open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جەیک پڕاڵتا

**جەیکەب «جەیک» شێرلۆک پڕاڵتا** (١٩٨١ لەدایکبووە) کەسایەتییەکی خەیاڵییە و پاڵەوانی چیڕۆکی نمایشی سیتکەمی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکیی بڕۆکلین ناین-ناینە و لە لایەن ئاندی سامبێرگەوە ڕۆڵی گێڕدراوە. ئەو لێکۆڵەرێکی گاڵتەجاڕ بەڵام بلیمەتی بنکەی ٩٩یەمی پۆلیسی نیویۆرکە. پڕاڵتا سیفەتی «گاڵتەچی پۆل» ھەڵگرتووە، بەبەردەوامی گاڵتە ڕادەکێشێتو گاڵتە لەسەر ھاوکارەکانی، و بەتایبەتیش ئێمی سانتیاگۆ، دروست دەکات. ئەو کاڵتەبازێتی خۆشدەوێت و ھەدێک جار زیاتر لە ھاوکارکانی بە کارەکانی کاریگەر دەبێت. لەگەڵ سیفەتی منداڵانەی ھەیە، پڕاڵتا زۆر زیرەکە، بیرکردنەوەیەکی خێرا و ھەستیاری ھەیە، ھەر لەبەر ئەمەش زۆرترین ژمارەی دەستگیرکردنی لە بنکەکەدا ھەیە. پڕاڵتا لە ئەڵقەی «شەوی یاری» ی وەرزی پێنجەمدا ڕاگەیاند کە ناوی ناوەڕاستی بۆ شێرڵۆک گۆڕیوە.

جەیک زۆربەی کات گاڵەتچێتییەکەی وەک ئامێرێک بۆ سەرکەوتن بەسەر ھەستەکانیدا بەکاردەھێنێت. جەیک ئاشقی دای ھارد، تەیلۆر سویفت، بڕۆکلین نێتس، شارستانیەتی گشتی، ڕقی لە شانۆگەری و مۆسیقای کلاسیکییەکانە. ئەوەش بڵاوە کە خوی خواردنی ناتەندروست ھەیە وەک نەخواردنەوەی ئاو و وەرزش نەکردن.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەسایەتییەکانی بڕۆکلین ناین-ناین
مارتین گارکس

**مارتین جێرارد گاریتسن**،**** پیشەگەرانە ناسراو بە **مارتین گارکس** دی جەی و بەرھەمھێنەری تۆماری ھۆڵەندییە کە لە ئامستێلڤین لەدایکبووە. "Animals" ,"In the Name of Love" ,"Scared to be Lonely" بەناوبانگترین تاکەگۆرانییەکانی مارتینن. ئەو بۆ ٣ ساڵی بەدوای یەک پلەی یەکەمی ھێنا لە پێرستی باشترین ١٠٠ دی جەیەکانی دی جەی ماگ (٢٠١٦، ٢٠١٧، ٢٠١٨).

ئەو لە فیستیڤاڵی مۆسیقی وەک کۆچێلا، کارنیڤاڵی ئیلیکتریک دەیزی، فیستیڤاڵی ئەڵترا میوزیک، تومۆرۆلاند و کریمفیڵدس بەشداریکردووە.

## ژیانی سەرەتایی
گاریکس وەک مارتین جێرارد گاریتسن لە ١٤ی ئایاری ١٩٩٦ لە ئامستێلڤین لە ھۆڵەندا لەدایکبوو. ئەو کوڕی جێرارد و کارین گاریتسننە. ئەو خوشکێکی بچووکتر لەخۆی ھەیە بە ناوی لۆرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦
پۆل:زیندووان
پۆل:ھونەرمەندانی کۆڵۆمبیا ڕیکۆردز
تێنێت

***تێنێت*** فیلمێکی ھەستبزوێنی ئەکشنە کە لەلایەن کریستۆفەر نۆلان نووسراوە و دەرھێنراوە وە لەلایەن نۆلان و ئێما تۆمس بەرھەمھێنراوە. فیلمەکە ئەکتەران جۆن دەیڤد واشینتن، ڕۆبێرت پاتینسن، ئیلیزابێس

دێبیکی، دیمپڵ کاپادیا، مایکڵ کەین و کێنێس براناگ لەخۆدەگرێت.

فیلمەکە لەلایەن وارنەر برەدرز لە ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠ بڵاودەکرێتەوە.

## پێشەکی
سیخۆڕیک فەرمانی پێکراوە بەیارمەتی گەشتی کاتی ڕێگری لە جەنگی جیھانیی دووەم بکات.

## ئەکتەران
* جۆن دەیڤد واشینتن
* ڕۆبێرت پاتینسن
* ئیلیزابێس دێبیکی
* دیمپڵ کاپادیا
* ئارۆن تەیلەر-جۆنسن
* کلێمێنس پۆیسی
* مایکڵ کەین
* کێنێس براناگ
* ھیمێش پاتێل
* دێنزیل سمیس وەک بازرگانی چەک و مێردی کەسایەتیی کاپادیا
* مارتین دۆنۆڤان

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی داھاتوو
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە بەریتانییەکان
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمی ئەکشنی هەیت بزوێنی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمی تەکنەلۆجیای هەستبزوێن
پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەکشنە سیخوڕییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمی ئەکشنی ھەیت بزوێنی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمە بەریتانییەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە خەیاڵییە زانستییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە خەیاڵییەکانی بەڕیتانیا
پۆل:فیلمەکان دەربارەی تیرۆر
پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەزگای ھەواڵگری ناوەندی
پۆل:فیلمەکان دەربارەی گەشتکردن بە کات
پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخراون
پۆل:فیلمەکان لە سربیا دانراون
پۆل:فیلمەکان کە لە کەشتییەکان ڕوودەدەن
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری مومبای وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکان کە لە نەرویج وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین کاریگەری بینراو بەدەستھێناوە
پۆل:فیلمی تەکنەلۆجیای ھەستبزوێن
پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس
پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە کات
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە فیزیک
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە تەکنۆلۆژیا
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە داھاتوو
پۆل:فیلمەکان کە لە ئیتاڵیا داندراون
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە کۆمەڵگە نھێنییەکان
پۆل:ئەو فیامانەی لە مۆمبای داندراون
نینتێندۆ سویچ

وێنۆک|ئامێر
**نینتێندۆ سویچ** کۆنسۆلێکی کایەی ڤیدیۆییە کە لەلایەن کۆمپانیای نینتێندۆوە پەرێیپێدەدرێت، کە لە ٣ی ئازاری ٢٠١٧ بڵاوکراوەتەوە. کۆنسۆڵەکە لە جۆری ھایبریدە و دەتوانرێت بە شێوەیەکی نەجوڵاو و ھەڵگیراو بەکاربێت.
وێنۆک|ئامێر

## مێژوو

### باکگراوند
نینتێندۆ داھات، فرۆشتن و قازانجی پوختەی زۆری بەخۆیدا بینی لە ٢٠٠٩ لەبەر بڵاوکردنەوەی کۆنسۆڵی وی و نینتێندۆ دی ئێس، بەڵام لە ساڵانی دواتردا، داھاتەکان کەمبوونەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:کۆنسڵی یارییە ڤیدیۆییەکانی ماڵەوە
گەیم بۆی ئەدڤانس

**گەیم بۆی ئەدڤانس** (بە کورتی: **جی بی ئەی**) کۆنسۆڵێکی کایەی ڤیدیۆیی ٣٢ بیتە کە لەلایەن نینتێندۆوە پەرەپێدراوە و بڵاوکراوەتەوە وە بەدواھاتووی گەیم بۆی کەلەرە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠٠٠
پلەیستەیشن پۆرتەیبڵ

**پلەیستەیشنی ھەڵگیراو** **(پی ئێس پی**) کۆنسووڵێکی کایەی دەستییە کە لەلایەن «سۆنی کۆمپیوتەر ئینتەرتەینمێنت» پەرەی پێدراوە و خراوەتە بازاڕەوە. بۆ یەکەمجار لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤ لە ژاپۆن، لە ٢٤ی ئازاری ٢٠٠٥ لە ئەمریکای باکوور، و لە ١ی ئەیلوولی ٢٠٠٥ لە ناوچەکانی پی ئەی ئێڵ بڵاوکرایەوە، و یەکەم کۆنسووڵی دەستییە لە زنجیرەی پلەیستەیشن. وەک کۆنسووڵێکی نەوەی حەوتەم، «پی ئێس پی» ڕکابەری «نینتێندۆ دی ئێس»ی دەکرد.

پەرەپێدانی «پی ئێس پی» لەکاتی «ئی٣ ٢٠٠٣» ڕاگەیەندرا، و کۆنسووڵەکە لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی سۆنی لە ١١ی ئایاری ٢٠٠٤ نمایشکرا. ئەم سیستەمە بەھێزترین کۆنسووڵی گواستراوە بوو لەکاتی ناساندنیدا، و یەکەم ڕکابەری ڕاستەقینەی کۆنسووڵە دەستییەکانی نینتێندۆ بوو دوای ئەوەی چەندین ڕکابەری وەک «N-Gage»ی نۆکیا شکستھێنابوو. تواناکانی گرافیکی پێشکەوتووی «پی ئێس پی» وای لێکرد ببێتە ئامێرێکی کات بەسەربردنی مۆبایلی بەناوبانگ، کە دەیتوانی پەیوەندی بە «پلەیستەیشن ٢» و «پلەیستەیشن ٣»، ھەر کۆمپیوتەرێکی خاوەن دەرچەی یوو ئێس بی، سیستمەکانی تری «پی ئێس پی»، و ئینتەرنێتەوە بکات. ھەروەھا «پی ئێس پی» کۆمەڵێکی زۆر تایبەتمەندی مۆڵتیمیدیای ھەبوو وەک لێدانی ڤیدیۆ و دەنگ، و وەک پەخشکەرێکی میدیای گواستراوەش دادەنرا. «پی ئێس پی» تەنھا کۆنسووڵێکی دەستییە کە فۆرماتی دیسکی ئۆپتیکاڵی بەکارھێنابێت، کە لەم حاڵەتەدا «Universal Media Disc (UMD)» بوو، وەک جێگەی سەرەکی پاشکەوتکردن؛ ھەم کایەکان و ھەم فیلمەکانیش لەسەر ئەم شێوانە بڵاودەکرانەوە.

«پی ئێس پی» بە شێوەیەکی ئەرێنی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پێشوازی لێکرا، و زیاتر لە ٨٠ ملیۆن دانەی لێ فرۆشرا لە ماوەی دە ساڵی تەمەنیدا. چەندین مۆدێلی کۆنسووڵەکە بڵاوکرانەوە، پێش ئەوەی زنجیرەی «پی ئێس پی» لەلایەن «پلەیستەیشن ڤیتا»وە جێگەی بگیرێتەوە، کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠١١ لە ژاپۆن و ساڵێک دواتر لە سەرانسەری جیھاندا بڵاوکرایەوە. «پلەیستەیشن ڤیتا» توانای کارپێکردنی کایەکانی «پی ئێس پی»ی ھەبوو کە لەڕێگەی «پلەیستەیشن ستۆر» لەسەر «پلەیستەیشن نێتۆرک» بڵاوکرابوونەوە، کە بووە ڕێگەی سەرەکی بۆ کڕینی کایەکانی «پی ئێس پی» تا ئەو کاتەی سۆنی لە ٣١ی ئازاری ٢٠١٦دا دەستڕاگەیشتن بە فرۆشگاکەی لە «پی ئێس پی»دا داخست. ناردنی پارچەکانی ڕەقەکاڵای «پی ئێس پی» لە سەرانسەری جیھاندا لە ساڵی ٢٠١٤ کۆتایی ھات؛ بەرھەمھێنانی «UMD»ەکانیش کاتێک کۆتایی ھات کە دوا کارگەی ژاپۆنی بەرھەمھێنەریان لە کۆتایی ساڵی ٢٠١٦دا داخرا.

