open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ئیمپراتۆر سێیوا

**ئیمپڕاتۆر سێیوا** (بە ژاپۆنی:清和天皇، لەدایکبووی ١٠ی ئایاری ٨٥٠، ٧ی کانوونی دووەمی ٨٨١) ٥٦مین ئیمپڕاتۆری ژاپۆن بوو، فەرمانڕەواییەتیەکەی لە ٨٥٨ بۆ ٨٧٦ بوو.

## سەرچاوەکان

* 


* Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). ''Gukanshō: The Future and the Past''. Berkeley: University of California Press. ;  
* Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959). ''The Imperial House of Japan''. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. 
* Titsingh, Isaac. (1834). *[[:en:Nihon_Ōdai_Ichiran|Nihon Ōdai Ichiran]]*; ou, ''Annales des empereurs du Japon''.  Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland.  
* Varley, H. Paul. (1980). ''Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns''. New York: Columbia University Press. ;  

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن
پۆل:لەدایکبووانی ٨٥٠
پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ٩یەم
پۆل:ئیمپراتۆرە ژاپۆنییە خانەنیشین بووەکان
پۆل:خەڵکی سەردەمی ھێیان (ژاپۆن)
ھەڤاڵ

[link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Harrison_Fisher_WWI_American_Red_Cross_poster.jpg|وێنۆک|پۆستەرێکی ڕێکخراوی [بزووتنەوەی نێونەتەوەییی خاچ و مانگی سوور|خاچی سوور لە ئەمریکا، ساڵی ١٩١٨.]]
**ھەڤاڵ** یان **ھاوڕێ** () دەستەواژەیەکە کە لە بنەڕەتدا لە زمانەکانی ئیسپانی و پۆرتووگالی لە وشەی (*camarada)* وەرگیراوە. ئەم دەستەواژەیە لە ڕووی سیاسییەوە دوابەدوای شۆڕشی فەڕەنسا بەکارھات، کە بەزۆری لە نێوان سۆسیالیست و کرێکاران بەکاردەھات. لە دوای شۆڕشی تشرینی یەکەم لە ڕووسیا، ئەوا لە جیھانی ڕۆژاوایی ئەم دەستەواژەیە زیاتر ھاوپێچی کۆمۆنیستەکان کرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:وشە سیاسییەکان
پۆل:کۆمۆنیزم
پۆل:مارکسیزم
پۆل:ئیسلامی سیاسی
قەڵای ئێدۆ

**قەڵای ئێدۆ** (بە ژاپۆنی:江戸城, ئێدۆ-جۆ) قەڵایەکی پێشووتری ئیمپراتۆرەکانی ژاپۆنە لەمرۆدا بەشیکە لە کۆشکی شاھانەی تۆکیۆ وە دەکەوێتە چیۆدا لە تۆکیۆ (پێشووتر وەک ئێدۆ نارابوو) لە ناوچەی تۆشیما، پارێزگای موساشی قەڵاکە لەلایەن ئۆتا دۆکان لە ١٤٥٧ بنیادنراوە.

تۆکوگاوا لێیاسو لەوێدا زنجیرە فەرمانڕەوایی تۆکوگاوای دامەزراندووە، ئەوێ شوێنی نیشتەجێبوونی شۆگنەکانی پێشووتری ژاپۆن بوو لە سەردەمی ئێدۆدا لە مێژووی ژاپۆن. دوای نەمانی زنجیرە فەرمانرەوایی شۆگن و چاکسازییەکانی مێیجی قەڵاکە بوو بە شێک لە کۆشکی شاھانەی تۆکیۆ. ھەنێک لە بەشەکانی قەڵاکە تا ئەمڕۆش بە سەلامەتی ماونەتەوە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:بەشی پێداچوونەوە
پۆل:قەڵای ئێدۆ
پۆل:شوێنە تایبەتە مێژووییەکان
زنجیرە شۆگنی ئەشیکاگا

وێنۆک|300x300پیکسڵ|ئاڵا
**زنجیرە شۆگنی ئەشیکاگا** (بە ژاپۆنی:足利幕府، ١٣٣٦ بۆ ١٥٧٣) ھەروەھا وەک سەردەمی مرۆماچی ناسراوە (室町幕府,، مروماچی باکوفو) حکوومەتێکی دەرەبەگایەتی سەربازی بوو لە ژاپۆن لە سەردەمی مروماچی لە نێوان ساڵانی ١٣٣٦ بۆ ١٥٧٣.

## سەرچاوەکان


پۆل:بەشی سەردەم
پۆل:سەردەمی مورۆماچی
پۆل:دامەزراوەکانی دەیەی ١٣٣٠ لە ژاپۆن
پۆل:دامەزراوەکانی ١٣٣٦ لە ئاسیا
پۆل:زنجیرە شۆگنەکانی ئەشیگاکا
سەردەمی مرۆماچی

[وێنۆک|پەرستگایەکی ڕەنگ زێڕی لە [کیۆتۆ]]

**سەردەمی مرۆماچی** (بە ژاپۆنی:室町時代, مرۆماچی جیدای) ھەروەھا وەک **سەردەمی ئەشیگاکا** ناسراوە) سەردەمێکی مێژوویی ژاپۆنە کە دەگەڕیتەوە بۆ ساڵانی ١٣٣٦ بۆ ١٥٧٣، سەردەمەکە تیشک دەخاتە سەر زنجیرە فەرمانڕەواییەتی مرۆماچی یان ئەشیکاگا فەرمانڕەواییەتییەکە لەلایەن یەکەم شۆگن ئەشیکاگا تاکاوجی دامەزراوە، لەدوای دووساڵ لە چاکسازییەکانی کێنمو (١٣٣٣-١٣٣٦)، سەردەمی مرۆماچی لە سەدەی ١٥یەم لە ١٥٧٣ بە کۆتا ھات بە دوایین شۆگن ئەشیکاگا یۆشیاکی.

## سەرچاوەکان

* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:بەشی سەردەم
پۆل:زنجیرە شۆگنەکانی ئەشیگاکا
پۆل:دەرەبەگایەتی ژاپۆن
پۆل:سەردەمی مورۆماچی
پۆل:دامەزراوەکانی دەیەی ١٣٣٠ لە ژاپۆن
پۆل:سەدەی ١٤یەم لە ژاپۆن
ئازوما کاگامی

**ئازوما کاگامی** (بە ژاپۆنی: 吾妻鏡/東鑑,، "ئاوێنەی ڕۆژھەڵات"* تۆمارێکی مێژوویی ژاپۆنە، کە ڕووداوەکانی سەدەی ناوەڕاستی تیادا تۆمارکراوە، لە ڕووداوەککانی زنجیرە شۆگنی کاماکورا ساڵی ١١٨٠ بۆ شەشەم شۆگن مونێتاکا شینۆی ساڵی ١٢٦٦

ھەروەھا پێی دەوترێت ھۆجۆبۆن (北条本) دوای خێزانی دواتری ھۆجۆ ی پارێزگای ئۆداوارا، کە تۆمارەکەیان لەدەست بوو.پێشووتر بەخشرابوو بە تۆکوگاوا لێیاسو، تۆمارەکە لە ٥٢ بەرگ پێکھاتووە، بەڵام ٤٥مین بەرگی ونبووە تۆمارەکە بە یەکێک لە گرنگترین تۆمارەکانی ژاپۆن دادەنرێت کە دۆزرابێتەوە و مابێتەوە، ڕووداوەکانی سەردەمی کاماکورای تێدا تۆمار کراوە.

## مێژوو
تۆمارەکە لە ساڵی ١٢٦٦ تەواو بوو لەژێر سەرپەرشتی ڕاسپێردراو ھۆجۆ، کە تۆمارەکانی پێشووتری ژاپۆنی تێدا تۆمارکراوە. تۆمارەکە باس لە ڕووداو چالاکییەکانی شۆگن دەکات.وەکوو ژیاننامەیەکی شۆگنەکان وایە، بە شێوەیەکی فەرمی وەک ژیاننامەی ھۆزی کاماکورا لێکدەدەرێتەوە. ھەروەھا لەھەنێک بەشی تۆمارەکە زانیاری تریشی تێدایە کە لەناوچەکانی دەوروبەریدا ڕوویانداوە لەو سەردەمە. لەناو تۆمارەکە قسە و جووڵە و چالاکییەکانی شۆگنەکان، ئەرکە سەربازییەکان، شیعر، نووسراو بەشێوەیەکی گشتی تۆمارێکی فەرمی بنەڕەتی ئەوساتی ژاپۆنە.

## خوێندنەوەی زیاتر

* The ''Azumakagami'',  National Archives of Japan, accessed on April 4, 2008
* Feng Zuozhe and Wang Xiaoqiu. ''Azuma kagami and Wuqi jing bu: Historical Evidence of Sino-Japanese Cultural Interaction'', April 2003, accessed on April 5, 2008
* Fumihiko Gomi. *Azuma Kagami no Hōhō - Jijitsu to Shinwa ni Miru Chusei*, Yoshikawa Kōbunkan、2000. 
* Kazuhiko Satō, Hisashi Taniguchi. *Azuma Kagami Jiten*, Tokyodō Shuppansha, 2007. 

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:بەشی سەردەم
پۆل:سەردەمی کاماکورا
ئێدۆ

**ئێدۆ** (بە ژاپۆنی:江戸،) ھەروەھا وەک جێدۆ، یێدۆ، دەخوێنرێتەوە، ناوێکی پێشووتری تۆکیۆیە، ئێدۆ پێشووتر پایتەختی ناوی ژاپۆن بوو لە ١٦٠٣ وەکوو شوێنی نیشتەجێبوونی شۆگنی تۆکوگاوا، لەم سەردەمەدا ئێدۆ گەشەی کردوو بووبە یەکیک گەورەترین شارەکانی جیھان لەژێر فەرمانڕەوایییەتی تۆکوگاوا، دوای چاکسازییەکایی مێیجی لە ١٨٦٨ حکوومەتی ئەوکات ناوی ئێدۆی گۆڕی بۆ تۆکیۆ (東京,"پایتەختی ڕۆژھەڵات" سەردەمی فەرمانڕەوایییەتییەکەشی بە سەردەمی ئێدۆ ناسراوە.

