محەممەد لە ئیسلامدا

لە ئیسلامدا **محەممەد** () وەک کۆتا پێغەمبەر و دەرکەوتنی زەمینی ڕووناکی خودایی سەرەتایی (*نوور*) ڕێزی لێدەگیرێت، کە وشەی ھەمیشەیی خودا (*قورئان*)ی لە فریشتە جبریلەوە بۆ مرۆڤ و *[[جنۆکە|جنەکان]]* گواستەوە. موسڵمانان پێیان وایە قورئان، دەقی ئایینی ناوەندی ئیسلام، لەلایەن خوداوە بۆ محەممەد دابەزیوە، و محەممەد نێردراوە بۆ ڕێنماییکردنی خەڵک بۆ ئیسلام، کە پێیان وایە ئایینێکی جیاواز نییە، بەڵکو باوەڕێکی ڕەسەنی نەگۆڕاوی مرۆڤایەتییە، و لەلایەن پێغەمبەرانی پێشووەوە ھەمان بانگەواز ھاتووە لەوانە ئادەم و ئیبراھیم و موسا و عیسا. ئەو بنەما ئایینی و کۆمەڵایەتی و سیاسیانەی کە محەممەد بە قورئان دایمەزراند، بوونە بناغەی ئیسلام و جیھانی موسڵمانان.

بەپێی موسڵمانان، محەممەد یەکەم وەحی لە تەمەنی ٤٠ ساڵیدا لە ئەشکەوتێکدا بە ناوی حیرا لە مەککە وەرگرتووە. دواتر دەستی کرد بە بانگەشەی یەکییەتی خودا بۆ ئەوەی بتپەرستی عەرەبستانی پێش ئیسلام لەناو ببات. ئەمەش بووە ھۆی دژایەتیکردنی مەکییەکان، کە ئەبو لەھەب و ئەبوجەھل بە ناودارترین دوژمنی محەممەد دادەندرێن. ئەمەش بووە ھۆی گۆشەگیری لەسەر محەممەد و شوێنکەوتە موسڵمانەکانی کە بەرەو مەدینە ھەڵھاتن، ڕووداوێک کە بە کۆچی مسوڵمانان ناسراوە، تا محەممەد گەڕایەوە بۆ شەڕکردن لەگەڵ بتپەرستانی مەککە، کە گەیشتە لووتکە لە شەڕی بەدر، کە لە ساڵی ٢٠١٩دا بیری لێکرایەوە نەریتی ئیسلامی نەک ھەر شەڕێک بێت لە نێوان موسڵمانان و موشریکەکانی پێش ئیسلام، بەڵکو لە نێوان فریشتەکانی لای محەممەد لە دژی جن و خوداوەندە درۆینەکان کە لایەنگری مەککەین. دوای سەرکەوتن، پێدەچێت محەممەد عەرەبستانی لە شیرک پاک کردبێتەوە و ئامۆژگاری شوێنکەوتوانی کردووە کە لە پێناو یەکگرتوویی خودادا دەستبەرداری بتپەرستی بن.

وەک دەرکەوتنی ڕێنمایی و نموونەی وازھێنان لە بتپەرستی خودا، محەممەد وەک کەسێکی نموونەیی لە ڕووی فەزیلەت و ڕۆحانییەت و باشی ئەخلاقییەوە تێدەگات. ڕەفتار و ئامۆژگارییەکانی بە سوننەت ناسرا کە بەکارھێنانی پراکتیکی فێرکارییەکانی محەممەد پێکدەھێنێت. جگە لەوەش محەممەد بە چەندین نازناو و ناو ڕێزی لێدەگیرێت. وەک کردەوەیەکی ڕێزگرتن و جۆرێک لە سڵاوکردن، موسڵمانان بەدوای ناوی محەممەددا دەگەڕێن بە سەڵاوات " صلی اللە علییە وسلم "، ھەندێک جار بە "صلی اللە علییە وسلم" یان "د. خ" کورت دەکرێتەوە ". زۆرجار موسڵمانان بە "پێغەمبەر محەممەد"، یان تەنھا "پێغەمبەر" یان "پەیامبەر" ناویدەبەن و بە گەورەترینی ھەموو پێغەمبەرانی دەزانن.

## لە قورئاندا
قورئان کەمێک دەربارەی ژیانی سەرەتای محەممەد یان وردەکارییەکانی تری ژیاننامەیی ئاشکرا دەکات، بەڵام زیاتر باس لە ئەرکی پێغەمبەرایەتی و باشی ئەخلاقی و پرسە ئیلاھیاتەکانی سەبارەت بە محەممەد دەکات. بەپێی قورئان محەممەد دوا کەسە لە زنجیرەیەک پێغەمبەردا کە لەلایەن خوداوە نێردراوە (٣٣:٤٠). بە درێژایی قورئان، محەممەد بە «پێغەمبەر»، «پێغەمبەری خودا» و «پەیامبەر» ناودەبرێت. زاراوەی دیکەش بەکاردەھێنرێن، لەوانە «ئاگادارکەرەوە»، «ھەڵگری مژدەی خۆش»، و «ئەو کەسەی کە خەڵک بانگھێشت دەکات بۆ لای تاکە خودایەک» (١٢:١٠٨, و ٣٣:٤٥–٤٦). قورئان جەخت لەوە دەکاتەوە کە محەممەد پیاوێک بووە کە خاوەنی بەرزترین باشی ئەخلاقی بووە، و خودا ئەوی کردووە بە نموونەیەکی باش یان «مۆدێلێکی باش» بۆ ئەوەی موسڵمانان پەیڕەوی لێبکەن (پ ٦٨:٤، و ٣٣:٢١). قورئان لە چەند ئایەتێکدا پەیوەندی محەممەد بە مرۆڤایەتییەوە ڕوون دەکاتەوە. بەپێی قورئان خودا محەممەدی بە ڕاستی (پەیامی خودا بۆ مرۆڤایەتی) ناردووە، و وەک نیعمەتێک بۆ ھەموو جیھان (پ ٣٩:٣٣, و ٢١:١٠٧).

بەپێی نەریتی ئیسلامی سوورەتی ٩٦:١ ئاماژەیە بۆ فەرمانی فریشتە بۆ محەممەد بۆ خوێندنی قورئان. پێدەچێت سوورەتی ١٧:١ ئاماژەیە بۆ گەشتەکەی محەممەد، کە نەریتەکە بە شێوەیەکی بەرفراوان وردی لەسەر دەکات، چاوپێکەوتنی فریشتەکان و پێغەمبەرانی پێشوو لە بەھەشتدا. سوورەتی ٩:٤٠ وەک ئاماژەیەک بۆ محەممەد و ھاوەڵێک (کە زانایانی سوننە بە ئەبوبەکر دەناسێنن) سەیر دەکرێت کە لە ئەشکەوتێکدا لە گۆشەگیرکەرانی مەککەیان خۆیان حەشارداوە. پێدەچێت سوورەتی ٦١:٦ پێشبینییەکانی محەممەد لەلایەن عیسا بیربخاتەوە بۆ ئامادەبووان. ھەروەھا ئەم ئایەتە لەلایەن موسڵمانانی سەرەتایی عەرەبەوە بەکارھێنرا بۆ ئیدیعای شەرعییەت بۆ باوەڕە نوێیەکەیان بە نەریتە ئایینییە ھەبووەکان.

## سەرچاوەکان

## کتێبنامە
* 
* 
* 
* 
*  alternate URL
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی
پۆل:پێغەمبەران لە قورئاندا
پۆل:بیروڕاکان دەربارەی محەممەد