open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مژدە مەحموود

**مژدە محمود محەممەد** (لە دایکبووی ١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٠) کەسایەتی سیاسی و ئەندامی خولی پێنجەمی پەڕلەمانی کوردستان لەسەر لیستی جووڵانەوەی نەوەی نوێ. ئەندامی لێژنەی دەستپاکی و وەبەرھێنانە لە پەڕلەمانی کوردستان. بڕوانامەی دیبلۆمی لە ژمێریاری بەدەست ھێناوە. بەیەکێک لە خانمە سیاسییە دژبەرەکانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان دادەنرێت.. لە ھەڵبژاردنی خولی پێنجەمی پەڕلەمانی کوردستان یەکێک بوو لەو ھەشت کەسەی لەسەر لیستی نەوەی نوێ توانی کورسیی پەڕلەمان بەدەست بھێنێت. مژدە مەحموود لە خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییەکانی چین و توێژە جیاوازەکانی کوردستان بەشداری دەکات و خۆی بە نوێنەری خەڵکی ناڕازی نیشان دەدات. یەکێک بوو لەو ئەندام پەڕلەمانانەی نەوەی نوێ کە لە ھەڵبژاردنی پێشوەختەی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢١ بانگەشەی چڕی دەکرد بۆ بەربژێرانی پارتەکەی بەمەبەستی بەدەستھێنانی کورسی پەڕلەمانی عێراق.
## دەستگیرکردن
مژدە مەحموود، بەیەکێک لەو کەسانەدادەنرێت پشتیوانی خۆپیشاندانە دژی دەسەڵاتی حکومەتی هەرێم، لەو کۆبوونەوە و ناڕەزایەتیەکان بەشدار دەبێت، ڕۆژی ٦ی ئابی ٢٠٢٢ لەکاتی بەڕێوەچوونی خۆپیشاندان لە قەزای ڕانیە، کە لەسەی داوای سەرۆکی جووڵانەوەی نەوەی نوێ شاسوار عەبدولواحید ئەنجامدرا، لەلایەن هێزەکانی ئاسایشی ئەو سنورە دەستگیردەکرێت، بۆ ماوەی چەند سەعاتێک دەستبەسەر دەکرێت، ئەمەش ناڕەزایەتی زۆری خەڵکی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان لێکەوتەوە. مژدە لە سەر ئەو دەستگیرکردنە وتی کە دەسەڵات هەرچی بکات ناتوانێ دەنگی ناڕەزایەتی کپ بکات.
## سەرچاوەکان
 
 
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠
پۆل:خەڵکی سلێمانی
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:سیاسییەکانی جووڵانەوەی نەوەی نوێ
فڕینی ئاریان ڤی-ئەی٢٥٦

**فڕینی ئاریان ڤی-ئەی٢٥٦** () ٢٥٦ەمین ئەرکی ئاریانە، کە تەلیسکۆپی جەیمز وێبی لە ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ بە بۆشایی ھەڵدا.
## ھەڵدان
وێنۆک|alt=JWST and Ariane 5 Rollout|فڕۆکەی ئاریان ٥ کە فڕۆکەی JWST لە شوێنی هەڵدانی ELA-3 هەڵدەگرێت
مووشەکەکە لە سەکۆی ھەڵدانی ELA-3ی ناوەندی بۆشاییی گویانا لە ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ کاتژمێر ١٢:٢٠ی UTC (٠٩:٢٠ی کاتی ناوخۆ، ٧:٢٠ی بەیانی بە کاتی ڕۆژھەڵاتی ئەمریکا) ھەڵدرا. DDO (بە فەڕەنسی: Directeur des Opérations، بە واتای 'بەڕێوەبەری کارەکان')ی ھەڵدانەکە ژان-لوک ڤۆیەر بوو، کە کۆتایی بە شەفتەکەی ھێنا بە وتنی: «بڕۆ وێب!».

ھەڵدانەکە لەلایەن ناساوە بە «بێکەموکوڕی» و «تەواو» وەسف کرا. ئەندازیارێکی سیستەمەکانی ناسا وتی «کارایی یان وردیی ئەریان لە دانانی ئێمە لە خولگەدا و وردی و کاریگەریی ئێمە لە جێبەجێکردنی ڕاستکردنەوەکانی ناوەڕاستی ڕێڕەودا» وایکردووە کە «بڕێکی باش لە سووتەمەنیی زیادە ھەبێت بە نزیکەیی، نزیکەی ٢٠ ساڵ سووتەمەنییە».
## خولگە
تەلیسکۆپی بۆشاییی جەیمس وێب خرایە ناو ڕێڕەوێکی گواستنەوەوە کە بردی بۆ دووەم خاڵی لاگرانژی زەوی-خۆر (L2).

جیابوونەوەی قۆناغی دووەمی مووشەکی ھەڵدەر و کەشتییە ئاسمانییەکە نزیکەی ٢٧ خولەک دوای ھەڵدان ڕوویدا. قۆناغی دووەم ڤیدیۆیەکی داگرت، کە دواین کاتی ناسراوە کە تەلیسکۆپەکە تێیدا دەبینرێت، لە کاتی جیابوونەوە و بڵاوبوونەوەی سەرەتایی پانێڵە خۆرییەکان. دوای ئەم جیابوونەوەیە، تەلیسکۆپەکە بوو بە سەربەخۆ و دەستی بە زنجیرەی بڵاوبوونەوەی کرد. نزیکەی ٢٩ ڕۆژ دوای ھەڵدان، مانۆڕێکی ئەنجامدا و خۆی خستە ناو خولگەیەکی ھالۆوە لە دەوری خاڵی L2، کە لەوێ دەتوانێت ئەرکە زانستییەکەی ئەنجام بدات. پێنج مانگی دواتری بەسەربرد بۆ زیاتر ساردکردنەوەی NIRCam و ئامێری ژێرسووری ناوەڕاست، ڕێکخستنی ئاوێنەکانی لە کاتی تیشک خستنە سەر HD 84406، کە ئەستێرەیەکی گەشە لە کۆمەڵەئەستێرەی ورچی گەورەدا، و تاقیکردنەوەی ئامێرەکان.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* فڕینی ئاریان ڤی-ئەی٢٥٦ لە ئاریان سپەیس

پۆل:تەلیسکۆپی جەیمز وێب
عەبدوڵڵا ئەحمەدیان

**مەلا عەبدوڵڵا ئەحمەدیان** (١٩٣٣ – ٢٠٠٤) مەلا و مامۆستایەکی ئایینی کورد بوو. ئەو بێجگە لە بواری ئایینی، زانستی لە بوارەکانی گەردوونناسی، ئەندازیاری و بیرکاریدا ھەبوو.

## ژیاننامە
عەبدوڵڵا ئەحمەدیان لە ساڵی ١٩٣٣ لە گوندی دەرمانی سەر بە شارستانی مەھاباد لە بنەماڵەیەکی جووتیار و مەزھەبی لەدایکبوو. ئەو خوێندنی سەرەتایی لای مەلا سەید ھاشم حوسێنی دەستپێکرد، لە تەمەنی سێزدە ساڵیدا دەچێتە شاری مەھاباد و لای مەلا سادق واسیقوبیللا درێژە بە خوێندن دەدات. ئەحمەدیان بۆ خوێندن چەندین گوند و شاری ڕۆژھەڵاتی کوردستان دەگەڕێت و لای زۆربەی مامۆستا ئایینییەکانی بەناوبانگی سەردەمی خۆی دەخوێنێت، کە لەوانە مامۆستایان عێزەدین حوسێنی، محەممەد وەڵزی، عیسامەددین شەفیقی، باقر بالک و عەلی وەڵزی دەرسیان پێ گوتووە. لە ساڵی ١٩٥٣، مەلا عەلی وەڵزی مۆڵەتی مەلایەتی و مامۆستایی پێدەدات و مامۆستا باقر بالکیش مۆڵەتنامەی بۆ دەنووسێت. ئەو ھەروەھا لە ڕادیۆ مەھاباد کاری پێشکەشکاری کردووە و نزیکەی ٥٠٠ بەرھەمی ئەدەبی، ئایینی و کۆمەڵایەتی پێشکەشکردووە. مەلا عەبدوڵڵا ئەحمەدیان لە ساڵی ٢٠٠٤ و لە تەمەنی ٧١ ساڵیدا لە شاری مەھاباد کۆچی دواییی کرد.

## کتێبەکان
مەلا عەبدوڵڵا ٣٠ کتێبی نووسیون، کە لەوانە ١٨ کتێب بە زمانی فارسی، ١١ کتێب بە زمانی کوردی و ١ کتێبیش بە زمانی عەرەبییە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣
پۆل:مردووانی ٢٠٠٤
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:خەڵکی مەھاباد
پۆل:مامۆستا ئایینییەکانی کوردستان
ھاینز لینگ

**ھاینز لینگ** (لەدایکبووی ٢٣ی مارسی ١٩١٣ –مردن ٩ی مارسی ١٩٨٠) ئەفسەری ھێزە تایبەتەکانی نازی و بەردەستی ئەدۆڵف ھیتلەر بوو. ئەو لە کاتی مردنی ھیتلەر لە فۆربانکەر بارەگای تایبەتی سەرکردایەتی نازی بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ١٩٨٠
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٣
ڕاوێژکاری ئەڵمانیا

ڕاوێژکاری ئەڵمانیا ( بە ئەڵمانی :Bundeskanzler der Bundesrepublik Deutschland) پۆستێکی سیاسی حکومەتی فیدراڵیئەڵمانیایە .مێژوویەکی کۆنی هەیە و دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای سەدەکانی ناوەڕاست، ئەو کەسەی ئەو پلەیەی هەبێت نوێنەرایەتی ولاتی ئەڵمانیا دەکات لە کۆبوونەوە و پرسە جیهانیەکان . لە ئێستادا ئۆلاف شۆڵز  لەو پۆستەدایە دوای  ئەنگێلا مێرکڵ . ئۆتۆ فۆن بیسمارک یەکەمین ڕاوێژکاریی ئیمپراتۆرێتی ئەڵمانی لە ساڵانی ١٨٧١ تا ١٨٩٠ بوو.

## سەرچاوەکان
بزوەش

**بزوەش** گوندێکە لە گوندستانی ژاوێڕوود لە ناوچەی ناوەندی، شارستانی کامیاران، پارێزگای کوردستان. لە سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی بەرامبەر لەگەڵ ٦١٢ کەس، لە ١٣٥ خێزاندا بووە. دانیشتووانی ئەو گوندە لە خەڵکی کورد پێکدێن.