## مێژوو
### پێش تۆکوگاوا
پێش سەدەی ١٠یەم ھیچ تۆمارێکی مێژوویی بۆ ئێدۆ نەبوو، بەڵام ھەنێک باس و خواس نەبێت لە ناوچەکە، ئێدۆ بۆ یەکەمجار لە تۆمارەکانی ئازوما کاگامی دەردەکەوێت کە تۆمارێکی مێژوویی سەردەمی ناوەڕاستە ڕووداوەکانی زنجیرە شۆگنی کاماکورای ساڵی ١١٨٠ بۆ ١٢٦٦ تێدا تۆمار کراوە.

پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ١٨٦٨ لە ژاپۆن
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی دەیەی ١٤٥٠
پۆل:مێژووی تۆکیۆ
پۆل:سەردەمی ئێدۆ
پۆل:ئێدۆ
پۆل:دامەزراوەکانی ١٤٥٧ لە ئاسیا
پۆل:بەشی پێداچوونەوە

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:دەیەی ١٤٥٠ لە ژاپۆن
مینامۆتۆ نۆ یۆشیتۆمۆ

**مینامۆتۆ نۆ یۆشیمۆتۆ** (源 義朝) (لەدایکبووی ١١٢٣ - ١١ی شووباتی ١١٦٠)  ژەنەڕال بوو لە کۆتا سەردەمی ھێیان لە مێژووی ژاپۆن، وە باوکی شۆگن مینامۆتۆ نۆ مۆریتۆمۆ بوو، یۆریتۆمۆ شۆگن و دامەزرێنەری زنجیرە شۆگنی کەماکورا بوو، وە یەکەم شۆگن بوو لە مێژووی ژاپۆن.

## کتێبناسی

* Turnbull, Stephen (1998). *The Samurai Sourcebook*. London: Cassell & Co. page&nbsp;60.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١١٢٣
پۆل:مردووانی ١١٦٠
پۆل:ھۆزی مینامۆتۆ
پۆل:خەڵکی سەردەمی ھێیان (ژاپۆن)
ئیمپراتۆر گۆ-تۆبا

**ئیمڕاتۆر گۆ-تۆبا** (بە ژاپۆنی:後鳥羽天皇، لەدایکبووی ٦ی ئابی ١١٨ - ٢٨ی ئازاری ١٢٣٩) ٨٢مین ئیمپڕاتۆری ژاپۆن بوو، فەرمانڕەواییەتییەکەی لە ١١٨٣ بۆ ١١٩٨ بوو.

## سەرچاوەکان

* 


* Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). *Gukanshō: The Future and the Past.* Berkeley: University of California Press. ; OCLC 251325323
* Brownlee, John S. (1991). *Political Thought in Japanese Historical Writing: From Kojiki (712) to Tokushi Yoron (1712).* Waterloo, Ontario: Wilfrid Laurier University Press. 
* Brower, Robert H. "Ex-Emperor Go-Toba's Secret Teachings": *Go-Toba no in Gokuden.* *Harvard Journal of Asiatic Studies,* Vol. 32, (1972), pp 5–70.
* Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959). *The Imperial House of Japan.* Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887
* Titsingh, Isaac. (1834). *[[:en:Nihon_Odai_Ichiran|Nihon Odai Ichiran]]*; ou, *Annales des empereurs du Japon.* Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
* Varley, H. Paul. (1980). *Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns.* New York: Columbia University Press. ; OCLC 59145842
* Smits, Ivo (1998) "The Poet and the Politician: Teika and the Compilation of the *Shinchokusenshu*" *Monumenta Nipponica* 53(4): pp.&nbsp;427–472, p.&nbsp;446

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن
پۆل:لەدایکبووانی ١١٨٠
پۆل:مردووانی ١٢٣٩
پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ١٢یەم
پۆل:خەڵکی ژاپۆن لە سەدەی ١٣یەم
پۆل:ئیمپراتۆرە ژاپۆنییە خانەنیشین بووەکان
پۆل:خەڵکی سەردەمی ھێیان (ژاپۆن)
پۆل:خەڵکی سەردەمی کاماکورا (ژاپۆن)
ئیمپراتۆر گۆ-دایگۆ

**ئیمپڕاتۆر گۆ-دایگۆ** (بە ژاپۆنی: 後醍醐天皇) (لەدایکبووی ٢٦ی تشرینی دووەمی ١٢٨٨ - ١٩ی ئەیلوولی ١٣٣٩) ٩٦مین ئیمپڕاتۆری ژاپۆن بوو،  ماوەی فەرمانڕەواییەتییەکەی لە ١٣٣٣ دەست پێدەکات کاتێک کۆتایی بە زنحیرە شۆگنی کاماکورا دەھێنێت و سیستمێکی نوێ دادەمەزرێنێت بەناوی چاکسازییەکانی کێنمو بۆ ئەوەی خێزانی شاھانە بگەرێنێتەوە بۆ سەر پێگەی پێشووتری خۆی، وە ئەمە دوایین و کۆتا ئیمپڕاتۆر دەبێت لە ژاپۆن کە بتوانێت ڕاھێنانی دەسەڵات بکات و وڵات بەرێوە ببات تا وەکوو چاکسازییەکانی مێیجی لە ١٨٦٨ ھیچ یەکێک لە ئیمپراتۆرەکانی دوای خۆی جارێکی تر وەک خۆی پێگەی ئیمپراتۆری ناگرنەوە. 

ھەرچۆنێک بێت ئەو سیستمەی ئیمپڕاتۆر گۆ-دایگۆ دایمەزراند تەمەنێکی کەمی ھەبوو کەوا لە ١٣٣٦ لەلایەن ئەشیگاکا تاکاوجی کۆتایی بە سیستمەکەی ھێنرا و دووبارە زنجیرە فەرمانڕەواییەتییەکی تر زیندوو بوویەوە ئەمجارە بەناوی زنجیرە شۆگنی ئەشیکاگادوای دامەزراندن خێزانی ئیمپراتۆریان کرد بە دووبەش و دژ  بەرامبەر بە یەک، ئەمەش وایکرد خێزانی شاھانەی ژاپۆن ببنە دوو بەش بەرەیەک لە باکوور و بەرەیەکیش لە باشوور، بەرەی باشوور لە کیۆتۆ و بەرەی باشوور لە یۆشینۆ، فەرمانڕەواییەتی ئەشیگاکا و پشتگیری بەرەی باکووری کرد کە لە کیۆتۆ نیشتەجێبوون.

## سەرچاوەکان

* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن
پۆل:لەدایکبووانی ١٢٨٨
پۆل:مردووانی ١٣٣٩
پۆل:خەڵکی ژاپۆن لە سەدەی ١٣یەم
پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ١٤یەم
پۆل:خەڵکی سەردەمی کاماکورا (ژاپۆن)
ھێیان-کیۆ

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:1696_Genroku_9_(early_Edo)_Japanese_Map_of_Kyoto,_Japan_-_Geographicus_-_Kyoto-genroku9-1696.jpg|وێنۆک|نەخشەی ھێیان کیۆ، ١٦٩٦
**ھێیان-کیۆ** (بە ژاپۆنی:平安京,"پایتەختی ئارامی")یەکێک بوو لەو کۆمەڵە ناوەی کە بۆ شار بەکاردەھات ئێستا وەک کیۆتۆ ناسراوە، ھێیان-کیۆتۆ بۆ ماوەی ھەزار ساڵ پایتەختی پێشووتری ژاپۆن بوو، لە ساڵانی ٧٩٤ بۆ ١٨٦٨ (لەگەڵ پچڕانێک لە ١١٨٠)

بۆ یەکەمجار لە ٧٩٤ ئیمپڕاتۆر کانمو پایتەختی جێگیر کرد و ئەمەش بووە دەستپێکی سەردەمی ھێیان لە مێژووی ژاپۆن، ئیمپڕاتۆر حکوومەتەکەی لە نزیک ناگاوۆکا-کیۆ دامەزراند بە یارمەتی ڕاوێژکارەکەی واکێ نۆ کیۆمارۆ.

## پێشانگا
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:1696_Genroku_9_(early_Edo)_Japanese_Map_of_Kyoto,_Japan_-_Geographicus_-_Kyoto-genroku9-1696.jpg|ناوەڕاست|وێنۆک|960x960پیکسڵ|نەخشەی کۆنی کیۆتۆ (ھێیان-کیۆ)

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٨ەم
پۆل:پایتەختە داڕێژراوەکان
پۆل:بەشی پێداچوونەوە
ئیمپراتۆر سویزێی

ئیمپڕاتۆر سویزێی (بە ژاپۆنی 綏靖天皇، سوزیێی-تێنۆ) ھەروەھا وەک کامونون-کاوا-میمی نۆ میکۆتۆ ناسراوە (ژاپۆنی: 神沼河耳命) دووەم ئیمپراتۆری ئەفسانەییە لە مێژوویی ژاپۆن، شتێکی زۆر کەم لەبارەیەوە دەزانرێت لە ڕێگەی سەرچاوەکان ئەوەی تری ھەیە تزی کە ھەیە زیاتر وەک داستانە، ھەرچۆنێک بێت ئیمپڕاتۆر سویزێی وەک "ئیمپڕاتۆری ئەفسانەیی" ناسراوە، وە لە نێوان مێژووناسان چۆنیەتی و ژیانی ئیمپڕاتۆر ناکۆکی لەسەرە، 

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ئیمپڕاتۆرە ئەفسانییەکانی ژاپۆن
پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ٦ەمی پێش زایین
پۆل:ئیمپڕاتۆرە ئەفسانەییەکانی ژاپۆن
پۆل:خەڵکی سەردەمی جۆمۆن لە ژاپۆن
ئیمپراتۆر ئانێی

**ئیمپڕاتۆر ئانێی** (بە ژاپۆنی:安寧天皇، ئانێی-تێنۆ) ھەروەھا وەک شکیتسوھیکۆتاماتێمی نۆ میکۆتۆ (師木津日子玉手見命) ناسراوە (خوێندنەوە شکی-تسو-ھیکۆ-تاما-تێمی 'نۆ میکۆتۆ) سێیەم ئیمپڕاتۆری ئەفسانەیی ژاپۆنە، زۆر کەم لەبارەی ژیانی ئیمپڕاتۆرەوە دەزانرێت بەھۆی کەمی لیکۆلینەوە لەسەر ژیانی، مێژووناسان ناکۆکن لەسەر ژیانی راستەقینەی ئیمپڕاتۆر، لە تۆمارە مێژووییەکانیش ھیچی وا بەردەست نییە مەگەر ناوی و ساڵی فەرمانڕەواییەتیەکەی بەشێوەیی نزیکەیی.

## خوێندنەوەی زیاتر

* Aston, William George. (1896). ''Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697.'' London: Kegan Paul, Trench, Trubner.  
* Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). ''Gukanshō: The Future and the Past.'' Berkeley: University of California Press. ;  
* Chamberlain, Basil Hall. (1920). ''The Kojiki.'' Read before the Asiatic Society of Japan on April 12, May 10, and June 21, 1882; reprinted, May, 1919.  
* Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). ''Japan encyclopedia.'' Cambridge: Harvard University Press. ;  
* Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959). ''The Imperial House of Japan.'' Kyoto: Ponsonby Memorial Society. 
* Titsingh, Isaac. (1834). *[[:en:Nihon_Ōdai_Ichiran|Nihon Ōdai Ichiran]]*; ou, ''Annales des empereurs du Japon.''  Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland.  
* Varley, H. Paul. (1980). ''Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns.'' New York: Columbia University Press. ;  

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ٦ەمی پێش زایین
پۆل:ئیمپڕاتۆرە ئەفسانەییەکانی ژاپۆن
پۆل:خەڵکی سەردەمی جۆمۆن لە ژاپۆن
ئیمپراتۆر گۆ-شیریکاوا

**ئیمپراتۆر گۆ-شیریکاوا** (後白河天皇,، لەدایکبووی ١٨ی تشرینی یەکەمی ١١٢٧ - ٢٦ی ئابی ١١٩٢) ٧٧مین ئیمپراتۆری ژاپۆن بوو وە یەکێک بووە لە ئیمپراتۆرە بەھێزەکان کە توانییەتی دەسەڵاتی سیاسی ئیمپراتۆرییەتەکەی گەشە پێ بدات بۆ ماوەی ٣٧ ساڵ،

## سەرچاوەکان

* 


* Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). ''Gukanshō: The Future and the Past.'' Berkeley: University of California Press. ; OCLC 251325323
* Helmolt, Hans Ferdinand and James Bryce Bryce. (1907).  Vol. 2.  London: William Heinemann.OCLC 20279012
* Kitagawa, Hiroshi and Burce T. Tsuchida, ed. (1975). The Tale of the Heike. Tokyo: University of Tokyo Press.  OCLC 164803926
* Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959). ''The Imperial House of Japan.'' Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887
* Titsingh, Isaac. (1834). *[[:en:Nihon_Odai_Ichiran|Nihon Odai Ichiran]]*; ou, ''Annales des empereurs du Japon.''  Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
* Varley, H. Paul. (1980). ''Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns.'' New York: Columbia University Press. ; OCLC 59145842

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن
پۆل:لەدایکبووانی ١١٢٧
پۆل:مردووانی ١١٩٢
پۆل:خەڵکی سەردەمی کاماکورا (ژاپۆن)
پۆل:خەڵکی سەردەمی ھێیان (ژاپۆن)
پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ١٢یەم
پۆل:ئیمپراتۆرە ژاپۆنییە خانەنیشین بووەکان
فوجیوارا نۆ کێنشی

فوجیوارا نۆ کێنشی (藤原（徳大寺）忻子، لەدایکبووی ١٢٨٣ - ١٦ی شووباتی ١٣٥٢) خانمەئیمپراتۆر و ھاوسەری ئیمپڕاتۆر گۆ-نیجۆ بوو.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:مردووانی ١٣٥٢
پۆل:لەدایکبووانی ١٢٨٣
ئیمپراتۆر گۆ-نیجۆ

**ئیمپڕاتۆر گۆ-نیجۆ** (後二条天皇,، لەدایکبووی ٩ی ئازاری ١٢٨٥ - ١٠ی ئەیلوولی ١٣٠٨) ٩٤مین ئیمپڕاتۆری ژاپۆن بوو، ماوەی فەرمانڕەواییەتییەکەی لە ١٣٠١ بۆ ١٣٠٨ بوو.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٢٨٥
پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن
پۆل:مردووانی ١٣٠٨
پۆل:خەڵکی ژاپۆن لە سەدەی ١٣یەم
پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ١٤یەم
پۆل:خەڵکی سەردەمی کاماکورا (ژاپۆن)
بێنزیدامین

بێنزیدامین (ھەروەھا بە تانتۆم ڤێردی ناسراوە و لە ھەندێک وڵات بە ناوی دیفلام و سیپتابێن ناسراوە)، کە وەک خوێی ھایدرۆکلۆرید بەردەستە، دەرمانێکی دژەھەوکردنی ناستیرۆیدییە (NSAID) کە جێگەییانە کار دەکات وەک سڕکەر و ئازارشکێن بۆ ھێورکردنەوەی ئازار و وەک دژەھەوکەریش، بۆ چارەسەری ھەوکردنەکانی دەم و گەروو بەکاردێت. لەڕووی کیمیایییەوە سەر بە پۆلی ئیندازۆلە.

## مێژوو
لە ساڵی ١٩٦٤ لە ئیتالیا دروست کرا و لە ساڵی ١٩٦٦دا خرایە بازاڕ.

## بەکارھێنانەکانی
### دەرمان
لەوانەیە بە تەنیا یان لەگەڵ دەرمانی دیکەدا بەکار بھێنرێت بۆ چارەسەر، ئەگەری زیادبوونی کاریگەری چارەسەریی دەکات، بەڵام ڕەنگە لەکاتی کارلێک لەگەڵ دەرمانەکانی دیکەدا بکات و کاریگەرییەکی ھەبێت کە نەمانەوێت ڕووبدات، بۆیە پێویستە ئاگادری بین.

لە ھەندێک شوێندا وەک بازاڕ و دەرمانخانەکان، دەرمانەکە وەک کرێم بەردەستە بۆ کڕین بەبێ ڕەچەتەی پزیشکی (لۆنۆڵ لە مەکسیک لەڕێگەی کۆمپانیای بۆھیرینگەر ئینگلھایم) بۆ چارەسەری جێگەیی ئازار و نادرووستەکانی کۆئەندامی ماسولکە و ئێسک بەکاردەھێنرێت، وەک لەجێچوونی جومگە، ھەوکردنی تورەکەی جومگە، ھەوکردنی ژێ، ھەوکردنی پەردەی جومگە، ئازاری ماسوولکە، ھەوکردنی دەوروبەری جومگە.

### بەکارھێنانی تر
بێنزیدامین لە کاتی زێدەڕەوی لە بەکارھێنانیدا وەک وریاکەرەوەی کۆئەندادمی دەمار و وڕێنەھێن (کەسەکە وڕێنە دەکات و ھەست بە شتانێک دەکات کە لە ڕاستی دا بوونی نییە و حاڵی زۆر تێک دەچێت) کاردەکات. بە تایبەتی لە نێو ھەرزەکاران، لە پۆڵەندا، بەرازیل و ڕۆمانیا.

## ڕێگری بەکارھێنان
ھیچ ڕێگرێک نییە بۆ بەکارھێنانی بنزیدامین جگە لە کەسێک کە بزانێت ھەستیاریی ھەیە.

## کاریگەرییە لاوەکییەکان
بێنزیدامین بەشێوەیەکی گشتی لەلایەن زۆربەی بەکارھێنەرانییەوە بەرگەی دەگیرێت و کێشەیەکی وا دروست ناکات. بەڵام ڕەنگە بە دەگمەن ھەنێک کاریگەریی لاوەکی ھەبێت وەک، ھەستکردن بە سڕی و چووزانەوەی ناودەم، سووربوونەو و خورانی پێست و دروستبوونی لیر، گرفتی ھەناسەدان و خیزەخیز لەکاتی ھەناسەدانا.

## دەرمان ناسیی
دەرمانەکە دەلکێت بە وەرگرەکانی ئەو شانانەی کە ھەوکردنیان ھەیە، و دروستکردنی پرۆستاگلاندین دەوەستێنێت، و لە کاتی ئاساییدا لە لەشدا کاریگەریی لاوەکی گشتی نابێت و زیاتر جێگەییانە کار دەکات، جیاوازییەکی ھەیە لەگەڵ دژەھەوکردنە ناستیرۆیدییەکانی(NSAID) دیکەدا کە ئەم نابێتە ھۆی دروستبووننی برینی لە ناوپۆشی ئەندامەکاندا وەک ھەرسە برین،

### جووڵەناسی دەرمان
بێنزیدامین بە لاوازی لەڕێگەی زێو پێستەوە ھەڵدەمژرێت.

## توێژینەوەکان
توێژینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە بێنزیدامین لە چالاکی دژەباکتریای دەرو جەستەیی (لەناو تاقیگەدا کراوە In vitro) زۆر چالاکە و ھەروەھا لەگەڵ دژەبەکتریاکانی دیکەدا بەھێزتر دەبێت، بە تایبەتی تێتراسایکلینەکان، دژی بەکتریاکان کە بەرگەگرن بۆ ھەندێک دەرمانی دژەبەکتریا وەک بەکتریاکانی جۆری *Staphylococcus aureus* و *Pseudomonas aeruginos*a.

ستافیلۆکۆکوس ئاریوس و پسۆدۆمۆناس ئائرۆگینۆزا کاردەکات.

ھەروەھا ھەندێک چالاکی کانابنۆیدی لە جرجدا (لە مشک گەورەترە) ھەیە بەڵام لە مرۆڤدا تاقی نەکراوەتەوە، وا گومان دەبرێت کار لەسەر وەرگرەکانی 5-HT2A بکات بەھۆی نزیکی و لەیەکچوونی پێکھاتەکەی لەگەڵ سیرۆتۆنین.

