open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
عەزیزە سدیقی

**عەزیزە سدیقی** (بە زمانی پەشتۆیی: عزيزه صديقي‎؛ لە دایکبووی دەورووبەری ١٩٨٣) ژنە چالاکوانی ئەفغانییە، ئەو چالاکە لە بواری مافەکانی ژنان بەتایبەت ژنانی گوندنشینی ئەفغانی، عەزیزە کاریشی لەسەر مافی خوێندن کردووە. وێڕای ئەو دژوارییانەی لەبەردەم کارەکانی هاتوونەتە پێش بەڵام ئەو لە چالاکییەکانی بەردەوام بووە.

عەزیزە لە ئەفغانستان لە دایکبووە، بەڵام کاتێک تەمەنی گەیشتۆتە هەشت ساڵان ئەوا وڵاتەکەی جێهێشتووە. لە ساڵی ٢٠٠٣، وەک چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ و ژنان گەڕاوەتەوە. لە ساڵی ٢٠٠٧، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی ئازا پێدرا. دواتر بەهۆی بەناوبانگییەوە نەیتوانی بەردەوام بێت، هەربۆیە لە ئەمریکا وەک پەنابەر مایەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٩٨٠
پۆل:زیندووان
سوزانا تریمارکۆ

**سوزانا تریمارکۆ** (Susana Trimarco؛ لە دایکبووی ١٩٥٤) ژنە چالاکوانی مافەکانی مرۆڤە لە ئەرژەنتین. ئەو بەکارەکانی لە دژی بازرگانیکردن بە مرۆڤ و گەندەڵی لە ئاستی نێونەتەوەیی ناوبانگی دەرکرد. ئەو لە دوای ساڵی ٢٠٠٢، دەستی بە چالاکییەکانی کرد ئەمەش دوای ونبوونی کچەکەی هات، کە وا گومانی دەکرد لەلایەن تۆڕی بازرگانیکەران بە جەستەی مرۆڤ ڕفێندرابێت. ئەو دامەزراوەیەکی دامەزراند بۆ پشتگیرکردنی قوربانیانی بازرگانیکردنی سێکسی. کارەکانی ئەو وایان کرد لە ساڵی ٢٠١١، بەپێی یاسا ڕێکلام کردن بۆ خزمەتگووزاری سێکسی لەسەر ڕووپەڕی گۆڤار و ڕۆژنامەکان قەدەغە بکرێت.

لە ساڵی ٢٠٠٧، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی ئازا پێدرا، ئەمەش لە پای کارەکانی بوون بۆ چەسپاندنی مافەکانی مرۆڤ.

شازدە ئەڵقە لە زنجیرەی تەلەفزیۆنیی ئەمریکی (*Law & Order: Special Victims Unit)* لە سەر ژیان و کارەکانی سوزانا بەرهەمهێنرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤
پۆل:ژنان لە پاراستنی مافی مرۆڤ
ئەبوو عومەر چیچانی

**تەرخان باتیرشڤیلی** () ناسراو بە **ئەبوو عومەر چیچانی** سەرکردەی پێشووی موھاجیرین و ئەنسار و وەزیری شەڕی پێشووی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام (داعش) بوو. چیچانی یەکێک لە دیارترین جیھادییە چیچانییەکان لە وڵاتی سووریا بوو. ئەو لە ساڵی ١٩٨٦، لە گوندی بیرکانی لە دۆڵی بانکیسی لە گورجستان لەدایکبووە و لە ١٠ی تەممووزی ٢٠١٦ کوژرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦
پۆل:مردووانی ٢٠١٦
پۆل:ئەندامانی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)
موعتەبەر تاجیبایڤا

**موعتەبەر تاجیبایڤا** (بە زمانی ئوزبەکی: *Mo'tabar Tojiboyeva؛* لە دایکبووی ٢٥ی ئابی ١٩٦٢ لە مەرغیلان، ئۆزبەکستان، یەکێتیی سۆڤیەت) ڕۆژنامەنووسی سەربەخۆ و چالاکوانی مافەکانی مرۆڤی ئووزبەکییە. ئەو بەهاوبەشی چەند ڕێکخراو و ناوەندێکی مەدەنی بۆ پارێزگاریکردن لە مافەکانی مرۆڤ دامەزراندووە. لە ٧ی تشریننی یەکەمی ٢٠٠٥، لەلایەن حکوومەتی ئۆزبەکستان دەستگیرکرا و دواتر لە دادگا بڕیاری ٨ ساڵ زیندانی کردنی بۆ دەرچوو، ئەو لەسەر وتارێکی ئەو گیرابوو کە ڕەخنەی لە حکوومەتی وڵاتەکەی گرتبوو لەسەر بەکارهێنانی توندوتیژی لەبەرامبەر گردبوونەوەیەکی ئاشتیخوازانە لە ساڵی ٢٠٠٥.

لە ساڵی ٢٠٠٩، لەلایەن ڕێکخراوی نێونەتەوەیی ژنانی ئاشتی لە گشت جیهان، ناوی موعتەبەریان لە نێو ١٠٠٠ ژنە چالاکوانی ئاشتیخوازی جیهانیی کانیدکرد بۆ خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل. لە ١٥ی ئایاری ٢٠٠٨، ئەو هێشتا لە زیندان بوو کاتێک خەڵاتی مارتن ئەرنالسی پێدرا.

موعتەبەر تاجیبایڤا لە پای کار و چالاکییەکانی لە ساڵی ٢٠٠٧، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی ئازا پێدرا.

موعتەبەر هەڵگری بڕوانامەی دبلۆمە لە ئابووری، هەروەها کۆرسێکی ڕۆژنامەوانی خوێندووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢
ئامبیگا سرینیڤاسان

**ئامبیگا سرینیڤاسان** (بە زمانی تامیلی அம்பிகா சீனிவாசன்، لە دایکبووی ١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٥٦) ژنە چالاک وانی مافەکانی مرۆڤ و پارێزەری مالیزییە. ئەو لە ماوەی ئازاری ٢٠٠٧ تاکوو ئازاری ٢٠٠٩، سەرۆکی سەندیکای پارێزەرانی مالیزیا بوو. لەوەتەی ساڵی ٢٠١٨، بووەتە ئەندام لە لیژنەی دادوەریی نێونەتەوەیی.

ئەو لە ساڵی ١٩٧٥، لە زانکۆی ئێکسەتەر بڕواننامەی بەکالۆریۆسی وەرگرتووە. لە تەممووزی ٢٠١١، بڕواننامەی دکتۆرای شانازی پێدرا لە هەمان زانکۆوە. لە ساڵی ١٩٨٠ لە لەندەن کاری پارێزەری دەکرد، دواتر لە ساڵی ١٩٨٢ خۆی لە سەندیکای پارێزەرانی مالیزیا تۆمارکرد.

ئامبیگا سرینیڤاسان لە پای کار و چالاکییەکانی لە ساڵی ٢٠٠٧، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی ئازا پێدرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦
پۆل:زیندووان
پۆل:ژنە پارێزەرەکانی سەدەی ٢١ەم
ماریا ئەحمەد دیدی

**ماریا ئەحمەد دیدی** (Mariya Ahmed Didi؛ لە دایکبووی ١٨ی ئابی ١٩٦٢) ژنە چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ و وەزیری بەرگریی ئێستا ماڵدیڤە، ئەو لەوەتەی ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ بووەتە وەزیر، ئەو یەکەمین ژنە لە ماڵدیڤ پۆستی وەزیری بەرگری بەدەست بهێنێت.

ماریا لە زانکۆی ئەبیریستویت، لە وەیڵز، بڕواناممەی شانازیی بەکالۆریۆس و ماستەری لە یاسا بەدەست هێناوە. ئەو یەکەم ژنە لە ماڵدیڤ ببێتە پارێزەر. ئەو بۆ ماوە چوار خوول بووە ئەندام لە پەرلەمانی ماڵدیڤ. ماریا ئەحمەد لە پای کار و چالاکییەکانی لە ساڵی ٢٠٠٧، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی ئازا پێدرا.

ماریا هاوسەرگیری لەگەڵ محەممەد ئەمیر کردووە، بەیەکەوە کچێک و دوو کوڕیان هەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢
پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
شادی سەدر

**شادی سەدر** (بە زمانی فارسی: شادی صدر؛ لە دایکبووی ١٩٧٤، تاران) ژنە پارێزەر، چالاکوان و پارێزەری مافەکانی مرۆڤ، نووسەر و ڕۆژنامەنووسی ئێرانییە. لە ساڵی ٢٠١٠، یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی دامەزراوەی دادپەروەری بۆ ئێران (JFI)، ئەو بەڕێوەبەری دامەزراوەکەشە. شادی پسپۆڕە لە بابەتی مافەکانی مرۆڤ لە ئێران. ئەو لە ئەڵمانیا دەژی.

شادی هەڵگری بڕواننامەی بەکالۆریۆسە لە یاسا، هەروەها ماستەر لە یاسا نێونەتەوەییەکان لە زانکۆی تاران. شادی سەدر لە پای کار و چالاکییەکانی لە ساڵی ٢٠١٠، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی ئازا پێدرا.

## گیران

### دەستگیرکردنی یەکەم
لە ئازاری ٢٠٠٧، حکوومەتی ئێرانی ٣٣ ژنی دەستگیر کرد، لە نێویاندا شادی سەدر هەبوو. ئەو ژنانە بۆ باشترکردنی ڕەوشی مافەکانی ژنان لە ئێران گردبوونەوە، هەروەها یەک ملیۆن واژوویان کۆکردەوە بۆ ناڕزاییەکەیان لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٦. شادی بۆ ماوەی ١٥ ڕۆژ دەستگیر کرا. دواتر بە کەفالەت ئازادکرا.

### دەستگیرکردنی یەکەم
لە ١٧ی تەمموزی ٢٠٠٩، شادی جارێکی دیکە دەستگیرکرا. ئەم جارەیان لەگەڵ چەند هاوڕێیەکی ژنی چالاکوان، بۆ چالاکییەکانیان چوون بۆ نوێژی هەینی، لەوێ لەلایەن چەند سەربازێک کە بەجلی مەدەنی بوون گیران، ئەوان بە زۆر و لێدان شادی و هاوڕێکانی سواری ئوتومبێل کرد و ئەوانیان بردە شوێنێکی نەزانراو. دوای ١١ ڕۆژ لەم ڕووداوە ئازادکرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
پۆل:ژنان لە پاراستنی مافی مرۆڤ
پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی
پۆل:نووسەرانی ژنی ئێرانی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤
پۆل:زیندووان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران
پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئێرانی
پۆل:پارێزەرانی ئێرانی
پۆل:ژنە پارێزەرەکانی سەدەی ٢١ەم
ئانتۆن لێسەر

**ئانتۆن لێسەر** (؛ لەدایکبووی ١٤ی شوباتی ١٩٥٢) ئەکتەرێکی ئینگلیزە. ئانتۆن بە ڕۆڵی *Qyburn* ناسراوە، لە زنجیرەی *Game of Thrones*، لە پەخشکردنی ئێچ بی ئۆ. دواتر بەشداری کردووە بە ڕۆڵی *تۆماس مۆڕ*، لە زنجیرەی *Wolf Hall* پاشان بە ڕۆڵی *ھارۆلد ماکمیلان* لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی *[[تاج (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|تاج]]* لە *زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی Endeavour* وەک بەڕێوەبەر کاری کردووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم
پۆل:دەرچووانی ئەکادیمیای شاھانەی ھونەری درامی
پۆل:ئەندامەکانی کۆمپانیای ڕۆیال شکسپیر
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی شاری بێرمینگھام لە ویلایەتی وێست میدلەندز
ڕۆزا ئۆتونبایێڤا

**ڕۆزا ئیساکنۆڤا ئۆتونبایێڤا** (Roza Otunbayeva؛ لە دایکبووی ٢٣ی ئابی ١٩٥٠) ژنە سیاسەتوان و دیپلۆماتکاری قیرغستاننییە. ئەو لە ماوەی ٧ی نیسانی ٢٠١٠ تاکوو ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ بووە سەرۆکی وڵاتی قیرغستان. بەمەش بووە یەکەم سەرۆک دەوڵەتی ژن لە نێو وڵاتانی ئاسیای ناوەندی. بەر لەوەش لە پۆستی وەزیری دەرەوەی وڵاتەکەی بووە، ئەمەش لە ماوەی ٢٦ی شووباتی ١٩٩٢ تاکوو. ١٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢ بوو. ڕۆزا ئۆتونبایێڤا لە پای کار و چالاکییەکانی لە ساڵی ٢٠١١، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی ئازا پێدرا.

ڕۆزا لە توانای هەیە بە زمانەکانی ڕووسی، ئینگلیزی، ئەڵمانی، فەڕەنس و هەروەها بەزمانی دایکی زمانی قیرغزستانی قسەبکات، هەروەها توانی قسەکردنێکی کەمی هەیە بە زمای چینی. ئەو لە ساڵی ١٩٧٢، لە زانکۆی مۆسکۆ بەشی فەلسەفەی تەواوکرد. دواتر بووە مامۆستا و پاشان لە ماوەی ١٩٧٥ بۆ ١٩٨١، بووە سەرۆکی بەشی فەلسەفە لە زانکۆی ننەتەوەیی قیرغستان.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
پۆل:خانمە سەرۆکەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:وەزیرانی دەرەوەی ژن
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠
پۆل:دەرچووانی زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ
تسیرینگ وۆیسیر

**تسیرینگ وۆیسیر** (بە زمانی تیبتی: ཚེ་རིང་འོད་ཟེར་ ؛ لە دایکبووی ١٩٦٦) نووسەر، چالاکوان، بلۆگەر، شاعیر و ننووسەری تیبتییە. ئەو چالاکانە لە بارەی ڕەوشی مافەکانی مرۆڤ لە چین و بەدیاریکراوی هاوڵاتییانی تیبتی دەینووسی. تسیرینگ وۆیسیر لە پای کار و چالاکییەکانی لە ساڵی ٢٠١١، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی ئازا پێدرا.

ئەو لە بەشی وێژەی چینی تەواوکردووە. وۆیسیر نووسەری کتێبی *تێبینییەکان لەسەر تیبێت*، لەم کتێبە ئاماژەی بە چەند زانیارییەک داوە لەڕێی سەرچاوەی ئاماژەپێنەکراو، کتێبەکە لە ئەیلوولی ٢٠١٣ لەلایەن حکوومەتی چین قەدەغەکرا. لە ساڵی ٢٠١١، خەڵاتی شازادە کلاوسی پێدرا، بەڵام لەلایەن حکوومەتەوە لێی قەدەغەبوو کە خەڵاتەکەی لە باڵیۆزخانەی هۆڵەندا وەربگرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦
پۆل:شاعیرە ژنە چینییەکان
تا فۆنگ تان

**تا فۆنگ تان** (Tạ Phong Tần؛ لە دایکبووی ١٩٦٦) ژنە ڤلۆگەری ڤیەتنامییە. ئەو لە پێشتردا پۆلیس بوو، هەروەها ئەندامێکی پارتی کۆمۆنیستی ڤیێتنامی بوو. لە ئەیلوولی ٢٠١١، لەلایەن دەوڵەتی ڤیەتنامەوە دەستگیر کرا لەسەر بڵاوکردنەوە پڕووپاگەندە لە دژی دەوڵەت لەڕێی بلۆگەکەیەوە، کە تێیدا حکوومەتی بە گەندەڵکار وەسف کردبوو. لە ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٢، ئەو حوکمی ١٠ ساڵ زیندانی لە زیندان بۆ دەرچوو، لەگەڵ دوو ساڵ زیندان لە ماڵەکەیدا. حوکمەکەی لەلایەن نووسینگەی کۆمیسیارانی باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافی مرۆڤ، ڕێکخراوەی لێبوردنی نێونەتەوەیی، ھیومن ڕایتس وۆچ هەروەها وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا ئیدانە کرا.

دوای بەڕێکردنی سێ ساڵ لە زیندان، ئەوا ئازادکرا و لە ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٥ چووە ئەمریکا.

تا فۆنگ تان لە پای کار و چالاکییەکانی لە ساڵی ٢٠١١، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی ئازا پێدرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
عەلی عەبدولعەزیز

**عەلی عەبدولعەزیز** (٢٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٩ – ١٧ ئازاری ٢٠٠٧) ناوی تەواوی عەلی کوڕی عەبدولعەزیز کوڕی محەممەد کوڕی مستەفایە. زانایەکی ئایینیی خەڵکی باشووری کوردستان و یەکێک لە دامەزرێنەران و دووەم ڕابەری بزووتنەوەی ئیسلامیی کوردستان بوو.

## ژیان
لە ٢٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٩ لە گوندی پریسی سەروو سەر بە پارێزگای ھەڵەبجە لە بنەماڵەیەکی ئایینیدا لەدایک بووە. لە تەمەنی حەوت ساڵیدا قورئان و ھەندێک نامیلکەی شەرعیی خوێندووە. لەلای مەلا عەبدولعەزیزی باوکی و مەلا ساڵحی گەورە و مەلا عومەر و مەلا عوسمان دەرسی خوێندووە. ساڵی ١٩٥٢ ئیجازەی مەلایەتیی لەلایەن مەلا ساڵحی گەورە پێ دراوە. ئینجا لە جێی باوکی دەستی بە کاروباری مەلایەتی کردووە. ساڵی ١٩٥٣ کرا بە مودەریس. ساڵی ١٩٥٩ بوو بە پێشنوێژ و وتارخوێنی مزگەوتی عازەبانی لە شاری سلێمانی، و ساڵی ١٩٦١ بوو بە پێشنوێژ و وتارخوێنی مزگەوتی محەممەد پاشای گەورە (مزگەوتی پاشا) لە شاری ھەڵەبجە. ساڵی ١٩٦٢ بووە بەڕێوەبەری پەیمانگای ئیسلامی لە ھەڵەبجە. بەھۆی بەشداریکردن لە شۆڕشی ئەیلوول، لەلایەن ڕژێمی بەعس دوور خراوەتەوە بۆ شارەکانی ئەنبار، فەللوجە، زیقار، و بەغدا، و دواتر ساڵی ١٩٧٨ گەڕاوەتەوە بۆ ھەڵەبجە.

## کاری سیاسی
بەشداریی لە شۆڕشی ئەیلوول کردووە و ھەر بەم ھۆیەوە دوور خراوەتەوە بۆ شارەکانی ناوەڕاست و خوارووی عێراق. ماوەیەک بەرپرسی لقی ئیخوانی سلێمانی بووە. دواتر لە ساڵی ١٩٨٧ بەشداریی لە دامەزراندنی بزووتنەوەی ئیسلامی کردووە و بووە بە جێگری ڕابەری گشتی و بەرپرسی مەکتەبی عەسکەری، و لە ساڵی ١٩٩٩ بوو بە ڕابەری گشتیی بزووتنەوەی ئیسلامی. دواتر لەگەڵ دروستبوونی بزووتنەوەی یەکبوونی ئیسلامی، ساڵی ٢٠٠٠ بوو بە ڕابەری بزووتنەوەکە. دوای ھەڵوەشانەوەی بزووتنەوەی یەکبوونی ئیسلامی و ڕاگەیاندنەوەی بزووتنەوەی ئیسلامی بووەوە بە ڕابەری گشتیی. لە ٨ی ئابی ٢٠٠٣ و دوای داگیرکردنی عێراق لەلایەن ئەمریکا، لەلایەن ھێزێکی زۆری ئەمریکییەوە لە ماڵەکەی خۆی لە ھەڵەبجە، خۆی و مەلا عومەری برای و چەند پاسەوانێکی دەستگیرکران و چەند مانگێک لە زیندان مانەوە.

## مردن
ساڵی ٢٠٠٧ بەھۆی تێکچوونی باری تەندروستی و بۆ وەرگرتنی چارەسەر، چوو بۆ بەریتانیا؛ لە ١٧ی ئازاری ٢٠٠٧ ھەر لە بەریتانیا کۆچی دوایی کرد، و ھێندرایەوە بۆ کوردستان و لە ھەڵەبجە نێژرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩
پۆل:مردووانی ٢٠٠٧
پۆل:زانایانی ئایینی باشووری کوردستان
پۆل:سەرکردەکانی کورد
پۆل:سەرکردە سەربازیەکان
پۆل:ئیسلامییەکانی کورد
پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان
ڕوسلانا

**ڕوسلانا ستێپاننیڤنا لژیچکۆ** (بە زمانی ئۆرکانی: Руслана Степанівна Лижичко؛ لە دایکبووی ٢٤ی ئایاری ١٩٧٣) خانمە گۆرانیبێژ، سەماکەر، ئاوازدانەر، بەرهەمهێنەر، هۆنراوەنووس، میوزیکژەنن، ئەکتەر، سیاسیی، چالاکوانی ئۆکرانییە. ماوەیەکیش ئەندام پەرلەمان بووە لە پەرلەمانی ئوکراینا. ئەو لە ساڵانی ٢٠٠٤ و ٢٠٠٥، باڵیۆزی چاکەخوازی ڕێکخراوی یوونیسێف بوو. ئەو وەک یەکێک لە سەرکەوتووترین ژنە هونەرمەندەکانی ئۆرکانیا دادەنرێت لەئاستی نێونەتەوەیی. لە ساڵی ٢٠١٣، لەلایەن گۆڤاری فۆربێس وەک یەکێک لە ١٠ کاریگەرترینن ژن دەستنیشان کرا. ڕوسلانا لە پای کار و چالاکییەکانی لە ساڵی ٢٠١٤، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی ئازا پێدرا.

ڕوسلانا گۆرانییەکانی بە زمانی ئۆکرانی و ئینگلیزین، هەروەها هەندێک گۆرانیشی بە زمانەکانی ئیسپانی و لاتینی.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣
پۆل:وتارەکان بە hCard
پۆل:براوەکانی خەڵاتی مۆسیقای جیھانی
ئەستێرەی سوور

وێنۆک|
**ئەستێرەی سوور** () ھێمایەکی گرنگی پێنج پەڕی پڕکراوە کە لە باری مێژووییەوە زۆرتر لەگەڵ بیرۆکەی کۆمۆنیستی لە پەیوەندیدا بووە و بە شێووەیەکی تایبەت وێرای چەکوچ و داس نیشان دراوە؛ بەڵام لە سەدەی بیست و یەکەمدا بە تەواوی وەکوو ھێمایەک بۆ سۆسیالیزم بە کار ھاتووە. ئەم ھێمایە لە ئاڵاکان، نیشانەکانی حکۆمەتی، بیناکانی یادکردنەوە، خەملینۆکەکان و ھەروەھا لۆگۆکان بە کار ھاتووە.

شیکردنەوەیەک سەبارەت بە ئەستێرەی سوور، پێنج پەڕی ئەستێرەکە ھێمایەک لە پێنج قامکی دەستی کرێکار دەزانێت، ھەروەھا شیکردنەوەکانی دیکە ئەمەیان وەکوو پێنج کیشوەری جیھان زانیوە. جگە لەمە لە یەکێتیی سۆڤیەت ئەم شیکردنەوە پێشنیار کرابوو کە پێنج پەڕەکەی ئەستێرەی سوور ھێمایەکە لە پێنج گرووپی کۆمەڵایەتی کە وڵاتانی سۆڤیەت بەڕەو سۆسیالیزم ڕێبەری دەکەن: لاوەکان، سەربازەکان، کرێکارانی کارخانەکان، وەرزێران و خەڵکی لادێ، و ڕۆشنبیران. لە نیشانەی حکۆمەتی سۆڤیەت، ئەستێرەی سوور نیشانەی ئەرتەشی سوور و دەزگای سەربازییە کە لە  تەنیشتی چەکوچ و داس کەوتووە و لەسەریەکەوە نیشانەیەک لە کاری ئاشتیخوازانە بە ئەژمار دێت.

واتای ئەستێرەی سوور لە وڵاتەکانی جۆراوجۆر لە سەرانسەری ئەورووپا جیاواز بووە. تۆزێک لە وڵاتەکانی پەیمانی وارشۆی پێشوو وەکوو ئوکراینا داوا دەکەن کە ئەمە ھێمایەک لە ئایدیۆلۆژیایەکی تەواوخوازانەیە و یاساکانێکیان بۆ قێخەکردنی پەسەند کردووە.
 بەڵام لە لە زۆربەی وڵاتەکانی دیکەی ئەورووپایی ڕوانگەیەکی ئەرێنی بە ھێمای ئەستێرەی سوور لە ئارادا ھەیە و وەکوو ھێمایەکی دژەفاشیزم، و بەرخۆدان دژ بە داگیرکەریی نازییەکانی دەزانن. ئەستێرەی سوور ھەروەھا لە کۆنتێکستێکی ناکۆمۆنیستی بە کار دەچێت و بەر لە پەیدابوونەوەی ئەم بزووتنەوەکان، لە سەدەی نۆزدەیەم لە نیشانەی وڵاتەکان و دەوڵەتەکان بە کار دەچوو. بەسبار ئەستێرەی سوور لە ئاڵای نیوزیلاند و ویلایەتی کالیفۆرنیای ئەمریکا بە کار چوو. ئەستێرەی سوور ھەروەھا وەکوو لۆگۆی کۆمپانیاکانێک وەکوو بەشکۆی مەزنی تێکساکۆ و بەشکۆی فرەنەتەوەیی بیرەی ھاینەکەن بە کار چووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھێماکانی کۆمۆنیزم
پۆل:ھێماکانی سەربازی
پۆل:ھێماکانی ئەستێرە
پۆل:ھێما سۆسیالیستییەکان
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ئەرمەنستان
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ئازەربایجان
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی بیلاڕووس
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی کازاخستان
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی قرغیزستان
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ڕووسیا
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی تاجیکستان
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی تورکمانستان
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ئوکراینا
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ئۆزبەکستان
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی یەکێتیی سۆڤیەت
پۆل:ھێما سوورەکان
ئایفۆن ١١

**ئایفۆن ۱۱** ()، یەکێکە لە بەرھەمە داھێنراوەکانی کۆمپانیای ئەپڵ. ئەم بەرھەمە لە ڕێککەوتی ١٠ی ئەیلوولی ساڵی ٢٠١٩ ناسێنرا. تیم کووک ئایفۆن ١١ی لەگەڵ ئایفۆن ١١ پرۆ مەکسی لە ئەپڵ پارک ناساند.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

*  – ماڵپەڕی فەرمی

پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان
پۆل:مۆبایلەکانی ئەپڵ
پۆل:ئایفۆن
پۆل:ئای ئۆ ئێس
ڕۆدجاریگ واتاناپانیت

**ڕۆدجاریگ واتاناپانیت** ژنە چالاکوان و کتێب فرۆشی تایلەندییە. ئەو ھاو دامەزرێنەری ڕێکخراوێکە بۆ بڵاوکردنەوەی دیموکراسی و بیری ئازاد لە ناوچەکەی خۆی. ڕۆدجاریگ واتاناپانیت لە پای کار و چالاکییەکانی لە ساڵی ٢٠١١، لەلایەن وەزارەتی دەرەوەی حکوومەتی ئەمریکا خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی ئازا پێدرا.

ئەو لە زانکۆی پیاپ بەشی بەڕێوەبردنی کاری تەواو کردووە. بەر لەوەی کار لەسەر بڵاوکردنەوە ھۆشیاری لەسەر دێموکراسی و ئازادی ڕادەربڕین بکات، ئەو خەریکی کۆکردنەوەی ھاوکاری داریی بوو بۆ کاری ژینگەدۆستی و چاندنی درەخت. بۆ ئەوەش لەگەڵ دامەزراوە و ڕێکخراوە ناحکوومییەکان کاری کردووە. لە تشرینی یەکەمی ٢٠١١، لە زانکۆی چایناگ مای کتێبفرۆشییەکی کردەوە. لە ساڵی ٢٠١٤، لەدوای سەرکەوتنی کودەتایەک لە تایلەنند، ئەوا حکوومەتی سەربازی ناچاری کرد کە کتێبخانەکەی دابخات. ئەو باناچاری لەبەرامبەر ئازادکردنی ئەوا واژووی لێوەرگیراوە بۆ ئەوەی چیتر بەشداریی و چالاکی سیاسیی نەکات. دوای ساڵێک کتێبخانەکەی کردەوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
{{پۆلی کۆمنز))

پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
پۆل:زیندووان
کاراکاس

**کاراکاس** () پایتەخت و گەورەترین شاری وڵاتی ڤێنیزوێلا و ناوەندی ناوچەی گەورەشاری کاراکاسە. شاری کاراکاس لە ناوچەی ئەمریکای لاتینی ھەڵکەوتووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

*  Caracas Virtual - Informative portal of the city.
* Caracas Brief Information Travel Guide
* Caracas Lions Baseball Club
* Caracas News from World News 
* Caracas Stock Exchange 
* Lonely Planet - Caracas
* Maiquetia Airport (serves Caracas) 
* Novolari's Caracas Tourism Site
* VenezuelaTuya's Caracas Tourism Site

پۆل:کاراکاس
پۆل:پایتەختەکانی ئەمریکای باشوور
پۆل:شارەکانی ڤێنیزوێلا
پۆل:ڤێنیزوێلا
پۆل:دامەزراوەکانی ١٥٦٧ لە ئیمپراتۆریەتیی ئیسپانیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٥٦٧
سەرۆک کۆماری تورکیا

**سەرۆک کۆماری تورکیا** باڵاترین کەسایەتی سیاسی وڵاتی تورکیایە. لەنەزەر سیستەمی سەرۆکایەتی لە کۆماری تورکیا، کەسایەتی سەرۆک کۆماری تورکیا زیاتر یەک کەسایەتی ھێمایە بەڵام یاسای بنەڕەتی تورکیا لەو چەند ساڵانەدا مافێکی زۆر وەکوو دەستکاری زیاتر لە یاساکانی پەرلەمان و دانانی کەسایەتە دەوڵەتییەکان وەکوو دادوەر و سەرۆکی زانکۆکان پێدراوە. سەرۆک کۆمار فەرماندەی گشتی ھێزە چەکدارەکانی تورکیایە.

## سەرۆک کۆمارەکان

## سەرچاوەکان


پۆل:حکوومەتی تورکیا
پۆل:سیاسەتی تورکیا
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٢٣ لە تورکیا
ڕادمیلا شێکێرینسکا

**ڕادمیلا شێکێرینسکا** (بە مەقدۆنی: Радмила Шекеринска Јанковска؛ لە دایکبووی ١٠ی حوزەیرانی ١٩٧٢) ژنە سیاسەتوانی مەقدۆنییە. ئەو لەوەتەی ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧ بووەتە وەزیری دەرەوەی مەقدوونیای باکوور. بەر لەوەش، لە ماوەی ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ بۆ ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤، بووە سەرۆک وەزیرانی مەقدوونیای باکوور. ڕادمیلا ماوەیەکیش سەرۆکی پارتی سۆسیالیست دیموکراتی مەقدوونی بوو.

ئەو ماوەیەکیش جێگری سەرۆک وەزیرانی وڵاتەکەی بوو، لەوکاتەی لەو پۆستەدا بوو ئەوا یەکێتیی ئەورووپا وڵاتی مەقدوونیای باکووری کردە کاندیدێک بۆ ھاتنە ناو یەکێتیی ئەورووپا. ئەو ئەندامی ئەنجومەنی ئەورووپییە بۆ کارووباری دەرەوە.

ڕادمیلا لە ساڵی ١٩٩٥، بڕواننامەی بەکالۆریۆسی لە ئەندازیاری وزە بەدەستھێنا، دواتر لە ساڵی ٢٠٠٧ ماستەری لە یاسا لە زانکۆی توفتس وەرگرت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢
پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
ماریا سیلڤێرا

**ماریا دۆ کارمۆ سیلڤێرا** (لە دایکبووی ١٤ی شوباتی ١٩٦١) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی ساوتۆمێ و پرینسیپییە. ئەو لە ماوەی ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ بۆ ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨، بووە سەرۆک وەزیرانی وڵاتی ساوتۆمێ و پرینسیپی، ھەر لەو دەمە وەزیری ئابووری و پلاندانانیش بوو. ئەو دووەم ژنە لەوڵاتەکەیدا پۆستی سەرۆک وەزیران وەربگرێت.

ئەو لە ئوکراینا بەشی ئابووری لە زانکۆی نیشتمانیی دۆنیتسک تەواو کرد، ھەروەھا ماریا بڕواننامەی ماستەری لە بەڕێوەبردنی گشتی لە سکووڵی بەڕێوەبردن لە شاری ستراسبۆرگ لە فەڕەنسا بەدەستھێنا. ماریا دۆ کارمۆ سیلڤێرا ئەندامە لە پارتی سۆسیالیست دیموکراتی ساوتۆمێ و پرینسیپی.

ماریا ئەندامە لە ئەنجومەنی ژنانی سەرکردەی جیھان، کە ئەم ئەنجومەنە ئەو ژنانەی لەخۆی کۆکردووەتەوە کە لە پلەی سەرۆک کۆمار و سەرۆک وەزیران بوون لە وڵاتانی جیھان.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠
پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
میچێل باچلە

**میچێل باچلە** (Michelle Bachelet؛ لە دایکبووی ٢٩ی ئەیلوولی ١٩٥١) ژنە سیاسەتوانی چیلییە، لەوەتەی ١ی ئەیلوولی ٢٠١٨ بووەتە سەرۆکی نووسینگەی کۆمیسیارانی باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافی مرۆڤ. ئەو پێشتر لە ماوەی ١١ی ئازاری ٢٠٠٦ تاوەکوو ١١ی ئازاری ٢٠١٠ ھەروەھا لە ماوەی ١١ی ئازاری ٢٠١٤ تاوەکوو ١١ی ئازاری ٢٠١٨، دوو جار بووەتە سەرۆکی وڵاتی چیلی. میچێل لە ماوەی ١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٠ تاوەکوو ١٥ی ئازاری ٢٠١٣، بەڕێوبەری جێبەجێکاری ژنانی نەتەوە یەکگرتووەکان بوو. ئەو لە ماوەی ١١ی ئازاری ٢٠٠٠ تاوەکوو ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢، وەزیری تەندرووستی چیلی بوو. ئەو لە ماوەی ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢ تاوەکوو ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤ بوو بە وەزیری بەرگریی چیلی.

میچێل یەکەم ژنە کە ببێتە سەرۆکی چیلی، ھەروەھا یەکەم سەرۆکی ھەڵبژێردراوی چیلییە لەوەتەی ساڵی ١٩٣٢. میچێل پزیشکە و لەکاتی خوێندنی زانکۆ ئەوا ستراتیژیی سەربازیشی خوێندووە. ئەو کەسایەتییەکە لە پارتی سۆسیالیست دیموکراتی چیلی.

ئەو لەگەڵ جۆرجی داڤالۆس کارتێس ھاوسەرگیریی کردووە و بەیەکەوە خاوەنی سێ منداڵن.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی
پۆل:خانمە سەرۆکەکان
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی چیلی
پۆل:زیندووان
پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١
پۆل:پزیشکانی تەندرووستی گشتی ژنان
دێبرا باپتیست ئسترادا

**دێبرا باپتیست ئسترادا** (Debra Baptist-Estrada) کارمەندی بەشی کۆچ (ئیمگرەیشن) ی فڕۆکەخانەی نێونەتەوەیی فلیپ گۆڵدسنە لە بەلیز. لە ساڵی ٢٠١٥، پلانێکی قاچاغی لە مامەڵەکردن و بەقاچاغبردنی مرۆڤ و دەرمان بەرەو ئەورووپا و ئەمریکا ئاشکرا کرد. ئەو لەو کارەیدا ڕەتی کردەوە کە بەرتیل وەربگرێت و داوای کرد بەپێی یاساکان مامەڵە لەگەڵ ئەم ڕووداوە بکرێت. ھەر بەم ھۆیەوە لە ساڵی ٢٠١٦ بانگێشتی ئەمریکا کرا دواتر لەلایەن وەزارەتی دەرەوەی حکوومەتی ئەمریکا، لە ڕۆژی جیھانیی ژنان واتە لە ٨ی ئازاری ٢٠١٦ خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی ئازا پێدرا.

لە ساڵی ٢٠١٩، بووە سەرۆکی بەشەکەی خۆی لە بەشی کۆچی فڕۆکەخاننەی نێونەتەوەیی فلیپ گۆڵدسن.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە
پۆل:زیندووان
پۆرتیا سیمپسۆن میلەر

**پۆرتیا سیمپسۆن میلەر** (Portia Simpson-Miller؛ لە دایکبووی ١٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٥) ژنە سیاسەتوانی جامایکییە، ئەو لە ماوەی ژیانیدا دوو جار بووەتە سەرۆک وەزیرانی وڵاتەکەی، سەرەتا جاری یەکەم لە ماوەی ٣٠ی ئازاری ٢٠٠٦ تاوەکوو ١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ بوو، ھەروەھا جاری دووەمیان لە ماوەی ٢٠١٢ تاوەکوو ٣ی ئازاری ٢٠١٦ بوو. ئەو لە ماوەی ٢٠٠٥ بۆ ٢٠١٧، سەرکردایەتی پارتی نیشتمانیی گەلی دەکرد. پۆرتیا دوو جار ڕابەرایەتی لە بەرەی ئۆپۆزسیۆنی وڵاتەکەی کردووە لە ماوەکانی ٢٠٠٧ بۆ ٢٠١٢ ھەروەھا ٢٠١٦ بۆ ٢٠١٧.

لە ساڵی ٢٠١٢، پۆرتیا لەلایەن گۆڤاری تایم بەیەکێک لە ١٠٠ کاریگەرترین کەسایەتییەکانی جیھان دیاری کرا. ئەو ئەندامە لە ئەنجومەنی ژنانی سەرکردەی جیھان، کە ئەم ئەنجومەنە ئەو ژنانەی لەخۆی کۆکردووەتەوە کە لە پلەی سەرۆک کۆمار و سەرۆک وەزیران بوون لە وڵاتانی جیھان.

## ژیانی کەسی
پۆرتیا سیمپسۆن میلەر لە ساڵی ١٩٩٨، ھاوسەرگیری لەگەڵ ئرالد میلەر، بەڕێوبەری پێشووی کۆمپانیای کەیبڵ ئەند وایەرلێس کرد. ئەو بڕوانامەی بەکالۆریۆسی ھەیە لە بەڕێوەبردنی گشتی.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥
دالیا ئیتزیک

**دالیا ئیتزیک** (بە زمانی عیبری: דליה איציק، لە دایکبووی ٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٢ لە ئوورشەلیم) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی ئیسرائیلییە، ئەو لە ماوەی کانوونی دووەم بۆ تەممووزی ٢٠٠٧ بە وەکالەت بووەتە سەرۆکی ئیسرائیل. دالیا لە چەند پۆستێکی دیکەدا بووە، لەوانە وەزیری ژینگە (١٩٩٩–٢٠٠١)، وەزیری بازرگانی و پیشەسازی (٢٠٠١–٢٠٠٢) ھەروەھا وەزیری گواستنەوە و گەیاندن لە ساڵی ٢٠٠٥. ئەو چوار جاران وەک ئەندامی کنێسێت ھەڵبژێردراوە.

دالیا خۆی بۆ ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی ئیسرائیل لە ساڵی ٢٠١٤ پاڵاوت، بەڵام دەرنەچوو دوای بەدەست ھێنانی ٢٨ دەنگ لە کۆی ١١٩ دەنگی ئەندامە بەشداربووەکانی کنێست.

## ژیان
دالیا لە دایکبووی ٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٢ لە ئوورشەلیم، دایک و باوکی جوولەکەی عێراقی بوون کە ماڵباتیان جێ ھێشتووە و بەرەو ئیسرائیل کۆچیان کردووە. دالیا لە ئامادەییەکی ئایینی خوێندوویەتی و خۆی تەرخان کرد بۆ دین، ھەر بۆیە لە ئەرکە سەربازییەکانی لە ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل بەخشراوە. دواتر بەکالۆریۆسی لە وێژە و مێژوو بەدەست ھێناوە لە زانکۆی عیبریی ئورشەلیم، ھەروەھا دواتر بەکالۆریۆسێکی دیکەی لە یاسا وەرگرت. دوای دەرچوونی ئەوا وەک مامۆستا کاری کردووە، دواتر بووەتە جێگری سەرۆکی شارەوانی ئورشەلیم.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:جووە ئیسرائیلییەکان
پۆل:ژنە سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢
پۆل:دەرچووانی زانکۆی عیبری لە ئورشەلیم
کافکا لە کەنار دەریا

***کافکا لە کەنار دەریا*** (، یوومیبێ نۆ کافکا) ڕۆمانێکی نووسەری ژاپۆنی، ھاروکی موراکامییە، یەکەم جار لە ساڵی ٢٠٠٢ بە ژاپۆنی بڵاو بوویەوە و دواتر لە ساڵی ٢٠٠٥ وەرگێڕدرا سەر زمانی ئینگلیزی، وەرگێڕانە ئینگلیزییەکەی لە پێرستی ١٠ باشترین کتێبەکانی ساڵی ٢٠٠٥ لە ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمزدا بووە و خەڵاتی خەیاڵی جیھانی لە ساڵی ٢٠٠٦ بەدەست ھێناوە.

ڕۆمانی کافکا لە کەنار دەریا لەلایەن ئارام ڕەشید -ەوە ساڵی ٢٠١٢ وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی کوردی.

## کورتە
ئەم ڕۆمانە چیرۆکی دوو کەسایەتی جیاواز دەگێڕێتەوە، یەکیان، کوڕێکی ١٥ ساڵەیە، کە لەدەست باوکە دڵڕەقەکەی لە ماڵێ ڕا دەکات بەشوێن دایک و خوشکەکەیدا دەگەڕێت؛ تا نەیدۆزنەوە ناوی خۆی دەگۆڕێت و خۆی بە ناوی کافکا، خۆشەویسترین نووسەری دەناسێنێت. چیرۆکی دووھەم پیاوێکی پیر بە ناوی ناکاتا، کە لە مناڵییەوە بەھۆی ڕووداوێک توانای بیرکردنەوە و ھۆشی لەدەست داوە، ھەروەھا ناتوانێت بنووسیت و بخوێنیتەوە بەڵام بەپێچەوانەوە توانای قسەکردن لەگەڵ پشیلەکانی ھەیە.
## کەسایەتییەکان
### کافکا تامورا
ناوی ڕاستەقینەی ئەم کاراکتەرە ھەرگیز بۆ خوێنەر ئاشکرا نابێت، دوای ئەوەی لە ماڵەوە ڕادەکات، ناوی نوێی کافکا، ھەڵدەبژێرێت. کوڕێکی ١٥ ساڵەی باڵابەرزە کە تەمەنی زۆرتر لە تەمەنی خۆی نیشان دەدرێت. ھەروەھا کوڕی پەیکەرتراشی بەناوبانگ کۆیچی تامورایە. لە تەمەنی چوار ساڵیدا دایک و خوشکەکەی خێزانەکەیان بەجێ ھێشتووە و ڕوخساری ئەوانی لەبیر چووەتەوە. جار و بار لەگەڵ کەسایەتییەکی خەیاڵی بەناوی قەڵەڕەشە قسە دەکات. لە درێژەی ڕۆمانەکەدا ئەم کەسایەتییە خەیاڵییە بە کافکا دەڵێت، دەبێت بەھێزترین پازدەساڵەی دونیا بیت و بەم شێوەیە ھانی دەدات درێژە بە سەفەرەکەی بدات.
### ساتورو ناکاتا
ناکاتا یەکێک لەو ١٦ منداڵانە بوو، کە لایەن قوتابخانەوە بۆ گەشتێک بردران. فڕۆکەیەک بەسەریاندا تێپەڕی و بەھۆێ فلاشێکی ڕووناکی لە ئاسماندا، ھەموو ١٦ قوتابییەکە بە بێھۆشی کەوتن. بە پێچەوانەی مناڵەکانی تر کە پاش ماوەیەک چاک بوونەوە، ناکاتا بۆ ماوەی چەندین حەفتە بێھۆش مایەوە و کاتێک بە ئاگا ھاتەوە بۆی دەرکەوت کە ھیچی لەبیر نەماوە تەنانەت ناوی خۆشی، ھەروەھا توانای خوێندنەوەی نەماوە، بەڵام تواناییەکی سەرسوورھێنەر بەدەست دێنیت ئەویش قسەکردنە لەگەڵ پشیلەکان.
### ئوشیما
### ھۆشینۆ
### خاتوو سائکی
بەڕێوبەری ئەو کتێبخانەیەی ئۆشیما کاری لێ دەکات و کافکا لە زۆربەی ڕۆمانەکەدا لەوێدا دەژیت.
### ساکورا
### جانی واکەر
پشیلەکوژێک کە پلانی ئەوەیە شمشاڵ لە ڕۆحی پشیلەکان دروست بکات. ناوی جانی واکەر لە برەندێکی ویسکی سکۆتلەندی وەرگیراوە.
### کلنێل ساندێرز
### پشیلەکان
***گوما** پشیلەی خاتوو کۆیزۆمی، کە ون بووە و ناکاتا بە شوێنیدا دەگەڕێت.
***ئوتسوکا** پشیلەیەکی ڕەشی بە تەمەن کە ناکاتا بە ئاسانی پەیوەندی لەگەڵ دەکات. 
***کاوامورا** پشیلەیەکی قاوەیی کە بایسیکل لێی داوە و ناکاتا ناتوانێت بە ئاسانی پەیوەندی لەگەڵ بکات و لە ڕستە سەیرەکانی کە دووبارەیان دەکاتەوە، تێبگات.
***میمی** میمی پشیلەیەکی زیرەکی سیامی
***ئۆکاوا**
***تۆرۆ**

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ڕۆمانەکان لەبارەی پشیلەوە
پۆل:ڕۆمانەکانی ٢٠٠٢
پۆل:خەیاڵ سەبارەت بە پیاوکوژی
پاتریبھا پاتیل

**پاتریبھا دێڤیسینگ پاتیل** (Pratibha Patil؛ لە دایکبووی ١٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٤) ژنە سیاسەتوانی ھیندییە، ئەو لە ماوەی ٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٧ تاوەکوو ٢٥ی تەممووزی ٢٠١٢ بووە ١٢ەمین سەرۆکی ھیندستان. ئەو لە ماوەی ١٨ی تشرینی دووەمی ١٩٨٦ تاوەکوو ٥ی تشرینی دووەمی ١٩٨٨ لە پۆستی جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی پیرانی ھیندستان بوو. پاتریبھا پاتیل لە ساڵانی ٢٠٠٤ بۆ ٢٠٠٧، پارێزگاری ویلایەتی ڕاجستان بوو، ئەو یەکەم ژن بووە کە ئەو پۆستەر وەربگرێت.

## ژیان
پاتریبھا پاتیل بڕواننامەی بەکالۆریۆسی لە یاسا بەدەست ھێناوە، دواتریش ماستەری لە زانستە سیاسییەکان وەرگرتووە. پاتریبھا پاتیل لە ڕۆژی ٧ی تەممووزی ١٩٦٥، ھاوسەرگیری لەگەڵ دێڤیسنگ شێکاوەت، کەسایەتی سیاسیی ھیندی کرد. ئەوان بەیەکەوە کچ و کوڕێکیان ھەیە، کوڕەکەشیان ڕاوسەھاب ئەویش کەسێکی سیاسییە.

لە ١ی حوزەیرانی ٢٠١٩، لەلایەن حکوومەتی مەکسیک مێدالیای ڕێزلێنانی (*Order of the Aztec Eagle*) وەرگرت*.*

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:خانمە سەرۆکەکان
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ھیندستان
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤
زینایدا گریسیانیی

**زینایدا گریسیانیی** (Zinaida Greceanîi؛ لە دایکبووی ٧ی شوباتی ١٩٥٦) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی مۆڵدۆڤییە. ئەو تا ئێستا چەندین پۆستی میریی لە حکوومەتی مەڵدۆڤا وەرگرتووە. زینایدا لەوەتەی ٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩، بووەتە ١٢ەمین سەرۆکی پەرلەمانی مۆڵدۆڤا. پێشتر لە ماوەی ٣١ی ئازاری ٢٠٠٨ تاوەکوو ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ بوو بە حەوتەمین سەرۆک وەزیرانی مۆڵدۆڤا. ئەو لە ماوەی ساڵانی ٢٠٠٥ بۆ ٢٠٠٨، جێگری سەرۆک وەزیرانی مۆڵدۆڤا بوو. زینایدا لە ماوەی ٢٦ی شوباتی ٢٠٠٢ بۆ ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥، وەزیری دارایی بوو لە حکوومەتی مۆڵدۆڤا.

لە ساڵی ٢٠٠٨ بۆ ٢٠٠٩، سەرکردایەتی پارتی سۆسیالیستی کۆماری مۆڵدۆڤای کرد. ھەروەھا ئە وپێشتر ئەندام بووە لە پارتی کۆمۆنیستی کۆماری مۆڵدۆڤا. ئەو یەکەم ژنە لە مێژووی مۆڵدۆڤا بووبێتە سەرۆک وەزیران.

زینایدا لەگەڵ ئەلێکسی گریسیانیی ھاوسەرگیری کردووە، ئەوان بەیەکەوە خاوەنی دوو منداڵن. زینایدا دەرچووی ساڵی ١٩٧٤ی بەشی دارایی و ئابوورییە لە زانکۆی وڵاتی مۆڵدۆڤا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦
پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێران

**ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێران ** (، بە کورتە: IRIB)، ڕێکخراوەیەکی میدیاییە کە تەنیا ڕێکخراوەی یاساییی بڵاوکردنەوەی بەرھەمەکانی ڕادیۆیی و تەلەڤیزیۆنی لە کۆماری ئیسلامیی ئێرانە. ئەم ڕێکخراوە لە دەوڵەتی ئێران سەربەخۆیە، بەڵام سەرۆکەکەی لەلایەن عەلی خامەنەیی، ڕێبەری ئێرانەوە ھەڵدەبژێردرێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

*  (فارسی)

*
پۆل:ڕادیۆ فارسییەکان
پۆل:حکوومەتی ئێران
پۆل:پەخشی کۆماری ئیسلامیی ئێران
پۆل:وێستگە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی فارسی
پۆل:وێستگە تەلەڤیزیۆنییەکان لە ئێران
دە فرەیم

**دە فرەیم** () تابلۆیەکە لە ساڵی ١٩٣٨، لەلایەن وێنەکێشی مەکسیکی-سوریالیستی، فریدا کالۆ کێشراوە. ئەم تابلۆیە یەکەمین تابلۆی ھونەرمەندێکی مەکسیکی سەدەی بیستەم بوو کە لەلایەن مۆزەخانەی لووڤر بکڕدرێتەوە. لە ئێستادا لە مۆزەخانەی نیشتمانیی بۆ ھونەری ھاوچەرخ لە پاریس پشاندەدرێت.

دە فرەیم تاکە تابلۆی کالۆ بوو لە پێشانگای پاریس فرۆشرابێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:تابلۆکانی فریدا کالۆ
ئیڤی ماتسیپی کاسابێری

**ئیڤی ماتسیپی کاسابێری** (Ivy Matsepe-Casaburri؛ ١٨ی ئەیلوولی ١٩٣٧ - ٦ی نیسانی ٢٠٠٩) کەسایەتی سیاسەتوانی ئەفریقای باشوور بوو. ئەو لە ڕۆژی ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٨، بە وەکالەت بووە سەرۆکی ئەفریقای باشوور. ئیڤی لە ماوەی حوزەیرانی ١٩٩٩ تاوەکوو ٦ی ننیسانی ٢٠٠٩ وەزیری گواستنەوە و گەیاندن و خزمەتگووزاری پۆستە بوو لە باشووری ئەفریقا.

ئیڤی ماتسیپی کاسابێری لە ڕۆژی ٦ی نیسانی ٢٠٠٩، لە تەمەنی ٧١ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد، ئەو لە دەمی مردنی ھێشتا وەزیری گواستنەوە و گەیاندن بوو.

## ژیان
ئیڤی ماتسیپی کاسابێری ھەڵگری بڕوانامەی بەکالۆریس بوو لە زانکۆی فۆرت ھاری، دوای تەواوکردنی بۆ دوو ساڵان بووە مامۆستا لە وڵاتەکەی خۆی. دواتر کاتێک تەمەنی ٢٨ ساڵان بوو ئەوا لە وڵاتەکەی دوورخرایەوە، سەرەتا بۆ کارکردن چووە سوویسرا وەک مامۆستایەک دامەزرا، لەوێ بۆ ماوەی دە ساڵێک کاری کرد و پاشان چووە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. لە ئەمریکا درێژەی بەخوێندنەکەی دا و توانی بڕوانامەی ماستەر و دکتۆرا بەدەست بھێنێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:مردووانی ٢٠٠٩
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧
شەبەنگی سیاسیی چەپ-ڕاست

**شەبەنگی سیاسیی چەپ-ڕاست** سیستەمێکی پۆلێنبەندی بۆ ھەڵوێستە سیاسییەکان، ئایدیۆلۆجییەکان و حیزبەکان لە بنەمای پرسەکانی یەکسانیی کۆمەڵایەتی و ھیرارشیی کۆمەڵایەتیدایە. جگە لە ھەڵویستەکانی چەپ و ڕاست، پێگەی مامناوەندی و میانەڕەویش ھەیە کە لەگەڵ ھەر دوو سەری شەبەنگەکە ڕێک ناکەون. کەسانێکیش شەبەنگی سیاسیی چەپ-ڕاست زۆر سادە و ساکار دەزانن و و ئەم شێوەی پۆلێنبەندیی پێگە سیاسییەکانیان قەبوول نییە و لەجیاتیی ئەم سیستەمە سیستەمەکانێکی دیکە پێشنیار دەکەن، لەوانەیە پێناسەکردنی دووڕەھەندی لەجیاتی یەک ڕەھەندی.

لەم چەشنە شەبەنگە سیاسییە، سیاسەتەکانی چەپگر و ڕاستگر زۆرجار زێزی یەکترەوە پیشان دەدرێن، بەڵام تاک یان گرووپێک دەتوانێت لە بابەتی کێشەیەک ھەڵویستی چەپ بگرێت و لە بابەتی کێشەیەکی دیکە ھەڵویستی ڕاست لە خۆی نیشان بدات؛ ھەروەھا بڕێک لە ھەڵوێستەکان دەتوانن لە سنۆرەکانی دۆ لایەن لەسەریەک بن و سەر بە باڵی چەپ یان ڕاست بە ئەژمار ھاتن بە ئایدیۆلۆجی بەستراوە. لە فەڕەنسا کە ئەم دەستەواژەی ڕێشەی لەوێدا ھەڵدەگەڕێتەوە، چەپ وەکوو «حیزبی بزووتنەوە» و ڕاست وەکوو «حیزبی بەنەزمبوون» پێناسە دەکرێن.

## شوێنەکانی کۆبوونەوە ئایدیۆلۆژییەکان
بە گشتی، باڵی چەپ بە تیشک خستنە سەر «بیرۆکەکانی وەک ئازادی، یەکسانی، برایەتی، مافەکان، پێشکەوتن، چاکسازی، و جیھانگەرایی» جیا دەکرێتەوە، لە کاتێکدا باڵی ڕاست بە تیشک خستنە سەر «چەمکەکانی وەک دەسەڵات، پۆلێنبەندی، سیستم، ئەرک، نەریت، پاشکەوتنخوازی، و ناسیۆنالیزم» جیا دەکرێتەوە.

زانایانی سیاسی و شیکەرەوەکانی تر پێیان وایە کە چەپ ئانارکیستەکان، کۆمۆنیستەکان، سۆسیالیستەکان، سۆسیال دیموکراتەکان، لیبراڵە چەپەکان، پێشکەوتنخوازان، و لیبراڵە کۆمەڵایەتییەکان دەگرێتەوە. بزووتنەوەکانی یەکسانیی ڕەگەزی و سەندیکاییش بە چەپەوە بەستراونەتەوە.

زانایانی سیاسی و شیکەرەوەکانی تر پێیان وایە کە ڕاست پارێزگاران، لیبراڵە ڕاستەکان، پارێزگارە نوێیەکان، ئیمپریالیستەکان، پاشایەتیخوازان، فاشیستەکان، پاشکەوتنخوازان، و نەریتخوازان دەگرێتەوە.

ژمارەیەک بزووتنەوەی سیاسیی گرنگ ھەن کە بە وردی لە چوارچێوەی تەوەری چەپ-ڕاستدا جێگەیان نابێتەوە، و دیموکراسیی مەسیحی، فێمینیزم، و ھەرێمگەرایی لەخۆدەگرن. ھەرچەندە ناسیۆنالیزم زۆرجار وەک بیروباوەڕێکی ڕاستڕەوانە دادەنرێت، بەڵام زۆرێک لە ناسیۆنالیستەکان حەز بە دابەشکردنی یەکسانی سەرچاوەکان دەکەن. ھەروەھا «ناسیۆنالیستە لیبراڵەکان»یش ھەن. پۆپۆلیزم دەرکەوتەی چەپ و ڕاستی ھەیە. زۆرجار بزووتنەوەی سیاسەتی سەوز وەک بزووتنەوەیەکی چەپ دادەنرێت، بەڵام پۆلێنکردنی بزووتنەوەی سەوز بە شێوەیەکی یەکلاکەرەوە وەک چەپ یان ڕاست کارێکی قورسە.

## سەرچاوەکان

## کتێبناسی
* Knapp, Andrew. Wright, Vincent. The government and politics of France. New York: Routledge, 2001 ISBN 0-415-21526-9

پۆل:شەبەنگی سیاسی
پۆل:وشە سیاسییەکان
فەرموودەی شاز

**فەرموودەی شاز** () بریتییە لەو فەرموودەیەی کە کەسێکی جێی متمانە جیاواز لە کەسی باشتر و زیرەکتر لە خۆی گێڕابێتییەوە.مەبەست بە باشتر لەبەرکردنی باشترە یان ژمارەی زیاترە یان زانستی زیاترە و جگە لەوانیش.

## جۆرەکانی فەرموودەی شاز
# فەرموودەی شاز لە ڕشتەدا: ئەو فەرمودەیەیە کە پێناسەی فەرموودەی شاز لە ڕشتەکەیدا جێبەجێ ببێت. بۆ نموونە ئەو فەرمودەیەی کە ئیمامی ترمزی و ئیمامی نەسائی و ئیمامی ئیبن ماجە گێڕاویانەتەوە لە ڕێی (ابن عیینة عن عمرو بن دینار عن عوسجة، عن ابن عباس :أن ڕجلا توفی علی عھد ڕسول اللە صلی اللە علییە وسلم ولیم یدع وارثا إلا مولی ھو أعتقە، فقال ڕسول اللە صلی اللە علییە وسلم ھل لە أحد قالوا لا إلا مولی أعتقە فدعاه ڕسول اللە صلی اللە علییە وسلم فجعل میراثە لە).واتا کەسێک لە سەردەمی پێغەمبەردا صلی اللە علییە وسلم مرد و کەسی میراتگری نەبوو، تەنیا کەسێک ھەیبوو بەندەیەکی بوو کە ئازادی کردبوو بۆیە پێغەمبەر صلی اللە علییە وسلم بانگی کرد و میراتەکەی پێشکەش کرد. ئەم فەرموودەیە حەمادی کوڕی سەلمە گێڕاوییەتییەوە بەڵام ئیبن عەبباس ی لە ڕشتەکەیدا لابردووە، و پێچەوانەی کەسانی زیاتر لە خۆی کردووە بۆیە فەرموودەکەی بووە بە فەرموودەیەکی شاز.
# فەرموودەی شاز لە ناوەڕۆکدا واتا پێناسەی فەرموودەی شاز بەسەر ناوەڕۆکیدا جێبەجێ دەبێت. بۆ نموونە ئیمامی ئەبو داود ئیمامی ترمزی دەڵێن (حدثنا عبدالواحد بن زیاد، عن الأعمش، عن أبی صالح، عن أبی ھریرة قال: قال النبی صلی اللە علییە وسلم إذا صلی أحدکم الفجر فلیضطجع عن یمینە).واتا پێغەمبەر صلی اللە علییە وسلم دەفەرموێت ئەگەر یەکێکتان نوێژی بەیانی کرد ئەوا با لەسەر لای ڕاستی ڕابکشێت. ئەم فەرموودەیە تەنیا عەبدولواحید وەک وتەی پێغەمبەر صلی اللە علییە وسلم گێڕاوییەتییەوە، کەسانی تر لە ئەعمەشەوە وەک کاری پیغەمبەر صلی اللە علییە وسلم گێڕاویانەتەوە.

## حوکمی فەرموودەی شاز
فەرموودەی شاز فەرموودەیەکی زەعیفە. کاری پێناکرێت، و حوکمی شەرعی لێوە وەرناگیرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:زاراوەکانی فەرموودە
پۆل:فەرموودەزانی
پۆل:فەرموودە
یۆھانا سیگودارۆوتیر

**یۆھانا سیگودارۆوتیر** (Jóhanna Sigurðardóttir؛ لە دایکبووی ٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٢) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی ئایسلەندییە، ئەو لە ماوەی ١ی شوباتی ٢٠٠٩ بۆ ٢٣ی ئایاری ٢٠١٣ بوو بە ٢٤ەمین سەرۆک وەزیرانی ئایسلەند. یۆھانا لە دوو خولدا وەزیری کار و کارووباری کۆمەڵایەتیی بوو، لە سەرەتا لەماوەی ٨ی تەممووزی ١٩٨٧ تاوەکوو ٢٤ی حوزەیرانی ١٩٩٤ لەو پۆستەدا بوو، جاری دووەمیش لە ٢٤ی ئایاری ٢٠٠٧ تاوەکوو ١ی شوباتی ٢٠٠٩. ئەو یەکەم ھاوڕەگەزخوازی ئاشکرایە لە جیھان و یەکەم ژنیشە لە ئایسلەند پۆستی سەرۆک وەزیرانی وەرگرتبێت. لە ساڵی ٢٠٠٩، ناوی یۆھانا لە لیستی ١٠٠ بەھێزترین ژنانی جیھان ھات.

لە ساڵی ١٩٩٤، لە ھەڵبژاردنی ناوخۆیی بۆ سەرۆکایەتی پارتی سۆسیال دیموکراتی ئایسلەند سەرکەوتوو نەبوو، لەو دەمە درووشمی *کاتی من ھاتووە!* ("*Minn tími mun koma!*") دەربڕی، کە بووە دەربڕینێکی بەناوبانگ لە ئایسلەند.

یۆھانا ماوەیەک ئەندام بووە لە پەرلەمانی ئایسلەند.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢
پۆل:لێزبیانە فێمێنیستەکان
پۆل:ژنە سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
ڕۆز فڕانسین ڕۆگۆمبە

**ڕۆز فڕانسین ڕۆگۆمبە** (Rose Francine Rogombé؛ ٢٠ی ئەیلوولی ١٩٤٢ - ١٠ی نیسانی ٢٠١٥) ژنە سیاسەتوانی گابۆنییە، ئەو لە ماوەی ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٩ تاوەکوو ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩، بە وەکالەت بووە سەرۆکی گابۆن، ئەمەش دوابەدوای مردنی سەرۆکی کۆچکردوو و دەسەڵاتدارە درێژخایەنەکەی عومەر بۆنگۆ بوو. ڕۆز پارێزەر و ئەندامی پارتی دیموکراتی گابۆنی بوو (PDG). ڕۆز فڕانسین ڕۆگۆمبە یەکەم ژنە لە گابۆن کە پلەی سەرۆکایەتی لە ئەستۆ بگرێت.

ڕۆز فڕانسین ڕۆگۆمبە لە ڕۆژی ١٠ی نیسانی ٢٠١٥، لە نەخۆشخانەیەکی شاری پاریس، فەڕەنسا لە تەمەنی ٧٢ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد، لە کۆتا ڕۆژەکانی ژیانی لەو نەخۆشخانەیە چارەسەری پزیشکی دەکرا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:مردووانی ٢٠١٥
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢
پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
یادرانکا کۆسۆر

**یادرانکا کۆسۆر** (Jadranka Kosor؛ لە دایکبووی ١ی تەممووزی ١٩٥٣) ژنە سیاسەتوان و ڕۆژنامەنووس (پێشووتر)ی کڕواتییە. ئەو لە ماوەی ٦ی تەممووزی ٢٠٠٩ تاوەکوو ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ بووە سەرۆک وەزیرانی کرواتیا. ئەو یەکەم ژنە ببێتە سەرۆک وەزیرانی کرواتیا. یادرانکا کۆسۆر لە سێ خوولدا لە ماوەی ١٩٩٥ بۆ ٢٠١٥ بووەتە ئەندام پەرلەمانی کرواتیا، هەروەها لە ماوەی ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣ بۆ ٦ی تەممووزی ٢٠٠٩ بووەتە وەزیری خێزان و خانەنشینبووان.

یادرانکا کۆسۆر بەشی یاسای لە زانکۆی زەگراب تەواو کرد، دواتر بوو بە ڕۆژنامەنووس، لە کاتی جەنگی سەربەخۆیی کرواتیا، ئەوا ئەو بەرنامەیەکی ڕادیۆیی پێشکەش دەکرد کە تیشکی دەخستە سەر ڕەوشی پەنابەران و پەککەوتووانی جەنگ بەتایبەت لەنێو خانەنشین بووەکان. دواتر لە ساڵی ١٩٨٩ بووە ئەندام لە یەکێتیی دیموکراتی کرواتی، کە پارتێکی ڕاست ڕەوی ناوەندە، ئەو بەماوەیەکی زوو لە ناو حیزبەکەی گەورەبوو. لە ساڵی ١٩٩٥ بووە جێگری سەرۆکی حیزب، ئەو لە ماوەی ساڵانی ٢٠١١ و ٢٠١٢ سەرکردایەتی حیزبەکەی دەکرد کاتێک لە بەرەی ئۆپۆزسیۆن بوون.

یادرانکا کۆسۆر ئەندامە لە ئەنجومەنی ژنانی سەرکردەی جیهان، کە ئەم ئەنجومەنە ئەو ژنانەی لەخۆی کۆکردۆتەوە کە لە پلەی سەرۆک کۆمار و سەرۆک وەزیران بوون لە وڵاتانی جیهان.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣
دالیا گریباوسکایتە

**دالیا گریباوسکایتە** (؛ لە دایکبووی ١ی ئازاری ١٩٥٦) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی لیتوانییە. ئەو لە ماوەی ١٢ی تەممووزی ٢٠٠٩ ھەتاوەکوو ١٢ی تەممووزی ٢٠١٩، ھەشتەمین سەرۆکی لیتوانیا بوو بۆ دوو خولی لەسەر یەک. ئەو یەکەم سەرۆکی لیتوانیا کە دوو خولی لەسەر یەک ھەڵبژێردرێتەوە. ئەو پێشتر لە پۆستی وەزیری دارایی بوو لە حکوومەتی لیتوانیا ئەمەش لە ماوەی ١٢ی تەممووزی ٢٠٠١ بۆ ١ی ئایاری ٢٠٠٤ بوو.

لە پۆستی کۆمیسیاری یەکێتیی ئەورووپا بووە لە بەشی ئابووری و پڕۆگرامی بودجە لە ساڵانی ٢٠٠٤ بۆ ٢٠٠٩.

## ژیانی کەسی
دالیا گریباوسکایتە ھاوسەرگیری نەکردووە، ھیچ منداڵێکیشی نەبووە. جگە لە زمانی لیتوانی ئەوا زمانەکانی ئینگلیزی، ڕووسی، پۆلەندی، ھەروەھا فەڕەنسی دەزانێت. ئەو پشتێنی ڕەشی ھەیە لە یاری کاراتێ.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:خانمە سەرۆکەکان
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی لیتوانیا
پۆل:زیندووان
پۆل:ژنە سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦
پۆل:ھەموو وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان
سێسیلی مانۆرۆھانتا

**سێسیلی مانۆرۆھانتا** (Cécile Manorohanta) ژنە سیاسەتوانی ماداگاسکار، ئەو لە ماوەی ١٨ی کاننوونی یەکەمی ٢٠٠٩ تاوەکوو ٢٠ی کانووننی یەکەمی ٢٠٠٩، بە وەکالەت بووە سەرۆکی ماداگاسکار. ئەو یەکەمین ژنی وڵاتەکەیەتی ئەو پۆستە وەربگرێت. ئەو لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ پلەی وەزیری بەرگریی ماداگاسکاریشی وەرگرت، بۆ ئەو پۆستەش یەکەم ژنی ماداگاسکار بووە کە ببێتە وەزیری بەرگری.

لەژێر دەسەڵاتی حکوومەتەکەی ئەندری ڕۆجێلینا بووە جێگری سەرۆک وەزیران، ئەمەش لە ڕۆژی ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ بوو.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:زیندووان
پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
لاورا چینچیلا

**لاورا چینچیلا** (Laura Chinchilla؛ لە دایکبووی ٢٨ی ئازاری ١٩٥٩) کەسایەتی سیاسەتوانی کۆستاریکاییە، لاورا لە ماوەی ٨ی ئایاری ٢٠١٠ تاوەکوو ٨ی ئایاری ٢٠١٤ بووە ٤٦ەمین سەرۆکی کۆستاریکا. پێشتریش جێگری سەرۆکی وڵاتەکەی بووە لە ماوەی ٨ی ئایاری ٢٠٠٦ تاوەکوو ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨.

لاورا لە ساڵی ٢٠١٠ لە ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی کۆستاریکا توانی ڕێژەی ٤٦٫٧٦٪ دەنگەکان بەدەست بھێنێت، بەمەش بووە یەکەم ژنە سەرۆک لە مێژووی کۆستاریکا، ھەروەھا ھەشتەمین ژنە سەرۆک لە وڵاتانی ئەمریکای لاتین.

ئەو دەرچووی بەشی یاسایە و لە لە زانکۆی جۆرجتاون وانە دەڵێتەوە. پێشتریش لە ھەمان زانکۆ ماستەری لە ڕێسای گشتی وەرگرت بوو.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:خانمە سەرۆکەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩
پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
فریدا و دیێگۆ ڕیڤێرا

**فریدا و دیێگۆ ڕیڤێرا** تابلۆیەکە لە ساڵی ١٩٣١، لەلایەن وێنەکێشی مەکسیکی-سوریالیستی، فریدا کالۆ کێشراوە. تابلۆیەکە دوای دوو ساڵ لە ھاوسەرگیرییەکەیان کێشرا، زۆرجار بە تابلۆی ھاوسەرگیریی دەناسرێت.

بۆچوونی جیاواز لەسەر تابلۆیەکە ھەیە، ھایدن ھێریرا کە نووسەری ژیانی فریدایە، ئەوا تابلۆکە وەک ئەوە دەبینێت کە فریدا خۆی بە ژنی ھونەرمەندێکی گەورەی وەک فریدا کالۆ وەسف کردووە.

لە ئێستادا تابلۆکە لە مۆزەخانەی سان فرانسیسکۆیە بۆ ھونەری ھاوچەرخ، تابلۆیەکە وەک دیارییەک لەلایەن کۆکەرەوە ئەلبەرت بێندەر بەخشرابوویە مۆزەخانەکە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:تابلۆکانی فریدا کالۆ
ئاڵای سوور (سیاسەت)

thumb|ئاڵای سوور
**ئاڵای سوور** (⚑) لە سیاسەتدا زۆرتر ھێمایەکی بۆ سۆسیالیزم، کۆمۆنیزم، مارکسیزم، یەکێتیە بازرگانییەکان، سیاسەتی چەپگر و لە بار دیرۆکییەوە بۆ ئەنارکیزمە. ئاڵای سوور لە سەردەمی شۆڕشی فەڕەنسا (١٧٨٩–١٧٩٩) لەگەڵ سیاسەتی چەپگر گرێدراوەتەوە.

سۆسیالیستەکان لە شۆڕشەکانی ١٨٤٨ ئەم ھێمایان وەرگرتووە و ھەروەھا لە ئاکامی بە کار ھێنانی لە کۆمۆنی پاریس لە ساڵی ١٨٧١ بووەتە بە ھێمایەک بۆ کۆمۆنیزم. ئاڵای چەند دەوڵەتێکی سۆسیالیستی بریتی لە چین، ڤیێتنام و یەکێتیی سۆڤیەت بە ڕوونی لە بنەمای ئاڵای سووری سەرەکیدایە. ئاڵای سوور ھەروەھا وەکوو ھێمایەک لەلایەن بڕێک لە سۆسیالیستەکانی دیموکرات و سۆسیالدیموکراتەکان، بەسبار یەکێتیی سۆسیال دیموکراتەکانی ھۆنگ کۆنگ، حیزبی سۆسیالیستی فەڕەنسا و حیزبی سۆسیال دیموکراتی ئەڵمانیا بە کار دەھێندرێت. پارتی کرێکارانی بەریتانیا ھەتا ساڵەکانی ١٩٨٠ بە کاری دەھێناو. ئاڵای سوور ھەست جۆڵێنەری خوڵقاندنی سروودەکانێکی شۆڕشگێڕانە وەکوو سروودی سۆسیالیستیی ئاڵای سوور بووە.

بەر لە شۆڕشی فەڕەنسا و تەنانەت ھەتا ئێستاکە، ئاڵای سوور بیرھێنەری سۆسیالیزم، کۆمۆنیزم یان ئەنارکیزم نەبوو، بەڵکوو وەکوو ھێمایەک بۆ شەڕ و پێکدادان دەنواڕدرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھێما سۆسیالیستییەکان
پۆل:ھێماکانی کۆمۆنیزم
پۆل:ئاڵاکانی ئەکتیڤیزم
پۆل:ئاڵا سیاسییەکان
پۆل:ھێما سوورەکان
میچێل پیەر لویس

**میچێل پیەر لویس** (Michèle Duvivier Pierre-Louis؛ لە دایکبووی ٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٧) کەسایەتی ژنە ئابووریزان و سیاسەتوانی ھایتییە. ئەو لە ماوەی ٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ تاوەکوو ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩، بووە ١٣ەمین سەرۆک وەزیرانی ھایتی. ئەو لە دوای کلاودێت ویرلی، دووەم ژنە پۆستی سەرۆک وەزیرانی ئەو وڵاتە وەربگرێت. میچێل کەسێکی سەربەخۆیە و ئەندامی پارتە سیاسییەکان نییە.

میچێل پیەر لویس ئەندامی دەستەی ڕاوێژکارانی دامەزراوەنی کۆمەڵگای کراوەیە. لە ساڵی ٢٠١٠، لەدوای بوومەلەرزەی ٢٠١٠ی ھایتی، میچێل وتارێکی لە ھەفیننگتن پۆست بڵاوکردەوە، تێیدا پلانی سێ قۆناغی باسکرد بۆ دووبارە ژیانەوە لە ھایتی.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧
کاملا پیرساد بیسیسار

**کاملا پیرساد بیسیسار** (؛ لە دایکبووی ٢٢ی نیسانی ١٩٥٢) ژنە پارێزەر و سیاسەتوانی ترینیداد و تۆباگۆییە، ئەو لە ماوەی ٢٦ی ئایاری ٢٠١٠ بۆ ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥ بووە شەشەمین سەرۆک وەزیرانی ترینداد و تۆباگۆ. ئەو لە ئێستادا سەرکردایەتی بەرەی ئۆپۆزسیۆنی وڵاتەکەی لەپاڵ حیزبی کۆنگرێسی نیشتمانیی یەکگرتوو دەکات. ئەو سێ ساڵ سەرکردایەتی ئەو بەرەیەی ئۆپۆزسیۆنی کردووە.

کاملا پیرساد بیسیسار بەشی یاسای تەواوکردووە و بەکالۆریۆسی لێی ھەیە، ھەروەھا ماستەریشی لە بەڕیوەبردنی کاری تایبەت (EMBA) بەدەست ھێناوە. کاملا لەگەڵ گریگۆری بیسیسار ھاوسەرگیری کردووە، لەگەڵ ئەودا کوڕێکیان ھەیە بەناوی کریس.

لە ساڵی ٢٠١٢، کاملا خەڵاتی ڕێزلێنانی (Pravasi Bharatiya Samman) لەلایەن سەرۆکی ھیندستان پێدرا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢
پۆل:سەرۆک وەزیرانی ترینیداد و تۆباگۆ
ماری کیڤینیمی

**ماری یۆھانا کیڤینیمی** (Mari Kiviniemi؛ لە دایکبووی ٢٧ی ئەیلوولی ١٩٦٨) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی فینلاندییە، ماری دووەم ژنە فینلاندییە ببێتە سەرۆک وەزیرانی وڵاتەکەی، لە ماوەی ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٠ بۆ ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١١، بۆ ماوەی ساڵێک بوو بە ٤١ەمین سەرۆک وەزیرانی فینلاند. ماری لە وەتەی ٢٥ی ئابی ٢٠١٤، بووەتە جێگری سکترێری گشتی ڕێکخراوی (OECD).

ماری لە ماوەی ١٩ی نیسانی ٢٠٠٧ بۆ ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٠ بوو بە وەزیری بەڕێوەبردنی گشتی و حکوومەتی لۆکاڵی. ھەروەھا لە ساڵانی ٢٠٠٥ بۆ ٢٠٠٦ بە وەکالەت بوو بە وەزیری بازرگانی و گەشەپێدانی نێونەتەوەیی. ماری لە ٢٤ی ئازاری ١٩٩٥ بۆ ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٤ لە چەند خولێکدا بووە ئەندام پەرلەمانی فینلاند.

ماری کیڤینیمی لە ساڵی ١٩٨٨ چووە بەشی ئابووری لە زانکۆی ھێلسنکی، ماری بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە ئابووری ھەیە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
ئڤێتا ڕادیچوڤا

**ئڤێتا ڕادیچوڤا** (بە زمانی سلۆڤاکی: Iveta Radičová؛ لە دایکبووی ٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٦) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی سلۆڤاکییە، ئەو لە ماوەی ٨ی تەممووزی ٢٠١٠ بۆ ٤ی نیسانی ٢٠١٢ بوو بە سەرۆک وەزیرانی سلۆڤاکیا. لە ماوەی بەڕێوەبردنی حکوومەتەکەی ئەوا لە کۆتا پێنج مانگیدا، ئەرکی وەزیری بەرگریشی بەڕێوە دەبرد. ئەو لە پێشووتریش وەزیری کار بووە لە ماوەی ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥ تاوەکوو ٤ی تەممووزی ٢٠٠٦.

لە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠٠٩ی سلۆڤاکیا خۆی پاڵاوت بۆ سەرۆکی وڵات، توانی ڕێژەی ٤٤٫٤٧٪ دەنگەکان کۆبکاتەوە بەڵام سەرنەکەوت بەسەر ڕکابەرەکەی، ئڤێتا لە دەنگدانەکە دووەم بوو. ئڤێتا لە ئازاری ٢٠١٢، ڕایگەیاند کە ئەو وازی لە سیاسەت ھێناوە و لێی خانەنشین بووە.

ئڤێتا زمانەکانی ئینگلیزی، ئەڵمانی و پۆڵەندی دەزانێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦
سیسێ مریەم سیدیبێ

**سیسێ مریەم سیدیبێ** (Cissé Mariam Kaïdama Sidibé؛ لە دایکبووی ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٤٨) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی مالییە، ئەو لە ماوەی ٣ی نیسانی ٢٠١١ بۆ ٢٢ی ئازاری ٢٠١٢ بووە سەرۆک وەزیرانی مالی. ئەو یەکەم ژنە لە مێژووی وڵاتی کە پۆستی سەرۆک وەزیران وەربگرێت.

سیسێ مریەم لە ٢٢ی ئازاری ٢٠١٢، لە ڕێی کودەتایەکی سەربازی لەسەر کارەکەی دوور خرایەوە. بەپێی ڕاپۆرتەکانی ڕێکخراوی لێبووردەی نێونەتەوەیی ئەوا سیسێ و وەزیرەکانی دیکە لەلایەن هێزە چەکدارەکانەوە گەمارۆ درابوون لە کەمپێکی چەکداریی لە ناوچەی کاتی.

لە ٢٦ی ئایاری ٢٠١١، سیسێ یەکێک بووە لە قسەکەرانی کۆڕبەندێکی ڕێکخراوی یوونیسکۆ لە بارەی خوێندن و پەروەردەی کچان و ژنان. سیسێ کەسێکی سەربەخۆیە و ئەندامی هیچ حیزبێک نییە. ئەو هاوسەرگیری کردووە و خاوەنی چوار منداڵە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژنە سیاسەتمەدارەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨
پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:مردووانی ٢٠٢١
عاتیفە یەحیائاغا

**عاتیفە یەحیائاغا** (Atifete Jahjaga؛ لە دایکبووی ٢٠ی نیسانی ١٩٧٥) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی کۆسۆڤۆییە. ئەو لە ماوەی ٧ی نیسانی ٢٠١١ بۆ ٧ی نیسانی ٢٠١٦ بووە سێیەمین سەرۆک کۆماری کۆسۆڤۆ، ناوبراو یەکەم ژنی کۆسۆڤۆیە ببێتە سەرۆک کۆماری وڵات. ئەو پێشتر جێگری سەرۆکی پۆلیسی کۆسۆڤۆ بووە. ئەو لە پلەی کۆلۆنێلی ژەنەرال بووە کە بەرزترین پلەیە بۆ ژنە ئەفسەراننی باشووری ڕۆژهەڵاتی ئەورووپا.

عاتیفە لە ساڵی ٢٠٠٠ بەشی یاسای لە زانکۆی پریشتینا تەواوکرد. لە وەرزی خوێنندنی ٢٠٠٦-٢٠٠٧، عاتیفە پڕۆگرامێکی تایبەتی تەواوکرد لە زانکۆی لیستەر لە بەریتانیا، پڕۆگرامەکە دەربارەی بەڕێوەبردنی پۆلیس و یاسای تاوان بوو.

عاتیفە لە ماوەی سەرۆکایەتییەکەی هەوڵی درووستکردنی پەیوەندی هەمیشەیی بوو لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، هەروەها هەوڵی بۆ بەئەندامبوونی کۆسۆڤۆ لە یەکێتیی ئەورووپای دەدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:خانمە سەرۆکەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥
پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
ینگلاک شیناواترا

**ینگلاک شیناواترا** (لە دایکبووی ٢١ی حوزەیرانی ١٩٦٧) کەسایەتی ژنە بازرگانن، سیاسیی تایلەندییە. ئەو ئەندامە لە حیزبی فیو تای، هەروەها ئەو لە ماوەی ٥ی ئابی ٢٠١١ تاوەکوو ٧ی ئایاری ٢٠١٤ بوو بە سەرۆک وەزیرانی تایلەند، هاوکاتیش لە ماوەی ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣ بۆ ٧ی ئایاری ٢٠١٤ بووەتە وەزیری بەرگری تایلەند. ینگلاک شیناواترا یەکەم ژنە لە تایلەند ببێتە سەرۆک وەزیران، لە ڕۆژی ٧ی ئایاری ٢٠١٤ بەبڕیارێکی دادگای دەستووری تایلەند لە پۆستەکەی دوور خرایەوە.

ینگلاک شیناواترا لە ساڵی ١٩٨٨، فاکەلتی زانستە سیاسییەکان و بەڕێوەبردنی گشتی لە زانکۆی چیاننگ مای بەکالۆریۆسی بەدەست هێناوە. ئەو ماستەریشی لە زانستە سیاسییەکان بەدەستهێنناوە لە ساڵی ١٩٩١ لە زانکۆی کینتەکی ستەیت.

لە ساڵی ٢٠١٣، لەلایەن گۆڤاری فۆربیس لە پلەی ٣١ی بەهێزترین ژنانی ساڵ هەڵبژێردرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧
پۆل:سیاسەتمەدارە تایلەندییەکان کە بە ڕەچەڵەک چینین
مۆنیکیو ئۆھسان بیلیپیاو

**مۆنیکیو ئۆھسان بیلیپیاو** (Monique Ohsan Bellepeau؛ لە دایکبووی ١٩٤٢) کەسایەتی ژنە سیاسەتوانی مۆریتانییە. ئەو لە ماوەی ٢٩ی ئایاری ٢٠١٥ بۆ ٥ی حوزەیرانی ٢٠١٥، بە وەکالەت بووە سەرۆکی مۆریتانیا. بەر لەوە لە ماوەی ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠ بۆ ٣ی نیسانی ٢٠١٦ جێگری سەرۆک بوو.

مۆنیکیو ئۆھسان بیلیپیاو ڕۆژنامەنووس و پێشکەشکاری هەواڵەکان بووە لە کەناڵی تەلەفزیۆنیی مۆریتانیا (ئێم بی سی).

مۆنیکیو ئۆھسان هاوسەرگیری لەگەڵ یڤیس جۆزێف بیلیپیاو، بازرگانی مۆریتانی کردووە، هاوسەرەکەی لە ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠ کۆچی دوایی کرد، سێ ڕۆژ لەدوای ئەوەی کە مۆنیکیو وەک جێگری سەرۆک سوێندی خواردبوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢
پۆل:ڕۆژنامەنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم