open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ماری ئاڤگێرۆپۆولۆس

**ماری ئاڤگێرۆپۆولۆس** ئەکتەر و نمایشکارەکی کەنەدیە بە رەگەز یۆنانیە، گرنگترین رۆڵی ماری (ئۆکتیڤیا بڵەیک) بوو لە زنجیرەی ١٠٠ کەسەکە لە ساڵی ٢٠١٤ ھەتا ٢٠٢٠

## سەرچاوەکان
* چاوپێکەوتنی ماریا ئەڤگیرۆپۆلس 
* ماریا دەدوێ دەربارەی زنجیرەی ١٠٠ کەسەکە

## بەستەرە دەرەکییەکان
* پێگەی ماری  لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان
* ماری لە ماڵپەری  AlloCiné
* ماری لە مالپەری AllMovie

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦
پۆل:زیندووان
دیڤۆن بۆستیک

[وێنۆک| وێنەی دیڤۆن بۆستیک لە [وۆندەرکۆنی ساڵی ٢٠١٦]]

**دیڤۆن بۆستیک** (بە ئینگلیزی: Devon Bostick) لە ١١ی تشرینی دووەمی ١٩٩١ لە دایک بووە، لە شاری تۆرنتۆئ کەنەدا، ئەکتەرێکی کەنەدیە و بەژداری لە چەندین فیلم و زنجیرەکردیە، بەناوبانگترینیان رۆڵی (جاسپەر جۆردن) بوو لە زنجیرەی ١٠٠ کەسەکە

## سەرچاوەکان
* دیڤۆن بۆستیک مێژووی دەرچوون ١٠ی تشرینی یەکەم ٢٠١٥  —  لایەنی سەرچاوە: کتێبخانەی نەتەوەییی فەڕەنسا   —  ڕێپێدراوی ئازاد

## بەستەرە دەرەکییەکان
* [دیڤۆن بۆستیک لە [بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان]]
* دیڤۆن بۆستیک لە ماڵپەری  AlloCiné
* دیڤۆن بۆستیک لە ماڵپەری AllMovie

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیستەم
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیست و یەک
پۆل:ئەکتەرە پیاوە کەنەدییەکان
پۆل:ئەکتەرە تەلەفزیۆنییە پیاوەکانی کەنەدا
پۆل:ئەکتەرانی پیاو لە تۆرۆنتۆوە
پۆل:خەڵکی کەنەدای بە ڕەچەڵەک بەریتانی
ڕێکخراوەی جیھانیی کەشوھەوا

**ڕێکخراوەی جیھانیی کەشوھەوا** (، کورت دەکرێتەوە بۆ **WMO**) ڕێکخراوەیەکی نێودەوڵەتی لەگەڵ ١٩٣ دەوڵەت و ھەرێمی ئەندام. بارەگای سەرەکی ئەم ڕێکخراوە لە شاری ژنێڤ، سویسرا دانراوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:نەتەوە یەکگرتووەکان
پۆل:گرووپی گەشەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان
قاوەخانەی مەچکۆ

وێنۆک|دیوی پێشەوەی قاوەخانەی مەچکۆ.
**قاوەخانەی مەچکۆ** قاوەخانە یان چایخانەیەکە دەکەوێتە نزیک قەڵات لە شاری ھەولێر. قاوەخانەکە لە ساڵی ١٩٤٠ لەلایەن مەجید مەچکۆ کراوەتەوە و تا ئێستاش لەلایەن بنەماڵەی مەچکۆوە بەڕێوەدەبردرێت. گەشتیاران، ڕۆشەنبیران و خەڵکی ھەولێر ڕۆژانە سەردانی مەچکۆ دەکەن.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنەکانی ھەولێر
پۆل:قاوەخانەکانی ھەولێر
مەھدی دھبی

وێنۆک|وێنەی مەھدی دھبی
**مەھدی دھبی** (لەدایکبووی ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٥) ئەکتەرێکی بەلجیکی و دەرھێنەرێکی شانۆیە. لە چەندین فیلمی سینەمایی بەشداری کردووە کە گرنگترینیان ڕۆڵی یەکەمی *فلیمی مسیح* بوو کە لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٠ لە نێتفلیکس بڵاو کرایەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥
پۆل:ئەکتەرانی شاری لیێج
مۆزەخانەی ڕستن و چنینی کوردی

وێنۆک|مۆزەخانەی ڕستن و چنینی کوردی لە ھەولێر.
**مۆزەخانەی ڕستن و چنینی کوردی** مۆزەخانەیەکە بۆ نمایشکردنی بەرھەمی ڕستن و چنین. مۆزەخانەکە لە ساڵی ٢٠٠٤ کراوەتەوە و دەکەوێتە قەڵای ھەولێر. لە مۆزەخانەکە فرۆشتگایەکیش ھەیە کە کەلووپەلی کەلتووری و بەرھەمی دەستی تێدا دەفرۆشرێت.

## ئاماری سەردانیکردن
بەپێی ماڵپەڕی فەرمی مۆزەخانەکە ئاماری سەردانیکردنی بەمشێوەیەیە
* ساڵی ٢٠٠٥–١٤ ھەزار کەس
* ساڵی ٢٠٠٦–٢٣٬٣٤١ کەس
* ساڵی ٢٠٠٧–٤٧٬٩٧٠ کەس
* ساڵی ٢٠٠٨–٥٦٬٣٦٩ کەس

## سەرچاوەکان

پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ھەولێر
پۆل:قەڵای ھەولێر
پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٤ لە عێراق
پۆل:مۆزەخانەکانی ھەولێر
ئاستی خزمەت

**ئاستی خزمەت** یا **ترازی خزمەت** () چەمکێکی بەڕێوەبەرایەتیی سامانە کە ئاماژە بە کواڵیتیی خزمەتێکی پێشکەشکراو دەکات. پێناسەکردن و پێوانی ئاستی خزمەت یەکێ لە کارە سەرەکییەکانی بەڕێوەبەرایەتیی سامانی ژێرخانەکانە. ئاستی خزمەت دەکرێت بە پێوەرە فیزیکییەکان یا بە ئاستی دڵخۆشیی مشتەری یا بەکارھێنەری خزمەتەکە پێناسە بکرێت. یەکەم بە ئاستی خزمەتی سامان-تەوەر دادەنرێت و دووھەم بە ئاستی خزمەتی مشتەری-تەوەر دەناسرێت. بۆ نموونە بۆ پێناسەکردن یا پێوانی ئاستی خزمەتی ڕێگەیەک دەکرێت پێوەرێکی فیزیکی وەک نیشانەی بارودۆخی ڕووی ڕێگە بەکار بھێنرێت کە تەندروستیی فیزیکیی ڕێگەکە دەپێوێت، یا دەکرێت کەڵک لە پێوەرێکی تر وەربگیرێت کە زیاتر پەیوەندیی بە بەکارھێنەرەکانی ڕێگەکەوە ھەیە وەک ژمارەی ئەو شکاتانەی دەربارەی ئەو ڕێگەیە لە مانگێکدا تۆمار کراون.

## ئاستی خزمەتی ئیستە و دڵخواز
ئاستی خزمەتی ئیستە بریتییە لە کواڵیتییەک کە خزمەتێک لە حاڵی حازردا ھەیەتی. ئەمە لە بەرامبەری ئاستی خزمەتی دڵخوازدایە، واتە ئەو ترازەی لە خزمەت کە پێشکەشکەری خزمەتەکە یا بەکارھێنەرەکەی حەز دەکەن پێی بگەن. بۆ نموونە ئەگەر نیشانەی بارودۆخی ڕووی ڕێگە لە ئەمڕۆدا بۆ سەرجەم ڕێگەکانی شاڕێک ٧٥ بێت ئەوە ئاستی خزمەتی ئیستە یا ھەنووکەییە، بەڵام ئەگەر بەرپرسانی شارەکە یا خەڵکەکەی حەز بکەن ھەمووی ڕێگەکان بگەنە پی سی ئایی ٨٥ یا زیاتر ئەوە دەبێت بە ئاستی خزمەتی دڵخواز. پێویستە ڕێکخراوەکان ھەمیشە ئاستی خزمەتەکەیان ئەندازەگیری بکەن و لەگەڵ ئاستی خزمەتی دڵخواز ھەڵیسەنگێنن و کار بکەن بۆ باشتر کردنی.

## ئاستی خزمەتی تەکنیکی و ستراتژیک
ئاستی خزمەتی تەکنیکی ئەو لایەنەی ئاستی خزمەتە کە پێشکەشکاری خزمەتەکە بەکاری دەھێنێت. واتە زیاتر پسپۆڕان، ئەندازیاران و کەسانی بە زانیاریی تەکنیکییەوە کەڵکی لێ وەردەگرن. بۆ نموونە ڕەنگە بۆ پێوانی ئاستی خزمەتی ڕێگەکانی شارێک پسپۆڕان کەڵک لە نیشانەی بارودۆخی ڕووی ڕێگە یا نیشانەی نێونەتەوەیی زبری بگرن، بەڵام ئەم پێوەرانە ڕەنگە بۆ بەکارھێنەران مەعناکەیان ڕۆشن نەبێت. بۆیە پێویستە بۆ شرۆڤەکردنی خزمەتەکە بۆ مشتەری یا بەکارھێنەر کەڵک لە ئاستی خزمەتی ستراتژیک یا ئاستی خزمەتی مشتەری وەربگیرێت. لە نموونەی ڕێگەدا ڕەنگە ئەم پێوەرە بگۆڕدرێت بە ژمارەی سکاڵا یا شکاتە تۆمارکراوەکان دەربارەی ناکارامەیی ڕێگەکە یا ژمارەی چاڵەکانی ناو ڕێگەکە لە ھەر کیلۆمەتردا.

## سەرچاوەکان

پۆل:بەڕێوەبەرایەتیی سامان
پۆل:بەڕێوەبەرایەتیی سامانی ژێرخانەکان
گرووپی گەشەپێدانی بەردەوامی نەتەوە یەکگرتووەکان

**گرووپی گەشەپێدانی بەردەوامی نەتەوە یەکگرتووەکان** () پێشتر گرووپی گەشەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان، کۆمەڵەیک لە ٣٦ سندوق، بەرنامە، ئاژانسی تایبەتی، نووسینگە و فەرمانگە کە لە پەرەسەندن ڕۆڵیان ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:نەتەوە یەکگرتووەکان
پۆل:گرووپی گەشەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان
ڤیتامین بی ۱۲

وێنۆک|250x250پیکسڵ|ڤیتامین بی١٢ لە شێوەی دەرزی
**ڤیتامین بی ١٢** یان **کوبالامین** یەکێکە لە گرنگترین ڤیتامینەکانە کە پێویستە بۆ زیندەوەران. ئەم ڤیتامینە پێویستە بۆ دروست کردنی خوێن و سیستەمی دەروونی. ھەروەھا بۆ دووگیان بوونیش ڕۆڵی گرنگ دەبینێت.

