open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
محەممەد ڕەمەزانی

**محەممەد ڕەمەزانی** نووسەر و وەرگێڕی کوردە، کە لە بۆکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەدایکبووە.

م. ڕەمەزانی لەو وەرگێڕە دەگمەنانەی کوردە کە بە سەر ھەرتک زمانی ئینگلیسی و کوردیدا زاڵە. ڕەمەزانی جگە لە نووسینی چیرۆک، بەرھەمی نووسەرانی ناوداری بیانیشی وەرگێڕاوە و بەھۆی زاڵ بوونی بە سەر زمانی ئینگلیسیدا ھەرتک ڕۆمانی قورس و مەزنی کەڵەنووسەرانی سەردەمی جیھان، واتە فاکنێر و جۆیسی کردۆتە کوردی؛ ھەرا و تووڕەیی و یوولیسس. ھەرا و تووڕەیی ساڵی ١٣٩٤ی ھەتاوی (٢٠١٥) بڵاو کرایەوە، بەڵام یوولیسس ھێشتا بڵاو نەکراوەتەوە، ھەرچەند بەشی یەکەمی لە سایتەکاندا بڵاو کراوە. ساڵی ١٩٩٣ لە یەکەم ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی ئەدەبیی بۆکاندا وەک یەکێک لە حەوت بەڕێوەبەری ئەو ڕێکخراوەیە ھەڵبژێردرا.

## بەرھەمەکان
# **مزگێنی** - کۆمەڵەچیرۆک؛ ١٩٩٨
# **دەنگی ھەرمان** -  کۆمەڵەچیرۆکی کۆمەڵێک نووسەری بیانی؛ ٢٠٠٨
# **ھەرا و تووڕەیی**- ڕۆمانی ویلیەم فاکنێر؛ ٢٠١٥
# **محاکمە** - ڕۆمانی فرانتس کافکا (کردوویەتە فارسی)
# **یوولیسس** - ڕۆمانی جەیمز جۆیس (چاپ نەکراوە)

## سەرچاوەکان

پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:نووسەرانی کورد
سزادەر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

**سزادەر** () بریتییە لە زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی و لەسەر ئینتەرنێت لە نێتفلیکس پەخشکرا، زنجیرەکە لە ئامادەکردنی ستیڤ لایتفووتە و لەسەر کەسایەتییەکی نەخشێندراوی ماڕڤڵ کۆمیکس بە ھەمان ناو وەرگیراوە. ڕووداوەکانی زنجیرەکە دەکەوێتە چوارچێوەی جیھانی سینەماییی ماڕڤڵەوە و لەگەڵ فیلمەکاندا دەڕوات، ئەم زنجیرەیە لە بەرھەمھێنانی تەلەڤیزیۆنی ماڕڤڵ و ستۆدیۆی ئەی بی سییە. ستیڤ لایتفووت یەکەم بەرھەمھێنەری جێبەجێکاری زنجیرەکەیە.

ڕووداوەکانی زنجیرەکە بە دەووری فرانک کاستڵ دەسوڕێتەوە کە شێوازی کوشندە لە شەڕکردن بەرامبەر تاوان بەکاردەھێنێت لە ژێر ناوی «سزادەر» دا، جۆن بێرنساڵ ڕۆڵی ئەم کەسایەتییە دەگێڕێت، و ھەروەھا ئەکتەری وەک جەیمی نیومەن و دێبۆرا ئان واڵ و بێن باڕنز لە زنجیرەکەدا ھەیە.

ھێڵی تەلەڤیزیۆنی فۆکس لە سنڵی ٢٠١١ دا ھەڵسا بە بەرھەمھێنانی ئەڵقەیەکی تاقیکردنەوەیی بۆ زنجیرەیەک چیرکەکەی دەربارەی کەسایەتی سزادەر دەسوڕێتەوە بەڵام شکستی ھێنا. لە ساڵی ٢٠١٥ دا بە بێرنساڵ ڕۆڵی سزادەر لە وەرزی دووەمی دێردێڤڵدا درا و پاشان کارکردن لەسەر زنجیرەی سزادەر لە کانوونی دووەمی ٢٠١٦ دا دەستپێکرد ئەمەش پێش دەرچوونی دێردێڤڵ وەرزی دووەم. لە نیسانی ٢٠١٦ دا ماڕڤڵ و نێتفلیکس داوایان کرد کار لەسەر زنجیرەکە بکرێت و ھەروەھا بەشداربوونی جۆن بێرنساڵ و ستیڤ لایتفووت ڕاگەیەندرا، و لە شاری نیویۆرک ڕۆڵگێڕان لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ دەستیپێکرد و لە نیسانی ٢٠١٧ کۆتایی ھات.

لە نیویۆرک ئەڵقەی یەکەم لە ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ دا پەخشکرا و ھەموو ئەڵقەکانی زنجیرەکە لە ڕێکەوتی ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ لەسەر نێتفلیکس دەرچوو.

## ئەکتەر و کەسایەتییەکان
### کەسایەتییە سەرەکییەکان
* جۆن بێرنساڵ بە ڕۆڵی فرانک کاسڵ/سزادەر
* ئیبۆن مۆس باشراش بە ڕۆڵی دەیڤد لیبرمان
* ئامبەر ڕوس ریفا بە ڕۆڵی دینا مادانی
* دانیەڵ ویبەر بە ڕۆڵی لوێس وێڵسۆن
* دێبۆرا ئان واڵ بە ڕۆڵی کارێن پەیج
* جەیمی نیومان بە ڕۆڵی سارا لیبرمان

### کەسایەتییە دووبارەکان
* سی تۆماس ھاوڵ بە ڕۆڵی کارسۆن وڵف
* تۆنی پلانا بە ڕۆڵی ڕافاێڵ فێرناندز
* کڵانسی براون بە ڕۆڵی رای سکۆنۆفەر
* شۆھرێھ ئاگداشڵو بە ڕۆڵی فەرەح مادانی

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 

پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس
پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕووداوەکانی دەکەوێتە ناو شاری نیویۆرک
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی جیھانی سینەمایی ماڕڤڵ
پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان
پۆل:زنجیرە دراما ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٧
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە وریاییەکان
پۆل:کارەکان دەربارەی مافیا ڕووسییەکان
پۆل:زنجیرە ئەکشنییە ئەمریکییەکان
قادر عەلیخا

**قادر عەلیخا** لەدایکبووی ١٩٧٠ لە بۆکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان شاعیر و نووسەری کوردە.

عەلیخا بێجگە لە نووسینی شێعر و وتار و چیرۆک لە گۆڤار و بڵاڤۆکەکانی ڕۆژھەڵات و باشووری کوردستاندا، ساڵی ٢٠٠٩ یەکەم دیوانە شێعری بڵاو کردەوە. شێعرەکانی سەر بە شێوازی نوێن. ساڵی ٢٠١٥ یەکەم کتێبی کۆمەڵەچیرۆکی چاپ کرا.

## بەرھەمەکان

# **سروودی پەپوولە شەھیدەکان**، دیوانەشێعر، ٢٠٠٩
# **ئەو ڕووبارە بۆ وا دوورە**، کۆمەڵەچیرۆک، ٢٠١٥
# **پێشوازی بەھار**، کۆمەڵەشێعر بۆ مناڵان، ٢٠١٥
# **تۆفانی گەڵا**، وەرگێڕان لە گابریێل گارسیا مارکێزەوە، ٢٠١٧
# **پەلک سەوز**  ، کۆمەڵەچیرۆکی فۆلکلۆر، لەگەڵ شەمزین ئەمینی، ٢٠١٨

## نموونەی شێعر

* **ڕووناک**

:ھێندە دڵ‌ئاوایە ھەتاو
:لەبەر ئەوەی
:شەو ڕێگاکەی بزر نەکا
:ھەموو شەوێک،
:چرایێکی گەش و ڕووناک
:لە سەر تاخچەی مانگ دادەنێ،
:سەر ڕێگای شەو،
:ڕۆشن دەکا!

* **بۆچی؟**

:چاوەڕوانی
:بستە خاکێکە بۆ ناشتن
:ئەو شاعیرەی
:بۆ نیشتمانێکی مەزن
:چووە سەر تەختی سێدارە!

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:نووسەرانی کورد
پۆل:وەرگێڕە کوردەکان
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
دارەتفێ

**دارەتفێ** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بیارە، قەزای ھەڵەبجە، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**دارەتفێ** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دۆڵبیان و لە باشوور لەگەڵ گوندی گریانە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تەشار لە شارستانی پاوە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھاوار.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە
* ھاوار

## پەراوێزەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:گوندەکانی ھەورامانی عێراق
کەریم حیکمەتی

**کەریم حیکمەتی** لە دایکبووی ١٩٧٢ (١٣٥١ی کۆچی ھەتاوی) لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان شاعیری کوردە.

**کەریم حیکمەتی** ساڵی ١٩٧٢ لە گوندی جانبڵاغ، سەر بە شاری بۆکان، لەدایک بووە. دوای تێپەڕاندنی قۆناغەکانی خوێندن بە بڕوانامەی کارناسی کۆمەڵناسییەوە بۆتە مامۆستای قوتابخانە و ئێستا (٢٠١٨) نیشتەجێی شاری بۆکانە. ساڵی ٢٠٠٠ یەکەم کورتەشێعری لە گۆڤاری "ئاوێنە"دا چاپ و بڵاو بۆتەوە. دوابەدوای ئەو لە بڵاڤۆگەکانی سروە، مھاباد و سیرواندا شێعری چاپ کراوە. حیکمەتی بە ھەر دوو شێوازی کلاسیک و نوێ لە دیوانەکانیدا شێعری ھەن. بەر لە شێعری نوێ بە شێعری کلاسیک دەستی پێکردووە، بەڵام یەکەم بەرھەمی شێعریی کە دیوانی "ئاوێنەیەک نیگا"یە بەشێک لە شێعرە نوێکانی لە خۆ گرتووە. دواتر شێعرە کلاسیکەکانیشی لە دیوانەکانی دیکەدا چاپ کردوون. ئەنجومەنی ئەدەبیی بۆکان ڕۆژی ١٥ ڕەشەمەی ١٣٩٤ ک. ھەتاوی (٢٠١٥) دانیشتنێکی بۆ لێکدانەوەی شێعرەکانی کەریم حیکمەتی بەڕێوە برد.

## بەرھەمەکان

# **ئاوێنەیەک نیگا**، کۆمەڵەشێعر، ٧٤ لاپەڕە، ٢٠٠٦
# **گزینگ**، کۆمەڵەشێعر، ٢٤٥ لاپەڕە، ٢٠١٦
# **نیشتمانێک لە دووبەیتی**، دیوانی دووبەیتی، ٢٦٤ دووبەیتی، ٢٠١٧

## نموونەی شێعر

:**مۆم**
:مەنسوور
:چووە سەر دار
:کەچی مۆمی بزەکانی
:دەتکانە ئامێزی زەوی و
:لە ئاوێنەی دڵی خاکا
:دەبوونە گەزیزەی بەھار

:**دووبەیتی**

*

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
حەوت گوناھە کوشندەکە (مانگا)

**حەوت تاوانە کوشندەکان** ( خوێندنەوە: ناناتسۆ نۆ تایزای) زنجیرە مانگایەکی ژاپۆنییە کە لە نوسین و کێشانی ناکابا سوزوکییە. لە تشرینی یەکەمی ساڵی ۲۰۱۲ لە گۆڤاری ھەفتانەی شۆنن جەمپ بە زنجیرەیی بڵاوکرایەوە، و ۱۷ی کانوونی یەکەمی ۲۰۱٤ ژمارەکان لە دوازدە کتێبی تانکۆبۆن کۆکرایەوە، و تا ئابی ۲۰۱٤ زیاتر لە ٥ میلیۆن تیراژ لە حەوت ھەڵە کوشندەکە فرۆشراوە. لە ٥ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱٤ ئەنیمێیەک لە بەرھەمھێنانی ئەی-۱ پیکچەرز پەخشکرا. ھەروەھا مانگاکە لە لایەن کۆدانشاوە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئەمریکای باکوور بە زمانی ئینگلیزی بڵاو دەکرێتەوە، لە کاتێکدا بە شێوەیەکی ژمارەیی لە لایەن کرانچی ڕۆڵەوە لە زیاتر لە ۱۷۰ وڵاتدا کە بە ژاپۆنیشەوە بڵاو دەکرێتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زنجیرە مانگاکان
پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە
پۆل:ئەنیمێ و مانگای خەیاڵی
پۆل:ئەنیمێ و مانگای سەرکێشی
پۆل:شۆنن مانگا
پۆل:ئەی-١ پیکچەرز
پۆل:فەنیمەیشن
پۆل:مانگاکانی ٢٠٢١
پۆل:مانگاکانی ٢٠١٧
پۆل:مانگاکانی ٢٠١٦
پۆل:مانگاکانی ٢٠١٥
پۆل:مانگاکانی ٢٠١٤
پۆل:مانگاکانی ٢٠١٢
پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٦ دەستیان پێکردووە
پۆل:گۆڕینی قەبارە لە خەیاڵدا
پۆل:مانگاکانی کۆدانشا
پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی تۆکیۆ
پۆل:ناونیشانەکانی بڵاوکەرەوەی ڤێرتیکاڵ
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٤ دەستیان پێکردووە
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٨ دەستیان پێکردووە
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٩ دەستیان پێکردووە
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠٢١ دەستیان پێکردووە
پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت
وەیباک مەشین

**وەیباک مەشین** (مەکینەی ڕێی گەڕانەوە) () ئەرشیڤێکی دیجیتاڵیی تۆڕی بڵاوی جیھانی (ئینتەرنێت)ە و زانیاری تری ئینتەرنێتیش. لە ساڵی ٢٠٠١دا لەلایەن دامەزراوەی «ئەرشیڤی ئینتەرنێت»ەوە دروست کرا، کە دامەزراوەیەکی قازانج نەویستە و بنکەی لە سان فرانسیسکۆ، ویلایەتی کالیفۆرنیا لە ئەمریکایە.

## سەرچاوەکان

پۆل:مێژووی ئینتەرنێت
ئەحمەد مەولانی

**ئەحمەد مەولانی**  لە دایکبووی ساڵی ١٩٥٩ لە شاری بۆکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان شاعیر و وەرگێڕی کوردە.

لەو هەوەڵین خاوەن قەڵەمانەی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە، پاش لەبارچوونی حوکماتی پاشایەتیی بنەماڵەی پاڵەوەی کە زمانی کوردییان قاچاغ کردبوو، کتێبی بە زمانی کوردیی چاپ کرد. 

ئەحمەد مەولانی پاش تێپەڕاندنی قۆناغە دوابەدوای یەکەکانی خوێندن لە بۆکان و شارانی تر، ھەتا کاتی خانەنشین کرانی، بە بڕوانامەی باڵای زمان و ئەدەبیاتی فارسییەوە لە قوتابخانە و زانستگەکانی بۆکان  سەرقاڵی وانە وتنەوە و ڕاھێنانی زەوق و ھەستی خوێندکارانی کورد بوو. ئێستا لە شاری بۆکان دەژی. چەند بەرھەمێکی لە فارسییەوە کردۆتە کوردی و بڵاو بوونەتەوە. وتار و شێعری لە گۆڤارەکاندا چاپ کردووە.

## نموونەی شێعر
**شنەی شەوبا**

لە سەرت گەڕێ سەری من، وەبەرت گەڕام نەڕۆی تۆ

نەدەبوو بەجێم بھێڵی، چ دەبوو نەڕۆی، بە بێ ھۆ؟

کە دەڕۆی و ون دەبی لێم ، شەوەزەنگە ژینی پڕ ژان

کەسەر و خەم و پەژارە ، دڵی من دەدەن گەمارۆ

بەشەوا، کە دێ شنەی با ، من و دڵ لە یەک دەپرسین

ئەوە بۆنی زولفی یارە ، گوڵە باغە، یاکوو شەوبۆ؟

دڵی من بە شوێن کەزیتا ، دەگەڕێ ببێتە نێچیر

دەیەوێ کە بسکی تاتات ، بە چەپک بخاتە ئەستۆ

دەمەوێ ھەتا لە ژینام، خەبەرێ لە من بزانی

بە وەفا نەکا بزانی، سەری من بدەی لە گڵکۆ

بە تەمەن نەکا حەسێب کەن، شەو و رۆژی دوور لە تۆ بوون

لە ژیان مەبەستی من تۆی، وەڕەزم لە خەڵکی نامۆ

مەلی دڵ کە دانەخۆرە، بە خەیاڵی خاڵی گۆنات

بەتەمایە لێرە نەڕوا، لە ھەوای فڕین کەوت خۆ

تەمەنێکە « ئەحمەد»ی تۆ، لە تەم و مژایە ژینی

دەڕەوێ تەمی پەژارە، کە وەدەرکەوی لە ئاسۆ

## بەرھەمەکان

# **ھای‌وا کوڕە شوان** (وەرگێڕانی نۆڤلێت)، نووسەر: هواشان، وەرگێڕی فارسی: پرویز دستمالچی)، ئینتشاراتی سەلاحەدین ئەییووبی، ورمێ؛ ١٩٨٩
# **تەڕلان** (وەرگێڕانی کۆمەڵە چیرۆک لە نووسەرانی بیانییەوە)؛ ١٩٩٢
# **کڵاولار و قەرەچی** (وەرگێڕانی ڕۆمانی کج‌کلاە و کولی، لە نووسینی نووسەر و وەرگێڕی فارسی‌نووسی کورد ئیبڕاھیم یوونسییەوە)؛ ٢٠٠٦

## سەرچاوەکان

پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:نووسەرانی کورد
پۆل:وەرگێڕە کوردەکان
ئەردێخان

**ئەردەھان** یەکێک لە شارەکانی باکووری کوردستانە و ناوەندی پارێزگای ئەردێخانە.
ئەم شارە کەوتوەتە ناو دەوڵەتی تورکیا، لەسەر سنوری دەوڵەتی جۆرجیایە.

## مێژوو
مێژووی ئەم شارە ھەتا ساڵی (٧٥٣) ئاشکرایە، قەیسەری ئورارتوو ئەردەھانی خستووەتە ژێر دەسەڵاتی خۆی. ئەردەھان چەندەھا جار کەوتووەتە بەر ھێرشی گورجی و ئێرانی و ڕووسەکان، پێش دروست بوونی دەوڵەتی تورکیا ٪٩٠ دانیشتوانی ناوچەکە کورد بوون. ئەم ھەرێمە بۆیەکەمجار لە ساڵی ١٤٧٩ لەلایەن عوسمانیەکانەوە داگیرکراوە، ئەم ناوجەیە چەندین جار بووەتە جێی کێشمەکێشی دەوڵەتەکانی فارس و تورک و ڕوس و جۆرجی و ئەرمەنی و کورد.

## دانیشتوان
سەرەڕای بەتورک کردن و بە داگیر کردنی ناوچەکە و دەرکردنی کوردان زۆرینەی لە کورد پێک ھاتووە، ئەنجا لە جۆرجی و ئەرمەنی و ئازەری و تورک.
 
## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:شارەکانی تورکیا
پۆل:شارۆچکەکانی تورکیا
ئەریتمۆمانیا

**ئەریتمۆمانیا** پێکھاتووە لە نەخۆشییەکی دەروونی کە بە ئۆ-سی-دییەوە دەبەسترێتەوە. ئەو کەسانەی ئەم نەخۆشییەیان ھەیە ھەستێکی بەھێزیان بۆ دروست دەبێت کە شتومەکەکانی دەورووبەریان بژمێرن، بۆ نموونە ئەو کەسانەی ئەم نەخۆشییەیان ھەیە لەوانەیە لەکاتی ڕۆیشتندا ھەموو ھەنگاوەکانیان بژمێرن، یان ژمارەی پیتی ئەلفوبێکان بژمێرن و ھتد.

قوربانییەکانی ئەم نەخۆشییە زۆرجار ھەست دەکەن کە دەبێت کردەوەیەکی دیاریکراو چەند جارێک ئەنجام بدەن تاوەکوو ئاسوودە بن. بۆ نموونە لەوانەیە چەند جارێکی دیاریکراو گڵۆپی ژوورێک بکوژێننەوە و دایگیرسێننەوە. زۆرجار ئەوانەی ئەم نەخۆشییەیان ھەیە تەنانەت کاشی زەوییەکان و سەقفەکانیش دەژمێرن، تەنانەت دەگاتە ئاستێک کە ترپەی دڵ و چاو تروکاندن و ھەناسەدانەکانیش بژمێرن.

ژماردنەکان دەکرێت بە دەنگی بەرز بن یان لە مێشکی خۆیاندا بێت.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:تەندروستیی دەروونی
پۆل:پەشێوییەکانی دڵەڕاوکێ
لوسیفەر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

**لوسیفەر** ( زنجیرەیەکی وێژەی نادیار و تاوانیی ئەمریکییە و لەلایەن تۆم کابینیۆسەوە ئامادە کراوە و بۆ یەکەم جار لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ لەسەر کەناڵی فۆکس پەخش کرا. زنجیرەکە کەسایەتیی «لوسیفەر مۆرنینگ ستار»ی تێدایە کە لەلایەن نێڵ گەیمان و سام کیس و مایک درینگنبێرگ بۆ زنجیرە کتێبی «ساندمان» دروست کرابوو، کە دواتر بوو بە پاڵەوانی زنجیرە کتێبەکانی لوسیفەری دی سی کۆمیکس کە لەلایەن مایک کارییەوە دەنووسرا.

## چیرۆک
لوسیفەری فریشتە لەلایەن باوکیەوە (خودا)، لە بەھەشت دەرکرا و بە فەرمانڕەواییکردنی دۆزەخ سزا درا؛ دواتر بەھۆی ماندوویەتی ملیۆن ساڵەی لە دەسەڵاتداریی دۆزەخ، بڕیار دەدات پشوو بدات، بۆیە لەگەڵ ھاوڕێکەی - مەیز - پێکەوە دەچنە شاری لۆس ئانجلۆس و لەوێ یانەییەکی شەوانە بەڕێوە دەبەن؛ لوسیفەر بە ڕێکەوت تێکەڵی کوشتنێک دەبێت و بەم شێوەیە لەگەڵ لێکۆڵەرێکی پۆلیسی لۆس ئانجلۆس (*کڵۆوی دێکەر*)ئاشنا دەبێت و دوا بە دوای ئەوە لە وزە و توانایییە تایبەتییەکانی کەڵک وەردەگرێت تاوەکوو یارمەتیی پۆلیسەکان بدات..

## کاستی زنجیرەکە
* تۆم ئێڵس: لوسیفەر مۆڕنینگ ستار
* لۆرێن جێرمەن: کڵۆوی دێکەر
* کێڤن ئەلێخاندرۆ: دان ئێسپینزوا
* دی.بی. وودساید: ئەمێندل
* لێزڵی ئان براند: مەیز
* ڕەیچڵ ھاریس: لیندا ماڕتین

## وەرزەکان

### تێبینییەکان
* بەر لەوەیکە کەناڵی فۆکس دەست لە زنجیرەکە ھەڵبگرێت، ئێڵی مۆدرۆڤێچ ڕای گەیاند ئەو دوو ئەڵقەیەی بۆ وەرزی سێ حازر کرابوون، لە وەرزی چواردا بڵاو دەکرێنەوە؛ لە ئاکامدا دوای وەرزی سێ لە ١٤ی ئایاری ٢٠١٨، ھەردوو ئەڵقەکە وەکوو دەستخۆشانەیەکی دوو سەعاتە (لە یەک بەشدا) لە ٢٨ی ئایاری ٢٠١٨ بڵاو بوونەوە.

## خەڵات و پاڵاوتنەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە دروستکراوەکان لەسەر چیرۆکە نەخشێندراوەکانی دی سی کۆمیکس
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ڕێوشوێنە پۆلیسییەکان
پۆل:پەخشەکانی ھێڵی فۆکس
پۆل:زانستی ئەفسانەکان لە کلتورە گەلییەکاندا
پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە تەلەڤیزیۆنی واڕنەر بڕۆز بەرھەمیھێناوە
پۆل:زنجیرە دراما ئەمریکییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان لە شاری ڤانکۆڤەر وێنەگیراون
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە درامییە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە درامییە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە وەسفی دەنگییان تێدایە
پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنیانەی لە لۆس ئانجلەس داندراون
تیر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

***تیر*** () بریتییە لە زنجیرە درامایەکی ئەمریکی و لە جۆری ئەکشن و سەرکێشییە، و لە لایەن گرێگ بێرلانتی و مارک گۆگنھایم و ئاندرو کرێیسبێرگ ئامادە کراوە. زنجیرەکە لەسەر کەسایەتی سووپەرھیرۆی تیری سەوزی ناو چیرۆکە نەخشێندراوەکانی دی سی کۆمیکس دەدوێت. بۆ یەکەم جار لە تشرینی دووەمی ٢٠١٢ لەسەر زە سی دەبلیو پەخشکرا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 

پۆل:تیر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠١٢
پۆل:زنجیرە ئەکشنە ئەمریکییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:زنجیرە دراما زنجیرەییەکان
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە تەلەڤیزیۆنی واڕنەر بڕۆز بەرھەمیھێناوە
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە دروستکراوەکان لەسەر چیرۆکە نەخشێندراوەکانی دی سی کۆمیکس
پۆل:تێرۆریست لە تەلەڤیزیۆندا
پۆل:بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان لە شاری ڤانکۆڤەر وێنەگیراون
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە وریاییەکان
پۆل:کارەکان دەربارەی مافیا ڕووسییەکان
عەزیز مەحموودپوور

**عەزیز مەحموودپوور** لەدایکبووی شاری بۆکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان، نووسەر و وەرگێڕی کوردە.
مەحموودپوور وێڕای مامۆستایەتی کردن لە قوتابخانەکانی شاری بۆکان، سەرقاڵی کاری ئەدەبی و نووسین و وەرگێڕانە. چەند کۆمەڵەچیرۆک و کورتەڕۆمان (نۆڤلێت)ی چاپ کردووە. ھەر وەھا چەند بەرھەمێکی ئەدەبیاتی منداڵانەی لە نووسەرانی بیانییەوە کردۆتە کوردی، کە بریتین لە شەش کتێبی نووسەری بە ناوبانگی ئەمریکایی "شێل سیلوێرستاین".

## بەرھەمەکان
#**حەشری ڕەنگەکان**، کۆمەڵەچیرۆک
#**فەرموون چایەکی گەرم**، کۆمەڵەچیرۆک
#**پیاوێکی ڕیش‌خەنەیی**، کۆمەڵەچیرۆک، ٢٠١٢
#**خەونی پەپوولەپاییزە**، نۆڤلێت، ٢٠١٥
#**زەڕافە و نیوێک**، وەرگێڕان؛ کتێبی مناڵانە، نووسەر: شێل سیلوێرستاین، ٢٠١٦
#**لافکادیۆ**، وەرگێڕان؛ کتێبی مناڵانە، نووسەر: شێل سیلوێرستاین، ٢٠١٦
#**لەتی ون بوو**، وەرگێڕان؛ کتێبی مناڵانە، نووسەر: شێل سیلوێرستاین، ٢٠١٦
#**کێ کەرگەدەنی ھەرزان بایی دەوێ**، وەرگێڕان؛ کتێبی مناڵانە، نووسەر: شێل سیلوێرستاین، ٢٠١٦
#**دیداری لەتی ون بوو لەگەڵ جەغزی گەورە**، وەرگێڕان؛ کتێبی مناڵانە، نووسەر: شێل سیلوێرستاین، ٢٠١٦
#**داری بەخشەندە**، وەرگێڕان؛ کتێبی مناڵانە، نووسەر: شێل سیلوێرستاین، ٢٠١٦
11. **سروودێک بۆ ئیبراهیم**، ڕۆمان،  چاپەمەنیی خانی ، 1400

## بەرھەمە پەیوەندیدارەکان
# بەشی دووهەمی کتێبی **بووتیقای گێڕانەوە، گێڕانەوەناسیی ڕۆمانی کوردی** کاوان محەمەدپوور لەسەر زەمەنی گێڕانەوەیی ڕۆمانی **سروودێک بۆ ئیبراهیم** نووسراوە

## سەرچاوە

پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:نووسەرانی کورد
پۆل:خەڵکی بۆکان
پۆل:وەرگێڕە کوردەکان
لوسیفەر (ڕوونکردنەوە)

**لوسیفەر** Lucifer وشەیەکە زۆربەی کات بۆ شەیتان ئاماژە دەکات، ھەروەھا لەوانەیە بۆ ئەمانە ئاماژە بکات:

* لوسیفەر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
* لوسیفەر: فریشتەی سەرەکی کەوتوو
* لوسیفەری پیرۆز: قەشەیەکی سەدەی چوارەم
* فرانتز لوسیفەر: کەسایەتییەکی خەیاڵی ناو زنجیرەی دوای سروشتە.
ھەڵەی باو

**ھەڵەی باو** وشەیەکی داتاشراوە کە بووەتە باو، ئەگەرچی لە باری ڕێزمانی و لە چاوی چوارچێوەی زمانییەوە ھەڵەیە.

## نموونەکان لە زمانی کوردیدا
* بۆ مێژووی مانگ و ساڵ
* پاکەوان
* چاپەمەنی

## سەرچاوەکان

پۆل:ھەڵە
زمانی گورجی

**زمانی گورجی** یان **زمانی جۆرجی** زمانی فەرمیی کۆماری گورجستان و زمانێکە کە خەڵکی گورجی قسەی پێدەکەن. ڕووی بنەماڵەوە بەشێکە لە زمانە کارتویلیەکان کە خۆیان یەکێکن لە بنەماڵەی زمانە قەوقازییەکان.

زمانی گورجی بە ئەلفوبێی گورجی دەنووسرێت. ئەلفوبێی گورجی لە ٣٣ دانە پیت پێکھاتووە:

## فەرھەنگ
* کوردی-گورجی و گورجی-کوردی

## ئەمانەش ببینە
* ئەلفوبێی گورجی
* گورجستان
* تبلیس
* فەرەیدوونشەھر

## سەرچاوەکان

*

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:زمانەکانی ئازەربایجان
پۆل:زمانەکانی ئوکراینا
پۆل:زمانەکانی ئێران
پۆل:زمانەکانی تورکیا
پۆل:زمانەکانی ڕووسیا
پۆل:زمانەکانی قەوقاز
پۆل:زمانەکانی گورجستان
پۆل:زمانەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:زمانی گورجی
پۆل:زمانەکانی پارێزگای ئەسفەھان
پۆل:زمانەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری
پۆل:زمانە پێکەوەنووساوەکان
پۆل:زمانەکانی ئەبخازیا
پێڕستی خانمەکتەرە ئێرانییەکان

ئەمەی خوارەوە پێڕستی خانمەکتەرە ئێرانییەکانە کە بەپێی ئەلفوبێ ڕیزکراون.

[150px|وێنۆک|چەپ|[ھەدیە تارانی]]
[150px|وێنۆک|چەپ|[شوھرە ئاغداشلوو]]
[150px|وێنۆک|چەپ|[لەیلا حاتەمی]]
[150px|وێنۆک|چەپ|[نیکی کەریمی]]
[150px|وێنۆک|چەپ|[تەرانە عەلیدۆستی]]
[150px|وێنۆک|چەپ|[گوڵشیفتە فەراھانی]]

## ئ
* ئازادە سەمەدی
* ئاناھیتا ئەفشار
* ئێلناز شاکردوست

## ب
* بەھارە کیان ئەفشار

## پ
* پریسا روشنی
* پەریناز ئیزەدیار

## ت
* تەرانە عەلیدۆستی

## ج
## چ
## ح
## خ
## د
## ڕ
* ڕەعنا ئازادی وەر
* ڕەیحانە پارسا
* ڕۆیا نۆنەھالی

## ز
## ژ
## س
* سارە بەیات
* سەحەر دەولەتشاھی
* سەحەر قورەیشی

## ش
* شوھرە ئاغداشلوو
* شەقایق فەراھانی
* شیلا خوداداد

## ع
## غ
## ف
* فلۆر نەزەری

## ڤ
## ق
## ک
## گ
* گوڵشیفتە فەراھانی

## ل
* لەیلا حاتەمی

## م
* مریەم ئەمیر جەلالی
* مریەم سوڵتانی
* مەھناز ئەفشار
* مینا وەحید

## ن
* نازەنین بونیادی
* نیکی کەریمی
* نیگار جەواھریان
* نێرگس محەممەدی

## و
## ھ
* ھانیە تەوەسولی
* ھەدیە تێھرانی

## ی

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی ئەکتەرە ئێرانییەکان

## سەرچاوەکان
* 

خانمەکتەران
ئێرانی
ئەکتەرە ئێرانییەکان
پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکان
پۆل:پێڕستەکانی خانمەکتەرەکان
پێڕستی ئەکتەرە ئێرانییەکان

ئەمەی خوارەوە پێڕستی ئەکتەرە ئێرانییەکانە کە بەپێی ئەلفوبێ ڕیزکراون.

[150px|وێنۆک|چەپ|[بێھرووز وسووقی]]
[150px|وێنۆک|چەپ|[شەھاب حوسێنی]]
[150px|وێنۆک|چەپ|[ڕەزا کیانیان]]
[150px|وێنۆک|چەپ|[پەیمان مەعادی]]

[150px|وێنۆک|چەپ|[پەرویز پەرەستوویی]]
[150px|وێنۆک|چەپ|[فەرامەرز قەریبیان]]

## ئ
* ئەمیر جەدیدی
* ئەمیر ئاغایی
* ئێبی

## ب
* بەھرام ڕادان
* بێھرووز وسووقی
* بێھنام بانی

## پ
* پەرویز پەرەستوویی
* پەرویز کاردان
* پەیمان مەعادی
* پێژمان جەمشیدی

## ت
## ج
* جەعفەر دێھقان
* جیھانگیر غەفاری

## چ
## ح
* حامید بێھداد

## خ
## د
* داریووش ئەرجمەند

## ڕ
* ڕەزا عەتاران
* ڕەزا کیانیان

## ز
## ژ
## س
* سەعید ئاقاخانی
* سیامەک ئەنساری

## ش
* شەھاب حوسێنی

## ع
* عارف
* عەلی ئەنساریان
* عەلی سادقی
* عەلی شادمان

## غ
## ف
* فەرامەرز قەریبیان
* فەرھاد ئەسلانی

## ڤ
## ق
## ک
* کامشاد کوشان

## ل
## م
* مانی حەقیقی
* محەممەد سادقی
* محەممەدڕەزا گوڵزار
* مستەفا زەمانی
* مەجید ساڵحی
* مەسعوود کەرامەتی
* مەھدی پاکدل
* موحسین تەنابەندە
* میلاد کی مەرام
* میھران ڕەجەبی
* میھران مودیری

## ن
## و
## ھ
## ی
## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی خانمەکتەرە ئێرانییەکان

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

ئەکتەرەکان
ئێرانی
ئەکتەرە ئێرانییەکان
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکان
پۆل:پێڕستی ئەکتەرە نێرەکان
شووشەی گۆرێلا

**شووشەی گۆرێلا** ()؛ جۆرە شووشەیەکی پتەوە کە لەلایەن کۆمپانیای کۆرنینگی ئەمریکیەوە پەرەیپێدەدرێت و بەرھەمدەھێندرێت.

شووشەی گۆرێلا وا دیزاین دەکرێت کە تەنکبێت، کێشی کەمبێت و بەرگەی پێکدادان بگرێت.
[وێنۆک|بەرگی شووشەی گۆرێلا لەسەر [نۆکیا ٧ پڵەس]]
شووشەی گۆرێلا (ئەلیکا-ئەلۆمینۆسلیکەیت) چینێکی شووشەییە بەکاردێت وەک بەرگێکی شووشەیی بۆ ڕووی ئامێرە گەڕۆکە ئەلیکترۆنیەکانی وەک مۆبایل، کۆمپیوتەرە گەرۆکەکان و تابلێت.

## مێژوو
لە ساڵی ١٩٦٠ کۆمپانیای کۆرنینگ خەریکی پرۆژەیەک بوو بە ناوی پڕۆژەی ماسولکە (Project Muscle)، کە لەو پڕۆژەیەدا کۆرنینگ خەریکی تاقیکرنەوەی کیمیایی بوو بۆ پتەوکردنی شووشە، دواتر پاش چەندساڵێک پرۆژەکە پەرەی پێدرا و بە بازارگانی کرا بە ناوی (*چیمکۆر Chemcor*)، کە بەرھەمەکانیان تا ساڵانی ١٩٩٠ بەکاردەھێنرا لە بواری ئۆتۆمبێل، فرۆکەوانی و دەرمانسازی.

لە ساڵی ٢٠٠٥ تاقیکرنەوەکان گەشەیپێدرا و توانرا شووشەکان زۆر تەنکتر بکرێنەوە و لە ئامێرە ئەلیکترۆنیەکاندا بەکاربھێندرێن، بە جۆرێک کە کۆمپانیای ئەپڵ داوای لە کۆرنینگ کرد کە شووشەیەکی تەنکی پتەویان بۆ دروستبکەن بۆ ئایفۆنە تازەکەیان.

لە ساڵی ٢٠١٧ نزیکەی پێنج میلیار ئامێر لە ھەموو جیھان شووشەی گۆرێلایان لەسەرە.

## نەوکانی شووشەی گۆرێلا
شووشەی گۆرێلا لە سەرەتای بەبازرگانی بوونیەوە بەردەوام لەژێر گەشەپێدان و تاقیکرندەوە دایە بۆیە تاکوو ئێستا چەند نەوەیەکی یەک لەدوای یەکی ھەیە:

شووشەی گۆرێلا لە بازاری ئۆتۆمبێلیشدا ئاماژەی پێکراوە، کۆمپانیای فۆرد لە ساڵی ٢٠١٦ رایگەیاند کە شووشەی گۆرێلایان بەکارھێناوە بۆ شووشەی پێشەوە و دواوەی فۆرد جی تی وەرزشی Ford GT Sport.

لیستی ئەو ئامێرانای کە شووشەی گۆرێلایان لەسەرە

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان
پۆل:زانستی ماددە
پۆل:براندە ئەمریکییەکان
فەرەیدوونشەھر

**فەرەیدوونشەھر** () ناوەندی شارستانی فەرەیدوونشەھر لە پارێزگای ئەسفەھانی ئێرانە و لە نێوان دوو شاری ئەسفەھان و خوڕەماباد ھەڵکەوتووە.
[چەپ|وێنۆک|[زمانی گورجی لە فەرەیدوونشەھردا]]
ئەم شارە ناوەندی شارستانی فەرەیدوونشەھرە و بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١١، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ١٤٬٠٠٢ کەس بووە کە لە خەڵکی گورجستانن و بە زمانی گورجی قسە دەکەن و لە کاتی پاشایەتیی شا عەباسی یەکەمدا بۆ فەرەیدوونشەھر کۆچیان کردووە.

## جوگرافیا
وێنۆک|کێوی ھەشتاد

### بەرزایییەکان

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ئەسفەھان
پۆل:شارەکانی ئێران
پۆل:شارەکانی پارێزگای ئەسفەھان
جۆرج ماڵۆری

**جۆرج ماڵۆری** () (١٨٨٦ – ١٩٢٤) شاخەوانێکی ئینگلستانی بوو.

جۆرج ماڵۆری یەکەمین شاخەوان بوو کە حەولی دا دەستی بە لووتکەی ئێڤەرست ڕابگا. دوو جار تا نزیک لووتکە چوو و نەیتوانی و گەڕاوە. سێھەمین جار ساڵی ١٩٢٤ (١٣٠٣ ھەتاوی) کە لەگەڵ ھاوڕێیەکی دیسان بەو چیایەدا ھەڵگەڕا، ٢٥٠ میتریان مابوو بگەنە دوندێ و بێ‌سەروشوێن بوون.
ساڵی ١٩٥٣ (١٣٣٢ ھەتاوی) ئێدمۆند ھیلاری شاخەوانی نیووزێلاندی وەک یەکەم مرۆڤ لووتکەی "ئێڤەرست"ی بەزاند.
پاش ٧٥ ساڵ، ساڵی ١٩٩٩ (١٣٧٨) گورووپێکی شاخەوانی بەنیازی دۆزینەوەی ڕازی ون‌بوونی جۆرج ماڵۆری و ھاوڕێکەی (ئەندرۆ ئێروین) چەند جار ھەڵچوونە سەرێ و دەورووبەری لووتکەی ئێڤەرستیان پشکنی. سەرەنجام تەرمێکی لە سەغڵەتی‌دا بەستوویان دۆزییەوە. پەیکەری بێ‌گیانی جۆرج ماڵۆری بوو کە پاش ٧٥ ساڵ تێک‌نەچووبوو و لەپەوڕوو ڕاکشابوو. سەرما و تیشکی تاو تەرمەکەیان وەک گەچ سپی ھەڵگەڕاندبوو و مۆمیاکرابوو.
ئێستاش ئەو مەتەڵە ھەر ھەڵنەھاتووە کە جۆرج ماڵۆری گەیشتۆتە لووتکە و لە گەڕانەوەدا تووشی ڕووداوێک بووە، یان ھەر دەستی بە لووتکە ڕانەگەیشتووە.
کچەکەی دەڵێ باوکم وێنەیەکی دایکمی لەگەڵ خۆی برد کوتی لە سەر دوندی ئێڤەرستی دادەنێم، کاتێک تەرمەکەیان دۆزییەوە کەل‌وپەلەکەشی ھەر وا مابوون، بەڵام وێنەکەیان تێدا نەبوو، بەوەدا دەڵێن لەوانەیە جۆرج ماڵۆری یەکەم مرۆڤ بووبێت کە گەیشتبێتە دوندی ئێڤەرست.
ڕستەیەکی مەنشوور لە زاری جۆرج ماڵۆرییەوە دەگێڕدرێتەوە؛ گۆیا لێیان پرسیوە "**بۆ دەتھەوێ بچیە سەر لووتکەی ئێڤەرست؟**"، کوتوویەتی: "**چونکە لووتکەی ئێڤەرست لەوێیە!**"

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
ویکیپێدیای ئینگلیزی؛
https://en.wikipedia.org/wiki/George_Mallory

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٦
پۆل:مردووانی ١٩٢٤
لەیلا ساڵحی

**لەیلا ساڵحی** (لەدایکبووی ١٩٧٩ لە بۆکان، ڕۆژھەڵاتی کوردستان) شاعیر و نووسەرێکی کوردە.

## ژیان
لەیلا ساڵحی ساڵی ١٣٥٨ی ھەتاوی لە دایک بووە. پاش تێپەڕاندنی قۆناغی دواناوەندی لە شاری بۆکان، لە بواری مێژوودا پەرەی بە خوێندن داوە و بڕوانامەی ماستەری مێژووی لە زانکۆی تەورێز پێ دراوە. دواتر بووەتە مامۆستای خوێندنگە و وانەبێژی زانکۆ و وەک توێژەرێکی بواری مێژووش دەرکەوتووە. ساڵی ٢٠١٦ لە یەکەمین کۆنگرەی نێونەتەوەیی توێژینەوەی مێژوویی تاران وەک توێژەری ھەڵبژاردە ناودێر کراوە.

لە گۆڤار و بڵاڤۆکەکانی ڕۆژھەڵات و باشووری کوردستاندا نووسراوە و ھۆنراوەی بڵاو بووەتەوە.

