open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دالیا ئەحمەد

**دالیا ئەحمەد** (١٩٧٤ لە سلێمانی، عێراق – ١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥ لە ئەڵمانیا). خانمە گۆرانیبێژێکی کورد بوو. سەرەتای دەرکەوتنی بۆ ساڵی ٢٠٠٥ دەگەڕێتەوە بە بڵاوکردنەوەی ڤیدیۆ کلیپێک لە کەناڵە تەلەڤزیۆنەکان. ناوبراو خاوەنی چوار بەرھەمی گۆرانیی بوو، و بە گۆرانیی «ڕێگا» ناوبانگی دەرکرد.

## ژیان
لە ساڵی ١٩٧٤ لە گەڕەکی (خانەقا)ی شاری سلێمانی لە دایک بووە. لە ساڵی ١٩٩٦ چووەتە وڵاتی ئەڵمانیا و ژیانی ھاوسەری پێک ھێناوە و کوڕێکی ھەیە بە ناوی *ئارۆ*.

## بەرھەمەکان
* ڕێگا
* چاوەڕوانی (٢٠١٠)
* دوا خەون

## مردن
دالیا ئەحمەد (زیاتر لە ٦ ساڵ تووشی نەخۆشی شێرپەنجە بوو و بە ھۆی ئەم نەخۆشییەوە دەیناڵاند)، تاکو لە ڕۆژی شەممە، ١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥ و لە تەمەنی ٤١ ساڵیدا بە ھۆی ئەم نەخۆشییەوەی لە وڵاتی ئەڵمانیا کۆچی دوایی کرد.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:خەڵکی سلێمانی
پۆل:گۆرانیبێژانی کورد
پۆل:زیندووان
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:مردووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤
پۆل:مردووانی ٢٠١٥
تۆڵەسێنەر (فیلم)

**تۆڵەسێنەر** () فیلمێکی ئەکشنی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٦. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ١٥ ملیۆن دۆلار بووە و داهاتی فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیس بڵاونەکراوەتەوە. لە ڕێکەوتی (٩ی نیسانی ٢٠٠٦) لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٢ خولەکە.

## کورتەی چیرۆک

فیلمەکە باس لە پیاوێکی سەربازی پێشوو دەکات کە هەوڵ دەدات تۆڵەی کوژرانی کوڕەکەی بکاتەوە. لە ڕێگەی گەڕانەکەیدا بۆ دادپەروەری، ئەو ڕووبەڕووی پیلانگێڕی و مەترسی دەبێتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٦
پۆل:فیلمە ھۆشیارە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەزگای ھەواڵگری ناوەندی
پۆل:فیلم دەربارەی مافیاکانی سربیا
پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانە بەڕیتانییەکان
٣٠ ساڵ بۆ ژیان

**٣٠ ساڵ بۆ ژیان** () فیلمێکی کۆمیدی-درامای ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠١. لە ڕێکەوتی (٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١) بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٠١ خولەکە.

## کورتەی چیرۆک
فیلمەکە ژیانی شەش ھاوڕێی نیویۆرکی پیشان دەدات کە لە تەمەنی ٣٠ ساڵیدان و ھەوڵ دەدەن لەگەڵ گەورەبوون و بەرپرسیارێتییەکانی ژیان ڕابێن.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠١
مۆڵی ئەمریکی (فیلم)

**مۆڵی ئەمریکی** () فیلمێکی مۆزیکاڵی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٨. لە ڕێکەوتی (١١ی ئابی ٢٠٠٨) بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٠٠ خولەکە.

## کورتەی چیرۆک
چیرۆکی خۆشەویستی و خەونەکانی کۆمەڵێک گەنج دەگێڕێتەوە کە لە مۆڵێکی گەورەی ئەمریکی کار دەکەن.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٨
پۆل:فیلمە کۆمیدییە مۆسیقییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە مۆسیقییە ڕۆمانسییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە کۆمیدییە گەنجانەکانی ئەمریکا
پۆل:فیلمە ڕۆمانسییە ھەرزەکارە ئەمریکییەکان
پاییز لە نیویۆرک

**پاییز لە نیویۆرک** () فیلمێکی ڕۆمانسی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٠. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ٦٥ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیس نزیکەی ٩٠٫٧ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (١١ی ئابی ٢٠٠٠) لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٠٣ خولەکە.

## کورتەی چیرۆک
فیلمەکە باس لە پەیوەندی خۆشەویستی نێوان پیاوێکی بەتەمەن و ژنێکی گەنج دەکات کە نەخۆشییەکی کوشندەی ھەیە. چیرۆکەکە لە پاییزی نیویۆرک ڕوودەدات و باس لە خۆشەویستی، لەدەستدان و ژیان دەکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە درامییە ڕۆمانسییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی مەرگ
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون
پۆل:فیامەکانی مێترۆ-گۆلدوین مایەر
بەخەبەر (فیلم)

**بەخەبەر** () فیلمێکی ترسی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٧. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ٨٫٥ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیس نزیکەی ٣٣٫٢ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧) لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٨٤ خولەکە.

## کورتەی چیرۆک
فیلمەکە باس لە پیاوێک دەکات کە لە کاتی نەشتەرگەرییەکدا بەھۆی کێشەی بێھۆشکەرەوە بە ئاگا دێتەوە، بەڵام ناتوانێت بجووڵێت. ئەو دەبێتە شایەتی پیلانێک بۆ کوشتنی و دەبێت ڕێگەیەک بدۆزێتەوە بۆ ڕزگاربوون.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٧
پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە دەروونییە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نەخۆشخانەکان داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون
پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی جۆبی ھاڕۆڵد
پۆل:ئەو فیلمانەی کە تەوەری پزیشکیین
پۆل:فیامەکانی مێترۆ-گۆلدوین مایەر
بێزاری (فیلم)

**بێزاری** () فیلمێکی ترسی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٩. تێچووی فیلمەکە و داھاتی فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیس بڵاونەکراوەتەوە. لە ڕێکەوتی (١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩) لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٨٧ خولەکە.

## کورتەی چیرۆک
فیلمەکە باس لە گرووپێک لە خەڵک دەکات کە بەشداری لە تاقیکردنەوەیەکی دەروونی دەکەن؛ بەڵام کاتێک تاقیکردنەوەکە دەست پێدەکات، ڕووداوی سەیر و ترسناک ڕوودەدەن و ئەوان دەبێت بۆ ڕزگاربوون تێبکۆشن.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٩
پۆل:فیلمە جنۆکەییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ترسناکە سەروو سروشتییەکانی ئەمریکا
پۆل:جنۆکە لە فیلمەکاندا
زمانی ھەرێمی

**زمانی ھەرێمی** () زمانێکە کە لە ناوچەیەکی دیاریکراو یان ھەرێمێکی تایبەت بەکاردێت، بەڵام زمانی فەرمی یان سەرەکی وڵاتەکە نییە.

## سەرچاوەکان
پورتوگالیی ئەنگۆلی

**پۆرتوگالی ئەنگۆلی** () جۆرێکی تایبەتی زمانی پۆرتوگالییە کە لە وڵاتی ئەنگۆلا بەکاردێت و تایبەتمەندی و وشەی ناوخۆی تێدایە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی ئەنگۆلا
ئەی ڤی ئێچ: بیانی دژی ڕاوچی

**ئەی ڤی ئێچ: بیانی دژی ڕاوچی** () فیلمێکی زانستی خەیاڵی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٧. تێچووی فیلمەکە و داھاتی فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیس بڵاونەکراوەتەوە. لە ڕێکەوتی (١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧) لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٠ خولەکە.

## کورتەی چیرۆک
فیلمەکە باس لە شەڕی نێوان بوونەوەرێکی بیانی و ڕاوچییەکی فەزایی دەکات کە لە گوندێکی بچووکدا ڕوودەدات. خەڵکی ناوچەکە دەکەونە نێوان ئەم دوو ھێزە و ھەوڵ دەدەن ڕزگاریان ببێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٧
پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەھریمەنە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ڕاوچییەکان
بەیبی (فیلمی ٢٠٠٠)

**بەیبی** () فیلمێکی درامای کۆرییە لە ساڵی ٢٠٠٠. تێچووی فیلمەکە و داھاتی فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیس بڵاونەکراوەتەوە. لە ڕێکەوتی (٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٠) لە کۆریای باشوور بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٠٩ خولەکە.

## کورتەی چیرۆک
فیلمەکە باس لە ژیانی کچێکی گەنج دەکات کە لەگەڵ دایکە گەنجەکەیدا دەژی. چیرۆکەکە پەیوەندی نێوان دایک و کچ و ئاڵنگارییەکانی ژیانیان پیشان دەدات.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
زمانی زۆنگخا

**زۆنگخا** () زمانی فەرمی وڵاتی بوتانە، سەر بە خێزانی زمانە تیبێتی-بورمییەکانە و بە ئەلفبێی تیبێتی دەنووسرێت.

## سەرچاوەکان
زمانی ئارۆنا

**زمانی ئارۆنا** () زمانێکی خۆماڵی و خۆجێیییە کە لە باکووری ڕۆژاوای بۆلیڤیا بەکاردێت. ئەم زمانە لەلایەن گەلی ئەراوناوە قسەی پێدەکرێت کە بەشێکن لە دانیشتووانی ڕەسەنی ئەو ناوچەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی بۆلیڤیا
زمانی چیکیتانۆ

**زمانی چیکیتانۆ** () زمانێکی خۆماڵی و خۆجێیییە کە لە ڕۆژھەڵاتی بۆلیڤیا قسەی پێدەکرێت. ئەم زمانە لەلایەن گەلی چیکیتانۆوە بەکاردێت کە یەکێکن لە گەورەترین گرووپە ڕەسەنەکانی بۆلیڤیا.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی بۆلیڤیا
زمانی کایوبابا

**زمانی کایوبابا** () زمانێکی خۆماڵی و خۆجێیییە کە لە باکووری بۆلیڤیا قسەی پێدەکرێت. ئەم زمانە لەلایەن گەلی کایوباباوە بەکاردێت کە لە کۆنەوە لەو ناوچەیە نیشتەجێ بوون.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی بۆلیڤیا
زمانی چاکۆبۆ

**زمانی چاکۆبۆ** () زمانێکی خۆماڵی و خۆجێیییە کە لە باکووری ڕۆژاوای بۆلیڤیا قسەی پێدەکرێت. ئەم زمانە لەلایەن گەلی چاکۆبۆوە بەکاردێت کە یەکێکن لە گەلە ڕەسەنەکانی ناوچەی ئەمازۆن.