بڕێکی کەم لەم ڤیتامینە لەڕێی ھەندێک بەکتریای جەستەی مرۆڤەوە بەرھەم دێت بەڵام لە ئاست پێداویستیەکانی جەستە نییە. ھەروەھا ئەم ڤیتامینە لە گیادا دەست ناکەوێت و بەم ھۆیەشەوە ئەو کەسانەی پارێزیی دەکەن تەنھا گیاخواردن پێویستە لە ڕێی مۆڵتی ڤیتامینەکانەوە پێداویستی جەستەییان دابین بکەن. سەرچاوەی سەرەکی ئەم ڤیتامینە گۆشتی ئاژەڵ، ھێلکە، شیر، جەرگ و پەنیر کە بڕی پێویست دەخاتە ناو جەستەوە.
وێنۆک|پەیکەری گەردی ڤیتامین بی ١٢

## سوڕی وەرگرتنی ڤیتامین ب ١٢
لە کاتی خواردنی ڤیتامین ب ١٢، سەرەتا لە ناو دەمی کەسەکەوە ئەم ڤیتامینە لەگەڵ پڕۆتینێکەوە بە ناوی ھاپتۆکۆرین یەک دەگرن بۆ ئەوەی لە بەرامبەر ترشی گەدە پارێزگاری لە شیبوونەوەی لێبکات. پاشان کە بیتامینەکە داخڵی ڕیخەڵۆکەی بچوکی مرۆڤ بوو ئەم پڕۆتینە بەرگری کارە لێی جیا دەبێتەوە و ڤیتامینەکە لە ڕێی ڕیخەڵۆکەوە وەردەگیرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:ڤیتامین
ھێڵکاری کات-پلەی گەرمی-گۆڕان

وێنۆک|300x300پیکسڵ|وێنەیەک لە ھێڵکاری کات-پلەی گەرمی-گۆڕان. دوو جۆر پۆڵا (ستیل) بە جیاوازی ڕێژەی کاربۆن. ھێڵە سورەکە ٠٬٤ ٪ کاربۆن و ھێڵە ساوزەکە ٠٬٤ ٪ کاربۆن+ ٢ ٪ مەنگەنێزی تێدایە. ھەروەک تێبینی دەکرێ گۆڕانکاری لە پێکھاتەی پۆڵا بە بڕێکی کەم دەتوانێ تایبەتمەندیەکانیان بگۆڕێ.
**ھێڵکاری کات-پلەی گەرمی-گۆڕان** (time-temperature-transformation (TTT)) بریتییە لە ھێڵکاریەک کە تەوەرەی ئەستونی بریتیە لە پلەی گەرمی و تەوەرەی ئاسۆیی بریتیە لە کات. ئەم ھێڵکاریانە بڕی گۆڕانی دۆخێکی دیاری کراو بۆ شێوەکانی تر دەردەخات. بۆ نمونە لە پۆڵادا (ستیل) گەر ماددەیەک لە پلەی گەرمی بەرز (لە دۆخی ئەوستێنایت) کتوپڕ و بە خێراییەکی زۆر سارد بکرێتەوە، دۆخەکە دەگۆڕێ بۆ مارتێنسایت. بەڵام گەر ماوەی ساردکردنەوەکە زیاد و زیادتر بێت پێکھاتەی تری مایکڕۆسکۆپی دروست دەبێ وەک پێڕڵایت (شێوەی وەک ھێڵەکانی پێستی کەرەکێویە (زیبڕا))، باینایت، سفیڕۆید و … ھتد.

## سەرچاوەکان

پۆل:کانزاناسی
دەروێشی عەڤدی

**دەروێشی عەڤدی** (لەدایکبووی سەدەی ھەژدەم لە ناوچەی وێرانشار) کەسایەتیی چیرۆکی بەناوبانگی کوردییە لە ناوچەی وێرانشار.

## ژیان
دەروێشی عەڤدی لە سەدەی ١٨دا لە ناوچەی وێرانشار ژیاوە و بەرەنگارییەکی گەورەی لە دژی دەوڵەتی عوسمانی و عەشیرەتە عەرەبەکان نیشانداوە. لەو سەردەمەدا و لە ساڵی ١٧٨٠ تەمەر پاشای میلی دەبێتە سەرکردەی عەشیرەتە کوردییەکانی کیکان و میلان و عەشیرەتی ئێزدی لە وێراشار و دەروێشی عەڤدی بەھۆی زیرەکییەوە دەبێتە فەرماندەی تەمەر پاشای میلی. دەروێشی عەڤدی لە ساڵی ١٧٩٠ لە شەڕێکی نێوان ھۆزەکانی تەمەر پاشای میلی و عوسمانی و عەشیرەتەکانی عەرەبدا کوژرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:چیرۆکگێڕی
ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا

وێنۆک|مۆرکی سەرەکی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا
**ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا** () ئەنجومەنی پیران ژووری باڵای کۆنگرەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە کە لە ئەنجومەنی پیران و ئەنجومەنی نوێنەران پێکدێت کە بە ژووری نزم دادەنرێت. ئەنجومەنی پیران دەکەوێتە باڵی باکووری بینای کاپیتوڵ لە واشنتۆن دی سی دەسەڵاتەکانی ئەنجومەنی پیران بە ماددەی یەکەمی دەستووری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دیاری کراوە. ئەنجومەنی پیران لە ئەندامان پێکھاتووە کە ھەریەکەیان نوێنەرایەتی ویلایەتێک دەکەن. ھەر ویلایەتێک لەلایەن دوو سیناتۆرەوە نوێنەرایەتی دەکرێت کە ماوەی شەش ساڵە بە شێوەیەکی یەک لە دوای یەک خزمەت دەکەن، بۆیە بەزۆری ١٠٠ سیناتۆر ھەن کە نوێنەرایەتی ٥٠ ویلایەت دەکەن. سیناتۆرەکان لەلایەن دەسەڵاتی یاسادانانی ویلایەتەکانەوە لە ساڵی ١٧٩٨ تا ١٩١٣ دامەزران، کاتێک بە دەنگی خەڵک ھەڵبژێردران دوای پەسەندکردنی ھەمواری حەڤدەھەم لە ساڵی ١٩١٣.
وەک ئەنجومەنی باڵای کۆنگرێس، ئەنجومەنی پیران دەسەڵاتی زۆری ھەیە کە پەیوەندی بە ئامۆژگاری و ڕەزامەندییەوە ھەیە، لەوانە پەسەندکردنی پەیماننامەکان و پشتڕاستکردنەوەی سکرتێری کابینە، دادوەرەکانی دادگای باڵا، دادوەرە فیدراڵییەکان، ئەفسەرانی ئاڵا، بەرپرسانی ڕێکخستن، باڵیۆز و ئەفسەرانی جێبەجێکاری دیکە. ئەگەر ھیچ کاندیدێک زۆرینەی دەنگدەرانی بۆ پۆستی جێگری سەرۆک وەرنەگرت، ئەوا ئەنجومەنی پیران دەبێت یەکێک لە دوو دەنگدەرە سەرەکییەکە بۆ ئەو پۆستە ھەڵبژێرێت. ھەروەھا ئەنجومەنی پیران دەسەڵاتی ئەوەی ھەیە دادگاییکردنی لێپێچینەوە بۆ ئەو کەسانە ئەنجام بدات کە لەلایەن ئەنجومەنی نوێنەرانەوە لێپێچینەوەیان لەگەڵ دەکرێت.

ئەنجومەنی پیران بە شێوەیەکی بەرفراوان بە دەزگایەکی ڕاوێژکاری زیاتر و بەناوبانگتر دادەنرێت لە چاو ئەنجومەنی نوێنەران بەھۆی درێژخایەنتر و قەبارە بچووکترەکەی و ناوچەی کۆنگرێس لەسەر ئاستی ویلایەتەکان، کە لە مێژوودا بووەتە ھۆی پێکھاتەیەکی کۆمەڵایەتیتر و کەشێکی کەمتر حیزبی. سەرۆکی ئەنجومەنی پیران جێگری سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە و لە غیابی ئەودا، سەرۆک بە شێوەی کاتی - ئەندامی باڵای ئەو حیزبەی کە زۆرینەی بەدەستھێناوە - سەرۆکایەتی دەکات تا گەڕانەوەی جێگری سەرۆک، لەگەڵ کاروباری یاسادانان و جێبەجێکردنی ئەنجومەنی پیران کە لەلایەن سەرۆکی زۆرینەی ئەنجومەنی پیرانەوە دیاری دەکرێت و بەڕێوەدەچێت.

وێنۆک|300x300پیکسڵ|تابڵۆیەک لە سەنای (ئەنجومەنی پیران) ئەمریکا (١٨٥٠ز)

## سەرەتا
بەپێی دەستووری بنەڕەتی ئەمریکا، ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی سەنا ھەر دوو ساڵ جارێک بەڕێوە دەچێت، و ئەندامەکان بۆ سێ کۆمەڵە دابەش دەبن. دەستەی یەکەم (٣٣ ئەندام)، دەستەی دووەم (٣٣ ئەندام) و دەستەی سێیەم (٣٤ ئەندام) لە خۆ دەگرێت. ھەر دوو ساڵ جارێک ھەڵبژاردن بۆ یەکێک لەم دەستانە بەڕێوە دەچێت.

لە ساڵی ١٧٨٩ز تا ١٩١٣ سیناتۆرەکان لەلایەن پەڕلەمانەوە دیاری دەکران، بەڵام دوای ١٩١٣ز ڕاستەوخۆ لەلایەن ھاووڵاتیانەوە ھەڵدەبژێردرێن.

## مەرجەکان بۆ ھەڵبژاردنی سیناتۆرەکان
* تەمەنی سی ساڵ و بەرەو سەر بێت
* بەلانی کەم نۆ ساڵ ھاووڵاتی ئەمریکی بوو بێت
* لە کاتی ھەڵبژاردندا پێویستە ھاووڵاتی ئەم ویلایەتە بێت
* کشتوکاڵ، خۆراک و دارستان
* دیاریکردنی بوودجە
* خزمەتی سەربازی
* بانک، نیشتەجێ بوون
* بوودجە
* بازرگانی، زانست و گواستنەوە
* وزە و سەرچاوە سروشتییەکان
* ژینگە و چالاکییە گشتییەکان
* دارایی
* پەیوەندییە دەرەکییەکان
* بابەتی حکومی
* داد
* پیشە و سەرچاوەی مرۆیی
* یاسا و ڕێساکانی حکوومەت
* چالاکییە بازرگانییە بچووکەکان

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:دامەزراوەکانی ١٧٨٩ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:ئەنجوومەنی پیرانی ئەمریکا
ژنێڤ

**ژنێڤ** یان **جنێڤ** ( ;  ) لە دوای زوریخ زۆرترین ژمارەی دانیشتووانی سویسڕای ھەیە لە  و زۆرترین ژمارەی دانیشتووانی ھەیە لە رۆماندی (ناوچەی فەڕەنسی زمان) سویسڕا و لەتەنیشت رووباری رۆن جێگیرە و پایتەختی کۆمار و کانتۆنی ژنێڤە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شارەکانی سویس
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ١ەمی پ.ز
شلەی ئەلێکتڕۆڕیئۆلۆجیک

وێنۆک|500x500پیکسڵ|ھەر وەک دەبینرێ دوای ئەوەی کە بوارێکی کارەبایی دەخرێتە سەر شلەی ئەلێکتڕۆڕیئۆلۆجیک، تەنۆلکە ھەڵواسراوەکان بەشێوەی زنجیر ئاسا یەک دەگرن و ماددەکە لە شێوەی شل بۆ شێوەی نیمچە ڕەق دەگۆڕێت.

**شلەی ئەلێکتڕۆڕیئۆلۆجیک** () بریتیە لەو شلە ھۆشمەندانە لە توانای خۆگونجاندنیان ھەیە لەگەڵ کاریگەریە دەرەکیەکان. ئەم جۆرە شلانە بەشیکن لە ماددە ھۆشمەندەکان کە لە زۆر بواری جیاجیادا سودیان لێدەبینرێت. لەم شلانەدا تەنۆلکەگەلێک بەربڵاون کە بە گشتی نەگێنەرن بەڵام ووڵام دانەوەیان بۆ بواری کارەبایی باشە. کاتێک کە بوارێکی کارەبایی دەخرێتە سەر ئەم جۆرە شلانە، **لینجی** شلەکان گۆڕانکاریان بەسەر دێت. بوارە کارباییەکە لە توانایداھەیە ماددەکە لە دۆخێکی شێوە شل بگۆڕێت بۆ شێوە جڵ. پاش لاچونی بوارە کارەباییەکە لە ماوەی چەند میلی چرکەیەک دەگەڕێتەوە شێوەی یەکەم.