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانی کامیاران
زیندەڕووناکی

[وێنۆک|زیندەڕووناکی لە [گوڵەئەستێرەی لە حاڵی فڕیندا]]
**زیندەڕووناکی** یان **زیندەڕۆشنایی** () بریتییە لە کرداری دروستبوون و دەرچوونی ڕووناکی لە شتە زیندووەکانەوە و جۆرێکە لە کیمیاڕووناکی کە لەناو زیندەوەری دەریاییی بڕبڕەدار و بێبڕبڕە، قەوزە، کەڕوو، بەکتریا و مێرووەکاندا دروست دەبێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:سەرچاوەکانی ڕووناکی
کیمیاڕووناکی

[وێنۆک|کاردانەوەی کیمیاڕووناکی لە یەک [شووشەی ئێرلێنمێیەر]]
**کیمیاڕووناکی** یان **کیمیاڕۆشنایی** () بریتییە لە کرداری دەرچوونی ڕووناکی بەھۆی کارلێکێکی کیمیایییەوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
فلھ‌تھ‌ر (سۆفتوێر)

وێنۆک|لۆگۆ
**فلوتەر** کیتێکی په‌ره‌پێدانی نەرمامێری سەرچاوە کراوەیە کە لەلایەن كۆمپانيای گووگڵ دروستكراوە و پەرەی پێدراوە. بەكاردێت بۆ پەرەپێدانی ئەپڵیکەیشنێک کە لە سیستمە کارگێڕییەکانی ئەندرۆید، ئای ئۆ ئێس، ماک، لینویکس، مایکرۆسۆفت وینۆدۆز، گووگڵ فیوشا، وێب و هیتر کار دەکات. بۆ یەکەم جار لە ساڵی ٢٠١٥ باسكرا، دواتر لە ئایاری ٢٠١٧ بە فەرمی بڵاوكرایەوە.

## مێژوو
یەکەم فێرژنە فلوتەر ناسرا به‌ "سکای" وە لەسەر سیستەمی ئه‌ندرۆید بەكارهات لەساڵی 2015, هەر له‌ هەمان ساڵدا "دارت"یش نمایشكرا, بە مەبەستی ئەوەی بتوانێت ڕێندەری 120 وێنه‌ بكات له‌ چرکەیەکدا. لە کۆنگرەی "Google Developer Days" لە شاری "شەنگهای" لە مانگی سێپتێمبەری ساڵی 2018, کۆمپانیای گۆگڵ پێش دیمەنی فلوتەر 2ی نمایشکرد,کە دوایین بڵاوکراوەی گەورەیە پێش فلوتەر 1.0, لە مانگى ديسێمبەری هەمان ساڵ کۆمپانیای گۆگڵ لە بۆنەیەکی تاییەت بە ناوی "فلوتەر " فلوتەر 1.0یی بڵاوکردەوە, لە مانگی مای ساڵی 2020 فێرژنی 2.5یی "دارت" و فێرژنی 1.17.0یی "فلوتەر"ی بڵاوکرەوە, کە پاڵپشتی API دەکرد و خێرایەکی باشتری هەبوو لەسەر سیستەمی ئای ئۆ ئێس.

## بناغەی فرەیمۆرکەکان
بەشەگرنگه‌کانی فلوتەر بریتیە لە :

* دارت پلاتفۆرم
* فلوتەر ئینجەن
* لایبەرەری
* ویجێتی تایبەت بە دیزاین
* توڵی گەشەپێدەرانی فلوتەر 

### دارت پڵاتفۆرم
سەرجەم پرۆگرامەکانی فلوتەر بە زمانی پڕۆگرامسازی دارت دەنووسرێت وە لە زۆربەی زمانەکانی تری پرۆگرامسازی باشتر و تایبەترە.

### فلوتەر ئینجەن
بزوێنەری فلوتەر کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە سی ++دا نووسراوە, پشتگیری پێشکه‌ش کردنی ئاستی نزم دابین دەکات بە بەکارهێنانی "سکیا" کتێبخانەی گرافیکی گۆگڵ, سەڕەرای ئەوەش, ئەوە ڕووکار دەکات لەگەڵ ئێس دی سی سی تایبەت بە پلاتفۆرم وەک ئەوانەی کە دابینکراون لە لایەن سیستەمی ئەندرۆید و ئای ئۆ ئێس.

### '''لایبەرەری'''
کتێبخانە دامەزراوەکە لە دارت نووسراوە, بنچینەی پۆڵەکان و کردارەکان دابین دەکات کە بەکاردێت بۆ دروستکردنی بەرنامەکان بە بەکارهێنانی فلوتەر, وەک APIs بۆ ئەوەی لەگەڵ بزوێنەرەکە پەیوەندی دروست بكەن.

### ویجێتی تایبەت بە دیزاین
چوارچێوەی فلوتەر دوو کۆمەڵە ویجیت لەخۆ دەگرێت کە لەگەڵ زمانەکانی دیزاینی تایبەتدا دەگونجێت: ماتێریاڵ دیزاینی ویحیتەکان زمانی دیزاینی گووگڵ جێ بەجێ دەکات. 

## ویجێتەکان
فلوتەر جۆرەها ویجێت بەکاردێنێت بۆ گەیاندنی بە تەواوی و كارپێكردنی بەرنامەکان,ئەم ویجێتانە تەلارسازی چوارچێوەی فلوتەرن.

**بنچینەکانی ویحێت لە فلوتەر** 

ویجێتەکان بە گشتی بە سێ جۆری بنەڕه‌تی پێناسە دەكرێن:

ویجێتی دەوڵەتدار و ویجێتی بێ دەوڵەت و میرات ویجێت بوون بە پلەبەندی چینی ناوەند لە چوارچێوەی فلوتەر, سێ جۆری بنەڕەتی ویجێتەکان بەکاردێن لە دروستکردنی هەموو بەرنامەکانی فلوتەر.

## سەرچاوەکان


پۆل:نەرمامێرەکانی گووگڵ
پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٧
پۆل:نەرمەکاڵایەک کە مۆڵەتی بی ئێس دی بەکاردەھێنێت
گەشت بەناو کاتدا

**گەشت بەناو کاتدا** بریتیە لە بیرۆکەی جوڵە لە چەن خاڵێکی کاتدا، بەهەمان شێوەی جوڵە لەنێوان خاڵی بۆشاییدا لەلایەن شتێک یان کەسێکەوە، بۆ نمونە بە ئامێرێکی خەیاڵی کە پێی دەوترێت **مەکینەی کات**. گەشتکردن بەناو کاتدا بەگشتی لەناو فەلسەفە و چیرۆکی خەیاڵیدا بەباوی دەزانرێت، بەتایبەتی لە خەیاڵیی زانستیدا. بیرۆکەکە زیاتر لەلایەن وەڵز'ەوە کرا بەباو لە ١٨٩٥دا لە ڕۆمانی 'مەکینەی کات'دا.

## پێڕستەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:فیزیک
پۆل:فەلسەفەی فیزیک
دێزمۆند تووتوو

**دێزمۆند تووتوو** (٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٣١ – ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١) سەرقەشە و ئایینناسێکی ئەنگلیکانی ئەفریقای باشوور بوو، کە بەھۆی چالاکییەکانی لە بوارەکانی مافەکانی مرۆڤ و دژە جیاوازییە ڕەگەزییەکان ناسراوە. ئەو لە ساڵی ١٩٨٤دا خەڵاتی ئاشتیی نۆبێلی وەرگرت.

## بەشداریکردن لە پرسی کورد
تووتوو لە پرسی کورد ڕۆڵی ھەبوو و لە ساڵی ٢٠١٠دا نامەیەکی ئاراستەی ڕەجەب تەییب ئەردۆغان، سەرۆک وەزیرانی ئەو کاتەی تورکیا کرد و بۆی نووسی: «نیگەرانم لە ھەڵکشانی پێکدادان لەنێوان خەڵکی تورک و کورد کە تێیدا لە ھەردوولا گەنجی بێتاوان گیان لەدەستدەدەن. دانووستاندنی ئاشتییانە تاکە ڕێگەی چارەسەرە بۆ کێشەکە. باوەڕمان وایە کێشەی کورد لە ڕێگەی گفتوگۆی ئاشتییەوە لەگەڵ سەرکردایەتیی ژیری خەڵکی کورد چارەسەر دەکرێت».

## مردن
تووتوو لە شاری کەیپ تاون، ئەفریقای باشوور لە ڕێکەوتی ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ و لە تەمەنی ٩٠ ساڵیدا، بەھۆی شێرپەنجە کۆچی دواییی کرد.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

*
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣١
پۆل:مردووانی ٢٠٢١
پۆل:دەرچووانی زانکۆی لەندەن
پۆل:دەرچووانی کۆلێجی کینگز لەندەن
پۆل:چالاکوانانی مافەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێرینە لە باشووری ئەفریقا
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل
پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی
کۆمەڵکوژیی ڕۆبۆسکی و قلابان

**کۆمەڵکوژیی ڕۆبۆسکی و قلابان** یان **ھێرشی ئاسمانیی قلابان**، ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ لە نزیک سنووری عێراق و تورکیا، فڕۆکە جەنگییەکانی ئولودێری بۆردومانی گرووپێک لە ھاووڵاتیانی کوردیان کرد کە بەنزین و جگەرەیان لە نێوان عێراق و تورکیا دەگواستەوە و ٣٤ کەسیان کوشت کە زۆربەیان منداڵ بوون. بەپێی ڕاگەیەندراوێکی ھێزی ئاسمانی تورکیا بە ھەڵە پێیان وابوو کە ئەو گرووپە ئەندامی پارتی کرێکارانی کوردستان -پەکەکەن.

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆمەڵکوژییەکان لە تورکیا
پۆل:ڕەگەزپەرستی لە تورکیا
پۆل:عێراق لە ٢٠١١
پۆل:تورکیا لە ٢٠١١
پۆل:ململانێکانی ٢٠١١
پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان
پۆل:٢٠١١ لە باشووری کوردستان
پۆل:چەوساندنەوەی کوردەکان لە تورکیا
کاریگەریی کۆدەنگیی ھەڵە

لە دەروونناسیدا، **کاریگەریی کۆدەنگیی هەڵە** هەروا ناسراو بە **کۆدەنگیی لاگری**، بریتیە لە تێگەیشتنێکی لاگریانەی بەربڵاو کە وا لەخەڵکی دەکات "بژاردە هەڵسوکەوتیەکان و بڕیارەکانیان وەک شتێکی تا ڕادەیەک باو ببینن و بەگونجاوی بزانن بۆ هەلومەرجی ئێستا". بەواتایەکی تر، وا ئەزانن کەوا جۆرایەتیە کەسیەکانی ئەمان، تایبەتمەندیەکانیان، بڕواکانیان، و کردارەکانیان شتانێکی تاڕادەیەک بڵاون لەناو خەڵکی گشتیدا.

ئەم کۆدەنگیە هەڵەیە گرنگە چونکە بڕوابەخۆن زیاد دەکات هەروا کاریەگەری زۆر بڕوابەخۆبوونیش. ئەکرێ لەوەوە سەرچاوە بگرێت کە خۆیان بگونجێنن و خۆش بویسترێن لەلایەن دیگەرانەوە لەناو ژینگەیەکی کۆمەڵایەتیدا. ئەم لاگریە بەتایبەتی بەڵاو لەناو گروپیشدا کاتێک کە یەکێک وا ئەزانێت ڕای گروپەکە لەگەڵ ڕای دانیشتوانی گەورەتر لە گروپەکە هاوڕایە. لەبەر ئەوەی گروپەکە خۆیان جۆرە کۆدەنگیەکیان هەیە و کەمتر لەگەڵ یاک دووچاری دژایەتی دەبن، وا دەزانن هەموو بە یەک شێواز بیر دەکەنەوە.

## پێڕستەکان


پۆل:جۆشی گرووپ
لۆگ فۆر جەی

**لۆگ فۆر جەی** ئەپاچی لۆگ ٤ج ئامرازێکی چوونەژوورەوەی جاڤایە کە لە بنچینە نووسراوە لەلایەن سیکی گولچو. ئەمە بەشێکە لە خزمەتگوزارییەکانی ئەپاچی بۆ تۆمارکردن، پرۆژەی دامەزراوەی سۆفتوێری ئەپاچی. Log4j یەکێکە لە چەندین چوارچێوەی چوونەژوورەوەی جاڤا.

