open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ڕۆبن فلیشەر

**ڕۆبن ساموێڵ فلیشەر** (؛ لەدایکبووی تشرینی یەکەمی ١٩٧٤) فیلمساز، بەرھەمھێنەری فیلم، بەرھەمھێنەری تەلەڤیزیۆن، دەرھێنەری ڤیدیۆی موزیکە، لە لۆس ئەنجلس دەژی. فلیشەر بە باشترین شێوە بە دەرھێنەری فیلمی Zombieland 2009 ناسراوە، وە یەکەم فیلمی تایبەتمەندیی خۆی و پاشکۆکەی Zombieland: Double Tap 2019 بوو. ھەروەھا فیلمی ٣٠ خولەک یان کەمتر، دەستەی چەتە، ڤێنومی ٢٠١٨ی دەربریوە، وە کەسایەتی ماڕڤڵ کۆمیک ساینت بە ھەمان ناو ئەو دروستی کردووە. پێش تایبەتمەندییەکان فلیشەر بەڕێوەبەری ڕیکلامی تەلەفزیۆنی و ڤیدیۆی مۆسیقا بوو، کاری بۆ بڕاندەکانی وەک Cisco, Eurostar, ESPN, Burger King دەکرد، ھەروەھا ھونەرمەندانی وەکMIA, Electric Six, DJ Format, Gold Chains.

## ژیان و پیشە
لە واشنتۆن لەدایک بووە و گەورە بووە، کوڕی کارین لی (نێی ساموێل) و دەیڤد ئیلیۆت فلیشەرە، پزیشکە لە Mayo Clinic لە ئەریزۆنا، وە پرۆفیسۆری پزیشکییە، ھەروەھا لوکاسی برای لە میدیایی نوێدا کار دەکات. باوکی لە خێزانێکی جولەکە لەدایک بووە، دایکی شیووی بووە بە یەھودی، فلیشەر لە چاکسازی لە یەھودیدا گەورە بووە. دوای ئەوەی لە بەشی سەرەکی لە مێژوو لە زانکۆی وێسلیان تەواو بوو، فلیشەر چوو بۆ سان فرانسیسکۆ، دڵنیا نەبوو لەوەی کە دەیەوێت چی بکات لە ژیانیدا. He found himself working as a freelance HTML programmer in San Francisco. خۆی بینییەوە کە لە سان فرانسیسکۆ وەک پرۆگرامکاری HTML سەربەخۆ کار دەکات، بە وەرگرتنی ئامۆژگاریی ھاوڕێی نزیکی مایک وایت (ھەروەھا دەرچوویەکی وێسلیان)، فلیشەر وەک کاربەر لە نوسینگەی کتێب لە داوسۆن کریک کاری کردووە. لە کۆتاییدا ڕووی کردە کاری دەرھێنان و ڕێگای خۆی بۆ پیشەسازی کردەوە، لەوێ بەر لە نیشتنەوەی یەکەم فیلمی تایبەتمەندی خۆی Zombieland لە ساڵی ٢٠٠٩، ڤیدیۆی موزیک و ڕیکلامی تەلەفزیۆنی ئاراستە کرد. فیلمی دووەمی بە شی ٣٠ خولەک یان کەمتر لە ١٢ی ئابی ٢٠١١ لە شانۆکان کرایەوە. فلیشەر فیلمی دەستەی چەتەی ئاراستە کرد، کە لە ساڵی ٢٠١٣ لەسەر بنەمای گروپێکی تاکتیکی تایبەت دروست کراوە، لەلایەن پۆلیسی لۆس ئەنجلس دژ بە تاوان لە لۆس ئەنجلس. فلیشەر دواتر دەرھێنانی فیلمی ڤێنومی ئاڕاستە کرد، فیلمێکی تایبەت بە کەسایەتی ماڕڤڵ کۆمیک، (ئێدی بڕۆک/تۆم ھاردی) لە ڕۆڵی ناونیشاندا ئەستێرەکانی خۆی دەگێڕا، وە لە ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ بڵاوکرایەوە. لە ساڵی ٢٠١٩ فلیشەر کاری دەرھێنانی بۆZombieland: Double Tap پاشکۆیەک بۆ فیلمی (zombieland) کردووە، کە ھی ساڵی ٢٠٠٩یە، لە شوباتی ٢٠٢٠ فلیشەر بۆ ئاراستەکردنی بێ ھێڵکاری ڕاسپێردرا، لەسەر بنەمای زنجیرەی یارییە ڤیدیۆیییەکانی ھەمان ناو.

## فیلمۆگرافی
### فیلم

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤
پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:زیندووان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی کۆمیدی
جەنگی گابۆن

**جەنگی گابۆن** () کە بە ھەڵمەتی گابۆنیش ناودەبرێت، لە مانگی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٤٠دا، لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەمدا ڕوویدا، لە ئەنجامدا ھێزەکانی فەرەنسای ئازاد گابۆن و لیبرێڤیل پایتەختیان لە ھێزەکانی فەڕەنسای ڤیشی وەرگرت. ئەم جەنگە دوای ئەو داگیرکەریانە بوو کە وڵاتی گابۆی گرتەوە لە سەردەمی جەنگی جیھانی دووەمدا.

## سەرچاوەکان
* Entrée au Gabon - Octobre 1940 (فەڕەنسی )
* French Africa in World War II

پۆل:ململانێکانی ١٩٤٠
پۆل:مێژووی گابۆن
مستەفا عەلی

**عادل عەلام** (؛ لەدایکبووی ٢٨ی ئازاری ١٩٨٦) زۆرانبازێکی پیشەگەری ئەمریکییە، وە لە ئێستادا واژووی لەگەڵ WWE کردووە، لەوێ لەسەر بڕاندی ڕاو بەناوی «مستەفا عەلی» نمایش دەکات.

عەلام پێش ئەوەی گرێبەست لەگەڵ WWE واژوو بکات، دوای یەکەم دەرکەوتنی لە ساڵی ٢٠٠٣ کاری لەسەر خولی سەربەخۆ کرد، ھاوکات بۆ ماوەی چوار ساڵ وەک ئەفسەری پۆلیس لە شاری شیکاگۆ کاری دەکرد، ساڵی ٢٠١٦ لە «کێشی کەشتی جەنگی کلاسیک» وەک جێگرەوەیەک ڕکابەری کرد، وە لە ڕێگەی نمایشەکانییەوە گرێبەستێکی تەواوی لەگەڵ WWE بەدەست ھێنا. عەلام لە سەرەتادا کاری بۆ بەشی کێشی کەشتییە جەنگییە نوێکەیان کرد، وەک بەشێک لە بڕاندی «لایڤ ٢٠٥»، بەڵام لە مانگی ١٢ی ساڵی ٢٠١٨ گواسترایەوە بۆ بڕاندی سماکداون.

## ژیانی تایبەتی
عادل عەلام لە ٢٨ی ئازاری ١٩٨٦ لە بۆلینگ بڕۆک، ئیلینۆی لەدایکبووە، کوڕی باوکێکی پاکستانی خەڵکی کاراچی و دایکێکی ھیندی خەڵکی نیودەلھی لە دایک بووە.عەلام لە شیکاگۆ گەورە بووە لە ئیلینۆی دوو برای بەتەمەنتری ھەیە. عەلام ھەر لە گەنجییەوە دەیویست زۆرانباز بێت، ھەمیشە تامەزرۆی برێت ھارت و دواتریش ئێدی گوێرێرۆ، ڕی میستەریۆ، ھاردی بۆیز، کریس ئەریحا و ھایابوسا بوو. عەلام موسڵمانە لە ساڵی ٢٠١٠ چاوی بە ژنەکەی کەوت ئەو دوو ھاوسەرە لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١١ ھاوسەرگیریان کردووە و کچێک و کوڕێکیان ھەیە. عەلام ڕەخنەی لێگیراوە کە لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ەوە ئاڵای پاکستانی پیشان نادا، عەلام ڕایگەیاند، «من گرنگی بە نەتەوە نادەم». عەلام چوار ساڵی لە خزمەت کردن وەک ئەفسەری پۆلیس لە ھۆموود لە ئیلینۆی لە باشووری شاری شیکاگۆ بەسەر برد، لەبەر ئەوەی ویستی پێش ئەوەی واژوو لەگەڵ WWE بکات، پارێزگاری لە خێزانەکەشی بکات.

## پیشەی زۆرانبازی
عەلام یەکەم دەرکەوتنی زۆرانبازیی پیشەیی خۆی لە ٢ی شوباتی ٢٠٠٣ کرد. لە بەرزکردنەوەی جۆراوجۆردا کاری کردووە، لەوانە زۆرانبازی دریم وەیڤ، کە پێشتر پاڵەوانی ئەلتەرناتیڤی دریم وەیڤ و پاڵەوانی کێشی خەونەکان بوو. ھەروەھا لە بەرزکردنەوەی تردا دەرکەوتووە، لەوانە ھەموو زۆرانبازێکی ئەمریکی AAW، زۆرانبازی فریلانس، گالی لوچا لیبر، ھاوپەیمانی زۆرانبازی نیشتمانی NWA، سەلماندنی زەوی پرۆ و زۆرانبازی سێرک. لە ماوەی شەش ساڵی یەکەمیدا وەک زۆرانبازێکی پرۆفیشناڵ ماسکی بەکار دەھێنا، بۆ ئەوەی تووشی جیاکاری نەبێت. لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦ دوای ئەوەی زۆرانباز زومبی بەرازیلی بەھۆی کێشەی ڤیزاوە نەیتوانی بەشداری لە خولی کلاسیکی «کەشتی جەنگی» بکات، WWE ڕایگەیاند، کە مستەفا عەلی جێگەی ئەو دەگرێتەوە. ڕۆژی ٢٠ی تەممووز عەلی لەخولی یەکەمدا لەلایەن «لینس دۆرادۆ» لەخولەکە دوورکرایەوە. عەلی دوای ماوەیەک لە زۆرانبازی، لە لایڤ ٢٠٥ سەرنجی سەرۆکی کۆمپانیای WWEی ڤینس ماکمانی بەدەستھێنا، کە بڕیاریدا بیکاتە ناو بڕاندی SmackDown Brand. دوای حەوت مانگ لە تەلەفزیۆنەوە عەلی گەڕایەوە لە ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٠ لە بڕاندی ڕاو لەگەڵ سێدریک ئەلیکساندەر و ڕیچێت تیمیان پێکھێنا، بۆ شکستپێھێنانی MPV و بۆبی لالشی و شێلتۆن بنیامین، وە بەم شێوەیە بەرەو مۆردی ڕاو جوڵان.

## میدیاکانی دیکە
عەلی یەکەم دەرکەوتنی لە یاری ڤیدۆیەدا دیت، لە یاری WWE 2K19 دواتریش لە ساڵی ٢٠٢٠ لە یاری WWE 2K20 دەرکەوتەوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦
پۆل:زیندووان
پۆل:موسڵمانانی ئەمریکی
پۆل:زۆرانبازە پیشەگەرە ئەمریکییەکان
قەیرانی کۆنگۆ

وێنۆک
**قەیرانی کۆنگۆ** یاخود **جەنگی ناوخۆی کۆنگۆ**(بە فەرەنسی: Crisis congolaise) سەردەمی ھەڵاوسانی سیاسی و ململانێ بوو لە کۆماری کۆنگۆ (ئەمڕۆ کۆماری دێموکراتی کۆنگۆ) لە نێوان ١٩٦٠–١٩٦٥. قەیرانەکە بە نزیکەیی دوای ئەوەی کۆنگۆ لە بەلجیکا سەربەخۆی وەرگرتن دەستی پێ کرد، بە شێوەیەکی نافەرمی کۆتایی ھات، لەژێر فەرمانڕەوایی جۆزێف دیسیرێ مۆبوتو. قەیرانی کۆنگۆ لەسەردەمی ململانێ و جەنگی ساردی نێوان ئەمریکا و یەکێتی سۆڤیەت بوو، کە تێیدا یەکێتی سۆڤیەت و ئەمریکا پشتگیری یان لە دەستە دژەکان کرد. بڕواش وایە نزیکەی ١٠٠ ھەزار کەس لە کاتی قەیرانەکەدا کوژراون.

