open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سەربەخۆییخوازیی کوردان لە ئێران

[وێنۆک|ھێزەکانی [پژاک لەکاتی شەڕکردنی لەگەڵ ھێزە ئێرانییەکان لە ساڵی ٢٠١٢]]
**سەربەخۆییخوازیی کوردان لە ئێران** یان جیابوونەوەی کوردستانی ڕۆژھەلات لە ئێران درێژخایەنترین کێشەی کوردانی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە لەگەڵ حکوومەتی ئێستای ئێراندا. سەربەخۆییخوازیی کوردان لە سەرەتای دەرکەوتنی ڕەزا شاوە دەستی پێ کر و لە ١٩٤٣ ـدا بە شێوەیەکی جددی و ڕێکخراوەیییانە ھەنگاوی بۆ نرا. کاتێک کە پارتیییەکانی کۆمەڵە و حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک) چالاکییەکانی خۆیانیان بۆ مەبەستی بەدەستھێنانی سەربەخۆیی دەست پێ کرد. یەکێتیی سۆڤیەت زۆر سەرنجی دەدا بۆ چالاکییە سەربەخۆویستانەکانی کوردان، لە ھەر چوار پارجەی کوردستاندا و بەمەبەست بوو کۆمارێکی بچووک بۆ کوردان لە وڵاتی خۆیدا دروست بکا.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:مێژووی کورد
پۆل:سەربزێوییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:سەربزێوانی کورد
پۆل:مێژووی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
پۆل:بزووتنەوەی سەربەخۆییی کوردستان
پۆل:شەڕەکانی ئێران
کلووب

**کلووب** (بە ئینگلیزی: cloob) وێبگەیەکی ئێرانییە کە لە یەکەم بەفرانباری ١٣٨٣ی ھەتاویدا وەکوو تۆڕێکی کۆمەڵایەتی دامەزرا.
کلووب لە سەرەتادا گرافیکێکی وەکوو وێبگەی ئۆرکاتی بەکار دەھێنا، بەڵام لە ٢٦ی پووشپەڕی ١٣٨٥ی ھەتاویدا گرافیکی نوێی خۆییی خستە بەردەست.
## ئامارەکان
کلووب بە پێی دوایین ئامارەکان زیاتر لە ٢ ملیۆن و ٦٠٠ ھەزار بەکارھێنەری ھەیە. ھەروەھا لە حەفتەدا نزیکەی ١٣٠ ھەزار داخڵبوونی سەربەخۆ و مانگانە ٧٠٠ ھەزار سەعات گەڕانی ناوخۆیی لە وێبگەکەدا ئەنجام دەبێ.
## سەرچاوەکان
* 
*

پۆل:وێبگەکانی ئینتەرنێت کە لە ٢٠٠٤ دامەزراون
ڤەژینبوکس

**ڤەژینبوکس** (Vejîn Books) پرۆژەیەکە بۆ کۆکردنەوەی زانستییانەی دەقی ئەدەبی و مێژووییی زمانی کوردی لەسەر وێبدا کە ناوەندی فەرھەنگی ھونەریی ڤەژین بەڕێوەبەرێتی. ئەم پرۆژەیە بە شێوەی ویکی بەڕێوە دەچێت و بەشداربووان بەردەوام خەریکی چاکسازی و دەوڵەمەند کردنەوەی بابەتەکانن.
ڤەژینبوکس لە ٢١ی شوباتی ٢٠١٦ دەستی بە کار کردووە و تا مانگی حوزەیرانی ٢٠٢١، لە ١٤٧ کتێبی ٩٦ نووسەر و شاعیری کورد بەرھەمی بڵاو کردووەتەوە. کەسانی بەشداربووی ئەم پرۆژەیە بە شێوەی خۆبەخش ھاوکاریی دەکەن. چەند دەزگای چاپ لە کوردستانیش ھاوکاریی پرۆژەکەیان کردووە.

پێوەری دانانی بەرھەمێک لەم پرۆژەیەدا ئەوەیە کە پێش ساڵی ٢٠٠٠ی زایینی چاپ کرابێت و نووسەرەکەی ئێستا مردبێت.

## ئامانجەکان
ئامانجەکانی ڤەژینبوکس بریتین لە:
* دروستکردنی کۆگایەکی دەق (text corpus) بۆ وێژەی زمانی کوردی
* بەھێزکردنی زمانی کوردی لە ناوەرۆکی سەر وێبدا
* دابینکردنی پێگەیەکی ناوەندی بۆ ژێدەرپێدان بە سەرچاوە مێژوویی و ئەدبییەکان

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 

پۆل:وێبگە کوردییەکان
تێسلا مۆتۆرز

[وێنۆک|بنکەی سەرەکی تێسلا لە پالۆ ئاڵتۆ،[کالیفۆرنیا]]

**تێسلا مۆتۆرز** (بە ئینگلیزی: Tesla Motors) کۆمپانیایەکی ئەمریکییە تایبەتە بە دروستکردنی ئۆتۆمۆبیلی کارەبایی، کۆگای وزە و تەختەی وزەی خۆر کە لە پالۆ ئاڵتۆ لە کالیفۆرنیا دامەزراوە. لە ٢٠٠٣ کۆمپانیاکەیان دامەزراندووە، کۆمپانیاکە تایبەتە بە ئۆتۆمۆبیلی کارەبایی و ئایۆنی-لیتیوم کۆگای وزەی پاتری و تەختەی وزەی خۆری نیشتەجێی (بەناوی دووەمی کۆمپانیا سۆلارسیتی). تێسلا بەرھەمی زیاتری لەخۆگرتووە لەوانەش کۆگای دیواری وزە و شەڵتە چارەی وزە، تەختەی وزەی خۆر و خشتی سەربانی خۆری.

بەڕێوەبەری کۆمپانیا ئیلۆن مەسک ڕایگەیاند کە تێسلا کۆمپانیایەکی تەکنەلۆژی و دروستکەری ئۆتۆمۆبیلە بە سەربەخۆ کاردەکات، بە مەبەستی پێشکەش کردن لە کۆتایدا نرخی ئۆتۆمۆبیلی کارەبایی ھەرزان دەکات بۆ گشت بەکارھێنەران. ناوی کۆمپانیاکە وەرگیراوە لە ناوی ئەندازیاریی کارەبای و فیزیاوان نیکۆلا تێسلا لەسەر پێشنیاری ھەردوو دامەزرێنەری کۆمپانیا مارتن ئیبێرھارد و مارک تارپێننینگ.

مۆدێلی ئێسی کۆمپانیای تێسلا پڕ فرۆشترینی ناو ئۆتۆمۆبیلە کارەباییەکانی جیھان بوو لە ٢٠١٥ و ٢٠١٦. فرۆشتنی مۆدێلی ئێس لە جیھان گەیشت بە ٢٠٠٬٠٠٠ یەکەی نیشانە لە ماوەی چارەکی چوارەمی ٢٠١٧. لە ئەیلولی ٢٠١٥، کۆمپانیاکە مۆدێلی ئێکسی نمایش کرد، لە کۆسسئۆڤێر و ئێس یو ڤی. لەگەڵ نمایشکردنی مۆدێلی ٣ لە تەممووزی ٢٠١٧. بەرھەمھێنانی تێسلا لە ٣٠٠، ٠٠٠ ئۆتۆمۆبیلی کارەبایی تێپەڕی لە شوباتی ٢٠١٨.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ٢٠٠٣
پۆل:تێسلا مۆتۆرز
پۆل:ئۆتۆمۆبیل
پۆل:بەرھەمھێنەرانی ئۆتۆمۆبێلی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:دامەزراوەکانی کالیفۆرنیا لە ١٩٩٧
پۆل:کۆمپانیاکان لە ناسدەک-١٠٠
پۆل:ئیلۆن مەسک
پۆل:بەرھەمھێنەرانی ئۆتۆمبێلی کارەبایی ئەمریکا
پۆل:کۆمپانیا فرەنەتەوەییەکان کە بارەگاکەیان لە ئەمریکایە
ماکابرا

[وێنۆک|کەللە سەرێک کە تاجی شاھانەی [ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی پیرۆزی لەسەرە لە ڤییەننا.]]
لە کاری ھونەریدا، **ماکابرا** (—گۆکردن: ) پێکھاتووە لە کوالێتی ژینگەیەکی تاریک و ترسناک کە لە شتێکدا ھەیە. ماکابرا پێکھاتووە لە دەربڕینی ھەست بەرامبەر مەرگ و نیشانەکانی. ئەم دەستەواژەیە بۆ ئەو شتانەش بەکار دێن کە سروشتیان تۆقێنەرە یان توند و تیژن.

## مێژوو
شوێنەوارە سەرەتایییەکانی ترسناکی لە نووسەرانی یۆنانی کۆن و لاتینی وەک نووسەری ڕۆمانی، پترۆنیۆس، نووسەری ساتیریکۆن (کۆتایییەکانی سەدەی یەکەمی زایینی)، و نووسەری نومیدی، ئاپولیووس، نووسەری «کەرە زێڕینەکە» (کۆتایییەکانی سەدەی دووەمی زایینی) دەدۆزرێتەوە. نموونە دیارەکانی بابەتە ترسناکەکان لە ئەدەبی ئینگلیزیدا بریتین لە بەرھەمەکانی جۆن وێبستەر، ڕۆبێرت لویس ستیڤنسن، مێرڤین پیک، چارڵز دیکنز، ڕۆئاڵد داڵ، تۆماس ھاردی، و سیریل تۆرنور. لە ئەدەبی ئەمریکیدا، ئەو نووسەرانەی کە بەرھەمەکانیان ئەم تایبەتمەندییەی تێدایە بریتین لە ئێدگار ئالان پۆ، ئێچ. پی. لۆڤکرافت، و ستیڤن کینگ.

وشەکە گرنگی خۆی لە بەکارھێنانی لە زمانی فەڕەنسیدا وەک "la danse macabre" (سەمای مەرگ) بۆ نواندنی ھێزی ھەمیشەیی و گەردوونیی مەرگ وەرگرتووە، کە لە ئەڵمانیدا بە "Totentanz" و دواتر لە ئینگلیزیدا بە "Dance of the Dead" ناسراوە. شێوەی ئاسایی کە ئەم وێنانە وەری دەگرێت، زنجیرەیەک وێنەیە کە تێیدا مەرگ، یان وەک ئێسکەپەیکەرێکی سەماکەر یان وەک لاشەیەکی کەمبووەوەی دروست کراوە، بۆ خەڵکێک دەردەکەوێت کە نوێنەرایەتی ھەموو تەمەن و بارودۆخێکی ژیان دەکەن، و ھەموویان بەرەو گۆڕ لە سەمایەکدا ڕابەرایەتی دەکات. لەو نموونە زۆرانەی کە لەسەر دیواری کڵێسەکان یان گۆڕستانەکانی کڵێسەکان لە سەرانسەری ئەورووپای سەدەکانی ناوەڕاستدا کێشراون یان ھەڵکۆڵراون، کەمێکیان ماونەتەوە، جگە لە نەخشاندن لەسەر دار و نەخشاندنەکان.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھونەرەکان
پۆل:چەشنەکانی ترسناک
.kp

**kp.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی کۆریای باکوورە لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا و لە ٢٠٠٧دا دامەزراوە.