گولکو لەو کاتەوە دەستی بە پرۆژەکانی ئێس ئێڵ ئێف ٤جی و لۆگباک کردووە، بە مەبەستی پێشکەشکردنی جێگرێک بۆ لۆگ ٤جی.

تیمی ئەپاچی لۆگ٤ج لە وەڵامی کێشەکانی Log4j 1.2 و ١٫٣ و java.util.logging و Logback پەرەی بە لۆگ ٤جی ٢ دا دا کە لەو چوارچێوەیانەدا دەرکەوتن. لەگەڵ ئەوەشدا، لۆگ ٤جی ٢ تەلارسازییەکی پێوەکراوی پێشکەش کرد کە وای لێدەکات لە پێشی نەکەی زیاد بکرێت. Log4j 2 لەگەڵ ڤێرژنەکانی 1.x گونجاو نییە، ھەرچەندە «گونجێنەر» بەردەستە. لە ٥ی ئابی ٢٠١٥، کۆمیتەی بەڕێوەبردنی پرۆژەی خزمەتگوزارییەکانی ئەپاچی لۆگیگ ڕای گەیاند کە ١ ی تۆماری ١ گەیشتووەتە کۆتایی ژیان و بە بەکارھێنەرانی تۆماری ١ ئامۆژگاریان کرد بۆ بەرزکردنەوە بۆ ئەپاچی لۆگ ٤ج ٢

لە ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١، ھەروەھایەکی سفری ڕۆژانە کە بەشداری لە سێدارەدانی کۆدی ھەڕەمەکی دەکات لە لۆگ ٤جی ٢ لەلایەن تیمی ئاسایشی ھەوری ئەلی بایبە بڵاو کرایەوە و دیسکریپتەرەکەی "Log4Shell" دا. ئەوە دیاری کراوە لەلایەن تێنبڵ وەک "تاکە گەورەترین، گرینگترین زیانبەخشی لە دەیەی ڕابردوودا".

## ئەپاچی لۆگ٤جەی ٢
ئەپاچی لۆگ ٤جی ٢ جێنشینی لۆگ ٤جی ١ کە لە مانگی تەممووزی ٢٠١٤ وەک وەشانی جی ئەی بڵاو کرایەوە. چوارچێوەکە لە ڕووشەوە نووسرایەوە و ئیلھامی لێدراوە بە چارەسەرەکانی چوونەژوورەوەی بەردەست، لەوانە Log4j 1 و java.util.logging. جیاوازییە سەرەکییەکان لە Log4j 1 ئەمانەن:

* بڕواپێدانی باشترکراو. نامەکان ون نەبوون لە کاتی ڕێکخستنەوەی چوارچێوە وەک لە Log4j 1 یان Logback
* دەرخستن: Log4j 2 پشتگیری سیستەمی پێوەکراو دەکات بۆ ڕێگەدان بە بەکارھێنەران پێناسەکردن و شێوەپێدانی پێکھاتە تایبەتمەندەکان
* سینتاکسی شێوەپێدانی ئاسانکراو
* پشتگیری بۆ شێوەپێدانی XML، جایدە، یامڵ و تایبەتمەندییەکان
* فلتەرە باشترکراوەکان
* پشتگیری گەڕانی تایبەتمەندییەکان بۆ بەھا پێناسەکراوەکان لە فایلی شێوەپێدان، تایبەتمەندییەکانی سیستەم، گۆڕاوەکانی ژینگە، نەخشەی ThreadContext، و داتای بەردەست لە ڕووداوەکە
* پشتگیری بۆ چەند APIs: Log4j 2 دەتوانرێت بەکار بھێنرێت لەگەڵ بەرنامەکان بە بەکارھێنانی Log4j 2, Log4j 1.2, SLF4J, چوونەژوورەوەی کۆمۆنس و java.util.logging (JUL) APIs.
* ئاستەکانی تۆماری تایبەتمەند
* جاڤای ٨ ستایلی لام بدا پشتگیری دەکات بۆ "چوونەژوورەوەی تەمبەڵ"
* نیشانەکان
* پشتگیری بۆ ئۆبجێکتەکانی نامەی پێناسەکراوی بەکارھێنەر
* «زبڵی بێ زبڵ یان زبڵی نزم» لە شێوەبەندی ھاوبەشدا
* خێرایی باشترکراو
* پشتگیری پەرەپێدراو بۆ لینوکس

یەکێک لە ناسراوترین تایبەتمەندییەکانی Log4j 2 بریتییە لە نمایشی «ھەنگھرۆنی لۆگەرس». Log4j 2 بەکاردێت لە تێکدەری LMAX. کتێبخانەکە پێویستی قفڵی ناوکی کەم دەکاتەوە و دەدای چوونەژوورەوە زیاد دەکات بە ھۆکاری ١٢. بۆ نموونە، لە ھەمان ژینگەدا Log4j 2 دەتوانێت زیاتر لە ١٨٬٠٠٠٬٠٠٠ نامە لە چرکەیەکدا بنووسێت، لەکاتێکدا چوارچێوەکانی تری وەک لۆگباک و Log4j 1 تەنھا 

## زیاتر بخوێنەوە

*
*

## بەستەرە دەرەکییەکان

*
بیان جینگژاوۆ

**بیان جینگژاوۆ** (چینی سادەکراو:边景昭، چینی دێرین:邊景昭) وێنەکێشێکی چینی بەناوبانگ بوو لە سەرەتای سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مینگ، کاتی لەدایکبوون و مردنی نەزانراوە، لە ساڵانی ١٤٢٦ بۆ ١٤٣٥ چالاک بوو.

## پێشانگا

پەڕگە:Bian Jingzhao-Snow Plum and Twin Cranes.jpg
پەڕگە:Bian Jingzhao-Birds Flocking at Flowers and Bamboo.jpg|باڵندەکان لەسەر گوڵ و دار بامبۆ کۆدەبنەوە
پەڕگە:Bian Wenjin, Three Friends and a Hundred Birds.jpg|سێ ھاوڕێ و سەد چۆلەکە
پەڕگە:Bian Jingzhao and Wang Fu-Bamboo and Cranes Twin Clarity.jpg


## سەرچاوەکان


#### ئاماژە بە سەرچاوە

* Barnhart, R. M. et al. (1997). Three thousand years of Chinese painting. New Haven, Yale University Press. 
* Zhongguo gu dai shu hua jian ding zu (). 2000. Zhongguo hui hua quan ji (). Zhongguo mei shu fen lei quan ji. Beijing: Wen wu chu ban she. Volume 10.

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپڕاتۆریەتی مینگ
ما وان

**ما وان** (چینی سادەکراو:马琬، دێرین:馬琬) وێنەکێشێکی سروشت، خۆشنووس، شاعیر بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی یوان، لەدایکبوون و مردنی نەزانراوە،

## ژیان
لە جیانگینگ (江宁، مۆدێرن: نانجینگ) لەدایکبووە و دواتر لە سۆنگجیانگ ژیاوە، لەلایەن یانگ وێیژێن فێرکراوە، شێوازی وێنەکێشانی سروشتی ما وان ناوی "ھوانگ گۆنگوانگ" بووە کە شێوە کێشانێکی ڕوون و نەرم لەخۆ دەگرێت.

## سەرچاوەکان


#### ئاماژە بەسەرچاوە

* Ci hai bian ji wei yuan hui (). Ci hai (). Shanghai: Shanghai ci shu chu ban she (), 1979.

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شاعیرانی ئیمپراتۆریەتیی یوان
پۆل:شاعیرانی جیانگسو
پۆل:نووسەرەکانی نانجینگ
وو شیسیان

**وو شیسیان** (چینی دێرین:吳石仙، سادەکراو:吴石仙) ھەروەھا وەک وو چینگیون ناسراوە وێنەکێشێکی سروشت بوو لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی چینگ کاتی لەدایکبوونی نەزانراوە، لە نانجینگ لە پارێزگای جیانگسو لەدایکبووە، دواتر لە شانگھای و ژاپۆن ژیاوە

## سەرچاوەکان


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:مردووانی ١٩١٦
پۆل:وێنەکێشانی سروشت لە ئیمپراتۆریەتی چینگ
ئێچ تی ئەکسس.

**ئێچ تی ئەکسس**. جۆرێکە لە فایلی کۆمپیوتەر کە بەکاردێت لەسەر وێب سێرڤەر یان وێب ھۆست بۆ کۆنتڕۆلکردن و  ڕێکخستنەوە بەدەست گەیشتن و دەستکاریکردنی بەشەکانی وێب سایت لەسەر ھۆست یان سێرڤەرێک، بۆ نموونە قەدەغەکردنی بەکارھێنەران بۆ کردنەوەی بەشێکی تایبەتی وێب سایتەکە کە ببێتە ھۆی فشار، زیادبوونی ترافیک لەسەر سێرڤەرەکە و کێشەی بۆ دروست بکات.

لە ڕێگەی ئێچ تی ئەکسسەوە دەتوانی فایلێکی دیاریکراو قەدەغە بکەیت یان بیشاریتەوە یان پاسۆرد بخەیتە سەری، یان بەستەری سەرەکی وێب سایت (index) بگۆڕیت

## سەرچاوەکان


پۆل:ئینتەرنێت
١٠١٠

## ڕووداوەکان

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

## سەرچاوەکان


پۆل:ساڵەکان
ئاکیورا

وێنۆک|ھێما
**ئاکیورا** لقێکی گرنگی کۆمپانیای ئۆتۆمۆبیلی ھۆندایە، لەوەتەی ئازاری ١٩٨٦ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و کەنەدا دامەزراوە و دواتر لە ١٩٩١ بە ھۆنگ کۆنگ و لە ٢٠٠٤ بە مەکسیک ناسێنرا چین لە ٢٠٠٦، ڕووسیا تا ٢٠١٤ (چیتر لە ڕووسیا بەردەست نییە)، کوەیت لە ٢٠١٥، ھەروەھا تا ٢٠١٨ش لە ئوکراینا دەفرۆشرا. لقەکە بۆ پێشکەشکردنی ئۆتۆمۆبێلە بەنرخ و مۆدێل بەرزەکان دانراوە. پێش ھۆندا زۆربەی ئۆتۆمبێلە ژاپۆنییەکان بەشێوەیەکی ئابووری دروستکراوبوون لەڕووی دیزاین و مۆدێلەوە.

## سەرچاوەکان


پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٨٦ لە ژاپۆن
پۆل:کۆمپانیاکانی ئۆتۆمۆبیل لە ژاپۆن
پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان
ھاری ڕەید

**ھاری ماسۆن ڕەید** (؛ ٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٩ – ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١) پارێزەر و سیاسەتوانێکی ئەمریکی بوو، کە لە ساڵی ١٩٨٧ ھەتا ٢٠١٧ وەکوو سیناتۆری ویلایەتە یەکگرتووەکان لە نیڤاداوە خزمەتی کرد. ئەو لە ساڵی ٢٠٠٥ ھەتا ٢٠١٧ گرووپی دیموکراتیکی ئەنجومەنی پیرانی ڕێبەری کرد و لە ساڵی ٢٠٠٧ ھەتا ٢٠١٥ سەرۆکی زۆرینەی ئەنجومەنی پیران بوو.

