open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پێتاخ تیکڤا

وێنۆک|شوێنی شاری پێتا تیکڤا لە ئیسرائیل
**پێتاخ تیکڤا** (بە عیبری: פֶּתַח תִּקְוָה) شارێکە لە ناوچەی ناوەندی ئیسرائیل، ١٠٫٦ کم (٦٫٦ میل) لە ڕۆژھەڵاتی تەلئەبیبەوە دوورە. لە ساڵی ١٨٧٨ دامەزرا و بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن جوولەکەکانی ھاریدی ییشوڤی کۆن دامەزراوە و لە ساڵی ١٨٨٣ بە ھاوکاری دارایی بارۆن ئێدمۆند دی ڕۆتشیڵد بووە شوێنی نیشتەجێبوونی ھەمیشەیی.

لە ساڵی ٢٠١٩دا ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ٢٤٧ ھەزار و ٩٥٦ کەس بووە. چڕی دانیشتووانەکەی نزیکەی ٦٢٧٧ کەسە لە ھەر کیلۆمەتر چوارگۆشەیەکدا (١٦٢٦٠/میلی چوارگۆشە). دەسەڵاتی دادوەرییەکەی ٣٥٨٦٨ دۆنم (~٣٥٫٩ کیلۆمەتر دووجا یان ١٥ میل چوارگۆشە) دەگرێتەوە. پێتا تیکڤا بەشێکە لە ناوچەی گەورەی تەلئەبیب.

## چاودێری تەندروستی
[وێنۆک|ڕاست|[سەنتەری پزیشکی ڕابین (بێلینسۆن)]]
شەش نەخۆشخانە لە شارەکەدا ھەڵکەوتوون. کۆمەڵگەی سەنتەری پزیشکی ڕابین بەیلینسۆن سەنتەری پزیشکی بەیلینسۆن، سەنتەری ئۆنکۆلۆژی داڤیدۆف، نەخۆشخانەی دەروونی گێھا، نەخۆشخانەی منداڵانی شنایدەر و فاکەڵتی توێژینەوەی پزیشکی زانکۆی تەلئەبیب لەخۆدەگرێت. دامەزراوە پزیشکییەکانی دیکەی پێتا تیکڤا بریتین لە نەخۆشخانەی ھاشارۆن، سەنتەری بەیت ڕیڤکا بۆ پیرەکان، سەنتەری لێکۆڵینەوەی پزیشکی کوپات ھۆلیم و نەخۆشخانەیەکی تایبەت بە ناوی ڕامەت مارپێ کە سەر بە نەخۆشخانەی ئاسوتایە. سەنتەری پزیشکی منداڵانی شنایدەر یەکێکە لە گەورەترین و مۆدێرنترین نەخۆشخانەکانی منداڵان لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست. جگە لەوەش، چەندین کلینیکی تەندروستی خێزان لە پێتا تیکڤا و ھەروەھا کلینیکەکانی کوپات ھۆلیم ھەن کە لەلایەن ڕێکخراوەکانی پاراستنی تەندروستی ئیسرائیلەوە بەڕێوەدەبرێن. ھەروەھا شارەکە لەلایەن سەنتەری پزیشکی مایانێی ھایشوا کە نەخۆشخانەیەکی ھاریدییە لە نزیک بنای براک، خزمەتگوزاری پێشکەش دەکرێت.

## شوێنە گرینگەکان و دامەزراوە کولتوورییەکان
وێنۆک|گۆڕەپانی دامەزرێنەران
پارکی سەربەخۆیی پێتا تیکڤا، باخچەیەکی ئاژەڵان لە لێواری باکووری ڕۆژھەڵاتی خۆی، مۆزەخانەی مرۆڤ و سروشت، یادگاری قوربانیانی ئاژاوەگێڕییەکانی ساڵی ١٩٢١ی عەرەبی، نمایشێکی شوێنەواری، یادگاری سەربازانی یاد لابانیم، مۆزەخانەی مێژووی ناوخۆیی، مۆزەخانەی ھۆلۆکۆست و پێتا لەخۆدەگرێت مۆزەخانەی ھونەری پێتا تیکڤا.

## سەرچاوەکان

پۆل:پێتا تیکڤا
ڕام سێتو (فیلم)

وێنۆک

**ڕام سێتو** () فیلمێکی ئەکشن و سەرکێشی ھیندییە، لە ساڵی ٢٠٢٢ بە زمانی زمانی ھیندی لە دەرھێنانی ئەبیشێک شارما بڵاوکرایەوە. لەم فیلمەدا ئاکشای کومار و جاکلین فێرناندێز و نوشرات باروچا و ساتیا دیڤ ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن، و شوێنەوارناسێک دەگەڕێت و لێکۆڵینەوە لە سروشتی ڕام سێتو دەکات کە بە پردی ئادەمیش ناسراوە.

فیلمەکە لە مانگی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ڕاگەیەندرا و وێنەگرتنی سەرەکی لە شاری مۆمبای لە ٣٠ی ئازاری ٢٠٢١ دەستیپێکرد، بەرھەمھێنانی فیلمەکە تووشی پاشەکشە و دواکەوتن بوو لە نێوان پەتای کۆڤید-١٩. وێنەگرتن لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ دەستیپێکردەوە و لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٢ کۆتایی ھات و لە نزیک ئوتی و دامان و دیو و مومبای ئەنجامدرا. ڕام سێتو لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ لە کاتی ئاھەنگەکانی دیوالیدا بە شێوەیەکی شانۆیی نمایشکرا و بەڕووی پێداچوونەوەی نەرێنی ڕەخنەگرانەوە تاڕادەیەکی زۆر کرایەوە.

## چیرۆک

شوێنەوارناسێکی بێدین کە بووەتە باوەڕدار، دەبێت پێشبڕکێ لەگەڵ کاتدا بکات بۆ سەلماندنی بوونی ڕاستەقینەی ئەفسانەیی ڕام سێتو پێش ئەوەی ھێزە خراپەکان پایەی میراتی ھیندستان لەناوببەن.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی هیندی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ھیندی
پۆل:مشتومڕەکانی ڕیکلام و بازاڕکردن لە فیلمدا
پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ بەرھەمھێنانیان ڕاگیرابوو
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە شوێنەوارناسی
پۆل:فیلمە وەرگێڕدراوەکان بۆ میدیاکانی تر
پۆل:فیلمەکان کە غەواس لە ژێر ئاودا نمایش دەکەن
پۆل:ئەو فیلمانەی لە زەریای ھیندی دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری مومبای وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ئۆتی وێنەیان گیراوە
پۆل:دەربەندی پالک
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ژێر ئاوییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەفغانستان داندراون
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە شەڕ لە ئەفغانستان (٢٠٠١ - ٢٠٢١)
ئەسیم میشرا

**ئەسیم میشرا** () سینەماکارێکی ھیندییە و لە فیلمەکانی بۆلیووددا کاری کردووە. چەند فیلمێک لە فیلمەکانی بریتین لە نیویۆرک (٢٠٠٩)، ئێک تا تایگەر (٢٠١٢)، دابانگ ٢(٢٠١٢)، باجرەنگی بایجان (٢٠١٥)، فانتۆم (٢٠١٥)، کچی خەونەکان (٢٠١٩) و ھتد.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
یووسف حەیم برینەر

وێنۆک|برینەر لە ساڵی ١٩١٠
**یووسف حەیم برینەر** (بە عیبری: יוֹסֵף חַיִּים בְּרֶנֶר؛ ١١ی ئەیلوولی ١٨٨١ – ٢ی ئایاری ١٩٢١) نووسەرێکی زمانی عیبری بوو لە ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا، و یەکێک بوو لە پێشەنگەکانی ئەدەبیاتی عیبری مۆدێرن. لە ساڵی ١٩١٣ برینەر لەگەڵ چایا براود ھاوسەرگیری کرد و کوڕێکی بە ناوی ئوری بوو.

برینەر لە ساڵی ١٩٠٩ کۆچی کرد بۆ فەلەستین (ئەوکات بەشێک بوو لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی)، وەک جووتیارێک کاری دەکرد، تامەزرۆی ئەوە بوو ئایدۆلۆژیای زایۆنیستی خۆی بخاتە بواری جێبەجێکردنەوە. بەڵام بە پێچەوانەی ئارۆن دەیڤید گۆردۆن نەیتوانی زەحمەتی کاری دەستی وەربگرێت و زۆری نەخایاند خۆی تەرخان کرد بۆ ئەدەب و وانەوتنەوە لە ھۆڵی لەشجوانی ھێرزلیا لە تەلئەبیب. بەپێی وتەی ژیاننامەنووس ئانیتا شاپیرا، تووشی خەمۆکی و کێشەی ناسنامەی سێکسی بووە. لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٢١ لە کاتی ئاژاوەگێڕییەکانی یافا لە یافا کوژرا.

## بۆچوونی زایۆنیستی
برینەر لە نووسینەکەیدا ستایشی ھەوڵی زایۆنیستی کردووە، بەڵام دژایەتی خۆیشی کردووە و پێی وایە خاکی ئیسرائیل تەنیا ڕەوەندێکی دیکەیە و جیاوازی نییە لەگەڵ ڕەوەندەکانی دیکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨١
پۆل:مردووانی ١٩٢١
پۆل:جوولەکەکانی ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا
پۆل:جووە ئوکراینییەکان
پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:جوولەکەکانی کوژراو
زەینەب کچی جەحش

**زەینەب کچی جەحش** ئامۆزای یەکەم  و هاوسەری پێغەمبەر محەممەد بووە و هەر بۆیە لەلایەن موسڵمانانەوە بە دایکی ئیمانداران دادەنرێت. پێشتر هاوسەرگیری کردووە لەگەڵ زەید کوڕی حاریسە پێش شەهید بوونی لە شەڕی موئتە.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ٦٤١
پۆل:خێزانەکانی محەممەد
پۆل:نێژراوانی بەقیع
فڕۆکەی جەنگی بەرزی ئاسمانی

وێنۆک

**فڕۆکەی جەنگی بەرزی ئاسمانی** () فڕۆکەیەکی جەنگییە کە بۆ دەستبەسەرداگرتنی کۆنترۆڵی ئاسمانی دوژمن دروستکراوە بە دامەزراندنی بەرزی تاکتیکی (باڵاتربوونی ئاسمانی) بەسەر ھێزی ئاسمانی بەرامبەردا. شەڕکەرانی بەرزی ئاسمانی بە پلەی یەکەم ئەرکی ئەنجامدانی شەڕی ئاسمانییان لەسەرە دژی فڕۆکەی چالاکی و چەکداری بچووک (زۆربەی جار شەڕکەری دوژمن)، و نەھێشتنی ھەر تەحەدایەک لەسەر کۆنترۆڵکردنی ئاسمانی، ھەرچەندە ھەندێکیان (بۆ نموونە شەڕکەری ھێرشبەر) ڕەنگە ڕۆڵێکی لاوەکییان ھەبێت بۆ فڕۆکەی ئاسمانی لە ھێرشی ئاسمانی. لە کاتی جەنگی جیھانی دووەم و لە ڕێگەی جەنگی کۆریاوە، شەڕکەرەکان بەپێی ڕۆڵەکانیان پۆلێن دەکران: شەڕکەری قورس، ڕێگریکەر، شەڕکەری شەوانە و ھتد. لەگەڵ پەرەپێدانی مووشەکی ڕێنمایی کراو لە ساڵانی ١٩٥٠دا، دیزاینەکە جیاواز بوو لە نێوان شەڕکەرەکان کە باشتر بوون بۆ شەڕکردن لە ڕژێمی دەرەوەی مەودای بینین (BVR).

## سەرچاوەکان
*
ھەیم ھەراری

وێنۆک|ھەیم ھەراری لە ساڵی ١٩٠٧
**ھەیم ھەراری** (شنور زالمان بلومبێرگ) (بە عیبری: חיים הררי (שניאור זלמן בלומברג (١٣ی تەممووزی ١٨٨٣ – ١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٤٠) مامۆستا و نووسەر و بانگەشەی عیبری بووە، ئەندامی ئەنجومەنی دووەمی نوێنەران بووە، ئەکتەر و دەرھێنەرێکی ئاماتۆر بووە، یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی 'کۆمەڵەی خۆشەویستانی شانۆی عیبری'، و یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی تەلئەبیب.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٣
پۆل:مردووانی ١٩٤٠
پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئیسرائیلی
پۆل:ڕۆژنامەنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:مێژووی تێل ئەڤیڤ
پۆل:نووسەرانی زمانی عیبری
ئاودەلۆک

**ئاودەلۆک** یەکێکە لە کوندەکانی ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە لە قەزای کۆیە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق..

بە ھەمان ناو گوندێکی تر ھەیە لە قەزای ھەولێر لە ناحیەی شەمامک، لە پارێزگای ھەولێر، بڕوانە ئاودەلۆک، شەمامک.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان
پۆل:کۆیە
حەیم ئارلۆسۆرۆف

وێنۆک|حەیم ئارلۆسۆرۆف
وێنۆک|ڕاست|حەیم ئارلۆسۆرۆف (لای ڕاست) لە ساڵی ١٩٤٧ لە کەناری بات گالیم لە فەلەستین کەوتە خوارەوە
[وێنۆک|گۆڕی ئارلۆسۆرۆف لە [گۆڕستانی ترامپێڵدۆر|گۆڕستانی ترامپڵدۆر لە تەلئەبیب]]
**حەیم ئارلۆسۆرۆف** (٢٣ی شوباتی ١٨٩٩ – ١٦ی حوزەیرانی ١٩٣٣؛ ھەروەھا بە چایم ئارلۆزۆرۆڤ ناسراوە؛ بە عیبری: חיים ארלוזורוב) سەرکردەیەکی سۆسیالیستی زایۆنیستی ییشوڤ بووە لە سەردەمی ئیختیاری بەریتانیا بۆ فەلەستین، پێش دامەزراندنی ئیسرائیل، و سەرۆکی وەزارەتی سیاسی بووە لە دەزگای جوولەکەکان. لە ساڵی ١٩٣٣ ئارلۆسۆرۆف لە کاتی پیاسەکردن لە کەنار دەریا لە تەلئەبیب تیرۆر کرا.

## میرات و یادکردنەوە
ئارلۆسۆرۆف لە گۆڕستانی ترامپێلدۆر لە تەلئەبیب بە خاک سپێردرا. یادی ئارلۆسۆرۆف ئەمڕۆ بەھۆی ئەو شەقامە زۆرانەی کە بە ناوی ئەوەوە ناونراون لە سەرانسەری شارۆچکەکانی ئیسرائیل و بە ناوی چەند شوێنێکی ئیسرائیلەوە ڕێزی لێدەگیرێت: سەفەد، کیریات حەیم، گەڕەکێکی گەورەی ھەیفا، گیڤات حەیم، کیبوتزێک و کفار حەیم، مۆشاڤێک.

مۆنۆمێنتی برۆنزی بەرزی ٨ پێ کە تایبەتە بە میراتی دکتۆر چایم ئارلۆسۆرۆف لە سەیرانگای کەنارەکانی تەلئەبیب دانراوە کە تێیدا بە کوشندەیی بریندار بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٩
پۆل:مردووانی ١٩٣٣
پۆل:جوولەکەکانی تیرۆرکراو
پۆل:جووە ئوکراینییەکان
پۆل:سۆسیالیستەکانی جوولەکە
حەیم نەحمان بیالیک

وێنۆک|ھەیم نەحمان بیالیک
**حەیم نەحمان بیالیک** (بە عیبری: חיים נחמן ביאליק؛ ٩ی کانوونی دووەمی ١٨٧٣ – ٤ی تەممووزی ١٩٣٤)، شاعیرێکی جوولەکە بوو کە بە پلەی یەکەم بە زمانی عیبری نووسیویەتی بەڵام بە زمانی ییدیش. بیالیک یەکێک بوو لە پێشەنگەکانی شیعری عیبریی مۆدێرن. بەشێک بوو لە پێشەنگی بیرمەندانی جوولەکە کە دەنگیان بە ھەناسەی ژیانی نوێ لە ژیانی جوولەکەدا بەخشی. بیالیک بەھۆی ئەوەی وتارنووس و چیرۆکنووسێکی دیار بووە، بەرھەمە سەرەکییەکانیش لە زمانە ئەورووپییەکان وەرگێڕاوە. ھەرچەندە پێش ئەوەی ئیسرائیل ببێتە دەوڵەت کۆچی دوایی کرد، بەڵام دواجار بیالیک وەک شاعیری نەتەوەیی ئیسرائیل ناسێندرا.

بیالیک لە ٤ی تەممووزی ١٩٣٤ لە ڤیێنای پایتەختی نەمسا بەھۆی جەڵتەی دڵەوە لەناکاو دوای ھەفتەیەک لە نەشتەرگەرییەکی سەرکەوتووی پرۆستات کۆچی دوایی کرد. لە تەلئەبیب بە خاک سپێردرا

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٣
پۆل:مردووانی ١٩٣٤
پۆل:شاعیرانی زمانی عیبری
پۆل:جووە ئوکراینییەکان
پۆل:نووسەرانی جوو
نوێژی ھەینی لە تاران

[alt=|وێنۆک|بە سەرکردایەتی [عەلی خامنەیی|سەید عەلی خامنەیی، حەسەن ڕۆحانی و محەممەد باقر حەکیم لە پشتییەوە دەبینرێن.]]
نوێژی ھەینی لە تاران بە گرنگترین نوێژی ھەینی لە ئێران دادەنرێت و بەھۆی ئەو پرسە سیاسی و کۆمەڵایەتیانەی لە وتاری وتارەکاندا وروژێنراون، گرنگە. بەگشتی یەکێک لە بەرپرسە دیارەکانی وڵات پێش وتاری ئیمامی ھەینی وتارێک پێشکەش بە نوێژخوێنان دەکات.

## ھەینی ئیمامەتی پێش شۆڕشی ئێران
لە سەردەمی قاجارەکاندا، کاتێک فەتح عەلی شا مزگەوتی شای لە تاران دروست کرد، میر سەید مێھدی خاتونابادی بڕیاریدا ئیمامی جەماعەتی ئیسفەھان بۆ تاران بۆ ئیمامی ھەینی لە مزگەوتی شا، خودا لە تەمەنی ٦٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد، و زانایان و پیاوماقوڵانی… ھەموو پارێزگاکانی ئێران بۆ پرسەکە ھاتنە تاران، میرزا ئەبولقاسم ئیمام جومعە، کوڕە گەورەکەی میر محمد حوسێن «سوڵتان ئولەمە» ھەروەھا ھاتە تاران (میر محمد حسێن برای میر سەید مەھدی، لە نێو زانایان و یەکەم کەس لە ئیسفەھان بووە و تا کۆچی دوایی لەو شارەدا ژیاوە) کاتێک مەھدی ئیمام جومعەی تاران ھیچ منداڵێکی پیاوی نەبووە، بەپێی فەرمانی فەتح عەلی شا، میرزا ئەبولقاسم لە تاران وەستا و دوای مردنی مامی، گەیشتە پۆستی ئیمامی جومعەی تاران، میرزا ئەبولقاسم کە ساڵانێک دواتر ھاوچەرخی ئەمیر کەبیریش بوو. دوای ئەو پۆستی ئیمامی ھەینی بۆ میرزا زەین ئەلعابیدین کوڕی ئیمامی ھەینی بوو کە بوو بە ئەندامی کۆشکی ماسۆنی و دوای ئەویش سەید ئەبولقاسم کوڕەکەی بوو بە دووەم ئیمامی ھەینی، کە لە کاتی دەستوورگەریدا لابرا، و بۆ ماوەیەک براکەی بەرپرسی پۆستی ئیمامی ھەینی بوو. لە سەردەمی دووەمی پەھلەویدا لە ساڵی ١٣٢٤دا، کوڕی سەید ئەبولقاسم، سەید حەسەن عیمامی، بە فەرماندەیی محەممەد ڕەزاشا، دەبێتە ئیمامی ھەینی تاران. ھێڵی ئیمام یان ئیمامەکانی ھەینی لەلایەن پاشا و فەرمانەکەیەوە ھەڵدەبژێردرا بۆ ئەوەی ببێتە ئیمامی ھەینی. سلسلهٔ امام جمعە یا امامی توسط شاە و فرمان او بە امامت جمعە انتخاب میشدند.

## دوای شۆڕش
alt=یەکەمین نوێژی ھەینی لە ئێران بە سەرپەرشتی سەید مەحموود تاڵغانی، لەگەڵ ئیبراھیم یەزدی، سادق قوتبزادە، ھاشم سەباغیان و ئەحمەد سەدر حاج سەید جەوادی.|وێنۆک|یەکەمین نوێژی ھەینی لە ئێران بە سەرپەرشتی سەید مەحموود تاڵغانی، لەگەڵ ئیبراھیم یەزدی، سادق قوتبزادە، ھاشم سەباغیان و ئەحمەد سەدر حاج سەید جەوادی.

## سەرچاوەکان
توبوکی

توبوکی کێکی برنجی کوڵاو، خواردنێکی بەناوبانگی کۆرییە لە کارێی قەبارە بچووک (جۆرێکی درێژی، سپی، شێوە-لول پێچی کێکی برنج).

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:دەستاوی کۆری
ماکس برۆد

وێنۆک|ماکس برۆد لە ساڵی ١٩٦٥
**ماکس برۆد** (بە عیبری: מקס ברוד؛ ٢٧ی ئایاری ١٨٨٤–٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٨) جوولەکەیەکی ئەڵمانی زمانی چیک بوو، دواتر ئیسرائیلی، نووسەر، ئاوازدانەر و ڕۆژنامەنووس بوو. ھەرچەندە لە ڕووی خۆیەوە نووسەرێکی بەرھەمدار بووە، بەڵام بە باشترین شێوە وەک ھاوڕێ و ژیاننامەنووسی نووسەر فرانتس کافکا لەبیر دەکرێت. کافکا ناوی برۆدی ناوە وەک جێبەجێکاری ئەدەبی خۆی، ڕێنمایی برۆدی کرد کە لەگەڵ مردنیدا بەرھەمە بڵاونەکراوەکانی بسوتێنێت. برۆد ڕەتیکردەوە و لەبری ئەوە بەرھەمەکانی کافکای بڵاوکردەوە.

## خەڵاتەکان
لە ساڵی ١٩٤٨دا برۆد خەڵاتی بیالیک بۆ ئەدەبیاتی پێبەخشرا. لە ساڵی ١٩٦٥، برۆد خەڵاتی ڕێزلێنانی کۆمەڵەی ھاینریچ ھاین لە شاری دوسلدۆرف لە ئەڵمانیا پێبەخشرا. ساڵی ١٩٦٥ خەڵاتی دیکۆراتی نەمسایی بۆ زانست و ھونەری پێبەخشرا و یەکەم ھاووڵاتی ئیسرائیلی بوو کە خەڵاتەکەی پێبەخشرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٤
پۆل:مردووانی ١٩٦٨
پۆل:ژیاننامەنووسانی نێر
پۆل:ئاوازدانەرە کلاسیکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:وەرگێڕەکانی سەدەی ٢٠ەم
تەمەنی خانەنشینبوون

ئەم وتارە پێرستی تەمەنی خانەنشین بوون لە وڵاتە جیاوازەکانی جیھان.

لە ھەندێک چوارچێوە و پێناسەیەکی ڕووندا:  تەمەنی خانەنشینی بریتییە لە وەرگرتنی پشووی ھەمیشەیی و کارنەکردن، و بە زۆری لە وڵاتان لەوانەیە کەسەکە ھەنێک ناونیشانی دوای خانە نشینی پێ بدرێت لەگەڵ وەرگرتنی چەند پاداشتێک بۆ ئەو کار و بەشدارییانەی کە لە وڵات کردوویەتی ھەندێک لەو پاداشتانە وەک بڕانەوەی مووچەی خانەنشینی، پێشکەشکردنی خزمەتگوزارییەکانی تایبەت بە تەندروستی، ژیانکردن، ھتد

## تەمەنی [[خانەنشینی]] بەپێی وڵات و ناوچە
ئەم خشتەیەی خوارەوە پێرستی خوارەوە کە خانەنشینی دەخاتە ڕوو، دەکرێت لە داھاتوودا زیاتر بکرێت یان گۆڕانکاری بەسەر تەمەنە بێت

## سەرچاوەکان

پۆل:تەمەن و کۆمەڵگە
کوردیی سەقزی

شێوەزاری سەقەزی یان شێوەزاری سەقەزی یەکێکە لە شێوەزارەکانی کوردی ناوەڕاست و سۆرانی کە لە شاری سەقز و بەشێک لە بانە، مەریوان و تەکاب بەکاردێت. ئەم زاراوەیە لە ڕووی پێکھاتەوە زیاتر لە شێوەزاری کوردی ئەردەڵانی دەچێت. لە ڕاستیدا زاراوەی سەغازی تێکەڵەیەک لە زاراوەی ئەردەڵانی و تا ڕادەیەک کوردیی مەکریانییە. لە شاری سەقز کە زیاتر لە شارەکانی دیکە گوند و ناحیەی لاوەکی ھەیە، زاراوەی سەقزی لە گوندەکانی باکوور زیاتر بەرەو مۆکریانی دەڕوات و لە بەشە و گوندەکانی ڕۆژاوا و ڕۆژھەڵات و باشووریش زیاتر بەرەو ئەردەڵانی دەڕوات. ئەم تایبەتمەندییە پێکھاتەیییەی شێوەزاری سەقز وای کردووە کە مەودای وشە و مێتافۆر و دەربڕینەکانی بەکارھێنراو لەم شێوەزارەدا لە شێوەزارەکانی دیکەی کوردی گەورەتر بن و بە جۆرێک قسەکەرانی لە پەیوەندیکردن لەگەڵ خەڵکی شارەکانی دیکەدا نەرمترن و بە شێوەیەکی زارەکی باشتر کارلێک دەکەن و لە لایەکی ترەوە توانای دروستکردنی بەرھەمی ئەدەبی لە ئەدەبی کوردیدا ھەیە. ئەم زاراوەیە لە بەشێکی دیواندەرەشدا بەکاردێت.

## سەرچاوەکان
شۆشانا دامەری

وێنۆک|شۆشانا دامەری
**شۆشانا دامەری** (بە عیبری: שושנה דמארי؛ ٣١ی ئازاری ١٩٢٣–١٤ی شوباتی ٢٠٠٦) گۆرانیبێژێکی یەمەنی-ئیسرائیلی بوو کە بە «شاژنی مۆسیقای عیبری» ناسراوە.

## ژیاننامە
[وێنۆک|ڕاست|گۆڕی شۆشانا داماری لە [گۆڕستانی ترامپێڵدۆر|گۆڕستانی ترامپڵدۆر لە تەلئەبیب]]
شۆشانا دامەری لە دامار لە یەمەن لەدایک بووە. خێزانەکەی لە ساڵی ١٩٢٤ کۆچیان کرد بۆ مەندەت فەلەستین و لە ڕیشۆن لێزیۆن نیشتەجێ بوون.

داماری ھەر لە تەمەنی گەنجییەوە تەپڵی لێدەدا و بە ھاوڕێیەتی بۆ دایکی دەوتەوە، کە لە ئاھەنگ و کۆبوونەوە خێزانییەکانی کۆمەڵگەی یەمەنییەکان لە ئیسرائیل گۆرانی دەگوت. لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا یەکەم گۆرانییەکانی لە ڕادیۆ پەخش کرا. لە ستۆدیۆی شولامیت لە تەلئەبیب گۆرانی و نواندن خوێندوویەتی و لەوێ شلۆمۆ بۆسمی بەڕێوەبەری ستۆدیۆکە ناسیوە کە بووە بە بەڕێوەبەری تایبەتی خۆی. لە ساڵی ١٩٣٩ ھاوسەرگیریان کردووە و کچێکیان بە ناوی ناڤا بووە.

داماری دوای تووشبوونی بە ھەوکردنی سییەکان بۆ ماوەیەکی کورت لە تەلئەبیب کۆچی دوایی کرد. ئەو لەکاتێکدا کۆچی دوایی کرد کە کالانیۆت لەلایەن خێزان و ھاوڕێکانییەوە گۆرانی دەوترێت کە لە چەند ڕۆژی کۆتاییدا لە چاودێریدا دانیشتبوون. لە گۆڕستانی ترامپڵدۆر لە تەلئەبیب بە خاک سپێردرا.

## خەڵات و ناساندن
لە ساڵی ١٩٨٨ داماری خەڵاتی ئیسرائیل بۆ گۆرانی عیبری پێبەخشرا

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٣
پۆل:مردووانی ٢٠٠٦
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئیسرائیلی
پۆل:ئەکتەری شانۆی ئیسرائیل
پۆل:گۆرانیبێژانی یەمەنی
پۆل:مەرگەکان بە سیەسۆ
ژمارەی جەبریی

ژمارەیەکی جەبریی (بەپێی ئەو زاراوەیەی کە بیرکاری ئەڵمانی کرۆنێکەر بەکاری هێناوە)، یک ژمارەیەکی ئاڵۆز است که وەڵامی هاوکێشە به شکل زیر باشد:


*a*n*x*n + *a*n−۱*x*n−۱ + ··· + *a*۱*x* + *a*۰ = ۰


جۆزێف لیۆویل پێشنیاری کرد وشەکان بەم شێوەیە بێت:

anxn + an−1xn−1 + + a1x + a0 = 0

کە ڕێژەکانی a0 بۆ an لەم هاوکێشە فرەژمارییەدا ژمارەی عەقڵانین.

ئەگەر an = 1 بێت، ئەوا ڕەگەکانی هاوکێشەی سەرەوە پێیان دەوترێت ژمارە تەواوەکانی جەبریی.

بەگشتی ئەگەر ڕێژەکانی هاوکێشە فرەژمارەییەکانمان لە مەیدانێکی ترەوە هاتبێت جگە لە ژمارە عەقڵانیەکان، گریمان مەیدانی ↵ و ڕەگەکانی ژمارەی جەبرین لەسەر مەیدانی ↵↵ و ناوی مەیدانەکە دیاری نەکردن لە حاڵەتێکدا کە هیچ مەیدانێکی دیاریکراو نەبێت لە دەقەکەدا ئاماژەی پێکراوە، واتە ئێمە مەیدانەکەمان وەک ژمارەی عەقڵانی وەرگرتووە و ڕەگەکانیش لە بواری دابەشکردنی ئەم بوارەدا لەبەرچاو گیراوە، کە مەرج نییە ژمارە ئاڵۆز بن، بۆ نموونە ئەگەر ڕێژەکان لە a مەیدانێک کە تایبەتمەندییەکی غەیرە سفرە، هیچ پەیوەندییەکی گشتی لە نێوان مەیدانەکەدا نییە لە ڤێکتەرەکەدا هیچ ڕەگ و مەیدانێکی ژمارە ئاڵۆزەکان نییە.

ژمارەیەکی ئاڵۆز کە جەبریی نەبێت، واتە هیچ هاوکێشەیەکی فرەژمارەیی نەبێت کە ڕێژەی عەقڵانی هەبێت کە وەک ڕەگەکەی بدۆزرێتەوە، پێی دەوترێت ژمارەیەکی زاڵ.  لە نێوان ژمارە زاڵە بەناوبانگەکاندا دەتوانین ژمارەی سەرەتایی و ژمارەی pi ئاماژە بکەین.  یەکەم ژمارەی زاڵ لەلایەن بیرکاری فەرەنسی جۆزێف لیۆڤیل لە ساڵی ١٨٤٤ بە بەڵگەیەکەوە ناسێندرای کرد

## سەرچاوەکان


پۆل:جەبری پەتی
پۆل:تیۆریی ژمارەکان
پۆل:جەبر
پێڕستی نوێنەری پارێزەرانی دینی لە پارێزگاکانی ئێران

نوێنەری فەقییە لە پارێزگاکان لە ھەر پارێزگایەک لە لایەن ڕێبەری کۆماری ئیسلامی ئێرانەوە دیاری دەکرێت و بە گشتی ئیمامی ھەینی کە ناوەندی ھەر پارێزگایەک دیاری دەکات ئەم پۆستە بەدەست دەھێنێت. جگە لەوەی نوێنەری سەرپەرشتیاری یاسایی لە پارێزگای کوردستان کەسێکی ترە جگە لە ئیمامی ھەینی سنەندج، و لە پارێزگای ئیسفەھان، جگە لە ئیمامی ھەینی پایتەختی پارێزگاکە، ھەروەھا ئیمامی ھەینی کاشان ھەیە دەزگایەکی جیاوازی ھەیە لە شارەکەی خۆیدا.

## نوێنەری ئایینی پارێزگاکان و ئیمامەکانی ھەینی ناوەندەکانیان
 

## سەرچاوەکان

پۆل:عەلی خامنەیی
بۆمبی شووشەیی

**بۆمبی شووشەیی** یان **کۆکتێلی مۆلۆتۆڤ**، چەکێکی سووتێنەرە کە لە   شکاو دەفر پڕکراوە لە مادەی سووتێنەر کە بە فیوز (بە شێوەیەکی گشتی بوتڵی شووشە پڕکراوە لە شلەی سووتێنەر کە بە a لۆکە فیت). لە کاتی بەکارھێناندا ئەو فیوزەی کە بە دەفرەکەوە بەستراوەتەوە داگیرسێنرێت و چەکەکە فڕێ دەدرێت و لەکاتی لێدانیدا دەشکێت. ئەمەش دەبێتە ھۆی ئاگرتێبەردانی ئەو ماددانە سووتێنەرانەی کە لەناو شووشەکەدا ھەن و لەگەڵ سووتانی سووتەمەنیدا بڵێسەی ئاگر بڵاودەکاتەوە.

بەھۆی ئاسانیی ڕێژەیی بەرھەمھێنانیان، کۆکتێلەکانی مۆلۆتۆڤ بە شێوەیەکی گشتی چەکی خۆبەخشن. بەکارھێنانی خۆبەخشی ئەوان لە تاوانبار، ئاژاوەگێڕ، تۆپی پێ چەقۆ، گەریلای شار، تیرۆریست، سەربازی ناڕێک، ئازادیخوازانەکان، و تەنانەت سەربازانی ئاسایی، لەم حاڵەتەی دواییدا زۆرجار بەھۆی کەمی چەکی ھاوتای دەرچووی سەربازییەوە. سەرەڕای سروشتی ئیمپرۆڤیزە و یاخیگەرانەی، زۆرێک لە سەربازییە مۆدێرنەکان بەکارھێنانی کۆکتێلی مۆلۆتۆڤ بەکاردەھێنن.

بەڵام کۆکتێلی مۆلۆتۆڤ ھەمیشە لە مەیدانەکەدا ئیمپرۆڤیزە ناکرێت. شتێکی نامۆ نییە کە بە شێوەیەکی بەرفراوان بە ستانداردێکی دیاریکراو بەرھەم دەھێنرێن وەک بەشێک لە ئامادەکاری بۆ شەڕ. ھەندێک نموونەی ئەم کارە ئامادەکارییەکانی دژە داگیرکاریی پاسەوانی ناوماڵی بەریتانیا لە کاتی جەنگی دووەمی جیھانیدا و یەکە خۆبەخشەکانی ئوکراینا لە کاتی ٢٠٢٢ لەشکرکێشی ڕووسیا بۆ ئوکراینا. لە کاتی جەنگی جیھانی دووەم، تەنانەت کۆکتێلی مۆلۆتۆڤ لە چەند وڵاتێکدا کارگە بەرھەم دەھێنرا، وەک: فینلاند، ئەڵمانیای نازی، یەکێتی سۆڤیەت، سوید و ئەمریکا، ھەندێکیان تایبەتمەندی frangible container و فیوز (وەک US Frangible Grenade M1 بۆ نموونە).

## سەرچاوەکان

پۆل:داھێنانە فینلەندییەکان
پۆل:جیاکاری
پۆل:تاوانەکان
پۆل:تاوان
پۆل:توندوتیژی
پۆل:چەکی ئاگرین
پۆل:شەڕی ناو شار
تاسیوجاق

**تاسیوجاق** (، بە واتای: *کە لە دەریاچەیەک دەچێت*گوندی باکووری (Inuit کۆمەڵگە) لە نوناڤیک، لە باکووری کێبێک، کەنەدا.  ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێری ٢٠٢١ی کەنەدا ٤٢٠ کەس بووە.

## جوگرافیا
چەپ|وێنۆک|700x700پیکسڵ|دیمەنێکی تاسیوجاق لە باشوورەوە.

تاسیوجاق لە کەنارەکانی دەریاچەی لیف لە سەری بەندەری قووڵ دروستکراوە و چەند کیلۆمەترێک لە باکووری هێڵی دارەکانەوە دوورە، کە دواجار توندرای دارستانەکان جێگەی خۆی دەداتە توندرای جەمسەری باکوور.  تاسیوجاق لە ڕاستیدا ئاماژەیە بۆ تەواوی حەوزی گەڵا: دەریاچەی گەڵا، ڕێڕەوی گەڵا و کەنداوی گەڵا.  حەوزی گەڵا بەناوبانگە بە بەرزی مەل و با کە بە شێوەیەکی ڕێکوپێک لە ١٥ مەتر زیاترە.
چەپ|وێنۆک|هۆتێل lqaluppik لە لێواری باشووری تاسیوجاق
بەردی بنەڕەتی ژێر تاسیوجاک پێکهاتووە لە نیشتووی و گۆڕانکاری پێکهاتەی، بە شێوەیەکی سەرەکی بەردی شنی، سلات، گرێیواک و...  کانزای ئاسن، دۆلۆمیت، و مافیک بەردەکان لە نزیکەوەن
ناوچەکە زۆر دەوڵەمەندە بە دەریایی شیردەر (seal و beluga)، ماسی (Arctic char، Atlantic salmon، [  [ترۆت]])، کۆتر (بەتایبەت کۆتری ئایدەر) و زۆرێک لە باڵندەی دەریایی؛  هەروەها، نزیکەی 1000 میسک-گا لە ناوچەی دەوروبەریدا دەسوڕێنەوە.  Gyrfalcons و peregrine falcons بە شێوەیەکی باو لە دوورگەکانی حەوزی گەڵا و بەردەکانی دەوروبەریدا هێلانە دەکەن.

تاسیوجاق ڕێژەیەکی نزم تاید بەندەری هەیە کە پێنج کیلۆمەتر لە باکووری گوندەکەوە دوورە، لە دوورگەی ڕۆی
.فڕۆکەخانەی تاسیوجەق چەند کیلۆمەترێک لە باشووری گوندەکەوە هەڵکەوتووە.  تاسیوجاق دوا شوێنی مەبەستە بۆ کانۆسوارەکان کە بە پەلەوەردا دەڕۆنە خوارەوە ڕووباری گەڵا.

## سەرچاوەکان
سەرژمێری ٢٠٢١ی کەنەدا

*سەرژمێری کەنەدای ٢٠٢١*' ژماردنێکی وردی دانیشتوانی کەنەدا بوو کە بەرواری ئاماژەی ١١ی ئایاری ٢٠٢١ بوو.دوای سەرژمێری ساڵی ٢٠١٦ی کەنەدا دێت کە ژمارەی دانیشتووانی ٣٥،١٥١،٧٢٨ کەس بووە. ڕێژەی وەڵامدانەوەی گشتی ٩٨% بووە، کە کەمێک کەمترە لە ڕێژەی وەڵامدانەوە بۆ سەرژمێری ساڵی ٢٠١٦. لەژمارەی دانیشتووانی ٣٦،٩٩١،٩٨١ کەسی تۆمارکردووە، کە کەسە۵/۲٪. ساڵی ٢٠١٦ زیادی کردووە.

## سەرچاوەکان
ئیسلام لە کەنەدا

ئیسلام لە کەنەدا () ئیسلام ئایینێکی کەمینەیە لە کەنەدا. موسڵمانان لە ساڵی ١٨٧١ەوە لە کەنەدا دەژین و یەکەم مزگەوتیش لە ساڵی ١٩٣٨ دامەزراوە، زۆربەی موسڵمانانی کەنەدا سوننەن، لە کاتێکدا کەمینەیەکی بەرچاو شیعە و ئەحمەدییەن. کۆمەڵێک ڕێکخراوی ئیسلامی و مەدرەسەکان (*مەدرەسە*) ھەن. ڕاپرسییەکان دەری دەخەن زۆربەی موسڵمانان ھەست بە «زۆر شانازی» دەکەن کە کەنەدی بوون، و زۆرینەیان ئایینین و لانیکەم ھەفتەی جارێک بەشداری مزگەوت دەکەن. زۆرینەی موسڵمانانی کەنەدا لە پارێزگاکانی ئۆنتاریۆ دەژین، و کیوبیک.

ژمارەی دانیشتووانی موسڵمانان لە کەنەدا تا ساڵی ٢٠٢١ ٤٫٩٪ بوو لە کاتێکدا تا ساڵی ٢٠١١ ٣٫٢٪ بووە. لە ناوچەی تۆرۆنتۆی گەورە ١٠٪ی دانیشتووان موسڵمانن، لەکاتێکدا لە ساڵی ٢٠١١دا ٧٫٧٪ بووە، لە مۆنتریاڵی گەورەش ٨٫٧٪ی دانیشتووان موسڵمانن، لەکاتێکدا لە ساڵی ٢٠١١دا ٦٪ بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئیسلام بەپێی وڵات
کەناڵی ئەلشەرقییە

**کەناڵی ئەلشەرقییە** کەناڵێکی تەلەڤیزیۆنی مانگی دەستکردی عێراقییە و لە مانگی ئازاری ٢٠٠٤ دەستی بە پەخشی ئەزموونی (تجریبي) کردووە، و پەخشی ئاسایی خۆی لە ٤ی ئایاری ٢٠٠٤ ئەنجامدا، کەناڵەکە بەرنامەکانی لە ڕێگەی مانگە دەستکردەکانی عەرەبسات و نایلسات و ھۆتبێردەوە پەخش دەکات ھەروەھا پەخشی ڕاستەوخۆ لە ڕێگەی ئینتەرنێت لە ڕێگەی ماڵپەڕی کەناڵەکەوە بەردەستە کەناڵی ئەلشەرقییە یەکەمین کەناڵی عێراقییە کە خاوەندارێتی تایبەتە و ژمارەیەک پەیامنێری لە زۆرێک لە شارەکانی جیھان ھەیە.

کەناڵەکە خاوەندارێتی سەعد ئەلبەزازە بازرگان و سەرکردەی پێشووی پارتی سۆسیالیستی بەعسی عەرەبی کە لە لەندەن دەژی، لە ساڵانی نەوەدەکان بەڕێوەبەری ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆن بووە تا ساڵی ١٩٩٢، دوای ئەوە ڕووی کردە بەریتانیا.

کەناڵەکە بەناوبانگ بوو بە پرۆگرامە مرۆییەکانی وەک کارستا، ئەمال، ئەلیاد ئەلبەیدە، بەخششەکانی ڕەمەزان و بەخششەکانی دابینکردنی ھاوکاری بۆ زۆرێک لە خێزانە ھەژارەکانی عێراق، ئەمە جگە لە بەرنامە کۆمیدییە سیاسییە تەنزئامێزەکانیان.

## کەناڵە خوشکەکان
### ئەلشەرقییە نیوز
لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١١ کەناڵەکە فراوانتر بوو بە کردنەوەی کەناڵێکی نوێی ھەواڵ بە ناوی “ئەلشەرقییە نیوز” کە بە درێژایی کاتژمێر بەرنامەی ھەواڵی پەخش دەکات و گرنگی بە کاروباری عەرەبی و عێراقی ھەیە، ھەروەھا بەدواداچوون بۆ کاروباری جیھانی دەکات،  دەکەوێتە سەر فرێکوێنسی ١٠٨٩٢ کۆدکردنی H ڕاست ٢٧٥٠٠ ٥/٦.

### ئەلشەرقییە دراما
کەناڵێکی نوێ کە لەلایەن گروپی کەناڵەکانی ئەلشەرقییە بەبۆنەی مانگی ڕەمەزانـەوە بۆ ساڵی ٢٠١٢ دەستی پێکردووە، و ئەم کەناڵە ھەموو ئەو شتانە دەخاتەڕوو کە تازەن لە دونیای درامای عەرەبیدا، لە ساڵی ٢٠١٣ داخرا.

## کوژراوەکانی ئەلشەرقییە
١٢ کەس لە ستافی ئەلشەرقییە شەهید بوون، ٤ کەسیان لە بەرنامەی (نانی بەیانیتان لەسەر ئێمەیە - فطوركم علينا) کاریان دەکرد، کە لە مانگی ئەیلولی ٢٠٠٨ کە لەلایەن شەیما عیمادەوە لە گەڕەکی ئەلزەنجیلی پێشکەدەکرا، حکومەتی عێراقیش سوێندی خوارد کە تاوانباران دەستگیر بکات و ڕەوانەی دەسەڵاتی دادوەریان بکات.

## بێلایەنی کەناڵ
تۆمەتی زۆر لەدژی کەناڵی ئەلشەرقییە خرایە پاڵ، لەوانە هەڵگیرسانی مەزهەبی و هاندان لەدژی حکومەتی عێراق بە سەرۆکایەتی نووری مالیکی، جگە لەوەی کە پێشتر لەلایەن سەدادم حوسێنەوە پارەدار دەکرا.

## ئامانجگرتن
چەندین ھەوڵ دژی کەناڵی ئەلشەرقییە کراوە لەوانە داخستنی نووسینگەکانی، لێپێچینەوەی یاسایی و کوشتنی ئەندامەکانی کەناڵەکە کە پەیامنێرێکی کەناڵەکە لە کەرکووک دوای ئەوەی نامەیەکی ھەڕەشەئامێزی پێگەیشت کە داوای لێکرابوو واز لە کارکردن بۆ ئەو کەناڵەکە بھێنێت، ھەوڵی تیرۆرکردنی درا، ھەروەھا کەناڵەکە ڕایگەیاندووە کە لە مانگی نیسانی ٢٠٠٩ لەلایەن کەسانی نەناسراوەوە ھەڕەشەیان لێ کراوە پەیوەندیکەرێکی نەناسراو کە خۆی بە "سەر بە سوپای عێراق" فەرمانی پێگەشت بە تەقەکردن لە ستافی کەناڵەکانی بەغدادییە و ئەلشەرقیە لە کاتی خۆپیشاندانەکانی ٢٥ی شوباتی ٢٠١١ ئەم تۆمەتانەش لەلایەن سەرچاوەی ترەوە پشتڕاست نەکراونەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی زمانی عەرەبی
دۆیچە ڤێڵ

**دەنگی ئەڵمانیا** یان **دۆیچە ڤێڵ** (، کورت دەکرێتەوە بۆ DW) دەنگی نێودەوڵەتی ئەڵمانیایە بۆ جیھانی دەرەوە، و یەکێکە لە دەنگە گەورەکانی جیھان کە ئاراستەی دەرەوە دەکات، کار بۆ ناساندنی ئەڵمانیا و بڵاوکردنەوەی وێنەی ڕەسەنی ئەو وڵاتە و پشتگیریکردنی ئاڵوگۆڕی ڕۆشنبیری لە ڕێگەی تەلەڤیزیۆن و ڕادیۆ و ئینتەرنێتەوە.

پیتەر لیمبۆرگ لە ساڵی ٢٠١٣ەوە بەڕێوەبەری کۆمپانیای میدیایی ئەڵمانی DW بووە.

## سەرەتایی پەخش
ڕادیۆی دەنگی ئەڵمانیا لە ٣ی ئایاری ١٩٥٣ بە بەردەوامی دەستی بە پەخشکردنی بەرنامەکانی کرد، تا ھاوینی ٢٠٠٣ لە شاری کۆڵنەوە پەخشی دەکرد کاتێک گواسترایەوە بۆ بینای شورمان لە شاری بۆن کە پایتەختی پێشووی ئەڵمانیای ڕۆژاوا بوو، ھۆکاری گواستنەوەی ئەو ڕادیۆیە لە کۆڵنەوە بوونی مادەی ئەسبێستۆس بووە لە ژوورەکانیدا کە زیانی بۆ مرۆڤ ھەیە، بەرنامەی ڕادیۆیی لە شاری بۆن بەرھەم دەھێنرێت و بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی پەخشکراو لە بەرلین بەرھەم دەھێنرێت، لە ناوەڕاستی مانگی ئازاری ٢٠٠٥ ەوە دۆیچە ڤێڵ ماڵپەڕێکی سەربەخۆی لە بەرنامەکانی ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆن دەستپێکرد، کە کۆمەڵێک سەرنوسەر کاتژمێر کە کاتژمێر ڕووداوەکانی جیھان ڕووماڵ دەکەن بەتایبەت لەو پێگەیەدا تێڕوانینی ئەڵمانیا بۆ پرسە عەرەبییەکان دەخاتەڕوو، ھەروەھا زانیاریی گشتگیر لەبارەی خوێندن و توێژینەوەی زانستی لە ئەڵمانیادا، جگە لە خستنەڕووی یاساکانی کار و نشینگە لە ئەڵمانیا.

## وەشانی فارسی
جەمشید بەرزگر نووسەر و پەیامنێر و ھونەری ئێرانی وەک بەرپرسی بەشی فارسی دۆیچە ڤێڵ دەستنیشان کرا، جەمشید بەرزگر پێشتر سەرۆکی شیکارکەری بی بی سی بووە.

## تەلەڤیزیۆنی دەنگی ئەڵمانیا
alt=شوێنی دۆیچە ڤێڵ لە بۆن، بینای شورمان|وێنۆک|شوێنی دۆیچە ڤێڵ لە بۆن، بینای شورمان
دەنگی ئەڵمانیا لە ساڵی ١٩٩٢ ەوە بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی خۆی لە ڕێگەی مانگی دەستکردەوە بە درێژایی کاتژمێر بە زمانەکانی ئەڵمانی و ئینگلیزی و ئیسپانی و عەرەبی پەخش دەکات و سەدان کەناڵی تەلەڤیزیۆنی لە ئەورووپا و ئاسیا و ئەفریقا و ھەردوو ئەمریکاکە ھەیە، تەواوی بەرنامەی تەلەڤیزیۆن یان بەشێکی پەخش دەکات بە پشتبەستن بە ڕێککەوتن لەگەڵ ڕادیۆکە.

## قەدەغەکردن
لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١، ماڵپەڕی دۆیچە ڤێڵ لە بێلاڕووس قەدەغە کرا، لە سەرەتای مانگی شوباتی ٢٠٢٢، وەزارەتی دەرەوەی ڕووسیا بڕیارێکی دەرکرد کە پەخشی دۆیچە ڤێلی لە ڕووسیا قەدەغە کرد، جگە لە وەرگرتنی مۆڵەتی ڕۆژنامەنووسانی دۆیچە ڤێڵ بۆ کارکردن لەو وڵاتە، بڕیاردرا نووسینگەی پەیامنێرانی کەناڵەکە لە مۆسکۆ دابخرێت، ئەم ھەنگاوەی ڕووسیا دوای بڕیاری قەدەغەکردنی «پەخشی ڕوسیا تودەی» لە ئەڵمانیا ھات.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:میدیای دەوڵەتی
ئاریک ئەنیشتاین

وێنۆک|ئاریک ئەنیشتاین لە ساڵی ١٩٧٩
**ئارییە لیب «ئاریک» ئەنیشتاین** (بە عیبری: אָרִיק אַייְנְשְׁטֵייְן؛ ٣ی کانوونی دووھەمی ١٩٣٩ – ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣) گۆرانیبێژ و ئەکتەر و کۆمیدی و سیناریۆنووسی ئیسرائیلی بووە. پێشەنگی مۆسیقای ڕۆکی ئیسرائیل بووە؛ و ناوی لێنراوە «دەنگی ئیسرائیل». لە ڕێگەی ھەردوو ستایشی بەرزی گشتی و ڕەخنەگرانەوە، ئەنیشتاین وەک گەورەترین و بەناوبانگترین و کاریگەرترین ھونەرمەندی ئیسرائیلی لە ھەموو سەردەمێکدا دادەنرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩
پۆل:مردووانی ٢٠١٣
پۆل:گۆرانیبێژانی جوو
خێتچۆ

وێنۆک|خێتچۆ
**خێتچۆ** (بە ئەرمەنی: Խէչո؛ ١٨٧٢ – تەممووزی ١٩١٥) چالاکوان و شەڕڤانێکی بەناوبانگی ئەرمەنی بوو. خێتچۆ ئەندامی فیدراسیۆنی شۆڕشگێڕی ئەرمەنستان بوو، ژیانێکی چالاکانەی لە کاروباری سیاسی ئەرمەنستان بەڕێوەبرد. لە ماوەی چالاکوانێکدا بەشداری لە گەشتی خانەسۆردا کردووە، کە لە ٢٥ی گەلاوێژی ساڵی ١٨٩٧ لەلایەن فیدایەکانی ئەرمەنی بۆ سەر عەشیرەتی مەزریکی کورد، ھێرشێکی سەرەکی بووە، ھاوکات لایەنگرێکی سەرەکی شۆڕشی دەستووری ئێران بووە. لە ساڵی ١٩١٥ لە کاتی شەڕ و پێکدادان لە نێوان ھێزەکانی تورکیا لە نزیک بدلیس، لە چالاکییدا کوژرا.

## سەرەتای ژیان
خێتچۆ لە ساڵی ١٨٧٢ لە شاری ناخیچێڤان کە ئەوکات بەشێک بووە لە ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا خاچادور ئەمیریان لەدایکبووە. باوکی قەشەیەکی ناوچەکە بووە. لە شوشی لە قوتابخانەی ئەپستۆریای ناوچەکە خوێندوویەتی. خێتچۆ لە درێژەدا دەبێتە ڕاھێنەری چەکدارە شۆڕشگێڕە ئەرمەنییەکان کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە قەفقاز جێگیر بوون.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٢
پۆل:مردووانی ١٩١٥
پۆل:کەسانی خەڵکی نەخچیڤان
بێھنام بانی

**بێھنام بانی** (؛ لەدایکبووی ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٧ لە دامغان، سمنان) ئەکتەر و گۆرانیبێژێکی پۆپی ئێرانییە کە لە ساڵی ٢٠١٣ەوە دەستی بە کاری ھونەری کردووە.

## دەستپێکردنی چالاکییەکان
بێھنام بانی لە تەمەنی ٨ ساڵیدا قورئانی دەخوێند. باوکی کە یاریزانی ئەکۆردیۆنە، بە ھۆکاری مەیلی خۆی بۆ مۆسیقا دەزانێت. لە منداڵییەوە زۆر حەزی لە ھونەر بووە و لەگەڵ باوکی دەستی بە پراکتیزەکردنی مۆسیقا کردووە. پاشان لە ساڵانی ھەرزەکاریدا بە شێوەیەکی پیشەیی لە مامۆستا گەورەکانی وەک محەممەد نووری فێری مۆسیقا بووە. بێھنام بانی لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا لە ھەمان کاتدا وەک خوێندکارێک گرووپی مۆسیقای ڕۆژان دەناسێت و لەگەڵیان کار دەکات، کە مێھدی یەغماییش تێیدا ئامادە بووە. بانی لە فیلمی *گێشت عیرشاد ٣* (١٤٠٠) ڕۆڵی بینیوە.

## گۆرانیزانی
### سینگڵەکان

## فیلمۆگرافی
### زنجیرەیی

### فیلم

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی تایبەتی بێھنام بانی 
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧
پۆل:گۆرانیبێژ-گۆرانینووسانی ئێرانی
پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئێرانی
پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئێرانی
پۆل:ئەکتەرەکان
پۆل:زیندووان
ئاڵای جیھاد

**ئاڵای جیھاد** ئاڵایەکە کە بە شێوەیەکی باو لەلایەن بزووتنەوە جۆراوجۆرە ئیسلامیەکان و بنچینەگەریی ئیسلامییەکان وەک ھێمای جیھاد بەکاردێت. بەزۆری لە ئاڵایەکی ڕەش پێکدێت کە دەقێکی سپی شایەتمانی لەسەرە کە بە شێوازی دەستنووسی عەرەبی لە ناوەڕاستیدا نوسراوە. لە سەرەتای ساڵانی ٢٠٠٠دا لەلایەن جیھادییەکانەوە بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکاردەھێنرا.و لە ساڵانی ٢٠١٠دا لەلایەن دەوڵەتی ئیسلامیی  و ئاڵاکە لەلایەن ڕێکخراوە تیرۆریستییە ئیسلامییە جۆراوجۆرەکانیشەوە بەکارھێنراوە.
وێنۆک|ئاڵای جیھاد کە بە زۆر لەلایەن ڕێکخراوی ئەلقاعیدە بەکاردەھێنرا وەک ھێمای جیھاد
وێنۆک|ئاڵای گرووپی ئەلتەوحید و الجیھاد

## سەرچاوەکان

پۆل:ئیسلامی سیاسی
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
گرین فێڵد، کالیفۆڕنیا

**گرین فێڵد** شارێکە لە شارستانی مۆنتری، کالیفۆرنیا، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
ئیسماعیل خەیات

**ئیسماعیل خەیات** (١٩٤٤ لە خانەقین - ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ لە سلێمانی) ھونەرمەندی شێوەکاری کوردی خەڵکی باشووری کوردستان بوو. ئیسماعیل خەیات وەکوو ھونەرمەندێکی کوردی ناسراو لە پیشخستنی ھونەری شێوەکاری بە تایبەت لە شاری سلێمانی ڕۆلێکی گرنگی ھەبووە و ھەروەھا لەسەر ئاستی عێراق لە مێژووی ھونەری شێوەکاریی ساڵەکانی شەستەکان، حەفتاکان و ھەشتاکاندا بەشداری کردووە. ئەو ئەندامی کۆمەڵەی شێوەکارانی جیھان بوو.

## ژیان
ئیسماعیل خەیات لە ساڵی ١٩٤٤ لە شاری خانەقین لە دایک ببوو. ئەو دەرچووی خانەی مامۆستایانی بەعقووبە بوو. ھەروەھا لە نێوان ساڵانی ١٩٩٢ ھەتا ١٩٩٨ لە وەزارەتی ڕۆشنبیریی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان، بەڕێوەبەری ھونەری شێوەکاری بوو. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٦٧دا وەکوو سەرپەرشتیاری ھونەری لە چالاکی قوتابخانەکانی سلێمانی بەشدار بووە.

ئیسماعیل خەیات لە ڕێکەوتی ١٠ی شوباتی ٢٠٢٠ بەھۆی ڕووداوێکی کەوتندا لە ماڵەکەی خۆی تووشی نەخۆشی بوو و بەدوای دوو کەڕەت نەشتەرگەریی قورس بۆ مێشکی بۆ ماوەی نزیکەی دوو ساڵ بێھۆش کەوت. ئەو لە ئاکامدا لە کاتژمێری ١١:٣٠ی پێشنێوەڕۆژی پێنجشەممە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ کۆچی دواییکرد.

## چالاکییەکان
ئیسماعیل خەیات، لە ماوەی ٥٧ ساڵ ژیانی ھونەریی خۆیدا ٤٥ پێشانگەی شێوەکاریی کردووەتەوە.

لە کاتی شەڕی براکوژی و دابەشکردنی باشووری کوردستان لەنێوان دوو لایەنی پارتی و یەکێتی، ئیسماعیل خەیات وەکوو ناڕەزایەتییەک دژی ئەو شەڕە و بۆ پاڵپشتیکردن لە ئاشتەوایی و یەکبوونەوەی کوردستان، بەردەکانی سنووری نێوان پارتی و یەکێتیی لە دێگەڵەی ڕەنگ کرد.

## پێشنیاری درۆستکردنی ناوەندێکی ھونەری ئیسماعیل خەیات
لە دوای تێکچوونی باری تەندروستیی ئیسماعیل خەیات لە ڕێکەوتی ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠دا، زامۆئا داراغا پێشنیاری کرد ناوەندێکی ھونەری وەک شوینێک بۆ ئەرشیف و لیکۆلینەو و شیکاری لەسەر ھونەری شێوەکاری کوردی بە ناوی ئیسماعیل خەیاتەوە درۆست بکرێت. بەلام تا کاتی کۆچی دوایی ئەو ھونەرمەندە ھیچ دامودەزگایەکی حکوومی و ناحکوومی بەدەم ئەم پێشنیارەوە نەھاتووەتەوە.

## سەرچاوەکان

## ئەمانەش ببینە
* سەروەت سەوز
* ئاراس تالیب

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤
پۆل:مردووانی ٢٠٢٢
پۆل:خەڵکی خانەقین
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:شێوەکارە کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:شێوەکارانی کورد
کفار سابا

وێنۆک|کفار ساڤا دەکەوێتە ناوەڕاستی ئیسرائیل
وێنۆک|ڕاست|ئاریم مۆڵ لە ناوەندی شاری کفەر سەبا
**کفار سابا** (بە عیبری: כְּפַר סָבָא)، بە فەرمی **کفار ساڤا**، شارێکە لە ناوچەی شارۆن، لە ناوچەی ناوەندی ئیسرائیل. لە ساڵی ٢٠١٩ ژمارەی دانیشتووانی ١١٠ ھەزار و ٤٥٦ کەس بووە. دانیشتووانی کفار سەبا نزیکەی تەواو جوولەکەن.

## چاودێری تەندروستی
نەخۆشخانەی مێیر دەکەوێتە شاری کفەر سەبا. نەخۆشخانەی مێیر ناوەندێکی پزیشکی گەورەیە کە ناوی جۆزێف مێیر بووە کە یەکەم سەرۆکی سندوقی گشتی نەخۆشەکان و یەکەم بەڕێوەبەری وەزارەتی تەندروستی ئیسرائیل بووە. نەخۆشخانەکە ھەموو نەخۆشەکان، جوولەکە و عەرەبەکان وەردەگرێت، لەوانەش نەخۆشانی شارەکانی ژێر دەسەڵاتی دەسەڵاتی فەلەستین، وەک قەلقیلیا.

## شوێنەوارناسی
پاشماوەی گوندێکی کۆنی ئیسرائیلی لە ڕۆژھەڵاتی شارەکە دۆزرایەوە، و پێدەچێت وێرانەکانی کافارسابای کتێبی پیرۆز بێت. مۆزەخانەی شوێنەوارناسی کفەر سەبا ئەو شوێنەوارانەی لە ناوچەکەدا دۆزراونەتەوە نمایش دەکات.

## کەسانی دیار
* یاردن گێربی
* شارێن ھاسکێل
* کێرێن سیبنەر
* گابی ئەشکەنازی

## سەرچاوەکان

پۆل:کفەر سەبا
ئاریە ئێلیاڤ

وێنۆک|ئارییە ئێلیاڤ
**ئارییە "لۆڤا" ئەلیاڤ** (بە عیبری: אריה "לובה" אליאב، ٢١ی تشرینی دووەمی ١٩٢١–٣٠ی ئایاری ٢٠١٠)، سیاسەتمەدارێکی ئیسرائیلی بووە. لە نێوان ساڵانی ١٩٦٥ و ١٩٩٢دا لە سێ جاردا وەک ئەندامی کنێسێت بۆ چەندین کوتلە کاری کردووە.

## چالاکیی پێشەنگایەتی
ئیلیاڤ یارمەتیدەر بوو لە دامەزراندنی شاری ئاراد لە نەگڤ و پەرەی بە گەشەپێدانی لاخیش و کیریات گات دا. لە ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا، ئەو ڕۆحی بزوێنەری پشت دامەزراندنی نیتزانا بوو لە ڕۆژاوای نەگێڤ، کە تەپۆڵکە خۆڵەکانی کردە گوندێکی گەنجان.

## خەڵات و ناساندن
* لە ساڵی ١٩٨٨ خەڵاتی ئیسرائیلی پێبەخشرا، بەھۆی بەشدارییە تایبەتەکانی لە کۆمەڵگا و دەوڵەتی ئیسرائیل.
* لە ساڵی ٢٠٠٣ خەڵاتی بن گوریونی بەدەستھێنا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢١
پۆل:مردووانی ٢٠١٠
پۆل:سۆسیالیستەکانی جوولەکە
پۆل:ستافەکانی زانکۆی ھارڤارد
پۆل:دەرچووانی زانکۆی عیبری لە ئورشەلیم
ڕزا تەحمەسیب

وێنۆک|ڕزا تەحمەسیب
**ڕزا عەباسگولو ئۆغڵو تەحمەسیب** (بە ئازەری: ڕزا تەحماسیب؛ ٢٠ی نیسانی ١٨٩٤، شاری نەخچیڤان – ١٤ی شوباتی ١٩٨٠، باکۆ) دەرھێنەر و ئەکتەری سینەمایی ئازەربایجانی بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٤
پۆل:مردووانی ١٩٨٠
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ستالین
پۆل:گەلی ئازەربایجانی سۆڤیەت
پۆل:کەسانی خەڵکی نەخچیڤان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی سۆڤیەتی
عەرەبەکانی ئێران

alt=بە پێی ئەو ڕاپرسییەی وەزارەتی ڕۆشنبیری ئێران لە ساڵی ٢٠١٠ ئەنجام دراوە: ئەو پارێزگایانەی کە بە زمانی دایکیان قسە دەکەن لە عەرەبە ئێرانییەکان و ڕێژەیان لە نێو دانیشتووانی ئەو پارێزگایانەدا.|وێنۆک|بە پێی ئەو ڕاپرسییەی وەزارەتی ڕۆشنبیری ئێران لە ساڵی ٢٠١٠ ئەنجام دراوە: ئەو پارێزگایانەی کە بە زمانی دایکیان قسە دەکەن لە عەرەبە ئێرانییەکان و ڕێژەیان لە نێو دانیشتووانی ئەو پارێزگایانەدا.
**عەرەبەکانی ئێران** بە عەرەبەکانی کەناراوەکانی ڕۆژھەڵات و باکووری کەنداو دەوترێت. ئەو عەرەبانەن کە ئەمڕۆ لە چوارچێوەی نەخشەی ڕامیاری ئێراندا ھەن بەپێی ئاماری فەرمی حکومەتی ئێران ژمارەیان لە ٢٪ بۆ ٢.٧٥٪ لە ژمارەی دانیشتووانی ئێران پێکدەھێنن، زۆربەی عەرەبەکان لە پارێزگاکانی باشووری ئێران نیشتەجێن، کە ناوچەکانی کەناراوەکانی ڕۆژھەڵات و باکووری کەنداون، ناوچەکان ئەمڕۆ پێیان دەوترێت خووزستان، بووشێھر و ھورمزگان، جگە لە ژمارەیەکی کەم لە پارێزگای خۆراسان لە نزیک سنووری ئەفغانستان، و لە ناوچەکانی دیکە لە ناو جەرگەی فارسەکان، و ئەمانە ناسراون بە عەرەبی فارس.

## سەرچاوەکان

پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین
پۆل:پارێزگای خووزستان
پۆل:سامییەکان
زیمران

**زیمران** کوڕی یەکەمی ئیبراھیمە لە قەتوورەی ھاوسەری کە دوای مردنی ھاوسەری یەکەمی بەناوی سارا، ھاوسەرگیری لەگەڵدا کردووە، لە براکانیدا: یۆقشان، میدیان، مەدان، یەشباق، شوەح.

## ئەمانەش ببینە

* ئیبراھیم

* میدیان

* مەدان

* یەشباق

* شوەح

* یۆقشان

## سەرچاوەکان

پۆل:مناڵەکانی ئیبراھیم
کەناڵی یەک (ئێران)

**کەناڵی یەک** یەکێک لە کەناڵە تەلەڤیزیۆنییە نیشتمانییەکان یەکێک لە کەناڵە تەلەڤیزیۆنییە دەوڵەتییەکانی ئێرانە کە لەلایەن ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە بەڕێوەدەبرێت. ئەم تۆڕە کە لە لایەن دەسەڵاتە جێبەجێکارەکانەوە بە تۆڕی نیشتمانی ناسراوە، یەکەم میدیای ڤیدیۆیی زمانی فارسییە لە جیھاندا. پەخشی بەرنامەکانی تۆڕ بە شێوەی HD و HEVC لە وەرگرەکانی زەمینی و مانگی دەستکرد لە ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ دەستیپێکرد.

## دەربارەی
ئەم تۆڕە لە ١١ی محر ١٣٣٧ لە ژێر ناوی تەلەفزیۆنی نیشتمانی ئێران دەستی بە کارکردن کرد. لەو کاتەدا ئەم تۆڕە وەک بەشێک لە ڕادیۆ و تەلەفزیۆنی نیشتمانی ئێران کار دەکات.

لەگەڵ سەفەری محەمەدڕەزا پەھلەوی بۆ فەڕەنسا و لە ڕێگەی ڕێکەوتنێک لەگەڵ جاک شیراک، سەرۆکوەزیرانی ئەوکاتی فەڕەنسا، ئێران سیستەمی ڕەنگی SCAMی لەم وڵاتە کڕی و دواتر ٥ بەھمەن ١٣٥٠ تۆڕی یاک سیما کرایەوە. لە ساڵی ١٣٥٤ ئەم تۆڕە دەستی کرد بە پەخشکردنی بەرنامەکانی بە ڕەنگ.

دوای شۆڕشی ئیسلامی ئێران ناوی ئەم کەناڵە لە تەلەفزیۆنی نیشتمانییەوە گۆڕدرا بۆ ناوی ئێستای. لە ساڵانی ناوەڕاستی دەیەی خۆرەوە ١٣٨٠ ئەم تۆڕە بە تۆڕی نیشتمانیش ناودەبرێت. لە کاتی بەڕێوەبردنی عەلی لاریجانی لە سەدا ڤا سیما، ئەم تۆڕە سیستەمی پەخشی ڕەنگاوڕەنگی خۆی لە SCAM گۆڕی بۆ PAL.

لە ١٤ی تیری ١٣٩٧ تا ٢٠ی ئایار ١٤٠٧ * مەجید زەینول عابدین* بەڕێوەی دەبات ئەم تۆڕە ھەبوو لە ٩ی ئازەری ١٣٩٩ (خۆرشیدی) ١٣٩٩، بەبۆنەی ٦٢ ساڵەی دامەزراندنی تۆڕەکە و بەرھەمھێنانی HD، ناسنامەی بینراو و کوالێتی تۆڕی نوێکرایەوە. لە ٢٠ی ئایاری ساڵی ١٤٠١ (خۆر) مەیسەم مورادی بیناباج بە فەرمانی جێگری نوێی سیما موحسین بەرمەحانی کرا بە بەڕێوەبەری کەناڵی ١. میشام مورادی بیناباج پێشتر لە بواری ھونەر کاری کردووە.

## مەودای پەخش
ئەم تۆڕە ئێستا دەتوانێت بە ٢ مانگی دەستکرد ئینتێلسات ٣٩ و بەدر ٥ لە ئێران و بەشێک لە ئاسیا. ھەروەھا ئەم تۆڕە دەتوانرێت لە لایەن سەدان وێستگەی ڕێلەی لە سەرتاسەری ئێرانەوە وەربگیرێت. ھەروەھا دەتوانرێت ئەم تۆڕە لە ڕێگەی تۆڕەکانی کەیبڵ تیڤی لە ئەفغانستان وەربگیرێت.

## ڕووداوەکان

### ھاککردنی ڕادیۆ
ڕۆژی پێنجشەممە، بەھمەن ٧، ١٤٠٠، میدیاکانی ئێران باسیان لە ھاککردنی چەند کەناڵێکی ڕادیۆیی و تەلەڤیزیۆنی کۆماری ئیسلامی کرد، لەوانە کەناڵی یاک سیما، کە بۆ ساتێک وێنەی مریەم ڕەجەوی و مەسعوود ڕەجەوی، یەکێک لە ڕێبەرانی موجاھدینی گەلی پیشان دا سازمانی خالقی ئێران. و وێنەیەکی سەید عەلی خامنەیی بە خاچێکی سوورەوە کە لەسەری دروشمی "مەرگ بۆ خامنەیی، ئاشتی بۆ ڕەجەوی" بینرا، لەگەڵ دەنگی پیاوێک کە "ئاشتی بۆ ڕەجەوی"ی دەوتەوە ، مردن بە خامنەیی" بۆ ١٠ دووەم پەخش کرا. بەرپرسی پەخش: "لەڕادەبەدەر ئاڵۆز بوو. ھاککردنی چەند کەناڵێکی ڕادیۆیی و تەلەڤیزیۆنی ئیسلامی کۆمار ھاوکات لەگەڵ یاریکردنی وێنەی سەرکردەکانی موجاھدین خالق.

## ھەروەھا تەماشای
کەناڵی دوو (ئێران)

کەناڵی سێ (ئێران)

## سەرچاوەکان

پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان و وێستگانەی کە لە ١٩٦٦ دامەزراون
پۆل:وێستگە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی فارسی
پۆل:وێستگە تەلەڤیزیۆنییەکان لە ئێران
پۆل:پەخشی کۆماری ئیسلامیی ئێران
تانجیرۆ کامادۆ

**تانجیرۆ کامادۆ** (بە ژاپۆنی: 竈 門 炭 治郎، ھێپبێرن: Kamado Tanjrou) کەسایەتییەکی خەیاڵییە و پاڵەوانی سەرەکیی مانگای «کۆیۆھارۆ گۆتۆگ»یە بەناوی لەتکەری شەیتان و لە ھەفتانەی شۆنن جەمپ ژمارە ١١ (شوێشا) لە ١٥ی شوباتی ٢٠١٦ بڵاوکرایەوە، یەکەم بەرھەمی کۆیۆھارۆ گۆتۆگی بوو، تانجیرۆ ھەرزەکارێکە ھەوڵدەدات خوشکەکەی بەناوی نێزوکۆ وەک مرۆڤێکی تەواو بگەڕێنێتەوە دوای کوشتنی خێزانەکەی لەلایەن موزان کیبوتسوجییەوە گۆڕاوە بۆ ئەھریمەن دوای ھێرشێک کە بووە ھۆی کوژرانی ئەندامانی تری خێزانەکەی، دوای ئەوەی لەگەڵ گیو تۆمیۆکای ئەھریمەنکوژ کۆدەبێتەوە، تانجیرۆ لەلایەن گیوەوە شمشێرێکی پێدەدەرێت بۆ ئەوەی ببێتە بکوژێکی ئەھریمەن بۆ ئەوەی یارمەتی خوشکەکەی بدات جارێکی دیکە ببێتەوە بە مرۆڤێکی تەواو و تۆڵەی خێزانەکەی بکاتەوە، و تانجیرۆ لە ڕۆمانێکی سووکدا دەرکەوتووە کە بە سەرەتای مانگاکە دادەنرێت.

گۆتۆژ دوای پێشنیاری سەرنووسەرەکەیان تانجیرۆی دروستکردووە بۆ ئەوەی کەسایەتی سەرەکیی گەشاوە لە ڕۆمانە تاریکەکەیدا، دیزاینەکەی لەژێر کاریگەری ھیمورا کێنشین لە مانگای «نۆبوھیرۆ» و «واتسوکی ڕورۆنی کێنشین» بوو کاتێک بڕیاریاندا کە کەسایەتییەکە چۆن بێت، بە پلەی یەکەم دەنگی کەسایەتییەکە لەلایەن ناتسوکی ھانای بە زمانی ژاپۆنی و زاکی ئەگویلار بە زمانی ئینگلیزییەوە کرا.

کەسایەتییەکە لەلایەن ڕەخنەگرانی مانگا و ئەنیمێ پێشوازییەکی باشی لێکرا بەھۆی سرووشتی خەمخۆری و پەیوەندییەکەی لەگەڵ خوشکەکەی لە ھەمان کاتدا بووەتە شەڕکەرێکی بەھێز، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی کە کەسایەتییەکە چەندین خەڵات بەدەستبھێنێت بە پشتبەستن بە ناوبانگەکەی لەگەڵ توانای دەنگی ھانای کە ئەویش خەڵاتێکی وەرگرت،  ھەروەھا لە نمایشی ئەگویلار پێشوازی لێکرا.

## ئەمانەش ببینە

لەتکەری شەیتان

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە
پۆل:ژاپۆنییە خەیاڵییەکانی ناو ئەنیمێ و مانگا
پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا
پۆل:کەسایەتی خەیاڵی کە توانای ئاگر یان گەرمییان ھەیە
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ئاگر یان گەرمییان ھەیە
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان بە ھەستە سەرووسروشتییەکان
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ئاویان ھەیە
یاردن گێربی

وێنۆک|یاردن گێربی
**یاردن گێربی** (بە عیبری: ירדן ג'רבי؛ لەدایکبووی ٨ی تەممووزی ١٩٨٩) پاڵەوانی جیھانی جودۆکای خانەنشینکراوی ئیسرائیلە. ئەو میدالیای برۆنزی ئۆڵۆمپیادی بەدەستھێنا لە کێبڕکێکردن بۆ ئیسرائیل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦، لە یارییەکانی جودۆی ژنان کە کێشی ٦٣ کیلۆگرام بوو.

گێربی لە پاڵەوانێتی جیھانی جودۆی ساڵی ٢٠١٣ لە بەشی -٦٣ کیلۆگرام (١٣٩ پاوەند) میدالیای زێڕی بەدەستھێنا. لە تەمەنی ٢٤ ساڵیدا پێنج جار پاڵەوانێتی ئیسرائیلی بەدەستھێنا، ھەروەھا لە یارییەکانی مەکابیای ٢٠٠٩دا خاوەنی میدالیای زیو بوو.

## ژیانی تایبەت
گێربی لە شاری کفار سابای ئیسرائیل لە بنەماڵەیەکی جوولەکە سەفاردی (تونسی-جوولەکە) لە جربا لەدایک بووە. ئەو گەورە بووە و ھەروەھا لە ئێستادا لە شاری نەتانیا لە ئیسرائیل نیشتەجێیە. نازناوەکانی بریتین لە جۆردن، گێرب و دێنوش. لە زانکۆی کراوەی ئیسرائیل خوێندوویەتی، ئابووری و بەڕێوەبردنی خوێندووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩
پۆل:وەرزشوانانی جوولەکە ئیسرائیلی
پۆل:زیندووان
پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٦
پۆل:وەرگرانی مەدالیای ئۆلۆمپی لە یاری جودۆ
کەناڵی چوار (ئێران)

**کەناڵی چوار** لە ٢٤ی پووشپەڕی ساڵی ١٣٧٥ دامەزراوە و یەکێکە لە کەناڵە تەلەڤزیۆنییە دەوڵەتییەکانی ئێران کە لەلایەن ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە بەڕێوەدەبرێت. دروشمی ئەم تۆڕە بریتییە لە «تۆڕی چوار، تۆڕی زانین».

## پاشخان
تۆڕی چوار سیما لە ڕۆژی ھەینی ٢٤ی نیسانی ١٣٧٥ (١٢ی نیسانی ١٩٩٦) بە ئامانجی ڕاکێشانی ئامادەبووانی تایبەت و بە دروشمی تۆڕی "فەرھیختەگان" کرایەوە.

پلانی دامەزراندنی تۆڕی چوار سیمای کۆماری ئیسلامی ئێران لە ساڵی ١٣٧٤ بە ئامانجی ڕاکێشانی ئامادەبووانی تایبەت و بە دروشمی تۆڕی خوێندەوار و نوخبە پەسەند کرا. بەرھەمھێنان و پەخشکردنی بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی لە بوارە زانستی و کولتووری و ھونەری و ئایینییەکاندا بە پاڵپشتییەکی شیکاریی دەوڵەمەنتر یەکێکە لە ئامانجە سەرەکییەکانی دامەزراندنی ئەم تۆڕە. دەربڕینی بۆچوون و ڕەخنەگرتن لە پرسە سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئابووری و کولتوورییەکان و کارلێکی بیر و بیرۆکەی جۆراوجۆر بە مەبەستی بەرزکردنەوەی ئاستی بیرکردنەوە. کەناڵی چوار سیما کە لەلایەن دکتۆر موینیپوور بەڕێوەدەبرێت، لە پێنج گروپی بەرنامەسازی تایبەتمەند لە ئەدەب و ھونەر، ڕۆشنبیری و بیرکردنەوە، مەعریفە، کۆمەڵایەتی و سیاسی لە بوارەکانی زانستی، ڕۆشنبیری، ھونەری، سیاسی و کۆمەڵایەتیدا کاردەکات.

## مەودای پەخش
بەرنامەکانی ئەم تۆڕە دەتوانرێت لە زۆربەی ناوچەکانی ئێران لە ڕێگەی گواستنەوەی ئەنالۆگ و دیجیتاڵی زەمینی لەسەر باندی UHF وەربگیرێت. ھەروەھا بەرنامەکانی ئەم تۆڕە لە ڕێگەی مانگی دەستکردی Intelsat 39 و Badr 5 لە ئێران و ھەندێک ناوچەی ئاسیا پەخش دەکرێن. ھەروەھا دەتوانرێت لە ڕێگەی ماڵپەڕی ڕێکخراوی ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنییەوە ڕاستەوخۆ سەیری کەناڵی چوار بکرێت. ھەروەھا دەتوانن لە ماڵپەڕەکەیەوە وەشانی دەقی ھەندێک بەرنامەی ئەم تۆڕە وەربگرن. وەرگرتنی ئەم کەناڵە بەخۆڕاییە، وەک کەناڵە تەلەفزیۆنییەکانی دیکەی سەر بە ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێران.

کەناڵی ٤ لە ساڵی ٢٠١٣ەوە ٢٤ کاتژمێر بەرنامەکانی پەخش دەکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەنالە تەلەڤیزیۆنییەکان و وێستگانەی کە لە ١٩٩٤ دامەزراون
پۆل:پەخشی کۆماری ئیسلامیی ئێران
پۆل:وێستگە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی فارسی
پۆل:وێستگە تەلەڤیزیۆنییەکان لە ئێران
وەرە مەیدان

**وەرە مەیدان** گۆرانییەکی ناڕەزایەتیی کوردییە کە بەشێوەی ھاوبەش لەلایەن ناسر ڕەزازی، ئێبی، شاھین نەجەفی و پێدرام شەھلایی گوتراوە. دەقی ئەو گۆرانییە لەلایەن خالید ڕەشیدپووری نووسراوە و پێدرام شەھلایی ڕێکخستنەکەی ئەنجام داوە. ئەو ڤیدیۆیە لەکاتی خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران بەمەبەستی پاڵپشتیکردنی خۆپیشاندانەکان بڵاوکرایەوە.

## دەقی گۆرانی
لەگەڵ تۆمە خوشکی بوێرم
وەرە مەیدان برای دەلێرم
بە تێکۆشان و خەبات
وەرە ڕزگار کەین وڵات
گەل بگا بە ئاواتی
ژن، ژیان، ئازادی

***بەشی کوردی***:
دیسان دوژمنی خوێنڕێژی غەددار
کەوتە ناو لاوان ھەر وەک گورگی ھار
دڕندەی بەدخوو جەڵڵادی سەرشێت
بۆ خوێنڕشتنی میللەت کەوتە کار
دیسان ڕەنگین بوو چنگی گڵاوی
بە خوێنی پاکی خەڵکی لادێ و شار
دوژمن بزانە تۆڵەی ھاوڕێیان
ئەستێنمەوە من یەک بە ھەزار
گەرچی ڕەشپۆشم بۆ ھاوڕێیەکانم
ورەم بەرزترە بۆ تۆی ستەمکار
بژی ئازادی، بژی یەکگرتووییمان
بە کوێری چاوی دوژمن ھەزار جار

***بەشی فارسی***:
ای دشمن خونریز ظالم
درندۀ‌ بدخواه، غاصب دیوانه
بدان که انتقام فرزندان‌مان را خواهیم گرفت

## سەرچاوەکان

پۆل:خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران
پۆل:گۆرانییەکانی ناسر ڕەزازی
کەناڵی سێ (ئێران)

**کەناڵی سێ** یەکێک لە کەناڵە تەلەڤزیۆنییە دەوڵەتییەکانی ئێران کە لەلایەن ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە بەڕێوەدەبرێت. ھەروەھا پەخشی بەرنامەکانی تۆڕ بە فۆرمات HD 1080p و کۆدێکی HEVC لە وەرگرەکانی زەمینی و مانگی دەستکرد لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ەوە دەستیپێکرد. پێش ئەمەش تۆڕەکە لە ١٧ی ئابی ١٣٩٥ەوە دەستی بە پەخشکردن کردبوو بە فۆرمات HD 1080i و کۆدێکی H264.

## مێژوو
وێنۆک|دیزاینکردنەوەی لۆگۆی کەناڵی ٣|200px
تۆڕی سێ لە ١٤ی کانوونی دووەمی ١٣٧٢ بە ڕێبازێکی گەنج دامەزرا. لە سەرەتاوە ئەم تۆڕە بۆ ماوەیەک لەسەر فرێکوێنسی زۆر بەرز پەخش دەکرا و لە نیوەی دووەمی حەفتاکانی خۆردا، گواسترایەوە بۆ فرێکوێنسی زۆر بەرز، بۆیە لەو سەردەمەدا ھەندێک لە تەلەڤیزیۆنە کۆنەکانی وەک پارس تیونەری جیاوازیان بۆ دانرابوو بۆ وەرگرتنی UHF.

لە سەرەتادا ئەم تۆڕە ٣٬٥ کاتژمێر بەرنامەی پەخش دەکرد، لە ١٤ی کانوونی دووەمی ١٣٧٨ەوە ٢٤ کاتژمێر دەستی بە پەخش کرد کەناڵی سێ لە ساڵاندا دامەزرا کە وڵات لە پەرەسەندندایە. بڵاوبوونەوەی حەمشەھری وەک یەکەم ڕۆژنامەی ڕەنگاوڕەنگی ئێران، دامەزراندنی زنجیرە فرۆشگاکانی شەھروەند لە تاران، ھەروەھا بڵاوکردنەوەی ڤیدیۆ و دامەزراندنی یانەی ڤیدیۆیی؛ پێویستی تۆڕێکی تەلەڤیزیۆنی کە دۆستی گەنجان و جیاواز بێت زیاتر لە جاران ھەستی پێکرا. محەممەد جەعفەر سافی یەکەم بەڕێوەبەری ئەم تۆڕە بوو، کە لە کاتی دامەزراندنییەوە تا ساڵی ٢٠٠٢ بەرپرسی بەڕێوەبردنی کەناڵی ٣ بووە. دوای ئەوە عەلی ئەسغەر پورمحەممەدی لە تۆڕی تاران (ئێستا تۆڕی پەنج) گواسترایەوە بۆ ئەم تۆڕە و تا مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ لەم پۆستەدا مایەوە. لە مێھر ساڵی ١٣٩١ جێگری سیما لە فەرمانێکدا جێگری پوورمحەمەدی بە مەجید زەین ئەلعەبدین.

لەگەڵ گۆڕانکارییەکانی بەڕێوەبردنی ڕێکخراوی پەخش لە ساڵی ٢٠١٣، غوڵامڕەزا میر حوسێنی وەک بەڕێوەبەری کەناڵی سێ ھەڵبژێردرا. لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٥ پوورمحەممەدی بۆ دووەمجار دەستبەسەرداگرتنی کەناڵی ٣ی گرتە ئەستۆ دوای ئەوەی لە پۆستی جێگری سیما دوورخرایەوە. بە فەرمانی جێگری سیما لە مانگی ئایاری ساڵی ١٣٩٧ تا ئێستا، بەڕێوەبردنی ئەم تۆڕە لەژێر بەرپرسیارێتی عەلی فروغی.

دوای ٢٢ ساڵ ئەم تۆڕە لۆگۆی خۆی گۆڕی و گرافیکی گشتی تۆڕەکەی لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ و لە ھەمان کاتدا لەگەڵ ساڵی ٢٢ی دامەزراندنیدا گۆڕی. ڕەنگی لۆگۆکە لە پرتەقاڵییەوە گۆڕا بۆ سپی. ئەم گۆڕانکارییە لە کاتی پەخشی ڕاستەوخۆی یاری تۆپی پێ لە نێوان ھەردوو ھەڵبژاردەی بارسێلۆنا و ڤالێنسیا.
تووماج ساڵحی

**تووماج ساڵحی** (؛ لەدایکبووی ٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٠) گۆرانیبێژێکی ڕاپی ناڕەزایەتیی ئێرانییە کە زیاتر بە گۆرانییە ناڕەزایەتییەکانی سەبارەت بە پرسە کۆمەڵایەتییەکانی ئێران و سیاسەتەکانی حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران ناسراوە.

بە وتەی خۆی، کاری ڕۆژانەی وەکوو کرێکارە لە کارگەیەکی کانزاکاری.

## دەستەبەرکردن
ساڵحی لە ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١، لە ماڵەکەی خۆی لە ئەسفەھان دەستبەسەر کرا. ناوبراو بە «پرۆپاگەندە لە دژی حکوومەت» و «سووکایەتیکردن بە دەسەڵاتی باڵای سەرکردایەتی» تۆمەتبار کرا. لە ٢١ی ئەیلوول، بە دانانی بارمتە ھەتا کاتی دادگاییکردنی ئازاد کرا.  ڕۆژی ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢، دادگای شۆڕشی ئیسلامیی شاھینشەھر سزای شەش مانگ زیندانیکردن و غەرامەکردنی بەسەر ساڵحیدا سەپاند.

ساڵحی جارێکی دیکە لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢، لە درێژەی خۆپیشاندانەکانی ئێراندا دەستبەسەر کرایەوە. ئاژانسی ھەواڵی فارس کە سەر بە سپاس پاسدارانە، تۆماج ساڵحی وەکوو یەکێک لە «سەرکردەکانی ئاژاوەگێڕییەکان کە پەرە بە توندوتیژی دەدا» وەسف کرد. ھەروەھا ئەو میدیا حکوومەتییە ڕایگەیاندووە کە ساڵحی لە کاتی بەزاندنی سنووردا دەستبەسەر کراوە، وتەیەک کە لەلایەن بەڕێوەبەری پەڕەی ساڵحی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا ڕەتکرایەوە و ڕایگەیاند کە ئەو لە پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری دەستبەسەر کراوە نەک لە پارێزگایەکی سنووری.

دوایین ڤیدیۆکلیپی یووتیووبەکەی کە پێش دەستبەسەرکردنی لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢دا بڵاویکردەوە، ئەو دەقەی تێدابوو: «تاوانی کەسێک سەماکردن بە قژەکانی لە بادا بوو. تاوانی کەسێک ئەوە بوو کە بوێر بوو و ڕەخنەی گرت لە ٤٤ ساڵ حکوومەتی ئێوە. ئەمساڵ ساڵی شکستی ئێوەیە».

## ئەمانەش ببینە
*‌‌ خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران
* دەستبەسەرکراوانی خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران
* مافەکانی مرۆڤ لە ئێران

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* تووماج ساڵحی لە سپاتیفای
* 
* 
* 

پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی ئەسفەھان
پۆل:گۆرانیبێژ-گۆرانینووسانی ئێرانی
پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئێرانی
پۆل:گۆرانیبێژانی ڕاپی ئێرانی
پۆل:ئاوازدانەرانی ئێرانی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠
پۆل:بەختیاری
ئیسای شور

**ئیسای شور** (١٠ی کانوونی دووەمی ١٨٧٥–١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٤١) بیرکارێکی ڕووسی بووە و زۆربەی ژیانی لە ئەڵمانیا کاری کردووە. لە زانکۆی بەرلین خوێندوویەتی. لە ساڵی ١٩٠١ دکتۆرای بەدەستھێناوە، لە ساڵی ١٩٠٣ بووەتە وانەبێژ و دوای مانەوەی لە زانکۆی بۆن، لە ساڵی ١٩١٩ بووەتە مامۆستا.

## کار
شور بە چەندین بەرھەمی گرنگ بۆ تیۆریی گرووپ و تیۆری نوێنەرایەتی درێژە بە کارەکانی مامۆستاکەی فرۆبینیۆس دەدات. جگە لەوەش ئەنجامە گرنگەکان و بەڵگەی ڕەسەنی ئەنجامە ناسراوەکانی نزیکەی ھەموو لقەکانی جەبر کلاسیک و تیۆری ژمارە بڵاوکردەوە. بەرھەمە کۆکراوەکانی بەڵگەی ئەوەن. لەوێدا دەتوانرێت کارەکانی لەسەر تیۆری ھاوکێشە یەکگرتووەکان و زنجیرە بێکۆتاکان بدۆزرێتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٥
پۆل:مردووانی ١٩٤١
پۆل:زانا جووەکان