open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێکویەم

**ڕێزدێنت ئیڤڵ ڕێکویەم** ()، بە واتای **خراپەی نیشتەجێ: سروودی مردووان**، و لە وەشانی ژاپۆنیدا (بە ژاپۆنی: バイオハザード レクイエム) یارییەکی ترسناکە بۆ مانەوە و لەلایەن کۆمپانیای کاپکۆمەوە پەرەی پێدراوە و بڵاوکراوەتەوە. نۆیەمین قۆناغی سەرەکی زنجیرەی ڕێزدێنت ئیڤڵە، دوای ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیڵج. یارییەکە کەسایەتی نوێی یاریکردن دەناسێنێت، گرەیس ئاشکرۆفت، شرۆڤەکاری دەزگای لێکۆڵینەوەی فیدراڵی کە لێکۆڵینەوە لە زنجیرەیەک مردنی نھێنی دەکات کە پەیوەندییان بە ڕزگاربووانی ڕووداوەکەی ڕاکوون سیتییەوە ھەیە، بە یارمەتی بریکاری گەڕاوەی ئێف بی ئای و پاڵەوان لیۆن سکات کێنێدی.

## شێوازی یاریکردن
شێوازی یاریکردن لە نێوان گرەیس و لیۆن دەگۆڕێت. بەشەکانی گرەیس بەردەوامی بە شێوازی ترس و مانەوە دەدەن کە لە یارییەکانی «ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧: بایۆھازارد» (٢٠١٧) و «ڕێزدێنت ئیڤڵ ڤیڵج» دا ھەبوو، کە تێدا ھەوڵ دەدەیت لە دەست زۆمبی و دڕندەکان ڕابکەیت؛ بەڵام بەشەکانی لیۆن زیاتر جەخت لەسەر ئاکشن دەکەنەوە، ھاوشێوەی یارییەکانی وەک «ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤» (٢٠٠٥)، کە تێیدا ڕاستەوخۆ لە جەنگەکاندا ڕووبەڕووی دووژمنەکان دەبێتەوە. دەکرێت بە ھەردوو کەسایەتییەکە لە ڕووانگەی کەسی یەکەم یان کەسی سێیەمەوە یاری بکرێت.

## گەشەپێدان
یارییەکە لە تەممووزی ٢٠٢٤ ڕاگەیەندرا و لە حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە چالاکیی «سەمەر گەیم فێست» بە فەرمی پەردەی لەسەر لادرا. یارییەکە لە دەرھێنانی «کۆشی ناکانیشی»یە، کە دەرھێنەری «ڕێزدێنت ئیڤڵ ٧» بووە. بیرۆکەی سەرەتایی یارییەکە ئەوە بوو کە یارییەکی جیھانی کراوەی بەکۆمەڵ بێت لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە، بەڵام تا ساڵی ٢٠٢١ گۆڕدرا بۆ یارییەکی تاکەکەسی کلاسیکی. «ڕێکویەم» بە بەکارھێنانی «ئاڕ ئی ئینجین» پەرەی پێدراوە، و یەکەم یاری بوو لە زنجیرەکەدا کە تایبەت بۆ ئامێرەکانی نەوەی نۆیەمی کۆنسووڵەکانی یاری دیزاین بکرێت. ھەروەھا ئەمە یەکەم دەرکەوتنی سەرەکیی کەسایەتیی لیۆنە لە دوای یاریی «ڕێزدێنت ئیڤڵ ٦» (٢٠١٢)، و دیزاینەکەی نوێ کراوەتەوە بۆ ئەوەی بە تەمەنتر دیار بێت.

## بڵاوکردنەوە و پێشوازیکردن
یارییەکە لە ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ بۆ ئامێرەکانی «پلەی ستەیشن ٥»، «مایکرۆسۆفت ویندۆز» و «ئێکس بۆکس سێرێس ئێکس/ئێس» بڵاوکرایەوە. یارییەکە ستایشێکی زۆری لەلایەن ڕەخنەگرانەوە لێکرا؛ ڕەخنەگران دەستخۆشییان لە کەشوھەوا تاریکەکە، چیرۆکەکە، ژینگە ترسناکەکە و ھاوسەنگیی نێوان ترس و ئەکشن کردووە. ھەروەھا لە ماوەی پێنج ڕۆژدا پێنج ملیۆن دانەی لێ فرۆشرا، بەوەش بوو بە خێراترین یاری لە ڕووی فرۆشتنەوە لە مێژووی زنجیرەکەدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:پاشکۆکانی یارییە ڤیدیۆییەکان
پۆل:یارییەکانی ویندۆز
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکانی دوای کۆتابیی جیھان
پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون
پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ
پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٢٦
پۆل:کایەکانی ڕێزدێنت ئیڤڵ
پۆل:تەقەکەرانی کەسی سێیەم
پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم
پۆل:یارییەکانی پلەیستەیشن ٥
پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس
دەسکەرە

**دەسکەرە یان دەستاگیرد** شارێکی کۆنی ساسانی بووە لە عێراقی ئێستادا، و نزیک بووە لە پایتەختەکەی، تیسفۆن.

ئەم شارە کە لە بنەڕەتدا بە «ئارتەمیتا» ناسرابوو، لەلایەن پاشا ھورمزدی یەکەم (فەرمانڕەوایی ٢٧٠-٢٧١) دووبارە ئاوەدان کرایەوە و ناوەکەی گۆڕدرا. لە سەردەمی فەرمانڕەوایی پاشا خوسرەوی یەکەم (٥٣١-٥٧٩)، شارەکە بە شێوەیەکی بەرچاو فراوان بوو و خاوەنی دادگا، کۆشک و قەڵای تایبەت بە خۆی بوو. لەم ماوەیەدا، شارەکە ناوێکی دووەمیشی وەرگرت کە «خوسرەو شاد قوباد» بوو. لە سەردەمی فەرمانڕەوایی نەوەکەی، خوسرەوی دووەم (٥٩٠-٦٢٨)، دەسکەرە بوو بە نشینگەی شاھانەی ساسانییەکان. لە ساڵی ٦٢٨دا، دەسکەرە لەلایەن ھیراکلیۆسی ئیمپراتۆری بیزەنتییەوە تاڵان کرا. دوای ئەوە، شارەکە بە تەواوی لە سەرچاوەکاندا ون دەبێت.

## سەرچاوەکان
* 
*
*
*
تورکە ئۆغوزەکان

**تورکەکانی ئۆغوز** ( تورکی ناوەڕاست: ،  ) گەلێکی تورکی ڕۆژاوا بوون کە بە لقی ئۆغوزی بنەماڵەی زمانی تورکی دەدوان. لە سەدەی ھەشتەمدا یەکێتییەکی خێڵەکییان پێکھێنا کە بە شێوەیەکی ئاسایی ناوی دەوڵەتی ئۆغوز یابگو بوو لە ئاسیای ناوەڕاست. ئەمڕۆ تورکمان و ئازەربایجان و تورک نەوەی تورکەکانی ئۆغوزن. زاراوەی ئۆغوز وردە وردە جێگەی زاراوەی تورکمان و ئازەربایجانی گرتەوە (تورکی عوسمانی: تركمن، Türkmen یان *Türkmân* ) تا سەدەی ١٣.

یەکێتیی ئۆغوز لە ناوچەی جێتسووەوە بەرەو ڕۆژاوا کۆچیان کرد دوای ململانێیەک لەگەڵ قاڕلۆقەکان کە ھاوپەیمانی ئۆیغوورەکان بوون. لە سەدەی نۆیەمدا، ئۆغوزەکانی دەشتاییەکانی ئارال، پاشیناکەکانیان لە ناوچەی ڕووبارەکانی ئیمبا و ئۆڕاڵەوە بەرەو ڕۆژاوا دەرپەڕاند. لە سەدەی دەیەمدا، ئۆغوزەکان لە دەشتاییەکانی ڕووبارەکانی ساری سو، تورگای و ئیمبا لە باکووری دەریاچەی باڵخاش لە کازاخستانی ئێستادا نیشتەجێ بوون.

ئەوان ئایینی ئیسلامیان وەرگرت و دابونەریت و دامەزراوەکانی خۆیان لەگەڵ جیھانی ئیسلامیدا گونجاند، و وەک ئیمپراتۆریەت-ساز بە ھەستێکی بنیاتنەرانەی دەوڵەتدارییەوە دەرکەوتن. لە سەدەی یازدەیەمدا، خێڵی سەلجووقی ئۆغوز چوونە ناو فارس، لەوێ ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقی مەزنیان دامەزراند. لە ھەمان سەدەدا، خێڵێکی ئۆغوزی تەنگری-پەرست، کە بە «ئوز» یان «تورک» ناسرابوون، باڵادەستیی پاشیناکەکانیان لە سنوورەکانی دەشتاییەکانی ڕووسیا تێکشکاند؛ ئەوانەی لە درێژەی سنوورەکاندا نیشتەجێ بوون وردە وردە بوون بە سلاڤی؛ میرنشینی «کڵاو ڕەش»ی نیمچە دەرەبەگ لەگەڵ ئەرستۆکراسییە سەربازییەکەی خۆیدا گەشەی کرد. ھەندێکی تریان، کە لەلایەن تورکە قیپچاقەکانەوە تەنگەتاو کرابوون، لە خوارووی ڕووباری دانووب پەڕینەوە و ھێرشیان کردە سەر باڵکان، لەوێ بەھۆی پەتاوە وەستان و بوون بە بەکرێگیراوی ھێزە ئیمپراتۆرییەکانی بیزەنتی (١٠٦٥). جەنگاوەرانی ئۆغوز لە ساڵانی ١٠٠٠ بەدواوە لە نزیکەی ھەموو سوپا ئیسلامییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و تەنانەت تا ئیسپانیا و مەغریبیش خزمەتیان کردووە.

لە کۆتایی سەدەی سێزدەیەمدا دوای ڕووخانی سەلجووقییەکان، خانەدانی عوسمانی وردە وردە ئەنادۆڵیان گرت، بە سوپایەک کە زۆربەیان ئۆغوز بوون، و سەرکەوتن بەسەر دەوڵەتە تورکە ئۆغوزە ناوخۆییەکانی تردا. لە ئەفسانەدا، ڕەچەڵەکی عوسمانی دامەزرێنەر دەگەڕێتەوە بۆ «ئۆغوز خاقان»، کە باپیری دێرینی ئەفسانەیی گەلی تورکە، ئەمەش پێشەنگیی بە سوڵتانە عوسمانییەکان دا لەنێوان پاشا تورکەکاندا. وا بڕوا دەکرێت خانەدانەکانی خوارزمشاھییەکان، قەرەقۆینلۆ، ئاق قۆینلۆ، ئەفشارییەکان و قاجاڕەکانیش لە ھۆزە ئۆغوز-تورکمانەکانی «بەگدیلی»، «ئیوا»، «بایندور»، «ئەفشار» و «کای»ەوە (بەپێی ڕیزبەندی) ھاتبێتن.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
پۆل:"Related ethnic groups" needing confirmation
شەمسوولدەولە

**ئەبوو تاھیر** (کۆچی دوایی ١٠٢١)، کە زیاتر بە نازناوی پاشایەتییەکەی «**شەمسوولدەولە**» («خۆری دەوڵەت») ناسراوە، فەرمانڕەوای بوەیھیی ھەمەدان بووە لە ساڵی ٩٩٧ بۆ ١٠٢١. ئەو کوڕی فەخرولدەولە بوو.