## مردن
ڕێکەوتی ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١، ڕەید لە تەمەنی ٨٢ ساڵیدا بەھۆی شێرپەنجەی پەنکریاس لە ماڵەکەی لە ھێندرسۆن کۆچی دواییی کرد.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩
پۆل:مردووانی ٢٠٢١
پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیست و یەکەم
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:مردنەکان بە شێرپەنجەی پەنکریاس
پۆل:ئەندامانی پارتی دیموکراتیی ئەنحوومەنی نوێنەرانیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
وانگ میان

**.وانگ میان** (بە چینی:王冕 لەدایکبووی ١٢٨ بۆ ١٣٥٩) ھەروەھا وەک ژوشی شانۆنگ ناسراوە، وێنەکێش و شاعیرێکی چینی بوو لە سەردەمی ئیمپڕاتۆرییەتی یوان دواتر بە سەرکەوتوویی دەبێت بە فەرمانبەری حکوومەت، وانگ دواتر بەھۆی وێنەکێشانی خوونچەی ھەڵووژە دەناسرێت،

## سەرچاوەکان


#### کتێبناسی

* 
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٢٨٧
پۆل:مردووانی ١٣٥٩
پۆل:وێنەکێشەکانی ئیمپراتۆریەتی یوان
پۆل:وێنەکێشەکانی ژێجیانگ
پۆل:ھونەرمەندانی شاوۆسینگ
ویلایەتیی ئادەماوە

ئادەماوە یەکێکە لە ٣٦ ویلایەتەکەی نێجیریا پایتەختەکەی ناوی یۆلایە.

## سەرچاوەکان


پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٩١ لە نێجیریا
پۆل:ویلایەتەکانی نێجیریا
پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فەڕەنسی ئاخێو
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩١
لاراڤێڵ

لاراڤێل نەرمامێرێکی خۆرایی و سەرچاوە کراوەیە کە وەک چوارچێوەیەک (فرەیم وێرک) بۆ زمانی پی ئێچ پی کاردەکات. لاراڤێڵ لەلایەن تایلۆر ئۆتوێلەوە دروست کراوە بەمەبەستی گەشەپێدانی نەرمامێرەکانی وێب.

کۆدەکانی لاراڤێڵ لە گیتهەب لە ژێر مۆڵەتی ئێم ئای تی بڵاوکراونەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:پرۆگرامسازی
پۆل:کۆد
پۆل:پی ئێچ پی
پۆل:نەرمامێرە خۆڕاییەکان کە بە پی ئێچ پی بەرنامەڕێژ کراون
گێرمۆ لاسۆ

وێنۆک
**گێرمۆ لاسۆ ئەلبێرتۆ سانتیاگۆ لاسۆ مێندۆزا** (لەدایکبووی ١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٥٥) سیاسەتوان و بازرگانی ئێکوداۆرییە، لاسۆ لەوەتەی ٢٤ی ئایاری ٢٠٢١، ٤٧مین سەرۆک کۆماری ئێکوادۆرە. کاندیدی سەرۆکایییەتی بووە لە ساڵەکانی ٢٠١٣، ٢٠١٧ و ٢٠٢١ لە نیسانی ٢٠٢١ لە ئەندرێس ئاراوز دەباتەوە بۆ سەرۆکایییەتی ھەڵدەبژێردرێت

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥
پۆل:زیندووان
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئێکوادۆر
کیم ئۆک-سووک

وێنۆک
**کیم ئۆک-سوک** (بە ھانگول:김옥숙، بە ھانجا:金玉淑) ھاوسەری سەرۆک رۆھ تای-وو سەرۆکی کۆریای باشوور، کە لە ١٩٨٨ بۆ ١٩٩٣ لە ئۆفیس بوو.

## سەرچاوەکان


پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٥
پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی باکووری پارێزگای گیۆنگسانگ
پۆل:ھۆزی گیم سەربە ئاندۆنگ
ناوچەی ناوەندی شارستانی قوروە

**ناوچەی ناوەندی شارستانی قوروە** لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێک لە چوار ناوچەی شارستانی قوروەیە لە پارێزگای کوردستان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. 
* ئەم ناوچەیە لە سێ گوندەوار پێکھاتووە: 
* بەور 
* پەنجە عەلی باکوور 
* پەنجە عەلی باشوور

* لە ئەم ناوچەیە یەک شارۆچکە ھەیە کە شارۆچکەی قوروەیە.
* ناوەندی ئەم ناوچەیە شارۆچکەی قوروەیە.

## دانیشتووان
* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم ناوچەیە (٩٢,٢٨٧) کەس (٤٦,٥٨٢)نێر و (٤٥,٧٠٥)مێ و (٢٨,٢٦٢)خێزان پێکھاتووە.
* دانیشتوانی ئەم ناوچەیە سەرجەمیان لە نەتەوەی کورد پێکھاتووە.
### دانیشتووانی گوندەکان
* ژمارەی دانیشتوانی گوندەکانی ئەم ناوچەیە دەکاتە (١٤,٠١١)کەس کە سەرجەمیان لە کورد پێکھاتووە.

### دانیشتووانی [[شارۆچکە]]ی [[قوروە]]
* ژمارەی دانیشتوانی شارۆچکەی قوروە دەکاتە (٧٨,٢٧٦)کەس کە زۆرینەی لە کورد و کەمینەی ئازەرییەکان پێکھاتووە.
** ژمارەی کورد: (٦٦,٥٣٥)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (٨٥٪)ی دانیشتوانی شارۆچکەی قوروە.  
** ژمارەی ئازەرییەکان: (١١,٧٤١)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (١٥٪)ی دانیشتوانی شارۆچکەی قوروە.

### دانیشتووانی ناوچەکە
* ژمارەی دانیشتوانی ناوچەکە بە (شارۆچکەی قوروە و گوندەکان)ەوە دەکاتە (٩٢,٢٨٧)کەس کە زۆرینەی لە کورد و کەمینەی ئازەرییەکان پێکھاتووە:
** ژمارەی کورد: (٨٠,٥٤٦)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (٨٧,٢٪)ی دانیشتوانی ناوچەکە.  
** ژمارەی ئازەرییەکان: (١١,٧١٤)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (١٢,٨٪)ی دانیشتوانی ناوچەکە.
* کوردەکانی ئەم ناوچەیە زۆریانەیان لەم ھۆزانەی کورد پێکدێن (چەرداوڕۆ و ئەردەڵانی و ...).

## جوگرافیا

**ناوچەی ناوەندی شارستانی قوروە** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم ناوچانە:
* لە باکوورەوە لەگەڵ ناوچەی تەرواڵ و ناوچەی دڵوەران. 
* لە باشوورەوە لەگەڵ  شارستانی سونقوڕ.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ ناوچەی چەرداوڕۆ. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ ناوچەی بۆلواناوا.

## پێکھاتەی کارگێڕی
* ژمارەی گوندەکانی ئەم ناوچەیە (٣٩) گوندە کە سەرجەمیان کوردنشینن.
* ئەم ناوچەیە لە (٣) گوندەوار پێکھاتووە: 
** گوندەواری بەور 
** گوندەواری پەنجە عەلی باکوور 
** گوندەواری پەنجە عەلی باشوور

### گوندەواری بەور

لە (١٣) گوند پێکھاتووە:
 
* **[[وێھەج]]** (ناوەند)
* ئاسەفاوا
* ھوریە
* خەناناوا
* تازاوای سەر ھوریە
* خڕێڵە
* دێوەزەن
* سەرتیپاوا
* سەنگیناوا
* شۆکراوا
* قاسماوا
* موشیراوا
* میناوای کێف

### گوندەواری پەنجە عەلی باکوور

لە (١٦) گوند پێکھاتووە:

* **[[کانی گەنجی]]** (ناوەند)
* باڵوانەی چواردانگ
* باڵوانەی دوودانگ
* پڕپێشە
* پیرباوەلی
* تازاوای خەلیلاوا
* تازاوای سەراوقات
* تازاوای کەریماوا
* تەقیاوا
* جامەشۆران
* چۆمغۆلو
* سەراوقات
* شانەوەرە
* کازماوا
* کەڵاژێران
* مەحموداوا

### گوندەواری پەنجە عەلی باشوور

لە (١٠) گوند پێکھاتووە:

* **[[قاملو]]** (ناوەند)
* ئاوباریک، قوروە
* حوسێناوای کونگرە
* قەڵایلان
* کونگرە
* کەوخانی بچووک
* کەوخانی گەورە
* مەعسوماوا
* موشیراوای پەنجە
* نۆیاوا

## ئەمانەش ببینە
* ناوچەی ناوەندی شارستانی قوروە
* ناوچەی تەرواڵ
* ناوچەی دڵوەران
* ناوچەی چەرداوڕۆ
* پێڕستی گوندەکانی شارستانی قوروە
* شارستانی قوروە

## سەرچاوەکان

* بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «بخش مرکزی شھرستان قروە»، ویکیپیدیای فارسی (٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧).

پۆل:ناوچەکانی ئێران
پۆل:شارستانی قوروە
پۆل:ناوچەکانی پارێزگای کوردستان
سان دییگۆ

وێنۆک| کۆمەڵە وێنەیەکی شاری سان دییگۆ

**سان دییگۆ** () شارێکە دەکەوێتە باشووری ویلایەتی کالیفۆرنیا، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. لە ساڵی ٢٠٠٥ ڕێژەی دانیشتوانی شارەکە ١٣٠٥٧٣٦ کەس بوو، بانگەشەی خۆشترین شارەکانی ئەمریکای بۆ دەکرێ بە هۆکاری خۆشی کەشوهەواکەی، سان دییگۆ دووەم گەورەترین شاری ویلایەتی کالیفۆرنیایە، هەروەها نۆیەم گەورەترین شاری ئەمریکایە. 

## مێژوو
سان دییگۆ شوێنی نیشتەجێبوون بووە ١٠،٠٠٠ ساڵ پێش هۆزی (Kumeyaay) کۆمیای، سان دییگۆ یەکەمین شوێن بووە کە ئەورووپیەکان سەردانیان کردیە، لە سەردەمی سەرکردایەتی خوان کاریلۆ لە نزیک کەناراوی سان دییگۆ لە ساڵی ١٥٤٢ ڕاگەیاندرا کە سەر بە ئیسپانیایە، وە لە ساڵی ١٨٢١ سان دییگۆ کەوتە سەر مەکسیک دوای ئەوەی سەربەخۆیی لە ئیسپانیا وەرگرت، پاشی جەنگی ئەمریکا دژی مەکسیک ئەمریکا توانی سان دییگۆ بخاتە ژێر رکێفی خۆیی لە ساڵی ١٨٥٠ و بە شێوەیەکی فەرمی بوە بەشێک لە ئەمریکا و شارێک لە ولایەتی کالیفۆرنیا.
## هۆکارەکانی گواستنەوە
وێنۆک| وێنەیەکی شاری سان دییگۆ لە شەودا
لە ٪٨٠ی دانیشتوانی سان دییگۆ ئۆتۆمبێلی تایبەتی خۆیان بەکاردەینن و شارەکە چەندین رێگای خێرای تێدایە

**ترۆلی**: (شەمەندەفەری کارەبایی) کە بوونی هەیە لە ناوەندی شارەکە

**پاس** : بوونی هەیە لە هەموو شارەکە

**فڕۆکەخانەی سان دییگۆ**: فرۆکەخانەی سەرەکی شارەکەیە و نێودەوڵەتی و ناوخۆییە.
## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی
* ماڵپەری فەرمی

پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٧٦٩
پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٥٠ لە کالیفۆرنیا
بەنی قورەیزە

**ھۆزی قورەیزە** یان **بەنی قورەیزە** (بە عیبری שבט בני קוריט'ה) ھۆزێکی جوولەکە بوون کە لە باکووری نیمچەدوورگەی عەرەبی نیشتەجێ بوون، لە مێرگەی یەسریب (کە ئێستا بە مەدینە ناسراوە).

بەپێی ڕاپۆرتەکان ھۆزە جووەکان لە دوای شەڕی جووەکان و ڕۆمەکان گەیشتنە حیجاز و کشتوکاڵیان ناساند و لە ڕووی کلتوری و ئابووری و سیاسییەوە لە پێگەیەکی زاڵدا بوون.
بەڵام لە سەدەی پێنجەمدا، ھۆزی ئەوس و ھۆزی خەزرەج دوو ھۆزی عەرەب کە لە یەمەنەوە ھاتبوون، زاڵ بوون.
کاتێک ناکۆکی کەوتە نێوان ئەم دوو ھۆزە، ھۆزە جوولەکەکان کە ئێستا کڕیار و ھاوپەیمانی عەرەبەکان بوون، لە بەرەی جیاوازەوە شەڕیان کرد، ھۆزی قورەیزە لایەنگیری ھۆزی ئەوسی کرد.

لە ساڵی ٦٢٢دا پێغەمبەری ئیسلام محەممەد لە مەککە گەیشتە یەسریب و بەپێی ڕاپۆرتەکان پەیمانی نێوان لایەنە ناکۆکەکان دامەزراند.
لەکاتێکدا شارەکەی خۆی لە شەڕ لەگەڵ ھۆزی ڕەسەنی محەممەد، قورەیش دا دۆزییەوە، گرژی و ئاڵۆزی لەنێوان ژمارەی گەشەسەندووی موسڵمانان و کۆمەڵگە جوولەکەکان کە بەرز بوو.

لە ساڵی ٦٢٧دا کاتێک قورەیش و ھاوپەیمانەکانی شارەکەیان گەمارۆدا لە شەڕی خەندەق، بەنی قورەیزە سەرەتا ھەوڵیدا بێلایەن بمێنێتەوە بەڵام لە کۆتاییدا چووە ناو دانوستان لەگەڵ سوپای گەمارۆدەر و ئەو پەیمانە کە چەند ساڵ پێش ئەوە ڕێککەوتبوون پێشێلیان کرد. لەئەنجامدا، ھۆزەکە بە خیانەت تاوانبار کرا و بە فەرمانی محەممەد لەلایەن موسڵمانانەوە گەمارۆ دران. لە کۆتاییدا ھۆزی قورەیزە خۆیان بەدەستەوە دا و پیاوەکانیان سەربڕدران.
مێژووی ئەم ڕووداوە لەلایەن زانایانی ئیسلام لە مەکتەبی پێداچوونەوەی خوێندنی ئیسلامیو لەلایەن ھەندێک پسپۆڕی ڕۆژاواوە لێپرسینەوەی لێکراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:جووەکان
پۆل:ھۆزەکانی عەرەبستانی سعوودی
پۆل:ھۆزی قورەیزە
پۆل:گەلانی دێرینی ڕۆژھەڵاتی نزیک
لێنین مۆرێنۆ

وێنۆک
**لێنین بۆلتایرێ مۆرێنۆ گارسێس** لەدایکبووی (١٩ی ئازاری ١٩٥٣) سیاسەتوانێکی ئێکوادۆرییە، مۆرێنۆ ٤٦مین سەرۆکی ئێکوادۆر بوو لە ٢٠١٧ تا ٢٠٢١ پێشووتریش لە ٢٠٠٧ تا ٢٠١٣ وەک جێگری سەرۆک لەژێر سەرۆک رافایل کۆریا خزمەتی کردووە لە ٢ی نیسانی ٢٠١٧ وەک سەرۆکی ئێکوادۆر ھەڵبژێردرا بە رێژەی %٥١ دەنگەکانی ئەوسا کە لە گێرمۆ لاسۆی ھاوپۆلی بردەوە،  دوای تەواو بوونی ماوەی سەرۆکایەتییەکەی گێرمۆ لاسۆ لە ٢٤ی ئایاری ٢٠٢١ دەبێتە سەرۆک کۆماری ئێکوادۆر

## سەرچاوەکان



## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣
پۆل:زیندووان
پۆل:چالاکوانان
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئێکوادۆر
پۆل:جێگری سەرۆک کۆمارەکانی ئێکوادۆر
پارێزگای کەیپ

[وێنۆک|[پارێزگای کەیپ لە کۆماری یەکێتی ئەفەریقیای باشوور]]
alt=ئاڵای پارێزگای کەیپ سەر بە ئەفریقای باشوور|وێنۆک|'''ئاڵای پارێزگای کەیپ'''
**کەیپ** پارێزگایییەکە لەو چوار ویلایەتانەی کە کۆماری یەکێتی ئەفریقای باشووری دروست کردووە.  ئەم ویلایەتە کەوتووەتە باشووری کۆمارەکەوە، لەسەر ھەردوو ئۆقیانووسی ھندی و ئەتڵەسی. ڕووبەرەکەی ٧١٧٨٦٧ کم چوارگۆشەیە، و دانیشتووانی لە ٥ ملیۆن کەس پترە، لەوانە یەک ملیۆنیان سپی پێستن، و ئەوانی تری ئەفریقایین.

## ئایین
ئایینیان بتپەرست و مەسیحی و ١٠٠ھەزار ئیسلام و ٥٠ھەزاریان جوولەکەن.

## شوێنە گرنگەکانی
شارە گرنگەکانی (کیپ تاون) کە پایتەختەکەیەتی، و دووەم شارە پاش (جوھانسبرگ) کە بنکەی ئەنجومەنی یاسادانانی لێیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩١٠
پۆل:مێژووی ئەفریقای باشوور
ئەنتۆن سیلوانۆڤ

وێنۆک
ئەنتۆن گێرمانۆڤیچ سیلوانۆڤ (لەدایکبووی ١٢ی نیسانی ١٩٦٣) سیاسەتوان و ئابووریناسێکی ڕووسییە، وەزیری داراییە لەوەتەی ٢٠١١وە، وە یەکەم جێگری سەرۆکی حکوومەتی ڕووسیا بوو لە ٢٠١٨ بۆ ٢٠٢٠

## سەرچاوەکان


پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣
پۆل:زیندووان
پۆل:ئابوورزانان
نەزر کوڕی حارس

[وێنۆک|تابلۆیەکی لە سیێر نەبی، سەربڕینی نەزر کوڕی حارس بە ئامادەبوونی [محەممەد و ھاوەڵەکانی]]
**نەزر کوڕی حارس** () پزیشکێکی بتپەرستی عەرەب بوو کە لە ھەمان کات و ناوچەی پێغەمبەری ئیسلام محەممەد دەژیا، دوای جەنگی بەدر گیرا و پاشان لەسێدارەدرا. دوای شەڕەکە محەممەد بڕیاری دا بگەڕێتەوە مەدینە لەکاتێکدا محەممەد دەگەڕایەوە بۆ مەدینە، بەپێی ڕاپۆرتەکان بەڵام بەڵگەیەکی پێگەیشت سەبارەت بە دابەشکردنی تاڵانی جەنگ، ئەمە ھەر تەفسیرێک ئایەتی سوورەتی ئەنفالی قورئان بوو.
بەپێی کتێبە ڕەسەنەکانی مێژووی ئیسلام، دوو دیل - نەزر کوڕی حارس و عوقبە کوڕی ئەبو موعیع- لەلایەن عەلییەوە سەربڕاون.

## ژیان
نەزر کوڕی حارس کوڕی کەلدە، پزیشکێک بوو کە لە قوتابخانەی گوندی شاپووری ئێران دەرچوو، نەزر کوڕی حارسیش پزیشک و دکتۆری حیجاز بوو.
لە تایفەوە ھاتبوو و چیرۆکە فارسییەکانی ڕۆستەم و ئیسفەندیاری دەگەراندەوە.
بەپێ نەریتە ئیسلامییەکان وەک موقەتیلی کوڕی سلێمان، نەزر محەممەدی بە دزی ئایەتە قورئانییەکانی لەسەر بنەمای چیرۆکەکانی خەڵکی دێرین تۆمەتبار کردبوو.
ئەو دوای جەنگی بەدر گیرا و پاشان لەسێدارەدرا. موھار عەلی دەڵێت لەکاتێکدا محەممەدی بە دزی تۆمەتبار کردووە بە تاوانی تر لەسێدارە دراوە ھەرچەندە دیاری ناکات چی بووە، ھەرچەندە نەزر کوڕی حارس بە یەکێک لە بکوژەکان کە ھەوڵی کوشتنی محەممەدی داوە پێش کۆچکردنی بۆ مەدینە ناودەبرێت.
ھەرچەندە دێیڤید ساموئل مارگۆلوس دەڵێت ئەو بەھۆی گرفتی خۆی و گاڵتەکردن بە محەممەد لە سێدارە دراوە، وەشانێک کە لەلایەن ھەندێک لە سەرچاوە موسڵمانەکانی سەدەی نۆیەم و دەیەمەوە لەوانە تەبەری پشتگیری دەکرێت.

## ئایەتی قورئان دەربارەی سەربڕینی نەزر کوڕی حارس
ھەروەھا ئیبن کەسیر لەکتێبی تەفسیری خۆی ئاماژە بەم ڕووداوە دەکات ئایەتی ٣١ی سوورەتی ئەنفال لەسەر نەزر کوڕی حارس ئاشکراکراوە. ڕوونکردنەوەکەی ئیبن کاثیر لەسەر ئایەتی ٣١ی سوورەتی ئەنفال بەم شێوەیەیە:

## سەرچاوەکان

پۆل:مێژووی ئیسلام
پۆل:خەڵکی مەککە
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم
پۆل:مردووانی ٦٢٤
بێرنارد شمیت

**بێرنارد ۆلدمار شمیت** فەلەکناسێکی ئایسلەندیە لەدایک بووە لە ٣٠ی ئازاری ١٨٧٩، هەروەها کۆچی دوایی کردیە لە ١ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٥ لە هامبورگ، بێرنارد هەستا بە دروستکردنی هاوێنە و ئاوێنەی ناوازە لۆ تەلیسکۆب، هەروەها کۆمەڵە هاوێنەیەکی بەرهەمهێنا بە ناوی خۆیەوە کە بەکاردەهات لۆ تەلیسکۆبی پێچەوانەیی، ئەو داهێنانەی شمیدت هۆکارێکی گەورە بوو لۆ بەرەوپێشچوونی گەورە دەربارەی ڕوانگەکردن لە جیهان. 

## سەرچاوە

پۆل:گەردوون
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٩
پۆل:مردووانی ١٩٣٥
بێبەزەیی

**بێبەزەیی** ڕۆمانێکی کوردی و یەکەمین بەرھەمی ئازاد یوونسییە؛ ڕۆمانەکە ساڵی ٢٠٢١ لەلایەن چاپەمەنیی ویھانەوە بڵاو کراوەتەوە.

## چیرۆک
ئاراز کە بە ڕەچەڵەک خەلکی باشووری کوردستانە و لە کرماشان گەورە بووە و ماوەیەکیش لە ھەمەدان ژیاوە، لەگەڵ دایک و ژن و منداڵەکەی ڕوو دەکاتە گوندێکی نزیک شاری بانە و لەوێ خانوویەک دەگرێت و نیشتەجێ دەبێت.

## کەسایەتییەکان

* ئاراز
* فەریبا
* ڕۆژان
* دایە حەلاو
* کاک ئەحمەد
* دلێر
* سابیر
* حەمە
* خازینەت
* کەیوان
* کوێخا سەلیم
* حاجی باسیت
* دادە ئافتاو
* مەلا
* حاجی بەختیار
* کابرای کتێبفرۆش
* ڕەحمان ئاغا
* ئاوەنیا
* شەوجوان
* ھەژار
* ھاوڕێ
* سنوور

## کورتە

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان
پۆل:کتێبە کوردییەکان
پۆل:ڕۆمانەکان
ھێرلی کوین سمیت

وێنۆک
**ھێرلی کوین سمیت** (لەدایکبووی ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٩٩) ئەکتەر و میوزیک ژەنێکی ئەمریکییە، لە فیلمەکانی تەسک و یۆگا ھۆرسێرس دەرکەوتووە، کە ھەردووکیان لەلایەن باوکییەوە کێڤن سمیت نووسینەوە و کاری دەرھێنانی بۆ کراوە، ھەروەھا ڕۆلێکی بچووکی ھەبووە لە چەن فیلمێک

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٩
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرەکانی مناڵی ئەمریکی
پۆل:گیتارژەنانی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرانی دووڕەگەزخوازی ئەمریکی
پۆل:بێژەرە ئەمریکییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی دووڕەگەزخواز
پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
سسجێندەر

**سس جێندەر** (یان سس سێسکشواڵ) وەسفی کەسێکە کە ناسنامە جێندەرییەکەی لەگەل ئەو جێندەرە یەک دەگرێتەوە کە بۆی دیاریکراوە لەکاتی لەدایکبوون. زاراوەی سس جێندەر پێچەوانەی زاراوەی ترانسجێندەرە

## سەرچاوەکان


پۆل:ناسنامەی جێندەری
پۆل:ترانسجێندەر
پیتەر فرانکت

**پیتەر ڤان رێنسلەر فرانکت** (لەدایکبووی ٢٥ی تشرینی دووەمی ١٩٤٧) سیاسەتوانێکی ئەمریکیە، ٣٣مین سەرۆکی ژمێریاری مەریلاند بوو لەوەتەی ٢٠٠٧وە پیتەر بۆ ماوەی ٢٠ ساڵ لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی مەریلاند خزمەتی کردووە،

## بەستەرە دەرەکییەکان

* وێبگەی حکوومەت
* وێبگەی کەمپین 

## سەرچاوەکان


پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧
پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیست و یەکەم
پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:زیندووان
ئەنجوومەنی نوێنەرانی ماریلاند

وێنۆک
**ئەنجوومەنی نوێنەرانی ماریلاند** ئەنجوومەنێکی یاسادانانی خوارووە سەربە ویلایەتی ماریلاند، تیایدا ١٤١ نوینەری تێدایە کە لە ٤٧ ناوچەی جیاوازەوە ھەڵبژێردراوە، ژووری ئەنجوومەنی نوێنەران لە ئەنجوومەنی ویلایەتی ماریلاندە کە دەکەوێتە ئەناپۆلس پایتەختی شارەکە، ئەنجوومەنەکە ھەروەھا ھەروەھا نوێنەراییەتی ژووری ئەنجوومەنی پیرانی ویلایەتی ماریلاند و ئۆفیسەکانی کەسە پلەدارەکانی ویلایەتی ماریلاندی تێدایە، ھەر نوێنەرێک ئۆفیسێکی تایبەتی ھەیە لە ئەناپۆلس.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* لەوەتەی ٢٤ی شووباتی ٢٠١٢وە
* لەوەتەی ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٠٢وە
* لەوەتەی ١٩٩٢وە
کرستیا فریلاند

وێنۆک
کرستینا ئەلێکسەندرا "کریستیا" فریلاند (لەدایکبووی ٢ی ئابی ١٩٦٨) سیاسەتوانێکی کەنەدیە، لەوەتەی ٢٠١٩وە جێگری سەرۆکی حکوومەتی کەنەدایە

لەوەتەی ٢٠١٣وە ئەندامی پەرلەمانی کەنەدایە، وە لە ٢٠١٥ بۆ ٢٠١٧ وەزیری بازرگانی، و لە ٢٠١٧ بۆ ٢٠١٩ وەزیری کارووبارەکانی دەرەوە بووە

## سەرچاوەکان


پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
پۆل:نووسەرە ژنە کەنەدییەکانی سەدەی ٢٠م
پۆل:نووسەرە ژنە کەنەدییەکانی سەدەی ٢١م
پۆل:وەزیرانی دەرەوەی ژن
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھارڤارد
پۆل:زیندووان
پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
مارتن بۆرمان

**مارتن بۆرمان** (لەدایکبووی ١٧ی حوزەیرانی ١٩٠٠ ‒ مردن ٢ی ئایاری ١٩٤٥) جەنگاوەرێکی دێرینی حیزبی نازی جێگرەوەی ئەدۆڵف ھیتلەر بوو، یەکێک لە گەورەترین شوێنکەتوان ودڵسۆزانی ئەدۆڵف ھیتلەر و یەکێک لە بەھێزترین فەرماندەکانی سوپای ئەڵمانیا. لە ٢ی ئایاری ١٩٤٥ کۆتایی بە ژیانی خۆی ھێنا. دوای کۆتاییھاتنی جەنگی جیھانیی دووەم، چەندین ھەوڵ و گەران ھەبوون بۆ دۆزینەوەی مارتن و دەستگیرکردنی، لێکۆڵەرەوان لەو بڕوایەدا بوون کە ئەو نەمردووە چەند سەرچاوەیەک دەلێن لە ئەورووپا و پاراگوای و چەندین وڵاتی دیکەی ئەمریکای باشوور بینراوە و لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا لە ساڵی ١٩٦٧ ژمارەیەک لە بەرپرسان ڕایان گەیاند کە بۆرمان ھێشتا زیندووە. ئەمە سەرەرای ئەوەی چەند کەسێک مردنی ئەویان پشت ڕاست کردبوو وەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٠
پۆل:مردووانی ١٩٤٥
پۆل:ڕەخنەگرانی مەسیحییەت
پۆل:ڕەخنەگرانی کڵێسەی کاتۆلیک
پۆل:دژە جوولەکەکان لە ئەڵمانیا
ئەبیناوۆمی ئۆساوا

**ئەبیناوۆمی ئۆساوا** (لەدایکبووی ٣١ی تەمموزی ١٩٩٧) یاریکەری ژاپۆنی، یاری تۆپی دەستە بۆ تیمی نەتەوەیی ژاپۆنی،

لە ٢٠٢١دا نوێنەری ژاپۆن بوو بۆ پێشبرکێی تۆپی دەستی ژنانی جیھانی لە ئیسپانیا

## سەرچاوەکان


پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧
پۆل:زیندووان
ئەیدا مید

**ئەیدا مید** (لەدایکبووی ١٨٨٤- بۆ ٤ی شووباتی ١٩٦٥) ئەکتەرێکی ئەمریکی بوو بە ئەیدا مید ناسرابوو، بە شێوەیەکی پرۆفیشنال درامای کۆمیدی، ئۆپێرای کۆمیدی، مۆسیقای کۆمیدی پێشکەش دەکرد.

لە تەمەنی ١٨ ساڵی توانی ناوبانگ درەبکات بەھۆی ئەو نمایشانەی لە نیویۆرک کردی بەیەکەوە لەگەڵ فریتزی شێف

## سەرچاوەکان


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٤
پۆل:مردووانی ١٩٦٥
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج
فریتزی شێف

**فریتزی شێف** (لەدایکبووی ٣٠ی ئابی ١٨٧٠ بۆ ٨ی نیسانی ١٩٥٤) خانمەکتەری ئەمریکی بوو.

## ژیان و کارکردن
لە ڤیەنا لەدایکبووە لە فرانکفۆرت خوێندوویەتی، بۆ یەکەمجار لە ١٠ی کانوونی دووەمی ١٨٩٧ دەستی بەکارکردووە لە نورێمبێرگ لە موینخ بۆ یەکەمجار وەک مارسا ڕۆلی گێراوە لە ١٨٩٨، بەیەکەوە لەگەڵ ئەیدا مید دەستیان بە ڕۆلگێران کردووە لە نیویۆرک دواتر فریتزی نەخۆش دەکەوێت و ئیدا ھاولی دەچێتە شوێنی بۆ ئەوەی ئەو ڕۆلانە تەواو بکات ئەو بەجێیھیشتووە، فریتزی لە ٨ی نیسانی ١٩٥٤ لە نیویۆرک کۆچی دوایی دەکات.

## سەرچاوەکان


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٩
پۆل:مردووانی ١٩٥٤
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
عەبلە کەحلاوی

وێنۆک
**عەبلە کەحلاوی** (لەدایکبووی ١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٨ بۆ ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١) کەسێکی میسری، بانگەوازخواز، زانا و مامۆستای فیقھی ئیسلامی، و پێشکەشکاری تەلەڤیزیۆنی بوو، لە زانکۆی ئەزھەری قاھیرە لە میسر خوێندوویەتی، کە لەوێدا سەرۆکی بەشی ئیسلامی و وانەکانی زمانی عەرەبی لە کۆلێژی ژنان، ناوی خرایە ناو لیستی ٥٠٠ موسڵمانە کاریگەرەکان بۆ کارەکانی لە ئایین و ژنان، لە میسر بانگەوازی ئیسلامی دەکرد، وە لە تەلەڤیزیۆن وانە و وتارەکانی پێشکەش دەکرد ھەروەھاش لە وڵاتی عەرەبستانی سعودی، وە بۆ ماوەی دوو ساڵ وانەی دەوتەوە لە مزگەوتی حەرام، کە یەکێکە گرنگترین مزگەوتەکان بۆ موسڵمانان دەکەوێتە عەرەبستانی سعوودی، وانەکانی لە نێوان ساڵانی ١٩٨٧ بۆ ١٩٨٩ بوو.

## سەرچاوەکان


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨
پۆل:خەڵکی قاھیرە
پۆل:مردووانی ٢٠٢١
پۆل:موسڵمانانی میسری
پۆل:شەرعزانان
مردنەکان لە ٢٠٢٢

ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٢دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە:
* ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا نەتەوە (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە.

## تشرینی یەکەم
### ٢٦
* عومەر فارووقی، ٧٦، مێژوونووس، لێکۆڵێنەر، ھونراوەنووس و وەرگێڕی کورد، بەساڵاچوویی.

* ئیسماعیل خەیات، ٧٨، ھونەرمەندی شێوەکاری کورد، بێھۆشی بەھۆی داکەوتن.

## ئەیلوول
### ١٦
* مەھسا ئەمینی، ٢٢، ژنی کوردی خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان کە لەلایەن ھێزە ئینتیزامییەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران دەستبەسەر کرا و کوژرا، ئەشکەنجە و لێدان.

## ئاب

### ٢٨
* مامۆستا شەماڵ، ٦٢، مێژوونووس، جوگرافیاناس و نووسەر و چالاکوانی سیاسیی کورد و ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری تەڤگەری ئازادیی کۆمەڵگەی کوردستان، تیرۆر بەدەستی حکوومەتی تورکیا.

