ھەورامی

**ھەورامی** یان **ھۆرامی** یەکێک لە بنشێوەزارەکانی سەر بە بنەماڵەی زمانی کوردییە، و خەڵکی دەڤەری ھەورامان قسەی پێ‌ دەکەن. ھەروەھا زاری (زەنگەنە)ی ناوچەی دیلان، (کاکەیی)ی ناوچەی کەرکووک و ھەڵەبجە و مووسڵ، ناوچەی (باجەڵان)ی ناوچەی خانەقین، (شەبەک)ی ناوچەی مووسڵ، ھەندێ لە گوندەکانی ناوچەی خەزەر و ھەندێ لە زازاکانی باکووری کوردستان، نزیکن لە زاری ھەورامییەوە و لە یەکتری تێدەگەن.

## پیتەکان
پیتەکانی زمانی ھەورامی ھەمان پیتی زمانی کوردین بەگشتی، تەنھا پێنج (٥) پیتێک نەبێت، کە لەنێو ھەورامیدا ھەن و لەنێو پیتەکانی شێوەزارەکانی دیکەی کوردی نین؛ ئەمە وای کردووە لە ھەندێ لە نووسەرە ھەورامییەکان کە ئەو پیتانەی تری بۆ دیاری بکەن. ئەو پیتانەش لەنێو ئەم وشانە دەردەکەون:

### پیتی یەکەم (ڎ)

* ئەڎا         = دایک
* ئاڎ           = ئەو (بۆ کوڕ)
* ئاڎە         = ئەو (بۆ کچ)
* مڎۊ         = دەدات
* بەڎبەخت = بەدبەخت
* سەڎ       = سەد
* ئاماڎە      = ئامادە
*دېڎۍ = باوەژن
*نمەڎ = لباد
*باڎیە = لەگەن؛ دەفرێک کە دۆی تێدەکرێت
*دېڎەکانۍ = جۆلانێ
*ڎەس = بەر : ئی ڎەس و ئۆ ڎەس = ئەم بەر و  ئەو بەر ؛ ڎەس و دەس جېیاوازن : ئی دەس و  ئۆ دەس 

### پیتی دووەم (ۋ)
* ۋاران      = باران
* ۋەر        = پێش / بەڵام وەر = ڕۆشنایی تیشکی خۆر
* وەرەتاۋ   = خۆرەتاو
* ۋەرگ    = گورگ
* ۋڵک     = گورچیلە
* ۋڕ        = وڕ
* ۋەنی  = قەزوان
* ۋەزی = تۆ بە درەختدا/ دیواردا سەردەکەویت، وەزی = گوێز
* ۋەزۊ =  ئەو بە درەختدا/ دیواردا سەردەکەوێت، وەزۊ = گوێزی
* ۋەرە = بەچکە مەڕ ، وەرە = بخۆ

### پیتی سێیەم (ڼ / نگ)
* گەڼە   = گەندە  ،  گەنە  = بگەنێ
* پەڼە     = پەن / پەندەر ،  پەنە = پێ...دان/..کردن/...سڕین
* بەڼ = بەند ،  بەن = پەت
* گڼە = ژنێک بە لووت قسان بکات ، گنە = بکەوە، ... درێژبە
* بەڼا   = بەندە/ بەستراوە ، بەنا = وەستادیوار
* چڼە = چەند ، چنە = بچنە
* مەڼ = مەنگ ،   مەن  = ما/مایەوە

### پیتی چوارەم (ۊ) (هەمان (ۆ) ـیە لە سۆرانی)
* لۊ        = (لۆ) گیایەکی کوێستانییە
* چۊ       = دار
* خۊ       = خۆ
* تۊ        = تۆ
* سۊ     = سۆ
* کۊ       = کۆ
* شۊت  = شیر
* خۊل    = خێل
* کەرۊ = دەکات ، کەرۆ = بکەرەوە
* بەرۊ = دەبات ، بەرۆ = ببەرەوە
* بووسۊ = بخەوێت ، بووسۆ = بخەوەرەوە
* چڕۊ = بانگهێشتدەکات ، چڕۆ = بانگهێشتبکەرەوە

### پیتی پێنجەم (ېـ / ۍ) ھەر وەک (یـ/ێـ و ی / ێ)
* ئېگە       = ئێرە
* لېقنە      = ڕیقنە
* گولانۍ   = بچووکان (گولانە/گولانۍ/تاک - گولانۍ / کۆ)
* باخۍ     = باخان(باخ/تاک - باخۍ/کۆ))
* کاۋڕۍ    = بەرخان (کاۋڕ/تاک - کاۋڕۍ/ کۆ)
* بزۍ       = بزنان (بزە/تاک - بزۍ / کۆ)
* مەلۍ    = مەلان (مەل/ تاک- مەلۍ/ کۆ)
* کناچۍ   = کچان (کناچۍ/تاک- کناچۍ/ کۆ)
* کوڕۍ     = کوڕان (کوڕ/تاک - کوڕۍ/کۆ)
* جلۍ      = جلان (جل/تاک - جلۍ/ کۆ)
* شېڵانۍ = قەیسی (شېڵانۍ/تاک - شېڵانۍ/ کۆ)
* مریچڵۍ = چۆڵەکە
* ھېزۍ      = ھێزان (ھېز/ تاک - ھېزۍ/ کۆ) بەڵام ھیزی = دوێنێ
* شېر  = شێر (شېر/تاک - شېرۍ / کۊ)
* مەیمۍ = دێین ، مەیمێ دێینەوە
* بەیمۍ = بێین ، بەیمێ = بێینەوە
* نەیمۍ = نەیێین ، نەیمێ = نەیێینەوە
* نمەیمۍ = نایێین ، نمەیمێ = نایێینەوە
* بەیدۍ = وەرن ، بەیدێ وەرنەوە
* نەیدۍ = نەیێن ، نەیدێ نەیێنەوە
* مەیدۍ = دێن ، نمەیدێ = نایێنەوە 

نموونە: ھۆنراوەنووس سەیدی ھەورامی دەڵێ:

## جێناوەکان
جێناوەکان لە ھەورامیدا بەراورد بە سۆرانی:

## پەراوێزەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ھەورامان ئۆنڵاین، دەروازەیەکی نوێیە بۆ ناوچەی ڕەنگینی ھەورامان hawramanonline.net
* فەرھەنگی ئینترنێتیی ھۆرامی

پۆل:زمانەکانی پارێزگای کرماشان
پۆل:زمانەکانی پارێزگای کوردستان
پۆل:زمانەکانی پارێزگای ھەمەدان
پۆل:زمانەکانی پارێزگای مازەندەران