## ژیاننامە
فەخرولدەولە لە ساڵی ٩٩٧ کۆچی دوایی کرد؛ ئەبوو تالیب ڕۆستەم («مەجدولدەولە»)، کوڕە گەورەکەی، دەسەڵاتی زۆربەی ناوچەکانی باوکی لە «جەبەل» گرتە دەست. خودی ئەبوو تاھیر بوو بە والی ھەمەدان و کرماشان، و بەو ھۆیەوە بە «شەمسوولدەولە» ناسرا. لەبەر ئەوەی ھەردوو کوڕەکە ھێشتا منداڵ بوون، دایکیان کە بە «سەیدە» ناسراوە، ئەرکی سەرپەرشتیکردنی (وەسی) گرتە ئەستۆ.

ھەردوو کوڕەکە لە سەرەتادا نازناوی «شاھەنشا»یان بۆ خۆیان دانا، کە بەو واتایە دەھات ژێردەستەی کەس نین. بەڵام دەستبەرداری نازناوەکە بوون کاتێک لە ساڵی ١٠٠٩ یان دواجار ١٠١٠دا، دانیان بە دەسەڵاتی «بەھائولدەولە»ی ئامۆزایاندا نا.

لە ساڵی ١٠٠٦ یان ١٠٠٧دا، مەجدولدەولە ھەوڵیدا لە سەرپەرشتیی «سەیدە» ڕزگاری بێت. بەڵام ئەو (سەیدە) پاڵپشتیی بەدری کوڕی حەسەنوەیەی فەرمانڕەوای کورد و شەمسوولدەولەی بەدەستھێنا. ھێزەکانیان گەمارۆی شاری «ڕەی»یان دا و چەندین جەنگیان لەگەڵ ھێزەکانی مەجدولدەولەدا کرد. کاتێک دواجار ڕەی گیرا، مەجدولدەولە بۆ ماوەی ساڵێک زیندانی کرا، و لەو ماوەیەدا شەمسوولدەولە لە شارەکەدا حوکمی دەکرد. کاتێک «سەیدە» مەجدولدەولەی ئازاد کرد، شەمسوولدەولە گەڕایەوە بۆ ھەمەدان.

نزیکەی ساڵی ١٠١٣، دوای مردنی بەدری کوڕی حەسەنوەیە، شەمسوولدەولە بەشێک لە خاکی فەرمانڕەوای پێشووی داگیرکرد. لە کاتێکی تری کۆتایییەکانی سەردەمی فەرمانڕەوایەتییەکەیدا، ھەوڵیدا لە جیاتی مەجدولدەولە ببێتە فەرمانڕەوای ڕەی، بەڵام «سەیدە» پلانەکانی تێکدا. لە ساڵی ١٠١٥دا، شەمسوولدەولە داوای لە زانای ناوداری فارس «ئیبن سینا» کرد بۆ ئەوەی چارەسەری بکات. لە ماوەی مانەوەی ئیبن سینا لە دەرباری شەمسوولدەولەدا، ئیبن سینا بوو بە وەزیری ئەو. شەمسوولدەولە دواتر لە ساڵی ١٠٢١دا کۆچی دوایی کرد و «سەماولدەولە»ی کوڕی بوو بە جێنشینی.

## سەرچاوەکان
* 
* 

پۆل:ئێرانییەکانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو
پۆل:میرەکانی سەدەی ١٠یەم لە ڕۆژھەڵاتی ناوین
پۆل:مردووانی ١٠٢١
بەدری کوڕی حەسەنوەیە

**بەدری کوڕی حەسەنوەیە** حاکمی دووەمی حەسەنوویییەکان بووە لە ساڵی ٩٧٩ تا ١٠١٤ز، کوڕ و جێنشینی حەسەنوویە بووە (٩٦١–٩٧٩ز).

## ژیاننامە
لەکاتی جەنگی ناوخۆی نێوان دوو برا بوەیھییەکە، عەدودئەلدەولە (فەرمانڕەوایی ٩٤٩–٩٨٣) و عیزەئەلدەولە (فەرمانڕەوایی ٩٦٧–٩٧٨)، حەسەنوەیە پشتگیری لەمەی دواییان کردبوو. دوای کۆچی دوایی حەسەنوەیە لە ساڵی ٩٧٩، عەدودئەلدەولە ھێرشی کردە سەر ناوچەکانی، ھەندێک لە کوڕەکانی لەسێدارە دا، و بەدری وەک نوێنەری خۆی بەسەر ناوچە کوردییەکانی دراوسێدا لەسەر تەختی حەسەنوەیییەکان دانا. دوای مردنی عەدودئەلدەولە لە ساڵی ٩٨٣، بەدر وەفاداری خۆی بۆ ئەو نیشان دا بە ناردنی بیست پیاو بۆ حەجی ساڵانە لە مەککە لەسەر ناوی عەدودئەلدەولە (ھەروەھا لەسەر ناوی دایک و باوکی بەدر). وەک عەدودئەلدەولە، مێژوونووسان وێنای بەدر وەک فەرمانڕەوایەکی نموونەیی دەکەن، بەتایبەتی لە پاراستنی جوتیارە نیشتەجێبووەکان لە لایەنگرە کۆچەرییەکانی خۆی.

بە پێچەوانەی باوکی، بەدر بەشداری لە زۆرێک لە کۆبوونەوەکانی دیوانی بوەیھییەکاندا دەکرد. دوای مردنی فەرمانڕەوای بوەیھی فەخرولدەولە (فەرمانڕەوایی ٩٧٦–٩٨٠، ٩٨٤–٩٩٧)، بەدر چوو بۆ ڕەی بۆ ئەوەی یارمەتی مەجدولدەولە (فەرمانڕەوایی ٩٩٧–١٠٢٩) بدات لە بەڕێوەبردنی کاروباری ناوخۆیی، بەڵام یارمەتییەکەی ڕەتکرایەوە. لە ئەنجامدا، بەدر وردە وردە خۆی لە کاروباری ڕەی دوورخستەوە.

بەدر لە ساڵی ١٠١٤ لەلایەن فەرماندەکانییەوە لەکاتی گەمارۆدانی قەڵایەکی کوردیدا کوژرا، ئەمەش بەھۆی پشتگوێخستنی ئامۆژگارییەکانیان بۆ خۆدزینەوە لە شەڕکردن لە زستاندا. دوای مردنی بەدر، زۆربەی ناوچەکانی لەلایەن عەننازییەکانەوە داگیرکرا، لەکاتێکدا فەرمانڕەوای بوەیھی شەمسوولدەولە (فەرمانڕەوایی ٩٩٧–١٠٢١) ئەوەی مابووەوە کۆنترۆڵی کرد. زاھیر ئیبن ھیلال ئیبن بەدر، نەوەی بەدر، ھەوڵی دا پێگەی باپیرەی بە پشتگیری بوەیھییەکانی ھەمەدان بگەڕێنێتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کوردەکانی سەدەی ١١یەم
پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو
پۆل:مردووانی ١٠١٤
پۆل:فەرمانڕەوا کوردەکان
پۆل:میرەکانی سەدەی ١٠یەم لە ڕۆژھەڵاتی ناوین
چۆڵەوانی

[وێنۆک|[ناوچەی چۆڵەوانیی بزنە سپی لە ڕۆکیی کەنەدی، کەنەدا]]
[وێنۆک|چۆڵەوانیی ستیفن مەتەر لە ویلایەتی [واشینگتن (ویلایەت)|واشینگتنی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]
**ناوچەی چۆڵەوانی** یان **زەوییە کێوییەکان** (بەزۆری بە کۆ) ژینگە سروشتییەکانی زەوین کە بە شێوەیەکی بەرچاو بەھۆی چالاکیی مرۆیییەوە دەستکاری نەکراون، یان ھەر خاکێکی شارنشین نەکراو کە لەژێر چاندنی کشتوکاڵی بەرفراواندا نییە. ئەم دەستەواژەیە لە مێژووەوە ئاماژەی بە ژینگە وشکانییەکان کردووە، ھەرچەندە بایەخی ڕوو لە زیادبوون دەخرێتە سەر چۆڵەوانیی دەریایی. نەخشە نوێیەکانی چۆڵەوانی پێشنیاری ئەوە دەکەن کە نزیکەی چارەکێکی ڕووبەری وشکانیی زەوی دادەپۆشێت، بەڵام بە خێرایی بەھۆی چالاکیی مرۆیییەوە تێکدەچێت. تەنانەت چۆڵەوانیی کەمتریش لە ئۆقیانووسدا ماوەتەوە، کە تەنھا ١٣٫٢٪ی لە چالاکیی چڕی مرۆیی دوورە.

ھەندێک حکوومەت لە ڕێگەی یاساوە پارێزگاری بۆ **ناوچە چۆڵەوانییەکان** دادەنێن نەک تەنھا بۆ پاراستنی ئەوەی کە پێشتر ھەبووە، بەڵکو بۆ ھاندان و پێشخستنی دەربڕین و گەشەکردنێکی سروشتی. ئەمانە دەتوانرێت لە شوێنە پارێزراوەکان، دارستانە نیشتمانییەکان، پارکە نیشتمانییەکان و تەنانەت لە ناوچە شارنشینەکاندا لە تەنیشت ڕووبارەکان، شیوەکان یان ئەو ناوچە گەشەنەسەندووانەی تر دابمەزرێن. زۆربەی جار ئەم ناوچانە بە گرنگ دادەنرێن بۆ مانەوەی ھەندێک جۆرەکان، زیندەفرەجۆری، لێکۆڵینەوە ئیکۆلۆژییەکان، پاراستن، تەنیایی و کاتبەسەربردن. ئەوانە ڕەنگە تایبەتمەندییە مێژوویییە جێنەتیکییەکانیش بپارێزن و نشینگە بۆ فلۆرا و فۆنای کێوی دابین بکەن کە ڕەنگە دووبارە دروستکردنەوەیان لە باخچەی ئاژەڵان، باخچەی دارەکان یان تاقیگەکاندا زەحمەت بێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:ناوچە پارێزراوەکان
پۆل:ژینگەی سروشتی جیھانی
پۆل:Webarchive template wayback links
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
چاندی چینی

**چاندی چینی** (چینیی سادەکراو: 中华文化؛ چینیی نەریتی: 中華文化؛ پین-ین: ژۆنگھوا وێنھوا)یەکێکە لە کۆنترین چاندەکانی جیھان، دەوترێت پێنج ھەزار ساڵ لەمەوپێش دەستی پێ کردووە. چاندەکە لە ناوچەیەکی جوگرافیی فراوان لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا کە بە گشتی پێی دەوترێت سینۆسفێر زاڵە و زۆر ھەمەجۆرە، لەگەڵ دابونەریت و نەریتەکان کە لە ناوچەیەک بۆ ناوچەیەکی تر زۆر جیاوازن. دەستەواژەکانی 'چین' و وشکانیی جوگرافیی 'چین' لە بەدرێژایی سەدەکان گۆڕانیان بەسەردا ھاتووە، پێش ئەوەی ناوی 'چین' ببێتە ناوێکی باو. شارستانییەتی چینی لە ڕووی مێژووییەوە وەک چاندێکی باڵادەستی ڕۆژھەڵاتی ئاسیا دادەنرێت. چاندی چینی کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر فەلسەفە، دابونەریت، سیاسەت، و نەریتەکانی ئاسیا ھەبووە. پیتە چینییەکان، سێرامیک، تەلارسازی، مۆسیقا، سەما، وێژە، ھونەرە جەنگییەکان، چێشتلێنان، ھونەرەکان، فەلسەفە، ئیتیکێت، ئایین، سیاسەت، و مێژوو کاریگەریی جیھانییان ھەبووە، لەکاتێکدا نەریت و فێستیڤاڵەکانی لەلایەن خەڵکانی سەرتاسەری جیھانەوە یاد دەکرێنەوە، فێر دەکرێن و پەیڕەو دەکرێن.

## سەرچاوەکان

پۆل:چاندی چینی
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی چینی
پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
عەبدولخالق ئەحمەد

**عەبدولخالق ئەحمەد** (١٩٧٧، ھەولێر – ٢٠٠٥، چەمچەماڵ) ژەنیار و گۆرانیبێژێکی کورد بوو. لە ساڵی ٢٠٠٥دا لە ڕێگای سلێمانی نزیک چەمچەماڵ بە ڕووداوی ھاتووچۆ گیان لەدەست دەدات.

## سەرچاوەکان
ئەفسوس

**ئەفسوس** () شارێکی یۆنانی کۆن بووە لە کەنارەکانی یۆنیا، لە شارۆچکەی سەلچوکی ئێستا لە پارێزگای ئیزمیر لە تورکیا. لە سەدەی ١٠ی پێش زایین لە شوێنی ئاپاسا دروستکراوە، شار-دەوڵەتێک کە هاوکات پایتەختی ئەرزاوا بووە، لەلایەن کۆلۆنیالیستە یۆنانیەکانی ئەتیک و ئایۆنییەوە دروست کراوە. لە سەردەمی یۆنانی کلاسیکیدا، یەکێک بوو لە دوانزە شار کە ئەندامی کۆمەڵەی ئایۆنی بوون. شارەکە لە ساڵی ١٢٩ پێش زایین کەوتە ژێر دەسەڵاتی کۆماری ڕۆمانی.

شارەکە لە سەردەمی خۆیدا بەناوبانگ بوو بە پەرستگای ئارتەمیس کە لە نزیکەوە بوو (لە دەوروبەری ساڵی ٥٥٠ تەواو بوو&nbsp;پێش زایین)، کە وەک یەکێک لە حەوت سەرسوڕهێنەرەکانی جیهانی کۆن دەستنیشان کراوە. بینا مۆنۆمێنتالییە زۆرەکانی بریتی بوون لە کتێبخانەی سێلسەس و شانۆیەک کە جێگای ٢٤ هەزار بینەری هەبوو.
[وێنۆک|شوێنی [پەرستگای ئارتیمیس|پەرستگای ئارتەمیس لە شارۆچکەی سێلچوک, نزیک ئەفسوس.]]
ڕاست|وێنۆک|300x300پیکسڵ|دیمەنی شەقام لە هەڵکۆڵینە شوێنەوارییەکان لە ئەفسوس.
[وێنۆک|شانۆی ئەفسوس لەگەڵ شەقامی بەندەر. بەهۆی دارستانبڕینی کۆن و دواتر، زۆر لەوەڕاندن (زۆربەی لەلایەن مەڕەکانی بزن)، [وەرینی|وەرینی زەوی و تێکچوونی خاک ، کەنارەکانی دەریای ناوەڕاست ئێستا  دوور لە شوێنەکە، نیشتوو دەشت و کەناراوەکانی پڕکردووە. لە پاشخانەکەدا دەتوانرێت پاشماوەی قوڕاوی بەندەری پێشوو و گردە بێ بەرهەمەکان و دارستانەکانی ماکیس ببینرێت.]]
ڕاست|وێنۆک|بەرد نەخشاندنی خوداوەندی نایک

## سەرچاوەکان

پۆل:شارە پیرۆزەکان
پۆل:پێگەکانی یۆنانی کۆن لە تورکیا
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی تورکی
پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە تورکیا
پیتە گەورەکان

وێنۆک|ناوی بزوێنەری ھێڵی ئاسن ''Mallard''، کە بە ھەمووی بە پیتە گەورەکان دانراوە
لە تایپۆگرافیدا، دەق یان فۆنت لە **پیتە گەورەکان** یان **ھەمووی بە پیتی گەورە** پیتە گەورەکان لەخۆ دەگرێت بەبێ ھیچ پیتێکی بچووک. بۆ نموونە: THE QUICK BROWN FOX JUMPS OVER THE LAZY DOG. دەقی ھەمووی بە پیتی گەورە دەتوانرێت لە بەڵگەنامە یاسایییەکان، بانگەشەکان، سەردێڕی ڕۆژنامەکان، و ناونیشانەکانی سەر بەرگی کتێبەکاندا ببینرێت. ڕیزبەندییە کورتەکانی وشەکان بە پیتی گەورە تۆختر و "بەرزتر" لە تێکەڵەی بارەکان دەردەکەون، و ئەمە ھەندێک جار وەک "قیژاندن" یان "ھاوارکردن" ئاماژەی بۆ دەکرێت. ھەمووی بە پیتی گەورە ھەروەھا دەکرێت بەکاربھێنرێت بۆ ئاماژەدان بەوەی کە وشەیەکی دیاریکراو کورتکراوەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:تایپۆگرافی
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ئەڵمانی خواروو

**زمانی ئەڵمانی خواروو** یان **ساکسۆنی خواروو** زمانێکی جێرمانی ڕۆژاواییە کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە باکووری ئەڵمانیا و ڕۆژھەڵاتی ھۆڵەندا پێی دەدوێن.  نەوەی ڕاستەوخۆی ساکسۆنی کۆنە لە سەرەتایییترین شێوەی خۆیدا. لە ڕووی مێژوویییەوە زمانەکە زیاتر پێی دەدوان لە باکووری پۆڵەندا، ئۆبلاستی کالینینگراد لە ڕووسیا و بەشێک لە باکووری لیتوانیا. بەڵام ئەڵمانی زمانەکان لەم وڵاتانەدا تا ڕادەیەکی زۆر لە دوای کۆتایی ھاتنی جەنگی جیھانیی دووەم و شکستی ئەڵمانییەکان دەرکران. ئەڵمانییەکانی باڵتیک کە پێشتر لە دەوڵەتانی باڵتیکدا نیشتەجێ بووبوون بە ئەڵمانی خواروو دەدوان و ئەڵمانی خوارووی ناوەڕاست وەک زمانی ھاوبەشی کۆمەڵەی ھانسیاتیک بوو، ئەمەش کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر زمانەکانی سکاندیناڤی ھەبوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکان
پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-٢
پۆل:زمانەکانی ئەڵمانیا
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئەڵمانی
زمانەکانی جێرمانی ڕۆژاوا

**زمانەکانی جێرمانی ڕۆژاوا** گەورەترین لقی سێ بنەماڵەی زمانی جێرمانی پێکدەھێنن (دوو زمانەکەی تریان زمانی جێرمانی باکوور و لقی لەناوچووی جێرمانی ڕۆژھەڵاتە).

زمانەکانی جێرمانی ڕۆژاوا بریتین لە ئینگلیزی و ئەڵمانی و ھۆڵەندی. ھەروەھا ئەم خێزانە ئەڵمانی سەروو و خواروو، لۆکسمبۆرگی و ییدیش لەخۆدەگرێت، ھەروەھا زمانەکانی تری فرانکۆنی و ئینگ-لینینی وەک فریزی، گەیلیکی سکۆتلەندی و ئەفریقایی (کە پەیوەندییەکی نزیکیان بە ئینگلیزی و ھۆڵەندییەوە ھەیە بەڵام جیاوازن). جگە لەوەش، زۆرێک لە زمانەکانی کرێۆل و پاتۆ و بێدجین لەناو ئەم بنەماڵەدا، کە لەسەر بنەمای ھۆڵەندی و ئینگلیزی دامەزراون، لە ئەنجامی داگیرگەییدا سەریان ھەڵدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانە جێرمەنییەکان
پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: بەستەرە دەرەکییەکان
پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: پارامەتری پشتگیرینەکراو
ئەڵمانی خوارووی ناوەڕاست

**ئەڵمانی خوارەوەی ناوەڕاست** زمانێکی کۆنە لە ڕەچەڵەکی ساکسۆنی کۆن ھاتووە و باپیرەی ئەڵمانی خوارووی مۆدێرن بووە. زمانی باوی پەیوەندیکردن بوو لە کۆمەڵەی ھانسیاتیکدا و لەلایەن خەڵکی ئەو ناوچانەی باکووری ئەورووپا لە ساڵانی ١١٠٠ تا ١٦٠٠ی زایینی پێی دەدوان.

## مێژوو
زمانی ئەڵمانی خوارووی ناوەڕاست بۆ چەندین سەدە زمانی باوی پەیوەندیکردن بوو لە کۆمەڵەی ھانسیاتیکدا، کە لەلایەن خەڵکی ناوچە جیاوازەکانی دەوروبەری دەریای باڵتیک و باکوورەوە پێی دەدوان. لەکاتێکدا بزووتنەوەیەک ھەبوو بۆ دامەزراندنی سیستمێکی نووسینی ستاندارد بۆ زمانەکە لەسەر بنەمای Lübeck، بەڵام سەرەڕای ئەمەش، ئەڵمانی ناوەڕاستی خواروو ھەرگیز نەنووسرا.

گرنگی ئەڵمانی خوارووی ناوەڕاست دەتوانرێت لە زۆر وشە ھاتووەکاندا ببینرێت کە لێیەوە وەرگیراون کە لە زمانەکانی سکاندیناڤی و فینلاندی و باپتیستی و ھەروەھا لە زمانی ئەڵمانی ستاندارد و ئینگلیزیدا دەبینرێن.

لە کۆتایی سەدەکانی ناوەڕاستدا ئەڵمانی خوارووی ناوەڕاست دەستی کرد بە لەدەستدانی ناوبانگەکەی، ئەمەش گواسترایەوە بۆ سەرەتای ئەڵمانی باڵای نوێ (کاتێک سەریھەڵدا کە نووسەران و مێژوونووسان وەک زمانێکی نووسراو بەکاریان ھێنا، و دواتر بوو بە زمانێکی ئاخاوتن). یەکێک لە ھۆکارەکانی ئەم پوکانەوە، پاشەکشەی کۆمەڵەی ھانسیاتیک بوو، کە دواتر داگیرکردنی باکووری ئەڵمانیا لەلایەن شانشینییە بیانییەکان و باڵادەستی چاندی بۆ سەر باشوور و ناوەڕاستی ئەڵمانیا لە سەردەمی چاکسازی پرۆتستانتدا ھات.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییەکان بە زمانی ئاڵمانی
یەکێتیی ھانزە

**یەکێتیی ھانزە** یان **کۆمەڵەی ھانسیاتیک**، کە بە گشتی پێی دەگوترا «ھانزە»، تۆڕێکی بازرگانی و بەرگریی سەدەکانی ناوەڕاست بوو لە نێوان سەندیکا بازرگانییەکان و شارە بازاڕییەکانی ناوەڕاست و باکووری ئەورووپا. ئەم کۆمەڵەیە لە کۆتایییەکانی سەدەی دوازدەھەم لە شاری لوبێک و چەند شارێکی تری باکووری ئەڵمانیاوە سەری ھەڵدا، لە نێوان سەدەکانی سێزدەھەم و پازدەھەمدا گەشەی کرد و لە کۆتاییدا نزیکەی ٢٠٠ ناوچەی نیشتەجێبوونی لە ھەشت دەوڵەتی سەردەمی ئێستادا گرتەوە، کە لە ئیستۆنیا و ڕووسیای باکووری ڕۆژھەڵاتەوە تا ھۆڵەندا لە ڕۆژاوا و بەرەو قووڵایی وشکانیش تا شاری کۆلن لە باشوور درێژ دەبووەوە.

کۆمەڵەکە وەک کۆمەڵە گرووپێکی پەرشوبڵاوی بازرگانان و شارە ئەڵمانییەکان دەستی پێکرد کە ئامانجیان فراوانکردنی بەرژەوەندییە بازرگانییەکانیان بوو، لەوانەش پاراستنیان لە بەرامبەر دزی و تاڵانی. بە تێپەڕبوونی کات، ئەم ڕێککەوتنانە گۆڕان بۆ کۆمەڵەکە، کە ئیمتیازاتی گومرگی و پاراستنی بۆ بازرگانان لەو ناوچانە و ڕێڕەوە بازرگانییانەی سەر بە خۆی بوون دابین دەکرد. پشتبەستنی ئابووری بە یەکتر و پەیوەندییە خێزانییەکانی نێوان خێزانە بازرگانەکان بووە ھۆی یەکگرتنی سیاسیی قووڵتر و کەمکردنەوەی بەربەستە بازرگانییەکان. ئەم پرۆسە پلەبەندییە بریتی بوو لە یەکخستنی یاسا و ڕێساکانی بازرگانی لە نێوان شارەکانی ھانزەدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:گۆتلەند
پۆل:ئەورووپای باکووری
پۆل:مێژووی پۆڵەندا
پۆل:مێژووی ئەڵمانیا
پۆل:دەریای باڵتیک
پۆل:ئیمپراتۆریەتیی پیرۆزی ڕۆمی
ئەڵمانییەکانی باڵتیک

**ئەڵمانییەکانی باڵتیک** خەڵکانێکی بە نەتەوە ئەڵمانی بوون کە لە کەنارەکانی ڕۆژھەڵاتی دەریای باڵتیکدا نیشتەجێ بوون، لەو ناوچانەی ئێستا بە کۆماری ئیستۆنیا و لاتڤیا ناسراون. لە دوای نیشتەجێبوونیان لە ساڵی ١٩٤٥ دوای کۆتایی ھاتنی جەنگی جیھانیی دووەم، ژمارەی ئەڵمانییەکانی باڵتیک وەک گرووپێکی نەتەوەیی پێناسەکراوی جوگرافی لە ناوچەکەدا بە شێوەیەکی بەرچاو کەمی کرد، زۆربەیان وەک بەشێک لە ڕەوەندی ئەڵمانی کۆچیان کردووە بۆ ئەڵمانیا و وڵاتانی دیکە.

لە کۆتایی سەدەکانی ناوەڕاستەوە، ئەڵمانی زمانەکان زۆرینەیان بازرگانان و پیاوە ئایینییەکانیان پێکدەھێنا، ھەروەھا زۆرینەی ڕەھای خانەدانە خاوەن زەوییە ناوخۆیییەکان کە بە شێوەیەکی کاریگەر حوکمڕانییان بەسەر خەڵکی ڕەسەنی ئیستۆنی و لاتڤیا ناخانەدانەکان دەکرد. لە سەدەی نۆزدەھەمدا، کاتێک ناسنامەیەکی نەتەوەیی جیاواز بۆ ئەڵمانییەکانی باڵتیک دەستی بە شێوەگرتن کرد، زۆربەی ئەوانەی خۆیان بەو شێوەیە دەناساند، خانەدان نەبوون و زۆربەیان سەر بە چینی ناوەندیی شار و پیشەیی بوون.

لە سەدەی ١٢ و ١٣دا بازرگان و خاچھەڵگرانی کاسۆلیکی ئەڵمانی دەستیان کرد بە نیشتەجێبوون لە ناوچەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوچەی باڵتیک. لەگەڵ کەمبوونەوەی بەکارھێنانی زمانی لاتینی، زمانی ئەڵمانی خواروو بووە زمانی باڵادەست لە بەڵگەنامە فەرمییەکان، بازرگانی، پەروەردە و کارگێڕیدا، دواتر ئەڵمانی باڵا یان سەروو بووە زمانی باو. لە نیوەی یەکەمی سەدەی بیستەمدا، ئەڵمانییەکانی باڵتیک -لەگەڵ ساکسۆنەکانی ترانسیلڤانیا (لە ڕۆمانیا) و ئەڵمانییەکانی زیبسێر (لە سلۆڤاکیا)- لە کۆنترین و بەردەوامترین گرووپەکانی ئەڵمانی زمان بوون لەناو ڕەوەندی ئەڵمانی لە ئەورووپا.

زۆربەی دانیشتووانیان لە سەدەی ناوەڕاست کاسۆلیک بوون و نەوە ئەڵمانییەکانیان لە سەدەکانی ناوەڕاستدا لە لیڤۆنیا ژیاون؛ بەڵام نوخبەیەکی بچووک و دەوڵەمەند خانەدانانی باڵتیکیان پێکھێنا، کە خاوەنی زەوییەکی فراوانی گوندنشینی بوون. دوای ئەوەی سوێد دوای جەنگی گەورەی باکوور (١٧٠٠–١٧٢١) خاکەکانی لیڤۆنیای خۆی بە ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا بەخشی، زۆرێک لەم خانەدانە ئەڵمانی زمانانە لە ژیانی سەربازی و سیاسی و کارگێڕی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیادا پلەیەکی بەرچاویان بەدەستھێنا، بەتایبەتی لە پایتەختەکەی، سانت پترسبۆرگ. زۆربەی ئەڵمانییەکانی باڵتیک ڕەگەزنامەی ڕووسییان بەدەستەوە بوو تا ئیستۆنیا و لاتڤیا لە ساڵی ١٩١٨ سەربەخۆییان بەدەست ھێنا، دوای ئەوە زۆربەیان ڕەگەزنامەی ئیستۆنی یان لاتڤیایان بەدەستھێنا تاکو بە زۆرەملێ لە ئەڵمانیای نازی لە ساڵی ١٩٣٩ نیشتەجێکران، پێش لەشکرکێشی سۆڤیەت و داگیرکردنی ئەم ئیستۆنیا و لاتڤیا لە ساڵی ١٩٤٠.

ڕێژەی ئەڵمانییەکانی باڵتیک لە ھیچ قۆناغێکی مێژوودا ھەرگیز لە ١٠٪ی کۆی دانیشتووانی تێپەڕاندووە. ١٨٨١ ژمارەیان نزیکەی ١٨٠ ھەزار کەس بوو لە پارێزگاکانی باڵتیک لە ڕووسیا، بەڵام ئەم ڕێژەیە تا ساڵی ١٩١٤ بۆ ١٦٢ ھەزار کەس کەمی کردبوو. بەپێی سەرژمێری ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا لە ساڵی ١٨٩٧، ژمارەی ئەڵمانییەکان لە لاتڤیا ١٢٠٬١٩١ کەس بووە، واتە ٦٫٢٪ی دانیشتووانی لاتڤیا بوون.

## سەرچاوەکان

پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئەڵمانیا
ئەی جی بی ئۆ

**ئەی جی بی ئۆ** (ھەروەھا بە **ئەی جی بی ئۆ فیلمز** و **گۆزی ئەی جی بی ئۆ** ناسراوە) کۆمپانیایەکی ڕابواردنی سەربەخۆی ئەمریکییە کە پسپۆڕە لە بەرھەمھێنانی فیلم و تەلەڤیزیۆن، و بنکەکەی لە داونتاونی لۆس ئانجلەسە. کۆمپانیاکە لەلایەن ئەنتۆنی و جۆ ڕوسۆ (کە بە کۆمەڵ وەک براکانی ڕوسۆ دەناسرێن) سەرکردایەتی دەکرێت، کە لە ساڵی ٢٠١٧ لەگەڵ مایک لارۆکا و تۆد ماکورات دایانمەزراندووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆمپانیا ڕێکلامییەکان کە لە ٢٠١٦ دامەزراون
پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
ڕیچارد مادن

**ڕیچارد مادن** (لەدایکبووی ١٨ی حوزەیرانی ١٩٨٦) ئەکتەرێکی سکۆتلەندییە. لە تەمەنی ١١ ساڵیدا لە یەکەم ڕۆڵیدا بەشداربوو و لە ساڵی ٢٠٠٠دا یەکەم دەرکەوتنی ئەکتەریی لەسەر شاشە ئەنجامدا. دواتر لە کاتی خوێندنیدا لە کۆنسێرڤاتۆری شاھانەی سکۆتلەندا دەستی بە نواندن لەسەر شانۆ کرد. لە ٢٠٠٧دا، لەگەڵ کۆمپانیای شێکسپیر گڵۆب گەشتێکی کرد وەک ڕۆمیۆ لە *[[ڕۆمیۆ و جولیەت|ڕۆمیۆ و جوولییەت]]*دا، ڕۆڵێک کە لە ٢٠١٦دا لە وێست ئێند دووبارەی کردەوە. مادن بە ڕۆڵی ڕۆب ستارک لە زنجیرە درامای خەیاڵیی *[[کایەی تەختە پاشایەتییەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|کایەی تەختە پاشایەتییەکان]]* لە ٢٠١١ تا ٢٠١٣ بەناوبانگ بوو.

مادن ڕۆڵی شازادە کیتی لە فیلمی خەیاڵیی ڕۆمانسیی سیندرێلا (٢٠١٥) و بانکداری ئیتاڵی کۆزیمۆ دی مێدیچی لە وەرزی یەکەمی زنجیرە خەیاڵییە مێژووییەکەی مێدیچی (٢٠١٦) گێڕا. لە ٢٠١٨دا، ستایشی زۆری بۆ نواندنەکەی وەک ئەفسەرێکی پۆلیس لە زنجیرە تریلەری بۆدیگارد بەدەستھێنا، کە بەھۆیەوە خەڵاتێکی گۆڵدن گڵۆبی بردەوە. ساڵی دواتر، مادن لەلایەن کۆواری *[[تایم (کۆوار)|تایم]]*ەوە وەک یەکێک لە ١٠٠ کاریگەرترین کەسایەتییەکانی جیھان ناونرا، و ڕۆڵی پاڵپشتی ھەبوو وەک بەڕێوەبەری مۆسیقا جۆن ڕید لە فیلمی ژیاننامەی ڕۆکێت مان و لیوا بلەیک لە فیلمی جەنگیی *[[١٩١٧ (فیلمی ٢٠١٩)|١٩١٧]]*. لەو کاتەوە وەک ئیکاریس لە فیلمی سووپەرھیرۆی جیھانی سینەماییی مارڤڵ بە ناوی *[[نەمرەکان (فیلم)|نەمرەکان]]* (٢٠٢١) و وەک سیخوڕێک لە زنجیرە تریلەری ئەکشنی سیتادێل (٢٠٢٣–ئێستا) بەشداری کردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
پاسەوان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی بەریتانی)

**بۆدیگارد (پاسەوان)** زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی تریلەری سیاسیی بەریتانییە کە لەلایەن جێد مێرکیوریۆوە دروست کراوە و نووسراوە و لەلایەن وۆرڵد پرۆدەکشنز وەک بەشێک لە ئای تی ڤی ستۆدیۆز بۆ بی بی سی بەرھەمھێنراوە. زنجیرە شەش-بەشییەکە لە دەوری کەسایەتی خەیاڵیی پۆلیس سێرجێنت دەیڤید بەد (ڕیچارد مادن) دەسوڕێتەوە، کە ڤێتێرانێکی جەنگی سوپای بەریتانیایە و دەیناڵێنێت بەدەست پی تی ئێس دییەوە، کە ئێستا لە لقی پاراستنی شاھانە و پسپۆڕی خزمەتگوزاری پۆلیسی میترۆپۆلیتانی لەندەن کار دەکات. ئەو وەک ئەفسەری پاراستنی سەرەکی (پی پی ئۆ) بۆ وەزیری ناوخۆی تەماحکار جوولیا مۆنتاگیو (کیلی ھاوس) دیاری دەکرێت، کە ڕقی لە سیاسەتەکانییەتی. زنجیرەکە سەرنج دەخاتە سەر بابەتە مشتومڕاوییەکانی وەک چاودێریکردنی زانیارییە تایبەتەکان لەلایەن حکوومەت و ڕێکخستنی، سیاسەتی دەستێوەردان و تیرۆریزم، و پی تی ئێس دی.

