کەفارەت

**کەفارەت** کارێکە کە شەریعەتی ئیسلامی بۆ سڕینەوەی تاوانێکی دیاریکراو داوای دەکات، وەک ئازادکردنی کۆیلە، ڕۆژوو، خۆراکدانی ھەژاران.

## جۆرەکانی
ئەو کەفارەتانەی کە لە شەریعەتی ئیسلامدا ناسراون، پێنج جۆرن: کەفارەتی سوێند، کەفارەتی سەرتاشین، کەفارەتی کوشتن، کەفارەتی زیھار، و کەفارەتی ڕۆژوو، ھەموویان واجبن.

### کەفارەتی سوێند
ئەگەر کەسێک سوێند بخوات و سوێندەکەی بشکێنێت، بە ئەنجامدانی ئەو کارەی کە سوێندی خواردووە، یان بە جێھێشتنی ئەوەی سوێندی خواردووە، ئەوا دەبێت کەفارەتی سوێندەکە بکات، کە بریتییە لە خۆراکدان، جل و بەرگ، یان ئازادکردنی کۆیلە، ئەگەر نەیتوانی ئەوا دەبێت سێ ڕۆژ بەڕۆژوو بێت، جا ئەوان یەک لە دوای یەک بن یان جیا بن .

### کەفارەتی سەر تاشین لە کاتی حەجدا
خودای گەورە فەرموویەتی: 

### کەفارەتی کوشتن
کەفارەتی کوشتن لە دوو حاڵەتدا پێویستە: لە حاڵەتی کوشتنی بەھەڵە، و لە حاڵەتی کوشتنی بە ئەنقەست ئەگەر خاوەنی خوێنەکە لێی خۆش بوو.
* یەکەم: کەفارەتی کوشتنی بەھەڵە:

ئەگەر کەسێک کارێک بکات کە بۆی دروستە و بە ھەڵە کەسێکی تر بکوژێت، وەک ئەوەی ویستبێتی ڕاو بکات و موسڵمانێک بکوژێت، یان چاڵێکی ھەڵکەند و کەسێکی تر کەوتووەتە ناوییەوە، یان کارێکی کردبێت کە بووەتە ھۆی مردنی کەسێکی تر، بەڵام مەبەستی نەبووە زیانی پێ بگەیەنێت. جگە لە مەبەستی کوشتن، کوشتنی بە ئەنقەست، کوشتنی بە ئەنقەست لەلایەن کەسێکەوە دەگرێتەوە کە لە ڕووی یاسایییەوە بەرپرسیار نییە، وەک منداڵێک یان کەسێکی شێت لەم حاڵەتەدا کەفارەتەکە دەبێت لە پارەی بکوژەکەوە بێت، جگە لە پارەیەکی کەمی خوێن. کەفارەتی کوشتنی بەھەڵە ئازادکردنی کۆیلەیەکی ئیماندارە، بەڵام لە سەردەمی ئێمەدا کۆیلە نەماوە بۆیە کەفارەتی کوشتنی بەڕێکەوت سنووردارە بەڕۆژووبوون بۆ ماوەی دوو مانگ لەسەریەک، ئەگەر لەکاتێکدا کۆیلە ھەبێت، ئەوا حوکمەکە دەگەڕێتەوە؛ خودای گەورە فەرموویەتی: . ئەگەر دوو کەس یان زیاتر بەشداری لە کوشتنی بەڕێکەوتی یەک پیاودا بکەن، دەوترێت کە ھەر یەکێکیان دەبێت کەفارەت بدات، و دەوترێت ھەموویان دەبێت یەک کەفارەت بدەن.
* کەفارەتی کوشتنی بە ئەنقەست:

ئەگەر تۆڵەسەندنەوە لە بکوژی بە ئەنقەست وەربگیرێت، ئەوا ھیچ کەفارەتێک لێی ناخوازرێت، چونکە تۆڵەکردنەوە بەسە، بەڵام ئەگەر میراتگرانی کوژراوەکە لێی خۆشبن، ئەوا پارەی خوێن و کەفارەتی لەسەر واجبە. زۆرینەی شەرعزانان پێیان وایە ھیچ کەفارەتێک نییە بۆ کوشتنی بە ئەنقەست. چونکە تاوانێکی گەورەیە، کەفارەتەکەی تۆڵەسەندنەوە بە کوشتنی بکوژەکە خودای گەورە دەفەرموێت: . مەزھەبی شافیعی پێیان وایە کەفارەت بۆ کوشتنی بە ئەنقەست واڤبە، چونکە کەفارەت بۆ کەفارەتی تاوانی کوشتنی بەھەڵە دیاری کرابێ، ئەوە بۆ کوشتنی بە ئەنقەست ئەولاترە.

### کەفارەتی زیھار
زیھار کاتێکە پیاوێک بە ژنەکەی دەڵێت: تۆ وەک پشتی دایکم وای. جۆرێکە لە تەڵاق لە سەردەمی پێش ئیسلامدا، چونکە پیاوەکە مەبەستی ئەوە بووە کە ژنەکەی لێ قەدەغە ببێ، ھەروەک چۆن خوشک و دایکی لێ قەدەغە کراوە، ئەوسی کوڕی سامیت زیھار لە دژیخەولەی ھاوسەری دەکا، کاتێکیش چوو بۆ سکاڵاکردن لە پێغەمبەری خودا (خوای گەورە سەلامی بدات)، قورئان دابەزی ڕوونکردنەوەی حوکمی زیھار لە ئیسلامدا و ڕوونکردنەوەی کەفارەتەکەی. قورئان کەفارەت بۆ زیھار دابین دەکات، خودای گەورە دەفەرموێت:  کاتێک خەوڵا ھات بۆ گلەیی لە پێغەمبەر (صلی اللە علییە وسلم)، پێغەمبەر (صلی اللە علییە وسلم) فەرموویەتی: ((دەبێت کۆیلەیەک ئازاد بکات). بە پێغەمبەر (صلی اللە علییە وسلم) فەرموویەتی: ھیچی نییە پێغەمبەر (صلی اللە علییە وسلم) فەرموویەتی: (پاشان دوو مانگ لەسەر یەک بەڕۆژوو بێت). خەولە فەرمووی: ئەی پێغەمبەری خودا پیرە پیاوە و بەڕۆژوو نابێت پێغەمبەر (صلی اللە علییە وسلم) دەفەرموێت: (ئەوا با نانی شەست ھەژار بدات). خەولە وتی: ھیچی نییە بیبەخشێت، خێرخوازێک کۆمەڵێک خورمای ھێنا و وتی: ئەوکات من بە کۆمەڵێک خورمای تر یارمەتی دەدەم. پێغەمبەر (صلی اللە علییە وسلم) پێی فەرموو: بڕۆ لەبری ئەو شەست ھەژار خۆراک بدە، و بگەڕێوە بۆ لای ئامۆزاکەت. مەبەستی ھاوسەرەکەیەتی.

### کەفارەتی ڕۆژوو
کەفارەت بۆ ئەو کەسە پێویستە لە مانگی ڕەمەزاندا بە ئەنقەست لە ڕۆژدا لەگەڵ ژنەکەیدا جووتبوونی سێکسی بکات. چونکە پێشێلکردنی ڕۆژووی ڕەمەزانە بە تایبەتی بە ئامانجی پێشێلکردنی پیرۆزی ڕۆژوو، بەبێ ھۆکارێک کە ڕەوایەتی بە ڕۆژوو شکاندن بدات. لەسەر دەسەڵاتی ئەبوو ھورەیرە، کە وتی: پیاوێک ھاتە لای پێغەمبەر (صلی اللە علییە وسلم) و وتی: من وێران بووم ئەی پێغەمبەری خودا وتی: چی بووە. وتی (چوومە لای خێزانم) وتی: (دەتوانیت کۆیلە ئازاد بکەیت؟) وتی: نەخێر. وتی: (دەتوانی دوو مانگ لەسەر یەک بەڕۆژوو بیت؟) وتی: نەخێر. وتی: (دەتوانی نانی شەست ھەژار بدەی؟) وتی: نەخێر. ئەبوو ھورەیرە دەفەرموێت: پاشان دانیشت و سەبەتەیەکی گەورەی خورما ھێنرایە لای پێغەمبەر. فەرمووی: (ئەمە بە خێر ببەخشە). وتی: خێزانێک لە نێوانماندا ھەیە لە من زیاتر پێویستی پێیەتی؟! پێغەمبەر پێکەنی تا ددانەکانی دیار بوون، و فەرمووی: بڕۆ بیدە بە خێزانەکەت.
* جۆرەکانی کەفارەت بۆ ڕۆژوو:.

کەفارەتی جووتبوون لە ڕۆژدا لە ڕەمەزاندا سێ جۆر ھەیە: ئازادکردنی کۆیلەیەک، ڕۆژووگرتن، خۆراکدانی ھەژاران.
* کەفارەتەکە دووبارە بکەرەوە:

دووبارەکردنەوەی کەفارەت دوو حاڵەتی ھەیە:
* - ئەگەر پیاوێک لە یەک ڕۆژدا زیاتر لە جارێک لەگەڵ ژنەکەیدا جووت بوو، دەبێت یەک کەفارەت بدات لەسەر ئەمە، بەپێی کۆدەنگی زانایان.
* - کە جووتبوونی سێکسی زیاتر لە ڕۆژێک دووبارە دەبێتەوە، و بە ئەگەرێکی زۆرەوە دەبێت کەفارەتی ھەر ڕۆژێک بدات، واتا بۆ ھەر ڕۆژێک دەبێ کەفارەتی جیا بدا.

## ھەروەھا سەیری بکە
* حوکمی دەستپەڕ لە ئیسلامدا

## سەرچاوەکان
* *کتاب بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع* - کتاب الکفارات - لأبوو بکر مسعود بن أحمد الکاسانی.

پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
پۆل:فیقھی ئیسلامی
پۆل:زەکات