«پی ئێس پی» چەندین وەشانی جیاوازی ھەبوو لە سەرەتای بڵاوبوونەوەیەوە، لەوانە «پی ئێس پی ستریت» و «پی ئێس پی گۆ».

## مێژوو
سۆنی کۆمپیوتەر دێڤێلۆپمێنت لە پێشوودا کۆنسۆڵی پلەی ستەیشمی ھەڵگیراوی لە کۆنفڕاسێکدا ڕاگەیاند.

## سەرچاوەکان

پۆل:پلەیستەیشن (بڕاند)
پۆل:کۆنسڵەکانی سۆنی
پلەیستەیشن ١

**پلەی ستەیشن** (یان **پی ئێس یان پی ئێس ١** یان ناوە کۆدییەکەی **پی ئێس ئێکس**) کۆنسووڵێکی کایەی ڤیدیۆیییە ناوماڵییەکانە کە لەلایەن سۆنی کۆمپیوتەر ئینتەرتەینمێنت پەرەی پێدراوە و خراوەتە بازاڕەوە. لە ٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٤ لە ژاپۆن بڵاوکرایەوە، دواتر لە ٩ی ئەیلوولی ١٩٩٥ لە ئەمریکای باکوور، لە ٢٩ی ئەیلوولی ١٩٩٥ لە ئەورووپا، و ناوچەکانی تریش بەدوایدا ھاتن. وەک کۆنسووڵێکی نەوەی پێنجەم، پلەیستەیشن بە پلەی یەکەم ڕکابەری نینتێندۆ ٦٤ و سێگا ساتوورنی دەکرد.

سۆنی دەستی بە پەرەپێدانی پلەیستەیشن کرد دوای پڕۆژەیەکی سەرنەکەوتوو لەگەڵ نینتێندۆ بۆ دروستکردنی ئامێرێکی دەرەکی CD-ROM بۆ سیستمی کات بەسەربردنی سووپەر نینتێندۆ لە سەرەتای نەوەدەکانی سەدەی ڕابردوودا. کۆنسووڵەکە بە پلەی یەکەم لەلایەن کێن کوتاراگی و سۆنی کۆمپیوتەر ئینتەرتەینمێنت لە ژاپۆن دیزاین کرا، لەکاتێکدا گەشەپێدانی زیاتر لە شانشینی یەکگرتوو ئەنجامدرا. جەختکردنەوەیەکی زۆر لەسەر گرافیکی سێ ڕەھەندی خرایە پێشەنگی دیزاینی کۆنسووڵەکە. بەرھەمھێنانی یارییەکانی پلەیستەیشن بە جۆرێک دیزاین کرابوو کە ئاسان و گشتگیر بێت، ئەمەش وای کرد سەرنجی زۆرێک لە گەشەپێدەرانی لایەنی سێیەم ڕابکێشێت.

کۆنسووڵەکە بەھۆی کتێبخانەی فراوانی یارییەکانی، زنجیرە یارییە بەناوبانگەکان، نرخی کەمی فرۆشتن و بازاڕکردنی توند بۆ گەنجان کە وەک کۆنسووڵێکی گونجاو بۆ ھەرزەکاران و گەورەکان نیشانی دەدا، ناوبانگێکی زۆری بەدەستھێنا. ئەو یارییانەی کە ستایشی زۆریان لێکرا و ناسنامەی کۆنسۆڵەکەیان دیاری کرد بریتین لە: «Gran Turismo»، «Crash Bandicoot»، «Spyro the Dragon»، «Tomb Raider»، «Resident Evil»، «Metal Gear Solid»، «Tekken 3»، و «Final Fantasy VII». سۆنی لە ٢٣ی ئازاری ٢٠٠٦ کۆتایی بە بەرھەرھێنانی پلەیستەیشن ھێنا — زیاتر لە یازدە ساڵ دوای بڵاوبوونەوەی، و لە ھەمان ساڵدا پلەیستەیشن ٣ دەرکەوت. زیاتر لە ٤٠٠٠ یاری پلەیستەیشن بڵاوکرانەوە، کە کۆی گشتی فرۆشیان گەیشتە ٩٦٢ ملیۆن دانە.

پلەیستەیشن ئاماژەیەک بوو بۆ بەھێزبوونی سۆنی لە پیشەسازی کایە ڤیدیۆیییەکاندا. ستایشی زۆری لێکرا و فرۆشێکی زۆری ھەبوو؛ لە کەمتر لە دە ساڵدا، بوو بە یەکەم پلاتفۆرمی کات بەسەربردنی کۆمپیوتەری کە زیاتر لە ١٠٠ ملیۆن دانەی لێ بفرۆشرێت. بەکارھێنانی دیسکە فشرێوەکان (CD) بوو بە سەرەتای گۆڕانی پیشەسازی یارییەکان لە کارتێجەوە. سەرکەوتنی پلەیستەیشن بووە ھۆی دروستبوونی زنجیرەیەک لە جێگرەوەکانی، کە بە پلەیستەیشن ٢ لە ساڵی ٢٠٠٠ دەستی پێکرد. لە ھەمان ساڵدا، سۆنی مۆدێلێکی بچووکتر و ھەرزانتر بە ناوی پی ئێس وەن بڵاوکردەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:کۆنسڵی یارییە ڤیدیۆییەکانی ماڵەوە
پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان
پۆل:پلەیستەیشن (بڕاند)
پۆل:ئەو بەرهەمانەی لە ساڵی ١٩٩٤ خراونەتەڕوو
پۆل:کۆنسڵەکانی سۆنی
پۆل:ئەو بەرھەمانەی لە ساڵی ١٩٩٤ خراونەتەڕوو
پۆل:داھێنانە ژاپۆنییەکان
پۆل:کلتوورە ناودارەکان
پلەیستەیشن ٢

**پلەیستەیشن ٢** (یان **پی ئێس ٢**) کۆنسووڵێکی کایەی ڤیدیۆیییە ناوماڵییەکانە کە لەلایەن سۆنی کۆمپیوتەر ئینتەرتەینمێنت پەرەی پێدراوە و خراوەتە بازاڕەوە. بۆ یەکەمجار لە ٤ی ئازاری ٢٠٠٠ لە ژاپۆن بڵاوکرایەوە، لە ٢٦ی تشرینی یەکەم لە ئەمریکای باکوور، لە ٢٤ی تشرینی دووەم لە ئەورووپا، لە ٣٠ی تشرینی دووەم لە ئوسترالیا، و ناوچەکانی تریش بەدوایدا ھاتن. ئەمە جێگرەوەی پلەیستەیشنی ڕەسەنە و دووەم وەشانی زنجیرە کۆنسووڵەکانی پلەیستەیشنە. وەک کۆنسووڵێکی نەوەی شەشەم، ڕکابەری گەیم کیوبی نینتێندۆ، دریم کاستی سێگا و ئێکس بۆکسی مایکرۆسۆفتی دەکرد.

لە ساڵی ١٩٩٩ ڕاگەیەندرا، سۆنی دوای سەرکەوتنە بێوێنەکەی نەوەی پێش خۆی، دەستی بە پەرەپێدانی ئەم کۆنسووڵە کرد. جگە لەوەی وەک کۆنسووڵێکی یاری کار دەکات، درایڤێکی ناوەکی دی ڤی دی لەخۆدەگرێت و نرخەکەشی کەمتر بوو لە ئامێرەکانی تری خوێندنەوەی دی ڤی دی لەو سەردەمەدا، ئەمەش بەھاکەی زیاتر کرد. گونجانی تەواو لەگەڵ یاری و کەلوپەلە لاوەکییەکانی پلەیستەیشنی ڕەسەن، وای کرد دەستی بگات بە کتێبخانەیەکی گەورەی یارییەکان لەکاتی دەستپێکردنیدا، کە زۆر لە ڕکابەرەکانی تێپەڕاند. ڕەقامێری کۆنسووڵەکە بەھۆی پڕۆسێسەری «Emotion Engine» کە بە ھاوبەشی لەگەڵ تۆشیبا دروستکرابوو، جێگەی سەرنج بوو، کە وەک ھێزێکی زیاتر لە زۆربەی کۆمپیوتەرە کەسییەکانی ئەو سەردەمە ناسێندرا.

پلەیستەیشن ٢ بە پڕفرۆشترین کۆنسووڵی کایە ڤیدیۆیییەکان لە مێژوودا دەمێنێتەوە، کە ١٦٠ ملیۆن دانەی لێ فرۆشراوە لە سەرانسەری جیھان کە نزیکەی سێ ھێندەی کۆی فرۆشی ھەموو کۆنسووڵە ڕکابەرەکانی نەوەی شەشەمە. ستایشێکی زۆری لێکرا و کتێبخانەیەکی جیھانیی لە زیاتر لە ٤٠٠٠ ناونیشانی یاری کۆکردەوە، کە ١.٥٤ ملیار کۆپییان لێ فرۆشرا. لە ساڵی ٢٠٠٤، سۆنی کۆنسووڵەکەی بە جەستەیەکی بچووکتر و سووکتر نوێ کردەوە کە بە فەرمی بە «Slimline» ناسرا. تەنانەت دوای بڵاوبوونەوەی جێگرەوەکەی، پلەیستەیشن ٣، لە ساڵی ٢٠٠٦، لە بەرھەمھێنان بەردەوام بوو و بۆ چەندین ساڵ یاری نوێی بۆ دەردەچوو، کە کۆتا یاری بۆ ئەم سیستمە «Pro Evolution Soccer 2014» بوو کە لە تشرینی دووەمی ٢٠١٣ لە ئەورووپا بڵاوکرایەوە. بەرھەمھێنانی بە فەرمی لە سەرەتای ساڵی ٢٠١٣ کۆتایی ھات، ئەمەش وای کرد کۆنسووڵەکە ببێتە خاوەنی یەکێک لە درێژترین تەمەنەکان لە مێژووی کایە ڤیدیۆییەکاندا.