## سەرچاوەکان
زمانی باورە

**زمانی باورە** () زمانێکی خۆماڵی و خۆجێیییە کە لە ناوچەی ئەمازۆن لە بۆلیڤیا بەکاردێت. ئەم زمانە لەلایەن گەلی باورەوە قسەی پێدەکرێت کە لە کۆنەوە لەو ناوچەیە ژیاون.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی بۆلیڤیا
ئیسپانیی بۆلیڤی

**ئیسپانی بۆلیڤی** () جۆرێکی زمانی ئیسپانییە کە لە وڵاتی بۆلیڤیا بەکاردێت و تایبەتمەندی خۆی ھەیە. ئەم زمانە کاریگەری زمانە خۆماڵییەکانی وەرگرتووە و وشە و دەربڕینی تایبەت بە خۆی ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:چاندی بۆلیڤی
پۆل:زمانەکانی بۆلیڤیا
زمانی ئێسێ ئێخا

**زمانی ئێسێ ئێخا** () زمانێکی خۆماڵی و خۆجێیییە کە لە ناوچەکانی باکووری بۆلیڤیا و باشووری ڕۆژھەڵاتی پێرۆ بەکاردێت. ئەم زمانە لەلایەن گەلی ئێسێ ئێخاوە قسەی پێدەکرێت کە بەشێکن لە دانیشتووانی ڕەسەنی ناوچەی ئەمازۆن.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی بۆلیڤیا
پۆل:زمانەکانی پێروو
زمانی واراژوو

**زمانی واراژو** () زمانێکی خۆماڵی و خۆجێیییە کە لە ڕۆژھەڵاتی بۆلیڤیا بەکاردێت. ئەم زمانە لەلایەن گەلی واراژووە قسەی پێدەکرێت کە یەکێکن لە گەلە ڕەسەنەکانی ئەو ناوچەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی بۆلیڤیا
پۆل:زمانەکانی بەڕازیل
زمانی گوارایۆ

**زمانی گوارایۆ** () زمانێکی خۆماڵی و خۆجێیییە کە لە پارێزگای سانتا کروز لە بۆلیڤیا بەکاردێت. ئەم زمانە لەلایەن گەلی گوارایۆوە قسەی پێدەکرێت و سەر بە خێزانی زمانەکانی تووپی-گوارانییە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی بۆلیڤیا
زمانی ئیتۆناما

**زمانی ئیتۆناما** () زمانێکی خۆماڵی و خۆجێیییە کە لە ناوچەی بێنی لە بۆلیڤیا بەکاردێت. ئەم زمانە لەلایەن گەلی ئیتۆناماوە قسەی پێدەکرێت کە بەشێکن لە دانیشتووانی ڕەسەنی ئەو ناوچەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی بۆلیڤیا
زمانی یینی

**زمانی یینێ** () زمانێکی خۆماڵی و خۆجێیییە کە لە ناوچەکانی پێرۆ و بەشێک لە بۆلیڤیا بەکاردێت. ئەم زمانە لەلایەن گەلی یینێوە (کە بە پیرۆ-یینێش ناسراون) قسەی پێدەکرێت و سەر بە خێزانی زمانەکانی ئاراواکە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی پێروو
زمانی کاڵاوایا

**زمانی کاڵاوایا** () زمانێکی خۆماڵی و خۆجێیییە کە لە ناوچەی لاپاز لە بۆلیڤیا بەکاردێت. ئەم زمانە لەلایەن گەلی کاڵاوایاوە قسەی پێدەکرێت کە بە پزیشکە نەریتییەکانیان ناسراون.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی بۆلیڤیا
زمانەکانی مۆکسۆ

**زمانەکانی مۆکسۆ** () کۆمەڵێک زمانی خۆماڵی و خۆجێین کە لە ناوچەی بێنی لە بۆلیڤیا بەکاردێن. ئەم زمانانە لەلایەن گەلانی مۆکسۆوە قسەیان پێدەکرێت و سەر بە خێزانی زمانەکانی ئاراواکن.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی بۆلیڤیا
مۆزەخانەی ھێڵی ئاسنینی ئازەربایجان

**مۆزەخانەی ھێڵی ئاسنینی ئازەربایجان** () مۆزەخانەیەکی شەمەندەفەرە کە لە باکوو، ئازەربایجان ھەڵکەوتووە. مۆزەخانەکە لە ساڵی ٢٠١٩دا کراوەتەوە.

ئەم مۆزەخانەیە لە بینای مێژووییی وێستگەی شەمەندەفەری سابوونچوو لە ناوەندی شاری باکوو ھەڵکەوتووە، کە دەکاتە نزیکی گۆڕەپانی جەعفەر جەبارلی (وێستگەی ٢٨ی ئایار).

## مێژوو
کردنەوەی مۆزەخانەی شەمەندەفەری ئازەربایجان لە ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ بە بەشداری سەرۆک ئیلھام عەلیێڤ ئەنجام درا.

کاری نۆژەنکردنەوە لە مۆزەخانەکەدا ئەنجام درا، کە لە ماوەی پەتای کۆڤید-١٩دا داخرابوو، و دوای دەوڵەمەندکردنی بە پیشاندراوی نوێ، لە ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣دا دەستی کردەوە بە پێشوازیکردن لە سەردانکەران.

وێستگەی مێژوویی شەمەندەفەری سابونچو (لە نزیک وێستگەی میترۆی ٢٨ ئایار)، یەکێک لە سێ بینایەی کە کۆمەڵگەی مێژوویی وێستگەی گەشتیارانی باکۆیان پێکھێناوە، شوێنی مۆزەخانەی شەمەندەفەری ئازەربایجانە. ئەم بینایە لە ٦ی جووڵای ١٩٢٦دا کەوتە کار، کە ھاوکات بوو لەگەڵ ڕۆژی کردنەوەی یەکەم ھێڵی شەمەندەفەری کارەبایی لە ئازەربایجان. وێستگەی شەمەندەفەری سابونچو لە باکۆ یەکەم بینای وێستگە بوو کە شەمەندەفەری کارەبایی وەرگرت.

بیناکە لەسەر بنەمای نەریتە نیشتیمانییەکانی تەلارسازی ئازەربایجان دروست کراوە و بەھۆی ڕوخسار و زۆر توخمەوە، وەبیرھێنەرەوەی کۆشکی شیروانشاکانە. پەنجەرەکانی بیناکە کە بە شێوازی ھونەری نیشتیمانی «شەباکە» دروستکراون، دیکۆری سەردەمی شیروانشاکان لە بەشی سەرەوەی ڕووکاری دەروازەکە، و ھەڵکۆڵینە بەردینەکانی شێر لەسەر قولەی کاتژمێرەکە جێگەی سەرنجن.

مۆزەخانەکە دوو ھۆڵی پێشانگا، ھۆڵێکی سینەما، و ھۆڵەکانی ڕێکخستنی چالاکییە کەلتووری و کۆمپانیایی ھەیە. چالاکی وەک ڕۆژانی واژووکردنی کتێب، کاتژمێرەکانی خوێندنەوە، پێشانگای کتێب و ھونەر، و کۆبوونەوە لەگەڵ کەسایەتییە گشتییەکان لێرە ئەنجام دەدرێن.

لە ھۆڵەکاندا، پیشاندراوی جۆراوجۆری سەرنجڕاکێش پەیوەست بە قۆناغەکانی گەشەپێدانی کەرتی شەمەندەفەر لە ئازەربایجان نمایش دەکرێن، لەوانەش کەرەستەی وێنەیی و ڤیدیۆیی کە مێژووی دروستکردنی شەمەندەفەر لە سەدەی نۆزدەیەم دەخەنە ڕوو، ھەروەھا مۆدێلی شەمەندەفەر. ھەروەھا، گۆشەیەکی وێنە دروست کراوە بۆ نیشاندانی ئەو خزمەتانەی کە سەرۆک حەیدەر ئەلیێف لە گەشەپێدانی شەمەندەفەر لە ئازەربایجان پێشکەشی کردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:بینا و پێکھاتەکان لە باکوو
پۆل:مۆزەخانەکانی باکوو
زمانەکانی کێچوا

**زمانەکانی کێچوا** () کۆمەڵێک زمانی خۆماڵی و خۆجێین کە لە ناوچەکانی ئاندیز لە ئەمریکای باشوور بەکاردێن. ئەم زمانانە لەلایەن گەلانی کێچواوە قسەیان پێدەکرێت و لە وڵاتانی پێرۆ، ئیکوادۆر، بۆلیڤیا، ئەرجەنتین، کۆلۆمبیا و چیلی بڵاون.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانە پێکەوەنووساوەکان
پۆل:بنەماڵەکانی زمان
پۆل:زمانەکانی بکەر–بەرکار–کار
ویچی ڵھامتێن نۆکتێن

**ویچی ڵھامتێس نۆکتێن** () زمانێکی خۆماڵی و خۆجێیییە کە لە ناوچەکانی باکووری ئەرجەنتین و بەشێک لە بۆلیڤیا بەکاردێت. ئەم زمانە لەلایەن بەشێک لە گەلی ویچیوە قسەی پێدەکرێت و سەر بە خێزانی زمانەکانی ماتاکۆ-ماتاگوایۆیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی ئارجەنتین
پۆل:زمانەکانی بۆلیڤیا
زمانی ئایۆریۆ

**زمانی ئایۆریۆ** () زمانێکی خۆماڵی و خۆجێیییە کە لە ناوچەکانی باشووری بۆلیڤیا و باکووری پاراگوای بەکاردێت. ئەم زمانە لەلایەن گەلی ئایۆرێۆوە قسەی پێدەکرێت و سەر بە خێزانی زمانەکانی زامۆکۆیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی بۆلیڤیا
پۆل:زمانەکانی پاراگوای
پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار
فەڕەنسیی کەنەدی

**فەڕەنسی کەنەدی** () جۆرێکی زمانی فەڕەنسییە کە لە کەنەدا بەکاردێت، بەتایبەتی لە ھەرێمی کیوبێک. ئەم جۆرە فەڕەنسییە ھەندێک جیاوازی ھەیە لەگەڵ فەڕەنسی ستاندارد لە ڕووی دەربڕین، وشە و ڕستەسازییەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانی فەڕەنسی
پۆل:زمانەکانی کەنەدا
زمانەکانب ئووروو-چیپایا

**زمانەکانی ئوورو-چیپایا** () کۆمەڵێک زمانی خۆماڵی و خۆجێین کە لە ناوچەکانی ڕۆژاوای بۆلیڤیا بەکاردێن. ئەم زمانانە لەلایەن گەلانی ئوورو و چیپایاوە قسەیان پێدەکرێت و پێکھاتوون لە زمانەکانی ئوورو و چیپایا.

