open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جاف

**جاف** (بەکوردی: جاف؛ هەروەها جافان، جابان، جەفاکێش) گەورەترین هۆزی کوردە کە بە خێڵ ناسراوە، لە ناوچە سنوورییەکانی ئێران و عێراق دەژی. دڵیان لە نێوان کەرکوک تا مهاباد. خێڵەکە زۆرینە پابەندن بە مەکتەبی شافیعی لەگەڵ زۆرێک لە شوێنکەوتوانی نەقشبەندی . لە ساڵی ١١١٤ لە لایەن زاهیر بەگی جافەوە دووبارە هاتونەتەوە کوردستانی باشور، سەرکردە گرنگەکانی تر بریتی بوون لە محەمەد پاشا جاف عەبدوڵا پاشا محمود پاشا وەسمان پاشا، خاتوون ئادێلە، عوسمان پاشا جاف و مەحمود پاشا جاف، ماڵی باوباپیرانیان قەڵای شێروانە. ئیمپراتۆریەتی عوسمانی لە ساڵانی ١٧٠٠ ناوی پاشا کە نازناوێکی بەرزی پێبەخشیون. ئەوان گەورەترین عەشیرەتی کوردن لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە نزیکەی ٤ ملیۆن کەس و بە زمانی بابانی سۆرانی دەزانن. تا ساڵانی ١٨٦٠ حوکمڕانی میرنشینی ئەردەڵانیان کردووە.

## دابەشبوونی جوگرافی
هۆزی جاف لەم شار و شارۆچکانەدا دەژین: هەڵەبجە،شارەزوور ، گەرمیان ، کەرکوک ، سلێمانی، ڕوانسەر، سنە، جوانرۆ، سەلاسی باوەجانی، مهاباد،کرماشان،پاوە ،هەولێر،  زانکێن.

## مێژوو
ڕۆژئاوا پەیوەندییەکانی لەگەڵ هۆزی جاف لە جەنگی جیهانی یەکەمدا دەستپێکرد، کاتێک ئیلی بانیستەر سۆان پەیوەندی دروستکرد. دوای شەڕ، عەشیرەتەکە دژی شێخ مەحمود بەرزنجی وەستایەوە، هەروەها بە شکستی بەریتانیا لە پێدانی ئۆتۆنۆمی کورد لە عێراق. لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا، هۆزەکە یەک لەسەر نۆی عێراقیان کۆنترۆڵکرد و سیستەمی پەیوەندییەکانی وڵاتەکەیان کۆنترۆڵکرد. لە ساڵی ١٩٣٣ نزیکەی ١٠٠ هەزار تفەنگ لە دەستی ئەو عەشیرەتەدا بوو، بە پێچەوانەی تاکە ١٥ هەزار تفەنگ لەلایەن عێراقی تازە دامەزراوەوە. لەم ماوەیەدا هۆزەکە دانیشتوو بوون.

## ئەندامانی دیار
**سەرکردە و سیاسەتمەداران**

* محەممەد پاشا جاف، پاشای کورد و سەرۆکی باڵای عەشیرەتی جاف، لە ساڵی ١٧٣٤ قەڵای شێروانە دروست دەکات.
* حەزرەتی مەولانا خالیدی نەقشبەندی. لە تیرەی میکائیڵی هۆزی جاف. ڕێبەری تەریقەتی نەقشبەندی بووە لە تەواوی جیهان تەنها لە ناوچەی سلێمانی ١٢هەزار دەروێشی هەبووە.
* عوسمان پاشا جاف، (لەدایکبووی ١٨٤٦) پادشای کورد، سەرکردەی عەشیرەتی جاف، هاوسەرگیری لەگەڵ ئادێلا خانمی عەشیرەتی ئەردەڵانی کۆن کردووە.
* ئادێلا جاف (١٨٤٧-١٩٢٤)، لەلایەن ئینگلیزەکانەوە بە شازادەی ئازاکان ناودەبرا؛ هاوسەرگیری لەگەڵ شای کورد عوسمان پاشا جاف کردووە، بە ڕۆڵی لە ناوچەکەدا بەناوبانگ بووە، واتە لە سەردەمی شیخ مەحموود ئەلجاف حەفید.
* ئەحمەد موختار جاف (١٨٩٨-١٩٣٤)، ئەندامی پەرلەمانی عێراق و سەرۆکی شارەوانی هەڵەبجە بووە.
* نەوزاد داود بەگ جاف (ناسراو بە نۆزاد داود فەتاح ئەلجاف)، سەرۆکی کەناری باکووری عێراق و سەرۆکی عەشیرەتی جاف.
* ئەکرەم حەمید بەگزادە جاف، سەرکردەیەکی کورد و سیاسەتمەدار و وەزیری پێشووی کشتوکاڵ لە عێراق.

هەمزه اسعد جاف لەدایك بووی سالی ١٩٧٤ی گوندی بۆگد، مامۆستا و ناوداري كورد. خاوەنی دەیان كتێبي سیاسي و وانەبێژییه.

* ھانا جاف (لەدایکبووی ١٩٨٦)، لەدایکبوی ئەمریکی مەکسیکی-کورد کە سیاسەتمەدار و خێرخواز و نووسەر و وتەبێژە.

**هونەرمەندان، شاعیران، گۆرانیبێژ**

* خانەیی قوبادی جاف (نزیکەی ١٧٠٠-١٧٥٩)، شاعیرێکی سەدەی ١٨ی جاف.
* نالی جاف (1797 یان 1800-1855 یان 1856)، شاعیر کە بەشداری کرد لە کردنی زمانی ئەدەبی سۆرانی باشووری کوردستان.
* مەولەوی تاوگۆزی (١٨٠٦-١٨٨٦)
* عەبدوڵڵا گۆران جاف (١٩٠٤-١٩٦٢).
* تارا جاف (لەدایکبووی ١٩٥٨)، گۆرانیبێژ و مۆسیقاژەنی پسپۆڕی چەپکە گوڵ.

**زانایان و ئەکادیمیەکان**

* فێرێدون بیگلاری (لەدایکبووی ١٩٧٠)، شوێنەوارناس و کۆڕاتۆری مۆزەخانە.

## سەرچاوەکان

* زێدی جاف و بەشە سەرەکییەکانیان
* تیرەکانی عەشیرەتی جاف

پۆل:ھۆزە کوردییەکان
پۆل:جاف
تایەر سادق

**تایەر سادق** (١٩١٢-١٩٨٤) مامۆستای پەروەردەکار و نووسەری کورد و دانەری پەرتووکی «ڕێنووس» و ئەندامێکی کارای یەکێتیی نووسەرانی کورد لقی کەرکووک بوو.

## ژیان
تایەر سادق لە ساڵی ١٩١٢ لەدایکبووە و لەسەرەتای ١٩٣٠ەکانەوە بووەتە مامۆستای قوتابخانەی سەرەتایی کوڕان لە کۆیە و لە مانگی نیسانی ١٩٣٦دا لەسەر خوێندن بە کوردی قوتابییەکانی پۆلی پێنجەم و شەشەمی ھانداوە مان بگرن، چونکە ئەو ساڵە خوێندنیان کردبووە عەرەبی و لەئەنجامی ئەم کارەدا داخوازییەکانی قوتابیان ھاتنەدی و زمانی کوردی بووە زمانی خوێندن، کەچی ئەم مامۆستایە و بەڕێوەبەری قوتابخانەکە لە کۆیە دوورخرانەوە.

تایەر سادق پڕۆژەی ڕێنووسی زمانی کوردی دانا و لە ساڵی ١٩٦٩دا لە چاپخانەی شیمال لە کەرکووک لە دووتوێی پەرتووکێکدا بەناوی «ڕێنووس» چاپی کرد و لە دواییدا کۆڕی زانیاریی کورد سوودێکی زۆری لێ وەرگرت و پەرتووکەکە دەکرێتە ١٤٤ لاپەڕەی قەبارە ناوەنجی.

تایەر سادق وەک مامۆستایەکی خاوەن ئەزموون و زانا بانگھێشت کرا بۆ بەشداریکردنی لە کۆنگرەی ناوخۆی یەکەم و دووەمی مامۆستایانی کورد کە لە ساڵانی ١٩٥٩ و ١٩٦٠ دا لە ھاوینەھاواری شەقڵاوە بەستران و گەلێک پێشنیاز و ڕاسپاردەی سەبارەت بە خوێندنی زمان و مێژوو و وێژەی کوردی لە قوتابخانەکانی کوردستان و ھەموو ئێراق پێشکەش کرد.

لەگەڵ دامەزراندنی یەکێتی نووسەرانی کوردیش لە ١٩٧٠/٠٢/١٠دا بووە ئەندام لەو ڕێکخراوە وێژەییە و کە لقی کەرکووکی ئەو یەکێتییەش لە کەرکووک کرایەوە بە ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەر و جێگری سەرۆک ھەڵبژێردرا و خزمەتی بزووتنەوەی وێژەی کوردی لەو پارێزگایەی کوردستان کرد لە دوا دوای ژیانیشدا چووە شاری سلێمانی و لەو شارەدا ژیا تاکو لە ڕۆژی ٥ی ١١ی ١٩٨٤دا لە تەمەنی ٧٢ ساڵی، ژیانی کۆتایی پێھات.

## سەرچاوەکان
* تایەر سادق - خۆزگە، سەردانی ٢١ی تەمموزی ٢٠١٠
پۆل:نووسەرە کوردەکان
ئیبراھیم ئەمین باڵدار

**ئیبراھیم ئەمین باڵدار** (١٩٢٠ لە گەڕەکی سلێمانی، عێراق–١١ی تەممووزی ١٩٩٨ لە بەغدا، عێراق) نووسەر و مامۆستای ناوداری پەروەردەی کوردی بووە، لە داڕێژتنەوەی ئەلفوبێی ستانداردی کوردی ڕۆلێکی بەرچاوی ھەبووە.

## ژیاننامە
ئیبراھیم ئەمین لە ساڵی ١٩٢٠ لە سلێمانی لەدایکبووە، خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لە شاری سلێمانی تەواو کردووە، دواتر لە ساڵی ١٩٤٠ خانەی مامۆستایانی لە بەغدا تەواوکردووە، لە مانگی تشرینی یەکەمی ھەر ئەو ساڵەدا کراوە بە مامۆستای قوتابخانەی سەرەتایی لە پارێزگای سلێمانی، لە گەلێک شار و گوندەکان مامۆستایەتی کردووە.

## ئەلفوبێی کوردی
ئەلفوبێیەکی نوێی بۆ فێرکردنی زمانی کوردی داناوە و دەستنووسەکەی ناردووە بۆ بەڕێوبەرایەتی پەروەردەی سلێمانی، لەوێش لەلایەن لێژنەیەکی پسپۆڕ پەسندکراوە و نێردراوە بۆ شالیارێتی پەروەردە لە بەغدا (شالیارێتی مەعاریف)، لەلایەن پسپۆرانی ئەوێ و ڕێکخراوی یوونێسکۆ پەسند دەکرێت، ئینجا چاپکردنەکەی بەخۆی دەسپێرن.

لە ساڵی ١٩٥٠دا بەر لە تەواوبوونی چاپی کتێبی ئەلفوبێیە نوێیەکە، باڵدار دەگوێزرێتەوە بۆ شاری ھەولێر و ئەلفوبێیە نوێکە دەخات بەر پێداچوونەوە، کە لەسەر ڕێگای ڕستەیی دەگوترێتەوە، نەک پشت بە دەنگی پیت و تاکە وشە ببەستێ.