## ئەمانەش ببینە
* .krd
* .ru
* پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات
* ناوی پاوان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
ڕووخسارناسی

وێنۆک|290x290پیکسڵ|وێنەیەکی ڕوونکردنەوەی نموونەیە، کە وەرگیراوە لە کتێبەکە و دەربارەی زانستی فیراسە دەگەرێتەوە بۆ سەدەی نۆزدەھەم.
زانستی فیراسە () دەستەواژەکی تیۆری دەروونییە بەکاردێت بۆ وەسفکردنی کەسایەتیی مرۆڤ لە سەدەی بیستەم، و ناسراوە لەلایەن زانای بەلجیکی (بۆڵ بۆتس).

## سەرچاوەکان

*ویکیپیدیای عەرەبی

پۆل:تاوانناسی
پۆل:دەروونناسی
پۆل:زڕزانست
شەڕی سانتا کلارا

وێنۆک|وێنەی چێ گیڤارا لە ١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٩ لە سانتا کلارا، دوای شەڕەکە.
**شەڕی سانتا کلارا** زنجیرەڕووداوێکبوو لەکۆتاییەکانی ١٩٥٨ (٢٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٨ تاوەکوو ١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٩). شەڕەکە لەشاری سانتا کلارا لە کوبا ڕوویدا لەنێوان یاخیبووەکان بەسەرکردایەتی فەرماندە چێ گیڤارا لەدژی حکوومەتی ئەوکاتی کوبا بەسەرکردایەتی فولگێنسیۆ باتیستا کەتیایدا لەمشەڕەیە گرووپە یاخیبووەکان براوەبوون. لەدوای ١٢ کاتژمێر لە گرتنی شارەکە ئەوا باتیستا کوبای جێهێشت. لە شەڕەکەدا  ٣٩٠٠ سەربازی کوبا و ٣٤٠ گەریلای یاخیبووەکان بەشداربوون.

## گالەری

Tren blindado-Santa Clara (Cuba)-Che Guevara-Flikr-emeryjl-388610245 (CC-BY).jpg|شەمەندەفەری یادەوەری شەڕی سانتا کلارا
Cuba - Santa Clara - stèle du Che.JPG|مۆنۆمێنتی شەڕی سانتا کلارا


پۆل:چێ گیڤارا
پۆل:شۆڕشی کوبا
پۆل:سانتا کلارا، کوبا
پۆل:ململانێکانی ١٩٥٨
.jm

**jm.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتی جامایکایە لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا و لە ١٩٩١دا دامەزراوە.

**jm.** کۆد و ناونیشانی ئینتێرنێتیی(ccTLD) وڵاتی جاماییکایە و ناونووسی لە ئاستی سێهەمی ژێرناوەکانی ئاستی دووهەمی  com.jm، net.jm، org.jm، edu.jm، gov.jm، و mil.jmئەم نیشانانەیە.

ناونووسی بە شێوەی خۆکارانە نییە و بەڵکوو بە شێوەی دەستیە هەر بۆیە داوا لەو کەسانە دەکرێ کە ناونووسیان کردووە تاکوو ٣٠ ڕۆ دەرفەت بدەن بۆ ئەوەی ناونووسینەکەیان بگاتە ئەنجام.

بەڕۆژ کردنەوەی ناوەکانی دومەین (وەک گۆڕانکاری لە ناوی سێرڤێرەکان) تەنیا لە لایەن ناونیشانی ئیمەیلی فەننی یا دامەزرێنەری سەرەکی ڕێگە پێدراوە.

پەسەندکردنی دۆمەینەکانی **jm.** لە لایەن خزمەتگوزاریی زانیاریەکانی مۆنا (MITS) لە زانکۆی هیندی ڕۆژاوا بەڕێوە دەچێ. ناونووسی خۆڕاییە هەر چەند کۆمەڵێک باس لە مەڕ بە  تجاری کردن و بە بازرگانی کردنی ئەم سیرویسە  بۆ ساڵانی داهاتوو لە لایەن MITS  بوونی هەیە و هاتۆتە گۆڕێ  
* .tv
* .me
* پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات
* ناوی پاوان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
.im

**im.** پاوانێکی ئاست-سەری تایبەت بە وڵاتە بۆ دوورگەی مەن () لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا و لە ١٩٩٦دا دامەزراوە.

## ناوی پاوانی ئاست دووەم
* **.ac.im**
* **.co.im** و پاوانە ئاست سێیەمەکانی:
** **.ltd.co.im**
** **.plc.co.im**
* **.com.im**
* **.gov.im**
* **.net.im**
* **.org.im**
* **.ro.im**

## ئەمانەش ببینە
* .tv
* .me
* پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات
* ناوی پاوان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
پۆل:پێرستی ئەندامی ئەنجومەنی پاوانی ئاست سەری تایبەتی وڵاتی ئەوروپا
ڕاپۆرتەکەی ٢٠٠٠ (کورتەفیلم)

**ڕاپۆرتەکەی ٢٠٠٠** (بە ئینگلیزی: The 2000's Report) کورتەفیلمێکی کوردی-ئەمریکییە لەلایەن کۆمپانیای نامداران پرۆدەکشنەوە دەرھێنراوە، و لە فیستیڤاڵی ٢٠١٨ی کورتەفیلمەکانی زانکۆی کۆلۆرادۆ بەشداری کردووە. کورتەفیلمەکە باس لە ڕووداوێکی نەخوازراوی وێرانکاری سروشتی دەکات کە لە ئەمریکا ڕوودەدات کاتێک خوێندکارێکی کورد کە کاراکتەری سەرەکییە لەوێ دەخوێنێت.

## سەرچاوەکان
https://vimeo.com/264535213

پۆل:فیلمە کوردییەکان
مەتەڵی ھەڵاتن: چارەسەری مردن

**مەتەڵی ھەڵاتن: چارەسەری مردن** (بەئینگلیزی:Maze Runner: The Death Cure) فیلمێکی ئەمریکی ساڵی ٢٠١٨یە. فیلمەکە لەجۆری زانستی و ئەکشنە. فیلمەکە دەرچووی ساڵی ٢٠١٨ەیە و لەلایەن *ویس بۆڵ*ەوە دەرھێنانی بۆ کراوە. فیلمەکە سێیەمین فیلم و  درێژە پێدەری زنجیرە فیلمی *مەتەڵی ھەڵاتن*ە.
ھەریەکەلە ئەکتەران (ئۆبڕاین، کایا سکۆدیلاریۆ، تۆماس بڕۆدی سانگستەر، ناتالی ئیمانوێڵ، گیانکارلۆ ئیسپۆسیتۆ، ئیدان گیلین، واڵتۆن گۆگنس، کی ھۆنگ لی، باری پڕۆپەر، ویڵ پۆڵتەر، پاریکیا کلارکسن) بەشداریان لە فیلمەکەدا کردووە. فیلمەکە لەڕێکەوتی (١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨) لەلایەن کۆمپانیای فۆکسی سەدەی بیستەمەوە بڵاوکراوەتەوە.

## چیڕۆک
تۆماس و نیوتن و فریپن دەگەڕێنەوە بۆ ڕزگارکردنی ھاوڕێکەیان *مینھۆ*، کە لەلایەن کۆمەڵەیەکە دووبارە دەستگیردەکرێتەوە بۆ کردەی تاقیرکردنەوە.
لەکاتی ھەوڵدان بۆ ڕزگاکردنی ھاوڕێکەیان *تۆماس* و ھەڤاڵانی دووبارە بە *ترێسێا* دەگەنەوە کەپێشتر لەکۆمەڵەکیان ھەڵگەڕابووەوە و ببووە بەشێک لە کارمەندانی ئەو تاقیگەیەی کە *مینھۆ*ی تێدایە. بەڵام ئەم جارە ترێسا دەبێتە ھۆی ڕزگاکردنی مینھۆ و کۆمەڵێکی تر لەوکەسانەی کەوا لەژێر تاقیکردنەوەدا بوون. لەکۆتایدا نیوتن بەھۆی تووشبوون بەڤایرۆس و ترێسێاش لەکردەی کۆتا ھەڵاتن ھەردووکیان گیان لەدەست دەدەن و کۆمەڵە ڕزگاربووەکە دەچنە کامپێکی پارێزراو و لەوێدا دەمێننەوە.

## نوێنەران

* دیلان ئۆبڕاین وەک تۆماس
* کایا سکۆدێلاریۆ وەک تێرێسا
* تۆماس بڕۆدی-سانگستەر وەک نیوتن
* دیکستەر داردن وەک فریپۆ
* ناتالی ئیمانوێل وەک ھاڕێت
* گیانکارلۆ ئیسپۆسیتۆ وەک جۆرج
* ئایدان گیلی وەک جۆنسن
* وۆڵتن گۆگنس وەک لۆرانس
* کی ھۆنگ لی وەک مینھۆ
* جاکۆب لۆفلاند وەک ئاریس
* کاسیرین مکنامارا وک سۆنیا
* باری پڕۆپەر وەک ڤینیس
* ویڵ پۆڵتەر وەک گالی
* ڕۆزا سالازارد وەک بڕێندا
* پاتریکا کلارکسن وەک ئاڤا پیگ

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای ئینگلیزی.

## پەراوێزەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئینگلیزییەکان
پۆل:فیلمە زانستییە خەیاڵییەکان
پۆل:فیلمەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە خەمناوییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە
پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی مانەوە
پۆل:فیلمە ھەرزەکارەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
بێستانە (ڕوونکردنەوە)

__NOTOC__

## جوگرافی
* **بێستانە** ناوی چەند گوندێکی کوردستانە.
** بێستانە، چوارقوڕنە، ناوی گوندێکی شارەدێی چوارقوڕنەیە لە قەزای ڕانیە.
** بێستانە، شێخ تەویل، ناوی گوندێکی شارەدێی شێخ تەویلە لە قەزای کەلار.
** بێستانە، قوشتەپە، ناوی گوندێکی شارەدێی قوشتەپەیە لە قەزای ھەولێر.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە

## پەراوێزەکان
چنارۆکی بڵباس

**چنارۆکی بڵباس** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی جوارقوڕنە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**چنارۆکی بڵباس** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گرتک و لە باشوور لەگەڵ گوندی کانی کەند و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھیزۆپی بچوک و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سماقوڵی گەلی.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
.hn

**hn.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتە بۆ وڵاتی ھۆندووراس، لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا و لە ١٩٩٣دا دامەزراوە.
 
## پاوانی ئاستی دووەم
* **.net.hn**
* **.org.hn**
* **.edu.hn**
* **.gob.hn**
* **.com.hn**

## ئەمانەش ببینە
* .me
* .tv
* پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات
* ناوی پاوان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
کانی ماران، حاجیاوا

**کانی ماران** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی حاجیاوا، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

کانی ماران مێژوویەکی کۆنی هەیە چەندەها گردی لێ دۆزراوەتەوە چەندەها شتی کۆنی تر، سەبارەت بە مێژووەکەی ئامارێکی وردمان لەبەردەست نییە دەربارەی ئاوەدانکردنەوەکە بەڵام بەپێی قسەی پیاوە بەتەمەنەکان بێت مێژوویی ئاوەدانکردنەوەی دەگەڕێتەوە بۆ زیاتر لە (**٥۰۰**)ساڵ لەمەوبەر لەلایەن بنەماڵەیەکەوە ئاوەدانکراوەتەوە بەناوی بنەماڵەی(**مەلا عەلی**).

چەندەها گردی لێ دۆزراوەتەوە کە سەرەکیترینیان گردی (**مەلا** **عەلی**)یە،وە چەند گردێک دەوریان داوە کە ناوەکانیان**(گردی زێندین،گردی ئاش،گردی مام سەعید،گردی قەبرستان،گردی کەروێشک)ە.**
هەروەها ئەشکەوتێکی تریشی لێیە بەڵام ئێستا داڕووخاوە بەناوی ئەشکەوتی (**کاک مەلا**)، هەروەها ڕێگایەک لە پشت گردی **مەلا عەلی** هەبووە و گوندەکەی بەستۆتەوە بە شاری ڕانیە،وە سەرەڕای ئەمەش دارێکی کۆنیی لێ بووە بە ناوی داری(**مەلا** **وسوو**).

ناوەکەی دەگەڕێتەوە بۆ بوونی بیشەڵان و گژوگیا و شوێنی سەخت و بوونی ماری زۆر بۆیە ئەم ناوەی لێنراوە.

**خوێندن و خوێندەواری لە گوندەکەدا:**

دامەزراندن و بەرەوپێشبردنی ڕەوتی خوێندن لەم گوندەدا مێژوویەکی تاڕادەیەک کۆنی هەیە لەچاو گوندەکانی دەوروبەر لێرەدا دەمانەوێت ئاشناتان بکەین بە ڕەوتی خوێندن لە گوندەکەدا: بۆ یەکەمجار لە ساڵی 1958 خوێندنگا کراوەتەوە لە گوندەکەدا و بە دەستپێشخەری بنەماڵەی (مەلا عەلی)، لەسەرەتادا تەنیا چەند قۆناغێکی تیایدا کراوەتەوە دواتر بەتێپەڕبوونی کات قۆناغەکانی تری لێ کراوەتەوە لە ئێستاشدا قۆناغەکانی بنەڕەتی و ناوەندەی و ئامادەیی تێدا هەیە.

## جوگرافیا

**کانی ماران** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قوڕەبەرازە و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەرخمە و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی گردجان  لە ڕۆژاواوە هاوسنورە لەگەڵ گوندی قولێ

گوندی کانی ماران کەوتۆتە سەر ڕێگایەکی سەرەکی کە ئیدارەی ڕاپەڕین بە شارەکانی سلێمانی و هەولێر دەبەستێتەوە.

لە ڕووی خاکەوە:گوندی کانی ماران خاکەکەی دابەش دەبێت بۆ دوو بەشی سەرەکی (لەبەر ئاوو دێمەکار) زیاتر بەشی لەبەرئاوەکەی بەکاردێ بۆ مەبەستی چاندنی گوڵەبەڕۆژە و پەمۆ و تۆتن لەگەڵ میوە و سەوزەواتەکان(ئەمەش بەهۆی بوونی کانیاو سەرچاوەی ئاوی گەورە وەکو ئاوی قولەی کانی ماران)  وە بەشی دێمەکاری بەکاردێ بۆ چاندنی دانەوێڵە.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
خەلیفە، حاجیاوا

**خەلیفە** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی حاجیاوا، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**خەلیفە** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارەدێی شکارتە و لە باشوور لەگەڵ گوندی کونەکۆتر و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی پوکەی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کودەڵە.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
جێریکان

وێنۆک|نموونەیەکی جێریکان - ٢٠ لیتر
**جێریجان** () لە ناوخۆشدا بە **جلیکان** ناودەبرێت، لە ھەندێک زمانی تردا پێی دەڵێن **بیدۆن**؛ **جێریکان** کۆنتەینەرێکی کانزاییە (ستیل) بەکاردێت بۆ ھەڵگرتن و گواستنەوەی شلە سووتەمەنیەکان، کە توانای ھەڵگرتنی ٢٠ لیتری ھەیە.

جێریکان لە ساڵی ١٩٣٠ لە ئەڵمانیا دیزاین کراوە بۆ بواری سەربازی بۆ ھەڵگرتن و گواستنەوەی سووتەمەنی. لەمڕۆدا گەشە بە دیزاینەکەی دراوەو کە ھەندێکجار لە پلاستتک دروست دەکرێن و بۆ ھەڵگرتنی ئاو و سووتەمەنی بەکاردێن . جێریکان بە چەند رەنگێک بەرھەم دەھێنرێت ئەویش بۆی جیاکردنەوەی ئاو و شلە سووتەمەنیەکانە لەیەکتری بە تایبەتی لە کاتی ھەڵگرتنی چەند سووتەمەنیەکی جیا بەیەکەوە.

## مێژوو
جێریکان مێژوویەکی سەرنجراکێشی ھەیە بەوەی کە لە ئەڵمانیا دیزاین کرا بەڵام دواتر بە ئەندازیاری گەڕانەوە، کۆپیکردن و دەسکاری کردنێکی بچووک لەلایەن ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانی دووەمەوە بەکارھێنرا.

ووشەی جێریکان لە جێری و کان ەوە ھاتووە، کە جێری نازناوێکی ئەڵمانیە لە جەنگی جیھانی دووەم بەکار دەھات و کانیش واتە قوتوی ھەڵگرتن.

## بەکارھێنانی سەردەمیانە

جێریکانی ئەڵمانی/بەریتانی ھەتاوەکو ئەمڕۆش وەک سانداردێکی ھەڵگرتن و گواستنەوەی سووتەمەنی دادەنرێت لە سوپای ووڵاتانی ناتۆدا.

لە ساڵی ١٩٧٠ دیزاینەرێکی فینلاندی ھەستا بە درووستکردنی جێریکانێکی پلاستیکی پتەو کە سەرقاپێکی برغووی (screw) لە سەرەکەی ھەبوو و کێشیشی کەمتربوو، ئەمەش وایکرد لەناو سوپای فینلاند بەکاربھێنرێت و بە زوویش لە بازاریش بڵاوببێتەوە.

## ڕەنگ
ھەر یەک لە ڕەنگەکانی جێریکان مانایەکی ھەیە:

سور: بەکاردێت بۆ بەنزین

زەرد یان زەیتوونی: بەکاردێت بۆ دیزڵ

شین: بەکاردێت بۆ کیرۆسین

شینی کاڵ: بەکاردێت بۆ ئاو

ڕەش: بەکاردێت بۆ نەوت Crude

## سەرچاوەکان

پۆل:دەفرەکان
فەرماندەی سەد سەرباز (فیلم)

**فەرماندەی سەد سەرباز** فیلمێکی بەریتانی ساڵی ٢٠١٠ەی مێژوویی ئەکشن-شەڕە. فیلمەکە لەلایەن نیل ماڕشاڵەوە بەرھەم ھێنراوە.
دھاتەکەی نیوەی خەرجی درووستکردنییەتی کە شەش میلیۆن دۆلار داھاتی بووە.
فیلمەکە لەلایەن کۆمپانیاکانی)caledor films و canal+ و warner bros و UK Film Council)
وە لەلایەن کۆمپانیای pathè ێوە بڵاوکراوەتەوە، فیلمەکە ماوەی ٩٧ خوولەکەو بەھەردووزمانی ئینگلیزی و گایلیکی بڵاوکراوەتەوە.

## چیڕۆک
فیلمەکە باسی کۆمەڵێک سەربازی سووپای ڕۆم دەکات، کە ئەرکێکیان پێدەسپێردرێت بۆ بەرھەڵیستیکردنی کۆمەڵێکی گەڕۆکی شەڕاوی
لەئەنجامدا تووشی شەڕێکی قووڕس دەبن و لەکۆی سێ ھەزار سەربازدا لەکۆتاییدا تەنھا یەک سەرباز دەمێنێتەوە.
وە ئەو سەربازەش لەلایەن خوودی سەرکردایەتی سپای ڕۆمەوە ھەوڵی کشتنی دەدرێت ئەمەش دەبێتە ھۆی گەڕانەوەی بۆلای ئافرەتێک کەپێشتر چارەسەری ھاوڕێکانی کردبوو.

## سەرچاوەکان
* ویکی ئینگلیزی

## پەراوێزەکان

پۆل:فیلمەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە بەریتانییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە نایابە بەڕیتانییەکان
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دەستدرێژیی سێکسی
پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس
دەریای میرتۆ

**دریای میرتو** ، () بەشێکە لە ئاوەکانی دەریای ناوین کە لە نێوان دوورگەکانی سیکلادس و نیمچەدوورگەی بلۆپۆنێز دایە. ھەروەھا وەکوو بەشێک لە دەریای ئێژە ھەژمار دەکرێ کە لە باشووری دوورگەی ئۆبێ. ئاتیک و ئارگۆلیس دا ھەڵکەوتووە. کەنداوی سارۆنیک و کەنداوی ئەتێنا لە نێوان کەناڵی کۆرینت و ئەم دەریایە دان.

## ناودانانی
لە بەسەرھاتەکاندایە کە دەریای میرتۆ وەکوو شانازییەک بۆ میرتیلۆس قاڕەمانی ئەفسانەیی کە پلۆپس لە تووڕەیی خستییە ناو ئەم دەریایە، وەھا ناو نراوە. لەھەمان کات دا دەشلێن ناوی ئافرەتێک بووە، ھەروەھا دەشلێن دەکرێ ئەم ناوە لە دوورگەی بچووکی میرتۆس وەرگیرابێ.

## لە سەرچاوە کلاسیکەکان دا
* ھوراس. شاعیری ڕۆمی لە ھێلی چواردەیەمی کتێبێ یەکەمی کارمینیا  ئاماژەی بە ناوی ئەم دەریایە کردووە،«*Mare Myrtoum*»
* پیلینۆس، سرووشتناس و نووسەری ڕۆمی، دەریای میرتۆی وەک’ بەشێکی دەریای ئێژە ناسیوە.
* ئێسترابۆن، مێژ’نووس و جوگرافیزانی یۆنانی پێی وابووە ئێژە و میرتۆ جیاوازن و دەریای ئێژە لە دەماخەی سونیۆم لە ئاتیک دا کۆتایی پێ دێت.

