open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ئانتمان و واسپ: کوانتەمێنیا

**ئەنتمان و واسپ: کوانتەمێنیا** () فیلمێکی سووپەرھیرۆی ئەمریکی ساڵی ٢٠٢٣یە، لەسەر بنەمای کۆمیکەکانی ماڕڤڵ دروست کراوە و سکۆت لانگ/ئانتمان و ھۆپ پیم/ واسپ ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕاوە. پلانی سێیەمین فیلمی ئانتمان لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ پشتڕاستکرایەوە. پەرەپێدانی فیلمەکەش لە کاتی پەتای Covi دەستی پێکرد. ناوی فیلمەکە و ئەندامانی کاستی نوێی فیلمەکە لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ ڕاگەیەندرا. لە سەرەتای مانگی شوباتی ٢٠٢١دا وێنەگرتنی لە تورکیا دەستیپێکرد و لە ناوەڕاستی مانگی حوزەیراندا وێنەگرتنی زیاتر لە سانفرانسیسکۆ ئەنجامدرا. فیلمەکە لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پێداچوونەوەی جیاوازی لێکرا و داھاتی زیاتر لە ٤٦٦ ملیۆن دۆلاری لە سەرانسەری جیھاندا بەدەستھێنا. بەھۆی ئامێرێکەوە ئەنتمان و خێزانەکەی دەکەونە نێو جیھانی کوانتەم و لەوێدا ئاشنا دەبن بە نھێنییەکانی ئەو جیھانە و ڕووبەرووی مەترسی دەبنەوە.

## ڕۆڵەکان
* پۆڵ ڕود وەک سکۆت لانگ/ئانتمان
* ئیڤانجیلین لیلی وەک ھۆپ ڤان داین/واسپ
* جۆناتان مەیجەرز وەک کانگ
* کاترین نیوتن وەک کاسی لانگ
* دەیڤید داستمالچیان وەک وێب
* کەتی ئۆبراین وەک جێنتۆرا

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٣
پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس
پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی گەردوونە ھاوتەریبەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی گۆڕانکاری قەبارە
پۆل:فیلمەکان کە لە سان فرانسیسکۆ داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی پاینوود وێنەگیراون
پۆل:فیلمەکان کە لە ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن
پۆل:فەنتازیای دەروازە
پڕۆژەی مافی مرۆڤی کورد

**پڕۆژەی مافی مرۆڤی کورد** (KHRP) پڕۆژەیەکی مافی مرۆڤی کوردە. بارەگای سەرەکی دامەزراوەکە لە لەندەنە .

## بەستەرە دەرەکییەکان

* ماڵپەڕی KHRP
* ڕێبەری شێوازی KHRP  Girêdana arşîvê 2006-10-07 لە ئامێری Wayback
## سەرچاوەکان

پۆل:ڕێکخراوەکانی مافەکانی مرۆڤ
پۆل:مافەکانی مرۆڤ لە عێراق
پۆل:مافی مرۆڤ لە تورکیا
پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان
ژێرفەرمانی کۆمەڵەی گەلان

وێنۆک|شاندەکانی ناوچەکانی ڕۆژاوای ئاسیا و ئەفریقا، کە بریتی بوون لە: سووریا (١)، لوبنان (٢)، فەلەستین (٣)، میرنشینی ترانسئۆردن (٤)، میزۆپۆتامیا (٥)، تۆگۆلاندی بەریتانی (٦)، تۆگۆلاندی فەڕەنسی (7)، کامێرۆنی فەڕەنسی (8) کامیرۆنی بەریتانی (9)، ڕواندا-ئورووندی (10)، وابەستەیی تانگانیکا (11) و باشووری ڕۆژاوای ئەفریقا (12).
[وێنۆک|200x200پیکسڵ|نوێنەران لە زەریای ھێمن: [باشووری زەریای ھێمن (1)، وابەستەیی نیوگینیا (2)، دوورگەی ناورو (3)، و ساموای ڕۆژاوا (4).]]
**ژێرفەرمانی کۆمەڵەی گەلان** وەک لە پەیمانی نەتەوە یەکگرتووەکاندا ھاتووە، بەھێزکردنی وڵاتێکە کە بانگەشەی یارمەتیدانی وڵاتانی لاواز و دواکەوتوو دەکات بۆ ھەستانەوە و ڕاھێنانیان بۆ فەرمانڕەوایەتیی، بۆ ئەوەی بتوانن سەربەخۆبن و خۆیان بەڕێوەببەن.

ژێرفەمانی: ڕژێمێکە کە لەلایەن کۆمەڵەی گەلانەوە دامەزراوە بۆ جێبەجێکردنی ئەو خاکانەی کە لە ئەڵمانیا دەستی بەسەردا گیراوە (وەک بوروندی و پاپوای نیوگینیا و تۆگۆ) و تورکیا (وەک سوریا و فەلەستین و لوبنان) دوای جەنگی جیھانیی یەکەم (١٩١٤–١٩١٩). ڕژێمەکە دیاری دەکات کە ئامانجی ئەم ئەرکە یارمەتیدانی ئەو ناوچانەیە کە ھێشتا نەگەیشتوونەتە ئەو ئاستەی کە بتوانن بە تەنیا سەربەخۆبن. ژێرفەرمانەکان بەسەر سێ بەشدا دابەشکرابوون، وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە پۆلی یەکەمدا بوون، ھەروەھا ئەو وڵاتانەیان لەخۆگرتبوو کە "گەیشتوونەتە پلەیەک لە پێشکەوتن کە ڕێگە بدات بە دانپێدانانی کاتی بە بوونی خۆیان وەک وڵاتی سەربەخۆ"، بەمەرجێک یەکێک لەو وڵاتانە یارمەتی کارگێڕییان بۆ دابین دەکات، و بە مەرجێک خواستی ئەو وڵاتەی کە ئەرکی ھەڵبژاردنی وڵاتەکە دەگرێتەوە لەبەرچاو بگیرێت. پۆلی دووەم بریتی بوو لە وابەستەیییەکانی ئەڵمانیا لە ڕۆژاوا و ناوەڕاستی ئەفریقا و ھێزەکانی سەپاندنی ئەو ئەرکە دەسەڵاتی گەورەتریان ھەبوو لە پۆلی یەکەم، بەو پێیەی “ئەو وڵاتەی کە ژێرفەرمانی سەپاندووە بەرپرسیارە لە بەڕێوەبردنی وابەستەیی لەژێر مەرجێکدا کە گەرەنتی ئازادی ویژدان و ئایین دەکات. ” لەنێویاندا ئەوەی بەلجیکا لە ٢٠ی تەممووزی ١٩٢٢دا لکێندرا، ھەریەکەیان لە بوروندی و شانشینی ڕواندا بە شێوەیەکی تێکەڵاو بە ناوی ڕواندا-ئوروندی و تۆگۆلاندەوە لکێندرا، کە دابەشکرابوو بەسەر بەشێکی فەڕەنسی و بەشێکی دیکەی بەریتانی دا. سەبارەت بە پۆلی سێیەم، ئەو ناوچانەی لەخۆگرتبوو کە دەکەونە باشووری ئەفریقا و دوورگەکانی زەریای ھێمن، وەک نوێنەرایەتی باشووری زەریای ھێمن کە پەیوەندییان بە ئیمپراتۆرییەتیی ژاپۆنەوە ھەبوو، و نیوگینیای ئەڵمانی کە وابەستەیی خۆی گواستەوە بۆ ئوسترالیا و ئیمپراتۆرییەتیی بەریتانیا، جگە لە باشووری ڕۆژاوای ئەفریقا (کە بە نامیبیا ناسراوە)، کە ڕووی لە باشووری ئەفریقا و ئیمپراتۆرییەتیی بەریتانیا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی ١٩٤٦
پۆل:ژاپۆن لە سەدەی ٢٠ەم
پۆل:شێوازی حوکمڕانی ئیمپڕاتۆریەتی بریتانیا
ئەولیا چەلەبی

**دەروێش محەممەد زڵی** (٢٥ی ئازاری ١٦١١ – ١٦٨٢)، ناسراو بە **ئەڤلییە چەلەبی**، گەڕیدەیەکی عوسمانی بوو کە لە سەردەمی لووتکەی چاندی ئیمپراتۆرییەتەکەدا بەناو خاکی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی و زەوییە دراوسێکانیدا گەشت دەکات. زیاتر لە ٤٠ ساڵ گەشت دەکات، شرۆڤەکەی لە گەشتنامەکەیدا تۆمار کردووە بە ناوی *سیحەتنامە* ("نامیلکەی گەشت").

## ئەمانەش ببینە
* ئیبن فەزڵان
* ئەولیا چەلەبی

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* چاپی دەقی عوسمانی (١٨٩٦)

پۆل:خەڵکی ئەستەمبوڵ
پۆل:تورکە عوسمانییەکان
پۆل:دۆزەرەوەکانی سەدەی ١٧
پۆل:دۆزەرەوەکانی ئاسیا
پۆل:مردووانی ١٦٨٢
پۆل:لەدایکبووانی ١٦١١
پۆل:ئەو پەڕانەی بەستەری پڕۆژەی گەتنبێرگیان ھەیە
پۆل:لەدایکبووانی ١٦٠٩
پۆل:مردووانی ١٦٥٧
پۆل:حەنەفییەکان
باتمان: خوێنی خراپ

***باتمان: خوێنی خراپ*** () فیلمێکی ڤیدیۆیی سووپەرھیرۆیە لە دەرھێنانی جەی ئۆلیڤا و لە ساڵی ٢٠١٦ نمایشکراوە. ئەم فیلمە درێژەی فیلمی *باتمان دژی ڕۆبینە کە* لە ساڵی ٢٠١٥ بڵاوکرایەوە. ئەکتەرە دەنگییەکانی بریتین لە جەیسۆن ئۆمارا و ئیڤان ستراھۆڤسکی و شۆن ماھر و مۆرێنا باکرین. بروس وەین بەشێوەیەکی نادیار وندەبێت و ھاوڕێکانی: نایتوینگ و ڕۆبن یەکدەگرن لەدژی ئاژاوەگێرەکانی گۆثام، لەکاتێکدا باتومان لێکۆڵینەوە لە ونبوونەکەی باتمان دەکات.

