خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٠ی پارێزگای سلێمانی

ئەو خۆپیشاندانانەن کە لەلایەن دانیشتووانی پارێزگای سلێمانی لە سەرەتای مانگی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ ئەنجام دران. خۆپیشاندانەکان لە دژی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بوون و بەشی زۆری خۆپیشاندەران لە چینی فەرمانبەران و مامۆستایان بوون، کە بەھۆی دواکەوتن و کەمکردنەوەی مووچە و خراپی بارودۆخی ژیانیان ھاتنە سەر شەقامەکان. داواکارییان ئەوە بووە کە ھەرچی زووە مووچە و شایستە داراییەکانیان پێ بدرێت. لەو خۆپیشاندانانە ئاڵۆزی و گرژی لەنێوان خەڵکی ناڕازی و ھێزە ئەمنییەکان دروست بوو و چەندین بریندار و کوژراوی لێکەوتەوە.

## کاتھێڵی خۆپیشاندانەکان
### ٢ی کانوونی یەکەم
ڕۆژی چوارشەممە ڕێکەوتی ٢ی کانوونی یەکەمی٢٠٢٠ خۆپیشاندانی ناڕەزایی چین و توێژەکان بەتایبەت مامۆستایان و فەرمانبەران لە شاری سلێمانی لە بەردەم باخی گشتی لەسەر داوای ئەنجومەنی مامۆستایانی ناڕازی لە سلێمانی بەڕێوەچوو. لەم خۆپیشاندانەدا دروشمی جۆراوجۆر بەرزکرانەوە و لەلایەن خەڵکەوە دەوترانەوە داوای پێدانی مووچە و شایستە دارایەکانیان کرد کە بۆ ٥٠ ڕۆژە پێیان نەدراوە ھەروەھا دژی لێبڕینی مووچەکانیان بوون. لە یەکەم ڕۆژی خۆپیشاندانەکان کاردانەوەکانی لایەنەکان خێرا بوون. حکوومەتی ھەرێمی کوردستان ڕایگەیاند لە سبەینێوە واتە ڕۆژی پێنجشەممە دەست بە دابەشکردنی مووچە دەکەن و ئەگەر پارەش بەشی نەکرد ئەوە قەرز دەکەن لە پێناو دابین کردنی مووچەکانیان بەڵام ئەمە لەلایەن خەڵکەوە پێشوازی لێ نەکراو وەک ھۆکارێک بۆ ھێورکردنەوە و کۆتایی ھێنان بە خۆپیشاندانەکان لێک درایەوە.

### ٣ی کانوونی یەکەم
ڕۆژی پێنجشەممە ڕێکەوتی ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ خۆپیشاندانەکان بەردەوامی ھەبوو لەگەڵ ئەوەی زیاتر ھێزە ئەمنییەکان خرانە حاڵەتی ئامادەباشییەوە و لە ناو شار بڵاوەیان پێ کرا، بەھەمان شێوەی ڕۆژی یەکەم بە وتنەوەی دروشمی جۆراو جۆر لە دژی حکوومەت بەردەوام بوون لەم ڕۆژەیە چەند ئەندام پەرلەمانێکی ھەرێمی کوردستان لە بزووتنەوەی گۆران و جووڵانەوەی نەوەی نوێ و لایەنە سەربەخۆکان بەشداریان کرد و پشتیوانی خۆیان بۆ خەڵک و مووچە خۆران دەربڕی، لە ڕۆژی دووەمدا گرژی و ئاڵۆزی لە نێوان ھێزە ئەمنییەکان و خۆپیشانداران دروست بوو ھەربۆیە ژمارەیەک لە خەڵک دەستگیرکران و گازی فرمێسک ڕێژیان بەمەبەستی بڵاوە پێ کردنی خۆپیشاندەران بەکارھێنا لە ئەنجامدا بووە ھۆی بریندار بوون و خراپ بوونی باری تەندروستی ژمارەیەک لە خۆپیشاندەران و لە ناویشیان چەند ئەندام پەرلەمانێکی ھەرێمی کوردستان. ھێزە ئەمنییەکان ڕێکخەرانی ئەم ناڕەزایەتیەیان دەستگیرکرد و ڕوانەی بنکەی پۆلیس کران بەھۆی ئەوەی بەبێ مۆڵەت ئەم کارەیان ڕێکخستبوو ھەروەھا ژمارەیەک لەو پەرلەمانتارانەی بەشدار بوون لالەیەن ھێزەکانەوە توشی لێدان بوونەوە. ئەم کارانەش لەسەر ئاستی ناوخۆی کاردانەوەی توندی لێ کەوتەوە و ھاوڵاتیان بە شێوەی جیاجیا و لە تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان دژی حکوومەت ھەڵوێستیان نواند. لێژنەی ئارامی شاری سلێمانی ڕایگەیاند ڕێگا بە ھیچ کۆڕ و کۆبوونەوەیەک نادەین کە بەبێ مۆڵەت ئەنجامبدرێت، عوسمان گوڵپی، یەکێک لە ڕێکخەرانی خۆپیشاندانەکان پاراستنی گیانی گیراوان و خەڵکی ناڕەزای خستە ئەستۆی ھێزە ئەمنییەکان، داوای کرد ھەرچی زووە گیراوانیان ئازادبکرێن و وتیشی کە ئەم خۆپیشاندانانە بەردەوام دەبێت.

### ٤ی کانوونی یەکەم
ڕۆژی ھەینی ڕێکەوتی ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ خۆپیشاندانەکان بەھۆی دەستگیرکردنی بەشێکی بەرچاو لە ڕێکخەران و چەند ڕۆژنامە نووس و پەیامنێرێکی کەناڵەکانی ڕاگەیاندن کەسانی ناڕازی کەمتربوونەوە و ھێزە ئەمنییەکان لە شار بڵاوەیان پێ کرابوو، لەم ڕۆژەدا سەرجەم ڕێکخەران و خۆپیشاندەرە دەستگیرکراوەکان ئازادکران و گەڕانەوە بۆ ماڵەوە بەڵام ڕایان گەیاند کە پلانی نوێ دادەنێن بۆ بەردەوامی خۆپیشاندانەکان. بەشێکی ھێزە سیاسییەکان و کەسایەتییەکان و ھونەرمەندان پشتگیری و پشتیوانی خۆیان بۆ داواکارییەکانی خۆپیشاندەران دەربڕی، بە شێوەیەکی گشتی بە پێچەوانەی ڕۆژەکانی دیکە ڕەوشی شار ھێمن تربوو.

### ٥ی کانوونی یەکەم
ڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ بە پێچەوانەی ڕۆژانی ڕابردوو لە ناو شاری سلێمانی ھیچ خۆپیشاندانێک بەڕێوەنەچوو بەڵکو لە قەزا و ناحیەکانی سەر بەشاری سلێمانی مووچە خۆران و کاسبکاران و مامۆستایان ناڕزایەتیان ئەنجامدا و گردبوونەوە، لە ھەریەکە لە ڕانیە و قەڵادزێ و پیرەمەگروون و چەمچەماڵ لە کات و ساتی جیادا بەشێک مووچە خۆران و کاسبکاران و مامۆستایان بەھۆی پێنەدانی مووچەکانیان و خراپی بارودۆخی ژیانیان و کەمی خزمەتگوزارییەکان دژی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان گربوونەوە تێدا چەندین وتار و دروشمی جیاواز وترانەوە. ھێزە ئەمنییەکانی ئەو ناوچانە لە حاڵەتی ئامادە باشیدا بوون. لە ڕانیە سەرەتا بە شێوەی ھێمنانە خۆپیشاندانەکان بەڕێوەچوون بەڵام لە دوایدا گرژی و ئاڵۆزی لە نێوان ھێزە ئەمنییەکان و بەشێک لە خۆپیشاندەران دروست دەبێت بەھۆی ئەوەشەوە ژمارەیەک ھاووڵاتی دەسگیر دەکرێن کە ژمارەیان حەوت گەنج بوو. بەشێکی دیکە لە سەرچاوەکان ئاماژەیان بەوەداوە کە دەیان کەس لەو شارە دەستگیر کراون لەلایەن ھیزە ئەمنییەکانەوە کە بەشێکیان تەمەنیان لە خوار ١٨ ساڵییەوەیە.

### ٦ی کانوونی یەکەم
ڕۆژی یەکشەممە ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ خۆپیشاندانەکان تەنھا لە ناحیەی پیرەمەگرون بەردەوام بوو لە قەزای ڕانیە بەھۆی ڕێگری ھێزە ئەمنییەکان خۆپیشاندان بەڕێوەنەچوو. لە پیرەمەگرون ئاڕاستەی خۆپیشاندانەکان سەر لە ئێوارەکەی بەرەو پشێوی و ئاڵۆزی ھەنگاوی نا، خۆپیشاندەران ھێرشیانکردە سەر کۆمیتەی ١٩ی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان توانیان دەستبگرن بەسەریدا و بارەگاکە بسوتێنن ھەروەھا ھەوڵیاندا دەست بگرن بەسەر بارەگای پارتی دیموکراتی کوردستان بەڵام نەیان توانی لەلایەن پاسەوانانەوە پێش بە خۆپیشاندەرەکان گیرا و تەقەیان بەسەردا کردن بە مەبەستی بڵاوەپێکردنیان. بەھۆی ئاڵۆزییەکانەوە کارمەندێکی ھێزە ئەمنییەکان بریندار دەبێت، لە کاتەکانی شەویش لە شارۆچکەی بازیان بەھەمان شێوە بەشێک لە خەڵک ڕژانە سەر شەقامەکان و خۆپیشاندانیان دژی حکوومەت ئەنجامدا ئەمەش بووە ھۆی داخستنی ڕێگای نێوان کەرکووک -سلێمانی.

### ٧ی کانوونی یەکەم

ڕۆژی دووشەممە ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ بەھەمان شێوەی ڕۆژی ڕابردوو خۆپیشاندان لە بەشێک لە قەزا و ناحیەکانی سەر بەشاری سلێمانی دەستی پێکرد. لەقەزای ڕانیە خۆپیشاندان دەستی پێکردەوە لە پیرەمەگرونیش بەھەمان شێوە. لە ناحیەی سەید سادق بەشێک لەخەڵکی دژی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بەھۆی خراپی ڕەوشی ژیانیان خۆپیشاندانیان ئەنجام دا گرژی و ئاڵۆزی لە نێوان ھێزە ئەمنییەکان و خۆپیشاندەران دروست دەبێت لە ئەنجامدا کەسێک دەکوژرێت و چەند کەسێکی دیکەش بریندار دەبن، خەڵکی دەڤەری سەیدسادق بینای قایمقامی قەزای سەید سادق دەسووتێن ھەروەھا بەھەمان شێوە ھێرش دەکەنە سەر بارەگای ھێزەکانی گۆڕان و یەکێتی و کۆمەڵ و یەکگرتوو پارتی دەستیان بەسەردا دەگرن و دەیان سوتێنن. چەند کادرێکیان ڕووبەرووی لێدان دەبنەوە کە ئەمە لە تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان دەگدانەوەیەکی زۆری لێکەوتەوەو لایەنگرانی ئەم ڕێکخراوانە ئیدانەی ئەم کارانەیان کرد. لە قەزای چەمچەماڵیش خەڵک خۆپیشاندانیان ئەنجامدا و گرژی و ئاڵۆزی لە نێوان ھێزە ئەمنییەکان و خۆپیشاندەران دروست دەبێت و لە ئەنجامدا کەسێک دەکوژرێت و کەسێکی دیکەش بریندار دەبێت لەکاردانەوەی خۆپیشاندانەکانی ئەم ناوچانە و گرژی ئاڵۆزییەکان مەسروور بارزانی  پەیامێکی بڵاوکردەوە و ڕایگەیاند " حکومەتی ھەرێمی کوردستان، ھەست بە بارگرانی و سەختی ژیانی ھاووڵاتییان دەکات و سوپاسی خۆڕاگریشیان دەکات و خۆپێشاندانی ئاشتیانە و شارستانیانەش، بە مافێکی ڕەوا دەزانێت لە چوارچێوەی یاسادا، بەڵام ھەوڵی تێکدان و وێرانکاری جیاوازە لە داوای ڕەوای خەڵک، بۆیە دامودەزگا پەیوەندیدارەکانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان، دەبێ لەگەڵ پاراستنی گیانی گشت ھاووڵاتییان، بە خۆپێشاندەرانیشەوە، ڕێگە لە ئاژاوە و پشێوی نانەوە و پەنابردنە بەر تووندتیژی و تێکدانی شوێنە گشتی و تایبەتی و بارەگاکان بگرن و سەرپێچیکارانیش ڕووبەڕووی یاسا بکەنەوە ". ھەروەھا لە بەشێکی پەیامەکەی داوای لە ھێزەسیاسییەکان کرد ھاوکاریان بن لە تێپەڕاندنی ئەم دۆخە.

### ٨ی کانوونی یەکەم

ڕۆژی سێشەممە ٨ی کانوونی یەکەم ٢٠٢٠ خۆپیشاندانەکانی ناوچەکانی سەر بە پارێزگای سلێمانی بەردەوامی ھەبوو، لە ناوچەکانی دووکان و سەید سادق و دەربەندیخان و شارەزوور و ڕانیەدا خۆپیشاندان ئەنجامدرا و گرژی و ئاڵۆزی لە بەشێک لەو ناوچانەی خۆپیشاندانی تێدابوو ڕوویاندا و کوژراو و برینداریشی لێکەوتەوە. لە سەرەتادا بەشێوەیەکی ھێمنانە بەڕێوەچوون بەڵام دواتر توندوتیژی لێکەوتە لە خۆپیشاندانەکانی سەید سادق کەسێک کوژرا و دوو کەسی دیکەش بریندار بوون و چەند کەسێک بینای پەروەردەی شارەزووریان سووتاند. ھەروەھا لە ڕانیە بەھەمان شێوە گرژی و ئاڵۆزی لە نێوان خۆپیشاندەران و ھێزە ئەمنییەکان دروست دەبێت لە ئەنجامدا ٩ کەس لە ھێزە ئەمنییەکان بریندار دەبن یەکێکیش لەوان بەھۆی بەرکەوتنی بەرد بە سەختی بریندار دەبێت بۆ ئەو مەبەستەش ڕەوانەی نەخۆشخانەی فریاکەوتنی سلێمانی کرا. لە دەربەندیخانیش بەھۆی خۆپیشاندانەوە ڕێگای نێوان دەربەندیخان و گەرمیان داخرا. ئەم خۆپیشاندانانە لەسەر ئاستی ناوخۆ و دەرەوە کاردانەوەی لێکەوتەوە، حیزبەکانی پارتی و یەکێتی و گۆڕان لە ڕاگەیەندراوێکدا ڕایانگەیاند" خۆپیشاندانی مە‌دە‌نیانە‌ی دوور لە گرژی و پە‌لاماردانی دامە‌زراوە فە‌رمییە‌کان و سەروماڵی ھاووڵاتیان، مافێکی ڕە‌وایە ". ھەروەھا ئەنجومەنی وەزیرانی ھە‌رێمی کوردستان لەبارەی خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییەکانی ئەم چەند ڕۆژەی ڕابردوو بڕیاری کۆبوونەوەی دا.
لێژنەی باڵای ئەمنی سلێمانیش قەدەغەی ھاتوو چۆی لە نێوان شاروشارۆچکەکانی سەربە پارێزگاکاکە ڕاگەیاند. بە شێوەیەکی گشتی خۆپیشاندانەکان تا درەنگانی شەو بەردەوامی ھەبوو.

### ٩ی کانوونی یەکەم

ڕۆژی چوارشەممە ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ لەگەڵ ئەوەی لێژنەی باڵای ئەمنی سلێمانی قەدەغەی ھاتووچۆی ڕاگەیاندبوو بۆ ماوەی ٢٤ کاتژمێر بەڵام لە چەند ناوچەیەکی سنووری پارێزگاکە خەڵک پابەندی نەبوون وەک ڕۆژانی ڕابردوو بەردەوامیان دا بە خۆپیشاندانەکان. لە ناوچەکانی پیرەمەگرن و چەمچەماڵ و دووکان و عەربەت بەشێک لە خەڵک ھاتنە سەر شەقامەکان و خۆپیشاندانیان ئەنجامدا و چەندین بارەگای حیزبی و حوکومی سوتێنران. لە ناحیەی پیرەمەگروون خۆپیشاندەران ھێرشیان کردە سەر بنکەی ھاتووچۆی ناحیەکە و سووتاندیان ھەروەھا بەھۆی بەکارھێنانی تایەی ئۆتۆمبێل و بەردەوە ڕێگای نێوان سلێمانی -دووکانیان داخست. لە دووکانیش ئاڕاستەی خۆپیشاندانەکان وەک ناوچەکانی دیکە بەرەو ئاڵۆزی و پێکدادان ڕۆیشت و لە ئەنجامدا ئەفسەرێکی پێشمەرگە کوژرا و چەند کەسێکیش بریندار بوون. لە چەمچەماڵ بەھۆی ئاڵۆزی و پێکدادانەوە کەسێک دەکوژرێت و پێنج کەسی دیکەش بریندار دەبن و مەکۆی بزووتنەوەی گۆڕانیش دەسوتێنن. لە سەید سادقیش بەھەمان شێوە بەشێک لە چین و توێژەکان ھاتنە سەرشەقامەکان ڕێگای ناو بازاڕیان داخست. شەوەکەی بەشێک لە دانیشتووانانی شارۆچکەی عەربەت بۆیەکەم جار دەستیان کرد بە خۆپیشاندان دژی حکوومەتی ھەرێم ھەر لە سەرتاوە گرژی و ئاڵۆزی دروست دەبێت بەھۆیەوە مێرمنداڵێک بە سەختی بریندار دەبێت. ھەروەھا لە ناحیەی قەسرێی سەر بە قەزای چۆمان کە سەر بە پارێزگای ھەولێرە، دە گەنج دەستگیرکران کە تەمەنی گەنجترینیان ١٧ ساڵ بوو و دوای ٥ ڕۆژ لە گرتنیان ئازادکران. لێژنەی باڵای ئەمنی ھەرێمی کوردستان لە پەیامێکدا ڕایگەیاند کە چیتر ڕێگا بە خۆپیشاندانی بێ مۆڵەت نادەن.

### ١٠ی کانوونی یەکەم
لەم ڕۆژەشدا بە ھەمان شێوەی ڕۆژانی ڕابردوو خۆپیشاندانەکان بەردەوام بوون. دوای دەستپێکردنەوەی خۆپیشاندانەکان لە رانیە و قەڵادزێ و کفری، ٢ کەس لە قەزای کفری برینداربوون کە دواتر ڕاگەیاندرا کەسێکیان بەھۆی سەختی برینەکەیەوە گیانی لەدەستداوە کە خوێندکاری زانکۆی گەرمیان بوو.

### ١١ی کانوونی یەکەم

وابڕیاربوو کە لەم ڕۆژەدا لە سەرجەم شار و شارۆچکەکانی ھەرێمی کوردستان خۆپێشاندانی دژی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان ئەنجام بدرێت گرووپێکی تایبەت بە ناوی کۆنگرەی دەنگە ناڕازییەکان کاتژمێر یەک و نیوی دوانیوەڕۆی لە سلێمانی لە بەردەم ئەنجوومەی پارێزگای سلێمانی دیاریکرد بۆ ئەو مەبەستە، بەڵام ھەر زوو لەلایەن ھێزە ئەمنییەکان بەشێک لە ڕێکخەری خۆپیشاندانەکان دەستگیر دەکرێن کە لە نێوانیاندا سێ پەرلەمانتاری پێشووی گۆڕان ھەبوون بەھۆی وەرنەگرتنی مۆڵەت، ھەروەھا ھێزێکی زۆر لە حاڵەتی ئامادە باشی دەبن لە نزیک لە ئەنجوومەی پارێزگای سلێمانی جێگیر دەکرێن. لەگەڵ ئەوانەشدا شاری سلێمانی دوای چەند ڕۆژێک  بێدەنگی لە ڕانیە، چەمچەماڵ، کەلار، پیرەمەگرون و وقەڵادزێ خۆپێشاندان دەستی پێکردەوە لەم ڕۆژەدا بە شێک لە ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان و شاسوار عەبدولواحید سەرۆکی جووڵانەوەی نەوەی نوێ بەشدار بوون لە خۆپیشاندانەکانی سلێمانی بەشێکی دیکەشیان ڕێگریان لێ کرا بەشداربن کە لە شاری ھەولێرەوە بەڕێ کەوتبوون، دوای ماوەیەکی کەم گرژی و ئاڵۆزی لە نێوان ھێزە ئەمنییەکان و خەڵکانی ناڕازی دروست دەبێت و گازی فرمێسکڕێژ بۆ بڵاوەپێکردنی خەڵک بەکاردەھێنرێت لە ئەنجامدا ژمارەیەک لە خۆپێشاندەران بارودۆخی تەندروستیان خراپ دەبێت. تا سەر لە ئێوارە ناڕزایەتییەکانی ناو شار و قەزاو ناحیەکانی سەر بە پارێزگاکە بەردەوام دەبێت کە خۆپیشاندانی تێدا بەڕێوەچوون. بە پێچەوانەی ڕۆژانی دیکە لە خۆپێشاندانەکاندا ھیچ کوژراوێکی لێ نەکەوتەوە. لێژنەی باڵای ئەمنی سلێمانی لە پەیامێکدا ڕایگەیاندن ئەو کەسانەی کە پێشێلی یاسا دەکەن و ڕۆڵیان ھەیە لە خۆپیشاندانەکان دەستگیریان دەکەین.

### ١٢ی کانوونی یەکەم
ڕۆژی شەممە ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ ھیچ جۆرە جموجۆلێک و ناڕازایەتییەک کە جێی باس بێت ئەنجام نەدرا ڕەوشی پارێزگاکە بە شێوەیەکی گشتی ئارام و ئاسایی بوو. زیاتر لە ڕاگەیاندن و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بابەت و وتار و دیداری تەلەفیزیۆنی تایبەت سەبارەت بە ھۆکار و دەرئەنجامەکانی خۆپیشاندانەکان بڵاوکرانەوە.

## کاردانەوەکان
### ناوخۆ (کوردستان و عێراق)
* مەسروور بارزانی سەرۆک وەزیرانی ھەرێمی کوردستان پەیامێکی بڵاوکردەوە و ڕایگەیاند " حکومەتی ھەرێمی کوردستان، ھەست بە بارگرانی و سەختی ژیانی ھاووڵاتییان دەکات و سوپاسی خۆڕاگریشیان دەکات و خۆپێشاندانی ئاشتیانە و شارستانیانەش، بە مافێکی ڕەوا دەزانێت لە چوارچێوەی یاسادا، بەڵام ھەوڵی تێکدان و وێرانکاری جیاوازە لە داوای ڕەوای خەڵک، بۆیە دامودەزگا پەیوەندیدارەکانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان، دەبێ لە گەڵ پاراستنی گیانی گشت ھاووڵاتییان، بە خۆپێشاندەرانیشەوە، ڕێگە لە ئاژاوە و پشێوی نانەوە و پەنابردنە بەر تووندتیژی و تێکدانی شوێنە گشتی و تایبەتی و بارەگاکان بگرن و سەرپێچیکارانیش ڕووبەڕووی یاسا بکەنەوە ".
* شاسوار عەبدولواحید سەرۆکی جووڵانەوەی نەوەی نوێ پشتیوانی خۆی و جوڵانەوەکەی بۆ خۆپیشاندانەکان دەڕبری و داوای کرد کە خەڵک بە یەکدەنگی و یەک ھەڵوێستی دژی حکوومەت ھەنگاو بنێن.
* سەلاحەدین بەھائەدین، ئەمینداری گشتیی یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان پشتیوانی خۆپیشاندانەکانی کرد، ڕایگەیاند کە حەقی خەڵکە لە پێناو مافەکانیان خۆپیشاندان بکەن وداوای لە ھێزە ئەمنییەکان کرد ئەرکی پارێزگاری خۆپیشاندەرەکان لە ئەستۆ بگرن و نەبنە ڕێگر لێیان چونکە بەو شێوەیە چارەسەری قەیرانەکان ناکرێت.
* مستەفا کازمی سەرۆک وەزیرانی عێراق لە توویتەر لەبارەی خۆپشاندانەکان نووسی «بەقووڵی ھاوسۆزم لەگەڵ خەم و ژانی خەڵکی خۆمان لە ھەرێمی کوردستان، بەتایبەت شاری سلێمانی شاری ڕۆشنبیری و ڕەسەنایەتی، توڕەییان پاساودارە چونکە بەرھەمی ساڵانێکی زۆر و چەندین دەیەی پێشووە، بەجدی کاردەکەین لەسەر شایستەییەکانی گەل لەھەموو شارێکی عێراق».
* کۆمەڵەی پێشمەرگە دێرینەکانی کوردستان لە پەیامێکدا داوایان کرد خۆپیشاندەران بارەگای ھێز و لایەنەکان نەسوتێنن و بە شێوەی ئاشتیانە بەردەوام بن ھەر لەو پەیامەدا ڕووبە دەسەڵاتدارانی حکوومەتی ھەرێم وتیان «پێویستە لەماوەی یەک ھەفتەدا چارەسەری ئەم بارودۆخە بکەن، ئەگەرنا ئێمەش بەھەمو ھێزو توانامانەوە بەشداری خۆپیشاندان دەکەین و ڕێگانادەین چیتر داھاتی ئەم وڵاتە قۆرخ بکرێت ببرێت بۆچەند کەسێک لەناوچەکانی ھەرێم».
* قەیس خەزعەلی، ئەمینداری گشتیی بزووتنەوەی عەسائیب ئەھل ئەلحەق لە توویتێکدا لە بارەی خۆپیشاندانەکانی پارێزگای سلێمانی و ھەڵەبجە ڕایگەیاندووە، «وەک ئەوەی چۆن ھەڵوێستمان لەگەڵ خۆپێشاندانی ناوەڕاست و باشوور بووە و پشتیوانی داوا ڕەواکان و خۆپێشاندانی ئاشتییانەیان کردووە، سووتاندن و تێکدانمان ڕەتکردووەتەوە، ھەمان ھەڵوێستیان بەرامبەر خۆپێشاندانەکانی ڕۆڵەکانی گەلەکەمان لە ھەرێمی کوردستاندا ھەیە».
* لاھور شێخ جەنگی ھاوسەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە ڕاگەیەندراوێکدا پشتیوانی خۆی بۆ خەڵک و ناڕەزاییان دەربری و داوای لە ھێزە ئەمینەکان کرد ئەرکی خۆیان لە پاراستنی خۆپیشاندەران جێبەجێ بکەن و نەبنە ھۆکاری زیاتر خراپتربوونی بارودۆخەکە و دەستگیرکراوانیش ئازاد بکرێن،
* بزووتنەوەی گۆڕان لە ڕاگەیەندراوێکدا پشتیوانی تەواوەتی خۆی بۆ داواکارییەکانی ھاوڵاتیانی ھەرێمی کوردستان دەڕبری و ئیدانەی ئەو توندوتیژیانەی کرد کە لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانەوە دژی خۆپیشاندەران ئەنجام دراون. ھەروەھا بزووتنەوەکە لە ڕێکەوتی ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ بەھۆی سووتانی مەکۆکەیان لە سەید سادق پەیامێکی دیکەی بڵاوکردەوە و ڕایگەیاند ئێمە بەھەمان شێوەی پێشوو پشتیوانی لە مافە ڕەواکانی خەڵکی دەکەکات. لە کۆتای پەیامەکەی باس لەوە کراوە کە بزووتنەوەکە سووتاندنی مەکۆ و بارەگاکانی دەکات بە قوربانی خەڵک چونکە ژیان و سەلامەتی خۆپیشاندەران لە ھەمو شتێک گرنگترە.
* کۆمیتەی پارێزگای سلێمانی حیزبی شیوعی کوردستان-عێراق لە ڕاگەیەندراوێکدا پشتیوانی خۆی بۆ خۆپیشاندانەکان دەڕبری داوای کرد دەستبەجێ گیراوان و دەستگیرکراوان ئازاد بکرێن و ئیدانەی توندوتیژییەکانی کرد.
* کۆمیتەی داکۆکی لە ماف و ئازادییەکان لە باشووری کوردستان، لە ڕاگەیەندراوێکدا ئیدانەی ھەڵسوکەوتی ھێزە ئەمنییەکان دەکات بەرامبەر بە خۆپیشاندەران پشتوانی خۆیان لە فەرمانبەران و مامۆستایان و خۆپیشاندەران پیشاندا.

### نێونەتەوەیی
* نێردەی تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان لە عێراق : ئیدانەی توندوتیژیی دژی خۆپیشاندەران لە پارێزگاکانی ھەرێم کرد و داواشی لە دەسەڵاتداران کرد ئازادی ڕادەربڕین و خۆپیشاندەران بپارێزن، ڕایگەیاند "  پێویستە ڕێگەبدرێت بە میدیاکان بە ئازادانە ھەواڵەکانیان ڕوماڵ بکەن".
* ستیفن ھیکی باڵوێزی بەریتانیا لە عێراق لە بارەی خۆپیشاندانەکان پەیامێکی لە ھەژمارەی خۆی لە تویتەر بڵاوکردەوە نیگەرانی خۆی لەو بارەیەوە خستەروو داوای لە دە سەڵات داران کرد «ڕێز لە مافی خۆپیشاندانی مەدەنی و چالاکی ئاشتیانە بگرن بۆ ئەوەی خۆپیشاندانەکە بە ڕێرەوێکی ئاشتیدا بڕوات».
* باڵیۆزخانەی فەڕەنسا لە عێراق نیگەرانی خۆی دەربڕی بەھۆی بەکارھێنانی توندوتیژی بەرامبەر بە خۆپیشاندەران و گیان لەدەستدانیان و داوای کرد دەسەڵاتداران ڕێز لە مافی خۆپیشاندەران بگرن و ڕێگا بدەن بە ھاوڵاتیان بیروڕای خۆیان دەربڕن چی لە ڕێگەی میدیاوە یان لە شوێنە گشتییەکاندا. ھاوکات داوای لە خۆپیشاندەران کرد بەشێوەیەکی ئاشتییانە داوای مافەکانیان بکەن.

## سانسۆرکردن
### داخستنی کەناڵەکان
بەھۆی بەردەوامی خۆپیشاندانەکان دەزگاکانی ڕاگەیاندن بەتایبەت دژبەرانی دەسەڵات و لایەنگرانی ئۆپۆزیسیۆن بەشێوەیەکی بەرچاو دەستیان کرد بە ڕوماڵکردنی خۆپیشاندانەکان و گواستنەوەی ھەواڵ و ڕاپۆرتی تایبەت بەو خۆپیشاندانە، کە کاردانەوەی جەماوەری لێ دەکەوتنەوە. لە ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ وەزارەتی ڕۆشنبری و لاوانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بڕیاری داخستنی کەناڵی ئاسمانی NRT دەرکرد بۆ ماوەی یەک ھەفتە بەھۆکاری ئەوەی لەکاتی ڕوماڵکردنی خۆپیشاندانەکان بە شێوەیەکی نابەرپرسیارانە و دور لە ڕێنمایەکان کاری کردووە بۆ سەر لە بەیانی ٨ی مانگ بڕیارەکە جێبەجێ کرا و ھێزێکی ئەمنی ڕاسپێدراو پەخشی کەناڵەکەیان ڕاگرت. داخستنی NRT کاردانەوەی ناوخۆی زۆری لێ کەوتەوە و سەنتەری میترۆ کە ڕێکخراوێکی ناحکومی تایبەتە بە چاودێری ڕەوشی ئازادی ڕۆژنامە نوسی لە ھەرێمی کوردستان ئیدانەی ئەوکارەی کردو بە پێشێلکاری بەرامبەر بە ئازادی ڕادەربرین و ئازادی لە کاری ڕاگەیاندن وەسفی کرد. ھەرچەند هەفتەیەک بەسەر داخستنی کەناڵەکە تێپەری بەڵام وازەرتی ڕۆشنبیری و لاوانی ھەرێمی کوردستان ڕایگەیاند بەھۆی ئەوەی کەناڵەکە پابەند نەبووە بە بڕیارەکانی داخستنی کەناڵەکەی بۆ ماوەی ھەفتەیەکی دیکە درێژکردەوە. کەناڵی nrt بڕیاری داخستنی کەناڵەکەیانی بۆ قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان گەڕاندەوە. ھەروەھا وەزارەتی ڕۆشنبری کەناڵی ئاسمانیی پەیام کە لەلایەن کۆمەڵی دادگەریی کوردستان خاوەندارییەتی دەکرێ لە ڕێگای نوسراوێکەوە ئاگادار کردووەتەوە کە ئەگەر واز لە ڕوماڵی سووتاندن و پیشاندانی دیمەنی توندوتیژی و ھاندان بۆ ئاژەوەگێڕی نەهێنن ئەوە ڕێکاری توند لە بەرامبەریان دەگرنە بەر، بەھەمان شێوە کەناڵی ئاسمانی سپێدە سەر بە یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان ئاگادارکرایەوە لە ئەگەری پابەند نەبوون بە بڕیارەکانی وەزارەتەوە توشی سزای توندو داخستنی کەناڵەکەیان دەبنەوە.

## ئەمانەش ببینە
* ئاژاوەکانی دھۆک ٢٠١١
* شەڕی سلێمانی (١٩٩١)
* ناڕەزایییەکانی ٢٠١١ی باشووری کوردستان
* خۆپیشاندانەکانی خوێندکارانی ھەرێمی کوردستان (٢٠٢١)

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٠
پۆل:خۆپیشاندانەکانی ھەرێمی کوردستان
پۆل:پارێزگای سلێمانی
پۆل:ململانێی عێراق
پۆل:مێژووی پارێزگای سلێمانی