ڕاپەڕینی یەکەمی فەلەستین

**ڕاپەڕینی یەکەم** ()، کە بە **ڕاپەڕینی یەکەمی فەلەستینی** یان **ڕاپەڕینی بەرد** ناسراوە، زنجیرەیەکی بەردەوامی ناڕەزایەتی، کردەوەی خۆپیشاندانی مەدەنی و ئاژاوەگێڕییەکان بوو کە لەلایەن فەلەستینییەکانەوە لە ناوچە فەلەستینییەکانی داگیرکراوی ئیسرائیل و ئیسرائیل ئەنجامدرا. پاڵنەرەکەی بێزاری بەکۆمەڵی فەلەستینییەکان بوو لە داگیرکارییە سەربازییەکانی ئیسرائیل لە کەناری ڕۆژاوا و کەرتی غەززە، لەکاتێکدا نزیک بووەوە لە بیست ساڵ، کە لە دوای شەڕی عەرەبی و ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٦٧ دەستی پێکردبوو. ڕاپەڕینەکە لە کانوونی دووەمی ١٩٨٧ تا کۆنفرانسی مەدرید لە ساڵی ١٩٩١ بەردەوام بوو، ھەرچەندە ھەندێک سەرچاوەی مێژووی کۆتایی ھاتنی بۆ ساڵی ١٩٩٣ دەگێڕنەوە، لەگەڵ واژووکردنی ڕێککەوتننامەکانی ئۆسلۆ.

ڕاپەڕین لە ٩ی کانوونی دووەمی ١٩٨٧ دەستیپێکرد، لە کەمپی پەنابەرانی جەبالیا دوای ئەوەی شۆفێرێکی بارھەڵگری ئیسرائیلی لەگەڵ ئۆتۆمبێلێکی مەدەنی پێکدادا و چوار کرێکاری فەلەستینی کوژران، کە سێیان خەڵکی کەمپی پەنابەرانی جەبالیا بوون. فەلەستینییەکان تۆمەتباریان کردن کە پێکدادانەکە وەڵامێکی بە ئەنقەست بوو بۆ کوشتنی ئیسرائیلییەک لە غەززە چەند ڕۆژێک پێشتر. ئیسرائیل ڕەتیکردەوە کە پێکدادانەکە بە مەبەست یان ھەماھەنگی بووبێت. وەڵامدانەوەی فەلەستینییەکان بە ناڕەزایەتی و خۆپیشاندانی مەدەنی و توندوتیژی تایبەتمەند بوو. نووسین لەسەر دیوار، دانانی بەربەست، و بەرد ھاویشتن و کۆکتێلی مۆلۆتۆڤ بەسەر سوپای ئیسرائیل و ژێرخانەکەی لەناو کەناری ڕۆژاوا و کەرتی غەززەدا ھەبوو. ئەمانە پێچەوانەی ھەوڵە مەدەنییەکان بوون لەوانە مانگرتنی گشتی، بایکۆتی دامەزراوەکانی ئیدارەی مەدەنی ئیسرائیل لە کەرتی غەززە و کەناری ڕۆژاوا، بایکۆتێکی ئابووری پێکھاتبوو لە ڕەتکردنەوەی کارکردن لە شارۆچکەکانی ئیسرائیل لەسەر بەرھەمە ئیسرائیلییەکان، ڕەتکردنەوەی باج، و ڕەتکردنەوەی لێخوڕینی ئۆتۆمبێلی فەلەستینی بە مۆڵەتی ئیسرائیلییەوە.

ئیسرائیل لە وەڵامدا نزیکەی ٨٠ ھەزار سەربازی جێگیر کرد. ڕێوشوێنی بەرپەرچدانەوەی ئیسرائیل کە لە سەرەتادا بەکارھێنانی گوللەی ڕاستەوخۆی زۆرجار لە حاڵەتەکانی ئاژاوەگێڕیدا لەخۆدەگرت، لەلایەن ڕێکخراوی چاودێری مافی مرۆڤەوە ڕەخنەی لێگیرا و بە ناپێویست دەزانرێت، ئەمە جگە لە بەکارھێنانی زۆری ھێزی کوشندە لەلایەن ئیسرائیلەوە. لە ١٣ مانگی یەکەمدا ٣٣٢ فەلەستینی و ١٢ ئیسرائیلی کوژراون. پاشان وێنەی سەربازەکان کە بە چەقۆ لە ھەرزەکاران دەدەن، بووە ھۆی بەکارھێنانی فیشەکی پلاستیکی نیمچە کوشندە. لە ماوەی تەواوی ئەو ڕاپەڕینە شەش ساڵییەدا، سوپای ئیسرائیل لانیکەم ١٠٨٧ فەلەستینی کوشت کە ٢٤٠ کەسیان منداڵ بوون.