زنجیرەکە لە ٢٦ی ئابی ٢٠١٨ دەستی بە پەخش کرد لەسەر بی بی سی وەن، کە بەرزترین ژمارەی بینەری بۆ درامایەکی نوێی بی بی سی لە سەردەمی فرە-کەناڵیدا و بەرزترین ژمارەی بینەری بی بی سی لە ساڵی ٢٠٠٨ەوە بەدەستھێنا. بی بی سی لە ساڵی ٢٠١٦دا داوای بەرھەمھێنانی زنجیرەکەی لە وۆرڵد پرۆدەکشنز کرد کە ئەو کات سەربەخۆ بوو. لەو کاتەوەی ئای تی ڤی ستۆدیۆز گڵۆباڵ ئینتەرتەینمێنت لە ساڵی ٢٠١٧دا کۆمپانیاکەی کڕییەوە، ئەوان مامەڵەیان لەگەڵ دابەشکردنی نێودەوڵەتیی زنجیرەکەدا کردووە. نێتفلیکس لەسەر گرێبەستێکی دابەشکردن ڕێککەوت بۆ پەخشکردنی بەرنامەکە لە دەرەوەی شانشینی یەکگرتوو و ئێرلەندا.

زنجیرەکە ڕووبەڕووی ستایشی ڕەخنەگران بووەوە، بە تایبەتی بۆ دەدای مادن. زنجیرەکە چەندین پاڵاوتنی خەڵاتی وەرگرت لەوانە خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی – دراما، کە مادن خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین ئەکتەر – زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی درامای بردەوە. لە ٧١ەمین خەڵاتەکانی ئێمی پرایم تایم، زنجیرەکە بۆ زنجیرە درامای نایاب پاڵێورا.

## سەرچاوەکان

پۆل:تێرۆریست لە تەلەڤیزیۆندا
پۆل:خەیاڵ سەبارەت بە حکوومەت
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ڕێنفرووشایر

**ڕێنفرووشایر** یەکێکە لە ٣٢ ناوچەی ئەنجومەنی سکۆتلەندا. ڕێنفرووشایر لە ناوچە نزمەکانی ناوەندی ڕۆژاوا ھەڵکەوتووە. ھاوسنوورە لەگەڵ ئیست ڕێنفرووشایر، گلاسگۆ، ئینڤەرکلاید، نۆرس ئایرشایر و وێست دەمبارتۆنشایر، و لەسەر کەناری باشووری ڕووباری کلاید دایە. ناوچەی ئەنجومەنی ئێستای ڕێنفرووشایر لە ساڵی ١٩٩٦ دامەزراوە. شارۆچکەی پێیزلی نیشتەجێبوونی سەرەکی ناوچەکەیە و ناوەندی حکوومەتی خۆجێیییە. ناوچەکە ھەروەھا شارۆچکەی شارستانی مێژوویی ڕێنفرووی تێدایە.

ناوچەی ئەنجومەنەکە ھەمان ناوی شارستانی مێژوویی ڕێنفرووشایری ھەیە، کە بۆ مەبەستی حکوومەتی خۆجێیی لە ساڵی ١٩٧٥ ھەڵوەشێنرابووەوە، بەڵام ناوچەی ئەنجومەنی مۆدێرن تەنھا بەشی ناوەندی شارستانە مێژووییەکە دەگرێتەوە. بەشی ڕۆژھەڵاتی شارستانەکەی پێش ساڵی ١٩٧٥ لەلایەن ناوچەی ئەنجومەنی ئیست ڕێنفرووشایرەوە دەگیرێتەوە، و بەشی ڕۆژاوا لەلایەن ناوچەی ئەنجومەنی ئینڤەرکلایدەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
پۆل:وتارەکان بە دەقی گادێلیی سکۆتی
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
دەیڤید ئالپای

**دەیڤید ئالپای** (لەدایکبووی ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٠)، ئەکتەر، مۆسیقار و بەرھەمھێنەرێکی کەنەدییە، بەھۆی ڕۆڵگێڕانی مارک سمیتن لە زنجیرەی شۆوتایم *دە تودۆرز* و جەید لە زنجیرەی خەیاڵی زانستی ترسێنەری ئێم جی ئێم پڵەسی *[[فڕۆم]]* ناسراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:دەرچووانی زانکۆی تۆرنتۆ
پۆل:ئەکتەری دەنگی پیاوی کەنەدی
پۆل:ئەکتەرە پیاوە کەنەدییەکان
پۆل:ئەکتەرە تەلەڤیزیۆنییە پیاوەکانی کەنەدا
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیست و یەک
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠
پۆل:زیندووان
پێکدادانەکانی شرنەخ ئابی ١٩٩٢

**پێکدادانەکانی شرنەخ ئابی ١٩٩٢** زنجیرەیەک پێکدادان بوو لە شاری شرنەخ لە نێوان پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) و ھێزە ئەمنییەکانی تورکیا لە ١٨ تا ٢١ی ئابی ١٩٩٢،  دوای ئەوەی ئەندامانی پەکەکە بەربەستیان دروست کردبوو و بە موشەک و ھاوەن ھێرشیان کردە سەر بینای فەرماندەیی جەندرمەی قەزاکە. لەم شەڕەدا زیاتر لە ٢٠ ھەزار کەس لە ٢٥ ھەزار دانیشتووی شرنەخ بەھۆی توندوتیژییەکانەوە لە شارۆچکەکە ھەڵھاتن. بە گشتی ١٠٧ کەس کوژران کە ٨٥ کەسیان چەکدار و ٢٢ کەسیان مەدەنی بوون.

شەڕ و پێکدادانەکان لەو کاتەوە دەستیپێکرد کە شەوی ١٨ی ئاب ھێزێکی زۆری پەکەکە ھێرشیان کردە سەر باڵەخانە حکوومییەکانی شرنەخ و ھێزە ئەمنییەکان بە تۆپباران و تەقەکردن لە پێگەکانی پەکەکە وەڵامیان دایەوە. دوای شەڕەکە قەدەغەی ھاتووچۆ لە شارۆچکەکەدا سەپێندرا. 

دواتر ئۆپەراسیۆنی ھاوشێوە لە شارۆچکەکانی پاسوور لە پارێزگای ئامەد لە ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢، و لە ١٧ی ئەیلوولی ١٩٩٦ لە ڤارتۆ لە پارێزگای مووش دەستیپێکرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:پارێزگای شرنەخ
پۆل:Webarchive template wayback links
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
ناڕەزایەتییەکانی کۆبانی ٢٠١٤

**خۆپیشاندانەکانی ساڵی ٢٠١٤ی کۆبانی لە تورکیا** گردبوونەوەیەکی بەرفراوان بوو لەلایەن خۆپیشاندەرانی لایەنگری یەکینەکانی پاراستنی گەل (یەپەگە) لە تورکیا کە لە پاییزی ٢٠١٤ وەک پەرەسەندنی قەیرانەکانی کۆبانی ڕوویدا. خۆپیشاندانی گەورە لە تورکیا سەریھەڵدا و بە خێرایی بووە توندوتیژی لە نێوان خۆپیشاندەران و پۆلیسی تورکیا. چەند ڕووداوێکی سەربازی لە نێوان ھێزەکانی تورکیا و چەکدارانی باڵی لاوانی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) لە باکووری کوردستان بەشدار بوون لە پەرەسەندنی ئەو وڵاتە. پاشان ناڕەزایەتییەکان بۆ شارە جۆربەجۆرەکانی تورکیا تەشەنەی کرد. خۆپیشاندەران بە گازی فرمێسکڕێژ و تۆپی ئاو ڕێگرییان لێکرا. لە ماوەی شەش ڕۆژ لە خۆپیشاندانەکانی نێوان ٧ بۆ ١٢ی تشرینی یەکەمی ٤٦ کەس بە تەقەی پۆلیس و گرووپە نیمچە سەربازییەکان کوژران و ٦٨٢ کەسیش بریندار بوون.

## سەرچاوەکان

پۆل:سانسۆر لە تورکیا
پۆل:ناڕەزایەتییەکانی کورد لە تورکیا
ھەڵبژاردنی گشتیی شانشینی یەکگرتوو، ٢٠٢٤

ھەڵبژاردنێکی گشتی لە شانشینی یەکگرتوودا لە ٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ بەڕێوەچوو بۆ ھەڵبژاردنی ھەموو ٦٥٠ ئەندامەکەی ماڵی کۆمۆنز. ئۆپۆزیسیۆن پارتی کرێکاران، بە سەرکردایەتی کیەر ستارمەر، سەرکەوتنێکی گەورەی بەسەر پارتی کۆنەپارێزی فەرمانڕەوادا بە سەرۆکایەتی سەرۆک وەزیران ڕیشی سووناک بەدەستھێنا، کە کۆتایی بە ١٤ ساڵ لە حکوومەتی کۆنەپارێز ھێنا.

پارتی کرێکاران ٤١١ کورسی و زۆرینەی ١٧٤ کورسی مسۆگەر کرد، کە سێیەم باشترین ئەنجامە لە مێژووی پارتەکەدا و باشترینیانە لە ساڵی ٢٠٠١وە. ڕێژەی دەنگی پارتەکە ٣٣٫٧٪ بوو، کە نزمترین ڕێژەی ھەر پارتێکی فەرمانڕەوایە لە تۆمارەکاندا، ئەمەش وای کرد ئەمە کەمترین ھەڵبژاردنی گشتیی ڕێژەیی بێت لە مێژووی بەریتانیادا. ئەوان بوونە گەورەترین پارت لە ئینگلتەرا، سکۆتلەندا و وێڵز. کۆنەپارێزەکان تووشی خراپترین شکستی مێژوویی خۆیان بوون، ١٢١ کورسییان بە ٢٣٫٧٪ی دەنگەکان بردەوە و ٢٥١ کورسییان لەدەستدا، لەوانەش کورسییەکانی سەرۆک وەزیرانی پێشوو لیز ترەس و ١٢ وەزیری کابینە.

پارتە بچووکەکان پاڵپشتییەکی پێوانەیییان بەخۆوە بینی، بە ٤٢٫٦٪ی کۆی دەنگەکان. لیبڕاڵ دیموکراتەکان، بە سەرکردایەتی ئێد دەیڤی، بوونە سێیەم گەورەترین پارت بە ٧٢ کورسی، کە باشترین ئەنجامیانە تا ئێستا و باشترە لە ھەر ئەنجامێکی پارتی لیبڕاڵ لە ساڵی ١٩٢٣وە. ڕیفۆرم یو کەی، بە سەرکردایەتی نایجل فاراج، پێنج کورسی و ١٤٫٣٪ی دەنگەکانی بردەوە، کە سێیەم بەرزترین ڕێژەی دەنگە، و پارتی سەوز چوار کورسی بردەوە. بۆ ھەردوو پارتەکە ئەمە باشترین ئەنجامی پەرلەمانییان بوو تا ئێستا.