## سەرچاوەکان
پارێزگای شیمۆتسوکی

**پارێزگای شیمۆتسوکی** (下野国، شیمۆتسوکی نۆ کنی) پارێزگاییەکی ژاپۆن بوو کە لەئەمڕۆدا بە پارێزگای تۆچیگی ناسراوە. شیمۆتسوکی سنووردار بوو لەگەڵ پارێزگاکانی کۆزکی، ھیتاچی، موتسو، شیمۆسا.

## سەرچاوەکان

* 


* Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). ''Japan encyclopedia.'' Cambridge: Harvard University Press. ; 
* Papinot, Edmond. (1910). *Historical and Geographic Dictionary of Japan.* Tokyo: Librarie Sansaisha. 
*  Shimotsuke on "Edo 300 HTML" 

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

* وێنەی پارێزگاکان (١٩٠٣)

پۆل:پارێزگاکانی پێشووی ژاپۆن
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ١٨٧١ لە ژاپۆن
پۆل:ئەو ویلایەت مەڵبەندانەی لە ١٨٧١ ھەڵوەشێنراونەتەوە
پارێزگای کۆزکی

**پارێزگای کۆزکی** (上野国، کۆزکی نۆ کنی) پارێزگایەک بوو لە ژاپۆن کە ئەمڕۆ بریتیە لە پارێزگای گونما لە ژاپۆن.

## مێژوو
لەکاتی سەدەی ٤ەمی زایینی (سەردەمی کۆفون) ئەم پارێزگایە کە لەئەمڕۆدا بە پارێزگاکانی گونما و تۆچیگی ناسراوە، پێشووتر وەک کێنۆ و کێنو (毛野) ناسرابوو،  لە سەدەی ٥ەیەمی زاینی خاکەکە دابەشکرا لە ڕووباری کینوگاوا بۆ کامیتسوێنۆ (上毛野 کێنۆی سەروو) و شیمۆتسوکێنۆ ("下毛野" کێنۆی سەروو) بەپێی سەردەمی نارا.

## سەرچاوەکان

* 


* Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). ''Japan encyclopedia.'' Cambridge: Harvard University Press. ; 
* Papinot, Edmond. (1910). *Historical and Geographic Dictionary of Japan.* Tokyo: Librarie Sansaisha. OCLC 77691250
*  Kōzuke on "Edo 300 HTML"

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

* نەخشەی پارێزگاکان (١٩٠٣)

پۆل:بەشی پێداچوونەوە
پۆل:پارێزگاکانی پێشووی ژاپۆن
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ١٨٧١ لە ژاپۆن
پۆل:ئەو ویلایەت مەڵبەندانەی لە ١٨٧١ ھەڵوەشێنراونەتەوە
کوردانی فەلەستین

**کوردانی فەلەستین** (، ) بە ئەو ژمارە لە خەڵکی فەلەستین دەگوترێت کە ڕەچەڵەکێکی کوردیان ھەیە. زۆرینەی ئەو کوردانە لە سەردەمی ئەیووبییەکان و لە کاتی شەڕەکانی خاچھەڵگریدا بۆ فەلەستین کۆچیان کردووە. سەرکردەکانی ئەیووبی زۆر یەک لە ھۆزە کوردەکانیان لە فەلەستین جێگر کردن ھەتاوەکوو بەرگری لە سنوورەکانی ئەو ئیمپراتۆریەتییەتە  بکەن. کوردەکانی فەلەستین زۆرتر لە شارەکانی ئەلخەلیل، قودس و نابلوس دەژین. پێشبینی دەکرێت کە نزیکەی یەک لە سێی دانیشتووانی ئەلخەلیل بە ڕەچەڵەک کوردبن و گەڕەکی خۆیان ھەیە کە بە ناوی خۆیانن وەکوو حارەتول ئەکراد (غەڕەکی کوردان). ھەروەھا زۆرێک لە بنەماڵە کوردەکان لە دوای دەسەڵاتداریی ئەیووبییەکان چوونەتە فەلەستین، بەتایبەت لە سەردەمی عوسمانییەکاندا. کوردەکان گەورەترین کەمینەی نەتەوەیین لە کەناری ڕۆژاوا.

## زمان
زمانی کوردی لە سەردەمی عوسمانییەکان لە فەلەستیندا، لەلایەن ھەندێک خەڵکی کوردەوە ھەتا کۆتاییەکانی دەیەی ١٨٥٠ قسەی پێدەکرا. ئەمڕۆکە نزیکەی گشت کوردانی فەلەستین بە عەرەبی دەدوێن، لەبەر ئەوەی کە لە ناوچەیەکی جوگرافیاییی عەرەب زماندا ھەڵکەوتوون.

## ئەمانەش ببینە
* دەوڵەتی ئەییووبی
* کوردانی ئوردن
* کوردانی ئیسرائیل

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* http://info.wafa.ps/atemplate.aspx?id=9502
* http://rojmaf.ahlamontada.com/t4120-topic
* http://www.hebron-times.com/ViewDetails.php?PID=3319 
* http://www.raya.ps/ar/news/934155.html
* http://ara.yekiti-media.org/%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D9%8A-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%D9%8A%D9%86/
* http://www.rudaw.net/english/middleeast/060120162

پۆل:پەرتبوونی کورد
پارێزگای شینانۆ

پارێزگای شینانۆ (信濃国,شینانۆ نۆ کنی) یان شینشو (信州) پارێزگاییەک بوو لە ژاپۆن کە ئەمڕۆ پارێزگای ناگانۆیە. پارێزگاکە ھاوسنوور بوو لەگەڵ پارێزگاکانی ئێچیگۆ، ئێتچو، ھیدا، کای، کازکی، میکاوا، مینۆ، موساشی، سروگا، تۆتۆمی.

## سەرچاوەکان

* 


* Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). ''Japan encyclopedia''. Cambridge: Harvard University Press. ; .
* 
* Titsingh, Isaac. (1834). ''Annales des empereurs du Japon'' (*[[:en:Nihon_Ōdai_Ichiran|Nihon Ōdai Ichiran]]*).  Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. .

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی پێشووی ژاپۆن
پارێزگای ئێچیگۆ

**پارێزگای ئێچیگۆ** (越後国، ئێچیگۆ نۆ کنی) پارێزگایەکی کۆنی ژاپۆن بوو لە ناوەڕاستی باکووری ژاپۆن، ھاوسنوورە لەگەڵ پارێزگاکانی ئیواشیرۆ، کۆزکی، شینانۆ، ئێچو. لە ئەمڕۆدا بریتیە لە پارێزگای نیگاتا.

## سەرچاوەکان

* 


* Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). ''Japan encyclopedia.'' Cambridge: Harvard University Press. ; OCLC 58053128
* Papinot, Edmond. (1910). *Historical and Geographic Dictionary of Japan.* Tokyo: Librarie Sansaisha. OCLC 77691250

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

* نەخشەی پارێزگاکان (١٩٠٣)
*  Echigo on "Edo 300 HTML"
پارێزگای کای

**پارێزگای کای** (甲斐国, کای نۆ کنی) پارێزگایەکی کۆنی ژاپۆن بوو، کە ئەمڕۆ پارێزگای یاماناشیە، کای ھاوسنوورە لەگەڵ پارێزگاکانی ساگامی، سروگو، شینانۆ، ماساشی.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

* پارێزگاکانی ژاپۆن (١٩٠٣)

پۆل:بەشی پێداچوونەوە
پۆل:پارێزگاکانی پێشووی ژاپۆن
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ١٨٧١ لە ژاپۆن
پۆل:ئەو ویلایەت مەڵبەندانەی لە ١٨٧١ ھەڵوەشێنراونەتەوە
پارێزگای ھیدا

**پارێزگای ھیدا** (飛騨国، ھیدا نۆ کنی) پارێزگایەکی کۆنی ژاپۆن بوو کە ئەمڕۆ دەکەوێتە باکووری دەربەندی پارێزگای گیفو لە ناوچەی چوبوی ژاپۆن. پارێزگاکە ھاوسنوورە لەگەڵ ئێچیزێن، مینۆ، شینانۆ، ئێچو، کاگا.

## سەرچاوەکان

* 


* Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). ''Japan encyclopedia.'' Cambridge: Harvard University Press. ; OCLC 58053128
* Papinot, Edmond. (1910). *Historical and Geographic Dictionary of Japan.* Tokyo: Librairie Sansaisha. OCLC 77691250

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

* پارێزگا کۆنەکان (١٩٠٣)

پۆل:بەشی پێداچوونەوە
پۆل:پارێزگاکانی پێشووی ژاپۆن
پۆل:ئەو ویلایەت مەڵبەندانەی لە ١٨٧١ ھەڵوەشێنراونەتەوە
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ١٨٧١ لە ژاپۆن
پۆل:ئەو ویلایەت و مەڵبەندانەی لە دەیەی ٧٠٠ دامەزراون
ماتسومۆتۆ، ناگانۆ

ماتسومۆتۆ ((松本市، ماتسومۆتۆ-شی) دەکەوێتە پارێزگای ناگانۆ لە ژاپۆن ماتسومۆتۆ شارێکی فەرمییە لەوەتەی ١ی نیسانی ٢٠٢١وە بەپێی سەرژمیری ١ی ئازاری ٢٠١٩، شارەکە ٢٣٩ ھەزار دانیشتووانی ھەیە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

* Official Website 
* Matsumoto City Tourism Website 

پۆل:بەشی شوێنەکان
پارێزگای مینۆ

**پارێزگای مینۆ** (美濃国,، مینۆ نۆ کنی) یەکێک بوو لە پارێزگاکانی ژاپۆن کە لە ئەمڕۆدا بەشی پاشووری پارێزگای گیفووە. مینۆ سنوورداربوو لەگەڵ پارێزگاکانی ئێچیزێن، ھیدا، ئیسێ، میکاوا، ئۆمی، ئۆواری، شینانۆ.