## فرۆشتن
پلەیستەیشن۲ پڕفڕۆشترین کۆنسووڵە کە نزیکی ١٦٠ ملیۆن دانەی لێ فرۆشراوە.
## ھۆکارەکانی سەرکەوتن
پلەیستەیشن ۲ چەندین ھۆکاری گرینگی ھەبوو کە بوونە ھۆی سەرکەوتنی کۆنسووڵەکە لە جیھاندا

ھەبوونی دی ڤی دی پلەیەر گرینگترین تایبەتمەندی بوو کە لە پلەیستەیشن ۲ دا بوونی ھەبوو کە دەتواندرا جگە لە یاریکردن سەیری فیلم و دراماش بە پلەیستەیشن۲ بکرێت و ھەروەھا پلەیستەیشن دوو نرخی لە ئامێرەکانی دی ڤی دی ھەرزانتر بوو

پلەیستەیشن ۲ پشتگیری یاریەکانی پلەیستەیشن۱ دەکرد 

سۆنی ساڵێک پێش بڵاوبوونەوەی کۆنسووڵەکانی ئێکس بۆکسی ڕەسەن و نێتێندۆ پلەیستەیشن۲ بڵاوکردەوە

## مێژوو
ھەرچەندە سۆنی وردەکاریی کۆنسووڵەکەی بە نھێنی ھێشتووەتەوە، کارکردن لەسەر درووستکردنی کۆنسووڵەکە لەکاتی درووستکردنی پلەی ستەیشن ١ (١٩٩٤) دەستیپێکرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:کۆنسڵی یارییە ڤیدیۆییەکانی ماڵەوە
پۆل:پلەیستەیشن (بڕاند)
پۆل:کۆنسڵەکانی سۆنی
پلەیستەیشن ٣

**پلەیستەیشن ٣** () کۆنسووڵێکی کایەی ڤیدیۆیییە ناوماڵییەکانە کە لەلایەن سۆنی کۆمپیوتەر ئینتەرتەینمێنت پەرەی پێدراوە و خراوەتە بازاڕەوە. جێگرەوەی پلەیستەیشن ٢ە و ھەردووکیان بەشێکن لە براندی کۆنسووڵەکانی پلەیستەیشن. پلەیستەیشن ٣ بۆ یەکەمجار لە ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦ لە ژاپۆن بڵاوکرایەوە، بەدوایدا لە ١٧ی تشرینی دووەم لە ئەمریکای باکوور و لە ٢٣ی ئازاری ٢٠٠٧ لە ئەورووپا و ئوسترالیا بڵاوکرایەوە. بە پلەی یەکەم ڕکابەری ئێکس بۆکس ٣٦٠ی مایکرۆسۆفت و ویی نینتێندۆی دەکرد وەک بەشێک لە نەوەی حەوتەمی کۆنسووڵە کایە ڤیدیۆییەکان.

پلەیستەیشن ٣ لە دەوری پڕۆسێسەری «Cell Broadband Engine» دروستکراوە کە بە ھاوبەشی لەگەڵ IBM و تۆشیبا پەرەی پێدراوە. سەرۆکی سۆنی، کێن کوتاراگی، وێنای کۆنسووڵەکەی وەک سوپەرکۆمپیوتەرێک بۆ ژووری دانیشتن کردبوو کە توانای ڕاپەڕاندنی ئەرکە ئاڵۆزەکانی مەلتی میدیای ھەبێت. یەکەم کۆنسووڵ بوو کە دیسکی بلوڕەی وەک ناوەندی سەرەکی خەزنکردن بەکاربھێنێت، یەکەم کۆنسووڵ بوو کە پۆرتی HDMI تێدا بێت، و یەکەم کۆنسووڵ بوو کە توانای نیشاندانی یارییەکانی بە ڕوونی 1080p (Full HD) ھەبێت. ھەروەھا لەگەڵ خزمەتگوزاری ئۆنلاینی پلەیستەیشن نێتۆرک دەستی پێکرد و پشتگیری لە پەیوەندی «Remote Play» لەگەڵ کۆنسووڵە دەستییەکانی پلەیستەیشن پۆرتەبڵ و پلەیستەیشن ڤیتا دەکرد. لە ئەیلوولی ٢٠٠٩دا، سۆنی «PlayStation 3 Slim»ی بڵاوکردەوە، کە پشتگیری ڕەقامێری بۆ یارییەکانی پلەیستەیشن ٢ لابرد (ھەرچەندە ھاوشێوەکردنی سنوورداری لەسەر بنەمای نەرمامێر مابووەوە) و دیزاینێکی بچووکتر و پاشەکەوتکەری وزەی ناساند. وەشانێکی تریش بە ناوی «Super Slim» لە کۆتایی ساڵی ٢٠١٢ بڵاوکرایەوە، کە گۆڕانکاری زیاتری لە شێوەی کۆنسووڵەکەدا پێشکەش کرد.

لەکاتی دەستپێکردنیدا، پلەیستەیشن ٣ پێشوازییەکی تێکەڵاوی لێکرا، ئەوەش تا ڕادەیەکی زۆر بەھۆی بەرزی نرخەکەیەوە بوو—٥٩٩ دۆلاری ئەمریکی بۆ مۆدێلی ٦٠ گێگابایت و ٤٩٩ دۆلار بۆ مۆدێلی ٢٠ گێگابایت—ھەروەھا بەھۆی تەلارسازییە ئاڵۆزەکەی و کەمی یارییەکان لە کاتی دەستپێکردنیدا. بەرھەمھێنانی ڕەقامێرەکە تێچوویەکی زۆری ھەبوو، سۆنی بۆ چەند ساڵێک کۆنسووڵەکەی بە زیانێکی زۆر دەفرۆشت. بەڵام پلەیستەیشن ٣ بەھۆی تەماحی تەکنەلۆژی و پشتگیریکردنی بلوڕەی ستایشی لێکرا، کە یارمەتی سۆنی دا ئەم فۆرماتە وەک ستانداردێکی باڵا بەسەر ئێچ دی دی ڤی دی دا بچەسپێنێت. پێشوازییەکان بە تێپەڕبوونی کات باشتر بوون، ئەوەش بەھۆی کتێبخانەیەک لە یارییە بەناوبانگەکان، وەشانە نوێیەکانی سلیم و سووپەر سلیم کە تێچووی بەرھەمھێنانیان کەم کردەوە، و چەندین جار دابەزاندنی نرخ. ئەم ھۆکارانە یارمەتی کۆنسووڵەکەیان دا لە ڕووی بازرگانییەوە ببووژێتەوە. لە کۆتاییدا، پلەیستەیشن ٣ نزیکەی ٨٧.٤ ملیۆن دانەی لێ فرۆشرا لە سەرانسەری جیھان، کە بە کەمێک پێش ئێکس بۆکس ٣٦٠ کەوت و بوو بە ھەشتەم پڕفرۆشترین کۆنسووڵ لە مێژوودا. تا سەرەتای ساڵی ٢٠١٩، نزیکەی ١ ملیار یاری پلەیستەیشن ٣ لە سەرانسەری جیھان فرۆشرابوون.

پلەیستەیشن ٤ لە تشرینی دووەمی ٢٠١٣ وەک جێگرەوەی پلەیستەیشن ٣ بڵاوکرایەوە. سۆنی لە ماوەی دوو ساڵدا دەستی بە نەھێشتنی پلەیستەیشن ٣ کرد. ناردنی ئامێرەکان بۆ زۆربەی ناوچەکان تا ساڵی ٢٠١٦ کۆتایی ھات، لەکاتێکدا بەرھەمھێنانی کۆتایی بۆ بازاڕی ژاپۆن تا ٢٩ی ئایاری ٢٠١٧ بەردەوام بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:پلەی ستەیشن ٣
پۆل:ئەو بەرھەمانەی لە ٢٠٠٦ ناسێنراون
پۆل:کۆنسڵی یارییە ڤیدیۆییەکانی ماڵەوە
پۆل:پلەیستەیشن (بڕاند)
پۆل:کۆنسڵەکانی سۆنی
گەیم کیوب

**گەیم کیوبی نینتێندۆ** (زۆرجار کە بە **گەیمبکیوب** ناودەبرێت کۆنسووڵێکی کایەی ڤیدیۆیی ماڵەوەیە کە لەلایەن نینتێندۆوە پەرەی پێدراوە و خراوەتە بازاڕەوە. لە ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٠١ لە ژاپۆن، لە ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١ لە ئەمریکای باکوور، و لە ٣ی ئایاری ٢٠٠٢ لە ئەورووپا بڵاوکرایەوە. ئەمە چوارەم کۆنسووڵی سەرەکیی ماڵەوەی نینتێندۆیە، کە جێگەی نینتێندۆ ٦٤ی گرتەوە، و لە نەوەی شەشەمی کۆنسووڵەکانی کایەدا ڕکابەری پلەیستەشین ٢ی سۆنی، «دریم کاست»ی سێگا، و «ئێکس بۆکس»ی مایکرۆسۆفتی دەکرد.

نینتێندۆ لە ساڵی ١٩٩٨ دەستی بە پەرەپێدانی گەیم کیوب کرد دوای بەستنی ھاوبەشی لەگەڵ کۆمپانیای «ArtX» بۆ دیزاینکردنی یەکەی پرۆسێسەری گرافیک. ئەمە یەکەم کۆنسووڵی نینتێندۆ بوو کە دیسکی ئۆپتیکاڵی بەکارھێنا لەباتی کارتێژی ROM، کە بە کارتی میمۆریی نووسراو بۆ پاشکەوتکردنی کایەکان پاڵپشتی دەکرا. بەپێچەوانەی ڕکابەرەکانی، گەیم کیوب تەنھا جەختی لەسەر کایەکان دەکردەوە؛ زۆربەی مۆدێلەکان نەیاندەتوانی «دی ڤی دی» یان «سی دی» لێ بدەن. دەسکی گەیم کیوب دیزاینێکی شێوە دەسکی پایسکیلی ھەبوو لەگەڵ شێوازێکی جیاوازی دوگمە ئانالۆگەکان. پاشکۆکانی «گەیم کیوب» بریتین لە کێبڵی بەستنەوە کە توانای پەیوەندیکردنی لەگەڵ «Game Boy Advance (GBA)» و «e-Reader» دەدا، ھەروەھا «Game Boy Player» بۆ کارپێکردنی کایەکانی «Game Boy»، «Game Boy Color»، و «GBA»، و دەسکی بێتەلی «WaveBird». ھەندێک کایەی دیاریکراو پاڵپشتی کایەکردنی ئۆنلاینیان دەکرد لەڕێگەی برۆدباند یان ئاداپتەری مۆدێمەوە.

«گەیم کیوب» ستایشی زۆری کرا بۆ دەستەکەی و کایە تایبەتەکانی، بەڵام ڕەخنەی لێگیرا بەھۆی دیزاینە یاری-ئاساکەی و نەبوونی تایبەتمەندییەکانی مالتیمیدیا. ھەرچەندە قازانجبھێن بوو، بەڵام زۆر کەمتر لە «پلەیستەیشن ٢» و کەمێک کەمتر لە «ئێکس بۆکس» فرۆشرا، و تەنھا لە «دریم کاست»ی سێگا زیاتر فرۆشرا. نینتێندۆ ٢١.٧٤ ملیۆن «گەیم کیوب»ی لە سەرانسەری جیھاندا فرۆشت، کە زۆر کەمتر بوو لەوەی چاوەڕوان دەکرا. ئەمەش بۆ لاوازیی پێڕستەی کایەکانی کاتی نمایشکردن و جەختکردنەوەی نینتێندۆ لەسەر یاریزانانی تەمەن بچووک (کە لەو کاتەدا کەمینەی ھەوادارانی کایە بوون) لەباتی ھەرزەکاران و گەورەکان دەگەڕایەوە. بەراورد بە ڕکابەرەکانی، پشتگیریی کۆمپانیاکانی پەرەپێدەر بۆ گەیم کیوب سنووردار بوو؛ ھەندێک پەرەپێدەر لە بڵاوکردنەوەی کایە فرە-پلاتفۆرمەکان لەسەر «گەیم کیوب» دوورکەوتنەوە، و ھەندێکی تریش بەھۆی کەمیی فرۆشەوە پشتگیرییەکەیان کەم کردەوە.

