ئیخوان موسلمین لە سووریا

**ئیخوان موسلمین لە سووریا** لقی سووریای ئیخوان موسلمینە لەلایەن شێخ مستەفا سیباعی دامەزراوە، کە شێخ حەسەن بەننا دامەزرێنەری گرووپەکەی ناسیوە، لەکاتی خوێندنی لە ئەزھەر لە میسر، و پەیوەندییەکە لە نێوانیاندا مایەوە دوای گەڕانەوەی بۆ سووریا، کە زانایان و بانگخوازان و پیاوانی کۆمەڵگا ئیسلامییەکان لە پارێزگاکانی سووریا کۆدەبوونەوە و بڕیاریاندا ڕیزەکانیان یەکبخەن و لەژێر یەک گرووپدا کاربکەن، بەمەش ئیخوان موسلمین بۆ تەواوی وڵاتی سووریا دامەزرا. خۆی وەک بەشێک لە ئیخوان موسلمینی جیھانی پێناسە دەکات کە لەلایەن شێخ حەسەن بەننا لە میسر دامەزراوە، و یەکەم چاودێری لە سووریا شێخ مستەفا سیباعی بووە لە نێوان ساڵانی ١٩٤٥ بۆ ١٩٦٤ و لە شارەکاندا بڵاوبوونەتەوە لە حەلەب، حەما، حومس و دیمەشق. دوای دەستگیرکردنی ڕێبەری دووەمی ئیخوان، حەسەن ھوزەیبی و سزای لەسێدارەدانی لە کاتی ڕووبەڕووبوونەوەی ئیخوان موسلمین لە میسر لەگەڵ ئەو حکوومەتە سەربازییەی کە لە دوای شۆڕشی تەممووزی ١٩٥٢ پێکھێنرا، ئیخوان موسلمین لە وڵاتانی عەرەبی نووسینگەی جێبەجێکاری پێکھێنا، کە دکتۆر مستەفا سیباعی وەک سەرکردایەتی نوێی ئیخوان موسلمین و ڕێبەری گشتی بە وەکالەت لە سووریاوە دەستبەکاربوو لەبری میسر، ئیخوان موسلمینەکانی سووریا لە دوای کودەتاکەی ساڵی ١٩٦٣ لەلایەن حیزبی بەعسی سووریاوە قەدەغە کراوە. ئیخوانەکانی سووریا ڕۆڵێکی سەرەکییان ھەبوو لە ئۆپۆزسیۆن دژی حیزبی بەعس لە ماوەی نێوان ساڵانی ١٩٧٦ی زایینی و ١٩٨٢ی زایینیدا بوونی سەرۆکێکی نا موسڵمانیان بۆ سووریا ڕەتکردەوە چونکە حافز ئەسەد عەلەوی بوو نەک لە زۆرینەی سوننی، ئیخوانەکان پێیان وایە عەلەوییەکان کافرن و ھۆشدارییان لە مەترسی ئەوان کردەوە بۆ ئیسلام و موسڵمانان. لە سەرەتای ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا، ئیخوان موسلمین لە سووریا تووشی ھەڵمەتی خوێناوی سەرکوتکردن بوو لەلایەن ڕژێمی حیزبی بەعسی سووریاوە، کە بووە ھۆی کوژرانی ھەزاران کەس، بەتایبەتی لە شاری حەما، لە کاتی ئەو یاخیبوونە چەکدارییەدا کە لەلایەن تەلیعەی شەڕکەرەوە ئەنجامدرا، باڵی سەربازیی گرووپەکە، شانبەشانی لایەنگرانی ئیسلامی سوننە لە حەما، گرووپەکە چەک و تەقەمەنییان لە حیزبی بەعس لە عێراق وەرگرتووە لەژێر سەرکردایەتی سەددام حوسێن، کە دووژمنایەتی ھاوبەشی لەگەڵ حیزبی بەعسی سووریادا ھەبووە چونکە یەکێک بوو لەوانەی ھاوپەیمانی پڕۆژەی تائیفی ئێران بوو لە ناوچەکەدا، حافز ئەسەد پشتگیری لە ئێران و ئیسلامییە شیعەکان لە لوبنان و عێراق وەرگرت و ڕوحوڵڵا خومەینی ئیخوانەکانی لە سووریا بە «برای شەیتانەکان» وەسف کرد. پاشان لە ساڵێ ١٩٨٢ وەک گرووپێکی تیرۆریستی پۆلێن کرا. ھەروەھا حکوومەتی حیزبی بەعسی سووریا یاسایەکی بۆ لەسێدارەدانی ھەر ئەندامێک یان لایەنگرێکی ئیخوان لە سووریا دەرکرد و زۆرێکیان بۆ ڕزگاربوون لە سزای لەسێدارەدان کۆچیان کرد. ئیخوان موسلمین لە ژێرزەمین بوو لە نێوان ٢٥٠ شوێن لەسە ڕاگەیاندی دیمەشقی ساڵی ٢٠٠٥، کە بەیاننامەی یەکگرتوویی بۆ ئۆپۆزسیۆنی سووریا بوو لەوانە گردبوونەوەی دیموکراسی نیشتمانی عەرەبی، ھاوپەیمانی دیموکراتی کورد، لیژنەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی، بەرەی دیموکراتی کورد؛ و بزووتنەوەی مووستەقبەل، و بانگەوازی چاکسازی «ئاشتیانە و وردە وردە» لەسەر بنەمای کۆدەنگی و گفتوگۆ و دانپێدانانی ئەویتر.

ئیخوان موسلمین لە سەروبەندی ڕاپەڕینی ساڵی ٢٠١١ بە گرووپی سەرەکی ئۆپۆزسیۆنی حکوومەت دادەنرا، بەڵام نەیتوانی جێپەنجەیەکی بەرچاو لەسەر ناڕەزایەتییەکانی دژی حکوومەت بەجێبھێڵێت دانیشتووانی بنەڕەتی خۆپیشاندەران لە ڕاپەڕینی سووریا لە نەوەی گەنجەوە ھات کە لە سووریا بەبێ ئامادەبوونی گەورەی ئیخوان موسلمین تەمەنیان گەیشتە تەمەنی پێگەیشتوویی. نێو ئۆپۆزسیۆنی تاراوگەدا، ئیخوان موسلمینەکانی سووریا وەک گرووپی یان «ھێزی باڵادەست» لە ئۆپۆزسیۆندا لە کاتی شەڕی ناوخۆی سووریادا لەلایەن سوورییەکانەوە دادەنران لە بەھاری ٢٠١٢ەوە.

ئیخوان موسلمین لە سووریا بە بەھێزترین و ڕێکخراوترین بزووتنەوە لە نێو ھێزەکانی ئۆپۆزسیۆن لە سووریا دادەنرێت. بەشدارییان لە دامەزراندنی ئەنجومەنی نیشتمانی سووریادا کردووە نزیکەی ھەژدە مانگ دوای سەرھەڵدانی شۆڕشی سووریا، و بە پێکھاتەی سەرەکی ئەنجومەنەکە دادەنرێت. نوێنەرایەتی برایەتی موسڵمانان دەکات لە سووریا نزیکەی چارەکێکی ٣١٠ ئەندامی ئەنجومەنی نیشتمانی سووریان. ئەم پێگەیەی بەدەستھێناوە، کە بە گوتەی نەیارانی سووریا، قەبارەی ڕاستەقینەی خۆی لە سەر زەوی و لە شۆڕشدا تێدەپەڕێنێت، ئەمەش بەھۆی ئەو ئۆرگانە فرەییانەی لە ژێرزەمیندا دامەزراندووە، و ئەزموونی لە کاری سیاسیدا. محەممەد ڕیاز شەفەقە، چاودێری گشتیی ئەو گرووپە لە سووریا، ڕای گەیاند کە ئەو گرووپە پشتیووانی لە ناڕەزایەتی و خۆپیشاندانەکان دەکەن کە داوای ڕووخانی ڕژێمی سووریا دەکەن، بەشداری چالاکانەی ئیخوانیان تێدا پشتڕاست دەکاتەوە و جەختیشی لە بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان تا ڕووخاندنی ڕژێمەکە کردووەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:حیزبە سیاسییە ئیسلامییەکان
پۆل:ئیخوان موسلمین
پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٤٥
پۆل:حیزبەکانی سووریا