ئەلێکساندەر ترودۆ

**ئەلێکساندەر ئیمانوێل (ساشا) ترودۆ** (لەدایکبووی ٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٣) سینەماکار و ڕۆژنامەنووس و نووسەری کتێبی *ونبووی بەربەری* کەنەدییە. کوڕی دووەمی سەرۆکوەزیرانی پێشووی کەنەدا، پیێر ترودۆ و مارگریت ترودۆیە، ھەروەھا برا بچووکی سەرۆکوەزیرانی پێشووی کەنەدا، جەستن ترودۆیە.

## ژیانی سەرەتایی و خوێندنی
ئەلێکساندەر ترودۆ هاوشێوەی براکەی لە جەژنی کریسمس، بەڵام لە ساڵێکی جیاوازدا لەدایک بووە. خێزانەکە بەشدارییان لە مەراسیمی نیوەشەوی جەژنی کریسمسی ساڵی ١٩٧٣دا دەکرد لە کڵێسای ڕۆمانی کاسۆلیکی چیای کارمێل کاتێک مارگرێت ترودۆ کەوتە ژێر منداڵبوونەوە و بەپەلە ڕەوانەی نەخۆشخانەی ئۆتاوا کرا. دوای لەدایکبوونی ئەلێکساندەر، دایکی تووشی خەمۆکی دوای منداڵبوون بوو، دواتر دیاری کرا کە تووشی نەخۆشی دوو جەمسەری بوو. نازناوی ساشا (کە لە ناوی ئەلێکساندەرەوە هاتووە)ی پێبەخشرا، وەک ڕێزلێنانێک بەوەی کە باوکی حەزی بۆ ئەدەب و کولتووری ڕووسی هەبوو. هەروەها ناوەکە پەیوەندی بە باڵیۆزی پێشووی یەکێتی سۆڤیەت-کەنەدا و هاوڕێی خێزانی ترودۆ ئەلێکساندەر یاکۆڤلێڤەوە هەیە. میشێل برا بچووکەکەی ئەلێکساندەر ترودۆ لە ساڵی ١٩٧٥ لەدایکبووە. هەر سێ منداڵەکەی پیێر و مارگریت ترودۆ هەر لە لەدایک بوونیانەوە بوونەتە باسی میدییایی.

کاتێک باسی کوڕەکانی دەکات کە هەریەکەیان کەسایەتییەکی جیاوازیان هەیە، لە چاوپێکەوتنێکدا لە ساڵی ١٩٧٧دا، مارگرێت ترودۆ وتی: جەستن تەمەن ٦ ساڵ، شازادەیە کوڕێکی بچووکی زۆر باشە. ساشا کە لە ڕۆژی کریسمەسی ١٩٧٣دا لەدایک بووە، کەمێک شۆڕشگێڕ، زۆر تێکۆشەر و داوای بەهێزە. میش (میشێل) منداڵێکی دڵخۆش و ڕێکخەرێکی باشە، کە تێکەڵەی سیفاتەکانی هەردوو براکەیەتی.

لە ساڵی ١٩٧٧دا دایبابی ڕاگەیاند کە بە جیائەژین. دایکی بەبێ ئەوەی خەڵک بزانێت بۆ ماوەی سێ ساڵی دواتر لە ژوورێکی هەورەبان لەناو شوێنی مانەوەی فەرمی سەرۆکوەزیران لە 24 ساسێکس درایڤ لە ئۆتاوا ژیاوە، بۆ ئەوەی هاتوچۆ کردنی منداڵەکان ئاسانتر بێت. دوای ئەوەی لە ٢ی نیسانی ١٩٨٤ جیابوونەوەکە کۆتایی هات، ئەو و براکانی بەشدارییان لە مەراسیمی مەدەنی کرد کە تێیدا مارگرێت ترودۆ لە ١٨ی نیسانی ١٩٨٤ لەگەڵ گەشەپێدەری خانووبەرە لە ئۆتاوا فرید کەمپەر هاوسەرگیری کردەوە. هەر زوو بووە خاوەنی زڕبرایەک بەناوی کایل کەمپەر (لەدایکبووی ١٩٨٤) و زڕخوشکێک بەناوی ئەلیسیا کەمپەر (لەدایکبووی ١٩٨٨). پیێر و مارگریت ترودۆ تا توانییان منداڵەکانیان لە چاوی گشتی بپارێزن و دوای خانەنشینبوونی باوکی لە ساڵی ١٩٨٤، لە شوێنێکی تایبەتی مۆنتریاڵ گەورە بوو. ئەلێکساندەر ترودۆ زڕخوشکێکی دیکەی هەبوو بەناوی سارا ئیلیزابێت کۆین (لەدایکبووی ساڵی ١٩٩١)، دوای ئەوەی باوکی پەیوەندی لەگەڵ سیاسەتمەداری کەنەدی دیبۆرا کۆیندا هەبوو.