نینتێندۆ جێگرەوەیەکی بەناوی «وی» لە تشرینی دووەمی ٢٠٠٦ بڵاوکردەوە؛ زۆربەی ئامێرەکانی «وی» توانای کارپێکردنی کایە و پاشکۆکانی گەیم کیوبیان ھەبوو. لە شوباتی ٢٠٠٧دا بەرھەمھێنانی گەیم کیوب ڕاگیرا. لە ڕووانگەی مێژووییەوە، ڕۆژنامەنووسانی کایە ڤیدیۆییەکان گەیم کیوبیان لە نێوان باشترین کۆنسووڵەکانی کایەدا پۆلین کردووە. کتێبخانەی «گەیم کیوب» کایەی وەک «Super Smash Bros. Melee» (٢٠٠١)، «Eternal Darkness» (٢٠٠٢)، «Metroid Prime» (٢٠٠٢)، «The Legend of Zelda: The Wind Waker» (٢٠٠٢)، «Paper Mario: The Thousand-Year Door» (٢٠٠٤)، و «ڕێزدێنت ئیڤڵ ٤» (٢٠٠٥) لەخۆدەگرێت. چەندین زنجیرە کایەی بەناوبانگی نینتێندۆ، لەوانە «Animal Crossing»، «Luigi's Mansion»، و «پیکمین»، لەسەر «گەیم کیوب» دەستیان پێکرد. دەسکی «گەیم کیوب» لە ھەموو کۆنسووڵە ماڵەوەکانی دوای خۆی لەلایەن نینتێندۆوە پشتگیری کراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:کۆنسڵی یارییە ڤیدیۆییەکانی ماڵەوە
نینتێندۆ دی ئێس

**نینتێندۆ دی ئێس**، یانە نینتێندۆ **دس** کۆنسۆڵێکی کایەی ڤیدیۆیی دوو شاشەیییە کە لەلایەن نینتێندۆوە پەرەپێدراوە و بڵاوکراوەتەوە. کۆنسۆڵەکە بەشێوەیەکی نێودەوڵەتی لە ٢٠٠٤ و ٢٠٠٥ بڵاوکرایەوە. دی ئێس بە مانای "Developers' System" (سیستەمی پەرەپێدەرەکان) یان "Dual Screen" (شاشەی دووانە) دیت.

## سەرچاوەکان

پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەی ڤیدیۆیی سپایک
نینتێندۆ ٣دی ئێس

**نینتێندۆ ٣دی ئێس** کۆنسۆڵێکی کایەی ڤیدیۆییە کە لەلایەن نینتێندۆوە بەرھەمھێنراوە. نینتێندۆ کۆنسۆڵەکەی لە ئی تریی ٢٠١٠ لە ١٥ی حوزەیران ڕاگەیاند.

## سەرچاوەکان

پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:بەرھەمەکان، ناساندنی ٢٠١١
وۆندەرسوان

**وۆندەرسوان** کۆنسۆڵێکی کایەی ڤیدیۆییە کە لەلایەن باندایەوە لە ژاپۆن بڵاوکراوەتەوە.

## مێژوو
بەرھەمھێنراوی ١٩٥٠ لەلایەن ناوھارو یاماشینا، باندای پیشەسازی کایەی ئۆتۆمبێل و مۆدێلی پلاستیک بوو، بەڵام دواتر بەناوبانگبوو لە پیشەسازی ئەنیمێ پاش درووستکردنی چەندین کەسایەتیی جۆراوجۆر وەک تێتسووان ئەتۆمو لە ١٩٦٠. گەورەترین سەرکەوتنی کۆمپانیایەکە درووستکردنی کایەی تاماگۆچی بوو لە ١٩٩٦.

## سەرچاوەکان
نینتێندۆ دی ئێس ئای

**نینتێندۆ دی ئێس ئای** کۆنسۆڵێکی کایەی ڤیدیۆیی دوو شاشەییە کە لەلایەن نینتێندۆوە بڵاوکراوەتەوە. کۆنسۆڵەکە بۆ یەکەم جار لە ژاپۆن لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨ بڵاوکراوەتەوە وە بەشێوەیەکی نێودەوڵەتی لە نیسانی ٢٠٠٩ بڵاوکراوەتەوە.

## پەرەپێدان
پەرەپێدان نینتێندۆ دی ئێس ئای لە کۆتاییەکانی ٢٠٠٦ دەستیپێکرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:کایەکلێکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:پلاتفۆڕمی دابەشکردنی نەرمەواڵەی مۆبایل
پۆل:ئەو بەرهەمانەی لە ساڵی ٢٠٠٨ خراونەتە بازاڕەوە
پۆل:ئەو بەرھەمانەی لە ساڵی ٢٠٠٨ خراونەتە بازاڕەوە
پێڕستی کایە ڤیدیۆیییەکانی ناروتۆ

چەپ|وێنۆک|349x349پیکسڵ|بەرگی بەشی یەکەم لە زنجیرە کایەی "''کڵاش ئۆڤ نینجا''"
کایە ڤیدیۆیییەکانی ناروتۆ لەسەر چەند ئامێرێکی ڤیدیۆیی بڵاوکراونەتەوە وەک ئامێرە ڤیدیۆیییەکانی سەر بە نینتێندۆ، سۆنی، مایکرۆسۆفت. زۆربەیان کایەی شەڕکردنن، کە تێیدا کایەکەرەکە ڕاستەوخۆ کۆنتڕۆڵی یەکێک لە کەسایەتییەکانی ناو چیرۆکی ناروتۆ دەکات و بەرامبەر کەسایەتییەکی دیکە ڕکابەری دەکات کە لەلایەن ژیریی دەستکردی تایبەت بە کایەکە یان کایەکەرێکی ترەوە کۆنتڕۆڵ دەکرێت. ئامانج ئەوەیە کە لاکێشەی ژیانی (خوێن) ی ڕکابەرەکەت لەڕێگەی ھێرشی جەستەیی و تەکنیکی نینجای تایبەت بە کەسایەتییەکان کەم بکاتەوە بۆ سفر کە لەسەر بنەمای مانگا و ئەنیمێی ناروتۆ وەرگیراون. ناروتۆ: کۆنۆھا نینپۆچۆ (Naruto: Konoha Ninpouchou) یەکەم کایەی ڤیدیۆیی ناروتۆیە، کە لە ٢٧ی ئازاری ٢٠٠٣ بۆ ئامێری ڤیدیۆییی «وەندەرسوان کەڵەر» (Wonderswan Color) بڵاوکرایەوە. ژمارەیەکی زۆری کایە ڤیدیۆیییەکانی ناروتۆ تەنھا لە ژاپۆن بڵاوکراونەتەوە. یەکەم دوو کایەی ڤیدیۆیی کە لە دەرەوەی ژاپۆن بڵاوکرانەوە پێکدێن لە ناروتۆ: گێکیتۆ نینجا و ناروتۆ: سایکیۆ نینجا دایکێشوو، لە ئەمریکای باکوور لەژێر ناوی ناروتۆ: کڵاش ئۆڤ نینجا (Naruto: Clash of Ninja) و ناروتۆ: نینجا کاونسڵ (Naruto: Ninja Council) بڵاوکرانەوە. لە کانوونی دووەمی ٢٠١٢، کۆمپانیای گەشەپێدانی کایەی ڤیدیۆیی باندای نامکۆ ڕایگەیاند کە ١٠ میلیۆن یەکەیان لە زنجیرەی کایە ڤیدیۆیییەکانی ناروتۆ فرۆشتووە.

## کایە ڤیدیۆییەکان
### ناروتۆ: کڵاش ئۆڤ نینجا(Naruto: Clash of Ninja)

### ناروتۆ: نینجا کاونسڵ(Naruto: Ninja Council)

### ناروتۆ: نینجا دێستنی(Naruto: Ninja Destiny)

### ناروتۆ: پات ئۆڤ دە نینجا(Naruto: Path of the Ninja)

### ناروتۆ: ئۆزۆماکی کۆڕۆنیکڵس(Naruto: Uzumaki Chronicles)

چەپ|وێنۆک|350x350پیکسڵ|دیمەنێکی نێو کایەی " ''ناروتۆ شیپوودین: ئۆلتیمت نینجا ستۆرم ٣'' "، کە تێیدا ''ساسوکی'' لەلایەن کۆمەڵێک دوژمنەوە گەمارۆ دەدرێت.

### ناروتۆ: ئۆڵتیمت نینجا(Naruto: Ultimate Ninja)

### کایەی دیکە

## سەرچاوەکان
جەنگ (فیلمی ٢٠١٩)

***جەنگ*** فیلمێکی ھیندی ئەکشنی ھەستبزوێنە کە لەلایەن سیدھارت ئاناند دەرھێنراوە و لەلایەن ئادیتیا چۆپرا بەرھەمھێنراوە. ھریتیک ڕۆشەن و تایگەر شرۆف ئەکتەرن لە فیلمەکەدا.

## داھاتوو
پاش سەرکەوتنی فیلمەکە، سیدھارت ھارت بیرۆکەی درووستکردنی زنجیرەفیلمی جەنگی لەلاوە درووستبوو.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 
* 
* 
* ''جەنگ'' لە بۆلیوود ھەنگاما

پۆل:فیلمە ھیندی-زمانەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ھیندییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی
پۆل:فیلمەکانی یاش ڕاج فیلمز
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩
پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی سیدارت ئاناند
پۆل:فیلمە ڕاونانەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس
پۆل:فیلمەکان کە لە ئیتاڵیا داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە کیرالا داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری لیسبۆن داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە ماڵتا داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری دەلھی وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری لیبسۆن وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری مومبای وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری سیدنی وێنەیان گیراوە
ئاتول کولکارنی

**ئاتول کولکارنی** (لەدایکبووی ١٠ی ئەیلوولی ١٩٦٥) ئەکتەرێکی ھیندییە کە لە فیلمی زمانی جۆراوجۆر ڕۆڵیگێڕاوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥
پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سینەمای ھیندی
پۆل:ئەکتەرانی پیاوی هیندی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خەڵاتی فیلم فەیر براوەی باشوور
پۆل:ئەکتەرانی پیاوی ھیندی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:براوەکانی خەڵاتی فیلمی نیشتمانیی باشترین ئەکتەری پاڵپشت
ئارون ناگار

**ئارون ناگار** دەرھێنەری فیلم، نووسەر، دەستکاریکەر، بەرھەمھێنەر و ئەکتەرێکی ھیندییە کە لەبەر فیلمە ھیندییەکانی ناسراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ھیندی
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ھیندییەکانی خەڵکی مومبای
ھواوی

[وێنۆک| بارەگای سەرەکی کۆمپانیای ھواوی لە [شنجن، گوانگدۆنگ]]

**ھواوی** () کۆمپانیایەکی چینییە لە ساڵی ١٩٨٧ دا دروستکراوە لەلایەن ڕێن ژینگ فییەوە و بنکەی سەرەکی لە شینژینی چینە و کۆمپانیاکە لە بوارەکانی گەشەپێدانی پەیوەندی ئینتەرنێت و فرۆشتنی ئامێرە ئەلیکترۆنییەکان کاردەکات، و لەم ساڵانەی دوایدا بازاڕی بەشێوەیەکی خەیاڵی زیادی کردووە.

