open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ئانتۆنۆڤۆ ئان ٢٢٥

وێنۆک|ئانتۆنۆڤ ئان ٢٢٥
ئانتۆنۆڤۆ ئان-٢٢٥ (بە ئۆکرانی Антонов Ан-225 Мрія ) فڕۆکەیەکی بارهەڵگری ئۆکرانیبوو کە بە گەورەترین فڕۆکەی بار هەڵگر دادەنرێت لە جیهاندا. ئانتۆنۆڤۆ ئان-٢٢٥ لە ساڵی ١٩٨٠ لەلایەن کۆمپانیای ئانتۆنۆڤۆ لە سۆڤێتی ئۆکرانیا دیزاینکرا بە پشت بەستن بە پەرەپێدانی نەوەی پێش خۆی ئان-١٢٤. ئەم فڕۆکەیە هەرچەندە داواکاری زۆر لەسەربوو بەڵام توانرا تەنها یەک نموونەی لێ درووست بکرێت هەرچەندە دانەیەکی تریشی لێ دروستکرا بەڵام نەگەیشت بە قۆناغی کۆتایی بەرهەمهێنان. ئانتۆنۆڤۆ ئان-٢٢٥ دوای کارکردنی بە سەرکەوتوویی بۆ ماوەی هەشت ساڵ لە بواری سەربازی، خانەنشین کرا و لە گۆڕستاڕستانی فرۆکەکان ڕاگیرا، دواتر نۆژەنکرایەوە و خرایەوە سەر خزمەتگووزاری کارگۆی بازڕگانی تایبەت بە گواستنەوەی کەلوپەلە زەبەلاحەکان لەسەر ‌هێڵی ئاسمانی ئانتۆنۆڤۆ . ئەم فڕۆکەیە خاوەنی ٦ بزوێنر و ٣٢ تایەی نیشتنەوەیە. ئان-٢٢٥ بەهۆی گەورەیەکەیەوە چەندین تۆماری تۆمارکردوە لەسەرئاستی جیهان لەوانە؛ بە قوورسترین فڕۆکە دادەنرێت کە تا ئێستا دروست کرابێت، پانی باڵەکانی پانترین دووری هەیە، توانای هەڵگرتنی ٦٤٠ تۆنی باری هەبوو.

لە 24ی شوباتی 2022 لەکاتی ھێرشی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا ،ئانتۆنۆڤۆ ئان-٢٢٥ تێکشکێنرادرا کاتێک هێزەکانی ڕووسیا بۆردوومانی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی  هۆستۆمێلیان کرد.

## مێژوو
ئانتۆنۆڤۆ ئان-٢٢٥ بۆیەکەمجار لە ٢١ کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٨٨ فڕی بە ئاسماندا، لە ساڵی ١٩٨٩ لە پێشانگای ئاسمانی پاریس ناسێندرا دواتر لەلایەن پرۆگرامی گەردوونی سۆڤێت خرایە سەر خزمەتگوزاری بۆ بارکردنی بوران Buran ، لەگەڵ نەمانی یەکێتی سۆڤێتی پێشوو ئەم فرۆکەیە بەبێ مەبەست لە خزمەتگووزاری دوورکەوتەوە. دواتر ئەم فرۆکەیە لە بزوێنەرەکانی هەندێک نوێ کاری بۆکرا و تایبەتکرا بە فڕۆکەی کارگۆ بۆ بارکردن لە ژێر ناوی هێلی ئاسمانی ئانتۆنۆڤۆ کە تایبەت کرابوو بە گواستنەوەی ئەو کەلوو پەلە قورس و گەورانەی کە گواستنەوەیان ئاسان نەبوو بە فڕۆکە.
 
لە بەرواری ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢ لە جەنگی ڕووسیا و ئوکراینا دا ئەو هەواڵە پشتڕاستکرایەوە کە ئەم فڕۆکەیە تێکشکاوە لەکاتی بۆمب بارانکردنی فرۆکەخانەی هۆستۆمێل کە ئەو فڕۆکەخانەیە بارەگای سەرەکی ئەم فڕۆکەیەبوو.

## سەرچاوە

* 

پۆل:ڕووداوەکانی شوباتی ٢٠٢٢ لە ئوکراینا
شەڕی خارکیڤ (٢٠٢٢)

شەڕی خارکیڤ شەڕێکی سەربازی بەردەوامە لە شاری خارکیڤی ئوکراینا وەک بەشێک لە ھێرشی ڕووسیا بۆ داگیرکردنی ڕۆژھەڵاتی ئوکراینا لە ساڵی ٢٠٢٢دا، شاری خارکیڤ دەکەوێتە ٣٢ کیلۆمەتر لە سنووری باشووری ڕووسیا و ئوکراینا و دووەم گەورەترین شارە لەو وڵاتەدا و ئامانجی سەرەکی سوپای ڕووسیا بۆ دەستبەسەرداگرتنی.

## شەڕ
لە ٢٤ی شوباتدا ھێزەکانی ڕووسیا سنووری ئوکراینایان تێپەڕ کرد و بەرەو شاری خارکیڤ پێشڕەویان کرد، چوونە ناو سنووری شارەکە لەوێدا ڕووبەرووی ھێزەکانی ئوکراینا و خەڵک بوونەوە، ڕووسەکان ناوچە جیاوەزاکانی شارەکەیان بۆردوومان کرد، خەڵکی شارەکە خۆیان لەناو میتڕۆ و ماڵەکاندا حەشاردا و بەشێکی دیکەیان شارەکەیان چۆڵکرد و بارەو سنوورەکانی ڕۆژاوای وڵاتەکە ڕۆیشتن. لە ٢٥ی شوباتدا شەڕێکی قورس لە باکووری شارەکە ئەنجام درا، پارێزگاری شارەکە ئۆبلاست ئۆلی ڕای گەیاند کە تەواوی شارەکەیان لەژێر کۆنتڕۆڵدایە. بەرپرسانی ئەمریکا لەو ڕۆژەدا ڕایان گەیاند کە توندترین ھێرشەکان لە شاری خارکیڤ بووە. لە ٢٧ی شوباتدا شەڕوپێکدادانەکان بووە ھۆی ئەوەی بۆرییەکی گازی لەکار بکەوێت. لە بەرەبەیانی ئەو ڕۆژەدا ھێزەکانی ڕووسیا چوونە ناو شارەکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕووداوەکانی شوباتی ٢٠٢٢ لە ئوکراینا
پۆل:جەنگەکانی ٢٠٢٢ی شاڵاوی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا
پۆل:ڕووداوەکانی ئازاری ٢٠٢٢ لە ئوکراینا
کۆنووس

وێنۆک|270px|کۆنووسەکانی یەکەم کۆبوونەوەی لیژنەی یارمەتیدانی سندوقی بومەلەرزەی ھاوکس بەی «Hawkes Bay Earthquake»
**کۆنووس** () بە نووسراوەیەک دەوترێت کە دانوستان و پەسەندکراوەکانی کۆبوونەوە فەرمییەکانی تێدایە و لە خۆ دەگرێتە بەر. 

کۆنووس بە شێوەیەکی ئاسایی کات و شوێنی کۆبوونەوەکە و ئامادەبوان و ئامادەنەبووان و بڕیار و دانوستانەکانی کۆبوونەوەکە دەگرێتەوە. 

## دروستکردن
لەوانەیە لە کاتی کۆبوونەوەکەدا لە لایەن چاپکەرێک یان پەیامنێرێکی دادگا چەند کۆنووسێک دروست بکرێت، کە تێبینی کورت بەکاربێنێت و دواتر کۆنووسەکان ئامادە بکات و بۆ بەشداربووان دەری بکات. 
ھەر وەھا، کۆبوونەوە دەتوانێت دەنگیی تۆمار کراو یان ڤیدیۆی تۆمار کراو بێت. سکرتێرێکی دیاریکراو یان گروپێکی نافەرمیی دەتوانێ تێبینی وەربگرێت و کۆنووسەکەی دواتر ئامادە بکات. 

زۆربەی دەزگا حکومییەکان لە چەند نەرمامێری تایبەت بە نووسینی کۆنووس کەڵک وەر دەگرن بۆ تۆمارکردنی دانوستان و پەسەندکراوەکان و دواتر ھەموو کۆنووسەکان لە کاتی ڕاستەقینەدا ئامادە دەکەن.

## مەبەست
کۆنووسەکان تۆماری نووسراوی فەرمیی کۆبوونەوەکانی ڕێکخراوێک یان گروپێکن. لەسەر بنەمای یاساکانی ڕێکخستنی ڕۆبێرت (RONR)، کۆنووسەکان دەبێت بە شێوەیەکی سەرەکیی تۆماری ئەو شتانەی کە لە کۆبوونەوەکەدا ئەنجام دراوە و پەسەند کراوە بێت، نەک ئەوەی کە ئەندامەکان وتویانە.
رێکخراوەکان لەوانەیە یاساکانی خۆیان ھەبێت سەبارەت بە ناوەڕۆکی کۆنووسەکان. 

## شێوازی نووسین
شێوەی نووسینی کۆنووسەکان دەتوانێ جیاواز بێت بەپێی پێوانەکان کە دامەزراوە لەلایەن ھەر ڕێکخراوەیەک، ھەرچەندە ڕێنماییی گشتیی ھەیە. یاساکانی ڕێکخستنی ڕۆبێرت(RONR)کۆمەڵێک نموونەی کۆنووسی تێدایە.

مۆدێلی 5W-H دەتوانرێت بەکار بھێنرێت بۆ نووسینی بڕیارەکان و پەسەندکردنەکانی کۆبوونەوەکان لە کۆنووسەکان بە وردی. پێنج پرسیاری بنەڕەتی بریتین لە:
* وەسفی ورد دەربارەی چی بوونی بابەتی بڕیارەکە (چی)(What)
* ھۆکارەکان و پێویستییەکانی بڕیارەکە (بۆچی)(Why)
* وەسفکردنی جێگەی جێبەجێکردنی بڕیارەکە (لە کوێ)(Where)
* ئاماژەدان بە کات و وادەی دیاریکراو بۆ بڕیارەکە (کەی) (When)
* ئاماژەدان بەبەرپرسی جێبەجێکردنی بڕیارەکە (کێ)(Who)
* ئاماژە بەوردەکاری پرۆسەی ھێنانەدی بڕیارەکە (چۆن)(How)

## سەرچاوەکان

پۆل:تۆمارە گشتییەکان
پۆل:کۆبوونەوەکان
پۆل:پرۆسەی پەرلەمان
خانمێک بە کڵاوێکی ڕەشەوە (ئامیزانی)

**خانمێک بە کڵاوێکی ڕەشەوە** (ھەروەھا وەک **سینیۆرا کۆن کەپێلۆ نێرۆ** ناسراوە) وێنەیەکی کێشراوی سەدەی ١٩یە لەلایەن وێنەکێشی ئیتاڵی جوزێپ ئەمیزانی

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:میلان
چێشتخانەی یوون

**چێشتخانەی یوون** (بە کۆری:윤식당; خوێندنەوە: یون سیکدانگ) بەرنامەیەکە لەسەر ژیانی ڕاستی کە لە کەناڵی تی ڤی ئێن لە شەوانی ھەینی پەخشدەکرێت لە ٢٤ی ئازاری ٢٠١٧ تا ٢٣ی ئازاری ٢٠١٨، تەواوی بەرنامەکە ٢٠ ئەڵقەیە.

## ئەکتەران

### وەرزی یەکەم

### وەرزی دووەم

## سەرچاوەکان


پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠١٧ دەستیپێکردووە
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری
پۆل:دەستاوی کۆری
پیپەر و کارۆت

وێنۆک|وێبکۆمیکی پیپەر و کارۆت**پیپەر و کارۆت** () وێبکۆمیکێکی بێ بەرامبەر و سەرچاوە کراوەیە، زنجیرەکانی لەلایەن ھونەرمەندی فەڕەنسی دەیڤد ڕیڤییە. زنجیرەکە لە چەند ئەڵقەیەکی بچووک پێکدێت دەربارەی جادووگەرێکی ھەرزەکار پیپەر و پشیلەکەی کارووەتە، وەرگێڕدراوە بۆ ٢٨ زمانی جیاواز، و چیرۆکەکانی بەبێ توندوتیژییە ئامانجیان ئەوەیە کە بۆ ھەموو کەسێک بەردەست بێت و تەمەشایی بکەن.

ڕیڤۆی زنجیرەکە بە تەواوی دروست دەکات بە نەرمەواڵەی بێ بەرامبەر، ھەروەک بابەتەکانی "ئینسکەیپ" "کریتا".

## مۆڵەت و وەرگرتن
ھەموو کارە ھونەرییەکان لەژێر مۆڵەتنامەی Creative Commons Attribution 4.0 license بەردەستن.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:وێب کۆمیکە کۆمدییەکان
پۆل:وێب کۆمیکە خەیاڵییەکان
پۆل:کۆمیکەکان دەربارەی پشیلە
پۆل:کۆمیکەکان دەربارەی ژنان
پۆل:ئەو کۆمیکانەی لە ٢٠١٤ دەستپێدەکەن
پۆل:ئەو ئەنیمێ و مانگایانەی بەھۆی کۆمیکەوە ھانی بەرھەمھێنانیان دراوە
پۆل:وێب کۆمیکەکانی دەیەی ٢٠١٠
ھاوپەیمانی نێونەتەوەیی بێخوا

**ھاوپەیمانی نێونەتەوەیی بێخوا** ()(AAI) ڕێکخراوێکی داکۆکیکارێکی قازانج نەویستە کە پابەندە بە بەرزکردنەوەی زانیاری و پەروەردەکردنی خەڵک دەربارەی بێ باوەڕی.
ئەمەش بەپشتیوانیکردنی ڕێکخراوە بێ باوەڕ و ئازادەکانی جیھان بە بەرزکردنەوەی ھەڵمەتە ناوخۆیییەکان و ھۆشیارکردنەوەی بابەتە پەیوەندارەکان و پشتگیریکردنی پڕۆژە پەروەردەیییە سێکولارەکان و ئاسانکاریی کارلێککردن لەنێوان گرووپە و تاکەکاندا سێکولارەکان.

## سەرچاوەکان

پۆل:بێخوایی
پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٩١
پۆل:ڕێکخراوە بێخواکان
پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠١١ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
جادووگەر

[وێنۆک|left|'بازنەی جادوو'' لەلایەن [جۆن ویلیام وۆتەرهاوس (1886)]]

**جادووگەر** () ئەو کەسەیە کە جادوو دەکات. باوەڕ بە بوونی سیحر و جادوو و ئەو ڕاستییەی کە تاقمێک کەس دەتوانن هەندێک جۆر هێزی نائاسایی بەکاربێنن، لە زۆر کەلتوورەکانی جیهان لە مێژە تا ئێستا هەبووە و هەمو کاتێک بەدواداکەوتن یان ڕق هەڵگرتن لە جادووگەران بوونی هەبووە.

سەرلێشێواوییەکی زۆر هەیە لە پێناسەکردن و ناسینەوەی جادووگەران لە بوارە مێژوویی و مرۆڤناسی و ئایینی و میتۆلۆژییەکاندا. باوەڕکردن بە جادووگەری زۆربەی کات وەک جۆرێک لە ئایدیۆلۆژیای کولتووری سەیر دەکرێت. 

لە کەلتووری زۆرێک لە وڵاتانی ئەفریقای باشووردا (بۆ نموونە هۆزەکانی بانتو)، جادووگەران ڕێزیان لێگیراوە. بەڵام بە درێژایی مێژوو و بە تایبەتی لە سەردەمی ئەمڕۆدا چالاکی جادووگەران جێی مشتومڕ بوون و زۆرجار باوەڕ بە جادووگەران بە یەکێک لە بیرۆکە هەڵەکان ناودەبەن.

لە سەرەتای ئەوروپای سەدەی 14 بۆ 18، جادووگەران بە پیلانێکی خراپ دژی مەسیحیەت و بە تایبەتی لە ئەوروپا و ئەڵمانیا تۆمەتبار کران و ئەمە بووە هۆی شەڕ و ڕاوکردن و کوشتنیان.
بێگومان زۆرێک باوەڕیان وایە کە ئاگر یەکێکە لەهێزەکانی جادووگەران و بەو هۆیەشەوە سووتانی جادووگەرەکان نەک هەر نابێتە هۆی ئازاردانیان بەڵکو خۆشیشان لی دێت.

## پرسەکانی هاوپیشەکان
*جادوو

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆمەڵناسیی ئایین
پۆل:ئایین و دەرمان
پۆل:ئیتیمۆلۆژیا
پۆل:جادوو
پۆل:ناکۆکییە ئاینییەکان
پۆل:وشە ئینگلیزیەکان
پۆل:سروشت و ئایین
تیۆری پیلانگێڕی (فیلم)

**تیۆری پیلانگێڕی** () فیلمێکی ئەکشنی سیاسی ئەمریکییە لە ساڵی ١٩٩٧، دەرھێنراوە لەلایەن «ڕیچارد دۆنەر»، سیناریۆی ڕەسەنی لەلایەن برایان ھێلگلاندەوەیە، کە باس لە سەنتەرێکی شۆفێری تاکسی سەرنجڕاکێش بەرۆڵی مێل گیبسۆن دەکات، کە پێی وایە زۆرێک لە ڕووداوەکانی جیھان بەپێی پلانەکانی حکوومەت دەست پێدەکەن، و پارێزەری وەزارەتی داد جوولیا ڕۆبێرتز تێکەڵ بە ژیانی دەبێت، فیلمەکە لە ڕووی دارایییەوە سەرکەوتوو بوو، بەڵام پێداچوونەوەی ڕەخنەگرانە تێکەڵ بوون.

## ڕۆڵەکان
* مێل گیبسن بە ڕۆڵی جێری فلێچەر
* جولیا ڕۆبێرتز وەک ئەلیس سوتۆن
* پاتریک ستیوارت لە ڕۆڵی دکتۆر جۆناس
* سیرک کۆزارت وەک بریکاری لوری

## بەرھەمھێنان
ھەموو ئەو دیمەنانەی لە کێڵگەی ئەسپەکان وێنەگیراون، پشکی شێریان بەکارھێناوە لە کێڵگەی گرینویچ. ئەو دامەزراوەیییە لەلایەن ئەندامی تیمی ئیکستریانی ویلایەتە یەکگرتووەکان پیتەر لیۆنەوە خاوەندارێتی دەکرێت، کە لە کۆتایی فیلمەکەدا ڕاھێنەرایەتی جوولیا ڕۆبێرتسی کردووە.

## پێشوازی
تیۆری پیلانگێڕی لە ٨ی ئابی ١٩٩٧دا بۆ ٢٨٠٦ شانۆ بڵاوکرایەوە، داھاتی کۆتایی ھەفتەی ١٩٬٣١٣٬٥٦٦ دۆلار بوو لە ئەمریکا.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٧
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:ڕاونانی فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون
پۆل:فیلمی تەکنەلۆجیای هەستبزوێن
پۆل:ئەو فیلمانەی کە تەوەری پزیشکیین
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە درامییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەزگای ھەواڵگری ناوەندی
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون
پۆل:فیلمی تەکنەلۆجیای ھەستبزوێن
پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس
بارام گومبەد

**<span style="color:#090;"> بارام گومبەد </span>** گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سێڵاوتان، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.

## ناو

## مێژوو

## جوگرافیا

**<span style="color:#090;"> بارام گومبەد </span>** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندی ئەحمەداباد. 
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندی شەریفاوا.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی قەرەجەلی. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی گوڵتەپەی سێڵاوتان.

## دانیشتووان
* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٧٠)کەس و (٢٤)خێزان بووە.
* دانیشتووانی گوندەکە لە کورد پێکھاتووە.

## ئایین و زمان
* ئایینی خەڵکی ئەم گوندە ئیسلام (شیعە)یە.

* بە کوردی شێوەزاری (گەڕووسی) دەدوێن. 

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانی بیجاڕ
بیجاڕ
بیجاڕ
پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ
پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
زانستە ئیسلامییەکان

**زانستە ئیسلامییەکان** هەموو ئەو زانستانە لەخۆدەگرێت کە پەیوەندییان بە ئیسلامەوە هەیە، کەئەمەش زانستە شەرعییەکانی وەک فەرموودەناسی، زانستی تەفسیر و فیقهی ئیسلامی لەخۆدەگرێت. هەندێک زانستی ئیسلامی تریش وەک سیرەی پێغەمبەر، زانستەکانی قورئان و میژووی ئیسلام لەخۆدەگرێت. لەگەڵ هەندێک زاستی تری وەک ئابووری ئیسلامی.
## سەرچاوەکان

پۆل:زانستە ئیسلامییەکان
پۆل:ئیسلام
پۆل:ئیسلام و زانست
پۆل:ستۆدیۆ ئاسیاییەکان
کریتا

**کریتا** () سەرنوسەرێکی گرافیکی ڕاستەر و نەرمامێری خۆڕایی، سەرچاوە کراوەییە، بە شێوەیەکی سەرەکی دیزاین کراوە بۆ وێنەکێشانی دیجیتاڵ و ئەنیمەیشنی 2D، لەسەر ویندۆز و مەک ئۆئێس و لینوکس و ئەندرۆید و کرۆم ئۆ ئێس کاردەکات. تایبەتمەندی لەوحە کراوەی OpenGLی هەیە، هەروەها پشتگیری لە بەڕێوەبردنی ڕەنگەکان و بزوێنەرێکی پێشکەوتووی فڵچەیی هەیە، بە زمانی ++C و بەکارهێنانی QT نووسراوە. 