ئەلێکساندەر ترودۆ وەک باوک و براکانی لە کۆلێژی ژان دی برێبۆف خوێندوویەتی. بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە فەلسەفە و ماستەر لە تەلارسازی لە زانکۆی مەکگیل بەدەستهێناوە. لەکاتی خوێندنی لە مەکگیل، لە ساڵی ١٩٩٦دا وەک ئەفسەری پلانی یەدەگ لەگەڵ فەوجە یەدەگەکانی ڕۆیاڵ کەنەدا پەیوەندی بە هێزەکانی کەنەدا کردووە. لە CFB Gagetown،New Brunswick ڕاهێنانی کردووە و وەک لیوای دووەم ڕاسپێردرا، بەڵام خۆبەخشانە ئازادکرا پێش ئەوەی مەشقەکانی وەک ئەفسەری زرێپۆش تەواو بکات. دوای دەرچوونی، گەشتێکی کرد بۆ ڕۆژئاوای ئەفریقا بۆ بەرهەمهێنانی یەکەم فیلمی دیکۆمێنتاریی خۆی: *[[لیبێریا]]، جەنگی نهێنی* (١٩٩٨). هەمان ساڵدا کە فیلمە دیکۆمێنتارییەکە دروست ئەکرا، میشێلی برای بەهۆی بەفربارینێکەوە گیانی لەدەستدا کە پاڵێکی نایەوە بۆ دەریاچەی کۆکانی لە کۆڵۆمبیاى بەریتانی کە لەوێ خنکا.

کاتێک پیێر ترودۆ لە ساڵی ٢٠٠٠ کۆچی دوایی کرد ، هەردوو کوڕەکەی کە لە ژیاندا مابوون گەڕانەوە بۆ چاوی گشتی. هەرچەندە ئەلێکساندەر ترودۆ بە شێوەیەکی دیار لە براکەی خۆپارێزتر و بێدەنگتر بوو، بەڵام بەرزبوونەوەی ئاستی گشتی سەرنجی نوێی بۆ کارەکانی وەک ڕۆژنامەنووس هێنایە ئاراوە. دوای مردنی پیێر ترودۆ، ئەلێکساندەر بەردەوام بوو لە ژیانی لە ماڵی ئارت دیکۆی باوکی (Cormier House) لە مۆنتریال.

## کارەکانی
دوای ساڵانێک بەسەر مردنی باوکی، ترودۆ فیلمی دیکۆمێنتاری بۆ تەلەفزیۆنی کەنەدا بەرهەم هێنا. لە ساڵی ٢٠٠٣ یەکێک بوو لە ڕۆژنامەنووسە بەناوبانگەکانی کەنەدی کە ڕووماڵی داگیرکردنی عێراقی لە ساڵی ٢٠٠٣ کرد، فیلمێکی دیکۆمێنتاریی بۆ بەرنامەی CTV و W5 بەرهەمهێنا بەناوی *Embedded In Baghdad*. فیلمەکەی لە ساڵی ٢٠٠٤ *بە ناوی "سیاج* " کە لە شاری ئافولا لە ئیسرائیل و جێنین لە ناوچە فەلەستینییەکان وێنەگیراوە، وێنەی خێزانەکان لە هەردوو لای بەربەستی ئەمنیی ئیسرائیل کە لە دەوری کەناری ڕۆژئاوا دروستی کردووە، دەکێشێت.

لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٥دا، ترودۆ سەرنجی لەسەر ئەو شتانە چڕکردەوە کە بە وتەی خۆی کاریگەرییەکانی لەسەر ئازادییە مەدەنییەکانە لە بەکارهێنانی بڕوانامەی ئەمنی لەلایەن حکومەتی کەنەدا بۆ ڕاگرتنی بۆ ماوەیەکی نادیار، بەبێ دادگاییکردن، گومانلێکراوەکانی تیرۆریست بە پشتبەستن بە بەڵگەی نهێنی. ترودۆ پێشنیاری کرد کە ببێتە گەرەنتی بۆ حەسەن ئەلمرێی کە پەنابەرێکی سورییە و بۆ ماوەی چوار ساڵ لە زیندانێکی کەنەدا زیندانی کراوە بەبێ ئەوەی هیچ تۆمەتێک بخرێتە پاڵ. ئامادەبوونی لە دادگا بۆ پشتگیریکردن لە ئەلمرێی بووە هۆی ئەوەی کە لە لاپەڕەی یەکەمی ڕۆژنامەکانی *تۆرۆنتۆ ستار* و *ناشناڵ پۆستدا* ڕووماڵ بکرێت و بۆ یەکەمجار گرنگییەکی گەورەی میدیاکان بە پرسی بڕوانامەی ئەمنی بدرێت. هەوڵەکانی ترودۆ لە فیلمە دیکۆمێنتارییەکەیدا بەناوی *ئازادی پارێزراودا* هاتووە. ئەلمرێی لە ٢ی کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠٠٩دا لەلایەن دادوەرێکی دادگای فیدراڵیەوە لە ژێر دەستبەسەری ماڵەوەدا ئازادکرا. لە ١٤ی کانوونی یەکەمی ساڵی ٢٠٠٩دا ئەلمرێی ئازاد کرا.

ترودۆ بە بۆچوونە توندەکانی دژە ئیمپریالیزم ناسراوە، لە مانگی ئابی ٢٠٠٦دا مشتومڕی زۆری بەدوای خۆیدا هێنا بەهۆی بابەتێکەوە لەسەر شۆڕشگێڕ فیدڵ کاسترۆ نوسیبوویی و پیایهەڵئەدا. فیلمی دیکۆمێنتاریی ترودۆ *بەناوی "پەناگە"* کە لە ساڵی ٢٠٠٨دا بەرهەم هێنراوە، باس لە قەیرانی مرۆیی دەکات کە ڕووبەڕووی هەرێمی دارفور و ڕۆژهەڵاتی چاد لە ئەفریقا بووەوە. لە ساڵی ٢٠١٢دا فیلمی *The New Great Game* ی بەرهەمهێنا، بۆ کۆمپانیای پەخشی کەنەدی سەبارەت بە جیۆپۆلەتیکی دەریایی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ڕۆژئاوای زەریای هیندی.

لە ساڵی ٢٠١٦دا ترودۆ یەکەم کتێبی خۆی لەگەڵ هارپەر کۆلینز بڵاوکردەوە، *بەربەری ونبوو، گەشت دەکات لە [[چین]]ە نوێیەکەدا*، کە ژمارە یەک کتێبی زۆرترین فرۆشی کەنەدییە. کتێبەکە یادگەیەکی سەفەرییە و ژێر ڕەوتی ڕەنگدانەوەی فەلسەفی و مێژوویی هەیە. وێنایەکی کەسی و نوانسی وڵاتێکی کۆن دەکێشێت کە لە ژێر زەحمەتی گۆڕانکارییە گەورەکاندایە. سەبارەت بە کتێبەکە، ترودۆ دەڵێت: هەموو ژیانی پیشەیی من گرنگی بە جیۆپۆلەتیک داوە و لەم سەردەمەدا، ناتوانیت لە جیهان تێبگەیت بەبێ ئەوەی لەو ڕۆڵە گەورەیە تێبگەیت کە چین گەشەی کردووە بۆ ئەوەی بیگێڕێت.

ترودۆ لە ساڵی ٢٠١٨ یەکەم بەرهەمی سیناریۆی خۆی پێشکەش کرد کە کورتە فیلمی *Wiisgaapte* (دوکەڵی تاڵ) بوو. بەرهەمی هاوکاری لەگەڵ د.شیرلی ویلیامز، پسپۆڕی زمانی ئۆجیبوێ ، دیالۆگی فیلمەکە بە تەواوی بە زاراوەی کۆنی ئۆجیبۆیە و چیرۆکی ئەفسانەی ویندیگۆی زانستی ئەلگۆنکیان دەگێڕێتەوە.

## ژیانی گشتی
لە ئێستادا ترودۆ سەرۆک و سەرۆکی بەرھەمھێنەرە لە کۆمپانیای سام ئەڤێنتچەر پرۆداکشنز. ئەو و ھاوسەرەکەی زۆی بێدۆس دایبابی کوڕێکن بە ناوی پیێر ئیمانوێل و دوو کچ بە ناوەکانی گالا سیمۆن و ئاریان لیا. ئەندامی دامەزرێنەری پیێر ئیلییۆت ترودۆیە بۆ باشی لە زانستە کۆمەڵایەتییەکان و زانستە مرۆییەکان توێژینەوە و داھێنان.

## ئاماژەکان

## بەستەری دەرەکی

*ئەلێکساندەر (ساشا ترودۆ) ڕووبەڕووی جیهان دەبێتەوە - پرۆفایلی گڵۆب و مەیل کە لەلایەن سارا هامپسۆنەوە نووسراوە.
*چاوپێکەوتنی ئەلێکساندەر ترودۆ لە بەرنامەی کاتژمێر لەگەڵ جۆرج سترۆمبۆلۆپۆلۆس
*

پۆل:دەرچووانی زانکۆی مکگێل
پۆل:زیندووان
پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣
پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی
پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز هۆڵەندی
پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز ئەندەنوسی
پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز مالیزی
پۆل:خێزانی ترودۆ
پۆل:منداڵەکانی سەرۆک وەزیرانی کەنەدا