## منابع

پۆل٫دەریاکانی یۆنان

## سەرچاوەکان
* ئەتڵەسی ئاوە قووڵەکان 
* گریس ئێندێکس

پۆل:پانتاییە ئاوییەکانی یۆنان
پۆل:دەریاکانی ئوقیانووسی ئاتلانتیک
پۆل:دەریاکانی دەوررەبەری مەدیتەرانە
پۆل:دەریای ئێژە
پۆل:دەریای ناوین
پۆل:دەریاکانی یۆنان
دراگۆن بۆڵ (ڕوونکردنەوە)

**دراگۆن بۆڵ** (بە ژاپۆنی و ئینگلیزی: Dragon Ball) بریتییە لە زنجیرەیەک و چەندین بوواری جیاوازی ژاپۆنی، هێشتا لە ساڵی ۱۹٨٤ بڵاودەکرێتەوە.

* دراگۆن بۆڵ
* دراگۆن بۆڵ (مانگا): زنجیرەیەک ئەنیمێ و مانگای سەرەتاییە.
* دراگۆن بۆڵ زێد: دووەم زنجیرەی ئەنیمێیە.
** دراگۆن بۆڵ کای: دیسانەوە بەرهەمهێنانەوەی زنجیرەی دراگۆن بۆڵ زێد بە کوالێتی بەرزە (HD) هەروەها بێ زیادکردنی بابەتی وەرنەگیراو لە مانگاکە.
* دراگۆن بۆڵ جیتی: سێیەم زنجیرەی ئەنیمێیە.
* دراگۆن بۆڵ سووپەر: چوارەم زنجیرەی ئەنیمێیە.
* پێڕستی فیلمەکانی دراگۆن بۆڵ
* پێڕستی کەسایەتییەکانی دراگۆن بۆڵ
* تۆپەکانی دراگۆن بۆڵ

پۆل:پەڕەکانی ڕوونکردنەوە
گوێسەبان

چەپ|وێنۆک|نمونەیەکی گوێسەبانی خانوویەکی ڕۆژاوایی بۆردکراو و بۆری باراناودار.
چەپ|وێنۆک
**گوێسەبان** یان **گوێسەبانە** ئەو قەراخانەی سەربانە کە شۆڕبۆتەوە (یان درێژترە) لە دیوارێک، عادەتەن درێژتریشە لە لاتەنیشتەکانی تەواوی بینایەک. ئیشی گوێسەبانە ئەوەیە نەھێڵێ ئاو بڕژێتە سەر دیوارەکان و ئەشکرێ زۆر بڕازێنرێتەوە وەک بەشێک لە شێوازی ئەندازیاری، بۆ نمونە "دوگۆنگ"ی چینیەکان.
## سەرچاوەکان

* 

پۆل:بانەکان
بەڕۆژە

**بەڕۆژە** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی بێتواتە، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**بەڕۆژە** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گۆمەی و لە باشوور لەگەڵ گوندی سەرگەشت و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی ھەرتەل و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ھەرمک.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* ناحیەی بێتواتە

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
کینگ ٨١٠

**کینگ ٨١٠** ( – لە پێشوودا بە **کینگ** ناسرابوون) گرووپێکی ئاڵتەرنەتڤ مێتاڵی ئەمریکییە کە لە فلینتی میشیگەن دامەزراوە لە ساڵی ٢٠٠٧. گرووپەکە یەکەم تۆمارکراوی درێژخایەنی خۆی لە ساڵی ٢٠١٢ بڵاوکردەوە، کە بووە ھۆی ئەوەی کۆمپانیای تۆمارکردنی رۆدرەنەر بە کرێیان بگرێت. دووەم تۆمارکراوی درێژخایەنی خۆیان لە ٢٠١٤ بڵاوکردەوە، یەکەم ئەلبومی درێژخایەنیشیان ھەر لە ھەمان ساڵدا بڵاوکردەوە. گۆرانیبێژی گرووپەکە، دەیڤد گەن، زیاتر تیشک دەخاتە سەر ئەو کێشانەی کە لە فلینتی میشیگەن تووشی بوون، وەک توندڕەوی و مەرگی ھاوڕێ و کەسە نزیکەکانی بەھۆی توندوتیژی چەکەوە بەھۆی کەمی خزمەتگوزاریی ئاسایشی لەو ناوچەیەدا.

## سەرچاوەکان

*

پۆل:گرووپە مۆسیقییە ئاڵتەرنەتڤ مێتاڵە ئەمریکییەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە نیو مێتاڵە ئەمریکییەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ٢٠٠٧
پۆل:ھونەرمەندانی ڕۆدڕەنەر ڕیکۆردز
کانی ماران (ڕوونکردنەوە)

__NOTOC__

## جوگرافی
* **کانی ماران** ناوی چەند گوندێکی کوردستانە.
** کانی ماران، ناڵپارێز، ناوی گوندێکی شارەدێی ناڵپارێزە لە قەزای پێنجوێن.
** کانی ماران، سەرقەڵا، ناوی گوندێکی شارەدێی سەرقەڵایە لە قەزای کفری.
** کانی ماران، حاجیاوا، ناوی گوندێکی شارەدێی حاجیاوایە لە قەزای ڕانیە.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە

## پەراوێزەکان
ئێرباس ئەی٣٨٠

وێنۆک|چەپ|ئێرباس ئەی ٣٨٠ەی هێڵی ئاسمانی ئیماڕاتی.

**ئێر بەس ئەی٣٨٠** () فڕۆکەیەکی گەشتیاری دووانەی پشتێنەی، پشت پانی چوار بزوێنەرییە.
درووستکراوی کۆمپانیای ئەوروپی ئێرباسە. کە گەورەترین بەرھەمھێنی فڕۆکەی گەشتیارییە لەھەموو جیھان.
بەھۆی گەورەیی لەقەبارەکەیاندا چەندین فڕۆکەخانە ھەڵستاون بەنۆژەنکردنەوە و گەورەکردنی ڕێڕەوی فڕۆکەخانەکانیان.
لەساڵی ٢٠١٨دا کۆمپانیاکە ٣٣١ داواکاری پێشکەش کراوە کە تایبەت بوون بەدرووستکردنی ئەی٣٨٠ کەلەنێویاندا کۆمپانیای ئیماڕاتی بۆ فڕۆکەوانی گەورەترین کڕیاری ئەی ٣٨٠یە.

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:فڕۆکەکان
ڕێکخراوەی لاڤە

**ڕێکخراوەی لاڤە بۆ مافەکانی مرۆڤ**، () بە کورتی بە **لاڤە** ناسراوە، ڕێکخراوەیەکی سوودنەخواز و ناحکوومی بوو کە لە ١ی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٧دا لە شاری سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان دامەزرا. ڕێکخراوەکە داوا لە حکومەتی ئێراق دەکرد کە بە فەرمی مافی ھاوڵاتیانی ھاوڕەگەزخواز بپارێزێت و توندوتیژی بەرامبەریان قەدەغە بکرێت و داوا دەکات کە جیاکاری لە بەینی جیاڕەگەزخوازان و ھاوڕەگەزخوازان نەکرێت. ڕێکخراوەکە سەرەتا وەک پرۆژەیەکی تاقیکردنەوەیی دەستی بە کار کرد لە ژێر ناوی ئێڵ-جی-بی-تی کوردستان (LGBT Kurdistan) کە لە ڕێگەی میدیا کۆمەڵایەتییەکانەوە ھەوڵی بەرزکردنەوەی ئاگادارییان دەدا لەسەر ھاوڕەگەزخوازان لە ڕێگەی بڵاوکردنەوەی وتار و زانیاریی لەسەر ھاوڕەگەزخوازی؛ دواتر لە ڕێکەوتی ١ی ئایاری ٢٠١٨ لە ڕێگەی ھەژماری فەیسبووکەکەیانەوە بانگەشەی ئەوەیان کرد کە ڕێکخراوەکە بە فەرمی لەژێر ناوی «لاڤە» دامەزرا کە بە مانای «ھیوا» دێت. دواتر ڕێکخراوەکە هەڵوەشایەوە و چالاکییەکانیان بردە ڕێکخراوەی ڕاسان، و دواتریش، وەک پلاتفۆرمی یەکسانی دەستیان بە کار کردەوە. 

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ٢٠١٧
پۆل:ڕێکخراوە ناحکوومییەکانی کوردستان
پۆل:ڕێکخراوە سوودنەخوازەکانی کوردستان
پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێرینە
ئەحمەد بەحری

**ئەحمەد بەحری**، لەدایکبووی شاری مەھابادی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. ساڵی ١٩٥٧ لە گوندی تەپەڕەش سەر بە شاری مەھاباد لەدایکبووە. نووسەر، زمانەوان و خاوەنی گۆڤاری مەھابادە. لە بواری فەرھەنگنووسی و بابەتی فۆلکلۆریشدا خاوەنی چەند بەرھەمێکی بەپێزە وەک: فەرھەنگی باڵندە و گەنجی سەربەمۆر.

لە دامەزرێنەرانی سەرەکیی ئەنجومەنی ئەدەبیی مھاباد بووە کە ساڵی ١٩٨٨ دامەزراوە، و ماوەی ١٠ ساڵ ئەو ئەنجومەنەی بەڕێوەبردووە.

ساڵی ٢٠٠١ گۆڤاری مانگانەی مھابادی دەرکردووە کە ١٧ ساڵە نەپساوەتەوە.

## بەرھەمە چاپکراوەکانی نووسەر
* **پاییزە** - ساڵی ١٩٩٤
* **[[فەرھەنگی باڵندە]]** - ساڵی ٢٠٠١
* **گەنجی سەربەمۆر** (بەرگی١) - ساڵی ٢٠١٣

گەنجی سەربەمۆر پرۆژەیەکی ١٢ بەرگییە لەسەر نووسینەوەی بەیتەکان. ساڵی ٢٠١٣ بەرگی یەکەمی بڵاوکرایەوە، سێ بەرگی دیکەی ئامادەی چاپن و بەرگی پێنجەمیش خەریکە ڕێک دەخرێ.

## سەرچاوەکان
.hm

**hm.** پاوانی ئاست سەری تایبەت بە وڵاتە بۆ دوورگەی ھێرد و دوورگەکانی مەک دۆناڵد، لە سیستمی ناوی پاوانی ئینترنێتدا و لە ١٩٩٧دا دامەزراوە.
## ئەمانەش ببینە
* .me
* .tv
* پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات
* ناوی پاوان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵاتان
دراگۆن بۆڵ (مانگا)

**دراگۆن بۆڵ** () () بریتییە لە زنجیرەیەک مانگای ژاپۆنی و لە نووسینی ئاکیرا توریامایە. هەروەها لەسەر زنجیرە مانگاکە زنجیرەیەک وێنەی جووڵاوی (ئەنیمێ) لێ بەرهەمهێنراوە.