لە سکۆتلەندا پارتی نیشتمانیی سکۆتلەندا لە ٤٨ کورسییەوە بۆ ٩ کورسی دابەزی، و پێگەی خۆی وەک گەورەترین پارتی سکۆتلەندا لەدەستدا. لە وێڵز، پلاید کمری چوار کورسی بردەوە. لە ئیرلەندای باکوور، کە خاوەنی کۆمەڵە پارتێکی سیاسیی جیاوازە، شین فین حەوت کورسییەکەی پاراست؛ یەکەم ھەڵبژاردن بوو کە تێیدا پارتێکی نەتەوەییی ئێرلەندی زۆرترین کورسی لە ئیرلەندای باکوور بباتەوە. پارتی یەکێتیخوازی دیموکرات لە ھەشت کورسییەوە بۆ پێنج کورسی دابەزی.

بابەتەکانی بانگەشە ئابووری، چاودێریی تەندروستی، نیشتەجێبوون، وزە و کۆچبەرییان دەگرێتەوە. گفتوگۆیەکی تا ڕادەیەک کەم لەسەر برێکزیت ھەبوو، کە بابەتێکی سەرەکی بوو لە کاتی ھەڵبژاردنی گشتیی ٢٠١٩دا. ئەمە یەکەم ھەڵبژاردنی گشتی بوو لەژێر یاسای ھەڵوەشاندنەوە و بانگکردنی پەرلەمانی ٢٠٢٢، یەکەم ھەڵبژاردن بوو کە ناسنامەی وێنەدار بۆ دەنگدان لە بەریتانیای مەزن پێویست بوو، و یەکەم ھەڵبژاردن بوو کە بە بەکارھێنانی سنوورە نوێیەکانی بازنەی ھەڵبژاردن کە دوای پێداچوونەوەی ٢٠٢٣ی بازنەکانی وێستمینستەر جێبەجێ کران، کێبڕکێی لەسەر کرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:Articles with hCards
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی شانشینی یەکگرتوو، ٢٠١٧

ھەڵبژاردنێکی گشتی لە شانشینی یەکگرتوودا لە ٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ بەڕێوەچوو، دوو ساڵ دوای ھەڵبژاردنی گشتیی پێشوو لە ٢٠١٥؛ یەکەمین ھەڵبژاردن بوو لە ساڵی ١٩٩٢ەوە کە لە ڕۆژێکدا ئەنجام بدرێت کە ھاوکات نەبێت لەگەڵ ھیچ ھەڵبژاردنێکی خۆجێیی (ھەڵبژاردنەکانی ٢٠٠١، خۆجێیی و گشتی، بەھۆی بڵاوبوونەوەی نەخۆشیی دەم و پێ لەو ساڵەدا بۆ ماوەی مانگێک دواخران). پارتی کۆنەپارێزی فەرمانڕەوا بە سەرۆکایەتی سەرۆک وەزیران تێری زا مەی وەک گەورەترین پارتی تاک لە ماڵی کۆمۆنزدا مایەوە بەڵام زۆرینە گشتییە بچووکەکەی لەدەستدا، کە بووە ھۆی پێکھێنانی حکوومەتێکی کەمینەی کۆنەپارێز بە ڕێککەوتنی متمانە و پاڵپشتی لەگەڵ پارتی یەکێتیخوازی دیموکرات (دی یوو پی)ی ئیرلەندای باکوور.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی شانشینی یەکگرتوو، ٢٠١٩

ھەڵبژاردنێکی گشتی لە شانشینی یەکگرتوودا لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ بەڕێوەچوو، کە ٤٧٬٠٧٤٬٨٠٠ دەنگدەری تۆمارکراو مافی دەنگدانیان ھەبوو بۆ ھەڵبژاردنی ٦٥٠ ئەندامی پەرلەمان (ئێم پییەکان) بۆ ماڵی کۆمۆنز. پارتی کۆنەپارێزی فەرمانڕەوا، بە سەرکردایەتی سەرۆک وەزیران بۆریس جۆنسۆن، سەرکەوتنێکی گەورەی بە زۆرینەی ٨٠ کورسی بەدەستھێنا، قازانجێکی پوختی ٤٨ کورسی، بە ٤٣٫٦ لە سەدی دەنگی جەماوەری، کە بەرزترین ڕێژەیە بۆ ھەر پارتێک لە دوای ھەڵبژاردنی گشتیی ١٩٧٩وە، ھەرچەندە بە مەودایەکی دەنگی جەماوەریی تەسکتر وەک لەوەی کە پارتی کرێکاران بەسەر کۆنەپارێزەکاندا لە ھەڵبژاردنی گشتیی ١٩٩٧دا بەدەستی ھێنابوو. ئەمە دووەم ھەڵبژاردنی نیشتمانی بوو کە لە ساڵی ٢٠١٩ لە شانشینی یەکگرتوو ئەنجام درا، یەکەمیان ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەورووپای ٢٠١٩ بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:Articles with hCards
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی شانشینی یەکگرتوو، ٢٠١٥

ھەڵبژاردنێکی گشتی لە شانشینی یەکگرتوودا لە ٧ی ئایاری ٢٠١٥ بەڕێوەچوو بۆ ھەڵبژاردنی ٦٥٠ ئەندامی پەرلەمان (ئێم پییەکان) بۆ ماڵی کۆمۆنز. پارتی کۆنەپارێز، بە سەرکردایەتی سەرۆک وەزیران دەیڤد کامیرۆن، سەرکەوتنێکی زۆرینەی چاوەڕواننەکراوی ١٠ کورسی بردەوە؛ ئەوان پێشتر سەرکردایەتی حکوومەتێکی ھاوپەیمانییان لەگەڵ لیبڕاڵ دیموکراتەکان دەکرد. ئەوە کۆتا ھەڵبژاردنی گشتی بوو کە ئەنجام درا پێش ئەوەی شانشینی یەکگرتوو دەنگ بدات بۆ جێھێشتنی یەکێتیی ئەورووپا (ئی یوو) لە حوزەیرانی ٢٠١٦. یەکەمین ھەڵبژاردن بوو لە کۆی سێ ھەڵبژاردنی گشتی کە لەژێر یاساکانی یاسای پەرلەمانە ماوە-دیاریکراوەکانی ٢٠١١دا ئەنجام درا. ھەڵبژاردنە خۆجێیییەکان لە زۆربەی ناوچەکانی ئینگلتەرا لە ھەمان ڕۆژدا بەڕێوەچوون و تا ئەمڕۆ نوێترین ھەڵبژاردنی گشتییە کە ھاوکات بێت لەگەڵ ھەڵبژاردنە خۆجێیییەکان.

## سەرچاوەکان
ھەڵبژاردنی گشتیی شانشینی یەکگرتوو، ٢٠٠٥

ھەڵبژاردنێکی گشتی لە شانشینی یەکگرتوودا لە ٥ی ئایاری ٢٠٠٥ بەڕێوەچوو، بۆ ھەڵبژاردنی ٦٤٦ ئەندام بۆ ماڵی کۆمۆنز. پارتی کرێکارانی فەرمانڕەوا بە سەرۆکایەتی سەرۆک وەزیران تۆنی بلێر سێیەم سەرکەوتنی لەسەریەکی بەدەستھێنا، کە بلێر بوو بە دووەم ڕێبەری پارتی کرێکاران لە دوای ھارۆڵد ویڵسن کە سێ حکوومەتی زۆرینە پێکبھێنێت. بەڵام، زۆرینەکەی بۆ ٦٦ کورسی دابەزی؛ ئەو زۆرینەیەی چوار ساڵ پێشتر بەدەستی ھێنابوو ١٦٧ کورسی بوو. میدیاکانی یو کەی ئەنجامەکانیان وەک نیشاندەرێک بۆ تێکشکانی متمانە بە حکوومەت، و بە تایبەتی بە بلێر لێکدایەوە.

## سەرچاوەکان
ھەڵبژاردنی گشتیی شانشینی یەکگرتوو، ٢٠٠١

ھەڵبژاردنێکی گشتی لە شانشینی یەکگرتوودا لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠٠١ بەڕێوەچوو، چوار ساڵ دوای ھەڵبژاردنی پێشوو لە ١ی ئایاری ١٩٩٧، بۆ ھەڵبژاردنی ٦٥٩ ئەندام بۆ ماڵی کۆمۆنز. پارتی کرێکارانی فەرمانڕەوا بە سەرۆکایەتی سەرۆک وەزیران تۆنی بلێر دووبارە ھەڵبژێردرایەوە بۆ خزمەتکردن بۆ خولی دووەم لە حکوومەتدا بە سەرکەوتنێکی گەورەی تر بە زۆرینەی ١٦٦ کورسی، بە ھێنانەوەی ٤١٢ ئەندامی پەرلەمان لە بەرامبەر ٤١٨ ئەندامی ھەڵبژاردنی پێشوو، کە زیانێکی پوختی شەش کورسی بوو، ھەرچەندە بە ڕێژەیەکی بەشداریی بە شێوەیەکی بەرچاو کەمتر لە جاران—٥٩٫٤٪، لە چاو ٧١٫٦٪ لە ھەڵبژاردنی پێشوودا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی ھیندستان، ٢٠٢٤

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ھیندستان لە ١٩ی نیسان تا ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ لە حەوت قۆناغدا بەڕێوەچوون، بۆ ھەڵبژاردنی ھەموو ٥٤٣ ئەندامەکەی لۆک سەبھا. دەنگەکان ژمێردران و ئەنجامەکە لە ٤ی حوزەیراندا ڕاگەیەندرا بۆ پێکھێنانی ١٨یەمین لۆک سەبھا. لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤، سەرۆک وەزیران نارێندرا مۆدی پاڵپشتیی ٢٩٣ ئێم پیی بۆ دراوپادی مورمو، سەرۆک کۆماری ھیندستان، پشتڕاست کردەوە. ئەمە بووە نیشانەی سێیەم خولی مۆدی وەک سەرۆک وەزیران و یەکەم جاری کە سەرکردایەتی حکوومەتێکی ھاوپەیمانی بکات، کە پارتی تێلووگوو دێسام لە ئاندرە پرەدێش و جاناتا داڵ (یونایتد) لە بیھار وەک دوو ھاوپەیمانی سەرەکی دەرکەوتن.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی ھیندستان، ٢٠١٩

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ھیندستان لە حەوت قۆناغدا لە ١١ی نیسان تا ١٩ی ئایاری ٢٠١٩ بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی ١٧یەمین لۆک سەبھا بەڕێوەچوون. دەنگەکان ژمێردران و ئەنجامەکە لە ٢٣ی ئایاردا ڕاگەیەندرا. نزیکەی ٩١٢ ملیۆن کەس مافی دەنگدانیان ھەبوو، و ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران لە سەرووی ٦٧ لەسەد بوو – کە بەرزترینە تا ئێستا لە ھەر ھەڵبژاردنێکی گشتیی ھیندستان، ھەروەھا بەرزترین بەشداریی دەنگدەرانی ژن بوو تا ھەڵبژاردنی گشتیی ٢٠٢٤ی ھیندستان.