## سەرچاوەکان

* 


* Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). ''Japan encyclopedia.'' Cambridge: Harvard University Press. ; OCLC 58053128
* Titsingh, Isaac. (1834). ''Annales des empereurs du Japon'' (*[[:en:Nihon_Odai_Ichiran|Nihon Odai Ichiran]]*). Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
** نەخشەی پارێزگاکان (١٩٠٣)

پۆل:بەشی پێداچوونەوە
پۆل:ئەو ویلایەت مەڵبەندانەی لە ١٨٧١ ھەڵوەشێنراونەتەوە
پۆل:پارێزگای مینۆ
پۆل:ئەو ویلایەت و مەڵبەندانەی لە دەیەی ٧٠٠ دامەزراون
کینای

**کینای** (畿内 ناوچەی پایتەخت) کینای ناوێکی مێژووییە بۆ پارێزگاکانی دەورووبەری پارێزگاکانی نارا و ھێیان-کیۆ. پێنج پارێزگاکە پێیان ئەوترا گۆ-کینای لە دوای ١٧٦٠

## سەرچاوەکان

* 

Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). ''Japan encyclopedia.'' Cambridge: Harvard University Press. ; OCLC 58053128

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ناوچەکانی ژاپۆن
پۆل:بەشی پێداچوونەوە
پارێزگای ئیزومی

**پارێزگای ئیزومی** (和泉国، ئیزومی نۆ کنی) پارێزگایەکی ژاپۆن بوو، ھەروەھا وەک سێنشو (泉州) ناسراوە، دەکەوێتە لای کینای، لە جیھانی ئەمڕۆدا بریتیە لە بەشی باشووری ڕۆژاوای پارێزگای ئۆسەکا ( باشووری ڕووباری یاماتۆ) لە ئیزومی ئەو شۆگنانە تیایدا فەڕمانڕەوایەتیان کردووە (زنجیرە شۆگنی کاماکورا، زنجیرە شۆگنی مرۆماچی)

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

* پارێزگاکان (١٩٠٣)

پۆل:پارێزگاکانی پێشووی ژاپۆن
پارێزگای کاواچی

پارێزگای کاواچی (河内国، کاواچی نۆ کنی) پارێزگاییەکی ژاپۆن بوو لە بەشی ڕۆژھەڵاتی ئۆساکای مۆدێرن.

## سەرچاوەکان

* 

Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). ''Japan encyclopedia.'' Cambridge: Harvard University Press. ; OCLC 58053128

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:بەشی پێداچوونەوە
پۆل:پارێزگاکانی پێشووی ژاپۆن
ئیمپراتۆر جونتۆکو

**ئیمپڕاتۆر جونتۆکو** (順徳天皇، جونتۆکو تێنۆ) (لەدایکبووی ٢٢ی تشرینی یەکەمی ١١٩٧- ٧ی تشرینی یەکەمی ١٢٤٢) ٨٤ مین ئیمپڕاتۆری ژاپۆن بوو، فەرمانڕەواییەتییەکەی لە ١٢١٠ بۆ ١٢٢١ بوو.

## سەرچاوەکان

* 


* Bornoff, Nicholas. (2005). *National Geographic Traveler Japan.* Washington, D.C.: National Geographic Society.
* Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). [ Jien, c. 1220], *[[Gukanshō]] ([https://books.google.com/books?id=2KOxHQAACAAJ&dq=The+Future+and+the+Past,+a+translation+and+study+of+the+Gukansh%C5%8D,+an+interpretative+history+of+Japan+written+in+1219&client=firefox-a The Future and the Past, a translation and study of the Gukanshō, an interpretative history of Japan written in 1219]).* Berkeley: University of California Press. 
* Mostow, Joshua S., ed. (1996). *Pictures of the Heart: The Hyakunin Isshu in Word and Image.* Honolulu: University of Hawaii Press. 
* Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959).  ''The Imperial House of Japan.'' Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887
* Titsingh, Isaac, ed. (1834). [Siyun-sai Rin-siyo/Hayashi Gahō, 1652], *[[Nipon o daï itsi ran]]; ou, [https://books.google.com/books?id=18oNAAAAIAAJ&dq=nipon+o+dai+itsi+ran Annales des empereurs du Japon.]*  Paris: Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland.
* Varley, H. Paul , ed. (1980). [ Kitabatake Chikafusa, 1359], *[[Jinnō Shōtōki]]*  (*[https://books.google.com/books?id=tVv6OAAACAAJ&dq=A+Chronicle+of+Gods+and+Sovereigns:+Jinn%C5%8D+Sh%C5%8Dt%C5%8Dki+of+Kitabatake+Chikafusa&lr=  A Chronicle of Gods and Sovereigns: Jinnō Shōtōki].* New York: Columbia University Press. 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن
پۆل:لەدایکبووانی ١١٩٧
پۆل:مردووانی ١٢٤٢
پۆل:خەڵکی ژاپۆن لە سەدەی ١٢یەم
پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ١٣یەم
پۆل:خەڵکی سەردەمی کاماکورا (ژاپۆن)
پارێزگای میکاوا

پارێزگای میکاوا (三河国، میکاوا نۆ کنی) پارێزگایەکی پێشووی ژاپۆن بوو، کە ئەمڕۆ لەگەڵ نیوەی ڕۆژھەڵاتی پارێزگای ئایچی یەکخراوە. پارێزگای میکاوا ھاوسنوورە لەگەڵ پارێزگاکانی ئۆواری، مینۆ، شینانۆ، تۆتۆمی.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ١٨٦٨ لە ژاپۆن
پۆل:مێژووی پارێزگای ئایچی
پۆل:ئەو ویلایەت مەڵبەندانەی کە لە ١٨٦٨ ھەڵوەشێنراون
پۆل:پارێزگاکانی پێشووی ژاپۆن
پۆل:بەشی پێداچوونەوە
ئیمپراتۆر کامێیاما

ئیمپڕاتۆر کامێیاما (亀山天皇,کامێیاما تێنۆ، ٩ی تەمموزی ١٢٤٩ - ٤ی تشرینی یەکەمی ١٣٠٥) ٩٠مین ئیمپڕاتۆری ژاپۆن بوو، سەردەمی فەرمانڕەواییەتییەکەی لە ١٢٦٠ بۆ ١٢٧٠ بوو

## سەرچاوەکان

* 


* Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959). ''The Imperial House of Japan''. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887
* Titsingh, Isaac. (1834). *[[:en:Nihon_Ōdai_Ichiran|Nihon Ōdai Ichiran]]*; ou, ''Annales des empereurs du Japon.''  Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٢٤٩
پۆل:مردووانی ١٣٠٥
پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ١٣یەم
پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن
پۆل:ئیمپراتۆرە ژاپۆنییە خانەنیشین بووەکان
پۆل:خەڵکی سەردەمی کاماکورا (ژاپۆن)
ئیمپراتۆر گۆ-ئودا

ئیمپڕاتۆر گۆ-ئودا (後宇多天皇، گۆ-ئودا-تینۆ، ١٧ی کانوونی ١٢٦٧ - ١٦ی تەمموزی ١٣٢٤) ٩١مین ئیمپڕاتۆری ژاپۆن بوو، سەردەمی فەرمانڕەوایەتییەکەی لە ١٢٧٤ بۆ ١٢٨٧ بوو.

## سەرچاوەکان

* 


### ئاماژە بەسەرچاوە

* Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959). ''The Imperial House of Japan''. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887
* Titsingh, Isaac. (1834). *[[:en:Nihon_Ōdai_Ichiran|Nihon Ōdai Ichiran]]*; ou, ''Annales des empereurs du Japon''.  Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
* Varley, H. Paul. (1980). ''Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns''. New York: Columbia University Press. ; OCLC 5914584

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن
پۆل:لەدایکبووانی ١٢٦٧
پۆل:مردووانی ١٣٢٤
پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ١٣یەم
پۆل:ئیمپراتۆرە ژاپۆنییە خانەنیشین بووەکان
پۆل:خەڵکی سەردەمی کاماکورا (ژاپۆن)
ئیمپراتۆر ئیتۆکو

**ئیمپراتۆر ئیتۆکو** (懿徳天皇، ئیتۆکو-تینۆ) ھەروەھا وەک ئۆیاماتۆھیکۆسکیتۆمۆ نۆ میکۆتۆ (大倭日子鉏友命، خوێندنەوە: ئۆیاما-تۆھیکۆسکی-تۆمۆ نۆ میکۆتۆ) چوارەم ئیمپراتۆری ژاپۆنە بە یەکێک لە ئیمپراتۆرە ئەفسانییەکانی ژاپۆن ناسراوە، شتێکی زۆر کەم لەسەر ئیمپراتۆر ژیانی ئیمپراتۆر ئیتۆکو ناسراوە، و زانیاری لەسەر ژیانی لەلایەن مێژووناسان ناکۆکی لەسەرە.

## سەرچاوەکان
* 

### زیاتر بخوێنەوە
* Aston, William George. (1896). ''Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697.'' London: Kegan Paul, Trench, Trubner. OCLC 448337491
* Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). ''Gukanshō: The Future and the Past.'' Berkeley: University of California Press. ; OCLC 251325323
* Chamberlain, Basil Hall. (1920). ''The Kojiki.'' Read before the Asiatic Society of Japan on April 12, May 10, and June 21, 1882; reprinted, May, 1919. OCLC 1882339
* Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). ''Japan encyclopedia.'' Cambridge: Harvard University Press. ; OCLC 58053128
* Ponsonby-Fane, Richard. (1959). ''The Imperial House of Japan.'' Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887
* Titsingh, Isaac. (1834). ''Annales des empereurs du Japon'' (*[[:en:Nihon_Ōdai_Ichiran|Nihon Ōdai Ichiran]]*). Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
* Varley, H. Paul. (1980). ''Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns.'' New York: Columbia University Press. ; OCLC 59145842

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ٥ەمی پێش زایین
پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ٦ەمی پێش زایین
پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی شەشەمی پێش زایین
پۆل:ئیمپڕاتۆرە ئەفسانەییەکانی ژاپۆن
پۆل:خەڵکی سەردەمی جۆمۆن لە ژاپۆن
ئایەتی نوور

وێنۆک|وێنەی ئایەتی نوور لە گومبەتی سەرکی مزگەوتی ئایا سۆفیا نوسراوە
**ئایەتی نوور** () ئایەتی سی و پێنجی سوورەتی نوورە کە سوورەتەکەی پێ ناونراوە، ئایەتەکە بەجوانی دەربڕین و وێناکردن بەناوبانگە، و پەیوەستە بەئایەتەکان پێش خۆی کە باسی داوێنپاکی و پاراستنی چاو و دوورکەوتنەوە لە داوێنپیسی دەکەن. .
## سەرچاوەکان

پۆل:ئایەتەکانی قورئان
پۆل:ئایەت
پۆل:زاراوە قورئانییەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
پۆل:قورئان
پۆل:خوا لە ئیسلامدا
ئیمپراتۆر کۆرێی

**ئیمپڕاتۆر کۆرێی** (孝霊天皇، کۆرێی تێنۆ) ھەروەھا وەک ئۆیاماتۆنێکۆھیکۆفوتێنی نۆ میکۆتۆ ناسراوە (大倭根子日子賦斗邇命، خوێندنەوە: ئۆیاماتۆ-نێکۆ-ھیکۆ-فوتۆنی نۆ میکۆتۆ) حەوتەم ئیمپڕاتۆری ئەفسانەیی ژاپۆن بوو، زانیارییەکی کەم لەسرە ئیمپڕاتۆر زانراوە، لەبەر کەمی لێکۆلینەوەکان لەسەری، و مێژووناسان ناکۆکن لەسەر زانیارییەکانی ژیانی، لە تۆماری مێژووییی کۆجیکی کە تۆمارێکی سەرەتایی مێژووی ژاپۆنە ھیچی تر تۆمار نەکراوە جگە لە سەردەمی فەرمانڕەوایی و چەن زنیارییەکی کەمی ژیانی تایبەتی ھەرچۆنێک بێت، ئیمپڕاتۆر ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لە ٢٩٠ی پێش زایین دەستی پێکرد و لە ٢١٥ی پێش زایین کۆتایی ھات، یەک ھاوسەری ھەبوو لەگەڵ حەوت مناڵ، ئیمپڕاتۆر کۆرێی وەک دەستپێکی سەردەمی یایۆیی لێک دەدرێتەوە.

## سەرچاوەکان
* 

### زیاتر بخوێنەوە
* Aston, William George. (1896). ''Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697''. London: Kegan Paul, Trench, Trubner. 
* Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). ''Gukanshō: The Future and the Past''. Berkeley: University of California Press. ; 
* Chamberlain, Basil Hall. (1920). ''The Kojiki''. Read before the Asiatic Society of Japan on April 12, May 10, and June 21, 1882; reprinted, May, 1919. 
* Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). ''Japan encyclopedia''. Cambridge: Harvard University Press. ; 
* Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959). ''The Imperial House of Japan''. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. 
* Titsingh, Isaac. (1834). *[[:en:Nihon_Ōdai_Ichiran|Nihon Ōdai Ichiran]]*; ou, ''Annales des empereurs du Japon''. Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. 
* Varley, H. Paul. (1980). ''Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns''. New York: Columbia University Press. ; 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی سێیەمی پێش زایین
پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی سێیەمی پێش زایین
پۆل:ئیمپڕاتۆرە ئەفسانەییەکانی ژاپۆن
پۆل:خەڵکی سەردەمی یایۆیی لە ژاپۆن
دارا سێکانیانی

**دارا حەمە ئەحمەد** ناسراو بە **دارا سێکانیانی** (لەدایکبووی ١ی تەممووز ١٩٧٠ لە سێکانیان) سیاسەتوانێکی کورد و ئەندامی سەرکردایەتیی یەکگرتووی ئیسلامی کوردستانە.

## خوێندن
دارا سێکانیانی ھەڵگری بڕوانامەی دیپلۆم و بەکالۆریۆسە لە بواری پەروەردە. ئەو ھەروەھا ئەندامی سەرکردایەتیی یەکگرتوویە. سەرپەرشتیاری منداڵانی بێباوک بووە لە دەزگای فریاکەوتنی جیھانی ئیسلامی. نووسینی دەیان وتار و چاوپێکەوتنی ھەبووە بۆ کەناڵە ناوخۆی جیھانییەکان.

## پیشەکان
- ئەندامی سەرکردایەتی یەکگرتووی ئسلامی کوردستان

- ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لەسەر لیستی یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:سیاسییەکانی یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠
پاڕکی کیتانۆمارو

پاڕکی کیتانۆمارو  (北の丸公園، کیتانۆمارو کۆین) پاڕکێکی گشتیە لە چیۆدا، لە تۆکیۆ-ژاپۆن، دەکەوێتە باکووری کۆشکی شاھانەی تۆکیۆ، 

پاڕکەکە شوێنی نیپۆن بودۆکان، وە نمایشە وەرزشییەکان، مۆزەخانەی زانستی، مۆزەخانەی نەتەوەیی ھونەری مۆدێرن لە تۆکیۆ. بەپێی سەرژمێرییەکی ١ی ئایاری ٢٠٠٨، تۆماری دانیشتووانی پاڕکەکە ٥٩٨ دانیشتووانە.

## مێژوو
پاڕکەکە پێشوو تر بەشێک بووە لە باکووری قەڵای ئێدۆ، وەکوو کیتانۆمارو (北の丸) ناسرابوو، لە پێشووتردا وەک باخچەیەک بۆ پزیشکی گیایی و کەلوپەلی تایبەت بە ئەندامانی زنجیرە شۆگنی تۆکوگاوا بوو. پێش ١٩٦٩ پێش ئەوەی پاڕکەکە بکرێتەوە، ناوچەکە پێی دەوترا دایکانچۆ (代官町,مانا: شارۆچکەی فەرمانبەرانی ناوەخۆی حکوومەت") لەبەر ئەوەی زۆربەی فەرمانبەرەکانی حکوومەت لەم ناوچەیە ژیابوون ھەر زوو لەدوای بنیادنانەوەی قەڵای ئێدۆ، لە ئەمڕۆدا ناوی دایکانچۆ  ناوێکی ناسراوە لە ناوچەکە.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:بەشی شوێنەکان
پۆل:بەشی پێداچوونەوە
پۆل:شوێنەکانی چیۆدا، تۆکیۆ
پۆل:باخچە و پاڕکەکانی تۆکیۆ
وەزارەتی ژینگە (ژاپۆن)

**وەزارەتی ژینگە** (環境省، کانکیۆ-شۆ) کابینییەکی حکوومەتی ژاپۆنە کە بەرپرسە لە تەواوی ژینگەی ژاپۆن، کۆنتڕۆلێکی فەرمی ھەیە بەسەر تەواوی ئەو شتانەی کە ژینگە دەیان گرێتەوە، وەزارەتەکە لە ٢٠٠١ وەک ژێر کابینەیەکی بریکاری ژینگەی ١٩٧١ دامەزرا، وەزیری ژینگە ئەندامی کابینەی ژاپۆنە و لەلایەن سەرۆک وەزیرانی ژاپۆنەوە دەستنشیان کراوە بۆ پێگە یاسایییەکەی.

## پڕۆژەکان
لە ٢٠٠٥ وەزارەتی ژینگە کەمپینێکی ڕاگەیاند و بڕیاری کەمکردنەوە و ستاندارد کردنی ڕێژەی خەرجکردنی کارەبایدا بە سنووردارکردنی بەکارھێنانی کەلوپەلە کارەبایییەکان وەکوو سنووردارکردنی سپلێتەکان بە فەرمی لە فەرمانگاکان بۆ ئەوەی وزەیەکی کەمتر لە وڵات بەفیڕۆ بچێت، و بە فەرمی ڕێگەی دا فەرمانبەران جلی نافەرمی بپشۆن، جلێک کە لەگەڵ کەشوھەوای ژینگەکە گونجاو بێت و ھاوکاری پلەی گەرمی بکات بەبێ بەکارھێنانی زیاتری کەلوپەلە ئەلیکترۆنییەکان.

دوای بوومەلەرزەکەی ئازاری ٢٠١١ کە وای کرد کەمی ڕێژەی وزەی کارەبا دروست بێت لە وڵات، وەزارەتی ژینگە کەمپینێکی تری دروست کردوو بڕیاری کۆنتڕۆلکردنی کەلوپەل و ئامێرە کارەبایییەکانی وڵاتەکەی دا وەکوو کەمکردنەوەی خەرجکردنی وزەی کارەبا بە کوژاندنەوەی ئەو کەلوپەلانەی کە بەکاری ناھێنن لە فەرمانگاکان وەکوو کۆمپیوتەرەکان، بە کەمکردنەوەی پلەی سپلێت و ئامێرەکانی پلەی گەرما.

و بڕیاری کەمکردنەوەی کاتی کارکردنی کردنەوە و زیاتر و درێژکردنەوەی پشووی فەرمانگاکان؛ و ھانی فەرمانبەرەکانیدا کە جلێک بپۆشن لەگەڵ ژینگەکە گونجاو بێت و پێویستیان بە ئامێرە کارەبایییەکان نەبێت یان کەمتر. کەمپینەکان دووبارە جێبەجێکرانەوە لە ساڵانەکانی ٢٠١٢ و ٢٠١٣

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
* وێبگەی فەرمی

پۆل:بەشی شوێنەکان
پۆل:وەزارەتەکانی ژینگە
پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠٠١ لە ژاپۆن
پۆل:ئەو وەزارەتانەی لە ٢٠٠١ دامەزراون
پۆل:وەزارەتەکانی حکوومەتی ژاپۆن
پۆل:وزە لە ژاپۆن
کازۆکو

**کازۆکو** (華族) سیستمێک بوو کە وەک پاشایی بوو کە ناونیشانی فەرمانرەوایی لە باوکەوە بۆ کووڕ دەمایەوە کە لە ١٨٦٩ بۆ ١٩٤٧ بوونی ھەبوو کە تیایدا لۆردە دەرەبەگەکان (دایمیۆ) و خانەدانی دادگا (کگێ) بوو، بەڵام سیستمەکە کۆتایی ھات لە ١٩٤٧ لەدوای ئەوەی ژاپۆن بە فەرمی وڵات کەوتە ژێر یاسا و بە یاسایی بەڕێوە چوو.

