فەرھاد پیرباڵ

**فەرھاد پیرباڵ** (لەدایکبووی ٢٠ی ئابی ١٩٦١  لە ھەولێر، کوردستان) نووسەر، فەیلەسووف، شاعیر، نیگارکێش،گۆرانی بێژ، ڕەخنەگر، لێکۆڵەر و مامۆستای زانکۆی کوردە. خەڵکی کوردستانە و لە ئێستادا دانیشتووی سلێمانیە، بەڵام خۆی خەڵکی هەولێرە و کوڕی پیرباڵ قەسابە کە یەکێکە لە کەسایەتیە بەڕێز و خۆشەویستەکانی هەولێر بە ڕەچەڵەک تورکن. .

## ژیان
فەرھاد پیرباڵ ساڵی ١٩٨٤ زانکۆی سلێمانی تەواو کردووە، ھەمان ساڵ چووەتە ڕیزی یەکێتیی نووسەرانی شاخ، ھەر لەناو یەکێتیی نووسەرانی شاخیش یەکەم کتێبی چاپ کردووە کە شانۆنامەیەکە بە ناونیشانی «ماڵاوا ئەی وڵاتەکەم». بۆ ئەوەی خزمەتی سەربازی نەکات چووەتە ئێران، ھەشت مانگ لەوێ ماوەتەوە، دوایی چووەتە ئەڵمانیا ئینجا دانمارک و دوو ساڵ لەوێ ماوەتەوە و بە زەمالەی حکوومەتی فەڕەنسا کە لەلایەن ئینستیتیوتی کوردیی پاریسەوە دابەش دەکرا چووەتە فەڕەنسا.

پیرباڵ مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٩٤ گەڕاوەتەوە کوردستان، ھەفتەیەک دوای تەواوکردنی دکتۆراکەی لە زانکۆی سۆربۆن، لە بواری «مێژووی ئەدەبی نوێی کوردی» لە ساڵی ١٩٩٤ لە زانکۆی سەلاحەدین دامەزراوە.

فەرھاد پیرباڵ زۆرجار ڕەخنەی لە تێنەگەیشتنی خەڵکی کورد ھەبووە لە بەرامبەر کارەکانی. لە بەرنامەی کەوانەی سوور لە کەناڵی ڕووداو گوتی: «قەرەج شێتەکانی خۆیان فڕێ نادەن، بەڵام ئەنگۆ ئەمنتان فڕێ دایە». لە ١٤ی تەممووزی ٢٠١٩، فەرھاد پیرباڵ ئاگری بەردایە ماڵی وەفایی، کە دەزگایەکی کتێبە، لەسەر قسەی خۆی ئەم کارەی کردووە لەبەر ئەوەی مافی بەرھەمەکانی پێ نەدراوە. بەھۆی ئەم کارەیەوە دەستگیر کرا و دواتر لە دادگا ئازاد کرا و لە ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، داوای لێبوردنی لە دەزگاکە کرد. دواى ئەوەى لە ساڵی ٢٠١٧ەوە لە زانکۆ دەر کرابوو، بەپێی فەرمانێکى ئەنجومەنى وەزیران لە ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠، دووبارە لە زانکۆی سەڵاحەدین دامەزرێندرایەوە.

### ژیانی خێزانی
فەرھاد پیرباڵ سەرەتا لەگەڵ تەرزە جاف ھاوسەرگیریی کرد، لەگەڵ ئەودا کچ و کوڕێکیان بوو بە ناوی ڕۆدان و تنۆک. دواتر لە تەرزە جاف جیا بوویەوە. ساڵی ٢٠١٦ ھاوسەرگیریی دووەمی لەگەڵ ئاڵا دڵشاد کرد کە دەرچووی بەشی یاسای زانکۆی حەیاتە. ھەر لە ھەمان ساڵدا لە ئاڵا دڵشاد جیا بووەوە.

### پیشە و چالاکی
پیرباڵ کاتێک کە لە دانیمارک و ئەڵمانیا بووە، سەرپەرشتیاری بەشی ئەدەب بووە. ھەروەھا وەکوو پەیامنێر و ئەندامی دەستەی نووسەران لە زۆرێک لە گۆڤارەکانی وەکوو خەرمانە و نودەم لە ستۆکھۆڵم، یەکگرتن و دەروازە لە دانمارک، ھیوا لە پاریس، ھەروەھا گەلێک گۆڤاری دیکەش وەکوو دەستەی نووسەرانی گۆڤارەکان کاری کردووە. ساڵی ١٩٩٤ کە ھاتووەتەوە کوردستان لە ڕۆژنامەی کوردستانی نوێ بەرپرسی لاپەڕە بووە، لە «گۆڤاری وەرگێڕان» سەرنووسەر بووە کە لە وەزارەتی ڕۆشنبیری دەردەچوو. ھەروەھا لە زۆر گۆڤار و بڵاوکراوەی دیکە وەکوو نووسەر یان سەرنووسەر بەشدار بووە.

## بەرھەمەکان
وێنۆک|(ڤیدیۆ) لە سیمینارێکیدا فەرهاد پیرباڵ باس لە زمان دەکات لە نێویشیدا زمانی فەڕەنسی و کوردی.
### چیرۆک و ڕۆمان
* پەتاتەخۆرەکان (کۆمەڵەچیرۆک)
* مولازم تەحسین و شتی تریش 
* حەوت وێنەی ڕووتی ژنی جەنابی وەزیر (ڕۆمان)
* سانتیاگۆ دی کۆمپۆستێلا
* منداڵباز (ڕۆمان)
* پیاوێکی شەپقەڕەشی پاڵتۆڕەشی پێڵاوشین 
* عەبدولڕەحیم ڕەحمی ھەکاری
* ھوتێل ئەورووپا
* حیکایەتەکانی باوکم (ڕۆمان)
* قەبرێکی سێگۆشە. (ڕۆمان)
* زمانی حەیزەران
* زێڕی ناو زبڵ
* ڕەئیس ڕەمەزانەکان.
* زار و مارەکان
* چیم دی؟
* ئەو کتێبانەى ژیانیان گۆڕیم

### شانۆنامە
* ماڵئاوا ئەی وڵاتەکەم
* کۆمەڵگای مەدەنی
* بەیانی باش ئەی غەریبی
* باوک (وەرگێڕان)
* سۆزانییە بەڕێزەکە (وەرگێڕان)
* نووسەرێکی گێل 
* حەشیشەکێشەکان 
* ئەو پیاوەى تەنیا لە کاتى خەودا دنیاى پێ جوان بوو

### لێکۆڵینەوە
وێنۆک|دیوارێک لە هەولێر کە لەلایەن فەرهاد پیرباڵەوە وێنەی لەسەر کێشراوە.
* وێنەی کورد لە ئەرشیڤی کوردناسەکاندا
* کورد لە دیدی ڕۆژھەڵاتناسەکانەوە
* چەند نامەیەکی فەڕەنسی
* دەستپێکی سەرھەڵدانی پەخشانی کوردی
* سەرچاوەکانی کوردناسی
* ژەنەراڵ شەریف پاشا 
* ئینجیل لە مێژووی ئەدەبیاتی کوردیدا.
* کرۆنۆلۆجیای کوردستان
* ڕێبازە ئەدەبییەکان، چاپی یەکەم: ٢٠٠٤ چاپی دووەم: ٢٠٠٦
* ئاڵای کوردستان
* کرۆنۆلۆجیاى هەولێر لە کۆنەوە تا ١٩٥٨
* کرۆنۆلۆجیاى کوردستان ٦٢٥پ.ز - ١٩٣٢ز
* مێژووى شانۆ لە ئەدەبیاتى کوردیدا
* وێستگەکانى تازەبوونەوەى شیعری تورکی
* ڕۆژنامەگەریی کوردی بە زمانى فەڕەنسی

### شیعر
* پەناھەندەی ژمارە ٣٣٣٣٣ (کۆی شێعرەکان)
* من پیاوێکی عەنتیکەم
* گوڵبژێرێک لە شیعرەکانی ژاک پریڤێر (وەرگێڕان)
* جیاوازییەکانى نێوان من و شێت
* پێنج کتێب و نیو
* خەوننامەی فەرهاد پیرباڵ
* بەڵێ، من عاشقی فرووغی فەڕڕوخزادم (ئەزموونى شیعری)
* قورئان، داپیرەگەورەى کتێبان

### فیلم
* حەوت کەم یەک
* بیر

### گۆرانی
• فڕێم مەدە

• ئەو ڕۆژەی تێدا دەمرم ئەمن

• بێ چاوی تۆ

• پایز

• فەرهاد سەلام لێ دەکا

### ئەو کتێبانەى سەبارەت بە فەرهاد پیرباڵ نووسراون
* ڕەمز و مەغزا لە چیرۆکەکانى فەرهاد پیرباڵدا - نەریمان عەبدوڵڵا خۆشناو

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:فەرھاد پیرباڵ
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی
پۆل:زیندووان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس
پۆل:نووسەرانی عێراقی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١
پۆل:نووسەرانی کورد
پۆل:خەڵکی ھەولێر
پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی
پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ٢١ەم
پۆل:شاعیرەکانی کوردیی ناوەندی
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی سلێمانی