## سەرچاوەکان

پۆل:بنەماڵەکانی زمان
پۆل:زمانەکانی بۆلیڤیا
ئینگلیزیی کەنەدی

**ئینگلیزی کەنەدی** () جۆرێکی زمانی ئینگلیزییە کە لە کەنەدا بەکاردێت. ئەم جۆرە ئینگلیزییە ھەندێک تایبەتمەندی ھەیە کە جیای دەکاتەوە لە ئینگلیزی بەریتانی و ئەمریکی، بەتایبەت لە ڕووی وشە و ڕێنووسەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زاراوەکانی ئینگلیزی
زمانی سانگۆ

**زمانی سانگۆ** () زمانێکی کریۆلە و فەرمییە لە کۆماری ئەفریقای ناوەڕاست. ئەم زمانە وەک زمانی پەیوەندی نێوان گرووپە ئیتنیکییە جیاوازەکانی وڵات بەکاردێت و لەگەڵ فەڕەنسی، زمانی فەرمی وڵاتە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی کۆماری ئەفریقای ناوەڕاست
پۆل:زمانەکانی کۆماری دیموکراتیکی کۆنگۆ
چینیی ماندارین

**زمانی چینیی ماندارین** ()یەکێکە لە گرنگترین و بەرفراوانترین زمانەکانی چینی. ئەم زمانە زمانی فەرمی کۆماری گەلی چین و تایوانە و لەلایەن زیاتر لە یەک ملیار کەسەوە قسەی پێدەکرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی کۆماری گەلی چین
پۆل:زمانەکانی مالیزیا
پۆل:زمانەکانی سینگاپور
پۆل:زمانەکانی تایوان
پۆل:زمانی ماندارینی چینی
پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار
مالایی کۆکۆس

**مەلایۆی کۆکۆس** () جۆرێکی زمانی مەلایۆیە کە لە دوورگەکانی کۆکۆس (کیلینگ) بەکاردێت. ئەم زمانە لەلایەن دانیشتووانی ڕەسەنی ئەم دوورگانەوە قسەی پێدەکرێت کە سەر بە ئوسترالیان.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی ئیندۆنیزیا
پۆل:زمانەکانی مالیزیا
ماوریی دوورگەکانی کووک

**ماوری دوورگەکانی کووک** () زمانێکی پۆلینیزییە کە لە دوورگەکانی کووک بەکاردێت. ئەم زمانە یەکێکە لە زمانە فەرمییەکانی ئەم دوورگانە لەگەڵ ئینگلیزی و پەیوەندی نزیکی ھەیە لەگەڵ زمانی ماوری نیووزیلەندی.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی نیوزیلاند
زمانی تێنووم

**زمانی تێتوم** ()یەکێکە لە زمانە فەرمییەکانی تیمۆری ڕۆژھەڵات لەگەڵ پۆرتوگالی. ئەم زمانە لەلایەن زۆربەی دانیشتووانی تیمۆری ڕۆژھەڵاتەوە قسەی پێدەکرێت و ڕۆڵێکی گرنگی ھەیە لە کەلتووری نەتەوەیی وڵاتدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی تیمۆری ڕۆژھەڵات
پۆل:زمانەکانی ئیندۆنیزیا
پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار
زمانی عەفەر

**زمانی عەفەر** () زمانێکی ئەفریقائاسیاییەکانە کە لە ناوچەکانی جیبووتی، ئەریتریا و ئیتیۆپیا بەکاردێت. ئەم زمانە لەلایەن گەلی عەفەرەوە قسەی پێدەکرێت کە لە ناوچەی شاخی ئەفریقا دەژین.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی جیبووتی
پۆل:زمانەکانی ئێریتریا
پۆل:زمانەکانی ئیتیۆپیا
زمانی سوازی

وێنۆک|قسەکەرانی سیسواتی بۆ هەر ناوچەیەکی وڵاتی باشووری ئەفریقا بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠١
**زمانی سوازی** ()یەکێکە لە زمانە فەرمییەکانی ئیسواتینی (سوازیلاند) و باشووری ئەفریقا. ئەم زمانە لەلایەن گەلی سوازیوە قسەی پێدەکرێت و سەر بە خێزانی زمانەکانی بانتووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی سوازیلاند
پۆل:زمانەکانی لیسۆتۆ
پۆل:زمانەکانی مۆزامبیک
پۆل:زمانەکانی ئەفریقای باشوور
زمانی فیجی

**زمانی فیجی** ()یەکێکە لە زمانە فەرمییەکانی فیجی لەگەڵ ئینگلیزی و ھیندی فیجی. ئەم زمانە سەر بە خێزانی زمانەکانی ئۆسترۆنیزییە و لەلایەن زۆربەی دانیشتووانی ڕەسەنی فیجیوە قسەی پێدەکرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی فیجی
ھیندیی فیجی

**ھیندی فیجی** () زمانێکی ھیندی-ئاریایییە کە لە فیجی بەکاردێت. ئەم زمانە لەلایەن بەشێکی زۆری دانیشتووانی فیجی کە ڕەچەڵەکی ھیندییان ھەیە قسەی پێدەکرێت و یەکێکە لە زمانە فەرمییەکانی وڵات.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی فیجی
کریۆلی ھایتی

وێنۆک
**کریۆلی ھایتی** () زمانێکی کریۆلەیە کە لە ھایتی بەکاردێت و لەلایەن زۆربەی دانیشتووانی وڵاتەوە قسەی پێدەکرێت. ئەم زمانە لەسەر بنەمای فەڕەنسی دروست بووە و یەکێکە لە زمانە فەرمییەکانی ھایتی لەگەڵ فەڕەنسی.

## سەرچاوەکان

پۆل:زمانەکانی کۆستاریکا
پۆل:زمانەکانی ھایتی
پۆل:زمانەکانی بەھاما
پۆل:زمانەکانی کۆماری دۆمینیکان
پۆل:زمانەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار
زمانی ئاماژەی ئایسلەندی

**زمانی ئاماژەی ئایسلەندی** () زمانی ئاماژەیە کە لە ئایسلەند بەکاردێت. ئەم زمانە لەلایەن کۆمەڵگەی کەڕانی ئایسلەندەوە بەکاردێت و وەک زمانێکی سەربەخۆ دادەنرێت، نەک وەک وەرگێڕانێکی ئاماژەیی زمانی ئایسلەندی.

## سەرچاوەکان
ھایبێرنۆ-ئینگلیزی

**ھایبێرنۆ-ئینگلیزی** () جۆرێکی زمانی ئینگلیزییە کە لە ئیرلەندا بەکاردێت. ئەم جۆرە ئینگلیزییە کاریگەری زمانی ئیرلەندی (گەیلیک)ی بەسەرەوەیە و ھەندێک تایبەتمەندی ھەیە کە جیای دەکاتەوە لە جۆرەکانی تری ئینگلیزی.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئینگلیزی بەریتانی
پۆل:زاراوەکانی ئینگلیزی
لافاوەکانی ٢٠٢٤ی ئەورووپای ناوەندی

وێنۆک|پردێک لە پۆڵەندا کەوتووەتە بەر لافاو، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤
**لافاوەکانی ٢٠٢٤ی ئەورووپای ناوەندی** زنجیرە لافاوێکی بەردەوامە کە لە ئەنجامی بارانبارینی زۆرەوە بەھۆی ڕەشەبای بۆریسەوە ڕوویداوە. لافاوەکان لە نەمسا و کۆماری چیکەوە دەستی پێکرد، پاشان گەیشتە پۆڵەندا، ڕۆمانیا و سلۆڤاکیا و دواتر بەرەو ئەڵمانیا، مەجارستان و ئیتاڵیا ڕۆیشت. ھەتا ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤، ٢٤ حاڵەتی گیانلەدەستدان بەھۆی لافاوەکانەوە تۆمار کراوە.

## ئەمانەش ببینە
* لافاوەکانی ٢٠٢١ی ئەورووپا

## سەرچاوەکان

پۆل:لافاو لە ئیتالیا
پۆل:لافاو لە ئەڵمانیا
بنەماڵەی جەلیلی

**بنەماڵەی جەلیلی** () بنەماڵەیەکی شاری مووسڵن کە وەک فەرمانڕەواى کاریگەر لە مووسڵ و عێراق لە نێوان ساڵانی ١٧٢٦ تا ١٨٣٤ وەک کارمەندى ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی خزمەتیان کردووە. جەلیلییەکان شانازی دەکەن بە بەدیھێنانی سەرمایەیەکی بەرچاو لە دامەزراوە ئاییی و چالاکییە خێرخوازییەکان،   ھەروەھا سوود گەیاندن بە سیستەمی پشتگیریی و گەشەسەپێدانى بەرچاو لە چالاکی کلتوورى. 

## ڕەچەڵەک
یەکەم کەسى ناسراو لە جەلیلیەکان، "عەبدولجەلیل کوڕى مەلکا(ن)" بووە کە دەگوترێ لە ئەسڵدا لە حەسنکێف (حصن کیفا)ى ماردین لە سەرووى جزیرى بۆتانەوە هاتووە و گوایە بە ئایین دیان بووە و (لە کۆتایی سەدەی حەڤدەهەمدا) لە ماڵی پاشا ماڵخۆ و کارمەند بوو.  دواتر بنەماڵەکە رچەى خۆیان  لەناو کۆمەڵگەى موسڵدا داکوتاوە وەک کەسانێکى بەرچاوى  بەتوانا لە رووی سیاسی و ئابوورى.  بەڵام وەک زانراوە حەسکیف چەندین سەدە پایتەختى میرنشینى میرزادەى مەلکان بوون کە دەگەنەوە ئەیووبیەکان و لە شەڕەفنامە باسیان هاتووە. بۆیە مەزندە دەکرێت کە ئەو جەلیلیانە راستەوخۆ بگەنەوە بنەماڵەى ئەیوبیەکانى مەلکان.