## سەرچاوەکان

* 


* 
* 
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:چاکسازی مێیجی
پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٨٤ لە ژاپۆن
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ١٩٤٧ لە ژاپۆن
پۆل:گرێ و دەستەواژە ژاپۆنییەکان
زمانی لاوۆ

**لاو یان لاوۆ،** ھەندێجاریش بە **لاویتان** ناودەبرێ (بە لاوۆیی: ،  'لاو' یان ،  'زمانی لاوۆ')، بریتییە لە زمانێکی سەر بەبنەماڵەی کرا-دایی قسەی پێدەکرێ لەلایەن خەڵکانی لاوۆیی، لە وڵاتی لاوس و زمانی فەرمی ٧ ملیۆن کەسە، ھەروەھا لە باکوری ڕۆژاوای وڵاتی تایلەندیش قسەی پێدەکرێ لەلایەن نزیکەی ٢٣ ملیۆن کەسەوە لە ناوچەی ئیسان.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی لاوس
پۆل:زمانەکانی تایلەند
پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار
مۆری حکوومەتی ژاپۆن

**مۆری جکوومەتی ژاپۆن** ھێماییەکی نیشتمانییە بەکادرێت لەلایەن کابینە و حکوومەتی ژاپۆنەوە بۆ بەڵگەنامە فەرمییەکانی وڵات پێشوو مۆری شاھانە بە زۆری بەکاردەھات کە مۆرێکی تایبەتی خێزانی شاھانەی ژاپۆن بوو لە سەرەتای سەدەی شەشەمەوە. تا دوای چاکسازییەکانی مێیجی کە مۆرەکە وەکوو ھێماییەکی جکوومەتی ژاپۆن ماییەوە بەڵام چیتر بەکارنەھات بۆ بەڵگەنامە فەرمییەکان.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ھێما نیشتمانییەکانی ژاپۆن
پۆل:مۆرە نیشتمانییەکان
پۆل:بەرگەزرێی ژاپۆنی
پارێزگای ئیگا

**پارێزگای ئیگا** (伊賀国، ئیگا نۆ کنی) پارێزگایەکی کۆنی ژاپۆن بوو، لە ئەمرۆدا دەکەوێتە پارێزگای میێ پارێزگاکە ھاوسنوورە لەگەڵ پارێزگاکانی ئیسێ، ئۆمی، یاماتۆ، یاماشیرۆ.

## مێژوو

### سەردەمی ئاسوکا
پارێزگاکە لە پارێزگای ئیسێ جیاکراوەتەوە لە سەردەمی ئاسوکا لە ساڵانی ٦٨٠ی زایینی، پایەختی پارێزگاکە لە ئەمرۆدا بەشێکە لە شاری ئیگا

## سەرچاوەکان

* 


* Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). ''Japan encyclopedia''. Cambridge: Harvard University Press. ; OCLC 58053128
* Titsingh, Isaac. (1834). ''Annales des empereurs du Japon'' (*[[:en:Nihon_Ōdai_Ichiran|Nihon Ōdai Ichiran]]*).  Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691.

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پارێزگاکانی پێشووی ژاپۆن
پۆل:بەشی شوێنەکان
پارێزگای ئیسێ

**پارێزگای ئیسێ** (伊勢国, I ئیسێ نۆ کنی) پارێزگایەک بوو لە ژاپۆن کە لەمرۆدا بە زۆری دەکەوێتە پارێزگای میێ، ئیسێ ھاوسنوور بوو لەگەڵ پارێزگاکانی ئیگاو کی، مینۆ، ئۆمی، ئاواری، شیما، یاماتۆ.

## سەرچاوەکان

* 


* Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). ''Japan encyclopedia.'' Cambridge: Harvard University Press. ; OCLC 58053128
* Papinot, Edmond. (1910). *Historical and Geographic Dictionary of Japan.* Tokyo: Librarie Sansaisha. OCLC 77691250

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

* Murdoch's map of provinces, 1903

پۆل:پارێزگاکانی پێشووی ژاپۆن
پۆل:بەشی شوێنەکان
ئینسپایریشن ٤

**ئینسپایریشن٤** (بە ئینگلیزی Inspiration4) گەشتێکی بۆشاییوانی بوو سەر بە کۆمپانیای سپێس ئێکسی ئەمریکی، ئەو تاقمە نێردران بە مووشەکی فاڵکۆن ٩ بلۆک ٥ لە ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ لە ناوەندی کینیدی بۆشایی، ئەو گەشتە ٢ ڕۆژ و ٢٣ کاژێر و ٣ خوولەک درێژەی خایاند، بووە یەکەمین گەشتی مرۆڤ لۆ بۆشایی ئاسمان کە هەموو سەرنشینەکان هاوڵاتی بن.
وێنۆک| وێنەیەکی گەشتی ئینسپایریشن لەلایەن هێزەکانی بۆشاییگەری ئەمریکی وەرگیرایە
## سەرچاوە
* کەناڵی بی بی سی گەڕانەوەی کەشتیوانانی بۆشایی ئینسپایریشن پاشی ٣ ڕۆژ
*  ماڵپەری سپێس ئێکس هەڵدانەکان
## بەستەرە دەرەکییەکان
* وێبگەی فەرمی ئینسپایریشن

پۆل:گەردوون
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ٢٠٢١
پۆل:دراگۆن ٢
فاڵکۆن ٩ بلۆک ٥

وێنۆک| وێنەیەکی فاڵکۆن٩ بلۆک٥ لە ناوەندی کێنێدی بۆشاییی

**فاڵکۆن٩ بلۆک٥** (بە ئینگلیزی : Falcon 9 Block 5) ئەوە هەڵگرێکی تایبەتە بە ڕەوانکەری دەستەی کەشتیوانان بە قەبارەی ناوەند، ئەو مووشەکە دروستدەکرێ و بەکاردەهێندرێ لەلایەن کۆمپانیای سپێس ئێکس لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و درێژیی ١٢ پێیە(٣.٦٦ مەتر)، ئەو مووشەکە گووزەردەکا بە مەکینەی (سپەیس ئێکس مێرلین) کە کاردەکا بە ئۆکسجینی شل  (LOX) و نەوتی سپی (RP-1).

## سەرچاوە

## بەستەرە دەرەکییەکان

* فاڵکۆن ٩ لە وێبگەی فەرمی سپێس ئێکس
 

پۆل:گەردوون
مۆری شاھانەی ژاپۆن

**مۆری شاھانەی ژاپۆن** یان **مۆری نیشتمانی ژاپۆنی**، ھەروەھا پێی ئەوترێت کریسانسەم (菊紋، کیکومۆن) مۆری گوڵی کریسانسەمەم (菊花紋, 菊花紋章,کیکوکامۆن، کیکوکامۆنشۆ) مۆرێکە لەلایەن خێزانی شاھانەی ژاپۆنەوە بەکاردێت وە حکوومەتی ژاپۆن لەجیاتی مۆری خێزانی شاھانە ئەوا مۆری فەرمی ژاپۆن بەکاردێنێت، ئیمپڕاتۆری ژاپۆن مۆرەکە بەکاردێنێت.

## سەرچاوەکان

* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:ھێما نیشتمانییەکانی ژاپۆن
پۆل:ئیمپڕاتۆریەتی ژاپۆن
پۆل:پاشایەتیی ژاپۆن
پۆل:بەرگەزرێی ژاپۆنی
پۆل:مۆرە نیشتمانییەکان
پارێزگای یەماتۆ

پارێزگای یاماتۆ (大和国، یاماتۆ نۆ کنی) پارێزگاییەکی کۆنی ژاپۆن بوو، پێشووتر دەکەوتە کینای، لە ئەمڕۆدا دەکەوێتە پارێزگای نارا لە ناوچەی ھۆنشو. لە مێژووی ژاپۆندا سەردەمی یاماتۆ دەگەڕێتەوە بۆ ھەردوو سەردەمی کۆفون و ئاسوکا

## سەرچاوەکان

* 

Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). ''Japan encyclopedia.'' Cambridge: Harvard University Press. ; OCLC 58053128

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

* Murdoch's map of provinces, 1903

پۆل:بەشی پێداچوونەوە
پۆل:پارێزگاکانی پێشووی ژاپۆن
پۆل:ئەو ویلایەت و مەڵبەندانەی کە لە سەدەی ٧ەم دامەزراون
پۆل:ئەو ویلایەت مەڵبەندانەی لە ١٨٧١ ھەڵوەشێنراونەتەوە
پۆل:بەشی پێداچوونەوە
کەوتنی ئێدۆ

**کەوتنی ئێدۆ** (江戸開城, ئێدۆ کایجۆ) ھەروەھا وەک ئێدۆجۆ ئاکێواتاشی (江戸城明け渡し) ناسراوە، یان ئێدۆ موکێتسو کایجۆ (江戸無血開城) لە ئایار یان تەمموزی ١٨٦٨ رووداوەکە ڕوویدا کاتێک پایتەختی ژاپۆن ئێدۆ (لەمڕۆدا: تۆکیۆ) کە لەلایەن زنجیرە شۆگنی تۆکوگاوا بەڕێوەدەبردرا، کەوتە ژێر دەسەڵاتی ئیمپڕاتۆر مێیجی لەکاتی جەنگی بۆشین.