## ناو

ناوی پرۆژەکە کریتایە بە شێوەیەکی سەرەکی لە وشەی سویدیی کریتا ئیلهامی لێوەرگرتراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٠٥
پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید
شەیتان

[وێنۆک|وێنەکێشانی ئەھریمەن لە «[folio 290 Recto and verso» لە یاسانامەی گیگاس کە دەگەنە سەرەتای سەدەی سیانزەھەم]]
[وێنۆک|''بەلعەم و فریشتە'' (١٨٣٦) لە لایەن [گوستاف جێگەرەوە. فریشتەکە لەم ڕووداوەدا بە ئەھریمەن ناودەبرێت ]]
**شەیتان** (بە عیبری: שטן) لە ئایینە ئیبراھیمییەکاندا بوونێکی نافیزیکییە کە بە بڕوای باوەڕداران خەڵک ھاندەدات بۆ چەواشەکردن و گوناھ کردن.
زۆربەی جوولەکەکان باوەڕیان بە بوونی بوونەوەرێکی خراپە و پیس بە ناوی ئەھریمەن نییە و لە ئایینی یەھودایش زۆرجار ئەھریمەن بە میتافۆر دادەنرێت بۆ «حەزی خراپە»یان بوونێکی ژێردەستەی جوولەکایەتییە.
لە خاچ پەرستیدا (ھەندێک جار بە لوسیفەریش ناودەبرێت) و ھەروەھا لە ئیسلام شەیتان فریشتەیەکی یاخی یان جنۆکەیەک کە لە ڕابردوودا چاکەکار بووە و جوانی بووە، بەڵام لە دژی خودا ھەستا، ھەرچەندە خودا بە شێوەیەکی کاتی ڕێگەی پێدا کە سەرکردایەتی سوپایەکی جنۆکەکان بکات.
لەقورئاندا ئەھریمەن بە ئیبلیسیش ناودەبرێت. و لە قورئان لەشوێنێکدا پێی دەوترێت پەری و لەشوێنێکی تر فریشتە. بەپێی قورئان دوای ئەوەی خودا ئادەمی دروست کرد کە باوکی مرۆڤەکانە، ئەھریمەن ڕەتی کردەوە کڕنۆشی بۆ ببات، و خودای گەورە لە بەھەشت دەری کرد.
موسڵمانانیش لەو باوەڕەدان کە مێشکی مرۆڤ پڕ دەکات لە «فریودان» (واتە ئامۆژگاری ئەھریمەنی) بۆ گوناھ کردن. موسڵمانان بەگشتیی ئەھریمەن بە بوونەوەرێکی پیس دەزانن، بەڵام ھەندێکیان بۆچوونی زۆر جیاوازیان لەبارەیەوە ھەیە.

## ئەمانەش ببینە
* شەیتانپەرستی

## سەرچاوەکان

*
پۆل:جنۆکە
پۆل:شەیتانپەرستی
پۆل:شەیتانەکان
پۆل:فریشتەکان لە مەسیحییەتدا
پۆل:فریشتەی کەوتوو
پۆل:میتۆلۆژیای ئیبراھیمی
کافێ بازاڕ

**کافێ بازاڕ** () بریتییە لە کۆگایەکی تایبەت بە بەرنامەکانی سیستەمی کارپێکەری ئەندرۆید دامەزراوە لە نیسانی ٢٠١١ لەلایەن ڕەزا محمەدی و حوسام ئارمەندەھی، لە نیسانی ٢٠١٩ دا دامەزرێنەری کافێ بازاڕ ڕای گەیاند کە کۆگاکە ٤٠ ملیۆن بەکارھێنەری تێپەڕاندووە. کافێ بازاڕ بەرنامە و یارییەکانی بەتایبەت بڵاو دەکاتەوە بۆ ئەو کەسانەی بە زمانی فارسی قسە دەکەن

## ئەمانەش ببینە
* گۆگڵ پلەی
* ئاپ ستۆر (ئای ئۆ ئێس)
* جیھانی بلاکبێری
* پەیوەندییەکان لە ئێران

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فارسی
پۆل:براندە ئێرانییەکان
پۆل:کۆگا سەرھێڵەکانی ئێران
پۆل:پلاتفۆڕمی دابەشکردنی نەرمەواڵەی مۆبایل
میتسوبیشی گراندیس

وێنۆک**میتسوبیشی گراندیس** (; ) ئۆتۆمبێلێکە لەلایەن کۆمپانیای میتسوبیشی مۆتۆرزەوە بەرھەم دەھێنرێت. لە ساڵی ٢٠٠٣ جێگەی ڤاگۆنی بۆشایی ئاسمانی میتسوبیشی گرتەوە. لە یابان، ئاسیا، ئەورووپا، ئۆقیانووس، مەکسیک، ئەمریکا فرۆشراوە.

بووە براوەی خەڵاتی باشترین MPV لە بانکۆکی نێودەوڵەتی مۆتۆر لە ٢٠٠٥ بۆ ٢٠١٠ پیشان درا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠١٠
ڕینۆ میگانێ

وێنۆک

**ڕینۆ میگانێ** () ئۆتۆمبێلێکە کۆمپانیای ڕینۆ لە ماوەی سێ نەوەدا بەرهەمی دەهێنێت لە ١٩٩٩وە.

پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:ئۆتۆمۆبیلی سیدان
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی ئەرژەنتین
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی بەڕازیل
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی ئێران
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی ئیسپانیا
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی تورکیا
پۆل:وێستگەی عارەبانەکان
نیسان نۆت

وێنۆک

**نیسان نۆت** () ئۆتۆمبێلێکە لەلایەن کۆمپانیای نیسان مۆتۆرەوە بەرھەم دەھێنرێت، لە ساڵی ٢٠٠٥ شوێنی نیسان ئالمێرای تینۆی گرتەوە.

## سەرچاوەکان


پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠١٠
ڕینۆ لاگونا

وێنۆک

**ڕینۆ لاگونا** () ئۆتۆمبێلێکە کۆمپانیای ڕێنۆ لە ماوەی سێ نەوەدا بەرهەمی دەهێنێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:وێستگەی عارەبانەکان
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی باشووری ئەفریقا
سکۆدا فابیا

وێنۆک

**سکۆدا فابیا** () ئۆتۆمبێلێکە لەلایەن کۆمپانیایی سکۆدا ئۆتۆ بەرهەم دەهێنرێت لە دوو نەوە لە ساڵی ١٩٩٩وە.

## سەرچاوەکان
* 


پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:ئەو ئۆتۆمۆبیلانەی لە ١٩٩٩ ناسێنراون
پۆل:وێستگەی عارەبانەکان
پۆل:ئۆتۆمۆبیلی سیدان
کۆگای بەرنامەکانی سامسۆنگ

وێنۆک|164x164پیکسڵ|یەکەم لۆگۆی کۆگای بەرنامەکانی سامسۆنگ لە ساڵی ٢٠٠٩ بۆ ٢٠١٢
**کۆگای بەرنامەکانی سامسۆنگ** (کورتدەکرێتەوە بە **کۆگای گالاکسی؛** پێشتر ناسرابوو بە **بەرنامەکانی سامسۆنگ** و **بەرنامەکانی گالاکسی**) بریتییە لە کۆگایەکی تایبەتی بەرنامەکان کە بەکاردێت بۆ ئەو ئامێرانەی لەلایەن  کۆمپانیای سامسۆنگەوە  دروستکراون، کۆگاکە لە مانگی ئەیلولی ساڵی ٢٠٠٩ بڵاوکرایەوە.

خزمەتگوزاری و بەرنامەکانی گالاکسی ستۆر بەشێوەی بنەڕەتی لەناو مۆبایلە ھۆشمەندەکانی سامسۆنگ گالاکسی، سامسۆنگ گیەر، و مۆبایلەکانی پێشوو (لەوانە سامسۆنگ ڕیکس و Duos).

کۆگاکە بەردەستە لە ١٢٥ ووڵاتدا و بەرنامە و یارییەکان دابین دەکات بۆ سیستەمە کارپێکەرەکانی ئەندرۆید، تایزن، ویندۆز فۆن و بادا بەرنامەکانی ناو ئەم کۆگایە نوێدەکرێنەوە لەڕێی ئاگادارکردنەوەی بەکارھێنەر بەھۆی خزمەتگوزارییەکانی سامسۆنگەوە (Samsung Push Service) کە دابەزێنراون لەسەر زیاتر لە یەک ملیار مۆبایلی ھۆشمەندەوە لە ساڵانی ڕابردوودا.

## سیستەمی ھەڵسەنگاندن
کۆگای **بەرنامەکانی سامسۆنگ** سیستەمی ھەڵسەگاندنی تایبەت بەخۆی ھەیە کە دیاری دەکات ئایا بەرنامەکە گونجاوە بۆ منداڵان یان نا.

## بەرنامە تایبەتەکانی سامسۆنگ

* Booking.com
* Weather Channel
* Yelp
* Device Assistance
* Samsung Archive
* Calendar
* Samsung Cloud (till 2021)
* Samsung Gallery
* Samsung Gear
* Fit Manager
* Samsung Health
* Samsung Internet
* Samsung Internet Browser
* Samsung Keyboard
* My Knox
* Samsung Level
* Samsung Link
* Quick Measure
* Samsung Messages
* Samsung Music
* Samsung My Files
* Samsung Notes
* Samsung Pay
* Samsung Smart Home
* Samsung Smart Switch
* Galaxy View Remote
* Samsung Video Library
* Samsung Voice Recorder
* Samsung Game Plugins

## سەرچاوەکان

پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٠٩
پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید
پۆل:نەرمامێری بادا
پۆل:نەرمامێری سامسۆنگ
پۆل:پلاتفۆڕمی دابەشکردنی نەرمەواڵەی مۆبایل
چالەرمپۆل مەلاخەم

**چالەرمپۆل مەلاخەم** (بە تایلاندی: เฉลิมพล มาลาคำ) گۆرانیبێژێکی خەڵکی ناوچەی ئیسانە لە تایلاندە، زیاتر بە ستایلەکانی لوک توگ و مۆر لام ناسراوە، ھەروەھا بە نمایشکارێکی بە توانایی «کانترۆم» دادەنرێت. ھەرچەندە زۆربەی گۆرانییەکانی چالەرمپۆل لەتایلاندە، زۆرجاریش لە باکووری خمێریش گۆرانی دەڵێت.

## سەرچاوەکان


پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢
پۆل:کوڕە گۆرانیبێژە تایلەندییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:کوڕە گۆرانیبێژە تایلەندییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:زیندووان
زمانی براھویی

**براھویی** (; ) زمانێکە سەر بەخێزانی زمانە دراڤیدییە باکورییەکان قسەی پێدەکرێ بەشێوەیەکی سەرەکی  لەلایەن گەلی براھویی لە ناوەندی پارێزگای بەلۆچستان، لە پاکستان و ھەندێ بەشی جیاوازی ئێران، ئەفغانستان و تورکمانستان و ھەروەھا بڵاوبونەتەوە لە ھەندێ ناوچەش لە عێراق، قەتەر و میرنشینی عەرەبی یەکگرتوو.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان
 
*
*
*Bray, Denys. *The Brahui Language, an Old Dravidian Language Spoken in Parts of Baluchistan and Sind: Grammar.* Gian Publishing House, 1986. 
*
*
*
*
*
*

## بەستەری دەرەکی

* Online Brahui Dictionary 
* ''Handbook of the Birouhi language'' By Allâh Baksh (1877)
* Brahui Language Board 
* Bráhuí Báşágal (Brahui Alphabet) 
* Profile of the Brahui language
* Partial bibliography of scholarly works on Brahui
* Britannica Brahui language
* Brahui basic lexicon at the Global Lexicostatistical Database

پۆل:زمانەکانی بەلۆچستان، پاکستان
پۆل:زمانەکانی پاکستان
پۆل:زمانەکانی قەتەر
پۆل:زمانەکانی تورکمانستان
پۆل:زمانەکانی عێراق
پۆل:زمانەکانی ئێران
پۆل:زمانەکانی ئەفغانستان
پۆل:زمانە دراڤیدییەکان
پۆل:زمانە پێکەوەنووساوەکان
پۆل:بەلۆچستان
پۆل:زمانەکان
پزیشکیی سی

**پزیشکیی سی** یان **پۆلیمۆنۆلۆژی** () تایبەتمەندییەکی پزیشکییە کە مامەڵە لەگەڵ نەخۆشییەکانی ئەندامی ھەناسەدان و سییەکانی مرۆڤ دەکات.
پزیشکیی سی بە لقێک دادەنرێت لە پزیشکی نێوخۆیی و پەیوەندی ھەیە بە دەرمانی چاودێری چڕی نەخۆشییەکانی سینگ. ئەم لقە لە زانستی پزیشکی زۆربەی کات بەڕێوەبردنی ئەو نەخۆشانە دەگرێتەوە کە پێویستیان بە پاڵپشتی ژیان و ھەناسەدانی میکانیکییە. پسپۆڕانی پزیشکیی سی بە تایبەتی لە نەخۆشی و حاڵەتەکانی (سینگ) دا ڕاھێنانیان پێ دەکرێت، نەخۆشییەکانی وەک سیەسۆ، ئاسما، دەردەباریکە، ئێمفیزما و نەخۆشییە چڵکییەکانی سینگ.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ڕشتەکانی پزیشکی
پۆل:تایبەتمەندەکانی بواری نەشتەرگەری
پیرۆلیز

**پیرۆلیز** () بریتییە لە شکانی کیمیایی ئاوێتەکان، کە کاربۆنیان تێدایە، بە گەرما، پیرۆلیز لەژێر پەستاندا ڕوودەدات، ئەگەر پلەی گەرمی لە سەرووی ٤٣٠ پلەی سەدی بێت (٨٠٠ °F). بە شێوەیەکی ئاسایی بۆ شتی ئەندامی بەکاردێت.

پۆل:کردارە کیمیایییەکان
کادامپاناد

وێنۆک

**کادامپاناد** () گوندێکە سەر بە قەزایی پاتانامتیتا، کێرالا، ھیندستان.

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
قەزایی پاتانامتیتا

وێنۆک
**قەزای پاتانامیتیتا** () قەزایەکە لە بەشی باشووری شاری کێرالا، ھیندستان. بارەگای قەزاکە لە شارۆچکەی پاتانامیتیتایە، لە پاتانامیتا چوار شارەوانی ھەیە: تیروڤاڵلا و ئەدۆر و پاتانامتیتا و پاندالام.

بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠١ی ھیندستان، دانیشتووانەکەی ١٬٢٣١٬٥٧٧ کەس بووە، بەمەش دەبێتە سێیەم قەزای کەم دانیشتوو لە شاری کێرالا، لەدوای وایاند و ئیدوکی. پاتانامیتیتا وەک یەکەم ناوچەی بێ ئیفلیجی منداڵان دەستنیشانکرا لە ھیندستان. قەزاکە بە ڕێژەی ١٠٫٠٣٪ شارنشینە.

## سەرچاوەکان
جاھین تایگن

وێنۆک|تایگن لە ٢٠١١**جاهین تایگن** () (لەدایکبوویی ٢٧ی ئەیلوولی ١٩٤٩ – ٢٤ی شوباتی ١٩٤٩) گۆرانیبێژ و میوزیکژەن و کۆمیدیاکارێکی نەرویجی بوو. بۆ سێ جار لە پێشبڕکێی گۆرانیی یورۆڤیژن بە نوێنەرایەتی نەرویژ بەشداری کردووە. لە ساڵەکانی ١٩٧٨ و ١٩٨٢ و ١٩٨٣، بەهۆی ئەنجامی نمایشی ساڵی ١٩٧٨ لە پێشبرکێکەدا ناوبانگی دەرکرد، لە "نول پۆینت" (نمرەی سفر)ی بۆ نەرویج بەدەستهێنا، پێش ئەوەی واز لە گرووپەکە بهێنێت بۆ دەستپێکردنی کارێکی تاکەکەسی، گۆرانیبێژی سەرەکیی پۆپۆل ئەیس بوو، ساڵی ١٩٨٧.

تایگن لە شاری تینسبێرگ لەدایک بووە، دواتر چوو بۆ سوێد و لەوێ دەژیا، لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٠ لە شاری ئیستاد لە ساڵی ١٩٨٩ کۆچی دوایی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩
پۆل:مردووانی ٢٠٢٠
موسڵمانە پێشوەکانی ئەمریکای باکوور

**موسڵمانە پێشوەکانی ئەمریکای باکوور** () ڕێکخراوێکی قازانج نەویستی تۆمارکراوە کە خۆی بە داکۆکیکار بۆ قبووڵکردنی ناڕەزایی ئایینی و بەرزکردنەوەی بەھا سێکولارەکان و ئامانجی کەمکردنەوەی جیاکارییە لەلایەن ئەوانەی واز لە ئیسلام دەھێنن وەسف دەکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕەخنە لە ئیسلام
پۆل:ڕێکخراوە بێخواکان
کانی کوچکین

**<span style="color:#090;"> کانی کوچکین </span>** گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سێڵاوتان، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.

## ناو

## مێژوو

## جوگرافیا

**<span style="color:#090;"> کانی کوچکین </span>** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندی قیزل کەندی خوارێ. 
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندی سایل و مایل.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی دەرەوێران. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی پەنجەی خوارۆ.

## دانیشتووان
* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١١٧)کەس و (٣٩)خێزان بووە.
* دانیشتووانی گوندەکە لە کورد پێکھاتووە.

## ئایین و زمان
* ئایینی خەڵکی ئەم گوندە ئیسلام (شیعە)یە.

* بە کوردی شێوەزاری (گەڕووسی) دەدوێن. 

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانی بیجاڕ
بیجاڕ
بیجاڕ
پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ
پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
گۆزە

[وێنۆک|وێنەی گۆزەیەکی ساڵی ١٨٦٩ بۆ ١٨٨٠ کە لە مۆزەخانەی هونەرەی لیڤ لاند هەڵگرتراووە لە [ئەمریکا]]**گۆزە** () دەفرێکی لوولەیییە کە بە شێوەیەکی ئاسایی لە شووشە، سیرامیک یان پلاستێک دروست دەکرێت، کە لە کۆنەوە بۆ پاراستن و ساردکردنەوەی ئاو بەکاردەھێندرێت، هەروەها بۆ پاراستنی خۆراک و کەلوپەلە بەنرخەکانی وەک زێڕ بەکارھاتوون.

## ناو

وشەی "Jar" بە زمانی ئینگلیزی لە وشەی جرای عەرەبییەوە سەرچاوەی گرتووە، بە مانای گۆزە یان دەفری زەویی دێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەلوپەل
فڕنی مایکرۆوەیڤ

وێنۆک**فڕنی مایکرۆوەیڤ** ()(بە شێوەیەکی گشتی بە مایکرۆوەیڤ ناودەبرێت) فڕنێکی کارەبایییە و خواردن گەرم دەکات و دەیکوڵێنێت، لە ڕێگەی بەرکەوتنی تیشکی کارۆموگناتیسی لە مەودای فرێکوێنسی مایکرۆوەیڤ، ئەمەش دەبێتە ھۆی دروستبوونی گەردە جەمسەرییەکان لە خۆراکەکەدا بۆ خولانەوە و بەرھەمھێنانی وزەی گەرمی لە پرۆسەیەکە کە بە گەرمکردنی دائێلکتریکی ناسراوە. فڕنی مایکرۆوەیڤ بە شێوەیەکی خێرا و کارا خواردنەکان گەرم دەکات، چونکە وروژان تا ڕادەیەک یەکسانە لە دەرەوەیی ٢٥–٣٨ ملم (١–١٫٥ ئینج) لە یەک جۆر.

پەرەسەندنی بۆری کۆنترۆلی موگناتیسی کاڤیتی بەریتانی وادەکات کە شەپۆلی ئەلکترۆ موگناتیسی (مایکرۆوەیڤ) بەرھەم بھێنرێت بە درێژی شەپۆلی بچووکی پێویست.

## بنەماکان
فڕنی مایکرۆوەیڤ بە تێپەڕبوون لە ڕێگەیی تیشکی مایکرۆوەیڤدا خواردن گەرم دەکات.

## سەرچاوەکان


پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان
پۆل:ئامێری ناوماڵ
سەردەمی ھێیسێی

**سەردەمی ھێیسێی** () سەردەمێکی ژاپۆنییە دوای شوا و پێش رێیوا. ئەم قۆناغە لە شوباتی ١٩٨٩ دەستی پێکرد،  لە ٣٠ی نیسانی ٢٠١٩ لەگەڵ دەستبەرداربوونی ئیمپراتۆر کۆتایی هات، لەو ماوەیەدا ئەکیھیتۆ ئیمپراتۆر بوو. 

## سەرچاوەکان

پۆل:دەیەی ٢٠١٠ لە ژاپۆن
پۆل:سەردەمەکانی ژاپۆن
ئۆڵۆمپیادی زستانەی ١٩٩٨

**ئۆڵۆمپیادی زستانەی ساڵی ١٩٩٨** () بەفەرمی ناسراو بە یاریەکانی شازدەیەمی ئۆڵۆمپیادی زستانە، لە ساڵی ١٩٩٨ لە شاری ناگانۆی ژاپۆن بەڕێوەچوو. شارە میواندارییە ئەگەرییەکانی دیکە بریتی بوون لە ئاوستا، ئیتالیا، جاکا، ئیسپانیا، ئۆستەرسوند، سوێد. هەڵبژاردنەکە لە شاری بێرمینگهام لە شانشینە یەکگرتووەکان ساڵی ١٩٩٩بەڕێوەچوو.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ئۆڵۆمپیادی زستانە بەپێی ساڵ
شیزوکا ئەراکاوا

وێنۆک

**شیزوکا ئەراکاوا** (، ؛ لەدایکبووی ٢٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٨١) خلیسکەسازێکی سەر سەھۆڵە لە ژاپۆن. ساڵی ١٩٩٨ لە تەمەنی ١٦ ساڵی بۆ یەکەم جار چووە ئۆڵۆمپیاد کە لە شاری ناگانۆی ژاپۆن بەڕێوەچوو. لە یاری خلیسکێنەدا میدالیای زێڕی بەدەستھێنا لە ئۆڵۆمپیادی ٢٠٠٦، ئەوە تاکە مەدالیا بوو بۆ ژاپۆن لە ئۆڵۆمپیادی ٢٠٠٦. ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٤ پاڵەوانییەتی جیھانی بەدەستھێناوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:خەڵکی وەرزشوان لە سێندای
پۆل:وەرگرانی مەدالیای زێرینی ئۆلۆمپی بۆ ژاپۆن
پۆل:دەرچووانی زانکۆی واسێدا
پۆل:وەرگرانی مێدالیای زێڕی لە یارییەکانی زانکۆ لە ژاپۆن
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١
پۆل:زیندووان
فارەنھایت

وێنۆک
وێنۆک|
فارەنھایت ( پلەی فارەنھایت) یەکەیەکی پێوانیە بەکاردێت بۆ پێوانەکردنی پلەی ساردی و گەرمی.

## مێژوو
پێوانەکە لە ١٧٢٤ لەلایەن زانستخوازی ئەڵمانی دانیاڵ گابریل فارەنھایت دروستکرا. لە سەدەی بیستەم، پێوانەکە کەمتر بەکارھات، و لەجیاتی ئەوەی پێوانەی سیلیزی زیاتر بەکاردەھات.ھەرچۆنێک بێت پێوانەی فارەنھایت ھێشتا بەکارھێنانێکی باشی ھەیە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. و لە شانشینی یەکگرتوو پێوانەی فارەنھایت زیاتر لە وێبگەکان و وێبگەکانی کەشوھەوا، ھۆکاری سەرەکی بەکارھێنانی ئەوە بەھۆی ئەوەیە نەوەی پێشوو زیاتر فارەنھایت لایان ناسراوە.

ھەرچۆنێک بێت پێوانەی سیلیزی شوێنی فارەنھایت گرتۆتەوە و چیتر وەک پێشووتر فارەنھایت بەکارنایەت.

## ئەمانەش ببینە

* سیلیزی

* کێلڤن

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:پێوانەکانی گەرمی
پۆل:بەشی گشتی
ناوتۆ کان

وێنۆک**ناوتۆ کان** () (لەدایکبووی ١٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٦) سیاسەتمەدارێکی یابانی و سەرۆک وەزیرانی پێشووی یابانە. لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٠ بە سەرۆک وەزیران ھەڵبژێردرا، سەرۆکی پارتی دیموکراتی یابان بوو، یاسای خوێندووە و پیشەی پاتێنتە. کان لە ٢٦ی ئابی ٢٠١١ دەستی لە پۆستی سەرۆک وەزیران کشاندەوە. دوای ئەوەی خەڵکێکی زۆر ڕەخنەیان لە سەرکردایەتی ئەو دەگرت دوا بە دوای بوومەلەرزەکەی ساڵی ٢٠١١ تسۆنامی و ئەتۆمی، یۆشیھیکۆ نۆدا وەک جێنشینی خۆی دەستنیشان کرا.

## سەرچاوەکان



پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦
پۆل:جێگرەکانی سەرۆک وەزیرانی ژاپۆن
پۆل:سەرۆک وەزیرانی ژاپۆن
پۆل:سەرۆک وەزیرەکانی سەدەی ٢١ەم لە ژاپۆن
پۆل:دەرچووانی پەیمانگای تەکنۆلۆژیای تۆکیۆ
پۆل:سەرۆک وەزیرانی دارایی ژاپۆن
پۆل:ئەندامانی ئەنجوومەنی نوێنەران لە تۆکیۆ
پۆل:زیندووان
پۆل:بودییەکانی ژاپۆن
پۆل:وەزیرانی تەندروستی و خۆشگوزەرانی یابان
ئۆلێسکی رێزنیکۆڤ

ئۆلێسکی یوریۆڤیچ ڕێزنیکۆڤ (بە ئوکرانی: Олексій Юрійович Резніков ; بە ئینگلیزی: Oleksii Reznikov، لە دایکبووی ١٨ی حوزەیرانی ١٩٦٦) پارێزەر و سیاسەتوانی ئوکراینییە. کە لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ەوە وەک وەزیری بەرگری ئوکراینا دەستبەکار بووە. پێش ئەوەی ببێتە وەزیری بەرگری لە چەن پۆستێکی دیکەی سیاسی کاری کردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦
پۆل:زیندووان
بسانۆ

**بسانۆ** شارۆچکەیەکە لە پارێزگای وارزە لە ناوچەی لۆمباردیای باکووری ئیتاڵیا.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی لۆمباردیا
قیزل کەندی سەرێ

**<span style="color:#090;"> قیزل کەندی سەرێ </span>** گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سێڵاوتان، ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ، شارستانی بیجاڕ، پارێزگای سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.

## ناو

## مێژوو

## جوگرافیا

**<span style="color:#090;"> قیزل کەندی سەرێ </span>** ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندی قەمچیقای. 
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندی گوڵتەپەی سێڵاوتان.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی قیزل کەندی خوارێ. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی ئاخبولاخ.

## دانیشتووان
* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٧٤)کەس و (٢٥)خێزان بووە.
* دانیشتووانی گوندەکە لە کورد پێکھاتووە.

## ئایین و زمان
* ئایینی خەڵکی ئەم گوندە ئیسلام (شیعە)یە.

* بە کوردی شێوەزاری (گەڕووسی) دەدوێن. 

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ

## سەرچاوەکان

پۆل:شارستانی بیجاڕ
بیجاڕ
بیجاڕ
پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ
پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پزیشکیی پیران

**پزیشکیی پیران** () لقێکە لە پسپۆڕی پزیشکی نێوخۆیی کە سەرنج دەخاتە سەر چاودێری تەندروستی بەساڵاچووان. ئامانجیشی باشترکردنی تەندروستییە بە رێگریکردن و چارەسەرکردنی نەخۆشی و کەمئەندامی لە کەسانی بەساڵاچوودا. هیچ تەمەنێکی دیاریکراو نییە کە نەخۆشەکان دەبێ بکەونە ژێر چاودێری پزیشکیی پیران، بەڵکو بڕیاری ئەم بابەتە بەپێی پێداویستییە تاکەکەسییەکانی نەخۆشەکە و بەڕای پسپۆڕەکان دیاری دەکرێت. 

پزیشکیی پیران کە چاودێری بەساڵاچووان دەکات جیاوازە لە تەمەنناسی () کە خۆی بریتییە لە لێکۆڵینەوە لە پرۆسەی بەساڵاچوون.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ڕشتەکانی پزیشکی
پۆل:تایبەتمەندەکانی بواری نەشتەرگەری
چیرۆکی پێغەمبەران لە ئیسلامدا

**چیرۆکی پێغەمبەران** کۆمەڵە چرۆکێکی جیاوازن لە قورئان و فەرموودەدا باسکراون، و پەیوەندییەکی بەھێزیان لەگەڵ لێکدانەوەی قورئاندا ھەیە، لە مێژووی ئیسلامدا ژمارەیەکی زۆر کتێب لەسەر جیرۆکی پێغەمبەران نوسراون. بیست و پێنج پێغەمبەر لەخۆدەگرێت کە لەقورئاندا ناویان ھاتووە، کە بە پێغەمبەر ئادەم دەست پێ دەکات بە پێغەمبەر محەممەد کۆتاییان دێت. ئەو چیرۆکانە باسی ژیانی پێش پێغەمبەرایەتی، شێوازی بانگەواز و ئەو ئاستەنگانە دەکات کە تووشییان بووە.

## کتێبەکان
ژمارەیەکی زۆر کتێب لەسەر چیرۆکی پێغەمبەران نوسراون، دیارترینیان:

## سەرچاوەکان

پۆل:زانستە ئیسلامییەکان
پۆل:ئیسلام
پۆل:پێغەمبەران لەئیسلامدا
پۆل:وێژەی ئیسلامی
پۆل:میتۆلۆژیای ئیسلامی
پاتۆلۆجی

**نەخۆشیزانی** () لقێکە لە زانستە پزیشکییەکان کە باس لە کاریگەری نەخۆشی و برینەکان دەکات لەسەر ئاستی شانەیی و خانەیی و گەردیی و پرۆسەی نەخۆشی لە یەک ئەندام یان هەموو جەستە بۆ ناساندنی سروشت و هۆکارەکانی دەخاتە ژێر چاودێری.

پاتۆلۆجی بەسەر دوو لقی سەرەکی نەخۆشیزانی توێکاری و نەخۆشیزانی نۆژدارگەیی دابەش دەکرێت. نەخۆشیزانی کلینیکی یەکێکە لە تایبەتمەندییە پزیشکییەکان کە لەسەر بنەمای لێکۆڵینەوە لە شلەکانی لەش و نمونەکانی تر کە لە لەش دەگیریێت وەک میز و خوێن و هتد ئیش دەکا و دابەشکراوە بەسەر چەن بەش وەک بایۆکیمیا، کیمیای کلینیکی، مایکرۆبیۆلۆجی کلینیکی، مایکرۆبیۆلۆجی پزیشکی، نەخۆشیزانی پزیشکیی ئاژەڵ، خوێنناسیی کلینیکی، پاتۆلۆجی گەردی، جێنەتیکی کلینیکی، جینناسیی پزیشکی و بەرگریناسیی کلینیکی. بڕوانامەی دکتۆرا لە زانستەکانی تاقیگەی کلینیکی 6 بۆ 7 ساڵ دەبێت.

پاتۆلۆجی ئاناتۆمی، پشکنینی مایکرۆسکۆپی و پشکنینی شێوەی دەرکەوتنی نموونەکانی شانەی لابراو لە جەستەی مرۆڤ لەلایەن نەخۆشیزانەوە یان لەلایەن پزیشکەکانی ترەوە، ئەنجام دەدات.

پزیشکە گشتیەکان لە دوای قبووڵ بوون لە تاقیکردنەوەکانی وەرگرتنی یاریدەدەری پزیشکی و تێپەڕاندنی خولی 4 ساڵەی فێرکاری و تاقیکردنەوەکانی بەرزکردنەوەدا، بڕوانامەی پسپۆڕی نەخۆشیزانی توێکاری و نۆژدارگەریی وەردەگرن.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:تایبەتمەندەکانی بواری نەشتەرگەری
پۆل:لقەکانی ژینناسی
ڤیستولا

وێنۆک
ویستوولا (پۆڵەندی:Wisła) درێژترین ڕووبارە لە پۆڵەندا. ڕووبەرەکەی ١،٠٤٧ کیلۆمەتر درێژە.

## سەرچاوەکان
* 


پۆل:ڕووبارەکانی پۆڵەندا
پۆل:بەشی شوێنەکان
جیانگنان

**جیانگنان** یان **جیانگ نان** (بە چینی: 江南; خوێندنەوە: جیانگنان) بەشێوەیەکی فەرمی وەک کیانگ نان دەخوێنرێتەوە بە شێوەی وشەیی مانای  "باشووری ڕووبارەکە دێت" واتا "باشووری یانگتسی") شوێنێکی جوگرافییە لە چین ئاماژەیە بۆ ئەو خاکانەی لە باشووری خوارووی ڕووباری یانگتسی، لەنیودا بەشی باشووری دێلتاکەی. ناوچەکە تیایدا شانگھای، بەشی باشووری پارێزگای جیانگسو، بەشی باشووری ڕۆژھەڵاتی پارێزگای ئانھوی، بەشی باکووری پارێزگای جیانگسی و بەشی باکووری پارێزگای ژێجیانگ تێدایە. گرنگترین شارەکانی ناوچەکە برتین لە ئانچینگ، چانگژۆو، ھانگژۆو، نانجینگ، نینگبۆ، شاوۆسینگ، سوژۆو، ووسی، وێنژۆو، ژێنجیانگ.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:ناوچەکانی چین
پۆل:وو (ناوچە)
پۆل:بەشی شوێنەکان
ئەمجەد عەلیمورادی

**ئەمجەد عەلیمۆرادی** (لەدایکبووی ١٩٥٤ ھەتا ٢٠١٣، لە سەقز) ناسراو بە *باوکی شانۆی سەقز*، شانۆکار و نووسەر خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە کە لە بواری ھونەری شانۆ و شانۆگەری چالاک بوو.

## ژیان
ئەمجەد عەلیمۆرادی لە ساڵی ١٩٥٤ لە گەڕەکی ناوقەڵای سەقز لەدایکبوو. ئەو خوێندنی سەرەتایی ھەر لەو شارە تەواو کرد و پاشان بڕوانامەی کارزانی لە زانستگاە وەرگرد و لە ئیدارەی مۆخابرات بوو بە تەکنیککارێکی دوورپەیوەندی. لە ساڵی ١٩٦٨ دەستی بە چالاکییە ھونەرییەکانی کرد و یەکەمین گرووپی پرۆفێشناڵی شانۆی دامەزراند. ئەو یەکێک بوو لەدامەزرێنەرانی فیستیڤاڵی نێونەتەوەیی شانۆی کوردی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. ئەو زیاتر لە ١٠٠ شانۆی لە ماوەی کاری ھونەری خۆیدا پێشکەش بە ھونەردۆستان کرد.

### بندیخانە
کاتێ سرودی «ئەی شەھیدان» لە سەرەتای شۆرشی ١٩٧٩ی ئێران و شۆرشی ڕۆژھەڵاتی کوردستان گەیییە گوێی کوردان کەم کەس دەیانزانی دەنگی ئەمجەد عەلیمۆرادییە و ئەوە بوو بە سەرەتایێ بۆ گۆڕینی ژیانێکی نەخوازراو. لە ھەشتاکان تا سەرەتای نەوەدەکانی زایینی زیندانی کرا و بیست ساڵ لەم بەندیخانە بۆ بەندێکیتر دەیانبرد و دەیانھاورد.
تەنیا شانۆ دەیتوانی لە زەبرو زەنگی زیندان و تێوەگلانی مادەی ھۆشبەر ڕزگاری بکات. ھەرجار لە زیندانێک گرووپێکی شانۆی ساز دەکرد. دوایین شانۆی لە زیندانی سەقز ساز کرد و لە فستیواڵی سەرانسەری زیندانەکانی ئێران خەڵاتی باشترین دەرھێنەری وەرگرت.

عەلیمۆرادی لە کۆتایی زستانی ٢٠١٣ لە نەخۆشخانەی شاری سەقز کۆچی دوایی کرد.

## بەرھەمەکان
### شانۆ
ھەندێک لە بەناوبانگترین کارەکانی بریتین لە:
* شانۆی «شەھیدی دووەم» لە دەیەکانی ھەفتای زایینی
* شانۆی «گیانفیدا»
* شانۆی «تاوانبار کێیە»
* شانۆی «لە خزمەت بادا»
* شانۆی «چاو لە پێناو چاو»
* شانۆی «سەی کازم»
* شانۆی «خوازبێنی»
* شانۆی «پاڵەوان کەچەڵ»
* شانۆی «ئەسپی سپی»
* شانۆی «چوار سندوق»
* شانۆی «ھوراتییەکان و کوراتییەکان»
* شانۆی «ماچ و فرمێسک»

### سروودی نەتەوەیی
* سروودی «ئەی شەھیدان»

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
*

پۆل:خەڵکی سەقز
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:ھونەرمەندانی کورد
پۆل:شانۆکاران
پۆل:نووسەران
ئارخێ

**ئارخێ** یان **ئاریخە** وشەیەکی یۆنانییە کە سەرەتا بە مانای «دەسپێک» و «بناخە» و «چاوکه» بووە و دواتر مانای «ماکەی سەرەتایی» -ی وە خۆ گرتووە. تەنینەوەی ماناکەی دەتوانێ «یەکەم ھێز»، «ڕێگای دەسەڵاتداری»، «قەڵەمڕەو» و، «فەرمان» -یش لەبەر بگرێ.
ماکەی سەرەتایی ھەر ئەو «گەوھەری شاراوە» و «بنەڕەتی نادیار»ەیە کە فەیلەسووفەکان بۆی دەگەڕان. ئەوان گەرەکیان بوو ڕەگەز یان بنەڕەتێکی نەگۆڕ وەک تاکە سەرچاوەی بوون و جیھان دەسنیشان و پێناسە بکەن. پرسیاری سەرەکی بۆ ئەوان ئەوە بوو کە: چۆن ھەموو شتێ ھاتووەتە بوون و ھەیە؟ بۆیە، لە زمانە فەلسەفییەکەی یۆنانی کۆندا، وشەی ئارخێ ئاماژەی دەکرد بە ڕەگ و ڕیشە و بناخە و سەرچاوەی ھەر شتێ کە ھەیە.

## ئەمانەش ببینە
* ئاپەیرۆن
* نووس

## سەرچاوەکان
گۆتەکان

**گۆتەکان** ھۆزێک بوون لە ڕۆژھەڵاتی ئەڵمانیا. کە بە زمانی گۆتیک قسەیان دەکرد. ژۆردانس زانایەک بوو کە لە سەدەی شەشەم پوختەیەکی لەبارەی کارە دوانزە بەرگەکەی کاشیۆدۆرس لەبارەی گۆتەکان نووسی. کارەکەی ژۆردانس وەک گێتیکا ناسراوە. کارە ڕەسەنەکەی کاشیۆدۆرس لە ئێستادا لەناوچووە تاکە تۆماری ڕزگاربوو گێتیکایە کە لەبارەی گۆتەکان زانیاری تێدا نووسراوە. بە گوێرەی ئەم کتێبە بێت ئەوان سکاندیناڤیایان لە ڕێگەی گۆتلاند جێھێشتووە وە لە نزیک دەمی ڕووباری ویستولا نیشتەجێ بوون (ڵە سەردەمی ئەمڕۆ بە پۆڵەندا ناسراوە)

## سەرچاوەکان
* 


پۆل:ڕۆمای کۆن
پۆل:بەشی سەردەم
بەڕێوەبەری جێبەجێکار

بەرێوەبەری جێبەجێکار (CEO) یەکێکە لە بەڕێوەبەرانی کۆمپانیاییەک بەرپرسە لە بەڕێوەبردنی ڕێکخراوێک - بەتایبەتی دامەزراوەییەکی یاسایی وەکوو کۆمپانیا یان ڕێکخراوێکی قازانج نەویست.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 

پۆل:ناونیشانەکانی فەرمانڕەوایەتی
پۆل:پیشەکانی بەڕێوەبردن
پۆل:بەشی پێداچوونەوە
یۆشیتۆ سێنگۆکو

وێنۆک

**یۆشیتۆ سێنگۆکو** () سیاسەتمەدارێکی ژاپۆنییە لە ئەنجومەنی نوێنەران (ئەنجومەنی یاسادانانی نەتەوەیی) وەک ئەندامی پارتی دیموکراتی ژاپۆن خزمەت دەکات، لە پارێزگای تۆکوشیما لە دایک بووە. لە ساڵی ١٩٩٠ بۆ یەکەم جار بە ئەندامی پارتی سۆسیالیستی ژاپۆن ھەڵبژێردرا. ھاوپەیمانی سەرۆک وەزیران ناوتۆ کان بوو. لە تشرینی دووەمی ٢٠١٠ تا کانوونی دووەمی ٢٠١١ وەزیری داد بوو. لە مانگی ئازاری ٢٠١١ سەرۆک وەزیران یۆشیتۆیی وەک جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران دەستنیشان کرد، یۆشیتۆ تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ لە شاری تۆکیۆ لە تەمەنی ٧٢ ساڵیدا بەھۆی شێرپەنجەی سییەکان کۆچی دوایی کرد.

## سەرچاوەکان


پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦
پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی سییەکان
پۆل:مردووانی ٢٠١٨
پۆل:وەزیرەکانی حکوومەتی ژاپۆن
پۆل:دەرچووانی زانکۆی تۆکیۆ
پۆل:ئەندامانی ئەنجوومەنی نوێنەران (ژاپۆن)
پۆل:سیاسەتمەدارانی ژاپۆنی سەدەی ٢١ەم
یوکیۆ ھاتۆیاما

وێنۆک

**یوکیۆ ھاتۆیاما** () (لە دایکبووی ١١ی شوباتی ١٩٤٧) سیاسەتمەدارێکی ژاپۆنییە، لە تۆکیۆ لە دایک بووە، لە ساڵی ٢٠٠٩ وەک سەرۆک وەزیرانی ژاپۆن دەستی بەکارکردووە و لە ساڵی ٢٠١٠ دەستی لەکارکێشایەوە. تا ساڵی ٢٠١٢ ئەندامی حیزبی دیموکراتی ژاپۆن بووە. ھەروەھا براکەیی بەناوی کونیۆ ھاتۆیاما سیاسەتمەدارە، یوکیۆ لەگەڵ میوکی ھاتۆیاما ھاوسەرگیری کردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧
پۆل:زیندووان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی تۆکیۆ
پۆل:سەرۆک وەزیرانی ژاپۆن
پۆل:سەرۆک وەزیرەکانی سەدەی ٢١ەم لە ژاپۆن
پۆل:ئەندامانی ئەنجوومەنی نوێنەران (ژاپۆن)
یوکیۆ ئیدانۆ

وێنۆک

**یوکیۆ ئیدانۆ** () سیاسەتمەدارێکی ژاپۆنییە، ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەران بوو لە کۆنگرێسدا. لەنێوان ساڵانی ٢٠١٠ و ٢٠١٢ سەرۆکی ئەنجومەنی کابینەی پارتی دیموکراتی ژاپۆن و وەزیری ئابووری و پیشەسازی بوو، لە نێوان ساڵانی ٢٠١٧ بۆ ٢٠٢١ سەرۆکی پارتی دیموکراتی دەستووری ژاپۆن بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤
پۆل:وەزیرەکانی حکوومەتی ژاپۆن
پۆل:دەرچووانی زانکۆی تۆھۆکو
پۆل:وەزیرانی دەرەوەی ژاپۆن
پۆل:سیاسەتمەدارانی ژاپۆنی سەدەی ٢١ەم
کونیۆ ھاتۆیاما

**کونیۆ هاتۆیاما** ()سیاسەتمەدارێکی ژاپۆنییە، تا ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٩ وەک وەزیری کاروبارەکانی ناوخۆ و پەیوەندییەکان لە ژێر سەرۆک وەزیران تارۆ ئاسۆ خزمەتی کردووە. کونیۆ لە ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٦ لە تەمەنی ٦٧ ساڵیدا لە نەخۆشخانەی شاری تۆکیۆ کۆچی دوایی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ٢٠١٦
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨
پۆل:وەزیرانی پەروەردەی ژاپۆن
پۆل:وەزیرانی دادی ژاپۆن
پۆل:وەزیرانی کاروباری ناوخۆی ژاپۆن
پۆل:ئەندامانی ئەنجوومەنی نوێنەران (ژاپۆن)
پۆل:دەرچووانی زانکۆی تۆکیۆ
پۆل:سیاسەتمەدارانی ژاپۆنی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەندامانی نیپۆن کایگی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩
سووزان وۆجیسکی

**سووزان وۆجیسکی** (؛ ٥ی تەممووزی ١٩٦٨ – ٩ی ئابی ٢٠٢٤) بازرگانێکی ئەمریکی و بەڕێوەبەری جێبەجێکاری یووتیووب بوو. ئەو بۆ ماوەی بیست ساڵ زیاتر لە پیشەسازیی تەکنۆلۆژیا کاری کرد. 

ھەروەھا بەشدار بوو لە دامەزراندنی گووگڵ و بووە یەکەم بەڕێوەبەری مارکێتینگ لە ساڵی ١٩٩٩. دواتر کۆمپانیاییەکی سەرھێڵی بەڕێوە برد کە بەرپرس بوو لە خزمەتگوزاریی ڤیدیۆکانی گووگڵ. دوای سەرکەوتنی یووتیووب، وۆجیسکی لە ساڵی ٢٠١٦دا داوای بەدەستھێنانی یووتیووبی لەلایەن گووگڵەوە کرد. ئەو لە ساڵی ٢٠١٤ ھەتا ٢٠٢٣، وەک بەڕێوەبەری جێبەجێکاری یووتیووب خزمەتی کرد.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
پۆل:مردووانی ٢٠٢٤
پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:دەرچووانی زانکۆی کالیفۆرنیا سانتا کروز
پۆل:یووتیووب
پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم
پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی
پۆل:بەڕێوەبەرانی جێبەجێکاریی تەکنەلۆژیای ئەمریکی
پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ڕووسی-جوولەکە
سانتا کلارا، کالیفۆرنیا

سانتا کلارا لە کالیفۆرنیا بە فەرمی وەک **کاونتی سانتا کلارا**، شەشەم چڕترین کاونتی کالیفۆرنیایە، بەپێی سەرژمێری ٢٠٢٠ بە ڕێژەی دانیشتووانی ١،٩٣٦،٢٥٩

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزراوی ١٨٥٠
پۆل:بەشی شوێنەکان
پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٥٠ لە کالیفۆرنیا
تانزان ئیشیباشی

وێنۆک

**تانزان ئیشیباشی** () ڕۆژنامەنووس و سیاسەتمەدارێکی ژاپۆنییە، لە ساڵی ١٩٥٦ بۆ ١٩٥٧ سەرۆک وەزیرانی ژاپۆن بووە. لە زانکۆی واسێدا خوێندوویەتی، پەیامنێری دەیلی نیووزیش بوو.

## سەرچاوەکان


پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٤
پۆل:مردووانی ١٩٧٣
پۆل:دەرچووانی زانکۆی واسێدا
پۆل:سەرۆک وەزیرانی ژاپۆن
پۆل:ڕۆژنامەنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:سەرۆک وەزیرانی دارایی ژاپۆن
پۆل:خەڵکی تۆکیۆ
پۆل:ئەندامانی ئەنجوومەنی نوێنەران (ژاپۆن)
پۆل:بودییەکانی ژاپۆن
پۆل:وەزیرانی تەندروستی و خۆشگوزەرانی یابان
پۆل:سەرۆکی پارتی دیموکراتی لیبڕاڵ (یابان)
ئیچیرۆ ھاتۆیاما

وێنۆک

**ئیچیرۆ هاتۆیاما** () سیاسەتمەدارێکی ژاپۆنییە، سێ جار وەک سەرۆک وەزیرانی ژاپۆن خزمەتی کردووە.
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٣
پۆل:مردووانی ١٩٥٩
پۆل:سەرۆک وەزیرانی ژاپۆن
پۆل:دەرچووانی زانکۆی تۆکیۆ
پۆل:وەزیرانی پەروەردەی ژاپۆن
کاونێ کاونتی، ویسکۆنسن

وێنۆک

**کاونێ کاونتی** () پارێزگایەکە لە ویلایەتی ویسکۆنسنی ئەمریکا. تا ساڵی ٢٠٠٠، ٢٠ هەزار و ١٨٧ کەس لەوێ ژیاون. بەشێکە لە ئاماری میترۆپۆلیتان گرین بەی.

## سەرچاوەکان
* 


پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٥٩ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
سان بێنیتۆ، کالیفۆرنیا

**سان بێنیتۆ** کاونتییەکە لە ویلایەتی کالیفۆرنیا بەپێی سەرژمێری ٢٠١٠ ڕێژەی دانیشتووانەکەی بە ٥٥،٢٦٩ خەملێنراوە. و لە ١٨٧٤ دامەزراوە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٧٤ لە کالیفۆرنیا
شارستانی مۆنتری، کالیفۆرنیا

وێنۆک|چەپ|100px

**شارستانی مۆنتری** دەکەوێتە ئۆقیانووسی ئارامی کەنار ویلایەتی کالیفۆرنیا. بەپێی سەرژمێری ٢٠١٠ ڕێژەی دانیشتووانی ٤١٥،٠٥٧ کەس بووە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٥٠ لە کالیفۆرنیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزراوی ١٨٥٠
شارستانی سانتا باربارا، کالیفۆرنیا

وێنۆک|چەپ|150px
**شارستانی سانتا باربارا** دەکەوێتە ویلایەتی کالیفۆرنیا. لە بەشی باشووری ویلایەتەکە. بەپێی سەرژمێری ٢٠١٠ ڕێژەی دانیشتووانی ٤٢٣،٨٩٥ کەس بووە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٥٠ لە کالیفۆرنیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزراوی ١٨٥٠
بولتۆن، کالیفۆرنیا

**بولتۆن** شارێکی بچووکە لە شارستانی سانتا باربارا، کالیفۆرنیا، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، بەپێی سەرژمێری ٢٠١٠ ڕێژەی دانیشتووانی ٤،٨٢٨ کەس بووە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
*

پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
پۆل:شارەکانی شارستانی سانتا باربارا، کالیفۆرنیا
کارپینتریا، کالیفۆرنیا

**کارپینتریا** شارێکی بچووکە لە باشووری ڕۆژھەڵاتی شارستانی سانتا باربارا، لە کالیفۆرنیا، لە ڕۆژھەڵاتی سانتا باربارا و باکووری ڕۆژاوای وێنتورا. ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بەپێی سەرژمێری ٢٠١٠، سێزدە ھەزار کەس بووە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٦٥ لە کالفۆرنیا
پۆل:شارەکانی شارستانی سانتا باربارا، کالیفۆرنیا
سانتا باربارا، کالیفۆرنیا

**سانتا باربارا** (بە ئیسپانی:Santa Bárbara) شارێکی کەنار دەریای شارستانی سانتا باربارایە لە کالیفۆرنیا. بەپێی سەرژمێری ٢٠٢٠ ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە ٨٨،٦٦٥ کەس بووە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٥٠ لە کالیفۆرنیا
پۆل:شارەکانی شارستانی سانتا باربارا، کالیفۆرنیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزراوی ١٨٥٠
وێنتورا، کالیفۆرنیا

**وینتورا** بە فەرمی وەک سان بوێناڤێنتورا ناسراوە شارێکە لە ناوەندی کەنار دەریای کالیفۆرنیا، بەپێی سەرژمێری ٢٠٢٠ ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە ١١٠،٧٦٣ کەس بووە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٦٦ لە کالیفۆرنیا
سانتا ماریا، کالیفۆرنیا

**سانتا ماریا** شارێکە لە نزیک ناوەندی کەنار دەریای کالیفۆرنیا لە باکووری شارستانی باربارا. بە نزییکەیی ٦٥ میلی دەکەوێتە سانتا باربارا و ١٥٠ میلی دەکەوێتە باکووری داون تاونی لۆس ئەنجلەس. بەپێی سەرژمێری ٢٠١٩ ڕێژەی دانیشتووانی بە ١٠٧٬٢٦٣ خەملێنراوە.

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٠٥
پۆل:دامەزراوەکان ی١٩٠٥ لە کالیفۆرنیا
پۆل:شارەکانی شارستانی سانتا باربارا، کالیفۆرنیا
پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٧٤ لە کالیفۆرنیا
فڕۆکەی گەشتیاری

وێنۆک|فڕۆکەیەکی نەفەرھەڵگری بۆینگ ٧٤٧ دەفڕێت
وێنۆک|ئێرباس A380 گەورەترین فڕۆکەی گەشتیاری جیھان

**فڕۆکەی گەشتیاری** یان **فڕۆکەی نەفەرھەڵگر** () فڕۆکەیەکە کە عادەتەن گەشتیارێکی زیاتر لە فڕۆکە چکۆلەکان هەڵ ئەگرێ  و کێشەکەی قورسە و قەبارەیەکی تاڕادەیەک گەورەتری ھەیە لە فڕۆکەی ئاسایی

جووڵەی گەشتیارەکان لەلایەن هێڵە ئاسمانیەکان و فڕۆکە گەشتیارییەکان، بە بازرگانی پۆلێن کراوە و ئەم جۆرە فڕۆکانە تەنیا بۆ لایەنی گەشت و گواستنەوەی گەشتیارەکان بەکاردێن.