جەلیلیەکان هاوشانی بنەماڵەی عومەری و  موفتی "جەنتڕاڵێکی بچووک و مامناوەندی شار و نوخبەیەکی نوێی زەویدار"یان پێکهێنا، کە بەردەوام بوون لە ئاوارەکردنی کۆنترۆڵی هۆزە گوندنشینەکانی پێشوو.  ئەم جۆرە خێزانانە لە ڕێگەی کارگەی تایبەتەوە خۆیان جێگیر دەکەن، کاریگەری و سەروەت و سامانەکانیان لە ڕێگەی کرێی زەوی و باج لەسەر بەرهەمهێنانی شار و گوندەکانەوە چەسپاندووە. بەهێزکردنی "خانەیەکی سیاسی بەهێز بە ڕەزامەندی حکومەتی ناوەندی عوسمانی"  خێزانەکانی وەک جەلیلیەکان گەشەیان کرد و بوونە نوخبەی دەسەڵاتدار لەناو پلەبەندییەکی کۆمەڵایەتی چینایەتیی بەرەوپێشچوون، کە بووە هۆی پەرەسەندنی شێوازەکانی زاوزێ و ڕەچەڵەکی تایبەتتر.

## سەرچاوەکان

پۆل:خێزانە عێراقییەکان
دورس

**دورس** ( ) دووەم خاوەن زۆرترین دانیشتووانی شارە لە کۆماری ئەلبانیا و ناوەندی ناوچەی دورس و شارەوانی دورسە. یەکێکە لە کۆنترین شارەکانی ئەلبانیا. نزیکەی ٢٥٠٠ ساڵ مێژووی تۆمارکراوی ھەیە. دەکەوێتە دەشتێکی تەخت بەدرێژایی کەناری دەریای ئادریاتیک لە نێوان دەمی ئێرزێن و ئیشێم لە گۆشەی باشووری ڕۆژھەڵاتی دەریای ئادریاتیک. کەشوھەوای دورس بە قووڵی کاریگەری کەشوھەوای وەرزیی دەریای ناوەڕاستی لەسەرە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* durres.gov.alماڵپەڕی فەرمی 

پۆل:ناوچەکانی کۆماری ڤێنیز
پۆل:پایتەختە پێشووەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٧ەمی پ.ز
پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ٧ەمی پ.ز
پۆل:شارەکانی ئالبانیا
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
ڤلۆورە

**ڤلۆورە** ( ) سێیەم خاوەن زۆرترین دانیشتووانی شارە لە کۆماری ئەلبانیا و ناوەندی پارێزگای ڤلۆورە و شارەوانی ڤلۆورەیە. ڤلۆورە دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای ئەلبانیا و لەسەر کەنداوی ڤلۆورە، و بە دامێنی چیای سیراونی بەدرێژایی کەنارەکانی دەریای ئەدریاتیک و ئایۆنی ئەلبانیا دەورە دراوە. کەشوھەوای دەریای ناوەڕاستی ھەیە کە بەھۆی چیای سیراونی و نزیکیی لە دەریای ناوەڕاستەوە کاریگەری چووەتە سەر.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* vlora.gov.al – ماڵپەڕی فەرمی 

پۆل:شارەکانی ئالبانیا
پۆل:Harv and Sfn no-target errors
پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images
دڵسۆز ماوەتی

**دڵسۆز ماوەتی** ناوی ڕاستەقینەی **(لاڤە)**یە (لەدایکبووی ١٩٨٥) خانمە ئەکتەرێکی کوردە. بەشداری چەندین کاری شانۆ، فیلم و درامای کردووە. یەکێکە لەو خانمە ئەکتەرانەی کە بەشدارییەکی زۆری لە فیلمە کۆمیدییەکاندا ھەیە و دیارترینیشیان بەشداریکردنی بووە لە زنجیرەی کۆمیدی "فەنتەڵۆس" بە رۆڵی کەسایەتی "گوڵئەندام". ماوەیەکیش وەک ئەکتەری سەرەکیی بەرنامەی بەزمی بەزم کاری کردووە. ھەروەھا چەند جارێک لە فێستیڤاڵە ناوخۆییەکاندا خەڵات کراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥
فادی بەتش

**فادی محەممەد بەتش** () ئەندازیار و ئەکادیمی و ئەندامی حەماس بووە. لە ٢١ی نیسانی ٢٠١٨ لە شاری کوالالامپور لە مالیزیا لەکاتێکدا بەرەو مزگەوتێک دەڕۆیشت بۆ نوێژی بەیانی کوژرا. دوای مردنی بەتش، باڵی سەربازی حەماس ئیدیعای ئەندامبوونی کرد و وەک فەرماندە وەسفی کرد.

## ژیان
لەکاتێکدا لە غەززە دەژیا، لەلایەن دەسەڵاتی وزە دامەزراوە و دانیشتووی شاری جەبالیا بووە. لە ساڵی ٢٠١٥ بڕوانامەی دکتۆرای لە ئەندازیاری کارەبا لە زانکۆی مالایا وەرگرتووە و لە ماوەی توێژینەوەکەدا ١٨ توێژینەوەی زانستی بڵاوکردووەتەوە کە لە ژمارەیەک گۆڤاری نێودەوڵەتیدا بڵاوکراونەتەوە. لە ساڵی ٢٠١٦ خەڵاتی لە گەنجینەی مالیزیا وەرگرتووە. ھەروەھا فادی ئیمام بووە و پەیوەندی لەگەڵ ڕێکخراوە ئیسلامییەکانی وەک MyCARE ھەبووە.

بەتش مامۆستای ئەندازیاری کارەبا بووە لە زانکۆی کوالالامپور پەیمانگای بەریتانی-مالیزیا (UniKL BMI). لە ساڵی ٢٠١١ەوە لە مالیزیا دەژیا.

## تیرۆرکردن
لە ٢١ی نیسانی ٢٠١٨ لەلایەن دوو چەکدارەوە بە ماتۆڕسکیلێکەوە لە شەقامێکی شاری کوالالامپور لە مالیزیا تەقەی لێکرا کە بووە ھۆی مردنی.

## سەرچاوەکان

پۆل:فەلەستینییە تیرۆرکراوەکان
پۆل:ئەندامە تیرۆرکراوەکانی حەماس
پۆل:ئەندامانی حەماس
پۆل:مردووانی ٢٠١٨
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣
داگیرکاریی ژاپۆن بۆ سەر کۆریا (١٩١٠)

**داگیرکاریی ژاپۆن بۆ سەر کۆریا** (بە ژاپۆنی: **大日本帝國朝鮮**) بەو قۆناغە دەوترێت کە کۆریا لە ساڵی ١٩١٠ تا ساڵی ١٩٤٥ لە ژێر دەسەڵات و فەرمانڕەوایەتی ژاپۆنەوە بوو.

ئیمپراتۆریەتیی کۆریا بە پێی پەیماننامەی ژاپۆن و کۆریای ساڵی ١٩٠٥ کۆریا بووە پارێزگارێکی ژاپۆن و بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ ژاپۆن حکومڕانی کۆریای دەکرد لە ڕێگەی ژەنەڕاڵ و بەڕێوەبەرانی نیشتەجێی ژاپۆن لە کۆریا، ژاپۆن لە ڕێگەی پەیماننامەی ساڵی ١٩١٠ی ژاپۆن و کۆریا، بە فەرمی دەسەڵاتی کۆریای وەرگرت و دەستی بەسەر کۆریادا گرت بەبێ ڕەزامەندی ئیمپراتۆر و دەسەڵاتداران و بە زۆرەملێ، ژاپۆنییەکان نیمچە دوورگەی کۆریایان وەک کۆلۆنییەکی دەرەوەی ژاپۆن و خاکێکی داگیرکراوی ژاپۆن دامەزراند وەک بەرژەوەندی خۆیان بەکاریان دەهێنا و لەلایەن حکومەتی سەربازیەوە بەڕێوەدەبرا و لە ڕێگەی سەربازگە و بنکە سەربازییەکان و ژەنەڕاڵەکانی ژاپۆنەوە حکومڕانی دەکرا و کۆریا بە فەرمی بەتەواوەتی هەڵوەشایەوە. حکومڕانی و دەسەڵاتی ژاپۆن "بە ژاپۆنیکردنی هەموو شتێکی کۆریا"ی لە پێشینە دانا.

ژاپۆن حکومەتێکی لە کۆریا دامەزراند و پۆستی پارێزگاری پڕکرایەوە کۆریا وەکو پارێزگایەکی ژاپۆنی لێهات لەلایەن ژەنەڕاڵ و دەریاوانەکان کە ژاپۆن دەستنیشانیانی کردبوون، کۆریەکان لە ئازادی ڕادەربڕین و لە کۆڕ و کۆبوونەوە و ڕۆژنامەگەری و قسەکردن بێ بەش بوون و زۆرێک لە قوتابخانەکان بەهۆی ئەوەی هەندێک لە ستاندارد و یاسای ئارەزوومەندانەیان تێدا نەبووە لەلایەن ژاپۆنەوە داخران و دەستیان بەسەردا گیرا، دەسەڵاتدارەکان و حکومڕانی کۆلۆنیالیزم قوتابخانە و فێرگەکانیان وەک ئامرازێک بەکاردەهێنا بۆ ئەوەی کۆریەکان بکەن بە ژاپۆنی، ژاپۆن جەختی سەرەکی کردەوە لە فێرکردنی زمانی ژاپۆنی و دوورخستنەوەی بابەتەکانی زمانی کۆری و مێژووی کۆریا لە مەنهەجی خوێندندا. هەروەک بە تورککردن و بە عەرەبکردن.

## سەرچاوەکان


پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٤٥
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩١٠
پۆل:داگیرکاری
پۆل:ژاپۆن لە دەیەی ١٩١٠
پۆل:نیمچەدوورگەی کۆریا
پۆل:کۆریا
پۆل:مێژووی کۆریا
عیزەدین حەداد

**عیزەدین حەداد،** ناسراو بە **ئەبوو سوھەیب**، فەرماندەیەکی باڵایە لە لیواکانی شەھید عیزەدین قەسام باڵی سەربازی حەماس. ئەو وەک فەرماندەی لیوای شاری غەززە کاردەکات، و ئەندامی ئەنجومەنی بچووکی سەربازییە. ناوبراو بە یەکێک لە کەسایەتییە ناوەندییەکانی بزووتنەوەی حەماس دادەنرێت. بەلایەنی کەمەوە شەش کەتیبە لەژێر فەرماندەیی ئەودا کاردەکەن.

حەداد پێشتر لە چەندین ھەوڵی تیرۆرکردن ڕزگاری بووبوو، لەنێویاندا یەکێکیان لە کاتی ھێرشی ئیسرائیل بۆ سەر غەززە لە ساڵی ٢٠٢٣ دا. لە ڕاگەیاندنەکانی سوپای ئیسرائیل لە کەرتی غەززە لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٣دا، خەڵاتێکی دارایی بە بڕی ٧٥٠ ھەزار دۆلار بۆ سەری پێشکەش کراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەندامانی حەماس
پۆل:ئەندامانی قەسام
پۆل:زیندووان
کۆمپانیای خاوەندار

**کۆمپانیای خاوەندار** () جۆرێکە لە کۆمپانیا کە خاوەندارییەتی بەشی زۆری پشکەکانی کۆمپانیاکانی تر دەکات. ئەم جۆرە کۆمپانیایە بەڕێوەبردنی ڕاستەوخۆی کۆمپانیاکانی ژێر دەستی ناکات، بەڵکو کۆنترۆڵی دارایی و ستراتیجی دەکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:زاراوەکانی کاسبی
سامان

لە ژمێریاریدا **سامان** یا **ھەبوو** () ھەر شتێکە کە خاوەن بەھای ئابووری بێت و بتوانرێت بۆ بەرھەمھێنانی قازانج یان سوود بەکاربھێنرێت. ھەبوو دەکرێت شتی بەرھەست بێت وەک زەوی و کەلوپەل، یان دەرھەست وەک مافی چاپکردن و ناوی بازرگانی. لە پۆلێنێکی تردا سامانەکان دەبن بە سامانی درێژخایەن و کورتەخایەن. سامانی کورتەخایەن ئەو سامانەیە کە بە خێرایی دەکرێت بە پارە، وەک پارە و سکەی زێڕ. لە بەرامبەردا سامانی درێژخایەن یان سامانی نەگۆڕ بە ئاسانی ناکرێت بە پارە، وەک نموونە زەوی و خانوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:دارایی
داھاتی پوخت

**داھاتی پوخت** () بڕی پارەیە کە کۆمپانیایەک دوای دەرکردنی ھەموو تێچووەکان، باج و خەرجییەکانی تر لە کۆی داھاتەکەی بۆی دەمێنێتەوە. ئەمە یەکێکە لە گرنگترین پێوەرەکانی سەرکەوتنی دارایی کۆمپانیایەک.

## سەرچاوەکان
قازانج پێش سوود و باج

**قازانج پێش سوو و باج** () کورتکراوەکەی EBIT ە، پێوەرێکی دارایییە کە قازانجی کۆمپانیایەک پێش دەرکردنی سوو و باج پیشان دەدات. ئەم پێوەرە یارمەتیدەرە بۆ بەراوردکردنی کارایی کۆمپانیاکان لە بوارە جیاوازەکاندا.

## سەرچاوەکان
دۆرسێت

**دۆرسێت** () شارستانێکی ڕێوڕەسمییە لە باشووری ڕۆژاوای ئینگلتەرا. سنووری لە باکووری ڕۆژاواوە لەگەڵ سۆمەرسێت، لە باکوور و باکووری ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ ویڵتشایەر، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ ھامپشایەر، لە باشووری ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ دوورگەی وایت لە ئەوبەری کەناڵی سۆلێنت، لە باشوورەوە لەگەڵ کەناڵی ئینگلیزی، و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ دێڤن ھاوسنوورە. گەورەترین شوێنی نیشتەجێبوون بۆرنماوسە، و ناوەندی شارستانەکەش دۆرچێستەرە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
غەریب حەسۆ

**غەریب حەسۆ** یان **غەریب حسۆ** (بە کرمانجی: Xerîb Hiso)، (١٩٦٧ لە قەستەل جندۆ، عەفرین - ) سیاسەتوانێکی کوردی ڕۆژاوای کوردستانە. ئەو ئێستاکە لەگەڵ پەروین یووسف ھاوسەرۆکی پارتی یەکێتیی دیموکراتە.

## ژیان
غەریب حەسۆ لە ساڵی ١٩٦٧ لە گوندی قەستەل جندۆ لە عەفرین لە بنەماڵەیەکی ئێزیدی لە دایک بووە. ھەر لەو گوندەدا وانەی سەرەتایی و ناوینی خوێندووە و لە ساڵی ١٩٨٤ بەشداری خەباتی سیاسی و شۆڕشگێڕانە بووە. بەھۆی بەشداریکردن لە خەباتی سیاسی ٣ جار لەلایەن حکوومەتی سووریا دەستبەسەر کراوە کە سێوەم جار لە ساڵی ٢٠١١ بوو کە چەند مانگ لە گرتووخانەیەکی حکوومەتی سووریا حەبسی بوو.

لە ساڵی ٢٠٠٣ لە دامەزراندنی پارتی یەکێتیی دیموکرات بەشدار بوو و وەکوو ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری حیزبەکە ھەڵبژێردرا و لە شاری حەلەب چالاکی دەکرد. غەریب حەسۆ لە شۆڕشی ١٩ی ئابی ٢٠١٢ی ڕۆژاوا بەشدار بوو و لە شارەکانی حەلەب، باب و کانتۆنی شەھبا بۆ بەدیھێنانی کۆبوونەوەکان و بڵاوکردنی بیروڕای نەتەوەیی و یەکگرتنی پێکھاتەکانی کۆمەڵگا چالاکی دەکرد. ئەو لە نێوان ساڵانی ٢٠١٣ ھەتا ٢٠١٧ وەکوو نوێنەری پارتی یەکێتیی دیموکرات لە باشووری کوردستان چالاکی دەکرد. ھەروەھا لە نێوان ساڵانی ٢٠١٨ ھەتا ٢٠٢٤یش وێڕای زەلال جەگەر ھاوسەرۆکی تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک بوون.

غەریب حەسۆ زەواجی کردووە و ٤ منداڵی ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی عەفرین
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧
پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان
پۆل:سیاسییەکانی پارتی یەکێتیی دیموکرات
پۆل:سیاسەتوانەکانی ڕۆژاوای کوردستان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان
پۆل:ئێزدییەکانی سووریا
پۆل:سیاسەتوانە کوردەکانی سووریا
ڤیڤێندی

**ڤیڤێندی** () کۆمپانیایەکی فەرەنسی چەند-نەتەوەیییە کە لە بواری میدیا و پەیوەندیدا چالاکە. ڤیڤێندی خاوەنی چەندین کۆمپانیای ترە لە بواری مۆسیقا، تەلەڤیزیۆن، فیلم و کایەی ڤیدیۆیی.

## سەرچاوەکان
سەرمایەی خاوەنان

**سەرمایەی خاوەنان** () لە بواری داراییدا، بریتییە لە بەھای پاشماوەی دارایی کۆمپانیایەک دوای دەرکردنی قەرزەکانی. بە واتایەکی تر، بەھرە و پشکی خاوەنانی کۆمپانیایەکە.

## سەرچاوەکان
ناحیەی ناوەندی قەزای بەحرکە

**ناحیەی بەحرکە** (بە عەرەبی: *ناحیة بحرکة*، بە ئینگلیزی: *Bahrka SubDistrict *) یەکێکە لە ناحیەکانی قەزای ھەولێر لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی بەحرکەیە.

لە زۆربەی یەکەی کارگێڕی قەزادا لە ھەرێمی کوردستان و عێراقدا، کاتێک یەکەی قەزا دێتە کایەوە، ئەوا ناحیەی ناوەندی قەزاکەش دێتە کایەوە بە ھەمان ناو.

## ناو
* ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارەدێی بەحرکەیە.

## مێژوو

## جوگرافیا
سنوری ناحیەی بەحرکە:
* لە باکوورەوە ناحیەی بەستۆڕە و ناحیەی دارەشەکران.
* لە باشوورەوە ھەولێر و ناحیەی ڕزگاری. 
* لە ڕۆژھەڵاتەوە ناحیەی کەسنەزان.
* لە ڕۆژاواوە ناحیەی کەورگۆسک.

## دانیشتوان
ژمارەی دانیشتووانی (٣٢٧١٠) ھەزار کەسە.

## کشتووکاڵ

## شوێنەوار

## کارگێڕی
ئەم ناحیەیە لە (٢٦) گوند پءکھاتووە:

* ئاشۆکان
* براغی بچووک
* براغی گەورە
* بەرحوشتر
* تەلموسەک
* پیرزین
* جەژنیکان
* جەژنیکانی ئەبابەکر
* جەژنیکانی ئەفەندی
* جەژنیکانی نەجم
* دارەبەن
* سەرکەوری زراری
* سەرکەوری ھەرکی
* سەیدان
* شێخە شل
* قادراوا، قەزای ھەولێر
* قەفەر
* قەلامورتک
* قەلانچۆغان
* قورەبەگ
* کەلەکان
* کەرک
* گردئارەق
* گردجۆتیار
* گردەچال
* گەزنە، قەزای ھەولێر
* مەموندان 

## ئەمانەش ببینە
* قەزای ھەولێر
* ناحیەی شەمامک

## سەرچاوەکان

پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان
پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق
پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان
پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
پەروین یووسف

**پەروین یووسف** (بە کرمانجی: Perwîn Yûsif)، (١٩٦٨ لە دێرک، جزیرە - ) سیاسەتوانێکی کوردی ڕۆژاوای کوردستانە. ئەو ئێستاکە لەگەڵ غەریب حەسۆ ھاوسەرۆکی پارتی یەکێتیی دیموکراتە.

## ژیان
پەروین محەممەدئەمین یووسف لە ساڵی ١٩٦٨ لە دێرک لە جزیرە لە دایک بووە. لە سووریا وانەی خوێندووە و لە ساڵی ٢٠١٠ بڕوانامەی ئابووری لە کۆلێژی ئابووریی زانکۆی دیمەشق وەرگرتووە.

ھەتا دەستپێککرانی شۆڕشی ڕۆژاوا لە ١٩ی ئابی ٢٠١٢ تێکەڵی خەباتی جەوانان بووە و بەدوای شۆڕش وەکوو ئەندامی کۆنگرەی ستار درێژە بە خەباتی خۆی داوە. ئەو لە دامەزرێنەرانی خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا بووە و لە سازکردنی گڕێبەستی کۆمەڵایەتی ڕۆڵی ھەبووە.