## خوێندنی باڵا
ئیبراھیم باڵدار بڕوانامەی دەرچوونی لە تاقیکردنەوەی گشتی قۆناغی ئامادەیی وەرگرت و لە کۆلێژی بازرگانی و ئابووری لە زانکۆی بەغدا وەرگیرا. لە ئەنجامدا بڕوانامەی بەکالۆریۆسی وەرگرت و دواتر چووە ئەمریکا و لە سەرەتای ١٩٦٠کان بڕوانامەی ماستەری لە کۆلیژی سان فرانسیسکۆ لە پەروەردە وەرگرت و گەڕایەوە بەغدا.
مامۆستا باڵدار لە دوای کردنەوەی زانکۆی سلێمانی و گەڕانەوەی لە ئەمریکا دەکرێتە مامۆستا لە کۆلیژی ئاداب لەو زانکۆیەدا. کاتێکیش کە ئەو زانکۆیە دەگوازرێتەوە بۆ ھەولێر و ناوەکەی دەکرێتە زانکۆی سەلاحەددین ئەویش ھەولێر و لە کۆڵێجی ئاداب - بەشی کوردی ماوەیەک وانە دەڵێتەوە. ئینجا دەچێتە شاری بەغدا لە زانکۆی موستەنسیرییە وانە دەڵێتەوە.

## ڕێزلێنان
بۆ ڕێزگرتن لە کارەکانی ئیبراھیم باڵدار ھەندێک کار کراوە:
* دروستکردن و دانانی پەیکەری ئیبراھیم ئەمین باڵدار لە قوتابخانەی ئەربیل ئوولا - دروستکردن سامان ھیدایەتی ساڵی ٢٠١٥
* دروستکردن و دانانی پەیکەری ئیبراھیم ئەمین باڵدار لە بەردەم بینای چالاکی قوتابخانەکان لە شاری سلێمانی - دروستکردن ئاسۆز جاف ساڵی ٢٠١٧
* ناونانی یاخچەیەک بە ناوی ئیبراھیم ئەمین باڵدار لە گەڕەکی مامۆستایانی شاری سلێمانی ساڵی ٢٠١٤

## مردن
لە ١١ی تەممووزی ١٩٩٨دا، لە بەغدا و لە ماڵەکەی خۆیدا ژیانی کۆتایی پێھات، تەرمەکەی برایەوە سلێمانی و لە گۆڕستانی گردی سەیوان نێژرا.

## بەرھەمە چاپکراوەکان
* ئەلفوبێی نوێی کوردی - بەغدا - چاپی یەکەمی ١٩٥١ و تاکو ئێستا پتر لە ٣٥ جار چاپکراوەتەوە، ٩٨ لاپەڕە
* ئەلفوبێ بۆ گەوران - بەغدا - چاپی یەکەم ١٩٥٥، ٧٨ لاپەڕە
* الابنیە المدرسیە للمدارس الابتدائیە - بەغدا ١٩٦٥، ٤٢ لاپەڕە

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ڕۆشنبیرانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٠
پۆل:مردووانی ١٩٩٨
پۆل:خەڵکی سلێمانی
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:مردووانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرانی کورد
پۆل:نووسەرانی عێراقی
پۆل:زمانی کوردی
شەرەفخانی بدلیسی

وێنۆک|220px|چەپ|شەرەفخان بەدلیسی
**شەرەفخانی بدلیسی** (؛ ١٥٤٣ – ١٦٠٣ یان ١٦٠٤) سیاسەتوان و مێژوونووسی ناوداری کورد و خاوەن کتێبی مێژووییی شەرەفنامە بوو. شەرفخان بەدلیسی کە لە گەورەترین ڕووناکبیران و نووسەرانی سەردەمی خۆیەتی بەنووسینی شەرەفنامە زانیاریی لەمەڕ جوگرافیا و ژیانی ڕامیاری و دەسەڵاتی کورد و زمان و ڕووە ھەمەجۆرەکانی کۆمەڵگای کوردیی ئەو دەمە تۆمارکردووە؛ و ناسراوە بە ئەمیری (امیرالامرا) ھەموی کورد و کوردستان.

## ژیان
شەرفخان کوڕی شەمسەدین بەدلیس لە ٢٥ی شوباتی ١٥٤٣ لە گوندی گەرمەڕووی سەر بەشاری قوم لە ئێران لەدایکبووە. لە دیوەخانی شا تەھماسپی یەکەم لە ساڵی ١٥٤٣ تا ١٥٧٦ لەگەڵ کوڕەکانی ئەودا ژیاوە. لە ئێران شا ئیسماعیلی سەفەوی ساڵی ١٥٧٦ پایە و نازناوی میری میران دەبەخشێتە شەرەفخان و دەیکاتە سەرۆکی ھۆزی کوردەکانی ئێران.

لە کانوونی دووەمی ١٥٧٨ لە جەنگی نێوان ئێرانییەکان و عوسمانییەکان دا پشتی ئێرانییەکان بەردەدات و لایەنگری عوسمانییەکان دەکات بەخۆی و ٤٠٠ چەکدارەوە دژ بە ئێران دەوەستێ سەرکردایەتی عوسمانییەکان دەکات لە ساڵی ١٥٨٩ سوڵتان مورادی سێیەم دژ بە ئێرانییەکان پایە و نازناوی خان دەبەخشێتە شەرەفخان و دەیکاتە میری ویلایەتی بەدلیس. لە ساڵی ١٥٩٠ واتا لە تەمەنی ٥٣ ساڵیدا جڵەوی فەرمانڕەوایی خۆی دەداتە دەست کوڕەکەی خۆی شەمسەدین بەگ.

لە ساڵانی ١٥٩١ تا ١٥٩٢ دەست دەکات بە نووسینی شەرەفنامە و لە ٤ی ئابی ١٥٩٧ لە نووسینی شەرەفنامە تەواو دەبێت و پوختەی نووسینەکانی لە دوادوای ساڵی ١٥٩٧دا کۆتایی پێھێنا. میر شەرەفخان لە ساڵی ١٠١٢ی کۆچی دا بەرامبەر بە ١٦٠٣ یان ١٦٠٤ کۆچی دوایی کردووە. بەساڵنامەی زایینی ٦٠ ساڵ ژیاوەو بە ساڵنامەی کۆچیش ٦٣ ساڵ ژیاوە.

شەرفنامە زۆر بابەتی سەرەکی و گرنگی گرتووەتەخۆ وەکو ئەمانەی خوارەوە:
# حکوومەتە کوردییەکانی مەڕوانی و حەسنەوی و فەچلەوی و ئەیووبی.
# حاکمە کوردییەکانی پشتاوپشت حوکمڕانیان کردووە.
# ئەو حاکمە کوردانەی پارەیان لێداوە و وتاریان بەناو خوێندراوەتەوە.
# جگە لەمانەش بە دوورو درێژی باسی حکوومەتی بتلیسی کردووە.

ئەم پەرتووکەی شەرفنامە لە کۆنەوە گرنگییەکی زۆری پێدراوە لە ساڵی ١٩٧٨ی کۆچی بەرامبەری ١٦٦٧ی زایینی لە زمانی فارسیەوە لەلایەن شامی ناوێکەوە وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی تورکی و لەدواییدا «ولیامینۆف»ی ڕووسی کردوویەتییە ڕووسی و بە چاپی گەیاندووە و «کارمۆی» مێژوونووسی فەڕەنسیش کردوییتەتییە فەڕەنسی و لە میسریش مێژوونووسی کورد لە چلەکانی سەدەی ڕابردوو بە فارسی چاپی کردووە و مەلا جەمیل ڕۆژبەیانی لە ساڵی ١٩٥٣دا بەپەراوێزی بەنرخەوە کردوویەتییە عەرەبی و بە چاپی گەیاندووە دواجاریش ھەژار موکریانی بە پەراوێزو پێشەکییەکی درێژەوە کردوویەتییە کوردی و لە ساڵی ١٩٧٢دا لەچاپخانەی کۆڕی زانیاری کورد لە بەغدا لە چاپ دراوە.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان

* شەرفخانی بەدلیسی - خۆزگە
* کوردیپێدیا
* 

پۆل:زانا کوردەکان
پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٤٣
پۆل:مردووانی ١٦٠٣
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:نووسەرانی کورد
پۆل:مێژوونووسانی کورد
پۆل:کوردەکانی عوسمانی
پۆل:خەڵکی بدلیس
پۆل:مێژووی نەخچیڤان
پۆل:فەرمانڕەوا کوردەکان
بەرنامەی بەرنامە

**بەرنامەی بەرنامە** بەرنامەیەکی گاڵتەئامێزی کەناڵی کوردساتە کە بە شێوەیەکی کۆمیدی ڕەخنە لە دیاردە دزێوەکانی نێو کۆمەڵگای کوردەواری بە گشتی و ڕووداوە ھەنووکەیییەکانی ناو ھەرێمی کوردستان بە تایبەتی دەگرێت. دوای دامەزراندنی کەناڵی خاک لە ساڵی ١٩٩٨ دەستی پێکرد. لە چەند بەش و بڕگەیەکی جیاواز پێکدێت. لە نووسین و دەرھێنانی دکتۆر شێرکۆ عەبدوڵڵایە.دوای پازدە ساڵ جارێکی دیکە لە ساڵی ٢٠٢٤ بەرنامەکە دەستی پێکردەوەو بەشی زۆری ئەکتەرەکان بە ھەمان ڕۆلی پێشووی خۆیان بەشدارییان تێداکردەوە.

## بڕگەکان
* دیوانی وەیخڕ پاشا
* مەکتەبەکەی میستەر
* شێتخانەی مەرکەزی
* مرۆڤ و تەلەڤیزیۆنەکە
* چەلەحانێ
* دێوەکەی عەلادین
* دوکانی بەکر

## ئەکتەرەکان

### ئێستا

* مستەفا ئەحمەد
* بەرزانی قالەی خەڵووز
* ئەحمەد جۆڵا
* سەباح عەبدوڵڵا
* عەبدوڵڵا حەمەساڵح
* نەرمین قادر
* زاهیر غەریب
* حیکمەت هیندی
* بەیان عەلی 
* کاروان کەریم
* فەرەیدوون حەمەساڵح

### پێشتر
* عەبدوڵڵا خەیات
* زاھیر عەبدوڵڵا

## گۆرانی
دەستپێکی بەرنامەی بەرنامە بە گۆرانی دەستپێدەکات لە وتنی بەرزانی قالەی خەڵوزە ماوەی گۆرانییەکەی ١خولەکە و چوار سانییەیە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:بەرنامە
پۆل:بەرنامەکانی کوردسات
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی
بەشی کوردیی دەنگی ئەمریکا

**بەشی کوردیی دەنگی ئەمەریکا** لە ٢٥ی نیسانی ساڵی ١٩٩٢دا دامەزراوە لە پاش شەڕی یەکەمی کەنداو و بە ھەوڵێکی زۆری چەند کەسانێک. لە سەرەتادا بەشی کوردی ٥ کارمەندی ھەبوو و لە ٢٥ی نیسانی ساڵی ١٩٩٢ تاکو کۆتایی مانگی حوزەیرانی ساڵی ١٩٩٢ بەرنامەکانی بەشی کوردی تەنھا ١٥ خولەک بوو. پاش ئەوە بوون بە ٣٠ خولەک و ژمارەی کارمەندەکانیش بوون بە ٩ کەس. پاش مانگی ١١ی ١٩٩٢ ماوەی بەرنامەکان بوون بە یەک کاتژمێر و ژمارەی کارمەندانیش بوون بە ١١ کەس.بەرنامەکان لە مانگی ١١ی ١٩٩٢ تاکو مانگی ١ی ٢٠٠٣ ھەر بە یەک کاتژمێر مایەوە. لە دواییدا ماوەی بەرنامەکان بۆ چوار کاتژمێر درێژکرایەوە و ژمارەی کارمەندانیش بوون بە ٢٠-٢٢ کەس. لە مانگی ٤ی ٢٠٠٧دا ژمارەی کارمەندان بوون بە ٢٧ کەس. و لە ساڵی ٢٠١٠دا بووەتەوە بە ٢٢ کەس.

