٤ی ئازار

## ڕووداوەکان
* ١٤٦١ - لەمیانەى جەنگى ئەلوەردەتەین هێنرى شەشەم ى شاى ئینگلیز لەلایەن ئالیورکى دەسەڵاتى لێسەندرایەوەو لەدواى ئەو ئێدواردى چوارەم دەسەڵاتى گرتە دەست.
* ١٤٩٣ - دۆزەرەوەى ئیسپانى کریستۆڤەر کۆڵۆمبس لەمیانەى درێژەى گەشتەکەیدا گەیشتە ئەمریکاى باکوور.
* ١٥١٩ - دۆزەرەوەى ئیسپانى هێرنان کۆرتێز لە میانەى گەشتەکەیدا لە کەنارەکانى مەکسیک دابەزى.
* ١٦٦٥ - شارلى دووەم ى شاى بەریتانیا جەنگى لە دژى هۆڵەندا ڕاگەیاند.
* ١٦٩٩ - ئەڵمان ەکان جوولەکە کانیان لە شارى لۆبیخ دەرکرد.
* ١٨٠٠ - پەروەردەکردنى گیانلەبەرى مەڕ خرایە سیستەمى خوێندن لە وڵاتى ئوسترالیا.
* ١٨١٣ - هێزەکانى ڕووسیا گەیشتنە شارى بەرلین ى پایتەختى ئەڵمانیا و لەم کاتەشدا هێزەکانى فەرەنسا لە ناوچەکان کشانەوە بەبێ بەرگرى کردن.
* ١٨٨٠ - بۆ یەکەم جار لە ڕۆژنامەکاندا وێنە بەدەرکەوت، ئەمە و بۆیەکەم جار ئەو وێنەیە لەیەکێک لەڕۆژنامەکانى ویلایەتە یەکگرتووەکانى ئەمریکا بڵاوکرایەوەو بووە سەرەتایەک بۆ بەدەرکەوتن و بڵاوبوونەوەى وێنە لە ڕووپەڕى ڕۆژنامەکاندا.
* ١٩١٤ - بۆ یەکەم جار لە مێژووى خۆیدا لە کارێکى دەگمەن و ناوازەدا دوو کۆرپەى چوار مانگى بەیەکەوە نووساو لە کردەیەکى نەشتەرگەریدا لە وڵاتى فەرەنسا لێکرانەوە، و سەرکەوتنیشى بەدەست هێنا. ئەم ڕووداوە بووە سەرەتایەک بۆ لێکجیاکردنەوەى دووانە لە ڕێگەی نەشتەرگەرییەوە.
* ١٩١٥ - سازۆنۆڤ ى وەزیرى دەرەوەى ڕووسیا نامەیەکى ئاراستەى هەریەکە لە نێردەکانى بەریتانیا و فەرەنسا کردو تیایدا داواى ناوچەکانى قوستەنتینیە ى دەکرد، کە هەریەکە لە ناوچەکانى کەنارەکانى باکوورى بەسفۆر، دەریای مەرمەڕە، و دەردەنێلى دەگرتەوە.
* ١٩١٨ - ئەنفلۆنزای ئیسپانی سەری ھەڵدا کە بە کوشندەترین دەرد دەژمێردرێت لە مێژووی مرۆڤایەتی. بووە ھۆی کوشتنی ٥٠ ملیۆن کەس (%٣ی جیھان) و تووشبوونی ٥٠٠ ملیۆن (١/٣ی جیھان).
* ١٩٢٣ - بۆردومان کردنى شارى سلێمانى لەلایەن فرۆکەکانى ئینگلیز.
* ١٩٣٣ - ئەنگلبێرت دۆلفۆس ى ڕاوێژکارى نەمسا پەرلەمانى هەڵوەشاندوە، و خۆى بەتەنها دەسەڵاتى گرتە دەست.
* ١٩٣٣ - گرتنە دەستى حوکم لەلایەن فرانکلین دالانۆ ڕۆزڤەڵت بە سەرۆکى ویلایەتە یەکگرتووەکانى ئەمریکا ژمارەى ٣٣، ناوبراو لەساڵى ١٨٨٢ لە شارى نیویۆرک لە دایکببوو بەهۆى هۆکارێکەوە قاچەکانى برینداردەبن و بەهۆى عارەبانەوە دەجولێتەوەو لەساڵى ١٩١٠ دەبێتە ئەندامى ئەنجومەنى پیران و بۆماوەى ٣ جاریش هەڵبژێردراوەتەوە بە سەرۆکى ئەمریکا.
* ١٩٤٩ - ئەنجومەنى ئاسایسى نێودەوڵەتى بڕیارێکى دەرکردو تیایدا ڕایگەیاند: ئیسرائیل ئەندامى تەواوى ئەنجومەنەکەیە.
* ١٩٦٣ - تاهیر یەحیا وەفدى حکومەتى عێراقى لە کانى ماران لەگەڵ مەلا مستەفا بارزانى کۆبوویەوە.
* ١٩٧٩ - هێزەکانى چین دەستیان بەپاشەکشەکردن کرد لە وڵاتـى ڤێتنام.
* ١٩٧٩ - تەرمى مەلا مستەفا بارزانى لە ئەمریکا و گەیشتە شارى تاران.
* ١٩٩١ - هەڵگیرسانى ڕاپەڕینى باشوورى عێراق لە دژى دەسەڵاتى سەدام حوسێن ى سەرۆکى وڵات، لە ئاکامدا ڕاپەڕین لە سەرتاسەرى عێراق ١٥ پارێزگاى لەکۆى ١٨ پارێزگا گرتەوە، بەڵام بەهۆى پشتگیرى نەکردنى لەلایەن ئەمریکا و ئەو ڕاپەڕینە هەرەسى هێنا.
* ١٩٩١ - سەعد عەبدولڵا سوباح ى میرى وڵاتى کوەیت لەدواى ئەوەى لەگەڵ داگیرکردنى وڵاتەکەى لەلایەن عێراق ەوە هەڵاتبوو، گەڕایەوە.
* ١٩٩٥ - لە ئیمارات حوکم بۆ بنەماڵەى شێخ مەکتوم قۆرخ کرا.
* ٢٠٠٣ - گرێدانى کۆنگرەی لەناکاوى جیهانى ئیسلامى لەشارى دەوحە بە ئامادەبوونى سەرانى ٥١ وڵاتى ئیسلامى، بە مەبەستى تاوتوێ کردنى پرۆسەى ئاشتى و بنەبڕکردنى دیاردەى تیرۆر.
* ٢٠٠٩ - دەرچوونى بڕیارى راگرتنى عومەر حەسەن بەشیر ى سەرۆکى سوودان لە لایەن دادگاى نێودەوڵەتى.

