open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
٢٠ی ڕەبیعولئەووەل

**٢٠ی ڕەبیعولئەووەل** یان **٢٠ی ڕەبیعولئەنوار** یان **٢٠\٣ (بیستەمین ڕۆژی مانگی سێیەم)** حەفتا و نۆھەمین ڕۆژی ساڵە (یان ھەشتاھەمین ئەگەر مانگی سەفەر سی ڕۆژی بێت) بەپێی ڕۆژژمێری کۆچی. ٢٧٥ یان ٢٧٦ ڕۆژی ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ٥٢٠ کۆچی - ئیبن ڕوشد، فەیلەسوفی موسڵمانی ئەندەلوس، پزیشک، شەرعزان، دادوەر، فەلەکناسی، و فیزیازان.
* ١٢٩٧ کۆچی - ئیبراھیم حەمروش سی و حەوتەمین شێخی ئەزھەر.
* ساڵی ١٣٠٤ی کۆچی -
** نەبەوییە موسا پێشەنگی بزووتنەوەی پەروەردەی کچان لە میسر.
** ئەمین ڕافعی یەکێک لە پێشەنگەکانی ڕۆژنامەگەری و بزووتنەوەی نەتەوەیی لە میسر.
* ١٣١٨ کۆچی - یوسف وەھبی ئەکتەری میسری کە نازناوی ڕاگری شانۆی عەرەبی لێنراوە.
* ١٣٤٩ی کۆچی - یەحیا جەمەل، شەرعزانی دەستووری و سیاسی میسری.
* ١٣٧٣ی کۆچی - بوسی، ئەکتەری میسری.
* ١٣٨٠ کۆچی - ئەشڕەف عەبدولباقی، ئەکتەری میسری.
* ١٣٩٢ کۆچی - عایدە ئەبوو نەوار، گۆرانیبێژی ئوردنی.
* ١٣٩٤ کۆچی - ئیلین خەلەف، گۆرانیبێژی لوبنانی.
* ١٣٩٩ی کۆچی - سۆنگول ئۆدەن، ئەکتەری تورک.
* ١٤٠٠ کۆچی - ئۆزان چبانئۆغڵو، ئەکتەری تورک.
* ١٤٠٢ کۆچی - نورھان، ئەکتەری میسری.
* ١٤٠٧ کۆچی - ئایتن عامر، ئەکتەری میسری.
* ١٤١٣ کۆچی - ڕەوان سایغ، ئەکتەری کوەیتی.

## مردووان
* ١٤١٣ کۆچی - عائیشە ئیبراھیم، ئەکتەری کوێت.
* ١٤٢١ کۆچی - ڕوشدی مەھدی، ئەکتەری میسری.
* ١٤٢٥ کۆچی - ئەحمەد قەدیرۆڤ سەرۆکی پێشووی چیچان.
* ١٤٣٥ کۆچی - فاروق نەجیب، ئەکتەری میسری.
* ١٤٣٨ی کۆچی - مەولود ئاڵتین تاس پۆلیسێکی تورکیا و بکوژی باڵیۆزی ڕووسیا دەندرێ کارلۆڤ.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئەوەل
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
٢١ی ڕەبیعولئەووەل

**٢١ی ڕەبیعولئەووەل** یان **٢١ی ڕەبیعولئەنوار** یان **٢١\٣ (بیست و یەکەم ڕۆژی مانگی سێیەم)** ھەشتاھەمین ڕۆژی ساڵە (یان ھەشتا و یەکەم ئەگەر مانگی سەفەر سی ڕۆژی بێت) بەپێی ڕۆژژمێری کۆچی. ٢٧٤ یان ٢٧٥ ڕۆژی ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٠٠٠ی کۆچی - شاجیھان یەکێکە لە فەرمانڕەواکانی ھیندستان و دروستکەری تاج مەحەل.
* ١٣٠٤ی کۆچی - نەبەوییە موسا، پێشەنگی بزووتنەوەی پەروەردەی کچان لە میسر.
* ١٣٣٧ی کۆچی - ئەنوەر سادات، سێیەم سەرۆکی میسر.
* ١٣٥٨ی کۆچی - سوورەیا ئیبراھیم، ئەکتەری میسری.
* ١٣٦٠ی کۆچی - سەعید تەرابیک، ئەکتەری میسری.
* ١٣٦٨ی کۆچی - سەفییە عومەری، ئەکتەری میسری.
* ١٣٧٢ی کۆچی - عەباس نوری، ئەکتەری سووری.

## مردووان
* ٩٢٣ی کۆچی - تومان بای، دوا سوڵتانی دەوڵەتی مەملوک.
* ١٣٢٢ی کۆچی - محەممەد بن یەحیا حەمیدودین، ئیمامی یەمەن.
* ١٣٥٣ی کۆچی - ئەحمەد زەکی پاشا یەکێک لە پێشەنگەکانی زیندووکردنەوەی میراتی ئیسلامی عەرەبی لە میسر.
* ١٣٩٠ی کۆچی - عەبدولخالق تەریس یەکێک لە سەرکردەکانی بزووتنەوەی نەتەوەیی لە مەغریب.
* ١٤٣٣ کۆچی - محەممەد عیماری، پیاوی سەربازی جەزائیری.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئەوەل
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
٢٢ی ڕەبیعولئەووەل

**٢٢ی ڕەبیعولئەووەل** یان **٢٢ی ڕەبیعولئەنوار** یان **٢٢\٣ (بیست و دووەم ڕۆژی مانگی سێیەم)** ھەشتا و یەکەم ڕۆژی ساڵە (یان ھەشتا و دووەم ئەگەر مانگی سەفەر سی ڕۆژی بێت) بەپێی ڕۆژژمێری کۆچی. تا کۆتایی ساڵ ٢٧٣ یان ٢٧٤ ڕۆژ ماوە.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٣٠٤ی کۆچی - ئەمین ڕافعیی پێشەنگی ڕۆژنامەگەری و بزووتنەوەی نەتەوەیی لە میسر.
* ١٣٠٧ی کۆچی - تەھا حوسێن، نووسەر و ڕەخنەگر و وەزیرێکی میسری، نازناوی “ڕاگری ئەدەبی عەرەبی ”ی پێدرا.
* ١٣٢٧ی کۆچی - زۆزۆ شەکیب، ئەکتەری میسری.
* ١٣٣٧ی کۆچی - ئەنوەر سادات، سێیەم سەرۆکی کۆماری عەرەبی میسر.
* ١٣٥٦ی کۆچی - تاروب، گۆرانیبێژی لوبنانی.
* ١٣٦١ی کۆچی - حەیات ئەبوو نەسر، نووسەر و شاعیری میسری.
* ١٣٧١ی کۆچی - حاتم جەبەلی، سیاسەتمەداری میسری.
* ١٤٠٠ی کۆچی - ھووەیدا حەسەن، ئەکتەری میسری.
* ١٤١١ی کۆچی - ویجدان نەقیب، شاعیرێکی عێراقی.

## مردووان
* ٥٠٧ی کۆچی - مەودود بن تونتکین، شازادەی سەلجوقی و فەرمانڕەوای مووسڵ.
* ٥٩٥ی کۆچی - ئەبوو یوسف یەعقوب بن یوسف منسور، سێیەم لە خەلیفەکانی موەحدین.
* ٩٢٣ی کۆچی - تومان بای، مەملوک سوڵتان.
* ١٠٨٧ی کۆچی - ئیبن ئەبیسرور بەکری، سۆفی و مێژوونووس و نووسەری میسری.
* ١٤١٤ی کۆچی - زەکی نەجیب مەحموود، نووسەر و فەیلەسوفی میسری.
* ١٤٢١ی کۆچی - ھانا بەتاتو، مێژوونووسی فەلەستینی.
* ١٤٣٧ی کۆچی - نمر ئەلنمر، زانای شیعەی سعودیە.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئەوەل
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
٢٣ی ڕەبیعولئەووەل

**٢٣ی ڕەبیعولئەووەل** یان **٢٣ی ڕەبیعولئەنوار** یان **٢٣\٣ (بیست و سێھەمین ڕۆژی مانگی سێیەم)** ھەشتا و دووەم ڕۆژی ساڵە (یان ھەشتا و سێیەم ئەگەر مانگی سەفەر ڕۆژی سییەمین بێت) بەپێی ساڵنامەی کۆچی مانگی. تا کۆتایی ساڵ ٢٧٢ یان ٢٧٣ ڕۆژ ماوە.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٣٣٢ کۆچی - مەحموود زولفەقار، دەرھێنەر و ئەکتەری میسری.
* ١٣٤٢ کۆچی - سەڵاح سەرحان، ئەکتەری میسری.
* ساڵی ١٣٥٨ی کۆچی - جەلال دەباغ، سیاسەتمەدار و ڕۆژنامەنووسی کوردی عێراق.
* ١٣٦٥ کۆچی - مەحموود جوندی، ئەکتەری میسری.
* ساڵی ١٣٧٠ی کۆچی -
** عیماد ڕەشاد، ئەکتەری میسری.
** ئەحمەد جەعفەر عەبدولمەلیک، پیشەیی میدیایی قەتەری و کورتەچیرۆکنووس.
* ١٣٧١ی کۆچی - نەجلا فەتحی، ئەکتەری میسری.
* ١٣٩١ کۆچی - ڕەباب کەنعان، ئەکتەری سووری.
* ١٣٩٤ی کۆچی - ئەیمەن بەھجەت قەمەر، ئاوازدانەری میسری.
* ١٣٩٦ کۆچی - ئەحمەد ڕزق، ئەکتەری میسری.
* ١٤٠٢ کۆچی - نەواف مەنسور، یاریزانی تۆپی پێی کوێت.
* ١٤٠٥ کۆچی - کیندە حەنا، ئەکتەری سووری.

## مردووان
* ٤٢١ کۆچی - مەحموودی غەزنەوی، دامەزرێنەری دەوڵەتی غەزنەوی و داگیرکەری ھیندستان.
* ٦٥٥ کۆچی - شەجەرە دور، یەکەم سوڵتانی مەملوکەکان لە میسر و شام.
* ١٢٨١ی کۆچی - حەسەن بن محەممەد دەمیستانی بەھرانی، زانای ئیلاھیات و نووسەر و شاعیری بەحرەینی شیعە.
* ساڵی ١٣٥٣ی کۆچی - ئەحمەد زەکی پاشا، یەکێک لە پێشەنگەکانی زیندووکردنەوەی میراتی ئیسلامی عەرەبی لە میسر و نازناوی شێخی عەرەبییەتی پێبەخشرا.
* ساڵی ١٣٨٧ی کۆچی
** شوکری قووتەلی سەرۆکی سوریا و دامەزرێنەری کۆماری یەکگرتووی عەرەبی لەگەڵ جەمال عەبدول ناسر.
** محەممەد سادق حەسەن، شاعیر و نووسەری عێراقی.
* ١٣٩٧ی کۆچی - عەبدوڵڵا شەمسەدین، شاعیری میسری.
* ١٣٩٨ی کۆچی - زەینەت سدقی، ئەکتەری میسری.
* ١٤٠٠ کۆچی - مورسی جەمیل عەزیز، شاعیری میسری.
* ١٤٢٨ کۆچی - نەوال دەبوو فەتح، ئەکتەری میسری.
* ١٤٣٣ کۆچی - حاتم زولفیقار، ئەکتەری میسری.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئەوەل
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
٢٤ی ڕەبیعولئەووەل

**٢٤ی ڕەبیعولئەووەل** یان **٢٤ی ڕەبیعولئەنوار** یان **٢٤\٣ (بیست و چوارەمین ڕۆژی مانگی سێیەم)** ھەشتا و سێھەمین ڕۆژی ساڵە (یان ھەشتا و چوارەم ئەگەر مانگی سەفەر سی ڕۆژی بێت) بەپێی ڕۆژژمێری کۆچی. تا کۆتایی ساڵ ٢٧١ یان ٢٧٢ ڕۆژ ماوە.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٣٤٥ی کۆچی - شا ئەحمەد نورانی زانا و فەیلەسوف و سەرۆکی جەمیعەتی زانایانی ئیسلام لە پاکستان.
* ١٣٤٧ کۆچی - ئەحمەد تەیب عەلەج، ئەکتەری مەغریبی.
* ١٣٧٤ی کۆچی - عەبدولفەتاح سیسی شەشەمین سەرۆکی کۆماری عەرەبی میسر.
* ١٣٦٨ی کۆچی - ئەحمەد ڕەتب، ئەکتەری میسری.
* ١٣٧٦ کۆچی - مەحموود ئەحمەدینەژاد سەرۆکی کۆماری ئیسلامی ئێران.
* ١٣٨٠ کۆچی - مینحە زەیتون، ئەکتەری میسری.
* ١٣٩٥ی کۆچی - نورا سیباعێ, ئەکتەری میسری.

