC&printsec=frontcover&dq=ibn+fadlan&hl=en&sa=X&ei=O3OFT5TYAoj48QPv2IS7Bw&ved=0CCwQ6AEwAA#v=onepage&q=ibn%20fadlan&f=false
* بابە‌تێک لە‌ سە‌ر دە‌نگدانە‌وە‌ی گە‌شتە‌کە‌ی ئیبن فە‌زلان لە‌ رووسیای ئە‌مرۆدا https://web.archive.org/web/20120407123239/http://arabic.rt.com/doc/docfilm/55167/

پۆل:خەڵکی بەغدا
پۆل:دۆزەرەوەکانی ئاسیا
پۆل:نووسەرانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:مردووانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٨٧٠
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٩یەم
کورداڤا

**کورداڤا** یان **کوردئاڤا** () لادێیەکی نزیکی چیای ئارارات لە پارێزگای ئاگری سەر بە کوردستانی باکوور کە لە تشرینی یەکەمی ١٩٢٧دا وەک پایتەختی کۆماری ئارارات دەستنیشانکرا، کۆماری ئارارات یەکەم کۆماری کوردییە کە خۆی‌ راگەیاندبێت. کۆماری ئارارت لە رۆژھەڵاتی تورکیای ئێستا‌و پارێزگای ئاگری ناوەندەکەی بووە. کۆماری ئارارات کە لەلایەن کۆمەڵەی‌ خۆییبوونەوە سەرکردایەتی دەکرا، لە ساڵی‌ ١٩٢٧ سەربەخۆیی خۆی‌ راگەیاند، ئەمەش لەکاتی شەپۆلی شۆڕشە یەک لەدوای‌ یەکەکانی کوردەکانی باشووری‌ رۆژاەڵاتی تورکیا.
شۆڕشی‌ ئاگری لەلایەن ئیحسان نوری‌ پاشاوە سەرکردایەتی دەکرا.

## ئەمانەش ببینە
کۆماری ئارارات

## سەرچاوەکان
*  "Jwaideh" Wadie Jwaideh, *The Kurdish national movement: its origins and development*, Syracuse University Press, 2006, ISBN  9780815630937, p. 211. 

* [Celal Sayan, *La construction de l'état national turc et le mouvement national kurde, 1918-1938*, Presses universitaires du septentrion, 2002, p. 649. ( فەڕانسەوی)

* حکومەتە کوردییەکانی ئەمدواییە: بەشی دووەم/ کۆماری ئارارات
شارەزووری

**شەمسەدینی شارەزووری** ناسراو بە **شارەزووری** زانای سەدەی سێزدەی زایینیی کوردە کە بە فەیلەسوف، مێژوونووس، زانستنامەنووس و پزیشکی ئەو سەردەمە دەناسرێت. شارەزووری بە یەکێک ناسراوترین فەیلەسوفانی فەلسەفەی ئیشراق دادەنرێت و شەرحی کارەکانی شەھابەددین سوھرەوەردیی کردووە. شارەزووری ژیانی زانایانی سەردەمی یۆنانی کۆن و زانایانی سەردەمی ئیسلامی نووسیوەتەوە. دوو کتێبی بە زمانی عەرەبی و فارسی لە پزیشکیدا نووسیوە.

ناسراوترین کتێبی شارەزووری بە ناونیشانی ** (گەشتی ڕۆحەکان و باخەکانی خۆشی) نوسراوە، کە گوایە لە ١٢٦٦ دا نوسراوە.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان
* ماڵپەڕی ڕاسخون: 
* ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:زانا کوردەکان
پۆل:فەیلەسووفانی کورد
پۆل:کورد
پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٣یەم
پۆل:پزیشکەکانی سەدەکانی ناوەڕاستی ئیسلام
پۆل:پزیشکە کوردەکان
پۆل:فەیلەسووفانی سەدەی ١٣یەم
ئەندازیاریی لێوارە

**ئەندازیاریی لێوارە** (بە ئینگلیزی: Coastal Engineering) لقێکە لە ئەندازیاریی شارستانی کە باس لە ئەسەری دەریا بە سەر لێوارە و پێکھاتانە لێوارەییەکان دەکات. لە ئەندازیاریی لێوارەدا ھەوڵ دەدرێت کە بەرگیری لە لافاو و شۆرینەوەی لێوارە بکرێت. ھەروەھا ھەڵکشان و داکشانی ئاوی دەریاش دەبینرێت و کونترۆڵ دەکرێت.

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:ئەندازیاریی شارستانی
پۆل:جوگرافیای کەناراوی
کێر

وێنۆک|فێربوونی بەشە جیاوازەکان کێر

**کێر** پێکھاتووە لە ئەندامێکی دەرەکیی لە ئاژەڵە نێرەکاندا کە بۆ سێکسکردن و میزکردن بەکاردێت لە نێو ئاژەڵە نێرینەکاندا.

## سەرچاوەکان

پۆل:کێر
پۆل:لەگەنە
پۆل:کۆئەندامی میز
دەموچاو

[left|250px|thumb|روخسای مرۆڤ-تابلۆی [مۆنالیزای لێئۆناردۆ داوێنچێ ]]
**دەموچاو** یان **ڕووخسار** بەشی پێشەوەی سەرە کە لە مرۆڤدا لە ناوچاوانەوە (تەوێڵ) تاکو چەناگەیە.

## بەشەکانی دەموچاو
left|250px|thumb|دەموچاوی ژنێک
بەشەکانی دەموچاو بریتین لە : موو، ناوچاوان (تەوێڵ)، برۆ، پلک، برژانگ، لووت، گۆنا (گووپ)، لێو، دەم، ددان، پێست و چەناگە. 

## سەرچاوەکان
*  ویکیپیدیای فارسی (صورت)

پۆل:دەموچاو
تەوێڵ

[thumb|left|200px|تەوێڵ، لەسەر [برۆوە تاکوو قژەسەرە]]
لە جەستەی مرۆڤدا **تەوێڵ** (ناوچاوان) بەشێکی ئێسکییە لە سەرووی چاو و برۆوە کە لە دواوە لەگەڵ ئێسکەکانی پاشەسەردا یەک ئەگرنەوە، لە بواری توێکاریەوە دابەش ئەکرێ بەسەر دوو بەشی ئاسۆیی (Horizontal) و کۆڵەکەیی (Vertical) چرچگەلێک لەسەر تەوێڵ بوونینان هەیە کە کەم و زیابوونەکەیان لە مرۆڤێکەوە بۆ مرۆڤێکی تر جیاوازە. 

thumb|left|200px|تەوێڵ لەسەرووی برۆوەیە

## سەرچاوە
* ویکیپیدیای فارسی (پیشانی)

پۆل:سەر و ملی مرۆڤ