تسۆنامی

وێنۆک|300px| ساڵی ٢٠٠٤ بوومەلەرزە لە ھیندستان تسونامی دروست کرد
تسۆنامی یاخود تسونامی کۆمەڵێ شەپۆلی بەرزی یەک بەدوای یەکن.
دیاردەیەکی سروشتییە، لە ئەنجامی جووڵانی بەشێکی زەوی ڕوودەدات، ئەویش بە دروستکردنی شەپۆلی بەرز و بەھێز کە لە دەریا و ئۆقیانووسەکانەوە ڕوو لە [کەنار]ەکان و وشکانی دەکەن. بەرزی ئەم شەپۆلانە بەپێی بڕی جووڵانی زەوی ژێر ئاو و بەھێزی بوومەلەرزەکە دەگۆڕێت، ھەندێکجار دەگاتە ٥٠٠ مەتر و زیاتر.
وشەی تسونامی لە زمانی ژاپۆنییەوە وەرگیراوە کە بەمانای شەپۆلی کەنار دێت، وشەی **تسو** واتە شەپۆل و نامیش واتە کەنار.

## چۆنێتی دروستبوونی تسونامی
ساڵانە بەھۆی بوومەلەرزەوە لەژێر ئاوی دەریاکان و ئۆقیانووسەکاندا تسونامی ڕوودەات. شەپۆلەکانی درێژ و بەھێزن کە دەگەنە کەنارەکان بچووک و بەرز دەبنەوە.

وێنۆک|240px|جوڵان و ترازانی زەوی ژێرئاو ھۆیەکن بۆ دروستبوونی تسونامی

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەی زیاتر
* IOC Tsunami Glossary by the Intergovernmental Oceanographic Commission (IOC) at the International Tsunami Information Centre (ITIC) of UNESCO
* Tsunami Terminology at NOAA
* In June 2011, the VOA Special English service of the Voice of America broadcast a 15-minute programme on tsunamis as part of its weekly Science in the News series. The programme included an interview with an NOAA official who oversees the agency's tsunami warning system. A transcript and MP3 of the programme, intended for English learners, can be found at The Ever-Present Threat of Tsunamis.
* abelard.org. *tsunamis: tsunamis travel fast but not at infinite speed*. retrieved March 29, 2005.
* Dudley, Walter C. & Lee, Min (1988: 1st edition) *Tsunami!*  website
* Iwan, W.D. , *editor*, 2006, Summary report of the Great Sumatra Earthquakes and Indian Ocean tsunamis of December 26, 2004 and March 28, 2005: Earthquake Engineering Research Institute, EERI Publication #2006-06, 11 chapters, 100-page summary, plus CD-ROM with complete text and supplementary photographs, EERI Report 2006–06.  website
* Kenneally, Christine (٣٠ کانوونی یەکەم ٢٠٠٤). "Surviving the Tsunami." *Slate*. website
* Lambourne, Helen (٢٧ ئازار ٢٠٠٥). "Tsunami: Anatomy of a disaster." BBC News. website
* Macey, Richard (١ کانوونی دووەم ٢٠٠٥). "The Big Bang that Triggered A Tragedy," *[[The Sydney Morning Herald]]*, p 11—quoting Dr Mark Leonard, seismologist at Geoscience Australia.
* Interactive Map of Historical Tsunamis  from NOAA National Centers for Environmental Information
* Tappin, D; 2001. Local tsunamis. Geoscientist. 11–8, 4–7.
* Girl, 10, used geography lesson to save lives, *[[Telegraph.co.uk]]*
* Philippines warned to prepare for Japan's tsunami, *Noypi.ph*
* Boris Levin, Mikhail Nosov: *Physics of tsunamis*. Springer, Dordrecht 2009, .
* Edward Bryant: *Tsunami: the underrated hazard*. Springer, 2008 
* Kontar, Y. A. et al. : *Tsunami Events and Lessons Learned: Environmental and Societal Significance.* Springer, 2014.  (print);  (eBook).
* Kristy F. Tiampo: *Earthquakes: simulations, sources and tsunamis*. Birkhäuser, Basel 2008, .
* Linda Maria Koldau: Tsunamis. Entstehung, Geschichte, Prävention, (Tsunami development, history and prevention) C.H. Beck, Munich 2013 (C.H. Beck Reihe Wissen 2770),  (in German).
* Walter C. Dudley, Min Lee: *Tsunami!* University of Hawaii Press, 1988, 1998, Tsunami! University of Hawai'i Press 1999, , .
* Charles L. Mader: *Numerical Modeling of Water Waves* CRC Press, 2004, .
* Harvey Segur, Anjan Kundu, *Tsunami and Nonlinear Waves,* Springer-Verlag Berlin Heidelberg, 2007 

## بەستەرە دەرەکییەکان
# پرسیار و وەڵام لەسەر تسونامی
# ICO Tsunami Glossary

پۆل:تسونامی
پۆل:ئەندازیاریی بوومەلەرزە
پۆل:لافاو