## مردووان
* ٥٩٥ کۆچی - ئەبوو یووسف یەعقوب منسوربیلا سێیەم خەلیفەی موەحیدەکان.
* ٦٥٥ کۆچی - عیزەدین ئەیبەک یەکەم سوڵتانی دەوڵەتی مەملوکەکان.
* ٩٢٣ کۆچی - تومان بای، دوا سوڵتانی مەملوک.
* ١٣٦٦ کۆچی - مستەفا عەبدولڕەزاق، شێخی مزگەوتی ئەزھەر، بیرمەند و نووسەری میسری.
* ١٣٤٣ کۆچی - ئەحمەد عزەت عابد، سیاسەتمەداری سووریا.
* ١٣٧٢ی کۆچی - ھیجری دادە، شاعیر و نووسەری عێراقی.
* ١٤١٩ کۆچی - ئەبوو فەتح عەمارە، ئەکتەری میسری.
* ١٤٢٦ کۆچی - محەممەد ڕوشدی، گۆرانیبێژی میسری.
* ١٤٣٠ کۆچی - عەبدول لەتیف فیلالی سەرۆک وەزیرانی مەغریب.
* ١٤٣١ کۆچی - محەممەد سەید تەنتاوی، شەرعزانی میسری و شێخی مزگەوتی ئەزھەر.
* ١٤٣٢ کۆچی - نەجمەدین ئەرباکان سەرۆک وەزیرانی تورکیا.
* ١٤٤٦ کۆچی - حەسەن نەسروڵڵا سێیەم ئەمینداری حیزبوڵڵا .

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئەوەل
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
٢٥ی ڕەبیعولئەووەل

**٢٥ی ڕەبیعولئەووەل** یان **٢٥ی ڕەبیعولئەنوار** یان **٢٥\٣ (بیست و پێنجەمین ڕۆژی مانگی سێیەم)** ھەشتا و چوارەمین ڕۆژی ساڵە (یان ھەشتا و پێنجەمین ئەگەر مانگی سەفەر سییەمین ڕۆژی بێت) بەپێی ساڵنامەی کۆچی مانگی. ٢٧٠ یان ٢٧١ ڕۆژی ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٣٢٩ی کۆچی - محەممەد موتەوەلی شەعراوی، زانای موسڵمانی میسری و بانگخواز و یەکێک لە چاکسازیخوازانی سەردەمی خۆی.
* ١٣٥٠ کۆچی - فەتحی سەعید، شاعیری میسری.
* ١٣٦٥ کۆچی - ئەحمەد زوەیل کیمیاکاری میسری کە خەڵاتی نۆبڵی کیمیا بەدەستھێنا.
* ١٣٨٢ کۆچی - مریەم بنت حەسەنی دووەم شازادەیەکی عەلەوی لە بنەماڵەی شاھانە لە مەغریب.

## مردووان
* ٢٤٨ کۆچی - ئەبوو جەعفەر محەممەد مونتسیر بیلا، خەلیفەی عەباسی.
* ٣٠٦ کۆچی - ئەحمەد بن عومەر بن سوورەیج، شەرعزانی شافیعی.
* ٤٣٦ کۆچی - شەریف مورتەزا، زانای موسڵمانی شیعە.
* ٥٣٧ کۆچی - عەلی بن عەبدولڕەحمان سووری، زانا و دادوەری موسڵمان لە سووریا.
* ١٢١٣ کۆچی - محەممەد کەریم پارێزگاری ئەسکەندەریە.
* ١٣٦٥ی کۆچی - ئیبراھیم دەباغ، شاعیر و ڕۆژنامەنووس و نووسەری فەلەستینی.
* ١٤٢٣ کۆچی - ڕەزوان کاشیف، دەرھێنەری میسری.
* ساڵی ١٤٣١ی کۆچی -
** فواد زەکەریا، ئەکادیمی میسری.
** محەممەد سەید تەنتاوی شێخی مزگەوتی ئەزھەر.
* ١٤٣٢ کۆچی - ڕەعفەت فەھیم، ئەکتەری میسری.
* ١٤٣٧ کۆچی - مەمدوح عەبدولعەلیم، ئەکتەری میسری.
* ساڵی ١٤٤٢ی کۆچی -
** سائیب عەریقات، سیاسەتمەدار و دیپلۆماتکاری فەلەستینی، و سکرتێری گشتی دەستەی بەڕێوەبەری ڕێکخراوی ڕزگاری خوازی فەلەستین.
** کەمال ئەبوو وەعر شەڕڤانی بەرخۆدانی فەلەستین.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئەوەل
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
١٩ی ڕەبیعولئەووەل

**١٩ی ڕەبیعولئەووەل** یان **١٩ی ڕەبیعولئەنوار** یان **١٩\٣ (نۆزدەھەمین ڕۆژی مانگی سێیەم)** حەفتا و ھەشتەمین ڕۆژی ساڵە (یان حەفتا و نۆیەم ئەگەر مانگی سەفەر ڕۆژی سییەمین بێت) بەپێی ساڵنامەی کۆچی مانگی. ٢٧٦ یان ٢٧٧ ڕۆژی ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٣١٨ کۆچی - محمد نەجیب یەکەم سەرۆکی کۆماری عەرەبی میسر.
* ١٣٤٨ی کۆچی - یاسر عەرەفات سەرۆکی دەسەڵاتی نیشتمانی فەلەستین و سەرۆکی ڕێکخراوی ڕزگاری خوازی فەلەستین، براوەی خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی.
* ١٣٥٨ی کۆچی - جان عەبید، سیاسەتمەداری لوبنانی.

## مردووان
* ٦٦٣ کۆچی - ھولاکۆخان، نەوەی جەنگیزخان، دامەزرێنەری دەوڵەتی ئێلخانی و سەرکردەی لەشکرکێشی بەغدا.
* ١٣٦٧ی کۆچی - مەھاتما گاندی، چالاکوانێکی ئاشتیخواز و سەرکردەیەکی نیشتمانی ھیندستان.
* ١٣٨٥ کۆچی - حسێن ڕیاز، ئەکتەری میسری.
* ١٤٠١ کۆچی - ناسر عوسەیمی ئەندامی ئەنجومەنی نیشتمانی کوەیت.
* ١٤١٤ کۆچی - محەممەد خیرافی، ئابووریناس و سیاسەتمەداری کوەیتی.
* ١٤٣٤ کۆچی - جەمال بەننا بیرمەندی ئیسلامی میسری.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئەوەل
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
١٨ی ڕەبیعولئەووەل

**١٨ی ڕەبیعولئەووەل** یان **١٨ی ڕەبیعولئەنوار** یان **١٨\٣ (ھەژدەھەمین ڕۆژی مانگی سێیەم)** حەفتا و حەوتەمین ڕۆژی ساڵە (یان حەفتا و ھەشتەم ئەگەر مانگی سەفەر سی ڕۆژی  بێت) بەپێی ڕۆژژمێری کۆچی. ٢٧٧ یان ٢٧٨ ڕۆژی ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٩ی پێش زایین - ئوم کولسوم، کچی پێغەمبەر محەممەد.
* ١١٤٢ کۆچی - محەممەد بن عەبدوڵڵا فەیروز زانای موسڵمان و شەرعزانی حەنبەلی خەڵکی ئەحسا.
* ١١٧٢ی کۆچی - عەلی بن خەلیفە، شەرعزانی تونسی.
* ١٣١٢ کۆچی - محەممەد فەحام چل و سێھەمین شێخی مزگەوتی ئەزھەر.
* ١٣٣١ی کۆچی - عەبدولحەمید جەودە سەحار، نووسەرێکی میسری.
* ١٣٦١ کۆچی - عەواتیف حلمی، ئەکتەری میسری.
* ١٣٨٩ کۆچی - سەعید قورەیش، ئەکتەری سعودی.
* ١٣٩٣ کۆچی - ڕامز جەلال، ئەکتەری میسری.
* ١٣٩٧ی کۆچی - ڕانا ڕیفاعی، ئەکتەری لوبنانی و ئەکتەری دەنگی.

## مردووان
* ٢٢٧ی کۆچی - ئەلموعتەسیم ھەشتەمین خەلیفەی عەباسی.
* ١٠٠٩ کۆچی - شەمسەدین محەممەد بن عەلی موسەوی جوبەعی عامیلی، زانای موسڵمانی شیعە.
* ١٣٤٤ی کۆچی - ساڵح قەنباز، پزیشک و شاعیری سوری.
* ١٣٧٢ کۆچی - فەرحات حەشاد دامەزرێنەری یەکێتی گشتی کرێکارانی تونس.
* ١٣٧٩ی کۆچی - ڕەفعەت حاج سووریی، ئەفسەرێکی سەربازی عێراقی.
* ١٣٩٨ی کۆچی - فەرەج عومران، شەرعزان و شاعیر و نووسەری موسڵمانی سعودیە.
* ١٣٩٩ی کۆچی - ڕازی تەباتەبایی، شەرعزان و شاعیر و نووسەری موسڵمانی عێراقی.
* ١٤١٧ی کۆچی - محەممەد فەرەح عیدید سەرۆکی سۆماڵ.
* ساڵی ١٤٢٣ی کۆچی -
** محەممەد کازم تەریحی، شەرعزان و عیرفانی شیعە.
** عەلیا جەباس، ئەکتەری میسری.
* ١٤٣٣ کۆچی - ئیبراھیم فەقێ، شارەزای میسری لە گەشەپێدانی مرۆڤ و بەرنامەسازی دەمارە زمانەوانی.
* ١٤٣٤ی کۆچی - مورتەزا شەمس، پزیشک و شاعیری ئێرانی.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئەوەل
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
٢٦ی ڕەبیعولئەووەل

**٢٦ی ڕەبیعولئەووەل** یان **٢٦ی ڕەبیعولئەنوار** یان **٢٦\٣ (بیست و شەشەمین ڕۆژی مانگی سێیەم)** ھەشتا و پێنجەمین ڕۆژی ساڵە (یان ھەشتا و چوارەم ئەگەر مانگی سەفەر سییەمین ڕۆژی بێت) بەپێی ساڵنامەی کۆچی مانگی. ٢٦٩ یان ٢٧٠ ڕۆژی ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٢٨٩ی کۆچی - ئەحمەد ڕەزا بن ئیبراھیم بن حسێن ناسراو بە ئەحمەد ڕەزا عامیلی، یەکێک بوو لە کەسایەتییە دیارەکانی زمان و ئەدەبیات لە لوبنان لە سەدەی چواردەی کۆچی.
* ١٣٣٢ کۆچی - مستەفا ئەمین،  ڕۆژنامەنووس و نووسەری میسری.
* ١٣٤١ کۆچی - محەممەد سەلمان، دەرھێنەر و ئەکتەری لوبنانی.
* ١٣٦٠ کۆچی - حوسام تەحسین بەیک، ئەکتەری سووری.
* ١٣٦٩ی کۆچی - عاسف شەوکەت، سیاسەتمەداری سووریا.
* ١٣٨٠ کۆچی - عەبلە کامل، ئەکتەری میسری.
* ساڵی ١٣٩٩ی کۆچی -
** حەلا شیحە ئەکتەری میسری.
** حەنان موتاوع ئەکتەری میسری.