## بەرھەمھاتییەکانی کۆمپانیاکە
**جۆری مۆبایل**
# ھواوی نۆڤا سێ ئای
# ھواوی نۆڤا سێ
# ھواوی نۆڤا چار
# ھواوی نۆڤا پێنج تی
# ھواوی مەیت٣٠ پرۆ
# ھواوی پی سی پرۆ
# ھواوی دیزاین پۆرش
# ھواوی وای نۆ
# ھواوی وای نۆ ئێس
# ھواوی پی چل پرۆ
# ھواوی وای حەفت
# ھواوی وای حەفت پرێم ٢٠١٩
# ھواوی وای شەش

**کاتژێرەکان**
# کاتژێری ھواوی
# کاتژێری ھواوی گی تی ١
## کاتژێری ھواوی گی تی ٢
**لاپتۆپەکان**
# ھواوی مەیت بووک ئی
# ھواوی مەیت بووک ١٣
# ھواوی مەیت بووک ئێکس پرۆ
# ھواوی مەیت بووک ١٤
# ھواوی مەیت بووک دی ١٤
# ھواوی مەیت بووک بی٢٠٠

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆمپانیا چینییەکان
پۆل:لقەکانی چین
پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان
پۆل:ئەو کۆمپانیا چینییانەی لە ١٩٨٧ دامەزراون
پۆل:ئەو کۆمپانیا ئەلیکترۆنیانەی لە ١٩٨٧ دامەزراون
پۆل:کۆمپانیا ئەلیکترۆنییەکانی چین
پۆل:ھواوی
پۆل:کۆمپانیاکانی تایبەت بە موبایل لە چین
پۆل:کارگەکانی موبایل
ئامۆل گوپتێ

**ئامۆل گوپتێ** (لەدایکبووی ١٩٦٢) دەرھێنەر، ئەکتەر و سیناریۆنووسی ھیندییە کە بەناوبانگ بوو بۆ کارەکەی لە فیلمی بۆڵیوودی ٢٠٠٧ تارێ زەمین پار (وەک ئەستێرەکان لەسەر زەوی) وەک دەرھێنەرێکی داھێنەرانە و سیناریۆنووسێک. ئەو لەگەڵ ھاوسەرەکەی، دیپا باتیا بیرییان لە فیلمەکە کردەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ھیندییەکانی خەڵکی مومبای
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی خەڵکی مۆمبای
پۆل:زیندووان
پۆل:سیناریۆنووسانی خەڵکی مۆمبای
پۆل:سیناریۆنووسانی ھیندی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢
پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم
تایتینیا (مانگ)

[وێنۆک|وێنەکی مانگی تایتینیا لەلایەن [ڤۆیجر ٢|گەشتکەر ٢ کە لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٨٦ وێنەی گیراوە.]]

**مانگی تیتانیا** گەورەترین مانگی ھەسارەی یۆرانۆسە بە ریزبەندی ھەشتەم گەورەترین مانگی کۆمەڵەی خۆرە، لەلایەن ویلیام ھێرشلەوە لە ساڵی ١٧٨٧ دیترایتەوە،

## خوولانەوە
مانگی تیتانیا لە دەوری ھەسارەی ئۆرانوس دەخوولێتەوە بە دووری ٤٣٦٬٠٠٠ کیلۆمەتر، ماوەی خوولانەوە ٨٫٧ رۆژە، خوولانەوەکەشی دەکەوتە ناو ھێزی راکێشانی ھەسارەکە

## ئاشکراکردن
نێزیکترین وێنەی مانگی تیتانیا ھەتا ئێستا بە ھۆکاری ئامێری گەشتکەر٢ گیرایە لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٨٦، نێزیکترین خالی ئامێرەکە لەگەر مانگی تیتان بریتی بوو لە ٣٦٥٢٠٠ کیلۆمەتر،

## سەرچاوەکان
*زانیاری لەسەر مانگی تیتانیا
* https://web.archive.org/web/20190416183906/https://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_elem

پۆل:گەردوون
پۆل:کۆمەڵەی خۆر
بۆلیوود ھەنگاما

**بۆلیوود ھونگاما** (پێشووتر ناسراو بە **ئیندیا ئێف ئێم** یان **ئیندیا ئێف ئێم. کۆم**) ماڵپەرێکی بۆلیوودی ئینتەرتەینمێنتە کە لەلایەن میدیای دیجیتالی ھونگاما بەڕێودەبردرێت، کە ماڵپەڕەکەیان لە ساڵی ٢٠٠٠ کڕییەوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
*

پۆل:بۆلیوود
پۆل:موڵکە ئینتەرنێتییەکان کە لە ساڵی ١٩٩٨ دامەزراون
ڤۆیجر ٢

وێنۆک| وێنەکی خەیاڵی گەشتکەر ٢

**گەشتکەر ٢** () ئەوە کەشتیی ئاسمانیە و لەلایەن دەزگای ناساەوە لە ٢٠ی ئابی ١٩٧٧ بۆ لێکۆلینەوە لەسەر ھەسارە دەرەکیەکان، ئەو ئامێرە لە چارچێوەی بەرنامەی گەشتکەر ڕەوانەی دەرێی زەوی کرد و ١٦ ڕۆژ پێش ناردنی گەشتکەر ١ گەشتکەر ٢ نێردرایە دەرێی زەوی..

## سەرچاوەی وزەی ئامێر
بەشەکی زۆری ئامێرەکان وزە لە خۆر وەردەگرن بە ھۆکاری وزەی خۆری بۆشایی بۆ بەردەوامیدان بە ھێز و کارەبایەکەی، و ھەروەھا ئامێرەکە پێکھێنەری تھێرمۆێلێکتریکی توخمی تیشکدەر کە دەبەسترێ بە گەرمی دووڕوو کە لە جێرمانیۆم و سیلیکۆن دروست دەکرێ،

## کەرەستەکانی سەر ئامێرەکە

## ئامانجی ناردنی ئامێرەکە
ھەر کەشتییەک کە دەنێردرێتە دەرێی زەوی بە چەند ئامانجەک دەنێردرێ، و کەشتی ئاسمانی گەشتکەر ٢ بە چەند ئامانجەک نێردرا ئەوانیش:
# پشکنینی بەرگەھەوای ھەسارەی کەیوان و ھورمز لۆ ئەوەی بزانن کە ئاراستەی با و کەشوھەوا کوە لەسەر ئەو دوو ھەسارەیە.
# شیکردنەوەی جیۆلۆجی لۆ ئەو مانگانەی کە لێکۆلینەوەیان کەسەر دەکا
# دیاریکردنی تیرە و بارستایییەکانی مانگەکانی ئەو ھەسارانەی دەگات پێیان و لێکۆلینەوە لەسەر ئەڵقەکانیان.
# لێکۆلینەوە لەسەر بواری موگناتیسی و باسکردنی تایبەتمەندییەکانی بواری مووگناتیسی
# شیکردنەوی پێکھاتە و بڵاوبوونەوەی بنوردیلەەکان و پلازما
# پشکنینی تەواو لەسەر مانگەکانی ئایۆ و تایتینیا

## سەرچاوەکان
* https://voyager.jpl.nasa.gov/mission/index.html%7C گەشتکەر لە ماڵپەری فەرمی ناسا 
* زانیاری دەربارەی ئەرکی گەشتکەر ناسا ١٩٨٩ ئەرشیف لە پەڕەی فەرمی لە ٢٠ی شوباتی ٢٠١٧ دووبارەکراوەی ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەری ناسا گەشتکەر
* پەڕەی ئەرکی گەشتکەر٢ لەلایەن  گەڕان و دۆزینەوەکانی کۆمەڵەی خۆر ناسا

پۆل:گەردوون
پۆل:بەرنامەی ڤۆیجر
٢٠٨ (ژمارە)

**٢٠٨** ژمارەیەکی سروشتییە کەتووەتە نێوان ٢٠٧ و ٢٠٩.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:ژمارە تەواوەکان
پایڵت (بڕۆکلین ناین-ناین)

**پایڵت** (، واتە فڕۆکەوان) یەکەم ئەڵقەی وەرزی یەکەمی زنجیرەی سیتکەمی پۆلیسی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکیی بڕۆکلین ناین-ناینە. ئەمە ئەڵقەی یەکەمی ھەموو زنجیرەکەیە و لە لایەن دروستکەرانی زنجیرەکە دان گور و مایکڵ شور نووسراوە و لە لایەن فێڵ لۆرد و کریستۆفەر میڵەرەوە دەرھێنراوە. ئەڵقەکە لەسەر فۆکس لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ پەخشکرا.

نمایشەکە بە دەووری بنکەیەکی خەیاڵی پۆلیسی نیویۆرک لە بڕۆکلین و لێکۆڵەر و کارمەندەکانی ئەوێ دەسوڕێتەوە. جەیک پڕاڵتا (ئاندی سامبێرگ) لەگەڵ ئەوەی ھەڵسوکەوتێکی پێنەگیشتوو و منداڵانەی ھەیە بەڵام ئاستێکی بەرزی لە دەستگیرکردن و شیکارکردنی دۆسییەکاندا ھەیە کە وای لێ دەکات لەگەڵ ھاوبەشە لێکۆڵەرەکی ئێمی سانتیاگۆ (مێلیسا فومیرۆ) بکەوێتە ڕکابەرییەوە. حاڵەتی بنکەکە کاتێک کاپتن خانەنشین دەبێت و کاپتنێکی تری بۆ دێت دەگۆڕێت. کاپتن ڕەیمۆند ھۆڵت ئاندرێ بڕاوەر) وەک کاپتنە نوێکە دیاری دەکرێت. لەوەوە بە ھۆی جیاوازی شێوازەکانی نێوان ئەو و جەیک ئەوان بە بەردەوامی پێکدادان لە نێوانیاندا ڕوو دەدات.

پایڵتەکە لە لایەن ٦٫١٧ میلیۆن بینەرەوە سەیر کرا، پڕبینەرترین نمایشی ئەو ڕۆژەی فۆکس بوو وە ڕەخنەی ئەرێنی لە ڕەخنەگرانەوە وەرگرت، کە ڕووناکیان خستەسەر ڕۆڵ و ئامادەکردنی ئەڵقەکە.

## چیرۆک
لێکۆڵەرانی پۆلیسی نیویۆرک جەیک پڕاڵتا (ئاندی سامبێرگ) و ئەیمی سانتیاگۆ (مێڵیسا فومێرۆ) لێکۆڵینەوە لە دزی دووکانێکی ئەلیکترۆنی دەکەن. لەگەڵ ئەوەی جەیک منداڵانە مامەڵە دەکات بەڵام دۆسییەکە شیکار دەکات کاتێک بووکەڵەیەکی ورچ کە کامێرای ھەڵگرتووە ئاشکرا دەکات، و دزەکان دەستگیر دەکرێن. سانتینگۆ بەوە ڕازی نابێت و دەڵێت کە ئەو تەنھا بە «بەخت» بووە.

لە بەیانییەکی بنکەی ٩٩یەمیندا ڕەقیب تێری جێفەردز (تێری کروز) بۆ ئەفسەرەکان ڕادەگەیەنێت کە کاپتنە نوێکەیان گەیشتووە. ئەمەش پڕاڵتا بێزار دەکات لەبەر ئەو پەیوندییەی لەگەڵ کاپتنی پێشوو، کەسێکی بێ بەرپرسیار کە ڕێگەی پێدەدات ھەرشتێکی بوێت بیکات، ھەیبوو. کاپتن ڕەیمۆند ھۆڵد (ئاندرێ بڕاوەر) ڕێک لەو کاتەدا دەبێت کە پڕاڵتا بەشێوەی دەنگی ڕۆبۆت گاڵتەی پێ دەکات و ئەویش وای لێ دەکات ھەموو شتێک وەک خۆی بڵێتەوە. بە پڕاڵتا دەڵێت بۆینباخ ڵەبەر بکات و پڕاڵتاش ڕەتی دەکاتەوە. لەم کاتانەشدا چارڵز بۆیڵ (جۆ لۆ تروگلیو) دەیەوێت داوا لە ڕۆزا دیاز (ستێفانی بیاتریز) بکات لەگەڵی بۆ ژووانێک بچێتە دەرەوە.

ھۆڵت لەگەڵ جێفەردزدا یەک دەبینێت و دەربارەی بنکەکە لێی دەپرسێت. ئەو دەربارەی دیاز، لێکۆڵەرێکی ترسێنەر و ڕەقە، بۆیڵ: لێکۆڵەرێکی شڵەژاو و ڕاستگۆ، جینا ڵینێتی (چێڵسی پرێتی) بەرپرسێکی شارستانی شەیداییی خۆبەزلزانی، سانتیاگۆ: لێکۆڵەرێکی خۆماندووکەر و ڕکابەر، پڕاڵتا: لێکۆڵەرێکی پێنەگەیشتوو بەڵام زۆر بەھرەمەند، دەزانێت. جێفەردز ھەروەھا بە ھۆڵت دەڵێت ئەو بە ھۆی ڕووداوێکەوە لە پشووی بەڕێوبەڕایەتیدایە. ھۆڵت دەزانێت کە پڕاڵتا و سانتیاگۆ لە ڕکابەریدان دەربارەی ئەو کەسەی زۆرترین دۆسییە شیکار دەکات، ئەگەر سانتیاگۆ بباتەوە ئەوا ئۆتۆمبێڵەی پڕاڵتا دەباتەوە، و ئەگەریش پڕاڵتا بباتەوە ئەوا سانتیاگۆ لەگەڵیدا بۆ ژووانێک دەڕوات. جینا ڕاستی گرەوە ڕوون دەکاتەوە، و ڕەقیبیش کاریگەری گرەوەکە لەسەر ژمارەی گرتنەکانیان باس دەکات.

لێکۆڵەرەکان لەسەر کوشتنی ھێنری مۆرگینساو، وەرگرەوەیەکی خواردنی شاھانە، دەکەن

## سەرچاوەکان

پۆل:پایڵتی تەلەڤیزیۆنە ئەمریکییەکان
مۆدێلکردنی داوەشان

وێنۆک|گرافێکی داوەشان کە دابەزانی ئاستی تەندروستیی ژێرخانێک بە تێپەڕبوونی کات پیشان دەدات. بەرزبوونەوەکان نیشانەی چاکسازی و نۆژەنکردنەوەی ژێرخانەکەن.
**مۆدێلکردنی داوەشان** () پرۆسەی مۆدێلکردن و پێشبینیکردنی داوەشانی ژێرخان و پێکھاتە فیزیکییەکانە. مۆدێلکردنی داوەشان گرنگییەکی تایبەتی لە بەڕێوەبەرایەتیی سامانە ژێرخانییەکاندا ھەیە و بنەمای بڕیاردانە لەسەر نۆژەنکردنەوە و گۆڕینی ژێرخانەکان. بارودۆخی ژێرخانەکان بەزۆری بە پێوەرێکی فیزیکی ھەڵدەسەنگێنرێت. بۆ نموونە لە ڕێگەکاندا پێوەری وەک نیشانەی بارودۆخی ڕووی ڕێگەمان ھەیە بۆ تێگەیشتن لە چۆنییەتیی ژێرخانەکە. بە تێپەڕبوونی کات ژێرخانەکە دادەوەشێت و ئاستی تەندروستیی دادەبەزێت ھەتا تێک دەشکێت. مۆدێلی داوەشان دەتوانێت بە بڕیاردەران بڵێت کە لە چ کاتێکدا لە داھاتوودا ئەم داوەشانە دەگاتە سنوورێکی مەترسیدار و ژێرخانەکە پێویستی بە چاکسازی دەبێت.

## جۆرەکانی مۆدێلەکانی داوەشان
لە زۆرێک لە شارەوانییەکاندا گرافی داوەشان بە کار دێت بۆ مۆدێلکردنی داوەشانی ژێرخانەکان. ئەم گرافانە دێتێرمینیستیکن  و ناتوانن ئەگەری شکستی پێکھاتەکە یا ژێرخانەکە بخەنە ڕوو. بەڵام مۆدێلگەلی تر پێشکەش کراون کە بەپێی تیۆریی ئەگەر کار دەکەن، واتە دەتوانن نەک ھەر بارودۆخی ژێرخانەکە لە داھاتوودا پێشبینی کەن، بەڵکوو ئەگەرەکەیشی بخەنە ڕوو. بۆ نموونە مۆدێلەکە دەتوانێت پێشبینی بکات کە پردێک لە سێ ساڵ دوای ئەمڕۆدا بە ئەگەری ٩٠٪ لە بارودۆخێکی باش و بە ئەگەرێکی ١٠٪ لە بارودۆخێکی خراپدا دەبێت. چەن نموونە لە مۆدێلە ئەگەرییەکانی داوەشان بریتین لەمانە: مۆدێلەکانی بەپێی فێرکاریی ماشین، مۆدێلەکانی بەپێی زنجیرەی مارکۆڤ و مۆدێلەکانی بەپێی جێبڕوایی پێکھاتە.

## سەرچاوەکان

پۆل:بەڕێوەبەرایەتیی سامانی ژێرخانەکان
پۆل:بەڕێوەبەرایەتیی سامان
عەلی محەممەد

**عەلی سعود عەبد ئەلسعود محەممەد** (؛ لەدایکبووی ٣ی حوزەیرانی ١٩٥٢) پیشەگەرێکی دوولایەن بوو لەھەریەک لەلایەکانی ئاژانسی ھەواڵگری ناوەندی و جیھادی ئیسلامی میسری لەیەک کاتدا، بەجۆرێک زانیاریەکان و نھێنیەکانی ھەردوولای بۆ یەکتر دەگواستەوە.

بۆیەکەم جار وەکو وەرگێری ئەیمەن زەواھیری سەرکردەی گروپی ئەلقاعیدە ھاتە ئەمریکا، دواتر لەنێوان مزگەوتەکانی کالیفۆرنیا ھاموشۆی دەکرد بەمەبەستی کۆکردنەوەی ھاوکاری بۆ گروپە ئەفغانیەکان دژ بە یەکێتی سۆڤیەت. زەواھیری ھانی دا بچێتە ناو کاروباری دەولەتەوە لە ولایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا، دواتر چووە ناو بەشی قاھیرەی ئاژانسی ھەواڵگری ناوەندی بۆ خزمەتکردنی ئەمریکا. ئەمریکییەکان وەریانگرت وەکو ئەفسەرێکی بچوک بۆ کاری سیخوری لە میسر. دواتر داوایان لێکرد بچێتە ناو مزگەوتێکی سەر بە حیزبواللا بۆ کۆکردنەوەی زانیاری، بەڵام لەلایەن سیخورە ئەمەریکیەکانی تر لە نیازەکانی ئاگادارکرانەوە و دواتر لە ئەمریکا دەرکرا و قەدەغەی گەڕانەوەی کەوتە سەر بۆ ئەمریکا، دواتر ھەوڵی دایەوە و بوو بە ئەندام لە ھێزە تایبەتیەکانی ئەمریکا پاشکۆ لە سووپای ئەمریکا، ئەوانیش ناردیان بۆ پەیمانگایەکی مەشقی سەربازی تایبەت وە ھانیان دا تاوەکو لەبواری خوێندنی ئیسلامی بخوێنێت تا گەیشتە پلەی دکتۆرا لە زانستە ئیسلامیەکان و دواتر بوو بە مامۆستا لەچەندین مەڵبەندی زانستی ئاینی لە خۆڕھەڵاتی ناوەڕاست.

لە ھەشتاکان بوو بە ڕاھێنەری کۆمەلێک لە جەنگاوەری ئەفغانی دژ بە سۆڤیەت لە ئەفغانستان، پاشان نازناوی کارمەندی تایبەتی وەرگرت لە نوسینگەی لێکۆلینەوەی فیدرالی جاک کلونان بە (ڕاھێنەری بن لادن). لە ١٩٩٨تاوانبارکرا بە تەقینەوەی باڵوێزخانەی وڵاتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا لە نایرۆبی و کینیا و داروسەلام و تەنزانیا. ھەروەھا پێنج تاوانی خرا پاڵی لەبارەی کوشتنی ھاووڵاتیانی وڵایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا و تێکدانی بەرژەوەندیەکانی ئەمریکا.

تاوەکو ١٩٨٤لەھەواڵگری سووپای میسری مابوویەوە تاوەکو ئاشکرابوون و دزەکردنی ئەوزانیاریانەی کە بۆ لایەنی تر کاردەکات دوای ١٩٨٤پەیوەندی بەسووپای ئەمریکا دەکات و ئەوانیش دەینێرن بۆ ڕاھێنان بە ڕێکخراوی قاعیدە و گروپە توند ڕەوەکانی تر، عەلی محەممەد پەرتوکێکی نووسی کە لەچەند بەرگێک پێکھاتبوو لەبارەی ڕاھێنانی ڕێکخراوە تیرۆریستیەکان.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢
پۆل:موسڵمانانی ئەمریکی
پۆل:کۆچبەرە میسرییەکان بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:زیندووان
تانای چێدا

**تانای ھێرمانت چێدا** ئەکتەرێکی ھیندییە. ئەو بەھۆی ڕۆڵەکانی لە فیلمی وەک تارێ زەمین پار (٢٠٠٧) و سڵەمدۆگ میلیۆنێر (٢٠٠٨) باشترین ناسراوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ھیندییەکانی خەڵکی مومبای
پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦
ساچێت ئینجینیر

**ساچێت ئینجینیر** (لەدایکبووی ١٥ی ئایاری ١٩٩٥) ئەکتەر و مەلەوانی ھیندییە. ئەو باشترین ناسراوە لەبەر ڕۆڵەکەی لە فیلمی ٢٠٠٧ی ھیندی تارێ زەمین پار کە تێیدا ڕۆڵی کەسایەتی یۆھان ئاواستی دەبینێت. ئەو نەوەی پاڵەوانی یاری وۆتەر پۆلۆ، ئیشوار گیردھارلال ئینجینەرە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥
ڤیپین شارما

**ڤیپین شارما** ئەکتەرێکی ھیندییە کە بە شێوەیەکی ھەمیشەیی لە سینەمای ھیندی کاردەکات. ئەو لە قوتابخانەی نەتەوەیی درامای ھیندی لە نیوودێلھی، ھیندستان و سینەمای ھیندیی کەنەدا لە تۆرنتۆ، کەنەدا دەرچووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

*

پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سینەمای ھیندی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢
پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی نیودێلھی
گیریجا ئۆک

**گیریجا ئۆک** خانمەئەکتەرێکی ھیندییە کە زۆرترین ناسراوە بەھۆی ڕۆڵەکانی لە تارێ زەمین پار و شۆر ئین دە سیتی.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
*
* ''گیریجا ئۆک'' لە بۆلیوود ھەنگاما

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی
پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی
پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرە ماراتییەکان
لالیتا لەجمی

**لالیتا لەجمی** (لەدایکبووی ١٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٢ لە کەلکەتە) چاپگەر و نیگارکێشی ھیندییە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢
پۆل:زیندووان
پۆل:مردووانی ٢٠٢٣
ئێم. کەی. ڕەینا

**ماھاراج کریشنا رەینا**، ناسراو بە **ئێم. کەی. رەینا** یەکێکە لە ناودارترین دەرھێنەر و ئەکتەری شانۆیی ھیندی.

## ژیانی سەرەتایی
ماھاراج کریشنا رەینا لە سریناگەر، جام و کیشمیر لە ھیندستان لەدایکبووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
*

پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سینەمای ھیندی
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨
پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرانی پیاوی هیندی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرانی پیاوی ھیندی سەدەی ٢٠ەم
شێنجێن

وێنۆک| شاری شێنجێن

**شێنجێن** (بە چینی 深圳 = Shēnzhèn) شارێکە دەکەوێتە باشوری خۆرهەڵات چین، سەر بە بەرێوبەرایەتیی گوانگدۆنگیە. ئەم شارە بە یەکێک لە شارە گرنگەکانی چین دادەنرێت بەتایبەت لە بواری ئابوورییەوە. رێژەی دانیشتوانی لە ساڵی ٢٠٢٠دا ١٧.٥٦ ملیۆن کەس بووە.

وێنۆک|چەند ناوچەیەکی شارەکە

## سەرچاوەکان

* رووداوەکانی شاری شێنجێن
* [https://web.archive.org/web/20071011185207/http://www.china.org.cn/english/LivinginChina/226215.htm
* http://www.szdaily.com/content/2014-07/01/content_9733325.htm
گوانگدۆنگ

وێنۆک|پارچەی گوانگدۆنگ لەسەر نەخشە

**گوانگدۆنگ** کەرتێکە لە وڵاتی چین کە دەکەوێتە باکووری چینەوە.

## ئابووری
کەرتی گوانگدۆنگ کەرتێکی دەوڵەمەندە و لە کۆی گشتی ٤ ناوچەی بازرگانی لە وڵاتی چین، سێ ناوچەی گرنگی بازرگانی لێ ھەیە. ئەوانیش بریتین لە شێنژێن، شانتو و زوھای.

## سەرچاوەکان
* http://en.people.cn/200501/30/eng20050130_172366.html 
* https://web.archive.org/web/20130513013650/http://www.nhyz.org/yxx/jxzy/zy/zy48.htm

پۆل:باشووری چین
پۆل:پارێزگاکانی کۆماری گەلی چین
تیسکا چۆپرا

**تیسکا چۆپرا** خانمەکتەر، نووسەر و بەرھەمھێنەری فیلمە. ئەو لە ٤٥ فیلمی جۆراوجۆر ڕۆڵی گێڕاوە و لەگەڵ چەندین دەرھێنەر وەک عامر خان، پراکاش جا، مادور باندارکار، ئەبینای دیۆ، ناگێش کوکونوور و ئەنوپ سینگ کاری کردووە.

تارێ زەمین پار، باشترین ڕۆڵی لە فیلمدا، پاڵێوراوی خەڵاتەکانی ئۆسکار بوو.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 
* 
* 

پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ھیندی
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی
پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣
پۆل:خانمەکتەران لە تەلەڤیزیۆنی ھیندی
دیسلێکسیا

**دیسلێکسیا**، ھەروەھا ناسراوە بە **ناڕێکیی خوێندنەوە**، دۆخێکە کە ئاستەنگی لە فێربوون و خوێندنەوە دروست دەبێت بەھۆی بوونی کێشە لە ناسینەوەی دەنگەکان و چۆنییەتی ھەبوونی پەیوەندی لە نێوان وشە و پیتەکان. بەڵام کار لەسەر ژیری ناکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:دیسلێکسیا
پۆل:نووسین
پۆل:خوێندنەوە
شانکار-ئیحسان-لۆی

**شانکار-ئیحسان-لۆی** () باندێکی مۆسیقی ھیندیی سێ قۆڵییە کە لە شانکار ماھادێڤان، ئیحسان نوورانی و لۆی مێندۆنسا پێکھاتووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* وێبگەی فەرمی
* چانڵی یووتیووبی شانکار-ئیحسان-لۆی
* 
* 
* 

پۆل:زیندووان
پۆل:شانکار-ئیحسان-لۆی
پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٩٧
پۆل:ئاوازدانەرانی هیندی لە تۆمارکردنی فیلمدا
پۆل:ئاوازدانەرانی ھیندی لە تۆمارکردنی فیلمدا
دیپا بھاتیا

**دیپا بھاتیا** ئامادەکەری فیلمی بۆلیوود، بەرھەمھێنەر و دەرھێنەری ھیندییە کە لە مومبای کارەکانی دەکات. ئەو بۆ فیلمەکانی تارێ زەمین پار، ناوم خانە، ڕۆک ئۆن، قوتابی ساڵ و ڕەئیس ناسراوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:زیندووان
پانچگانی

**پانچگانی**، ھەروەھا ناسراو بە **پاچگانی** وێستگەی گرد و ئەنجومەنێکی شارییە لە ناوچەی ساتارا لە مەھاراشترا، ھیندستان. شوێنەکە ناودارە بۆ دەزگای پەروەردەیی نیشتەجێبوون.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پانچگانی
سەمیر مۆندال

وێنۆک|سەمیر مۆندال لە ستودیۆکەی لە مومبای
**سەمیر مۆندال** (بە بەنگلا: **সমীর মণ্ডল**) نیگارکێشێکی ڕەنگی ئاویی ھیندییە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییاەکان
* وێبگەی فەرمی

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢
ئەمۆکسیل

وێنۆک|پێکھاتەی دەرمانەکە.

**ئەمۆکسیسلین** دژە زیندەیییەکە کە بەکاردێت بۆ چارەسەرکردنی ھەوکردنی بەکتریایی لەناویاندا ھەوکردنی گوێی ناوەڕاست، ھەوکردنی قورگ، سیەسۆ، لەنێوان ئەوانی تر لە ڕێگەی دەمەوە بەکاردێت، یان ھەنێک جار لە ڕێگەی دەرزی کاریگەرییە خراپەکان لەوانەیە ببیتە ھۆی زیادکردنی نەخۆشی (داء المبیضات)، و کە لەگەل ئەسیدی کلاڤۆلانیک تێکەل دەکرێت ئەکریت ببیتە ھۆی سکچوون، بۆ ئەوانەی ھەستیاریان بە پێنیسیلین ھەیە نابێت بەکاربێت،

ئەمۆکسیلین لە ١٩٥٨ دۆزراوەتەوە و لە ١٩٧٢ وەک دەرمان بەکارھاتووەدەرمانەکە یەکێکە لە پێرستی سەنتەری تەندروستی جیھانی بۆ دەرمانە بنەڕەتییەکاندەرمانە بە شێوەی دژە زیندەیی زۆرترین بەکارھێنانی ھەیە بۆ مناڵانلە ٢٠١٨ لە ڕیزی حەڤدەھەمین بوو بۆ زۆرترین ڕاچێتەی پزیشکی نوسراو. بە زیاتر لە ٣١ ملیۆن ڕاچێتە

## وشەسازی


## سەرچاوەکان

پۆل:دەرمانەکان
پۆل:دەرمانە گرنگەکانی ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی
ئەبھای دیۆل

**ئەبھای دیۆل** (ھەروەھا ناسراو بە **ئەبھای سینگ دیۆل**، لەدایکبووی ١٥ی ئازاری ١٩٧٦) ئەکتەر و بەرھەمھێنەرێکی فیلمی ھیندییە کە لە فیلمە ھیندییەکان کاردەکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦
پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی
پۆل:پیاوە فێمینیستەکان
پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ھیندییەکانی خەڵکی مومبای
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سینەمای ھیندی
پۆل:پەنجابییەکان
پۆل:گۆرانیبێژانی نێری پەخشکردنەوە لە هیندستان
پۆل:گۆرانیبێژانی نێری پەخشکردنەوە لە ھیندستان
دراما (تەلەڤیزیۆن و فیلم)

**درامای تەلەڤیزیۆنی و فیلم** () ھەردووکیان فۆڕمی بەناوبانگی کات بەسەربردنن کە چیرۆکگێڕانی بینراو بەکاردەھێنن بۆ سەرقاڵکردنی بینەران. درامای تەلەڤیزیۆن جۆرێکە لە بەرنامەیەک کە بە شێوەیەکی گشتی لە چەندین ئەڵقە یان وەرز پێکدێت، ھەر ئەڵقەیەک نزیکەی ٣٠–٦٠ خولەک بەردەوام دەبێت. دراما تەلەڤیزیۆنییەکان دەتوانن لە درامای تاوانکارییەوە دەست پێبکەن تا دەگاتە بەرنامەی زانستی خەیاڵی و زۆر شتی تر. لە بەرامبەردا درامای فیلم بە شێوەیەکی گشتی ئاماژەیە بۆ فیلمێکی تەواو کە لە ڕێگەی دیمەن و دیالۆگەوە چیرۆکێک دەگێڕێتەوە. دراما فیلمییەکان دەتوانن ژانری جیاوازیان ھەبێت وەک درامای ڕۆمانسی، درامای مێژوویی، یان درامای پرسی کۆمەڵایەتی.

## سەرچاوەکان

پۆل:چەشنەکانی فیلم
پۆل:چەشنەکانی تەلەڤیزیۆن
دەریاچەی سوپەریەر

وێنۆک|250x250پیکسڵ|وێنەیەکی دەریاچەکە لەڕێگای مانگی دەستکردەوە

**دەریاچەی سوپەریەر** (، بە فەرەنسی: Lac Supérieur، لەلایەن ئەمریکییە ڕەسەنەکان بە **گیچی گۆمی** بانگ دەکرێت) گەورەترین دەریاچەیە لەکۆی ھەرپێنج دەریاچەمەزنەکانی ئەمەریکای باکور. ھەرێمی ئەنتاریۆی کەنەدی کەوتۆتە باکوری و ھەرێمی منیسوتای ئەمەریکیش کەوتۆتە خۆڕئاوای، ھەردوو ھەرێمی ویسکۆنسن و میشیگن ی ئەمەریکیش کەوتونەتە باشووری. بەگەورەترین دەریاچە دادەنرێت لەسەر ڕووی زەوی لەڕووی ڕووبەرەوە، چونکە ھەردوو دەریاچەی میشگن و ھۆرۆن لەیەک جیان. بەسێیەم گەورەترین دەریاچە دادەنرێت لەسەر ڕووی زەوی لەڕووی قەبارەوە.