## سەرچاوەکان
(CONGO CIVIL WAR (1960-1964

پۆل:شەڕەکانی سوید
کیرک دیمیکۆ

**کیرک دیمیکۆ** (؛ لەدایکبووی ١٥ی ئایاری ١٩٦٩) سیناریۆنووس و دەرھێنەر و بەرھەمھێنەرێکی ئەمریکییە. دیمیکۆ بە نووسین و دەرھێنانی ھەردوو ئەنیمەیشنی «بۆشایییەکانی چیپس، دە کروودز» ناسراوە. لە ویکۆف، نیوجێرسی گەورە بووە و دانیشتووی پێشووی فرانکلین لەیکسە، دیمیکۆ لە قوتابخانەی ئامادەیی «ڕامپۆ» خوێندوویەتی.

## ڕۆژنامەوانی
دوای ئەوەی ساڵی ١٩٩١ لە زانکۆی باشووری کالیفۆرنیا تەواو دەبێت، کە لە بواری ئابووری و زانستی سیاسیدا کاری تێدا کردووە، سێ ساڵی لە ئیتالیا بەسەربرد، لەوێ کاری ڕۆژنامەنووسی کردووە، لەوێ چاوپێکەوتنی لەگەڵ ئەندامانی پیشەسازی فیلمی ئیتالی کردووە بۆ گۆڤارێکی بازرگانی فیلمی ئیتاڵی. دوای گەڕانەوەی بۆ ئەمریکا، کاری بۆ ئاژانسی ولیام مۆریس لەشاری نیویۆرک کردووە، بەر لەوەی بگوێزێتەوە بۆ ئۆفیسی لۆس ئەنجلۆسی کۆمپانیاکە لەجوڵەیەکیدا کە لەلایەن بریکاری بەھرە لی ستاڵمان ڕێکخرابوو.

## سیناریۆنووسین و دەرھێنان
یەکەم فرۆشتنی دیمیکۆ بە «ڕۆژێک لە تشرینی دووەم» کە بە کۆمپانیای وارنەر برۆسی فرۆشتووە، دواتر لە نوسینی و پێکەوە بەرھەم ھێنانی «ھێڵی پێشبڕکێ» لەلایەن «فرێدریک دی چو جۆن کلیزی» و دیمیکۆ بە سە ڕ بنەماڵەی منداڵانی «کلاسیک تویتس» ئەم فیلمەیان نووسی. ھەروەھا نووسینی «لەتکردنی ئەم» کە لەلایەن ھونەرمەندانی یەکگرتووەوە ئامادە کرابوو. پاشان وەک نووسەرێک کاری کرد. کاری نووسینیHere Comes Peter Cottontail: The Movie و دواتر Casper's Scare School کاری کرد، لە ساڵی ٢٠٠٨ فیلمی «بۆشایییەکانی چیپسی» نووسی و ئاراستەی «جۆن ئێچ ویلیامس» و کۆمپانیای «ئەنیمەیشنی ڤانگواردی» کرد، فیلمەکە ئیلھامی یەکەم مەیموونی شامپانزی بوو، بۆ چوونە بۆشایی ئاسمانەوە. ھەروەھا لە کاتی کارکردن لە وارنەر برۆس، ئەو لەگەڵ دو چۆو سیناریۆیەکشیان بۆ فیلمی «زیندووی ئەمۆنیایشن» نووسی، لەسەر بنەمای کەسایەتی ھانا باربێرا، کە بە ئەلکۆن ئینتەرتێمێنتی فرۆشتبوو. ھەروەھا چەندین بەرھەمی بۆ دیزنی و وارنەر برۆس و دریم و وۆڕکسی کردووە، لە تەلەفزیۆندا دەرھێنەر و جێبەجێکاری فیلمی HALO دۆکیومێنتاری Freefall Warriors بوو. ساڵی ٢٠١٣ دیمیکۆ بە ھاوکاری دریم وۆرکس ئەنیمەیشنی دە کروودزی لەگەڵ ھاودەرھێناکەی نووسی. دیمیکۆ لە ساڵی ٢٠٠٥ دەستی کرد بە نووسینی فیلمەکە لەگەڵ جۆن کلیس. دە کروودز زیاتر لە ٥٨٢ میلیۆن دۆلاری لە ئاستی جیھاندا لە ئۆفیسی بۆکس کۆکردەوە، و بۆ خەڵاتی ئەکادیمیایی باشترین فیلمی ئەنیمەیشن کاندید کرا. دیمیکۆ و ساندەرسی ھاوکاری دواتر بۆ ماوەی سێ ساڵ و نیو کاریان لەسەر پاشکۆی «دە کروودز» کرد، پێش ئەوەی لە کۆتایییەکانی ساڵی ٢٠١٦ ھەڵوەشێندرێنەوە، تا ساڵێک دواتر زیندوو کرایەوە. لە مانگی ١٢ی ساڵی ٢٠١٦، ھەواڵی ئەوە بڵاوکرابووەوە کە دیمیکۆ لە ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ ئەنیمەیشنی ڤیڤۆی ئاراستەی سۆنی پیکچەرز کردووە، کە گرووپی لین مانوێل میراندا گۆرانی نوێ بۆ ئەم تایبەتمەندییە مۆسیقییە ئەنیمەیشنانە دەنووسێت.

## فیلمۆگرافی
* (گەڕان بۆ کامیلۆت): لە ساڵی ١٩٩٨ بڵاوکراوەتەوە، (نووسەر).
* (ھێڵی پێشبڕکێ): لە ساڵی ٢٠٠٥ بڵاوکراوەتەوە، (نووسەر، ھاوبەرھەمھێنەر).
* (قوتابخانەی کاسپەر بۆ ترساندن): لە ساڵی ٢٠٠٦ بڵاوکراوەتەوە، (نووسەر).
* (بۆشایییەکانی چیمپ): لە ساڵی ٢٠٠٨ بڵاوکراوەتەوە، (دەرھێنەر، نووسەر).
* دە کروودز: لە ساڵی ٢٠١٣ بڵاوکراوەتەوە، (ھاودەرھێنەر، نووسەر).

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩
پۆل:زیندووان
پۆل:دەرهێنەرانی ئەنیمەیشنی ئەمریکی
پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان
پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشنی ئەمریکی
یۆشیھیدێ سوگا

**یۆشیھیدێ سوگا** (菅 義偉, سوگا یۆشیھیدێ، لەدایکبووی ٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٨) لە ڕۆژی ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ بە سەرۆکی پارتی لیبراڵ دیموکراتی ژاپۆن ھەڵبژێردرا و دوای ٢ ڕۆژ وەک ٩١ ھەمین سەرۆک وەزیرانی ژاپۆن ھەڵبژێردرا لەدوای ئەوەی شینزۆ ئابی بەھۆی باروودۆخی تەندروستی دەستی لەکارکێشایەوە. یوشیھیدییە بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە بەشی یاسا ھەیە لە زانکۆی ھۆسەی و چەندین پۆستی سیاسی ھەبووە. یوشیھیدییە لە خێزانێکی جووتیار لەدایکبووە و ساڵی ١٩٦٩ چووە بەشی یاسا لە زانکۆی ھۆسەی چونکە کەمترین تێچووی ھەبوو بەراورد بە زانکۆکانی دیکە. دوای ئەوەی ساڵی ١٩٧٣ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی بەدەستھێنا دەستی کرد بە بیرکردنەوە لە سیاسەت و ھەر لەم کاتەشەوە کاری سیاسی دەستپێکرد. ساڵی ١٩٧٥ یوشیھیدییە بوو بە سکرتێری ئەندامێکی ئەنجومەنی نوێنەرانی ژاپۆن. ساڵی ١٩٨٧ بوو بە ئەندامی ئەنجومەنی شارەوانی یۆکۆھاما. ساڵی ٢٠٠٥ بوو بە جێگری وەزیری ناوخۆ و پەیوەندییەکان و ساڵی ٢٠٠٦ لەلایەن شینزۆ ئابییەوە پۆستی وەزیری لە ھەمان وەزارەت پێدرا. ساڵی ٢٠١٢ دوای ئەوەی شینزۆ ئابی گەڕایەوە بۆ پۆستی سەرۆک وەزیران، یوشیھیدییە پۆستی سکرتێری ڕۆژنامەوانی ئەنجومەنی وەزیرانی وەرگرت و بۆ درێژترین ماوە لەم پۆستەدا مایەوە لە مێژووی ژاپۆندا. دوای ڕاگەیاندنی دەستلەکارکێشانەوەی، شینزۆ ئابی متمانەی خۆی بەخشی بە یوشیھیدییە وەک شوێنگرەوەی.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە درەکییەکان

*  

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨
پۆل:سەرۆک وەزیرانی ژاپۆن
پۆل:سیاسەتمەدارانی ژاپۆنی سەدەی ٢١ەم
پۆل:سەرۆک وەزیرەکانی سەدەی ٢١ەم لە ژاپۆن
پۆل:ئەندامانی نیپۆن کایگی
پۆل:ئەندامانی ئەنجوومەنی نوێنەران (ژاپۆن)
پۆل:وەزیرانی کاروباری ناوخۆی ژاپۆن
پۆل:سیاسەتمەدارانی پارێزگای کەنەگاوە
پۆل:سەرۆکی پارتی دیموکراتی لیبڕاڵ (یابان)
شەڕی ناوخۆییی ئیتاڵیا

**شەڕی ناوخۆییی ئیتاڵیا** () شەڕی ناوخۆیی بوو لە ئیتالیا لەلایەن سوپای ھاوشەڕانی ئیتالی و بەرخۆدانی ئیتالیا (لەگەڵ ھاوپەیمانەکانی جەنگی جیھانی دووەم) لە دژی فاشیستە ئیتالییەکان و کۆماری کۆمەڵایەتی ئیتالی (و دەسەڵاتەکانی تەوەرە) لە ٩ی ئەیلوولی ١٩٤٣ (ڕێکەوتی چەکبڕکێی کاسیبلێ) تا ٢ی ئایاری ١٩٤٥ (ڕێکەوتی ڕادەستکردنی ھێزەکانی ئەڵمانیا لە ئیتالیا)، لەکاتی جەنگی جیھانی دووەمدا، پاش ئەوەی مۆسۆلینی لە ٢٥ی تەممووزی ١٩٤٣ لەلایەن ڤیکتۆر ئیمانوێلی سێیەمەوە لابرا و دەستگیرکرا، ئیتالیا لە ٨ی ئەیلوولی ١٩٤٣دا ئارمیستیکی کاسابلێ-ی واژۆکرد، بەو شەڕەی لەگەڵ ھاوپەیمانییەکان کۆتایی بە شەڕەکەی ھێناوە لەگەڵ ئەوەشدا ھێزەکانی ئەڵمانیا بە ماوەیەکی کەم سەرکەوتنیان بەدەستھێنا لە کۆنترۆڵکردنی باکوور و ناوەڕاستی ئیتالیا، کۆماری کۆمەڵایەتی ئیتالیا (RSI)یان دروست کرد، لەگەڵ ئەوەی مۆسۆلینی پاش ئەوەی ڕزگاری بوو وەک سەرکردە دامەزرا، لەلایەن پەڕەشووتەوانی ئەڵمانییەوە ئەڵمانییەکان کە زۆر جار لەلایەن فاشیستەکان یارمەتیان دەدرێت، چەندین کردەوەی دڕندەیان لە دژی خەڵکی سیڤیل و سوپای ئیتالیا ئەنجام داوە لە ئەنجامدا سوپای ھاوشەڕانی ئیتالی بۆ شەڕکردن لە دژی RSI و ھاوپەیمانی ئەڵمانییەکان دروستکرا، لەکاتێکدا کە سەربازەکانی دیکەی ئیتاڵیا، کە دڵسۆزی موسۆلینی بوون، لە پاڵ ئەڵمانییەکان لە سوپای کۆماری نەتەوەییدا بەردەوام بوون لە شەڕ سەرەڕای ئەوەش، بزووتنەوەی بەرخۆدانی گەورەی ئیتالیا لە دژی ھێزە فاشیستەکانی ئەڵمانیا و ئیتالیا، شەڕی گەریلایی دەستپێکرد.

## سەرچاوەکان

* Gianni Oliva, I vinti e i liberati: 8 settembre 1943-25 aprile 1945: storia di due anni, Mondadori, 1994.
* http://www.combattentiliberazione.it/le-divisioni-ausiliarie
* https://books.google.iq/books?id=0RgsAQAAMAAJ&redir_esc=y

پۆل:ململانێکانی ١٩٤٣
پۆل:ململانێکانی ١٩٤٤
پۆل:ململانێکانی ١٩٤٥
بیتریس وێب

**بیتریس وێب** (لەدایکبووی ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٨٥٨ - مردن، ٣٠ی نیسانی ١٩٤٣)، کە لە ساڵی ١٩٢٩ەوە بە خاتوو باسفیلد ناسراوە، کۆمەڵناسی ئینگلیزی، ئابوورزانی ، سۆسیالیست، مێژوونووسی کارکەر و کرێکاری کۆمەڵایەتی بووە خێزانی سیدنی وێبە، وێب بەشدار بوو لە دامەزراندنی زانکۆی لەندەن بەشی ئابووری و زانستی سیاسی دامەزراند و ڕۆڵێکی گرنگی لە پێکھێنانی کۆمەڵگەی فابیدا گێڕا.

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٨
پۆل:مردووانی ١٩٤٣
پۆل:نووسەرانی ژنی ئینگلیز
پۆل:نووسەرانی ئینگلیزی سەدەی ١٩یەم
پۆل:بەخاک سپاردن لە وێستمینستەر ئەبی
تۆم ماکگرات

**تۆماس ماکگرات** (؛ لەدایکبووی ٧ی ئابی ١٩٦٤) ئەکتەرێکی دەنگی ئەمریکی، سیناریۆنووس و دەرھێنەری فیلمە. تۆماس بە باشترین شێوە بە دەرھێنانی فیلمی کۆمپانیای دریم وۆرکس ئەنیمەیشن ماداگاسکار ناسراوە، لەگەڵ ئیریک دارنێڵ. دواتر فیلمەکە سێ زنجیرە و زنجیرەیەکی ئەنیمەیشنی بەرھەمھێنا، تۆماسیش یارمەتیانیدا بۆ بەرھەمھێنانی زنجیرەکان پێش بڵاوکردنەوەیان، ھەروەھا فیلمی تری لە دریم وۆرکس وەک ماگامیند و منداڵە بەڕێوەبەرەکە دەرکردووە.

## ژیان و پیشە
ماکگرات لە لینوود لە واشنتۆن لەدایک بووە و گەورە بووە، دیزاینی پیشەسازی لە زانکۆی واشنتن خوێندووە، و بەرنامەی «کارەکتەری ئەنیمەیشن» لە «ھونەرەکانی کال» تەواو کردووە. ئەزموونی ماکگرات لە ھەردوو تەلەفزیۆنی و ئەنیمەیشندا بریتییە لە کارکردن وەک ھونەرمەندێکی ئەنیمەیشنی Cool world لەدەرھێنانی ڕاڵف باکشی (بەئەستێرەکردنی براد پیت)، ھونەرمەندی کۆمیدی و دەرھێنەری زنجیرە بەناوبانگەکەیThe Ren and Stimpy Show، ھەروەھا ھونەرمەندی ئەنیمەیشنیSpace Jam لە دەرھێنانی جۆ پیتکا (بە ئەستێرەکردنی مایکڵ جۆردن)، ھەروەھا ھونەرمەندێکی کۆمیدی کاری زیندووە لە ئەنیمەیشنی «پشیلەکان و سەگەکان» کە وەک ھونەرمەندێکی کتێبی کۆمیدی، دیزاینەری کۆکراوەی کریسمەس ئینچ گریپ (لە دەرھێنانی ڕۆن ھۆوارد) کاریان کردووە. ماکگرات یەکەم دەرکەوتنی دەرھێنەری فیلمەکەی کرد، بە ھاودەرھێنەر و نووسەر و نووسەری ھاوزمانی ماداگاسکار «لەگەڵ ئیریک دارنێڵ» کە ھەر لەو شوێنەدا کارەکتەرەکانی پەنگوینی دروست کرد، وەک سەرۆکی پەنگوینەکان بەناوی کاپیتەر دەربڕی. ھەروەھا دووبارە ڕۆڵی خۆی وەک ڕابەری و ھاوئاراستەو ھاونووسی بەشی دووەمی ماداگاسکار: ھەڵاتن بەرەو ئەفریقای نووسییەوە. لە پەنگوینەکانی ماداگاسکار کاری کردووە، لە زنجیرەیەکی تەلەفزیۆنی ماداگاسکار. وەک دەنگی کاپتن کاری دەرھێنانی بۆ فیلمی ئەنیمەیشن دریم وۆرکس ماگمیند «بە ئەستێرەی ویل فێرێل، جۆنە ھیل، براد پیت، تینا فی، دەیڤد کرۆس» کردووە، کە لە تشرینی دووەمی ٢٠١٠ بڵاوبوویەوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤
پۆل:زیندووان
پۆل:دەرهێنەرانی ئەنیمەیشنی ئەمریکی
پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی
پۆل:خەڵکی نیکلۆدیۆن
پۆل:نمایشكاران
پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشنی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
یانوش کامینسکی

**یانوش زیگمانت کامینسکی** (؛ لەدایکبووی ٢٧ی حوزەیرانی ١٩٥٩) سینەماکار و دەرھێنەری فیلم و تەلەفزیۆنی پۆڵەندییە، لە ئەمریکا دەستی بە کار کردووە. لە دەیەی ١٩٩٠ بە باشترین شێوە بە کارەکانی لە درامای لیستەکەی شیندلری ساڵی ١٩٩٣ ناسراوە. لەگەڵ ستیڤن سپیلبێرگ ھاوبەشی کردووە، لە ساڵی ١٩٩٣ەوە کاری سینەماکاری کردووە. خەڵاتی ئەکادیمیای باشترین سینەماتۆگرافی بردەوە، لە کارەکانی لە «شیندلر» و «ڕزگارکردنی ڕایانی تایبەت» ساڵی ١٩٩٨. لەم ساڵانەی دواییدا کامینسکیش بۆ بواری دەرھێنان دەگوازرێتەوە، سەرەتا بە فیلمی ترسناکی ونبووی ڕوح، دواتریش زنجیرەی تەلەفزیۆنی وەک «ڕووداوەکە» و «دابەشکردنەکە».

ساڵی ٢٠١٩ کۆمەڵەی سینەماکارانی ئەمریکی ناوی شیندلر و پاراستنی تایبەتی ڕایانیان لە لیستەکەدا ھەبوو، کە ھەردووکیان لەلایەن کامینسکییەوە دەرھێنراوون، لە لیستی باشترین کۆمیدییەکانی سەدەی بیستەمدا بوون.

## ژیان و پیشە
کامینسکی لە شاری زیبیک لە پۆڵەندا لە دایک بووە، جادویگا سێڵنێری دایکییەتی، ماریان کامینسکی باوکییەتی، ساڵی ١٩٨١ لە تەمەنی ٢١ ساڵیدا کۆچی کردووە بۆ ئەمریکا، دوای ئەوەی سەرۆک وەزیران یارۆسلاڤسکی یاسای جەنگی سەپاند. لە ساڵی ١٩٨٢ تا ١٩٨٧ لە شیکاگۆ ئامادەی کۆلێژی کۆڵۆمبیا بوو، بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە بواری ھونەردا تەواو کرد، پێش ئەوەی لە پەیمانگای کۆنسەرڤەتی AFI ناوی تۆمار بکات، کاری فیلمسازی ی کرد، لەوێ بڕوانامەی ماستەری لە ھونەرە جوانەکان تەواو کرد. لەسەر چاودێری سینەماکار فیدان پاپامایکل لە سەرەتادا وەک دەرھێنەر کاری کردووە، ھەروەھا کاری لەھەردوو فیلمی کۆمیدی «ڕۆمانسی مۆسیقی» و «فێنکی وەک سەھۆڵ» کردووە، و بە ئەستێرەی ڤانیلیا ئایس بووە. ستیڤن سپیلبێرگ بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٩١ کامینسکی دۆزییەوە، پاش سەیرکردنی فیلمی تەلەفزیۆنی «وایڵدفلاوەر»، سپیلبێرگ کامیینسکی بە کرێ دەگرێت، بۆ ئەوەی لە پۆلی ٦١ی ئەو فیلمە تەلەفزیۆنییە کاربکات، کە سپیلبێرگ کاری بەرھەمھێنانی تێیدا کردووە. دوو جار خەڵاتی ئۆسکاری باشترین سینەماتۆگرافی لە ساڵی ١٩٩٠دا بۆ شیندلێر و پاراستنی تایبەتی ڕیان بردەوە. چوار جار بۆ فیلمەکانی ئەمستاد و زەنگی ژێرئاو کەوتن و پەپوولە و ئەسپی جەنگ و لینکۆڵن کاندید کرا. ساڵی ٢٠١٠ مەدالیای فرانکلین جەی شافنەر بۆ دەرچوانی بەشی خزمەتگوزاری AFI پێبەخشرا. کامینسکی لە ساڵی ١٩٩٤ بووە ئەندامی کۆمەڵەی سینەماکارانی ئەمریکی ASC بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٦ دەستی لە کار کێشایەوە. کامینسکی لە ساڵی ١٩٩٥ تا ٢٠٠١ لەگەڵ ئەکتەر ھۆڵی ھانتەر خێزاندار بووە، ساڵی ٢٠٠٤ ھاوسەرگیری لەگەڵ پەیامنێری ئەی بی سی ڕێبیکا ڕانکین کردووە، لە ساڵی ٢٠١٠ تەڵاق دران.