## مردووان
* ١٢١٣ کۆچی - محەممەد کەریم، والی ئەسکەندەریە و شۆڕشگێڕێکی میسری.
* ١٣٦٩ی کۆچی - عەلی مستەفا مشەرەفا، فیزیازانی میسری.
* ١٣٩٤ کۆچی - عەبدولحەکیم ڕیفاعی، زانای یاسایی.
* ١٣٩٧ی کۆچی - کەمال جونبولات، سیاسەتمەداری لوبنان و ناسیۆنالیستی عەرەب.
* ١٤٠٢ کۆچی - زۆزۆ مازی، ئەکتەری میسری.
* ١٤٠٨ کۆچی - عەبدول مونەعیم ئیبراھیم، ئەکتەری میسری.
* ١٤١٤ کۆچی - بەلیغ حەمدی، مۆسیقاری میسری.
* ١٤٣١ کۆچی - فواد زەکەریا، ئەکادیمی میسری.
* ١٤٣٣ کۆچی - محەممەد وەردی، گۆرانیبێژی سودانی.
* ١٤٣٤ کۆچی - شوکری بلعید، سیاسەتمەداری تونس.
* ١٤٤٢ کۆچی - خەلیفە بن سەلمان بن حەمەد ئال خەلیفە سەرۆکوەزیرانی بەحرەین.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئەوەل
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
٢٧ی ڕەبیعولئەووەل

**٢٧ی ڕەبیعولئەووەل** یان **٢٧ی ڕەبیعولئەنوار** یان **٢٧\٣ (بیست و حەوتەمین ڕۆژی مانگی سێیەم)** ھەشتا و شەشەمین ڕۆژی ساڵە (یان ھەشتا و پێنجەمین ئەگەر مانگی سەفەر سییەمین ڕۆژی بێت) بەپێی ساڵنامەی کۆچی مانگی. تا کۆتایی ساڵ ٢٦٨ یان ٢٦٩ ڕۆژ ماوە.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ٣٦٣ کۆچی - ئەبوو عەلا مەعەری، شاعیری عەباسی، فەیلەسوف و نووسەر.
* ١٣٠٤ی کۆچی - مەلەک حەفنی نەسیف، نووسەرێک کە بە نازناوی «توێژەری بادی» ناسراوە و یەکێکە لە پێشەنگەکانی چاکسازی لە میسر.
* ١٣٣٤ کۆچی - میخائیل بەلەدی، شاعیر و ڕۆماننووسی سوری.
* ١٣٩٣ کۆچی - تەلال سەدر، ئەکتەری سعودی.
* ١٤٠٠ کۆچی - ڕولا مەحمود، ئەکتەری میسری.

## مردووان
* ٢٧١ کۆچی - بوران بنت حەسەن بن سەھل، ھاوسەری خەلیفەی عەباسی مەئموون.
* ٤٦٩ کۆچی - ئەبوو مەروان ئیبن حەیان ئیبن خەلەف بن حسێن قورتوبی، مێژوونووسی موسڵمانی ئەندەلوس.
* ١١٧١ کۆچی - محەممەد بن سالم حەفنی ھەشتەمین شێخی ئەزھەری شەریف.
* ١٣٩٠ کۆچی - موحسین تەباتەبایی حەکیم، دەسەڵاتێکی شیعەی عێراق.
* ١٣٩٦ کۆچی - عەلی ئەمین، ڕۆژنامەنووسی میسری.
* ١٤٣٠ کۆچی - کەمال مەدحەت یاریدەدەری نوێنەری ڕێکخراوی ڕزگاری خوازی فەلەستین لە لوبنان.
* ١٤٣٤ کۆچی - محەممەد مورشید ناجی، گۆرانیبێژی یەمەن.
* ١٤٣٦ کۆچی - فاتن حەمەمە، ئەکتەری میسری.
* ١٤٤٠ کۆچی - عەریان سەید خەلەف، شاعیری عێراقی.
* ١٤٤٣ کۆچی - سەباح فەخری، گۆرانیبێژی سووری.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئەوەل
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
٢٨ی ڕەبیعولئەووەل

**٢٨ی ڕەبیعولئەووەل** یان **٢٨ی ڕەبیعولئەنوار** یان **٢٨\٣ (بیست و ھەشتەمین ڕۆژی مانگی سێیەم)** ھەشتا و حەوتەمین ڕۆژی ساڵە (یان ھەشتا و شەشەم ئەگەر مانگی سەفەر سی ڕۆژی بێت) بەپێی ڕۆژژمێری کۆچی. ٢٦٧ یان ٢٦٨ ڕۆژ ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٣٩٢ کۆچی - جیھان نەسر، ئەکتەری میسری.
* ١٤٠٤ کۆچی - محەممەد غەدار، یاریزانی تۆپی پێی لوبنانی.

## مردووان
* ٧٥٢ کۆچی - ئەبوو حەسەن عەلی بن عوسمان سوڵتانی مەغریب.
* ١٣٤٠ی کۆچی - عەبدولبەھا دامەزرێنەری دینی بەھایی.
* ١٣٩٠ کۆچی - عەلی ناسر، پزیشک و شاعیر و کورتەچیرۆکنووسی سوری.
* ١٣٩٦ کۆچی - عەلی ئەمین ڕۆژنامەنووسی میسری و دامەزرێنەری ئەخبارلییەوم.
* ١٤٠٣ کۆچی - عەبدولوەھاب بن عەبدولڕەحمان الفاریس، شەرعزانی حەنبەلی
* ١٤٢٥ کۆچی - عیزەدین سەلیم سەرۆکی ئەنجومەنی حوکمڕانی عێراق.
* ١٤٤٠ کۆچی - تاھر سەلمان، شەرعزان و مامۆستا و شاعیری سعودیە.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئەوەل
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
شەرعزان

**شەرعزان** زانایەکە کە شارەزایی تەواو و فراوانی لە فیقھی ئیسلامیدا ھەیە. لە زمانی عەرەبیدا وشەی (فقە) بە واتای زانینی شتێک دێت.

فیقھی ئیسلامی بریتییە لە زانینی حوکمە ئیسلامییە پراکتیکییەکان کە لە بەڵگە وردەکانیانەوە بەدەست ھاتوون، حوکمە ئیسلامییەکان بریتین لە واجب و موستەحەب و موباح ومەکروھ و حەرام.

## سەرچاوەکان

پۆل:وشە و دستەواژە عەرەبییەکانی شەریعەتی ئیسلامی
پۆل:زمانەکان
پۆل:فیقھی ئیسلامی
پۆل:ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
٢٩ی ڕەبیعولئەووەل

**٢٩ی ڕەبیعولئەووەل** یان **٢٩ی ڕەبیعولئەنوار** یان **٢٩\٣ (بیست و نۆھەمین ڕۆژی مانگی سێیەم)** ھەشتا و ھەشتەمین ڕۆژی ساڵە (یان ھەشتا و حەوتەم ئەگەر مانگی سەفەر سییەمین ڕۆژی بێت) بەپێی ساڵنامەی کۆچی مانگی. تا کۆتایی ساڵ ٢٦٦ یان ٢٦٧ ڕۆژ ماوە.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٣٣٧ی کۆچی - ئیحسان عەبدولقودوس، ڕۆماننووسی میسری.
* ١٣٥٧ی کۆچی - جۆرج سیدھۆم، ئەکتەری میسری.
* ١٣٦٠ کۆچی - مونا حوسێن دایکی شا عەبدوڵڵای دووەم لە ئوردن.
* ١٣٦١ی کۆچی - ئەحمەد مەرعی، ئەکتەری میسری.
* ١٣٩٠ کۆچی - وەفا سادق، ئەکتەری میسری.
* ١٣٩١ی کۆچی - نیشان دێر ھارۆتیونیان، کەسایەتی میدیایی لوبنان.
* ١٤٠٣ کۆچی - عمران خان، ئەکتەری ھیندی.
* ١٤٠٤ کۆچی - سوڵتان توقی، یاریزانی تۆپی پێی عومانی.
* ١٤٠٥ کۆچی - فاتیمە بوو حەمەد، پێشکەشکاری کوەیتی.

## مردووان
* ١٣٣٢ کۆچی - ئەحمەد فەتحی زەغلوول پیاوی یاسا و دادوەری و پێشەنگی وەرگێڕان لە میسر.
* ١٣٤١ی کۆچی - عەبدولمەسیح ئەنتاکی، شاعیر و ڕۆژنامەنووس و نووسەری سوری.
* ١٣٦٠ کۆچی - مەحموود سوبح، مۆسیقاری میسری.
* ١٤٢٢ کۆچی - حسێن محەممەد تەقی بەحرلعلوم، زانای موسڵمانی شیعە و شاعیری عێراقی.
* ١٤٣٣ کۆچی - تاریق عەبدولحەکیم، مۆسیقاری سعودی.
* ١٤٣٧ کۆچی - حەمادە ئیمام، شرۆڤەکاری وەرزشی و یاریزانی پێشووی تۆپی پێی میسری.
* ١٤٤١ کۆچی - عەتائوڵڵا دەبوو زیاد، شاعیرێکی فەلەستینی- ئوردنی.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئەوەل
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی

وێنۆک|وێنەی ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی
**ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی** ناسراو بە **کائەڵڵا** (١٩٥٠ لە سنە – ١٨ی شوباتی ٢٠٢٥ لە سنە) ھونەرمەند و ئەکتەرێکی کورد بوو. ئەو لە فیلمەکانی نیوەمانگ و جێھێڵراو لە عێراق لە دەرھێنانی بەھمەن قوبادی ڕۆڵی گێڕا.

## ژیانی سەرەتایی
ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی لە ساڵی ١٩٥٠ لە شاری سنە، ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەدایک بوو. ئەو لە منداڵییەوە خولیای میوزیکی ھەبوو و ئامێرەکانی دەف و دایرەی بەکاردەھێنا.