ئەمڕۆ چەندین کۆمپانیا لە جیهان ھەن کە فڕۆکەی گەشتیاری بەرھەم دەھێنن بۆ وێنە ئێرباس، بۆینگ، بۆمباردێر، ئەی تی ئاڕ، کۆماک و ئیمبرەیر کە بۆ بەرهەم هێنان و فرۆشتنی فڕۆکەکانیان بە وڵاتانی دونیا لە پێشبرکێی گەورەدان لەگەل یەکتر.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھێڵی ئاسمانی
پۆل:داھێنانە ڕووسییەکان
گۆلێتا، کالیفۆرنیا

**گۆلێتا** شارێکە لە باشووری شارستانی سانتا باربارا لە کالیفۆرنیا. بەپێی سەرژمێری ٢٠٠٠ ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە ٥٥،٢٠٤ کەس خەملێنرابوو، لە سەرژمێری ٢٠٢٠ ڕێژەی دانیشتووانەکەی ٣٢،٦٩٠ کەس بووە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
پۆل:شارەکانی شارستانی سانتا باربارا، کالیفۆرنیا
پۆل:دامەزراوەکانی ساڵی ٢٠٠٢ لە کالیفۆرنیا
لۆمپۆک، کالیفۆرنیا

**لۆمپۆک** شارێکە لە شارستانی سانتا باربارا لە کالیفۆرنیا. ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە لەوەتەی ٢٠١٠ بە ٤٢،٤٣٤ خەملێنراوە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:شارەکانی شارستانی سانتا باربارا، کالیفۆرنیا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٨٨
پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
پۆل:دامەزراوەکانی ١٨٨٨ لە کالیفۆرنیا
کویاما، کالیفۆرنیا

**کویاما** ناوچەیەکە لە شارستانی سانتا باربارا لە کالیفۆرنیا. ڕێژەی دانیشتووانی لە ٢٠١٠ بە ٥٧ خەملێنراوە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٥٢
پۆل:بەشی شوێنەکان
گوادەلوپێ، کالیفۆرنیا

**گوادەلوپێ** شاریکی بچووکە لە شارستانی سانتا باربارا لە کالیفۆرنیا بەپێ سەرژمێری ٢٠١٠ ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ٧،٠٨٠ خەملێنراوە. گوادەلوپێ بە شێوەیەکی ئابووری بەستراوەتەوە بە شاری سانتا ماریا

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
پۆل:شارەکانی شارستانی سانتا باربارا، کالیفۆرنیا
سۆلڤانگ، کالیفۆرنیا

**سۆلڤانگ** شارێکە لە شارستانی سانتا باربارا لە کالیفۆرنیا. بەپێی سەرژمێری ٢٠٢٠ ڕیژەی دانیشتووانەکەی ٦،١٢٦ خەملێنراوە، و لە ١٩١١ دامەزراوە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا
پۆل:شارەکانی شارستانی سانتا باربارا، کالیفۆرنیا
پۆل:دامەزراوەکانی ١٩١١ لە کالیفۆرنیا
پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٨٥ لە کالیفۆرنیا
دۆڵی ڕۆژھەڵاتی گۆلێتا، کالیفۆرنیا

**دۆلی ڕۆژھەڵاتی گۆلێتا** ناوچەیەکە لە شارستانی سانتا باربارا لە کالیفۆرنیا. دەکەوێتە نێوان گۆلێتا بەرەو ڕۆژاوا، وە سانتارا باربارا بەرەو ڕۆژھەڵات، ئۆقیانووسی ئارام بەرەو باشوور، چیاکانی سانتا ینێز بەرەو باکوور.

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
ئیزلا ڤیستا، کالیفۆرنیا

**ئیزلا ڤیستا** ناوچەیەکە لە شارستانی سانتا باربارا لە کالیفۆرنیا بەپێی سەرژمێری ٢٠٢٠ ڕیژەی دانیشتووانەکەی بە ١٥،٥٠٠ خەملێنراوە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

*
لۆس ئەلامۆس، کالیفۆرنیا

**لۆس ئەلامۆس** ناوچەیەکە لە شارستانی سانتا باربارا لە کالیفۆرنیا، ئەمریکا ئەگەرچی دەکەوێتە دۆڵی ئەلمۆس، شارۆچکەی لۆس ئەلمۆس بە زۆری وادانراوە بەشێک بێت لە دۆڵی سانتا ینێز. لۆس ئەلمۆسیش بە شارەکانی تر بەستراوەتەوە: لۆمپۆک، بولتۆن، سۆلڤانگ، و شارەکانی تری شارستانی سانتا باربارا. بەپێی سەرژمێری ٢٠١٠ ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بە ١،٨٩٠ خەملێنراوە.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان
لۆس ئۆلیڤۆس، کالیفۆرنیا

**دۆڵی سانتا ینێز** دەکەوێتە شارستانی سانتا باربارا لە کالیفۆرنیا. لەنێوان چیاکانی سانتا ینێز بەرەو باشوور، و چیاکانی رافایل بەرەو باکوور، ڕووباری سانتا ینێز بەناو دۆڵەکە دادێت لە ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا دۆڵی سانتا ینێز جیاکراوەتەوە لە دۆڵی لۆس ئەلمۆس، بەرەو باکووری ڕۆژاوا بەلای بەرزاییەکانی پوریسما، و لە دۆڵی سانتا ماریا بەلای بەرزایەکانی سۆلۆمۆن.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان
بەرزایییەکانی سولەیمان

**بەرزاییەکانی سولەیمان** زنجیرە چیایەکی نزمن لە ڕۆژاوای زنجیرەکانی ترانسڤێرس، لە باکووری شارستانی سانتا باربارا. بەرزاییەکان دۆڵی سانتا ماریا و شاری سانتا ماریا جیادەکەنەوە بەرەو باکوور، لە دۆڵی لۆس ئەلمۆس و لۆس ئۆلیڤۆس بەرەو باشوور.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:بەرزاییەکانی کالیفۆرنیا
زنجیرەکانی ترانسڤێرس

**زنجیرەکانی ترانسڤێرس** زنجیرە چیایەکن لە باشووری کالیفۆرنیا، لە زنجیرە کەنارەکانی ئۆقیانووسی ئارام لە باکووری ئەمریکا. زنجیرەکە لە باشووری کۆتایی زنجیرە کەنارەکانی کالیفۆرنیا دەست پێدەکات و درێژدەبێتەوە بەناو شارستانی سانتا باربارا، ڤینتورا، لۆس ئەنجلەس، سان بێرناردینۆ، شارستانی رێڤێرساید و شارستانی کێرن.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:زنجیرەچیاکانی ڕۆژاوای ویلایەتە یەکگرتووەکان
قوتابخانەی برێنی زانستی ژینگەیی و بەڕێوەبردن

**قوتابخانەی برێنی زانستی ژینگەیی و بەڕێوەبردن** قوتابخانەیەکە لە زانکۆی کالیفۆرنیا، سانتا باربارا. ئەرکی قوتابخانەکە ڕۆلگێرانێکی سەرەکییە لە لێکۆلینەوەکردن لە بابەتەکانی ژینگە، ناسینەوە و چارەسەرکردنی کێشەکانی ژینگە، و راھێنانکردن بە لێکۆلەرە زانستخوازەکان و پسپۆڕانی بەڕێوەبەرانی-ژینگەیی

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:زانستی ژینگەیی
پۆل:دامەزراوە پەروەردەییەکانی ١٩٩١
پۆل:پەیمانگاکانی خوێندن دەربارەی ژینگە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٩١ لە کالیفۆرنیا
گرێتە ھێرمان

**گرێتە ھێرمان** () (٢ی مارسی ١٩٠١–١٥ی نیسانی ١٩٨٤) بیرکاریزان و فەیلەسووفێکی ئەڵمانی بوو.

## ئەمانەش ببینە
* ئێمی نۆتر
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠١
پۆل:مردووانی ١٩٨٤
پۆل:فەیلەسووفانی ئاڵمانی
پۆل:فەیلەسووفانی ژنی ئاڵمانی
پۆل:ماتماتیکزانانی ژنی ئاڵمانی
پۆل:فەیلەسووفانی زانست
فڕۆکەی بارھەڵگر

[وێنۆک|[ڤۆڵگا-دنیپر An-124 ئامادەیە بۆ بارکردن]]
**فڕۆکەی بارهەڵگر** () فڕۆکەیەکە کە بە دوو باڵی جێگیرەوە دیزاین کراوە یان گۆڕدراوە بۆ هەڵگرتن و گوازتنەوەی بار نەک گەشتیارەکان. ئەم جۆرە فڕۆکەیە عادەتەن پێداویستیی گەشتیارەکانی تێدا نیە و بە گشتی دەرگایەکی گەورە یان زیاتر له دەرگایەکی هەیە بۆ بارکردنی بارە بازرگانی و سەربازیەکان.

فڕۆکە بارهەڵگرەکان لەوانەیە بەکاربێن لەلایەن گەشتیارانی مەدەنی یان هێڵە ئاسمانیەکانی بارەوە بۆ هەڵگرتن و گواستنەوەی بارەکانیان و هەروەها بەم شێوەیە لەلایەن کەسایەتیە تایبەتەکانەوە یان لەلایەن هێزە چەکدارەکانی وڵاتانی تاکەوە بۆ گواستنەوەی کەلوپەلی سەربازی و بازرگانی. 

ئەو فڕۆکانەی کە بۆ گواستنەوەی بار دیزاین کراون زۆربەی کات تایبەتمەندیێکیان هەیە کە لە فڕۆکەی گەشتیاری و ئاسایی جیایان دەکاتەوە:
لاشەی پان و بەرین و بەرز، باڵێکی بەرز بۆ ڕێگەدانی داگرتنی ئاسانی بارەکان بۆ سەر زەوی، چەندین چەرخ بۆ ڕێگەدان بە نیشتنەوە لە شوێنە ئامادەنەکراوەکان و کلکێکی بەرز بۆ ڕێگەدان بە بارکردن ڕاستەوخۆ بۆ ناو و دەرەوەی فڕۆکەکە.

## پیشانگا

پەڕگە:Vickers Vernon.jpg|ڤیکەرس ڤێرنۆن «Vickers Vernon» یەکەم گواستنەوەی سەربازی تایبەت بوو لە ساڵی 1921
پەڕگە:Arado Ar 232B-0 RAE.jpg|ئارادۆ ئار 232 «Arado Ar 232» یەکەم ئامانجی دروستکردنی فڕۆکەی بار بوو
پەڕگە:Lockheed C-130 Hercules.jpg|سی-130 هیرکولس «C-130 Hercules» فڕۆکەی گواستنەوەی سەربازی
پەڕگە:Antonov An-225 Beltyukov-1.jpg|ئانتۆنۆڤ ئان-225 «Antonov An-225» قورسترین فڕۆکەی بارهەڵگر


## سەرچاوەکان

پۆل:فڕۆکەی بارهەڵگر
پۆل:فڕۆکەی گواستنەوەی سەربازی