## سەرچاوەکان

پۆل:Webarchive template wayback links
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی ھیندستان، ٢٠٠٩

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ھیندستان لە پێنج قۆناغدا لە نێوان ١٦ی نیسانی ٢٠٠٩ و ١٣ی ئایاری ٢٠٠٩ بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی پازدەیەمین لۆک سەبھا بەڕێوەچوون. بە دەنگدەرێکی تۆمارکراوی ٧١٦ ملیۆن و بەشداریی ٤١٧ ملیۆن دەنگدەر، گەورەترین ھەڵبژاردنی دیموکراسی بوو لە جیھاندا تا ئەو کاتەی ھەڵبژاردنی گشتیی ٢٠١٤ پێشی کەوتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی ھیندستان، ٢٠٠٤

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ھیندستان لە چوار قۆناغدا لە نێوان ٢٠ی نیسان و ١٠ی ئایاری ٢٠٠٤ بەڕێوەچوون. زیاتر لە ٦٧٠ ملیۆن کەس مافی دەنگدانیان ھەبوو، کە ٥٤٣ ئەندامی ١٤یەمین لۆک سەبھایان ھەڵبژارد. حەوت ویلایەت ھەروەھا ھەڵبژاردنی ئەنجومەنیان بۆ ھەڵبژاردنی حکوومەتە ویلایەتییەکان ئەنجام دا. ئەوانە یەکەم ھەڵبژاردن بوون کە بە تەواوی بە ئامێرە ئەلیکترۆنییەکانی دەنگدان (ئی ڤی ئێمەکان) ئەنجام دران.

## سەرچاوەکان
ھەڵبژاردنی گشتیی ھیندستان، ١٩٩٩

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ھیندستان لە نێوان ٥ی ئەیلوول و ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٩ بەڕێوەچوون، چەند مانگێک دوای جەنگی کارگیل. ئەنجامەکان لە ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٩ ڕاگەیەندران.

ھەڵبژاردنەکان بینییان کە ھاوپەیمانیی دیموکراسیی نەتەوەیی بە سەرکردایەتی پارتی بەاراتیا جاناتا زۆرینەی لە لۆک سەبھا بەدەستھێنا، ئەمە یەکەم جار بوو لە دوای ١٩٨٤ەوە کە پارتێک یان ھاوپەیمانییەک زۆرینەی ڕەھای بردبێتەوە و دووەم جار بوو لە دوای ھەڵبژاردنەکانی ١٩٧٧ەوە کە ھاوپەیمانییەکی نادۆنگرێس ئەوەی کردبێت. ھەروەھا سێیەم ھەڵبژاردنی لەسەریەک بوو کە تێیدا ئەو پارتەی زۆرترین دەنگی گشتیی بردبووەوە، زۆرترین کورسیی بەدەستنەھێنا. ھەڵبژاردنەکان تۆماری ئەوەیان بە ئەتاڵ بیھاری ڤاجپایی بەخشی کە ببێتە یەکەم سەرۆک وەزیرانی نادۆنگرێس کە خولێکی تەواوی پێنج ساڵی خزمەت بکات. ئەنجامە یەکلاکەرەوەکە ھەروەھا کۆتایی بە ناسەقامگیرییە سیاسییەکان ھێنا کە وڵاتەکە لە دوای ھەڵبژاردنەکانی ١٩٩٦ەوە بەخۆیەوە بینیبووی کە ئەنجامەکەی پەرلەمانێکی ھەڵواسراو بوو. ئەگەرچی کۆنگرێسی نەتەوەییی ھیندستان توانی ڕێژەی دەنگەکانی زیاد بکات، بەڵام کۆی ١١٤ کورسییەکەی وەک خراپترین دەدای مێژوویی لە ھەڵبژاردنێکی گشتیدا لە ڕووی ژمارەی کورسییە بەدەستھاتووەکانەوە تا ھەڵبژاردنە گشتییەکانی ٢٠١٤ ھەژمار کرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
ھەڵبژاردنی گشتیی ھیندستان، ٢٠١٤

ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە ھیندستان لە نۆ قۆناغدا لە ٧ی نیسان تا ١٢ی ئایاری ٢٠١٤ بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی ١٦یەمین لۆک سەبھا بەڕێوەچوون. بە ٨٣٤ ملیۆن دەنگدەری تۆمارکراو، گەورەترین ھەڵبژاردن بوون لە جیھاندا تا ئەو کاتەی ھەڵبژاردنی ٢٠١٩ پێشی کەوتەوە. نزیکەی ٢٣٫١ ملیۆن یان ٢٫٧١٪ی کۆی دەنگدەرانی شیاو تەمەنیان ١٨–١٩ ساڵ بوو. بە کۆی گشتی ٨٬٢٥١ کاندید کێبڕکێیان لەسەر ٥٤٣ کورسییە ھەڵبژێردراوەکەی لۆک سەبھا کرد. تێکڕای بەشداریی ھەڵبژاردن لە ھەموو نۆ قۆناغەکەدا نزیکەی ٦٦٫٤٠٪ بوو، کە بەرزترین بوو لە مێژووی ھەڵبژاردنە گشتییەکانی ھیندستان تا ھەڵبژاردنی ٢٠١٩.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
فڕۆکەی ھێرشبەر

[وێنۆک|300x300پیکسڵ|فڕۆکەیەکی ھێرشبەری ئەی-١٠ سەندەربۆڵت ٢ی [ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان|یو ئێس ئەی ئێف لە کاتی فڕیندا]]
**فڕۆکەی ھێرشبەر**، **فڕۆکەی لێدەر**، یان **بۆمبھاوێژی ھێرشبەر** فڕۆکەیەکی سەربازیی تاکتیکییە کە ڕۆڵی سەرەکیی جێبەجێکردنی ھێرشە ئاسمانییەکانە بە وردییەکی زیاتر لە بۆمبھاوێژەکان، و ئامادەیە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی بەرگرییە ئاسمانییە ئاست-نزیکە بەھێزەکان لە کاتی ئەنجامدانی ھێرشدا. ئەم پۆلەی فڕۆکە زۆربەی جار بۆ پشتگیریی ئاسمانیی نزیک و ئەرکە ئاسمانی-بۆ-سەر-وشکانییە دەریایییەکان دیزاین کراوە، کە تێکەڵی ئەرکی بۆمبھاوێژی تاکتیکی دەبێت. ئەو دیزاینانەی بۆ ڕۆڵە نادەریایییەکان تەرخانکراون زۆربەی جار وەک **فڕۆکەی ھێرشبەری زەمینی** ناسراون.

فڕۆکە جەنگییەکان زۆربەی جار ڕۆڵی ھێرشبەری جێبەجێ دەکەن، ئەگەرچی وەک خۆیان بە فڕۆکەی ھێرشبەر دانانرێن؛ گۆڕینی ئەو فڕۆکانە بۆ شەڕکەر-بۆمبھاوێژ وەک بەشێک لەم پۆلە ھەژمار دەکرێت. شەڕکەرە لێدەرەکان، کە بە شێوەیەکی کاریگەر جێگەی چەمکەکانی شەڕکەر-بۆمبھاوێژ و بۆمبھاوێژی سووکیان گرتووەتەوە، جیاوازییەکی کەمیان لەگەڵ چەمکی فراوانی فڕۆکەی ھێرشبەردا ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فڕۆکەی شەڕکەر
پۆل:فڕۆکەی ھێرشبەر
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
فڕۆکەی سەربازی

**فڕۆکەی سەربازی** ھەر فڕۆکەیەکی باڵ-جێگیر یان باڵ-خوولاوەیە کە لەلایەن سەربازییەکی یاسایی یان یاخیبووی ھەر جۆرێک بێت بەکاردەھێنرێت. ھەندێک فڕۆکەی سەربازی ڕاستەوخۆ بەشداری لە شەڕی ئاسمانیدا دەکەن، لەکاتێکدا ھەندێکی تر ڕۆڵی پشتیوانی دەگرنە ئەستۆ:

فڕۆکە جەنگییەکان، وەک شەڕکەرەکان و بۆمبھاوێژەکان، بۆ لەناوبردنی کەرەستە یان کارمەندانی دوژمن بە بەکارھێنانی تەقەمەنی خۆیان دیزاین کراون. فڕۆکە جەنگییەکان بەزۆری تەنھا لەلایەن ھێزە سەربازییەکانەوە پەرەیان پێدەدرێت و دابین دەکرێن.

فڕۆکە ناجەنگییەکان، وەک گواستەرەوە و تانکەرەکان، بۆ جەنگ وەک ئەرکی سەرەکییان دیزاین نەکراون بەڵام ڕەنگە چەک بۆ بەرگری لە خۆ ھەڵبگرن. ئەمانە بە شێوەیەکی سەرەکی لە ڕۆڵەکانی پشتیوانیدا کار دەکەن، و ڕەنگە لەلایەن ھێزە سەربازییەکان یان ڕێکخراوە مەدەنییەکانەوە پەرەیان پێبدرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
فڕۆکەی گواستنەوەی سەربازی

[وێنۆک|سی-١٧ گڵۆبماستەر ٣ی ئای ئەی ئێف لە بنکەی ھێزی ئاسمانیی ئێدواردز، [کالیفۆڕنیا]]
**فڕۆکەی گواستنەوەی سەربازی**، **فڕۆکەی بارھەڵگری سەربازی** یان **گوێزەرەوەی ئاسمانی** بریتییە لە فڕۆکەیەکی گواستنەوەی خاوەندارێتی سەربازی کە بەکاردێت بۆ پشتگیریکردنی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان لەڕێگەی گواستنەوەی ئاسمانیی سەربازان و کەرەستە سەربازییەکان. فڕۆکەکانی گواستنەوە زۆر گرنگن بۆ پاراستنی زنجیرەکانی دابینکردن بۆ بنکەکانی پێشەوە کە گەیشتن پێیان لەڕێگەی زەوی یان ئاوەوە قورسە، و دەکرێت بۆ ھەردوو ئەرکە ستراتیژی و تاکتیکییەکان بەکاربھێنرێن. ھەروەھا زۆرجار بۆ ئەرکەکانی فریاگوزاری فریاکەوتنی مەدەنی بەکاردەھێنرێن لەڕێگەی گواستنەوەی یارمەتییە مرۆیییەکان.

## سەرچاوەکان
سووتەمەنیی پڕکردنەوەی ئاسمانی

[وێنۆک|کەی سی-١٣٥ ستراتۆتانکەرێک سووتەمەنی بۆ [جەنەراڵ داینامیکس ئێف ١٦ فایتینگ فالکۆن|ئێف ١٦ فایتینگ فالکۆن پڕ دەکاتەوە بە بەکارھێنانی فلایینگ بووم]]
**سووتەمەنی پڕکردنەوەی ئاسمانی**، کە ھەروەھا وەک **پڕکردنەوەی ئاسمانی**، پڕکردنەوەی لەکاتی فڕیندا (ئای ئێف ئاڕ)، پڕکردنەوەی ئاسمان-بۆ-ئاسمان (ئەی ئەی ئاڕ)، و تانکینگ ناو دەبرێت، پڕۆسەی گواستنەوەی سووتەمەنیی فڕۆکەوانییە لە فڕۆکەیەکەوە (تانکەرەکە) بۆ یەکێکی تر (وەرگرەکە) لەکاتێکدا ھەردوو فڕۆکەکە لە فڕیندا بن. دوو سیستەمە سەرەکییەکەی پڕکردنەوەی سووتەمەنی بریتین لە پڕۆب-ئەند-درۆگ، کە گونجاندنی بۆ فڕۆکە ھەبووەکان ئاسانترە و فلایینگ بووم، کە گواستنەوەی خێراتری سووتەمەنی دابین دەکات، بەڵام پێویستی بە وێستگەیەکی تایبەتی کارپێکەری بووم ھەیە.