زانایەکی ئەمریکایی بە ناوی وێڵز ئەم تایبەتمەندیەی لە ساڵی ١٩٤٩ز لە مەقالەیەک دا بڵاوی کردەوە.

## بەکارھێنانەکان
بەکارھێنانی ئەم شلەیە لە کلاج و بابەتە پەیوەندیدارەکانی ھایدرۆلیک سودیان لێدەبینرێت.
وێنۆک|394x394پیکسڵ|دەبڵ، یا لەناوبەری شۆک (Shock damper) کە سودی لەم جۆرە شلەیە بینیوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زانستی ماددە
یەکێتیی جیھانی پۆست

**یەکێتیی جیھانی پۆست** () بەھۆی رێککەوتنامەی بێن لە ساڵی ١٨٧٤ دامەزراوە، ئاژانسی تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکانە کە سیاسەتی پەیوەندی پۆستی لەنێو نەتەوەکانی ئەندام ڕێک دەخات.

## سەرچاوەکان

پۆل:نەتەوە یەکگرتووەکان
پۆل:سیستمە پۆستییەکان
ئورفی

**ئورفی** یان **رحایی** یەکەکە لە دەڤۆکەکانی کورمانجی کە شێوازی قسەکردنی شاری ڕحا نێزیکە، شارەکانی نیزیک لە خۆی لە باکوری کوردستان وەک شارەکانی ئادیەمان و مەلەتی و دیلۆک. ھەروھا نێزیکە لە شێوەی کۆبانی لە ڕۆژاوای کوردستان.
ھەندێک وشەی کورمانجی رۆژئاوای بەراورد بە کورمانجی گشتی:
* بێ = بێژە
* چتۆ = چاوە
* چرۆ = چما-بۆچی
* کینگا= کەنگی
* وەرگۆنی = وەسا

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:پارێزگای ڕحا
ئەنجومەنی ھاریکاری وڵاتانی کەنداو

**ئەنجومەنی ھاریکاری وڵاتانی کەنداوی (عەرەبی) فارس** (بەعەرەبی: مجلس التعاون لدول الخليج العربية) یاخود **ئەنجومەنی ھاریکاری وڵاتانی کەنداو** یان **ئەنجومەنی ھاریکاری وڵاتانی کەنداوی عەرەب،** رێکخراوێکی ھەرێمی سیاسی، ئابووری، سەربازی و ئاساییشی عەرەبیە.

پێک دێت لە شەش وڵاتانی کەنداو، کە بریتین لە عەرەبستانی سعوودی، عومان، میرنشینە یەکگرتووە عەرەبیەکان، کووەیت، قەتەر و بەحرەین، بەوەش ئەو وڵاتانە زۆرینەی رووبەری نیمچە دوورگەی عەرەب پێکدینن، لە ٢٥ی ئایاری ساڵی ١٩٨١ز لە شاری ئەبووزەبی ئیمارات دامەزراوە.

سەرجەم ئەندامانی ئەنجومەنی ھاریکاری وڵاتانی کەنداو بە شێوەی پادشایەتی بەڕێوە دەچن، جگە لە عومان کە فەرمانڕەوایی سوڵتانی میراتگریە.

ھەریەکە لە وڵاتانی عێراق و یەمەن بەربژێرن بۆ ئەندامیەتی تەواو لە ئەنجوونەکە بەو پێیەی سنووری ئاویان ھەیە لە کەنداوی فارس ی، وڵاتانی عێراق و یەمەن لە ھەندێک لە لیژنەکاندا ئەندامێتیان ھەیە وەکو لیژنەکانی تەندروستی، وەرزش و کلتوری.

## بیرۆکەی دامەزراندن
بیرۆکەی سەرەتایی دامەزراندنی ئەنجومەنی ھاریکاری وڵاتانی کەنداو دەگەڕێتەوە بۆ میری کووەیت جابر ئەحمەد سەباح لە ساڵی ١٩٧٦دا لە دانیشتنێکدا لەگەڵ سەرۆکی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبیەکاندا بیرۆکەکەی خستەڕوو، ئەوەش بەھۆی ھەستکردن بە مەترسیەکان کە ھەرەشەیان لە نیمچە دوورگەی عەرەبی دەکرد، پێشنیاریشی کرد دامەزراندنی ئەنجومەنەکە لە کاتی بەستنی لوتکەی کۆمکاری وڵاتانی عەرەبی لە ئوردەن لە ساڵی ١٩٨٠ز ڕابگەیەنرێت.

## بوونیاتنان
لە ٢٥ی ئایاری ١٩٨١ز سەرکردەی ھەریەکە لە وڵاتانی عەرەبستانی سعوودی، عومان، میرنشینە یەگکرتووە عەرەبیەکان، کووەیت، قەتەر و بەحرەین لە کووبوونەوەکدا لە میرنیشینی ئەبووزەبی گەیشتن بە چوارچێوەیەکی ھاوبەشی کاردکردنی ھەماھەنگی لە نێوان وڵاتەکانیان لە گشت بوارەکاندا تا رادەی یەکگرتنەوەشیان، ھەروھا تۆندکردنەوەی پەیوەندی و ھاوکاری نێوان ھاوڵاتیانی ئەنجومەنەکە کە لە ماددەی چوارەمی پەیڕەوی ئەنجومەنەکەدا ھاتووە.

### ئامانجەکان
# بە دەستھێنانی ھاوکاری نێوان وڵاتانی ئەنجومەن لە گشت بوارەکاندا.
# بەھێزکردنی پەیوەندی نێوان ھاوڵاتیانی ئەنجومەن.
# دانانی سیستەمێکی یەکانگیر بۆ گشت وڵاتانی ئەندام لە رووی ئابووری، دارایی، بازرگانی و گومرکی.
# بەرەو پێشبردنی لایەنی زانستی و تەکنیکی لە بوارە جیاوازەکانی ئابووریدا لە رێگەی دامەزراندنی سەنتەری توێژینەوەی زانستی.
# دانانی پرۆژەی ھاوبەش، ھەروەھا ھاندانی کەرتی تایبەت.

### وڵاتانی ئەندام

## سەرچاوەکان

* 

پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی ئاسیا
پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییە ئابوورییەکان
پۆل:نیمچەدوورگەی عەرەبی
پۆل:ئابوور لە ١٩٨١
سوارچاکانی پەرستگا

**سوارچاکانی پەرستگا** یان **سەربازە ھەژارەکانی [[مەسیح]] و [[پەرستگای سلێمان]]** (بە زمانی لاتینی *Pauperes commilitones Christi Templique Salomonici*) یەکێک لە گەورەترین ڕێکخراوە سەربازییەکان کە بیرۆکەی مەسیحێتی ڕۆژئاوای لەخۆگرتبوو بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:سوارچاکانی پەرستگا
پۆل:ڕێکخراوە مەسیحییەکان
ھیوا پاشایی

**ھیوا پاشایی** (لەدایکبووی ١٩٧٩، ئارووناوا) وێنەکێش، وێنەگر، جواننووس، گرافیک دیزاینەر و بڵاوکەری کوردی خەڵکی ئێرانە، کە لە بواری وێنەکێشی، گرافیک دیزاین، کۆڵینەوە و پەروەردەی وێنەکێشی و گرافیک چالاکە. ئەو وەکوو دەستپێکەری ھونەری پیکسێل لە ئێراندا ناسراوەتەوە. ئەو ھەروەھا بە ھۆی داھێنانەوە لە کەڵک وەرگرتن لە کەلتووری کوردی بە تایبەت ناوچەی کرماشان، ئافەراندنی فیگۆراتیڤ لە بابەتی ژنانی کورد و پێشکەش کردنی لە ناخی ھونەری مۆدێرن و پاش مۆدێرن ناسراوەتەوە. ھیوا پاشایی ئێستاکە بەریوەبەری «گالەریی ڕۆژ» و «فێرگەی ئازادی ھونەرە سۆمایییەکانی ژوان» لە تاران، و «دامەزراوەی چاندی و ھونەریی کالیفۆرنیا» لە لۆس ئانجلەسە. ئەو تا بە ئێستاکە پێشانگەکانی تاکی و بەکۆمەڵێکی زۆر لە ئێران و وڵاتەکانی دیکە وەکوو عێراق، ژاپۆن، ئیتالیا، فەڕەنسا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەریوە بردووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی ئارووناوا
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩
پۆل:ھونەرمەندە ئێرانییەکان
پۆل:ھونەرمەندانی کورد
پۆل:شێوەکارە کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:شێوەکارانی کورد
جەھروم

**جەھروم** () یەکێک لە شارەکانی پارێزگای فارسی ئێرانە. لە سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠١٦دا ژمارەی دانیشتووانەکەی ١٤١٬٦٣٤ کەس بووە.

## ئەمانەش ببینە
* پارێزگای فارس
* شارستانی جەھروم

## سەرچاوەکان

پۆل:شارەکانی پارێزگای فارس
پۆل:شارەکانی ئێران
ساینس دەیلی

**ساینس دەیلی** () پێگەیەکی ئەلیکترۆنی ئەمریکیە زانیاری رۆژنامەگەری کۆدەکاتەوە و بە بەردەوامی سەرچاوەی رۆژنامەکان بڵاودەکاتەوە کە دەربارەی زانستن، ئەو پێگەیە دامەزرا لەلایەن ٢ ھاوسەرەوە کە (دان، میشیل) بوون لە ساڵی ١٩٩٥، لە ساڵی ٢٠١٢ سەردانکەرانی گەیشتە ٢٬٦ میلیۆن ئەمریکی.

## سەرچاوەکان
* ماڵپەری فەرمی
* ماڵپەری ئەلێکسا 

## بەستەرە دەرەکییەکان
* تیمیر، جۆن  پی ئار یان ڕۆژنامەگەریی زانست؟ ئەوی سەختترە تا بە " بڵێت. ئارگۆن ئاریس تێچنیکا
* یۆنگ، ئێد (١١ کانوونی دووەم ٢٠١٠). دەگونجێنێت بۆ ئییکەوسیستەمی نوێی ڕۆژنامەگەریی زانست
ئیسێکای چوارینە

**ئیسێکای چوارینە** یان **ئیسێکای کوارتێت** (، بە رۆماجی: Isekai Karutetto) زنجیرە ئەنیمێیەکی ژاپۆنییە کە لەسەر شێوەی چیبی لە نێوان زنجیرە ڕۆمانە سووکەکانی کۆنۆسوبا و ئۆڤەرلۆرد و رێ: زێرۆ - دەسپێکردنی ژیان لە جیھانێکی تر و داستانی تانیا ھەڵگەڕاوەکەدایە، و ھەموویان لە لایەن کادۆکاوا دوانگۆ بڵاوکراوتەوە. وەرزی یەکەم لە ٢٠١٩دا پەخشکرا و وەرزی دووەمیش لە ٢٠٢٠ پەخشکرا، و کەسایەتی ھەڵسانەوەی پاڵەوانی قەڵغانی تێدابوو. وەرزی دووەم لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ بۆ یەکەم جار پەخشکرا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
*  (لە ژاپۆن)
* 
* 

پۆل:ئەنیمێ و مانگای کۆمیدی
پۆل:ئەنیمێ و مانگای کڕۆسئۆڤەر
پۆل:ئەنیمێ و مانگای ئیسێکای
پۆل:ئەنیمێ و مانگای قوتابخانە
پۆل:فەنیمەیشن
پۆل:کڕەنچیڕۆل
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٩ دەستیان پێکردووە
کارڵ ویلھێلم ڕاینموت

**کارڵ راینموت** () لە ٤ی نیسانی ١٨٩٢ لە شاری ھێیدڵبێرگلە دایک بووە، کارڵ زانایەکی فەلەکناسی ئەڵمانیە، ئەو زانایە نێزیکەی ٣٩٥ ھەسارەی گچکەی دیتیتەوە.

## پیشەی زانستی
زانای ئەڵمانی کارڵ لە ساڵی ١٩١٢ ھەتا ١٩٥٧ کاری کردیە لە ڕوانگەی ھێیدڵبێرگ.

## ناوبانگ و شانازی
ھەسارەی بچووکی سەرەکی پشتوێنی ١١١١ رینمۆتە کە لەلایەن خوودی زانای بەناوبانگ کارڵەوە دیتراوە لە ساڵی ١٩١٢، ھەروەھا ھەر بە ناوی خۆیشی کراوە.

## دۆزینەوەکان
گرنگترین دۆزینەوەکانی زانای ئەڵمانی کارڵ ھەسارەکانی نێزیک زەوییە ئەویش گەڕەستێرۆچکەی ئەپۆڵۆ ١٨٦٢ە

## سەرچاوەکان
* MPBu 7 (1979) 10
* MitAG 50 (1980) 7 (لە ئەڵمانیا)

## بەستەرە دەرەکییەکان
* دۆزەرەوەی ھەسارەی گچکە (بەپێی ژمارە) نکەی ھەسارەی بچووک. ٤ ئەیلول ٢٠١٦. گێڕایانەوە ٢٨ ئەیلول ٢٠١٦
* کارل رینموتە (کانونی یەکەم ١٩٧٩). " تێبینیی (کورتەیەک لە ژیان) ی ". پەخشنامەی ھەسارەی بچووک. بیب کۆد  ١٩٧٩ ئێم پی بی و .... ٧... ١٠ ئار

پۆل:گەردوون
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٢
پۆل:مردووانی ١٩٧٩
سیستمی ھەسارەیی

وێنۆک|مۆدێلێكی هونه‌ری سیسته‌می هه‌ساره‌یی
**سیستەمی هەسارەیی** (به‌ ئینگلیزی:Planetary_system|planetary system) بریتییە لە دەستەیەک تەنی بەستراو بە هێزی كێشكردنی نا ئەستێرەیی، هەروەها ئەو تەنە لەسەر خولگە بێت یاخوود نا بەدەوری ئەستێرەدا یاخوود لە  سیستەمی ئەستێرەکەدا، ئەو تەنانەش پێکدێن لە : هەسارە یاخوود گەڕەستێرۆچکە یان مانگی سروشتی یان بەردی ئاسمانی یانیش کلکدار، هەر وەک زاندرایە کە هەسارەکان دەخوولێنەوە لە کۆمەڵەی خۆر، هەروەها خوولانەوە هەسارەکانی کۆمەڵەی خۆر باوترین خوولانەوەیی کۆمەڵیە لەلایەن ئێمەوە، کە ٨ هەسارە و چەندین هەسارۆکەی تێدا دەخوولێتەوە..

هەتا ئێستا چەندین کۆمەڵەی خوولاوەیی سیستەمی هەسارەییمان ئاشکراکردیە کە ژمارەیان دەگاتە نێزیک (٣٠٠) سیستەمی هەسارەیی، هەروەها زانای گەورە کویلو یەکەمین زانا بوو لە ساڵی ١٩٩٧  سیستەمی هەسارەیی بدۆزێتەوە لە دەرەوەی کۆمەڵەی خۆر 

## مێژوو

### هێليۆسنتريسم (چەقە خۆر)
هێليۆسنتريسم بریتیە لە مۆدیلێکی ئەستێرە ناسی، کە لەم مۆدێلەدا زەوی و هەسارەکان بەدەوری خوردا دەخولێنە (خۆر لە چەقی ئەم کۆمەڵەدایە) وە پێی دەوترێت کۆمەڵەی خۆر.

### دۆزینه‌وه‌ی كۆمه‌ڵه‌ی خۆره‌كه‌مان
وێنۆک|مۆدێلێكی هیلیۆسینتریزمی كۆمه‌ڵه‌ی خۆره‌كه‌مان 

لە نووسینی نیکۆلاس کۆپەرنیکۆسە ،کەلەساڵی ١٥٤٣ بڵاوکرایەوە نمونە بوو بۆ پێشبینی کردنێکی بیرکاریانە دەربارەی خۆر لەسیستەمی هەسارەکەدا ، زانایانی سەدەی حەڤدە گالیلۆ گالیلی ،جۆهانز کێپلەر، ئیسحاق نیوتن توانیان کە گەشەپێدانێک بکەن لە فیزیادا ، بۆیە بووە هۆی ڕازیبوون بەم وتانە پلە بە پلە لەبیرۆکەی ئەوەی کەزەوی بەدەوری خۆردا ده‌سوڕێته‌وه‌  هەموو هەسارەکانی تریش بەهامان شێوەی فیزیایانەی زەوی دەجووڵێنەوە.

## بنچینه‌ و پەرەسەندن
وێنۆک|چه‌مكێكی  هونه‌ری شریتی هه‌ساره‌یی یه‌كه‌می
سیستەمی هەسارەکان لە شریتی هەسارەی سەرەتاییەوە هاتوە،کە بەدەوری ئەستیرەکانن، وەک بەشێک لە پڕۆسەی پێکهێنانی ئەستێرە.

لەماوی دروستبوونی سیستەمێک زۆرێک لە ماددە بەهۆی هێزی کێشکردن پەرشدەبن بەرەوە خولگە دوورەکان وە هەندێ لە هەسارەکان بەتەواوی دەرئەچن لە سیستەمەکە

## سه‌رچاوه‌
* ناسا بە تەلیسکۆبی سپێتەرزی بۆشایی سەیری هەسارۆکەی Smashup دەکا 
* لیستی ئەو هەسارە کارلێکیان هەیە لە دەرێی هێزی خۆر، زانیارینامەی هەسارەکانی دەرێی کۆمەڵەی خۆر 
* کێپلەر 108

پۆل:گەردوون
پۆل:چەمکەکان لە زانستی گەردوونناسیدا
پۆل:چەمکەکان لە ئەستێرەناسی
پۆل:سیستمە ھەسارەیییەکان
ئەدۆڵف مارتێنس

وێنۆک|پەیکەری ئەدۆڵف مارتێنس لە بەرلین
**ئەدۆڵف مارتێنس** () کانزاناسێکی بەناوبانی ئەڵمانی بوو کە نێوان ساڵی ١٨٥٠ بۆ ١٩١٤ز ژیاوە. یەکێک لە گرنگترین دۆزینەوەکانی بریتی بوو لە گۆڕینی دۆخی ڕەقی پۆڵا لە شێوە پەیکەرێکی بلووری بۆ شێوەیەکیتر بە بێ پەرش بوون. داڕشتەی کراوی ئاسن و کاربۆن، پۆڵا پێک دێنێت کە بە گۆڕینی ڕێژەی پێکھاتەکان گۆڕانکاری لە تایبەتمەندیەکانی پۆڵا دروست دەبێ. دوو پەیکەری جیاوازی بلووری ھەیە کە یەکیان لە پلەی گەرمی بەرز دەردەکەوێت و پێی دەگوترێ ئەوستێنایت و ئەویتریان ل پلەی گەرمی خواروو دەست دەکەوێت کە بە فەخری ئەم زانایە ناو نراوە مارتێنسایت.

ھەڵبەت ئەم دۆخە تایبەت نیە تەنھا بە پۆڵاوە بەڵکوو لە زۆرێک لە داڕشتە شێوە بیرمەندەکان بۆ دۆخی ڕەقی پلە نزم بەکاردێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ١٩١٤
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٠
ئۆشۆ

**ڕاجنیش** (ناوی تەواو: **چادنرا مۆھان جاین**) ھەروەھا ناسراوە بە **ئەچاریا ڕاجنیش** دواتریش ناسرا بە **ئۆشۆ** (١١ی کانوونی یەکەمی ١٩٣١ – ١٩ی کانوونی دووەمی ١٩٩٠) ڕابەرێکی ڕۆحانی ھیندی بوو. ئۆشۆ یەکێکبوو لەکەسایەتییە کاریگەرەکان کە یۆگای بردە وڵاتانی ڕۆژاوا.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣١
پۆل:مردووانی ١٩٩٠
پۆل:پێشەوا ئایینییە ھیندییەکان
پۆل:فەیلەسووفانی ھیندیی ھاوچەرخ
پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان
پۆل:بێدینەکان
پۆل:ڕەخنەگرانی دینەکان
پۆل:پێشەوا دینییە ھیندییەکان
پاڵەوانە وریاکە: پاڵەوانە زۆر بەھێزە زۆر وریاکە

**پاڵەوانە ئاگادارەکە: پاڵەوانە زۆر بەھێزە زۆر ئاگەدارەکە** (この勇者が俺TUEEEくせに慎重すぎる, Kono Yūsha ga Ore Tsuē Kuse ni Shinchō Sugiru) زنجیرە ڕۆمانێکی سووکی ژاپۆنییە لە لایەن توچیھی نووسراوە و لە لایەن ساۆری تۆیۆتا کێشراوە. لە حوزەیرانی ٢٠١٦ لەسەر ماڵپەڕی ڕۆمان بڵاوکردنەوە کاکویۆموی کادۆکاوا دوانگۆ زنجیرە کرا. دواتر فوجیمی شۆبۆ بووە خاوەنی، و یەکەم ڕۆمانی سووکی لە شوباتی ٢٠١٧ لەژێر پەنجەمۆری کتێبەکانی کادۆکاوا بڵاوکرایەوە. لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ حەوت ڕۆمانی زنجیرەکە بڵاوکرابووەوە. زنجیرە ڕۆمانە سووکەکان لە ئەمریکای باکوور لە لایەن یێن پرێس مۆڵەتدرا. مانگایەک کە لە لایەن کایوکی کێشراوە و لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ لە گۆڤاری تەمەنی ئەژدیھای مانگانە بڵاوکرایەوە. لە دوو پەرتووکی تانکۆبۆندا کۆکراوەتەوە. زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکی ئەنیمێ لە لایەن وایت فۆکس بەرھەمھێنرا و لە ٢ی تشرینی یەکەم بۆ ٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ پەخشکرا.

## چیرۆک
ڕێستاریا خوایەکی نەزانە کە بۆ ڕزگارکردنی جیھان لە پاشای شیەتانەکان مرۆڤێک وەک پاڵەوان بانگ دەکات. جیھانێکی پۆل ئێس، گایابڕاندێ، ھەر بۆیە ڕێستاریا دەیەوێت دڵنابێت کە ئەو مرۆڤەی بانگی دەکات دەتوانێت جیھانەکە ڕزگار بکات. ھەر بۆیە ئەو سێیا ڕیوگوین ھەڵدەبژێرێت کە تواناکانی لە ھەموو ڕکابەرەکانی بەرزترە. بەداخەوە دوای بانگکردنی دەبینێت ئەو دەربارەی ھەموو شتێک زۆر وریایەوە، ئەو ڕەتی کردوە کە بچێتە ئاسایشترین شوێنەکانی گایابڕاندی تا بە تەواوەتی ڕاھێنان نەکات. بەڵام دواتر کە پێ دەخەنە گایابڕاندێ دەبینێت کە وریای پاڵەوان شایستە بووە.

## کەسایەتییەکان
## ڕاگەیاندن
### ڕۆمانی سووک
زنجیرەکە سەرەتا لەسەر ئینتەرنێت لە حوزەیرانی ٢٠١٦ لەسەر ماڵپەڕی ڕۆمان بڵاوکردنەوەی کاکویۆموی کادۆکاوا دوانگۆ لە لایەن لایت توچیھی بڵاوکرایەوە. دواتر فوجیمی شۆبۆ بووە خاوەنی، و یەکەم ڕۆمانی سووکی لە شوباتی ٢٠١٧ لەژێر پەنجەمۆری کتێبەکانی کادۆکاوا بڵاوکردەوە.

### مانگا
مانگایەک کە لە لایەن کایوکی کێشراوە و لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ لە گۆڤاری تەمەنی ئەژدیھای مانگانەی فوجیمی شۆبۆ دەستی بە بڵاوبوونەوە کرد.

### ئەنیمێ

## پێشوازیکردن
بەڕێوبەرایەتی تسوشین کەسایەتی سێیای کردە لیستی بوزوۆردزی ئەنیمێی ٢٠١٩.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
*  لەسەر کاکویۆمو (لە ژاپۆن)
*  (لە ژاپۆن)
*  (لە ژاپۆن)
* 

پۆل:ئەنیمێ و مانگا لەسەر ڕۆمانی سووک دروستکراوە
پۆل:ئەنیمێ و مانگای ئیسێکای
پۆل:ڕۆمانە سووکەکان
پۆل:شۆنن مانگا
پۆل:فەنیمەیشن
پۆل:مانگاکانی ٢٠١٨
پۆل:ئەنیمێ و مانگای کۆمیدی
پۆل:زنجیرە مانگاکان
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٩ دەستیان پێکردووە
پۆل:ئەو ڕۆمانە سووکانەی سەرەتا لەسەر ئینتەرنێت بڵاوکراوەتەوە
سەنا بەرزنجی

**سەنا بەرزنجی** (لەدایکبووی ٢٨ی ئازاری ٢٠٠١) کچە گۆرانیبێژی خەڵکی سەقزی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە کە بە وتنەوەی گۆرانییە فۆلکلۆرییە کوردییەکان و گۆرانیی «من ئەو کچەم» ناسرا.

## ژیاننامە
سەنا بەرزنجی لە ٢٨ی ئازاری ٢٠٠١ لە شاری سەقز دایکبووە، و سەرەتای کارەکانی وتنەوەی گۆرانییە فۆلکلۆرییە کوردییەکان دەستی پێکرد. لەم سەرەتایەیدا، سەنا گۆرانییەکانی بەبێ دەرکەوتنی خۆی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بڵاودەکردەوە. لە شوباتی ٢٠٢٠دا، یەکەم ئەلبومی خۆی بە ناوی *ڕاز* بڵاوکردەوە. لە ئەلبومی *ڕاز*، بۆ ڤیدیۆکلیپی «من ئەو کچەم» بۆ یەکەمین جار ڕوخساری خۆی دەرخست.

قادر دیلان، ناسر ڕەزازی، نەجمەدین غوڵامی، عەباس کەمەندی، مەرزیە فەریقی، و لەیلا فەریقی لەو ھونەرمەندانەن کە کاریگەرییان بەسەر سەنا بەرزنجییەوە ھەبووە.

## دیسکۆگرافی

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:گۆرانیبێژە ژنەکانی کوردیی ناوەندی
پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠١
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:خەڵکی سەقز
زەھرا دۆغان

**زەھرا دۆغان** (لەدایکبووی ١٤ی نیسانی ١٩٨٩) وێنەکێش و ڕۆژنامەنووسێکی کوردی باکوورە. زەھرا خەڵکی ئامەدە. ئەو دامەزرێنەر و سەرنووسەری میدیای ژینھا بوو، کە دەزگایەکبوو تەواوی ستافەکەی لەڕەگەزی مێ بوون. زەھرا زیاتر لە دوو ساڵ و نۆ مانگ لەلایەن دەوڵەتی تورکەوە بەتۆمەتی «پڕووپاگەندە بۆ تیرۆریستان» زیندانیکرا بەھۆی بڵاوکراوەکانی دەزگاکەی وەھەروەھا وێنەیەکی کێشراوی لە سۆشیال میدیاکانی. وێنەکەی زەھرا باسی لەوێرانکاری دەسەڵاتی تورک دەکرد لە شارۆچکەی نسێبین لە ماردین دەکرد. لە ٢٤ی شووباتی ٢٠١٩، لە زیندانییەکەی لەشاری تارسوس ئازادکرا.

## زیندانیکران
لە شووباتی ٢٠١٦، زەھرا دەچێتە شارۆچکەی نسێبین و لەوێ ڕاپۆرت دەنووسێت لەبارەی ڕووداوەکان و ڕووخاندنی ناوچەکە. لە ٢١ی تەممووزی ٢٠١٦، لەیەکێک لە کافێیەکانی شارۆچکەکە دەستبسەردەکرێت، لەڕۆژی ٢٣ی تەممووز دەگوازرێتەوە بۆ زیندانی ئامەد. ڕۆژی ٢ی ئازاری ٢٠١٧، بڕیاری دادگای بەسەردا دەسەپێنرێت کەبەھۆی بڵاوکردنەوەی وێنەیەکی لە سۆشیال میدیاوە تۆمەتی لایەنگیری بۆ کۆمەڵێکی نایاسایی دەخرێتە پاڵ. زەھرا بۆئەوە زیندانی دەکرێت بۆ ماوەی دوو ساڵ، نۆ مانگ و ٢٢ ڕۆژ.

دوابەدوای زیندانیکردنی زەھرا لە توویتەرەکەی نووسی «من دوو ساڵ و دە ماننگ دەستگیرکرام تەنیا لەبەرئەوەی وێنەی ئاڵای تورکیام کێشا بەسەر باڵەخانە ڕووخاوەکان. ئەمەش لەوکاتەی ئەوان (حکومەتی تورکیا) ھۆکاری ئەم شتەن. ئەوا من تەنیا تابلۆیەکم کێشاوە.»

بڵاوکراوەکەی ئەو «ژینھا»، لە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ ڕاگیرا لەلایەن دەسەڵاتداری تورکیاوە. ژینھا بووە یەکێک لەو سەد بڵاوکراوەی کەلەدوای شکستی کودەتای تەممووزی ٢٠١٧ لەلایەن حکوومەتی تورکیاوە داخرا.

لەماوەی زیندانیکردنی، ڕێکخراوە جیھانییەکان پاڵپشتی خۆیان بۆ زەھرا ڕاگەیاند و ھەوڵی درووستکردنی فشاریاندا بۆ ئازادکردنی زەھرا. دوای ئەوەی لە شووباتی ٢٠١٩ ئازادکرا، زەھرا بڕیاری جێھێشتی تورکیای دا. زەھرا چووە لەندەن و لەوێ بەردەوامە لە چالاکییە ھونەری، ڕۆژنامەوانییەکانی وە گەیاندنی وێنە و دەنگی کوردە لێقەوماوەکانی کوردان بەتایبەت کوردانی ڕۆژاوا.

## خەڵاتەکان
لە ساڵی ٢٠١٥، زەھرا خەڵاتی مەتین گۆکتەپەی پێبەخشرا، کە خەڵاتێکە بەناوی ڕۆژنامەنووسێک کراوە لە ساڵی ١٩٩٦ لەژێردەست و زیندانی حکوومەتی تورکیا مردووە. زەھرا ئەم خەڵاتەی پێدرا لەبەر کار و چالاکییەکانی لەبارەی ژنە ئێزدییە ڕزگاربووەکانی ژێردەستی داعش.

لە کانوونی دووەمی ٢٠١٧، خەڵاتی ھونەرمەندی یاخی جیھانی بۆ ٢٠١٧ بردەوە وەک وێنەکێشێک، خەڵاتەکە لەلایەن گلۆبال ئنڤیزتیگەیشن جۆرنالیزم دەدرێت.

لە ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧، لەلایەن فریتینکەر ئەسۆسیەشنی سویسراوە خەڵاتی فریتینەرکی پێدەدرێت بەھاوشبەشی لەگەڵ مەسیح عەلی نەژاد، ڕۆژنامەنووسی ئێرانی.

لە تشرینی دووەمی ٢٠١٨، لەلایەن ڕێکخراوی نێودەوڵەتیی میدیای ژنانەوە خەڵاتی بوێری لە ڕۆژنامەنووسی پێدەدرێت. ھەر لەھەمان مانگدا، زەھرا دەبێتە ئەندامی فەخری ڕێکخراوی پێن ئینتەرناشیۆنال، ئەمەش لەکۆنگرەی ٨٤ەمینی ڕێکخراوەکە لە ھیندستان.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩
پۆل:زیندووان
پۆل:ژنانی کورد
پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد
پۆل:فێمینیستە کوردەکان
پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان
پۆل:ھونەرمەندانی کورد
پۆل:نووسەرانی ژنی کورد
مایکڕۆسکۆپی ئەلێکتڕۆنی

وێنۆک|مایکڕۆسکۆپێکی ئەلێکتڕۆنی تێپەڕ
**مایکڕۆسکۆپێکی ئەلێکتڕۆنی** () بریتییە لە مایکڕۆسکۆپێک کە لە جیاتی ڕوناکی سود لە گوژمەیەک ئەلێکتڕۆن وەردەگرێت. بە ھۆی ئەوەی کە درێژی شەپۆلی ئەلێکتڕۆن نزیک ١٠٠٬٠٠٠ جار لە درێژی شەپۆلی ڕوناکی (بینراو) بچوکترن، بەم ھۆیەوە ئەم جۆرە مایکڕۆسکۆپانە دەتوانن زیادتر ورد ببنەوە و پەیکەری مایکڕۆسکۆپی ڕوونتر نیشان دەدەن.

مایکڕۆسکۆپێکی ئەلێکتڕۆنی تێپەڕ (STEM) دەوتوانێ تا ٥٠ پیکۆمیتەر (١٠٬٠٠٠٬٠٠٠ جار شتەکان گەورە بکات). بەڵام مایکڕۆسکۆپی ڕوناکی تەنھا لە توانایان دا ھەیە تا ٢٠٠nm نانۆمیتەر نمونەکان گەورە بکات.

مایکڕۆسکۆپی ئەلێکتڕۆنی سود لە بواری موگناتیسی وەردرگرێ کە وەک لێنزێک ئیش دەکات (لە بەرامبەردا مایکڕۆسکۆپی ڕوناکی سود لە لێنزی شوشەیی وەردەگرێت). لە چەندین بواری جیادا سودیان لێدەبینرێ وەک: زیندەوەرە مایکڕۆسکۆپیەکان، خانەی زیندوو، گەردە گەورەکان، کانزاکان، زانسی ماددە و بلوورەکان. ئامێرە پێشکەوتوەکانی ئەمڕۆ زۆربەیان بە کۆمپیوتەرێکەوە بەستراوون و وێنەکان لە سەر شاشەی کۆمپیوتەر نمشان دەدات.

## جۆرەکانی مایکڕۆسکۆپی ئەلێکتڕۆنی
### مایکڕۆسکۆپی ئەلێکتڕۆنی تێپەڕ
**مایکڕۆسکۆپی ئەلێکتڕۆنی تێپەڕ** (TEM) سود لە تەوژمێکی ئەلێکتڕۆن وەردەگرێ کە بە ڤۆڵتیەیەکی بەرز بەرھەم دێت. ئەم ئەلێکتڕۆنانە لە تەلێکی گەرم کراوی تەنگستن بەرھەم دێن کە پێی دەگوترێ کاسۆد. ئەم ئەلێکتڕۆنانە لە بوارێکی کارەبایی تاودەدرێن (٤٠ بۆ ٤٠٠ کیلۆ وات). بە لێنزێکی تایبەت، کە بە کۆیلێک بەرھەم دێت، چڕ دەکرێنەوە.

پێویستە ڕێڕەوی تێپەڕینی ئەلێکتڕۆنەکان بەتاڵ بێت لە گەرد و گەردیلەکانی ھەوا تاکو گوژمەی ئەلێکتڕۆنەکان لە ڕێڕەوەکەیان لانەدەن.

گوژمەی ئاڕاستەکراوی ئەلێکتڕۆن بە ناو نمونە تەنکەکەدا تێدەپەڕێ و بە ھۆی ئەمێرێکی ھەستیارەوە پەرشی ئەلێکتڕۆنەکان وەردەگیرێتەوە و داتاکان شی دەکرێتەوە.

### مایکڕۆسکۆپی ئەلێکتڕۆنی سکانەر
مایکڕۆسکۆپی ئەلێکتڕۆنی سکانەر (SEM) بە ھۆی پەرش بوونی گوژمەی ئەلێکتڕۆنەکان لە سەر ڕووی نمونەکە و وەرگرتنەوەی بە ھۆی ئامێرێکی تایبەتی تر، وێنەیەکی ڕوون لە نمونەکە بەدەست دێت.

## بەکارھێنان
**زیندەزانی**
* میکرۆسکۆپی کریو ئەلێکتڕۆن (Cryo-electron microscopy)
* لێکۆڵینەوە لە دەرمان (بۆ نمونە بۆ بەرھەمھێنانی دژە زیندەکان)
* تۆمۆگرافی ئەلێکتڕۆنی
* شی کردنەوەی دەنکۆڵەکان
* پێکھاتەی دەنکۆڵەکان
* خۆماڵی کردنی پڕۆتین
* پەیکەرناسی زیندەوەر
* وێنەگرتن لە پەیکەر
* ژەھر ناسی
* ڤایرۆس ناسی

**لێکۆڵینەوە لە مەواد**
* تاقیکردنەوەی شیکاری
* کارایی مەواد
* لێکۆڵینەوە پزیشکیەکان
* زانستی نانۆ
* دەنکۆڵەی نانۆیی

## بە ھێزترین مایکڕۆسکۆپی ئەلێکتڕۆنی
بە ھێزترین مایکڕۆسکۆپی ئەلێکتڕۆنی دونیا لە ساڵی ٢٠٠٩ز لە خوێندنگەیەکی باڵای لە ووڵاتی ئەڵمانیا دروست کرا کە تا ٦٠ پیکۆمتر توانای گەورەکردنی ھەیە. توانای بینینی جوڵەی گەردیلەکانی ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
پۆل:داھێنانە ئاڵمانییەکان
پۆل:دەرمانناسی
پۆل:وردبین
مایکڕۆسکۆپی ئەلێکتڕۆنی سکانەر

وێنۆک|وێنەی بەدەست ھاتووی مایکڕۆسکۆپی ئەلێکتڕۆنی سکانەر لە تۆی گوڵ
چەپ|وێنۆک|یەکەم ئامێری SEM

چەپ|وێنۆک|جۆری ئەنەلۆگی SEM
**مایکڕۆسکۆپی ئەلێکتڕۆنی سکانەر** (، کورت دەکرێتەوە بۆ: **SEM**) جۆرێکە لە مایکڕۆسکۆپی ئەلێکتڕۆنی کە وێنەگەلێک لە نمونەکە بەدەست دەدات بە ھۆی سکان کردن ڕوی نمونەکە.

## پڕۆسەی سکان کردن و بەرھەم ھاتنی وێنە
وێنۆک|350x350پیکسڵ|ھێڵکاریەک لە SEM
وێنۆک|میکانیزمی دەرچونی ئەلێکتڕۆنی دووەم، پەرش بوون، و دۆزینەوە تایبەتمەندی نمونەکان بە ھۆی تیشکی ئێکس

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن
پۆل:زانستی ماددە
پۆل:فیزیک
پۆل:کیمیا
گڵۆپی شیری

وێنۆک|300x300پیکسڵ|چەند جۆرێکی گڵۆپی شیری
**گڵۆپی شیری یا فلۆرسێنس** () بریتیە لە گڵۆپێک کە بۆ ڕوناک کردنەوە بەکار دێت. ئەم گڵۆپانە لە گازی ئاڕگۆن و نیۆن بە پەستانێکی کەم پڕ کراوون، لەگەڵ بڕێکی کەم لە شلەی جیوە. بە ھۆی ترانسفۆرمەرێکەوە، ڤۆڵتیەیەکی بەرز دەخرێتە ھەردوو سەری گڵۆپەکان و بە ھۆیەوە گازی ئاڕگۆن و نیۆن داغ دەبن و دەبنە ھۆی بەھەڵم بوونی شلەی جیوە. دواجار گەردیلەکانی جیوە دەگۆڕێن بۆ ئایۆن. کاتێک ئایۆناتی جیوە دەگەڕێنەوە بۆ سەر شێوەی یەکەمیان، تیشکێکی سەرووەنەوشەیی دەردەدەن. ئەم تیشکە دواجار بەر ئەم مادە فلۆریسانسەی (فسفۆڕ) دەکەوێت کە دیوی ژورەوەی گڵۆپەکانی پێ داپۆشراوە، وە تیشکی سەرووەنەوشەیی دەگۆڕێت بۆ ڕوناکی بینراو.

## خەراپەکانی ئەم گڵۆپە
* کاتێک گڵۆپەکە بشکێت و گازەکانی ناوەوەی دربچن، زیان دەگێنن بە ژینگەی دەوروبەریان.

## سەرچاوەکان

پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان
بەندی کیمیایی

# بەندی نێوان گەردیلەکان: بەندی کواڵانسی - بەندی ئایۆنی - بەندی کانزایی
# بەندی گەردی: بەندی ڤاندێرڤاڵس - بەندی ھایدرۆجینی

ئەم جۆرە بەندانە دەتوانێ لە نێوان دوو گەردیلەی ھاوشێوە یا جیاواز دروست بێت. بەھێزی بەندەکە پەیوەندی بە ڕێژەی ئەلێکتڕۆنێ گێتیڤێتیەوە ھەیە.

## بەندی کواڵانسی
لەم بەندەدا، گەردیلەکان لەگەڵ یەکتردا ئەلێکتڕۆن بەھاوبەش دادەنێن. ئەم جۆرە بەندە زیادتر لە ناکانزاکان بەربڵاوە و تاڕادەیەک بەھێزتری جۆری بەندە.

## بەندی ئایۆنی
بەندی ئایۆنی بە ھۆی بەخشین یا ئەلێکتڕۆنێک لە گەردیلەیەکیتر بەدەست دێت. زیادتر ئەم جرە بەندە لە نێوان ئەو گەردیلانە دروست دەبن کە ئەلێکتڕۆنێی پێویستە تا بەرگی ئەلێکتڕۆنی پڕ بێت یا بە بەخشینی ئەلێکتڕۆنێک بەرگە ئەلێکتڕۆنەکانی تێر دەبن. لە نمونەی خوێ دا (NaCl) کلۆر ئەلێکتڕۆنێک وەر دەگرێ و پۆتاسیۆم ئەلێکتڕۆنێک دەبەخشێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:زانستی ماددە
پەرەسەندنی ئاست بەرز

پەرەسەندنی ئاست بەرز بریتییە لە پەرەسەندن لە ئاست یان قەبارەیەکی بەرزتر لە ئاستی جۆرەکان (بە پێچەوانەی پەرەسەندنی ئاست نزمەوە کە ئاماژەیە بۆ گۆرانکارییە پەرەسەندووەکان لەسەر ئاستی ئەلیلییە جیاوازەکان لە جۆر یان کۆمەڵەکان دا. بەشێوەیەکی سەرەکی ھەردوو پەرەسەندنی ئاست بەرز و پەرەسەندنی ئاست نزم پێناسەی ھەمان ڕێکار دەکەن بەڵام لە قەبارە و ئاستی جیاوازدا.

ڕێکاری دروستبوونی جۆرەکان (Speciation) دەکرێت سەر بە ھەر یەکێک لەو دوو شێوازە بێت بەپێی ئەو ھێزانەی پاڵنەری کردەکەن. زانستەکانی (بەردین، زیندەزانی گەشەکردنی پەرەسەندوو و جینۆمزانی بەراوردکاری) دابینکەری سەرەکی بەڵگەکانی شێواز و ڕێکاری پەرەسەندنی ئاست بەرزن.

## سەرەتای دەستەواژەکە
بۆ یەکەمین جار لە ساڵی ١٩٢٧ دا زانای تایبەت بە زانستی مێرووەکان بە ڕەچەڵەک ڕووسی (یوری فیلیپچینکۆ) ھەستا بە داھێنانی دەستەواژەکانی (پەرەسەندنی ئاست بەرز - Macroevolution) (پەرەسەندنی ئاست نزم - Microevolution) لە کارەکانی دا بە زمانی ئەڵمانی (Variabilität und Variation). لە سەرەتایی کاتی داھێنانی دوو دەستەواژەکەوە ھەتا ئێستا چەندین جار پێداچوونەوە و دووبارە ھەڵسەنگاندنی بۆ کراوە. لە کاتی بەکارھێنانیان دا بۆ ناساندنی دۆزینەوە و بیردۆزەکانیان ھەندێک لە زانایان دەستەواژەکەیان بەدڵ نەبوو. وەک زانای بە بەردبووەکان (ئۆتۆ شیندڤۆلڤ) لە کاتی ناساندنی بیردۆزەکەی بە ناوی (ئارستەداری پەرەسەندن - Orthogenesis) و ئەمە ئەو باوەڕەیە کە زیندەوەرەکان پەرەدەسێنن بە شێوەیەکەی ئاراستەکراوی زانراو بەھۆی «ھێزێکی پاڵنەر» ی ناوەکی.

پەرەسەندنی ئاست بەرز ئەو گۆرانکارییانە لەخۆدەگرێت کە تەنھا لەسەر پێوەرە کاتییە جیۆلۆجییەکان ڕوودەدەن بە پێچەوانەی پەرەسەندنی ئاست نزم کە لەسەر ھەموو پێوەرێکی کاتی ڕوودەدەن.

## پەرەسەندنی ئاست بەرز لە زانستی پێکھاتنی نوێ دا
لە زانستی پێکھاتنی نوێ دا لە سەرەتای سەدەی بیستەم دا، پەرەسەندنی ئاست بەرز بە یەکێک لە ھۆکارە چەندلایەنییەکانی پەرەسەندنی ئاست نزم دادەنرا بۆیە جیاکردنەوەی نێوان پەرەسەندنی ئاست بەرز و پەرەسەندنی ئاست نزم جیاوازییەکی سەرەکی پێکناھێنێت و تاکە جیاوازی نێوانیان بریتییە لە کات و قەبارە. وەک سەرنجدانی زانا ئێرنست و. مەیر "پەرەسەندنی گواستراوەی دیاریکراو جگە لە دەرکردن و گەورەکردنی ئەو ڕووداوانەی ڕوودەدەن لە ناو کۆمەڵە و جۆرەکان دا ھیچی دیکە نییە… کارێکی ھەڵە

## جۆرەکانی پەرەسەندنی ئاست بەرز
چەندین ڕێگە ھەیە بۆ وێنەکردن و تێگەیشتن لە پەرەسەندنی ئاست بەرز، بۆ نموونە بە سەرنجدانی ئەو گۆرانکارییانەی ڕوودەدەن لە (بۆماوە، پێکھاتە، پۆلێن، ژینگە و ھەڵسووکەوتی زیندەوەران) ھەرچەندە ئەمانە ھەمووشیان پەیوەستن بە یەکترەوە.

پەرەسەندنی خانەیی ڕوودەداست لەڕێی گۆرانی بچووک لەسەر ئاستی خانەیی و گەردیی و بەپێی تێپەڕینی کاتێکی زۆر ئەمە دەکرێت ببێتە ھۆی کاریگەریی کردنە سەر جیینەکانی زیندەوەرەکان. پەرەسەندنی پۆلێنی ڕوودەدات لەڕێی گۆرانە بچووک و کەمەکان لەنێوان کۆمەڵەکان و پاشان جۆرەکان دا و ئەمیش بە لە دوای مەودایەکی کاتی درێژ دەبێتە ھۆی کاریگەریی گەورە لەسەر پۆلێنکردنی زیندەوەرەکان و گەشەکردنی زیندەوەری نوێ لەسەروو ئاستی جۆرەکانەوە. ھەروەھا پەرەسەندنی پێکھاتەیی ڕوودەدات بە گۆرانی بچووک لە پێکھاتەی زیندەوەرێک و دواتر بە پێی تێپەڕینی مەودای کاتیی زۆر کاریگەری گەورەی دەبێت لەسەر پێکھاتەی ئاستە گەورەکان. ئەم دیاردەیە بە جوانترین شێوە شی دەکرێتەوە و بە ڕوونی دەبینرێت لە جۆری دۆلفینەکان دا کە لە سەرەتای پەرەسەندنیان دا خاوەنی پەلی دوواوە بوون لە تەواوی کۆمەڵەکەدا بەڵام دوای ملیۆنان ساڵ پەلەکانی دواوە پاشەکشەی کردووە و بۆتە پەلی ناوەکی.

## سەرچاوەکان

پۆل:ژینناسیی پەرەسەندنی
زەردەچەوە

**زەردەچەوە** بەری ڕووەکێکە کە لە باشووری ڕۆژاوای ھیندستان دەڕوێت. ھەروەھا لەھەر ژینگەیەکی تری زەوی دەڕوێت، ئەگەر بێت و لە پلەی گەرمیی نێوان ٢٠ پلەی سلیلیزی بۆ ٣٠ پلەی سلیلیزی بێت لەگەڵ لێزمە بارانی بەردەوام. جووتیارەکان بەرەکان کۆدەکەنەوە و تاوەکو بۆساڵی دواتر وشک دەبێتەوە، ئینجا دەیخەنە بازاڕەوە، ھەڵبەت ئێستا لە ڕێگای پیشەسازی لەماوەی ٤٥ خولەکدا بە ئاگردانی کارەبایی وشکی دەکەنەوە، بەڵام سوودە تەندروستییەکەی لەدەست دەدات؛ دواتر دەیکوتن و وردی دەکەن لەشێوەی تۆز کە شێوەی ڕەنگێکی زەردباوی تۆخ یان پرتەقاڵی ھەڵدەگرێت.
چەپ|وێنۆک|245x245پیکسڵ|وێنەیەکی توێکاری زەردەچەوە
چەپ|وێنۆک|200x200پیکسڵ| کێڵگەیەکی زەردەچەوە لە ھیندستان
وێنۆک|زەردەچەوە

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣
پۆل:ڕوەکەکان، بەکارگیراو لە ئایورڤێدا
پۆل:گژوگیاکانی ھیندستان
پۆل:زەنجەفیلییەکان
پۆل:بەھارات
پۆل:ڕوەکەکانی ڕەنگەکان
پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
ھێربەرت جۆرج وێڵز

**ھێربەرت جۆرج وێڵز** (؛ ٢١ی ئەیلوولی ١٨٦٦ لە کێنت، ئینگلتەرا – ١٣ی ئابی ١٩٤٦). نووسەر و چیرۆکنووسێکی ئینگلیز بوو. بەوە ناسرابوو کە لایەنێکی زانستی لە چیرۆکەکانیدا ھەبوو، کە چیرۆکەکانی زیاتر بریتی بوون لە چیرۆکی خەیاڵی زانستی، و باسی بارودۆخی جیھان دەکات لەداھاتوودا. بە یەکێک لەدامەزرێنەرانی ئەدەبیی خەیاڵیی زانستی دادەنرێت. توانی ناوبانگێکی زۆر لەڕێگەی بوارە ئەدەبییەکەی بەدەستبھێنێت، بە پێچەوانە جوڵ ڤێرن کە ڕەخنەی کۆمەڵایەتی زۆر لە چیرۆکەکانی گیرا.

## کارە دیارەکان
لە دیارترین کارەکانی ھێربەرت جۆرج وێڵز
* پیاوە شاراوەکە
* جەنگی جیھانەکان
* یەکەمین پیاوانی سەر مانگ
* جەنگ لە ھەوادا
* ئان ڤیرۆنیکا
* ئامێری کات
* دروستکەری ئەڵماس
* وڵاتی کوێرەکان
* خەوتووەکە بەئاگادێتەوە
* دورگەکەی دکتۆر مۆڕۆ

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٦
پۆل:مردووانی ١٩٤٦
پۆل:ڕۆماننووسانی بریتانیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:دەرچووانی زانکۆی لەندەن
پۆل:نووسەرانی خۆژیاننامە بەریتانییەکان
پۆل:مێژووناسانی بریتانی
پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان
پۆل:ڕەخنەگرانی کڵێسەی کاتۆلیک
پۆل:مێژووناسانی ئینگلیز
پۆل:نووسەرانی کورتەچیرۆکی ئینگلیز
پۆل:مێژووی وێژە
پۆل:مێژووی زانست
پۆل:فەیلەسووفانی کلتوور
پۆل:فەیلەسووفانی پەروەردە
پۆل:فەیلەسووفانی زانست
پۆل:فەیلەسووفەکانی بواری زانستی کۆمەڵایەتی
پۆل:فەیلەسووفە سیاسەتمەدارەکان
پۆل:فەیلەسووفە کۆمەڵایەتییەکان
پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:مولحیدانی بریتانیا
پۆل:فەیلەسووفانی بریتانی
پۆل:ژینناسانی ئینگلیز
پۆل:فەیلەسووفانی ئینگلیز
پۆل:ڕەخنەگرە خەیاڵییە زانستییەکان
پۆل:نووسەران دەربارەی ئایین و زانست
پۆل:نووسەران دەربارەی دین و زانست
پۆل:نووسەرانی ئینگلیزی سەدەی ١٩یەم
ھونەرە جەنگییەکانی چین

**ھونەرە جەنگییەکانی چین** (بە چینی: 中國武術) بە سەرجەم ئەو ھونەرە جەنگاوەرییانە دەوترێ کە لە وڵاتی چینەوە سەرچاوەی گرتبێ.
کونگ فو و وشوو وشەگەلێکی گشتین کە لە درێژەی کاتدا وەکوو مانایەک بۆ ھونەرە جەنگییەکانی چین دانراون. ھەرچەندە ئەم دوو وشەیە جیاوازییەکی زۆریان لە بنچینەی واتاییدا لەگەڵ یەکدا ھەیە.

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:ھونەرە جەنگییە چینییەکان
پۆل:ئەو وەرزشانەی لە چینەوە سەرچاوەیان گرتووە
بەرنامەی ژینگەی نەتەوە یەکگرتووەکان

**بەرنامەی ژینگەی نەتەوە یەکگرتووەکان** بەرنامەیێکی نەتەوە یەکگرتووەکانە کە چاڵاکیی ژینگەیی ڕێکخراوەکەی ڕێک دەخات ویارمەتی پەرەسەندن وڵاتان لە جێبەجێ کردن سیاسەتی ژینگەیی دەدات.

## سەرچاوەکان

پۆل:نەتەوە یەکگرتووەکان
پۆل:ساڵی ١٩٧٢ لە ژینگە
پۆل:گرووپی گەشەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان
دینا

**دینا محەممەد خدر** ناسراو بە **دینا** (لەدایکبووی ١٩٨٨ لە ڕانیە) کچە گۆرانیبێژی کورد. دینا بەیەکێک لە قوتابییەکانی ئاوازدانەر ھەڵکەوت زاھیر دادەنرێت، لە تەممووزی ٢٠١٧ بۆیەکەمینجار بەھاوکاری ھەڵکەوت زاھیر دەرکەوت. دینا جگە لە کوردی ئەوا گۆرانی بە عەرەبی، تورکی و ھیندی وتووە.

## بەرھەمەکان

شای ولات لە ٨ تراک پێک دێت
* خوشمەوێی
* مەگەرێوە
* شای وڵات
* تێناگەم
* دروود
* منت بیرچوتەوە
* یا زەین
* خوشەویستم

### گۆرانییە تاکەکان
* تەلەعەل بەدر
* تەوبە
* شێرپەنجە
* ماڕشی ئافرەتان
* تکادەکەم
* جینۆساید

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨
پۆل:زیندووان
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی
پۆل:گۆرانیبێژە ژنەکانی کوردیی ناوەندی
پۆل:خەڵکی ڕانیە
موئمین زەڵمی

**موئمین زەڵمی** (ناوی تەواو: **موئمین یاسین محمدامین**) (لەدایکبووی ۱۹٨٥ لە زەڵم، ھەورامان) شرۆڤەکار و سیاسییەکی کوردی باشووری کورستانە.

## ژیان
موئمین یاسین محمدامین زەڵمی، لەدایکبووی ساڵی 1985و خەڵکی گوندی زەڵمە لە ناوچەی هەورامان پارێزگای هەڵەبجە، دە ساڵ لە ئێران بووە و بە زمانی فارسی خوێندوویەتی، دەرچووی زانکۆی سەلاحەدینە لە بەشی ئینگلیزی، هەڵگری بڕوانامەی ماستەرە لە زمان و ئەدەبیاتی ئینگلیزی لە زانکۆی بەنگەلۆری هیندستان و دکتۆرای لە پەروەردە و سیاسەتی زمانەوانی خوێندووە و مامۆستای زمانی ئینگلیزییە لە زانکۆکانی هەرێمی کوردستان.

## ژیانی سیاسی

لە تەمەنی پانزە ساڵیدا چوەتە ناو کاری رێکخراوەیی، ئەندامی بزووتنەوەی ئیسلامی و دواتر یەکبوونی ئیسلامی و کۆمەڵی ئیسلامی بووە،تا ساڵی 2015 چەندین پۆستی جیاوازی وەرگرتووە کە دوایینیان ئەندامی ئەنجومەنی ڕاگەیاندنی کۆمەڵی ئیسلامیی بووە. ساڵی 2017 بە سەرۆکایەتی بەرهەم ساڵح ھاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری یان دامەزراند و بوویە بەرپرسی دامەزراوەی گەشەپێدانی مرۆیی و لە هەڵبژاردنی 12ی ئایاری 2018 شدا کاندیدی ئەو قەوارەیە بوو بۆ پەرلەمانی عێراق.لە مانگی 11ی 2018دا لەگەڵ چەند هاوڕێیەکیتری هاوپەیمانیی نیشتیمانییان ڕاگەیاند و بووەتە ئەندامی ئەنجومەنی سیاسی هاوپەیمانی. دواتر لەگەڵ ژمارەیەکی زۆر لە هاوڕێیانی دەستلەکارکێشانەوەیان ڕاگەیاند.

## ئەکادیمیا و ڕۆشنبیری

دەرچووی زانکۆی سەلاحەدینە لە بەشی ئینگلیزی، هەڵگری بڕوانامەی ماستەرە لە زمان و ئەدەبیاتی ئینگلیزی لە زانکۆی بەنگەلۆری هیندستان و دکتۆرای لە پەروەردە و سیاسەتی زمانەوانی خوێندووە و مامۆستای زمانی ئینگلیزییە لە زانکۆکانی هەرێمی کوردستان. زیاتر لە پانزە ساڵە لە بواری رۆژنامەنوسیدا کاردەکات، بە زمانەکانی (ئینگلیزی و عەرەبی و فارسی و کوردی) کاری رۆژنامەوانی ئەنجام داوە و ئەندامی سەندیکای رۆژنامەنوسانی کوردستانە.ستووننوس بووە لە ژمارەیەک دەزگا و رۆژنامەی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی.دیوانە شیعرێک و چەند کتێبێکی چاپکراو و پانزە توێژینەوەی بڵاوکراوەی هەیە.

## چالاکی

سەرپەرشتی ژمارەیەکی زۆر کەمپینی داکۆکی لە مافی ڕەوای خەڵک و لاوان و قوتابیان، و کەسوکاری شەهیدان و ئەنفالکراوەکان کردووە، لە چەندین گروپ و هەڵمەتی خێرخوازیدا لە ناوخۆ و دەرەوەی وڵات بەشدار بووە.شرۆڤەکار و راوێژکاری سیاسی و دیبلۆماسی ژمارەیەک ناوەندی سیاسی ناوخۆیی و نێودەوڵەتییە، لەسەر ئاستی دیبلۆماسییەتی ناوچەیی ناسراوە. لە ژمارەیەکی زۆر لە رێکخراوە نێودەوڵەتییەکاندا کاری کردووە و پەرەپێدەری پڕۆگرامی کاری مەدەنی و خۆبەخشی بووە.

## بڵاوکراوە

خاوەنی سێ کتێبی چاپکراو وزیاتر لە پانزە توێژینەوەی زانستی و دەیان توێژینەوەی میدیایی و سەدان وتار و شرۆڤە و شیکاری رۆژنامەوانییە لە ڕۆژنامە و وێبگە کوردی و جیهانییەکاندا.

## سەرچاوەکان
ئەشقی کەشخە

***ئەشقی کەشخە*** () زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی کۆمیدیی درامیی توکییە، بۆ یەکەم جار لە ١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩ پەخشکرا، لە نووسینی باڕش ئەردۆغان و ئیلکەڕ ئەرسەڵان و ئۆکشان تەڤەشۆگڵۆ و کوبرا سوتونە.

## سەرچاوەکان
بەڕێوبەرایەتی نیشتیمانی زەریایی و بەرگی ھەوا

وێنۆک| نیشانەی بەڕێوبەرایەتی زەریا و بەرگی ھەوا

**بەڕێوبەرایەتی نیشتیمانی زەریایی و بەرگی ھەوا** (کە دەناسرێت بە NOAA کوورتکراوەی National Oceanic and Atmospheric Administration) ئەوە بەڕێوبەرایەتیەکی ئەمریکیە، تایبەتە بە زانستی زەریا و کەشوھەوا و ژینگەی تایبەت بە بەرگی ھەوا.

## مێژوو
ئەو بەڕێوبەرایەتیە دروست بوو لە تشرینی یەکەمی ١٩٧٠، کە بەرێوبەرایەتیەک بوو تایبەت بە زانستی رووبار و بەرگی ھەوا.
وێنۆک| درووشمی بەرێوبەرایەتیەکە
بارەگای ئەو بەرێوبەرایەتیە دەکەوتە شاری واشتن، لە ئێستادا کاسرین سولیڤان سەرۆکایەتی دەکا.

## سەرچاوەکان
* دووپات دەکرێتەوە کە کاسرین بەرێوبەری بەرێوبەرایەتی زەریای و بەرگی ھەوایە
* https://www.grid.ac/institutes/grid.3532.7
* https://www.noaa.gov/about-our-agency

پۆل:گەردوون
کاترین سولیڤان

**کاترین سولیڤان** () لە ساڵی ١٩٥١ لە شاری پاتێرسۆن لە ئەمریکا لە دایک بووە، خانمێکی ئاسمانگەڕی ئەمریکیە.

## کارەکان
خانمی ئاسمانگەر لە چەندین کاری بۆشایی بەژداری کردیە ئەوانیش:
* STS-41-G
* STS-31
* STS-45
لە ئێستادا سەرۆکی بەڕێوبەرایەتی نیشتیمانی زەریایی و بەرگی ھەوایە

## سەرچاوەکان
* https://www.nndb.com/people/935/000174413/
* http://www.spacefacts.de/english/e_first.htm

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١
پۆل:ئەستێرەگەڕە ئەمریکییەکان
پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی
پۆل:زیندووان
پۆل:دەرچووانی زانکۆی کالیفۆرنیا سانتا کروز
تیپی مۆسیقای خانزاد

**تیپی مۆسیقای خانزاد** یان **تیپی مۆسیقای خانزادی کچان** تیپێکی مۆسیقا بوو لە باشووری کوردستان کە ھەموو ئەندامان، ژەنیاران و گۆرانیبێژانی ئافرەت بوون.

## مێژوو
لە ساڵی ١٩٨٠ لە شاری ھەولێر ھونەرمەندی مۆسیقازانی کورد وریا ئەحمەد، دەستی کرد بە مەشق کردنی مۆسیقا لەگەڵ کچە ژەنیارانی کورد و توانیو لە لە ماوەی ٣ ھەتا ٤ ساڵ لەم کچە لاوانە تیپێکی بچووکی مۆسیقا دامەزرینێت. تیپی مۆسیقای خانزادی کچان، لە سەردەمی خۆی تاکە تیپی مۆسیقا لە کوردستان و ھەموو عێراق بوو کە سەرجەمی ژەنیارەکان و گۆرانیبێژانی ئافرەت بوون. ئەم تیپە لە فیستیڤاڵی ھونەری گۆرانی کە لە ئاستی عێڕاق بەڕێوەچوو بەشدار بوو و ئامادەبووانی فیستیڤاڵەکە سەرسوڕماون و سەرپەرشتیارانی فیستیڤاڵەکە دەستخۆشییەکی زۆریان ئاراستەی ئەندامانی تیپەکە کرد.

تیپی مۆسیقای خانزاد لە ساڵی ١٩٨٢ بەشداری «فیستڤاڵی دووەمی ھونەری کوردی» لە ھەولێر کرد. لە ساڵی ١٩٨٣ کۆمەڵێک گۆرانیشی بۆ تەلەفزیۆنی کەرکووکی ئەوسا تۆمار کرد و بەم ھۆیە ناوبانگی دەر کردەوە. ھەروەھا لە بەرنامەی ھەرجارەی لە پارێزگایەک بە نێوی (سھرە ئەربیلییە) لە تەلەفزیۆنی عێراق بەشداریان کرد و چەندین گۆرانییان لەو بەرنامەیە (وەکوو: ھەی مینە عەمرم مینە، ھۆپ زندان و ھۆپ زندان، دەک نەمینێم ئەلەززە، ئایشۆکی دەلالی دبلا وابی ھەروابی، وەزتازەممە وەزتازەممە، خان ئەمیری، ...) لەگەڵ گۆرانیی پەشیمانی لە ھۆنراوەی گۆران بە ئاوازی وریا ئەحمەد و وتنی کۆرس پێشکەش کرد.

## داخرانی تیپەکە
لە سەردەمی دەھەی ھەشتاکانی زایینی شەڕ لە نێوان ئێران و عێراق ھەڵگیڕساو و دەوڵەتی دیکتاتۆری حیزبی بەعسی عێراق فشاری لە سەری وریا ئەحمەد ھیناو کە سروود و گۆرانی بۆ حیبەکە و دیکتاتۆرەکە بڵێن. بەدوی ئەم فشارانە وریا ئەحمەد واز لە تیپەکە ھینا. لە دوی ئەو، چەند ھونەرمەندێکی دیکە لە شوێنی ئەو چالاک بوون کە یەکێکیان شێرزاد عوزێری بوو، بەڵام ھێچێکیان بەرھەمێکی ئەوتوویان نەبوو و بەدوای ماوەیەک تیپەکە داخرا و لە چالاکی کەوتەوە.

## ئەندامان
* شەعائع تارق، ئامێری ئۆرگ
* سۆزان فایق، کەمان
* ڕێزان حەمید، کەمان
* ڤیان قاسم، کلارنێت
* نادیە ئامێری ئۆکۆردیۆن
* سۆزان حەممید ئامێری ئیقاع
* سەراب، ئامێری گیتار
* وەردە، دەڤ
* ناسکە عزەدین مەحیەدین، فلوت
* ڤیان فائق، ئامێری گیتار، گۆرانیبێژ

لە ئەندامانی چالاکی تیپەکە دەتوانرێت بە ڤیان فائق و ناسکە عزەدین مەحیەدین ئاماژە بکرێت. ڤیان فائق کە ژەنیاری ئەمێری گیتار و ھەروەھا گۆرانیبێژ بوو لە زۆربەی چالاکیانی گرۆپەکە بوونی ھەبوو. ناسکە عزەدین مەحیەدین دەرچووی پەیمانگەی ھونەرە جوانەکانی موسڵ بەشی موزیک بوو کە وەکوو ژەنیاری ئامێری فلوت بەشداری چالاکییەکانی تیپۆەکەی دەکرد، لە سەرەتای چالاکییەکانی تیپەکە لە ساڵی ١٩٨٠ ئەندامی تیپی مۆسیقای خانزادی کچان بوو.

## ناوی تیپەکە
تیپەکە بە «خانزاد» ناو نراوە. خانزاد یەکێک لە ئافرەتە ناسراوەکانی مێژووی کورد بووە کە بۆ ماوەیەک میری ناوچەی سۆران بووە. ھاوسەرەکەی خانزاد بە ناوی میر سلێمان بەگ لەلایەن دوژمنانی ژەھرخوارد کراوە و کوژراوەتەوە، و خانزاد لە ساڵی ١٥٩٧ لە شاری بەغدا کۆچی کردووە و لە میرنشینی سۆران دەسەڵاتی میرایەتیی گرتە دەست.

## سەرچاوەکان

پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان
مەیان خاتوون

**مەیان خاتوون** (١٨٧٣ یان ١٨٧٤ لە باعەدرێ، نەینەوا – ١٩٥٧ یان ١٩٥٨ لە شەنگال) شازادە خاتوونێکی ئێزدی بووە، لەماوەی ١٩١٣ تاکوو مردن بەڕێوبەری کاروباری میرنشینی شخانی ئێزیدییەکان بووە. مەیان کچی میری دیاری ئێزدییەکان عەبدی بەگ، ھەروەھا ژنی عەلی بەگ، دایکی میر سەعید بەگ، داپیرەی تەحسین بەگ بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:ئێزدییەکانی عێراق
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٤
پۆل:مردووانی ١٩٥٧
پۆل:کوردەکانی عوسمانی
پۆل:ژنە کوردەکانی باشووری کوردستان
نارین شەمۆ

وێنۆک|نارین شەمۆ
**نارین شەمۆ** (لەدایکبووی ١٩٨٦ لە بەعشیقە، عێراق) ڕۆژنامەنووس، لێکۆڵەر و بەرگریکارێکی مافەکانی مرۆڤە.

## ژیان
نارین بەشی وێژەی ئینگلیزی خوێندووە لەزانکۆی حەدبا لە موسڵ. بۆماوەی ٩ ساڵان وەک ڕۆژنامەنووس و بەرھەمھێنەری تەلەفزیۆنی کاری کردووە، ھەروەھا لەئێستادا کار بۆ درووستکردنی کەمپەین بۆ مافەکانی ژنانی ئێزدی دەکات.

## خەڵات و چالاکییەکان
لە ساڵی ٢٠١٤ نارین بەوەدەزانێت کە کچانی ئێزدی لەلایەن داعشەوە بەشێوەی سیستماتیک دەڕفێندرێن و وەکو کۆیلە مامەڵەی کڕین و فرۆشتنیان پێوەدەکرێت، ھەربۆیە نارین واز لەپیشەکەی لە تەلەڤیزیۆن دەھێنێت، لەبەرامبەردا کار بۆ کچان و ژنانی ئێزدی دەکات کەکەوتوونەتە بەر شاڵاوی جینۆسایدی ئێزدییەکان. نارین لەیەکەم کەسەکان بوو کەکارکردی بۆ ئێزدییەکان دەستیپێکرد لەئاستی جیھاندا، ئەمەش بەکارکردن بۆ سەنتەری یەزدا. لە ساڵی ٢٠١٥، نارین لەلایەن تۆڕی بی بی سی وەک ١٠٠ کاریگەرترین ژن ھەڵبژێردرا، ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١٦، لەلایەن ساڵت و دیاگۆ ھەمان نازناوی پێدرا. نارین یەکەم کەسبوو کەباسی دەستدرێژیکردنە سەر ژنانی ئێزدی کرد، ئەمەش بەرلەوەی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بێنە ناو باسەکەوە. لە ساڵی ٢٠١٥، نارین خەڵاتی کلارا زەتکینی ژنانی پێدرا بۆ ئەو کارە نایابانەی ئەنجامیداوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦
پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی نەینەوا
پۆل:ئێزدییەکانی عێراق
پۆل:ژنانی عێراقی
پۆل:ژنان لە عێراق
پۆل:١٠٠ ژن لە بی بی سی
پۆل:ژنان لە پاراستنی مافی مرۆڤ