open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
گۆران ڤیشنجیچ

**گۆران ڤیشنجیچ** () لەدایکبووی ٩ی ئەیلوولی ١٩٧٢) ئەکتەری کرواتی-ئەمریکییە و لە فیلم و بەرھەمە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکی و بەریتانیایییەکان بەشداری کردووە. لە ئەمریکا بە ڕۆڵی دکتۆر لوکا کۆڤاچ لە *فیلمی ER* و گارسیا فلین لە فیلمی *Timeless* ناسراوە کە ھەردووکیان زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەی ئێن بی سی یە. بۆ *فیلمی ER* ئەو و کاستەکەی پاڵێوراو بوون بۆ دوو خەڵاتی ڕێکخراوی ئەکتەرەکانی شاشە. زاوای دەرھێنەری فیلمی کرواتییە و بەرپرسی پێشووی تەلەڤیزیۆنی ڕادیۆیی کرواتیایە (١٩٩١–٩٥)، ئەنتون ڤردۆڵجاک. لە کۆتایییەکانی نەوەدەکاندا ڕووی لە ئەمریکا کردووە.

ڤیشنجیچ لە ٩ی ئەیلوولی ١٩٧٢ لە شاری شیبێنیک لە وڵاتی کرواتیا لە ویلایەتی یوگۆسلاڤیا لەدایکبووە. یەک خوشک و برایەکی ھەیە کە برایەکی گەورەیە بە ناوی یۆشکۆ. باوکی بە ناوی ژێلجکۆ شۆفێری پاس بووە و دایکی بە ناوی میلکا لە بازاڕێکدا کاری دەکرد. بە درێژایی تەمەنی منداڵی لە شانۆنامەکاندا دەرکەوتووە و لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا یەکەمجار لەسەر شانۆ دەرکەوتووە لە فیلمی مشتومڕاوی یوگۆسلاڤیا بەناوی *Braća po materi* (١٩٨٨)، ڕۆڵی ئوستاشایەکی گەنجی گێڕاوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢
پاتۆن ئۆسواڵت

**پاتۆن ئۆسڤاڵت** ( ; لە  لەدایکبووە) ئەکتەر و کۆمیدیاوانێکی ئەمریکییە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:نووسەرانی کۆمیکی ئەمریکی
پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان
پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم
پۆل:براوەکانی خەڵاتی شۆرتی
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:زیندووان
پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان
پۆل:مولحیدانی ئەمریکا
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:بێخوایانی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٢٣

**یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٢٣** دەبێتە یاری کۆتایی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا بۆ وەرزی ٢٠٢٢-٢٣ ، کە وەرزی ٦٨ی پاڵەوانێتی تۆپی پێی یانەکانی ئەوروپایە کە لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی ئەوروپاوە ڕێکخرا و ٣١ەمین وەرزە لەو کاتەوەی ناوی لە جامی یانە پاڵەوانەكانی ئەوروپاوە گۆڕدرا بۆ خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا . لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ لە یاریگای ئۆڵۆمپی ئەتاتورک لە ئیستانبوڵ لە تورکیا  لە نێوان یانەی مانچستەر سیتی ئینگلیزی و یانەی ئینتەرمیلانی ئیتاڵی ئەنجام درا. مانچستەر سیتی یارییەکەی بە ئەنجامی ١-٠ بردەوە و یەکەم نازناوی خولی پاڵەوانەکانی ئەوروپای بردەوە، بەم شێوەیەش هەرسێ نازناوی جام و خول و نازناوی خولی پاڵەوانەکانی ئەوروپا بۆ یەکەم جار لە مێژوودا بەدەستهێنا.مانچستەر سیتی  بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی سەردەکەوێت بۆ قۆناغی کۆمەڵەکانی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا وەرزی  ٢٠٢٣-٢٤, هەروەها مافی یاریکردن لەگەڵ براوەی خولی یۆرۆپا لیگی ٢٠٢٢-٢٣ لە جامی سوپەری ٢٠٢٣ بەدەستدەهێنێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی

*
ئایشە تایلەر

**ئایشا نیلاجا تایلەر** (بە ئینگلیزی: Aisha Nilaja Tyler) لەدایکبووی ١٨ی ئەیلوولی ١٩٧٠ ئەکتەر، کۆمیدیاوان، دەرھێنەر و پێشکەشکاری بەرنامەی گفتوگۆی ئەمریکییە.

تایلەر تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە لە ١٨ی ئەیلوولی ١٩٧٠ لە شاری سانفرانسیسکۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا لەدایکبووە، کچی ڕۆبن گریگۆری مامۆستا و جەیمس تایلەر فۆتۆگرافەرە. ئەم خێزانە ساڵێکیان لە ئەسیوپیا بەسەر بردووە و دواتر بۆ کات بەسەربردن چوونەتە ئاشرامێک لە ئۆکلاند لە ویلایەتی کالیفۆرنیا. دایک و باوکی لە تەمەنی دە ساڵیدا جیابوونەوە، دوای ئەوە باوکی ئەمی پەروەردە کرد. باپیرە گەورەی لە لای دایکییەوە تۆماس مۆنتگۆمێری گریگۆری بوو کە درامانووس و پەروەردەکار بوو، باپیرە گەورەی گەورەی مامۆستای زانکۆی ھاوارد جەیمس مۆنرۆ گریگۆری بوو.

ئەو تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە لە قوتابخانەی ئامادەیی ماکاتیر لە سانفرانسیسکۆ، کە بەرنامەیەکی تایبەتی ھەبوو بە ناوی قوتابخانەی ھونەر، ئێستا ناوی ڕوت ئاساوا قوتابخانەی ھونەری سانفرانسیسکۆیە، حەزی لە کۆمیدیای سەرەتایی بوو. تایلەر لەگەڵ سام ڕۆکوێڵ و مارگریت چۆ لە قۆناغی ئامادەیی خوێندوویەتی.

دوای ئەوەی بۆ ماوەیەکی کورت لە کۆمپانیایەکی ڕیکلامی سانفرانسیسکۆ کاردەکات، گەشتێکی بە وڵاتەکەدا کردووە و بەدوای پیشەی کۆمیدیدا دەگەڕێت لە ساڵی ١٩٩٦ ڕووی لە لۆس ئەنجلۆس کردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:سیناریۆنووسەکانی کالیفۆرنیا
پۆل:زیندووان
پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:ژنە بیرەوەرییە ئەمریکییەکان
پۆل:ژنە ئەمریکییە سیناریۆنووسەکان
پۆل:ژنە ئەمریکییە بەرھەمھێنەرەکانی فیلم
پۆل:ژنە ئەمریکیە دەرھێنەرەکانی فیلم
پۆل:ژنە کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکان
پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:بێژەرە ئەمریکییەکان
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرانی سان فرانسیسکۆ
پۆل:چالاکوانانی کالیفۆڕنیا
پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم
پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠
پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمریکییەکان لە کایە ڤیدیۆییەکان
جێنیفەر ئێسپۆزیتۆ

**جێنیفر ئێسپۆزیتۆ** خانمەکتەرێکی ئەمریکییە. بە ڕۆڵی لەچەندین فیلمدا بینیووە، بەناوبانگترینیان لەڕۆڵێکی ساڵی ٢٠١٦ تا ٢٠١٧ ڕۆڵی بریکاری تایبەت ئەلێکساندرا کوین لە زنجیرەی سی بی ئێس *NCIS* بینی. ھەروەھا ڕۆڵی جێگری بەڕێوەبەری سی ئای ئەی سوزان ڕینۆری لە زنجیرەی ئەمازۆن دەستەی ھاوڕێکان بینیوە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ژنە بیرەوەرییە ئەمریکییەکان
پۆل:خەڵکی دوورگەی ستەیتن
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:نووسەرانی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ئیتاڵی
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک
پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣
نازەنین بونیادی

**نازەنین بونیادی** (؛ ٢٢ی ئایاری ١٩٨٠) خانمەکتەر و چالاکوانێکی بەریتانییە. ئەو لەدایکبووی تاران و گەورەبووی لەندەنە، لە ویلایەتە یەکگرتووەکان ژینناسی لە زانکۆ خوێندووە و دواتریش بووەتە خانکەکتەر. بونیادی لە ساڵی ٢٠٠٩ تا ٢٠١٥، وتەبێژی ڕێکخراوەی لێبوردنی نێونەتەوەیی بووە و لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ ھەتا شوباتی ٢٠٢١، وەکوو ئەندامی دەستەی کارگێڕیی ناوەندی مافەکانی مرۆڤ لە ئێران کاری کردووە. ئەو سەرنجی لەسەر مافەکانی گەنجان و ژنان بووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠
پۆل:خەڵکی تاران
پۆل:خانمەکتەرە بەریتانییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی لەندەن
پۆل:خەڵکی بەریتانی دوور لە وڵاتی خۆیان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:موسڵمانانی بریتانی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی بەڕیتانی
پۆل:ژنان لە پاراستنی مافی مرۆڤ
پۆل:دەرچووانی ئەکادیمیای شاھانەی ھونەری درامی
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠٩

**یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠٩** یارییەکی تۆپی پێ بوو لە ٢٧ی ئایاری ٢٠٠٩ لە یاریگای ئۆڵۆمپیکۆ لە شاری ڕۆمای ئیتاڵیا ئەنجامدرا. بۆ دیاریکردنی براوەی وەرزی ٢٠٠٨-٢٠٠٩ی خولی پاڵەوانەکانی ئەوروپا، کە لە نێوان یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا و یانەی مانچستەر یونایتدی بوو. هەر زوو یانەی بارسێلۆنا لە رێگای ساموێل ئیتۆ لە خوولەکی ١٠ گۆڵی یەکەمیان تۆمارکرد.پاشان لە خوولەکی ٧٠ لیۆنێل مێسی گۆڵێکی دیکەی  تۆمارکرد، بەم ئەنجامە بارسیلۆنا نازناوەکەی بەرزکردەوە.بەمەش بۆ یەکەمجار هەرسێ نازناوی  لە لالیگا و جامی شا و چامپیۆنزلیگ بەدەستبهێنێت.  

ئەمە سێیەم سەرکەوتنی بارسێلۆنا بوو لەم پاڵەوانێتییەدا، دوای ١٧ ساڵ لە بردنەوەی جامی ئەوروپا لە ساڵی ١٩٩٢ .  مانچستەر یونایتد وەک پاڵەوانی بەرگریکاری ڕکابەرییەکان هاتە نێو یارییەکەوە، یەکەم پاڵەوانی بەرگریکار بوو لە دوای یۆڤانتۆس لە ساڵی ١٩٩٧ ەوە بگاتە یاری کۆتایی. ئەوە پێنجەمین ساڵ بوو لەسەریەک کە یاری کۆتایی لانیکەم یەک یانەی ئینگلیزی بەشداری تێدا بکات.  یاریگای ئۆڵۆمپیکۆ پێشتر میوانداری سێ یاری کۆتایی چامپیۆنزلیگی میوانداری کردبوو، لە ساڵانی ١٩٧٧ و ١٩٨٤ و ١٩٩٦ . 

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی

* سایتی فەرمی (ئەرشیڤ)
عەلی کەریمی

**محەممەد عەلی کەریمی پاشاکی** (؛ لەدایکبووی ٨ی تشرینی دووەمی ١٩٧٨ لە کەرەج)، ناسراو بە **عەلی کەریمی** (بە فارسی: علی کریمی)، ڕاھێنەر و یاریزانێکی پێشووی تۆپی پێی ئێرانییە. لە ماوەی ژیانی پیشەگەرانەی تۆپی پێیدا، لە یارییەکانی خولی نایابی ئێران، خولی نایابی ئیمارات، خولی ئەستێرەکانی قەتەر و بۆندسلیگا یاریی کردووە. کەریمی لە ١٢٧ یاریدا، ٣٨ گۆڵی بۆ ھەڵبژاردەی نیشتمانیی ئێران تۆمار کردووە. لە ساڵی ٢٠٠٤، وەکوو باشترین گۆڵکەری جامی نەتەوەکانی ئاسیا ناسێندرا و لە ھەمان ساڵدا خەڵاتی یاریزانی تۆپی پێی ساڵی ئاسیای وەرگرت. لە کۆتاییی وەرزی ٢٠١٣-٢٠١٤ وازھێنانی خۆی لە تۆپی پێ ڕاگەیاند و لە ١١ی نیسانی ٢٠١٤دا کۆتایاریی ١٨ ساڵەی ژیانی وەرزشیی خۆی ئەنجامدا.

ئەو بێجگە لە تۆپی پێ لە بوارەکانی کۆمەڵایەتی و سیاسیدا چالاک بووە. لە مانگەکانی کۆتاییی ساڵی ٢٠٢٢ لە دوای کوژرانی ژینا ئەمینی، کەریمی کە لە دوبەی نیشتەجێ بوو، بووە یەکێک لە سەرەکیترین کەسایەتییەکانی خۆپیشاندانە سەرتاسەرییەکانی ئێران کە پاڵپشتی لەو خۆپیشاندانانە دەکرد و لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکاندا چالاکی بەڕێوە دەبرد. لەلایەن حکوومەتی ئێران بە «ھاندانی ئاژاوەگێڕی» تۆمەتبار کرا و لەلایەن حکوومەتەوە دەستی بەسەر خانووەکەی لە لەواساندا گیرا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

*  (لە ٢٠١٠ەوە)

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨
پۆل:خەڵکی کەرەج
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٠
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤
پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦
پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٧
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە قەتەر
پۆل:یاریزانانی بۆندسلیگا
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئێران
پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئێرانی
پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی ئێرانی
پۆل:خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران
پاوند پەپیز (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ١٩٨٦)

**پاوند پەپیز** () زنجیرە کارتۆنێکی کۆمیدی ئەمریکییە کە لەلایەن ھانا-باربارا دروستکراوە، کە بۆ یەکەم جار لە ١٣ی ئەیلوولی ١٩٨٦دا لە کۆمپانیای ئەی بی سی پەخشکرا.

## کارەکتەرەکان

* **کولەر** () سەگێکی سپی.
* **نۆسە ماری** () سەگێکی قاوەیی.
* **ھاولەر** () سەگێکی خاکی.
* **چاوی گەش** () سەگێکی زەرد.
* **وۆپەر** () سەگێکی بچووکی کرێم.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 
* 

پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی سەگەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی ھانا باربێرا
پۆل:یەکەم نمایشی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی ساڵی ١٩٨٦
پۆل:کۆتایھاتنی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی ساڵی ١٩٨٧
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کۆمیدییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان
میم (ڕەخنە)

**میم**، **Mîm** (ئینگلیزی: miːm/ Meme/). بیرۆکەیەک، ڕەفتارێک، یان شێوازێکە کە لەڕێی لاساییکردنەوە لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر بۆ کلتوورێک یان کۆمەڵگایەک بڵاودەبێتەوە و زۆرجار ھەڵگری مانایەک یان ڕەخنەیەکە یان بۆ گەیاندنی پەیامێکە، کە لەسەر دیاردەیەک یان بابەتێکی دیاریکراو دەخرێتە ڕوو. میم وەک شێوازێکی ھەڵگرتنی بیرۆکە، ھێما، یان کارپێکردنە کولتوورییەکان کاردەکات، کە دەتوانرێت ئەو بیرۆکەیە لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر بگوازرێتەوە لە ڕێگەی نووسین، قسەکردن، ئاماژە، بۆنەیەک، یان دیاردە لاساییکەرەوەکانی دیکە کە بابەتێکی دیاریکراویان ھەیە. لایەنگرانی ئەم چەمکە (ئەوانەی میم دروست دەکەن) میم وەک ھاوشێوەیەکی کولتوورە چینایەتیەکان دەبینن، چونکە خۆیان دووبارە دەکەنەوە و دەگۆڕدرێن و وەڵامی فشارە ھەڵبژێردراوەکان دەدەنەوە. لە زمانی ڕۆژانەی ئێستادا، میم ئاماژەیەکە بۆ **میمی ئینتەرنێت**، بە شێوەیەکی گشتی وێنەیەک، کە دەستکاری دەکرێت و لەبەردەگیرێتەوە و لە ڕەخنەیەک، ھەڵسوکەوتێک، یان بابەتێکی دیاریکراوی ھاوبەشدا بە شێوەی ئۆنلاین بڵاودەکرێتەوە.

## مێژوو
میم شتێکی نوێ نییە، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ کتێبی *جینی خۆپەرستی* زانای زیندەوەرزانی پەرەسەندن ڕیچارد دۆکینز لە ساڵی ١٩٧٦، کە لە کتێبەکە بە شێوەیەکی جیاوازتر لەو میمەی ئێستا، میمەکەی بڵاوکردبووەوە. لە چەمکی دۆکینزدا زاراوەی میم: "شێوازێکی گواستنەوەی کولتوورییە". ھەندێک لە زمانزانان دەڵێن مرۆڤەکان بۆ چەندین سەدە میمیان بەکارھێناوە بۆ پەیوەندیکردنی نێوان مرۆڤەکان یاخود خۆشی دەربڕین، میمەکان بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک ڕێڕەوێک بۆ گفتوگۆی کلتووری ناسراون.

## وشەی میم
میم، شێوازێکی کورتکراوەیە بۆ "لاسایی کردنەوە" (یۆنانی: "لاسایی کردنەوە") لە ساڵی ١٩٧٦ لەلایەن ڕیچارد دۆکینز ئەم وشەیە بە فەرمی بڵاوبووەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت
پۆل:دەرھەستکاری
پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی
پۆل:سایکۆلۆژیای پەرەسەندن
پۆل:تیۆرییە فەلسەفییەکان
پۆل:فەلسەفەی زمان
پۆل:فەلسەفەی زانست
ھانشین تایگەرز

**هانشین تایگەرز**()  تیپێکی پیشەگەری بیسبۆڵی ژاپۆنە. سەر بە خولی ناوەندییە. یاریگای خۆی یاریگای هانشین کۆشین لە شاری نیشینۆمیا لە پارێزگای هیۆگۆ.
ناوی کورتکراوەی "هانشین" و نازناوی "پڵنگەکان"ە. هەندێک جار پێی دەوترێت "پڵنگ" یان "پڵنگی شەڕکەر". لە نێوان 12 تیپی بیسبۆڵی پیشەگەرانەی ئێستا لە ژاپۆن، دووەم درێژترین مێژووی هەیە دوای یانەی زەبەلاحەکانی یۆمیوری، یەکێکە لەو تیپانەی کە لە ساڵی 1936 دەستی بە خولی پیشەگەری بیسبۆڵ کردووە. تا ساڵی ١٩٦٠ ناوی پڵنگەکانی ئۆساکا بوو جگە لە ماوەی شەڕەکە. کۆمپانیای بەڕێوەبردنی کۆمپانیاکە بریتییە لە کۆمپانیای هانشین تایگەرز. کۆمپانیای باوک بریتییە لە هێڵی ئاسنی کارەبایی هانشین (کە لقێکی کۆمپانیای هانکیو هانشین هۆڵدینگزە). پێنج بردنەوەی خولەکە (پلەی پێنجەمی خولەکە بۆ ژمارەی بردنەوەکان)، تەنها یەکجار لە ژاپۆن (یەکسانە بە کەمترین بردنەوە لە نێوان 12 تیپەکەدا)، هەروەها لە ساڵی 1987 تا 2001، تەمەنی تاریکی نوقمبوون بۆ خوارەوە 10 جار لە 15 تیپدا وەرزەکان.وەک ئەزموونم کردووە، لەوەتەی خولەکە دامەزراوە (١٩٥٠)، کۆی ڕێژەی بردنەوەکان لە پلەی دووەمدایە لە خولەکەدا، و شانازی بە هێزێکی جێگیرەوە دەکات لە زۆرێک لە وەرزەکاندا کە تێیدا چووەتە پۆلی A.
## سەرچاوەکان

* [فەرمی](https://m.hanshintigers.jp/　سایتی)

پۆل:ژاپۆن
پۆل:وەرزشی ژاپۆن
پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٣٥ لە ژاپۆن
وێژەی سووپەرھیرۆ

**ئەدەبیاتی سووپەرھیرۆ** ژانرێکی خەیاڵی سووپەرھیرۆیە کە بەدواداچوون بۆ سەرگەرمی و کەسایەتی و ڕەوشتی شەڕکەرانی تاوانکاری جل و بەرگ کە بە سووپەڕھیرۆ ناسراون، کە زۆرجار خاوەنی ھێزی سەروو مرۆیین و شەڕ لەگەڵ تاوانبارانی بەھێزی ھاوشێوە دەکەن کە بە گەورەخراپەکار ناسراون. ئەم ژانرە بە پلەی یەکەم دەکەوێتە نێوان فانتازیا ڕەقەکان و سپێکتریمی زانستی خەیاڵی نەرمی ڕیالیزمی زانستی. زۆرترین جار پەیوەندی بە کتێبە کۆمیکییەکانی ئەمریکاوە ھەیە، ھەرچەندە لە ڕێگەی وەرگێڕان و بەرھەمە ڕەسەنەکانەوە فراوان بووە بۆ میدیاکانی تر.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی
خانەنشینی

**خانەشینی یان کارنشینی** () بریتییە لە کشانەوە لە پۆست یان پیشەی یان لە ژیانی چالاکانەی کارکردن. ھەروەھا کەسێک دەتوانێت بە کەمکردنەوەی کاتژمێرەکانی کارکردن یان باری کارکردن نیمچە خانەنشین بێت.

## سەرچاوەکان
*
مەنسوورە سەگوەند

**مەنسوورە سەگوەند** (؛ ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ – ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣) خوێندکاری یاسای دانیشتووی شاری ئاودانان، دوای کشانەوەی وەک ناڕەزایەتییەک لە ھاوکاری لەگەڵ ھێزی پۆلیس، ئێوارەی ڕۆژی یەکشەممە، کاربەدەستانی پزیشکیی پارێزگای ئیلام گیانلەدەستدانی ئەم خوێندکارەیان پشتڕاست کردەوە و *[[وەستانی دڵ|وەستانی دڵ]]*یان وەکوو ھۆکار ھێنایەوە. لە کاتژمێرەکانی درەنگانی ئێوارەی یەکشەممەدا، ئیرنا بە پشتبەستن بە سەیدنوور عەلی مورادی، بەرپرسی بەشی فریاکەوتنی پێش نەخۆشخانەی زانکۆی زانستە پزیشکییەکانی ئیلام، مردنی مەنسوورە سەگوەندی پشتڕاستکردەوە و ھۆکارەکەی بە «وەستانی دڵ و ھەناسەدان» ناوبرد. 

دەسەڵاتی دادوەری و ئاسایشی ئیلام تا ئێستا ڕوونکردنەوەیەکیان سەبارەت بە «مەرگی گوماناوی» ئەم کچە خوێندکارە و ھاوکارە پێشووەکانی فەرماندەیی پۆلیسی ئیلام نەخستووەتەڕوو.

## ئینستاگرام
لە ھەژماری ئینستاگرام کە لە ژێر ناوی *مەنسوورە سەگوەند* چالاکە، وێنەیەکی ئەو کچە بە جل و بەرگی ژنانەی پۆلیس بڵاوکراوەتەوە و نووسراوە: «من مەنسوورە سەگوەند خەڵکی لوڕستان، لە پۆلیسی فەخریی ھێزی جێبەجێکردنی یاسای خوڕەماوە کارم کردووە. لەمەبەدوا من ھیچ ھاوکارییەکم لەگەڵ ھێزە چەکدارەکان نابێت و بە شانازییەوە لەگەڵ ھاونیشتیمانییەکانم دەمێنمەوە».

## دەستبەسەرکردن
ھەتا ئێستا هیچ زانیارییەکی ورد لەبارەی کاتی دەستبەسەرکردن و تۆمەتبارکردن و کاتی ئازادکردنی مەنسوورە سەگوەند بەردەست نییە، بەڵام لە ھەژماری تویتەری *سێدای شەھریوەر (دەنگی خەرمانان)* کە هەواڵی ناڕەزایەتییەکان بڵاو دەکاتەوە، جەختی لەوە کردووەتەوە کە «مەنسوورە سەگوەند پێشتر ئەندامی ھێزی پۆلیس بووە» و لە درێژەی ناڕەزایەتییەکانی ژنان، ژیان، ئازادیدا «ھاوکاری لەگەڵ ئەم ھێزە پچڕاند» و چەندین جاران پشتیوانی لە ناڕەزایەتییەکان کرد، ھەر بەو ھۆیەشەوە بۆ ماوەیەک دەستبەسەر کرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٥
پۆل:مردووانی ٢٠٢٣
زنجیرەی ھەڵبژاردە

**زنجیرەی ھەڵبژاردە** یان **زنجیرەی ئەنتۆلۆژیا** بریتییە لە زنجیرەیەکی ڕادیۆیی، تەلەڤیزیۆنی، یاری ڤیدیۆیی یان فیلم کە ژانرە جیاوازەکان دەگرێتەوە و چیرۆکێکی جیاواز و کۆمەڵێک کارەکتەری جیاواز لە ھەر ئەڵقەیەک، وەرزێکدا، بەشی جیاوازدا، یان کورتەیەکدا پێشکەش دەکات. ئەمانە بەزۆری لە ھەر ئەڵقەیەکدا کاستی جیاوازیان ھەیە، بەڵام چەندین زنجیرە لە ڕابردوودا، وەکو *فۆڕ ستار پلەیھاوس*, تیپێکی ھەمیشەیی ئەکتەری کارەکتەری دامەزراند کە ھەفتانە لە درامایەکی جیاوازدا دەردەکەون. ھەندێک زنجیرەی ھەڵبژاردە، وەک *ستۆدیۆ وەن ،* لە ڕادیۆ دەستی پێکرد و دواتر فراوانتر بوو بۆ تەلەڤیزیۆن.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکان بەپێی جۆر
پۆل:زاراوەکانی تەلەڤیزیۆن
پۆل:چەشنەکانی تەلەڤیزیۆن
ئەنیمەیشنی گەورەساڵان

**ئەنیمەیشنی گەورەساڵان **، کە بە **ئەنیمەیشنی پێگەیشتوو** ناسراوە، () ھەر جۆرە کارێکی جووڵەی ئەنیمەیشنە کە تایبەتە بە بەرژەوەندییەکانی گەورەساڵان، و بە شێوەیەکی سەرەکی بەرەو گەورەساڵان و ھەرزەکاران دەکرێتە ئامانج و دەخرێتە بازاڕەوە، بە پێچەوانەی منداڵان یان ھەموو تەمەنی بینەران. کارەکان لەم میدیایەدا دەتوانرێت بە گەورەساڵ ھەژمار بکرێن بەھۆی ھەر ژمارەیەک ھۆکارەوە، کە بریتین لە تێکەڵکردنی ڕووتی، ناوەڕۆکی سێکسی ڕوون یان پێشنیار، توندوتیژی گرافیک، قسەی ناشرین، کۆمیدیای تاریک، یان توخمە بابەتییەکانی دیکە کە بۆ منداڵان نەگونجاون، و/یان ھەر بینەرێکی گەنج. ڕەنگە بەرھەمەکانی ئەم ژانرە بەدواداچوون بۆ پرسە فەلسەفی، سیاسی، یان کۆمەڵایەتییەکان بکەن. ھەندێک لە بەرھەمەکان بەھۆی تەکنیکە ئاڵۆز و/یان ئەزموونییە چیرۆکگێڕان و ئەنیمەیشنەکانیانەوە ناوبانگیان ھەیە. ئەمەش فیلمی ئەنیمەیشن و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان و زنجیرە وێبەکان دەگرێتەوە.
## سەرچاوەکان

* 

پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی
شۆن ئاشمۆر

**شۆن ڕۆبەرت ئاشمۆر** (بە ئینگلیزی: Shawn Robert Ashmore، لە ٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٩ لەدایکبووە) ئەکتەرێکی کەنەدییە. بە ڕۆڵگێڕانی لەچەندین فیلم و زنجیرەدا ناوبانگی دەرکردووە.

ئاشمۆر لە شاری ڕیچمۆند لە ویلایەتی بریتیش کۆڵۆمبیا لەدایکبووە. لە شاری سانت ئەلبێرت لە ویلایەتی ئەلبێرتای ئەمریکا و برامپتۆن لە ویلایەتی ئۆنتاریۆ گەورە بووە و لەوێ لە قوتابخانەی گشتی باڵای ئێرنسکلیف و قوتابخانەی ناوەندی تۆرنەر فێنتۆن خوێندوویەتی. برا دووانەکەی بەناوی ئارۆن ئاشمۆر، ھەروەھا ئەکتەرە. ئارۆن و شۆن لە چەندین فیلمدا ڕۆڵی دوانەیان بینیوە، بەڵام بە شێوەیەکی سەربەخۆش ڕۆڵیان بەدوادا ھێناوە. ئارۆن کەمێک لە شۆن باڵا بەرزترە.
## سەرچاوەکان

پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیست و یەک
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیستەم
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەری دەنگی پیاوی کەنەدی
پۆل:ئەکتەرانی یاری ڤیدیۆیی پیاوی کەنەدی
پۆل:ئەکتەرە پیاوە کەنەدییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩
پۆل:ئەکتەرە تەلەفزیۆنییە پیاوەکانی کەنەدا
کاتیا وینتەر

**کاتیا وینتەر** () لە دایکبووی ١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٣، ئەکتەرێکی سویدییە. وینتەر لە شاری ستۆکھۆڵمی پایتەختی سوید لەدایک بووە. دوای تەواوکردنی خوێندنی ئامادەیی، ڕووی لە لەندەن کرد بۆ ئەوەی لە قوتابخانەیەکی شانۆیی بخوێنێت. لە سەرەتای ساڵانی ٢٠١٠دا ڕووی لە شاری لۆس ئەنجلۆس لە ویلایەتی کالیفۆرنیا کردووە.

لە ساڵی ٢٠١٣ وینتەر ھاوسەرگیری لەگەڵ مۆسیقژەن جێسی گلیک کرد. لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٥ جیابوونەوە،

لە ساڵی ٢٠٢٠ لەگەڵ خۆشەویستە بەریتانییەکەیدا ڕوویان لە سوید کردووەتەوە. ئەوان لە لادێکان نیشتەجێن کە چەند کاتژمێرێک لە باکووری ستۆکھۆڵمەوە دوورن.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣
پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی سوێدی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی سوێدی
لۆری ھۆڵدن

**ھیزەر لۆری ھۆڵدن** (لەدایکبووی ١٧ی کانوونی دووەمی ١٩٦٩) ئەکتەر و بەرھەمھێنەر و چالاکوانی مافی مرۆڤی کەنەدی-ئەمریکییە. ھۆڵدن لە لۆس ئەنجلۆس لەدایکبووە و لە تۆرۆنتۆ گەورە بووە، ھۆڵدن خاوەنی دوو ڕەگەزنامەیە لە ئەمریکا و کەنەدا. دوای ئەوەی دایک و باوکی، ئەکتەرەکان گلێن کۆربێت و ئادرین ئێلیس، جیابوونەوە، دایکی ھاوسەرگیری لەگەڵ دەرھێنەر مایکل ئەندەرسۆن کرد. پاشان لۆری کاتەکانی لە نێوان لۆس ئەنجلۆس و تۆرۆنتۆ دابەش کرد.

ھۆڵدن یەکەم ڕۆڵی فیلمی وەرگرتووە کاتێک منداڵێکی بچووک بووە. لە تەمەنی ھەرزەکاریدا لە پێشبڕکێی مۆدێلکردنی *ڕوخساری ساڵ* لە تۆرۆنتۆ سەرکەوتنی بەدەستھێنا و ڕۆڵێکی بچووکی وەک چاودێری منداڵ لە فیلمی کۆمیدی ئەندەرسۆنی *پشووە جیاکراوەکان* (١٩٨٦)دا پێدرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩
پۆل:ژنە ئەمریکییە بەرھەمھێنەرەکانی فیلم
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج
پۆل:ژنان لە پاراستنی مافی مرۆڤ
پۆل:چالاکوانە ئەمریکییەکانی مافەکانی مرۆڤ
پۆل:دەرچووانی زانکۆی مکگێل
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
فەرماندەی گشتی

**فەرماندەی گشتی** یان **فەرماندەی باڵا** ئەو کەسەیە کە کۆنترۆڵی بەسەر هێزێکی چەکدار یان لقێکی سەربازی هەیە.
## سەرۆکی دەوڵەتان وەک فەرماندەی گشتی
### ئێران
پێش ساڵانی ١٩٧٩، شای ئێران فەرمنادەی گشتی ئێران بوو. دوای دامەزراندی کۆماری ئیسلامی ئێران سەرۆک کۆماری ئێران ئەبوولحەسەن بەنیسەدر بووە فەرماندەی گشتی، بەڵام لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٨١ ئەبوولحەسەن لە پۆستەکەی دوورخرایەوە. دوای ئەم ڕووداوە ڕۆڵی فەرماندەی گشتی هێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران درا بە ڕێبەری مەزنی ئێران.

### ئیتاڵیا
لە دەستووری ئیتاڵیا لە ماددەی ٨٧دا هاتووە کە سەرۆک کۆمار دەبێت فەرماندەی هێزە چەکدارەکان و سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای بەرگرییە کە بە یاسا پێکهاتووە، هەرچەندە دەسەڵاتی جێبەجێکردن و بەرپرسیارێتی بەرگری نیشتمانی لە ئەستۆی سەرۆک وەزیرانە. بەڵام سەرۆک کۆمار دەتوانێت شەڕ ڕابگەیەنێت.

### تورکیا
[وێنۆک|[مارشاڵ مستەفا کەمال ئاتاتورک سەرۆک کۆمار لەگەڵ ژەنەڕاڵەکانی دیکەی ھێزە چەکدارەکانی تورکیا ساڵی ١٩٢٥]]
سەرۆکی کۆماری تورکیا مافی دەستووری هەیە نوێنەرایەتی فەرماندەی گشتی هێزە چەکدارەکانی تورکیا بکات و بڕیاردان لەسەر کۆکردنەوەی هێزە چەکدارەکانی تورکیا.

## سەرچاوەکان


پۆل:سەربازی
پۆل:سەربازی بەپێی وڵات
پۆل:پلەکانی سەربازی
کریستین بووت

**کریستین بووت** (لەدایکبووی ٢٨ی ئابی ١٩٧٤) ئەکتەرێکی کەنەدییە، لە شاری کیتچنەر لە ویلایەتی ئۆنتاریۆ لەدایکبووە. لە ساڵی ١٩٩٧ بە پلەی «ئۆنۆرس بی ئێف ئەی» لە قوتابخانەی شانۆی ڕایرسۆن لە زانکۆی پۆلیتەکنیکی ڕایسۆن دەرچووە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤
جاک دوولان (ئەکتەر)

**جاک دوولان** ئەکتەرێکی ئینگلیزییە. ئەو بە ڕۆڵی تایلەر بۆیس ناسراوە لە فیلمی بی بی سی *The Green Green Grass* شانبەشانی جۆن چالیس و سو ھۆڵدەرنێس. دوولان ڕۆڵی میوانی لە بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکانی دیکەی وەک *Spooks* و *EastEnders* و *The Bill* and *Peep Show* و بەشێکی سەرەکی لە فیلمی *Cemetery Junction* کە فیلمێکی درامای کۆمیدییە و لەلایەن ڕیکی جێرڤایس و ستیڤن مێرچانتەوە ڕۆڵی سەرەکی گێڕاوە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز
ڤالۆری کاری

**ڤالۆری کاری** خانمە ئەکتەرێکی ئەمریکییە. ڕۆڵی لە چەندین کارەکتەری یاری ڤیدیدیی و فیلمدا بینیووە. لە ساڵی ٢٠٢٣ پەیوەندی بە کاستی زنجیرە ڤیدیۆی ئەمازۆن پرایم دەستەی هاوڕێکانەوە کرد وەک پاڵەوانی سەرەکی Firecracker.

پۆل:خەڵکە ئێڵ جی بی تییەکانی کالیفۆڕنیا
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمریکییەکان لە کایە ڤیدیۆییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٩٨٠
سوزان ھێیوارد

**سوزان ھێیوارد** خانمەکتەرێکی ئەمریکییە. ڕۆڵی سەرەکی لە زنجیرە ڕەسەنەکانی پلەیستەیشن نێتۆرک *پاوەرز* (٢٠١٥–٢٠١٦) و درامای سەردەمی ئێچ بی ئۆ *ڤینێل* (٢٠١٦) بینیوە. لە ساڵی ٢٠١٨ تا ٢٠١٩، ھێوارد ڕۆڵی دووبارەبوونەوەی وەک تامیکا وارد لە زنجیرە درامای کۆمیدی-درامای نێتفلێکسدا ھەبووە *، پرتەقاڵی ڕەشێکی نوێیە*. لەسەر شانۆ، یەکەم جار لە برادۆی لە بەرھەمی ساڵی ٢٠١٣ی *فیلمی The Trip to Bountiful* بەشداری کرد و لە ساڵی ٢٠١٨–٢٠١٩ ڕۆڵی ڕۆز گرانجەر-ویزلی لە بەرھەمی *برادۆی ھاری پووەتەر و منداڵە نەفرەتییەکە* بینی.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:خەڵکی ئەفریقایی-ئەمریکی سەدەی ٢١
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
نیک وێکسلەر (ئەکتەر)

**ساموێل نیکۆلاس وێکسلێر** () (لەدایکبووی ٣ی ئەیلوولی ١٩٧٨) ئەکتەرێکی ئەمریکییە. وێکسلەر لە شاری ئەلبوکێرکی ویلایەتی نیو مەکسیکۆ لەدایکبووە. کاتێک تەمەنی ١٤ ساڵ بوو، برا گەورەکەی کە تەمەنی ٢٤ ساڵ بوو، بەھۆی شێرپەنجەوە گیانی لەدەستدا. دوای تەواوکردنی خوێندنی ئامادەیی ڕووی لە ھۆلیوود کردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨
شۆن پاتریک فلانێری

**سین پاتریک فلانێری** (بە ئینگلیزی: Sean Patrick Flanery) لەدایکبووی ١١ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٥ ئەکتەر و نووسەر و ھونەرمەندی جەنگی ئەمریکییە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
ڕۆزماری دیویت

**ڕۆزماری برادۆک دیویت** (لەدایکبووی ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧١) ئەکتەرێکی ئەمریکییە. دیویت ڕۆڵی ئیمیلی لیمانی لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەی فۆکس *ستاندۆف* (٢٠٠٦–٢٠٠٧) بینی، لەگەڵ ھاوسەری داھاتووی ڕۆن لیڤینگستۆن ڕۆڵی سەرەکی گێڕا، ھەروەھا چارمەین کرین لە *فیلمی ویلایەتە یەکگرتووەکانی تارا*. ھەروەھا کارەکتەری سەرەکی بووە لە فیلمی *Rachel Getting Married* لە ساڵی ٢٠٠٨، چەندین خەڵات و پاڵێوراوی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی بەدەستھێناوە. ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی ترسناک/ھەستبزوێنی *Poltergeist* (2015) بینیوە، کە دووبارە دروستکردنەوەی فیلمی ساڵی ١٩٨٢ بوو بە ھەمان ناو.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١
ھۆڵی ڕۆی تۆمسن

**ھۆڵی ڕۆی تۆمسن** () ھۆڵێکی کۆنسێرتەکانە لە شاری تۆرۆنتۆ لە ویلایەتی ئۆنتاریۆ لە کەنەدا. دەکەوێتە ناوەندی شار لە ناوچەی کات بەسەربردنی شارەکە، شوێنی ئۆرکێسترای سەمفۆنی تۆرۆنتۆ و کۆری تۆرۆنتۆ مێندێلسۆن و تۆرۆنتۆ دیفیانتە. لە ساڵی ١٩٨٢ کراوەتەوە، دیزاینە تەلارسازییە بازنەیییەکانی ڕووی دەرەوەی شووشەیی مەیل و کێشراو پیشان دەدات. لەلایەن تەلارسازەکانی کەنەدی ئارسەر ئێریکسۆن و مازەرز و ھالدنبی دیزاین کراوە. ئیتزاک پێرلمان وەک ڕاوێژکاری تایبەتی تەلارسازەکان ڕۆڵی گێڕاوە سەبارەت بە پێداویستییەکانی دەستڕاگەیشتن بۆ ئەکتەرە کەمئەندامان و میوانەکان. ھۆڵەکە ٢٦٣٠ جێگەی تێدایە و ئۆرگێکی بۆری تێدایە کە لەلایەن ئۆرگ سازکەری کەنەدی گابرێل کنی لە لەندەن لە ئۆنتاریۆ دروست کراوە. پێشتر ھۆڵەکە لە قۆناغی دروستکردن و پێش دروستکردنیدا بە ھۆڵی نیو مەیزی ناسرابوو. ناوەکەی لە ١٤ی کانوونی دووەمی ١٩٨٢ گۆڕدرا. ھۆڵەکە لە ماوەی شەش مانگدا لە ساڵی ٢٠٠٢ نۆژەنکرایەوە، دوای چەندین ساڵ لە گلەیی مۆسیقاژەنان لەسەر کوالێتی دەنگەکانی.

## سەرچاوەکان
* 

]

پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
ڕۆب بێندێکت

**ڕۆبێرت پاتریک بینێدکت** (بە ئینگلیزی: Robert Patrick Benedict) لە ٢١ی ئەیلوولی ١٩٧٠ لە دایکبووە، ئەکتەر و نووسەرێکی ئەمریکییە. کاری ٢٥ ساڵەی زیاتر لە ٧٠ کاری تەلەڤیزیۆنی و فیلمی لەخۆگرتووە. بە کارەکانی لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی *Supernatural*, *Threshold*, *Felicity* و فیلمی کۆمیدی *Waiting ناسراوە.* ھەروەھا گۆرانیبێژ/مۆسیقا ژەنی سەرەکی گرووپی لۆدن سواینە کە بنکەکەی لە لۆس ئەنجلۆسە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:دەرچووانی زانکۆی قوتابخانەی نۆرسوێسترن بەشی گەیاندن
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی
پەسیرە

وێنۆک| پەسیرە
**پەسیرە**، **بەرسیلە**، **ھاڵە**، **قۆرە** ترێی نەگەیووە کە تامێکی ترشی ھەیە. زۆر جۆر ترشی ئۆرگانیکی تێدایە وەکوو ترشی مولیک و ترشی فۆرمیک و ترشی سوکسینیک و ترشی ئۆگزالیک و ترشی گلوکۆلیک و شەکر، بەھۆی ترشەکەیەوە تامێکی ترشی ھەیە. پەسیرە و ئاوگەکەی بە شێوەیەکی بەرفراوان لە چێشتی فەڕەنسی و شامی و لوبنانی و ئێرانی و کوردیدا بەکاردەھێنرێن. لە شیراز گیراوەی پەسیرە ئابقۆرەی پێ دەڵێن  لە زەڵاتەدا لە بری ئاوی لیمۆ بە کار دێت. لە کوردستان لە بری سماق دەکرێتە ناو چێشتی گەڵامێو.
ئاوگی پەسیرە گیراوەیەکە لە پەسیرە  بەرھەم دەھێنرێت و بۆ تامکردن و ترشکردنی خۆراک بە کار دێت. بە ئینگلیزی پێی دەگوترێت Verjuice و بە عەرەبی عصیر الحصرم.

## ئەمەش ببینە
* ترێ
* ئاوی پەسیرە (ئاوقۆرە)

## سەرچاوەکان



پۆل:ڕوەکەکان
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٠

**یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٠**  یارییەکی تۆپی پێ بوو کە لە نێوان ئینتەر میلان و یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن، لە یاریگای سانتیاگۆ بێرنابیۆ  لە ٢٢ی ئایاری ٢٠١٠ بەڕێوەچوو،  بۆ دیاریکردنی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەوروپا لە ٢٠٠٩-١٠ .ئینتەر میلان بە ئەنجامی  ٠-٢ یارییەکەی بردەوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی

* 2009–10 خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا, UEFA.com
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١١

**یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١١** یارییەکی تۆپی پێ بوو کە لە نێوان یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا و یانەی تۆپی پێی مانچستەر یونایتد، لە یاریگای وێمبلی، لەندەن لە ٢٨ی ئایاری ٢٠١١ بەڕێوەچوو، بۆ دیاریکردنی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا وەرزی ٢٠١٠–٢٠١١. بارسێلۆنا بە ئەنجامی ١–٣ یارییەکەی بردەوە.بارسێلۆنا بە گۆڵەکانی پێدرۆ و لیۆنێل مێسی و داڤید ڤیا بە ئەنجامی ٣–١ سەرکەوتنی بەدەستھێنا و چوارەم نازناوی چامپیۆنزلیگی مسۆگەرکرد. وەین ڕۆنی گۆڵەکەی بۆ مانچستەر یونایتد تۆمارکرد.

## سەرچاوەکان
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٢

**یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٢** یارییەکی تۆپی پێ بوو کە لە ٢٨ی ئایاری ٢٠١١ لە نێوان یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن و یانەی تۆپی پێی چێڵسی، لە یاریگای ئەلیانز ئەرینا، میونشن بەڕێوەچوو، بۆ دیاریکردنی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا وەرزی ٢٠١١–٢٠١٢. بایرن نۆیەمین یاری خۆی لە یاری کۆتایی پاڵەوانێتییەکەدا ئەنجامدا، چوار بردنەوە و چوار دۆڕانی هەبوو، دوایین جار لە ساڵی ٢٠١٠ دۆڕا. چێڵسی لە دووەم یاری کۆتاییدا بەشداری یارییەکەی دەکرد، یەکەم یاری کۆتایی لە ساڵی ٢٠٠٨ دۆڕاندبوو. کاتی ئاساییی و زیادکراو بە گۆلێک بۆ هەردوو لا یەکسان بوون، پاشان چێلسی لە لێدانەکانی یەکلاکەرەوە بە ئەنجامی ٤-٣ یارییەکەی بردەوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی

* 2011–12 خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا, UEFA.com
* یاری کۆتایی ٢٠١٢: یاریگای فوسبۆڵ میونشن, UEFA.com

پۆل:پێشبڕکێیە وەرزشییەکان لە میونشن
ئاوی پەسیرە (ئاوقۆرە)

[وێنۆک|320x320پیکسڵ| ڕنینی پەسیرەی [ترێ بۆ دروستکردنی ئاوی پەسیرە (ئاوقۆرە) وێنەکە لە کتێبێکی سەدەی ١٤ی زایییندا وەرگیراوە]]
**ئاوی پەسیرە**، کە ھاڵاو و ئاوقۆڕەی پێ دەگوترێ (بە ئینگلیزی ڤێرجویس Verjuice، بە عەرەبی: عصیر الحصرم، بە فارسی: آبغورە)، بریتییە لە گیراوەیەکی ترش کە لە ھەندێک جۆری ترێ یان لە پەسیرە دروست دەکرێت. ئەم ئاوگە (شەربەتە) بە شێوەیەکی بەرفراوان لە چێشتیخانەی خۆراکی فەڕەنسی و شامی و لوبنانی و ئێراندا (شیراز بە تایبەتی) بەکاردێت. لە کوردەواریشدا لە بری سماق و لیمۆ دەکرێتە خۆراکی وەک گەڵامێو و مریشک و زەڵاتە. لە سنەی ڕۆژھەڵات خواردنێکی تایبەت ھەیە بە ھاڵاو ناسراوە. ترش ھاڵاو و سرکەی ئاوقۆرە لە پەسیرەوە ئامادە دەکرێت.

## ئەمەش ببینە
* ترێ
* پەسیرە

## سەرچاوەکان

پۆل:چێژەمەنییەکان
پۆل:ترش
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٣

**یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٣** یارییەکی تۆپی پێ بوو کە لە ٢٥ی ئایاری ٢٠١٣ لە نێوان یانەی بۆروسیا دۆرتموند و یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن، لە یاریگای وێمبلی، لەندەن بەڕێوەچوو، بۆ دیاریکردنی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا وەرزی ٢٠١٢–٢٠١٣. بایرن بە ئەنجامی ٢–١ یارییەکەی بردەوە. یاریگای وێمبلی یەکەم یاریگایە لە مێژووی پاڵەوانێتییەکەدا کە لە ماوەی سێ ساڵدا دوو جار میوانداری یاریی کۆتایی بکات.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ٢٠١٢–٢٠١٣ خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا, UEFA.com
* یاری کۆتایی ٢٠١٣: وێمبڵی, UEFA.com
ئیسحاق سوکوتی

**ئیسحاق سوکوتی** (١٨٦٨-١٩٠٢) شۆڕشگێر و نووسەر و پزیشکی کوردی عوسمانی بووە. 

## ژیاننامە
*ئیسحاق* لە خانەوادەیەکی هەژار لە ئامەد لەدایکبووە. دوای تەواوکردنی قوتابخانەی پزیشکی سەربازی، ئیسحاق لە ساڵی ١٨٨٧ ئەکادیمیای پزیشکی سەربازی گولهانێ لە سەرایبورنو ناوی خۆی تۆمار کردووە. لەگەڵ ئیبراهیم تەمۆ و مەحمەد ڕەشید و هاوڕێ کوردەکەی عەبدوڵڵا جەودەت لە پێکهێنانی کۆمەڵگەیەکی نهێنی پێشکەوتنخوازانە بە ناوی کۆمەڵگەی ئیتیحاد عوسمانی، دواتر بە کۆمیتەی یەکێتی و پێشکەوتن ناسرا (CUP)، کە لە بنەڕەتدا دامەزراوە بۆ ڕووخاندنی دەسەڵاتی عەبدولحەمیدی دووەم. کە خوێندنەکەی تەواو کرد بوو بە پزیشک کە لە نەخۆشخانەی حەیدەر پاشا دژی ئیدارەی سوڵتان عەبدولحەمیدی دووەم کاری دەکرد. لە ساڵی ١٨٩٦ حکومەتی عوسمانی پیلانێکی بۆ ڕووخاندنی سوڵتان لەلایەن ئەندامانی CUP دۆزیەوە وە زۆربەیان کە لە ناویاندا ئیسحاق دەربەدەر بوون دوورخرانەوە بۆ تەرابلوس، لەوێشەوە دواتر هەڵهات بۆ ژنێڤ لە سویس. شانبەشانی عەبدوڵڵا جەودەت ڕۆژنامەی (CUP)ی ڕۆژنامەی عوسمانییان لە ژنێڤ بڵاوکردەوە  هەردووکیان لەلایەن تیگران زاڤێن ڕۆشنبیرێکی ئەرمەنییەوە هاوکاری دەکران. 
لە ٩ی شوباتی ١٩٠٢ کۆچی دوایی کرد لە سانرێمۆ، لە ماوەی ژیانیدا سەرکردایەتی و هاوکارییەکانی ئیسحاق وایکردبوو کە ئەندامانی دیکەی کۆمەڵەی کۆنەکانی (CUP) بتوانن کاربکەن و ئەندامێتییەکە دانیان بەو واقیعەدا ناوە و خەمباربوون بە مردنی. ئیسحاق لە نێو ئەندامە کۆنەکانی (CUP) ڕێزێکی زۆری لێدەگیرا. ئەحمەد ڕەزا سەرکردەی نوێی (CUP) یاداشتێکی لەسەر مردنەکەی نووسی.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٨
پۆل:مردووانی ١٩٠٢
پۆل:کوردەکانی عوسمانی
پۆل:پزیشکە کوردەکان
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:خەڵکی ئامەد
پۆل:شۆڕشگێڕەکانی خەڵکی تورکیا
ئێلیەت نایت

**ئیلییۆت نایت** ئەکتەرێکی ئینگلیزییە. یەکەم جار وەک کارەکتەری سەرەکی لە زنجیرەی ئەکشن-سەرکێشی Sky1 *Sinbad* (2012) بەشداری کرد. لە بەردەوامبوون لە کارکردن لە تەلەڤیزیۆن، نایت وەک زنجیرەیەکی ئاسایی لە درامای تاوانکاری بی بی سی یەک *By Any Means* (2013)، نھێنی سی بی ئێس *American Gothic*, و The CW کۆمیدی-دراما *Life Sentence* (2018) دەرکەوت.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرە نائاسایییەکان
عبدالزڕاق شەمسەدین

(عەبدولڕەزاق شەمسەدین) ئە

ناوی ته‌واوی (عەبدولڕەزاق شەمسەدین حەسەن) ە" ساڵی 1954 لە گەڕەكی خانەقای شاری هەولێر لە دایكبووە" خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لە قوتابخانەی ئیبن خولەكان تەواوكردووە" دەرچووی ئامادەیی پیشەسازییە" یەكەم بەشداری لە درامای (فاڵچی) بووە لەساڵی 1970 لە نووسینی (حەمە كەریم هەورامی) و دەرهێنانی (سەباح عەبدولڕەحمان)" لە مانگی شەشی ساڵی 1983 هاوسەرگیری كردووە و 2 كوڕ و 2 كچی هەیە بەناوەكانی (ڕزگار/ ڕێباز/ ڤالا/ ڤان)" لە سەرەتای هەشتاكان سەردانی وڵاتانی دەرەوە دەكات و دەچێتە سەر گۆڕی هونەرمەندی كۆمیدی (شارلی شاپلن)" ساڵی 2005 سەردانی ماڵی خودای كردووە" ساڵی 2007 سەردانی قاهیرەی كردووە لەگەڵ هونەرمەندان (تەڵعەت سامان/ زرار ڕواندزی/ فەرهاد شەریف/ كەریم بایز/ خەلیل یابە/ عوسمان ئەحمەد جاسم)" بەشداری چەندین بەرهەمی دۆبلاجی كردووە" وەهەروەها بەشداری چەندین دراما و شانۆی كردووە وەك (مارەیی/ چڵپاو/ پێچە ڕەش/ هەڵەی دەرهێنەر/ كەوەكانی قەرەچوغ/ سێدارە/ كۆچ/ ئازارەكانی بارام/ كونەبا/ لێزەر/ دەڕبچی/ كرێچی/ دوعای باوك/ یابە/ دراوسێ/ ئاگر/ دۆڕاو/ مۆبایل/ باوەش/ پەرژین/ خوێن/ گۆڕان/ هێلانە/ قەرپ/ نزا/ دووكەڵی مەرگ/ لێدە عەلۆ برنجە/ گرێ) "
کاریگەریی سۆمایی

**کاریگەریی سۆمایی** (بە کورتی **VFX**) ئەو پرۆسەیە کە بەھۆیەوە وێنە لە دەرەوەی چوارچێوەی وێنەگرتنی ئەکشنی ڕاستەوخۆ لە فیلمسازی و بەرھەمھێنانی ڤیدیۆدا دروست دەکرێت یان دەستکاری دەکرێت. یەکخستنی گرتە ڤیدیۆیییەکانی ئەکشنی ڕاستەوخۆ و گرتە ڤیدیۆیییەکانی تری ئەکشنی ڕاستەوخۆ یان توخمەکانی CGI بۆ دروستکردنی وێنەی ڕاستەقینەیی پێی دەوترێت VFX.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:تەکنۆلۆژیای فیلم و ڤیدیۆ
پۆل:تەکنیکە سینەمایییەکان
پۆل:کاریگەری دیداری
تایمز سکوێر

**تایمز سکوەیر** () چوارڕێیانێکی سەرەکی بازرگانییە، شوێنێکی گەشتیارییە، ناوەندێکی کات بەسەربردنە، و گەڕەکێکە لە میدتاون مانھاتن، شاری نیویۆرک، ئەمریکا.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
کاوان محەمەدپوور

**کاوان محەمەدپوور** نووسەر، وتارنووس و ڕەخنەگری ئەدبی، لە دایکبووی ١٩٨٦، سەردەشت، ڕۆژهەڵاتی کوردستان. ناوبراو ساڵی ٢٠١٥ لە لایەن هێزە ئەمنییەکانی کۆماری ئیسلامییەوە لە مەهاباد دەستبەسەر کرا و ماوەی شەش مانگ سجنی بەسەردا بڕدرا.  کاوان محەمەدپوور لەگەڵ ئەوەی ئەزموونێکی بەربڵاوی ڕۆژنامەوانی بە دوو زمانی فارسی و کوردی هەیە، لەگەڵ هێندێک سەنتەر و دەزگای توێژینەوەییش ئیش دەکا.
 ناوبراو ئێستاکە دانیشتووی شاری سنە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستانە و هەروەها نووسەری یەکەمین کتێب لە بواری گێڕانەوەناسیی ڕۆمانی کوردی بەناوی بووتیقای گێڕانەوەیە. 

## بەرھەمەکان
# **بووتیقای گێڕانەوە، گێڕانەوەناسیی ڕۆمانی کوردی** لەلایەن توێژینگەی کوردستان ناسیی زانکۆ کوردستان ئامادەکاری بۆ کراوە. 
لە پێشەکی ئەم کتێبەدا بە قەڵەمی دوکتۆر محەمەدڕەحیم ئەحمەدی هاتووە: «کتێبی بووتیقای گێڕانەوە هەڵگری هەموو ئەو چەمکانەیه که بۆ لێکدانەوەی گێڕانەوه بەگشتی و ڕۆمان بەتایبەتی پێویستن. نووسەر جگە لەوەی کەرەستەی شیکردنەوه دەخاتە بەر دەستی خوێنەر، هەوڵ دەدا کاریگەریی ئەم کەرەستانە له باری کرداریییەوە، لەسەر هێندێک دەقی گێڕانەوەیی‌ نیشان بدا. لە ڕاستی‌دا دۆزینەوەی کەرەسته یان کەرەستەگەلی لێکدانەوەی ڕۆمانی کوردی، که هەم تایبەتمەندییە گشتییەکانی ژانری ڕۆمان و هەمیش جیاوازییەکانی ڕۆمانەکان دەگەڵ یەک لەبەر چاو بگرێ، دەبێ مەبەستی هەر بیردۆزێکی گێڕانەوه لەمەڕ ڕۆمان و چیرۆکی کوردی بێت. » 

کتێبی بووتیقای گێڕانەوە لەگەڵ تاوتوێی پێکهاتەی گێڕانەوە، ڕۆمانەکانی « سروودێک بۆ ئیبراهیم» نووسینی عەزیز مەحموودپوور، «گۆمی بەردەلانکێ» نووسینی کامران حامیدی، «تۆقی عەزازیل» نووسینی سەید قادر هیدایەتی،  «گوڵی شۆڕان» و «باڵندەکانی دەم با» نووسینی عەتا نەهایی شی ئەکاتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:نووسەرانی کورد
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد
پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئێرانی
یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٤

**یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٤** کۆتا یاری خولی پاڵەوانەکانی ئەوروپا بوو لە وەرزی ٢٠١٣-٢٠١٤ ، وەرزی ٥٩ی پاڵەوانێتی تۆپی پێی یانە سەرەکییەکانی ئەوروپا بوو کە لەلایەن یوفا ڕێکخرابوو، و وەرزی ٢٢ بوو لەو کاتەوەی ناوی لە جامی یانەکانی پاڵەوانی ئەوروپاوە گۆڕدرا بۆ خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا .

یارییەکە ڕۆژی شەممە ٢٤ی ئایاری ٢٠١٤ لە یاریگای ئیستادیۆ دا لوز لە شاری لیسبۆنە لە پورتوگال لە نێوان یانەی ڕیاڵ مەدریدی و ئەتلەتیکۆ مەدرید بەڕێوەچوو. ئەمە پێنجەمین یاریی کۆتایی بوو کە دوو تیپیی هەمان کۆمەڵە بگەن بەیەک،هەروەها دووەم یاریی کۆتایی بوو کە دوو یانەی ئیسپانی و یەکەم یاریی کۆتاییی دوویانەی هەمان شاربوو کە ڕووبە ڕووی یەکبنەوە. ڕیال مەدرید دوای کاتی زیادکراو یارییەکەی بە ئەنجامی٤-١ بردەوە، گۆڵەکانی لە ڕێگای گاریس بەیڵ و مارسێلۆ و کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ تۆمارکران، ئەمەش دوای ئەوەی لە خولەکی ٩٣دا بە سەری سێرجیۆ ڕامۆس گۆڵی یەکەمی تۆمارکرد و ئەنجامەکەی یەکسان کردەوە پاش گۆڵەکەی  دیێگۆ گۆدینی یاریزانی ئەتلەتیکۆ مەدرید لە گێمی یەکەمدا . بەم ئەنجامە یانەی ڕیال مەدرید نازناوی ١٠هەمین بەدەستهێنا .

## سەرچاوەکان

## بەستەری دەرەکی

* 2013-2014 لە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا
* یاری کۆتایی ٢٠١٤: لیسبۆن

پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
فیلمی زیندوومانەوە

**فیلمی مانەوە** () ژانرێکی فیلمە کە تێیدا کارەکتەرێک یان چەند کارەکتەرێک ھەوڵی مانەوەی جەستەیی دەدەن. زۆرجار لەگەڵ ژانرەکانی تری فیلمدا سەرییەک دەکەوێت. فیلمەکانی مانەوە لە زۆربەی فیلمە سەرگەردانەکانی تر تاریکترن و بەزۆری ھێڵی چیرۆکەکانیان لەسەر یەک کارەکتەر چڕ دەکەنەوە، بۆنموونە بەزۆری پاڵەوانەکە. فیلمەکان زیاتر «بە پلەی یەکەم لە چوارچێوەیەکی ھاوچەرخدا ھەڵکەوتوون»، بۆیە بینەرانی فیلمەکە ئاشنان بە شوێنی فیلمەکە و چالاکییەکانی کارەکتەرەکان کەمتر ڕۆمانسی دەدرێت پێیان.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:چەشنەکانی فیلم
سکۆت مان

**سکۆت مان** () دەرھێنەری سینەمایی بەریتانییە بەڕەچەڵەک خەڵکی نیوتن ئایکلیف لە ویلایەتی دورھامە، و ئێستا لە لۆس ئەنجلۆس دەژی.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:زیندووان
گرەیس کارۆڵاین کۆری

**گرەیس کارۆلین کۆری** () (لەدایکبووی ١٧ی تەممووزی ١٩٩٦) ئەکتەر و سەماکارێکی ئەمریکییە. کۆری ڕۆڵی لەچەندین فیلمدا بینیووە، یەکێک لەوان فیلمی کەوتن بوو لە ساڵی ٢٠٢٣. ھاوسەرگیری لەگەڵ براندن جۆن کۆری کردووە. لە ساڵی ٢٠١٩ دەستیان بە پەیوەندی خۆشەویستی کردووە و دوای دوو ساڵ دەستگیراندار بوون. https://www.distractify.com/p/grace-caroline-currey-husband

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
ڤێرجینیا گاردنەر

**ڤێرجینیا گاردنەر** () خانمەکتەرێکی ئەمریکییە و لە ١٨ی نیسانی ١٩٩٥ لە شاری ساکرامنتۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا لەدایکبووە. ئەو بە ڕۆڵی لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەی ھولو "Runaways" کە بنکەکەی لە مارڤێڵ کۆمیکسە، وەک کارۆلینا دین ناسراوە. گاردنەر لە ساڵی ٢٠١١ بۆ یەکەمجار لە بواری سینەمادا دەرکەوت، بە کورتە فیلمەکەی بە ناوی «Peach Plum Pear”. لە ساڵانی دواتردا لە چەندین فیلمدا بەشداری کردووە لەوانە فیلمی “Project Almanac”، “Little Bitches”، “Tell Me How I Die” و “Halloween” (٢٠١٨). ھەروەھا ڕۆڵی میوانی لە چەندین زنجیرە تەلەڤیزیۆنیدا بینیوە، لەوانە "گلی"، "گۆڵدبێرگەکان" و "چۆن لە کوشتن ڕزگارمان بێت". گاردنەر چەندین خەڵاتی بەدەستھێناوە بەھۆی نواندنەکانییەوە، لەوانە خەڵاتی باشترین ئەکتەر لە فێستیڤاڵی فیلمی سەربەخۆی لۆس ئانجلەس، بەھۆی ڕۆڵی لە فیلمی “پێم بڵێ چۆن دەمرم».

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس
پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان
پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
مەیسن گوودینگ

**ماسۆن گودینگ** (بە ئینگلیزی: Mason Gooding) لە ١٤ی تشرینی دووەمی ١٩٩٦ لە دایکبووە، ئەکتەرێکی ئەمریکییە. کوڕی ئەکتەر کوبا گودینگ جونیۆرە.

## ژیانی سەرەتایی و پەروەردە
گودینگ لە ١٤ی تشرینی دووەمی ١٩٩٦ لە شاری لۆس ئەنجلۆس لە ویلایەتی کالیفۆرنیا لەدایکبووە، لە دایک و باوکێک کە ناویان سارا (کاپفەر) و کوبا گودینگ جونیۆرە. باپیرەی لە لای باوکییەوە کوبا گودینگ گەورە بوو، گۆرانیبێژی سەرەکی پێشووی تیپی R&B, The Main Ingredient، و مامی ئەکتەری ناوداری ئەمریکی عومەر گودینگە. باپیرە گەورەی لە لای باوکییەوە لە بنەڕەتدا خەڵکی باربادۆس بووە.
## سەرچاوەکان

پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦
ماکگریگۆر (فیلمساز)

**میگێل دی ئۆلاسۆ** (لەدایکبووی ١٩٨٠)، لە ڕووی پیشەیییەوە بە **ماکگریگۆر** ناسراوە، سینەماکارێکی بازرگانی و دەرھێنەری فیلمی ئیسپانییە و بنکەکەی لە لۆس ئەنجلۆسە. ماکگریگۆر، سینەماکارێکی لەدایکبووی شاری مەدرید و دانیشتووی شاری لۆس ئەنجلۆسە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئیسپانی
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠
تیم دێسپیک

**تیم دێسپیک** (بە ئینگلیزی: Tim Despic1 لەدایکبووی ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٩٧٨) ئاوازدانەرێکی بەریتانییە و دانیشتووی شاری لەندەنە و خەڵکی کەنەدایە. تیم دێسپیک لە شاری مۆنتریال لە ویلایەتی کیوبیک لەدایکبووە و لە تەمەنی سێ ساڵیدا خێزانەکەی کۆچیان کردووە بۆ بەریتانیا. لە زانکۆی باث خوێندوویەتی و لەوێ بە بڕوانامەی شەرەف لە سیاسەت و ئابووری دەرچووە. لە تەمەنێکی بچووکەوە وەک پیانۆژەن ڕاھێنانی کلاسیکی وەرگرتووە و گەڕاوەتەوە بۆ زانکۆ بۆ بەدەستھێنانی بڕوانامەی ماستەر لە تەکنەلۆژیای مۆسیقای داھێنەرانە لە زانکۆی نیوکاسڵ. ئەو یاریزانێکی فرە ئامێرە و پسپۆڕە لە ئۆرکێستراسیۆنی نەریتی کە لەگەڵ دیمەنە دەنگییە ئاکۆستیکی و ئەلیکترۆنییەکانی ھاوچەرخدا تێکەڵکراون.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨
بەزفید

**بازفید** کۆمپانیایەکی ئەمریکییە بۆ میدیای بەکۆمەڵ و ئینتەرنێت و ھەواڵ و کات بەسەربردن و گرنگی بە میدیای دیجیتاڵی دەدات. بنکەکەی لە شاری نیویۆرکە، بازفید لە ساڵی ٢٠٠٦ لەلایەن جۆنا پێرێتی و جۆن ئێس جۆنسۆن سێیەم دامەزراوە. کینێس لێرێر، ھاوبەشی دامەزرێنەر و سەرۆکی *ڕۆژنامەی ھافینگتۆن پۆست*، وەک ھاوبەشی دامەزرێنەر و وەبەرھێنەر لە کۆمپانیای بازفید دەستیپێکردووە و ئێستا سەرۆکی جێبەجێکارە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ئەو کۆمپانیا ڕێکلامییانەی دەکەونە شاری نیویۆرک
پۆل:دامەزراوەکانی کالیفۆرنیا لە ١٩٩٧
پۆل:کۆمپانیاکانی میدیای بەکۆمەڵ
جزدان

**جزدان** () بریتییە لە جانتایەکی بچووک **کە** بۆ ھەڵگرتنی پارە بەکاردێت. ئەم جۆرە جانتایانە بەزۆری شوێنێکیان ھەیە بۆ ھەموو جۆرە کارتێک لەوانەش کارتی بانکیی و ناسنامە.

## مێژوو
وێنۆک| مۆدێلی جزدانی ڕۆمانی
لە یۆنانی کۆن خەڵک جانتای تاریان وەک جزدان بەکاردەھێنا. ئارچیباڵد یۆنگ کامپبێل، یەکێک لە زانا و شاعیرەکانی ئەو سەردەمە، ئەو تیۆرییەی ھەبوو کە جزدان ئامرازێکە بۆ مانەوەی مرۆڤ کە پڕ دەکرێتەوە و بەتاڵ دەکرێتەوە بۆ ئەوەی بتوانرێت بۆ ئامادەکردنی خۆراک و مانەوە بەکاربھێنرێت. ئەو جزدانی بە «پاکەتێکی مانەوە» وەسف کردووە.

جزدانەکان دوای ھێنانەکایەی دراوی کاغەزی لە ڕۆژاوا لە ساڵانی ١٦٠٠ پەرەی سەند. (یەکەم دراوی کاغەزی لە جیھانی نوێدا لەلایەن کۆڵۆنی ماساشوستس بەی لە ساڵی ١٦٩٠ ناسێندرا) پێش ھێنانەکایەی دراوی کاغەزی، کیسی دراو (بەزۆری کیسی چەرم کە تەوقێکی سادەی ھەبوو) بۆ ھەڵگرتنی دراو بەکاردەھێنرا. جانتای سەرەتایی زیاتر لە چەرمی مانگا یان ئەسپ دروست دەکرا.

### سەدەی ١٩یەم
لە سەدەی نۆزدەھەمدا جگە لە پارە یان دراو، جزدان بەکاردەھێنرا بۆ ھەڵگرتنی گۆشتی وشککراوە، خواردن، گەنجینەکان و ئەو شتانەی کە نابێت ئاشکرا بکرێن. لە سەدەی نۆزدەھەمی ئەمریکادا، ھەڵگرتنی جانتا لەسەر پشتێنەی گواستنەوە بە نیمچە شارستانی دادەنرا. لەو سەردەمەدا ھەڵگرتنی کەلوپەل یان پارە لە گیرفانی خۆتدا بە ناشارستانی و نائاسایی دادەنرا.

لە سەدەی نۆزدەھەمی ئیسپانیادا، جانتاکە بۆ کەلوپەلی جگەرەکێشان بەکاردەھێنرا، بەجۆرێک ھەر پیاوێک پارچە کاغەزێکی سپی لەگەڵ جزدانێکی بچووکی چەرمدا ھەڵدەگرت.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ئامرازەکانی ناوماڵ
فیلمی تەلەڤیزیۆنی

**تەلەفیلم** یان **فیلمی تەلەڤیزیۆنی** () ئاماژەیە بۆ فیلمێک کە تەنھا بۆ کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان دروست کراوە. Telefilm وشەیەکی تێکەڵە کە لە tele (تەلەڤیزیۆن) و film (فیلم)ەوە ھاتووە. ئەوەی لە تەلەفیلمدا گرنگە فۆرم و زمان و گێڕانەوەی تەلەفیلمەکەیە نەک جۆری کامێرا. مێژووی تەلەفیلم لە ئەورووپا و ئەمریکا دەگەڕێتەوە بۆ ناوەڕاستی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوو. کاتێک شێوازی بەرھەمھێنانی فیلم و تەلەڤیزیۆنی گۆڕا و ستۆدیۆ گەورەکانی فیلم جێگەیان بە ستۆدیۆی بچووک و گرووپە سەربەخۆکان دا. ھەندێک جار فیلمی تەلەڤیزیۆنی لەسەر بنەمای شانۆی سەرکەوتوو دروست دەکرێت. ھەروەھا فیلمە تەلەڤیزیۆنییەکان بەزۆری لە تۆڕە گەورەکاندا بە شێوەیەکی کاتی پەخش دەکرێن. کەنەدا یەکێکە لە پێشەنگەکانی بەرھەمھێنانی تەلەفیلم لە جیھاندا.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:فیلمەکان بەپێی جۆر
پۆل:زاراوەکانی تەلەڤیزیۆن
پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان
بگۆڕەکان (زنجیرەفیلم)

**گۆڕدراوەکان** () زنجیرەیەک فیلمی ئەکشنی ڕاستەوخۆیە کە لەسەر بنەمای فرەنچایزی بەناوبانگی ھەمان ناو دروست کراوە. زنجیرەکە لە بەرھەمھێنانی ستیڤن سپیلبێرگ و دەرھێنانی مایکل بەیە. یەکەم فیلم لە ساڵی ٢٠٠٧ بڵاوکرایەوە و لەو کاتەوە بە گشتی پێنج فیلم لە زنجیرەکەدا بوون.

زنجیرە فیلمی ترانسفۆرمەرز سەرکەوتنی بەدەستھێنا لە بۆکس ئۆفیس و داھاتی زیاتر لە ٤ ملیار دۆلاری لە سەرانسەری جیھاندا بەدەستھێناوە. فیلمەکان ھێڵێکی چیرۆکیان تێدایە کە بە شێوەیەکی شل لەسەر بنەمای زنجیرە ئەنیمەیشنە ڕەسەنەکانە، بەڵام پێچ و پەنای تایبەتی خۆی ھەیە. ھەروەھا زنجیرەکە کارەکتەرە نوێیەکانی ئەم زنجیرەیە دەناسێنێت وەک تێسا یەگەر و کەید یەگەر و ئیزابێلا.

زنجیرەکە بە کاریگەرییە بینراوەکانی سەرنجڕاکێش و زنجیرە ئەکشنە خێراکان و کۆمەڵێک کارەکتەری گەورەی ترانسفۆرمەر ناسراوە. فیلمەکان بەھۆی ئەکشنی زیادەڕۆیی و چیرۆکی بێمانا و خراپی پەرەپێدانی کارەکتەرەکانیانەوە ڕەخنەیان لێگیراوە. سەرەڕای ئەوەش، فیلمەکان ھەوادارێکی بەھێزیان ھەیە کە چێژیان لە ڕۆبووەتە گەورەکانی زنجیرەکە وەرگرتووە کە لەسەر شاشەی گەورە شەڕیان لەگەڵدا کردووە. کاستی سەرەکی زنجیرەکە بریتین لە شیا لابیۆف و مێگان فۆکس و مارک والبێرگ. فیلمی Transformers: Age of Extinction کاستێکی نوێی ناساند بە سەرۆکایەتی مارک والبێرگ، لەکاتێکدا بامبلبی ھایلی شتاینفێڵدی ھێنایە ناو فیلمەکەوە وەک کارەکتەری سەرەکی، چارلی واتسۆن.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:زنجیرەفیلمە ئەکشنییەکان
پۆل:زنجیرەفیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکانی درێم وۆڕکس پیکچەرز
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی
پۆل:ئەو فیلمانەی لە میسر دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا دانراون
پۆل:خەیاڵی زانستی بەپێی زنجیرەفیلم
پۆل:لەشکرکێشی بوونەوەرە ئاسمانییەکان لە فیلمەکاندا
بورجی ھاوبەشی ساکرامێنتۆ

**بورجی هاوبەشی ساکرامێنتۆ** یان **بورجی KXTV/KOVR** ()  تاوەرێکی پەخشە و دەکەوێتە شاری والنات گڕۆڤ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا لە ئەمریکا. خاوەندارێتی وێستگەی تەلەفزیۆنی ساکرامنتۆیە و لەلایەن دوو کەناڵی تەلەفزیۆنی KXTV و KOVR بەکاردەهێنرێت. بەرزی تاوەرەکە ٢٠٤٩ پێ (٦٢٤.٨ مەتر)ە، بەمەش دەبێتە یەکێک لە بەرزترین پێکهاتەکانی ئەمریکا و بەرزترین پێکهاتەی کالیفۆرنیا. تاوەرەکە لە ساڵی ٢٠٠٠ دروستکراوە و جێگەی دوو تاوەری بچووکتری گرتۆتەوە کە هەردوو وێستگەکە بۆ گواستنەوەکانیان بەکاریان دەهێنا. تاوەرەکە لە کۆنکرێتی بەهێز و پۆڵا دروستکراوە و تایبەتمەندی بڕبڕەی سێگۆشەی هەیە کە یارمەتیدەرە بۆ کەمکردنەوەی بەرگری با. تاوەری KXTV/KOVR ڕوماڵی پەخش بۆ ناوچەکانی ساکرامنتۆ و ستۆکتۆن و هەروەها بەشێک لە باکووری کالیفۆرنیا و ناوچەی کەنداوی سانفرانسیسکۆ دابین دەکات. شوێن و بەرزی تاوەرەکە ڕێگە بە هێڵێکی ڕوونی بینین دەدات بۆ ناوچەیەکی گەورەی ڕووماڵکردن، ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ دڵنیابوون لە پەخشی کوالیتی بەرز بۆ هەردوو کەناڵی تەلەفزیۆنی. بە گشتی تاوەری KXTV/KOVR پێکهاتەیەکی سەرنجڕاکێشە و بەشێکی گرنگی ژێرخانی پەخشکردنە لە کالیفۆرنیا، یارمەتیدەرە بۆ دابینکردنی دەستڕاگەیشتنێکی متمانەپێکراو بە زانیاری و کات بەسەربردن بۆ ملیۆنان بینەر لە سەرانسەری ناوچەکەدا

## سەرچاوەکان

*
بزووتنەوەی کورد سەلاحەدین

**بزووتنەوەی کورد سەلاحەدین** حیزبێکی سەلەفی چەکدارییە کە بەشداری شەڕی ناوخۆیی سووریا دەکات، لە ساڵی ٢٠١٥ لەلایەن کوردە موجاھیدەکان لە سووریا و تورکیا و ئێران و عێراق دامەزرا. زیاتر لە باکووری ڕۆژاوای سووریا چالاکە.

## مێژوو
بزووتنەوەی سەلاحەدین کورد لەلایەن چەکدارانی کوردەوە دامەزرا کە لە ساڵی ٢٠١٢ تا ٢٠١٨ەوە دەستیان لە شەڕی ناوخۆی سووریادا ھەبووە. ئەم حیزبە لە ٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٥ بە فەرمی دامەزرس بە گەڕاندنەوە بۆ ڕەگ و ڕیشە ئیسلامییەکان، لەسەر ئەم بنەمایە بزووتنەوەی سەلاحەدین کورد ئیلھام لە سەرکردە سەلاحەدین و جابانی کوردی وەردەگرن.

## ئایدۆلۆژیا
میلیشیایەکە پشتگیری لە ئایدۆلۆژیای سەلەفی سوننە دەکات و بەھایەکی زۆر بە یەکگرتوویی ئوممەت دەبەخشێت. ئەندامانی ئەو حیزبە لەلایەن عەبدولڕەزاق مەھیدی کە وانەی جیھادیان پێووتراوە.

بزووتنەوەی سەلاحەدین کوردیش خۆی وەک بزووتنەوەیەکی کوردی دەزانێت و پاراستنی مافەکانی کورد یەکێکە لە ئامانجە سەرەکییەکانی. ئەو گرووپە دانی بەوەدا ناوە کە لەلایەن زۆرینەی کورد لە سووریا پشتیوانی ناکرێ کە ئەمەش دەگەرێتەوە بۆ نزمترین ئاستی.

## سەرچاوەکان

پۆل:٢٠١٥
پۆل:ڕێکخراوەکانی ٢٠١٥ لە سووریا
کۆدی کامیرۆن

**کۆدی کامیرۆن**، یەکێکە لە ئەکتەرەکانی سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)، کە بەشداری چەندین فیلمی کردووە.

## سەرچاوەکان

*