ژەنەڕال سایگۆ تاکامۆری، پێشڕەوی سووپایەکی دەکرد لە باکوور و ڕۆژھەڵاتی بەرەو ژاپۆن، لە ١٨٦٨ وایکرد سەرکەوتن بەدەست بێنێت و دەورەی ئێدۆ بدات و کۆتایی بە زنجیرە شۆگنی تۆکوگاوا بێنێت

## سەرچاوەکان

* 


* Jansen, Marius B. (2000). *The Making of Modern Japan*. Cambridge: Harvard University Press. ; OCLC 44090600
* Kornicki, Peter. (1998). *Meiji Japan: Political, Economic and Social History, 1868–1912*. London: Routledge. ; ; ; ; ; OCLC 470242993
* Perkins, Dorothy. (1997). *Japan Goes to War: a Chronology of Japanese Military Expansion from the Meiji Era to the Attack on Pearl Harbor (1868–1941)*. Upland, Pennsylvania: Diane. OCLC 638765414

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:بەشی سەردەم
پۆل:ژاپۆن لە ١٨٦٨
پۆل:قەڵای ئێدۆ
سەلەمەندەر

**سەلەمەندەر** خشۆکێکی گۆشتخۆرە و سەر بە گرووپی بۆقە وشکاوەکییەکانە، بەڵام زیاتر وەک خشۆک دیارە. تەمەنیان دەگاتە زیاتر لە ٢٠ ساڵ و، درێژی باڵایان دەگاتە نزیکەی ٢٣ سانتیمەتر.
وێنۆک|سەلەمەندەر
لە دارستانە گەورەکان لە ڕۆژھەڵاتی کەنەداوە بە درێژایی ڕۆژھەڵاتی و ناوەڕاستی ڕۆژاوای ویلایەتە یەکگرتووەکان ھەن. ئەم سەلەماندەرانە نزیکەی ھەموو ژیانی خۆیان بە شاراوەی لەژێر بەردی دارستانی تر بەسەر دەبەن. سەلەمەندەرکان لە دارستان و ناوچە شاخاوییەکان ھەن بەڵام بە زۆری لە دارستانە تەڕ و نزمەکان لە نزیک لافاوەکان ھەن.

خواردنی سەلەمەندەرەکان ئەمانەن: کرم و مێروو و جاڵجالۆکە و میلپێد گووڕیان دەگاتە ٤٢کیلۆمەتر لە کاتژمێرێکدا. نزیکن لە ھەڕەشەی لە ناوچوون.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئاژەڵەکان
ئیمپراتۆر تەکاکورا

**ئیمپڕاتۆر تاکاکورا** (高倉天皇 تاکاکورا تێنۆ، لەدایکبووی ٢٠ی ئەیلوولی ١١٦١ - ٣٠ی کانوونی دووەمی ١١٨١) ٨٠مین ئیمپراتۆری ژاپۆن بوو، ماوەی فەرمانڕەوایەتییەکەی لە ١١٦٨ بۆ ١١٨٠ بوو.

## سەرچاوەکان

* 


* Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). ''Gukanshō: The Future and the Past.'' Berkeley: University of California Press. ; OCLC 251325323
* Helmolt, Hans Ferdinand and James Bryce Bryce. (1907).  Vol. 2.  London: William Heinemann.OCLC 20279012
* Kitagawa, Hiroshi and Burce T. Tsuchida, ed. (1975). The Tale of the Heike. Tokyo: University of Tokyo Press.  OCLC 164803926
* Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959). ''The Imperial House of Japan.'' Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887
* Titsingh, Isaac. (1834). *[[:en:Nihon_Odai_Ichiran|Nihon Odai Ichiran]]*; ou, ''Annales des empereurs du Japon.''  Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
* Varley, H. Paul. (1980). ''Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns.'' New York: Columbia University Press. ; OCLC 59145842

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن
پۆل:مردووانی ١١٨١
پۆل:لەدایکبووانی ١١٦١
پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ١٢یەم
پۆل:خەڵکی سەردەمی ھێیان (ژاپۆن)
سەردەمی یەماتۆ

**سەردەمی یەماتۆ** (大和時代, یەماتۆ جیدای) سەردەمێکی مێژوویی ژاپۆن بوو کە لە ئەمرۆدا دەکەوێتە پارێزگای نارا، پێشووتر وەک پارێزگای نارا ناسرابوو،

ھەرچۆنێک بێت، سەردەمەکە لە نێوان ساڵانی ٢٥٠ - ٧١٠ بوو، سەردەمەکە بوونی ھەبوو بەیەکەوە لەگەڵ ھەردوو سەردەمی کۆفون (٢٥٠-٥٣٨) و ئەسوکا (٥٣٨-٧١٠) لە سەردەمی خۆیدا دادگای یەماتۆ بە چەندین بەرەنگاربوونەوە تێپەڕیوە.

## سەرچاوەکان

* 


* 

*  Includes bibliographical references and index. Sections of this book are available to download as PDF's.

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:بەشی شوێنەکان
پۆل:سەردەمی کۆفون
پۆل:سەردەمی ئاسوکا
دیدی دیشاپ

**دیدیـیە کـڵۆد دیشامـپ** (؛ لەدایکبووی ١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ لە بایۆنای فەرەنسا) یاریزانی پێشوو و ڕاھێنەری تۆپی پێی فەڕەنسییە، کاپتنی ھەڵبژاردەی فەڕەنسا بووە کاتێک نازناوی جامی جیھانی فیفای ١٩٩٨ بەدەست ھێنا. ھەروەھا کاپتنی ھەڵبژاردەکەی بوو لە بردنەوەی نازناوی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٠٠. یاریزانی ھێڵی ناوەڕاست بووە. لە ساڵی ٢٠١٢ەوە ـەمین ڕاھێنەری ھەڵبژاردەی فەڕەنسایە.

## سەرچاوەکان


پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا
پۆل:کڵابی سەدەی فیفا
پۆل:یاریزانانی لا لیگا
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٠
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨
پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا
پۆل:یاریزانانی یانەی یوڤێنتوس
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ١٩٩٢
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ١٩٩٦
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی فەڕەنسی
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا
پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا
پۆل:فیفا ١٠٠
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی فەڕەنسی
پۆل:زیندووان
پۆل:ڕاهێنەرانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠١٦
پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی
پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا
پۆل:یاریزانانی لیگ ١
پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ
پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا
پۆل:ڕاھێنەرانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠١٦
پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ڤالێنسیا
ئیمپراتۆر شۆمو

**ئیمپڕاتۆر شۆمو** (聖武天皇، شۆمو تێنۆ، لەدایکبووی ٧٠١ - ٤ی حوزەیرانی ٧٥٦) ٤٥مین ئیمپڕاتۆری ژاپۆن بوو، سەردەمی فەرمانڕەواییەکەی لە ٧٢٤ بۆ ٧٤٩ بوولە سەردەمی نارا

## سەرچاوەکان

* 


* Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). ''Gukanshō: The Future and the Past''. Berkeley: University of California Press. ;  
* 
* 
* Piggott, Joan R. (19970. ''The Emergence of Japanese Kingship''. Stanford: Stanford University Press. ;   
* Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959). ''The Imperial House of Japan''. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. 
* Titsingh, Isaac. (1834). *[[:en:Nihon_Ōdai_Ichiran|Nihon Ōdai Ichiran]]*; ou, ''Annales des empereurs du Japon''.  Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland.  
* Varley, H. Paul. (1980). ''Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns''. New York: Columbia University Press. ;  

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* وێنە پەیوەندیدارەکانی ئیمپڕاتۆر شۆمو و ئیمپڕاتۆرە کۆمیۆ

پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن
پۆل:لەدایکبووانی ٧٠١
پۆل:مردووانی ٧٥٦
پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ٨ەم
پۆل:ئیمپراتۆرە ژاپۆنییە خانەنیشین بووەکان
پۆل:خەڵکی سەردەمی ئاسوکا
ئیمپراتۆر کۆگۆن

**ئیمپڕاتۆر کۆگۆن** (光厳天皇، کۆگۆن تێنۆ، لەدایکبووی ١ی ئابی ١٣١٣، ٥ی ئابی ١٣٦٤) یەکێک بوو لە یەکەم چوار ئیمپڕاتۆرەکەی دادگای باکوور لە سەردەمی دادگای باکوور و باشوور لە ژاپۆن، ماوەی فەرمانڕەواییەتییەکە لە ١٣٣١ بۆ ١٣٣٣ بوو.

## سەرچاوەکان

* 


* Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959).  ''The Imperial House of Japan.'' Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887
* Titsingh, Isaac, ed. (1834). [Siyun-sai Rin-siyo/Hayashi Gahō, 1652], *[[Nipon o daï itsi ran]]; ou, [https://books.google.com/books?id=18oNAAAAIAAJ&dq=nipon+o+dai+itsi+ran  Annales des empereurs du Japon.]*  Paris: Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland.

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ئیمپڕاتۆرەکانی ژاپۆن
پۆل:لەدایکبووانی ١٣١٣
پۆل:مردووانی ١٣٦٤
پۆل:فەرمانڕەوا ژاپۆنییەکانی سەدەی ١٤یەم
سەردەمی نارا

**سەردەمی نارا** (奈良時代، نارا جیدای) سەردەمێکی مێژوویی بوو لە ژاپۆن لە نێوان ساڵانی ٧١٠ بۆ ٧٩٤ خانمەئیمپڕاتۆر گێنمێی پایتەختی ھێیجۆ-کیۆ (ئەمڕۆ:نارا) دایمەزراند، جگە لە ساڵانی (٧٤٠-٧٤٥ کە بۆ پێنج ساڵ گوازرایەوە)، دوای ئەوە وەک پایتەختی ژاپۆن مایەوە تا سەردەمی ئیمپڕاتۆر کانمو کە لە ٧٨٤ پایتەختێکی نوێی دامەزراند بە ناوی ناگائۆکا-کیۆ. ئەمە پێش ٧٩٤  بوو کە پایتەختی ژاپۆن بگوازرێتەوە بۆ ھێیان-کیۆ (لەمڕۆدا پێی دەوترێت: کیۆتۆ)،

## سەرچاوەکان

* 


### خوێندنەوەی زیاتر

* 
* 
* 
* 
* 
* 

#### ھیتر
* 
*

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:سەردەمی نارا
پۆل:بەشی سەردەم
پۆل:دامەزراوەکانی ٧١٠
پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی ٧٩٤
پۆل:سەدەی ٨ەم لە ژاپۆن
پۆل:ژاپۆن کلاسیکی
پۆل:سەردەمەکانی ژاپۆن