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:جوگرافیای ئەمریکای باکوور
پۆل:دەریاچەکانی کەنەدا
پۆل:دەریاچە گەورەکان
پۆل:سنووری نێوان کەنەدا-ئەمریکا
سواڤۆمیر مرۆژێک

**سلاڤومێر مرۆژیک** (؛ ٢٩ی کانوونی دووەمی ١٩٣٠ – ١٥ی ئابی ٢٠١٣) شانۆنووس و نووسەر و سیناریۆنوسی فیلمی کارتۆنی بوو خەڵکی پۆلۆنیا بوو، لە ١٩٦٣ دەبێت بە پەنابەر لە ئیتالیا و فەرەنسا دواتریش بەرەو مەکسیک، لە ١٩٩٦ دەگەڕێتەوە پۆلۆنیا و لە کراکۆڤ نیشتەجێ دەبێت، لە ٢٠٠٨ لەتەمەنی ٨٣ ساڵی دەگەڕێتەوە فەرەنسا

مرۆژیک دەبێت بە ئەندام لە سەندیکای کرێکارانی پۆلۆنی، ھەروەھا دەبێت بەئەندام لە پارتی کرێکارانی پۆلۆنیا لەسەردەمی ستالین لە کۆماری میللی پۆلۆنیا، ھەروەھا دەبێت بە ڕۆژنامەنووسی ڕامیاری، لە ساڵی ١٩٥٠دەست دەکات بە نووسینی ھۆنراوە و ھەڵبەست، چەندین وتار و شانۆ نامە دەنووسێت بەتایبەت لەبواری گوزەرانی کرێکاران جگە لەبوارە ڕامیاری و مێژوویی

خێزانی مرۆژیک لە کرۆکۆڤ دەژیان لەماوەی جەنگی جیھانی دووەم، قۆناغی ئامادەیی بەرلەزانکۆی لە ١٩٤٩ تەواو کرد و لە ١٩٥٠دەبێت بە شانۆ نووس لە *[[Przekrój]] لە ١٩٥٢دەچێتە ماڵی نووسەرە ھەڵاتووەکانی ترسی حکومەت*

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:مردووانی ٢٠١٣
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠
وێستگەی بۆشاییی میر

وێنۆک| وێنەیەکی وێستگەکە لە بۆشایی ئاسماندا لە ساڵی ١٩٩٨

**میر** وێستگەیەکی بۆشایی رووسیە ناوەکەی (بە ڕووسی Мир) ناوەکە بە کوردی واتا زانست و ئاشتی

## دروستکردنی وێستگەکە
ئەو پرۆژەیە دەستی پێکرد لە ١٧ی شووباتی ١٩٧٦ بە دیزاین و بەرەوەپێشبردنی گالیسکەکانی سالیوت DOS-17K،

## کۆتایی ئەرک
پاشی ئەوەی دەزگایی بۆشایی رووسیا پارەکی زۆری دەربارەی وێستگەکە خەرجکرد بۆ پاراستنی وێستگەی میر، پاشی ئەوە بریاریدا لەگەڵ ئاژانسی فرینناسی نیشتیمانی ئەمریکا پێکەوە کار لەسەر وێستگەی بۆشاییی نێونەتەوەیی پاداشتە داراییەکانی دەربارەی ئەو وێستگەیە تەرخان بکە نەوەک وێستگەی میر، ئەوە بوو لە ١٦ کانوونی دووەمی ٢٠٠٠ دەزگای بۆشاییی ڕووسی بریاری کۆتایی ھینان بەو وێستگەییدا..

## سەرچاوەکان
* نووسەر جۆناتان ماکدوێڵ لایەنی بڵاوکردنەوە زانکۆی بۆشایی نێودەوڵەتی
* میر لە ماڵپەری فەرمی دەزگای بۆشایی ئەورووپی
* میر لە ماڵپەری فەرمی ناسا 
* وێستگەی بۆشایی میر

پۆل:گەردوون
سویووز

**سویووز کەشتی بۆشایی** (؛ بە واتا کوردییەکەی: **یەکگرتووی**) ناوی یەکێک لە خێزانەکانی کەشتی بۆشاییی ئاسمانی ڕووسییە. کەشتی ئاسمانی سویووز لە سەرەتاوە لەلایەن نووسینگەی دیزاین لە کۆمپانیای کۆرۆلیڤ بۆ مووشەک و بۆشایی ئاسمان بۆ بەرنامەی بۆشایی ئاسمانی سۆڤیەت لە شەستەکانی سەدەی بیستەمدا دیزاین کراوە. ئەمە بەشێک بوو لە بەرنامەی سۆڤیەت بۆ ناردنی مرۆڤ بۆ سەر مانگ. کەشتی ئاسمانی سویووز شوێنی کەشتی ئاسمانی پێشووی خۆی ڤۆسخۆدی گرتەوە. کەشتییەکانی سویووز تا ئەمڕۆش (ساڵی ٢٠١٨) لە گەشتە ئاسمانییەکاندا بەکاردەھێنرێن.

کەشتی ئاسمانی سویووز بە بەکارھێنانی مووشەکی ھەڵگری سویووز بۆ بۆشایی ئاسمان ھەڵدەدرێت، کە تا ئەمڕۆ (ساڵی ٢٠١٤) بە بەکارھێنراوترین و متمانەپێکراوترین مووشەکی ھەڵگر لە جیھاندا دادەنرێت.  دیزاینی مووشەکی سویووز پشتی بە دیزاینی کەشتی ڤۆستۆک بەستووە، کە ئەویش لە دیزاینەکەیدا پشتی بە مووشەکی بالیستیکی کیشوەربڕی سۆڤیەتی ئاڕ-٧ئەی سیمیۆرکا بەستبوو. کەشتییەکانی سویووز لە ناوەندی بۆشاییی بایکنور لە کازاخستان ھەڵدەدرێن.

## کورتەیەکی مێژوویی
یەکەم گەشتی سویووز لە ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٦٦ بەبێ تاقم بوو. ئەرکی سویووز ١ بە یەکەم ئەرکی کەشتی سویووز دادەنرێت کە تاقمێکی مرۆڤی لەخۆگرتبوو، و لە ٢٣ی نیسانی ١٩٦٧ ھەڵدرا، بەڵام بەھۆی کێشەیەک لە پەرەشوتەکەوە تێکشکا، کە بووە ھۆی گیانلەدەستدانی کەشتیوانی ئاسمانی سۆڤیەت ڤلادیمیر کۆمارۆڤ. گەشتی دواتر بەبێ تاقم بوو. سویووز ٣ لە ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ ھەڵدرا، بەمەش بووە یەکەم ئەرکی سەرکەوتووی ئەم بەرنامەیە کە تاقمی مرۆڤی ھەبوو. گەشتی سویووز ١١ تاکە گەشت بوو دوای سویووز ١ کە تووشی ڕووداوێکی کوشندە بوو، کاتێک تاقمەکەی کە لە سێ کەس پێکھاتبوو گیانیان لەدەستدا، کاتێک پەستانی کابینەکە پێشوەختە (پێش قۆناغی گەڕانەوە بۆ زەوی) دابەزی. ئەوان تاکە مرۆڤن تا ئێستا کە لە سەرووی ھێڵی کارمانەوە گیانیان لەدەستداوە. سەرەڕای ئەم ڕووداوە سەرەتاییانە، سویووز بە شێوەیەکی بەرفراوان بە سەلامەتترین و کارامەترین کەشتی ئاسمانی لە جیھاندا دادەنرێت لە ڕووی تێچوونەوە، و ئەمەی بەھۆی مێژووی کارپێکردنی درێژی بێوێنەیەوە سەلماندووە. کەشتی ئاسمانی سویووز بۆ گواستنەوەی کەشتیوانانی ئاسمانی لە وێستگە ئاسمانییەکانی سۆڤیەت سالیووت (و دواتر میر) و بۆیان بەکارھێنراوە. ئێستا بۆ گواستنەوە لە وێستگەی ئاسمانی نێونەتەوەیی (ئاى ئێس ئێس) و بۆی بەکاردەھێنرێت. بەلایەنی کەمەوە ھەمیشە یەک کەشتی جۆری سویووز بە وێستگەی ئاسمانی نێونەتەوەییەوە بەستراوەتەوە بۆ بەکارھێنانی وەک کەشتی ھەڵاتن لە حاڵەتی فریاگوزاریدا. وا بڕیارە کەشتی ئاسمانی ئۆڕڵ کە شەش کەس لەخۆدەگرێت، شوێنی کەشتی سویووز بگرێتەوە.

## سەرچاوەکان

* کەشتی بۆشایی سویوز لە ماڵپەری فەرمی بی بی سی

پۆل:گەردوون
مۆندلی

**مۆندلی** ھاوبەشگایەکی فێرکاری زمانەوانیە کە بەشێوەی بێ بەرامبەر بۆ ھەندێ لەبەرنامەکانی کاردەکات، بەشێوەی نەرمەکاڵا و ماڵپەری ئەنتەرنێتی بازار بە زانیاریەکانی دەکات کە کەسی ھاوبەش دەتوانێت بەرامبەر بەپارە فێری پتر لە ٣٣زمان ببێت، زمانەکان بەشێوەی تیۆری و زارەکی ئامادەکردوون

## مێژوو
بارەگای مۆندلی لەشاری براشۆڤە لە ڕۆمانیا لە ٢٠١٣دامەزراوە لەلایەن ئەلیکساندەر ئێلیسکو و تیۆدۆر ئێلیسکو کە ھەردووکیان دەرچووی زانکۆی ترانسیلڤانیان لە براشۆڤ

ھاوبەشگاکە یەکەم نەرمامێری لە ٢٠١٤ لەڕێگای ئایتۆنس خستەبازاڕەوە دواتر لە ٢٠١٥لە ڕێگای گۆگل پلەی برەوی زیاتری بەخۆی دا دواتر لە ٢٠١٦نەرمەکاڵایەکی دروستکرد کەلەھەموو جۆرە سیستەمە ئەلیکترۆنیەکان دەتوانرێت بخوێندرێتەوە

لە ساڵی ٢٠١٧خزمەتگوزاری دەنگی بۆ بەرنامەکەی زیادکرد دواتر ھەندێک تەکنیکی تری پەرە پێدا وەک خوێندنەوە بەشێوەی خێرا و لەسەرخۆ

لە مانگی مەی ٢٠١٧ نەرمەکاڵای مۆندلی زارۆکانی خستەبازارەوە، بەرنامەیەکە کە یارمەتی منداڵانی تەمەن ٥بۆ ١٢ ساڵان دەدات تاوەکو فێری زمانی خواستراو ببن، لە ٢٠١٨ خزمەتگوزاری ھەڵسەنگاندن و تاقیکردنەوەی فێرخوازانی خستەسەر

## زمانە فەراھەمەکان
تاوەکو ئێستا مۆندلی فێرکاری ٣٣ زمانی لەخۆگرتووە بەڵام زمانی کوردی تێدانیە.

## سەرچاوەکان
* 
* دەرباری ھاوبەشگاکە لەماڵپەری فەرمی مۆندلی

## بەستەرە دەرەکییەکان
* وێبگەی فەرمی ھاوبەشگاکە
پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید