سەگی پۆلیس

وێنۆک|سەگێکی پۆلیسیی جۆری مالینۆی بەلجیکی لە کاتی نمایشدا لە ئینگلتەرا
[alt=|وێنۆک| ڕاھێنانی سەگێکی [پۆلیسی سەربازی]]
alt=|وێنۆک| سەگێکی پۆلیسی ف.ب.ئ. جۆری شوانی ھۆڵەندی
**سەگی پۆلیسی** () کە بە **K-9** ناسراوە، سەگێکە کە ڕاھێنراوە بۆ یارمەتیدانی پۆلیس و ئەفسەرانی تری جێبەجێکردنی یاسا. بەشێک لە ئەرکەکانیان بریتییە لە گەڕان بەدوای ماددە ھۆشبەرەکان و تەقەمەنیدا، دۆزینەوەی شوێنی کەسانی ونبوو، دۆزینەوەی بەڵگەی شوێنی تاوان، پاراستنی ئەفسەران و کەسانی دیکە، و ھێرشکردنە سەر ئەو تۆمەتبارانەی کە لە ئەفسەرەکان ھەڵدێن. ئەو جۆرانەی کە زۆرترین جار لەلایەن جێبەجێکردنی یاساوە بەکاردەھێنرێن بریتین لە شوانی ئەڵمانی و مالینۆی بەلجیکی و بلۆدھەند و شوانی ھۆڵەندی و لابرادۆر ڕێتریڤەر. لەم چەند ساڵەی دواییدا، جۆری مالینۆی بەلجیکیی بووەتە پێشەنگ بۆ ئەرکەکانی پۆلیس و سەربازی بەھۆی ئاستی بەرز لە تەرکیز و چالاکیان وەھەروەھا قەبارەی بچووکترە، ھەرچەندە جۆری شوانەکانی ئەڵمانیی وەک ئەو جۆرە دەمێننەوە کە زۆرترین پەیوەندییان بە جێبەجێکردنی یاساوە ھەیە.

سەگی پۆلیسیی لەسەر ئاستی فیدڕاڵی و ناوخۆیی بۆ مەبەستی جێبەجێکردنی یاسا لە زۆر شوێنی جیھان بەکاردەھێنرێت. زۆرجار ئەوان وەک و یەکەیەکی تایبەت دادەنرێن بۆ شتێکی دیاریکراو و ئەفسەرێکی دیاریکراو مامەڵەی لەگەڵ دەکات، و ھەروەھا دەبێت سەگە پۆلیسییەکە چەند دەستەواژەیەکی دیاریکراو لەگەل ئاماژەی دەستی لەبەر بێت.ڕاھێنانی سەرەتایی بۆ سەگی پۆلیس بە شێوەیەکی گشتی لە نێوان ھەشت مانگ بۆ ساڵێک دەخایەنێت، ئەمەش بەپێی ئەوەی لە کوێ و چۆن ڕاھێنانیان پێدەکرێت و بۆ چ مەبەستێک. زۆرجار سەگەکانی پۆلیس بە دووبارە بەرنامەی ڕاھێنان لەگەڵ مامەڵەکارە دیاریکراوەکەیان دەگرنەبەر بۆ بەھێزکردنی ڕاھێنانەکانیان. لە زۆرێک لە وڵاتان بریندارکردن یان کوشتنی سەگی پۆلیس بە ئەنقەست بە تاوانکاریی دادەنرێت.

## مێژوو
### مێژووی سەرەتا
سەگ لە سەدەکانی ناوەڕاستەوە لە جێبەجێکردنی یاسادا بەکاردەھێنرێت. سامان و پارە لە گوندەکاندا کۆدەکرایەوە بۆ خەرجی بلۆدھەندەکانی ئەفسەری گوندەکان بۆ ڕاوکردنی کەسانی لە یاسا دەرچوو بەکاردەھێنران. یەکەم بەکارھێنانی تۆمارکراوی سەگی پۆلیس لە سەرەتای سەدەی ١٤ بوو لە سانت مالۆ لە فەڕەنسا، کە سەگ بۆ پاسەوانیکردنی بەندەر و دەرچە بەکاردەھێنرا. لە کۆتاییی سەدەی ١٤دا، بلۆدھەندەکان لە سکۆتلەندا بەکاردەھێنرا، کە بە "سەگی سلۆ" ناسرابوو – وشەی "سلۆت"، (بە واتای بەدواداچوون) وەرگیراوە. لە نێوان سەدەی ١٢ و بیستەمدا سەگی پۆلیس لە دوورگەکانی بەریتانیا و کیشوەری ئەورووپا بە پلەی یەکەم بەھۆی توانای شوێنپێ ھەڵگرتنیان بەکاردەھێنرا.

نیشتەجێبوون و شارنشینی خێرای ئینگلتەرا و فەڕەنسا لە سەدەی نۆزدەھەمدا نیگەرانی خەڵکی گشتیی سەبارەت بە پەرەسەندنی یاسا شکێنان زیاد کرد. لە لەندەن، جێبەجێکردنی یاسای ئێستا، ڕاکەرانی شەقامی بۆو، توانایان نەبوو بۆ بەرەنگاری تاوانەکان ببنەوە، لە ئەنجامدا کۆمەڵەی تایبەت پێکھێنران بۆ یارمەتیدانی بەرەنگاربوونەوەی تاوان و یاسا شکێنان. چاودێرانی شەو بۆ پاسەوانی شوێنەکان دامەزرێنران، و چەک و سەگیان بۆ دابین کرا بۆ ئەوەی ژیانی خۆیان لە تاوانباران بپارێزن.

### سەردەمی مۆدێرن
[alt=|وێنۆک| بلۆدھەند کە لەلایەن سێر چارڵز وارن بەکارھێنرا بۆ ھەوڵدان بۆ شوێنکەوتنی زنجیرە بکوژ [جاک ڕیپەر (بکوژی زنجیرەیی)|جاک ڕیپەر لە ساڵانی ١٨٨٠دا.]]
وێنۆک| شوانی ئەڵمانی کە لەلایەن ئەفسەر شوتزپۆلیزێی و یاریدەدەری SA لە کاتی ھەڵبژاردنی فیدڕاڵی ئەڵمانیادا بەکاردەھێنرا، ئازاری ١٩٣٣، دوای ماوەیەکی کەم لە دەستبەسەرداگرتنی دەسەڵاتی نازییەکان.
یەکێک لە یەکەمین ھەوڵەکان بۆ بەکارھێنانی سەگ لە پۆلیسیکردن لە ساڵی ١٨٨٩ لەلایەن کۆمسیار پۆلیسی شاری لەندەن، سێر چارلز وۆرێن بوو. شکستی بەردەوام لە دیاریکردن و دەستگیرکردنی زنجیرە بکوژ جاک ڕیپەر وای لێکرد زۆر شەرمەزار بێت بەرامبەر ڕۆژنامەکان، لەوانە ڕەخنەی لێ بگیرێت بەھۆی ئەوەی کە سەگەکانی خوێن بەکارنەھێنێت بۆ شوێنکەوتنی بکوژی. لەسەرەتادا ڕاھێنانی بە دوو بلۆدھەند کرد بۆ ئەنجامدانی بەدواکەوتنی سادە لە شوێنی تاوانەکانی بکوژەکە. ئەنجامەکان زۆر باش نەبوون، کاتێک یەکێک لە سەگەکان گاز لە کۆمسیارەکە دەگرێت و ھەردوو سەگەکە دواتر ڕایان کرد، پێویستبوو تا گەڕان بەدوای پۆلیسدا بۆ دۆزینەوەیان.

لە کیشوەری ئەورووپا بوو کە بۆ یەکەمجار سەگ بە شێوەیەکی بەربڵاو بەکارھێنرا. پۆلیس لە پاریس لە شەودا دەستی کرد بە بەکارھێنانی سەگ دژی باندە تاوانکارییە گەڕۆکەکان، بەڵام بەشی پۆلیس لە شاری گێنت لە بەلجیکا یەکەم بەرنامەی ڕێکخراوی خزمەتگوزاریی سەگی پۆلیسی لە ساڵی ١٨٩٩ دانا. ئەم شێوازانە زۆری نەخایاند بۆ نەمسا-مەجارستان و ئەڵمانیا بڵاوبوونەوە؛ لەم دووەمیاندا پێشکەوتنی زیاتری زانستی لەم بوارەدا بەدیھات کە بە تاقیکردنەوە لە بەخێوکردنی سەگ و ڕاھێناندا ئەنجامدرا. پۆلیسی ئەڵمانیا سەگی شوانی ئەڵمانی وەک جۆرێکی بنچینەی بۆ کاری پۆلیس ھەڵبژارد و یەکەم قوتابخانەی ڕاھێنانی سەگی لە ساڵی ١٩٢٠ لە شاری گرینھاید کردەوە. لە ساڵانی دواتردا زۆرێک لە سەگەکانی مالینۆی بەلجیکیی زیاد کران بۆ یەکەکە. سەگەکان بە شێوەیەکی سیستماتیکی ڕاھێنانیان پێکرابوو کە گوێڕایەڵ بن بۆ ئەفسەرەکانیان و شوێنپێ ھەڵگرتن و ھێرشکردنە سەر تاوانباران.

لە بەریتانیا، لە ساڵی ١٩٠٨ پۆلیس لە ھێڵی ئاسنینی باکووری ڕۆژھەڵات بۆ یەکەم جار سەگی پۆلیسیان بەکارھێنا بۆ وەستاندنی تاوانباران لە دزیکردن لە بەندەرەکانی شاری ھال. تا ساڵی ١٩١٠ ھێزەکانی پۆلیسی ھێڵی ئاسن تاقیکردنەوەیان لەسەر جۆرەکانی تری سەگی پۆلیسیی وەک مالینۆی بەلجیکی، لابرادۆر ڕیتریڤەر و شوانی ئەڵمانیی دەکرد.

## سەرچاوەکان

پۆل:سەگەکانی پۆلیس
پۆل:سەگە کارکەرەکان
پۆل:ئاژەڵەکانی جێبەجێکردنی یاسا