## فیلمەکان
* جێھێڵراو لە عێراق (٢٠٠٢) لە ڕۆڵی *ھونەرمەندێک*دا
* نیوەمانگ (٢٠٠٦) لە ڕۆڵی *کاکۆ*دا

## مردن
ڕەشتیانی لە ١٨ی شوباتی ٢٠٢٥دا، بەھۆی نەخۆشیی شێرپەنجە کاتێک تەمەنی نزیک دەبووە لە ٧٥ ساڵ، لە شاری سنە کۆچی دواییی کرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠
پۆل:مردووانی ٢٠٢٥
پۆل:خەڵکی سنە
پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان
پۆزیتیڤیزم

**پۆزیتیڤیزم** یا **ئەرێنیخوازی** قوتابخانەیەکی فەلسەفییە بەم ھەڵوێستەوە کە ماریفەتی ڕەسەن و ڕاستەقینە یەکێ لەم دوو دۆخەی ھەیە: یا بە ھۆی پێناسە ڕاستە، وە یا پۆزیتیڤە – بەو مانایە کە فەکتی پاشینییە کە ئەقڵ لە ئەزموونی ھەستەکی دەری کێشاوە. ڕێگاکانی تری بەدەستھێنانی ماریفەت وەک بیناو (کەشف و شوھوود) و بۆناوخۆڕوانین و ئیمانی دینی، ڕەت دەکرێنەوە و، بێمانا لەبەرچاو دەگیرێن. پۆزیتیڤیزم جەخت لە گرنگایەتیی شیکردنەوەی ماتماتیکی و لۆژیکی دەکات و، پشت بە داتای ھەستەکی دەبەستێ و، ئەزموونگەلی سوبژەکتیڤ ڕەت دەکاتەوە و، دەڵێ تەنیا ئەو مەعریفەتە بەبڕست و جێی باوەڕە کە بە میتۆدی زانستی بە دەست ھاتبێ. ھیچ تیۆرییەکی فەلسەفی نییە کە ئەوەندەی پۆزیتیڤیزم نێوانی لەگەڵ زانستی مۆدێرندا خۆش بێ. پۆزیتیڤیستەکانیش وەکوو زاناکانی بوارە زانستییەکان، قەزیەکان و تێگەیشتەکانی دین و مێتافیزیک بە بێمانا و ھەڵیتوپەڵیت دەزانن و، لایان وایە دەبێ واز لە ھەموو شێوەکانی ھزر و ئەندێشەی نازانستی بھێنرێت. دەڵێن پێویستە بە قازانجی زانست ڕێگای مەعریفەت بە ھەموو شێوەکانی تری بیرکردنەوە چۆڵ بکرێ.

بە گوێرەی تیۆرییە پۆزیتیڤیستییەکانی مەعریفەت بنەڕەتی مەعریفەت لە کۆتاییدا ھەر ئەزموونی ھەستەکییە و بەس. مەعریفەت ھیچ جۆرێکی تری نییە. لێپرسینەوە و لێکۆڵینەوەی ڕاستەقینە و جێی باوەڕ تەنیا ئەوەیە کە بە تەنگ وەسفکردن و ڕوونکردنەوەی فەکتە ئەزموونییەکانەوە بێ.

بۆچوونە پۆزیتیڤیستییەکان لە مێژووی ھزری ڕۆژاواییدا چەندین جار سەریان ھەڵداوە و دووپات بوونەتەوە، بەڵام پۆزیتیڤیزمی نوێ، بەند بە بەندی، لە لایەن ئۆگست کۆنت -ەوە ھێنراوەتە زمان و، ئەو بە یەکەم فەیلەسووفی پۆزیتیڤیست دادەنرێ، ھەرچەند، دەکرێ ئیمپیریستگەلێک وەکوو فرانسیس بەیکۆن و دەیڤید ھیووم -یش بە پۆزیتیڤیست بژمێردرێن. کۆنت پێی وا بوو لە کۆمەڵگاشدا، وەکوو جیھانی فیزیکی، یاسا زانستییەکان حاکمن. دوای کۆنت، قوتابخانەگەلی پۆزیتیڤیستی لە لۆژیک و سایکۆلۆژی و ئابوورناسی و مێژوونوسی و بوارەکانی تردا پەیدا بوون. بە شێوەی گشتی، پۆزیتیڤیستەکان تێدەکۆشن میتۆدی زانستی لە بوارەکەی خۆیاندا بە کار بێنن.

## سەرچاوەکان

پۆل:فەلسەفەی سەدەی ١٩یەم
پۆل:تیۆرە ئیپیستمۆلۆژییەکان
پۆل:فەلسەفەی یاسا
پۆل:فەلسەفەی زانست
پۆل:فەلسەفەی زانستە کۆمەڵایەتییەکان
پۆل:زانستە کۆمەڵایەتییەکان
پۆل:فەلسەفەی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:بیردۆزی زانستی
لەخۆڕوانی

**لەخۆڕوانی** بریتییە لە پشکنینی ھەستەکانی دەروون و ھزرە وشیارانەکانی خۆ. ئەوەیە کە تاک خۆی بە وردی بڕوانێتە ھەست و ھزر و بیرەوریی خۆیدا و سەرنجیان بداتێ. 

لە سایکۆلۆژیدا، لەخۆڕوانی لەسەر ئەو باوەڕە دامەزراوە کە ھەر کەس خۆی باشتر لە ھەموو کەسێکی تر خۆی دەناسێ. ھەر بەم بۆنەوە، ئەگەر باش بڕوانێ بە ناخی خۆیدا، دەتوانێ وەڵامی پرسیارەکانی و ڕێچارەی گیروگرفتەکانی بدۆزێتەوە. ھەڵبەت ئەم ئیددیعایە ئێستا ڕەخنەی زۆری لەسەرە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ناسیاری
پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی
پۆل:چەمکەکان لە مێتافیزیک
پۆل:ھۆشیاری
پۆل:ڕوانین
پۆل:ھەبوونناسی
پۆل:تیۆرییە فەلسەفییەکان
پۆل:فەلسەفەی دەروونناسی
پۆل:ئاوەزان
پۆل:سەرچاوەکانی زانین
پۆل:ھزر
محەممەد حەسەن دەدۆ

وێنۆک
**محەممەد حەسەن دەدۆ شەنقیتی** شەرعزان و زانایە و شارەزای زانستە ئیسلامییەکانە، لە کۆتایییەکانی مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٦٣ لە بیابانی ناوچەی بوتیلیمیت (١٥٠ کم لە ڕۆژھەڵاتی شاری نواکشۆت لەدایکبووە. ئەو لە بنەماڵەیەکی دیارەوە ھاتووە کە لە وڵاتەکەدا بە زانستە ئایینی و نەریتییەکانی ناسراوە، بەو پێیەی لەلایەن باپیرەی دایکییەوە پەروەردە کراوە، محەممەد عەلی بن عەدود، کە یەکێک بووە لە گرنگترین زانایانی ئایینی سەردەمی خۆی لە وڵاتەکەدا مامی محەممەد سەلیم بن عەدودە کە ھاوکات یەکێک بووە لە گرنگترین زانایانی سەردەمی خۆی.

## بڵاوکراوەکان
### کتێبی چاپکراو
خاوەنی چەندین کتێبی چاپکراوە لەوانە:

### کتێبی چاپنەکراو
خاوەنی کۆمەڵێک کتێبی چاپنەکراوە، لەوانە:

خاوەنی ژمارەیەکی زۆر لە فەتوا و شریتی زانستی و پەروەردەیییە. ھەندێکیان زنجیرەی زانستین کە ڕوونکردنەوەی کتێبەکانی وەک سەحیحی بوخاری و ئەلفییەی ئیبن مالیک و لامییەکانی و ئەوانی تر لەخۆدەگرن.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەری فەرمی شێخ
* پەیجەکەی لە ماڵپەڕی ئیسلاموەی
* یادگارییەکانم..  لەگەڵ شێخ دەدۆ: قەیرانی زانایان لە جیھانی ئیسلامی لە نێوان حاکم و نەزانەکان  مستەفا فەرھات، گۆڤاری ئەلعەسر، ٧ی ئایاری ٢٠٠٣

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣
پۆل:زیندووان
عومەر ئەفەندی

**عومەر ئەفەندی** (*)، (*) یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی سەرگەڕان، قەزای دووبز، پارێزگای کەرکووک، باشووری کوردستان، لە عێراق(ناوچە جێناکۆکەکان). دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی سەرگەڕان بە دووری (٣٦)کم.

## ناو

## جوگرافیا
گوندی **عومەر ئەفەندی** ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی ھەمزە ئاغا.
* لە باشوورەوە گوندی عەتیرە.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی خازر.
* لە ڕۆژئاواوە گوندی گردڕەوە.

## مێژوو

## دانیشتوان
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی کورد پێکهاتووە.
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.

## ئەمانەش ببینە
* ناحیەی سەرگەڕان
* قەزای دووبز
* پارێزگای کەرکووک
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک

## سەرچاوەکان

پۆل:پارێزگای کەرکووک
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق
٣٠ی ڕەبیعولئەووەل

**٣٠ی ڕەبیعولئەووەل** یان **٣٠ی ڕبیعولئەنوار** یان **٣٠\٣ (سییەمین ڕۆژی مانگی سێیەم)** ھەشتا و نۆیەمین ڕۆژی ساڵە (یان نەوەدەھەم ئەگەر مانگی سەفەر سی ڕۆژی تەواو بوو) بەپێی ڕۆژژمێری کۆچی، و کۆتا ڕۆژی مانگی ڕەبیعولئەووەلە، و ئەم ڕۆژە دووبارە نابێتەوە ڕەنگە بینینەکە لە ٢٩ی مانگ پشتڕاست بکرێتەوە. ٢٦٥ یان ٢٦٦ ڕۆژ ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ٣ کۆچی - حەسەن کوڕی عەلی، نەوەی پێغەمبەر محەممەد، پێنجەم لە خەلیفە ڕێنمایی کراوەکان و دووەم لە ئیمامە شیعەکان.
* ١٣٢٨ی کۆچی - عومەر ئەبوو ڕیشە شاعیرێکی سووری.
* ١٣٣٢ کۆچی - نەجمە ئیبراھیم، ئەکتەری میسری.
* ساڵی ١٣٧٧ی کۆچی -
** سەفا سەبع، ئەکتەری میسری.
** ئیسماعیل ڕەشد، ئەکتەری کوەیتی.
* ١٣٨٧ی کۆچی - لەمیا جەداوی، ئەکتەری میسری.
* ١٣٨٩ی ھیجری - ئایس کیووب، ئەکتەری ئەمریکی.
* ١٤٠٥ کۆچی - ڕیڤان کەنعان ئەکتەری لوبنانی دانیشتووی سعودیە.

## مردووان
* ٤٥٠ کۆچی - عەلی بن محەممەد بەسری ماوەردی، شەرعزانی شافیعی.
* ٥٦٤ کۆچی - عەبدولڕەحمان بن عەلی حەلوانی، شەرعزانی وەرگێڕی قورئانی عێراقی.
* ١٢٩٠ کۆچی - ڕیفاعە تەھتاوی یەکێک لە سەرکردەکانی ڕێنێسانسی زانستی لە میسر و دامەزرێنەری قوتابخانەی زمانەکان.
* ١٣٢٤ی کۆچی - ھێنریک ئیبسن، شانۆنامەنووسێکی نەرویجی و یەکێک لە پێشەنگەکانی مۆدێرنیزم لە سەدەی بیستەمدا.
* ١٣٤٢ کۆچی - کازم سەبتی، شەرعزان و شاعیر و بانگخوازی موسڵمانی عێراقی.
* ١٣٩٥ کۆچی - عەبدولڕەحمان تاج، شێخی مزگەوتی ئەزھەر.
* ١٤٠٢ کۆچی - عەبدولوارس عەسر، ئەکتەری میسری.
* ١٤٢٢ کۆچی - سەعد حوسنی، ھونەرمەندی میسری.
* ١٤٢٨ کۆچی - حەسەن ئەبوو سعود، مۆسیقاری میسری.
* ١٤٣٠ کۆچی - شەوقی شامخ، ئەکتەری میسری.
* ١٤٣٥ کۆچی - زیزی بەدراوی، ئەکتەری میسری.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئەوەل
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
تێوەپێچراوی

**تێوەپێچراوی** (implication) لە لۆژیکدا ئەوەیە کە ڕاستیی قەزیەیەک قەزیەیەکی تری بە دواوە بێ. وەکوو ئەوە وایە کە قەزیەی دووەم بە چەشنێ لە قەزیەی یەکەمدا پێچرابێتەوە، یانی ئەگەر قەزیەی یەکەم ڕاست بێ، ئینجا قەزیەی دووەمیش ڕاستە. ئەمە بە شێوەی P → Q دەنووسرێ و، ئاوا دەخوێنرێتەوە: ئەگەر P ئینجا Q، یا P تێوەی پێچراوە Q. 

