یۆھان کرۆیف

**یۆھان ھنریک کرۆیف** (؛ ٢٥ی نیسانی ١٩٤٧ - ٢٤ی ئازاری ٢٠١٦) یاریزان و ڕاهێنەری تۆپی پێی پیشەیی هۆڵەندی بوو. وەک یاریزانێک، لە ساڵانی ١٩٧١ و ١٩٧٣ و ١٩٧٤دا سێ جار خەڵاتی بالۆن دۆری  بە دەست هێناوە. کرۆیف هاندەری فەلسەفەی تۆپی پێی ناسراو بە تۆتال تۆپی پێ بوو کە لەلایەن رینوس میچلزەوە دۆزرایەوە، و بە شێوەیەکی فراوان بە یەکێک لە گەورەترین یاریزانەکانی مێژووی تۆپی پێ دادەنرێت و یەکێک لە گەورەترین ڕاهێنەران.

لە کۆتاییەکانی شەستەکانی سەدەی رابردوو و سەرەتای حەفتاکاندا ، تۆپی پێی هۆڵەندی لە ئاستێکی نیمچە پیشەیی و نادیارەوە بەرزبووەوە بۆ ئەوەی ببێت بە تۆپی پێی بەهێز لە وەرزشەکەدا. کرۆیف سەرکردایەتی هەڵبژاردەی تۆپی پێی هۆڵەندای کرد بەرەو کۆتایی جامی جیهانیی فیفای ١٩٧٤ برد و تۆپی زێڕینی وەک باشترین یاریزانی پاڵەوانیەتیەکە وەرگرت. لە کۆتاییەکانی مۆندیالی ١٩٧٤، ئەو جوڵەیەکی ئەنجامدا کە دواتر ناوی لێنرا، "سووڕانەوەی کرۆیف"، جوڵەیەک کە بە شێوەیەکی فراوان لە یاری سەردەمی دا دووبارە کرایەوە. دوای بەدەستهێنانی پلەی سێیەم لە یۆرۆی ١٩٧٦، کرۆیف رەتی کردەوە لە مۆندیالی ١٩٧٨ بەشدار بێت، دوای ئەوەی هەڕەشەی ڕفاندنی خۆی خێزانی لێ دەکرا لە شاری بارسێلۆنا. لەسەر ئاستی یانەک، کرۆیف لە ئایاکس دەستی بە پیشەی کرد، لەوێ هەشت نازناوی خولی نایابی هۆڵەندا و سێ خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا و یەک جامی ئینتەرکۆنتیننتال بردەوە. لە ساڵی ١٩٧٣ کرۆیف بەرامبەر بڕی پێوانەیی جیهانی ڕووی کردە یانەی بارسێلۆنا، و بووە یارمەتیدەر بۆ بەدەستهێنانی لالیگا لە یەکەم ساڵی لەگەل یانە ئیسپانیەکە، و خەڵاتی باشترین یاریزانی ئەورووپا بەدەستهێنا. دوای وازهێنانی لە تۆپی پێ لە ساڵی ١٩٨٤، کرۆیف زۆر سەرکەوتوو بوو لە پۆستی ڕاهێنەرایەتی ئایاکس ئامستردام و دوای یانەی بارسێلۆنا. ئەو دوای ڕاهێنانەکەی وەک ڕاوێژکارێکی کاریگەر بۆ هەردوو یانەکە مایەوە. هەروەها کوڕەکەی جۆردی تۆپی پێی پیشەیی کردووە.

لەوەتەی ١٩٧٠وە جلی ژمارە ١٤ لەبەر دەکات، (تەنھا لە بەرشلۆنە و فاینۆر کە بە ڕێزەوە ژمارە ٩ و ١٠ی پێبەخشرابوو) ڕەوتێکی بۆ دیاریکرا لەلایەن یاریزانەکان، ئەگەر ڕێگەبدرێت، بتوانێت ژمارەی جلوبەرگ ھەڵبژێرێت لە یەک بۆ یازدە لە دەرەوەی ھێلی دەستپێکەری ئاسایی. لە ١٩٩٩ کرۆیف لە ھەڵبژاردنێک کە لەلایەن  فیدراسیۆنی نێودەولەتی مێژووی تۆپی پێ & سەرژمێری ڕیکخرابوو دەنگی دا بە یاریزانە ئەوڕووپیەکانی سەدە، و بە پلەی دووەم ھات لە دوای پێلێ لە ڕاپرسی یاریزانی جیھانی سەدە.
و پلەی سێیەم ھات لە دەنگدانێک کە لەلایەن گۆڤارێکی فەرەنسی بەناوی (France Football) ڕێکخرابوو
کە ڕاوێژ بە وەرگرانی پێشووی خەڵاتی Ballon-d'Or بکرێت بۆ ئەوەی یاریزانەکانی پێشووی سەدە ھەڵبژێرن.
ھەروەھا لە ١٩٩٨ لە تیمی جیھانی سەدەی بیستەم بوو.
و لە ٢٠٠٢ لە تیمی جامی جیھانی فیفا، لە ٢٠٠٤ ناوی خرایە ١٠٠ەم یاریزانە مەزنەکانی فیفا.