### ٢٠
* گۆڤار ئەنوەر، ٤٣–٤٤، باشووری کوردستان، عێراق، ئەکتەر و شانۆکار، قەڵەوی

### ٦
* ڕێزان جاوید، ؟، چالاکی سیاسیی کورد، ئەندامی مەجلیسی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان و ھاوسەرۆکی پێشووی کۆمەڵگای دیموکراتیک و ئازادی رۆژھەڵاتی کوردستان (کۆدار)، تیرۆر بەدەستی حکوومەتی تورکیا.

## تەممووز
### ١٠
* عەلی قازی، ٨٩، چالاکی سیاسیی کورد، سەرۆکی پێشووی پارتی ئازادیی کوردستان و کوڕی قازی محەممەد.

## حوزەیران
### ٢٠
* محەممەد ئەحمەد ئەربیلی، ٨٩، مەقامبێژ و گۆرانیبێژی کورد، لەکارکەوتنی گورچیلە.

### ٦
* عەزیز گەردی، ٧٥، نووسەر و وەرگێڕی کورد، سستبوونی گورچیلە.

## ئایار
### ١٣
* خەلیفە بن زاید، ٧٣، سیاسەتوان و سەرۆکی ئیمارات.

### ١١
* شیرین ئەبووعاقلە، ٥١، ڕۆژنامەنووس و پەیامنێری فەلەستینی، تەقەکردن.

## نیسان
### ١٧
* قادر سەیاحی، ٨١، ھونەرمەندی ئاوازدانەر، گۆرانیبێژ و مۆسیقاژەنی کورد، جەڵدەی دڵ.

### ٧
* ھاوتا ئەسعەد، ٦١، ھونەرمەند، گۆرانیبێژ و حەیرانبێژی کورد، شێرپەنجە.

## ئازار

## شوبات

## کانوونی دووەم
### ٢٥
* پەرتەو کرماشانی، ٩٠، شاعیری کوردی کرماشان، بەساڵاچوویی.

### ٣
* ڤیکتۆر سانیڤ ٧٦، یاریزانی گۆڕەپان و مەیدان لە یاری بازدانی سێ ھەنگاوی، پاڵەوانی ئۆڵمپیک (١٩٦٨، ١٩٧٢، ١٩٧٦).
* مۆرۆدخای بن بۆرات، ٩٨، سیاسەتوانی ئیسرائیلی، کنێسێت (١٩٦٥–١٩٨٤).

### ٢
* چارلس جۆنجۆ، ١٠١، یاساناسی کینیایی، پارێزەری گشتی (١٩٦٣–١٩٧٣) و وەزیری داد (١٩٧٨–١٩٨٢)، سیەسۆ.

### ١
* ڕۆبن لیمی، ٨٧، قەشەی کاسۆلیکی ڕۆمانی نیووزلەندا، قەشەی ڕارۆتۆنگا (١٩٨٤–١٩٩٦).
* دان ڕیڤز، ٧٧، یاریزانی تۆپی پێی ئەمریکی (دالاس کاوبۆیس) و ڕاھێنەر (دێنڤەر برۆنکۆس، ئەتلانتا فالکۆنز)، پاڵەوانی سوپەر بۆڵ (١٩٧٢).
* بریان ئۆگستین، ٦٧،  نووسەر و سەرنووسەری کۆمیکی ئەمریکی
* پاوۆلۆ گرازیۆسی، ٨٢، ئەکتەری ئیتاڵی، بەھۆی کۆڤید-١٩

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

*
ئێریک ئەکاریوس

**ئێریک ئەکاریوس** (١٠ی تشرینی یەکەمی ١٧٥٧ – ١٤ی ئابی ١٨١٩) ڕووەکناسێکی سوێدی بوو یەکەم کەس بوو کە شیکردنەوەی لەسەر قەوزەبەرد کردوو بە «باوکی قەوزەناسی» ناسراوە.

## کارەکان
ئارکیوس ئەو کارانەی تەواو کرد کە نەوەی پێشووتر، ڕووەکناسەکانی پێشووتر بەجێیان ھێشتوو، بە پۆلێنکردنی ھەموو ئەندامە زیندووەکان، ئارکیوس دەستی بە پۆلێنکردنی قەوزەکان کرد وە لە ژیانیدا توانی زیاتر لە ٣٣٠٠ جۆر پۆلێن بکات بۆ ٤٠ چەشنی جیاواز بڵاوکراوەکەی بەناوی "Lichenographiae Suecia prodromus" کە لە ١٧٩٨ بڵاوکرایەوە زانیاری لەسەر تەواوی جۆری قەوزەکان ھەبوو کە لە سوێد دۆزرابوونەوە

## سەرچاوەکان


#### ئاماژە بە سەرچاوە

* *[[:en:Nordisk_familjebok|Nordisk familjebok]]*, vol. 1 (1904), col 96
* Monika Myrdal: "Erik Acharius, the father of lichenology", at http://linnaeus.nrm.se/botany/kbo/ach/acharius.html.en, the website of the Swedish Museum of Natural History. With links to sample images of his publications.
* Rutger Sernander: "Acharius, Erik", *Svenskt biografiskt lexikon*, vol. 1, pp.&nbsp;28–80.

### خوێندنەوەی زیاتر

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٧٥٧
پۆل:مردووانی ١٨١٩
پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئەپسالا
پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای لێنیانی لەندەن
ھێرمان گۆرینگ

**ھێرمان گۆرینگ** (لەدایکبووی ١٢ی کانوونی دووەمی ١٨٩٣ - مردن ١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٦)یەکێک بوو لە کەسایەتییە دیارەکانی حیزبی نازی لە ئەڵمانیا. لە ماوەی جەنگی جیھانیی دووەم وەک فەرماندەی ھێزی ئاسمانی ئەڵمانیای نازی خزمەتی کردووە ھێرمان گۆرینگ لە ساڵی ١٨٩٣ لە باڤاریا لەدایک بووە. لە ناوەندی مەشقی سەربازی کارلسروھی بەردەوام بوو و لە ساڵی ١٩١٤ چووە ڕیزی سوپای ئەڵمانیا. لە جەنگی جیھانی یەکەم بەشداری کردووە. پاش ھەڵگیراسانی جەنگی جیھانی دووەم بووە یەکێک لە کەسایەتییە دیارەکانی حیزبی نازی پلەی مارشاڵی بەدەست ھێنا، بۆ ماوەیەک وەک جێگرەوەی ھیتلەر دەستنیشانکرا بەڵام دواتر بە بیانوونی ھەوڵدان بۆ کودەتا لە پۆستەکەی لادرا و زیندانی کرا. پاش کۆتایی ھاتنی جەنگ یەکێک بوو لە سەرکردە دەستگیرکراوەکانی نازی، لەدادگا حکومی لە سێدارەدانی بەسەردا سەپا، بەڵام پێش ئەوەی حکومەکەی جێبەجێ بکرێت لە زیندان خۆی کوشت.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٣
پۆل:مردووانی ١٩٤٥
پۆل:دوور لە وڵاتانی ئاڵمانی لە نەمسا
پۆل:دوور لە وڵاتانی ئاڵمانی لە ئیتالیا
پۆل:وەزیرانی ئەڵمانیای نازی
پۆل:سەرۆک وەزیرانی پروسیا
پۆل:مردووانی ١٩٤٦
تارمایی جەنگی پێشوو

**تارمایی جەنگی پێشوو** () فیلمێکی درێژی کوردییە، لە دەرھێنانی ھاوڕێ مستەفا؛ ساڵی ٢٠١٣ بەرھەم ھاتووە و بەشداریی چەندین فێستیڤاڵی جیھانی کردووە.

## چیرۆک
پشتیوان کوڕێکی منداڵە و دڵی چووەتە سەر کچێکی جحێڵی جیرانیان کە دەستگیرانەکەی لە شەڕی نێوان عێراق و ئێراندا، سەربازە. پشتیوان کوڕی پێشمەرگەیەکە و دوای ئەوەیکە بابی شەھید دەبێت، دایکی شوو دەکاتەوە و ئەرکی خوشک و براکانی دەکەوێتە سەر شانی؛ دوای زۆر ساڵان پشتیوان بەھۆی ئیشەکەیەوە گەڕاوەتەوە گوندەکەیان و بیرەوەرییەکانی دێتەوە یاد.

## ڕۆڵەکان
* ھامنۆ ھاوڕێ: پشتیوان بە منداڵی
* ڕێبین سدیق: پشتیوان
* لەنیا عەبدوڵڵا: مریەم
* ڕاستگۆ کەریم: ئاسۆ
* شادان عەلی: سروە
* لەنیا جەبار: سروە بە منداڵی
* ژیان ئیبراھیم: دایکی مریەم
* جەمیل سابیر: مام ئەزیز
* ئالان سامان: زاگرۆس
* ڕەوەند ئەحمەد: ھاوڕێ
* باوان مەریوان: یاسین
* مەریوان ئیبراھیم: مەریوان
* بورھان قەرەداخی: مامۆستا ھەمزە

## خەڵاتەکان
* خەڵاتی باشترین دەرھێنەر لە فێستیڤاڵی OVERLOOK لە ئیتالیا، ساڵی ٢٠١٤
* خەڵاتی بینەران و خەڵاتی پۆست پرۆدکشن لە فێستیفاڵی (NIAFFS) لە سپانیا، ساڵی ٢٠١٤

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* تارمایی جەنگی پێشوو لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان

پۆل:فیلمە کوردییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی
ھاچیجۆ-جیما

وێنۆک|247x247پیکسڵ
**ھاچیجۆ-جیما** (ژاپۆنی:八丈島) دوورگەییەکی گڕکانی لە ژاپۆن کە دەکەوێتە ڕووباری فلیپین و ئۆقیانووسی ئارام، دوورگەکە ھەروەھا بەشێکە لە تۆکیۆ، ھەروەھا چەندین ئاژەڵ لە دوورگەکە دەژین

## سەرچاوەکان


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:دوورگەکانی ژاپۆن
پۆل:دوورگەکانی ئیزو
بنجامین ئەلڤۆرد

وێنۆک
**بنجامین ئەلڤۆرد** (لەدایکبووی ١٨ی ئابی ١٨١٣ بۆ ١٦ی تشرینی یەکەمی ١٨٨٤) سەرباز، ماتماتیکزان، ڕووەکناسێکی ئەمریکی بوو.

## ژیان و کارکردن
لە شارۆچکەی ڕەتلاند لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەدایکبووە، کە لەوێدا حەز و خوولیای بۆ سروشت پەیدا بوو، دواتر چووە ئەکادیمیای سەربازی ئەمریکا و دەستی بە بەھرەکانی کرد لە ماتماتیکدا، لە ١٨٣٣ ئەکادیمیاکە دەرچوو دواتر لە چالاکییە سەربازییەکانی ئەوسای ئەمریکا بەشدار دەبێت لە سەربازی دەبێت تا لە ئازاری ١٨٦٥ لە پلەکەی لادەبرێت

لە ١٦ی تشرینی یەکەمی ١٨٨٤ لە واشنتن دی سی دەمرێت، بیابانی ئەلڤۆرد لەبەر ڕێزێک و شانازییەک بۆ ئەو ناوی لێنراوە

## سەرچاوەکان


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٣
پۆل:مردووانی ١٨٨٤
ڕەتلاند (شارۆچکە)، ڤێرمۆنت

وێنۆک|نەخشەی شارۆچکەی ڕەتلاند
**ڕەتلاند** شارۆچکەیەکە لە ویلایەتی ڕەتلاند، ڤێرمۆنت، لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەپێی سەرژمێری ٢٠٢٠ دانیشتووانی دەگاتە ٣٩٢٠ کەس شارۆچکەکە بەتەواوی دەورە دراوە بە شاری ڕەتلاند، 
وێنۆک|گوندی ماربل لە ١٩١١

## سەرچاوەکان


پۆل:شارۆچکەکانی ڤێرمۆنت
ئێزۆ

**ئێزۆ** (蝦夷) ھەروەھا وەک یێزۆ یان یێیسۆ ناسراوە، ناوێکی دێرنیی ژاپۆنییە بۆ دوورگەکانی باکووری ژاپۆن بەکارھاتووە. ناوی دوورگە ژاپۆنییەکانی باکووری ھۆکایدۆ بوو ھەروەھا بۆ ناوی دورگەکەکانی ڕووباری ئۆکھۆتسک بەکارھاتووە لەناویان دوورگەکانی کوریلێ و ساھارین

زاراوەی ئێزۆ، ییزۆ، ئێبیسۆ یان ئێمیشی بەکارھتووە بۆ خەڵکی باکووری ھۆنشوو لەناویان پارێزگاکانی وەک ( پارێزگای ئەکیتا، پارێزگای ئاوۆمۆری، پارێزگای فووکووشیما، پارێزگای ئیواتێ، پارێزگای میاگی، پارێزگای یاماگاتا)

## سەرچاوەکان


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:دوورگەکانی ژاپۆن
پۆل:پارێزگای ئاکیتا
پۆل:پارێزگای ئاوۆمۆری
پۆل:پارێزگای میاگی
پۆل:پارێزگای فووکووشیما
پۆل:پارێزگای یاماگاتا
پۆل:پارێزگای ئیواتێ
پۆل:پارێزگای ھۆکایدۆ
پۆل:ھۆکایدۆ
جولیان ئەکونا گالێ

**جولیان بەلادۆمێرۆ ئەکونا گالێ** (لەدایکبووی ٢٧ی شووباتی ١٩٠٠ بۆ ٢٤ی تەمموزی ١٩٧٣) ڕوەکناسێکی کووبی بوو کە لەژێر بەڕێوەبەری بەشی تاقیکردنەوە کشتووکاڵییەکان کاری دەکرد لە سانتیاگۆ دێ لاس ڤێگاس، لێکۆلینەوەکانی لە بواری سایپاسۆلۆجی بوو، وە ناساندنی جۆرایەتییەکی نوی، گەشەپێدراوی خۆراک و ڕوەکەکان بوو. کە کارەکانی چەن کۆکراوەیەکی ڕووەکیان بەرھەمھێنا لەنێوانیان، زۆر جۆری وەسف کرد و بۆ ئەو ناوی لێنرا.

## سەرچاوەکان


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٠
پۆل:مردووانی ١٩٧٣
کارل پیتەر سەندبێرگ

**کارل پیتەر سەندبێرگ** ھەروەھا وەک **کارل پیتەر ڤۆن سەندەبێرگ** ناسراوە (لەدایکبووی ١١ی تشرینی دووەمی ١٧٤٣ بۆ ٨ی ئابی ١٨٢٨) سروشتناسێکی سوێدی بوو، دوای ئەوەی لەژێر لینەس دەخوێنێ لە زانکۆی ئەپسالا دەبێتە "ئەپۆسلی کارل لینە" کە لێکۆلینەوە و خوێندن لەسەر ڕووەک و ئاژەڵان دەکەن، حەوت ساڵی بە گەشتکردن لە باشووری ئەفریقا و ئاسیا بەسەربرد، توانی چەندین ڕوەک و ئاژەڵی نوێ کۆبکاتەوە و بناسێت و وەسفیان بکات لەناو زانستی ئەورووپی وە چاودێری کلتوورەکان بکات، وە پێی دەگووترا "باوکی ڕووەکناسی باشووری ئەفریقا"، "یەکەم کەسی پزیشکی ڕۆژاوای لە ژاپۆن" و "کارڵ لینەی ژاپۆنی"

## سەرچاوەکان


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٧٤٣
پۆل:مردووانی ١٨٢٨
پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی
پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد
ئێنۆشیما

**ئێنۆشیما** (江の島) دورگەیەکی بچووکە لە کەنداوی ساگامی لە قەراخی دوورگەی ھۆنشووی ژاپۆن، بەشێکە لە فوجیساوا لە پارێزگای کاناگاوا

## سەرچاوەکان


## بەستەرە دەرەکییەکان

*  

پۆل:دوورگەکانی ژاپۆن
ئەکادیمیای فەرەنسی بۆ زانست

**ئەکادیمیای فەرەنسی لۆ زانست** (بە فەرەنسی : Académie des sciences)‏ ڕێکخراوەیەکی سوودنەخوازە دامەزرا لە ساڵی ١٦٦٦ لە کاتی پەیماننامەی لویی چواردەیەم لەسەر پێشنیاری ژان باپتیست کۆلبێرت بە ئامانجی هاندان و پارێزگاریکردن لە گیانی لێکۆڵینەوەی زانست لە فەرەنسا، ئەو ئەکادیمیایە یەکەک بووە لە یەکەمین ئەکادیمیایەکانی جیهان کە دامەزرایە. 
## سەرچاوە

پۆل:ئەکادیمیا
پۆل:فەڕەنسا
پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی زانستی نێودەوڵەتی
پۆل:ئەکادیمییا نیشتمانییە زانستییەکان
ڕوانگەی ھایدلبێرگ

وێنۆک| چەند گومەتێکی تەلیسکۆبەکانی ویلایەتی هایدلبێرگ-کۆنیگستۆهل، گومەتی تەلیسکۆبی بروس کراوەیە

**ڕوانگەی ویلایەتی هایدلبێرگ-کۆنیگسۆهل** ڕوانگەیەکی فەلەکیە سەر بە زانکۆی هایدلبێرگ وە مێژووەکی قەشەنگی هەیە لە ڕوانگە کردنی فەلەکی، ئەو ڕوانگەیە دروستکرایە لە نێزیک چیای کۆنیگستۆهل لە نێزیک شاری هایدلبێرگ.

## مێژوو
ئەو کەرەستە زانستیانە دەگەرێتەوە لۆ ساڵی ١٧٧٤ لەسەر بنەمای ڕوانگەیەک لە ژێر ناونیشانی ڕوانگەی مانهایمەری فەلەکی، بەڵام بەهۆکاری پێشکەوتنی شارستانیەت لە ساڵی ١٨٨٠ ناوچەکە باش نەبوو لۆ ڕوانگەکردن بەو هۆکارە ناوچەکەیان گواستەوە لەبۆ شاری کارلسروهی، پاشی ئەوەش ٣ ناوچە دەستنیشانکرا لۆ دانانی ڕوانگەکە پاشی گفتوگۆ بڕیاردرا بە دانانی ڕوانگەکە لە ناوچەی کۆنیگستۆهل، 

ڕوانگەکە کرایەوە لەلایەن پاشا فریدریکی یەکەم  لە ٢٠ی حوزەیرانی ١٨٩٨، ڕوانگەکە کرایە ٢ بەش: بەشی ڕوانگەی فیزیایی بە سەرکردایەتی مالس وۆڵف هەروەها بەشی فەلەکی بە سەرکردایەتی ویلهێلم ڤالانتاینەر، لە کاتی دروستکردنی ڕوانگەکە ماکس وۆلف بەخشینێکی ١٠،٠٠٠ دۆلاری وەرگرت لە بەخشەری ئەمریکی کاسرین بروس لەگەڵ هاوێنەیەکی ١٦ سانتیمی لەدروستکردنی تەلیسکۆبەکە بە ٢ مەبەست، یەکەم بە هاوێنەیەکی ١٦ پێ و ئامێری بروسی دوویی.
## سەرچاوە

پۆل:گەردوون
دوورگەکانی ئیزو

**دوورگەکانی ئیزو** (伊豆諸島, ئیزو شۆتۆ) کۆمەڵە دورگەییەکی گڕکانی درێژدەبنەوە بۆ باشوور و ڕۆژھەڵات لە نیمچەدوورگەی ئیزویی ھۆنشوو لە ژاپۆن.

### دوورگەکان

## سەرچاوەکان


پۆل:دوورگەکانی ئیزو
پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی تۆکیۆ
ھێرمان فیگلین

**ھێرمان فیگلین** (٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٠٦– ٢٨ی نیسانی ١٩٤٥) فەرماندەیەکی پایەبەرز لە ھێزی تایبەتی ئەڵمانیای نازی. بە یەکێک لە کەسە نزیکەکانی ئەدۆلف ھیتلەر ناسراوە. خێزانەکەی خوشکی ئیڤان براون بوو.
فگێلین لە ساڵی ١٩٢٥ چووە پاڵ فەوجێکی سوارەی ڕایکشسوێر و لە ١٠ی نیسانی ١٩٣٣ گواسترایەوە بۆ ئێس ئێس. ئەو بوو بە پێشەنگی گرووپی سوارچاکی ئێس ئێس. لە ١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٠ خەڵاتی پۆلی ٢ی خاچی ئاسنی پێبەخشرا بەھۆی خزمەتەکانی لە بەشداریکردنی لە جەنگی بەلجیکا و فەڕەنسا. یەکەکانی ژێر فەرمانی ئەو لە بەرەی ڕۆژھەڵات لە ساڵی ١٩٤١ بەرپرسیار بوون لە مردنی زیاتر لە ١٧٬٠٠٠ ھاووڵاتی لە کاتی ئۆپەراسیۆن بۆ سەر کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی بیلاڕووس، لە ساڵی ١٩٤٣ وەک فەرماندەی بەشی ھەشتەمی سوارەی ھێزی ئاسایشی تایبەتی فلۆریان گایەر، بەشداری لە ئۆپەراسیۆنەکانی دژ بە پارتیزانەکان و ھەروەھا ئۆپەراسیۆنی بەرگری لە دژی سوپای سوور کرد، کە بەھۆیەوە خەڵاتی کلاوس کۆمبات کلاسپ بڕۆنزی پێبەخشرا. ڤیگلین بە کەسێکی ھەلپەرست و بەرژەوەندخواز ناسراوە نزیکایەتی لە ھیتلەر و ھاوڕێیەتی لەگەڵ ھێنریک ھیملەر بەکارھێنا، بەمەش خێرایی لە سوپای نازی دا پێشکەوت. ئەلبێرت سپێیر بە یەکێک لە قێزەونترین و خراپترین کەس لە خزمەکانی ھیتلەر ناوزەدی کردووە. ڤیگلین دوو ڕۆژ پێش خۆکوشتنی ھیتلەر بە تاوانی خیانەت و ڕاکردن بە فەرمانی ھیتلەر لە سێدارە درا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٦
پۆل:مردووانی ١٩٤٥
پۆل:ھێنریک ھیملەر
ھێمۆلیمف

[وێنۆک|[کوللە جۆرێک گیانلەبەرە کە ھێمۆلیمفی ھەیە]]
**ھێمۆلیمف** () شلەیەک وەک خوێن لە بڕبڕەدارانە، کە لەناو لەشی گرێپایان (بێبڕبڕەکان) ھەڵدەسوورێت و لە پێوەندی ڕاستەوخۆ لەگەڵ شانەکانی گیانلەبەران دەمێنێتەوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:خوێن