## ڕۆڵەکان
* جەیسن ئۆمارا وەک بروس وەین/باتمان
* ئیڤان ستراھۆڤسکی وەک کەیت کەین/باتومان
* ستوارت ئالن وەک دامیان واین/ڕۆبن
* شۆن ماھێر وەک دیک گرایسۆن / نایتوینگ
* مۆرێنا بەکرین وەک تالیا
* ستیڤن بلوم وەک دەمامکی ڕەش، فایەرفڵای
* گایۆس چارڵز وەک باتوینگ
* جۆن دیماجیۆ وەک بلۆکباستەر
* ڕۆبن ئاتکین داونز وەک جێرڤیس تێچ/ماد ھاتەر
* جەیمس گارێت وەک ئەلفڕێد پێنیۆرس
* ئێرنی ھادسۆن وەک لوسیۆس فۆکس
* کریستیان لایکین وەک ڕۆژنامەنووس
* ڤانێسا مارشال وەک ڕێنی مۆنتۆیا
* ڕیچارد مەکگۆناگال وەک سەرۆک
* جێف پیرسۆن وەک عەقید جاکۆب کەین
* جەیسن سپیزێک وەک نوح کاتلەر
* بروس تۆماس وەک کۆمیساری جەیمس گۆردۆن
* کاری والگرێن وەک کۆری، خاتوو بانیستەر
* تراڤیس ویلینگھام وەک ڕیتیک

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە دانراوەکان لە ساڵی ٢٠١٦
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠١٦
پۆل:فیلمە ئەکشنەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
ڕووباری کەرخە

چەپ|وێنۆک|200x200پیکسڵ|رووبارى کەرخە
وێنۆک|بەنداوى کەرخە
**کەرخە** کە لە کۆندا بە  چۆمى تیرى ناسرابوو، دەکەوێتە باکووری پارێزگای خوزستان لە ئێران  درێژیەکەى نزیکەی ٩٠٠ کیلۆمەترە، لە چیاکانى هەرێمى کوردنشینى بەختیارى و لوڕستان (زاگرۆس)ەوە سەرچاوە دەگرێت و دەرژێتە نێو زۆنگاوى حەویزە  نێوان ئەهواز و عێراق و بە شارەکانی شوش و حەمیدیە و سۆسەنگەرد تێپەڕ دەبێت و دەگاتە هەوێزە ، بەنداوی کەرخە  کە گەورەترین بەنداوی ئێرانە و نزیکەى  5.9 ملیار مەتر سێجا ئاو گل دەداتەوە و توانای بەرهەمهێنانی  520 مێگاوات کارەباى هەیە.

کۆئاوى کەرخە، لە تێکەڵ بوونى ئاوى  سێمیرە و  زاڵ لە نزیک ئاوایی ئەندیمشک پێکدێت د

پۆل:پارێزگای خووزستان
پۆل:ڕووبارەکانی ئێران
پۆل:ڕووبارەکانی عێراق
سیمرێ

سرچشمهسیمره
ریزشگاه‌های حوضه زهکشیسیمره
**ڕووباری سیمڕە** یەکێکە لە لقە گرنگەکانی ڕووباری کەرخە کە بەهۆی تێکەڵبوونى ڕووباری گامێشاو و ڕووباری خوڕەسۆ پێک دێت،  لە دوورى ٢٥ کیلۆمەتری باشووری ڕۆژهەڵاتی شاری کرماشان و پاشان خاکى پارێزگاکانی لوڕستان و ئیلام دەبڕێت لە ئەندیمشک لەگەڵ چۆمى زال پێکەوە دەڕژێنە ناو  ڕووباری کەرخە 
وێنۆک| بەنداوی سیمرە
وێنۆک| پیسبوونی ڕووباری خوڕەسوو لە کرماشان بووەتە هۆی لەناوچوونی جچینگەى ڕووباری سیمرە
**بەنداوی سیمرە:** سیمرە لقی سەرەکی ڕووباری کەرخە و وەرگرتنی ئاوی بەنداوەکە کاریگەری وێرانکەر و جددی لەسەر کەمی ئاوی کەرخە هەیە.

لە ساڵانی پەنجاکانی سەدەی ڕابردوودا پڕۆژەیەک پێشنیار کرا بۆ لادانی بەشێک لە ئاوی سیمرە بەرەو دەشتی مایدەشت لە کرماشان. لەم پلانەدا بەشێک لە ئاوی ڕووباری سیمرە ئاراستەی ڕووباری مێرگ کرا لە خاڵێک بە ناوی تەنگ گەرماو لە لوڕستان و زەویەکانی سەرفیروزاباد و مایدەشت و سنجاوی و ڕەوانسەر ئاودێری دەکران  ئەم پێشنیارە دواتر پشتگوێ خرا و نەکرا, کە لە ئەنجامدا زیاتر لە ٩٠٪ زەویەکانی مایدەشت ئێستا باراناوین، و هەڵکەندنی هەڕەمەکى بیرى ئاو لەو ناوچانەدا زیانێکی زۆری بە ئاوی ژێرزەوی گەیاندووە . 
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی
کۆشکی بوکەشووشە شکاوەکان

**کۆشکی بووکەشوشە شکاوەکان** () فیلمێکی کۆمیدی ئەمریکی ساڵی ٢٠٢١ە، لەسەر بنەمای تایبەتمەندییەکانی جەژنی هاڵۆوین و کەسایەتییەکانی کۆمپانیای واڵت دیزنی دروستکراوە. لە ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١، لە ڕێگەی دیزنی پڵەسەوە بڵاوکرایەوە. لە شەوی هاڵۆویندا، (گۆنزۆ) بانگێشت دەکرێـت بۆ کۆشکێکی ترسناک تا ڕووبەڕووی گەورەترین بەرەنگاری بێتەوە و ناوی خۆی بە مەزنی بهێڵێتەوە

## ڕۆڵەکان

*ویل ئارنێت وەک میوانداری یارییەکە
*ئیڤێت نیکۆڵ براون وەک شۆفێری ئۆتۆمبێلی مردوو
* دارێن کریس وەک چاودێر
* تاراجی پی هێنسۆن وەک بووک
* کیم ئیرڤین وەک خزمەتکاری کۆشکی جنۆکەیی
* کوین مەکفێرسۆن وەک هۆڵوای نایت
* جۆن ستامۆس وەک کەسێکی بەناوبانگ
## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢١
پۆل:فیلمە جنۆکەییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ترسناکە سەروو سروشتییەکانی ئەمریکا
پۆل:فیلمە ترسناکە منداڵەکان
سەمسارا (فیلم)

***سەمسارا*** بەڵگەفیلمێکی نازارەکییە کە لە ساڵی ٢٠١١ دروست کراوە و لە دەرھێنانی ڕۆن فریک و بەرھەمھێنانی مارک ماگیدسۆنە، ئەم دوو دەرھێنەرە ھەروەھا لە فیلمی باراکەدا پێکەوە کاریان کردووە.

ئەم فیلمە لە ماوەی چوار ساڵدا بە شێوەی ٧٠ ملم و لە زیاتر لە ٢٥ وڵاتدا وێنەی گیراوە و گۆڕدراوە بۆ فۆرماتێکی دیجیتاڵی. لە ساڵی ٢٠١١ لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی تۆرۆنتۆ بۆ یەکەمجار نمایشکرا و لە مانگی ئابی ٢٠١٢دا نمایشێکی سنوورداری ھەبوو. ناوەکەی لە وشەی سامسارا وەرگیراوە کە لە ئایینی ھیندۆسی و بودادا ئاماژەیە بۆ سووڕی ژیان و مردن، گواستنەوەی ڕۆح لە جەستەیەکی مردووەوە بۆ جەستەیەکی نوێ، و دووبارەبوونەوەی لەدایکبوون و مردن.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمی دۆکۆمێنتاری ئەمریکی
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١١
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە بەڵگەنامەیییە ئەمریکییەکان
زایەن (فیلم)

***زایەن*** () کورتە فیلمێکی بەڵگەنامەییی ساڵی ٢٠١٨یە، باسی کوڕێک دەکات کە بەبێ قاچ لەدایك بووە و بەسەر مەحاڵ و (ئاستەنگی)ـەکانی ژیان سەردەکەوێت.   ئەم فیلمە بەڵگەنامەیییە لە ١٠ی ئابی ٢٠١٨ لە نێتفلێکس بڵاوکرایەوە.
## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٨
چۆمى تیری

ناوى کۆنى رووبارى کەرخەیەو لە سەردەمی کۆندا بە چۆمى **تیری** ناودەبرا و ئەو بەشانەى دەگرتەوە کە دەکەونە ڕۆژهەڵاتی دیجلە و ڕۆژئاوای ئەهواز . لە سەدەکانی ناوەڕاستدا ئەم ناوە گۆڕدرا بۆ *حەوێزە* و دواتر بۆ *بەنی تەرەف* کە ناوی گەورەترین هۆزى ئەم ناوچەیە بوون. ئەم شوێنە ئێستا ناوی دەشتى میشانە و ناوەندەکەی سۆسەنگەردە و، حەوێزەش یەکێکە لە بەشەکانی. جوگرافیاناسى ناودار یاقوت حەمەوی لە بارەى چۆمى تیرى دەنووسێت:ئەردەشیری کوڕی ئەسفەندیار چەمەکەی هەڵکەندووە و بەخشیویە بە کەسێک لە کوڕانى گۆدەرزى وەزیرى بە ناوی تبرا، . ئێستا پاشماوەی شاری تیری لە ناوچەی حەمیدییە هەڵکەوتووە .   ناوى رووبارەکە دەشێ لە بەر تەوژمى بە هێزى ئاوەکەوە لە بەهاران ناونرابێت چەمى تیرى.

200px|وێنۆک|چەپ|رووبارى کەرخە
پشوو: سەرباز ھەرگیز لە ئەرک دانابڕێت

**ڕۆژی پشوو: سەرباز ھەرگیز لە ئەرک دانابڕێت** () فیلمێکی ساڵی ٢٠١٤یە لە دەرھێنانی ئەی ئاڕ مارگادۆس. لەم فیلمەدا ئەکتەرانی وەک ئاکشای کومار و سۆناکشی سینھا و سومیت ڕاغاڤان و فەردی دارووالا و گۆڤیندا و زاکیر حوسێن و چێری ماردیا و ئاپوورڤا ئارۆرا ڕۆڵیان بینیوە.
## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ھیندی-زمانەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ھیندییەکان
پۆل:فیلمە دووبارە دەرھاتووە ھیندیەکان
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنەکانی ساڵی ٢٠١٤
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی
پۆل:فیلمەکانی ڕێلیەنس ئینتەرتەیمێنت
پۆل:فیلمە ئەکشنییە دووبارە درووستکراوەکان
ئایڤەرسۆنی سپی

«**ئایڤەرسۆنی سپی**» () یەکەم تاکەگۆرانیی ڕاپەر و گۆرانیبێژی ئەمریکی پۆست مالۆنە. لە ڕێگەی ڕیپەبلیک ڕیکۆردز لە ١٤ی ئابی ٢٠١٥ وەک تاکەگۆرانیی سەرەکیی یەکەم ئەلبومی ستۆدیۆیی، *[[ستۆنی (ئەلبوم)|ستۆنی]]* (٢٠١٦) بڵاو کرایەوە. لە بنەڕەتدا لە ٤ی شوباتی ٢٠١٥ لە ڕێگەی ھەژماری ساوند کلاودی پۆست بڵاو کرایەوە. پۆست ھاوشانی ئێف کەی ئای فێرست و ڕێکس کودۆ بەرھەمی ھێناوە و نووسیویەتی. لە خشتەی گۆرانییەکانی ''بیلبۆرد'' ھۆت ١٠٠ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان گەیشتە پلەی ١٤. تاکەگۆرانییەکە بە شێوەیەکی بەربڵاو بەو گۆرانییە ناسراوە کە سەرنجی خەڵکی بۆ خۆی ڕاکێشا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
*
*

پۆل:گۆرانییەکانی ٢٠١٥
پۆل:گۆرانییەکانی پۆست مالۆن
نھێن

**نھێن** یان **پەنھان** یان **غەیب**، لە باوەڕی ئیسلامیدا ئەو زانستەیە کە تایبەتە بە خودا، لە دروستکراوەکانی ڕەنگە ھەندێک لەو پێغەمبەرانەی کە ھەڵیدەبژێرێت لەسەر ھەندێک لە پەنھان دەرکەون، و پەنھانەکان جگە لە خودا نەبێت کەس نایزانێت، و بانگەشەکردنی ھەبوونی پەنھان بە کوفرێکی گەورە دادەنرێت کە دەبێتە ھۆی دەرچوون لە ئایین، لە نموونەکانی بانگەشەی ھەبوونی پەنھان وەک چەرخی بەخت لە ڕۆژنامە و گۆڤارەکاندا.

پەنھان ھەموو ڕاستییەکە کە مێشک بە سروشتی خۆی ھەستی پێناکات، یان مرۆڤ مامەڵەی لەگەڵدا ناکات لەگەڵ ھەستەکاندا، وەک چۆن ڕێگەیەک نییە بیبینێت یان لەسەری بوەستێت، بەڵکو وەک ڕاستییەک ھەستی پێدەکات، وەک فریشتە، جنۆکە و ئەھریمەن و بەھەشت و دۆزەخ، یان وەک داھاتوو و ئەوەی تێیدا ڕوودەدات.و ئەو ڕۆحەی کە ئەم جەستەیە لە مرۆڤ و ئاژەڵدا زیندوو ڕادەگرێت، ھەروەھا لە زانستی پەنھانەوەیە، ئێمە وەک ڕاستییەک ھەستی پێدەکەین، بەڵام ھیچ ڕێگەیەک نییە بۆ بینینی یان تێگەیشتن لە سروشتەکەی.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:وشە و دەستەواژە قورئانییەکان
پۆل:خواناسی ئیسلامی
پارادۆکس (فیلم)

**پارادۆکس** () فیلمێکی نیۆ نواری ئەکشنی چینی ساڵی ٢٠١٧یە، لەلایەن ئیڵسەن سەپ و سۆی چیانگ بە ھاوبەشی بەرھەم ھێنراوە. پۆلیسی لێکۆڵەری (ھۆنگ کۆنگ) (لیی چەنگ چی) بۆی دەردەکەوێ کە کچە ١٦ ساڵانەکەی (وینگ چی) دیار نەماوە کاتێک لە (تایلاند) بووە. لێکۆڵەر گەشت دەکا بۆ (تایلاند) و یەکدەگرێ لەگەڵ ئەفسەری چینی (سویی کیت) و ھاوبەشەکەی (تاک)، لەوێ ڕووبەڕووی تاوانباری ئەمریکی (ساشا) دەبنەوە کە خەریکی قاچاغچێتی ئەلقەیە لە بەشێکی بازاڕی ڕەش. ئەو زنجیرە تاوانانە وای کرد کە (چەنگ چی) نەک تەنھا چارەنووسی کچەکەی بزانێ، بەڵکو بەسەر ئەو کەسانەشدا زاڵ ببێ بۆ وەستاندنی ئەو قاچاغچێتییە.

## ڕۆڵەکان
* لویس کوو وەک لی چۆنگ-چی
* گۆردۆن لام وەک چێنگ ھۆن-ساو
* وو یو وەک چوی کیت
* کریس کۆلینز وەک ساچا
* تۆنی جا وەک تاک
* میشێل سارام وەک لی چۆنگ-چی

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی ھۆنگ کۆنگ لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٧
پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنەکانی ساڵی ٢٠١٧
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧
پۆل:ئەو فیلمانەی لە بانکۆک داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە ھۆنگ کۆنگ داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری بانگکۆک وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ھۆنگ کۆنگ وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە ھونەرە جەنگییەکانی ھۆنگ کۆنگ
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کچ
ڤەنێسە ھەجنس

**ڤانێسا ئان ھادجنس** ()، ئەکتەر و گۆرانیبێژێکی ئەمریکییە لەدایکبووی ١٤ی کانوونی دووەمی ١٩٨٨. زۆرتر بە ڕۆڵگێڕانی لە *فیلمی موزیکەڵی ئامادەیی* و *موزیکەڵی ئامادەیی ٢* لە کەناڵی دیزنی ناسراوە. خەڵاتی زۆری بەدەستھێناوە و لە دوای *موزیکەڵی ئامادەیییەوە* پاڵێوراوە. لە زۆر بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی و فیلمدا بەشداری کردووە. لە تەمەنێکی بچووکەوە دەستی بە نواندن و گۆرانیوتن کردووە. ئێستا دەستگیرانی خۆشەویستە دێرینەکەی کۆل تاکەرە کە یاریزانێکی پیشەگەری بیسبۆڵە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەکتەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان
پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی مناڵی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی پۆپی ئەمریکی
پۆل:مۆسیقاژەنە پۆپە مناڵەکان
پۆل:کاسۆلیکە ڕۆمانیەکانی پێشوو
مایک مایەرز

**مایکڵ جۆن «مایک» مایرێس** () ئەکتەر و کەسایەتی کۆمیدیا و دەرھێنەر و بەرھەمھێنەر و سیناریۆنووسی کەنەدییە. لە ساڵی ١٩٨٩ تا ١٩٩٥ ئەکتەرێکی کۆمیدی بووە لە *بەرنامەی شەممەی شەوی لایڤ*.

مایرێس لە دایک و باوکێکی ''ئینگلیزی لەدایکبووە و لە شاری سکاربۆرۆ لە ویلایەتی ئۆنتاریۆ لە کەنەدا گەورە بووە. خاوەنی سێ ڕەگەزنامەیە: کەنەدی و بەریتانی و ئەمریکی.

## کاریگەرییەکان
مایرێس کەسایەتییە کۆمیدییەکانی وەک جۆن کلیس، دان ئایکرۆید، چیڤی چەییز، مۆنتی پایتۆن، جۆن بێلوشی، پیتەر سێلەرز، ڕۆبن ویلیامز، جین کورتین و ئەلبێرتۆ ی لۆست تریۆس پارانۆیا وەک کاریگەرییان ڕاگەیاند.
## سەرچاوەکان

پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:ئەکتەرانی دەنگی بەریتانی
پۆل:ئەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی بەڕیتانی
پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان
پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرانی فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیستەم
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیست و یەک
پۆل:ئەکتەرە پیاوە کەنەدییەکان
پۆل:ئەکتەرە تەلەفزیۆنییە پیاوەکانی کەنەدا
پۆل:ئەکتەری دەنگی پیاوی کەنەدی
پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
پۆل:ئەکتەرانی پیاو لە تۆرۆنتۆوە
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم
پۆل:کۆچبەرە کەنەدییەکان بۆ ئەمریکا
فیجی لە ئۆڵۆمپیا

فیجی بۆ یەکەمجار لە ساڵی لە یارییەکانی هاوینەی ساڵی ١٩٥٦ دا بەشداری کرد. وەرزشوانەکانی بەشدارییان لە تیر و کەوان، بۆکسێن، تۆپی پێ، جودۆ، کەشتیوانی، مەلەکردن، بەرزکردنەوەی قورسایی و ڕەگبی کردووە. 

لە ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠١٦، هەڵبژاردەی ڕەگبی فیجی میدالیای زێڕی بەدەستهێنا، کە یەکەم میدالیای ئۆڵۆمپی وڵاتەکەیە، کە لە ئۆڵۆمپیادی ٢٠٢٠دا پاراستی. 

## پێرستی بەشدارییەکان

### یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوینە

### یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانە

## سەرچاوەکان
کرید ٣ (فیلم)

**کرید ٣** () فیلمێکی درامی و وەرزشی ئەمریکییە، لە ساڵی ٢٠٢٣ لە دەرھێنان و ڕۆڵی سەرەکی مایکل بی جۆردن (لە یەکەم دەرھێنانیدا) لە سیناریۆیەکی نووسراوی کینان کوگلێر و زاکی بەیلینە. ئەم فیلمە درێژەی فیلمی کرید ٢ە، و بەشی سێیەمی زنجیرەی کریدە و نۆیەمین فیلمە لە زنجیرەی ڕۆکی. ئەندامانی دیکەی کاستەکە بریتین لە تێسا تۆمپسۆن، جۆناسان مەیجەرز، ود ھاریس، فلۆرییەن مۆنتینۆ و فیلیسیا ڕەشاد. ئەمە یەکەم فیلمە لە زنجیرەکەدا کە سیلڤستەر ستالۆن ڕۆڵی ڕۆکی بالبۆوای تێدا نەبێت، ھەرچەندە تا ئێستاش بەرھەمھێنەرە شانبەشانی دەرھێنەری فیلمی کرید (٢٠١٥) ڕایان کوگلەر. سێیەمین فیلمی کرید لە مانگی ئەیلوولی ٢٠١٩ بە فەرمی ڕاگەیەندرا و لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠دا جۆردن بۆ دەرھێنان و ڕۆڵگێڕان دامەزرا. لە نێوان مانگەکانی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ و ئەیلوولی ٢٠٢٢، مەیجەر و ئەکتەرەکانی دیکە پەیوەندییان بە پڕۆژەکەوە کرد و پشتڕاستکرایەوە کە ستاڵۆن کاستی نەکراوە. وێنەگرتنی سەرەکی لە کۆتایی مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٢ تا مانگی نیسان لە جۆرجیا، تامپا، فلۆریدا و لۆس ئانجلەس، کالیفۆرنیا ئەنجامدراوە. یەکەم فیلمە کە لەلایەن کۆمپانیای مێترۆ-گۆلدوین-مایر کە خاوەندارێتی کۆمپانیای ئەمازۆنە دابەش دەکرێت. چیرۆکەکەی: «ئەدۆنیس» ھەم لە ژیانی پیشەیی و ھەم لە ژیانی خێزانیدا سەرکەوتووە، بەڵام کاتێک ھاوڕێیەکی منداڵیی و یاریزانێکی بۆکسێنی پێشوو دەردەکەوێتەوە، ڕووبەڕووبوونەوەکە زیاتر دەبێت لە تەنھا شەڕێک.