## خەڵاتەکان و پاڵاوتن

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* Janusz Kamiński at culture.pl

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩
پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی ئاڵمانی
پۆل:زیندووان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی پۆڵەندی
وەرزش لە ئوردن

وێنۆک
**وەرزش لە ئوردن** ئەو وەرزشانە دەگرێتەوە کە خەڵکی ئوردن ئەنجامی دەدەن، وەک بەرگری لە خۆی، مەلەکردن، تێنس تۆپی پێ، تۆپی سەبەتە، بالە کە ھەموویان بە پەرۆشەوە لەلایەن گەنجانەوە وەک وەرزش قبوڵ دەکرێت .تۆپی پێ بەناوبانگترین وەرزشە لە ئوردن لە ھەموو ناوچەیەک و شەقامێک یاری تۆپی پێ دەکەن، تادێت زیاتر تۆپی پێ لە ئوردن دا بەناوبانگ دەبێت، بەتایبەت بەھۆی ئەو پێشکەوتنە گەورەیەی لەم دواییەدا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوردن بەدەستی پێناوە، چەندین یانەی وەرزشی تۆپی پێ دامەزراوە و ھەندێکیان لەلایەن یەکێتیی تۆپی پێی ئوردنەوە سەرپەرشتی دەکرێن و بەڕێوەی دەبرێن . ساڵانە خولی تایبەت بۆ ئەم وەرزشە بەڕێوەدەچێت .ڕەگبی یەکێکی دیکەیە لەو وەرزشانەی لە ئوردن ئەنجام دەدرێت و ھەواداری تایبەتی خۆی ھەیە چەند یانەیەکی تایبەتی ئەو یارییەش لە ئوردن دامەزراون، ھەروەھا لە یاری تۆپی سەبەتە ئوردنیش پێشکەوتنێکی گەورە بەخۆوە بینیوە ئێستا تیمی باسکەی نیشتمانی ئوردن لەلایەن زەینەوە سپۆنسەر دەکرێت و بەشداری لەپێشبڕکێ جۆراوجۆرەکانی باسکەی عەرەب و خۆرھەڵاتی ناوەڕاست دەکات. تیمە خۆجێیەکان بریتین لە: یانەی ئەرسۆدۆکسی، ئەلریادی، زەین، ئەلحسێن و ئەلجەزیرە. ھەرچەندە پاسکیل سواری وەرزشێکی زۆر بەناوبانگ نییە لە ئوردن، بەڵام وەرزشەکە وەک شێوازی ژیان و ڕێگەیەکی نوێ بۆ گەشت و گەڕان بە دوای ئەو وڵاتەدا بە تایبەتی لە نێو گەنجاندا بە خێرایی پەرە دەستێنێت. وەرزشوانانی ئەم وڵاتە چەندین جار بەشداری یارییەکانی ئۆڵمپیادی جیھانیان کردووە.

## سەرچاوەکان

* وەرزش لە ئوردن

پۆل:وەرزش
پۆل:وەرزش لە ئوردن
پۆل:ئوردن
وەرزش لە کووەیت

**وەرزش لە کووەیت** ئەو وەرزشانە دەگرێتەوە کە خەڵکی کووەیت ئەنجامی دەدەن بە شێکیان یاری کۆمەڵەین و بەشێکی دیکەیان تاکەکەسین. تۆپی پێ بەناوبانگترین وەرزشە لە کووەیت ھەردوو ڕەگەز (کوڕ و کچ) ئەنجامی دەدەن، چەندین یانەی وەرزشی تایبەت بەو وەرزشە دامەزراوە و ساڵانە لە لایەن یەکێتی تۆپی پێی کووەیت خول و پاڵەوانێتی تایبەتیان بۆ دەکرێتەوە. باسکە یاخود تۆپی سەبەتە بە یەکێکی دیکە لە وەرزشە بەناوبانگەکانی کوێتییەکان دادەنرێت یانەی تایبەتی وەرزشی بۆ دامەزراوە و لە لایەن یەکێتی تۆپی باسکەی کوێت سەرپەرشتی دەکرێن. جگە لەمانەش یارییەکانی وەک ھۆکی و کریکێت و تۆپی دەست لەو وەرزشانەن لەم وڵاتە ھەواداری زۆریان ھەیە.

## سەرچاوەکان
* وەرزش لە کووەیت
* KUWAIT SPORT

پۆل:وەرزشی کووەیت
مۆزەخانەی نینگبۆ

**مۆزەخانەی نینگبۆ** (، ) مۆزەخانەیەکی شاری نینگبۆیە لە پارێزگای جیانگ لە چین. دەکەوێتە ناوچەی «ینزو» لە ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ کرایەوە، مۆزەخانەکە جەخت لەسەر مێژووی ناوچەی نینگبۆ و نەریتی چین دەکاتەوە.

## تەلارسازی

مۆزەخانەی نینگبۆ لەلایەن وانگ شو، یەکەم ھاووڵاتی چینییەوە دیزاین کراوە، کە خەڵاتی «پریتزکەری» بۆ تەلارسازی لە ساڵی ٢٠١٢ بەدەستھێنا. دیزاینەکە تێکەڵێکی چەمکی شاخ و ئاو و زەریایە، کە دەریای ڕۆژھەڵاتی چین ڕۆڵێکی گرنگی لە مێژووی نینگبۆدا گێڕاوەتەوە. Jiangnan تایبەتمەندی نیشتەجێبوون لە دیزاینی مۆزەخانەکەدا، بە ناو دیزاینی دیکۆری دروستکراوە، لە کاشی کۆن و بامبۆ. نھۆمی یەکەمی مۆزەخانەکە وەک بەشێکی تەواو دروستکراوە، لەکاتێکدا بیناکە لە نھۆمی دووەمەوە دەست دەکات بە لارکردنەوەی، بە ھەموو بیناکە شاخێک دەدات و شێوەی بەلەمێکی شیوازە، ئەم دیزاینە بە سوودە جوگرافییەکەی نینگبۆ و ھەروەھا گرنگی بازرگانی بیانی لە مێژووی خۆیدا دەڕەوێتەوە، و مۆزەخانەکەی کردووە بە ھێمایەک بۆ مێژوو و کەلتووری نینگبۆ. دیکۆرکردنی دیواری دەرەوەی مۆزەخانەی نینگبۆ بە دوو شێوە دروست دەکرێت، ھەندێک دیوار بە ملیۆنان کاشی کە لە ناوچە ناوخۆیییەکان کۆکراوە، نەخشێندراون. ئەم جۆرە دیکۆرە خۆی لە خۆیدا ڕێگەیەکی باو بوو بۆ دروستکردنی خانوویەکی ئابووری لە کۆندا لە نینگبۆ کاتێک چیمەنتۆ نەناساندرا. دیوارەکانی دیکە بە چیمەنتۆ نەخشێندراون ھەروەھا بە چیمەنتۆ داپۆشراون. مۆزەخانەی نینگبۆ یەکەم مۆزەخانە بوو کە بە ژمارەیەکی زۆر کەرەستە بەکاردەھێنرا، نینگبۆ پاڤیلیۆن لە پێشانگای جیھانی شەنگەھایش ڕازاندراوەتەوە، ھاوشێوەکانی بەکار ھێنا. مۆزەخانەی نینگبۆ لە ساڵی ٢٠٠٩ خەڵاتی لو پانی بەدەستھێنا، کە یەکەم خەڵاتی تەلارسازیی چین بوو.

## پێشانگا ھەمیشەیییەکان
### پێشانگای مێژوویی نینگبۆ
وێنۆک|چەپ|200px|مۆدێلی شاری نینگبۆ

دەکەوێتە نھۆمی دووەمی مۆزەخانەکە، ئەمە پێشانگای سەرەکی مۆزەخانەکەیە، مێژووی نینگبۆ لەکەلتووری ھێمودوەوە تا کۆماری چین نمایش دەکات. چیرۆکە سەرەکییەکان لەدەوری کەلتوورە دێرینەکان دەخولێتەوە، فراوانبوونی شار، بازرگانی بیانی، پێشکەوتنی زاناکانی خۆرھەڵاتی جیاجیانگ و گروپی بازرگانی نینگبۆ. بڕێکی زۆر لە ھونەری و وێنە و مۆدێلی مێژوویی نمایش دەکرێت.

### پێشانگای ئاسایی نینگبۆ
وێنۆک|چەپ|200px|کورسی نەخشێندراو، بە جۆری بۆن دروستکراوە

ئەم پێشانگایە لە نھۆمی سێیەمی مۆزەخانەکەیە مۆدێلی واکس و بینا ساختەکان و تەکنەلۆژیای ئەلیکترۆنی مۆدێرن بەکاردێت، بۆ نیشاندانی شەقامێکی بازرگانی تەقلیدی لە نینگبۆ، ھەروەھا میراتی کلتوری نابەرجەستەی شارەکە پیشان دەدرێت.

### پێشانگای ھونەریی بامبۆ
ئەم پێشانگایە لە نھۆمی سێیەمی کۆگاکە نمایش دەکرێت، پارچە کۆنەکانی بامبۆ نمایش دەکرێت، کە لەلایەن کین وۆرکس کوڕی کۆکەرەوە، چێن کانگیانگەوە بەخشراوە.

## مۆزەخانەی لی یوان بۆ ھونەری فۆتۆگرافی
مۆزەخانەی ھونەری فۆتۆگرافی لی یوان کە لەلایەن وانگ شو دیزاین کراوە، بە بەکارھێنانی ئەو کەرەستانەی ھاوشێوەی مۆزەخانەی سەرەکی نینگبۆیە، لە ٢٨ ئەیلوولی ٢٠١٣ وەک پاڤیلیۆنێکی جیاکراوەی ١٠٠٠ مەتر دووجا کراوەتەوە، و بەشێوەیەکی سەرەکی بۆ پێشانگا فۆتۆگرافییە کاتییەکان بەکاردەھێنرێن. دەکەوێتە وو سان فنگ، دەکەوێتە باکووری دەروازەی پارکی لوجو ناوی لی یوانە، وێنەگری چینی لە دایکبووی نینگبۆ بووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەر دەرەکییەکان

*
کاری کرێ و سەرمایە

**کاری کرێ و سەرمایە** ، وتارێکی ئابوورزانییە کە کارڵ مارکس لە ساڵی ١٨٤٩دا نووسیویەتی و بۆ یەکەم جاڕ لە ساڵی ١٨٤٩ لە بڵاڤۆکی نئۆ ڕاینیشێ تسایتۆنگ بڵاو کاراوەتەوە. ئەم وتارە ھەروەھا وەکوو پێشەکییەک لەسەر کتێبی سەرمایە بە حسێب دێت.

## وەرگێڕان بە کوردی
وتاری کاری کرێ و سەرمایە بە ناونیشانی ژێرەوە بە کوردیی سۆرانی وەرگێڕاوەتەوە.
*  مارکس، ، کاڕڵ، *کاری کرێ و سەرمایە*، وەرگێڕانی پێشڕەو محەممەد، سلێمانی: ناوەندی توێژینەوەو ھزریی شەھید ئارام، ۲۰۱۶.
*  مارکس، ، کاڕڵ، *کاری کرێگرتە و سەرمایە*، وەرگێڕانی ئەنوەر نەجمەدین، ناوەندی کۆمۆن، ۲۰۱٨.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئابوور لە ١٨٤٩
پۆل:کتێبەکانی ١٨٤٩
پۆل:کتێبەکانی کارڵ مارکس
وەرزش لە قەتەر

وێنۆک
**وەرزش لە قەتەر** ئەو وەرزشانە دەگرێتەوە کە لەم وڵاتە ئەنجام دەدرێت بە پلەی یەکەم لە ڕووی بەشداری و تەماشاکەرەوە وەرزشی تۆپی پێیە کە ھەوادارێکی زۆری ھەیە. دواتر وەرزشوانی، باسکە، تۆپی دەست، بالە، پێشبڕکێی وشتر، پێشبڕکێی ئەسپ، فوتساڵ، کریکێت و مەلەوانیش بە شێوەیەکی بەرفراوان لەلایەن خەڵکی قەتەر گرینگی زۆری پێ دەدریت و چەندین یانەی وەرزشی تایبەتیان لە یارییە وەرزشییەکاندا ھەیە. قەتەر میوانداری چەندین پاڵەوانیتی جیھانی کردووە و بەرێوەی بردووە لە ڕابردوودا بەڵام یەکێک لەو ڕووداوە وەرزشییە بەناوبانگانەی میوانداری دەکات لە داھاتوودا جامی جیھانی ٢٠٢٢ کە بۆیەکەم جارە لە مێژوودا وڵاتێکی عەرەبی ئەو پاڵەوانێتییە ڕێک بخات

## سەرچاوەکان
# 

پۆل:وەرزش
پۆل:وەرزش لە قەتەر
چەک زیتۆ

**چارڵز کارمین زیتۆ** (؛ لەدایکبووی ١ی ئازاری ١٩٥٣) ئەکتەرێکی ئەمریکییە، ڕاھێنەری بۆکسێن، ھونەرمەندی سەربازی، پاسەوانێکی ناودار، ڕاھێنەری پێشووی بۆکسێن و سەرۆکی پێشووی بەشی بۆکسێنی «ھێڵس ئەنجێڵس»ی نیویۆرکە.

## ژیانی تایبەتی
زیتۆ لە نیویۆرک لەدایک بووە، دووھەمی سێ منداڵی چارڵز زیتۆ سر و گلۆریا فریکییە، کوڕی بۆکسەرێکی پرۆفیشناڵی کێش مامناوەندییە، زیتۆ لە تەمەنێکی زووەوە فێربوو کە چۆن شەڕ بکات و بەرگری لە خۆی بکات. زیتۆ لە تەمەنی ١٧ ساڵیدا وازی لە خوێندن ھێنا، و ھاوسەرگیری لەگەڵ خۆشەویستەکەی کرد، کە ناوی کاتی بوو، تێوەگلانی زیتۆ لەگەڵ یانەی «Hell Angles» لە کۆتایدا بووە ھۆی جیابوونەوەیان.

## یانەی ھێڵس ئەنجێلس
زیتۆ عاشقی ماتۆرسکیلە، یانەی نوێی «ماتۆڕسکیل ڕۆچێلی» دامەزراند، کە دواتر لەگەڵ چینگ ئەلینگ نۆمادس یەکیان گرت. پاشان زیتۆ لە یانەکە ڕۆیشت و چووە ناو ھێڵس ئەنجێلس. لە ساڵی ١٩٨٤ زیتۆ یارمەتی دروستکردنی بەشی «Hells Angels New York Nomad» دا، دواتر بووە سەرۆکی یانەکە، لە ساڵی ٢٠٠٥ زیتۆ ھێڵس ئەنجێلسی جێ ھێشت، دوای ٢٥ ساڵ، بۆ ئەوەی سەرنج بخاتە سەر پیشەی نواندنەکەی.

## پیشە
دوای ئەوەی لە شوێن پێی باوکیدا، زیتۆ بوو بە بۆکسەرێکی بکوژ، لە بەشی «دەستکێشەکانی زێڕینی نیویۆرک»، لە کاتی کاری دەستیدا ساڵی ١٩٨٠ دوای ھاوکاریکردنی پاسەوانەکانی ئەکتەر ڕۆبێرت کۆنراد لەکۆنفرانسی ماتۆڕسکیلدا زیتۆ دەستی بەئاژانسی پاسەوانی تایبەتی خۆی کرد. زیتۆ سەرەتا ناوی (خزمەتگوزاری پاسەوانی تایبەتی فریشتەکانی چارلی)ی لێنراوە، کە لە سەرەتادا پارێزگاری لە خانمەئەکتەر لۆرنا لۆفت کردووە و دواتر لەلایەن لیزا مینێلی نیوەخوشکی بە کرێ گیرا. ئەو خانمە ئەکتەرە، پێشکەشکردنی زیتۆی بۆ ژمارەیەکی زۆر لەناسیاوە بەناوبانگەکانی ڕاسپارد، کە ڕێگەی بەزیتۆدا بەخێرایی پەیوەندی لەتەواوی ھۆڵیوود پەرە پێبدات. ٢٠١٠ زیتۆ ٥ میلیۆن دۆلار دادی لەسەر تۆڕی کێبڵی FX تۆمارکرد، کە تێیدا باسی ئەوە دەکات کە لە ساڵی ٢٠٠٦ کۆبوونەوەیەکی گەشەپێدانی لەگەڵیان کردووە، و لەوێ بیرۆکەی گروپی ماتۆڕسکیلەی دەرەوەی یاسایان باسکرد، گوایە FX بیرۆکەکەی دزی، دواتر کردیانە درامای کوڕەکانی ئاژاوە، لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ زیتۆ حوکم درا. زیتۆ لە «کوڕانی وەرزی ئەنارکی ٥» دەرکەوت، وەک فرانکی دایمۆندس. ھەروەھا لە زنجیرە بەڵگەنامەیی کەناڵی «دیسکۆڤریدا» دەرکەوت، کە لەلایەن دروستکەر SOA Kurt Sutter, Outlaw Empires دروستکراوە. زیتۆ ساڵی ٢٠١٣ لە تەلەفزیۆنی تۆڕی خۆراک پێشبڕکێی کرد، لەگەڵ «نانسکار دانیکا پاتریک» ئەستێرەی NFL تیکی باربەر و ناتالی کۆگلین پاڵەوانی ئۆڵۆمپی.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:بۆکسەرەکانی نیویۆرک
پۆل:بۆکسەرە نێرە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
لورانس ماڕک

**لورانس ماڕک** (؛ لەدایکبووی ١٩٤٩) بەرھەمھێنەرێکی ئەمریکی کاندیدکراو بە ئۆسکارە، پاڵێوراویی ئیمییە، و براوەی گۆڵدن گڵۆبە بۆ چەند جۆرێکی فیلمی وەک جولی و جولیا، کچانی خەون، من ڕۆبۆتم، بە باشترین شێوە دەتوانیت، جێری مەگوایەر.

## ژیان و پیشە
ماڕک لەم دواییانەدا فیلمی The Greatest Showmanی بەرھەم ھێنابوو، کە میوزیکی «ھیو جاکمان» و «زاک ئیفرۆن» و «میشێل ویلیامس» و «زێندیا» و دەرھێنانی «مایکڵ گراسی» بوو، کە زیاتر لە ٤٢٥ میلیۆن دۆلاری لە ئاستی جیھاندا کۆکردەوە. لە ئەمریکای باکوور پڕداھاتترین فیلمی مۆسیقای ڕەسەن و فیلمی زیندووە، کە تا ئێستا و سێیەم باشترین قازانجی موزیکی زیندووە. دوای ئەوە ماڕک فیلمی Last Vegasی بەرھەم ھێنا، بە ڕۆڵگێری مایکڵ دۆگلاس، ڕۆبێرت دی نیرۆ، مۆرگان فریمەن، کێڤین کلاین، و دەرھێنانی جۆن کیسەڵتاپ. ھەروەھا فیلمی «فلاتلەرس» بە ئەستێرەیی ئێلین پەیج، دیگۆ لۆنا، نینا دۆبرێڤ لە دەرھێنانی نیڵس ئاردن ئۆبلێڤ. و فیلمی «جولی و جولیا» بە ئەستێرەیی مێریل ستریپ، ئەیمی ئادمز، لە نووسین و دەرھێنانی نۆرا ئیفرۆن. ماڕک لە ئێستادا فیلمی Vivo بەرھەم دەھێنێ، کە فیلمێکی ئەنیمەیشنی مۆسیقایە و میوزیک و ھۆنراوەی لین مانوێل میراندای تێدایە، ئەم فیلمە کە لە دەرھێنانی کیرک دیمیکۆیە بڕیارە لە ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ لەلایەن «سۆنی پیکچەرز ئەنیمەیشنەوە» بڵاو بکرێتەوە. بۆ تەلەڤیزیۆن ماڕک بەرھەمھێنەرێکی جێبەجێکاری When We Rise بوو، زنجیرەیەکی ھەشت سەعاتی سنووردار بوو، کە لەلایەن داوسین لانس بلاکەوە نووسراوە، و بەئەستێرەیی گای پیرس و ماری لویس پارکەر و ڕاچڵ گریفیث، کە لەسەرەتای ئەمساڵدا لە کەناڵی ئەی بی سی پەخشکراوە. لەگەڵ بیل کۆندۆن، ماڕک وەک بەرھەمھێنەرێک بۆ ٨١مین خەڵاتی ئەکادیمیای «ھیو جاکمان» کاری کردووە، کە پاڵاوتنی ئیمی بۆ بەدەست ھێنا. ھەمان نمایش ١٠ پاڵاوتنی ئێمی وەرگرتووە، و چواریانی بەدەست ھێنا. پێش ئەوانە ماڕک فیلمی «کچانی خەون» ی بە ئەستێرەیی جێمی فۆکس و بیانسێ و ئێدی مورفی بەرھەم ھێنا، و لە دەرھێنانی بیل کۆندۆن بوو. ھەروەھا ھەشت پاڵاوتنی خەڵاتی ئەکادیمیای وەرگرت، کە بەرزترین ژمارەی پاڵاوتنی ھەر فیلمێکی ساڵی خۆی بوو، و دوو دانەی لێ بردەوە، یەکێکیان بۆ جێنیفەر ھەدسن وەک باشترین پاڵپشتی ئەکتەر. پێشتر ماڕک خەڵاتی ئەکادیمیای وەرگرت، بۆ باشترین بەرھەمھێنەری وێنە جێری ماکگویر، ھەروەھا دوو پاڵێوراوەکەی تری خەڵاتی ئەکادیمی بۆ باشترین وێنە و خەڵاتی باشترین فیلم بەرھەم ھێنا. ماڕک پاڵاوتنی ئیمی و پاڵاوتنی گۆڵدن گلۆب وەک بەرھەمھێنەرێکی جێبەجێکاری ئاژەڵانی سیاسی وەرگرت، زنجیرەیەکی سنوردار کە لەلایەن گرێگ بێرلانتی و بە ئەستێرەی سیگۆرنی ویڤەر دروستکراوە، و لە ساڵی ٢٠١٢ لە تۆڕی ئەمریکا پەخش کراوە، نمایشە کە چوار پاڵاوتنی ئەمی بەدەست ھێنا، و یەک پاڵاوتنی بۆ ئێلین بروچین وەکو باشترین پاڵپشتی ئەکتەر. ھەروەھا بەرھەمھێنەرێکی جێبەجێکاری فیلمی «ھونەری زیاتر» ئەستێرەیە دێنیس کوەید و کەیت بۆسوۆرت و کاری ئیلۆیز و کریستیان کوک کە لە ماوەی دوو وەرزدا لە تەلەفزیۆنی کراکڵ «سۆنی» پەخشی دەکرد.

## فیلم
### تەلەڤیزیۆن

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩
پۆل:زیندووان
پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم
پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:بەرھەمھێنەرانی تەلەڤیزیۆنیی لە نیویۆرک
شێخ مستەفا تەختەیی

**شێخ مستەفا تەختوی مەردۆخی کوڕی شێخ شەمس الدین کوڕی شێخ عەبدولغەفەر کوڕی مۆلانا گۆشایشە کوڕی میر محمد مەردۆخی** (بە کوردی: شێخ مستافا ته خته ی مه ردوخی) (٩٥١-١٠٤٧) کوردە شاعیری سەدەی پازدە و ١٦ی زایینی.  بەرهەمەکانی شێخ مستەفا لەگەڵ باوکی شێخ شەمسەدین لە کۆنترین نموونەکانی ئەدەبی کوردی لە قوتابخانەی گورانی شیعری نووسراون. ناوەڕۆکی شیعرەکەی تایبەتە بە خۆشەویستی و سروشت و ئایین و عیرفان .  بەرهەمەکانی کاریگەرییان لەسەر شاعیرانی دیکەی گرنگی وەک مۆلڤی هەبووە.

حاج شێخ مستەفا تەخته وی مەردۆخی (١٠٤٧-٩٥١) (کوڕی شێخ شەمس الدینی یەکەم (٩١٢-٩٨٥)، کە لە گوندی دره هەرد بەخاک سپێردراوە) خوێندکاری شێخ ابن حەجەر بووە، لە فەزڵ و کامڵبوونی... وەحید دەهار ، وە لە هیدایەت و رێنمایی فەریدی تەمەنی خۆیدا ، وە لە گوندی تەختە نێژراوە گۆڕەکەی تایبەت و گشتیە ، دوو کوڕی بەجێهێشتووە یەکێکیان شێخ ئەبوبەکر و ئەوی تریان شێخ ئەحمەدی عه لامه ، باوکی شێخ محمد وسیم ناسراو بە عه لامه ی قەڵاچوەلان نوسەری ڕیساله ی (سونه ن سەڵات).    

## نموونەی شێعر
ئازیز چێش مەبۆ خێر بەیۆ نە ڕێت

بێی وە سەر وەخت کوشتەی موژەی وێت

بزانە چەنێ وێش کەردەن فیدات

مانۆ یا بمرۆ تۆ چێشەن سەڵات؟

## سەرچاوەکان

پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٥٣١
پۆل:مردووانی ١٦٣٧
پۆل:خەڵکی سنە
حەمید عەزیز

**حەمید عەزیز سەعید** (لەدایکبووی ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٤٥ لە قەڵادزێ، باشووری کوردستان) نووسەر، وەرگێڕ و ڕووناکبیرێکی کوردە، کە لە بەشی فەلسەفەی کۆلێژی ئەدەبیاتی زانکۆی سەلاحەدین مامۆستای لۆجیک و فەلسەفەی سەردەمە.

## ژیان
حەمید عەزیز سەعید لە ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٤٥ لە گەڕەکی خانەقای قەڵادزێدا لە دایک بووە. لە زانکۆی بەغداد وانەی خوێندووە و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی وەگرتووە و لەبارەی ئەرستۆ لێکۆڵینەوەی ئەنجامداوە. لە ساڵی ١٩٧٠ لە ڕۆژنامەی ھاوکاری وتارەکانێک سەبارەت بە فەلسەفەی یۆنانی کۆن نووسیوە و لە بڵاوکەرەوەکانێک وەکوو ڕۆشنبیری و بەیاندا بابەتی بڵاو کردووەتەوە. حەمید عەزیز ھێشتا لە بواری چاپەمەنی چالاکە و تا ئێستاش لە کۆواری ڕاماندا دەنووسێت. حەمید عەزیز لە ساڵی ١٩٧٢ ھاوسەرگیری کردووە و سێ کوڕی ھەیە. لە ساڵی ١٩٧٩ یەکەمین کتێبی بەناوی «سەرەتایەک لە فەلسەفەی کلاسیکی یۆنان» بڵاوکردووەتەوە. لە ساڵی ١٩٨٧–١٩٨٨ نازناوی دکتۆری وەردەگرێت. تێزەکەی لەژێر ناوی *سروشت و زانست لە فەلسەفەی مۆریتز شلیک*، سەبارەت بە فەلسەفەی ئەڵمانی لەنێوان ھەردوو جەنگی یەکەم و دووەم بووە کە سەبارەت بە قوتابخانەی پۆزیتیڤزمی لۆجیکی قسە دەکات. حەمید عەزیز بە دوای کۆتایی ھاتنی خوێندنەکەی لە ساڵی ١٩٨٨ گەڕاوەتەوە بۆ ھەولێر. ئەو بۆ بەشی کۆمەڵناسی و لە ١٩٩١ ماستەر و دکتۆرای لە بەشی کۆمەڵناسی کردووەتەوە.

## کتێبەکان
* سەرەتایەک لە فەلسەفەی کلاسیکی یۆنان
* بنەڕەتەکانی فەلسەفە
* کێشەی نێوان فەلسەفەو لاھوت لە ئەورووپا
* فەلسەفەی سەدەکانی ناوەراست
* فەلسەفەی نوێ لە ئەورووپا
* بنەماکانی فەلسەفەی کۆمەڵایەتی
* فەلسەفەی سەردەمی ڕۆمانتیک
* ھونەری شیعری: ئەرستۆ
* فەلسەفەی سوسیال دیموکراتی
* ھونەری شیعری: ھۆراس
* میتافیزیک چییە: ھایدیگەر
* بنەماکانی فەلسەفەی شیکردنەوەی مەنتیق
* زمانی کوردان
* لۆجیکی ئەرستۆ
* فەلسەفەی تۆماسی ئەکوین
* گەنجینەی وشەی زمانی کوردی
* چەند وردبوونەوەیەک لە میتافیزیک: دیکارت
* دانانی بنەماکانی میتافیزیکی ئاکار: کانت
* ھەردوو کتێبی پیرۆزی یەزیدیان
* گەشتێک بە کوردستان و ئەرمەنستاندا: نولدە
* ڕەھەندەکانی فەلسەفەی مێژوو.
* فەلسەفەی زانستی کەلام
* ڤتگنشتاین: تراکتاتوس
* کانت: پرولیگۆمینا: میتافیزیکی دوارۆژ
* فەلسەفەی سەردەم لەئەوروپا
* فەلسەفەی کۆڕی ڤێننا
* فۆیەرباخ: بنەماکانی فەلسەفەی دوارۆژ
* ڕەھەندەکانی فەلسەفەی ئاکار
* بنەڕەتەکانی لۆجیکی سەردەم

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی قەڵادزێ
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥
پۆل:نووسەرانی کورد
پۆل:ڕۆشنبیرانی کورد
پۆل:وەرگێڕەکانی ئەڵمانی–کوردی
پۆل:وەرگێڕەکانی ئیمانوێل کانت
پۆل:وەرگێڕەکانی مارتین ھایدگەر
وەرزش لە عەرەبستانی سعوودی

**وەرزش لە سعودییە** بەشێکی گرنگی کەلتوری عەرەبستانی سعودییە بە شێوەی تاک و کۆمەڵ بەڕێوە دەچن. تۆپی پێ یەکێکە لە جەماوەرترین یارییە وەرزشییەکانی ئەم وڵاتە چەندین جار لە پاڵەوانێتییە جیاوازەکان ھەڵبژاردەی تۆپێ پێی سعودییە توانیویەتی نازناوەکان بباتەوە، ھاوکات وەرزشی دیکەی وەک کریکێت و تۆپی سەبەتەش بە شێوەیەکی بەرفراوان پەیڕەو دەکرێت سنووردارکردنی وەرزشی ژنان لە سعودییە لە ساڵی ٢٠١٠ دا کەمێک ئاسان بووە بەڵام بەشداری ژنان لە وەرزشدا ھێشتا جێی مشتومڕە. بەشێوەیەکی گشتی یارییە وەرزشییەکانی دیکەش بە ڕێژەی جیاجیا ئەنجام دەدرێن

## سەرچاوەکان
وەرزش لە عەرەبستانی سعوودی
فایز ئەلسەراج

**فایز مستەفا ئەلسەراج** (لەدایکبووی ٢٠ی شوباتی ١٩٦٠ لە تەرابلوس) سیاسەتمەدارێکی لیبیایە، سەرۆکی ئەنجومەنی سەرۆکایەتی لیبیا و سەرۆک وەزیرانی حکوومەتی ویفاقی نیشتیمانییە، کە لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ لەسەر بنەمای ڕێککەوتننامەی سیاسی لیبیا پێکھێنرا ھەروەھا ئەندامی پەرلەمانی تەرابلوس بووە لە ساڵی ١٩٨٢ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە بواری بیناسازی و پلانی شارسازیدا لە زانکۆی فاتیح (زانکۆی تەرابلوسی ئێستا) و ماستەرنامی (MBA) لە ساڵی ١٩٩٩ وەرگرت ئەندامی پارتی ھاوپەیمانی نیشتمانی تەرابلوسە و ئەندامی کۆمیتەی ئامادەکاری دیالۆگی نیشتیمانییە. لەسەرەتای کارکردنیدا وەک ئەندازیارێک لەبەڕێوەبردنی پڕۆژەکان لەسندوقی ئاسایشی کۆمەڵایەتی کاری کردووە، وەک ڕاوێژکاری ئەندازیاری کاری کردووە، لەوێ لەچەندین لیژنەی تایبەتمەند بۆ خوێندن و دیزاینی پڕۆژەکان بەشداری کردووە. ھەروەھا چووە ناو بازرگانی تایبەت و ئەندامی دەستەی دامەتاشی ڕاوێژکاری ئەندازیاریی سێجاڵ بوو دوای ڕووخانی حکوومەتی موعەمەر قەزافی بووە یەکێک لە کەسایەتییە دیارەکانی لیبیا.

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠
پۆل:سەرۆک وەزیرانی لیبیا
پۆل:سیاسەتمەدارە لیبیایییەکان
کوردەمیر

**کوردەمیر** ()، شارێک لە وڵاتی ئازەربایجانە کە لە شارستانی کوردەمیردا داکەوتووە. بەپێی مەزەندەی دانیشتووانی ساڵی ٢٠١٤ دانیشتووانی ئەم شارە ١٩٬٠٨٨ کەسە. بەرزایی شارەکە ٩- متر لە ئاستی زەریا سەرترە.

## ڕێژەی دانیشتووان
ڕێژەی دانیشتووانی شاری کوردەمیر بەپێی سەرژمێریی ساڵی ١٩٨٩، ١٥٫٣٨٥ کەس بووە. ئەم ژمارە لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٨ بە ١٧٫٨٠٠ گەیشتووەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی ئازەربایجان
خواجەوەند (شار)

**خواجەوەند** یان **خاجەوەند** ( خۆجاڤەند،  مارتوونی)، شارێک لە پارێزگای مارتوونی لە کۆماری ئارتساخ و ھەروەھا لە شارستانی خواجەوەندی کۆماری ئازەربایجانە. بەپێی مەزەندەی دانیشتووانی ساڵی ٢٠١٥ دانیشتووانی ئەم شارە ٥٬٧٠٠ کەسە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شار و شارۆچکەکانی ئازەربایجان
پۆل:شار و شارۆچکەکانی ئارتساخ
گۆڤاری تروسکە

**گۆڤاری تروسکە** کۆوارێکی ڕووشنبیری مانگانەی کوردییە کە بەشێوەی تایبەت سەبارەت بە کێشەکانی ژنان تێ دەنووسرێتەوە. تروسکە لە ڕۆژی ١٥ی ھەر مانگ بڵاو دەکرێت. خاوەنی ئیمتیازی گۆڤاری تروسکە جاران ئەستێرە عەبدولجەبار بوو کە بە دوای ماوەیەک شەھێن محەممەد حەسەن بوو بە خاوەنی ئیمتیاز. سەرنووسەرەکەیش ڕابیعە قاسمە. ئەم گۆڤارە لە سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان ژمارەی متمانەی ٢٤١ وەرگرتووەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:میدیای بەکۆمەڵ بە زمانی کوردی
پۆل:گۆڤارەکان بە زمانی کوردی
جەنگی تەرابلوس (٢٠١٨)

وێنۆک
**جەنگی تەرابلوس(٢٠١٨)** زنجیرەیەکی درێژی مانگێکی پێکدادان بوو لە تەرابلوسی پایتەختی لیبیا و ناوەندی حکوومەتی ویفاقی نیشتمانی، لەکاتی جەنگی ناوخۆی لیبیای دووەم. پێکدادانە سەرەتایییەکان لە سەرەتای ١٣ی ئابەوە دەستیپێکرد، ھەتا ئاگربەست لە ٢٩ی ئاب/١١ی گەلاوێژ، بەڵام لە ٢٠ی ئەیلوولدا دووبارە چالاک بوونەوە لە درێژەی پێکدادانەکانی ڕۆژی ٣ ی ئەیلوولدا ھەواڵی ئەوە بڵاو بوویەوە کە ٤٠٠ زیندانی لە بەندیخانەی (ئاین زارا) لە ئەنجامی توندوتیژییەکان ڕایانکردووە UNSMIL بەیاننامەیەکی بڵاوکردەوە و ئیدانەی دوژمنایەتییە نوێکانی کرد و داوای ئاگربەستی دەستبەجێی کرد. لە میانەی پێکدادانەکانی دەوروبەری فڕۆکەخانەو ناو فڕۆکەخانەکە و گەڕەکەکانی باشووری تەرابلوس تووشی زیانی زۆربوونەوە ھەروەھا لە ئەنجامی تۆپبارانەکان زیانیان بە ژێرخانی کارەبا گەیاند. ڕۆژی ٢٥ی ئەیلوول ئاگربەست واژۆکرا، کۆتایی بە شەڕەکە ھات.

## کاردانەوەکان
نەتەوە یەکگرتووەکان، UNSMIL داوای کردووە کۆتایی بەپێکدادانەکان بێت و ھەروەھا پەیوەستبوون بەئاگربەستەکە

: شاندی ئەورووپا بۆ لیبیا ئیدانەی ئەو توندوتیژیانەی کرد، کە لە وتەکەی دا دەڵێن "شاندی یەکێتی ئەوروپا و سەرۆکی مینەرانی یەکێتی ئەوروپا بۆ لیبیا بە توندی ئیدانەی دوایین توندبوونەوەی توندوتیژییەکانی تەرابلوس دەکەن کە بووە ھۆی مردنی ھاوڵاتیانی مەدەنی و برینداربوون و ئاوارەبوونی خەڵک "

: لە مانگی ئابدا باڵیۆزی بەریتانیا لە لیبیا فرانک بەیکەر لە تویتەر نووسیویەتی " زۆر نیگەرانە بە پێکدادانەکانی تەرابلوس. ئێمە بانگ لە ھەموو لایەنەکان دەکەین، کە دەست لە کاری سەربازی ھەڵبگرن، خەڵکی سیڤیل بپارێزن، ڕێز لە یاسا نێودەوڵەتییەکان بگرن و بۆ ئەوەی دۆخی لیبیا زیاتر خراپتر نەبێت، دیالۆگ بکەن"" لە بەیاننامەیەکی ھاوبەشدا لەگەڵ ئەمریکا، ئیتالیا و فەرەنسا، نیگەرانی خۆیان بۆ بارودۆخەکە و ئەگەری دروست بوونی ناسەقامگیری دەڕبڕی.

: جان ئیڤ لۆدریان وەزیری دەرەوەی فەرەنسا داوای لە ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کرد کە سزا بەسەر ئەو میلیشیای بسەپێنن کە تێوەگلاوە لەم شەڕە

حکومەتی لیبیای ویفاقی نیشتمانی: لە وتارێکی تەلەفزیۆنیدا سەرۆک فەیز ئەلسەراجی ناسی و بانگەشەی ئەوەی کرد کە لیوای ٧ ھەڵوەشاوەتەوە و داوای ڕێزگرتن لە ئاگربەستی کرد.

سوپای نیشتمانی لیبیا: خەلیفە حەفتەر سەرۆکی سوپای نیشتمانی لیبیا تۆمەتی پەیوەندی کردن بە میلیشیاکانی تەرابلوسی ڕەتکردەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شەرەکانی ٢٠١٨
کارا ھایوارد

**کارا ھایوارد** (؛ لەدایکبووی ١٧ی تشرینی دووەمی ١٩٩٨) خانمەکتەرێکی ئەمریکییە. ھایوارد بە باشترین شێوە ناسراو بووە بە ڕۆڵی سەرەکی خۆی وەک سوسی بیشۆپ لە فیلمی Moonrise Kingdom لە ساڵی ٢٠١٣، پاڵاوتنی ھونەرمەندی لاوی بۆ باشترین گەنجی پێشەنگی ئەکتەر لە فیلمی Feature Film لە ساڵی ٢٠١٣ بە دەست ھێنا. دوای سێ ساڵ ڕۆڵی «ئێمیلی پاریسی» بینیوە، یەکێک لە ڕۆڵە سەرەکییەکانی لە فیلمی «خوشکایەتی شەودا».

## ژیان و پیشە
ھایوارد لە شاری ئاندئۆڤەر لە ویلایەتی ماساچوسێتس لە دایک بووە و گەورە بووە، چووە بانگھێشتێکی کراوە بۆ فیلمی Moonrise Kingdom، بۆ ڕۆڵی سوزی بیشۆپ ھەڵبژێردرا، یەکەم تاقیکردنەوەی ئەو بۆ فیلمێکی سینەمایی بوو. ھایوارد ھیچ شارەزایییەکی نواندنێکی پرۆفیشناڵی نەبوو پێش ئەوەی دەربکەویت. «یو ئێس ئەی توودەی» سوودێکی پێشکەش بە ھایوارد و ئەستێرەی پاشایەتییەکەی جارید گیلمان کرد، لە ٢٢ی ئایاری ٢٠١٢. ئەو دوای ئەوەی قۆناغی ئامادەیی تەواو کرد، چوو بۆ لۆس ئەنجلس و وتی: دەزانم دەمەوێت چی بکەم. ھایوارد لە تەمەنی نۆ ساڵییەوە ئەندامی مانسا بووە، ئەو لە قوتابخانەی ئامادەیی ئاندڤەر بوو، قوتابخانەیەکی گشتی بوو، لە شاری ئاندڤەر لە ویلایەتی ماساچوسێتس.

## فیلمۆگرافی
### تەلەڤیزیۆن

## سەرچاوەکان

## بەستەر دەرەکییەکان
*

پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان
زاکاری تەیلەر

وێنۆک
**زاکاری تەیلەر** (؛ ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٧٨٤ - ٩ی تەممووزی ١٨٥٠) ١٢ھەمین سەرۆکی ئەمریکا بوو، لە مانگی ئازاری ١٨٤٩ەوە ھەتا مردنی لە تەممووزی ١٨٥٠ خزمەتی دەکرد. تیلۆر پێشتر ئەفسەری پیشە بووە لە سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، لە پلەی جەنەراڵی سەرەکیدا بەرز بووەتەوە و لە ئەنجامی سەرکەوتنەکانی لە جەنگی مەکسیک - ئەمریکادا بووە پاڵەوانی نەتەوەیی. لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا توانی سەرکەووتن بەدەست بھێنێت و ئەولەویاتی سەرەکی وەک سەرۆککۆمار پاراستنی یەکێتی ناوخۆیی بوو. تایلۆر داکۆکیکاری کۆیلایەتی یان جیاخوازیی باشوور نەبوو، چل ساڵ کاری سەربازی وای لێکرد کە بە دەسەڵات و بە دیاریی کراو بە ناسیۆنالیست بێت ھەستی نەتەوایەتی بەرز بێت. زیاتر لە چارەکە سەدەیەکە لە مەیدانی جەنگدا لەگەڵ ھیندییەکان خزمەتی کردووە و لە بەرەکانی شەڕی دژ بە مەکسیکدا سەرکەوتووی بەرچاوی بەدەست ھێنا؛ بەڵام ئەو دوای شازدە مانگ لە ماوەی سەرۆکایەتییەکەیدا کۆچی دوایی کرد، پێش ئەوەی ھیچ پێشکەوتنێک لە پرسی کۆیلایەتیدا بکات کە لە کۆنگرسدا تووشی تەنگژە بوو بوو.

## سەرچاوەکان
* Zachary Taylor 

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٧٨٤
پۆل:مردووانی ١٨٥٠
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە سەدەی ١٩یەم
پۆل:خاوەن کۆیلە ئەمریکییەکان
میلارد فلیمۆر

**میلارد فیلمۆر** (؛ ٧ی کانوونی دووەمی ١٨٠٠ – ٨ی ئازاری ١٨٧٤) ١٣یەمین سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (١٨٥٠–١٨٥٣)ە، دوا ئەندامی پارتی ڕاستڕەو بوو کە گەیشتە کۆشکی سپی. فیلمۆر ئەندامی کۆنگرێسی پێشووی خەڵکی نیویۆرکە و لە ساڵی ١٨٤٨ بە جێگری سەرۆک ھەڵبژێردراوە و دوای ئەوەی زاکاری تەیلەر لە ناکاو کۆچی دوایی کرد، دەست بەکار بوو. فیلمۆر ڕۆڵێکی سەرەکی ھەبوو لە گەیشتن بە ڕێکەوتنەکەی ساڵی ١٨٥٠، ئەو ڕێککەوتنەی کە بووە ھۆی ئاگربەستێکی کورت لە ناکۆکی لەسەر کۆیلایەتی. بۆ ماوەی سێ ساڵ سەرۆکی ئەمریکا بوو.

## سەرچاوەکان
* میلارد فلیمۆر 

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 

پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٠٠
پۆل:مردووانی ١٨٧٤
پۆل:مەرگەکان بە سەکتە
پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٨٥٠
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە سەدەی ١٩یەم
تورکان

**تورکان** گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی قەڵاشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.

## نــاو

## جوگرافیا

**تورکان** ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندی باخچەچوغ. 
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندی دیبەک.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی قەرەغاج. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی قەرەبوڵاغ.

## دانیشتوان

* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٩) کەس و (٥) خێزان بووە.
* پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان لە نەتەوەی ئازەرین.
* بە زمانی ئازەری دەدوێن.

## ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (شیعە)ن.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی ماکۆ

## پەراوێزەکان

پۆل:شارستانی ماکۆ
ماکۆ
ماکۆ
پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ
پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
تەقینەوەکانی ٢٠٠٧ی کەرکووک

**تەقینەوەکانی ساڵی ٢٠٠٧ی کەرکووک** زنجیرەیەک ھێرشی خۆکوژی و بۆمبرێژکردنی ئۆتۆمبیل بوون کە لە ١٦ی تەممووزی ٢٠٠٧ لە شاری کەرکووک ڕوویدا. لە ئەنجامدا ٨٦ کەس کوژران و ١٨٠ کەس برینداربوون.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەرکووک
نووح سێنتینیۆ

**نووح گریگۆری سێنتینیۆ** (؛ لەدایکبووی ٩ی ئایاری ١٩٩٦) ئەکتەر و مۆدێلێکی ئەمریکییە. سێنتینیۆ بە باشترین شێوە ناسراوە، بەو ڕۆڵانەی کە لە سێ وەرزی کۆتایی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی «فۆستەرس»ی فیلمی کەناڵی دیزنی، «چۆنییەتی بنیاتنانی کوڕی باشتر» ٢٠١٤، و فیلمی ڕۆمانسی و کۆمیدی «بۆ ھەموو ئەو کوڕانەی پێشتر خۆشم ویستوون»، ھەروەھا پاشکۆی فیلمەکە «سیرا بێرگس دۆڕاوە».

## ژیانی تایبەتی
سێنتینیۆ لە شاری میامی فلۆریدا لە دایک بووە، و لە کەناردەریای بۆینتۆن لە فلۆریدا گەورە بووە. خوشکێکی گەورەی ھەیە «تایلۆر». لە قوتابخانەی ناوەندیی ھونەری «بەک» بوو، پاشان بۆ ئامادەیی «بۆکا ڕاتۆن» بۆ پۆلی ٩ و ١٠ ئامادە بوو، لەوێ یاری تۆپی پێی کرد. ساڵی ٢٠١٢ بەرەو لۆس ئەنجلس ڕۆیشت و لە ئامادەیی ئاجارا ئامادە بوو. لە شوباتی ٢٠٢٠ سێنتینیۆ لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ «Harrper Bazzar» ئاشکرای کرد کە لە ماوەی دوو ساڵی ڕابردوودا بێ سەروبەر بووە. بە ماوەیەکی پڕ لە شاز و پڕ لە ژیانمدا ڕۆیشت کە لە ١٧ ساڵییەوە دەستی پێکرد و ڕۆژێک پێش ٢١ ساڵ ڕۆژی لەدایکبوونی کۆتایی پێ ھات، و ئەو کاتە بە «کاتێکی بەڕاستی تاریک لە ژیانمدا» باس دەکات. ھەروەھا لە مانگی شوباتی ٢٠٢٠، دەستی کرد بە (Favored Nations)، دەستپێشخەرییەکی قازانج نەکردنە کە بواری تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی خۆی بەکار ئەبات و کاریگەری بۆ کۆکردنەوەی پارە بۆ کاری خێرخوازی. ئەم بیرۆکەیە دوای ئەوەی سێنتینیۆ لە پێشبڕکێیەکدا ھاوکاری ئۆمازێی کرد، کە لە کۆتاییدا ٢٨٠ ھەزار دۆلاری بۆ خێرخوازی کۆکردەوە، ئەمەش دەرفەتی بە ھەوادارەکەدا کە بۆ پیاسەکردن بچێت و ژەمە خواردنێکی لەگەڵ بەش بکات. سێنتینیۆ لە مانگی نیسانی ٢٠١٩ لە پەیوەندیدا بووە لەگەڵ ئەلێکسیس ڕێن.

## پیشە
ساڵی ٢٠٠٩ سێنتینیۆ ئەستێرە بوو بە ڕۆڵی جۆش پیتەرز لە فیلمی «ماستەری زێڕ». پاشان ڕۆڵی بچووکی ھەبوو لە کەناڵی دیزنی دا «ئۆستن و ئالی» و «بڕۆ بۆی». سێنتینیۆ دواتر لەگەڵ «جەیدن ستارک» لە فیلمی ڕەسەنی کەناڵی دیزنی «چۆنییەتی بنیاتنانی کوڕی باشتر» ٢٠١٤، بە ئەستێرە بوو. ھەر لەو ساڵەدا بە ڕۆڵی «بێن ئیستمان» لە نمایشە کۆمیدییەکەی کەناڵی دیزنی Growing Up and Down دەستنیشان کرا، بەڵام پڕۆژەکە بۆ زنجیرە دەستنیشان نەکراوە. لە ساڵی ٢٠١٥ ڕۆڵی سەرەکی ھەبوو بەناوی ئادەمز فۆستەر لە درامای Freeform بۆ زنجیرەی The Fosters. بۆ یەکەم جار لە ئەڵقەی وەرزی سێیەمی «لاکی» دەرکەوت، کە لە ١٧ی ئابی ٢٠١٥ پەخشکرا. ساڵی ٢٠١٧ سێنتینیۆ بۆ خەڵاتی ھەڵبژاردەی ھەرزەکار بۆ ئەستێرەی تەلەفزیۆنی ھەڵبژاردەی سەمەر تیڤی: بۆ نمایشەکەی کاندید کرا. سێنتینیۆ لە ساڵی ٢٠١٧ دا دەستی کرد بە ڕۆڵگێڕان وەک ھاوک کارتەر لە زنجیرە درامایی سەرنجڕاکێشی Go90، کە لە ساڵی ٢٠١٨ کۆتایی ھات، و لە فیلمی Surfer/artist Johnny Sanders Jr. لە کۆمیدیای ڕۆمانسی داھاتوو SPF-18 ڕۆڵی بینی. ھەر لەو ساڵەدا وەک حەزی خۆشەویستی «کامیلا کابێلۆ» لە ڤیدیۆی موزیکی گۆرانییەکەی «ھاڤانا» دەرکەوت.

## فیلمۆگرافی

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 

پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ھۆڵەندی
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦
پۆل:براوەکانی خەڵاتی شۆرتی
پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:خەڵکی ئەمریکا بە ڕەچەڵەک پێنسیلڤانیای ھۆڵەندین
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
عەبدولسەلام مودەریسی

**عەبدولسەلام مودەڕیسی (خانی)** (لەدایکبووی ١٩٤٧) مامۆستای ئایینی و وەرگێڕێکی کوردە کە چەندین کتێبی لە وێژەی فارسی وەرگێڕاوەتە سەر زمانی کوردی و شێوەزارانی کوردیی سۆرانی.

## ژیان
عەبدولسەلام مودەڕیسی (خانی) کوڕی ساڵح خانی (ناسراو بە مامۆستای جۆلەمێرگی) و برای کمالەدین مودەڕیسییە. ساڵح خانی لە نەوەکانی ئەحمەدی خانییە و لە ناوچەی جۆلەمێرگ لە باکووری کوردستان ھاتبوو بۆ ڕۆژھەڵاتی کوردستان و چەندین دەھە لە مەدرەسە ئایینییەکانی پیرانشار و پەسوە وانەی دەداتەوە. عەبدولسەلام مودەڕیسی لە لای باوکی وانەی ئایینیی خوێندووەتەوە و دوای ئەوەیش قوتابیی محەممەد بوداقی بووە. عەبدولسەلام مودەڕیسی لە زانکۆی تاران بڕوانامەی ئیلاھیات و زانستی ئیسلامیی وەرگرتووە و جگە لەوە لە مەدرەسەکانی ئایینیی کوردستانیش وانەی خوێندووە. ئەو لە مەزرینگەی پەروەردەی شاری ورمێ کاری کردووە و ئێستاکە خانەنشین بووە و ھەر لە ئەو شارەدا دەژێت.

## کتێبەکان
* مەولەوی، جەلالەدین محەممەد ئیبن محەممەد. *مەسنەوی مەعنەوی*، وەرگێڕانی عەبدولسەلام مودەڕیسی (خانی)، ٢ بەرگ (بەرگی یەکەم: دەفتەری ئەووەل ھەتا چوارەم، بەرگی دووھەم: دەفتەری پینجەم ھەتا کشف‌الابیات)، چاپی یەکەم مەھاباد، زانکۆی ئازادی ئیسلامیی لقی مەھاباد، ١٣٩١؛ چاپی دووھەم، ورمێ: بکەی بڵاوکردنەوەی حوسێنیی ئەسل، ١٣٩٥.
* سەعدی، موسلیح ئیبن عەبدوڵڵا. *بۆستانی سەعدی*، وەرگێڕانی عەبدولسەلام مودەڕیسی (خانی)، ورمێ: بکەی بڵاوکردنەوەی حوسێنیی ئەسل، ١٣٩٦.
* نیزامی، ئیلیاس ئیبن یۆسف. *مەخزەنولئەسرار*، وەرگێڕانی عەبدولسەلام مودەڕیسی (خانی)، ورمێ: بکەی بڵاوکردنەوەی حوسێنیی ئەسل، ١٣٩٥.
* عەتتار، محەممەد ئیبن ئیبراھیم. *موسیبەتنامە*، وەرگێڕانی عەبدولسەلام مودەڕیسی (خانی)، ورمێ: بکەی بڵاوکردنەوەی حوسێنیی ئەسل، ١٣٩٥.
* شەبستەری، مەحموود ئیبن عەبدولکەریم. *گوڵشەنی ڕاز*، وەرگێڕانی عەبدولسەلام مودەڕیسی (خانی)، ورمێ: بکەی بڵاوکردنەوەی حوسێنیی ئەسل، ١٣٩١.
* عەتتار، محەممەد ئیبن ئیبراھیم. *مەنتیقوتتەیر*، وەرگێڕانی عەبدولسەلام مودەڕیسی (خانی)، ورمێ: بکەی بڵاوکردنەوەی حوسێنیی ئەسل، ١٣٩١.

## سەرچاوەکان

پۆل:خەڵکی ورمێ
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧
پۆل:وەرگێڕەکانی فارسی–کوردی
جەیمز پۆڵک

**جەیمز نۆکس پۆلک** (؛ ٢ی تشرینی دووەمی ١٧٩٥ – ١٥ی حوزەیرانی ١٨٤٩) ١١ھەمین سەرۆکی ئەمریکا بوو، لە ساڵی ١٨٤٥ تا ١٨٤٩ خزمەتی دەکرد پێشتر سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران (١٨٣٥–١٨٣٩) و پارێزگاری تێنسی (١٨٣٩–١٨٤١) بووە.
زۆرجار پۆلک بەدوا سەرۆکی بەھێزی پێش شەڕی ناوخۆ دادەندرێت، کاتێک مەکسیک لکاندنەکەی ئەمریکا بە ویلایەتی تەکساس ڕەتکردەوە (کە مەکسیک بە بەشێک لە خاکەکەی دای نا بوو ھەرچەندە لە شۆڕشی ١٨٣٦ دا لە دەست دا)، پۆلک ئەو نەتەوەیەی (ئەمریکا) بەرەو سەرکەوتن برد لە جەنگی مەکسیک - ئەمریکادا، کە بەوە کۆتایی ھات مەکسیک تەنازول بکات و ناوچەکەیەکی گەورەی لە دەست دا کە ئێستا باشووری ڕۆژاوای ئەمریکا پێک دێنێت
ھەروەھا ڕێژەی گومرگی کەمکردەوە بە گۆڕینی «باجی ڕەش» بە گومرگی واکەر لە ساڵی ١٨٤٦، کە ویلایەتە ناپیشەسازییەکانی باشووری ڕازی کرد بە کەمکردنەوەی تێچوون بۆ کاڵای ھاوردە و ناوخۆ ھەروەھا ھەڕەشەی جەنگی کرد لەگەڵ شانشینی یەکگرتوو دا لەسەر مەسەلەی خاوەندارێتی خاکی ئۆریگۆن، ڕێکەوتن گەیشتە ئەوەی کە بەریتانیا لەژێر سایەیدا بەشێک لەو خاکەی فرۆشت کە بووە بە ناوچەی ئۆریگۆن
جگە لەوەش سیستەمێکی خەزێنەی سەربەخۆی بنیات نا کە تا ساڵی ١٩١٣ بەردەوام بوو، چاودێری کردنەوەی ئەکادیمیای دەریایی ئەمریکا و دامەزراوەی سمیسۆنیان کرد، بەردی بناغەی مۆنیومێنتی واشنتنی داناو یەکەم مۆری پۆستی ئەمریکی دەرکرد
جەیمس پۆلک لە ھەڵمەتەکەیدا بەڵێنی دا تەنیا بۆ یەک خولەک بمێنێتەوە، بەڵێنەکەی جێبەجێ کرد و کۆشکی سپی جێھێشت و لە ئازاری ١٨٤٩ دا گەڕایەوە بۆ تێنیسی. سێ مانگ دواتر بەھۆی نەخۆشی کۆلێرا و مرد

## سەرچاوەکان
* James K. Polk 

پۆل:لەدایکبووانی ١٧٩٥
پۆل:مردووانی ١٨٤٩
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە سەدەی ١٩یەم
پۆل:ئەندامانی پارتی دیموکراتیی ئەنحوومەنی نوێنەرانیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:خەڵکی ئەمریکیی بە ڕەچەڵەک سکۆتلەندی-ئیرلەندی