ئەم پڕۆسەیە ڕێگە بە فڕۆکەی وەرگر دەدات بۆ ماوەیەکی درێژتر لە ئاسماندا بمێنێتەوە، مەوداکەی یان کاتی مانەوەی درێژ بکاتەوە. زنجیرەیەک لە پڕکردنەوەی ئاسمانی دەتوانێت مەودایەک بدات کە تەنھا بە پێداویستییە فیزیۆلۆژییەکانی تاقمەکە (وەک ماندوێتی) و ھۆکارە ئەندازیارییەکانی وەک بەکاربردنی ڕۆنی بزوێنەر سنووردار بێت. لەبەر ئەوەی فڕۆکەی وەرگر لە ئاسماندا بە سووتەمەنی زیادە پڕ دەکرێتەوە، پڕکردنەوەی ئاسمانی دەتوانێت ڕێگە بدات بە ھەڵسان بە بارێکی قورسترەوە کە دەکرێت چەک، بار یان کارمەند بێت: زۆرترین کێشی ھەڵسان دەپارێزرێت بە ھەڵگرتنی سووتەمەنی کەمتر و پڕکردنەوەی کاتێک دەچێتە ئاسمان. پڕکردنەوەی سووتەمەنی ئاسمانی ھەروەھا وەک ئامرازێک بۆ کەمکردنەوەی بەکاربردنی سووتەمەنی لە گەشتە دوورومەوداکانی زیاتر لە  ڕەچاو کراوە. پاشکەوتکردنی ئەگەریی سووتەمەنی لە مەودای ٣٥–٤٠٪ بۆ گەشتە دوورومەوداکان خەمڵێنراوە (بە ھەژمارکردنی ئەو سووتەمەنییەی لە کاتی ئەرکەکانی تانکەرەکەدا بەکارھاتووە).

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
فڕۆکەوانیی سەربازی

[وێنۆک|سکادرانێکی گواستنەوەی [ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان|یوو ئێس ئەی ئێف سی-١٧ئەی لە ئۆپەراسیۆنێکی دابەزاندنی ئاسمانی]]
فڕۆکەوانیی سەربازی بریتییە لە دیزاین، پەرەپێدان و بەکارھێنانی فڕۆکەی سەربازی و ئامێرە فڕیوەکانی تر بۆ مەبەستی ئەنجامدان یان توانادانی شەڕی ئاسمانی، لەوانە توانای نیشتمانیی گوێزەرەوەی ئاسمانی (باری ئاسمانی) بۆ دابینکردنی دابینکردنی لۆجستی بۆ ئەو ھێزانەی لە شانۆیەکی جەنگ یان بەدرێژایی بەرەیەک جێگیرکراون. ھێزی ئاسمانی ھۆکارە نیشتمانییەکانی ئەنجامدانی ئەو جۆرە شەڕانە دەگرێتەوە، لەوانە یەکگرتنی گواستنەوە و فڕۆکەی جەنگی. فڕۆکە سەربازییەکان بۆمبھاوێژەکان، شەڕکەرەکان، فڕۆکەکانی گواستنەوە، فڕۆکەی ڕاھێنان، و فڕۆکەی سیخوڕی دەگرێتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فڕۆکەوانیی سەربازی
چاودێری

وێنۆک|کامێرای چاودێری بۆ پشتگیریکردنی پۆلیسی واشینگتن، دی سی
**چاودێری** بریتییە لە بینین و مۆنیتەرکردنی سیستماتیکی کەسێک، دانیشتووانێک، یان شوێنێک، بە مەبەستی کۆکردنەوەی زانیاری، کاریگەریکردن، بەڕێوەبردن، یان ئاڕاستەکردن.

بە شێوەیەکی بەرفراوان لەلایەن حکوومەتەکانەوە بۆ چەندین ھۆکاری جیاواز بەکاردێت، وەک جێبەجێکردنی یاسا، ئاسایشی نیشتمانی، و ئاگاداریی زانیاری. ھەروەھا دەکرێت وەک تاکتیکێک لەلایەن ئەو کەسانەی کە لەبری حکوومەت کار ناکەن بەکاربھێنرێت، وەک لەلایەن ڕێکخراوە تاوانکارییەکان بۆ پلاندانان و ئەنجامدانی تاوانەکان، و لەلایەن بازرگانییەکان بۆ کۆکردنەوەی ھەواڵگری لەسەر تاوانباران، ڕکابەرەکانیان، دابینکەران یان کڕیاران. ڕێکخراوە ئایینییەکانیش کە ئەرکی دەستنیشانکردنی لادان و جیاوازییان لەسەرە دەکرێت چاودێری ئەنجام بدەن. جۆرە جیاوازەکانی وردبینەکان جۆرێک لە چاودێری ئەنجام دەدەن.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئاسایش
پۆل:ئاسایشی نیشتیمانی
پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
١٠٣ەمین کۆنگرەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا

**١٠٣یەمین کۆنگرێسی ویلایەتە یەکگرتووەکان** کۆبوونەوەیەکی لقی یاسادانانی حکوومەتی فیدراڵیی ویلایەتە یەکگرتووەکان بوو، کە پێکھاتبوو لە ئەنجومەنی پیرانی ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئەنجومەنی نوێنەرانی ویلایەتە یەکگرتووەکان. لە واشینگتن دی سی کۆبووەوە لە ٣ی کانوونی دووەمی ١٩٩٣ تا ٣ی کانوونی دووەمی ١٩٩٥، لە ماوەی ھەفتەکانی کۆتایی سەرۆکایەتیی جۆرج ئێچ دەبلیوو بوش و لە دوو ساڵی یەکەمی سەرۆکایەتیی بیل کڵینتن. دابەشکردنی کورسییەکان لە ئەنجومەنی نوێنەرانی ویلایەتە یەکگرتووەکان لەسەر بنەمای سەرژمێریی ١٩٩٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images
سارین

**سارین** (ناونیشانی ناتۆ **GB**) پێکھاتەیەکی ئەندامی فۆسفۆری زۆر ژەھراوییە کە زۆرجار وەک چەکێکی کیمیایی بەکارھێنراوە بەھۆی توانای زۆریەوە وەک دەمارەژەھر.

سارین شلەیەکی ھەڵچووی بێ ڕەنگ و بێ بۆنە. بەرکەوتنی دەکرێت کوشندە بێت تەنانەت لە چڕییەکی زۆر کەمیشدا، و مردن دەکرێت لە ماوەی یەک تا دە خولەکدا ڕووبدات دوای ھەڵمژینی ڕاستەوخۆی ژەمێکی کوشندە بەھۆی خنکان لە سستبوونی کۆئەندامی ھەناسە، مەگەر دژەژەھرەکان بە خێرایی بەکاربێن. ئەو کەسانەی ژەمێکی ناکوشندە ھەڵدەمژن و چارەسەری پزیشکی خێرا وەرناگرن، ڕەنگە ھێشتا تووشی زیانی دەماریی ھەمیشەیی ببن. 

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارەکان بە وەسف
ماددەی دەماری

**ماددە دەمارییەکان** یان **دەمارەژەھر** ھەندێکجار پێیان دەوترێت **گازی دەمار**، پۆلێکە لە ماددە کیمیاییە ئەندامییەکان کە ئەو میکانیزمانە تێکدەدەن کە دەمارەکان پەیامەکان دەگوازنەوە بۆ ئەندامەکانی لەش. تێکچوونەکە بەھۆی پەکخستنی ئەسیتیلکۆلین ئێستەرەیز (AChE) دروست دەبێت، کە ئەنزیمێکە کە وەک کاتالیزۆر کاردەکات بۆ ھەڵوەشاندنەوەی ئەسیتیلکۆلین، کە گواستەرەوەیەکی دەمارییە. ماددە دەمارییەکان پەکخەری گەڕانەوەنەبووی ئەسیتیلکۆلین ئێستەرەیزن کە وەک ژەھر بەکاردێن

ژەھراویبوون بە دەمارەژەھر دەبێتە ھۆی تەسکبوونەوەی بیلبیلەکان، ڕژانی زۆری لیکی دەم، گرژبوونی ماسوولکەکان (تەشنوج)، و میزکردن و پیسایکردنی ناویست، کە یەکەمین نیشانەکانیش لە چەند چرکەیەکی کەمدا دوای بەرکەوتن دەردەکەون. مردن بەھۆی خنکان یان وەستانی دڵ ڕەنگە لە ماوەی چەند خولەکێکدا ڕووبدات بەھۆی لەدەستدانی کۆنترۆڵی لەش بەسەر ماسوولکەکانی ھەناسەدان و ماسوولکەکانی تردا. چارەسەری ستاندارد بۆ ژەھراویبوون بە دەمارەژەھر بریتییە لە تێکەڵەیەک لە دژە-کۆلینێرجیک بۆ کۆنترۆڵکردنی نیشانەکان، و ئۆکسیم وەک دژەژەھر.

ئەو دەمارەژەھرانەی کە زۆرترین بەرھەمھێنانیان لە مێژوودا ھەبووە بریتین لە VX/VR، سارین، و سۆمان. زنجیرەی G پێکدێت لەو دەمارەژەھرە سەرەتاییانەی کە لە کۆتایی سییەکانی سەدەی ڕابردوودا دۆزرانەتەوە، کە بەگشتی فڕۆک و مەترسیدارن لە ڕێگەی ھەڵمژینەوە وەک ئایرۆسۆڵ. زنجیرەی V کە دوای پەنجاکانی سەدەی ڕابردوو دۆزرانەوە، زۆر کەمتر فڕۆکن و زیاتر دەمێننەوە، و لە ڕێگەی مژینی پێستەوە مەترسی دروست دەکەن، ئەمەش پێویستی بە جلی تەواوی پارێزەری لەش ھەیە. ھەردوو زنجیرەکە و ھەندێک لە ئاوێتەکانی زنجیرەی نۆڤیچۆک، ئاوێتەی ئۆرگانۆفۆسفاتن، لە کاتێکدا بریکارەکانی تری نۆڤیچۆک و ھەندێک لە دەمارەژەھرە کارباماتەکان، کیمیایەکی نائۆرگانۆفۆسفاتیان ھەیە. ھەندێکیان لە ڕێگەی تەقەمەنییە کیمیاییە دووانییەکانەوە دروست دەبن، وەک گولە تۆپی M687ی ئەمریکی کە سارین دروست دەکات لە ڕێگەی تێکەڵکردنی پێکھاتە کیمیاییە سەرەتایییەکانییەوە.

## سەرچاوەکان

## تێبینییەکان

## سەرچاوەکان
سۆمان

**سۆمان** (یان GD، EA 1210، Zoman، PFMP، A-255، ناوی سیستماتیکی: O-pinacolyl methylphosphonofluoridate) ماددەیەکی کیمیایی زۆر ژەھراوییە. یەکێکە لە ماددە دەمارییەکان، دەستێوەردان دەکات لە کارکردنی ئاسایی سیستمی دەماری شیردەرەکان بە ڕێگریکردن لە ئەنزیمەکانی کۆڵین ­ئیستێراز. ڕێگریکەری ھەردوو ئەسیتیل ­ کۆڵین ئیستراز و بوتیری کۆڵین ئیستێرازە. وەک چەکێکی کیمیایی لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە بەپێی بڕیاری ٦٨٧ی نەتەوە یەکگرتووەکان وەک چەکی کۆمەڵکوژ پۆلێن کراوە. بەرھەمھێنانی بە توندی کۆنترۆڵ دەکرێت، و کۆکردنەوە و کۆگاکردنی بەپێی ڕێکەوتننامەی چەکی کیمیایی ساڵی ١٩٩٣ لە یاسادا دەرچووە کە وەک ماددەیەکی خشتەی یەکەم پۆلێن کراوە. سۆمان سێیەمین دەمارەژەھری ناو زنجیرەی ناسراو بە «زنجیرەی G» بوو کە دۆزرایەوە لەگەڵ GA (تابوون)، GB (سارین)، و GF (سایکلۆسارین).

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارەکان بە وەسف