پۆل:ڕادیۆکان بە زمانی کوردی
پۆل:ڕادیۆ ئەمەریکاییەکان
گردەنازێ

**گردەنازێ** گوندێکە، کەوتووەتە قەزای سەید سادق، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەر بە  ناحیەی سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قاینەجە و لەباشوورەوە لەگەڵ گوندی مەستەکانی سەروو و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی قەدەفەری و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی گامێش تەپە .

گرده‌نازێ  گوندێکی نیمچه‌ ناحێیه‌ .ژماره‌ی ماله‌ کانی ۳۳۰ مال ده‌بێ  ژماره‌ی دانیشتوانی  ۱۳۰۰ دەبێت خه‌لکی گرده‌نازێ به‌ کاری کشتوکاڵییه‌ وە  خه‌ریکن‌
قوتابخانه‌ی بنه‌ڕه‌تی له‌ پۆلی ۱ی بنه‌ره‌تی تا ۹ی بنه‌ڕه‌تی له‌ ساڵی ۱۹۹۲ ی زاینی  له‌ لایه‌ن دلسۆزی کورد دانیێل میتێران دامه‌زراوه‌ و ئێستا ۱۰ یه‌ ها مامۆستا و پارێزه‌ر و قوتابی زانکۆ و په‌یمانگا ی تیدایه‌ . وه‌  نه‌خۆشخانه‌ و‌ مزگه‌وت و کتێبخانه‌ تیدایه.
‌
گوندی گرده‌ناز خه‌لکێکی موسلمانن وه‌ له‌ سالی ۱۹۸٤ سه‌ره‌‌تای سه‌حوه‌ی ئیسلامی ده‌ستی پێکرد (د.عوسمان احمد عزیز،  و ابو بکر احمد عزیز که‌ یستا ئه‌ندامی سه‌رکردایتی یه‌کگرتوی ئیسلامی ) هۆکاری سه‌ره‌کی بون.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی
٢٠ی تەممووز

## رووداوەکان

## لە دایکبوون

## مردنەکان

## بۆنەکان

----

پۆل:تەممووز
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
کنگربان

کنگربان یەکێکە لە گوندەکانى ناوجەى گەرمیان کەله ساڵی ١٩٨٨ رژێمى بەعس روخاندى مەخابن لە راپەرینەکەى ١٩٩١ ئازاد نەکرا بەھۆى گرنگى جوگرافیاکەیەوە کە دەکەویتە نیوان کرکوک - بغداد  تاکو ساڵی ٢٠٠٣ لەژێر دەسەڵاتى ئەو  رژیمەدا مایەوه. ھەمو دانشتوانى گوندەکە لە هوزى دەلو بوون
## جوگرافیا
گوندەکە دەکەوێتە باشورى روژ ئاواى شارى کفریەوە  سەربەناحیەى قەرەتەپە و قەزاى کفرى یە لە سەر ریگاى کفرى - دوزخورماتووە. ھێلى شەمەندنەفرى کرکوک - بغداد دەکەویتە سنورەکەیەوە کە جەند سەد مەتریک لە گوندەکەوە دوورە.

پۆل:گوندەکانی گەرمیان
گنکربان

یەکێکە لە گوندەکانی ناوچەی گەرمیان کە لە ساڵی ١٩٨٨دا ڕژێمی بەعس ڕوخاندی مەخابن لە ڕاپەرینەکەی ١٩٩١ ئازاد نەکرا بەھۆی گرنگی شوێنەکەی کە دەکەویتە نێوان «کەرکووک و بەغدا» لەژێر دەسەڵاتی ڕژێم مایەوە تاکو ساڵی ٢٠٠٣ ئازاد کرا. ھەموو دانشتووانی گوندەکە لە ھۆزی دەلو بوون.

## جوگرافیا
گوندەکە دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای شاری کفری و سەر بە ناحیەی قەرەتەپەیە لە قەزای کفری، و لەسەر ڕێگای کفری - دووزخورماتووە. ھێڵی شەمەندەفەری کەرکووک - بەغدا دەکەوێتە سنوورەکەیەوە کە چەند سەد مەترێک لە گوندەکەوە دوورە.
## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:گوندەکانی کوردستان
٢٢ی تەممووز

## ڕووداوەکان
* ١٥٩٨ - شانۆی بازرگانەکەی ڤینیسیای ویلیام شێکسپیر خرایە ناو تۆماری شاهانە بە فەرمانی شاژن ئێلیزابێت .
* ١٩٧٧ - یەکەم خولی پەرلەمان دروست کرا لە وڵاتی ئیسپانیا .
* ١٩٩٠ - ئەنجومەنی نیشتیمانی عێراقی بڕیارێکی دەرکرد کە تیایدا ھاتبوو سەددام حوسێن تا دووا ساتەکانی دەتوانێ سەرۆکایەتی وڵات بکات .
* ٢٠٠٣ - ھەردوو کوڕەکەی سەددام حوسێن؛ عودەی، قوسەی لەگەڵ مستەفای ١٤ ساڵانی کوڕی قوسەی لەلایەن ھێزێکی ئاسمانی ئەمریکاوە کوژران.
* ٢٠١١ - ھێرشەکانی نەرویژ (٢٠١١)؛ لەم ھێرشانە، نزیکەی ٧٦ کەس بوونە قوربانی و ٩٦ کەسی‌تر بریندار بوون.
* ٢٠٢١ – سەلاحەدین دەمیرتاش  خەڵاتی ساڵی ٢٠٢١ی ڤایمەر بۆ داکۆکی کردن لە مافەکانی مرۆڤی وەرگرت.

## لە دایکبوونەکان

## مردنەکان
* ١٩٤٩ - بێداری شاعیری ناوداری کورد
* ٢٠٠٣ - عودەی سەددام حوسێن، کوڕی سەددام حوسەین (لەدایکبووی ١٩٦٤)
* ٢٠٠٣ - قوسەی سەددام حوسێن. کوڕی سەددام حوسەین (لەدایکبووی ١٩٦٤)

## بۆنەکان

----

پۆل:تەممووز
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٢٣ی تەممووز

## ڕووداوەکان
* ٢٠٠١ – میگاواتی سوکارنۆپوتری  بوو بە یەکەم سەرۆکی ژن لە ئەندەنووسیا دوای لادانی عەبدولڕەحمان واحید لە پۆستەکەی .
* ٢٠٢١ – **[[یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠|ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠]]** لە تۆکیۆ، ژاپۆن دەستی پێ کرد.

## لە دایکبوونەکان

## مردنەکان

## بۆنەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:تەممووز
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٢٤ی تەممووز

## ڕووداوەکان
* ١٩٢٣- پەیمانی لۆزان لە کۆنگرەیەک لە ناوچەی لۆزان لە سویس بەسترا.

## لە دایکبوونەکان

## مردنەکان
* ١٩٨١ - عەلی مەردان، گۆرانیبێژی کورد (لەدایکبووی ١٩٠٤)

## بۆنەکان

----

پۆل:تەممووز
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
فەرھەنگی شیکارانەی زاراوەی ئەدەبی

**فەرھەنگی شیکارانەی زاراوەی ئەدەبی** ناوی فەرھەنگێکی کوردی-ئینگلیزیی تایبەتی زاراوەکانی بوارەکانی ئەدەب، ڕەخنەی ئەدەبی و تیۆریی ئەدەبییە نووسینی بەختیار سەجادی و محەممەد مەحموودی. ئەم فەرھەنگە ساڵی ٢٠٠٤ لەلایەن دەزگای چاپ و پەخشی ئاراس‌ەوە بڵاوکراوەتەوە.

ش
پۆل:کتێبەکانی ٢٠٠٤
شیکاری

**شیکاری** ڕێکارێکە بریتی لە پێواژۆی داشکاندی مژارێکی دژوار یان ئاڵۆز بەسەر بەشگەلی بچووکتر بە مەبەستی باشتر تێگەیشتن لەو مژارە. پێش ئەرەستوو ھەتا ئێستا ئەم ڕێکارە لە  بیرکاری و لۆژیکدا کەڵکی لێ وەرگیراوە، ئەگەرچی وەکوو چەمکێکی شێوەیی شیکاری گەشەیەکی تازەیە.

وشەی Analysis لە بنەڕەتدا یۆنانییە: ἀνάλυσις - ئانالوسیس، "ھەڵوەشاندن، داشکاندن". لە زمانی کوردیدا بە کاری ھەلاجی و لێک ھەڵوەشاندنەوەی خوری و کوڵکە دەڵێن *شیکردنەوە* یان *شیتەڵکردن*. وشەی شیکاری ژی لەوەوە ھاتووە. ئاوەڵناوەکەشی دەبێتە *شیکارانە*.

پێڕەوە شیکارانەکان زۆرتر لەپاڵ ئەم زانایانە دەدرێن: ئیبن ئەلھەیسەم، دیکارت، گالیلەی، نیوتن.

## بەکارچوونی لە بوارە تایبەتەکاندا
* کیمیای شیکارانە
* ئەندازەی شیکارانە
* فەلسەفەی شیکارانە
* شیکاریی بیرکاری

## ئەمانەش ببینە
* پێڕەوی زانستی

## سەرچاوەکان

پۆل:ھزر
پۆل:دەرھەستکاری
پۆل:شیکار
پۆل:ژیری
پۆل:ھەبوونناسی
پۆل:ئاوەزان
پۆل:تیۆرە ئیپیستمۆلۆژییەکان
پۆل:ئیمپیریزم
پۆل:ڕاسیۆنالیزم
پۆل:تیۆریی زەین
٢٦ی تەممووز

## ڕووداوەکان

## لە دایکبوونەکان
* ١٨٩٩ - محەممەد مەھدی جەواھیری، شاعیری عەرەب (مردن ١٩٩٧)

## مردنەکان

## بۆنەکان

----

پۆل:تەممووز
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٢٧ی تەممووز

## ڕووداوەکان
* ٢٠٢١ – ھەورامان  لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە لایەن میراتی جیھانیی یوونێسکۆ خرایە ناو پێڕستی شوێنەوارە جیھانییەکانەوە.
## لە دایکبوونەکان

## مردنەکان
* ١٩٩٧ - محەممەد مەھدی جەواھیری، شاعیری عەرەب (لەدایکبووی ١٨٩٩)

## بۆنەکان

----

## سەرچاوەکان

پۆل:تەممووز
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٢٥ی تەممووز

## ڕووداوەکان
* ٣٠٦: کۆنستانتین ١ کرا بە ئیمپراتۆر لەلایەن سوپاکەیەوە.
* ١٧٨٣: جەنگەکانی شۆرشی ئەمریکا، لە دواین ڕووداوی جەنگەکە گەمارۆی گودالۆری بە ڕێکەوتنی ئاشتی کۆتایھات.
* ١٩٥٧: کۆماری تونس ڕاگەیەنرا.
* ١٩٤٣: لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەم، ماسۆلینی لە دەسەڵاتەکانی وەک سەرۆک وەزیرانی ئیتالیا ھاتە خوارەوە.
* ١٩٩٢ :ڕۆژی کردنەوەی ئۆڵۆمپیادی بارسێلۆنا.
* ٢٠٠٩: ڕۆژی دامەزراندنی بزووتنەوەی گۆڕان.
* ٢٠٠٧: پاتریبھا پاتیل بووە دوازدەیەمین سەرۆکی ھیندستان و یەکەمین ژن کە ئەو پۆستە وەربگرێت .