لە نێو ئیسرائیلییەکان، ١٠٠ مەدەنی و ٦٠ سەربازی ئیسرائیلی کوژراون، زۆرجار لەلایەن چەکدارانی دەرەوەی کۆنترۆڵی UNLU ی ڕاپەڕین، و زیاتر لە ١٤٠٠ مەدەنی ئیسرائیلی و ١٧٠٠ سەرباز بریندار بوون. ھەروەھا توندوتیژی نێوان فەلەستینەکان تایبەتمەندییەکی بەرچاوی ڕاپەڕین بوو، لەگەڵ لەسێدارەدانی بەربڵاوی نزیکەی ٨٢٢ فەلەستینی کە وەک ھاوکارێکی گوماناوی ئیسرائیل کوژران (١٩٨٨-نیسانی ١٩٩٤). لەو کاتەدا ئیسرائیل زانیاری لە نزیکەی ١٨ ھەزار فەلەستینی وەرگرتووە کە سازشیان لەسەر کراوە، ھەرچەندە کەمتر لە نیوەیان ھیچ پەیوەندییەکی سەلمێنراویان لەگەڵ دەسەڵاتدارانی ئیسرائیل نەبووە. ڕاپەڕینی دووەمی دواتر لە ئەیلوولی ٢٠٠٠ تا ٢٠٠٥ ڕوویدا.
وێنۆک| سەربازێکی ئیسرائیل لە کاتی یەکەم ڕاپەڕین داوا لە دانیشتوویەکی جەبالیا دەکات دروشمێک لەسەر دیوارێک بسڕێتەوە.
[وێنۆک| ئامێرێکی تایبەت بە کونکردنی تایەکان (زاراوەیەکی زەق 'Ninja') کە پێکھاتووە لە بزمارێکی ئاسن کە دەخرێتە ناو دیسکێکی لاستیکییەوە (لە تایەی بەکارھێنراوەوە). زۆرێک لەو چەکە کاتییانە لە سەردەمی ئینتیفادەی یەکەمدا لەلایەن فەلەستینییەکانەوە لەسەر ڕێگا سەرەکییەکانی ناوچە داگیرکراوەکانی [کەناری ڕۆژاوا بڵاوکرانەوە.]]
وێنۆک| بەربەستەکان لە سەردەمی ڕاپەڕیندا

## سەرچاوەکان

## کتێبنامە
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , out-of-print, now downloadable at civilresistance.info
* 
* 
* 
* 
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان
* کتێبخانەی مەجازی جوولەکەکان
* ئینتیفادە لە فەلەستین:پێشەکی (www.intifada.com)
* بڕیارنامەی ٦٠٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان
* «ھاوکاران»ی عەرەبی فەلەستینی (گاردییەن، بەریتانیا)
* داھاتووی یاخیبوونێک – فەلەستین شیکارییەک بۆ ڕاپەڕینی ئینتیفادەی ساڵانی ھەشتاکانی گەنجانی فەلەستین. لە libcom.org
* تێوەگلانی ئەمریکا لە یاخیبوونەکانی فەلەستین لە ڕاگری پیتەر کرۆگ ئەرشیفی دیجیتاڵی کاروباری دەرەوە
* فراوانبوونی ئیسرائیل دوای سۆڤیەت لە ئەرشیفی دیجیتاڵی کاروباری دەرەوەی ڕاگری پیتەر کرۆگ

پۆل:کێشەی ئیسرائیل و فەلەستین
پۆل:ڕاپەڕینی یەکەمی فەلەستین
پۆل:ڕاپەڕینەکان