## چیرۆک
چیرۆکەکە بە گەیشتنی منداڵێکی سایاجین سۆن گۆکو بۆ زەوی دەست پێ دەکات، ئەمەش دوای ئەوەی لە هەسارەی ڤێجیتا دەنێرێت. لە کاتی گەیشتنی گۆکو بۆ زەوی دەکەوێتە ناو ڕووبارێکەوە و پیرەمێردێک بە ناوی "سۆن گۆهان" دەیدۆزێتەوە و زۆر خۆشیدەێت بۆیە بڕیاری بەخێوکردنی دەدات، بەڵام ئەو منداڵێکی زۆر لاسار بوو تا ڕۆژێک کاتێک هەوڵی لێکردنەوەی سێوێکی دەدا بەسەردا کەوت و بۆ سروشتی منداڵە ئاساییەکان گۆڕا. گۆکو بە دەستی پیرەمێردەکە گەورە بوو پاشان پیرەمێردەکە مرد و بەڵام پێش مردنی سۆن گۆهان مەشقێکی زۆری بە گۆکو کرد تا لە چاو مرۆڤدا گەیشت بە ئاستێکی بەرز، پاشان بۆ موتێن رۆشی دەچێت تا ڕاهێنانی پێ بکات و لەوێ لەگەڵ کریلین یەک دەناسن و دەبن بە هاوڕێ و مۆتێن روشی دەست بە مەشق کردن پێیان دەکات و پاشان لەگەڵیاندا بۆ پاڵەوانێتی هونەری جەنگی دەچن و بەژداری تێدا دەکەن. دوای چەند ساڵێک دیسانەوە پاڵەوانێتێکە ڕێکدەخرێتەوە و گۆکو تێدا لەگەڵ چیچی یەک دەناسێن (یەک دەبیننەوە) و پاشان لە کۆتاییدا هاوسەرگیری لەگەڵدا دەکات و منداڵی لێ دەبێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئاکیرا توریاما
پۆل:شۆنن مانگا
پۆل:مانگای شوئیشا
پۆل:مانگای ڤیز میدیا
پۆل:زنجیرە مانگاکان
پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە
پۆل:ئەنیمێ و مانگای درامیی کۆمیدی
پۆل:ئەنیمێ و مانگای خەیاڵی
پۆل:ئەنیمێ و مانگای سەرکێشی
پۆل:ئەنیمێ و مانگای کۆمیدی
پۆل:فەنیمەیشن
پۆل:مانگاکانی ١٩٩٤
پۆل:مانگای مادمان ئینتەرتەینمنت
پۆل:ئەو مانگایانەی گۆڕدراوە بۆ فیلم
پۆل:ئەنیمێ و مانگای ھونەری جەنگی
پۆل:مشتومڕەکانی ئەنیمێ و مانگا
پۆل:گۆڕینی قەبارە لە خەیاڵدا
گوام

**گوام** (بە چامۆرۆدا: Guåhan) لە ھەرێمەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانە لە ئۆقیانووسی ئارامی ڕۆژاوادا. دانیشتوانی ئەم دوورگەیە ١٦٠،٣٧٨ کەسن. خەڵکی گوام بەپێی لەدایکبوون وەک ھاووڵاتیی ئەمریکا ھەژمار دەکرێن.گوام گەورەترین دوورگەیە لە دوورگەکانی ناوچەی میکرۆنزی و دوای بڕینی سێ لە چواری ڕێکانی ھاوایی دەگەینە ئەم دوورگەیە.
٣٨،٣ لەسەدی خەڵکی گوام بە زمانی ئنگلیزی،، ٢٢،٢ لەسەد بە زمانی چامۆرۆ، ٢٢،٢ لەسەد بە زمانە فیلیپینییەکان و پاشمەوەش بە زمانەکانی تری ئەم ناوچەیە قسە دەکەن.

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:وڵاتەکانی ئینگلیزی ئاخێو
پۆل:داگیرگەکانی ئیسپانیا
پۆل:گوام
پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان
پۆل:دوورگەکانی ئۆقیانووسیا
پۆل:دوورگە بچووکە گەشەکردووەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٩٨
پۆل:پێگەکانی شەڕی جیھانیی دووەم
ئابووری کەینیزی

**ئابووری کەینیزی** بریتییە لە کۆمەڵێ بیردۆزی جیاوازی گەورەی ئابووری (ماکرۆئیکۆنۆمیک) ی ئابووریناس جۆن مەینارد کەینز دەربارەی ئەوەی کە چۆن لە داھاتووی کورتخایەندا - بە تایبەتی لە کاتی قەیرانی ئابووریدا (بچووکبوونەوەی ئابووری یان ڕیسێشن) دا دەرھاویشتەی ئابووری زۆر بەتوندی کاریگەری ئەکرێتە سەر بە "کۆی داواکاری" (بڕی گشتی خەرجکردن). بە ڕای کەینیزیانە، داوای گشتیی ئابووری مەرج نییە یەکسان بێ بە توانای بەرھەمھێنانی ئابووری؛ لەبری ئەوە، کاریگەری لەسەرە بە کۆمەڵێ فاکتەر و ھەندێ جاریش ھەروا کوێرانە ھەڵسوکەوت ئەکات، کە کاریگەری ئەبێ لەسەر بەرھەمھێنان، ھەلی کار و ھەڵئاوسان.

## سەرچاوەکان

پۆل:جۆن مەینارد کەینز
پۆل:ئایدۆلۆژییە ئابوورییە هاوتەریبەکان
پۆل:قوتابخانەکانی بیری ئابووری
پۆل:ئایدۆلۆژییە ئابوورییە ھاوتەریبەکان
کریستادێلفیەن

وێنۆک|267x267پیکسڵ|تەلاری برایەتیوانانی مەسیح، حەوزی حەمام، شاری سۆمرسێت
چەپ|وێنۆک|280x280پیکسڵ|کڵێسای برایەتیوانانی مەسیح، بوفالۆ، نیویۆرک

**کریستادێلفیەن** (/ˌkrɪstəˈdɛlfiənz/ Christadelphians) یان **برایەتیوانانی مەسیح** تیرەیەکن لە ئایینی مەسیحییەت، کە لە ساڵی ١٨٤٨، لە ئەمریکادا دامەزران. برایەتیوانانی مەسیح بەشێکن لە مەسیحییەکان بەڵام باوەڕیان بە سێخودایی یان سیانەیی پیرۆز نییە.

## باوەڕەکان
* ئینجیل فەرموودەی وەحیکراوی خودایە
* کرایستدێڵفیەنەکان باوەڕیان ھەیە کە عیسا یان یەسووعی مەسیح، کوڕی خوایە و خوەی خودا نییە
* عیسا دێتەوە تاکو پاشایەتیی خودا دابمەزرێنێتەوە
* مەرگ حاڵەتێکە وەک بێھۆشی (ئەم تیرەیە باوەڕیان بە ھەتاھەتایی بوونی ڕۆح نییە)
* جەھەنەم و دۆزەخ بە مانای گۆڕن
* ئاوبەسەرداکردن (ڕێوڕەسمێکی مەسیحییەتە؛ شۆردنی تەعمید/عماد) یانی کەسێکی باڵغ بە تەواویی بچێتە ژێر ئاوەوە
* ڕۆحی پیرۆز (گیانی پیرۆز) شەخسێک نییە، بەڵکو ھێزی خودایە
* شەیتان مەوجوودێکی ڕاستەقینە نییە، بەڵکوو نیشانێکە بۆ بەدی و خراپەکاری مرۆڤ

## وشەڕەتناسی
بنچینەی وشەی **کرایستدێڵفییەن** () دەگەڕێتەوە بۆ وشە یۆنانییەکانی Khristos بە مانای مەسیح و adelphos بە مانای برا کە پێکەوە وشەی یۆنانیی کۆنی Khristadelphos دروست دەکەن کە یانی: لە برایەتی لەگەڵ مەسیحدا (). دواتر لە ئینگلیزیدا پاشگری -ian ی پێ زیاد دەبێت و وشەی Christadelphian بە مانای کەسێک کە باوەڕی بە ئایینی برایەتیی لەگەڵ مەسیح ھەیە یان بە کورتی برایەتیوانی مەسیح دروست دەکەن.

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 
* 

پۆل:مەسیحییەت
پۆل:ناسنامەی ئایینی
پۆل:ناسنامەی دینی
محەممەد ڕەئووف

alt=محەممەد ڕەئووف|وێنۆک|محەممەد ڕەئووف
**محەممەد ڕەئووف** ()یەکێک لە دامەزرێنەرانی یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستانە. وەزیری بازرگانی کابینەی پێنجەمی حکومەتی ھەرێمی کوردستان بوو. کاندیدی ئەمینداری گشتی یەکگرتووی ئیسلامی بوو. لە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٨ی عێراقدا لەگەڵ بەرھەم ساڵح لیستی ھاوپەیمانی و دیموکراسی دامەزراند.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١
پۆل:زیندووان
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:سیاسییەکانی یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان
پۆل:سیاسییەکانی ھاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری
پۆل:ئیسلامییەکانی کورد
لایڤ جورناڵ

**لایڤ جورناڵ **(ڕووسی: Живой Журнал) خزمەتێکی تۆڕی کۆمەڵایەتیی ڕووسییە (بەڕەسەن ئەمریکی) کە بەکارھێنەران تێیدا دەتوانن وێبڵاگ، گۆڤار یان ڕۆژنووسکێکیان ھەبێ. بەرنامەسازی ئەمریکی برەد فیتزپاتریک، لایڤ جورناڵی لە ١٥، ٠٤، ١٩٩٩دا وەکوو ڕێکارێک بۆ ئاگادار کردنی دۆستەکانی لە چالاکییەکانی دەست پێ کرد.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٩٩ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:ڕاژەکانی تۆڕی کۆمەڵایەتی
کۆمەڵکوژیی قەڵاتان

**کۆمەڵکوژیی قەڵاتان** بریتی بوو لە کوژرانی ژمارەیەک کەسی سیڤیلی کورد کە لە گوندی قەڵاتاندا ڕووی دا. ڕووداوەکە لە ساڵی ١٩٧٩دا لە دوای ناکۆکییەکانی خەڵکی کورد و حکوومەتی تاران ڕووی دا.

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆمەڵکوژیەکان لە ئێران
پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان
پۆل:چەوساندنەوەی کوردان
پۆل:چەوساندنەوەی کوردەکان لە ئێران
تایگەر شرۆف

**جای ھیمانت شرۆف** (لەدایکبووی ٢ی ئازاری ١٩٩٠) ناسراو بەپیشەییی **تایگەر شرۆف**، ئەکتەرێکی ھیندییە کە لە فیلمە ھیندییەکان کاردەکات. کوڕی ئەکتەر جاکی شرۆف و دەرھێنەر ئایشا داتە

## سەرەتای ژیان
شرۆف لە ٢ی ئازاری ١٩٩٠ و لە ئەکتەری فیلمی ھیندی جاکی شرۆف و ھاوسەرەکەی ئایشا شرۆف (née Dutt) لەدایکبوو. ناوی خۆی گۆڕی بۆ تایگەر کاتێک لە فیلمە سینەمایییەکان ڕۆڵی گێڕا. شرۆف بە تەمەن لە ھەردوو خوشک و براکەی گەورەترە؛ خوشکەکەی (کریشنا شرۆف) سێ ساڵ لە خۆی مناڵترە.

لە باوکییەوە، گوجاراتییە و بە بنەچە ئویغورە. و لە دایکییەوە، بەنگالی و خوارووی بەلجیکایییە.

## پیشە
[وێنۆک|شرۆف و ھاوئەکتەرەکەی ([جاکلین فێرناندێز) لە *[[جاتی فڕیو]]* لە ٢٠١٦]]
شرۆف لە کۆتاییدا و لە حوزەیرانی ٢٠١٢، و لەڕێگەی ساجید نادیادوالاوە ئیمزای لەسەر *[[ھێرۆپانتی]]* کرد کە بووە ھۆی یەکەم دەرکەوتنی.

## فیلمۆگرافی
### فیلمەکان

### ڤیدیۆ مۆسیقییەکان

## خەڵاتەکان

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* تایگەر شرۆف لە بۆلیوود ھەنگاما

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠
پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ھیندییە ھیندۆسەکان
پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ھیندییەکانی خەڵکی مومبای
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکان لە سینەمای ھیندی
پیکۆلۆ (دراگۆن بۆڵ)

**پیکۆلۆ** (، بە رۆماجی: Pikkoro) ئەو یەکێک لە کەسایەتییەکانی زنجیرە ئەنیمێ و مانگای دراگۆن بۆڵە، و لە لایەن ئاکیرا توریاماوە دروست کراوە. بۆ یەکەم جار وەک لەبەرگرتنەوەی پیکۆلۆ دایماۆ لە ژمارەی #۱٦۱ سۆن گۆکو دەباتەوە!! (孫悟空勝つ!! Son Gokū Katsu!!) دەرکەوت و لە گۆڤاری هەفتانەی شۆنن جەمپ لە ۹ی شوباتی ۱۹٨٨ بڵاوکرایەوە کە بە دێمۆن و ڕکابەری سۆن گۆکوی پاڵەوانی ڕۆمانەکەی دەکات. بەهەر حاڵ، دواتر ڕوون بووەوە ئەو ئەندامی جۆرەکانی تری مرۆڤی دەرەوەی زەوییە و نامیکی پێدەوترێت، ئەوان توانای دروستکردنی تۆپەکانی دراگۆن بۆڵیان هەیە. دوای دۆڕانەکەی بەرامبەر گۆکو، پیکۆلۆ لەبەر بەزاندنی ڕووداوەکان (مەترسی زۆر گەورەتر) بڕیاریدا لەگەڵ گۆکو و هاوڕێکانی ڕێکەوێت. هەروەها ئەو بۆ فێرکردنی هونەری جەنگی ڕاهێنانی بە یەکەم منداڵی گۆکو گۆهان کرد، و لە نێوان ئەو دووانە پەیوەندییەکی بەهێز دروست بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا
پۆل:کەسایەتییەکانی دراگۆن بۆڵ
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای کارەبایی یان موگناتیسییان ھەیە
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای دەستکاریکردنی وزەیان ھەیە
موتێن ڕۆشی

**موتێن رۆشی** ()، بە گشتی لە ژاپۆنیدا بە **کامێ سێنین** (亀仙人 *Kame-Sen'nin*) ئاماژەی بۆ دەکرێت، ئەو کەسایەتییەکی خەیاڵی ناو زنجیرەی دراگۆن بۆڵە و لە لایەن ئاکیرا توریاماوە دروست کراوە. لەبەر ئەوەی ئەو و خوێندکارەکانی بۆ ڕاهێنانی پێکردنیان قەوخی قورسی کیسەڵ هەڵدەگرن کیسەڵە سۆفییەکەی پێدەوترێت، موتێن رۆشی گەورەی هونەرە جەنگییە کۆنەکانە و هەڵگری داناییەکی زۆرە، و هەروەها دروستکەری کامێهامێهایە. لە نێوان خوێندکارەکانی ئەودا گۆهانی باپیر، و پاشا ئۆئێکس، و سۆن گۆکو، و کورورین، و یامچا، و هیتری تێدایە.

پۆل:کەسایەتییەکانی دراگۆن بۆڵ
پۆل:کەسایەتییەکانی ئەنیمێ و مانگا
پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا
پۆل:چاودێریی تەلەڤیزیۆن لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:مشتومڕەکانی ئەنیمێ و مانگا
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای کارەبایی یان موگناتیسییان ھەیە
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای دەستکاریکردنی وزەیان ھەیە
فریزەر (دراگۆن بۆڵ)

**فریزەر** ( بە رۆماجی:Furīza) ئەو کەسایەتییەکی خەیاڵی ناو زنجیرە ئەنیمێ و مانگای دراگۆن بۆڵە، و لە لایەن ئاکیرا توریاماوە دروست کراوە. بۆ یەکەم جار لە ژمارەی ۲٤۷دا کە بە ناونیشانی "هەورە ڕەشەکان بە دەوری هەسارەی نامیکدا دەسوڕێنەوە" (暗雲うずまくナメック星) بوو، دەرکەوت.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا
پۆل:کەسایەتییەکانی دراگۆن بۆڵ
پۆل:نارسسیزم لە خەیاڵدا
پۆل:دیکتاتۆرە خەیاڵییەکان
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای دەستکاریکردنی وزەیان ھەیە
پۆل:بکوژە خەیاڵیەکانی منداڵان
فەرھەنگی زانستگای کوردستان

**فەرھەنگی زانستگای کوردستان** فەرھەنگێکی گەورەی چوار بەرگیی کوردییە کە بە سەرپەرشتی ماجد مەردۆخ ڕۆحانی بەرھەم ھێنراوە و ساڵی ٢٠١٨ لە لایەن تۆژینگەی کوردستانناسیی زانستگای کوردستانەوە لە چاپ دراوە. لەم فەرھەنگەدا وەک ھەنبانەبۆرینەی ھەژار مانای وشەکان بە فارسیش دانراوە. کۆی ئەو چوار بەرگە ٣١٣٦ لاپەڕەیە.

## داڕشتە

* ناوی سەر ڕووبەرگ: فەرھەنگی زانستگای کوردستان (وێڕای واتای فارسی)
* ھەژماری بەرگەکان: ٤
* بەرگی یەکەم: ئـ تا ج؛ ٨١٦ لاپەڕە
* بەرگی دووھەم: چ تا ژ؛ ٧٢٠ لاپەڕە
* بەرگی سێھەم: س تا ک؛ ٨٠٠ لاپەڕە
* بەرگی چوارەم: گ تا ی؛ ٨٠٠ لاپەڕە

## چۆنیەتی
ئەم فەرھەنگە زیاتر لە ٩٢٠٠٠ وشەی کوردیی لەخۆ گرتووە و بە یەکێ لە بەرفراوانترین و کۆگرترین فەرھەنگە کوردییەکان ئەژمێردرێ. بێجگە ھاوواتا و ڕاڤەی ڕێکوپێک بۆ گشت مەدخەلەکان، ھەبوونی ڕێنووسی لاتین، بواری بەکارچوون و، شاھید و نموونە (دەقێکی ئەدەبی یان فۆلکلۆر کە وشەکە تێیدا بەو مانا و دەوری ڕێزمانییەوە بەکار چووبێ) لە تایبەتمەندییە باشەکانی ئەم فەرھەنگەیە. 

دوو سەرچاوەی سەرەکی کە لە نووسینی ئەم فەرھەنگەدا کەڵکیان لێ وەرگیراوە بریتین لە ھەنبانەبۆرینەکەی مامۆستا ھەژار و فەرھەنگی فارسی-کوردیی زانستگای کوردستان.

## ھاوکاران
ھاوکارانی پێکھێنەری ئەم فەرھەنگە وەک لە بەرگی یەکەمیدا ئاماژەیان پێ‌کراوە، بریتین لە: 

* نڤیسیاران: مەھدی سەنەندەجی، یەدوڵڵا پەشابادی، محیەددین کەریمیان، موحەممەدژیان ئەمینی
* پیتچنین و گەڵاڵەی لاپەڕەکان: محیەددین کەریمیان، سەبری مەحموودیان، سەیران دھقان
* پێداچوونەوەی گوڵ و گیا: ئیرەج مورادی
* پێداچوونەوەی گیانەوەران: کەماڵ ڕەحمانی
* پشتیوانیی نەرمەئامێری: ھادی ئەسغەری، ھیوا ڕۆستەمی زادە 

* ئەو دۆست و مامۆستایانەی وەک یارمەتیدەر، لە لاپەڕەی ١١ی بەرگی یەکەمدا سپاس و پێزانینیان ئاراستە کراوە:
ئەحمەد قازی، ناسر ڕەزازی، ئەمین گەردیگلانی، سەلاحەدین ئاشتی، موحەممەدھادی مورادی، عەبدوڵڵا سەمەدی، عەدنان بەرزەنجی، فەتاح ئەمیری، کامڕان جەوھەری، بێھرووز چەمەن‌ئارا، ئیحسان مەردۆخ رۆحانی، نەرمین کەریمیان، موحەممەدئەمین شاسەنەم، ئەفشین بەھاری‌زەڕ، بێھزاد میرزایی، وریا دیوانی، ئەھوەن ئوستوار، جەلال جەعفەری ڕەمشتی، بێھرووز ئەسراری، بەھادین ڕەحمانی، جەلیل کەریمیان، نەریمان موحەممەدی، ئەنوەر ناسری، جەلال جەعفەری ڕەمشتی، حەمید نوسرەتی و کەژاڵ سەعیدی.

## پەردەلادان
ڕێوڕەسمی پەردەلادان لەسەر ئەم فەرھەنگە ڕۆژی ١٨ی گوڵانی ١٣٩٧ ھەتاوی (بەھاری ٢٠١٨) لە تالاری مەولەویی زانستگای کوردستان بەڕێوە چوو.

## سەرچاوەکان

* ئاھەنگی پەردەلادان لەسەر فەرھەنگی زانستگای کوردستان
* پێشەکی فەرھەنگەکە

ز
ئەحمەدی (ڕوونکردنەوە)

* فەرھەنگی ئەحمەدی نووسراوەی شێخ مارفی نۆدێ
* ئەحمەدی فیرقەیەک لە شوێنکەوتووانی ئایینی ئیسلام
شێرۆڵە

**شێرۆڵە** (Şêrolle، ) دێیەکە لە ناوچەی باینگانی شارستانی پاوە.

## جوگرافیا
ئەم گوندە لەسەر سنووری ئێران و عێراقەوە ھەڵکەوتووە. لە ئێراندا دەکەوێتە سەر شارستانی پاوە سەر بە پارێزگای کرماشان و ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی تەوەنەوەل کە دەکەوێتە سەر پارێزگای ھەڵەبجە.

ھەندێک لە شوێنەکانی ئەم گوندە بریتین لە دۆڵەڕەش، چاڵەدارەوەن و چاڵەھەنجیر. ئەم گوندە چەند کەورگێکی تێدایە لەمانە کەورگی قاژان و کەورگی مەجە.

## مێژوو
ئەم گوندە لە لایەن یەکەێک لە نەوەکانی ئیمام بە ناوی عەلی کوڕی ئاخا ئاوەدان کراوەتەوە کە خاوەنی سێ کوڕ بە ناوەکانی عەبدولقادر، محەممەد سەعید و مارف بووە کە ناسراون بە خێڵی عەلی ئاخا. لە دوای شەڕی ئێران و عێراق بە ھۆی ھەڵکەوتنی ئەم گوندە لەسەر کۆتا خاڵی سنوورەوە چۆڵ کراوە و زۆرینەی دانیشتووەکانی لە بانەوڕێ جێگیر بوون. ھەر چەند ئەم گوندە ئێستا چۆڵە بەڵام جارجار ھەر ئەم بنەماڵەیە بە مەبەستی ئاژەڵداری سەردانی بەشێک لەم گوندە بە ناوی چاڵەگلێر دەکەن.

## گەلەری وێنە


پەڕگە:Şêrolle1.jpg|دێمەنێک لە ناو گوندەوە
پەڕگە:Şêrolle2.jpg|



## ئەمانەش ببینە
* گوندەواری ماکوان
* ناوچەی باینگان
* شارستانی پاوە

پۆل:گوندەکانی شارستانی پاوە
سەرکەپکان

ناحیەی **سەرکەپکان** یەکێکە لە ناحیە ھەرەکۆنەکانی قەزای ڕانیە و سەربە پارێزگای سلێمانییە، لە ڕووی ھەڵکەوتەی جوگرافییەوە کەوتووەتە بەشی باکووری خۆرئاوای پارێزگای سلێمانی، ئەم ناحیەیە لە کۆندا لە (٥٦) گوندی دەوروبەری پێک ھاتبوو.

## جوگرافیا
**ناحیەی سەرکەپکان** لە باکوور لەگەڵ ناحیەی وەرتێ ھاوسنوورە، و لە باشوور لەگەڵ ڕانیە، لە ڕۆژاوا لەگەڵ ناحیەکانی حاجیاوا و سەروچاوە ھاوسنورە، و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ قەزایی پشدەر. ناحیەی سەرکەپکان دەکەوێتە ناوچەیەکی شاخاوی و لە ڕۆژاوا چیای ماکۆک و لە باکووری شاخی کارۆخ و لە ڕۆژھەڵاتی شاخی کێوەڕەش و لە باشووری شاخی حاجیلەیە

## فەرمانگە حکومییەکان
# بەڕێوەبەرایەتی ناحیەی سەرکەپکان
# سەرۆکایەتی شارەوانی سەرکەپکان
# بنکەی ئاسایشی سەرکەپکان
# فەرمانگەی کارەبای سەرکەپکان
# فەرمانگەی کارەبای سەرکەپکان
# پۆستە و گەیاندنی سەرکەپکان
# ھۆڵی بۆنەکانی سەرکەپکان

## خوێندنگا ئامادەیییەکان
# خوێندنگای ئامادەیی سەرکەپکان
# خوێندنگای ئامادەیی دارەبەن

## قوتابخانە بنەڕەتییەکان

# قوتابخانەی بنەڕەتی سەرکەپکان
# قوتابخانەی بنەڕەتی خانزاد
# قوتابخانەی بنەڕەتی دەڵاڵان
# قوتابخانەی بنەڕەتی ڕێزینە
# قوتابخانەی بنەڕەتی پاشکۆتەڵ
# قوتابخانەی بنەڕەتی کانی بناو
# قوتابخانەی بنەڕەتی دارەبەن
# قوتابخانەی بنەڕەتی بەردانگە
# قوتابخانەی بنەڕەتی ناوەزینان
# قوتابخانەی بنەڕەتی گوڵان
# قوتابخانەی بنەڕەتی دەرئەشکەوت
# قوتابخانەی بنەرەتی پڵینگان
# قوتابخانەی بنەرەتی قەڵا سەیدە
# قوتابخانەی بنەرەتی مێدێرە
# قوتابخانەی بنەرەتی سپیاو

## باخچەکانی منداڵان
# باخچەی منداڵانی شەنگین
# باخچەی مندڵانی شاد

## بنکەکانی پۆلیس
# بنکەی بەرگری شارستانی سەرکەپکان
# بنکەی پۆلیسی سەرکەپکان

## نەخۆشخانەکان
# مەلبەندی تەندروستی سەرکەپکان
# بنکەی تەندروستی گوڵان
# بنکەی تەندروستی بامۆڵکان

## باخچەکان
# باخچەی مام
# باخچەی شەھیدان
# باخچەی خێزانی سەرکەپکان

## مزگەوتەکانی سەرکەپکان

# مزگەوتی گەورەی سەرکەپکان
# مزگەوتی شێبان
# مزگەوتی دەڵاڵان
# مزگەوتی شەھید دارا
# مزگەوتی مێکوکە
# مزگەوتی کانی بناو
# مزگەوتی کەرەک
# مزگەوتی قەڵا سەیدە
# مزگەوتی دارەبەن
# مزگەوتی کەوبین
# مزگەوتی گوڵان
# مزگەوتی ناوەزینان
# مزگەوتی پڵینگان
# مزگەوتی خەزینە

## یاریگاکان
# یاریگای تارتانی سەرکەپکان

## گوندەکانی ناحیەی سەرکەپکان
٥٦ گوند سەر بە ناحیەی سەرکەپکانە:

# ئاسنگەران
# بازئەسپ
# بامۆلەکان
# بەردانگە
# بەردخڕە
# بۆتێ
# بێردبی
# بێ زێوە
# پاشتەلان
# پاشکۆتەڵ
# پڵنگان
# تاڵینە
# تۆپزاوا، سەرکەپکان
# تیران
# چۆم، سەرکەپکان
# خاروبەک
# خەزێنە، سەرکەپکان
# دارەبەن، سەرکەپکان
# دەرئەشکەوت
# دەروکە
# دەڵاڵان
# دەنگاڵە
# دۆڵاودۆڵ
# دێرە
# ڕێزێنە
# زەوی بەلاس
# سارتکەی خواروو
# سارتکەی سەروو
# سپیاوە
# سڕێ
# سماکە
# سۆرەبنە
# شارستێن، سەرکەپکان
# شەروە
# شەکەڵە
# شەمامک
# شێبان
# شێخ ئەمیر
# قەڵات، سەرکەپکان
# قەڵاسەیدەی خواروو
# قەڵاسەیدەی سەروو
# کانی بناو، سەرکەپکان
# کانی ڕەش، سەرکەپکان
# کەنجاڕ
# کەوبێنی خواروو
# کەوبێنی سەروو
# گوڵان، سەرکەپکان
# گوێچکەلان
# گێوژە
# مام خەڵان
# مەحباب
# مێدێرە
# مێکوکە
# ناوەزینان
# نۆرەی خواروو
# نۆرەی سەروو

## ئەمانەش ببینە
* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* ناحیەی سەرکەپکان

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
بازەسپ

**بازئەسپ** شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرکەپکان، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**بازئەسپ** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی بۆتێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی کەوبێنی خواروو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی سڕێ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی پڵنگان.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* ناحیەی سەرکەپکان

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
لیژنەی ڕێزلێنانی شەھیدەکانی جووڵەی جیھانی ئیسلامی

**لیژنەی ڕێزلێنانی شەهیدانی جووڵەی جیھانی ئیسلامی** یان ** لیژنەی جیھانی بۆ ڕێزلێنانی هەڵسانوەی ئیسلامی** بریتییە لە ڕێکخراوێک لە ئێران. لیژنەکە توانی ٦۰ هەزار واژوو بۆ ئۆپراسیۆنە گەواهیدانییەکانی فەڵەستین کۆبکاتەوە.

ئەم ڕێکخراوە ۱٦ فیلمی بەرهەمهێناوە کە کۆتاییان لەسێدارەدانی فیرعەون بوو کە سەرۆکی پێشووی میسر ئەنوەر سادات بە "ناپاک" لەقەڵەم دەدات و بکوژەکەی خالید ئیسلامبوڵی بە "شەهید" دەناسێنێت. فیلمەکە دوو دڵی لە نێوان پەیوەندییە میسرییە ئێرانییەکان دروستکرد. هەروەها فیلمێکی پەیوەندیداریان بە هەمان بابەتەوە بە ناوی "۳٤ فیشەک بۆ فیرعەون" بۆ بەرهەمهێنا.

سەرچاوەکان دەڵێت ئەم لیژنە لە کانوونی یەکەمی ۲۰۰۳دا لە لایەن تەیاری پارێزگارەوە بۆ پووچەڵ کردنەوەی هەوڵەکانی سەرۆکی پێشووی ئێران محەممەد خاتەمی بۆ باشکردنی پەیوەندییە میسرییە ئێرانییەکان دروستکراوە.

## ئەمانەش ببینە
* لەسێدارەدانی فیرعەون

## سەرچاوەکان

پۆل:ئێران
سێڵ (دراگۆن بۆڵ)

**سێڵ** (، بە رۆماجی: Seru) ئەو کەسایەتییەکی خەیاڵی ناو زنجیرە ئەنیمێ و مانگای دراگۆن بۆڵە، و لە لایەن ئاکیرا توریاماوە دروست کراوە. ئەو بۆ یەکەم جار لە ژمارەی ۳٦۱ دڕندە نادیارەکە، لە کۆتاییدا دەردەکەوێت!! (謎の怪物、ついに出現!! *Nazo no Kaibutsu, Tsui ni Shutsugen!!*) دەرکەوت. بۆ یەکەم جار لە ۱٦ی شوباتی ۱۹۹۲ لە ھەفتانەی شۆنن جەمپ بڵاوکرایەوە. سێڵ ژیانێکی دەستکردە، و بە بەکارهێنانی کرۆمۆسۆمی زۆرێک لە کەسایەتییە سەرەکییەکان دروست کراوە، لە زنجیرەکەدا، ئەو بۆ ئەوەی تەواو بێت بۆ ڕابردوو گەشت دەکات. هەروەها بۆ ئەوەی بە ئامانجەکەی بگات، ئەو پێویستە لەسەری ئەندرۆید ۱۷ و ۱٨ بخوات.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا
پۆل:کەسایەتییەکانی دراگۆن بۆڵ
پۆل:نارسسیزم لە خەیاڵدا
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە دەتوانن دەستکاری ڕووناکی بکەن
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای دەستکاریکردنی وزەیان ھەیە
ڤێجیتا

**ڤێجیتا** (، بە رۆماجی: Bejīta) ئەو کەسایەتییەکی خەیاڵی ناو زنجیرە ئەنیمێ و مانگای دراگۆن بۆڵە، و لە لایەن ئاکیرا توریاماوە دروست کراوە. ڤێجیتا بۆ یەکەم جار لە ژمارەی #۲۰٤ سۆن گۆکو، ماڵئاوا (さようなら孫悟空*Sayōnara Son Gokū*) دەرکەوت. لە ۷ی تشرینی دووەمی ۱۹٨٨ لە گۆڤاری ھەفتانەی شۆنن جەمپ بڵاوکرایەوە و ئەو دەیویست بۆ بەدەستھێنانی نەمری تۆپەکانی دراگۆن بۆڵ بەکاربھێنێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەسایەتییەکانی دراگۆن بۆڵ
پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا
پۆل:سایاجین
پۆل:نارسسیزم لە خەیاڵدا
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای دەستکاریکردنی وزەیان ھەیە
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ئاگر یان گەرمییان ھەیە
پۆل:بکوژە خەیاڵیەکانی منداڵان
پۆل:خۆکوشتنی خەیاڵی
کاکەوەن

ھۆزی **کاکەوەن** (لەکی: کاکەوەن) عەشیرەتێک لە کوردە لەکەکانە کە لە پارێزگاکانی کرماشان و لوڕستان نیشتەجین و زۆرتر لە لە شارەکانی دڵفان، ھەرسین و سەحنەدا دەژین. ھەروەھا بەشێک لە کاکەوەنەکان بۆ پاڕیزگای قەزوین کۆچ دراون و لەوێدا نیشتەجێن. 

ژمارەی جەماوەری ئەم عەشیرەتە دەگاتە ٢٣٠٠٠ کەس. زۆربەی کاکەوەنەکان سەر بە ئایینی ئیسلامی شیعەی دوازدە ئیمامیین، بەڵام ھەندێکشیان سەر بە ئایینی یارسانن. بنزاری کاکەوەنی یەکێکە بنزارەکانی شێوەزاری لەکی.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھۆزەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:عەشیرەتەکانی کوردی لەک
زاماسو

**زاماسو** (ザマス *Zamasu*) یان **گۆکو بلاک** (ゴクウブラック) ئەو کەسایەتییەکی خەیاڵی و یەکەم دووژمنی ڕاستەقینە و نوێی زنجیرەی دراگۆن بۆڵ سووپەرە. کەسایەتییەکه لە لایەن ئاکیرا توریاماوە دروست کراوە، و بۆ یەکەم جار لە لە ئەڵقەی چل و حەوتی ئەنیمێکە کە لە دوانزەی حوزەیرانی ساڵی ۲۰۱٦ پەخشکرا و لە ژمارەی چواردەیەمی مانگاکەدا داوای یارمەتی لە داهاتووەوە (未来からのSOS!!) دەرکەوت. شێوەی گۆکو بلاک ڕێک لە سۆن گۆکو دەچێت و هەر لەبەر ئەوە بولمای داهاتوو ئەو ناوەی لێنا.

## سەرچاوەکان

پۆل:خوا خەیاڵییەکان
پۆل:کەسایەتییەکانی ئەنیمێ و مانگا
پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا
پۆل:کەسایەتییەکانی دراگۆن بۆڵ
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە دەتوانن دەستکاری ڕووناکی بکەن
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای گەشتکردنی ڕەھەندییان ھەیە
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای کارەبایی یان موگناتیسییان ھەیە
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای دەستکاریکردنی وزەیان ھەیە
پۆل:بکوژە خەیاڵیەکانی منداڵان
سەعات

**سەعات** ()یەکەیەکی کاتە کە بەپێی ڕێککەوتننامەی نێونەتەوی، وەک ١ بەش لە ٢٤ بەشی ڕۆژ ھەژمار کراوە و بە شێوازی زانستی وەک ٣٬٥٩٩–٣٬٦٠١ چرکە ناسێنراوە. بەپێی بارودۆخ سەعاتی وەرزی، جەستەیی و نایەکسان وەک یەک لە دوازدەی شەو یان ڕۆژ لە ڕۆژھەڵاتی نزیکی کۆندا () دامەزراوە.

## ئەمانەش ببینە
* کاتی گەردوونیی ھاوھەنگاو
* کات
* کاتژمێر

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:یەکەکانی کات
فەتاح ئەمیری

**فەتاح ئەمیری** (Fetah Emîrî) (١٩٤٦، گوندی مەنیچەر، بۆکان، ڕۆژھەڵاتی کوردستان - ٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ لە بۆکان) ڕۆماننووسێکی کورد بوو.

## ژیان
فەتاح ئەمیری ساڵی ١٣٢٥ی ھەتاوی لە ئاوایی مەنیچەر سەر بە شاری بۆکان لە دایک بوو. خوێندنی سەرەتایی لە شاری مەھاباد درێژە پێ داوە. دواتر لە ئیدارەی کارەبای شاری بۆکان دامەزرا. لە سەردەمی پاڵەویدا (ساڵی ١٣٥٤) بەھۆی چالاکیی سیاسییەوە دەسگیر کرا و ھەتا ساڵی ١٣٥٧ لە بەندیخانە بوو. تا گوازتنەوەی گۆڤاری سروە بۆ سنە یارمەتی داوە و بەشی (سروەی ئازیز)ی لە ئەستۆ بووە کە پێشوازییەکی باشیشی لێ کراوە. ساڵی ١٩٩٣ لە یەکەم ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی ئەدەبیی بۆکاندا وەک یەکێک لە حەوت بەڕێوەبەری ئەو ڕێکخراوەیە ھەڵبژێردرا. شارەزایی و زاڵ بوونی ئەمیری بەسەر زمانی کوردی بەتایبەتی بنزاری موکریانی بووەتە ھۆی ئەوەیکە ڕۆمانەکانی ببنە سەرچاوەیەکی زیندوویەتیی پەند و ئیدیۆم و دەستەواژە و وشەی ڕەسەنی کوردی. ئەو ھەتا کۆتاییی ژیانی خانەنشین بوو و لە بۆکاندا دەژیا.

فەتاح ئەمیری بەدوای تووشبوون بە شێرپەنجە، لە ٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ لە بۆکاندا کۆچی دوایی کرد.

## بەرھەمەکان
ڕۆمانە چاپ کراوەکان:
# *[[ھاوارەبەرە (ڕۆمان)|ھاوارەبەرە]]* (ڕۆمان) ١٩٩٠.
# *[[میرزا (ڕۆمان)|میرزا]]* (ڕۆمان - درێژەی ھاوارەبەرە) ١٩٩٣
# *زیندەخەو* (ڕۆمان) ٢٠٠٣
# *گێژەڵووکە* (بەرگی یەک)؛ *خەم و خەیاڵ* (بەرگی دوو)، چاپەمەنیی ئامیار

## سەرچاوەکان

پۆل:خەڵکی بۆکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦
پۆل:مردووانی ٢٠٢٤
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:نووسەرانی کورد
پۆل:نووسەرانی کوردیی ناوەندی
ئاژانسی ھەواڵی ھاوار

**ئاژانسی ھەواڵی ھاوار** (بە کرمانجی: Ajansa Nûçeyên a Hawar (ANHA)؛ بە عەرەبی: وکالة أنباء ھاوار)، یەکەمین ھەواڵنێریی کوردی تایبەت بە ھەواڵی سەرھێڵ بووە و تا ئێستاش بەردەوامە. بنکەی سەرەکیی ئاژانسەکە لە حەسیچە لە خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا دامەزراوە. 

ئاژانسی ھەواڵی ھاوار لە سەرەتای دەستپێکردنیدا تەنھا بە زمانی عەرەبی بابەت پێشکەش دەکرد. بەڵام ئێستاکە بە زمانەکانی کوردی (کرمانجی)، عەرەبی، تورکی، ئینگلیزی، ڕووسی، ئیسپانی بابەت بڵاو دەکاتەوە.

## ئەمانەش ببینە
* ئاژانسی ھەواڵی ژن
* ئاژانسی ھەواڵی نوو-ژن
* ئاژانسی ھەواڵی فرات
* ئاژانسی ھەواڵی دیجلە
* ئاژانسی مێزۆپۆتامیا
* ئاژانسی ھەواڵی ڕۆژنیوز

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ئاژانسی ھەواڵی ھاوار

پۆل:وێبگە کوردییەکان
پۆل:ھەواڵنێرییە کوردییەکان
پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ٢٠١٢
ترانکس

**ترانکس** (، بە رۆماجی: Torankusu) ئەو کەسایەتییەکی خەیاڵی ناو زنجیرەی دراگۆن بۆڵە و لە لایەن ئاکیرا توریاماوە دروست کراوە. ئەو بۆ یەکەم جار لە ژمارەی #۳۳۱ کوڕە گەنجە نادیارەکە (謎の少年 *Nazo no Shōnen*) دەرکەوت، کە لە گۆڤاری هەفتانەی شۆنن جەمپ لە ۲ی تەمووزی ۱۹۹۱ بڵاوکرایەوە، و وەک گەنجێکی نادیار بۆ ڕابردوو گەشتی کردووە تا لە دوژمنێکی بکوژ ئاگەداریان بکاتەوە. دواتر دەربارەی ئاشکرا بوو ئەو نیوە مرۆڤێک و نیوە سایاجینێکە و کوڕی ڤێجیتا و بولمایە. ترانکس یەکێک لە بەناوبانگترین کەسایەتییەکانی دراگۆن بۆڵە، و هەروەها ئاماژە بۆ ڕۆڵە تایبەتەکەی لە زنجیرەکەدا براوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا
پۆل:کەسایەتییەکانی دراگۆن بۆڵ
پۆل:سایاجین
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای دەستکاریکردنی وزەیان ھەیە
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون
پۆل:کەسایەتییە وریاییەکان لە کۆمیکەکان
ئاسنگەران

**ئاسنگەران** شارەدێیەکە، کەوتووەتە ناحیەی سەرکەپکان، قەزای ڕانیە، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**ئاسنگەران** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی دۆڵاودۆڵ و لە باشوور لەگەڵ گوندی شەمامک و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی کەوبێنی سەروو و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی ناوەزینان.

## ئەمانەش ببینە

* گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* ناحیەی سەرکەپکان

## پەراوێزەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
چاپخانەی ژیان

**چاپخانەی ژیان بۆ بڵاکردنەوە** () بریتییە لە لایەنی بەرپرس لە بڵاوکردنەوەی کۆمەڵێک ڕۆژنامە و گۆڤاری سعودی، کە گرنگترینی ڕۆژنامەی حەیاتە.

## چاپەکانی چاپخانەکە
* ئەلحەیات (چاپێکی نێونەتەوەی)
* حەیاتی سعودی (چاپێکی سعودی)
* گۆڤاری لەها (هەفتانەیی)
* چاپخانەی ژیان.کۆم (شوێنێکی تایبەت)

## سەرچاوەکان
* چاپخانەی ژیان