open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سانسۆر لە عەرەبستانی سعوودی

لە ساڵی ١٩٩٧ خزمەتگوزاری ئینتەرنێت گەیشتە سعودیە، پاش ماوەیەک بە فەرمانێکی مەلیکی کە ژمارە ١٦٣ی ڕێکەوتی ٢٤/١٠/١٤١٧ی کۆچی بوو، لە بنەڕەتدا خزمەتگوزاری ئینتەرنێت خزمەتگوزارییەکی پەیوەندیکردنە و گەڕانە بەنێو وێب سایتەکان، لەھەمان ساڵدا شاری مەلیک عەبدولعەزیز بۆ زانست و لێکۆڵینەوە دامەزرا بە ئامانجی گەڕان بەدوای وێب سایتە خراپ و بی سوودەکان کە کاریگەری خراپ لەڕووی ئەمنی و بیروباوەڕەوە لەسەر بەکارھێنەران دروست دەکەن و بلۆک کردنیان

## ھۆکارەکانی بلۆک کردن لە وڵات
* ھێرشکردنە سەر ئاینی ئیسلام و کەسایەتییە بەناوبانگەکان نێو ئیسلام.
* وێب سایتێک کە دژ بە بیروباوەڕی ئیسلامی بێت و بانگەشە بۆ مەزھەبی شیعە و ھێرشکردنە سەر مەزھەبی سووننە.
* وێب سایتێک سووکایەتی بە ھەستی خەڵکی بکات و زانیارییە گرنگ و نھێنییەکانی ناوخۆی وڵات بڵاو بکاتەوە.
* وێب سایتە نا شەرعییەکان (سێکسییەکان) کە دەبنەھۆی لەڕێ لادانی گەنجانی وڵات و گرتنەبەری خووی خراپ.

ھاوکاری تەواو لەنێوان بەکارھێنەران و لیژنەی چاودێریکردن ھەیە بۆ دۆزینەوەی ئەو وێب سایتانە.

## سەرچاوە
ویکیپیدیای عەرەبی

پۆل:سانسۆر لە عەرەبستانی سعوودی
دەستەی نیشتمانی بۆ ڕێگری لە گەندەڵی

بە فەرمانی مەلیکی ژمارە أ/٦٥ لە ڕێکەوتی ١٣/٤/١٤٣٢ی کۆچی **دەستەی نیشتمانی بۆ ڕێگری لەگەندەڵی** دامەزرا، ڕاستەوخۆ کارەکانی لەژێر چاودێری مەلیکی وڵات دەبێت و سەرۆکی دەستەکەش **مامۆستا محمد عەبدوڵڵا شەریف**ە
ئۆسکار-٥٠

**ئۆسکار-٥٠** یەک لە مانگە دەستکردەکانی زنجیرە مانگی ئۆسکارە، لە ڕێکەوتی ٢٠-١٢-٢٠٠٢ لە شاری مەلیک عەلدولعەزیز بۆ زانست و لێکۆڵینەوە ھەڵدرا، مانگێکی دەستکردی عەرەبییە لە جۆردا و گرنگی بە شەپۆلی ڕادیۆیی دەدات لە جیھاندا، سعودیە یەکەمین وڵاتی عەرەبییە کە مانگی دەستکردی تایبەت بە شەپۆلە ڕادیۆییەکان ھەڵدابێت لە وڵاتانی عەرەبی.

ھەتا ئێستاش ئەو مانگە کاری خۆی دەکات.

ژمارەیەک مانگی ھەڵگرتووە و شەپۆلی ٢ مەتری وەردەگرێت و شەپۆلێکی ٧٠ سانتیمەتری دەنرێتەوە بە توانی ٢٥٠ میلی وات، بۆ ناردنی شەپۆل لەرەلەری ٦٧ ھێرتز بەکاردەھێنرێت و ماوەی ٢ چرکە دەگات، لەرەلەری ٧٤.٤ ھێرتز بو ناردنەوەی بەکاردەھێنرێت ماوەی ١٠ دەقیقە دەمێنێتەوە.

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕیاز
کارتی ناسنامەی نیشتمانی بۆ سعوودیە

**کارتی ناسنامەی نیشتمانی سعودیە** یان **کارتی باری شارستانی** بریتییە لە لەکۆمەڵەیەکی گرنگ بۆ ھاونیشتمانیانی سعودیە، بەکاردێت بۆ ناسینەوەی ھاوڵاتی لە دەزگا حکومی و ئەھلیەکانی سعودیە وەکو (بانکەکان). ھەروەھا دەتوانرێت لەکاتی گەشت بۆ وڵاتانی ئەنجومەنی ھاوکاری کەنداو بەکاربھێنرێت، ھەروەھا ئافرەتانیش دەتوانن بۆ گەشتکردن بۆ وڵاتانی ئەنجومەنی ھاوکاری کەنداو بەکاری بھێنن کاتێک کەسێکی نزیکی لەگەڵی نەبێت.

ئەم کارتە دوای ١٥ ساڵ لەکاردەکەوێت.

## ھەنگاوەکانی دەرھێنانی ناسنامەیەکی نوێ
* چوار وێنەی کەسی بە ئەندازەی ٤ × ٦ سم، پێویستە وێنەکان ھەموو ڕوویەکی تێدابێت.
*ناسنامەی قوتابخانەکەی یان دوا وێنەی بڕوانامەکەی.
* وێنەیەکی ڕاستی لە کارتی لەدایکبوون لەگەڵ وێنەیەکی وێنەیەک لەو وێنەیەی کە لەسەر کارتی لەدایکبوونە.
* فۆرمی خێزان و وێنەی باوکی.
* ئامادەبوونی باوکی یان وەلی ئەمر یان برای گەورەی لەکاتی دەرھێنانیدا.
خەڵاتی جیھانی مەلیک فەیسەڵ

**خەڵاتی جیھانی مەلیک فەیسەڵ** (بە عەرەبی جائزة الملک فیصل العالمیة) خەڵاتێکی جیھانییە دامەزراوەی مەلیک فەیسەڵی خەیری لە ساڵی ١٣٩٧ی کۆچی ١٩٧٧ی زاینی دایھێنا. ناونراوە بەناوی مەلیک فەیسەڵ عەبدولعزیز ئال سعود. دەبخشرێتە زانایانی بواری ئیسلام - خوێندنی ئیسلامی - ئەدەبی عەرەبی - پژیشکی و زانست.

لە ساڵی ١٣٩٧ی کۆچی ئەمیر خالد فەیسەڵ بەڕێوەبەری گشتی دامەزراوەی مەلیک فەیسەڵی خەیری ڕاگەیاند: ئەنجومەنی دامەزراوە بریاریدا بە دروستکردنی خەڵاتێکی جیھانی بەناوی مەلیک فەیسەڵ لەبواری ئیسلام و خویندنی ئیسلامی و ئەدەب و خوێندنی زمانی.

لە ساڵی ١٣٩٩ی کۆچی، ١٩٧٩ی زاینی یەکەمین خەڵات دابەشکرا، لە ١٤٠٢ی کۆچی، ١٩٨١ی زاینی بواری پزیشکی زیادکراو و بواری زانست لە ١٤٠٣ی کۆچی زیاد کرا.

## ئامانجەکانی خەڵاتەکە
:# کارکردن لەسەر خزمەتکردنی ئیسلام و موسڵمانان لەبوارەکانی فیکری و زانستی و کرداری.
:# ئاگادارکردنەوەی موسڵمانان لەڕووداوەکانی ئێستا و داھاتوو.
:# چەسپاندنی ئاکارە ئیسلامییەکان لە کارەکانی ڕۆژانەدا.
:# پێشکەشکردن و بەرەوپێش بردنی فیکری مرۆڤ.

## پێکھاتەی خەڵاتەکە
:#بونی نوسراوێک بە خەتی دیوانی لەناو فایلێکی بەرگدار کە ناوی سەرکەوتووی تێدایە.
:#مەدالیایەکی ئاڵتونی عەیارە ٢٤ بەکێشی ٢٠٠ گرام.
:# بڕی ٣ سەد و ٥٠ ھەزار ڕیالی سعودی، لە ساڵی ١٩٩٥دا بۆ ٧ سەد و ٥٠ ھەزار ریال زیادکرا (دەکاتە ٢٠٠ ھەزار دۆلار ئەمریکی).

## سەرکەوتووانی خەڵاتەکە
### ساڵی ١٣٩٩ی کۆچی - ١٩٧٩ی زاینی

### ساڵی ١٤٠٠ی کۆچی - ١٩٨٠ی زاینی

### ساڵی ١٤٠١ی کۆچی - ١٩٨١ی زاینی

### ساڵی ١٤٠٢ی کۆچی - ١٩٨٢ی زاینی

### ساڵی ١٤٠٣ی کۆچی - ١٩٨٣ی زاینی

پۆل:عەرەبستانی سعوودی
پۆل:خەڵاتەکان
محەممەد ئەوراز

(١٥ی ئەیلوولی ١٩٦٩ لە نەغەدەی ڕۆژھەڵاتی کوردستان – ٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ لە چیای گاشێربروومی پاکستان) یەکێک بوو لە بەناوبانگترین شاخەوانانی کە لە تەمەنی لاوییەوە دەستی بە وەرزشی شاخەوانی کرد. دوای بوون بە ئەندامی دەستەی شاخەوانیی نەتەوەیی، پێی داناوەتە سەر ژمارەیەکی زۆر لە چیا ھەرە بەرزەکانی جیھان و لە ناویاندا چیای. ژمارەیەک چیای بەرزی جیھانی بێ کەپسوولی ئۆکسجین بەزاندووە و یەکەم شاخەوان بووە لەناو وڵاتانی ئیسلامی کە چووبێتە لوتکەی چیای.

## ژیانی سەرەتایی
محەمەد ئەوراز لە ١٥ی ئەیلوولی ١٩٦٩ لە شاری نەغەدە لەدایکبووە. ئەوراز منداڵی حەوتەمی بنەماڵەکەیان بووە و ٥ خوشک و ٢ برای ھەیە. لەکاتی لەدایکبوونی محەمەد، باوکی حاج ئەحمەدی ئەوراز لەناو بەندیخانەی فەلەک ئەفلاک بووە و پاشان بۆ شارستانیی کاشمەر دوور خرابووەوە. بۆیە یەکەمین ساڵەکانی ژیانی محەمەد لەم شارە بووە و پاش سێ ساڵان گەڕاونەتەوە بۆ نەغەدە. ئەوراز لە منداڵییەوە حەزی بە شاخەوانی کردووە و لەناو کێو و چیاکانی نزیكی نیشتەجێکەیان دەستی بەم وەرزشە کردووە.

## ژیانی شاخەوانی
محەممەد ساڵی ١٩٨٨ لە شاری نەغەدە گرووپی شاخەوانیی قەندیلی دامەزراند و پاشان لەناو گرووپی شاخەوانیی سامرەندی نەغەدە درێژەی بە چالاکییە سەرەتایییەکانی خۆی دا. ھەروەھا محەممەد بە ھاوکاریی ژمارەیەک لە شاخەوانەکانی ئەم شارە وەک دەستپێکی پیشەی فەرمیی خۆی ناوەندی شاخەوانانی نەغەدەی دامەزراند.

## مردن
محەممەد ساڵی ١٣٨٢ی ھەتاوی، کاتێک لەگەڵ شاخەوانی کۆچکردووی کورد موقبیل ھونەرپەژووھ دەچوو ھەتا کێوی گاشێربروومی وڵاتی پاکستان ببەزێنێت، کەوتە بن ڕەھێڵەی ڕنووی بەفر و دوای چەندین ڕۆژ مانەوە لە نەخۆشخانەکانی پاکستان، لە ڕێکەوتی ٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ گیانی لەدەستدا. تەرمەکەی گوازرایەوە بۆ نەغەدە و لە مەراسمێکی بەشکۆدا ئەسپەردەی خاکی نیشتمان کرا.
## یادکردنەوەکان
* دانانی پەیکەرێک لە مەیدانی دەرەکەی تاران کە لەلایەن پەیکەرسازی ئێرانی مەلەک دادیاری گەرووسی ساز کراوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* http://www.soma-digest.com/Direje.aspx?Soma=&Jimare=47&Babet=LatestNewsAnalysis 

پۆل:خەڵکی نەغەدە
پۆل:شاخەوانانی ئێرانی
پۆل:شاخەوانانی کورد
پۆل:شاخەوانانی کۆچکردوو
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩
پۆل:مردووانی ٢٠٠٣
پۆل:وەرزشکارانی کورد
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
جەلالی (ئێڵ)

جه‌لالى  هۆزێكى مه‌زنى كوردستانه‌. زۆربه‌يان له‌ بناره‌كانى چياى ئاگرى له‌ ديوى شارى ماكۆ ىئێران وشاره‌كانى ئيغدير و ئاگرى و قه‌رسى توركيادا ده‌ژين. ساڵى 1930 به‌ سه‌ركردايه‌تى ئیحسان نوری پاشاى شۆرشى چه‌كداريان دژ به‌ سته‌مى داگيركه‌ران راگه‌ياند كه‌ به‌ (شۆرشى ئاگرى) ناسراوه‌.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھۆزە کوردییەکان
پۆل:شارستانی ماکۆ
پۆل:گیادین
کۆمەڵەی کارگێڕی سعودیە

**کۆمەڵەی کارگێڕی سعودیە** (بە ئینگلیزی Saudi Management Society) کورتکراوی (SMA).. کۆمەڵەیەکە گرنگی بەکارگێڕی دەدات بارەگاکەی لە ڕیازە.

ھەڵدەستێت بە کۆکردنەوەی شارەزایانی کارگێڕی و زانستی کارگێڕی تاوەکو پێکەوە بیرۆکە و ڕا و سەرنجەکان کۆبکەنەوە بۆ بەرەوپێشبردنی کاری کارگێڕی لە سعودیە، لە ١٧/٧/١٤٠٠ی کۆچی دامەزراوە و کەڵێنەیەکی کارگێڕی لە سعودیە پڕکردۆتەوە.

## ئامانجەکانی کۆمەڵەکە
* گرنگی دان بە بیرۆکەی زانستی لە بواری کارگێڕی و بەرەوپێشبردنی.
* گۆڕینەوەی بەرھەمە زانستی و بیرۆکە زانستییەکان.
* بەرزکردنەوەی توانایی جێبەجێکردنی کار لەکاتی نەخوازراودا.

پۆل:بەڕێوەبەری
شاری مەلیک عەبدوڵڵا بۆ وزەی ناوکی

**شاری مەلیک عەبدوڵڵا بۆ وزەی ناوکی** شارێکی زانستییە بۆ کاروباری وزەی ناوکی لە سعودیە، لە ساڵی ١٤٣١ی کۆچی - ٢٠١٠ی زاینی بە فەرمانی مەلیکی ژمارە أ/٣٥ لە ڕێکەوتی ٣/٥/١٤٣١ی کۆچی دامەزراوە.

## دەستەی بەڕێوەبردنی سارەکە
* دکتۆر ھاشم یەمانی (سەرۆکی شار).
* دکتۆر وەلید ئەبولفەرەج (جێگری سەرۆک).
* دکتۆر خالید سولەیمان (جێگری سەرۆک بۆ کاروباری وزەی ناوکی).

## بودجەی شارەکە
لە ساڵی دارایی ١٤٣١ - ١٤٣٢ی کۆچی بڕی نیو ملیار ڕیالی سعودی بۆ کاروباری شارەکە دیاریکراوە

## ماڵپەڕی فەرمی
شاری مەلیک عەبدوڵڵا بۆ وزەی ناوکی

پۆل:ئابووری سعودیە
بیری ڕوومە

**بیری رومە** یەک لەبیرەکانی مەدینەیە، ناسراوە بەبیری عوسمانی کوڕی عەفان و لەناوچەی کێڵگە (الزراعە)یە.

لەسەردەمی پێغەمبەری خوا جوویەک بیرێک ئاوی ھەبوو، بەپارە ئاوی بە موسڵمانان دەدا. بۆیە پێغەمبەری خوا فەرمووی ((ھەر کەسێک ئەو بیرە بکرێت ئەوا لەبەھەشتدا بیرێکی دەبێت))، عوسمانی کوڕی عەفان ھەستا بەکڕی بیرەکە لە جووەکە بەنرخی ٥٥ ھەزار درھەم و دواتر لە پێناوی خوا بەخشی بە موسڵمانان.

## سەرچاوەکان

پۆل:مەدینە
ڕاگەیاندن لە عەرەبستانی سعوودی

سەرەتای ڕاگەیاندنی سعودیە دەگەڕێتنەوە بۆ دەرچوونی یەکەم ڕۆژنامەی سعودی کە ڕۆژنامەی ئومو لقورا (أم القری)یە لە ساڵی ١٩٤٢ی زاینی دەرچووە و تا ئێستاش بەردەوامە.

یەکەمین پەخشی ئێزگەیی لەسعودیە دەگەڕێتەوە بۆ کاتژمێری ٧ی بەیانی ڕۆژی عەرەفەی ١٣٦٨ی کۆچی.

لەو ئێزگانەی ئێستا لەو وڵاتە پەخش دەکەن: بەرنامەی گشتی، بەرنامەی دووەم، ئێزگەیی دەنگی ئیسلام، ئێزگەی قورئان.

یەکەمین پڕۆژە بۆ پەخشی تەلەفزیۆنی لەو وڵاتە بۆ ساڵی ١٣٨٢ی کۆچی (١٩٦٢ی زاینی) دەگەڕێتەوە کاتێک مەلیک فەیسەڵ عەبدولعەزیز یەکەمین بەیاننامەی تەلەفزیۆنی خوێندەوە، لەساڵی ١٩٧٦ یەکەمین تەلەفزیۆنی ڕەنگاوڕەنگ لەو وڵاتەدا بڵاو بووەوە.

ئێستا لە تەلەفزیۆنەکانی سعودیە بریتین لە:
:#سعودیەی یەکەم.
:#سعودیەی دووەم (بەزمانی ئینگلیزی).
:#سعودیەی وەرزشی.
:#سعودیەی ھەواڵی.
:#سعودیەی نەوەکان (بۆ منداڵانە).
:#سعودیەی قورئان (پەخشی ڕاستەوخۆی مزگەوتی حەرام دەکات).
:#سعودیەی سووننەتی پێغەمبەر (پەخشی ڕاستەوخۆی مزگەوتی پێغەمبەری خوا دەکات).
:#سعودیەی ڕۆشنبیری.
:# سعودیەی ئابوری.

بەفەرمانی مەلیکی ڕێکەوتی ٨ی زی لعوقدەی ١٩٧٠ی زاینی ئاژانی ھەواڵی سعودیە دامەزرا، ئامانجی سەرەکی لەدامەزراندنی بریتی بوو لە کردنی بە ناوەندێک بۆ بڵاوکردنەوەی تەواوی ھەواڵە ناوخۆیی و جیھانییەکان لەناو شانشین و دەرەوەیدا و گەیاندنی زانیاری ڕاست و دروست. ئاژانسەکە بەھاوکاری دەزگاکانی ڕاگەیاندن کارەکانی بەڕێکوپێکی ئەنجام دەدات.

بە مەرسومی مەلیکی ژمارە ٥٧ی ١٩٦٢ی زاینی بەڕێوەبەرایەتی گشتی بۆ ئێزگە و ڕۆژنامەگەریی و بڵاوکردنەوە گۆڕا بۆ وەزارەتی ڕاگەیاندنی سعودیە، بەرپرسە لە دانانی پلان و جێبەجێکردن و چاودێریکردنی ئێزگە و تەلەفزیۆن و ئاژانسی ھەواڵی سعودیە.

پۆل:ڕاگەیاندن لە سعودیە
پۆل:میدیاکانی بەکۆمەڵ بەپێی وڵات
پۆل:میدیای بەکۆمەڵ لە ئاسیا بەپێی وڵات
ئێزگەی قورئان (سعودیە)

**ئێزگەی قورئان** لە سعودیە دەستی بەپەخشکردن لە مانگی سەفەری ١٣٩٢ی کۆچی بەرامبەر ١٦ی ئازاری ١٩٧٢ی زاینی لە شاری ڕیاز.

خوێندنەوەی قورئان ٧٥%ی پڕۆگرامەکان پێکدێنێت و بەرنامەکانی تری لەبوارەکانی زانستی قورئان و سووننەتی پێغەمبەر و زانستی ئیسلامی خۆی دەبینێتەوە.

لەسەر شەپۆلی ١٠٠ FM لە شاری ڕیاز و ٩١.٥ FM لە مەککە پەخشی بەرنامەکانی دەکات و دەتوانیت لەسەر تۆڕی ئینتەرنێت گوێ بیستی بەرنامەکانی بیت.

## کاتی پەخش
بەبەردەوامی پەخشی بەرنامەکانی دەکات و لەماوەی پەخشەکەی ھەندێک جار پڕۆگرام دووبارە دەبێتەوە.

## لە پڕۆگرامەکانی

* تەفسیری پێغەمبەری خوا و ھاوەڵانی بۆ قورئان.
* لە وانەکانی شوێنە پیرۆزەکان.
* پرسیار لەڕێگەی پەیوەندێکردن.
* پێغەمبەری ڕەحمەت.
* چیرۆکی ڕاست.
* لە حوکمەکانی قورئان.
* ھەڵسوکەوتی موسڵمان.
* لە خزمەت قورئاندا.
* ھەروەھا گوستنەوەی بانگ و نوێژی مزگەوتی حەرام یان مزگەتی ئیمام تورکی عەبدواڵڵا لە ڕیاز و گەشتی ھەواڵ زیکرەکانی بەیانیان و ئێواران.

## ماڵپەڕی فەرمی
ئێزگەی قورئان لە سعودیە

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:ئێزگەکانی سعودیە
ئەرتینز

**ئەرتینز** کەناڵێکی عەرەبییە بۆ مناڵان، لەلایەن کۆمەڵەی رادیۆ و تەلەفزیۆنی عەرەب (ART) بەڕێوە دەبرا، لە ساڵی ١٩٩٨ دەستی بە پەخش کردن و لە ساڵی ٢٠٠٧ ڕاگیرا.
لە کاتژمێر ٦ی بەیانی تاوەکو ١٢ی شەو پەخشی بەرنامەکانی دەکرد. لەسەر مانگی دەستکردی نایلسات بوو.

پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکانی مناڵان
پۆل:میدیای بەکۆمەڵی عەرەبی
کەناڵی ڕیسالە

**کەناڵی ڕیسالە** کەناڵێکی ئیسلامی میانڕەوە. کەناڵەکە کار لەسەر ئاکارە ئیسلامی و مرۆڤییەکان و کۆکردنەوەی خێزانی عەرەب دەکات لە تەماشاکردنی تەلەڤیزیۆن، بە پێشکەشکردنی بەرنامە پەروەردەیی و کومەڵایەتی و شەرعییەکان.

## بیرۆکە و دامەزراندن
لە ساڵی ٢٠٠٦ دامەزراوە و ئەمیری سعودی ولید تەڵاڵ دکتۆر تارق سوەیدانی وەکو بەڕێوەبەری گشتی دیاری کرد.

## پەیامی کەناڵ
کاریگەری ئەرێنی لەسەر بیروباوەڕی گەلی عەرەب و پارێزگاری کردن لە دابونەریتە ئیسلامییەکان

## بوارەکانی بەرنامە
* گفتوگۆ.
* ئافرەتان.
* زانستی.
* دۆکرمێنتاری.
* گواستنەوەی نوێژەکان.
* ڕاپۆرتی مەیدانی.
* بەرنامە اینی و خەیرییەکان.
* پێشبڕکێ.

## لە بەرنامەکانی
* فەڵەستین.
* نەفس و ژیان.
* گفتوگۆی ڕەنگاو ڕەنگ.
* دەرگاکان بکەرەوە.
* پەیامەکەم.
* ڕەوشتمان لەتەرازوودا.
* چیرۆکی کتایی.
* وتاری ھەینی.
* بەرەو مەککە.
* نھێنییەکانی حەج.
* پەیامە نورییەکان.
* چیرۆکی پێغەمبەران.
* فەرموودە قودسییەکان.

## جێگا فەرمییەکان
ماڵپەڕی فەرمی

ھەژماری فەیسبووک

ھەژماری تویتەر

کەناڵی یوتیوب

پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان و وێستگانەی لە ٢٠٠٦ دامەزراون
پۆل:میدیای بەکۆمەڵی عەرەبی
پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی زمانی عەرەبی
پۆل:کەناڵە ئیسلامییەکان
کەناڵی ساحە

**کەناڵی ساحە** کەناڵێکی گەنجانەی سعودیە، گرنگی دەدات بە وێنەی گەلی سعودی لە پیشاندان و گفتوگۆدا.
لە ساڵی ١٤٢٦ی کۆچی - ٢٠٠٦ی زاینی لە وڵاتی میسر دەستی بە پەخشکرد.
دروشمی کەناڵەکە بریتییە لە ***یەک کۆمەڵگایی***.
شاعیری سعودی  (ناسر قەحتانی) بەڕێوەبەری کەناڵەکەیە.

## سەرچاوەکان
تەلەڤیزیۆنی عەرەبستانی سعوودی

لەساڵی ١٣٨٢ی کۆچی - ١٩٦٢ی زایینی ئەمیر فەیسەڵ عەبدولعەزیز (وەلی عەھد و سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی ئەو کات) لەبەیاننامەیەکی وەزاری لەڕۆژی ٢/٦/١٣٨٢ی کۆچی ڕاگەیاند: حکوومەتی سعوودییە پەخشی تەلەڤیزیۆنی ھێنایە ناو وڵاتەوە.

لە ٩ی ڕەبیعوولئەوەلی ١٣٨٥ی کۆچی - ٧ی تەممووزی ١٩٦٥ی زاینی لەشاری ڕیاز و جەدەوە یەکەمین پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕەش و سپی لەو وڵات دەستی پێکردن و لەکاتژمێر ٨ی شەو دادەخرا.

لە زولحەججەی ١٣٩٤ی کۆچی لە شاری جەدە یەکەم پەخشی ڕەنگاوڕەن دەستی پێکرد.

لە ساڵی ١٣٩٤ی کۆچی - ١٩٧٤ی زاینی بۆ یەکەمین جار ئەنجامدانی فەریزەی حەجی بۆ ھەموو جیھان گواستەوە لەڕێگەی تۆڕەکانی سەوایل (مانگی دەستکردە).

## کەناڵە بینراوەکان

### کەناڵی یەکەم
کەناڵی یەکەمین تەلەڤیزیۆنی سعوودی ئامانجی بریتییە لە زیادکردنی ھەستی نیشتمانپەروەری لەتەواوی بوارەکانی وڵاتدا لەڕێگەی پڕۆگرامەکانییەوە.

### کەناڵی دووەم
ئەم کەناڵە بە زمانی ئینگلیزی پەخش دەکات، بەشێوەیەکی گشتی گواستنەوەی وێنەی ڕاستی موسڵمانان و عەرەب و وڵاتی سعوودییە بۆ جیھان ئامانجیانە و گۆڕینی بیروباوەڕە خراپەکان دەربارەی ئیسلام و موسڵمانان و عەرەب.

### کەناڵی وەرزشی
لەکەناڵە تایبەتەکانی چینی گەنجانە و بەشداری لە بۆنە وەرزشی و ڕۆشنبیری و ئابووری و زانستی و خوشەکانی وڵات دەکات. لە ١٦ی ڕەجەبی ١٤٢٣ی کۆچی دەستی بەپەخشکرد.

### کەناڵی ھەواڵی
ئەم کەناڵە تایبەتە بە بڵاوکردنەوەی ھەواڵ و گفتوگۆ و لێکدانەوەی ڕامیاری و دوور لە پڕۆگرامی ڕۆشنبیری و بەڵگەنامەیی.

### کەناڵی نەوەکان
ئەم کەناڵە تایبەتە بە مناڵان و پڕۆگرامەکانی تایبەت بە منداڵان پێشکەش دەکات.

### کەناڵی قورئان
ئەم کەناڵە لەشاری مەککەوە پەخشدەکات ٢٤ کاتژمێر پەخشی ڕاستەوخۆی حەڕەمی مەکی دەکات و تەواوی نوێژەکان و کاتەکانی تریش دەگوازێتەوە، لەگەڵ گواستنەوەی وێنەکان خوێندنەوەی قورئانیش جێبەجێدەکات کە بەدەنگی چەند قورئانخوێنێکی بەناوبانگی جیھانی ئیسلامین.

لە ١ی موحەڕەمی ١٤٣١ی کۆچی دەستی بە پەخشکرد.

### کەناڵی سووننەتی پێغەمبەر
ئەم کەناڵە لە شاری مەدینەوە پەخشدەکات و ٢٤ کاتژمێر پەخشی ڕاستەوخۆی حەرەمی مەدینی دەکات و تەواوی نوێژەکان و کاتەکانی تریش دەگوازێتەوە، لەگەڵ گواستنەوەی وێنەکان فەرموودەکانی پێغەمبەری خوا بڵاودەکاتەوە.

لە ١ی موحەڕەمی ١٤٣١ی کۆچی دەستی بە پەخشکرد.

### کەناڵی ئابووری
کەناڵێکی ئابوورییە گرنگی بە گۆڕانکارییە ئابوورییەکانی وڵات و کەنداو و جیھان دەدات.

### کەناڵی ڕۆشنبیری
یەکەمین کەناڵی تایبەت بە ڕۆشنبیری لەسەر ئاستی وڵات، گرنگی بە ڕۆشنبیری و ڕۆشنبیرانی وڵات دەدات و تەواوی ڕووداوە ڕۆشنبیرییەکانی وڵات دەگوازێتەوە.
## سەرچاوەکان


پۆل:تەلەڤیزیۆن لە ئاسیا
کەناڵی کۆمیدی سعودیە

**کەناڵی کۆمیدی سعودیە** کەناڵێکە سەر بەکەرتی تایبەتی سعودیەیە و بارەگاکەی لەشاری ڕیازە و سەرۆکی دەزگاکەس عامر حەمودە.

لەسەر مانگی عەرەب سات بە لەرەلەری ١١٧٤٧ پەخشی بەرنامەکانی دەکات.

کارە کۆمیدییە کۆنەکان و تازەکان پەخش دەکات

مالپەڕی فەرمی

پۆل:کەناڵەکانی سعوودیە
خزمەتگوزاری ھەواڵ (جیھانی ئەمڕۆ)

وێنۆک
**خزمەتگوزاری ھەواڵ** یان **جیھانی ئەمڕۆ** یەک لەکەناڵەکانی تۆڕی ئاسمانی مەجدە و تایبەتە یە ھەواڵ و سەری ھەموو کاتژمێرێکیش ھەواڵەکانە، ھەروەھا ھەندێک ھەواڵی تریش پێشکەش دەکات.

لە ڕەبیعی یەکەمی ١٤٢٧ی کۆچی لە شاری دوبەی پەخشی ئەزموونی دەستی پێکرد و دواتر گواسترایەوە بۆ قاھیرە، لە ڕەبیعی دووەمی ١٤٢٩ی کۆچی پەخشی فەرمی دەست پێکرد.

## لە پڕۆگرامەکانی
* ڕۆژنامەکانی سعودیە.
* ڕۆژنامە عەرەبییەکان.
* ڕۆژنامە جیھانییەکان.
* ھەواڵی ئەمڕۆ.
* کاتەکانی بانگ.
* بڵاوکراوەی کەشوھەوا.
* کاریکاتێر.

پۆل:پرۆگرامەکانی تۆڕی ئاسمانی مەجد
مەجدی ئاسمانی

وێنۆک
**مەجدی ئاسمانی** یان **مەجدی گشتی** یەکەمین کەناڵی تۆڕی ئاسمانی مەجدە لە {ەبیعی یەکەمی ١٤٢٤ی کۆچی - ٢ی ئایاری ٢٠٠٣ی زاینی پەخشی فەرمی دەست پێکرد و بارەگای سەرەکی لەشاری بەرھەمھێنانی ڕاگەیاندنە لە قاھیرەی پایتەختی میسر.

ئێستا لە مانگی دەستکردی ((نایلسات)) و ((عەرەب سات)) پەخشی بەرنامەکانی دەکات.

## بەرنامەکانی کەناڵ

### بەرنامە شەرعی و زانستییەکان
* بۆ خێر بانگ بکەن.
* لەگەڵ موفتی.
* ڕاستکردنەوەی خوێندنەوە (قورئان).

### بەرنامە گفتوگۆییەکان
* کاتژمێری گفتوگۆ.
* دانیشتن.
* لە بازنەدا.

### بەرنامە ھەواڵییەکان
* بەباتە جیاوازەکان.
* ڕۆژنامەگەری ئازاد

### بەرنامەی تر
* سەرنجڕاکێشەکانی ھیند.
* ژیانت.
* کێشەکانی بینەران.
* سەکۆی ئەدەبی.

## ماڵپەڕی فەرمی
مەجدی گشتی

پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان
مەجدی دۆکۆمێنتاری

وێنۆک
**مەجدی دۆکۆمێنتاری** یەک لەکەناڵەکانی تۆڕی ئاسمانی مەجدە، بەرنامەکانی تایبتە بە بەرنامەی دۆکۆمێنتاری سروشت و زانست و مێژوو و ژیان. یەکەمین کەناڵی دۆکۆمێنتاری عەرەبییە. لە کاتژمێر ٨ تاوەکو کاتژمێر ١٢ی ھەموو ڕۆژێک پڕۆگرامی نوێ پەخش دەکات.

لەڕۆژی شەممەی ١/١١/١٤٢٦ی کۆچی لە کاتژمێر ٨ی شەو بەکاتی مەککە پەخشی فەرمی کەناڵەکە دەستی پێکرد.

## ماڵپەڕ
مەجدی دۆکۆمێنتاری

پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان
مەجدی زانستی

وێنۆک
**کەناڵی مەجدی زاستی** یەک لەکەناڵەکانی تۆڕی ئاسمانی مەجدە، ھەڵدەستێت بە فێرکردنی زانستی شەرعی و ئەلکترۆنی، ڕاستەوخۆ لەڕێگەی بەرنامەی ((ئەکادیمیەی ئیسلامی)) ئەنجام دەدرێت، پشت بە سیستەمی وەرزی و ئاستەکان دەبەستێت، لە ڕۆژێکدا تەنھا دوو وانەی ٢ کاتژمێری پەخش دەکات. خوێندکاران دەچنە ھۆڵی وانەوتنەوە و گوێ لە مامۆستای وانەبێژ دەگرن و دەتوانن پرسیارەکانیان ئاڕاستە بکەن.

لەسەر مانگی دەستکردی ((عەرەب سات ٢)) پەخشی بەرنامەکانی دەکات.

پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان
مەجدی مناڵان

**مەجدی مناڵان** یەک لەکەناڵەکانی تۆڕی ئاسمانی مەجدە، پڕۆگرامی منداڵان پەخش دەکات.

لە ١ی زولحیجەی ١٤٢٤ی کۆچی - ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤ی زاینی دەستی بە پەخشی ئەزمونی کرد.

بەڕێوەبەری کەناڵەکە ((مامۆستا عەبدولحەمید یەمەنی))یە و ماستەری لە ڕاگەیاندنی پەروەردەیی ھەیە.

لەو پڕۆگرامانەی پەخشی دەکات: گۆرانی کە منداڵان بەرەو جوانترین ڕەوشت ھاندەدات و بەوێنەیی کارتۆنی یان وێنەی سێ دووری ڕوونی دەکاتەوە. ھەروەھا چیرۆک و پێشبڕکێی ڕۆشنبیری لە پڕۆگرامەکانی کەناڵەکەیە.

پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان
مەجدی فەرموودەی پێغەمبەر

**مەجدی فەرموودەی پێغەمبەر** یەکە لە کەناڵەکانی تۆڕی ئاسمانی مەجدە، تایبەتە بە پەخشکردنی فەرموودەی پێغەمبەری خوا و ڕوونکردنەوەی فەرموودەکان، لەگەڵ خوێندنەوەی فەرموودەکان بەشێکی لەسەر شاشەکە دەنوسرێت و ھەندێک جاریش واتای ھەندێک وشە دەنوسێت.

## لە بەرنامەکانی
* سەحیحی موسلیم.
* سەحیحی بوخاری.
* تەفسیری پێغەمبەری خوا بۆ قورئان
* ھەینی «تایبەتە بە ڕۆژی ھەینی»

## سەرچاوەکان

پۆل:کەناڵەکانی سعوودیە
پۆل:کەناڵەکانی سوننە
پۆل:کەناڵە ئیسلامییەکان
مەجدی قورئان

**مەجدی قورئان** یەک لەکەناڵەکانی تۆڕی ئاسمانی مەجدە، تایبەتە بە قورئان بەبەشداری چەند قورئانخوێنێکی گەورە. کە لەتەواوی جیھان و جیھانی ئیسلامی ناسراون. لەگەڵ نووسینی دەقی قورئانەکە ھەندێک جار واتای ووشەکان یان تەفسیری ئایەتەکە بە زمانەکانی ئینگلیزی و فەڕەنسی دەنووسێت.

## لە قورئانخوێنەکان
* ئیبراھیم ئەخزەڕ.
* ئەحمەد عەجەمی.
* عیون کوشی.
* سەعد غامدی
* سعود شرێم.
* شێخ ئەبو بەکر شاتری.
* عەبدولباست عەبدولسەمەد.
* عەبدولڕەحمان سودەیس.
* عەلی عەبدولڕەحمان حوزەیفی
* فارس عەباد.
* موحەممەد جبریل.
* موحەممەد ئەیوب.
* موحەممەد سدیق مەنشاوی.
* مەحمود عەلی بەنا.
* مشاری عەفاسی.
* ماھیر موعەیقلی.
* موحەممەد موبارەک.
* خالد قەحتانی.

پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان
تۆڕی ئاسمانیی مەجد

وێنۆک|لۆگۆی فەرمی تۆڕی مانگی دەستکردی ئەلمەجد، ٢٠١٧
**تۆڕی ئاسمانیی مەجد** یەکێک لە تۆڕە ئاسمانییەکانی عەرەبستانی سعوودییە، کە پەیوەستە بە شەریعەتی ئیسلام. لە ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢ی زایینی (١ی ڕەمەزانی ١٤٢٣ی کۆچی) تۆڕەکە دەستی بە پەخش کرد.
کەناڵەکانی مەجدی ئاسمانی، مەجدی قورئان و مەجدی فەرموودەی پێغەمبەر کراوەن؛ بەڵام ئەوانی تر پێویستیان بە بەشداری و پارە ھەیە. کەناڵە داخراوەکانی مەجد تەنیا لەسەر ئامێری تایبەتی مەجد «ھیوماکس» دەکرێنەوە.

بەڕێوەبەری گشتی دەزگاکە *شێخ حەمەد محەممەد غەماس*ە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* مەجدی گشتی

پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان
پۆل:کەناڵەکانی سعوودیە
پۆل:کەناڵە ئیسلامییەکان

## ئەرک و ئامانجەکان

تۆڕی مانگی دەستکردی ئەلمەجد هەوڵدەدات تیشک بخاتە سەر لێبوردەیی ئیسلام, داوای چاکە, بەهێزکردنی پەیوەندی ئیسلامی, گرنگیدان بە منداڵان, گرنگیدان بە گەنجان. تۆڕی میدیایی ئەلمەجد سەر بە شانشینی سعودیە و هەوڵدەدات ڕۆڵی هاووڵاتیانی سعودیە لە بوارە جیاوازەکاندا لەسەر ئاستی ناوخۆیی بەرزبکاتەوە. هەروەها تۆڕی ئەلمەجد هەوڵدەدات ئەم ئامانجانە بەدەستبهێنێت:

* بانگەوازکردن و هاندانی چاکە، بۆ بنیاتنانی کۆمەڵگایەک کە تێیدا هاودەنگی و بەزەیی بەسەر ئەندامەکانیدا زاڵ بێت.
* پێشخستنی ڕوانگەیەکی مامناوەند بۆ کاروباری ژیان، لەسەر بنەمای هاوسەنگی و هەمەلایەنە.
* دامەزراندنی میکانیزمێکی هاوسەنگ بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ پێشکەوتنەکانی ژیانی مۆدێرن و بەرهەمەکانی تەکنەلۆژیا و ئامرازەکانی پەیوەندیکردن.
* چاودێری منداڵ و هاوکاری لەگەڵ خێزان و دامەزراوە پەروەردەییەکان بۆ بەدەستهێنانی پەروەردەیەکی تەندروست و بەرهەمدار بۆ نەوەکانی داهاتوو.
* گرنگیدان بە گەنجان و ژنان، و یارمەتیدانیان بۆ دانانی بناغەیەکی تۆکمە بۆ بنیاتنانی ژیانیان و داڕشتنی داهاتوویان، لەگەڵ گرنگیدان بە بەهاکانی کار، بەرهەمهێنان و بەخشین .
* گرنگیدان بە خێزان و پەرەپێدانی ژیانی کۆمەڵایەتی و بەشداریکردن لە چارەسەرکردنی کێشە کۆمەڵایەتییەکان لە ڕێگەی زمانی.
ئابووری عەرەبستانی سعوودی

**ئابووریی [[عەرەبستانی سعوودی]]** یەکێک لە بیست ئابووریی پێشکەوتووی جیھان و گەورەترین ئابووری لە جیھانی عەرەب و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستە. عەرەبستانی سعوودی یەکێک لە وڵاتانی ئەندامی گرووپی بیستە. نەوت چالاکترین بواری ئابووری وڵاتە. ئەو وڵاتە ٢٥٪ نەوتی جیھان دابین دەکات، بۆیە بە دەوڵەتێکی گەورەی سەرچاوەی نەوت دادەندرێت و لە ڕێکخراوەی ئۆپێک ئەندامە.

## بەشێوەیەکی گشتی
کەرتی نەوت نزیکەی ٤٥%ی بودجە و ٤٥%ی بەرھەمی ناوخۆیی و  ٤٠%ی بەرھەمی ناوخۆیی لەلایەن حکومەتەوە بەرھەم دەھێنرێت و حکومەت پشتگیری لە کەرتی تایبەت دەکات بۆ بەرھەمھێنانی نەوت و دامەزراندنی زیاتری دانیشتوان. لە دوای چەند ساڵ لە ووتوێژ لە ساڵی ٢٠٠٥دا سعودیە بوو بە ئەندام لە ڕێکخراوی بازرگانی نێودەوڵەتی.

## پشکی دانیشتوان لە ئابووریدا
سعودیە ژمارەی پێوانەی تۆمار کردووە لە پشکی ھەر تاکێک لە بەرھەمی ناوخۆییدا کە بریتییە لە ١.٨٥٨٪ی ھەر بەرمیلێک.

## سەرچاوەکان

پۆل:مێژووی عەرەبستانی سعوودی
پۆل:ئابووری سعودیە
بانکی کشتوکاڵی عەرەبی سعودی

**بانکی کشتوکاڵی عەرەبی سعودی** بانکێکی سعودیە و موڵکی حکومەتی سعودیەیە، لە ساڵی ٢٠٠٩ دامەزراوە. ھەڵدەستێت بە پێشکەشکردنی قەرز بۆ جووتیاران بۆ ئەوەی ھاوکارییان بکات لە کڕینی پێداویستییە کشتوکاڵییەکان بەبێ نرخی زیادە لەسەر قەرزەکە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:بانکەکانی سعودیە
پۆل:وەرزێری
پۆل:بانکەکان
پۆل:ڕیاز
بازاڕی دارایی سعودیە

(عەرەبی السوق المالیة السعودیة) بازاڕێکی یەکگرتووی نرخەکانە لە سعودیە. لەڕیزبەندی ١١ ھەمین بازاڕە جیھانییەکان. بەرزترین ئاستی بازاڕەکە لە ڕۆژی ٢٥ی شووباتی ٢٠٠٦ بوو کاتێک کۆی خاڵەکانی گەیشتە (٢٠٩٦٦.٥٨) خاڵ، نزمترین ئاستی بازاڕەکە لەساڵی ٢٠٠٧ بوو کاتێک خاڵەکانی لەژێر (٤٥٠٠) خاڵەوە بوو، لەو کاتەدا بازاڕەکە زیانێکی پێگەیشت کە ٢ تریلیۆن ڕیاڵ بوو.

بازاڕەکە لە ڕۆژی شەممە تاوەکو چوار شەممە لە کاتژمێر ١١ی بەیانی تاوەکو ٣و نیوی عەسر کراوەیە.

## کۆمپانیا بەشداربووەکانی بازاڕەکە

### کەرتی بانک و خزمەتگوزارییە داراییەکان

### کەرتی پیشەسازی پترۆکیمیاویی

### کەرتی چیمەنتۆ

### کەرتی کشتوکاڵ و پیشەسازی خۆراک

## ماڵپەڕی فەرمی
بازاڕی دارایی سعودیە

پۆل:ئابووری سعودیە
دەزگای دراوی عەرەبی سعودی

**بانکی ناوەندیی سعودیە** () پێشتر **دەزگای دراوی عەرەبی سعودی** بوو، لە ساڵی ١٩٥٢ دامەزراوە، ناسراوە بە (ساما) کورتکراوەی (**S**audi **A**rabian **M**onetary **A**gency)، ڕۆڵێکی گەورەی ھەیە لە ڕێکخستنی کەرتی بانکی لە ناوچەی کەنداو.
وێنۆک|Logo
## مێژوو
تا کاتی دامەزراندنی ساما، سعودیە خاوەنی ھیچ سیستەمێکی دارایی تایبەتی نەبوو، دراوە بیانییەکان لە مامەڵە بازرگانییەکان بەکاردەھێنرا. یەک لەکارە گرنگەکانی ساما دوای دامەزراندنی بریتی بوو لە دانانی سیستەمێکی بانکی و دەرکردنی دراوێکی نیشتمانی، دوای دانانی سیستەمی بانکی و ڕێکخستنی لە ئاداری ١٩٦١ ڕیاڵی سعودی بوو بە دراوی نیشتمانی.

## کارەکانی
* دەرکردنی دراوی نیشتمانی.
* بانکی حکومی.
* چاودێریکردنی بانکە بازرگانییەکانی ناوخۆ و سەرپەرشتیکردنی کۆمپانیاکانی دڵنیایی.
* ڕێکخستنی دراوی بیانی بۆ یەدەگ.
* ڕێکخستنی سیاسەتی دراو.

## ماڵپەڕی فەرمی
دەزگای دراوی عەرەبی سعودی

پۆل:بانکەکانی سعودیە
پۆل:بانکە ناوەندییەکان
حەمەد سعود سەیاری

**حەمەد سعود سەیاری** لەدایکبووی ساڵی ١٩٤١ـە، سەرۆکی دەزگای دراوی عەرەبی سعودی بوو لەنێوان ساڵانی ١٩٨٣ تاوەکو ٢٠٠٩.
بڕوانامەی ماستەر لەزانستی ئابووری بەدەستھێناوە لە زانکۆی میریلاندی ئەمریکا. وانەبێژی ئابووری بووە لە پەیمانگای کارگێڕی گشتی ڕیاز. پاشان بووە بە ئەمینداری گشتی سندوقی وەبەرھێنانی گشتی و بەڕێوەبەری گشتی سندوقی گەشەپێدانی پیشەسازی سعودی بووە. پاشان پلەی چاودێری گشتی جێگری سەرۆکی دەزگای دراوی عەرەبی سعودی وەرگرتووە لە ١٩٨٣.

دوای ٢٥ ساڵ خزمەت ڕۆژی شەممە ١٤/٢/٢٠٠٩ داواکاری دەست لەکارکێشانەوەی پێشکەش کرد و وازی لەو کارە ھێنا.

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١
پۆل:کەسایتییە عەرەبەکان
محەممەد سولەیمان جاسر

**موحەممەد سولەیمان موحەممەد جاسر** لە شاری بەریدە لە ساڵی ١٩٥٥ لەدایکبووە، پاشان لە ٢٠٠٩ بەفەرمانێکی مەلیکی بوو سەرۆکی دەزگای دراوی عەرەبی سعودی و پێشتر جێگری سەرۆکی دەزگاکە بوو.

## خوێندەواری
* لەساڵی ١٩٧٩ لە زانکۆی ویلایەتی کالیفۆرنیا بڕوانامەی بەکالۆریۆس لە بواری ئابووی بەدەست دەھێنێت.
*لە ساڵی ١٩٨١ لە ھەمان زانکۆ و ھەمان بوار بڕوانامەی ماستەر بەدەست دێنێت.
* لەساڵی ١٩٨٦ لە ھەمان زانکۆ و ھەمان بوار بڕوانامەی دکتۆرا بەدەست دێنێت.

## کارەکانی
* سەرۆکی یەکەمی ئەنجومەنی دراوی کەنداو بووە لە ساڵی ٢٠١٠ ەوە.
* سەرۆکی دەزگای دراوی سعودی بووە لە ٢٠٠٩ ەوە.
*لە ساڵی ١٩٨٩ بۆ ١٩٩٠ پۆستی بەڕێوەبەری جێبەجێکاری وەرگرتووە لە سندوقی دراوی نێودەوڵەتی.
*سەرۆکی ئەنجومەنی کارگێڕی کۆمپانیای گەیاندنی سعودیە (STC) یە.

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥
پۆل:وەزیرانی حکوومەتی عەرەبستانی سعوودی
پۆل:زیندووان
کوشتاری سربرێنیتسا

**کوشتاری سربرێنیتسا** یان **جینۆسایدی سربرێنیتسا** کوشتاریەک بوو، بۆسنە و ھەرسک بە خۆیەوە بینی ساڵی ١٩٩٥ لەسەر دەستی ھێزە سربیەکان، و لەم کوشتاریەدا ٨ ھەزار کەس بوونە قوربانی و لەگەڵ ڕاگواستنی دەیان ھەزار لە موسڵمانە مەدەنییەکانی ناوچەکە، و ئەم کوشنارگەیە بە یەکێک لە ترسناکترین کوشتار بە کۆمەڵەکانی قاڕەی ئەورووپا دادەنرێت لە دوای جەنگی دووەمی جیھانیەوە.

بەرپرسیاریەتی ئەم کوشتاریە و کوشتن و ئاوارەکردنی مەدەنییەکان خرایە ئەستۆی ڕادۆڤان کارادیچ سەرۆکی سیاسی سڕبەکانی بۆسنە و ژێنەڕاڵ ڕاتکۆ ملادیچ سەرکردەی میلیشیاکانی سڕب و لەگەڵ ژمارەیەک سیاسی و سەربازی تر. کە تا ئێستاش زۆربەیان لەلایەن ئینتەرپۆل و ھێزەکانی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە لە بۆسنە داوادەکرێن، ھەروەھا کەس و کاری قوربانییەکان ھێزە ھۆڵەندییەکانی ناو نەتەوە یەکگرتووەکان تۆمەتبار دەکەن بەوەی بەرگرییان لە خەڵکی شارەکە نەکردووە و ھەموو ئەوانەی پەنایان پێگرتوون داویاننەتنەوە دەستی میلیشیاکانی سڕب کە دواتر ھەموویانی کوشت.

لە شووباتی ٢٠٠٧ دادگای نێودەوڵەتیی داد ئەوەی دووپات کردەوە کە ڕووداوەکانی سربرێنیتسا قەڵاچۆکۆدنی بەکۆمەڵ بووە.

## پەراوێزەکان


## سەرچاوەکان

* ٥، ٠٠٠ Muslim Lives for Military Intervention (Dani، Sarajevo، Bosnia-Hercegovina، June ٢٢ ١٩٩٨. Interview with Hakija Meholjic، president of Social Democratic Party for Srebrenica، by Hasan Hadzic)
* Srebrenica Planned in Washington and Sarajevo (Excerpt from Dutch television documentary on Srebrenica. Features interview with Hakija Meholic the Muslim police chief of Srebrenica during the war.)
* The Real Srebrenica Genocide
* Srebrenica massacre
* Srebrenica And the Politics of War Crimes 
* Srebrenica historical project

پۆل:سربرێنیتسا
پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ١٩٩٥
پۆل:کۆمەڵکوژی لە ١٩٩٥
پۆل:مێژووی سەربازیی ھۆڵەندا
پۆل:چەوساندنەوەی موسڵمانان
پۆل:تاوانەکانی دژی مرۆڤایەتی
پۆل:جینۆسایدەکان
قەڵاچۆکردنی ناگازاکی

**قەڵاچۆکردنی ناگازاکی ١٩٤٥**، بە ئینگلیزی **the annihilation of Nagasaki** تەقینەوەی بۆمبێکی ئەتۆمی بوو لەلایەن وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە لە ناگازاکی لە ژاپۆن لە میانەی شەڕی جیهانی دووەمدا لە ٩ی ئابی ١٩٤٥.
## هۆکارەکان
لە میانەی شەڕی جیهانی دووەمدا و بە هۆی خۆڕاگری جەنگاوەرە ژاپۆنییەکان کە جەنگاوەری ژاپۆنی کۆڵنەدەرن و خۆیان نادەن بە دەستەوە و ئەم کۆڵنەدانەشیان بوو بە هۆی کەوتنەوەی زیانی گیانی لە ڕیزەکانی سەربازە ئەمریکییەکاندا، و ئەمریکا ویستی پەیامێک بنێرێت بۆ شکاندنی ئەم کۆڵنەدانە و پەیامە ئەمریکییەکەش بریتی بوو لە بۆمبی هێرۆشیما و بەڵام ژاپۆنییەکان چۆکیان دانەدا تا دوای بۆمبی ناگازاکی، ژاپۆن ناچار بوو بێ مەرج مل کەچ بکات.
## هەڵبژاردن
پێش ئەوەی ئەوەی دوو بۆمبە ئەتۆمییەکە بتەقێنرێنەوە دەزگای زانیاریدانی ئەمریکی لیستێک لە ئامانجەکانی دا بە کۆشکی سپی کە بە ئامانجی زیندوو دادەنران، ئەوانیش؛ ;کیۆتۆ، هێرۆشیما، یۆکوهاما، کوکورا، نیگاتا، و لە نێو ئەو لیستەشدا شاری هێرۆشیما هەڵبژێردرا و شاری تۆکیۆیان گۆڕی بە ناگازاکی و هەڵیانبژارد بۆ تەقینەوەکە، لەبەرئەوەی هەریەک لەو دوو شارە (هێرۆشیما و ناگازاکی) ناوەندی پەیوەندی جوڵەی سوپای ژاپۆنی بوو و هەروەها لەبەرئەوەی هیچ بەندیخانەیەکیان لە خۆ نەئەگرت کە بەندە ئەمریکییەکانی تێدا بێت هاوکات ئەم شارانەی کارگەی سەربازی یان سەربازگەی گەورەی ژاپۆنی تێدا نەبوو.
## دروستکردنی بۆمب
هەردوو بۆمبەکە لە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دروستکران و زاناکانی شانشینی یەکگرتوو و کەنەدا هاوکاری زانا ئەمریکییەکانیان کرد لە دروستکردنی بۆمبەکاندا، ناوی نهێنی پڕۆژەکە پڕۆژەی مانهاتن بوو و یەکەم بۆمب تاقی کرایەوە لە ناوچەی ئالامۆگۆردۆ لە ویلایەتی نیومەکسیکۆ لە وڵاتە یەکگرتووەکان.

بڕیاری وەشاندنی بۆمبەکان دەرکرا لەلایەن سەرۆکی ئەمریکی ئەو کاتە هاری ترۆمان.
thumb|250px|هەوری ئەتۆمی لەسەر شاری ناگازاکی

## جێ بە جێکردن
فڕۆکەوان چارڵز سوینیی Charles Sweeney کە فڕۆکەیەکی لە جۆری Bockscar ئەبرد بەڕێوە ڕاسپێردرا بە وەشاندنی بۆمبی ئەتۆمی ناونراو بە (کوڕی قەڵەو) لەسەر شاری ناگازاکی، و بە پێی سەرچاوە ئەمریکییەکان فڕۆکەوانەکە نەیزانیوە کە بۆمبی ئەتۆمی هەڵگرتووە. بڕیاری دانانی ئەو فڕۆکەیە لە مۆزەخانەی فڕۆکە جەنگییەکانی ئەمریکادا لەلایەن زۆربەی لایەنەکانەوە بێزاری لەسەر دەربڕدرا.
## دەرەنجامەکان
*وێرانبوونی %٩٠ی بینا و دامەزراوەکانی شارەکە.
*لە ئەنجامدا ٧٥،٠٠٠ کەس گیانیان لە دەستدا و بوونە قوربانی
*%٩٥ قوربانییەکان خەڵکی مەدەنی بوون.
## کاردانەوەکان
*شارەزایان جیاوازبوون لە هەلسانگاندنی ئەم ڕەفتارە ئەمریکییەدا، هەندێکیان لایەنگری بۆچونی ئەمریکییان کرد بۆ خێرا کۆتایی هینان بە جەنگی جیهانی دووەم.
*و ئەوانی تر ئەوە تەنها بە بەهانەیەکی نا لۆژیکی دادەنێن، وای ئەبینن کە جەنگەکە گەیشتبووە کۆتاییەکانی، و ماوەکەی لەوە زیاتر درێژ نەدەبوویەوە، و ئەوەی ئەمریکا پێی هەستاوە تەنها دەرخستنی پاڵەوانێتی بوو بۆ ئەوەی هێزی خۆی دەربخات و بۆ دەستگرتن بەسەر جیهاندا.

## سەرچاوەکان
* ئاسەواری بۆمبی ئەتەۆمی لەسەر هێرۆشیما و ناگازاکی
* دۆسیە لەسەر بڕیاری وەشاندنی بۆمبی ئەتۆمی

پۆل:مێژووی ژاپۆن
بانکی سعودی بۆ بازرگانی دیاریکراو

**بانکی سعودی بۆ بازرگانی دیاریکراو** بانکێکە لە سعوودیە.  

## دامەزراندن
لەساڵی ١٩٩٨ ئەمیر (وەلید تەڵاڵ عەبدولعەزیز سعود) ھەستا بە کڕینی پشکیکی زۆر لە بانکی سعودی بۆ بازرگانی دیاریکراوە، دەزگایەکی دارایی دامەزراند و لە باشترین بانکەکانی کەنداوە، مافی پشکەکان ٨٠٠% زیادی کرد و نرخی ھەر پشکێکیش ٢٠ جار زیادی کرد. لەساڵی ١٩٩٧ لەگەڵ بانکی قاھیرە سعودی یەکیانگرت لەژێر ناوی بانکی سعودی بۆ بازرگانی دیاریکراوە. لە کانوونی دووەمی ١٩٩٩ بانکی سعودی بۆ بازرگانی دیاریکراو لەگەڵ بانکی سعودی ئەمریکی یەکیانگرت گەورەترین کۆمپانیای سەرمایەداری و گەورەترین بانکیان لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست دامەزراند.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:بانکەکانی سعودیە
بانکی سعودی فەڕەنسی

**بانکی سعودی فەڕەنسی** (بانکێکی سعودی) یە، بەمەرسومی مەلیکی ژمارە م/٢٣ی حوزەیرانی ١٩٧٧ دامەزرا.
بارەگای سەرەکی لە ڕیازە و تەواوی قازانجەکانی لە ٢٠٠٩دا ٢.٤٧١ ملیۆن ڕیال بوو.

## ماڵپەڕی فەرمی
بانکی سعودی فەڕەنسی

پۆل:بانکەکانی سعودیە
بانکی فەیسەڵی ئیسلامی

**بانکی فەیسەڵی ئیسلامی** بانکێکە لە سعودیە. ھەڵدەستێت بە پێشکەشکردنی خزمەتگوزارییە داراییەکان لەسەر بەرنامەی ئیسلام. لە ١٤ی تەمموزی ١٩٨٢. دارایی گشتی ٢٠٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی بوو، کە ١٠٠ ملیۆن دۆلاریان خستبووە حسابەوە، بارەگای سەرەکی لە مەنامەی بەحرەینە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:بانکەکانی سعودیە
بەندەر موحەممەد حەمزە حیجار

**بەندەر موحەممەد حەمزە حیجار** لەدایکبووی شاری مەدینەی ١٣٧٣ی کۆچی یە.

## ژیانی
بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە ئابووری و زانستنە ڕامیارییەکان بەدەستھێناوە لە زانکۆی مەلیک سعود لە ڕیاز بە پلەی یەکەم و ماستەر لە دەروونی لە زانکۆی ئەندیانای ئەمریکی بەدەستھێناوە و بڕوانامەی دکتۆرای لە بواری ئابووری لە زانکۆی لیڤبرای بەریتانی بەدەستھێناوە.

خێزاندارە و چوار منداڵی ھەیە.

## کارەکانی
لەساڵی ١٤١٨ وەکو نوێنەری حیجاز لە ئەنجومەنی شورا ئەندامە، لەساڵانی ١٩٩٥ بۆ ١٩٩٨ بریکاری کۆلیژی ئابووری و کارگێڕی زانکۆی مەلیک عەبدولعەزیز بووە. جێگری سەرۆکی ناوەندی توێژینەوەکانی ئابووری ئیسلامی زانکۆی مەلیک عەبدولعەزیز بووە لەساڵانی ١٩٩٢ بۆ ١٩٩٥.

سەرۆکی لیژنەی کاروباری دەرەوەی ئەنجومەنی شورا بووە، جێگری سەرۆکی کۆمەڵەی نیشتمانی بۆ مافەکانی مرۆڤ بووە لە کاتی دەمەزراندنی لە ٢٠٠٤-٢٠٠٥ و پاشان بووە بەسەرۆکی کۆمەڵەکە.

لە ٢٠٠٥دا سەرۆکایەتی ئەنجومەنی نیشتمانی بۆ چاودێریکردنی ھەڵبژاردنەکان کردووە، ماوەی زیاتر لە ١٤ ساڵە سەرنووسەری گۆڤاری بازاڕ و ماڵە، لە زۆربەی ئەنجومەن و زانکۆکان ئەندامە و بەشداری لەچەند کۆنگرە و کۆنفرانس کردووە.

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣
پۆل:وەزیرانی حکوومەتی عەرەبستانی سعوودی
پۆل:زیندووان
ئەحمەد زەکی یەمانی

[وێنۆک|ئەحمەد زەکی یەمانی (چەپ)، لەگەڵ [عەلی ئەکبەر عەبدوڵڕەشیدی، ساڵی ٢٠٠٤]]
**ئەحمەد زەکی یەمانی** (٣٠ی حوزەیرانی ١٩٣٠ لە مەککە - ٢٣ی شووباتی ٢٠٢١ لە لەندەن) وەزیری پێشووی نەوت و سامانە سروشتییەکانی عەرەبستانی سعوودی لەماوەی ساڵانی ١٩٦٢ ھەتا ١٩٨٦ بوو.

## ئاستی زانستی
* لەزانکۆی قاھیرەی میسر لەساڵی ١٩٥٢ بڕوانامەی خوێندنی باڵای لە یاسا بەدەست ھێناوەـ لەزلنکۆی نیویۆرکیش قوتابی بووە.
* زمانەکانی عەرەبی و ئینگلیزی و فەڕەنسی دەزانێت.

## پۆستەکانی
* لە ١٩٥٧ ڕاوێژکاری یاسایی ئەنجومەنی وەزیرانی سعودیە بووە.
* لە ١٩٦٠ وەزیری دەرەوە و ئەندامی ئەنجومەنی وەزیرانی سعودیە بووە.
* لە ١٩٦٢ - ١٩٨٦ وەزیری نەوت و سامانە سروشتییەکان بووە.
* یەکەمین ئەمینداری گشتی ڕێکخراوی ئۆپیک بووە.
* بەشدارە لە ھەندێک یاسا پڕۆژە یاساکانی سعودیە.
* دامەزرێنەر و سەرۆکی ناوەندی خوێندنی وزەی جیھانییە.

## سەرچاوەکان

* بەشداربوون لە ویکیپیدیای ئینگلیزی

## بەستەرە دەرەکییەکان
ماڵپەڕی فەرمیی ئەحمەد زەکی یەمانی

پۆل:وەزیرانی حکوومەتی عەرەبستانی سعوودی
پۆل:وەزیرانی نەوت
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠
پۆل:مردووانی ٢٠٢١
پۆل:خەڵکی مەککە
لیژنەی ئۆڵۆمپیادی عەرەبستانی سعوودی

**لیژنەی ئۆڵۆمپی سعودیە** (ھێمای لیژنەی ئۆڵۆمپی نێودەوڵەتی KSA) دەستەیەکی وەرزشی باڵایە لەسعودیە و کەسانی سەربەخۆ بەڕێوەی دەبەن. چاودێری دەوڵەت و ھاوکاری دەکات لە پێکانی ئامانجەکانیان. لەساڵی ١٣٨٤ی کۆچی - ١٩٦٤ی زاینی و ساڵی دواتر بوو بە ئەندام لە لیژنەی ئۆڵۆمپی نێودەوڵەتی لەکاتی کۆنگرەی ئۆڵۆمپی لە ڕۆما.

سەرۆکی لیژنەکەش (نەوافی کوڕی فەیسەڵی کوڕی فەهد)ە و بارەگاکەی لە ڕیازە.

## ماڵپەڕی فەرمی
لیژنەی ئۆڵۆمپی سعودیە

## سەڕجاوە
* ویکیپیدیای عەرەبی

پۆل:عەرەبستانی سعوودی لە ئۆڵۆمپیاد
عەرەبستانی سعوودی لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد

عەرەبستانی سعوودی بۆ یەکەمجار لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٧٢ لە شاری میونشن لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەشداری کرد. لەو کاتەوە جگە لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ کە بایکۆتی کرد، بەشداری سەرجەم یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کردووە. ساڵی ٢٠٢٢ بۆ یەکەمجار بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی کرد. تا ئۆڵۆمپیادی ٢٠١٢ ھیچ وەرزشوانێکی کچ یاخود ژن بەشداری یارییەکانی ئۆڵۆمپیادیان نەکردبوو، لە ساڵی ٢٠١٠ لێپنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی ڕای گەیاند پەستان دەخاتە سەر ئەو وڵاتانەی ڕێگری لە بەشداری پێکردنی کچان و ژنان لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد دەکات. وەرزشوانانی عەرەبستانی سعوودی خاوەنی چوار مەدالیای ئۆڵۆمپیادن.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:عەرەبستانی سعوودی لە ئۆڵۆمپیاد
وڵاتانی تەوەر

alt=Axis Powers Zenith|وێنۆک|399x399پیکسڵ|
**وڵاتانی تەوەر** یان **بەرەی سەنگەر** (، ، ) ئەو دەوڵەتانە بوون کە ھاوپەیمانییەکی سەربازییان پێک ھێنا لە جەنگی جیھانیی دووەمدا، ئەڵمانیای نازی لە خۆ ئەگرت بە سەرکردایەتی ئەدۆڵف ھیتلەر و ئیتاڵیای فاشی و پاشان ژاپۆن چووە ڕیزیانەوە بە بۆمبارانکردنی بەندەری بیرل ھاربۆری ئەمریکی. چەند وڵاتێکی تر چوونە ڕیزیانەوە وەک نەمسا، ڕۆمانیا، بولگاریا و ھەنگاریا، شەری جیھانی دووەم ساڵی ١٩٣٩ دەستی پێکرد و تا ساڵی ١٩٤٥ بەردەوام بوو و شەڕەکە لە بنەمادا لە نێوان سێ دەوڵەتەکەی تەوەر (ئیمپڕاتۆری ژاپۆنی – ئەڵمانیا – ئیتاڵیا) دا بوو لەگەڵ وڵاتەکانی ھاوپەیمانی (یەکێتیی سۆڤیەت - بەریتانیا – وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)، کە کۆتایی ھات بە سەرکەوتنی ھاوپەیمانان.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان
پۆل:شەڕی جیھانیی دووەم
پۆل:شەڕی جیھانی دووەم
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٣٦
پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی ١٩٤٥
پۆل:فاشیزم
پۆل:نازیزم
کۆمپانیای سەلام بۆ فڕۆکەوانی

**کۆمپانیای سەلام بۆ فڕۆکەوانی** یەک لە کۆمپانیاکانی بەرنامەی ھاوسەنگی ئابووری سعودیەیە. ھەڵدەستێت بە چاککردنی فڕۆکە جەنگی و شارستانییەکان و گواستنەوەی بۆ ووڵاتە پێشکەوتووەکانی پیشەسازییەکە و گەڕانەوەی بۆ سعودیە.
یەزید ڕاجیحی

**یەزید موحەممەد عەبدولعەزیز ڕاجیحی** پاڵەوانێکی ڕاڵی سعودی بوو، بەشداری لەچەند پاڵەوانیەتییەکی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست کرددوە.

## بەشدارییەکانی
* لە ٢٠٠٧ لە پاڵەوانیەتی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست بەشدار بوو بۆ یەکەمجار.
* لە ٢٠٠٨ پلەی چوارەمی ڕاڵی لوبنان بوو.
* لە ٢٠٠٨ سەرکەوتوو بووە لە ڕاڵی کوەیت.
* لە ٢٠٠٨ سەرکەوتوو بووە لە ڕاڵی ڕۆژھەڵاتی سعودیە.
* لە ٢٠٠٩ پلەی سێیەمی ڕاڵی لوبنان بوو.
* لە ٢٠٠٩ سەرکەوتوو بووە لە ڕاڵی حائیل.
* لە ٢٠٠٩ سەرکەوتوو بووە لە ڕاڵی سوریا.
* لە ٢٠١٠ سەرکەوتوو بووە لە ڕاڵی حائیل.
* لە ٢٠١٠ سەرکەوتوو بووە لە ڕاڵی ئەردەن بۆ پاڵەوانیەتی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست.
* لە ٢٠١٠ سەرکەوتوو بووە لە ڕاڵی ڕۆژھەڵاتی سعودیە.

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١
شارستانی میاندواو

**شارستانی میاندواو** یان **شارستانی نێوئاوان** (، )، یەکێک لە شارستانەکانی ئێرانە کە لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری نێوئاوانە. ئەم شارستانە ھاوسنورە لە باکورەوە لەگەڵ شارستانی ملکان و شارستانی چواربورج لە باشوورەوە لەگەڵ شارستانی بۆکان و شارستانی مەھاباد و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ شارستانی بارووق و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ دەریاچەی ورمێ. ئەم شارستانە لە ساڵی ١٩٥٨ بووە بە شارستان. لە تەمموزی ساڵی ٢٠٢١ بەشی باروق و مەرحەمەت ئاباد لەم شارستانە جیاکرانەوە و بوونە شارستانی سەربەخۆ.

## شارەکان
* شاری نێوئاوان
* شاری بارووق
* شاری چواربورج

## مرۆڤناسی
لایەنی پێکھاتەی زمانی و ئایینی ئەو شارستانە لە چاو شارستانەکانی دیکە ھێندێک جیاوازی ھەیە. شارستانی میاندواو خاوەن گوندێکی کوردی کورمانج زمان دێی گوزلی و نزیکەی ١٥ گوندێکی گۆران یان ئەھلی حەقە. بەھاییەکانیش ڕێژەیەکی کەمی دانیشتووانی ئەو شارستانە پێک دێنن. لە ساڵی ٢٠٠٦دا بەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران، ٢٤٤ ھەزار و ٨٢٥ کەس لەو شارستانەدا دەژین. لەو ژمارەیە تەنیا ١١٪ واتا دەوروبەری ٢٧ ھەزار کەسی بە زمانی کوردی قسە دەکەن و ئەوانی دیکەش بە زمانی ئازەری دەدوێن.
لە ٣ شاری میاندواو وەک ناوەندی شارستان، بارووق و چواربورج پێکھاتووە. ١٩٤ دێی ھەیە و ٤١ کوردن و ئەوانی دیکەش ئازەرین.

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانی میاندواو
پۆل:شارستانەکانی ئێران
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان
شارستانی سەردەشت

thumb|جێگای شارستانی سەردەشت لەسەر نەخشەی پارێزگای ورمێ
**شارستانی سەردەشت** یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا کە لە دەوەری موکریان سەر بە پارێزگای ورمێ لە ئێران ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری سەردەشتە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٦ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارستانە ١٠٤،١٤٦ کەس بووە کە ٥٢،٤٩٤ کەس لەم ژمارەیە پیاو و ٥١،٦٥٢ کەسیان ژن بووە.

## شارەکان
* سەردەشت
* ڕەبەت
* نەڵاس

## گەشتیاری
بەھۆی ژینگە و سروشتی سەردەشت، ئەو شارە لەگەڵ دەوروبەری بووەتە ناوچەیەکی گەشتیاری و زۆر جاران وەکوو «بەھەشتی کوردستان» ناوی لێدەبەن.

### تاڤگەی شەڵماش

thumb|دیمەنێکی تاڤگەی شەڵماش
تاڤگەی شەڵماش یەکێکە لە گرنگترین تاڤگەکانی پارێزگای ورمێ کە لە شارستانی سەردەشت ھەڵکەوتووە. ئەم تاڤگەیە کە لە دۆڵێکی ئاوەدان و بە گژ و گیا و لە ناو دارستانێکی پڕ و سەرسەوزی نزیک شاری سەردەشتە و یەکێک لە لقەکانی ڕووباری زێی بچووک ھەژماردەکرێ. ئەم تاڤگەیە کە لەق. دۆڵێکی ئاوەدان و بە گژ و گیا و لە ناو دارستانێکی پڕ و سەرسەوزی نزیک شاری سەردەشتە و یەکێک لە لقەکانی ڕووباری زێی بچووک ھەژماردەکرێ.

### چۆمی کەڵوێ

وێنۆک|دیمەنێکی چۆمی کەڵوێ لە ناوچەی گۆمەشین
چۆمی کەڵوێ بەشێک لە زێی بچووکە، کە لە باشووری کوردستان بەرەو ڕۆژھەڵاتی کوردستان دەڕوات و دواتر لەگەڵ ڕووباری دیجلە و کەنداوی فارس تێکەڵ دەبێتەوە. ئەم ڕووبارە یەکێک لە ناوچە گەشتیارییەکانی شاری سەردەشت و دەوروبەرە. ھەروەوھا بەنداوی سەردەشت لەسەر ئەم ڕووبارە ساز بووە.

### کانیاوی گڕاوان

وێنۆک|کانیاوی گڕاوان
وێنۆک|کانیاوی گڕاوان لە زستاندا
کانیاوی گڕاوان سەرچاوەیەکی ئاوی لە ناوچەی ڕەبەت لە شارستانی سەردەشتە کە بەھۆی تایبەتمەندیی دەرمانی و سروشتی سەرسەوزی دەوروبەری ناوبانگی ھەیە. گڕاوان لە دەشتێکی یەکدەست سەوز و سەرنجڕاکێش لە نزیک گوندی کانی گوێز لە مەودای دوو کیلۆمەتریی شاری ڕەبەت و لە دوازدە کیلۆمەتریی باکووری رۆژھەڵاتی شاری سەردەشت ھەڵکەوتووە کە خاوەن ئاوی کانیاوییە. ڕووباری زێی بچووک لە تەنیشت ئەو کانیاوە تێدەپەڕێت کە لە وەرزی بەھاردا یەکێک لە پڕئاوترین ڕووبارەکانی ناوچەیە. ئاوی ئەو کانیاوە دەڕژێتە ناو ڕووباری کەڵوێ کە بەشێک لە زێی بچووک دێتە ھەژمار. ھەروەھا گڕاوان کانیاوێکە ئاوەکەی کانزانییە و ھەڵگری خوێیە. ئەو کانیاوە ١٢٠٦ مەتر بەرزە لە ئاستی دەریا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* وێبگەی فەرمانداریی سەردەشت 

پۆل:شارستانی سەردەشت
پۆل:شارستانەکانی کوردستان
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
شارستانی پیرانشار

thumb|جێگای شارستانی پیرانشار لەسەر نەخشەی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوا
**شارستانی پیرانشار**، یەکێک لە شارستانەکانی ئێرانە کە لە پارێزگای ورمێ ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری پیرانشارە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٦ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارستانە ١٠٠٠٠ کەس بووە.

## شارەکان
* شاری پیرانشار
* شاری گردەکشانە

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانی پیرانشار
پۆل:شارستانەکانی ئێران
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
شارستانی بۆکان

thumb|شوێنی شارستانی بۆکان لەسەر نەخشەی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
**شارستانی بۆکان**، یەکێک لە شارستانەکانی ئێرانە کە لە پارێزگای ورمێ ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم شارستانە شاری بۆکانە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٧ ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانه ٢٥١٫٤٠٦ کەسە کە ١٩٤٫٨٤٩ کەس لەم ژمارەیە له شاردا ده‌ژین که له‌چاو سه‌رژمێریی ساڵی ٢٠١١ تووشی گۆڕان بووه.

## شارەکان
* شاری بۆکان
* شاری قەرەموسالی

## سەرچاوەکان


پۆل:شارستانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە نۆروێژ

وێنۆک|180px

**کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە نەرویژ** (ک.خ.ک. ن)، (), (KSFN) ساڵی ٢٠٠٤ دامەزراوە و نوێنەرایەتیی خوێندکارە کوردەکانی ھەر چوار پارچەکەی کوردستان دەکات.
بیرۆکەی کۆمەڵەی خویندکارانی کورد ماوەیەکی زۆرترە ھەیە لە نێوان خوێندکارە کوردەکانی زانکۆی ئۆسلۆ، بەڵام ھیچی لەگەڵدا نەکرا، ھەتا پێش مانگی شوباتی ٢٠٠٤؛ دوای دەستپێشخەریی گرووپێکی خوێندکاریی کورد لە زانکۆی ئۆسلۆ، کۆبوونەوەیەکی گشتی بۆ خوێندکارانی کورد لە زانکۆ و پەیمانگاکان، بە شێوەیەکی سەرەکی لە ئۆسلۆ ڕێک خرا، کە کۆمەڵەکەی تێیدا ڕاگەیەندرا.
لە ڕووی سیاسی و ڕووانگەی ژیارییەوە، کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد بێلایەن و سەربەخۆیە.

## ئامانجەکان
* کۆمەڵە دەیەوێت ببێت بە پاڵنەرێک بۆ خوێندنی گەنجانی کورد لە زانکۆ.
* ئامانجی کۆمەڵەکە ئەوەیە ببێتە دامەزراوەیەکی کۆمەڵایەتی ھەم بۆ خوێندکارانی زانکۆ و ھەم بۆ خوێندکارانی قوتابخانە.

پۆل:ڕێکخراوە خوێندکارییەکانی کوردستان
پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان
پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان
خەلیل زەیانی

**خەلیل زەیانی** ڕاھێنەرێکی سعودییە و یەکەم سەرکەوتنی وڵاتەکەی لە ١٩٨٤ و لە جامی گەلانی ئاسیاوی سەنگافوورە لەەر دەستی ئەم ڕاھێنەرە بووە. ئێستا جێگری سەرۆکی یانەی ئەتیفاقی سعودیە.

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧
پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
ڕیاز عوبەید ئەحمەری

**ڕیاز عوبەید ئەحمەری** لەدایکبووی ١٩٦٥ ە. یاریزانی پێشووی (یانەی نەسری سعودیە) یە. لەڕیزەکانی یانە پلەی تازە پێگەیشتووان لەساڵی ١٩٨٥ یاریکردووە. ژمارەیەک پاڵەوانییەتی بەسەرکەوتووی تەواو کردووە.. بەھۆی پێکانەوە ١٩٩٦ لەیاریکردن دوورکەوتووەتەوە. لە خولێکی ڕاھێنەرایەتی بەشداربووە و دواتر بووە بە ڕاھێنەری تازە پێگەیشتووانی یانەی نەسر.
ئاستی خوێندنەواری لە ئاستی ناوەندی دایە.
خێزاندارە و ٥ کوڕ و ٧ کچی ھەیە.
ئەحمەد بو عەبید

**ئەحمەد بو عەبید** (لەدایکبووی ٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨٤، پارێزگای ئیحسائە لە سعودیە) یاریزانی تۆپی پێی سعودییە. ئێستا لە ناوەڕاستی یاریگا یاری دەکات و ١٫٧٩ مەتر درێژی باڵایەتی. ئەحمەد ئێستا یاری بۆ یانەی نجوومی سعوودی دەکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤
پۆل:زیندووان
دێولان

**دێولان** یەکێک لە شارەکانی پارێزگای سنە و ناوەندی شارستانی دێولانە. دێولان لە دەشتی لەیلاخ هەڵکەوتووە و ۱۸۰۰ متر لە ئاستی دەریاوە بەرزە.
بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ۲۰۲۰ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە ۵۲۷۰۱ کەس بووە.
دانیشتوانی دێولان بە زمانی کوردی ئەردەڵانی زاراوەی لەیلاخی دەدوێن.
گەنم یەکێک لە سەرەکیترین بەرهەمەکانی دەشتی لەیلاخە.

## زمان
دانیشتوانی شاری دێولان، کوردن بە زمانی کوردی قسە دەکەن.

## پێشانگا

## ئەمانەش ببینە
* پارێزگای کوردستان
* شارستانی دێولان

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانی دێولان
پۆل:شارەکانی ئێران
پۆل:شارەکانی پارێزگای کوردستان
پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:گوندەکانی شارستانی دێولان
پۆل:نیشتنگە کوردییەکان
شارستانی دێولان

**شارستانی دێولان** یەکێک لە شارستانەکانی پارێزگای کوردستانە و ناوەندەکەی شاری دێولانە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٦، ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە ٦٤،٠١٥ کەس بووە، کە ھەموویان بە شێوەزاری کوردیی ناوەندی قسە دەکەن.

## شارەکان
* شاری دێولان
* شاری بۆلواناوا

## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٧ لە ئێران
پۆل:شارستانی دێولان
پۆل:شارستانەکانی ئێران
پۆل:شارستانەکانی پارێزگای کوردستان
پۆل:شارستانەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پێکھاتەی ھەڵبژاردەی سعودیە بۆ تۆپی پێ

پێکھاتەی ھەڵبژاردەی سعودیە بۆ جامی جیھانی تۆپی پێ

## ساڵی ١٩٩٤
١ محەممەد دەعیع

٢ عەبدوڵڵا دوسەری

٣ محەممەد خیلەیوی

٤ عەبدوڵڵا زوبروماوی

٥ ئەحمەد جەمیل

٦ فوئاد ئەمین

٧ فەھد غیشیان

٨ فەھد ھورەیفی

٩ ماجید عەبدوڵڵا

١٠ سەعید عوەیران

١١ فەھد میھەللیل

١٢ سامی جابر

١٣ محەممەد جەواد

١٤ خالید مەولید

١٥ ساڵەح داود

١٦ تەڵاڵ جەبرین

١٧ یاسر تایفی

١٨ عەواد عنەزی

١٩ حەمزە ساڵەح

٢٠ حەمزە ئیدریس

٢١ حوسێن سادق

٢٢ ئیبراھیم حیلوە

ڕاھێنەر جۆرج سۆلاری

## ساڵی ١٩٩٨
١ محەممەد دەعیع

٢ محەممەد جەھانی

٣ محەممەد خیلەیوی

٤ عەبدوڵڵا زوبروماوی

٥ ئەحمەد جەمیل

٦ فوئاد ئەمین

٧ ئیبراھیم شەھرانی

٨ عوبەید دوسەری

٩ سامی جابر

١٠ سەعید عوەیران

١١ فەھد میھەللیل

١٢ ئیبراھیم حەربی

١٣ حوسێن عەبدولغەنی

١٤ خالید مەولید

١٥ یوسف سونیان

١٦ خەمیس عوەیران

١٧ ئەحمەد دوخی

١٨ نەواف تیمیات

١٩ عەبدولعەزیز جەنوبی

٢٠ حەمزە ئیدریس

٢١ حوسێن سادق

٢٢ تیسیر نەتیف

ڕاھێنەر کارلۆس ئەلبێرتۆ پەیریرا و محەممەد خەراشی

## ساڵی ٢٠٠٢
١ محەممەد دەعیع

٢ محەممەد جەھانی

٣ ڕەزا توکەر

٤ عەبدوڵڵا زوبروماوی

٥ موحسن حارسی

٦ فەوزی شیھری

٧ ئیبراھیم شەھرانی

٨ محەممەد نوور

٩ سامی جابر

١٠ محەممەد شەھلوب

١١ عوبەید دوسەری

١٢ ئەحمەد دوخی

١٣ حوسێن عەبدولغەنی

١٤ عەبدولعزیز خەسران

١٥ عەبدولعزیز دوسەری

١٦ خەمیس عوەیران

١٧ عەبدوڵڵا واکید

١٨ نەواف تیمیات

١٩ عومەر غامدی

٢٠ حەسەن یامی

٢١ موبارەک زەید

٢٢ محەممەد خوجەلی

٢٣ مەنسوور سەقەفی

ڕاھێنەر ناسر جەوھەر

## ساڵی ٢٠٠٦
١ محەممەد دەعیع

٢ ئەحمەد دوخی

٣ ڕەزا توکەر

٤ حەمەد مەنتەشەری

٥ نایف قازی

٦ عومەر غامدی

٧ محەممەد ئەمین

٨ محەممەد نوور

٩ سامی جابر

١٠ محەممەد شەھلوب

١١ سەعد حارسی

١٢ عەبدولعزیز خەسران

١٣ حوسێن عەبدولغەنی

١٤ سعود کەریری

١٥ ئەحمەد بەحری

١٦ خالید عەزیز

١٧ محەممەد بیشی

١٨ نەواف تیمیات

١٩ محەممەد مەولید

٢٠ یاسر قەحتانی

٢١ موبارەک زەید

٢٢ محەممەد خوجە

٢٣ مالیک موعاز

ڕاھێنەر مارکۆس پاکیتا
قوڕەیش

**قوڕەیش**، () ھۆزێکی عەرەبییە دەگەڕێنەوە بۆ نەزڕی کوڕی کینانە لە نەوەی ئیلیاسی کوڕی موزڕ، لە مەککە جێگیربوو لە سەردەمی قوسەی کوری کیلاب، دوای ئەوەی خەزاعەی یەمەنی لێی دەرچوون، ئیشیان لە بازرگانیی دا دەکرد.

بەنو قوڕەیش ھۆزێکن لە کنانە لە عەرەبە عەدنانییەکان، بە ناوی باوکیانەوە ناوبران بە قووڕەیش. ھەتا ئێستا ھۆزی قوڕەیش لە چەند شارێکی نیمچەدوورگەی عەرەبی دادەنیشن، و خێزانێکی زۆریان لە ئێستادا لە ڕۆژاوا و ناوەندی دوورگەی عەرەبی دادەنیشن، لە شانشینی عەرەبی سعوودی.

## سەرچاوەکان
ویکی عەرەبی

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:مێژووی ئیسلام
پۆل:محەممەد
پۆل:قوڕەیش
پۆل:ژینی محەممەد
پۆل:ھۆزەکانی عەرەب
پۆل:ھۆزەکانی عەرەبستانی سعوودی
سەوجە

**سەوجە**، یەکێک لە گوندەکانی شارستانی شنۆیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٦، ئەم گوندە لە ٦٩ بنەماڵە پێکھاتووە و ژمارەی دانیشتوانەکەی ٤٨٩ کەس بووە. 

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی شنۆ
پۆل:گوندەکانی شارستانی شنۆ
لۆرکان

**لۆرکان**، یەکێک لە گوندەکانی شارستانی شنۆیە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٦، ئەم گوندە لە ١٦٢ بنەماڵە پێکھاتووە و ژمارەی دانیشتووانەکەی ٧٧٠ کەس بووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:گوندەکانی شارستانی شنۆ
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی شنۆ
سۆفیان (ڕوونکردنەوە)

__NOTOC__

## جوگرافی
* **سۆفیان** ناوی چەند گوندێکی کوردستانە.
** سۆفیان، مەرگە، ناوی گوندێکی شارەدێی بنگردە لە قەزای دووکان.
** سۆفیان، شنۆ، ناوی گوندێکە لە شارستانی شنۆ لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە

## پەراوێزەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی شنۆ
سپام

thumb|300px|بۆکسێکی ئیمەیل کە پڕە لە بروسکەکانی سپام
**سپام**، (بە ئینگلیسی:Spam) بە مانای بروسکەیەکی ئەلکترۆنییە کە بێ ڕەزامەندی و داواکاری ھەستێن و بۆ کەسانێکی زۆر دەنێردرێ.

سپمەر، کەسێکە کە خۆی تۆمار دەکات لە ماڵپەڕ  کۆمینێت دەنوسێت  لە مەکۆش بابەت بڵاو دەکاتەوە. 
KING SPAM کە ئێستا دەستگیر کراوە بە گەورەترین سپمەر دادەنرێت لە جیھان  کە بە ھۆی پرۆگرامێکی تایبەت بە خۆی کژاری سپامی دەکرد و پرۆگرامەکانی ئێستا دژە سپامیان بۆ دانراوە بە دانانی کۆدی پارێزگاری.

پۆل:زاراوەکانی ئینتەرنێت
پۆل:بازرگانیی ئەلیکترۆنیکی
مەشعەل تەمۆ

**مەشعەل تەمۆ**، (بە کورمانجی:Mişel Temo)، سیاسەتمەدار و نووسەری کورد ساڵی ١٩٥٨ لە شاری دێربیسی ڕۆژئاوای کوردستان لەدایکبووە. وتەبێژی ڕەوتی موستەقبەلی کورد لە سووریا و ئەندامی ئەنجومەنی نیشتمانی سووریا،  ڕۆژی ھەینی لە میانەی خۆپیشاندانەکانی وڵاتی سووریا لە ساڵی ٢٠١١ لە شاری قامشلۆ لە ماڵەکەی خۆی تیرۆر کرا.

## ژیان و چالاکییەکان
مەشعەل تەمۆ ساڵی ١٩٥٨ لە گوندێکی بچووکی شاری دێربیسی ڕۆژئاوای کوردستان لەدایکبووە. پاشان بەدوای تەواوکردنی خوێندن و بەدەستھێنانی بەکالۆری، ڕووی لە زانکۆ کردووە و لەوێ بڕوانامەی ئەندازیاری لە بواری کشتوکاڵ بەدەستھێناوە. لە ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٥ لەگەڵ ژمارەیەک لە ھەڤاڵەکانیدا، ڕەوتێکی سیاسی نوێیان لە سووریا بە ناوی ڕەوتی دواڕۆژی کورد دامەزراندووە. لەبەر ئەوەی لە پەیڕەوی ناوخۆی ئەو پارتە نوێیەدا سەرۆک بوونی نەبوو، مەشعەل تەمۆ بووە وتەبێژی ڕەسمی ڕەوتەکە و وەک کەسی یەکەم ڕۆڵی دەگێڕا.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان
پۆل:مردووانی ٢٠١١
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:نووسەرانی کورد
پۆل:سیاسەتمەدارە کوردە تیرۆرکراوەکان لە سووریا