## لەدایکبوونەکان
* ٠٩٧٦ -  مێژوونووسى گەورەى میسرى موحەمەد عەبدولڵا ئەحمەد ناسراو بە (**سوبحى**)، ناوبراو یەکێکە لە مێژوونووسە گەورەکانى ئەو ووڵاتەو دانراوێکى زۆرى هەیە کەبە نزیکەى ١٣ هەزار لاپەڕە هەژمار دەکرێت.
* ١٧٦٩ -  موحەمەد عەلى پاشا حاکمى میسر و دامەزرێنەرى خانەوادەى عەلەوییەکان لەو وڵاتەدا.
* ١٨٩٣ -  مەحمود بێرم توونسى شاعیرى میسر ى و بەڕەچەڵەک توونسى.
* ١٩٠٤ -  رینهارد هایدریش یەکێک لەئەفسەرەکانى پارتى نازى ئەڵمانیا و ئەندازیارى کوشتارى جوولەکەکان لەمیانەى جەنگى جیهانى دووەمدا.
* ١٩٤٥ -  تۆمى سڤینسۆن ى یاریزان و ڕاهێنەرى تۆپى پێى سویسرى.
* ١٩٤٩ -  سێرگیە باگابش سەرۆکى ئەبخازیا.
* ١٩٥٠ -  ریک بێرى سیاستەمەدارى ئەمریکى.
* ١٩٥٤ -  فرانسۆ فیۆن سەرۆک وەزیرانى فەرەنسا.

## مردنەکان
* ١١٩٣ - سەلاحەددینی ئەیووبی، سوڵتانی کوردی (لەدایکبووی ١١٣٧)
* ١٨٥٢ - نیکۆڵاى گۆگۆل نووسەرى رووسى.
* ١٨٨٨ - ئامۆس برنسۆن ئالکۆت - فەیلەسوفى (ئەمریکی.
* ١٩٤١ - لۆدنیگ کۆید - کە لە  بوارى ئاستى (ئەڵمانی)دا چالاکبوو.
* ١٩٥٢ - چارڵز شرینگتۆن - پزیشکى بەناوبانگى (بەریتانى).
* ١٩٥٧ - حیلمى بەهجەت بەدەوى یەکێک بوو لە زانا گەورەکانى بوارى یاسا لە میسر.
* ١٩٩٣ - نیقۆڵاس ریدلى - وەزیرى پێشووى خەزێنەى بەریتانیا.
* ١٩٩٧ - کۆچى دوایى ئەحمەد خواجە مێژوونووس و نووسەرى تایبەتى شێخ مەحمود لە تەمەنى ١٠٢ ساڵیدا لەشارى سلێمانى.
٢٠٠٣ - لە بازگەی تاسڵوجە ئەندامی پێشووتری یەکگرتوویی ئیسلامی کوردستان عەبدوڵا قەسرێ و چوار پاسەوانی لەلایەن هێزەکانی یەکێتی نیشتمانی کوردستان تیرۆرکران.

## بۆنەکان
* ڕۆژی ڕازیبوون (ڤێرمۆنت - ١٩٧١)
* ڕۆژی پەیمان (پێنسیلڤانیا - ١٩٦١)
* ڕۆژی ڕێزمان (نافەرمی)
----

پۆل:ئازار
پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