## ڕۆڵەکان
* مایکل بی جۆردن وەک ئەدۆنیس کرید
* جۆناسان مەیجەرز وەک دۆم ئەندەرسۆن
* تێسا تۆمپسۆن وەک بیانکا تایلۆر
* ود ھاریس وەک تۆنی
* فلۆرین مۆنتینۆ وەک ڤیکتۆر دراگۆ
* فیلیسیا ڕەشاد وەک ماری ئان کرید

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەمریکییە-ئەفریقییەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی دانراون لە ٢٠١٧
پۆل:فیلمەکان کە لە ساڵی ٢٠٢٢ داندراون
پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون
پۆل:فیلمەکان کە لە ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە قسەی ناشرین
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٣
پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس
پۆل:فیلمەکان دەربارەی تەندروستیی دەروونی
پۆل:فیامەکانی مێترۆ-گۆلدوین مایەر
باراناگار

**باراناگار** یان **باراناگۆر** شار و شارەوانییەکە لە ناوچەی باکووری ٢٤ی پارگاناس لە ویلایەتی بەنگالی ڕۆژاوای ھیندستان. لە کۆلکەتای گەورەدایە و ھەربۆیە بەشێکە لەو ناوچەیەی کە دەسەڵاتی گەشەپێدانی شارە گەورەکانی کۆلکەتا (KMDA) دەیگرێتەوە.

شوێنی پەیمانگای ئاماری ھیندستانە بۆ لێکۆڵینەوە و فێرکردن و بەکارھێنانی ئامار و زانستە سروشتییەکان و زانستە کۆمەڵایەتییەکان. قوتابخانەی ئامادەیی باراناگۆر ڕاماکریشنا میشن ئاشراما یەکێکە لە کۆنترین و بەناوبانگترین قوتابخانەکانی باراناگار و باکووری ٢٤ پارگاناس.

بارانگار ناوەندێکی پیشەسازی سەرەکییە بۆ دروستکردنی ئامێری کشتوکاڵی و پیشەسازی و ماددە کیمیایییەکان و زەیتی کاستۆر و کبریت. ھەروەھا کۆمپانیاکانی پرۆسێسکردنی پەتاتەی زۆرن.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی بەنگلا
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٦٩
سالار محەمەد فەتاح

نوسەر و هۆزانەوان سالار محەمەد فەتاح، ناسیار بە دیرزان، خاوەن رۆحێکی نشتیمان پەروەری، لە ١٣ ئیلولی- ١٩٩٩ لە شاری زاخۆ لە بنەمالەیەکی کوردپەروەر هاتووتە دنیا.

**ژیاننامە**

نووسەر و هۆزانەوان (سالار محەمەد فەتاح) ناسراوە بە (دیرزان) دانیشتووی زاخۆیە و لە دایکبووی (13-ئیلولی-1999) لە هۆزی (هەسنی) یە، لە گوندی شلیکە لە ڕۆژاوای باشووری هەرێمی کوردستان. بنەماڵەکەیان کە بە درێژای تەمەنیان خزمەتی کوردایەتییان کردووە. دەرچووی پەیمانگای زمانی ئینگلێزییە، لە زانکۆی ئەمریکی - کوردستان. هەروەها ئێستا 2023 خویندکاری کولێژی خوێندنی نیودەوڵەتییە لە بەشی خوێندنی (ئاساییشی نیودەوڵەتی و خوێندنە ستراتیجییەکان) ، لە زانینگای ئەمریکی- کوردستان، لە ساڵی (2018) دەستی کردووە بە کاری نووسینی وتاری سیاسی، کە لە گوڤار و ڕۆژنامەکان و دەزگاکانی ڕاگەیاندن دا بڵاویکردووە. و لە ساڵی (2023) یەکەم بەرهەمی شعری بەناوی (ڕۆژ - پێنووسەک ژ دەمارێن ڕۆژێ) بە هەردوو زاراوەی کورمانجی (خواروو و ژوورو) چاپ و بڵاوکردۆتەوە. لە ڕۆی ناوەروکەوە هەموو نووسراوەکانی بابەتی سیاسی و نشتیمان پەروەری پێوە دیارە لە بەر ئەوەی لە بنەمالەیەکی کوردپەروەرە، و ئەمە بووەتە هۆکاری ئەوە کە ناوەرۆکی هەموو نووسراوەکانی بە کوردایەتی داپۆشراو بێت، و کوردایەتی کارتێکردنی لەسەر بیرۆکە و ئایدلۆجیای ئەو لە نووسین داکردووە. و لە هەندێک نووسراوەکانی تردا بابەتی ڕەخنەی پێوە دیارە لەبەرانبەر ئەو دیرۆکە چەوتەی کە گۆڕاوە، وەک لە هونراوەیەک دا دەڵێت:

من شاخم دێرینم

تو توری تورستان

من خاکم بۆ ژیان

تو دوزەخی ئاخر زەمان

زمان دێرینە

دێرنترم لە زمانم

لەم دێرە هونراوە دا باس لە داگیرکاری کوردستان دەکات و ئەوانەی کە خاکی کوردیان داگیرکردووە، کە ئەوان بە دوزەخ ناو دەبات.

لە ڕووی سیاسەتی نیودەوڵەتییەوە زور بابەتی بڵاوکراوەی هەیە، کە بە لێکوڵینەوە پێشهاتی ڕووداوە سیاسییەکان کردووە، لە ماڵپەڕە فەرمییەکانی ڕاگەیاندن، وە ڕۆژنامە و گوڤارەکاندا بڵاوکردووە.

لە بەر بارودۆخی ژیانی هەست بە ئازارەکانی کومەڵگا کردووە، و ئەمە بووەتە هۆکاری ئەوە کە ڕێکخراوێکی هاوکاری مرۆی لەژێر ناوی (ڕێکخراوی گەنجینەی هزری) دا بمەزرینیت، و بە ڕێگای ئەم ڕێکخراوەیەوە هاوکاری خەڵک هەژار و لێقەوماو بکات.

**بەرهەمەکانی:**

1- ڕۆژ - پێنووسەک ژ دەمارێن ڕۆژێ - 2023 https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20230406225019480028&lng=1

2- گوتنێن بێ ناسنامە - 2023

3- جەمکێن سیاسی و ئەکادمی - 2019

ئێستاش 2023 بەرهەمێکی ئەدەبی بەناوی (ئەسپەدەستە) ئامادەکردووە بۆ چاپ و تا ئێستا بڵاوینەکردۆتەوە، ناوبراو چەندین گۆتار و بابەتی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئەدەبی زانستی لە گۆڤار و ڕۆژنامە و ماڵپەڕە ئەلیکترۆنییەکان بڵاوکردۆتەوە و تا ئێستا 2023 بەردەوامە لە کاری نووسین، وە بەرپرسی ڕێکخراوی گەنجینەی هزریە، و خویندکارە. هەروەها پەڕتووکخانەیەکی بچوک وەک ماڵێک بۆ ڕەوشەنبیرانی گەنج، و خزمەتکردنی نووسەرانی گەنج لە زاخۆ کردۆتەوە. https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20230406224358480026

## سەرچاوەکان
پەیوەندی (فەلسەفە)

**پەیوەندی** تەرزی بەستراویی شتەکانە بە یەکترەوە، یا شێوازی وەستان و دانرانیان لە حاند یەکترا. بەتایبەت، پەیوەندیی نێوان دوو شت بەو شێوەیە دەوترێ کە ھەر کامەیان لە چاو خۆیەوە ئەوی دیکە دەبینێ. بۆ وێنە، پەیوەندی نێوان دوو قەبارە کە یەکیان نیوە یا دووھێندەی ئەوی ترە، یا پەیوەندی نێوان زانایی و ئەوەی شیاوی زانینە، یا پەیوەندیی باوک و فرزەندیی نێوان دوو کەس. 

پەیوەندییەکان لە زۆر ڕووەوە وەکوو تایبەتمەندییەکان وان، ئەوانیش ئەو شتەی کە بۆی بە کار دەبردرێن وەسف دەکەن. تایبەتمەندییەکان ھەندێ جار وەکوو حاڵەتگەلێکی ئاوارتە و نائاسایی لە پەیوەندی مامەڵەیان لەگەڵا دەکرێ.

لە فەلسەفەی ئەرەستوو و کانتدا، پەیوەندی یەکێک لە کاتەگۆرییەکان بە ئەژمار دێ.

## چاوپیاخشاندن
تێگەیشتەی پەیوەندی مێژوویەکی دوورودرێژ و ئاڵۆزی ھەیە. یەکێ لەو بابەتانەی کە فەیلەسووفەکانی یۆنان زۆری ھۆگر بوون، ئەوە بوو کە بزانن چەند ڕێگا ھەیە بۆ وەسفکردنی شتێکی تایبەت؟ دەسنیشانکردنی پەیوەندییەکانی نێوان ئەو شتە و شتەکانی تر، یەکێ بوو لەو ڕێگایانە. ھۆگرێتیی دووەم، جیاوازیی نێوان پەیوەندییەکان و شتەکان بۆ خۆیان بوو. ھەندێ کەس پیان وابوو کە شتەکان تەنیا لە ڕێگای پەیوەندییەکانیانەوە شیاوی ناسینن، یانی ئێمە ناتوانین ھیچ لەبارەی شتێکەوە بزانین ھەتا پەیوەندییەکانی لەگەڵ شتانی ترا دیاری نەکەین. مشتومڕگەلی لەم چەشنە لە کۆنەوە ھەر بووە و خۆی خستووەتە ناو فەلسەفەی مۆدێرنیشەوە. ئەمەش بووە بە ھۆی لێکۆڵینەوەی زیاتر لە جۆرەکانی پەیوەندی و ھەوڵ بۆ دۆزینەوەی وەڵامی پرسیارگەلێک وەکوو ئەمە کە ئاخۆ پەیوەندی تەنیا ھیی ناو زەینە یا لە دنیای واقیعیشدا ھەیە؟

### جۆرەکان
بۆ تێگەیشتن لە پەیوەندییەکانی نێوان شتەکان، بۆ نموونە، نێوان مرۆڤەکان و کۆمەڵانی خەڵک و جیھانی بەربڵاوتر، پێویستە جۆرەکانی پەیوەندی دەسنیشان بکرێن. بیروڕاکان زۆرن، بەڵام ھەندێ جار دوای وردبوونەوە و شیکردنەوە، پەیوەندییەکان دەکرێنە سێ جۆرەوە: ۱) پەیوەندییە فەزایییەکان، کە ئەندازە و ژمارە لەبەر دەگرێ، ۲) پەیوەندییەکانی ھۆ و بەرھۆ و، ۳) پەیوەندییەکانی سەر بە لێکچوون و جیاوازبوون کە بناخەی پۆلێنکاریی شتەکان پێک دێنن.

## سەرچاوەکان

پۆل:چەمکەکان لە مێتافیزیک
کاتێک لە دایک دەبین

**کاتێک لەدایک دەبین**، فیلمێکی ڕۆمانسی میسڕییە و لە ساڵی ٢٠١٩ بەرھەم ھێنراوە. فیلمەکە لە دەرھێنانی تامر عزەتە و لە نووسینی نادین شەمس و بەرھەمھێنانی مۆعتەز عەبدولوەھاب و لە ڕۆڵی ئەمیر عید و عەمر عابد و ئیبتیھال ئەلسورەیتی. یەکەم ئەزموونی نواندنە بۆ ئەمیر عید، گۆرانیبێژی سەرەکی تیپی کایرۆکی.

## کورتە
بەرھەمەکە باس لە چیرۆکی سێ کارەکتەری جیاواز دەکات، یەکەمیان ھەوڵدەدات کاری ھونەری خۆی لە گۆرانی وتندا دروست بکات، دووەمیان ژنێکی خاچ پەرست و خەونبینە کە شەیدای گەنجێکی موسڵمان دەبێت، سێیەمیشیان لە بواری ڕاھێنانی وەرزشیدا کاردەکات.
## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
باشی-بازۆک

وێنۆک| کۆمەڵێک لە هەیتەى باشبوزوق، پۆستکارتی عوسمانی
وێنۆک| هەیتەى ئەفریقی لە نووسینی ژان لیۆن جێرۆم
باشبوزوق    یان هەیتە،   سەربازى ناتیزامى ناو سوپای عوسمانی بوون . بە شێوەیەکی سەرەکی  لە  ئەلبان و چەرکەس و کورد پێک دەهاتن ،  بەڵام دواتر هەموو نەتەوەکانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی گرتەوە وەک تەتەرەکانى کریمیا و موسڵمانەکانى  ئەوروپا و باکوورى ئەفریقا . هەیتە بە نەترس و ئازا ناویان دەرکردبوو ، بەڵام وەک گروپێکی هەڕەمە و دڕندەش بەناوبانگ بوون.  کە دەوڵەت بژێوى نەدەدان دەستیان بە   تاڵانکردن و راونان و رووتاندنەوەى خەڵکی مەدەنی دەکرد.  وشەى تورکى باشى بوزوق  بە واتاى سەر شێت یان بێ سەرکردە و نانیزامى دێت.

## بنەچە و مێژوو
هەرچەندە سوپای عوسمانی هەمیشە نانیزامى و سەربازی ئاسایی لەخۆدەگرت، بەڵام ئەو فشارەی لەسەر سیستەمی فیۆداڵی عوسمانی کە بە شێوەیەکی سەرەکی بەهۆی فراوان بوونى سنوورى ئیمپراتۆریەتەکەوە دروست بوو، پێویستی بە پشتبەستنی زیاتر بوو بە سەربازە ناڕێکخراوەکان . ئەوان لەلایەن حکومەتەوە چەکدار و پارێزگارییان لێدەکرا، بەڵام مووچەیان وەرنەدەگرت و یەکپۆشی و نیشانەی جیاوازیان لەبەردا نەبوو.  مووچە و بژێویان زیاتر لەسەر تاڵانکردنى ئەو شوێنانە بوو کە شەڕیان تیا دەکرد.  . زۆربەیان بریتى بوون لە هێزى پیادە . سووارەکان  بە ئاقنجى دەناسران. بەهۆی کومى مەشق، توانای ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنی سەربازی گەورەیان نەبوو، بەڵام بۆ ئەرکەکانی دیکەی وەک سیخوڕی و هەواڵگرى و نژدەیی باشبوون . هەر کاتێکیش پشێویان خولقاندبایە دەوڵەتى عوسمانی بە زۆر چەکی لێ دا دەماڵین. 

سوپای عوسمانی لەمانەی خوارەوە پێکهاتبوو:

* سەربازانی ماڵى سوڵتان کە پێیان دەگوترا قاپى قولو / خوڵامى بەر دەرگا ، کە مووچەخۆر بوون، دیارترینیان فەیلەقی جانیساری بوو.
* سەربازى ویلایەتەکان، یان تیمارلى و بە سوارەى  *سیپاهی* دەناسران   و سەرپەرشتەکانیان دەوترا جبەلو (  *cebelu* . واتە چەکدار، پیاوی چەکدار)،
* سەربازانی هەرێمە ژێردەستەکان، یان هاوپەیمانەکان (گرنگترینیان خاناتى کریمیا/ کریمە )
* باشبوزوقەکان، کە مووچەی ئاسایییان وەرنەدەگرت و لەسەر تاڵان دەژیان. لە کوردستان پێیان دەگوترا **هەیتە** و زۆربەیان لە نەتەوەى ئەرنائووت/ ئەلبان یوون .  بە سەرکردەکانیان دوگوترا هەیتەباشى. . ناوودەنگیان زۆر خراپ بوو تا ئێستاش لە یادى خەڵکدا ماون. هێزى جەندرمە  شوێنگرەوەیان بوو.

## وێناکردن لە هونەردا

## ژێدەر

## سەرچاوەکان

* 
* 
* *Ottoman warfare*, 1500–1700 by Rhoads Murphey. London : UCL Press, 1999.
* Özhan Öztürk (2005). *Karadeniz* (Black Sea): Ansiklopedik Sözlük. 2 Cilt. Heyamola Yayıncılık. İstanbul. ISBN&nbsp;.
* Montgomery, Viscount Bernard (1968). *A History of Warfare*, The World Publishing Company. ISBN&nbsp;.
قاپی قولو

***قاپی قولو*** بە تورکى:( *Kapıkulu Ocağı*, "کۆیلەى هەمایۆنى ) ئەو خزمەتکارانە بوون کە لە کۆشکى سوڵتانەکانی عوسمانی بابی عالی دا خزمەتیان دەکرد . ئەوان بریتی بوون لە فەیلەقی پیادەی یەنیچەری و هەروەها شەش فیرقەی سوارەى سپاهى . بە پێچەوانەی لەشکری ویلایەتەکان و هێزى لاوەندى و  وهەیتە نانیزامیەکان، *قاپی قولو* سەربازی پیشەگەر و راهێنراو و فێرکراو بوون،  زۆربەیان لە ڕێگەی سیستەمی دەڤشیرمەوە پەروەردەکرابوون.  بڕبڕەی پشتی لەشکرى ئیمپراتۆریەتی عوسمانییان پێکدێنا لە "سەردەمی کلاسیک" دا ، لە سەدەی ١٥مەوە تا  ساڵى ١٨٢٦ کە بووە هۆی هەڵوەشاندنەوەی ئەم لەشکرە پاش بڕیاری سیستەمى نوێى کە بە سەردەمی تانزیماتى جەدید دەناسرێ .

## سەرچاوەکان

*
تیمار

چەپ|211x211پیکسڵ
**تیمار**   جاران لە   ئیمپراتۆریەتی عوسمانیدا پارچە زەوییەک بوو دەدرا بە کەسێک یان گروپێک لە بەرامبەر کارێکی دیاریکراودا و داهاتى ساڵانەی تیمار کەمتر بوو لە بیست هەزار ئەفچە .

سیستەمی تیمار لە ساڵی ١٨٣١ی زایینی پاش جێبەجێکردنى تەنزیمى جەدید لەلایەن دەوڵەتەوە هەڵوەشایەوە، وەک ئەویش سیستەمی (زەعامەت)، . 

لە کوردستاندا ئێستاش چەند شوێن و ئاواییەک بە ناوى تیمار و تیمارۆک ماون، کاتى خۆى  بەو سیستەمە دراون بە ئاغا و بەگ و میرە کوردەکان.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئابووری ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی
پۆل:جۆرەکانی دابەشکارییەکانی وڵاتەکان
ئاقچە (دراو)

وێنۆک|وێنەیەکی ئاقچەی سوڵتان موڕادی دووەم ١٤٣١ز
**ئاقجە** دراوێکی زیوینی سەردەمی حوکمڕانی ئیمپراتۆرییەتی عوسمانییەە و لە ھەموو خاکە ژێردەستی عوسمانییەکاندا باو بووە. ڕەگی وشەی ئاقچە لێکدراوی ئاق (سپی) و پاشگری چە. دەگوترێ لە زمانی مەنگۆلییەوە ھاتووە کە بە واتای زێڕ یان تەلی سپی.

یەکەم ئاقچەی عوسمانی لە ساڵی ٧٢٩ی کۆچی (١٣٢٩ ی زایینی) لە شاری بورسا لێدراوە. شێوە سەرەتایییەکانی بێ نەقشن ھاوشێوەی درھەمی سەلجوقی. ئەو کات ئاقچە سێ پارە بوو. ، لە ساڵی (١٦٨٨ز)، لەگەڵ چاکسازییە دراوییەکانی سوڵتان سلێمانی دووەم دراوی ئاقچە قەدەغە کرا و لە جیاتی ئەو قڕوش باو کرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:یەکە کۆنەکانی پێوان
پۆل:ئابووری ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی
پۆل:ئابووری ئیسلامی
پۆل:پارە
پەیوەندی

* پەیوەندی (ماتماتیک)
* پەیوەندی (فەلسەفە)
* په‌یوه‌ندی (فیلم)، فیلمێکی ساڵی ۲۰۱۳
ئەمیر عید

**ئەمیر عید** (لەدایکبووی ٢٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨٣)، گۆرانیبێژ و ئاوازدانەر و گیتارژەنی میسری و گۆرانیبێژی سەرەکی تیپی کایرۆکییە. 
## ژیانی پیشەیی
ئەمیر عید لە ساڵی ٢٠٠٣ تیپی کایرۆکی دامەزراند و دوای شۆڕشی ٢٥ی کانونی دووەم بە گۆرانی «صوت الحریە» کە لەلایەن ئەمیرەوە گوترا ناوبانگی دەرکرد، پاشان گۆرانییەک بە سروشتێکی ڕامیاری و کۆمەڵایەتی بەدوای خۆیدا ھێنا، وەک گۆرانی «مطلوب زعیم ویا المیدان»، بە ھاوکاری عائیدە ئەیووبی و گۆرانی «اثبت مکانک». لە ساڵی ٢٠٢٠ یەکەم کاری سینەمایی لە فیلمی «کاتێک لەدایک دەبین-لما بنتولد» کە لە دەرھێنانی تامر عزەت بوو، نوێنەرایەتی میسڕی کرد لە پێشبڕکێی ئۆسکار بۆ بەدەستھێنانی باشترین فیلمی زمانی بیانی.

لە ساڵی ٢٠٢٢دا گۆرانی «اھلا وسھلا»ی پێشکەش کرد بۆ پێشخستنی دەستپێشخەریییەکەی سەرۆک کۆمار بۆ پەرەپێدانی گوندەکانی دەشتی میسڕ.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
پارە (دراو)

وێنۆک|200x200پیکسڵ| پەنجا پارە ساڵی ١٩٦٥
**پارە**، پارەی عوسمانی، (لە فارسی  , *pâre*, پارچە) دراوێکی پێشووی ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی و تورکیا و میسر و مۆنتینیگرۆ و سڕبیا و ئەلبانیا و یووگۆسلاڤیا بووە.

لە ساڵی ١٥٢٤دا یاسانامەی عوسمانی ئاماژەی بە دراوی ئاسنیی میسڕی مەملوکەکان کردووە و بە «پارە» ناوی بردووە و بەھاکەی بەرامبەر  درھەم بوو. لە ساڵی ١٦٤٠ەوە بەھای پارە بە بەراورد بە ئاقچەی عوسمانی جێگیر کرا، ٣ پارە بە ١ «ئاقچە». لە سەدەی ١٦ و ١٧دا لە زۆر شوێنی ئیمپراتۆرییەتەکەدا، لە ئاسیا و باکووری ئەفریقا، «پارە» لێدرا. لە ساڵی ١٦٨٨دا «قڕوشی» عوسمانی ھاتە ئاراوە، کە یەکسان بوو بە ٤٠ «پارە». لە ساڵی ١٨٤٤دا، ھەر «قڕوشێک»، لە بەرامبەردا، لیرەی عوسمانی نوێ ناسێندرا.

لە سڕبیا، پارە  لە سەدەی نۆزدەھەمەوە وردەی دینار بووە. لە مۆنتینیگرۆ یەک پەرپەر بەسەر ١٠٠ پارە دابەشکرابوو لە نێوان ساڵانی ١٩٠٦ و ١٩١٨. لە ئەلبانیا، پارە پێش ھێنانەکایەی لێک لە ساڵی ١٩٢٦ وەک دراوێک بەکاردەھێنرا.

بە زمانی ئەلبانی و کوردی و یۆنانی و بولگاری و مەقدۆنی و مەندایی و ڕۆمانی و سڕبی و کرواتی و تورکی، *پارا*، *پاری*، *پارێ*، *پارالێ*، *پارای*، *پاراجا* یان ** واتایەکی گشتییە بۆ پوول و دراو. لە کوردیا ڕەگی وشەی پارە بۆ پار (بەش) و پاروو و پارچە و پەرت دەگەڕێتەوە.

## سەرچاوەکان
بە ناوی خوا

**بەسمەلە** یان ناوەکە کە بە بنەچەی خۆیشی ناسراوە: «بەناوی خودا» دەربڕینێکی ئیسلامییە بە ناوی خودای بەخشندە و میھرەبان، موسڵمانان لە شوێنی جۆراوجۆردا بەسمەلە دەخوێنن، زۆرجار پێش ئەوەی دەست بە کردەوەکان بکەن لە خودا پەرستی وەک خۆشووشتن و دەستنوێژ و تەیەموم. بەسمەلە لە دەستووری زیاتر لە نیوەی وڵاتانی ئیسلامی یان ئەو گەلانەدا ھاتووە کە نوێنەرایەتی زۆرینەی موسڵمانان دەکەن. بەپێی بیروباوەڕی ئیسلامی، بەسمەلە کلیلی قورئانە، و یەکەم شتە کە نووسراوە لە پێنووس لەناو لەوحی مەحفووز، و یەکەم شت کە خودا فەرمانی بە جبرەییل کرد بۆ پێغەمبەری بیخوێنێتەوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکان
پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
پۆل:ئایەت
بالتیمۆر

**شاری بالتیمۆر** () گەورەترین شاری ویلایەتی میریلاند لە ئەمریکایە. لە ساڵی ٢٠١٠دا نزیکەی ٦٢٠ ھەزار و ٩٦١ کەس لەوێ دەژیا. لە ھیچ پارێزگایەکدا نییە، بۆیە پێی دەوترێت شارێکی سەربەخۆ. لە تەنیشت کەنداوی چیساپیکە و پێشتر بەندەرێکی گرنگ بووە بۆ بازرگانیکردن بە کەشتییەکانەوە. ھێشتا ھەندێک کەشتیوانی ھەیە بەڵام ئێستا بەندەری ناوەوە زیاتر بەناوبانگە بە بازاڕکردن و چێشتخانەکان، ھەروەھا بە ئەکواریۆمی نیشتمانی و مۆزەخانەکانی تر.

بالتیمۆر شوێنی یارییەکانی ڕەڤێنز (تۆپی پێ) و ئۆریۆلز (بیسبۆڵ)ە، ھەردووکیان تیپی وەرزشی پیشەگەرن. ڕۆژنامەی سەرەکییەکەی بریتییە لە *بالتیمۆر سەن .* لە شارەکەدا شوێنێک ھەیە بۆ پێشبڕکێی ئەسپ بە ناوی پیملیکۆ. لە بالتیمۆر چەندین کۆلێژ و زانکۆ ھەیە، وەک زانکۆی جۆنز ھۆپکینز.

ھەندێک کەسی بەناوبانگی شاری بالتیمۆر بریتین لە دادوەری دادگای باڵا تورگود مارشال و شاعیر و نووسەر ئێدگار ئالن پۆ و یاریزانی بیسبۆڵ بەیب ڕوت و گۆرانیبێژ بیلی ھۆلیدای و دەرھێنەری فیلم جۆن واتەرز.

.
## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
پۆل:شارەکانی مێریلەند
ماری مۆریسی

**ماری مۆریسی** () نووسەرێکی بیری نوێی ئەمریکییە و چالاکوانێکی ئاشتی نێودەوڵەتییە. ئەو نووسەری کتێبی *بنیاتنانی مەیدانی خەونەکانتە* کە چیرۆکی ژیانی خۆی دەگێڕێتەوە. ھەروەھا نووسەری کتێبی *(لە گەورەیی کەمتر نییە)*ە کە کتێبێکە دەربارەی ئاشتی. لە ساڵی ٢٠٠٢ کتێبی *بیری نوێ: ڕۆحانییەتێکی پراکتیکی نووسی.* نووسەری ئەمریکی واین دایر بە «یەکێک لە بیرمەندترین مامۆستاکانی سەردەمی ئێمە» ناوی بردووە.

ماری مۆریسی لە ساڵی ١٩٤٩ لە شاری بیڤەرتۆن لە ویلایەتی ئۆریگۆن لەدایکبووە. ئەو جێگری سەرۆکی پۆلەکەی بوو کاتێک تەمەنی ١٦ ساڵ بوو، بەڵام دواتر عاشقی خوێندکارێکی کۆلێژ بوو، دووگیان بوو و لە ئامادەیی ڕەوانەی دەرەوە کرا، چونکە دووگیانی ھەرزەکاران وەرنەگیرا. دوای ئەوەی منداڵەکەی بوو، مۆریسی بە نەخۆشی گورچیلە زۆر نەخۆش کەوت و پێیان وت کە تەنھا شەش مانگی ماوە تا بژی. ئەو پێی وابوو لەبەر ئەوەیە کە لە تەمەنێکی بچووکدا منداڵی بووە.
## سەرچاوەکان
سنووپ دۆگ

**کالڤین کۆردۆزار برۆدۆس جونیۆر** () (لەدایکبووی ٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٧١)، لە ڕووی پیشەیییەوە بە **سنووپ دۆگ** ناسراوە، ڕاپەرێکی بەنێوبانگی ئەمریکییە. لە ماوەی ساڵانی نەوەدەکاندا وەک یەکێک لە ڕاپەرە بەناوبانگەکانی گانگستا ناسرا. ھەروەھا سنۆپ دۆگ بە درێژایی ژیانی ھونەری لە زۆرێک لە فیلم و بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بەشداری کردووە.

## سەرەتای ژیان
ھۆکاری ئەوەی ناوی لێنراوە "سنوپ دۆگ" ئەوەیە کە دایکی نازناوی بە ناوی کارەکتەرێکەوە ناوناوە کە ناوی " سنوپی " بووە. سنۆپ دۆگ ھەواداری کارتۆنێک بووە کە کارەکتەری سنووپی تێدا ھەیە. سنۆپ دۆگ لە کۆڕی کڵێساکەیدا گۆرانی دەگوت و لە منداڵیدا پیانۆی دەژەند. براکەی سنۆپ دۆگ، بینگ وۆرسینگتۆن، کاریگەرییەکی خراپ بوو بۆی. لە پۆلی شەشەمەوە دەستی بە جگەرەکێشان کردووە. وەک گەنجێکی پێگەیشتوو بەشداری چالاکیی باندەکانی دەکرد. بەھۆی ھەڵگرتنی مادەی ھۆشبەری نایاسایی دەستگیرکرا و سزا درا و خرایە زیندانەوە.

## پیشەی مۆسیقا
لە سەرەتای ژیانی ھونەریدا، برۆدوس لەژێر ناوی شانۆیی سنۆپ دۆگی دۆگ نمایشی کرد. بۆ یەکەمجار لە یەکەم ئەلبوومی تاکە کەسی دکتۆر درێ دەرکەوت بە *ناوی The Chronic* کە لە ساڵی ١٩٩٢ بڵاوکرایەوە. دواتر لە ساڵی ١٩٩٣، سنۆپ دۆگ یەکەم ئەلبوومی خۆی *بەناوی Doggystyle* بڵاوکردەوە. ئەلبوومەکە سەرکەوتوو بوو.

لە ساڵی ١٩٩٦ دووەم ئەلبوومی بەناوی Tha Doggfather بڵاوکرایەوە. ھەرچەندە ئەلبوومەکە ستایشی ئەرێنی لێکرا، بەڵام وەک یەکەم ئەلبوومی سەرکەوتوو نەبوو.

لە ساڵی ٢٠٠٤ ئەلبوومی *R&G (Rhythm & Gangsta): The Masterpiece* بڵاوکرایەوە و گۆرانییە بەناوبانگەکەی “Drop It Like It’s Hot”ی تێدابوو. ئەم تاکە گۆرانییە بووە یەکەم گۆرانی ژمارە یەک لە زنجیرەی بیلبۆرد ھۆت ١٠٠ی سنۆپ دۆگ.

## سەرچاوەکان

پۆل:بەشداریکەران لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستی ئەمریکی
پۆل:گۆرانیبێژانی ڕاپی ئەفریقی-ئەمریکی
پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١
پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:مەسیحی ئەفریقی-ئەمریکی
پۆل:ڕاپەڕە نێرە ئەفریقی-ئەمریکییەکان
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:تۆماری بەرھەمھێنەرانی ھیپ ھۆپی ئەمریکی
پۆل:وەبەرھێنەرە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی
پۆل:بەڕێوەبەرانی پیشەسازی مۆسیقایی ئەمریکی
پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلم لە کالیفۆڕنیا
پۆل:ئەندامانی پێشووی نەتەوەی ئیسلامی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم
پۆل:گۆرانیبێژ-گۆرانینووسانی خەڵکی لۆس ئانجلەس
پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی لۆس ئانجلەس
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:گۆرانیبێژ و ئاوازدانەرە کوڕە ئەمریکییەکان
پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت
پۆل:ئەکتەرە نێرەکانی کالیفۆڕنیا
فرەگەردوونی دی سی

**فرەگەردوونی دی سی** () لە کۆمیکەکانی دی سی، فرەگەردوون "بنیاتنانی گەردوونییە" کە پێکهاتووە لەو گەردوونە خەیاڵییە زۆرانەی کە چیرۆکەکانی دی سی تێیدا ڕوودەدەن. جیهانەکان لەم فرەگەردوونەدا بۆشایی و چارەنووسێکی هاوبەشیان هەیە و پێکهاتەکەی لە مێژووی دی سی کۆمیکدا چەند جارێک گۆڕاوە. چەمکی گەردوون و فرە گەردوون کە چیرۆکی خەیاڵی تێیدا ڕوودەدات، لە سەردەمی زێڕینی خەیاڵیدا بە شێوەیەکی نەگەڕاوە دامەزراوە. 

## سەرچاوەکان

پۆل:جیھانی خەیاڵی
پۆل:گەردوونی خەیاڵی
خێزانی دارخورما

**خێزانی دارخورما** () ناوێکە کە دەدرێت بە ڕوەکەکانی بنەماڵەی خورما. لە ھەمووی زیاتر ڕوەکی خورما بە دارخورما ناسراوە.

جۆرەکانی خورما بە شێوەیەکی زانستی ناوی لێنراوە و لەلایەن «لینیۆسەوە» لە ساڵی ١٧٥٣ ناسێنراوە. شوێنی نیشتەجێبوونی سەرەکی دارخورما ئەو ناوچە ژێر گەرمانەن کە بارانبارینی کەمیان ھەیە، کە بڕی ئاوەکە بەسە بۆ ئاودێریکردنی ئەم ڕوەکە.

بڵاوبوونەوەی جۆری خورما بە شێوەیەکی سەرەکی لە نیوەگۆی باکوور و لە وڵاتانی ئێران، پاکستان، عێراق، سعودیە و وڵاتانی دیکەی عەرەبی بەدرێژایی کەنداوی فارس و ھەروەھا زۆربەی وڵاتانی باکووری ئەفریقا و ئەمریکا، ھەروەھا بە شێوەیەکی وردە وردە لە نیوەگۆی باشووردا دەبینرێت.

## سەرچاوەکان
نیو لەندەن، تێکساس

**نیو لەندەن** شارێکە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ژمارەی دانیشتووانی ٩٨٧ کەسە و دەکەوێتە ویلایەتی تێکساس.
## سەرچاوەکان

پۆل:شارەکانی تێکساس
نیوزیلاند ھیراڵد

**نیووزیلاند ھیرالد** ڕۆژنامەیەکی بەرفراوانە و یەکێکە لە گەورەترین ڕۆژنامەکانی نیوزلەندا. زۆرترین تیراژی ڕۆژنامەی ھەیە لە ھەموو ڕۆژنامەکانی نیووزلەندا، لە ساڵی ٢٠٠٦دا زیاتر لە ٢٠٠ ھەزار دانە بووە، ھەرچەندە تیراژی ڕۆژنامەی دەیلی ھیرالد بە تێکڕا تا مانگی ئەیلوولی ٢٠١٩ بۆ ١٠٠ ھەزار و ٧٣ دانە دابەزیوە.
## سەرچاوەکان

پۆل:ڕۆژنامەکان
پۆل:میدیای دەوڵەتی
نیوزیلاندییە کرواتییەکان

**نیوزیلاندییە کرواتییەکان** ئاماژەیە بۆ نیوزیلاندییە بە ڕەچەڵەک کرواتییەکان . لە سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦ی نیوزلەندا دوو ھەزار و ٥٥٠ کەس ھەن کە ڕەگەزنامەی خۆیان وەک کرواتی ڕاگەیاندووە.  زۆربەیان بە شێوەیەکی سەرەکی لە ئۆکلاند و دەوروبەری و ناوچەی نۆرسلاند نیشتەجێن و ژمارەیەکی کەمیان لە کانتربێری و ساوسلاند و دەوروبەری .  بەپێی خەمڵاندنەکان زیاتر لە ١٠٠ هەزار نیوزلەندی بە ڕەچەڵەک کرواتی لەوانەیە ھەبن. 
## سەرچاوەکان
مێگادێت

**مێگادێت** () گرووپێکی تراش مێتاڵی ئەمریکییە کە لە لۆس ئانجلەس لە ١٩٨٣ لە لایەن گۆرانیبێژ/گیتارژەن دەیڤ مەستەین پێک ھێنراوە. بە کاری گیتار و شارەزایییە مۆسیقییە ئاڵۆزەکانیان ناسراون، مێگادێت یەکێکە لە «چوار گەورەکە»ی تراش مێتاڵی ئەمریکی لە پاڵ مێتالیکا، ئەنتراکس و سڵەیەر، ھۆکاری پەرەسەندن و ناساندنی چەشنەکەیە.

## ئەندامانی گرووپ
**ئەندامانی ھەنووکەیی**
* دەیڤ مەستەین – گیتار، گۆرانیبێژیی سەرەکی (١٩٨٣–٢٠٠٢، ٢٠٠٤–ئێستا)
* جەیمز لۆمێنزۆ – بەیس، گۆرانیبێژیی پشتینە (٢٠٠٦–٢٠١٠، ٢٠٢٢–ئێستا)
* کیکۆ لۆرێیرۆ – گیتار، گۆرانیبێژیی پشتینە (٢٠١٥–ئێستا)
* دیرک فێربیورن – تەپڵ (٢٠١٦–ئێستا)

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* مێگادێت، ئەریزۆنا 
* 
* 
* 
* 

پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٨٣
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی
پۆل:مێگادێت
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٨٣ لە کالیفۆڕنیا
پۆل:ھونەرمەندانی کاپیتۆڵ ڕیکۆردز
پۆل:گرووپە مۆسیقییە ھێڤی مێتاڵەکانی کالیفۆڕنیا
پۆل:گرووپە مۆسیقییەکانی لۆس ئانجلەس
پۆل:ھونەرمەندانی ڕۆدڕەنەر ڕیکۆردز
پۆل:گرووپە مۆسیقییە سپید مێتاڵە ئەمریکییەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییە تراش مێتاڵەکانی کالیفۆڕنیا
پۆل:ھونەرمەندانی یوونیڤەرساڵ ڕیکۆردز
کایت مان

**کیت مان** (**چارڵز «چاک» براون**) () گەورەخراپەکارێکی خەیاڵییە و لە کتێبە کۆمیکەکاندا دەردەکەوێت کە لەلایەن دی سی کۆمیکسەوە بڵاوکراونەتەوە. وەک خراپەکارێکی باتمان سەیر دەکرێت کە چەکی بنەمای باڵندە بەکاردەھێنێت بۆ ئەنجامدانی تاوان. کارەکتەرەکە بە شێوەیەکی گشتی وەک گاڵتەجاڕییەک سەیر کراوە بەھۆی نەبوونی ھێزی سوپەر و کەسایەتییە لاوازەکەیەوە. کیت مان بۆ یەکەمجار لە باتمان #١٣٣ (ئابی ١٩٦٠) دەرکەوت، و لەلایەن نووسەر بیل فینگەر و ھونەرمەند دیک سپرانگەوە دروست کرا. ھەروەھا وەک کارەکتەری ئاسایی لە زنجیرە ئەنیمەیشنی گەورەساڵان *ھارلی کوین* دەرکەوت.

## سەرچاوەکان

پۆل:کۆمیکەکانی دی سی گەورەخراپەکارەکان
پۆل:گەورەخراپەکاری نێری کۆمیکەکانی دی سی
پۆل:گەورەخراپەکارە کۆمیکەکانی دی سی
بێنار

**بێنار**، (بە ڕەنووسی لاتینی: Bénar)(فارسی: بنار) ،(ئینگلیزی: Benar). ناوی گەلیی و قەڵایێکی کۆنە کەوتووەتە سەر سنووری سیانەی ئێران - تورکیا - عیڕاق و بەشێکە لە گوندەواری مەرگەوەڕ/ سلیوانانی شارستانی ورمێ. ھاودیوە لەگەڵ گەلی ڕەش و خواکوڕکی برادۆست. ڕێک کەوتووەتە بناری ترۆپکی چیای داڵانپەڕ و بۆزێ سینا.
300px|وێنۆک|ھەلکەوتی مەرگەوەڕ و ورمێ
دیمەنی گەلی بێنار سەرنجراکێش و بێ ھاوتایە لە ڕووی گەشتیارییەوە، پڕە لە لێڕ و کانیاو و ھەوارگەی کوێستانی. لە ڕۆژگاری دوای شەڕی **[[قەڵای دمدم]]**، گەلیی بێنار پەناگەو ڕێڕەوی پەڕینەە بوو بۆ دیوی ژێر دەسەڵاتی دەوڵەتی عوسمانی، لە ڕۆژگاری ململانێی درێژخایەنی عەجەم و رۆمدا ساڵانی نێوان ١٥١٤ تا ١٩٢٠ز. **قەڵای بێنار** کە لە زۆر لە ڕووداوەکانی ورمێ و مەرگەوڕ ئاماژەی بۆکراوە، لەلایەن میرانی برادۆست بنیادنراوە لە سەدەی نۆزدەھەم پێگەی ئەحمەد خانی بێناری بوو کە لە شەڕەفنامەدا ڕچەی میرەکانیان باسکراوە. لە ساڵی ١٨٥٦ز لە سەردەمی حوکمڕانی ناسرەدین شای قاجار ھێزێکی عەجەم بە سەرکردایەتی عەسگەرخانی ئەفشار ھێرش دەکەنە سەر مەرگەوەڕ و بانگھێشتی میر سوڵتان ئەحمەدی بێنار دەکەن بۆ کۆبوونەوە لە، میری برادۆست کە دەگاتە خێمەی عەسگەر خان تێدەگات خاپاندنەو دەست ھەڵدێنێ و عەسگەرخان دەکوژێ و دواتر خۆی بەھەمان شێوە باپیرەی خۆی خانی دمدم بە دەستی ئەفشارەکان شەھید دەکرێ. پاش کوشتنی سوڵتان ئەحمەد ناوچەی سۆما برادۆست ڕوو لە پشێوی دەکات و سکاڵای کوڕانی میری شەھیدکراو و بەگزادەکان دەگەیێنرێتە واڵی مووسڵ کە بەگوێرەی پەیماننامەکان کوردانی ورمێ لە ڕەعایای دەوڵەتی عوسمانی بوون. قەڵای بێنار لە سەردەمی مەزنایەتی نەوەکەی عەولابەگی بێناری ھەر مابوو دواتر لە سەردەمی رەزا شا بنیادی قەڵا بة تەواوی تەخت کرا. دوای ساڵی ١٨٨١ز ناوچەی مەرگەوەڕ و گەلیی بێنار کەوتە ژێر پەلاماری ڕەوەندی سیدان کە بەشێک بوون لە لەشکری شێخ عوبێدڵای نەھری و بەدوای لەوەڕگە دەگەڕان بۆ ئاژەڵەکانیان و بەکەڵک وەرگرتن لە کزبوونی دەسەڵاتی میراتی بێنار و پشتیوانی دەوڵەتی ئێران و سەیدەکان، توانیان بەشێکی گوندەکانی مەرگەوەڕ و پاوانی بێنار گۆنترۆڵ بکەن.
200px|وێنۆک|عەبدوڵا بەگی بێناری

## سرووشتی گەلیی
ئە م ناوچە سە وز و جوانە، لەوەڕگەیەکی گەورەی مەڕوماڵاتە بۆ ڕەوەندان لە ھاویندا، ئاوی سازگار و ھەوای پاکە، پڕە لە گیاو دەوەنی دەگمەن و چە ندین جۆرە گیاندار و باڵندە و مێشەڵان، بوونی کانیاوی سارد، وای کردووە ببێتە پەناگەیەکی گونجاو بۆ گیاندارە کێوییەکان و باڵندەکان. ورچی قاوەیی یەکێکە لەو جۆرە دڕندە دەگمەنانەی لەم ناوچەیە، بە تایبەتی لە وەرزی بەھاردا دەبینرێن

## سەرچاوەکان

پۆل:کوردستان
پۆل:ورمێ
فەرمانڕەوایەتیی جیھانی جوراسی

وێنۆک|پۆستەری فەرمی

**فەرمانڕەوایەتیی جیھانی جوراسی** () فیلمێکی خەیاڵی زانستی ئەکشنی ساڵی ٢٠٢٢ی ئەمریکییە. لە دەرھێنانی کۆڵین ترێڤۆرۆ، کە ھاوبەشی سیناریۆی فیلمەکەی لەگەڵ ئێمیلی کارمایکل لە چیرۆکێکی دێریک کۆنۆلی و ترێڤۆرۆ نووسیوە. ئەم فیلمە پاشکۆیەکە بۆ فیلمی جیھانی جوراسی: شانشینی کەوتوو (٢٠١٨)، سێیەم قۆناغە لە بەشەکانی جیھانی جوراسی و شەشەم قۆناغە بە گشتی لە زنجیرە فیلمەکانی پارکی جوراسی. فیلمەکە چەند ڕۆڵگێڕێکی پڕ ئەستێرەی ھەیە کە بریتیین لە: کریس پرات، بڕایس داڵاس ھاوارد، لاورا دێرت، جێف گۆڵدبڵوم، سام نێڵ، دیواندا وایس، عومەر سی. دێرن و گۆڵدبلوم و نیل ڕۆڵی خۆیان لە بەشەکانی پارکی جوراسی دووبارە دەکەنەوە، بۆ یەکەمجار لە دوای فیلمە ڕەسەنەکەوە پێکەوە دەردەکەون.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 
* 

پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠٢٢
پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییەکانی ٢٠٢٢
پۆل:فیلمە ئەکشنییە خەیاڵییە زانستییەکانی ٢٠٢٢
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەھریمەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان
پۆل:ڕاونانی فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی
پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان
پۆل:فلیمی ئەھریمەنی ئەمریکی
پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەیناسۆرەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ئەندازیاری بۆماوەیی
پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەزگای ھەواڵگری ناوەندی
پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی کۆلین ترێڤۆرۆ
پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ دواخراون
پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی فرانک مارشال
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیڤادا داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە تەکساس لە ئەمریکا نمایش دەکرێن
پۆل:فیلمەکان کە لە ویلایەتی یوتا دانراون
پۆل:فیلمەکان کە لە ساڵی ٢٠٢٢ داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشنت داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی پاینوود وێنەگیراون
پۆل:فیلمە ئەھریمەنییە زەبەلاحەکان
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز
پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس
پۆل:فیلمەکانی ئامبلین ئینتەرتەیمێنت
پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ بەرھەمھێنانیان ڕاگیرابوو
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە کشتوکاڵ
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ڕفاندنی منداڵ لە ئەمریکا
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دڕندەییی ئاژەڵان
پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمە ئەھریمەنە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دایناسۆڕەکان
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ھەتیوەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە تێکساس، ئەمریکا نمایش کراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشینگتن داندراون
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە مێرووەکان
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە زانیاریدان
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن مایکل جیاکینۆوە تۆمارکراون
پۆل:فیلمەکان کە لە ئیتاڵیا داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە ماڵتا داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە پەنسێلڤانیا داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە سان فرانسیسکۆ داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە بەرزایییەکانی ئەلبدا ڕوودەدەن
پۆل:فیلمەکان کە لە زەریای ھێمن ڕوودەدەن
پۆل:فیلمەکان کە لە بریتیش کۆلومبیا وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکان کە لە ھامپشیر وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکان کە لە ماڵتا وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکانی پارکی جوراسی
تاراوە

**تاراوە** یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی ناوەندی قەزای خەلیفان لە قەزای خەلیفان لە ئیدارەی سەربەخۆی سۆران پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق..

نزیکەی ١٠ کیلۆمەتر لە شارۆچکەی خەلیفان دوورە. نزیکەی ١٥٠ ساڵ پێش ئێستا ژیانی لێبووە بەپێی سەرژمێری سالی ١٩٥٧ ڕێژەی دانیشتوانی پیاو ٧٤ پیاو بووە، ئافرەتیش ٦٩ ئافرەتی لێ بووە واتە کۆی گشتی هەردووکیان ١٤٣ کەس بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان
تەیەموم

وێنۆک|بەردێک بۆ تەیەموم
220x440px|وێنۆک
**تەیەموم** جۆرێکە لە پاککردنەوە لەناو فیقھی خودا پەرستی لە ئیسلامدا، و جێگرەوەیەکە بۆ دەستنوێژ یان غسل لە ئەگەری بەردەست نەبوونی ئاو یان نەتوانرێت بە کاربھێنرێت بەھۆی نەخۆشی یان ھۆکاری تر.

## بەڵگەکانی تەیەموم
### لە قورئان
* ئه‌ی ئه‌وانه‌ی باوه‌ڕتان ھێناوه نزیکی نوێژ مه‌که‌ون له‌کاتێکدا ئێوه سه‌رخۆشن ـ ئه‌مه کاتێک بوو ھێشتا مەی حه‌رام نه‌کرابوو ـ ھه‌تا ئاسه‌واری سه‌رخۆشیی نامێنێت و ده‌زانن چی ده‌ڵێن (له نوێژه‌که‌دا) و به له‌شی بێ نوێژیشه‌وه نوێژ مه‌که‌ن مه‌گه‌ر ڕێبوار بن و له گەشتدا بن، ھه‌تا خۆتان ده‌شۆن، خۆ ئه‌گه‌ر نه‌خۆش بوون یان له گەشتدا بوون یان له‌سه‌رئاو گه‌ڕانه‌وه‌، یان له‌گه‌ڵ ئافره‌تانی نامه‌حره‌م له یه‌ککه‌ون و ئاوتان ده‌ست نه‌ده‌که‌وت (بۆ خۆشتن و ده‌ست نوێژ گرتن) ئه‌وا ته‌یه‌موم بکه‌ن به‌خاکێکی پاک و (به‌و خاکه‌) ده‌ست بھێنن به‌سه‌ر ده‌م و چاوو ده‌ستاندا، بێگومان خوا ھه‌میشه و به‌رده‌وام لێ خۆشبووه‌و گوزه‌شت و چاوپۆشی ھه‌یه‌. (سوورەتی نیسا: ٤٣)
* ئه‌ی ئه‌وانه‌ی باوه‌ڕدارن ئه‌گه‌ر ھه‌ستان بۆ نوێژ کردن ئه‌وه‌ ده‌م و چاوتان بشۆن ھه‌روه‌ھا ده‌سته‌کانتان تا ئانیشکه‌کانتان وه‌ ده‌ستی ته‌ڕ بهێنن به‌سه‌رتان دا وه‌ پێکانتان (بشۆن) تا هه‌ر دوو قوله‌ پێتان وه‌ ئه‌گه‌ر له‌ش گران بوون ئه‌وه‌ خۆتان خاوێن بکه‌نه‌وه‌ (خۆتان بشۆن) وه‌ ئه‌گه‌ر نه‌خۆش بوون یان له‌گەشتدا بوون یان که‌سێکتان هاته‌وه‌ له‌ شوێنی پێویستی سه‌رئاو یان جووت بوون (یا پێستان به‌ر یه‌ك که‌وت) له‌گه‌ڵ خێزانه‌کانتاندا و ئاوتان ده‌ست نه‌که‌وت ئه‌وه‌ ته‌یه‌موم بکه‌ن به‌ خۆڵیکی پاك جا ده‌ست بهێنن به‌ ده‌م و چاو و ده‌سته‌کانتان دا به‌و تۆز و خۆڵه‌ پاکه‌ خوا نایه‌وێت ھیچ جۆره‌ ته‌نگی و نائاسوودەییەک له‌ سه‌رتان دابنێ به‌ڵکو ئه‌یه‌وێ پاکتان بکاته‌وه‌ و چاکه‌ و به‌ھره‌ی خۆی ته‌واو بکات به‌سه‌رتانه‌وه‌ به‌ڵکو سوپاسی بکه‌ن. (سوورەتی مائیدە: ٦)

## سەرچاوەکان

پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان
پۆل:نوێژ لە ئیسلامدا
لەوحی مەحفووز

[وێنۆک|ئایەتی نۆیەمی [حیجر|سوورەتی حیجر : بەڕاستی ھەر ئێمە قورئانمان دابەزاندووە و ھەر ئێمە پارێزەری ئەوین.]]
**تەتەڵەی پارێزراو** یان بە ناوە باوەکەی «**لەوحی مەحفووز**»، زاراوەیەکە لە باوەڕی ئیسلامیدا کە بە گشتی ئاماژەیە بۆ ئامرازێک کە خودا بەھۆیەوە چارەنووسی دروستکراوەکانی پاراستووە پێش ئەوەی دروستیان بکات.

ڕاستەوخۆ لە قورئانی پیرۆزدا لە سوورەتی بورووج دەرکەوتووە، کە بە خوودی قورئانی پیرۆزەوە گرێداوە. ھەروەھا لە ئایەتەکانی تردا بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ بە دەربڕینی وەک «پەرتووک»، «الامام المبین» و «دایکی پەرتووک - ام الکتاب» دەرکەوتووە.واتای ڕاستەقینەی تابلۆی پارێزراو لە فەرموودەکانی پێغەمبەر و لەلایەن ڕاڤەکارانی قورئان و سوننەتەوە لێکدراوەتەوە. و کۆمەڵەی تریش ھەن کە بە پێی بیروباوەڕیان شیانکردووەتەوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان