بیست و شەشەمین شانشینی میسر

**بیست و شەشەمین شانشینی میسر** (بە ناوی **شانشینی بیست و شەشەمین**، بە جێگرەوە **٢٦مین شانشین** یان **شانشینی ٢٦**) دوا شانشینی ڕەسەنی میسری کۆن بوو پێش داگیرکردنی فارسەکان لە ساڵی ٥٢٥ پێش زایین (ھەرچەندە ماوەی کورتی دیکەی فەرمانڕەواییی لەلایەن میسرییەکانەوە بەدوای خۆیدا ھێنا). ھەروەھا سەردەمی شانشینەکە (٦٦٤-٥٢٥ پێش زایین) بە **سەردەمی سایت** ناودەبرێت لە دوای شاری سائیس کە فیرعەونەکانی ئەو سەردەمە پایتەختیان ئەوێ بووە، و سەرەتای سەردەمی کۆتایی میسری کۆن دیاری دەکات.

## مێژوو
ئەم شانشینە سەرچاوەی خۆی بۆ شانشینی بیست و چوارەمین دەگەڕێتەوە. ڕەنگە پسامتیکی یەکەم نەوەی با کەن راع نەف بووبێت. بەڵام سەرچاوەکانی تر بە ڕەچەڵەک لیبی وەسفی دەکەن.

دوای داگیرکردنی میسر لەلایەن ئیمپراتۆریەتیی ئاشووریی نوێ لە سەردەمی تەحارقە و تانتامانی و دواتر داڕمانی شانشینی بیست و پێنجی میسر کە بنکەکەی لە ناپاتا بوو، پسامتیکی یەکەم وەک تاکە پاشا بەسەر ھەموو میسردا ناسێندرا. پسامتیک ھاوپەیمانی لەگەڵ پاشا گیگسی لیدیا بەست، کە لە کاریا و یۆنانی کۆنەوە بەکرێگیراوانی بۆ نارد کە پسامتیک بەکاری دەھێنا بۆ یەکخستنی ھەموو میسر لە ژێر دەسەڵاتی خۆیدا.

لەگەڵ ھێرشھێنانە سەر نەینەوا و داگیرکردنی لە ساڵی ٦١٢ پێش زایین و ڕووخانی ئیمپراتۆریەتیی ئاشووری نوێ، ھەردوو پسامتیک و جێنشینەکانی ھەوڵیاندا دەسەڵاتی میسر لە ڕۆژھەڵاتی نزیکدا دووپات بکەنەوە بەڵام لەلایەن ئیمپراتۆریەتیی بابلی نوێ لە سەردەمی نەبو خەد نەسری دووەمدا ڕاوەدوونران. فیرعەون ئاپریس بە یارمەتیی بەکرێگیراوانی یۆنانی توانی ھەوڵەکانی بابل بۆ داگیرکردنی میسر ڕابگرێت.

لە کۆتاییدا فارسەکان لە ساڵی ٥٢٥ پێش زایین میسریان داگیر کرد کاتێک ئیمپڕاتۆر کامبیسی دووەم پسامتیکی سێیەمی گرت و دواتر لە یەکەم لەشکرکێشیی ھەخامەنشی بۆ سەر میسر لە سێدارەی دا. قەمبیز یەکەم ساتراپیی میسری دامەزراند کە خاکێکی ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشییەکان بوو و تاجی یەکەمین فیرعەونی شانشینی بیست و حەوتەمینی لەسەر دانرا.

### شوێنەوارناسی
[وێنۆک|240x240پیکسڵ|لە ساڵی ٦٠٥ پێش زایین ھێزێکی میسری لە سەر دەستی [نیکۆی دووەم|نیکۆی دووەمی شانشینی بیست و شەشەمدا لە شەڕی کەرکەمیشدا شەڕی لەگەڵ ئیمپراتۆریەتیی بابلی نوێ کرد، کە پاشماوەی سەربازیی ئیمپراتۆریەتیی ئاشووری نوێ یارمەتیان دا، بەڵام تووشی شکست بوو. وێناکردنەکە لە ساڵی ١٩١٥ بڵاوکراوەتەوە.]]
لە مانگی ئایاری ٢٠٢٠، نوێنەرایەتییەکی شوێنەواریی میسری-ئیسپانی بە سەرۆکایەتیی ئیستەر پۆنس گۆڕستانێکی ناوازەیان ئاشکرا کرد، کە پێکھاتووە لە ژوورێک کە بە بەردی کڵسی جامدار دروستکراوە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ شانشینی ٢٦ (کە بە سەردەمی ئەلساوی‌ش ناسراوە) لە شوێنی ئۆکسێرینخوسی کۆن. ھەروەھا شوێنەوارناسان دراوی برۆنزی و مۆری گڵین و بەردی گۆڕی ڕۆمانی و خاچی بچووکیان دۆزیوەتەوە. لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠، میسر پەردەی لەسەر ٥٩ تابووتی قەشە و کارمەندانی شانشینی ٢٦ لادا کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ نزیکەی ٢٥٠٠ ساڵ لەمەوبەر.

## ھونەر

پەڕگە:Pottery_vessel._Applique_face_of_god_Bes_on_surface._Pink-brown_ware._From_Egypt._26th_Dynasty._The_Petrie_Museum_of_Egyptian_Archaeology,_London.jpg|alt=Pottery vessel showing the face of god Bes from the 26th Dynasty. Petrie Museum of Egyptian Archaeology, London| دەفرێک کە ڕووخساری خوداوەند بێس لە شانشینی ٢٦ نیشان دەدات. مۆزەخانەی پێتریی شوێنەوارناسیی میسری، لەندەن
پەڕگە:Female_amulet_E17114_mp3h8679.jpg|alt=Female figure, Louvre Museum. The name of Psamtik I is inscribed under the feet.| فیگەرێکی مێینە، مۆزەخانەی لووڤەر. ناوی پسامتیکی یەکەم لە ژێر پێیەکانیدا نووسراوە.
پەڕگە:Sphinx_of_Apries-N_515-IMG_0583-gradient.jpg|alt=Sphinx of Apries, from the collection of Anne Claude de Caylus| ئەبوو ھۆلی ئاپریس، لە کۆمەڵەی ئان کلۆد دی کایلۆس
پەڕگە:Sarcophagus_of_Harkhebit,_595–526_BCE,_26th_dynasty_of_Egypt.jpg|alt=Sarcophagus of Harkhebit: "Royal Seal Bearer, Sole Companion, Chief Priest of the Shrines of Upper and Lower Egypt, and Overseer of the Cabinet", 595–526 BCE, Saqqara, 26th dynasty of Egypt.| سەرکۆفاگی ھەرخێبیت ٥٩٥–٥٢٦ پێش زایین، سەقەرا، شانشینی ٢٦ی میسر.


## فیرعەونەکانی شانشینی ٢٦
[وێنۆک|[پسامتیکی یەکەم دەچێتە ناو ئەشدۆد، لە کەوتنی ئەشدۆد لە ساڵی ٦٣٥ پێش زایین.]]

## ھێڵی کاتیی شانشینی ٢٦

ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12
PlotArea = top:100 bottom:100 right:100 left:100
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period   = from:-664 till:-500
TimeAxis  = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:-664

Colors   =
 id:canvas value:rgb(0.97,0.97,0.97)
 id:PA  value:green
 id:GP  value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
 barset:Rulers

PlotData=
 width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
 barset:Rulers

 from: -664 till: -610 color:PA text:"Psamtik I (664–610 BC)"
 from: -610 till: -595 color:PA text:"Necho II (610–595 BC)"
 from: -595 till: -589 color:PA text:"Psamtik II (595–589 BC)"
 from: -589 till: -570 color:PA text:"Wahibre Haaibre (589–570 BC)"
 from: -570 till: -526 color:PA text:"Amasis II (570–526 BC)"
 from: -526 till: -525 color:PA text:"Psamtik III (526–525 BC)"
 barset:skip


## سەرچاوەکان


## کتێبنامە

* Aidan Dodson, Dyan Hilton. *The Complete Royal Families of Ancient Egypt*. The American University in Cairo Press, London, 2004.
* Kenneth Kitchen, *The Third Intermediate Period in Egypt, 1100–650 B.C.* (Book & Supplement) Aris & Phillips. 1986 .
* Karl Jansen-Winkeln, ''Bild und Charakter der ägyptischen 26. Dynastie'', *Altorientalische Forschungen*, **28** (2001), 165–182.

پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی شەشەمی پێش زایین
پۆل:دەیەی ٦٦٠ی پ.ز
پۆل:ویلایەت و ناوچە ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی شەشەمی پێش زایین
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی سەدەی ٧ەمی پ.ز
پۆل:میسری کۆن
پۆل:مێژووی میسر