لە ساڵی ٢٠١٢ ھەتا ٢٠١٤ ھاوسەرۆکی مەجلیسی شاری دێرک بوو. لە ٢٠١٤ ھەتا ٢٠١٦ ئەندامی دیوانی ھاوسەرۆکایەتیی مەجلیسی یاسادانەری کانتۆنی جزیر بوو. ھەروەھا لە ٢٠١٧ ھەتا ٢٠١٨ ھاوسەرۆکی دەستەی کار و باری کۆمەڵایەتی بوو. لە ٢٠١٨ ھەتا ٢٠٢٢ ھاوسەرۆکی کانتۆنی قامیشلۆ بوو. لە کۆنگرەی نۆیەمی پارتی یەکێتیی دیموکرات لە ساڵی ٢٠٢٢دا ھەتا کۆنگرەی دەیەم لە ساڵی ٢٠٢٤ ھاوسەرۆکی نووسینگەی ڕێکخستنەکانی حیزبەکە بوو. لە کۆنگرەی دەیەمی پەیەدە لە ئەیلوولی ٢٠٢٤یش لەگەڵ غەریب حەسۆ وەکوو ھاوسەرۆکەکانی پەیەدە ھەڵبژێردران.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی حەسیچە
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان
پۆل:سیاسییەکانی پارتی یەکێتیی دیموکرات
پۆل:سیاسەتوانەکانی ڕۆژاوای کوردستان
پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان
پۆل:ژنە کوردەکانی ڕۆژاوای سووریا
پۆل:ژنانی سیاسیی کورد
پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:سیاسەتوانە کوردەکانی سووریا
ناحیەی شەمامک

**ناحیەی شەمامک** (بە عەرەبی: *ناحیة شمامك*، بە ئینگلیزی: *Shamamk SubDistrict *) یەکێکە لە ناحیەکانی قەزای ھەولێر لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی شەمامکە.

## ناو
* ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارەدێی شەمامکە.

## مێژوو

## جوگرافیا
سنوری ناحیەی شەمامک:
* لە باکوورەوە ھەولێر و ناحیەی ڕزگاری.
* لە باشوورەوە ناحیەی کەندێناوە. 
* لە ڕۆژھەڵاتەوە ناحیەی ناوەندی قەزای قوشتەپە.
* لە ڕۆژاواوە ناحیەی گوێڕ.

## دانیشتوان
ژمارەی دانیشتووانی (١٣٥٥١٢) ھەزار کەسە.

## کشتووکاڵ

## شوێنەوار

## کارگێڕی

* ئاودەلۆک، شەمامک
* ئەسحابە لەک
* باترتۆق
* باقرتە، شەمامک
* بنبێرز
* بێریات
* ترپەسپیان
* تەندورە
* تووڕەق
* تۆپزاوەی ئەحمەد
* تیماری بچووک
* تیماری گەورە
* جمکە
* جەدیدە لەک
* چیمەن
* خەزنە
* داڵداغان
* دھێمات
* دەلوگوڵی خواروو
* دەلوگوڵی سەروو
* دووزتەپە
* دووسەرە جەبار
* دۆغان
* ڕەختاوە
* سەعداوە
* سورێژە، شەمامک
* سوێری، شەمامک
* سۆربەش حەوێز
* سۆربەش کاکەڵا
* سیاو
* سیراوە
* شێخ شێروان
* شێراوە، شەمامک
* عارەب کەند
* عەزە
* عەلیاوەی شێخان
* قشلە
* قەتەوی
* قەرێتاغ
* قونیان
* قۆریتانی جوکل
* قۆریتانی عەلی مەحمود
* کلێسە
* کەسنەزان، شەمامک
* گردعازەبان
* لاجان ھەرکی
* ماستاوە
* مزە ئەحمەد
* منارە، شەمامک
* ھێلەوە
* یارمجە محەمەد باوە
* یارمجە ھەرکی
* یەدی قزلەر

## ئەمانەش ببینە
* قەزای ھەولێر
* ناحیەی بەحرکە

## سەرچاوەکان

پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان
پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق
پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان
پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
ناحیەی کەسنەزان

**ناحیەی کەسنەزان** (بە عەرەبی: *ناحیة کسنزان*، بە ئینگلیزی: *Kasnazan SubDistrict *) یەکێکە لە ناحیەکانی قەزای دەشتی هەولێر لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی کەسنەزانە.

## ناو
* ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارەدێی کەسنەزانە.

## مێژوو

## جوگرافیا
سنوری ناحیەی کەسنەزان:
* لە باکوورەوە ناحیەی بناری سەفین.
* لە باشوورەوە ناحیەی دارەتوو. 
* لە ڕۆژھەڵاتەوە ناحیەی شۆڕش.
* لە ڕۆژاواوە ھەولێر و ناحیەی ناوەندی قەزای بنەسڵاوە.

## دانیشتوان
ژمارەی دانیشتووانی (٢٢٦٠١١) ھەزار کەسە.

## کشتووکاڵ

## شوێنەوار

## کارگێڕی

* ئۆخسەر
* باخچەی گچکە
* باخچەی گەورە
* بیوکەی گچکە
* بیوکەی گەورە
* پونگینە
* پیڕەش
* چەمرگە
* زەروار
* شائۆمەر
* شەرەبۆتی گچکە
* شەرەبۆتی گەورە
* شەوەک
* قەلەمان
* کانی شاوێرد
* کانی گەنی گچکە
* کانی گەنی گەورە
* کانی گەنی ھەرکی
* کورداوە
* کۆلەکی گچکە
* کۆلەکی گەورە
* گردیشی گچکە
* گردیشی گەورە
* مام چۆغان
* مەلائۆمەر
* ھەمزەبەگ

## ئەمانەش ببینە
* قەزای بنەسڵاوە
* ناحیەی ناوەندی قەزای بنەسڵاوە
* ناحیەی بێستانە
* ناحیەی دارەتوو

## سەرچاوەکان

پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان
پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق
پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان
پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
ناحیەی بێستانە

**ناحیەی بێستانە** (بە عەرەبی: *ناحیة بیستانة*، بە ئینگلیزی: *Bestana SubDistrict *) یەکێکە لە ناحیەکانی قەزای بنەسڵاوە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی بێستانەی گەورەیە.

## ناو
ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارەدێی بێستانەی گەورەیە.
*وشەی بێستانەی گەورە، وشەیەکی لێکدراوە. (بێستان + ە + گەورە). 
* بێستان: واتای باخی شووتی و کاڵەک و خەیار و ترۆزی.
* ە: ئامڕازی ناسینە.
* گەورە: واتای مەزن، زل و قەبە.
* لەم گوندەدا کشتوکاڵ کراوە و بێستانی زۆری ھەبووە بۆیە ناوی بێستانی ھەڵگرتووە، بۆیە پێی دەڵێن بێستانەی گەورە لە بەرئەوەی لە ڕۆژاوای ئەم گوندەوە گوندێکیکە ھەیە بە ناوی بێستانەی بچووک.

## مێژوو
* بەفەرمانی مەسروور بارزانی، سەرۆکی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان، لە ڕێکەوتی ١٤ی١٢ی٢٠٢٣. ناحیەی بێستانە لە سنووری پارێزگای ھەولێر ھاتە کایەوە و لکێندرا بە قەزای بنەسڵاوەوە.
* ترازاندنی گوندەکانی(شیوەپیران، ڕەسوڵ بسکۆڵ) لە ناحیەی شۆڕش سەربە قەزای کۆیە و لکاندنیان بە ناحیەی بێستانە.
* ترازاندنی گوندەکانی(کانی بزرە، ڕولکە، ھەیتە کوژە، شاقازی، حەسەن موتریب، سۆفی برایم، پونگینە، میرەکانی خدر، چاڵەگردەڵە، ئەزیانە، قەشقە، خوڕخوڕ، دووشیوان، پەلکانە) لە قەزای قوشتەپە، لکاندنیان بە ناحیەی بێستانە.
* ترازاندنی گوندەکانی(بێستانەی گەورە، سەرمەزرا، بێستانەی بچووک، ئۆمەرەسۆر) لە ناحیەی دارەتووی سەر بە قەزای بنەسڵاوە، لکاندنیان بە ناحیەی بێستانە.

## جوگرافیا
سنوری ناحیەی بێستانە:
* لە باکوورەوە ناحیەی دارەتوو.
* لە باشوورەوە ناحیەی ناوەندی قەزای قوشتەپە. 
* لە ڕۆژھەڵاتەوە ناحیەی شۆڕش.
* لە ڕۆژاواوە ناحیەی ناوەندی قەزای قوشتەپە.

## دانیشتوان
ژمارەی دانیشتووانی (-) ھەزار کەسە.

## کشتووکاڵ

## شوێنەوار

## کارگێڕی

* **[[بێستانەی گەورە]](ناوەند)**
* ئەزیانە
* ئۆمەرەسۆر
* بێستانەی بچووک
* پەلکانە، بێستانە
* پونگینە، بێستانە
* چاڵەگردەڵە
* حەسەن موتریب
* خوڕخوڕ
* دووشیوان، بێستانە
* ڕەسوڵ بسکۆڵ
* ڕولکە
* سەرمەزرا
* سۆفی برایم
* شاقازی
* شیوەپیران
* قەشقە
* کانی بزرە
* میرەکانی خدر
* ھەیتە کوژە

## ئەمانەش ببینە
* قەزای بنەسڵاوە
* ناحیەی کەسنەزان
* ناحیەی ناوەندی قەزای بنەسڵاوە
* ناحیەی دارەتوو

## سەرچاوەکان

پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان
پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق
پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان
پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
ناحیەی قەراج

**ناحیەی قەراج** (بە عەرەبی: *ناحیة قراج*، بە ئینگلیزی: *Qaraj subdistrict*) یەکێکە لە ناحیەکانی قەزای مەخموور لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی باقرتەیە.

## ناو
* ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارەدێی قەراجە.

## مێژوو

## جوگرافیا
سنوری ناحیەی قەراج:
* لە باکوورەوە ناحیەی کەندێناوە و ناحیەی ناوەندی قەزای مەخموور.
* لە باشوورەوە ناحیەی زاب. 
* لە ڕۆژھەڵاتەوە ناحیەی سەرگەڕان.
* لە ڕۆژاواوە ناحیەی ئاشوور.