## لە دایکبوونەکان
۱۸۹۹ - محەممەد مەھدی جەواھیری ، شاعیری ناوداری عێراقی.

## مردنەکان

## بۆنەکان

----

پۆل:تەممووز
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٢٩ی تەممووز

## ڕووداوەکان

## لە دایکبوونەکان

## مردنەکان

## بۆنەکان

----

پۆل:تەممووز
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٢٨ی تەممووز

## ڕووداوەکان

## لەدایکبوونەکان
* ١٩٤٩ - ڕانداڵ واڵاس، نووسەر و بەرهەمهێنی فیلمی ئەمریکی

## مردنەکان
* ١٩٧٠ - یۆھان سباستیان باخ، ئاوازدانەری ئاڵمانی

## بۆنەکان
* ڕۆژی جیهانیی جگەرسۆ

----

پۆل:تەممووز
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٣١ی تەممووز

## ڕووداوەکان
ئەنفالی زیاتر لە ھەشت ھەزار نێرینەی بارزانییەکان لە منداڵ و گەنج و لاو و پیر

## لە دایکبوونەکان

## مردنەکان
فەلەکەدین کاکەیی نووسەر و سیاسەتمەدار، بە نەخۆشیەکی کتوپڕ کۆچی دوایی کرد

خالد بەگ حەسنان، یەکێ لە بەشداربووانی شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران، لە ۱۹۲۶، لە گوندی شێخ شیروان، لەلایان هێزەکانی تورکیاوە شەهید دەکرێت.

## بۆنەکان

----

پۆل:تەممووز
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٣٠ی تەممووز

## ڕووداوەکان
* ٧٦٢ - شاری بەغدا لەلایەن خەلیفە ئەلمەنسوورەوە دامەزرا.
* ١٩٣٠ - ئۆراگوای یەکەم جامی جیھانی بردەوە.
* ١٩٨٠ - ئەنجومەنی یاسای ئیسڕائیل، کنێسێت یاسای قودسی تێپەڕاند و قودس بووە پایتەختی دەوڵەتی ئیسڕائیل.
* ١٩٨٠ - ڤانواتوو سەربەخۆیی پێدرا.
* ٢٠٠٦ - هێزی ئاسمانی ئیسڕائیل ٢٨ ھاوڵاتیی شارستانییان لە لوبنان کوشت کە ١٦یان مناڵ بوون.
*٢٠٢١-بەھۆی ھێرشێکی ڕەگەزپەرستانە لە قۆنیە، تورکیا ٧ ئەندامی خێزانێکی کورد کوژران.

## لەدایکبوونەکان
* ١٨٦٣ – هێنری فۆرد ، سەرمایەداری ئەمەریکی
* ١٩٤٧ - ئاڕنۆڵد شوارزێنگەر، ئەکتەری ئەمریکی بە ڕەگەز ئوستوڕاڵی، یاریزانی لەشجوانی و ٣٨ەم پارێزگاری کالیفۆڕنیا
* ١٩٦١ - لۆرێنز فیشبێرن، ئەکتەری ئەمریکی
* ١٩٧٧ - جایمی پرێسلی، ئەکتەری ئەمریکی

## مردنەکان

## بۆنەکان
* جەژنی سەربەخۆیی، سەربەخۆیی ڤانواتوو لە شانشینی یەکگرتوو و فەڕەنسا.
----

## سەرچاوەکان

پۆل:تەممووز
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٧ی حوزەیران

## ڕووداوەکان
* ١٩٩٠ - دامەزرانی پارتی کاری گەل لە باکووری کوردستان

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان
* ١٨٢٧ - مەولانا خالیدی نەقشبەندی 

## بۆنەکان

----

پۆل:حوزەیران
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٤ی حوزەیران

## ڕووداوەکان
* ١٧٧٦ – ڕاگەیەندراوی سەربەخۆیی ئەمریکا واژو کرا.
* ١٨٧٦ – دەوڵەتی عوسمانی سازشی لە دوورگەی قوبرس کرد، بۆ بەریتانیا.
* ١٩٩٢ – ئەنجومەنی نیشتیمانی کوردستان، یەکەم کۆبوونەوەی خۆی ئەنجام دا، کە تێیدا دەنگ بە یەکەم کابینەی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان درا.

## لەدایکبوونەکان
* ١٩٧٥ – ئەنجلینا جۆولی، ئەکتەری ئەمریکایی

## مردنەکان
## بۆنەکان
* ڕۆژی جیھانیی منداڵانی قوربانی تووڕەیی

## بەستەرە دەرەکییەکان

----

پۆل:حوزەیران
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٦ی حوزەیران

## ڕووداوەکان
* ١٩٨٨ - دەستگیرکردن و بێسەروشوێنکردنی مامۆستا ناسری سوبحانی لە سنە .
## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

## بۆنەکان

----

پۆل:حوزەیران
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
١٠ی حوزەیران

## ڕووداوەکان
* ٦١١ - یەکەم رۆژی ھاتنەخوارەوەی سرووش(وەحی) بۆ پێغەمبەری پەیامبەر (موحەممەد) لە ئەشکەوتی حەڕڕا .
## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

## ڕۆژە جیهانییەکان
* ڕۆژی جیهانیی "پیشەی دەستکرد".

## بۆنەکان

----

پۆل:حوزەیران
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
١١ی حوزەیران

## ڕووداوەکان
* ١٩٧٠ - دامەزرادنی کۆمەڵەی مارکسیزم ، کە پاشان ناوکەی گۆڕدرا بۆ کۆمەڵەی ڕەنجدەران .
## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

## بۆنەکان

----

پۆل:حوزەیران
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
١٧ی حوزەیران

## ڕووداوەکان
* ٦٥٦ - شەھید کردنی خەلیفە عوسمانی کوڕی عەففان ، سێھەم خەلیفەی ئیسلام دووای خەلیفە عومەر و ئەبوبەکری سدیق .
* ١٨٨٥ - پەیکەری ئازادی گەیشتە بەندەری نیو یۆرک.
* ١٩٤٠ - هەر سێ وڵاتی بەڵتیکی ئەستۆنیا،لیتوانیا و لاتڤیا کەوتنە ژێر داگیرکاری یەکێتی سۆڤیەت.
* ١٩٤٤ - ئایسلەند سەربەخۆیی رایگەیاند لە دانمارک و بوە کۆماری.

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان
* ٦٥٦ - عوسمانی کوڕی عەففان ، سێھەم خەلیفەی ئیسلام .

## بۆنەکان

----

پۆل:حوزەیران
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
١٩ی حوزەیران

اءتءنءنءنتيا

## لەدایکبوونەکان
* ئەیمەن زەواھیری، ڕێبەری ڕێکخراوی ئەلقاعیدە.

## مردنەکان

* ١٩٥٠ - پیرەمێرد ، شاعیری ناوداری کورد 
## بۆنەکان

----

پۆل:حوزەیران
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٢٠ی حوزەیران

## ڕووداوەکان
## لەدایکبوونەکان
* ١٩٥٠ - نووری مالیکی، سیاسەتوان و سەرۆک وەزیرانی پێشووی عێراق.

## مردنەکان
* ١٩٦٩ – محەممەد سدیق مەنشاوی، قورئانخوێنی میسری

## بۆنەکان
* ڕۆژی باوک

----

پۆل:حوزەیران
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٢٢ی حوزەیران

## ڕووداوەکان
* ١٩٤١:ئۆپراسیۆنی باربارۆسا دەستی پێکرد کە ئەڵمانیای نازی رووسیا ی داگیرکرد.
* ١٩٤٢:ئێروین رۆمێڵ پلەی بەرز کرایەوە بۆ پلەی فەرماندەی مەیدانی دوای شەڕی توبریک.

## لەدایکبوونەکان
* ١٩٧٢ - زەینەدین زێدان، یاریزانی تۆپی پێی بەناوبانگی جیھانی و فەڕەنسی.

## مردنەکان

## بۆنەکان

----

پۆل:حوزەیران
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٢٩ی حوزەیران

## ڕووداوەکان
* ۱۹۲٥ - لە سێدارەدانی گەورە شۆرشگێری کورد شێخ سەعیدی پیران لە شاری دیاربەکری باکووری کوردستان .
## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان
* ۱۹۲٥ - شێخ سەعیدی پیران ، شۆرشگێری گەورەی کورد 
## بۆنەکان

----
سەیفی قازی

[thumb|سەیفی قازی، ڕاوەستاو لە خوارەوە لای ڕاست سێیەمین کەس؛ لەپەنا [مەلا مستەفا بارزانی کە چوارەمین کەسە لەلای ڕاستەوە]]
**محەممەد حوسێن سەیفی قازی** ناسراو بە **حەمەحوسێن ‌‌‌‌‌‌‌خان** (١٩١١ لە مەھاباد – ٣٠ی ئازاری ١٩٤٧ لە مەھاباد)  بازرگان، پێشمەرگەیەکی کورد و وەزیری جەنگی کۆماری کوردستان بوو. ئامۆزای قازی موحەممەد و یەکێک لە دامەزرێنەرانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بوو.

باوکی حەمەحوسێن خان ناوی میرزا حەسەن سەیفولقوزات بووە، لە ھۆنراوە و نووسیندا دەستێکی باڵای ھەبووە، ھۆنراوەکانی بە کوردی و فارسی لە کاتی خۆیدا دەستاودەست دەگەڕان و لە ناو خەڵکدا زۆر بەنرخ بوون. لە سەردەمی کۆماری کوردستاندا، کرا بە وەزیری بەرگری. شەوی ٣٠ی ئازاری ١٩٤٧، قازی محەممەد و سەدری قازی و حەمەحوسێن خان لە مەیدانی چوارچرای شاری مەھاباد لەسێدارەدران.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩١١
پۆل:مردووانی ١٩٤٧
پۆل:خەڵکی مەھاباد
سەدری قازی

**ئەبوولقاسم قازی** ناسراو بە **سەدری قازی** (١٩٠٨ – ١٠ی ئازاری ١٩٤٧) سیاسەتوانێکی کورد و برای بچووکتری قازی محەمەد بوو. ئەو دوو خولان بە دەنگی خەڵک وەکوو نوێنەری مەھاباد لە پەرلەمانی ئێران ھەڵبژێردرا. دوای تەواوبوونی کاری پەرلەمان، لەسەر ڕاسپاردەی باوکی، قازی عەلی بۆ ڕاپەڕاندنی کارە سیاسییەکان و یاریدانی خەڵک ھەر لە تاران مابووەوە.

## ژیاننامە
ئەبوولقاسم قازی لە ساڵی ١٩٠٨، لە شاری مەھاباد لەدایک بوو و ھەر لە مەھابادیش خوێندنی تەواو کرد. ئەو کوڕی قازی عەلی و گەوھەرتاج خانم بوو. دوای ڕووخانی کۆماری کوردستان، سەدری قازی لە تاران ھاوکات لەگەڵ دەسبەسەرکردنی قازی محەممەد (براکەی) و سەیفی قازی (ئامۆزاکەی)، دەستبەسەر کرا و ڕەوانەی مەھاباد کرایەوە. کاتی لەسێدارەدانیان لە مەیدانی چوارچرای مەھاباد، ئەو کاتەی سەدری قازییان ھێنایە ژێر پەتی سێدارە گوتی: «ئێمە بە تاوانی ئەوە دەکوژن، چۆنکە نەبووینە ناپاکی نەتەوەکەمان».

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:خەڵکی مەھاباد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٨
پۆل:مردووانی ١٩٤٧
پۆل:شەھیدانی کورد
کورد١

**کورد١** (**Kurd1**) کەناڵێکی تەلەفزیۆنیی سەربەخۆ بوو کە لە پاریسەوە بەرنامەکانی پەخش دەکرد. لە دوای ساڵێک بەرنامەی ئەزموونی لە ٢٧ی نیسانی ٢٠٠٩ وەشانی ئاسایی خۆی دەستپێکرد و لە دوایین ڕۆژی ساڵی ٢٠١٢ بە ھۆی کێشەی ئابوورییەوە وەشانی بەرنامەکانی خۆی ڕاوەستاند. بەرنامەکانی کورد١ بە شێوەزاری کورمانجی بوون.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی کورد١

پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی باشووری کوردستان
پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠٠٩ لە باشووری کوردستان
پۆل:کەناڵ و وێستگە تەلەفزیۆنییەکان کە لە ساڵی ٢٠٠٩ دامەزراون
تیشک تیڤی

**تیشک تیڤی** کەناڵێکی تەلەفزیۆنیی کوردیی نزیک بە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بوو کە ناوەندەکەی لە پاریس ھەڵکەوتبوو. ساڵی ١٣٨٥ی هەتاوی بەرانبەر بە ساڵی ٢٠٠٦ دامەزرا. بەرنامەکانی تیشک تیڤی تایبەت بە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و بە زمانەکانی کوردی (سۆرانی و کورمانجی و کەڵھوڕی) و فارسی بوون.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* وێبگەی فەرمی

پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی فارسی
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی کوردستان
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی ئێران
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی باشووری کوردستان
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان و وێستگانەی لە ٢٠٠٦ دامەزراون
پۆل:وشە و دەستەوشە کوردییەکان
ڕۆژھەڵات تیڤی

**ڕۆژھەڵات تیڤی** کەناڵێکی تەلەفزیۆنیی کوردییە کە ناوەندی لە سویدە و نزیک بە حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێرانە و زۆربەی بەرنامەکانی تایبەتە بە کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بەرنامەکانی ڕۆژھەڵات تیڤی بە کوردی و فارسین.

## ئەمەش ببینە
* حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران

## بەستەری دەرەکی
* ماڵپەڕی ڕۆژھەڵات تیڤی

پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی
ئاسۆسات

**ئاسۆسات** کەناڵێکی تەلەفزیۆنیی کوردی بوو کە نزیک بە کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان و زۆربەی بەرنامەکانی تایبەتە بە کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بوو. بەرنامەکانی ئاسۆسات بە کوردی و فارسی بوون.
کارگێڕی ئەو تەلەفزیۆنە ڕه‌زا کەعبی بوو. پاش یەکگرتنەوە کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان و کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران ئەم کەناڵەش داخرا.

## بەستەری دەرەکی
* وێبڵاگی ئاسۆسات

پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی
ڕۆژ تیڤی

**ڕۆژ تیڤی** کەناڵێکی تەلەڤیزیۆنیی کوردییە کە ناوەندی لە دانمارکە. بەرنامەکانی ڕۆژ تیڤی بە کوردی (ھەموو شێوەزارەکان بەڵام زۆرتر کورمانجی) و تورکی، عەرەبی و فارسین.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی ڕۆژ تیڤی

پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی
عومەر ئەلبەشیر

**عومەر حەسەن ئەلبەشیر** (لەدایکبووی ١٩٤٤)، سەرۆک کۆماری پێشووی وڵاتی سوودان و سکرتێری حیزبی کۆنگرەی سوودانە. لە ١٩٨٩دا کاتێ ئەندامی ئەرتەشی سوودان بوو، لە کۆدەتایەکی بێ خوێنڕشتن، سادق ئەلمەھدی سەرۆک وەزیرانی کاتی ناوە لاوە و بە دەسەڵات گەیشت

لە ٢٠٠٤دا بە گرێبەستێک شەڕی ناوخۆی باشوور و باکووری سوودانی کۆتایی ھێنا. بە ھۆی دەوری سەرکیی لە ڕووداوی دارفوور کە تێیدا ٢٠٠ھەزار کەس بە تاونی غەیری عەرەببوون کوژران، لە لایەن دادگای جینایی نێنەتەوەیی تاوانبار ناسرا و ڕووداوەکە وەک جینۆساید ناسێندرا.

## سەرچاوەکان


پۆل:زیندووان
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی سوودان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤
پۆل:ئەو سەرۆکانەی بە کودەتا لاکەوتوون
پۆل:دەسەڵاتخوازی
پۆل:زیندانی سیاسی
کۆلێجی زانستی زانکۆی سلێمانی

کۆلێجی‌ زانست بۆ یه‌که‌م جار له‌ ساڵی‌ ۱۹٦٥ دا دامه‌زرا که‌ یه‌کێک بوو له‌و کۆلێجانه‌ی‌ ئه‌و سه‌رده‌مه‌ زانکۆی‌ سلێمانیان پێک هێنا و دواتر له‌ ساڵی‌ ۱۹۸۲ دا کۆلێجه‌که‌ گواسترایه‌وه‌ بۆ هه‌ولێر و زانکۆی سەڵاحەدین دامه‌زرا. پاشان له‌ ساڵی‌ ۱۹۹۲ دا جارێکی‌ تر کۆلێجه‌که‌ له‌ زانکۆی‌ سلێمانی‌ دامه‌زرایه‌وه‌ که‌ له‌و کاته‌دا ته‌نها دوو به‌شی‌ هه‌بوو. هه‌ر له‌و کاته‌وه‌ هه‌تا ئێستا کۆلێجی‌ زانست به‌رده‌وام له‌ گه‌شه‌کردندایه‌ و به‌ره‌وپێشچوونێکی‌ به‌رچاوی‌ به‌خۆوه‌ بینیووه‌ له‌ رووی‌ رێژه‌ی‌ وه‌رگرتنی‌ خوێندکاران و ژماره‌ی‌ ئه‌ندامانی‌ ستافی‌ کۆلێجه‌که‌ و که‌ل و په‌ل و ئامێر و تاقیگه‌ و هه‌روه‌ها له‌ رووی‌  ئه‌نجامدانی‌ توێژینه‌وه‌وه‌.
به‌شه‌کان:
بایۆلۆجی
کیمیا
کۆمپیتەر
جيۆلۆجى
فيزيا
بيركارى

پۆل:زانکۆکانی ئێراق
پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان
پۆل:کۆلێجی زانست
بواری موگناتیسی

250px|left

**بواری موگناتیسی** یان **کادی موگناتیسی**، **نوسۆکاد** (به‌ئالمانی: Magnetfeld و بە ئینگلیزی: Magnetic field) گۆڕەپانێکی ھێزە کە کەرستە یان وردەڵەیەکی مەگنەتیسی یان گۆڕانێک لە کادێکی ئەلەکتریکیدا ھۆی درووستبوونیەتی. بە ھێز خستنەسەر کەرستە مەگنەتیسییەکانی دیکە یان جووڵاندنی بارگە ئەلەکتریکییەکان خۆی نیشان دەدات. کادی مەگنەتیسی لە ھەر شوێنێکدا بە ھەردوو *توانا* و *ئاڕاستە* دیاری دەکرێت؛ واتە ئەمە *کادێکی ھەڵگرییە*.

بارگەیەکی ئەکەکتریکی دەبێتە ھۆی درووستبوونی کادێکی ئەلەکتریکی و ئەوە پێوەندی ھەیە بە کادی مەگنەتیسی؛ گۆڕانێک لە کادی مەگنەتیسی دەبێتە ھۆی درووستبوونی کادی ئەلەکتریکی و بە پێچەوانە، گۆڕان لە کادی ئەلەکتریکی دەبێتە ھۆی درووستبەنی کادی مەگنەتیسی. پێوەندی تەواوی نێوانی کادی ئەلەکتریکی و مەگنەتیسی و ھەروا تەزوو و بارگەکانی وا ئەوانی لێدرووست ئەبن، بە ھاوکێشەکانی مەکسوێڵ باسدەکرێن. وەک ئەمە نیشانی دەدات، کادی مەگنەتیسی و ئەلەکتریکی ھەردوو دیمانەی یەک شتن کە پێیدەڵێن کادی ئەلەکترۆمەگنەتیسی.

## سەرچاوەکان

پۆل:چەمکە فیزیکییەکان
پۆل:کارۆموگناتیسی
پۆل:ڕێژە فیزیکییەکان
بواری کارەبایی

250px|left
لە فیزیکدا، **بواری کارەبایی** تایبەتمەندییەکە وا چۆنیەتیی دەور و پشتی بارگە وردیلە ئەلەکتریکییەکان نیشان دەدات یان ئەوەی لە کاتی ھەبوونی کادێکی بەپێ کات-گۆڕی مەگنەتیسی، درووست دەبێت. بواری ئەلەکتریکی ھێزێک دەخاتە سەر ئەو کەرستانەی ئەلەکتریکی بارگەکراون. مایکڵ فارادەی بۆ یەکەم جار، چەمکی بواری ئەلەلکتریکی ناساند.

بواری ئەلەکتریکی کادێکی ھەڵگرییە و یەکەی جیھانی SIی ھەیە: (N C−١) واتە نییۆتن لەسەر کوولام؛ یان ھاوتای ئەوە (V m−١) ڤۆلت لە سەر مەتر. توانای کاد لەھەر شوێنێکدا، بە دیاریکردنی ئەو ھێزەی کادەکە دەیخاتە سەر بارگەیەکی تاقیکردنەوەی پۆزیتیڤ بە بارگەیی ١ کوولام، کە لەو شوێنەدا بێت. ئاڕاستەی کادەکە بە ئاڕاستەی ھەمان ھێز دەستنیشان دەکرێت.

کادێکی ئەلەکتریکی کە بە پێی کات دەگۆڕێت، کاریگەریی ھەیە لەسەر کادی مەگنەتیسیی ئەو شوێنە. ھەر بۆیە کادی ئەلەکتریکی و مەگنەتیسی دوو چەمکی جیاواز لەیەک نین. کادی ئەلەکترۆمەگنەتیسی کە بە ھاوکێشەکانی مەکسوێڵ نیشان دەدرێت باسی ھەردوو کاد لە کاتێکدا دەکات.

## پەراوێزەکان

پۆل:کارۆموگناتیسی
پۆل:ڕێژە فیزیکییەکان
بواری کارۆموگناتیسی

left|350px
**بواری کارۆموگناتیسی** کادێکی فیزیاییە کە لەلایەن ئەو کەرستانەی ئەلەکتریکی بارگەکراون دروست دەبێت و کاریگەریی ھەیە لەسەر کەرستە بارگەراوەکانی ناو کادەکە. کادی ئەلەکترۆمەگنەتیسی بە شێوەی بێبڕانەوە لە واڵاییدا دەپێوێت و یەکێکە لە چوار ھێزە سەرەکییەکانی سروشت (ئەوانی دیکە ھێزی ڕاکێشانی زەوی، ڕاکێشانی نێوانیی لاواز و ڕاکێشانی نێوانیی بەھێز).

ئەم کادە دەکڕێت وەک تێکەڵکراوێک لە کادی مەگنەتیسی و ئەلەکتریکی بەرچاوبگیرێت. کادی ئەلەکتریکی بە بارگە جێگیرەکان دروستر دەبێت و کادی مەگنەتیسی بە بارگە جووڵاوەکان (تەزوو). چۆنییەتی تێکەڵبوونی ئەم کادانە و ھەڵسووکەوتیان بە ھاوکێشەکانی مەکسوێڵ نیشاندەدرێت.
## سەرچاوەکان

پۆل:کارۆموگناتیسی
٢ی ئاب

## ڕووداوەکان
* ۱۹۹۰ - رژێمی بەعس پەلاماری وڵاتی کوەیتی دا و داگیری کرد ، دوواتر لە لایەن هێزەکانی ئەمریکاوە لە ٢٤ی شوبات وڵاتەکە رزگار کرا لە ژێر دەستی رژێمی بەعس .|
* ۱۹۳۹ - ئەلبێرت ئاینشتاین و لیۆ سزیرالد Leó Szilárd لە نامەیەکدا کە بۆ فرانکلین رۆزڤێڵتیان ناردبوو باسیان لەوە دەکرد کە گرنگی بە پرۆژەی مانهاتن بدات بۆ زیاتر گەشەسەندنی چەکی ئەتۆمی .
## لە دایکبوونەکان

## مردنەکان
* ۱۹۷٤ - ماجد مستەفا، ناودارێکی کوردە .
## بۆنەکان
* رۆژی کۆماری لە مەقدۆنیا .
----

پۆل:ئاب
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
ئەفریقای باشوور

**کۆماری ئەفریقای باشوور** وڵاتێکە کەوتووەتە باشووریترین شوێنی ئەفریقا کە ٢٬٧٩٨ کیلۆمەتر کەنارەی ھەیە
لەسەر شازەریای ئەتڵەس و ھێند. لە باکوورەوە لەگەڵ نامبیا و بۆتسوانا و زیمباوە، و لەلای ڕۆژاواوە لەگەڵ مۆزامبیک و سوازیلەند ھاوسێیە.

ئەفریقای باشوور بەھۆی جۆراجۆربوونی زمانەکان و فەرھەنگەکانی، لە دنیادا ناسراوە. لە دەستووری ئەو وڵاتەدا یازدە زمانی فەرمی دانراوە. دوو لەم زمانانە، بنچکەی ئەورووپیان ھەیە؛ ئافریکانس، زمانێکە کە لە زمانی ئەڵمانی وەرگیراوە و لە ئەفریقای باشووردا زۆرینەی سپی پێستەکان بەم زمانە قسەدەکەن. ئەگەرچی زمانی ئینگلیسی دەورێکی زۆری ھەیە لە ژیانی گشتییدا، بەڵام لە بەکارھێناندا پەنجەمین زمانی زۆربەکارھێنراوی ئەو وڵاتەیە.

ئەفریقای باشوور لە ڕەگەزیشدا جۆراجۆرە. تا ڕادەی ٧٩٫٥٪ دانیشتووانی ئەم وڵاتە لە ڕەگەزی ڕەشپێستی ئەفریقایین؛ ژمارێکی زۆر ئەورووپی و ھێندی و پاشماوە بەڕەگەز تێکەڵن. نزیک چارەکێ لە دانیشتووانی ئەم وڵاتە بێکارن و بە ڕۆژی کەمتر لە ١٫٢٥ دۆلار لەڕۆژێکدا دەژین. ئەفریقای باشوور پڕجەماوەرترین وڵاتەی سەرانسەر جیھانە کە ژیانی ھاوسەریی دوو لە یەک جۆر بە فەرمی ڕێگە دەدات.

## سەرچاوەکان

پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی بانتوو ئاخێو
پۆل:کۆمارەکانی کۆمۆنوێلت
پۆل:داگیرگەکانی شانشینی یەکگرتوو
پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی یەکێتیی ئەفریقا
پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی وڵاتانی کۆمۆنوێلت
پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان
پۆل:وڵاتەکانی ئینگلیزی ئاخێو
پۆل:کۆمارەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩١٠
ئەفریقای باشوور
پۆل:ئەو وڵاتانەی تازە پیشەسازی دەکەن
تەوتم و تابوو

left|200px
**تەوتم و تابوو: ھەڵسەنگاندنی ژیانی ڕۆحیی ئینسانە وەحشییەکان و کێشە دەروونییەکان** ناوی کتێبێکی سیگمۆند فرۆیدە کە لەساڵی ١٩١٣ لەژێر ناوی *Totem und Tabu: Einige Übereinstimmungen im Seelenleben der Wilden und der Neurotiker* لە ئەڵماندا لەچاپدرا و بڵاوکراوە. ئەم کتێبە کۆگای چوار وتاری پێشتر بڵاوکراوە لە گۆڤاری ئیماگۆ لە ساڵانی ١٩١٢و ١٩١٣دایە کە لە دەروونشیکاری کەڵکی وەرگرتووە بۆ ناسینی مرۆڤە پێشووەکان و ژیانیان و ھەرواھە کۆڵینەوەیەک لەسەر ئایین.
سەردێڕی ئەو وتارانە ئەمانە بووە: *سەرسامی تولازی*، *تابوو و ھەستی دوانیی شێواو*، *گیانکیەتی*، *سیحر و توانای بێمانای خولیا* و *گەڕانەوەی بڕوا بە تەوتم لە مناڵیدا*.

## پەراوێزەکان

پۆل:کتێبەکانی ١٩١٣
پۆل:کارەکانی زیگمۆند فرۆید
دارفوور

**دارفوور** (بە عەرەبی: *dār fūr*) بە واتای "شوێنی حوکمڕانی فوور" ناوی ناوچەیەکە لە وڵات سوودان. ناوچەیەک کە بۆ ماوەی سەدان ساڵ پاشایەتی سەربەخۆی بووە تاکوو لەلایەن ھێزەکانی بەڕیتانیا-میسری لەگەڵ سوودان یەکدەخرێت. ئەم ناوچەیە بە سێ پارێزگا دابەش کراوە: دارفووری باکوور، دارفووری باشوور و دارفووری ڕۆژاوا کە ھەرسێ لە لایەن دەسەڵاتێکی چالاکی ناوچەیی حوکمڕانی دەکرێت. بە ھۆی دەستپێکردنی شەڕی دارفوور لە لایەن دەسەڵاتدارانی سوودانەوە دژ بە جەماوەری غەیری عەرەبی ناوچەکە، ئەم ناوچە لە ساڵی ٢٠٠٣وە لە لایەن نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکیەتیی ئەفریقا کۆنتڕۆل دەکرێت.

## بەستەرە دەرەکییەکان
چاودێری لەسەر دارفوور

پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەفریقا
پۆل:مێژووی ئیسلام
پۆل:دارفوور
نۆکیا

**نۆکیا** (بە ئینگلیزی: **NOKIA**) ناوی شەریکەیەکی چەندنەتەوەییە کە لە بواری دەم و دەزگاکانی ڕاگەیاندن بەتێل و بێتەل چالاکی دەکات. ئێستا گەورەترین کۆمپانیای پێکھێنانی تەلەفۆنی تاکەکەسی یان مۆبایل لە دونیادایە.

نووسینگەی سەرەکیی کۆمپانیاکە لە شاری ئەسپۆ، نزیکی ھێلسینکی پایەتەختی وڵاتی فینلاندە بەڵام لە چەندانە لە شارەگەورەکانی دیکەش نوێنەرەیی سەرەکییان ھەیە. نۆکیا کۆمپانیایەکی فنلەندیە، سەرەتا ساڵی ١٨٦٥ لە شاری ھلنسکی فینلاندا بونیاتنراوە، وەک کۆمپانیایەکی پسپۆڕ لە بواری تەختەو پیڵاوی لاستیکیدا دەستی پێکردوە، ساڵی ١٩٧٢‌ و بەمەبەستی سەربازیی یەکەمین ھاند مۆبایلی بەرھەم ھێناوە، حاڵی حازر ژمارەیەکی زۆر کارگەی لە زۆرێک لەشارەکانی دنیادا ھەیە لەوانەش شارەکانی ئەسینا‌و پەکین‌و تۆکیۆ، لقیشی لە زۆربەی دەوڵەتانی جیھاندا ھەیەو کاریگەریەکی بەرچاوی ھەیە لە سەر ئابوری ولاتەکەی و بەردەوام بووە لە پێشخستنی پیشەسازیی مۆبایلدا، ھەروەھا ئامێرەکانی کامێرا و یاری ‌و ئامێرەکانی پەیوەندیکردن بەرھەم دەھێنێت، لە بواری ریکلامیشدا کاردەکات، کۆمپانیای نۆکیا ناوی لەلیستی چوار بازاڕی بۆرسەی جیھانیدا ھەیە و بەشدارە تیایاندا. پێنجەم بەناوبانگترین مارکەیە لە جیھاندا، بەرھەمەکانی لە ٢١١ وڵاتدا خراوەتە روو، کۆمپانیای نۆکیا لە سەر ئاستی جیھان ھێندە بەناوبانگە کەم کەس دەزانێت کۆمپانیایەکی فنلەندیە.

قەبارەی فرۆشی بەرھەمەکانی نۆکیا لە ساڵی ٢٠٠٦ دا بەڕێژەی لە سەدا ٢٠ زیادی کردوەو گەیشتوەتە نزیکەی ٥٣ ملیار دۆلار، لە راستیدا فرۆشی نۆکیا زیاترە لە رێژەی بودجەی حکومەتی ناوەندیی فنلەندە کە بودجەکەی بە ٣٩ ملیار دۆلار دەخەمڵێنرێت.
وامەزەندە دەکرێت ژمارەی کارمەندانی نۆکیا لەسەرجەم کۆماپانیاکانی فنلەندەو سەرجەم کۆمپانیاکانی جیھان زیاتر بێت، لە ساڵی ١٩٩٢ کە نۆکیا بوبە کۆمپانیای تایبەت بە دروستکردنی ھاند مۆبایل توانیویەتی زیاتر لە ٤٠ ھەزار بواری کارکردن بۆ خەڵک بدۆزێتەوە.
وێڕای ھەموو ئەمانەش مەترسی ئەوە ھەیە جۆری بەرھەمەکانی نۆکیا لە ئایندەدا روبەڕوی مەترسی ببێتەوە بەتایبەت کە دەیەوێت لە بازاڕە تازە دروستبوەکانی وەک چین و ھیندستاندا پێگەی خۆی بەھێز بکات کە ئامێری ھەرزانیان تیدا دەفرۆشرێت.
یەکێک لەھۆکارەکانی دیکە، کە مەترسی بۆ ئایندەی نۆکیا دروست دەکات ئەوەیە کە رێژەی فرۆشی لە بازاڕەکانی ئەمریکا کەمبوتەوە. ھەر بۆیە بۆ مامەڵە کردن لەگەڵ ئەو کێشەیەدا نۆکیا کاری لەسەر ئەوە کردوە کە مۆدیلی جۆراوجۆر لە سەر سیستمی (سی دی ئێم ئەی) بخاتە بازاڕەوە کە لە ئەمریکادا خواستی زۆری لەسەرە.

بەڵام لەکەڵ ئەوەشدا نابێت لە بیرمان بچێت کە تا ئێستاش کۆمپانیای نۆکیا بێ رکابەرەو باشترین کۆمپانیای دروستکردنی ھاند مۆبایلە لە جیھاندا، بەردەوامیشە لە خستنە رووی باشترین‌ و جوانترین دیزاین بە نرخێکی گونجاو.
جگە لە بەرھەم ھێنانی ھاند مۆبایلیش کۆمپانیای نۆکیا گەورەترین کارگەی دروستکردنی کامێرای ژمارەییە لەجیھاندا، ھاوکات گەورەترین کارگەی دروستکردنی ئامیری ئیشپێکردنی موزیکی ئێم پی سرییە.

## سەرچاوە
*http://en.wikipedia.org/wiki/Main_Page
*مەکۆکانی ڕوگەش

## پەراوێزەکان

پۆل:کۆمپانیاکانی فینلاند
پۆل:نۆکیا
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٨٦٥
پۆل:براندە فینلەندییەکان
پۆل:کۆمپانیا تەکنۆلۆژیاکانی فینلەندا
پۆل:کۆمپانیای یارییە ڤیدیۆییەکانی فینلاند
شارستانی سەوڵاوا

**شارستانی سەوڵاوا ** لە دابەشکاریی وڵاتیی ئێراندا، یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای کوردستانە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری سەوڵاوایە. بە پێی سەرژماریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارستانە ٥٣٩٩٢ کەس بووە. شارستانی سەوڵاوا پێشتر بەشێک لە شارستانی مەریوان بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانی سەوڵاوا
پۆل:شارستانەکانی ئێران
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کوردستان
گۆشخانی

300px|وێنۆک|دیمەنێکی گوندی گۆشخانی لە ساڵی ٢٠١٤دا

**گۆشخانی** گوندێکی گەورەی شارستانی سەوڵاوایە. گوندی نسڵ لە ١ کیلۆمەتریی باکووری گۆشخانیدایە و باخ و زەوییەکانی ئەم دوو گوندە زۆر سەرسەوز و پڕپیتن. جادەکەشیان بۆ سەر جادەی سەرەکیی مەریوان-سنە ئەسفاڵت کراوە. خەڵکی گۆشخانی بە شێوەزاری سۆرانی و لەزاراوەیەکی نزیک بە ئەردەڵانی قسە دەکەن. لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦ دا ١١٠٧ کەس دانیشتووی ھەبووە.
## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەوڵاوا
پۆل:گوندەکانی شارستانی سەوڵاوا
دووڕۆ

**دووڕۆ** (Dûrro، ) دێیەکە لە گوندستانی ڕەزاو، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی سەوڵاوا، پارێزگای کوردستان، ئێران. خەڵکی دووڕۆ بە شێوەزاری ھەورامی قسە دەکەن. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١دا ٤٣١ کەس لە ١٢٠ بنەماڵەدا بووە.

شێخ موحەممەد عوسمان سیراجەدینی دووەم لەماوەی ساڵانی ١٩٥٨ تا ١٩٧٩دا نیشتەجێی دووڕۆ بووە.

## ئەمانەش ببینە
* گوندستانی ڕەزاو
* ناوچەی ناوەندیی شارستانی سەوڵاوا
* شارستانی سەوڵاوا

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەوڵاوا
پۆل:گوندەکانی شارستانی سەوڵاوا
محەممەد عوسمان سیراجەدینی دووەم

**محەممەد عوسمان سیراجەدینی دووەم** (١٨٩٦–١٩٩٧) پیری تەریقەتی نەقشبەندی و ڕابەری ھێزی چەکداری سوپای ڕزگاری لەناوچەی ھەورامان بوو.

## ژیان
محەممەد عوسمان کوڕی محمد عەلائەدینی کوڕی عمر زیائەدین کوڕی عوسمان سیراجەدینی یەکەمە. ساڵی ١٨٩٦ لە گوندی سەفیاوای نزیک شاری جوانڕۆ لەدایکبووە. دایکی نورجیان خانم، کچی محمد سادق وەزیری سەوڵاوا، ناسراو بە ’نایب الحکومە بووە. لە منداڵیدا، باوکی، دەڕوات بۆ گوندی سەفیاوا کە ئەوسا موڵکی خانەقای بیارە بووە؛ چەند ساڵێک لەوێ ماوەتەوە.
شێخ محەممەد عوسمان ھەر لە منداڵییەوە لەگەڵ براکەی، شێخ مەولانا خالید، دەستیان کردووە بە خوێندنی فیقھ و لە کۆڕو دائیرەی سۆفییاندا بەشداریان کردووە. شێخ محەممەد عوسمان ئەدەبیاتی عەرەبی و فارسی لە مەدرەسە و خانەقای بیارە و دووڕۆ خوێندووە. تەفسیری قورئانیش لە سەید حوسێن تاربوغی ساوجیلاغی فێربووە.

محەممەد عوسمان، دوای تەواوکردنی خوێندن و سلووککردن، بە دەستووری باوکی دەکرێت بە سەرپەرشتیاری ھەردوو خانەقای بیارە و دووڕۆ. لە بەر نەخۆشی و بەساڵاچوونی باوکی بەڕێوەبردنی خانەقاکان دەکەوێتە ئەستۆی ئەو. شێخ عەلائەدینی باوکی ساڵی ١٩٥٤ کۆچی دوایی کردووە.

محەممەد عوسمان ساڵی ١٩٥٨ لەبەر ئاڵۆزیی باردۆخی سیاسیی ئەو کاتەی عێراق ناچار بیارە بەجێ دەھێڵێت و لە دووڕۆ جێگیر دەبێ. لەوێ ماوەیەکی زۆر دەمێنێتەوە و باخی محمووئاوا و خانەقا و مەدرەسەی دووڕۆ و محمووئاوا دروست دەکات.

محەممەد عوسمان، دوای شۆڕشی ئیسلامی و سەرھەڵدانی ئاڵۆزی لە ئێران، ساڵی ١٩٧٩، جارێکی تر دەگەرێتەوە بیارە. دوای ساڵێک لە ھەڵگیرسانی جەنگی نێوان عێراق و ئێران دەچێتە بەغدا و لەوێ نیشتەجێ دەبێ. ساڵی ١٩٩٠ دەچێتە ئوردن و لەوێ نزیکەی دوو ساڵ دەمێنێتەوە و پاشان دەڕوات بۆ تورکیا بۆ شاری ئەستەمبۆڵ. شێخ محەممەد عوسمان ٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٧ لە ئەستەنبوڵ کۆچی دوایی کرد و ھەر لە باخچەی خانەقاکەی خۆیدا لەوێ بەخاک سپێردا.

## چالاکی سیاسی و چەکداری
محەممەد عوسمان پەیوەندی لەگەڵ بەرپرسە باڵاکانی ڕژێمی پەھلەوییەوە ھەبوو. دوای شۆڕشی ئیسلامی ١٩٧٩ میلیشیای ھێزی سۆپای ڕزگاری بۆ دژایەتیکردنی کۆماری ئیسلامی پێک ھێنا. گرووپی ڕزگاری ٢٠٠٠ چەکداریان ھەبوو و لە ھەورامان جێگیر بوون. دوای پێکدادانی سەربازی گرووپەکە لەگەڵ ھێزەکانی سوپای پاسداران، ئەرتەش و لایەنە ئۆپۆزسیۆنەکان شکستیان پێھێنرا. کەمێک دوای شۆڕشی ئیسلامیی، سەرەتا محەممەد عوسمان نەغسەبەندی گوازرایەوە بۆ گوندی بیارەی سەر سنووری عێراق و ئێران، دواتر لەژێر پارێزگاری حیزبی بەعس بۆ بەغدا گوازرایەوە.

## بەرھەمەکان
# چەپکە گوڵێ لە گوڵزاری عوسمانی (دیوانی شیعر بە کوردی-سۆرانی وھەورامی- و فارسی)
# سراج القلوب (بە عەربی نووسراوە و وەرگێڕراوەتە سەر زمانی تورکی و فارسی)
# تەفسیری سوورەی موبارەکەی تین بە عەرەبی
# وەسیەت نامە بۆ مورید ومەنسوبان

## سەرچاوەکان

* ژیاننامەی  محمد عثمان سیراجەدینی دووەم، سەرفرازان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* چەن وێنەیەکی شێخ عوسمان

پۆل:نەقشبەندی
پۆل:ئیسلامییەکانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٦
پۆل:مردووانی ١٩٩٧
پۆل:ئەولیا
پۆل:سۆفییەکان
لۆژیک

**لۆژیک** (لە یۆنانییەوە: ؛ دەخوێنرێتەوە "لۆگیکی") **بیرسا** یان **ژیربێژی** ھونەر و زانستی بەکارھێنانی ئاوەزە. لۆژیک لە زۆربەی چالاکییە ژیرانەکاندا بەکار دەبردرێت، بەڵام لە پلەی یەکەمدا لە بوارەکانی فەلسەفە و ماتماتیک و زانستی کۆمپیوتەردا توێژینەوەی لەسەر دەکرێت. لۆژیک شێوازەکانی بەڵگەھێنانەوە تاوتوێ دەکات و، وەڵامی ئەوە دەداتەوە کە کام شێوازگەل دەگونجێن و کام شێوازگەل ھەڵەوێژین. دەکرێت بڵێین لۆژیک چەشنێک بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانەیە.

لۆژیک سەرەتاکانی لە چەندین ژیاری کەونارا وەکوو ھیندستان، چین، و یۆناندا دەبینێتەوە. بەڵام وەکوو گۆڕەپانێکی زانستی یەکەمجار ئەرەستوو لە فەلسەفەدا دایمەزراند.

زیاتر لۆژیک دەکرێتە دوو بەشەوە، ئیستیقرا و قیاس. یەکەمیان لە نموونەگەلی تاکەوە دەگات بە ئاکامێکی تێکڕایی (لە تاکەوە بەرەو تێکڕایی دەچێت)، دووەمیان لە پێناسەکان و بەڵگەنەویستەکانەوە ئاکامەکان دەردەکێشێت (لە تێکڕایییەوە بەرەو تاک دەچێت).

## پێناسە
وشەی لۆژیک لە وشەی یۆنانیی لۆگۆس کەوتۆتەوە، کە گەلێ مانای جۆراوجۆری ھەیە، وەک ئاوەز، وتار، یا زمان. لۆژیک، ھەر لە کۆنەوە، ئاوەھا ناسێنراوە: کۆڵینەوە لە یاساکانی بیرکردنەوە یا بەکاربردنی ئەقڵ لە جێگای خۆیدا؛ یا بە زمانێکی تر، تاوتوێکردنی یاساکان و ڕێساکانی ئاوەزانی دروست و بێھەڵە. زۆربەی جارەکان لۆژیک لە ڕوانگەی بەڵگەھێنانەوە و ئاکامگرییەوە چاوی لێ دەکرێ. ئاوەزان جموجووڵی ئەقڵە بۆ ئاکامگری و، پاشان ڕێکوپێککردن و دەربڕینی بە بەڵگە. مەبەست لە بەڵگە کۆمەڵێ پێشەکییە وێڕای ئاکامێک کە لەو پێشەکییانە گیراوە. ئەوەی لۆژیک تامەزرۆیەتی، ئەوەیە کە بزانێ ئاخۆ بەڵگەکە یا ئاکامگرییەکە ساغ و بەبڕستە یا نا؟ یانی ئاخۆ ئاکامەکە دەتوانێ شوێنھاتی پێشەکییەکان بێ یا نا؟

### لۆژیکی شێوەیی
لۆژیکی شێوەیی (formal logic) ئەو لۆژیکەیە کە لە فۆرم و شێوە و پێکھاتەی وتەکان و قەزیەکان دەکۆڵێتەوە، نەک لە ماددە و ناواخنیان. لۆژیکی کۆن و لۆژیکی ئەرەستوویی و لۆژیکی کلاسیک -یشی پێ دەوترێ.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* لۆژیکویکی، ویکییەکی دەرەکی **(ئینگلیزی)**
* پێشەکییەک لەسەر لۆژیکی فەلسەفی  **(ئینگلیزی)**
* لۆژیکی بیرکارانە  **(ئینگلیزی)**

پۆل:دەرھەستکاری
پۆل:لۆژیک
پۆل:لقەکانی فەلسەفە
پۆل:بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە
پۆل:زانستی شێوەیی
پۆل:لۆژیکی فەلسەفی
پۆل:ئاوەزان
پۆل:مێژووی لۆژیک
پۆل:مێژووی فەلسەفە
پۆل:مێژووی بیرۆکەکان
پێشەکی (لۆژیک)

لە ئاکامگریدا، **پێشەکی** قسەیەکی ڕاست یان درۆیە کە لە دەسپێکی بەڵگەیەکی لۆژیکیدا ھاتووە بۆ ئەوە پێشەنگایەتیی زەین بکات بەرەو ئاکامی ڕاست یان درۆی بەڵگەکە. مرۆڤ ھەندێکات پێشەکییەکان بەبێ دەربڕین و ڤەگۆتن دەھێڵێتەوە کە لەو حاڵەتەدا پێیان دەوترێ *پێشەکیگەلی ونبوو*، بۆ نموونە:

:سوقرات بمرە (= نەمێنە، فانییە)، چونکە ھەموو مرۆڤەکان بمرن.

ئاشکرایە کە ڕستەیەک بەڕاشکاوی نەتراوە ئەوەش ئەمەیە: سوقرات مرۆڤێکە. ئەمە پێشەکییە ونبووکەیە. ئەگەر بەتەواوی بگوترێ ئەوە دەبێتە:

: لەبەر ئەوەی کە ھەموو مرۆڤەکان بمر و فانین و سوقراتیش مرۆڤێکە، ئەمە وای لێ دەکەوێتەوە کە سوقرات بمرە.

لەم نموونەیەدا، ڕستەکانی «ھەموو مرۆڤەکان بمرن» و «سوقرات مرۆڤێکە» پێشەکییەکانن، لەگەڵ ئەوەدا «سوقرات بمرە» کۆتایییەکە یان ئاکامەکەیە.

## ڕەتکردنەوە یا وەرگرتنی پێشەکییەکان
بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە ئەوە فێر دەکا کە لە کاتی ھەڵسەنگاندنی بەڵگەکاندا چۆن لەگەڵ پێشەکییەکانا مامەڵە بکرێ: ئاخۆ ڕەت بکرێنەوە؟ یا وەربگیرێن؟ سێ ھۆی باش ھەیە بۆ ڕەتکردنەوە و بەدواوەدانی پێشەکییەک: یەکەم ئەوەی کە پێشەکییە ڕاست نەبێ، دووەم ئەوەی کە پەیوەندیی بە ئاکامەکەوە نەبێ و، سێیەمیش ئەوەی کە لاواز بێ و بە کەڵکی ئەوە نەیێ ئاکامەکە پشتیوانی بکا. ئەگەر تەنیا یەکێ لەم سێ مەرجەش لە جێی خۆیا نەبوو، ئەوە پێشەکییەکە شیاوی ڕەتبوونەوەیە. بەڵام، بۆ وەرگرتنی، پێویستە ھەر سێی مەرجەکان، یانی ڕاستبوون و پەیوەندیداربوون و بەھێزبوون، بە جێ ھێنرابێتن.

## سەرچاوەکان

پۆل:تیۆریی کۆمەڵە
پۆل:گۆڤانەکان
پۆل:لۆژیک
پۆل:لۆژیکی فەلسەفی
پۆل:مێژووی فەلسەفە
پۆل:مێژووی لۆژیک
پۆل:چەمکەکان لە لۆژیک
ڕەزاو

**ڕەزاو** گوندێکی گەورەی شارستانی سەوڵاوا و ناوچەی چەمی شامیانە. خەڵکی ڕەزاو بە شێوەزاری ھەورامی قسە دەکەن. لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦ دا ٧٥٥ کەس دانیشتووی ھەبووە.
ڕەزاو لە ڕابردوودا وەک ناوەندی دەسەڵاتی خان بووە و تفەنگچییەکانی زۆر بەناوبانگ بوونە.

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەوڵاوا
پۆل:گوندەکانی شارستانی سەوڵاوا
کەڕاوا

**کەڕاوا** یان *'کەڕئاوا* گوندێکی گەورە و کۆنی شارستانی سەوڵاوا و ناوچەی چەمی شامیانە. خەڵکی ڕەزاو بە شێوەزاری ھەورامی قسە دەکەن. لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦ دا ٦٦٥ کەس دانیشتووی ھەبووە. کەڕاوا ئاوی کەمە و زۆربەی ئاوی پێویستی کشتوکاڵی لە گۆشخانییەوە دێت.

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەوڵاوا
پۆل:گوندەکانی شارستانی سەوڵاوا
دزڵی

**دزڵی** گوندێکی گەورەی شارستانی سەوڵاوایە. خەڵکی دزڵی بە شێوەزاری ھەورامی قسە دەکەن. لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦ دا ٢٦٢٧ کەس دانیشتووی ھەبووە. مەحموود خانی دزڵی لە ناودارانی ئەم گوندە بووە کە یارمەتیدەری شێخ مەحموودی حەفید بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی سەوڵاوا
پۆل:گوندەکانی شارستانی سەوڵاوا
ھۆ

لە لۆژیکدا، **ھۆ** ئەوەیە کە پشتیوانی لە بیانوویەک دەکا. ھۆ لێکدانەوە و بۆچوونێکە کە ڕاڤە دەکا یان پاساو دەھێنێتەوە. فەیلەسووفەکان زیاتر *ھۆگەلی ڕاڤەیی* لە *ھۆگەلی پاساوھێنەر* جیا دەکەنەوە. ئەگەر لە بواری ھۆیەتیدا قسە دەکەین، لەوێدا ھۆ واتە سەرچاوەی پێشھاتەکان.

## ئەمانەش ببینە
* ھۆیەتی
* ھۆھێنانەوە

پۆل:گۆڤانەکان
پۆل:ئاوەزان
٣ی ئاب

## ڕووداوەکان
* ١٤٩٢ کریستۆفەر کۆلۆمبۆس: بەندەری پالوس ی لە ئیسپانیا  بە جێھێشت
* ١٩١٤: ئەڵمانیا جەنگی دژی فەڕەنسا ڕاگەیاند لە جەنگی جیھانی یەکەمدا
* ١٩٤٠: سوپای ئیتاڵی دەستی کرد بە داگیر کردنی سۆماڵی بەڕیتانی لە جەنگی جیھانی دووەم
* ١٩٦٠: نێجیریا سەربەخۆیی وەرگرت لە فەڕەنسا
* ٢٠١٤: شنگال لە باشووری کوردستان، لەلایەن چەکدارانی داعش بە نییەتی لەناوبردنی ئیزیدییەکان ھێرشی کرایەسەر و پێشمەرگە شارەکەی بێ بەرگری و ژن و منداڵیان بۆ ڕوحمی داعش بەجێ ھێشت. لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا زیاتر لە ٥٠٠٠ ژن بە تاڵان بردران و دەیان ھەزار کەس ئاوارەی خاکی ڕۆژاوا و باکووری کوردستان بوون. .

## لە دایکبوونەکان
* ١٨٦٧: ستانلی بلدوین، سەرۆک وەزیرانی شانشینی یەکگرتوو
* ١٩٠٣: حەبیب بورقێبە
* ١٩٠٧: محەممەد حلێوی، شاعیری تونسی
* ١٩٤٠: مارتن شین، ئەکتەری ئەمریکی
* ١٩٤٦: جاک سترۆ، سیاسی بەریتانی

## مردنەکان
## بۆنەکان
* ڕۆژی سەربەخۆیی لە نێجیریا

پۆل:ئاب
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٤ی ئاب

## ڕووداوەکان

## لە دایکبوونەکان

## مردنەکان
* شاعیری کورد ، شێرکۆ بێکەس 
## بۆنەکان

----

پۆل:ئاب
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
١ی ئاب

## ڕووداوەکان

## لە دایکبوونەکان
* ١٩٨٤: لەدایکبوونی یاریزانی ئەڵمانی باستیان شڤاینشتایگەر.

## مردنەکان

## بۆنەکان

----

پۆل:ئاب
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٦ی ئاب

## ڕووداوەکان
* ١٢٨٤ : کۆماری پیزا لە لایەن کۆماری جەنەواوە شکێنرا لە جەنگی میلۆرا.
* ١٥٣٨ : شاری بۆگۆتا دامەزرا.
* ١٨٢٥ : بۆلیڤیا سەربەخۆی وەرگرت.
* ١٩٤٠ : یەکێتیی سۆڤیەت ئیستۆنیای بەخۆیەوە لکاند.
* ١٩٦٢ : جامایکا سەربەخۆیی وەرگرت لە بەریتانیا.

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

## بۆنەکان

----

پۆل:ئاب
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٨ی ئاب

## ڕووداوەکان

## لە دایکبوونەکان

## مردنەکان

## بۆنەکان
* ڕۆژی جیھانیی پشیلە

----

پۆل:ئاب
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٧ی ئاب

## ڕووداوەکان
* ١٩٣٣  کۆمەڵکوژیی ئاشوورییەکان لە ناوچەی سێمێل بە دەستی حکۆمەتی ناوەندی عێراق و دەسەڵاتی فەیسەلی یەکەم
* ١٩٦٠  کۆتدیڤوار سەربەخۆیی وەرگرت لە فەرەنسا.
* ٢٠٢١  فیریال ئەشرەف یاریزانی کاراتێی میسر، بووە یەکەم خانمە یاریزانی کاراتی میسر مەدالیای زێر لە ئۆڵمپیاد بەدەست بھێنێت. دوای ئەوەی توانی لە کێشی ٦١ کیلۆگرامی لە یاری کۆتایی بەرامبەر وەرزشوانێکی ئازەربایجان لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بە ئەنجام ٢ خاڵی بێبەرامبەر بباتەوە.

## لە دایکبوونەکان
## مردنەکان
* ٢٠٢٥: جیم لۆڤێڵ، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی (جێمینای ١٢، ئەپۆلۆ ٨ و ئەپۆلۆ ١٣؛ لەدایکبووی ١٩٢٨)

## بۆنەکان
* ڕۆژی شەھیدی ئاشووری
* ڕۆژی کۆمار کۆتدیڤوار

## سەرچاوەکان

پۆل:ئاب
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
٩ی ئاب

*  1515- مۆركردنی په‌یمانی میرنشینه‌ كوردییه‌كان و سوڵتان سه‌لیمی تورك، به‌ یارمه‌تیی مه‌لا ئیدریسی به‌دلیسی، توركه‌كان پاش پازده‌ ساڵ له‌م په‌یمانه‌ په‌ژیوان بوونه‌وه‌. 
*  1919- ئێران و ئینگلیزه‌كان رێكه‌وتننامه‌یه‌كیان به‌نێوی ئه‌نگلۆ - ئێرانییه‌وه‌ مۆركرد. 
* 1955- كۆچی دوایی هۆزانه‌وان مه‌زڵووم.
*  1972- كۆچی دوایی هۆزانه‌وانی كورد، قه‌دری جان. 
*  1995- دانیشتنی نوێنه‌رانی پارتی دیموکراتی کوردتان  و یه‌كێتی نیشتیمانی کوردستان له‌ دەبلینی پایته‌ختی ئیرله‌ندا 
*  2004- وه‌زیری به‌رگریی ئيران رایگه‌یاند كه‌ وه‌زیری به‌رگریی عيراق  كه‌م ئه‌زموونه‌ و ئێران به‌هیچ جۆرێك په‌یوه‌ندیی به‌ڕووداوه‌كانی ئێڕاقه‌وه‌ نییه‌. 
*  2004- هه‌وڵی كوژرانی عیرفان كه‌ركوكیی سه‌رۆكی پارتی گه‌لی توركمانی ئێڕاق درا له‌ كه‌ركوك.

## لە دایکبوونەکان

## مردنەکان

## بۆنەکان

----

پۆل:ئاب
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
١٠ی ئاب

## ڕووداوەکان

## لە دایکبوونەکان

## مردنەکان

## بۆنەکان
١٠- ٨ - ٢٠٠٥ دامەزراندنی ڕێکخراوی شار بۆ گەشەپێدانی مرۆیی
----

پۆل:ئاب
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ
١١ی ئاب

## ڕووداوەکان

## لە دایکبوونەکان

* ١٨٥٨ - کریستیان ئیکمان وەرگری خەڵاتی نۆبێلیی پزیشکی
* ١٨٩٧ - ئینید بلایتن نووسەر ، شاعیر، فێرکار

## مردنەکان

## بۆنەکان

## سەرچاوەکان


پۆل:ئاب
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