لە بواری ئەدەبیاتی منداڵانیشدا چالاکە و بەرھەمی چاپ کردوون. ئەندامی دەستەی نووسەرانی مانگنامەی (ڕۆچنە) بووە کە تایبەتە بە مناڵان و مێرمنداڵان. ھەروەھا یەکێک لە ئەندامانی چاودێری گۆڤاری مناڵانەی کانییە کە پاشکۆی گۆڤاری مەھابادە و ٩٥ ژمارەی دەرچووە. لە یەکەمین فێستیواڵی نەتەوەیی چیرۆکی بانەدا کە پاییزی ساڵی ٢٠١٧ بەڕێوە چوو، وەک داوەری بەشی چیرۆکی منداڵان دیاری کرا.
لەیلا ساڵحی لە ساڵی ٢٠١٦وە ڕەوتێکی بۆ خوێندنەوەی کتێب لەناو ژناندا وەگەڕ خستووە و ھەر بە ماوەی جارێک کۆبوونەوە و خوێندنەوەی ڕەخنەگرانەی کتێبێکی بەرچاوی نووسەرانی جیھان لە ھۆڵی کۆبوونەوە گشتییەکانی شاری بۆکان بەڕێوە دەبا. لەم کۆبوونەوانەدا کە تایبەتە بە ژنان خاتوونە کتێبخوێن و ڕەخنەگرەکانی شارەکانی بۆکان و دەورووبەر بەشداری دەکەن و پێشوازییەکی باشی لێ دەکرێ.

## بەرھەمەکان
# **شیعری ژنانی جیھان**، وەرگێڕان و توێژینەوە (٥٠٠ لاپەڕە)؛ ٢٠١٨
# **ماسی کۆلکەزێڕینە**، چیرۆکی منداڵان، وەرگێڕان؛ ٢٠١٢
# **کایە بە قامکەکان**، شیعر و کایەی مناڵانە، وەرگێڕان.

## نموونەی شیعر
* قەڵتێک لە شیعرێکی درێژی لەیلا ساڵحی
: وا داییس
: مناڵێک لە شۆڕەبی و ئاو
: ڕەنگە سبەی پیاوێک دادێ لە ڕەز و نوور
: دەستەکانی
: تامی بەژنی ئاسمان دەدەن.
: بەردەوامە
: حوکماتی نیشتمانەکان
:
: ھیمالیا دەربەندی ڕووان و لاوژە و
: ئەو کیژانەی شەتڵی پەرین
: سەما دەکا کیژی مانگ و
: بوێرانە وەگیان دەھێنێ ئارەزوو.
: لەت لەت لەت فوارە دەکا ئەم جەستەیە
: دێراو دێراو ئەم بەژنە شکۆفە دەکا
: ئێسکی ڕەزێکە فێی عەشق گرتوویەتی و
: زگی ھەموو چرۆی شەڕاب
:
: چاو نەترساو
: دەدوێ بە ڕاوێژی لەشی و
: دەڕژێتە ئامێزی زنار
: دەڕوێ و دەڕوێ و تا ئەو ساتەی ڕاجەی زنار
: دەتوێتەوە
: ئەم لەشە کەروێشکەی گڕە و
: ئاوس دەبێ ھەتا چرا
: سەما دەکەن کیژۆڵانی ھیمالیا.

## نموونەی وەرگێڕان
* شەوانە کە ھەوا خەریکە فێنک بێ
: ١
: شەوانە کە ھەوا خەریکە فێنک بێ
: لە دەستی منەوە گەرما بخۆوە
: دەستم خوێنی بەھاری لێ دەتکێ
: دەستم بگرە
: باسکە سپییەکانم بگرە
: دڵتەنگی شانە لاوازەکانم بگرە…
: سەیر دەبوو
: ئەگەر شەوێک، شەوێکی وەک ئەو شەو
: قورسایی سەری تۆم لەسەر سینگی خۆم ھەست بکردبایە.

: ٢
: تۆ سوورە گوڵی ئەوینت
: خستە ناو منداڵدانی سپی منەوە
: سوورە گوڵی ئەوینت کە خەریک بوو سیس ھەڵگەڕێ
: بە دەستە داگیرساوەکانم دەگرم.
: لەگەڵ تۆمە! سەرکردەیەک بە ڕاونینی سەھۆڵینەوە
: وەری دەگرم
: ئەو تاجەی لە سەرمت ناوە
: ئەو تاجەی سەرمی بەرەو دڵم خوار کردووەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شاعیرانی ژن
پۆل:خەڵکی بۆکان
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:نووسەرانی کورد
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
ستیڤن مۆفات

**ستیڤن مۆفات** () (لە ١٨ی تشرینی دووەم ١٩٦١ لەدایکبووە) ئەو بەرھەمھێنەر و نووسەرێکی سکۆتلاندییە و بە کارەکانی لە زنجیرەی شێرلۆکدا بەناوبانگە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١
پۆل:زیندووان
پۆل:نمایشكاران
پۆل:براوەکانی بافتا (خەڵک)
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم
پۆل:ئەفسەرانی نیشانی ئیمپڕاتۆریەتی بەڕیتانی
مارک گاتس

**مارک گاتس** () ئەو ئەکتەر و کۆمیدی و ڕۆماننووس و نووسەرێکی سیناریۆیە، ئەو لە دورھام لە ئینگلتەرا لەدایکبووە و ھەر لەوێ گەورە بووە. بە ئەندامبوونی لە دەستەی پەیوەندی کۆمەڵە بەڕێزەکان ناسراوە، و ھەروەھا لە دکتۆر ھۆ و شێرلۆکدا نووسەر و ڕۆڵگێڕ بووە، ئەو ھەروەھا لە دروستکەرانی زنجیرەی شێرلۆکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦
پۆل:سیناریۆنووسانی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم
پۆل:زیندووان
پۆل:ڕۆماننووسانی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرە ئینگلیزەکانی دەنگ
پۆل:نووسەرانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە
پۆل:ڕۆماننووسانی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم
پۆل:ئەکتەرە دەنگییە پیاوە ئینگلیزەکان
شووشەی پتەو

**شووشەی پتەو** () جۆرێکە لە شووشەی سەلامەتی (Safety Glass) کە لە کاتی دروستکردنی گەرم دەکرێت ( ٥٦٤ پلەی سیلیزی) یا چالاکی کیمیایی لەگەڵ دەکرێت بۆ ئەوەی پتەوییەک بدات بە شووشەکە.
وێنۆک|رووی شووشەیەکی پتەو، (تەنیشتە بینین)
ئەم جۆرە شووشەیە لە ڕووی دەرەوەی پەستاوتنی بۆ دەکرێت (compression) و لە ڕووی ناوەوەش ڕاکێشانی بۆ دەکرێت (tensile)؛ بەمەش دوو ھێزی ھاوتای دژ بەیەک دروستدەبێت کە وا لە شووشەکە دەکات کە پتەوبێت و لە کاتی بەرکەوتنێکی بەھێز شووشەکە ورد ببێت بۆ پارچەی زۆر وورد کە نەبنێتە ھۆی برینداربوون.
[وێنۆک|ووردبوونی شووشەی پتەو لە کاتی شکاندنیدا لە یەکێک لە کابینەی تەلەفۆنەکانی [لەندەن ]]
شووشەی پتەو بەھۆی پتەویی و سەلامەتیەکەی لە زۆر بواردا بەکاردەبرێت؛ ئۆتۆمبێل، شووشەی گەرماوەکان، تەلارسازی، دەرگا، مێز، ڕەفەی ناو بەفرگرەکان، شووشەی گولە نەبڕ، ئامێرە یەلیکترۆنیەکان و زۆر بواری تر وەک شووشەی فڕنی چێشتخانەکان.

## لە باشیەکانی شووشەی پتەو

* بەرگریەکی زۆری ھەیە بۆ ھێزی پێکدادان (لایەنی کەم ٦٩ مێگا پاسکاڵ یاخود ١٠،٠٠٠ پاوەند بۆ ھەر ئینج چوارگۆشە).
* لەکاتی شکاندا وورد دەبێت بۆ پارچەی زۆر بچووک کە نابێتە ھۆی برینداربوونی دەوروبەرەکەی .
* بەھۆی ئەو دوو تایبەتمەندیانەوە لە زۆر بواری رۆژانەماندا کەڵکی لێ وەرگیراوە : شووشەی ناوە گەرماوەکان . بالکۆنیەکان ، مەلەوانگە ، ئۆتۆمبێل ، دەرمانسازی ، چیشتخانەکان ، بیناسازی ، خۆراک ، ئامێرە ئەلیکترۆنیەکان و شتی تر .

## لەخراپیەکانی شووشەی پتەوو

* شووشەی پتەو نابڕدرێت : شووشەی پتەو وەک شووەشەی ئاسای ناتوانی بیبریت بەو (قیاس) دووریانەی کە تۆ دەتەوێت ، بەڵکو پێش گەرمکردنی ( درووست کردنی) دەبێت دووریەکانی دیاری بکەیت .
* ناتوانیت کار لەسەر لێوارەکانی شووشەی پتەو بکەیت : ئەگەر دەتەوێت شووشەکەت لێوارەکانی تیژ نەبێت ، دەبێت پێش بەرھەمھێنانی چارەسەری بۆ بکرێت چونکە دوای گەرم کردن و بەرھەم ھێنان ناتوانیت دەست کاری بکەیت چونکە دەبێتە ھۆی وورد بوونی شووشەکە ؛ بەھۆی ئەو دوو ھێزە ھاوتا پەنگ خواردووەی ناو شووەشەکە .
* لە ڕووی سیکیورتی خاڵێکی لاوازی ھەیە : ئەویش بەھۆی ئەوەی شووشەی پتەو لە کاتی شکاندنی دا وورد دەبێت بۆ ھەزارەھا پارچەی وورد کە ھیچ لێوارێکی تیژ بەجێناھێڵێت ؛لەکاتی شکاندنی پەنجەرەیەک رێگا خۆشدەکات بۆی بە ئاسانی بەناویدا تێپەر ببیت.
* لەکاتی دروستکردنیدا بە گەرمی بەناو ڕۆلەیەکدا دەروات ، ئەمەش وادەکات شووشەکە روویەکی سافی بێ خەوشی نەبێت .
* نرخی بەرھەمھێنانی ئەم جۆرە شووشەیە گرانە .

## ئەمانەش ببینە
شووشەی گۆرێلا

پاوەند بۆ ھەر ئینچێکی چوارگۆشە

## سەرچاوەکان
*
گیانلەبەرناسی

چەپ|وێنۆک|300x300پیکسڵ|لینۆس لە خشتەی شانشینی زیندەوەران (چاپی یەکەم) لە یاسای سروشت.
**گیانلەبەرناسی** لێکۆڵینەوەی زانستیی گیانلەبەرانە. لێکۆڵینەوەکانی بریتین لە پێکھاتە، ئاولەمەناسی، پۆلێن، خوو و دابەشبوونی ھەموو گیانلەبەران (زیندوو و قڕتێکەوتوو)، و چۆن کارلێک لەگەڵ ژینگەسیستمەکانیان دەکەن. گیانلەبەرناسی یەکێکە لە لقە بنەڕەتییەکانی ژینناسی. ئەم زاراوەیە لە یۆنانیی کۆنەوە ζῷον، *زۆیۆن* ('گیانلەبەر')، و λόγος، *لۆگۆس* ('زانین'، 'لێکۆڵینەوە') وەرگیراوە.

## پێشەکییەک لەسەر شانشینی زیندەیی
بەدڵنیاییەوە تاکەکانی ئەم شانشینە خاوەنی سیفەتی زیندەیین. لەو جۆرانەن کە خۆژیین نین و پشت بە دەوروبەر دەبەستن بۆ دەستکەوتنی خۆراکیان وە گەورەترین بەشیان دڕندەکانن. وە ھەروەھا زۆرینەیان لە شوێنێکەوە دەچن بۆ شوێنیکی تر بە پێچەوانەی ڕووەکەکانەوە. خانەکانی زیندەوەران ناوەڕۆکەکەیان ئەمانەی تێدایە (تەنی ناوەندی، ڕووپۆشی خانە، نابلاستیدی، و نەبوونی بۆشایی خانەکان)
وێنۆک|كونراد جسنر (١٥١٦-١٥٦٥). وای د‏‏‏ە‏‏‏بینن كه ئ‏‏‏ە‏‏‏مه س‏‏‏ە‏‏‏ر‏‏‏ە‏‏‏تای زانستی زیند‏‏‏ە‏‏‏یی س‏‏‏ە‏‏‏رد‏‏‏ە‏‏‏می نوێیه

وێنۆک
وێنۆک

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:گیانلەبەرناسی
پۆل:لقەکانی ژینناسی
نیکۆلاس سۆندەرسن

**نیکۆلاس سۆندەرسن** () (٢٠ی کانوونی دوەم ١٦٨٢ - ١٩ی نیسانی ١٧٣٩) بیرکاریزان و زانایەکی ئینگلیزی نابینا بوو. بەپێی یەکێک لە بیردۆزە مێژووییەکانی ئامار، دەکرێ ئەو کۆنترین دۆزەرەوە بیردۆزی "باییزی" بووبێت. ناونیشانی پرۆفیسۆری لۆکازی ھەبووە لە زانکۆی کامبریج کە خەڵکانی وەک ئیسحاق نیوتن، چارڵز بابج و ھۆکینگ ھەڵگری بوون.

سۆندەرسن لای وابوە کە نابینایی ئەو لە بیرکاریدا بەقازانجی ئەوە: "ئەو هێڵکاریانەی تەنها بۆ مەبەستی یارمەتیدانی خەیاڵ کێشرابن، زۆرجار ئەبنە ئامرازی بەلاڕێدابردنی بڕیاردان."
## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٦٨٢
پۆل:مردووانی ١٧٣٩
پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی
دەردەسەری (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

**دەردەسەری** () زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئێرانییە. دوو بەشی لێ دەرچووە ھەر بەشێکی پێکھاتووە لە ٢٦ ئەڵقەی ٤٠ خولەکی، ئەم درامایە لە زستانی ساڵی ٢٠١٤ لە کەناڵی سێی کۆماری ئیسلامی ئێران پەخش کرا و دواتر ھەردوو بەشەکەی وەرگێڕدرایە سەر زمانی کوردی لەلایەن کەناڵی سپێدەوە بەناوی دەردەسەری.

## چیڕۆک
**لەتیف** گەنجێکە خولیای ئەکتەری لەسەریدایە و بۆ ئەو ئامانجەشی زۆر ھەوڵی داوە و بڕوانامەی تێدا بەدەستھێناوە بەڵام چونکە سەرەتای ئەزموونییەتی ھەربۆیە دووچاری زۆر کێشە دەبێتەوە و ھەموو کەس کاری پێنادات. ئەو لە خانوویەکدا لە تارانی پایتەخت ژوورێکی بە کرێ گرتووە کە سێ خانەوادەی تریشی تیا دەژین. یەکێک لەوان خاوەنی کچێکە بەناوی **بەھار** کە زۆر جوان و بەڕەوشتە و خوازبێنیەکی زۆری ھەیە بەڵام ئەو نایەوێ ھاوسەرگیری بکات و دەیەوێت درێژە بە خوێندنەکەی بدات، ھەربۆیە ڕۆژێک داوا لە لەتیف دەکات کە ڕۆڵی خوازبێنیکەرێکی بۆ بگێڕێت تا خوازبێنیکەرەکانی تری بێ ھیوا بکات، ئەم پێشنیارە، تەواوی ژیانی دەگۆڕێت...

## سەرچاوەکان
*
ڕوپەرت گرەیڤز

**ڕوپەرت گرەیڤز** () (لە ۳۰ی حوزەیرانی ۱۹٦۳ لە سۆمەرست لە ئینگلتەرا، شانشینە یەکگرتووەکان لەدایکبووە) ئەو ئەکتەرێکی ئینگلیزییە و دەستی بە ژیانە ھونەرییەکەی لە ۱۹۷٨دا کردووە. بە ڕۆڵەکەی لە زنجیرەی شێرلۆکدا ناسراوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣
پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرە دەنگییە پیاوە ئینگلیزەکان
سپات (یەکە)

**سپات** () (ھێما: **sp**)، لە *سپاتیومی* لاتینییەوە کە بە مانای ("space") دێت ھاتووە، یەکەیەکی تەنەگۆشەیە. ١ سپات یەکسانە بە ٤ سترادیان یان نزیکەی ٤١،٢٥٣ پلەی چوارگۆشەی تەنەگۆشە.

سپات (ھێما: **S**) کۆنە یەکەیەکی درێژیشە کە لە ئەستێرەناسیدا بەکارھاتووە. کە یەکسانە بە ١،٠٠٠،٠٠٠،٠٠٠ کیلۆمەتر (١ تم یان ١٠١٢ مەتر). سپات نزیکەی ٦٫٦٨٤٦ باڵانسی گەردوونی (AU)، ١٫٠٥٧ × ١٠-٤ ساڵی تیشکی یان ٣٫٢٤٠ × ١٠-٥ پارسەکە.

## ئەمانەش ببینە
* خولانەوە (ئەندازە) — ھاوتای دوو دووریی سپات، یەکسانە بە ٢ ڕادیان.

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
*

پۆل:یەکە کۆنەکانی پێوان
پۆل:یەکەکانی درێژایی
پۆل:یەکەکانی تەنەگۆشە
پۆل:١ (ژمارە)
تەختەی شەتڕەنج

[وێنۆک|upright=١٫٣٥|تەختەیەێکی دارینی شەتڕەنج لەگەڵ [ئامڕازی ستاونتۆنی شەتڕەنج|پارچەکانی ستاونتۆن]]

**تەختەی شەتڕەنج** () تەختەیەکە کە جۆرەکەی لە تەختەی دامایە و لە تەختەی کایەی شەتڕەنج بەکارھاتووە. بریتییە لە ٦٤ چوارگۆشە (ھەشت ڕیز و ھەشت ستوون). چوارگۆشەکان لە دوو ڕەنگی بەنۆرە (تاریک و ڕووناک) ڕێکخراون. لەوانەیە لە تەختە دارینەکان بە شێوەیەکی سروشتی، قاوەیییە ڕووناک و تاریکە دارینەکان بەکاربھێنرێت، لەکاتێکدا لە پلاستیک و تەختە ڤینیلەکان بەزۆری قاوەیی یان سەوز بۆ چوارگۆشە تاریکەکان و سێبەرەکان وەک پێستی گامێش یان کرێم بۆ چوارگۆشە ڕووناکەکان بەکاردەھێنرێت. ماددەکان بە فراوانی جیاوازە؛ لەکاتێکدا تەختە دارینەکان بەگشتی لە کایە ئاست بەرزەکان بەکارھێنراون؛ ڤینیل، پلاستیک، و کارتۆنەکان بۆ ئاست نزمەکان و کایە ناڕەسمییەکان باون. شووشەی ڕازاوە و بۆردی مەڕمەڕ ھەن، بەڵام بە دەگمەن بۆ کایەی پاڵێوراو لەلایەن شەتڕەنجی نیشتمانی یان نێودەوڵەتی یەکدگرییەکان پەسەند کراون.

## ئەمانەش ببینە
* نواندن یان نوێنەرایەتی بۆرد (شەتڕەنج)
* ئامرازی شەتڕەنج
* یاساکانی شەتڕەنج
* ڕەش و سپی لە شەتڕەنج

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* Standards of Chess Equipment FIDE

پۆل:پێداویستییەکانی شەتڕەنج
پێداویستییەکانی شەتڕەنج

**پێداویستییەکانی شەتڕەنج** () ئەو ماددە ھەستپێکراوانەن کە پێویستن بۆ کایەی شەتڕەنج. پێدوایستییە پێویستەکانی پاڵەوانێتیی شەتڕەنج بریتیین لە: پارچەکانی شەتڕەنج، تەختەی شەتڕەنج، کاتژمێری شەتڕەنج، پەڕەی خاڵە تۆمارکراوەکان و مێزی شەتڕەنج.  کایەزانێکی شەتڕەنج کایەی شەتڕەنجی سەرھێڵ، شەتڕەنجی بەرابەری، شەتڕەنجی کۆمپیوتەر دەکات یان شەتڕەنجی ناپاڵەوانێتی لەوانەیە وا بەباش بزانن بۆ ڕێکخستنی، خۆیان پێداویستییەکانی شەتڕەنج ھەڵببژێرن.

## ئەمانەش ببینە
* سندووقی شەتڕەنج، کە پارچەکانی شەتڕەنج دەگرێتەخۆ.

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پێداویستییەکانی شەتڕەنج
پۆل:شەتڕەنج
ئەلگووگ

**ئەلگووگ** () (ڕێنووسی پاش و پێشکراوی گووگڵ) وێبگەیەکی ئاوێنەدراوەی گەڕانکاری گووگڵە کە ئەنجامی گەڕانەکانی ئاسۆییانە ھەڵگەڕاونەتەوە. ھەروەھا بە "ئاوێنەی گووگڵ" ناسراوە. وێبگەی نافەرمیی ئەلگووگ لەلایەن ئۆڵ توو فلات "فۆر فەن" دروستکراوە، کە لە ٢٠٠٢ ناوبانگی پەیداکرد. 

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
*

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ئەلگووگ لەلایەن گووگڵ ئینک لە ١ی نیسانی ٢٠١٥ خراوەتەگەڕ وەکوو نوکتەیەکی ڕۆژی درۆی نیسان
* ئاوێنەی گووگڵ - من ئەلگووگم - وێبگەی ئەلگووگ

پۆل:گووگڵ
پۆل:گەڕانچییەکانی ئینتەرنێت
پۆل:چاودێریی ئینتەرنێت لە چین
تەرانە عەلیدۆستی

**تەرانە عەلیدۆستی** (، لەدایکبووی ١٢ی کانوونی دووەمی ١٩٨٤) خانمەکتەرێکی ئێرانییە. لە ئەنجامدانی ڕاپرسییەک لەلایەن گۆڤاری *سانەیت سینەما* لەنێو ١٣٠ ڕەخنەگری فیلم، دەنگدرایە ئەو وەک باشترین خانمەکتەری سینەمای ئێرانیی دە ساڵە. پێشنیارکرابوو کە ببێت بە یەک لە باشترین خانمەکتەرەکان لە ئێران. لە ٢٠١٢، لە ڕاپرسییەکی ھاوشێوە لەلایەن *[[فیلم (گۆڤاری ئێرانی)|گۆڤاری مانگانەی فیلم]]* دیسان وەک باشترین خانمەکتەری سینەمای ئێرانیی دە ساڵە ھەڵبژێردرایەوە.

## ژیانی تایبەتی
باوکی، حەمید عەلیدۆستی، یاریزانێکی پێشووی تۆپی پێ بوو و ئێستایش ڕاھێنەرێکی پیشەگەری تۆپی پێیە. بۆ چەندین ساڵ یاریی بۆ تیمی نێونەتەوەییی ئێران کردووە و بووبووە یەکەم ئێرانی کە چالاکانە یاری بۆ تیمێکی بیانی، ئێف ئێس ڤی سالمرۆڕ، بۆندز لیگا، ئەڵمانی بکات. دایکی، نادرە حەکیمیلاھی پەیکەرتاش و مامۆستای تایبەتی ھونەرە. عەلیدۆستی لە ٢٠٠١ شووی کردووە و کچێکی بەناوی حەنا ھەیە. پویان عەلیدۆستی، برا تاقانەکەی لە تەمەنێکی مناڵیدا بەھۆی ڕووداوێک لە چوارشەممەسوور (کە جەژنی ساڵی نوێیە لە ئێران) مرد.

تەرانە عەلیدۆستی ڕای گەیاند کە دووچاری نەخۆشیی «کلاسترۆفۆبیا» یان «ترس لە شوێنی داخراو و تەنگ»یە و لەبەرئەوە ناتوانێت پاس یان میترۆ بەکاربھێنێت. تەرانە پشتگیریکەرێکی فێمینیزمە.

## پیشە
لە تەمەنی ١٧ ساڵی بە ڕۆڵی سەرەکی لە *[[من تەرانە، ١٥ ساڵم]]* (ڕەسووڵ سەدر عامیلی، ٢٠٠٢) دەستی بە پیشەی نواندن کرد. ڕەخنەگران ستایشی توانای ئەویان کرد وەکوو کچێکی ١٥ ساڵی بەرەنگار کە لەدوای شکستھێنانی پەیوەندییەکەی، سووربوو لەسەر پەروەردەکردنی مناڵێکی خۆی، لەکاتی تێکۆشان لەگەڵ ھەژاری و لەکەی کۆمەڵایەتی. لە ٢٠٠٢، لە فێستیڤاڵی فیلمی نێونەتەوەییی لۆکارنۆ خەڵاتی لیۆپاردی برۆنزی بۆ باشترین خانمەکتەر بردەوە، ھەروەھا لە بیستەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر خەڵاتی سیمرغی بلووری بۆ باشترین خانمەکتەر بردەوە، بەمەش دەبێتە گەنجترین کەس تائێستا ئەوەندەی کردبێت. بەکورتی لەدوای خستنەسەری ڕیکۆردێکی تر، سێ جاری یەک لەدوای یەک پاڵێورا بۆ خەڵاتی باشترین خانمەکتەر لە فێستیڤاڵی فیلمی فەیر بۆ سێ سەرەتاترین فیلمی.

## مانگرتنی خەڵاتی ئۆسکار
لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧، عەلیدۆستی ڕای گەیاند کە ویستوویەتی مانبگرێت لە ٨٩یەمین خەڵاتی ئۆسکار کە فرۆشیار پاڵێورابوو بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی بەھۆی سنووردارکردنی توندی سەفەری ڤیزا کە ئیدارەی ترەمپ داینا تا بەسەر ئێرانییەکان بیسەپێنێت.

## فیلمۆگرافی
[300px|وێنۆک|عەلیدۆستی لەگەڵ [ئەسغەر فەرھادی و شەھاب حوسێنی لە کۆنگرەی ڕۆژنامەوانیی *[[فرۆشیار (فیلم)|فرۆشیار]]*، ئایاری ٢٠١٦]]

### تەلەڤیزیۆن

### فیلم

## خەڵات و پاڵاوتنەکان

 

## ئەمانەش ببینە
* سینەمای ئێران

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

* وێببلۆگی فەرمی
* 
*  تەرانە عەلیدۆستی لە *Iranactor.com*
*  تەرانە عەلیدۆستی  لە *SourehCinema.com*
*  تەرانە عەلیدۆستی لە *Cinetmag.com*

پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی
پۆل:خەڵکی تاران
پۆل:زیندووان
پۆل:فێمینیستانی ئێرانی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤
پۆل:ھونەرمەندانی فێمینیست
پۆل:وەرگرانی سیمرغی بلوور
پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکان
پۆل:وەرگێڕە ئێرانییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران
پۆل:ژنانی ئێرانی
ئاندرو سکۆت

**ئاندرو سکۆت** () ئەکتەرێکی ئیرلەندییە و چەند ڕۆڵێکی گرنگی وەک پۆڵ مکارتنی و بە تایبەتی ڕۆڵی جێم مۆریاتی لە زنجیرەی شێرلۆکدا ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦
پۆل:زیندووان
پۆل:کاسۆلیکە ڕۆمانیەکانی پێشوو
پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی بافتا (تەلەڤیزیۆن)
لویز بریلی

**لویز بریلی** () (لە ٢٧ی ئازاری ١٩٧٩ لە ئینگلتەرا لەدایکبووە)  کچە ئەکتەرێکی ئینگلیزییە و لە ساڵی ٢٠٠١دا کاروانە ھونەرییەکەی دەستی پێکرد. بە ڕۆڵی مۆڵی ھۆپەر لە زنجیرەی شێرلۆکدا بەناوبانگە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩
پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئینگلیز
پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئینگلیزی
پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیجی ئینگلیزی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئینگلیز
پۆل:زیندووان
ئۆنا ستابس

**ئۆنا ستابس** (؛ ۱ی ئایاری ۱۹۳۷ – ١٢ی ئابی ٢٠٢١) خانمەکتەر و سەماکارێکی پێشووی ئینگلتەرا بوو، کە کاروانە ھونەرییەکەی لە ساڵی ۱۹٥٦ دەست پێکرد. لە بەناوبانگترین ڕۆڵەکەی لە زنجیرەی شێرلۆکدا بوو. ستابس لەدوای چەند مانگ نەخۆشی، لە خانووەکەی لە ئێدینبەرە لە ١٢ی ئابی ٢٠٢١، کاتێک ٨٤ ساڵ بوو کۆچی دواییی کرد.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧
پۆل:مردووانی ٢٠٢١
پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیجی ئینگلیزی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئینگلیز
پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئینگلیزی
خزمەتی سەربازی

وێنۆک|300px|<center>نەخشەیەک حاڵەتی خزمەتی سەربازی بۆ ھەر وڵاتێک لە ساڵی ۲۰۰٨ پیشان دەدات:</center>

زۆربەی وڵاتان سیستەمی **خزمەتی سەربازی** زۆرەملێ یان سەربازکردن بەکاردەھێنێت، وەک ئەرکێک ھاوڵاتی جێبەجێی دەکات سەیر دەکرێت.

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:سەربازی
مایکرۆفت ھۆڵمز

**مایکرۆفت ھۆڵمز** () کەسایەتییەکی خەیاڵییە کە لە چیرۆکەکانی نووسراو لەلایەن سێر ئارثەر کۆنان دۆیڵ دەرئەکەوێت. ئەو برا گەورەی لێکۆڵەر شێرلۆک ھۆڵمزە (بە حەوت ساڵ)، ئەو بەرپرسی حکومییە و ئەندامی دروستکەری Diogenes Club ە. مایکرۆفت باسکراوە بەھەبوونی توانای ڕێنیشاندان و زیرەکی کە توانای براکەشی تێدەپەڕێنێت، ھەرچۆنێک بێت بەکارھێنانە پراکتیکییەکەیان سنووری بۆدانراوە بە حەز نەبوونی بۆ کاری مەیدانی.

کارەکتەرەکە زۆرجار بەرجەستەکراوە لە ئەدەب و میدیادا، کە پێکدێت لە زنجیرە تەلەڤیزیۆن، فیلم، ڕادیۆ، و کۆمیک. ئەو بەناوبانگیشە لە کلتور، کە لە زۆرینەی کاردا ناوی ھێنراوە، کە ئاماژە بە کارەکەی، کەسایەتی، یان پەیوەندی لەگەڵ شێرلۆک ھۆڵمز ئەکرێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٧
پۆل:ئینگلیزە خەیاڵییەکان
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان
پۆل:شێرلۆک ھۆڵمز
پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم
دۆسییە سەیرەکەی دکتۆر جێکڵ و بەڕێز ھاید

**دۆسیە سەیرەکەی دکتۆر جێکڵ و بەڕێز ھاید** () بریتییە لە ڕۆمانێکی خەیاڵی کە لە لایەن ڕۆبێرت لویس ستیڤنسۆن نووسراوە و بۆ یەکەم جار لە لەندەن لە ساڵی ۱٨٨٦ بڵاو کرایەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕۆمانە بریتانیایییەکان کە کراونەتە فیلم
پۆل:ئەو ڕۆمانانەی کراونەتە کۆمیک
پۆل:ئەو ڕۆمانانەی کراونەتە یاری ڤیدیۆیی
پۆل:تاقیکردنەوەی مرۆڤ لە خەیاڵدا
خەڵاتی فیڵدز

**خەڵاتی فیڵدز** () خەڵاتێکی بیرکارییە. ئەم خەڵاتە چوار ساڵ جارێک دەدرێت بە یەک یان چەند بیرکاریزانی خوار تەمەن ٤٠ ساڵ. خەڵاتەکە لە کۆنگرێسی نێونەتەوەیی بیرکاراندا پێشکەش دەکرێت لەلایەن ڕێکخراوەی "یەکێتیی بیرکاریانەی نێونەتەوەیی"ەوە.

خەڵاتەکە بە ناوی جۆن چارڵز فیڵدز بیرکاری کەنەدایی و مامۆستای زانکۆی تۆرۆنتۆوە ناو نراوە. لە ساڵی ٢٠١٨دا پرۆفیسۆر کۆچەر بیرکار یەکێ بوو لە وەرگرانی خەڵاتەکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:خەڵاتە ئەکادیمییەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی فیڵدز
سکۆتلاند یارد

[وێنۆک|چەپ|سکۆتلاند یاردی نوێ، و دەکەوێتە ناوچەی ڤیکتۆریا لە [لەندەن.]]
وێنۆک|چەپ|سکۆتلاند یاردی کۆن
وێنۆک|چەپ|سکۆتلاند یاردی نوێ، کە ئێستا بە بینای شو نۆرمان ناو دەبرێت.

**سکۆتلاند یارد** () بنکەی ئامێری پۆلیسی بەڕیتانییە.  

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
لووسی لیو

**لوسی ڵۆ** کچە ئەکتەرێکی ئەمریکییە و لە ٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٨ لە نیویۆرک لەدایکبووە. دوو جار بۆ باشترین ئەکتەر خەڵاتی ڕێکخراوی ئەکتەرەکانی شاشەی وەرگرتووە، و یەکەمیان بۆ زنجیرەی ئالی مکبێل لە ۱۹۹٨ بوو، دووەمیشیان بۆ فیلمی شیکاگۆ لە ساڵی ۲۰۰۲ بوو. 

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 
* Lucy Liu profile, Emmys.com; accessed October 20, 2014.
* https://itunes.apple.com/us/artist/lucy-liu/206329468

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
پۆل:دەرچووانی زانکۆی میشیگان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی نیویۆرکی
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج
پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەندامانی لێژنەی ١٠٠
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:نیگارکێشە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمریکییەکان لە کایە ڤیدیۆییەکان
پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا
جۆنی لی میڵەر

**جۆنی لی میڵەر** (لە ١٥ی تشرینی دووەمی ١٩٧٢ لەدایکبووە) ئەکتەرێکی ئینگلیزی بەناوبانگە لە شاری ساریی ئینگلیزی گەورە بووە، و لە بنەماڵەیەکی ھونەرییە. باوکی «ئالان میڵەر» لە پەنجاکاندا ئەکتەرێکی شانۆگەریی بوو و باپیری «بێرنار لی» لە فیلمە یەکەمییەکانی «جەیمس بۆند» ڕۆڵی گێڕاوە. جۆنی لە زۆر شانۆگەریی لە قوتابخانەی ناوەندی دەرکەوتووە، لەگەڵ ئەوەی دەرکەوتنێکی ھێمن و شەرمنی ھەبوو، بەڵام ئەو بە ڕۆڵە بەھێزەکەی لە کاتی ڕۆڵگێڕاندا خۆی دەنواند، لە کۆتاییدا لە تەمەنی ١٧ ساڵیدا بۆ ڕۆڵگێڕان وازی لە قوتابخانە ھێنا. لە ساڵی ١٩٨٢ بەشداری لە چەندین زنجیرە کردووە لەکاتێکدا یەکەم فیلم تێیدا بەشداربێت فیلمی چەتەکان لەگەڵ ئەنجلینا جۆولی لە ساڵی ١٩٩٥دا بوو، کە دواتر لە ساڵی ١٩٩٦ ھاوسەرگیری لەگەڵ کرد و پاشان چوار ساڵیش لە پەیوەندییەکەیان جیابوونەوە. لە ساڵی ٢٠٠٨ ھاوسەرگیری لەگەڵ «میشێڵ ھیکس» کرد.

## دەستپێک
دوای چەند ڕۆڵێکی بچووک لە چەند فیلمێکدا، خاڵی دەرچوونی میڵەر ساڵی ١٩٩٥ بە ڕۆڵگێرانی لە فیلمی Hackers لەگەڵ ئەنجلینا جۆولی ھات کە دواتر ھاوسەرگیری لەگەڵدا کرد.

لە ساڵی ٢٠٠٠دا، میڵەر لە پاڵەوانێتی لەبەرگرتنەوەی نوێی دراکولا کە دەرھێنەری بەناوبانگی ترسێنەر «ویز کڕافن» دەریھێنا بە ناونیشانی 'Dracula ٢٠٠٠' بەشداری کرد. لە ساڵی ٢٠٠٥دا میڵەر یەکێک لە پاڵێوراوەکان بۆ شوێنگرتنەوەی ئەستێرە پیرس بڕۆسنان لە ڕۆڵی جەیمس بۆندا بوو، کە دواتر ڕۆڵەکە بۆ ئەستێرە دانیێڵ کرەیگ ڕۆشت.

میڵەر لە ساڵی ٢٠١٠دا بەشداری لە وەرزی پێنجەم لە زنجیرەی بەناوبانگ دێکستەردا کرد، و لە ساڵی ٢٠١١دا لە شانۆگەرییەکی سەرکەوتووی بەڕیتانی Frankenstein بەشداری کرد. Frankenstein.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢
پۆل:شێرلۆک ھۆڵمز
پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز
پۆل:دوور لە وڵاتانی ئینگلیز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرە بەڕیتانییەکان
پۆل:زیندووان
ئەیدن کوێن

**ئەیدان کوین** () (لە ٨ی ئازاری ١٩٥٩ لە شیکاگۆ لەدایکبووە) ئەکتەرێکی ئیرلەندییە کاروانە ھونەرییەکەی لە ساڵی ۱۹٨٤ دەست پێ کردووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم

پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
جەبری پەتی

[thumb | alt=Picture of a Rubik's Cube | [شەشپاڵووی ڕووبیک]]

لە زانستی جەبردا کە لقێکی بەربڵاوی ماتماتیکە **جەبری پەتی** یان **جەبری ڕووت**() ھەندێک جار جەبری مۆدێرنیشی پێ دەوترێت، بریتییە لەو بەشەی جەبر کە پێکھاتەگەلی جەبری وەکوو گرووپ، ئەڵقە، مودول، بۆشاییی ئاڕاستەبڕەکان و مەیدانەکان شرۆڤە دەکات.
یەکەم پێناسەی ئەم چەشنە پێکھاتە دەگەڕێتەوە سەدەی نۆزدەھەمی زایینی.

زاراوەی «جەبری پەتی» لەبەرانبەر «جەبری سەرەتاییدا» بەکار دێت. 
پۆلینکردنی گرووپ و ئەڵقەکان لە بابەتە سەرەکییەکانی جەبری پەتی دێتە ئەژمار. ھەندێک لە لقەکانی ئەندازە پەیوەندییان بە جەبری پەتی ھەیە. جەبری سەرەتایی، جەبری پەتی و جەبری ھێڵی سێ لقی سەرەکی جەبر پێکدێنن.

## ئەمانەش ببینە
* پێکھاتەی جەبری
* ئەندازەی جەبری
## سەرچاوەکان

* 

پۆل:جەبری پەتی
پۆل:ماتماتیک
جۆن نۆبڵ

**جۆن نۆبڵ** () (لە ۲۰ی ئابی ۱۹٤٨ لە ئوسترالیای باشوور لەدایکبووە) ئەکتەرێکی ئوستراڵییە کاروانە ھونەرییەکەی لە ساڵی ۱۹٨٨ دەست پێ کردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئوسترالی
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:زیندووان
فیلمی تاوانباری

**فیلمی تاوان** بریتییە لەو فیلمەی باسی تاوانباران دەکات. شێوازی دروستکردنی فیلمەکە لە تۆمارکردنی ڕاستەقینە بۆ کەسایەتییە تاوانکارییەکان لە ڕاستی ژیان بە تێپەڕبوون بۆ کردارە خراپەکانی تاوانبارە خەیاڵییەکان جیاوازە.

فیلمەکانی تاوان چەند جۆرێکی لاوەکی ھەیە:

* کۆمیدیای تاوان: تێکەڵەیەک لە فیلمی تاوان و کۆمیدیا، بە گشتی کۆمیدیاکە لە ناتوانایی تاوانباران دێت، و ھەندێک جاریش کۆمیدیای تاریکە.

* تاوانی وروژێنەر: وروژاندن و کەسایەتی سەرەکی تایبەتی تێدایە کە شێوازی بیرکردنەوە و ھەڵسوکەوتیان جیاوازە.

## سەرچاوەکان

پۆل:چەشنەکانی فیلم
پۆل:فیلمە تاوانکارییەکان
سی بی ئێس

**تۆڕی کۆڵۆمبیا بۆ پەخشکردن** () یەکێک لە بەناوبانگترین ھێڵەکانی تەلەڤیزیۆن لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* ماڵپەڕی فەرمی
* 
* 

پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٢٧
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی پیبۆدی
پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پێڕستی ئەڵقەکانی شێرلۆک

چەپ|300px

**[[شێرلۆک (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|شێرلۆک]]** بریتییە لە زنجیرەیەکی تاوان و درامای بەڕیتانی و وێنەیەکی ئێستا بۆ کارەکانی لێکۆڵەر شێرلۆک ھۆڵمزی سێر ئارسەر کۆنان دۆیڵ پیشان دەدات، زنجیرەکە لە لایەن ستیڤن مۆفات و مارک گاتسەوە دروستکراوە و لە پاڵەوانێتی بێنێدیکت کەمبەرباچ و مارتن فریمان بە ڕۆڵەکانی شێرلۆک ھۆڵمز و دکتۆر واتسۆنە. ١٣ ئەڵقە لە زنجیرەکە بەرھەمھێنراوە و سێیەکی سەرەتا لە ساڵی ٢٠١٠ پەخشکرا، وەرزی دووەمی زنجیرەکە لە ساڵی ٢٠١٢ پەخشکرا، و وەرزی سێیەمی زنجیرەکە لە کانوونی دووەمی ٢٠١٤ دا بەدوایدا ھات. ھەروەھا بەرھەمھێنەری جێبەجێکار ستیڤن مۆفات ھەڵسا بە ئەستۆگرتنی بەرھەمھێنانی وەرزی چوارەم کە لە ساڵی ٢٠١٧ دا پەخشکرا. زنجیرەکە بۆ زیاتر لە ٢٠٠ ناوچە فرۆشرا.

## سەرنجێکی گشتی


## ئەڵقەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:شێرلۆک
نووسینەوەی مۆسیقا

**نووسینەوەی مۆسیقا** پێکھاتووە لە نووسینەوەی مۆسیقا، جا گۆرانی بێت یان تەنیا ئاوازی ئامێری، شێوەی مۆسیقی، پڕۆسەی دروستکردن و نووسینەوەی مۆسیقا و ئاوازدانان. دەستەواژەی «گۆرانی» بە شێوەیەکی ھەڵە لەلایەن زۆر کەسەوە بەکار دێت بۆ ئاماژەکردن بە مۆسیقاکان، جا گۆرانیبێژی بێت یان تەنیا پارچە مۆسیقایەکی ئامێری. لە مۆسیقای کلاسیکدا، ئەوانەی ئاواز دادەنێن پێیان دەوترێت ئاوازدانەر. لە مۆسیقای بەناوبانگ و فۆڵکدا، بەوانەی مۆسیقا دەنووسنەوە دەوترێت گۆرانینووس؛ ئەوانەشی دەقی گۆرانییەکان دەنووسنەوە پێیان دەوترێت ھۆنراوەنووس.

لە مۆسیقای کلاسیکدا، نووسینەوەی مۆسیقا زۆرجار نووسینەوەی نۆتەی مۆسیقاش لەخۆ دەگرێت، وەک مۆسیقای پەڕە، کە دواتر مۆسیقاژەن یان گۆرانیبێژێکی تر دەتوانێت نمایشی بکاتەوە.

## سەرچاوەکان

*

پۆل:نووسینەوەی مۆسیقا