«ئەگەر P ئینجا Q» ھەمیشە ڕاستە، مەگەر ئەوەی کە P ڕاست بێ و Q درۆ. خشتەی دروستییەکەشی ئاوەھا دەبێ:

:
تێوەپێچراوی **ئامرازی** **مەرجیی ماددی** (material conditional) -شی پێ دەوترێ، چونکە ئەگەر بە باشی لە P→Q ورد بینەوە، دەبینین کە P وەکوو *مەرج* بۆ Q وایە و، ئەم مەرجەش دەگەڕێتەوە بۆ ماددەی قەزیەکە نەک فۆرمی.

## سەرچاوەکان

* The Meaning of the Material Conditional
١ی ڕەبیعولئاخیر

**١ی ڕەبیعولئاخیر** یان **١ی ڕەبیعی دووەم** یان **١/٤ (یەکەم ڕۆژی مانگی چوارەم)** نەوەدھەمین ڕۆژی ساڵە (یان نەوەد و یەکەم ئەگەر مانگی سەفەر ڕۆژی سییەمین بێت) بەپێی ساڵنامەی کۆچی مانگی. ٢٦٤ یان ٢٦٥ ڕۆژ ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ٦٧٠ کۆچی - مەحمود غازان سوڵتانی ئیلخانات.
* ١٣٣٦ کۆچی - ڕوحییە خالد، ئەکتەری میسری.
* ١٣٣٩ی کۆچی - فەوزی عەبدولحافیز، سەربازی میسری.
* ١٣٥٠ی کۆچی - شازادە تەلال بن عەبدولعەزیز ئال سعود شازادەیەکی سعودیە و دامەزرێنەری بزووتنەوەی شازادە ئازادەکان.
* ١٣٦٤ی کۆچی - نەباھەت جەھری، ئەکتەری تورک.
* ١٣٨٣ کۆچی - محەممەدی شەشەم پاشای مەغریب.
* ١٣٨٨ کۆچی - نەعیمە جەزائیری، گۆرانیبێژی جەزائیری.
* ١٣٨٩ی کۆچی - نەعیم سادافی، یاریزانی تۆپی پێی ئێران.
* ١٣٩٤ کۆچی - ئەشرەف موسلیحی، ئەکتەری میسری.

## مردووان
* ١٢٩٠ کۆچی - ڕیفاعە تەھتاوی، یەکێک لە سەرکردەکانی بزووتنەوەی ڕێنێسانس و چاکسازیی عەرەبی لە میسر، و دامەزرێنەری قوتابخانەی زمانەکان.
* ١٣٠٩ی کۆچی - حوسێن بن عەلی تولقی، فەقێیەکی مالیکی جەزائیری و سۆفی عوسمانی.
* ١٤٢٦ کۆچی - مەعروف ڕەفیق مەحمود، شاعیری فەلەستینی.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ڕۆژنامەی ئەمڕۆ: لەم ڕۆژەدا ڕوویدا.
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئاخیر
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
٢ی ڕەبیعولئاخیر

**٢ی ڕەبیعولئاخیر** یان **٢ی ڕەبیعی دووەم** یان **٢/٤ (ڕۆژی دووەمی مانگی چوارەم)** نەوەد و یەکەم ڕۆژی ساڵە (یان نەوەد و دووەم ئەگەر مانگی سەفەر سی ڕۆژی بێت) بەپێی ڕۆژژمێری کۆچی. تا کۆتایی ساڵ ٢٦٣ یان ٢٦٤ ڕۆژ ماوە.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١١٩٨ی کۆچی - ئەبوبەکر مەلا ئەحسائی، شەرعزانی حەنەفی و شاعیر و نووسەری سعودی.
* ١٣٣٤ی کۆچی - ئیلیا موئەدەب، ئەکتەری میسری.
* ١٣٣٦ی کۆچی - جەمال عەبدولناسر، دووەم سەرۆکی کۆماری میسر.
* ١٣٦٠ی کۆچی - نوور شەریف، ئەکتەری میسری.
* ١٣٩١ی کۆچی - مەنال عەفیفی، ئەکتەری میسری.
* ساڵی ١٣٩٢ی کۆچی -
** موعین شەریف، گۆرانیبێژی لوبنانی.
** شەمە کواری، نووسەری قەتەری.
* ١٣٩٦ کۆچی - قوسەی خولی، ئەکتەری سووری.
* ١٤١٨ کۆچی - فەواز حەمەد بەدر، ئەکتەری کوەیتی.

## مردووان
* ٦٣٤ی کۆچی - ئیبن مەرج کەحل، شاعیری ئەندەلوس.
* ١٣٥٧ی کۆچی - حەمەد موبارەک سەباح، فەرمانڕەوای کووەیت.
* ١٣٦٤ی کۆچی - مەعروف ڕەسافی، شاعیرێکی عێراقی.
* ١٣٨٦ی کۆچی - موسا کاشف غیتا، شەرعزان و نووسەری عێراقی.
* ١٣٩٩ی کۆچی - مەلا مستەفا، سەرکردە و سیاسەتمەداری کوردی عێراق.
* ١٤١١ی کۆچی - دانی شەمعون، سیاسەتمەداری لوبنانی.
* ١٤١٦ی کۆچی - نەبیل دەسوقی، ئەکتەری میسری.
* ١٤٢١ی کۆچی - کازم قەلاف، ئەکتەر و دەرھێنەری کوەیتی.
* ١٤٣٠ی کۆچی - سەلیم یامادایڤ, سەرکردەی سەربازی چیچان.
* ١٤٣٤ی کۆچی - سەتام بن عەبدولعەزیز ئال سعود، شازادەی سعودیە.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئاخیر
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
ئەحمەد شاکر

**ئەحمەد محەممەد شاکر** () (٢٩ی ژانویەی ١٨٩٢، قاھیرە – ١٤ی حوزەیرانی ١٩٥٨) زانای ئیسلامی میسری بووە لە بواری فەرموودە. کوڕی محەممەد شاکر کوڕی ئەحمەد، زانای ئیسلامی زانکۆی ئەزھەر و برا گەورەی مەحموود محەممەد شاکر، نووسەر و ڕۆژنامەنووسە.

وەک سەرنوسەر، بڵاوکراوەی قاھیرەی شاکر، لە ساڵی ١٩٣٧ەوە لە ٥ بەرگدا و خاوەنی چەندا کتێبە لە فەرموودەدا.

## کارەکان

### لێکۆڵینەوەکان

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* پڕۆفایلی ئەحمەد شاکر لە islamonline.net 

پۆل:مردووانی ١٩٥٨
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٢
پۆل:زانایانی فەرموودە
پۆل:قازیی شەرعی
مەحموود شاکر

**ئەبوو فیھر مەحموود کوڕی محەممەد شاکر** (١٣٢٧–١٤١٨) H/1909–97 م) زانای زمانی عەرەبی، لێکۆڵەرێکی میسری، و نووسەرێکی بەرھەمدار، خاوەنی ڕوانگەیەکی ناوازە بۆ لێکۆڵینەوەی ئەدەبی و قەدرزانیی ڕیتۆریکی عەرەبی، چ شیعر و چ نوسراو، لە شتێکدا کە ناوی لێنابوو «ڕێبازی قەدرزانی»، ھەروەھا لە لێکۆڵینەوە لە میراتی زمانەوانی و ئەدەبی و یاسایی. بەناوبانگ بوو بە ڕەسەنایەتی و توندی لە بەرگریکردن لە زمانی عەرەبی و ڕووبەڕووبوونەوەی شەپۆلەکانی ڕۆژاواییبوون. زۆر شەڕی ئەدەبی کردووە سەبارەت بە ڕەسەنایەتی کولتوری عەرەبی و سەرچاوەکانی شیعری پێش ئیسلام. خەڵاتی نێودەوڵەتی شا فەیسەڵی بەدەستھێناوە. خوێندکار و ناسیاوەکانی پێیان دەگوت **شێخی عەرەبی**. برای زانا و فەرموودەزان و توێژەر ئەحمەد محەممەد شاکر و ئامۆزای زانا و توێژەر، عەبدولسەلام ھارونە.

## نووسینەکان

## لێکۆڵینەوەکان

## دەربارەی نوسراوە

## مردن
مەحموود محەممەد شاکر لە قاھیرە کۆچی دوایی کرد، ئێوارەی پێنجشەممە ، ٣ی ڕەبیعی دووەم ساڵی ١٤١٨ی کۆچی، کە دەکاتە ٧ی ئابی ١٩٩٧ی زایینی.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەی زیاتر

پۆل:مردووانی قاھیرە
پۆل:مردووانی ١٩٩٧
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٩
پۆل:نووسەرانی میسری
پۆل:نووسەرانی موسڵمان
پۆل:ڕۆژنامەوانانی میسری
پۆل:ڕۆژنامەنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:شاعیرانی میسریی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خەڵکی ئەسکەندەریە
٤ی ڕەبیعولئاخیر

**٤ی ڕەبیعولئاخیر** یان **٤ی ڕەبیعی دووەم** یان **٤\٤ (سێیەم ڕۆژی مانگی چوارەم)** نەوەد و سێھەمین ڕۆژی ساڵە (یان نەوەد و چوارەم ئەگەر مانگی سەفەر سی ڕۆژی بێت) بەپێی ساڵنامەی کۆچی مانگی. تا کۆتایی ساڵ ٢٦١ یان ٢٦٢ ڕۆژ ماوە.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٣٢٣ی کۆچی - جۆرج شەحاتە قەناواتی، بیرمەندێکی میسری لە باوکانی دۆمینیکان.
* ١٣٣٩ی کۆچی - جەمال بەننا، بیرمەندێکی ئیسلامی میسری.
* ١٣٤٢ی کۆچی - مۆنا، ئەکتەری میسری.
* ١٣٤٣ی کۆچی - سلێمان دەمیرل، نۆیەمین سەرۆکی تورکیا.
* ١٣٤٧ی کۆچی - عەبدولسەلام یاسین، بانگخوازی ئیسلامی مەغریبی.
* ١٣٧١ی کۆچی - حەمەد بن خەلیفە ئال سانی ئەمیری دەوڵەتی قەتەر.
* ١٣٧٢ی کۆچی - ھانی شاکر، گۆرانیبێژ و ئەکتەری میسری.
* ١٣٨٠ی کۆچی - سەعید نچیری، ئەکتەری مەغریبی.
* ١٣٨٢ی کۆچی - فایزە کەمال، ئەکتەری میسری.
* ١٣٩١ی کۆچی - ئیمان عەیاد، کەسایەتی میدیایی فەلەستینی.
* ١٣٩٩ی کۆچی - عادل مەحمود، گۆرانیبێژی بەحرەینی.
* ١٤٠٦ی کۆچی - ڕیما فەزاڵە، ئەکتەری کوەیتی.

## مردووان
* ١٣٥١ی کۆچی - کەمالەدین حسێن کوڕی سوڵتان حسێن کامیل.
* ساڵی ١٤٢٥ی کۆچی - محەممەد زەیفوڵڵا ئەندامی ئەنجومەنی نیشتمانی کوێت بوو.
* ١٤٣٠ی کۆچی - ناجی جەبر، ئەکتەری سووری.
* ١٤٣٦ی کۆچی - جومعە ئەمین جێگری ڕێبەری گشتی ئیخوان موسلیمین.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئاخیر
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
٣ی ڕەبیعولئاخیر

**٣ی ڕەبیعولئاخیر** یان **٣ی ڕەبیعی دووەم** یان **٣/٤ (سێیەم ڕۆژی مانگی چوارەم)** نەوەد و دووەم ڕۆژی ساڵە (یان نەوەد و سێیەم ئەگەر مانگی سەفەر سی ڕۆژی بێت) بەپێی ڕۆژژمێری کۆچی. ٢٦٢ یان ٢٦٣ ڕۆژ ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٢٣٩ی کۆچی - ماکس مۆلەر، ڕۆژھەڵاتناسی ئەڵمانی.
* ١٣٤٠ی کۆچی - مادیحە یوسری، ئەکتەری میسری.
* ١٣٤٩ی کۆچی - غوڵامڕەزا تەختی، زۆرانباز و وەرزشوان و بۆکسێنەری ئێرانی.
* ١٣٦٨ی کۆچی - شەھیرە، ئەکتەری میسری.

## مردووان
* ٢٣٨ی کۆچی - عەبدولڕەحمانی دووەم چوارەمین ئەمیری ئومەوی لە ئەندەلوس.
* ساڵی ٤٢٨ی کۆچی - ئەبوو عەلی کوڕێ ئەبی موسا ھاشمی، شەرعزانی حەنبەلی و نووسەری کتێبی ئەلئیرشاد.
* ٥٩٤ی کۆچی - ئیبن ڕوشد، پزیشک و فیزیازان و فەیلەسوفی ئەندەلوس.
* ١٢٦٨ی کۆچی - محەممەدئەمین ڕەئوف پاشا، وەزیری عوسمانی گەورە.
* ١٣٨٢ی کۆچی - ئەحمەد عەلام، ئەکتەری میسری.
* ١٣٨٦ی کۆچی - محەممەد ڕیزا فەرەجوڵڵا، شەرعزان و نووسەر و شاعیری عێراقی.
* ١٤١٨ی کۆچی - مەحموود محەممەد شاکر، زانا و توێژەری میسری.
* ١٤١٩ی کۆچی - فەرید شەوقی، ئەکتەری میسری.
* ١٤٢٤ی کۆچی - کەنعان حەمەد، ئەکتەر و دەرھێنەر و نووسەری کوەیتی.
* ١٤٣٣ کۆچی - ڕەجا یاقوت ساڵح، نووسەر و ئەکادیمی میسری.
* ساڵی ١٤٣٦ی کۆچی -
** عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولعەزیز شەشەمین پاشای عەرەبستانی سعوودی.
** شەیما سەباغ، چالاکوان و شاعیری میسری بۆ مافەکانی مرۆڤ.
* ساڵی ١٤٣٨ی کۆچی -
** خەلیل مەحشی بەڕێوەبەری پەیمانگای نێودەوڵەتی بۆ پلاندانانی پەروەردەیی لە یوونێسکۆ.
** ھیلاریۆن کابوچی، میترۆپۆلیتانی کەنیسەی کاسۆلیکی یۆنانی لە قودس.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئاخیر
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
٥ی ڕەبیعولئاخیر

**٥ی ڕەبیعولئاخیر** یان **٥ی ڕەبیعی دووەم** یان **٥\٤ (ڕۆژی پێنجەمی مانگی چوارەم)** نەوەد و چوارەمین ڕۆژی ساڵە (یان نەوەد و پێنجەم ئەگەر مانگی سەفەر سی ڕۆژی  بێت) بەپێی ڕۆژژمێری کۆچی. ٢٦٠ یان ٢٦١ ڕۆژی ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٣٢٨ی کۆچی - ئەمینە ڕزق، ئەکتەری میسری.
* ١٣٣٤ی کۆچی - عەلی مەرھون، شەرعزان و نووسەر و شاعیری سعودیە.
* ١٣٣٦ی کۆچی - نوعمان عاشور، شانۆنامەنووس و نووسەری میسری.
* ١٣٦٦ی کۆچی - فردەوس عەبدولحەمید، ئەکتەری میسری.
* ١٣٧٣ی کۆچی - ڕەندە شەھال، بەڕێوەبەری لوبنانی.
* ١٤٠٧ی کۆچی - ڕیم ئەرحەمە، ئەکتەری بەحرەینی.
* ١٤١١ی کۆچی - محەممەد جەحفەلی، یاریزانی تۆپی پێی سعودیە.

## مردووان
* ساڵی ١٣٦٧ی کۆچی -
** ئەحمەد محەممەد حەمادی، زانای موسڵمان و سۆفی و شاعیری لیبی.
** حسێن محەممەد شەبیبی، سیاسەتمەدار و نووسەر و شاعیری عێراقی.
* ساڵی ١٣٧٤ی کۆچی - محییەدین قەلیبی موجاھیدێکی تونسی و یەکێک لە سەرکردەکانی بزووتنەوەی نیشتمانی و ڕۆژنامەوانی لە تونس.
* ساڵی ١٤٠٢ی کۆچی - ڕەئفەت ھەجان سیخوڕێکی میسری بوو لە ئیسرائیل.
* ١٤٠٩ی کۆچی - شەرەف بن عەبدوڵڵا موسەوی، شەرعزانی جەعفەری و شاعیری سعودی.
* ١٤١٦ی کۆچی - نزار حەلەبی، پیاوێکی ئایینی لوبنانی.
* ١٤٣٠ی کۆچی - سوڵتان شاعر، ئەکتەر و شاعیری ئیماراتی.
* ١٤٣٣ کۆچی - سەروەت عوکاشە، نووسەر و سیاسەتمەدار و سەربازی میسری.
* ١٤٣٩ی کۆچی - حسێن شا حوسێنی، سیاسەتمەداری ئێرانی.
* ١٤٤١ی کۆچی - موتعەب بن عەبدولعەزیز ئال سعود، شازادەی سعودیە.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئاخیر
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
٨ی ڕەبیعولئاخیر

**٨ی ڕەبیعولئاخیر** یان **٨ی ڕەبیعی دووەم** یان **٨\٤ (ڕۆژی ھەشتەمی مانگی چوارەم)** نەوەد و حەوتەمین ڕۆژی ساڵە (یان نەوەد و ھەشتەم ئەگەر مانگی سەفەر ڕۆژی سییەمین بێت) بەپێی ساڵنامەی کۆچی مانگی. ٢٥٧ یان ٢٥٨ ڕۆژی ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ٢٣٢ی کۆچی - حەسەنی عەسکەری زانای موسڵمان و یازدەھەمین ئیمامی شیعەی دوازدە ئیمام.
* ٣٩٨ی کۆچی - محەممەد بن عەلی دامغانی، شەرعزانی عەباسی.
* ١٢٧٢ی کۆچی - ئەسکەندەر عازار، نووسەر و ڕۆژنامەنووس و شاعیرێکی عوسمانی-لوبنانی.
* ١٣٣٨ی کۆچی - ڕەحمەت مستەفەوی، پارێزەر و ڕۆژنامەنووس و نووسەری ئێرانی.
* ١٣٥٨ی کۆچی - حەسەن یەعقوب ئەلعەلی، نووسەر و شانۆنامەنووسی کوەیتی.
* ١٣٦٨ی کۆچی - ناھید یوسری، ئەکتەری میسری.
* ١٣٧١ی کۆچی - حاتم دولفیقار، ئەکتەری میسری.
* ١٤٠١ی کۆچی - ساندی عەلی ئەکتەری تونسی دانیشتووی میسر.
* ساڵی ١٤٠٥ی کۆچی -
** بوسەینە ڕەئیسی، ئەکتەری عومانی.
** فەھد ڕەشیدی، یاریزانی تۆپی پێی کوێت.

## مردووان
* ٢٦٠ی کۆچی - حەسەنی عەسکەری، ئیمامی یازدەھەمی شیعەی دوازدە ئیمامی.
* ١٠٠٦ی کۆچی - ئەبوو سرور سەدیقی، شەرعزانی میسری و سۆفی.
* ١١٠٤ی کۆچی - محەممەدی چوارەم سوڵتانی عوسمانی نۆزدەھەم.
* ١٣٣٩ی کۆچی - فەتحوڵڵا ئەسفەھانی، شەرعزانی شیعە.
* ١٤٠٩ی کۆچی - تەڵعەت یەعقوب، سکرتێری گشتی بەرەی ڕزگاری خوازی فەلەستین.
* ١٤٢١ی کۆچی - محەممەد میفتاح قەریو، زانای موسڵمانی لیبی.
* ساڵی ١٤٢٣ی کۆچی - سەعید ئەختەر ڕەزوی، شەرعزانی شیعەی ھیندی.
* ١٤٢٥ی کۆچی - ڕزق خەلیل حەبە، شێخی پێشووی قیرائات لە میسر.
* ١٤٣١ی کۆچی - مەھدی بەنونە، ڕۆژنامەنووس و سیاسەتمەدار و دیپلۆماتکاری مەغریبی.
* ١٤٤٢ی کۆچی - سیدی محەممەد ولد شێخ عەبدوڵڵا حەوتەمین سەرۆکی کۆماری مۆریتانیا.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئاخیر
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
٦ی ڕەبیعولئاخیر

**٦ی ڕەبیعولئاخیر** یان **٦ی ڕەبیعی دووەم** یان **٦\٤ (شەشەم ڕۆژی مانگی چوارەم)** نەوەد و پێنجەمین ڕۆژی ساڵە (یان نەوەد و شەشەم ئەگەر مانگی سەفەر سی ڕۆژی بێت) بەپێی ساڵنامەی کۆچی مانگی. ٢٥٩ یان ٢٦٠ ڕۆژ ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٣٢٧ی کۆچی - ئەحمەد مەزھەر عەزەمە، نووسەر و شاعیر و سیاسەتمەداری سوری.
* ١٣٣١ی کۆچی - محەممەد حامید ئەبو نەسر چوارەمین ڕێبەری ئیخوان موسلیمین.
* ١٣٥٥ی کۆچی - یوسف حەبیبی سێیەم سەرۆکی ئەندەنوسیا.
* ١٣٨١ی کۆچی - زیکرا، گۆرانیبێژێکی تونسی.
* ١٣٨٩ی کۆچی - جومان روەیعی، ئەکتەر و دەرھێنەری بەحرەینی.
* ١٣٩٥ی کۆچی - ڕامی واحید، ئەکتەری میسری.
* ساڵی ١٣٩٨ی کۆچی -
** ڕامی سابری، گۆرانیبێژی میسری.
** لیقا خەمیسی، ئەکتەری میسری.
** مونا شەداد، ئەکتەری کوەیتی.

## مردووان
* ٥٤١ی کۆچی - عیمادەدین زەنگی، میری دیمەشق و شەڕکەرێک بوو دژی خاچپەرستان.
* ١٣٤٥ی کۆچی - شورەیدە شیرازی، شاعیری ئێرانی.
* ١٣٦٠ی کۆچی - ئیبراھیم توقان، شاعیری فەلەستینی.
* ١٣٨٢ی کۆچی - داگ ھاممەرشوێلد، سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان.
* ١٤١٠ی کۆچی - حەسەن عابدین، ئەکتەری میسری.
* ١٤٢٠ی کۆچی - عەتییە محەممەد سالم، زانای ئایینی سوننە میسری.
* ١٤٣٩ی کۆچی - سەڵاح عیسا، ڕۆژنامەنووس و مێژوونووسی میسری.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئاخیر
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
٧ی ڕەبیعولئاخیر

**٧ی ڕەبیعولئاخیر** یان **٧ی ڕەبیعی دووەم** یان **٧\٤ (حەوتەمین ڕۆژی مانگی چوارەم)** نەوەد و شەشەمین ڕۆژی ساڵە (یان نەوەد و حەوتەم ئەگەر مانگی سەفەر سی ڕۆژی بێت) بەپێی ڕۆژژمێری کۆچی. تا کۆتایی ساڵ ٢٥٨ یان ٢٥٩ ڕۆژ ماوە.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٣٢٩ی کۆچی - ھادی نوەیرە، سیاسەتمەداری تونس و سەرۆکوەزیرانی تونس.
* ١٣٥١ی کۆچی - حورییە حەسەن، گۆرانیبێژ و ئەکتەری میسری.
* ١٣٧٦ی کۆچی - موحسین بەدەوی، بازرگان و چالاکوانی سیاسی و نووسەری میسری.
* ١٣٩٣ی کۆچی - ھیشام ھاشمی، نووسەر و توێژەری سیاسی و چالاکوانی ئاشتی عێراقی.

## مردووان
* ٦١١ی کۆچی - عەبدوڵڵا بن حەسن قورتوبی، زانای موسڵمان و زمانزان و نووسەری ئەندەلوسی.
* ١٣١٠ی کۆچی - تارزی بەرجی، شاعیرێکی سۆفی و عوسمانی جەزائیری.
* ١٣٣٤ی کۆچی - مستەفا خالقی، شاعیر و سەرباز و مۆسیقاژەنی سوری.
* ١٣٤٧ی کۆچی - عەبدولخالق سەروەت، سیاسەتمەداری میسری.
* ١٣٤٨ی کۆچی - عەبدولعەزیز بن فەیسەڵ دوەیش، سەرۆکی بزووتنەوەی ئیخوان.
* ١٣٦٧ی کۆچی - یەحیا حەمید ئەلدین، ئیمامی شانشینی موتەواکیلی یەمەن.
* ١٣٧٩ی کۆچی - کامل کەیلانی، نووسەر و نووسەری میسری، پێشەنگی ئەدەبیاتی منداڵان لە جیھانی عەرەبیدا.
* ١٣٨١ی کۆچی - عەدنان مەندەریس سەرۆک وەزیرانی تورکیا.
* ١٣٨٥ی کۆچی - عەبدولحەمید بەدەوی شەرعزانی میسری و ئەندامی ئەکادیمیای زمانی عەرەبی لە قاھیرە.
* ١٤٢٤ی کۆچی - عەبدولغەنی جومسی، وەزیری بەرگری میسر.
* ساڵی ١٤٣٢ی کۆچی -
** ئەمەل سەقر، ئەکتەری سووری.
** تۆفیق توبی سیاسەتمەدارێکی ھاووڵاتییانی عەرەبی ئیسرائیل.
* ١٤٣٥ی کۆچی - سوھەیر ئیتریبی، کەسایەتی میدیایی میسری.
* ١٤٣٨ی کۆچی - ڕەفیق سوبەیعی، ئەکتەری سووری.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئاخیر
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
٩ی ڕەبیعولئاخیر

**٩ی ڕەبیعولئاخیر** یان **٩ی ڕەبیعی دووەم** یان **٩\٤ (نۆیەمین ڕۆژی مانگی چوارەم)** نەوەد و ھەشتەمین ڕۆژی ساڵە (یان نەوەد و نۆیەم ئەگەر مانگی سەفەر سی ڕۆژی بێت) بەپێی ڕۆژژمێری کۆچی. ٢٥٦ یان ٢٥٧ ڕۆژی ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٢٩٢ی کۆچی - لەبیبە ئەحمەد، یەکەم بەرپرسی بەشی خوشکانی موسڵمان لە ئیخوان موسلمین.
* ١٣٠٢ی کۆچی - ئەدیب لەحود، شانۆنامەنووس و مێژوونووس و مامۆستای لوبنانی.
* ١٣٥٥ی کۆچی - ئەحمەد یاسین دامەزرێنەری حەماس.
* ١٣٥٨ی کۆچی - ئیسماعیل ئیبراھیم شەتات، شاعیری فەلەستینی.
* ١٣٦٢ی کۆچی - فواد سینیۆرا سەرۆک وەزیرانی لوبنان.
* ١٣٦٩ی کۆچی - حەمەد بن عیسا بن سەلمان ئال خەلیفە پاشای بەحرەین.
* ١٣٧٥ی کۆچی - نەجیب میقاتی سەرۆک وەزیرانی لوبنان.
* ١٣٧٨ی کۆچی - حسێن قەلاف، سیاسەتمەداری کوەیتی.
* ١٣٨٨ی کۆچی - ئیدریس روخ، ئەکتەر و دەرھێنەری مەغریبی.
* ساڵی ١٣٩٥ی کۆچی -
** ڕەشا شارباتجی، بەڕێوەبەری سووری.
** عاتیفە یەحیائاغا سەرۆکی کۆسۆڤۆ.
* ١٣٩٩ی کۆچی - دیمە جوندی، ئەکتەری سووری.
* ساڵی ١٤٠٥ی کۆچی -
** ئیبراھیما کیتا یاریزانی تۆپی پێی عاج.
** دونیا سەمیر غانم، ئەکتەری میسری.
* ١٤٠٧ی کۆچی - عەلی مەقسید، یاریزانی تۆپی پێی کوێت.
* ١٤١١ی کۆچی - یوسف مەساکنی، یاریزانی تۆپی پێی تونسی.

## مردووان
* ٥٦٦ی کۆچی - ئەبوو موزەفەر یووسف موستەنجیدبیللا سی و سێیەمین خەلیفەی عەباسی.
* ٨٦٧ی کۆچی - ئیبن دیری، شەرعزان و دادوەر و شاعیری حەنەفی خەڵکی قودس بوو.
* ١٣٠٧ی کۆچی - یوسف عەسیر حوسێنی، شەرعزانی لوبنانی - عوسمانی، دادوەری شەرعی، ڕۆژنامەنووس، مامۆستا، و شاعیر.
* ١٣٦٨ی کۆچی - عەلی جارم، نووسەر و شاعیری میسری.
* ١٣٨٨ی کۆچی - عەبدولسەلام نالوسی، ئەکتەری لوبنانی بە ڕەچەڵەک فەلەستینی.
* ١٤٠٠ی کۆچی - ئەحمەد ئەسعەد شوقەیری سیاسەتمەداری فەلەستینی و یەکەم سەرۆک و دامەزرێنەری ڕێکخراوی ڕزگاری خوازی فەلەستین.
* ١٤٢٠ی کۆچی - حەسەنی دووەم پاشای مەغریب.
* ١٤٣١ی کۆچی - مەھدی بەنونە، ڕۆژنامەنووس و سیاسەتمەدار و دیپلۆماتکاری مەغریبی.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئاخیر
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
١٠ی ڕەبیعولئاخیر

**١٠ی ڕەبیعولئاخیر** یان **١٠ی ڕەبیعی دووەم** یان **١٠\٤ (دەیەمین ڕۆژی مانگی چوارەم)** نەوەد و نۆیەمین ڕۆژی ساڵە (یان سەدھەم ئەگەر مانگی سەفەر سی ڕۆژی بێت) بەپێی ساڵنامەی کۆچی مانگی. ٢٥٥ یان ٢٥٦ ڕۆژی ماوە تا کۆتایی ساڵ.

## ڕووداوەکان
## لەدایکبووان
* ١٣٣١ی کۆچی - موولوود فێرائوون، نووسەری جەزائیری.
* ١٣٣٨ی کۆچی - ئیبراھیم شامی، ئەکتەری میسری.
* ١٣٤١ی کۆچی - عەبدولحەفیز تەتاوی، ئەکتەری میسری.
* ساڵی ١٣٥٠ی کۆچی - عەبدولعەزیز نەماش، ئەکتەری کوەیتی کە بەناوبانگ بوو بە ڕۆڵی ژن.
* ١٣٥٩ی کۆچی - عادل ئیمام، ئەکتەری میسری.
* ١٣٦٢ی کۆچی - زەینەب حەبش، شاعیر و نووسەری فەلەستینی.
* ١٣٦٤ی کۆچی - سامییە ئەمین، ئەکتەری میسری.
* ساڵی ١٣٦٧ی کۆچی -
** شاھیناز، ئەکتەری میسری.
** ئەحلام گریتلی، ئەکتەری میسری.
* ١٣٩٦ی کۆچی - شەمس، ئەکتەری میسری.
* ١٣٩٧ی کۆچی - ھیشام ئیسماعیل، ئەکتەری میسری.
* ١٤٠٥ کۆچی - دونیا سەمیر غانم، ئەکتەری میسری.
* ١٤١١ی کۆچی - ئیریک سەعادە، گۆرانیبێژی پۆپی سویدی بە ڕەچەڵەک لوبنانی.

## مردووان
* ٢٠١ی کۆچی - فاتیمە کچی موسا کچی ئیمام موسا کازم.
* ٥٦١ی کۆچی - عەبدولقادر گەیلانی، زانای موسڵمان و یەکێک لە کەسایەتییە دیارەکانی سۆفیگەری.
* ١٣٣٩ی کۆچی - محەممەد عەبدوڵڵا حەسەن، سەرکردەیەکی نیشتمانی سۆماڵ.
* ١٣٥١ی کۆچی - محەممەد تۆفیق بەکری، زمانزان و نووسەر و سەرۆکی ئەشرەفەکانی میسر.
* ١٣٥٧ی کۆچی - ئەحمەد وەفیق، زانای میسری و بیرمەندی سیاسی.
* ١٣٦٨ی کۆچی - عەلی جارم، شاعیری میسری.
* ١٣٦٩ی کۆچی - ئەحمەد جابر ئەلسەباح، دەیەمین فەرمانڕەوای کوێت.
* ١٣٩٧ی کۆچی - عەبدولحەلیم حافز، گۆرانیبێژی میسری.
* ١٤٠١ی کۆچی - شەفیق نورەدین، ئەکتەری میسری.
* ١٤٢٠ی کۆچی - حەسەنی دووەم پاشای مەغریب.
* ١٤٢٩ی کۆچی - تورکی ھەنداوی، سەربازێکی ئوردنی.
* ١٤٣٨ی کۆچی - ئەکبەر ھاشمی ڕەفسەنجانی سەرۆک کۆماری پێشووی ئێران.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ڕۆژنامەی ئەمڕۆ: لەم ڕۆژەدا ڕوویدا.
* ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.

پۆل:ڕەبیعەلئاخیر
پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی
چەک مگیڵ

**چارڵز لیندبێرگ «چەک» مگیڵ جونیۆر** کارەکتەرێکی خەیاڵییە و یەکێکە لە نەیارە سەرەکییەکانی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی درامای تاوانباریی *[[باشترە پەیوەندی بە سۆڵەوە بکەیت]]*، کە پەیوەندیدارە بە زنجیرەی *[[گۆڕانی خراپ]]*ەوە. لەلایەن مایکڵ مەککینەوە ڕۆڵەکە بەرجەستە دەکرێت و لەلایەن ڤینس گیڵیگان و پیتەر گۆڵدەوە دروست کراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کارەکتەرە کوڕە ئەمریکییەکان لە تەلەڤیزیۆن
پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت
پۆل:باشترە پەیوەندی بە سۆڵەوە بکەیت
پۆل:خۆکوشتنی خەیاڵی
ھاوارد ھامڵن

**ھاوارد ھامڵن** کارەکتەرێکی خەیاڵییە و لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی درامای تاوانباریی *[[باشترە پەیوەندی بە سۆڵەوە بکەیت]]* دەردەکەوێت، کە پەیوەندیداری سەرەکییە بە زنجیرەی *[[گۆڕانی خراپ]]*ەوە. لە ڕۆڵی پاتریک فابیان دروستکراو لەلایەن ڤینس گیڵیگان و پیتەر گۆڵدەوە دروستکراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کارەکتەرە کوڕە ئەمریکییەکان لە تەلەڤیزیۆن
پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت
پۆل:باشترە پەیوەندی بە سۆڵەوە بکەیت
کیم ویکسڵەر

**کیمبێرلی «کیم» ویکسڵەر** کارەکتەرێکی خەیاڵییە لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی *[[باشترە پەیوەندی بە سۆڵەوە بکەیت]]*، کە پەیوەندیدارە بە زنجیرەی *[[گۆڕانی خراپ]]*. کارەکتەرەکە لەلایەن ڕەی سیھۆرنەوە ڕۆڵەکەی دەگێڕدرێت، و لەلایەن ڤینس گیڵیگان و پیتەر گۆڵدەوە دروستکراوە. پارێزەرێکی زیرەک و شارەزایە، کەسێکی متمانەپێکراوە و خۆشەویستی جیمی مگیڵە کە ناسراوە بە سۆڵ گوودمان، و دواتر ھاوسەرگیری لەگەڵ دەکات. کارەکتەری کیم و ڕۆڵگێڕانی ئەکتەرەکەی ستایشی ڕەخنەگرانی بەدەستھێناوە، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی دوو جار پاڵێوراو بێت بۆ خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم بۆ باشترین خانمەئەکتەری پاڵپشت لە زنجیرەیەکی درامی.

## سەرچاوەکان

پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت
پۆل:باشترە پەیوەندی بە سۆڵەوە بکەیت
ھاوشیر

[وێنۆک|[خوشکێک (ھاوشیری مێ) براکەی ھەڵگرتووە (ھاوشیری نێر).]]
**ھاوشیر** یان **خوشک و برا** بریتییە لە  نزیکێک کە لانیکەم دایک و باوکێکی ھاوبەشی لەگەڵ نزیکەکەی تردا ھەیە. ھاوشیرێکی نێر پێی دەوترێت برا و ھاوشیری مێینە پێی دەوترێت خوشک. کەسێک کە خوشک و برای نەبێت، مناڵی تاقانەیە.

لە کاتێکدا ھەندێک بارودۆخ دەتوانن ببنە ھۆی ئەوەی خوشک و براکان بە جیا پەروەردە بکرێن (وەک چاودێری بەخێوکردن یان ھەتیوخانە)، لە زۆربەی کۆمەڵگاکان خوشک و براکان پێکەوە گەورە دەبن. ئەمەش دەبێتە ھۆی گەشەکردنی پەیوەندی سۆزداری بەھێز، خوشک و برابوون بە جۆرێکی ناوازەی پەیوەندی دادەنرێت. زۆرجار پەیوەندی سۆزداری نێوان خوشک و براکان ئاڵۆزە و لە ژێر کاریگەری ھۆکارەکانی وەک چارەسەری دایک و باوک، ڕێکخستنی لەدایکبوون، کەسایەتی و ئەزموونە کەسییەکانی دەرەوەی خێزاندایە.

## ئەمانەش ببینە
* ھاوسەر
* ھاوڕێیەتی
* دووانە
* ئامۆزا، خاڵۆزا و پوورزا

## سەرچاوەکان

*

پۆل:خێزان
پۆل:ھاوشیر
مناڵی تاقانە

**مناڵی تاقانە** یان **تاک مناڵ** کەسێکە کە لە لەدایکبوونەوە ھیچ خوشک و برایەکی نییە.

## تێڕوانینی گشتی
بە درێژایی مێژوو، ھەبوونی مناڵی تاقانە تاڕادەیەک نائاسایی بووە. لە دەوروبەری ناوەڕاستی سەدەی بیستەمەوە، ڕێژەی لەدایکبوون و تێکڕای قەبارەی خێزانەکان بە شێوەیەکی بەرچاو دابەزینیان بەخۆوە بینی بەھۆی کۆمەڵێک ھۆکارەوە، لەوانە نیگەرانییەکانی ھەستکردن بە زیادبوونی ژمارەی دانیشتووانی مرۆڤ، و ڕێژەی زیادبوونی ئەو خێزانانەی لە ئەمریکا منداڵی تاقانەیان ھەبوو لە سەردەمی بێبازاڕیی مەزن. دوای ئەوەی شەڕی کۆریا لە ساڵی ١٩٥٣ کۆتایی ھات، حکوومەتی کۆریای باشوور پێشنیاری کرد کە ھاووڵاتیان ھەریەکەیان یەک یان دوو منداڵیان ھەبێت بۆ ئەوەی خۆشگوزەرانی ئابووری بەرز ببێتەوە، ئەمەش بووە ھۆی کەمبوونەوەی ڕێژەی لەدایکبوون بە شێوەیەکی بەرچاو و ژمارەیەکی زیاتری مناڵی تاقانە لە وڵاتەکەدا.

لە ساڵی ١٩٨٠ تا ٢٠١٥، یاسای یەک مناڵ لە کۆماری گەلی چین زۆربەی دایک و باوکانی ناچار کرد بۆ ئەوەی تەنھا یەک منداڵیان ھەبێت.

ھەندێک جار دەوترێت کە مناڵانی تاقانە ئەگەری زیاتریان ھەیە کە ئارەزووی پێشوەختەیان ھەبێت (لە بەسەربردنی کاتێکی زیاتر لەگەڵ گەورەکان) و ھەست بە تەنیایی دەکەن. مناڵە تاقانەکان ھەندێک جار قەرەبووی ئەو تەنیاییە دەکەنەوە بە پەرەپێدانی پەیوەندییەکی بەھێزتر لەگەڵ خودی خۆیان یان پەرەپێدانی ژیانێکی خەیاڵی چالاک کە ھاوڕێی خەیاڵی لەخۆ دەگرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:خێزان
پۆل:گەشەکردنی مرۆڤ
پۆل:گەشەکردنی مناڵ
پۆل:ھاوشیر
پۆل:١ (ژمارە)
شەرم

[وێنۆک|چەپ|[حەوا خۆی دادەپۆشێت و سەری دادەنەوێنێت لە شەرمدا، دوای کەوتن]]
**شەرم** ھەستێکی ناخۆشی خۆئاگادارە کە زۆرجار پەیوەندی بە خۆھەڵسەنگاندنێکی نەرێنییەوە ھەیە؛ کەسێک کە شەرم دەکات ھەست بە ئازار، بێمتمانەیی، بێدەسەڵاتی و بێ بەھایی دەکات.

شەرم ھەستێکی ئاڵۆزە، دەکرێ بەھۆی ئەزموونە جۆراوجۆرەکانەوە بێتە ئاراوە، وەک ڕەتکردنەوەی کۆمەڵایەتی، سەرپێچی ڕەوشتی، یان کەموکوڕی کەسی، و ڕەنگە لە ڕێگەی ناڕەحەتی سۆزداری، کشانەوە لە کۆمەڵایەتی بوون، یان ئاکاری بەرگریکارانە دەربکەوێت. ڕۆڵێکی بەرچاو دەگێڕێت لە داڕشتنی کارلێکە کۆمەڵایەتییەکان و گەشەسەندنی ڕەوشت، بەڵام شەرمنی زیادەڕۆیی دەتوانێت بەشداربێت لە کێشەکانی تەندروستی دەروونی وەک دڵەڕاوکێ و خەمۆکی. ئەزموون و تێڕوانین بۆ شەرم لە سەرانسەری چاندەکاندا جیاوازە، ھەندێک کۆمەڵگا وەک ئامرازێک بۆ بەھێزکردنی بەھاکان بەکاری دەھێنن و جەختی لەسەر دەکەنەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:سۆزەکان
پۆل:سایکۆلۆژیای ڕەوشت
پۆل:نارسسیزم
پۆل:شەرم
زیزی

وێنۆک|چەپ|250px|دەربڕینی ڕووخساری زیزبوو
**زیزی**، **زویری**، یان **تۆران** ھەستێکی ئاڵۆز و فرە چینە کە وەک تێکەڵەیەک لە نائومێدی و قێز و تووڕەیی پێناسە کراوە. دەروونناسانی دیکە بە حاڵەتێک یان وەک ھەستێکی لاوەکی (لەوانەش چەشنە ھزرییەکان) دەزانن کە دەتوانرێت لە بەرامبەر سووکایەتیکردن یان برینداربووندا لەلایەن مرۆڤەوە ئەزموون بکرێت.

سروشتی زیزی بریتییە لە تێڕوانینێک بۆ نادادپەروەری (واتە لە شتێکی بێ بایەخەوە بۆ زۆر جددی)، و بەرگرییەکی گشتگیر لە دژی دۆخی نادادپەروەرانە (بۆ نموونە پەیوەندییەکان یان بارودۆخی نالەبار).

نموونە لەبارەی زیزبوون: کاتێک کرێکارێک دەبینێت خاوەنکارەکەی زیاتر گرینگی بە ھاوڕێ کرێکارەکانی دیکەی دەدات و پارە و پاداشتی زیاتریان پێدەدات، ئەمەش کرێکارەکە زیز دەکات و ناڕەحەت دەبێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:سۆزەکان
شەرمەزاری

وێنۆک|چەپ|ژنێک لە شەرمەزاریدا چاوەکانی دادەپۆشێت
**شەرمەزاری** حاڵەتێکی سۆزدارییە کە پەیوەندی بە ئاستی ناڕەحەتی سووک تا توندەوە ھەیە، و بەزۆری مرۆڤ ئەزموونی دەکات کاتێک کردەوەیەکی کۆمەڵایەتی پەسند نەکراو ئەنجام دەدات کە لەلایەن کەسانی دەورووبەرییەوە تەماشا دەکرێت و دەبێتە جێگای سەرنجی ئەوان. شەرمەزاری بە «ھەستێکی خۆئاگا» دادەنرێت، و دەتوانێت کاریگەری نەرێنی قووڵی لەسەر بیرکردنەوە یان ئاکاری کەسێک ھەبێت.

بەگشتی شەرمەزاری لە ھەندێک تێڕوانین بۆ لەدەستدانی شەرەف یان شەوکەت (یان پایە بەرزەکانی تری کەسایەتی مرۆڤ) بەشدارە، بەڵام ئاستی شەرمەزاری و جۆرەکە بەندە بەو دۆخەوەی کە کەسەکە تێیدایە.

## سەرچاوەکان

پۆل:سۆزەکان
پۆل:شەرم
شکۆمەندی

**شکۆداری** مافی مرۆڤە کە لە پێناو خۆیدا بەھا و ڕێزی لێ بگیرێت، و بە ڕەوشتانە مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت. لەم چوارچێوەیەدا، لە ڕەوشت، یاسا و سیاسەتدا گرنگییەکی ھەیە وەک درێژکراوەی چەمکەکانی سەردەمی ڕۆشنگەری بۆ مافە یاسایی و سروشتییەکان. ھەروەھا دەتوانرێت ئەم زاراوەیە بۆ پێناسەکردنی ئاکاری کەسی بەکاربھێنرێت.

ناوەڕۆکی شکۆداری ھاوچەرخ لە بانگنامەی گەردوونیی مافەکانی مرۆڤی ساڵی ١٩٤٨ وەرگیراوە، کە بەو چەشنە کورتکراوەتەوە کە ھەموو مرۆڤێک شکۆدارە. لە ماددەی یەکەمدا ھاتووە کە 'ھەموو مرۆڤەکان لەدایک دەبن بە ئازادی و یەکسانی لە شکۆداری و مافەکاندا'. ئەوان ھزر و ویژدانیان پێ بەخشراوە و پێویستە بە ڕۆحی برایەتییانە بەرامبەر بە یەکتر مامەڵە بکەن.

## وشەڕەتناسی
وشەی ئینگلیزی «Dignity» کە لە کوردیدا بەرامبەری «شکۆداری»یە، لە سەرەتای سەدەی ١٣وە بەکارھێندراوە، لە چەمکی لاتینی ** ھاتووە، بە شێوەیەکی جیاواز بە «شایستەیی»یان «شایەن» وەرگێڕدراوە،

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەخلاق
پۆل:یاسای دەستووری
پۆل:ئۆتۆنۆمی