## دانیشتوان
ژمارەی دانیشتووانی (-) ھەزار کەسە.

## کشتووکاڵ

## شوێنەوار

## کارگێڕی

## ئەمانەش ببینە
* قەزای مەخموور
* ناحیەی گوێڕ
* ناحیەی ناوەندی قەزای مەخموور
* ناحیەی مەلا قەرە

## سەرچاوەکان

پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان
پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق
پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان
پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
تێکۆشین (رێکخراوى سیاسی)

**تێکۆشین** ( بە تورکی : Mücadele  ) ڕێکخراوێکی چەکداری ئازادیخواز بوو  لە دێرسم  لەلایەن سەیفی جەنگیز و قەمەر ئۆزکان (ئەندامى پێشووى   پەکەکە) دامەزراوە  ،  ساڵانی ١٩٧٧  - ١٩٧٨ تا ١٩٨٢  یان ١٩٨٣   لە چالاکى دابوو  بێ  ئەوەى لەناو جەماوەر و خەباتى سیاسیی و چەکداریى کوردیدا رۆڵێکى ئەوتۆى هەبێت . 

ئەو ڕێکخراوە کە خۆی وەک بزووتنەوەیێکى سۆشیالیست دەناساند، . لە نێوان ساڵانی ١٩٧٨-١٩٧٩ لە دیلۆک (عەنتەب) پێنج ئەندامی پلە باڵای پەکەکە پەیوەندییان بە رێکخراوى (تێکۆشین)ەوە کرد .  بەڵام لەگەڵ کوژرانى قەمەر ئۆزکان  لە بۆسەیێکى گوماناویدا ساڵى ١٩٨٣ ئەو ڕێکخراوە هەڵوەشایەوەو، سەیفی جەنگیز لە ساڵی ١٩٩٠ بزووتنەوەی شیوعیی کوردستانی دامەزراند.

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان
ناحیەی دارەتوو، ھەولێر

**ناحیەی دارەتوو** (بە عەرەبی: *ناحیة دارةتو*، بە ئینگلیزی: *Daratu SubDistrict *) یەکێکە لە ناحیەکانی قەزای بنەسڵاوە لە پارێزگای ھەولێر لە ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارەدێی دارەتووە.

## ناو
* ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارەدێی دارەتووە.

## مێژوو

## جوگرافیا
سنوری ناحیەی دارەتوو:
* لە باکوورەوە ھەولێر، ناحیەی ناوەندی قەزای بنەسڵاوە و ناحیەی کەسنەزان.
* لە باشوورەوە ناحیەی ناوەندی قەزای قوشتەپە. 
* لە ڕۆژھەڵاتەوە ناحیەی بێستانە.
* لە ڕۆژاواوە ناحیەی ناوەندی قەزای قوشتەپە.

## دانیشتوان
ژمارەی دانیشتووانی (١٠٥٠٠٠) ھەزار کەسە.

## کشتووکاڵ

## شوێنەوار

## کارگێڕی

* باغەمرە ئەفەندی
* باغەمرە شەھاب
* بیرەجنە
* پاڵانی، دارەتوو
* سابڵاغ، دارەتوو
* سەردەشت، دارەتوو
* گردەڕەشە ئەسعەد
* گردەڕەشە موفتی
* لاجان
* مورتکە
* میرزا ئاغا     	
* ھەڵەجەی گەورە
* ھەڵەجەی گچکە

## ئەمانەش ببینە
* قەزای بنەسڵاوە
* ناحیەی کەسنەزان
* ناحیەی ناوەندی قەزای بنەسڵاوە
* ناحیەی بێستانە

## سەرچاوەکان

پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان
پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق
پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان
پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر
پارکی چیتگەر

**پارکی چیتگەر** () پارکێکی دارستانییە کە دەکەوێتە ڕۆژاوای تاران، ئێران. ڕووبەری پارکەکە نزیکەی ٩٫٥ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە. ھەروەھا دەریاچەی چیتگەر لە باکووری ئەم پارکە ھەڵکەوتووە.

## جوگرافیا
پارکی چیتگەر دەکەوێتە سنووری ناوچەی ٢٢ی شاری تاران. ئۆتۆبان و ھێڵێکی مێترۆ بۆ ئەم پارکە بەردەستە. ناوی وێستگەی مێترۆی پارکەکە چیتگەرە.

## سەرچاوەکان
پاشای کۆنگ

**پاشای کۆنگ** () فیلمێکی بەڵگەنامەیی ئەمریکییە کە باس لە کێبڕکێی نێوان دوو یاریزانی کایەی ڤیدیۆیی دەکات. ئەم دوو کەسە ھەوڵ دەدەن بەرزترین ئەنجام تۆمار بکەن لە یارییە کلاسیکییەکەی دۆنکی کۆنگ.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٧
پۆل:فیلمە بەڵگەنامەیییە ئەمریکییەکان
پۆل:دۆنکی کۆنگ
پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی سێت گۆردۆن
پۆل:مشتومڕی یارییە ڤیدیۆییەکان
کینگ کۆنگ دەژی

**کینگ کۆنگ دەژی** () فیلمێکی ئەمریکییە کە لە ساڵی ١٩٨٦ بەرھەم ھێنراوە. ئەم فیلمە درێژکراوەی چیرۆکی کینگ کۆنگە و باس لە گەڕانەوەی ئەم گۆریلا زەبەلاحە بۆ ژیان دەکات.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٨٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٨٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ژاپۆنییەکانی دەیەی ١٩٨٠
پۆل:فیلمەکانی ١٩٨٦
پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەھریمەنە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەھریمەنییە زەبەلاحەکان
پۆل:فیلمەکانی کینگ کۆنگ
پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئینگلیزییەکان
کینگ کۆنگ (کایەی ڤیدیۆیی)

**کینگ کۆنگ ** () یارییەکی ڤیدیۆیییە کە لەسەر بنەمای فیلمی کینگ کۆنگی ساڵی ٢٠٠٥ دروست کراوە. یارییەکە کۆمەڵێک ئاستی ھەمەجۆر لەخۆدەگرێت کە تێیدا بەشداربووان دەتوانن ڕۆڵی کینگ کۆنگ و کارەکتەرەکانی تر ببینن.

## سەرچاوەکان

پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٥
پۆل:کایەکانی ئەکشن-سەرکێشی
پۆل:یارییەکانی نینتێندۆ گەیم کیوب
پۆل:کایەکانی نینتێندۆ دی ئێس
پۆل:گەمەکانی پلەیستەیشن ٢
پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی کایەی ڤیدیۆیی سپایک
پۆل:کایەکانی یوبی سۆفت
پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان لەسەر بنەمای فیلم
پۆل:یارییەکانی ویندۆز
پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠
پۆل:کایەکانی ئێکس بۆکس
کینگ کۆنگ لەلایەن ستارشیپ

**کینگ کۆنگ لەلایەن ستارشیپ** () گۆرانییەکە کە لەلایەن گرووپی ڕۆک و پۆپی ئەمریکی ستارشیپەوە گوتراوە و لە ساڵی ١٩٧٧ بڵاوکراوەتەوە. ئەم گۆرانییە وەک بەشێک لە ساوندتراکی فیلمی کینگ کۆنگی ١٩٧٦ بەکارھاتووە.

## سەرچاوەکان
کۆنگ: پاشای مەیموونەکان

**کۆنگ: پاشای مەیموونەکان** () زنجیرە ئەنیمەیشنێکی تەلەڤیزیۆنییە کە لەلایەن نێتفلیکسەوە بەرھەم ھێنراوە. ئەم زنجیرەیە وەرگێڕانێکی نوێیە بۆ چیرۆکی کینگ کۆنگ و لە داھاتوویەکی خەیاڵیدا ڕوودەدات.

## سەرچاوەکان

پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەکشنییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە خەیاڵییە زانستییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان
گۆشە خێرایی

### <u>گۆشە خێرایی</u>

#### خێرایی تەنێکە لە هەرساتێکدا کە بخولێتەوە؛ هەژمارکردنی خێرایی تەنێک کە بخولێتەوە بەپێ هێندە ىەهێڵەکان زۆر زحمەتە، بۆیە هێندە بەخولەکان بەکاردەهێندرێن کە زۆر بە ئاسانی خێرایی تەنێکی خولاوە هەژماردەکات.
وێنۆک

##### ئؤمەگا ω هێمایەکە بۆ دەربڕینە گۆشەخێرایی کە دەکاتە ؛ (گۆڕان لە گۆشەلادان)/(کات)
\omega = \frac{\bigtriangleup\theta}{\bigtriangleup t}  یاخود \omega = \frac{d\theta}{dt} و کە \bigtriangleup\theta  گۆشە لادانە  دەکاتە (لادان/نیوە تیرە) \bigtriangleup\theta  = \frac{\bigtriangleup s}{r} ، لەمەوە 
\omega = \frac{\bigtriangleup S}{r \bullet\bigtriangleup t} 

لەمەشەوە 
\bigtriangleup S لادانە و 
\bigtriangleup t کاتە کە بە دابەشکردنیان خێرایی بەهێڵمان بۆ دەردەچێت کە لەمەوە دەتوانین بڵیین \omega =\frac {\bigtriangleup V} {r}

پۆل:گۆشە
پۆل:تێنسۆرەکان
دەریاچەی چیتگەر

**دەریاچەی چیتگەر** () دەریاچەیەکی دەریاچەیەکی دەستکرد و گەشتیاریییە کە دەکەوێتە باکووری پارکی چیتگەر لە باکووری ڕۆژاوای تاران، ئێران.

دەریاچەی چیتگەر سوود لە بارانبارینی وەرزی و ئاوی کاتی کانیاوی کان و ئاوی ڕژاوی تاران وەردەگرێت و دەتوانێت یارمەتیدەر بێت لە مامناوەندکردنی کەشوھەوای پایتەخت. ئەم دەریاچەیە بە ڕووبەری نزیکەی ٣٥٥ ھەکتار، توانای ڕاگرتنی ٣٥ ملیۆن مەتری سێجا ئاوی ھەیە. ھەروەھا ئەم دەریاچەیە وەک سەرچاوەیەکی گەورەی ئاو دەتوانێت ئاوەکانی ژێر زەویی تاران ئاودێری بکات. شارێکی وەک تاران کە سەرچاوە ئاوییەکان بەھێواشی دەڕژێنە ناو ئاوە ژێر زەوییەکانی، دەتوانێت بە جێبەجێکردنی ئەم پڕۆژە گەورەیە ڕێگری لە ئەگەری ژێرئاوکەوتنی خاک بکات. شاری تاران بەھۆی پێکھاتەی ئاڵۆز و نایەکسان و زیادبوونی چڕیی دانیشتووان، ڕووبەڕووی زیادبوونی پیسبوونە جۆراوجۆرەکان بووەتەوە کە لە ستانداردە نێونەتەوەیییەکان تێپەڕیوە.

## مێژوو
ڕاست|وێنۆک| بیناکانی دەوروبەری دەریاچەی چیتگەر لە قۆناغی دروستکردن.
لە ساڵی ١٩٦٨ لە چوارچێوەی یەکەم پڕۆژەی گشتیی شاری تاراندا، بڕیار وابوو کە دەریاچەیەک لە ڕۆژاوای تاران دروست بکرێت. بەڵام بەھۆی کێشە تەکنیکییەکان و کەمبوونی بوودجە، دروستکردنی دەریاچەکە بۆ ساڵانێکی زۆر مایەوە. سەرئەنجام لە ئەیلوولی ٢٠١٠دا، دەست بە دروستکردنی ناوچەی دەریاچەکە کرا.
ناوەڕاست|800x800پیکسڵ

## پێشانگا

پەڕگە:Chitgar_Lake_lightning_Tehran.jpg|alt=Lightning above Chitgar Lake.|ڕەشەبا لە سەرەوەی دەریاچەی چیتگەر.
پەڕگە:Chitgar_Lake_-_panoramio.jpg|alt=Chitgar Lake seen from the northern heights.|دەریاچەی چیتگەر کە لە بەرزایییەکانی باکوورەوە دەبینرێت.
پەڕگە:Chitgar_Lake_-_1_May_2017_(3).jpg|alt=A walkway along Chitgar Lake.|ڕێڕەوێکی ڕۆیشتن لە دەوری دەریاچەی چیتگەر.
پەڕگە:Chitgar_Lake_-_1_May_2017_(6).jpg|alt=A walkway along Chitgar Lake.|ڕێڕەوێکی ڕۆیشتن لە دەوری دەریاچەی چیتگەر.
پەڕگە:Chitgar_Lake_2015_(1).JPG|alt=Chitgar Lake in March 2015.|دەریاچەی چیتگەر لە ئازاری ٢٠١٥.
پەڕگە:ChitgarLake.jpg|alt=Chitgar Lake in March 2018.|دەریاچەی چیتگەر لە ئازاری ٢٠١٨.
پەڕگە:Chitgar_Lake,_Tehran.jpg|alt=Chitgar Lake in night.|دەریاچەی چیتگەر لە شەودا.
پەڕگە:Siberian_birds_in_Tehran_Chitgar_Lake_2.jpg|alt=Siberian birds in Tehran Chitgar Lake.|باڵندەی سیبیرییەکان لە دەریاچەی چیتگەری تاران.
پەڕگە:Chitgartw.jpg|alt=Chitgar in night.|چیتگەر لە شەودا.


## سەرچاوەکان
کینگ کۆنگ (ئەکتەر)

**کینگ کۆنگ** () ناوی ھونەریی ئەکتەری ھیندی ئامریت پال بوو. بەھۆی جەستەی زەبەلاح و بەژن و باڵای بەرزییەوە ناسرابوو و لە چەندین فیلمی بۆلیوودیدا ڕۆڵی بینیوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١
پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرانی پیاوی فیلمی ھیندی
پۆل:زیندووان
کینگ کۆنگ: ٣٦٠ ٣-دی

**کینگ کۆنگ: ٣٦٠ ٣-دی** () ئەزموونێکی سێ ڕەھەندی و گەشتێکە لە یونیڤێرساڵ ستۆدیۆز ھۆڵیوود. گەشتیارەکان لەم ئەزموونەدا خۆیان لە دوورگەی دڕندەکان دەبیننەوە و ڕووبەڕووی کینگ کۆنگ دەبنەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان
کینگ کۆنگ ئینکاونتەر

**کینگ کۆنگ ئینکاونتەر** () گەشتێکی ناوداری یونیڤێرساڵ ستۆدیۆز ھۆڵیوود بوو کە لە ساڵی ١٩٨٦ەوە تا ٢٠٠٨ بەردەوام بوو. گەشتیارەکان لەم ئەزموونەدا ڕووبەڕووی کینگ کۆنگ دەبوونەوە لە ناو شاری نیویۆرک.

## سەرچاوەکان
کینگ کۆنگ (دەستەی مۆسیقا)

**کینگ کۆنگ** () دەستەیەکی مۆسیقای ئەرجەنتینییە کە لە ساڵی ١٩٨٧دا دامەزراوە. ئەم دەستەیە بە شێوازی تایبەتی خۆیان لە مۆسیقای ڕۆک و پۆپدا ناسراون.

## سەرچاوەکان

پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٨٩
کینگ کۆنگ (کۆمیکەکان)

**کینگ کۆنگ** () زنجیرەیەک کۆمیکە کە لەسەر بنەمای کارەکتەری کینگ کۆنگ دروستکراون. ئەم کۆمیکانە چیرۆک و سەرکێشییە نوێیەکانی ئەم گۆریلا زەبەلاحە دەگێڕنەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەو زنجیرە چیرۆکە نەخشێندراوانەی تیراژەکانیان دیاریکراوە
کینگ کۆنگ کەمپنی

**کینگ کۆنگ کەمپنی** () گرووپێکی مۆسیقای ئیرلەندییە کە لە ساڵی ٢٠١١دا دامەزراوە. ئەم گرووپە بە تێکەڵکردنی شێوازی خۆیان، وەک ئیلێکترۆنیک، ڕۆک ناسراون.

## سەرچاوەکان

پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٩٦
خولی یانە پاڵەوانەکانی کەنداو ٢٠٢٤-٢٠٢٥

**خولی یانە پاڵەوانەکانی کەنداوی ٢٠٢٤-٢٠٢٥ سەر بە یەکێتی تۆپی پێی جامی کەنداوی عەرەبی** ٣١ـەمین خولی پێشبڕکێی تۆپی پێی وەرزییە بۆ هەشت ئەندامی فیدراسیۆنی تۆپی پێی جامی کەنداوی عەرەبی . 

ئەمە یەکەم خولی پێشبڕکێیەکەیە بە ناو و شێوازە نوێیەکەیەوە، یەکەم وەشانی لە ساڵی ٢٠١٥ەوە بەڕێوەچوو کاتێک پێشبڕکێیەکە لەلایەن ئەنجومەنی هاوکاری کەنداو (GCC)ەوە ڕێکخرابوو. 

## تیپەکان

### تیروپشک
تیروپشکەکە لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ بەڕێوەچوو. هەشت تیپەکە بەسەر دوو کۆمەڵەی چوار یانەیدا تیروپشکیان بۆ کرا، بە هەڵبژاردنی یەک تیپ لە هەریەک لە چوار سەبەتەی ڕیزبەندیدکراودا. بۆ تیروپشکەکە، یانەکان بە پشتبەستن بە ڕیزبەندی جیهانی فیفای نەتەوەکانیان تا ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ بەسەر سەبەتەکاندا دابەش کران. 

## قۆناغی کۆمەڵەکان

### کۆمەڵەی A
 
### کۆمەڵەی B
 

### خەڵات بە پارە
پاڵەوان: ٣ ملیۆن دۆلار

پلەی دووەم: ١ ملیۆن دۆلار

سەرچاوە: 

## هەروەها ئەمە ببینە

* بیست و شەشەمین جامی کەنداوی عەرەبی
پەیکەری کینگ کۆنگ

**پەیکەری کینگ کۆنگ** () پەیکەرێکی گەورەیە کە وێنەی کینگ کۆنگ، گۆرێلای زەبەلاح، نیشان دەدات. زۆربەی جار ئەم پەیکەرانە لە شوێنە گەشتیارییەکان یان ستۆدیۆکانی فیلم دادەنرێن وەک ڕاکێشەرێک بۆ سەرنجی خەڵک و وەک یادگارییەک بۆ ئەم کارەکتەرە ئەفسانەیییە.

## سەرچاوەکان
کینگ کۆنگ (ساوند تراکی ٢٠٠٥)

**کینگ کۆنگ** () مۆسیقای فیلمی کینگ کۆنگە کە لە ساڵی ٢٠٠٥دا بەرھەم ھێنرا. ئەم ساوندتراکە لەلایەن جەیمز نیوتن ھاوارد ئامادە کراوە و بووەتە ھۆی بەرزکردنەوەی کاریگەری دراماتیکی فیلمەکە.

## سەرچاوەکان
کینگ کۆنگ (مۆسیقایی)

**کینگ کۆنگ** () شانۆگەرییەکی مۆسیقایییە کە لەسەر بنەمای چیرۆکی کینگ کۆنگ دروست کراوە. ئەم بەرھەمە لە ساڵی ٢٠١٣دا لە ئوسترالیا سەرەتا نمایش کرا و پاشان لە برۆدوەی و شوێنەکانی تر پێشکەش کرا.

## سەرچاوەکان
کینگ کۆنگ لە چاندی جەماوەریدا

**کینگ کۆنگ لە کەلتووری جەماوەریدا** () باس لە کاریگەری و ئامادەبوونی کارەکتەری کینگ کۆنگ لە بوارە جیاوازەکانی چانددا دەکات. ئەم کاریگەرییە لە فیلم، تەلەڤیزیۆن، ئەدەبیات، کایەی ڤیدیۆیی، و تەنانەت لە زمانی ڕۆژانەشدا دەبینرێت، کە نیشانەی بەردەوامی ئەم کارەکتەرەیە لە خەیاڵی گشتیدا.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکان لە چاندە باوەکاندا
فەی ڕەی

**فەی ڕەی** () ئەکتەرێکی کەنەدی-ئەمریکی بوو کە بە ڕۆڵی ئان دارۆو لە فیلمی کینگ کۆنگی ساڵی ١٩٣٣ بەناوبانگ بوو. لەدایکبووی ساڵی ١٩٠٧، ڕەی لە زیاتر لە ١٠٠ فیلمدا دەرکەوت، بەڵام ڕۆڵەکەی لە کینگ کۆنگ بووە ھۆی ئەوەی کە ناوی ببێتە ھێمایەک بۆ سەردەمی زێڕینی ھۆڵیوود.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٧
پۆل:مردووانی ٢٠٠٤
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس
پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک کەنەدی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی فیلمی بێدەنگ
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:ژنە بیرەوەرییە ئەمریکییەکان
پۆل:کۆچبەرە کەنەدییەکان بۆ ئەمریکا
پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا