٥٨٨ ئەکیل

**ئەکیل** ( ناونیشانی هەسارەی بچووک : ٥٨٨ **ئەکیل** ) هەسارۆکەیەکی گەورەی ترۆجانی موشتەرییە لە کەمپی یۆنانی . ئەکیل یەکەم ترۆجانی موشتەری بوو کە دۆزرایەوە، لە ساڵی ١٩٠٦ لەلایەن ماکس وۆڵفەوە لە ڕوانگەی هایدلبێرگ توانی بیدۆزێتەوە، ماکس ناوی هەسارە بچووکەکەی ناوە بە ناوی پاڵەوانی ئەفسانەیی ئەکیل لە ئەفسانەی یۆنانیدا. هەسارۆکە تاریکەکەی جۆری (دی) نزیکەی |١٣٣|کیلۆمەترە لە تیرەکەیدایە کە ئەمەش وایکردووە ببێتە یەکێک لە ١٠ گەورەترین ترۆجانی موشتەری، ماوەی خولانەوەی ئەو هەسارۆکەیە ٧.٣ کاتژمێرە و لەوانەیە شێوەیەکی گۆشەیی هەبێت. 

## دۆزینەوە
ئەکیل لە ٢٢ی شوباتی ١٩٠٦ لەلایەن فەلەکناسی ئەڵمانی ماکس وۆڵف لە ڕوانگەی دەوڵەتی هایدلبێرگ-کۆنیگستول لە باشووری ئەڵمانیا دۆزرایەوە، یەکەم دۆزینەوەی ترۆجانی موشتەری بوو، هەرچەندە (12126) 1999 RM11) دوو ساڵ پێشتر وەک (A904 RD) بینرابوو، بەڵام ئەم تەنە پشتڕاست نەکرایەوە چونکە ماوەی چاودێریکردنەکە ئەوەندە درێژ نەبوو کە بتوانێت خولگەکەی حیساب بکرێت، پاشان ئاگۆست کۆپف کە هاوکارێکی وۆڵف بوو لە هایدلبێرگ، دوای هەشت مانگ دوای ئەکیل ٦١٧ پاترۆکلۆسی دۆزیەوە و لە سەرەتای ساڵی ١٩٠٧ گەورەترین ترۆجانی موشتەری دۆزیەوە کە ٦٢٤ هێکتۆر بوو.

## خولگە و پۆلێنکردن
ئەکیل بە مەودای (٤.٤-٦.٠ یەکەی فەلەکی) لە خاڵی لاگرانجی L4ی سیستەمی خۆر-موشتەریدا جارێک لە ١١ ساڵ و ١١ مانگدا (٤،٣٤٣) ڕۆژ میحوەرەکەی نیمچە سەرەکی ٥.٢١ یەکەی فەلەکی) بە دەوری خۆردا دەسوڕێتەوە. خولگەکەی ٠.١٥ و مەیلی ١٠ پلە لە تەختەی خۆرگیرانەوە نیشان دەدات.

ئەکیل یەکەم نموونەی ناسراوی چارەسەری جێگیرە بۆ کێشەی سێ تەن کە لەلایەن بیرکارێکی فەرەنسی جۆزێف لاگرانجەوە لە ساڵی ١٧٧٢دا کاری لەسەر کراوە، کە بە ناوی هەسارەی بچووکی ١٠٠٦ لاگرانجیاوە ناونراوە. دوای دۆزینەوەی ئەستێرە بچووکەکانی تر کە تایبەتمەندی خولگەیی هاوشێوەیان هەیە، کە بە ناوی پاڵەوانەکانی جەنگی ترۆجانیشەوە ناویان لێنرا (بڕوانە خوارەوە)، زاراوەی "ئەستێرەی ترۆجان" یان "ترۆجانی موشتەری" بە شێوەیەکی باو بەکارهێنرا. جگە لەوەش یاسایەک دامەزرا کە خاڵی L4 "کەمپی یۆنانی" بوو، لە کاتێکدا خاڵی L5 "کەمپی ترۆجان" بوو، هەرچەندە پێش ئەوەی هەر کەمپێک "سیخوڕێک"ی بەدەستهێنابێت (هێکتۆر لە کەمپی یۆنانی و پاترۆکلۆس لە... کەمپی ترۆجان).

## تایبەتمەندییە جەستەییەکان
### جۆری سپێکتراڵ
سیستەمی تەکسیۆنۆمی تۆلێن، *ئەچلیس* پۆلێنکراوە وەک هەسارەیەکی جۆری دی لەگەڵ شەبەنگێکی نائاسایی. هێماڤی-م ڕەنگی V-I ی ٠.٩٤ نموونەیە بۆ زۆربەی ترۆیانەکانی جوپیتێر.

### فۆتۆمێتری
ماوەی خولانەوە *ئەچلیس* کە ٧.٣ کاتژمێرە جارێکە، کەمێک کورتترە لە زۆربەی ترۆیانەکانی تری هەسارەی هورمز گەورەترە  بەڵام نزیکە لە ٩١١ ئەگامۆن ٣٤٥١ Mentor و ٣٣١٧ پاریس کە لە قەبارەدا هاوشێوەن، کەمی ڕووناکییەکەی ئاماژە دەدا کە  شێوەی بازنەییە،  تەممووزی ٢٠٠٧ەوە تا ئەیلولی ٢٠٠٨، تێبینییە فۆتۆمەتری ڕێکخراوەکان ئەنجامدرا لەلایەن ئەستێرەناسەکان لە سیمیز (کریمیا) ، ڕۆزن (بۆڵگاریا) ، مایداناک (ئوزبایجان) و هارکیڤ (ئوکڕاین). شیکاریی گۆشە ڕوونا دیاری کرد کە ماوەی ٧.٣٠٦±٠.٠٠٢ کاتژمێرە لەگەڵ قەبارەی ڕووناکی ٠،٠٠٢-٠،١١ ().  کاتی جێگرەوە لەلایەن کلۆدیای ئەنجیلی (٧.٠ کاتژمێر) ، ڕۆبەرت ستیفنس (٧،٣١٢ کاتژمێر) ، ستێفانۆ مۆتۆلا (٧،٣٢ کاتژمێر) و ڤینچێنزۆ زاپال (١٢ کاتژمێر) بە زۆری ڕێککەوتنێکی باشن ().&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;

### ئەڵماس و ئەلبێدۆ
لێکۆڵینەوەکان  لەلایەن سەتەلایتە ئەستێرەناسییە infrared، IRAS، سەتەلایتی ژاپۆنی ئەکاری، و ئەرکی نیووایزی ناسا ئەنجامدراون، ڕووی تەنەکە ئەلبێدۆ زۆر نزمی هەیە لە مەودای ٠،٠٣٢٨ بۆ ٠،٠٤٣, کە قەبارەی تەواو نزیکەی ٨،٥٧ یەکسانە بە درێژی ١٣٠،١ بۆ ١٣٥،٥ کیلۆمەتر.

## ناو
ناوی ئەم هەسارە بچووکە لەلایەن فەلەکناسی نەمسایی یۆهان پالیسا پێشنیار کراوە . ناوی لێنراوە بەناوی ئەکیلەوە ، پاڵەوانی ئەفسانەیی لە ئەفسانەی یۆنانی و کەسایەتی ناوەندی لە *[[ئیلیادە|ئیلیادی]]* هۆمەر کە باس لە جەنگی ترۆجان دەکات *(هەروەها سەیری ٥٧٠٠ هۆمێرۆس و ٦٦٠٤ ئیلیا بکە)* . لە تەمەنی کۆرپەدا، ئەکیل لەلایەن دایکی تێتیسەوە لە ڕووباری ستیکسدا نوقم کرا *(هەروەها سەیری ١٧ تێتیس بکە)* ، بەم شێوەیە جەستەی بێ زیان بوو جگە لەو پاژنەی کە پێی گرتبوو. هیکتۆری کوشت ( *هەروەها سەیری ٦٢٤ هێکتۆر بکە* )، گەورەترین جەنگاوەری ترۆجان. لە کۆتاییدا بە تیرێک لە پاژنەی پێیدا لەلایەن پاریسەوە کوژرا ( *بڕوانە ٣٣١٧ پاریس* ). 

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی

* بنکەدراوەی Asteroid Lightcurve (LCDB) , فۆڕمی پرسیار ( زانیاری  Archived   )
* فەرهەنگی ناوی هەسارە بچووکەکان, Google books
* بارودۆخی دۆزینەوە: هەسارە بچووکە ژمارەدارەکان (1)-(5000) – ناوەندی هەسارە بچووکەکان
* ئەستێرە بچووک 588 ئەکیل , لە تەنە بچووکەکان داتا فێرێت
* 588 Achilles  
*   
{[تووڵی دەروازە|گەردوون}}