وەرگێڕانی ئامێر

**وەرگێڕانی ئامێر** یان **وەرگێڕانی مەکینە** ھەندێ جار بە کورتکراوەی **MT** () ناودەبرێت، (نابێت لەگەڵ وەرگێڕانی کۆمپیوتەر، وەرگێڕانی مرۆیی بە یارمەتی ئامێر یان وەرگێڕانی کارلێککەرەوە تێکەڵ بکرێت)، بەشە-بوارێکی زمانناسی ژمێریارییە کە لێکۆڵینەوە لە بەکارھێنانی نەرمەکاڵا دەکات بۆ وەرگێڕانی وتار یان قسەکردن لە زمانێکەوە بۆ زمانێکی تر.

لە ئاستێکی بنەڕەتی، وم جێگرەوەی میکانیکی وشەکان لە زمانێکدا ئەنجام دەدات بۆ وشەکان لە زمانی تردا، بەڵام ئەوە بەتەنیا بە دەگمەن وەرگێڕانێکی باش بەرھەم دەھێنێت چونکە ناسینەوەی تەواوی ڕستە و نزیکترین ھاوتاکانیان لە زمانی ئامانج پێویستە. ھەموو وشەکان لە زمانێکدا وشەی ھاوشێوەیان نییە لە زمانێکی تردا، و زۆر وشە زیاتر لە یەک مانایان ھەیە.

چارەسەرکردنی ئەم کێشەیە بە تەکنیکی ئاماری و دەماری کۆپۆس بوارێکی بەخێرایی گەشە دەکات کە دەبێتە ھۆی وەرگێڕانی باشتر، مامەڵەکردن لەگەڵ جیاوازییەکان لە تیپی زمانەوانی، وەرگێڕانی زاراوەکان، و جیاکردنەوەی نائاسایییەکان.

نەرمەکاڵای وەرگێڕانی ئامێر لە ئێستادا زۆرجار ڕێگە دەدات بە تایبەتمەندی بە بوار یان پیشە (وەک ڕاپۆرتەکانی کەشوھەوا)، باشترکردنی بەرھەم بە سنووردارکردنی مەودای جێگرەوە ڕێگەپێدراوەکان. ئەم تەکنیکە بەتایبەتی کاریگەرە لە بوارەکاندا کە زمانی فەرمی یان ھاوکێشە بەکاردێت. لە ئەنجامدا وەرگێڕانی ئامێر لە حکوومەت و بەڵگەنامە یاسایییەکان بە ئاسانی بەرھەمی بەکارھێنراو بەرھەم دەھێنێت وەک لە گفتوگۆ یان کەمتر لە نووسینی ستاندارددا.

باشترکردنی کوالیتی دەرھێنان دەکرێت بەدەست بھێنرێت لەڕێگەی دەستێوەردانی مرۆڤەوە: بۆ نموونە، ھەندێک لە سیستەمەکان دەتوانن بە وردی وەرگێڕان بکەن ئەگەر بەکارھێنەر بە شێوەیەکی ڕوون ئەو وشانەی لە دەقەکەدا دیاری کردووە کە کامانەیان ناوی تەواون. بە یارمەتی ئەم تەکنیکانە، وم بەسوود بووە وەک ئامرازێک بۆ یارمەتیدانی وەرگێڕانی مرۆڤ و، لە ژمارەیەکی زۆر سنوورداردا، تەنانەت دەتوانێت بەرھەمھێنان بەرھەم بھێنێت کە دەتوانرێت بەکاربھێنرێت وەک ئەوەی ھەیە (بۆ نموونە، ڕاپۆرتەکانی کەشوھەوا).

پێشکەوتن و ئەگەری وەرگێڕانی ئامێر بەدرێژایی مێژوو مشتومڕێکی زۆری لەسەر کراوە. لە ساڵانی ١٩٥٠کانەوە، ژمارەیەک زانا، یەکەم و بەتایبەتی یەشوعا بار-ھیلێل، گومانیان لە ئەگەری بەدەستھێنانی وەرگێڕانی ئۆتۆماتیکی کوالیتی بەرز کردووە.

## مێژوو
### ڕەگەکان
سەرچاوەی وەرگێڕانی ئامێر دەتوانرێت بگەڕێندرێتەوە بۆ کارەکانی کیندی، کریپتۆگرافەرێکی عەرەبی سەدەی نۆیەم کە تەکنیکی وەرگێڕانی زمانە سیستماتیکییەکانی پەرەپێدا، لەوانە شیکاریی کریپتانالیز، شیکاریی شەپۆلە، و ئەگەر و ئامار، کە لە وەرگێڕانی ئامێری مۆدێرن بەکاردێن. بیرۆکەی وەرگێڕانی ئامێر دواتر لە سەدەی حەڤدەدا دەرکەوت. لە ساڵی ١٦٢٩، ڕێنێ دیکارت پێشنیاری زمانێکی گەردوونی کرد، کە بیرۆکەی ھاوشێوەی زمانە جیاوازەکان یەک ھێمای ھاوبەشیان ھەبوو.

بیرۆکەی بەکارھێنانی کۆمپیوتەری دیجیتاڵ بۆ وەرگێڕانی زمانە سروشتییەکان لە سەرەتای ساڵی ١٩٤٦ لەلایەن ئ.دی. بۆث و وێران ویڤەر لە دامەزراوەی ڕۆکفێلەر لە ھەمان کاتدا پێشنیار کرا. یادەوەرییەکە کە لە ساڵی ١٩٤٩دا لەلایەن وۆرێن ویڤەرەوە نووسراوە لەوانەیە کاریگەرترین بڵاوکراوەی سەرەتایی وەرگێڕانی ئامێر بێت. ئەوانی تر بەدوایاندا چوون. لە ساڵی ١٩٥٤دا نیشاندانییەک ئەنجامدرا لەسەر ئامێری APEXC لە کۆلێژی بێرکبێک (زانکۆی لەندەن) بۆ وەرگێڕانی سەرەتایی لە ئینگلیزی بۆ فەڕەنسی. چەند وتارێک لەسەر ئەم بابەتە لەو کاتەدا بڵاوکرانەوە، تەنانەت وتارەکانیش لە گۆڤارە بەناوبانگەکاندا (بۆ نموونە وتارێک لەلایەن کلێڤ و زاکارۆڤ لە ژمارەی ئەیلوولی ١٩٥٥ی Wireless World). بەکارھێنانێکی ھاوشێوەی، کە ھەروەھا پێشەنگ بوو لە کۆلێژی بێرکبێک لەو کاتەدا، خوێندنەوە و پێکھێنانی وتارەکانی بلەیل بوو بە کۆمپیوتەر.

### ١٩٥٠ەکان
یەکەم توێژەر لە بوارەکەدا، یەشوعا بار-ھیلێل، دەستی بە توێژینەوەکانی کرد لە ئەنستیتۆی تەکنۆلۆژیی ماساچووسیتس (ئێم ئای تی) لە ساڵی ١٩٥١دا. تیمێکی توێژینەوەی زانکۆی جۆرجتاون، بە ڕێبەرایەتی پرۆفیسۆر مایکڵ زاریچناک، لە ساڵی ١٩٥١ بە نیشاندانی گشتی سیستەمی تاقیکردنەوەکانی ئێم ئای تی و کۆمپانیای ئای بی ئێم لە ساڵی ١٩٥٤. پرۆگرامەکانی توێژینەوەی و.م. لە ژاپۆن و ڕووسیا (١٩٥٥) بڵاو بوونەوە، یەکەمین کۆنگرەی و.م. لە لەندەن (١٩٦٦) بەڕێوەچوو.

دەیڤد جی ھایس «لە سەرەتای ساڵی ١٩٥٧دا دەربارەی پرۆسەی زمان بە یارمەتی کۆمپیوتەر نووسیویە» و «لە ساڵی ١٩٥٥ تا ساڵی ١٩٦٨ سەرکردەی پرۆژەی زمانناسی ژمێریاری بوو لە کۆمپانیاکانی ڕاند».

## ڕێگاکان
وێنۆک|300x300پیکسڵ|ھەرەمی بێرنارد ڤۆکۆا نیشاندانی قووڵی بەراوردکاری نوێنەرایەتی ناوەندی، وەرگێڕانی ئامێرە زمانەوانییەکان لە لووتکە، بەدواداچوون بۆ گواستنەوە، پاشان وەرگێڕانی ڕاستەوخۆ.
وەرگێڕانی ئامێر دەتوانێ شێوازێک بەکاربھێنێت لەسەر بنەمای یاساکانی زمان، کە مانای ئەوەیە کە وشەکان بە شێوازێکی زمانەوانی وەرگێڕدراون، کە گونجاوترین وشەکانی زمانی جێگای ئەو وشانەی لە زمانی سەرچاوەکە بەکارھاتوون دەگرێتەوە.

زۆرجار باس لەوە دەکرێت کە سەرکەوتنی وەرگێڕانی ئامێر پێویستی بە کێشەی تێگەیشتنی زمانە سروشتییەکان ھەیە کە یەکەم جار چارەسەر بکرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە
پۆل:زمانەوانیی کۆمپیوتەری