بە یەکێک لە کاریگەرترین کەسایەتییەکانی مێژووی تۆپی پێ دادەنرێت. شێوازی یاری و فەلسەفەی تۆپی پێ کاریگەری لەسەر بەڕێوەبەران و یاریزانانی وەک یەک داناوە. ئایاکس ئامستردام و یانەی بارسێلۆنا لە ناو ئەو یانانەدان کە ئەکادیمیای گەنجانیان لەسەر بنەمای شێوازی ڕاهێنەریی کرۆیف پێشخستووە. فەلسەفەی ڕاهێنەریی یارمەتی دا بناغەی ژیانەوەی سەرکەوتنە نێودەوڵەتی ئایاکس لە ساڵانی نەوەدەکانی سەدەی رابردوو دا،  و سەرکەوتنەکانی تۆپی پێی ئیسپانی لە هەردوو ئاستی یانەکە و نێودەوڵەتی لە ماوەی ساڵانی ٢٠٠٨ بۆ ٢٠١٢ بە بەڵگەی کاریگەری کرۆیف لەسەر تۆپی پێی هاوچەرخ باس کراوە. و بە وتەی خۆیی یۆهان نێیسکنس "ئەگەر سەیری گەورەترین یاریزانەکانی مێژوو بکەیت، زۆربەیان نەیانتوانی ڕاهێنەری بکەن. ئەگەر سەیری گەورەترین ڕاهێنەرەکانی مێژوو بکەیت، زۆربەیان یاریزانێکی باش نەبوون یۆهان کرۆیف هەردوو کاری کرد – و بە شێوازێکی زۆر دڵخۆشکەر".

## سەرەتای ژیانی

هێندریک یۆهانس "یوهان" کرۆیف لە ٢٥ی نیسانی ١٩٤٧ لە نەخۆشخانەی بێرگەرزیکنهویس لە ئەمستردام لە دایک بووە. ئەو پێنج خولەک دوور لە یاریگای ئایاکس لە شەقامێک گەورە بوو، یەکەم یانەی تۆپی پێی یۆهان بوو . دووەم کوڕی هیرمانۆس کۆرنلیس کرۆیف و پترۆنێلا بێرناردا درایەر بوو، لە پاشخانێکی چینی کارکەر لە ڕۆژهەڵاتی ئەمستردام کرۆیف بە هاندانی باوکی کاریگەر و خۆشەویستی تۆپی پێی و نزیکی لە ئاکرسترات بۆ یاریگای دی میر ، یاری تۆپی پێ دەکرد لەگەڵ هاو خوێندکارانی و برا گەورەکەی، هێنی، هەرکاتێک دەیتوانی، و لە جوڵەی هۆڵەندیی پڕبەکار، فاس ویلکس بتۆڵی کرد.

لە ساڵی ١٩٥٩، باوکی کرۆیف بەهۆی جەڵتەی دڵەوە گیانی لەدەستدا مردنی باوکی کاریگەری گەورەی لەسەر عەقڵییەتی کرۆیف هەبوو. کاتێک کرۆیف بیری هێنایەوە، لە ئاهەنگی ٥٠ ساڵەی لەدایکبوونیدا، "باوکم مرد کاتێک من تەنها ١٢ ساڵ بووم و ئەو ٤٥ ساڵ بوو. لەو ڕۆژەوە هەستەکە بە هێزتر بەسەرمدا زیاتر دەبوو کە هەر لەو تەمەنەدا دەمرم و کاتێک کێشەی دڵم جدی بوو کاتێک گەیشتمە ٤٥ ساڵ بیرم کردەوە: ئەمەیە. تەنها زانستی پزیشکی، کە بۆ یارمەتیدانی باوکم بەردەست نەبوو، منیان بە زیندوویی هێشتەوە". بینینی پیشەیەکی تۆپی پێی شاراوە وەک ڕێگایەک بۆ بەخشینی ڕێز لە باوکی، مردنەکە ئیلهامی لە خاچیفی بەهێز بوو، کە هەروەها زۆر جار سەردانی شوێنی بەخاکسپاردنی  دەکرد لە ئۆستێربگرافپلاتس. دایکی وەک پاککەرەوە دەستی کرد بە کارکردن لە ئایاکس و بڕیاری ئەوەی دا کە چیتر ناتوانێت بە بێ مێردەکەی لە بەقاڵەکە هەڵبگرێت و لە داهاتوودا ئەمەش کرۆیف لە ئاسایشی دارایی نزیک کردەوە بەڵکو دەستخۆشیشی بۆ هاوکاری یاریزانەکان کرد دایکی بەم زووانە چاوی بە مێردە دووەمەکەی هینک ئەنجل کەوت کە دەستی مەیدانییە لە ئایاکس کە کاریگەری سەرەکی لە ژیانی کرۆیف سەلماند.

## ژیانی پیشەگەری
### لەگەڵ یانە
#### گلۆریا ئایاکس و سەردەمی زێڕینی تۆتاڵ تۆپی پێی

thumb|right|کرۆیف لە سەرەتای حەفتاکاندا لە زاڵبوونی ئایاکس لە تۆپی پێی ئەوروپی دا کاریگەری هەبوو. لە ساڵی ١٩٥٧ تا ١٩٧٣ و ١٩٨١ تا ١٩٨٣ بۆ ئایاکس یاری کردووە (لە ساڵی ١٩٦٧ لە دژی فاینۆرد لێرە دەبینرێت).

کرۆیف لە دەیەمین ساڵیادی لەدایکبوونیدا چووە نێو سیستەمی گەنجانی ئایاکسەوە. کرۆیف و هاوڕێکانی زۆر جار سەردانی شوێنی یاری دەکەن لە گەڕەکەکەیان و ڕاهێنەری گەنجانی ئایاکس یانی ڤان دێر ڤین کە لە نزیکەوە ژیاوە، تێبینی بەهرەکەی کرۆیفیان کرد و بڕیاریان دا کە لە ئایاکس شوێنێک پێشکەش بکەن بەبێ دادگایی فەرمی. ئەو یەکەم یەکەم یاریی فەرمی خۆی لەگەڵ ئایاکس لە 15ی تشرینی دووەمی 1964 ئەنجامدا لە خولی نایابی هۆڵەندا لە دژی یانەی گرونینگن کە تاکە گۆڵی بۆ ئایاکس تۆمار کرد لە شکستێکی ٣-١ ئەو ساڵە ئایاکس لە نزمترین پلەی خۆیدا تەواو بوو لەوەتەی دامەزراندنی تۆپی پێی پیشەیی، کە لە ڕیزبەندی ١٣یەم دەبینرا. بە ڕاستی کرۆیف لە وەرزی ١٩٦٥-١٩٦٦ دەستی کرد بە هەستکردن و خۆی وەک یاریزانی تیپی یەکەم بە ئاسایی دامەزراند دوای تۆمارکردنی دوو گۆڵ بەرامبەر دی دەبلیو ئێس لە یاریگای ئۆڵمپیک لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٥ لە سەرکەوتنێکی ٢-٠. لە حەوت یاری ئەو زستانەدا هەشت جار گۆڵی کرد و لە مانگی ئازاری ١٩٦٦ سێ گۆڵی یەکەمی لە یارییەکی خولیدا بەرامبەر تەلستار تۆمار کرد لە بردنەوەی بە ئەنجامی ٦-٢. چوار ڕۆژ دواتر لە یارییەکی جامی بەرامبەر ڤیندام لە بردنەوەیەکی بە ئەنجامی ٧-٠دا چوار گۆڵی تۆمارکرد لە کۆی ئەو وەرزەدا کرۆیف لە ٢٣ یاریدا ٢٥ گۆڵی تۆمارکرد و ئایاکس پاڵەوانیەتی خولی بەدەست هێنا.
[thumb|left|کرۆیف یاری بۆ ئایاکس دەکات لە دژی [یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|یانەی لیڤەرپوول و بەرگریکار تۆمی سمیس لە یارییەکی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا لە کانوونی یەکەمی ١٩٦٦]]
لە وەرزی ١٩٦٦-١٩٦٧دا، ئایاکس جارێکی تر پاڵەوانیەتی خولی بردەوە، هەروەها جامی هۆڵەندا ی بردەوە، بۆ یەکەم "دووان"ی کرۆیف. کرۆیف کۆتایی بە وەرزەکە هێنا وەک گۆڵکەری پێشەنگ لە ئێردیڤیسی بە ٣٣ گۆڵ، کرۆیف بۆ سێیەمین ساڵی یەک لەدوای یەک لە وەرزی ١٩٦٧-١٩٦٨ خولی بەدەستهێنا. هەروەها بۆ جاری دووەم بە یاریزانی ساڵی تۆپی پێی هۆڵەندی ناوبرا، کە لە ساڵی ١٩٦٩ دووبارەی کردەوە. ٢٨ی ئایاری ١٩٦٩، کرۆیف لە یەکەم یاری کۆتایی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا بەرامبەر ئەی سی میلان یاری ئەنجامدا، بەڵام ئیتالییەکان بە ئەنجامی ٤-١ بردنەوەیان تۆمار کرد.

لە وەرزی ١٩٦٩-١٩٧٠، کرۆیف دووەم جار خولی و جامی بەدەستهێنا "دەبڵ"؛ لە سەرەتای وەرزی ١٩٧٠–٧١، ئەو توشی پێکانێکی سەخت بوو. ئەو گەڕانەوەی لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٠ لە دژی ئایندهۆڤن ئەنجامدا و لە جیاتی ئەوەی ژمارە ٩ی ئاسایی خۆی لەبەر بکات، کە لە لایەن گێری موهرێنەوە بەکار دەهێنرێت، لە جیاتی ئەوە ژمارە ١٤ی بەکارهێناوە، ئایاکس بە ئەنجامی ١-٠ یاریەکەی بردەوە هەرچەندە زۆر نامۆ بوو لەو ڕۆژانەدا بۆ دەستپێکەرانی یارییەک کە بە ژمارە ١ تا ١١ یاریی نەکەن، لەو ساتەوە بۆ دواوە، کرایف ژمارە ١٤ی لەبەر کرد، تەنانەت لەگەڵ هەڵبژاردەی تۆپی پێی هۆڵەنداش دۆکیومێنتاری هەبوو لەسەر کرۆیف، نومەر 14 یۆهان کرۆیف. و لە هۆڵەندا گۆڤارێک هەیە لە لایەن ڤۆتبال ئینتەرناسیۆنال، نومەر 14.

لە یارییەکی خولی دژ بە ئەی زێد ئەلکمار '٦٧ لە ٢٩ی تشرینی دووەمی ١٩٧٠، کرۆیف لە سەرکەوتنێکی بە ئەنجامی ٨-١دا شەش گۆڵی تۆمارکرد دوای بردنەوەی یاری کۆتایی جامی هۆڵەندا بەرامبەر سپارتا ڕۆتردام بە ئەنجامی ٢-١، ئایاکس بۆ یەکەم جار لە ئەورووپا بردەوە لە ٢ی حوزەیرانی ١٩٧١دا لە لەندەن، ئایاکس خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا بردەوە بە شکستهێنانی پاناتینایکۆس بە ئەنجامی ٢-٠. ئەو گرێبەستێکی حەوت ساڵەی لەگەڵ ئایاکس ئیمزا کرد. لە کۆتایی وەرزەکەدا بە یاریزانی ساڵی تۆپی پێی هۆڵەندی و ئەوروپایی ساڵی ١٩٧١ ناوزەدا کرا.

لە ساڵی ١٩٧٢دا ئایاکس دووەم خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپای بەدەستهێنا و لە یاری کۆتایدا یانەی لە ئینتەر میلانی ئیتاڵی بە ئەنجامی ٢-٠ یاریەکەی بردەوە، کە کرۆیف هەردوو گۆڵەکەی تۆمار کرد. ئەم سەرکەوتنە وای لە ڕۆژنامەکانی هۆڵەندی کرد کە لە بەرامبەر تۆتال تۆپی پێ دا، شێوازی ئیتاڵی لە تۆپی بەرگری ڕابگەیەنن. تۆپی پێی: ئینسایکلۆپایدیای کۆتایی دەڵێت، "یەک دەست، کرۆیف نەک تەنیا ئینتەرنازیۆنالی ئیتالیای لە کۆتایی جامی ئەوروپای ١٩٧٢دا کێشایەوە، بەڵکو هەردوو گۆڵی لە بردنەوەی ٢-٠ی ئایاکس تۆمار کرد". هەروەها کرۆیف لە بردنەوەی بە ئەنجامی ٣-٢ بەسەر ئەی دی ئۆ دین هاگ لە کۆتایی جامی هۆڵەندا بەشداری کرد. لە خولەکەدا، کرۆیف بە ٢٥ گۆڵ باشترین گۆڵکەر بوو کاتێک ئایاکس بوو بە پاڵەوان. ئایاکس جامی ئینتەرکۆنتیننتالی بردەوە و لە یاری یەکەمدا بە ئەنجامی ١-١ لەگەڵ ئەندپێندینتی ئەرجەنتینی بردەوە و پاشان لە کانوونی دووەمی ١٩٧٣دا بە لێدانی ٣-١ و ٣-٢ لە ئەمستردام جامی سووپەری ئەورووپایان بردەوە. تاکە گۆڵی کرۆیف لە دژی خۆیان لە ٢٠ی ئابی ١٩٧٢ لە بەرژەوەندی ئێف سی ئەمستردام هات دوای هەفتەیەک، لە دژی گۆ ئەهێد ئیگڵز بە بردنەوەی بە ئەنجامی ٦-٠، کرۆیف چوار گۆڵی تۆماری کرد بۆ ئایاکس. وەرزی ١٩٧٢-١٩٧٣ بە سەرکەوتنێکی دیکەی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا و سێیەم جامی یەک لەدوای یەکی ئەورووپا بە بردنەوەی ١-٠ بەسەر یۆڤانتۆس لە کۆتایی ئەنجام درا، لەگەڵ ئینسایکلۆپیدیای کرایف وتی "ئیلهامی یەکێک لە گەورەترین 20 خولەکی کە تا ئێستا بینیبێتم.

#### بارسێلۆنا و یەکەم نازناوی لالیگا لە ماوەی ١٤ ساڵدا

[thumb|upright|کرۆیف لە ساڵی ١٩٧٣ تا ١٩٧٨ یاری بۆ [یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|یانەی بارسێلۆنا ئەنجامداوە.]]

لە ناوەندی ساڵی ١٩٧٣، کرۆیف بە بڕی ٦ ملیۆن جێلدەر (نیزیکەی ٢ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی، نیزیکەی ساڵی ١٩٧٣)بە بارسێلۆنا فرۆشراە لە بۆندێکی پێوانەیی جیهانی. لە ١٩ی ئابی ١٩٧٣ دوا یاریی خۆی بۆ ئایاکس ئەنجامدا و تێیدا بە ئەنجامی ٦-١ یانەی ئیف سی ئەمستردامیان تێکشکاند،  لە دووەم یاری وەرزی ١٩٧٣-١٩٧٤.

کرۆیف خۆشەویست بوو لەلایەن هاندەرانی بارسێلۆنا کاتێک ناوێکی کاتالۆنی بۆ کوڕەکەی هەڵبژارد، کە ناوی کردە"جۆردی".
یارمەتی بارسێلۆنای دا بۆ ئەوەی بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٦٠ەوە لالیگا بباتەوە، بە سەرکەوتنی لە دژی ڕکابەری سەرەکی ڕیال مەدرید بە ئەنجامی ٥-٠ لە یاریگای سانتیاگۆ بەرنابیۆ. هەزاران کەس لە هەوادارانی بارسێلۆنا کە لە تەلەڤزیۆنەوە سەیری یارییەکەیان دەکرد لە ماڵەکانیان ڕژانە نێو شەقامەکان بۆ ئەوەی بەشداری ئاهەنگی بردنەوەیان بکەن. ڕۆژنامەنووسێکی نیویۆرک تایمز نوسیویەتی کە کرۆیف لە ماوەی ٩٠ خولەکدا زیاتر لە چەندین سیاسەتمەدار لە خەبات و تێکۆشاندا کاری زیاتر بۆ ڕۆحی گەلی کەتالان کردووە. مێژوونووسی تۆپی پێ جیمی بێرنز ڕایگەیاند، "لەگەڵ کرۆیف، تیمەکە هەستیان کرد کە ناتوانن بدۆڕێن". لە ساڵی ١٩٧٤ کرۆیف بە باشترین یاریزانی ئەورووپا دەستنیشان کرا.

لە ماوەی خۆیدا لە بەرشەلۆنە لە یارییەکدا بەرامبەر ئەتلەتیکۆ مەدرید ، کرۆیف گۆڵێکی تۆمارکرد کە تێیدا خۆی بە هەوادا هەڵدا و تۆپەکەی لە پاسی میگێل ڕینا گۆلی ئەتلیتیکۆ بە قاچی ڕاستی خۆی دا (تۆپەکە لە نزیک بەرزایی مل بوو و پێشتر گەشتێکی زۆری لە پۆستێکی دووردا کردبوو). گۆڵەکەی لە دۆکیومێنتاری "En un momento dado" پێشکەش کرا، کە تێیدا هەوادارانی کرۆیف هەوڵیان دا ئەو ساتە دروست بکەنەوە گۆلەکە دۆبلاژ کراوە بەڵام. مەحاڵە دێ کرۆیف (گۆڵی مەحاڵی کرۆیف). ١٩٧٨ بارسێلۆنا بە ئەنجامی ٣-١ لە لاس پالماسی بردەوە بۆ بردنەوەی کۆپا دێل ڕی. کرۆیف لە ساڵی ١٩٧٥ لە کاتی خولی پاریسدا دوو یاری لەگەڵ پاریس سان جێرمان ئەنجامدا ئەو تەنها ڕازی بوو چونکە ئەو هەواداری دیزاینەر دانیاڵ هێچتەر بوو، کە ئەو کاتە سەرۆکی پاریس سان جێرمان بوو.

#### [[خانەنشینی]] کورت و ماوەیەک لە ویلایەتە یەکگرتووەکان

کرۆیف بۆ ماوەیەکی کورت لە ساڵی ١٩٧٨ وازی لە یاری کردن هێنا بەڵام دوای لەدەستدانی زۆربەی پارەکەی لە زنجیرەیەکی سەرمایەگوزاری هەژاردا، لەوانە کێڵگەی بەراز، کە لەلایەن هونەرمەندێکی فێڵەوە ڕاوێژیان پێکرا، کرۆیف و خێزانەکەی هاتن بۆ ئەمریکا. وەک بیری هێنایەوە، "من ملیۆنان پارە لە کێڵگەی بەرازم لە دەست داوە و ئەوە هۆکار بوو کە بڕیارمدا جارێکی تر ببم بە یاریزانی تۆپی پێ". کرۆیف جەختی لەوە کردەوە کە بڕیارەکەی بۆ دەستپێکردنەوەی پیشەی یاریکردنی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە پیشەکەیدا تەوەری بوو. "هەڵە بوو، هەڵە بوو، واز لە یاریکردن بهێنم لە تەمەنی ٣١ ساڵی دا بە بەهرەیەکی بێوێنەی کە لە دەستمدایە" و ئەوەشی وت "لە سفرەوە لە ئەمریکا دەست پێبکەین، چەند میلێک دوور لە ڕابردووم، یەکێک بوو لە باشترین بڕیارەکان کە کردووم لەوێ فێربووم چۆن تەماحە کۆنترۆڵنەکراوەکانم پەرە پێ بدەم، وەک ڕاهێنەرێک بیر بکەمەوە و سەبارەت بە سپۆنسەرکردن".

لە تەمەنی ٣٢ ساڵیدا، کرۆیف ڕێکەوتنێکی پڕ قازانج لەگەڵ لۆس ئەنجلس ئەزتێکس لە خولی تۆپی پێی ئەمریکای باکوور (NASL) ئیمزا کرد. ئەو پێشتر ڕاگووراوە بۆ ئەوەی بچێتە نیو یۆرک کۆسموس بەڵام مامەڵەکە تەواو نەبوو ئەو چەند یاریەکی پێشانگای بۆ کۆسمۆس کرد ئەو تەنها بۆ یەک وەرز لە ئەزتێکس مایەوە، و دەنگی پێدرا بە باشترین یاریزانی ساڵی (NASL). دوای ڕەچاوکردنی پێشنیارێک بۆ پەیوەندیکردن بە دەمبارتۆن ئێف سی لە سکۆتلەندا، وەرزی داهاتوو، بۆ یاری کردن بۆ دیپلۆماتکارەکانی واشنتۆن ڕۆیشت. ئەو هەموو هەڵمەتی ساڵی ١٩٨٠ی بۆ دیبلۆماتەکان یاری کرد، تەنانەت کاتێک تیمەکە تووشی کێشەی دارایی خراپ بوو لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٨١ کرۆیف وەک یاریزانی میوان بۆ میلان لە خولێکدا یاری کرد، بەڵام توشی پێکان هات لە ئەنجامدا سەرەتای وەرزی تۆپی پێی (NASL) ساڵی ١٩٨١ لە دەست دا، کە لە کۆتاییدا بوو بە هۆی ئەوەی کە کرۆیف بڕیاری دا کە تیمەکە جێبهێڵێت هەروەها کرۆیف لە یاری کردن لەسەر ڕووە دەستکردەکان، کە لە (NASL) ئەو کاتە باو بوون.

#### گەڕانەوە بۆ ئیسپانیا لەگەڵ لیڤانتی

لە کانوونی دووەمی ١٩٨١، کرۆیف سێ یاری دۆستانەی بۆ یانەی دۆردریخت ئەنجام دا. هەروەها لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٨١دا، بەڕێوەبەری یانەی لێستەر سیتی ئینگلیزی هەوڵی ئیمزاکردنی گرێبەست لەگەڵ کرۆیف دا و سەرەڕای دانوستانەکان سێ هەفتە بەردەوام بوو، کە تێیدا کرۆیف خواستی خۆی بۆ یاری بۆ یانەکە دەرببڕیت، بەڵام نەتوانرا ڕێکەوتن ئەنجام بدرێت کرۆیف لەجیاتی ئەوەی ئیمزای لەگەڵ سێگوندای ئیسپانی دیڤیژن لای لیڤانتی هەڵبژارد.

لە ئازاری ١٩٨١، کرۆیف بۆ یەکەم جار یاری بۆ لیڤانتی ئەنجامدا. پێکانەکان و ناکۆکییەکان لەگەڵ کارگێڕی یانەکە، لەگەڵ ئەوەشدا، لە سێگوندا دیڤیژن جادووەکەی خۆش کرد و ئەو تەنها دە یاری ئەنجامدا و دوو گۆڵی تۆمار کرد کە سەرکەوتوو نەبوو لە پاراستنی بەرزکردنەوە بۆ بەشی یەکەم، گرێبەستێک لەگەڵ لیڤانتی هەڵوەشێنرا.

#### ماوەی دووەمی لەگەڵ ئایاکس
thumb|یۆهان کرۆیف لەگەڵ هەوادارانی ژاپۆنی لە ساڵی ١٩٨٢
دوای ماوەکەی لە ئەمریکا و مانەوەی کورتی تەمەنی لە ئیسپانیا، کرایف گەڕایەوە بۆ یاریکردن لە زێدی خۆی، لە ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٨٠ وەک "ڕاوێژکاری تەکنیکی" بۆ ڕاهێنەر لیۆ بینهاکەر، ئایاکس بوو بە هەشتەم لە ڕێزبەندی خولدا لە کاتی دوای ١٣ یاری دوای ٣٤ یاری، لەگەڵ ئەوەشدا، ئایاکس وەرزی ١٩٨٠-١٩٨١ی لە ڕێزبەندی دووەم کۆتایی بە وەرزەکە هێنا. لە کانوونی یەکەمی ١٩٨١، کرۆیف گرێبەستێکی درێژکراوەی لەگەڵ ئایاکس ئیمزا کرد. لە وەرزی ١٩٨١-١٩٨٢ و ١٩٨٢-١٩٨٣دا ئایاکس لەگەڵ کرۆیف بووە پاڵەوانی خولی لە ساڵی ١٩٨٢-١٩٨٣دا ئایاکس جامی هۆڵەندی بردەوە (KNVB-Beker). ساڵی ١٩٨٢ گۆڵێکی بەناوبانگی بەرامبەر هێلمۆند سپۆرت تۆمار کرد لە کاتی یاریکردن بۆ ئاياکس، کرۆیف بە هەمان شێوەی ڕیک کۆپنس 25 ساڵ لەمەوپێش لێدانی سزایەکی تۆمارکرد. ئەو تۆپەکەی خستە خوارەوە بۆ لێدانی سزای ڕۆتین، بەڵام لە جیاتی لێدانی بۆ ناو گۆڵ، کرۆیف تۆپەکەی بە تەنیشتەوە بۆ هاو تیمی یێسپەر ئۆلسن دانا، کە لە بەرامبەردا ئەو تۆپەی بۆ کرۆیف تێپەڕاند بۆ لێدانی تۆپەکە بۆ ناو تۆڕە بەتاڵەکە، وەک ئۆتۆ ڤێرسفیڵد سەیری تۆپەکەی دەکرد، گۆڵچی هێلمۆند.

#### وەرزی کۆتایی لە فاینۆرد و واز هێنانی لە یاری کردن
thumb|left|ماڵئاوایی کرۆیف لە فاینۆرد
لە کۆتایی وەرزی ١٩٨٢-١٩٨٣، ئایاکس بڕیاری دا هیچ بۆندێک بۆ نوێکردنەوەی گرێبەست لەگەڵ کرۆیف بنێرێت، ئەمەش بووە هۆی تووڕەبوونی کرۆیف، لە بەرامبەردا بڕیاری دا ڕوو بکاتە یانەی ڕکابەری سەرەکی ئایاکس فاینۆرد. وەرزەکە لە فاینۆرد سەرکەوتوو بوو کە یانەکە بۆ یەکەم جار لە دەیەیەکدا خی ئێردیڤیزی بردەوە، بەشێک لە خولەکێک و جامی هۆڵەندی "دووانە" سەرکەوتنی تیمەکە بەهۆی نمایشەکانی کرۆیف بوو لەگەڵ ڕود خولیت و پیتەر هاوتمان. سەرەڕای تەمەنێکی زۆر پێشکەوتوی، کرۆیف هەموو یارییەکانی خولی ئەو وەرزە ئەنجام دا جگە لە یەک یاری بەهۆی نمایشێک لە مەیدانەکە بۆ پێنجەمین جار وەک باشترین یاریزانی تۆپی پێی هۆڵەندی دەنگی پێدرا لەکۆتایی وەرزەکەدا، ئەو جەنگاوەرە وازهێنانی خۆی لە یاریکردن ڕاگەیاند ئەو لە ١٣ی ئایاری ١٩٨٤ بە گۆڵێک لە دژی پی ئی سی زڤۆلە کۆتایی بە پیشەی یاریکردنی لە  ئێردیڤیسی هێنا. کرۆیف کۆتا یاری لە سعودیە لە دژی ئەلئەهلیئەنجامدا، و فاینۆردی گەڕاندەوە یاریەکە بە تۆمارکردنی گۆڵێک و دروستکردنی گۆڵێک.

### ژیانی پیشەگەری نێودەوڵەتی
thumb|150px|کرۆیف وەک کاپتنی هەڵبژاردەی هۆڵەندا پێش یارییەک لە مۆندیالی ١٩٧٤
بە سیفەتی کە یاریزانی نێودەوڵەتی هۆڵەندی یە، کرۆیف ٤٨ یاری ئەنجامداوە، و ٣٣گۆڵی تۆمار کردووە. هەڵبژاردەی نیشتیمانی هیچ یارییەکی نە دۆڕاندووە کاتێک کرۆیف گۆڵی تۆمار کردووە. لە ٧ی ئەیلولى ١٩٦٦، بۆ یەکەم جار کرۆیف یاری بۆ هۆڵەندا لە پاڵاوتنەکانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ١٩٦٨ لە دژی هەنگاریا ئەنجامدا، و گۆڵی یەکسانبوونی تۆمارکرد ٢-٢. لە یاری دووەمی، یاری دۆستانە دژی چیکۆسلۆڤاکیا، کرۆیف یەکەم یاریزانی نێودەوڵەتی هۆڵەندی بوو کە کارتی سووری لێ بەرزکرایەوە. و لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی شاهانەی هۆڵەندا(KNVB) لە یارییەکانی ئایاکس دوورخستەوە بەڵام یاریە نێودەوڵەتی نەگرتەوە.

تۆمەتەکانی تاوانبارکردنی کرۆیف ڕەتنەکرایەوە بەهۆی خووبوونی لەبەرکردنی کراسێک کە تەنیا دوو هێڵی ڕەشی لەسەر پۆشینەکان هەیە، بەپێچەوانەوە خەسڵەتی دیزاینی ئاسایی سێ هێڵی ئەدیداس ، کە لەلایەن هەموو یاریزانانی هۆڵەندی ترەوە لەبەرکراوە و کرۆیف گرێبەستیێکی سپۆنسەری جیا لەگەڵ پوما هەبوو. لە ساڵی ١٩٧٠ەوە جلی ژمارە ١٤  لەبەر کرد و ڕەوتێکی بۆ پۆشینی ژمارەی جلوبەرگ لە دەرەوەی ژمارەی هێڵی ١ تا ١١ی ئاسایی دانا.

#### کاتژمێری پرتەقاڵی سەرەتای ١٩٧٠

کرۆیف سەرکردایەتی هۆڵەندای کرد بۆ پلە دووی جامی جیهانیی ١٩٧٤، و بە باشترین یاریزانی پاڵەوانیەتیەکە دەستنیشان کرا. بە سوپاس و شارەزایی تیپەکەی لە تۆتال تۆپی پێ، هەموو ڕێگایەکیان بەرەو کۆتایی بەزاند و لە ئەرژەنتینی (٤-٠)، ئەڵمانیای ڕۆژهەڵات (٢-٠) و بەرازیل (٢-٠) بە درێژایی ڕێگاکە. کرۆیف دوو گۆڵی بەرامبەر ئەرژەنتین تۆمار کرد لە یەکێک لە کاریگەرترین نمایشەکانی تیپەکەی، پاشان گۆڵی دووەمی بەرامبەر بەرازیل تۆمار کرد بۆ ئەوەی پاڵەوانی ڕابردوو لە پاڵەوانێتیەکە بکاتە دەرەوە.

هۆڵەندا لە کۆتاییدا ڕووبەڕووی میوانداری پاڵەوانێتی ئەڵمانیای ڕۆژئاوا بوویەوە. کرۆیف یاریەکەی دەستپێ کرد و تۆپەکە ١٥ جار پاساتی پێ کرا لە نێوان هەڵبژاردەی هۆڵەندا تا تۆپەکە گەیشتە کرۆیف، کە بە ڕاکردنێک یاریزانی ئەڵمانی بێرتی ڤۆگتسی بڕی و لە کۆتاییدا لە ناوچەی سزا کرۆیف لەلایەن ئۆلی هۆنیس بەرپێی دا و لێدانی سزای بەدەست هێنا. هاو تیمی  یۆهان نێیسکنس گۆڵی تۆمارد کرد بە لێدانی سزا و ئەنجامەکە بوو بە ١-٠ لە بەرژەوەندی هۆڵەندا لە کاتێکدا یاریزانانی هەڵبژاردەی ئەڵمانیا قاچیان بەر تۆپ نەکەوتبوو. بەڵام لە گێمی دووەمدا ئەڵمانییەکان کۆڵیان نەدا و ئەنجامەکەیان گۆڕی ٢-١ بە گۆڵی برایتنەر (لێدانی سزا) و گۆڵی مولەر لە دوا خولەکەکانی یاری. ئەمەش دووەم جامی جیهانیی بوو دوای بیست ساڵ.

لەچاوپێکەوتنێکدا کە لەژمارەی 50 ساڵەی گۆڤاری وۆرڵد سۆکەربڵاویکردەوە، کاپتنی هەڵبژاردەی بەرازیلی کە جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠ بردەوە کارلۆس ئەلبێرتۆ ، بەردەوام بوو لەلێدواندا گوتی" تاکە تیپێک کە من بینیم شتەکان بە شێوەیەکی جیاواز ئەنجام دەدات هۆڵەندایە لە جامی جیهانیی فیفای ١٩٧٤ لە ئەڵمانیا، لە کاتەوە هەموو شتێک تا رادەیەک وەکو یەک بوو ... شێوازی یاریکردنیان" بازنەیی" بوو سەرسوڕهێنەر بوو بۆ بینین و سەرسوڕهێنەر لە یاری".

ڕاھێنەری پێشووی تۆپی پێی بەڕازیل و یاریزانی پێشوو تیلی سانتانا لە چاوپێکەوتنێک ئاماژەی بەوە دا کە ئەو ھیچ ئایدلێکی نییە، "گەورەترین ئاسوودەیی من ئەوە دەبێت کە ببمە ڕاھێنەری تیمێکی وەکوو ھۆڵەندای ١٩٧٤، تیمێک بوو کەوا دەتتوانی یۆهان کرۆیف ھەڵبژێریت و لە لای ڕاست دایبنێی، ئەگەر ھاتبا لە لای چەپ دامنابوایە ئەوا بەھەمان شێوەی شوێنی خۆی یاری دەکرد، دەمتوانی نیسکنس ھەڵبژێرم ئەو لەھەردوو شوێنی ڕاست و چەپی ناوەڕاست یاری دەکرد، بەم شێوەیە ھەمووان لەھەر شوێنێکی یاریگا بوایە یارییان دەکرد.

#### دوای ١٩٧٦
لە تشرینی یەکەمی ١٩٧٧ کرۆیف وازهێنانی نێودەوڵەتی ڕاگەیاند، دوای ئەوەی یارمەتی هەڵبژاردەی نیشتیمانی دا بۆ سەرکەوتن بۆ جامی جیهانیی داهاتوو. بە بێ ئەوە، هۆڵەندا دووبارە لە جامی جیهانیی پلەی دووەمی بەدەست هێنا، لە دەستپێکدا، دوو پڕۆپاگەندە هەبوو سەبارەت بە ئامادەنەبوونی لە جامی جیهانیی ١٩٧٨ : یان لەبەر هۆکاری ڕامیاری ( لەو کاتە دیکتاتۆری سەربازی لە سەر دەستهەلاتی ئەرژەنتین بوو)، یان لەبەر ئەوەی هاوسەرەکەی ڕێگری لە یاری کردن کرد. لە ساڵی ٢٠٠٨، کرۆیف بۆ ڕۆژنامەنووس ئانتۆنی باساس لە کاتالۆنیا ڕادیۆ ڕوونی کردەوە کە ساڵێک پێش پاڵەوانیەتیەکە، لە بارسێلۆنا هەوڵی ڕفاندنی خێزانەکەی درا، و ئەوە بووە هۆکاری وازهێنانی نێودەوڵەتی. "بۆ یاری کردن لە جامی جیهانیی، پێویستە ٢٠٠٪ ئامادە بیت، هەندێک سات هەن لە ژیاندا بەهاکانی تری تیایە."

## ژیانی پیشەگەری وەک ڕاهێنەر
### چوونە نێو بەڕێوەبردن لەگەڵ ئایاکس

دوای وازهێنانی لە لەیاریکردن، کرۆیف هەمان ڕێچکەی مامۆستاکەی رینوس میچلز گرتە بەر، بە ڕاهێنەرایەتی کردنی یانەی ئایاکسی گەنج نازناوی جامی براوەکانی جامی ئەورووپای ساڵی ١٩٨٧ بەدەست هێنا. لە ئایار و حوزەیرانی ١٩٨٥، کرۆیف دوبارە گەڕایە ئایاکس. لە وەرزی ١٩٨٥-١٩٨٦، خولی ل بەرامبەر یان ڕێکەر ئایندهۆڤن لەدەست دا، سەرەڕای ئەوەی کە ئایاکس جیاوازی گۆڵەکانی +٨٥ بوو (١٢٠ گۆڵی تۆمارکراو بەرامبەر ٣٥ گۆڵی لێکراوە). لە هەردوو وەرزی ١٩٨٥-١٩٨٦ و ١٩٨٦-١٩٨٧، ئایاکس جامی هۆڵەندی بەدەست هێنا.

## وازھێنانی لە ھەڵبژاردەی ئاشە ھەوایییەکان
پێش دەستپێکی مۆندیالی ساڵی ١٩٧٨ لە ئەرژەنتین بەھۆی ھەڕەشەکی توند لەسەرەیییەوە بە کوشتنی و بە مەرامی سەفەری بۆ ئەرژەنتین کرۆیف برشیاری وازھێنانی لە ھەڵبژاردەی ھۆڵەندا دەرکرد و تەنانەت نەیدەتوانی لەگەڵ یانەکانیش بەردەوام بێت.

وێنۆک|ئەستێرەی پێشووی یانەکە یۆھان کڕۆیف کە دەرچووی قووتابخانەی لاماسیای بەرشلۆنەیە

## نازناوەکان
* سەرکردایەتی ھەڵبژاردەی ھۆڵەندای کردووە بۆ گەیشتن بۆ یاری کۆتایی مۆندیالی ساڵی ١٩٧٤ و بەدەستھێنانی سێ خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا لەگەڵ ئەیاکس لە ساڵانی ١٩٧١و ١٩٧٢و ١٩٧٣ جامی سوپەری ئەورووپی ساڵی ١٩٧٢
* نۆ جار لەگەڵ یانەی ئەیاکس خولی وڵاتەکەی بەدەستھێناوە لە ساڵانی ١٩٦٦-١٩٦٧-١٩٦٨-١٩٧٠-١٩٧٢-١٩٧٣-١٩٨٢-١٩٨٣ و فاینۆرد لە ساڵی ١٩٨٤ لەگەڵ بەرشەلۆنەی ئیسپانی خولی یانەکانی ئیسپانیا ١٩٧٤
* پێنج جار جامی ھۆڵەندای لەگەڵ یانەی ئەیاکس بەرزکردووەتەوە لە ساڵانی ١٩٦٧-١٩٧١-١٩٧٢-١٩٨٣ و فاینۆرد١٩٨٤
* جامی ئیسپانیا لەگەڵ بەرشەلۆنە ساڵی ١٩٧٨
* بەدەسھێنانی سێ جار تۆپی ئاڵتوونی باشترین یاریزانی ئەورووپا ساڵانی ١٩٧١-١٩٧٣-١٩٧٤
* باشترین یاریزان لە خولی ئەمریکی ١٩٧٩–١٩٨٠
* لە ژیانی وەرزشی لەگەڵ ھۆڵەندا ٣٣ گۆڵی لە ٤٨ یاری تۆمارکردووە ٣٣جاریش شارەی کاپتنی وەرگرتووە.
* لەگەڵ بەرشەلۆنەدا توانی لە ساڵی ١٩٩٢ وەک ڕاھێنەر نازناوی جامی یانەکانی ئەورووپا بەدەستبھێنێت و ھەروەھا توانی بەرشەلۆنە لە ساڵی ١٩٩٤ بگەینێتە یاری کۆتایی ھەمان جام.
* ھەروەھا توانی لەگەڵ ئەیاکس لە ساڵی ١٩٨٧ و بەرشەلۆنە لە ساڵی ١٩٨٩ جامی سوپەری ئەورووپی بەدەستبھێنێت.
* ڕابەرێتی بەرشەلۆنەی کردووە بۆ بەدەستھێنانی چوار جار خولی ئیسپانی لە ساڵانی ١٩٩١-١٩٩٢-١٩٩٣-١٩٩٤.
* جامی ھۆڵەندا لەگەڵ ئەیاکس لە ساڵانی ١٩٨٥–١٩٨٥
* بەدەستھێنانی جامی سوپەری ئیسپانی لەگەڵ بەرشەلۆنە نێوان ساڵانی ١٩٩١–١٩٩٢

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* The World of Johan Cruyff – Explore the World of Johan Cruyff.
* Johan Cruyff Foundation – Johan Cruyff Foundation
* Biography of Johan Cruyff – UEFA.com
* International Football Hall of Fame: Johan Cruyff – ifhof.com

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧
پۆل:مردووانی ٢٠١٦
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ھۆڵەندی
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ١٩٧٦
پۆل:یاریزانانی یانەی بەرشەلۆنا
پۆل:یاریزانانی لا لیگا
پۆل:فیفا ١٠٠
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ھۆڵەندی
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی ھۆڵەندی
پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا
پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی سییەکان
پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە ئیسپانیا
پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ
پۆل:دوور لە وڵاتانی ھۆڵەندی لە ئیسپانیا
پۆل:یاریزانانی یانەی بارسێلۆنا
پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا