open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ئیبن مەنزووڕ

**ئیبن مەنزووڕ** ()، **محەممەد بن جەلالەددین بن موکەڕڕەم بن عەلی، ئەبولفەدڵ جەمالەددین ئیبن مەنزووڕ ئەنساری ڕوەیفعی ئفریفی** ()، ڕەچەڵەکی دەگەڕێتەوە بۆ ڕوەیفع بن سابت کە یەکێکە لە ھاوەڵان. ئیبن مەنزووڕ یەکێکە لە دیارترین زانایانی زمانی عەرەبی، چەندەھا کتێبی کورت کردووەتەوە.

لە ساڵی ٦٣٠کـ بەرامبەر ١٢٣٢ز لەدایکبووە، شوێنی لەدیاکبوونیشی ڕای جیای لەسەرە، ھاتووە لە میسڕ یان لە تونس یان لە تەڕابلوس. لە تەڕابلوس قازی بووە، پاشان گەڕاوەتەوە بۆ میسڕ و لە کۆتایییەکانی تەمەنی بینایی لە دەستدا، ھەر لە میسڕ لە ساڵی ٧١١کـ بەرامبەر ١٣١١ز مردووە.

## بەرھەمەکان

* لیسانولعەرەب (لسان العرب): بەناوبانگترین بەرھەمییەتی، یەکێکە لە بەناوبانگترین فەرھەنگە عەرەبییەکان، تێیدا زۆربەی پەرتووکە سەرەکییەکانی زمانی کۆکردووەتەوە.
* (مختار الأغانی)
* (لطائف الذخیرة)
* (مختصر تاریخ دمشق)
* (المنتخب والمختار فی النوادر والأشعار)
* (سرور النفس بمدارک الحواس الخمس)
بێجگە لەمانەش.

## سەرچاوەکان
* المکتبة الشاملة - ابن منظور
* الجزیرة - ابن منظور صاحب لسان العرب
* islamstory - ابن منظور 
* موضوع
* موضوع-ابن منظور صاحب لسان العرب.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* ئیبن مەنزوور (بە فارسی)

پۆل:لەدایکبووانی ١٢٣٢
پۆل:مردووانی دەیەی ١٣١٠
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٣یەم
کینگدم

شانشینی (ژاپۆنی: キングダム، ھپبۆرن: کینگودامۆ) زنجیرەیەکی مانگای ژاپۆنییە کە لەلایەن یاسوھیسا ھەرا نووسراوە و وێنەی کێشراوە. لە گۆڤاری ھەفتانەی یۆنگ جەمپی سێینن مانگای شوێشا لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٦ەوە زنجیرەکانی داڕشتنی بۆکراوە، لەگەڵ ئەو بەشانەی کە لە شەست و چوار بەرگی تانکۆبۆن کۆکراوەتەوە تا مانگی شوباتی ٢٠٢٢.

شانشینی حیسابێکی خەیاڵیی سەردەمی شەڕی ویلایەتەکان بە شێوەیەکی سەرەکی لە ڕێگەی ئەزموونی جەنگی ھەتیو شین و ھەڤاڵەکانییەوە دابین دەکات کە دەجەنگێت ببێتە گەورەترین جەنەراڵ لەژێر ئاسماندا و لە ئەنجامدا چین یەکدەخات بۆ یەکەم جار لە ٥٠٠ ساڵدا

## چیرۆک
چیرۆکی مانگاکە دەسوڕێتەوە لە نێوان کاتی شەڕی شانشینەکان لە چینی کۆندا لە ساڵی ٢٢١–٤٧٥ پ. ز، و مانگاکە سەرنج دەخاتە سەر سەرکێشییەکانی کوڕێکی نەناسراو لەگەڵ پاشایەکی گەنج کە ئامانجیان ئەوەیە بەیەکەوە شانشینەکە بگۆڕن، بە زۆر نەھامەتی و ئازاردا تێپەڕ دەبن بۆ جێبەجێ کردنی ئەو خەونە کە دەبێتە ھۆی گۆڕانی مێژوو.

مانگاکە باسی ئەو سەدەیە دەکات کە چین بۆ حەوت شانشین دابەش دەبێت و ھەر شانشینێک ھەوڵی ئەوە دەدات دەسەڵاتی خۆی بەسەر ئەوی تردا بسەپێنێت، و لە نێوان ئەمانەوە کەسانێک دەرکەوتن کە خەونی یەکگرتنی چینیان ھەیە و دەیانەوێت کۆتایی بەو ئازار و نەھامەتییە بێنن بەڵام ڕێگاکەیان ھیچ ئاسان نییە.

## سەرچاوەکان
* wiki.mexas.com

پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە
پۆل:ستۆدیۆی پیرۆ
پۆل:مانگاکانی ٢٠٠٦
پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت
پۆل:فەنیمەیشن
پۆل:ئەنیمی و مانگای مێژوویی
پۆل:ئەو مانگایانەی گۆڕدراوە بۆ فیلم
پۆل:زنجیرە مانگاکان
پۆل:سێینن مانگا
پۆل:مانگای شوئیشا
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٢ دەستیان پێکردووە
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٣ دەستیان پێکردووە
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠٢٠ دەستیان پێکردووە
پۆل:مانگای ڤیز میدیا
دەنگەوار

**دەنگەوار** یان **تۆماری دەنگ** ()، لە مۆسیقادا، پێکھاتووە لە مەودایەک لە تۆن لە دەنگی مرۆڤەکاندا کە بەرھەم دەھێندرێت لەلایەن لەرینەوەی کۆردە دەنگییەکان. لەم تۆمارانە دەنگی مۆدال یان ئاسایی ھەیە، لە پاڵ دەنگی قرچاو، فاڵسێتۆ، و تۆماری فیکە. تۆمارەکان بەرھەم دەھێندرێن بە کارکردنی کشکشێ.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:زاراوەکانی ئۆپێرا
پۆل:گۆرانیبێژی
فۆسفۆری سپی

وێنۆک|وێن‏‏‏ە‏‏‏ی چه‌كی فۆسفۆڕی سپی هێز‏‏‏ە‏‏‏كانی ئ‏‏‏ە‏‏‏مریكا بۆ سه‌ر ڤێتنام ساڵی ١٩٦٦

**فۆسفوری سپی** بریتیە لە مادەی فسفوری سپی نەرم کە لە مادەی فوسفات دروست دەکرێت بۆنی وەکوو سیر وایە ئەم مادەیە کاتێک لەگەڵ ئۆکسجین کار لێک دەکات ئاگر و دووکەڵێکی سپی دروست دەکات و بەر ھەر شوێنێک بکەوێت ھەموو ئەو کەسانەی لەو شوێنەدا بن بە تەواوی دەسووتێن. ئەم چەکە زیاتر بۆ حەشارگە سەختەکانی دوژمن بە کار دێت، وەکوو باڵەخانەی گەورە، توونێل و سەنگەرە توکمەکان.
مەئموون

وێنۆک|دیناری زێڕی سەردەمی خەلافەتی مەئموون

**ئەبوو جەعفەر عەبدوللاھ ئەلمەئموون** (٧٨٦- ٨٣٣ زایینی) حەوتەمین خەلیفەی عەبباسی بوو کە لە نێوان ساڵانی ٨١٣ ھەتا ٨٣٣ و کۆچی دوایی خۆی، خەلافەتی کرد. مەئموون دوای شەڕێکی ناوخۆیی لەگەڵ براکەی ئەمین بوو بە خەلیفە. سەردەمی مەئموون بە بۆنەی شۆڕشی موعتەزیلە و شەڕ لەگەڵ ئیمپراتۆریی بیزانس ناسراوە.

## سەرچاوە
* ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:مردووانی ٨٣٣
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٩یەم
پۆل:ھاروون ڕەشید
پۆل:عەرەبە موسڵمانەکان
ئازاد کەشمیر

**ئازاد جامو و کەشمیر** () ناوچەیەکی خۆبەڕێوەبەرە لە پاکستان. بە کەشمیری پاکستان دەناسرێتەوە ئەمەش دوای یەکەم شەڕی کەشمیر لەنێوان هیند و پاکستان لە ١٩٤٧دا کەشمیر دابەشکرا وە بەشی هیندستان بە جاموو و کەشمیر دەناسرێتەوە.

## ژێدەرەکان

پۆل:ئازاد کەشمیر
پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٧
پۆل:دابەشکارییەکانی پاکستان
تەکیەی کاکەمەند، چەمچەماڵ

**ناحیەی تەکیە** لە ڕووی ئیدارییەوە دەکەوێتە پارێزگای سلێمانی و سەر بە قەزای چەمچەماڵە. زنجیرەچیای هەنجیرە کە دەکەوێتە بەشی ڕۆژھەڵاتییەوە. زستانی سارد و باراناویە و بە ئەندازەیەک کە جیاواز لەناوچەکانی تری گەرمیان، مەیلەو کوێستانی ھەیە. بە چەندین گوند و سەرچاوەی کانزایی دەورە دراوە و نزیک بە زێی بچووکە (تەقتەق). بە لانکەی خەبات و بەرگری شێخ مەحموودی نەمر دادەنرێت لە کاتی ئینگلیزەکاندا. بەردەقارەمان دەکەوێتە سنوری جوگرافیای شارۆچکەکەوە و شوێنەواری سەردەمی ساسانییەکان و پاشاکانیان بەڵگەی کۆنی شارۆچکەکەن.
## سەرچاوەکان
ئەبوو حەییان ئەندەلوسی

**محەممەد بن یووسوف بن عەلی بن یووسوف بن حەییان** () ناسناویشی ئەسیرەددین (أثیر الدین) بووە کونیەکەشی ئەبوو حەییان بووە، ھەر بەمەش زیاتر بەناوبانگ بووە. یەکێکە لە پێشەوایانی
زمانی عەرەبی و زانستی نەحو، زانایان بە نەحویی سەردەمی خۆی ناوی دەبەن، ھەروەھا فیقھ و تەفسیر و ئەدەب و فەرموودە و قیڕائاتیشی خوێندووە.

## ژیان
لە کۆتایییەکانی شەووالی ساڵی ٦٥٤ی کۆچی بەرامبەر ١٢٥٦ لە شارێک بەناوی (مطخشارش) لە غەڕناتە لە ئەندەلوس لەدایکبووە، بە ڕەچەڵەک خەڵکی جەییانە (ئێستا پێی دەوترێ خایین)، بەڵام خێزانەکەی لەوێ کۆچییان کرد بۆ غەڕناتە لەبەر جەنگ و فیتنە، ئەو لە غەڕناتە ژیاوە، غەڕناتە لەو سەردەمەی کە ئەبوو حەییانی تێدا بوو پێشکەوتن و چالاکی لایەنی فکری و زانستی بەخۆوە بینی، و چەندەھا ئەدیب و زانای لێ ھەڵکەوت، بەشێوەیەک کە غەڕناتە وەکو سەنتەرێکی زانست بوو، جا ئەبوو حەییان لە ژینگەیەکی ئاوا گەورە بوو، لە زانایانی غەڕناتە زانستەکانی قیڕائات و ئوسوڵی دین و ئوسوڵی فقھ و نەحو و زمانی وەرگرت، ئەو لە ئەندەلوس ژیا تا ساڵی ٦٧٩کۆچی پاشان ڕۆیشت بۆ ڕۆژھەڵات، چەندین شار و وڵاتی کردووە و پاشان پاش چەندین گەشت و سەفەر لە میسڕ نیشتەجێ بوو، پلەو پایەی وەدەست ھێنا لای خەڵکی میسڕ بەناوبانگ بوو. ئەو خۆی لەسەر مەزھەبی زاھیری بوو کە مەزھەبی زۆرینەی خەڵکی ئەندەلوس بوو بەڵام پاش ئەوەی ھاتە میسڕ بوو بە شافعی و (منھاج)ی خوێندوو شەرحێکیشی لەسەر نووسی بە ناوی (الوھاج)، شاعیریش بوو و دیوانێکیشی ھەیە. بێگوومان ئەبوو حەییان قوتابیی زۆری ھەبوو لە زمان و قیڕائات و تەفسیر، لە دیارترین قوتابییەکانی: ئیبن عەقیل و ئیبن ھیشام و تاجەددین سوبکی و تەقیەددین سوبکی. لە ساڵی ٧٤٥کۆچی بەرامبەر ١٣٤٤ لە میسڕ ئەبوو حەییانی ئەندەلوسی کۆچی دوایی کرد.

## بەرھەمەکان
### تەفسیر و قورئان
* (البحر المحیط): تەفسیری قورئانە.
* (النھر الماد): ئەمەش کورتەی تەفسیرە گەورەکەیەتی.
* (تحفة الأریب بما فی القرآن من الغریب) چاپکراوە.

### زمان
بەرھەمی لەمەدا زۆرە، چەند نموونەیەک:
* (ارتشاف الضرب من لسان العرب)
* (الھدایة فی النحو)
* (التذییل والتکمیل فی شرح التسھیل) گەورەترین کتێبەکانییەتی.
* (منھج السالک إلی ألفیة ابن مالک)
* (الشذا فی مسألة کذا) دیارنەماوە، ئیبن ھیشامیش شەرحێکی لەسەر ھەبوو بەناوی (فوح الشذا فی مسألة کذا).

### قیرائات
چەند کتێبێکی باسکراوە لە قیڕائات، بەڵام زۆربەیان دیارنەماون، لەوانە:
* (عقد اللآلی فی القراءات السبع العوالی) شیعرە.
* (نکت الأمالی علی عقد اللآلی) شەرحی شیعرەکەیە، دوو نوسخەی نووسراوی ماوە.
* (الحلل الحالیة فی أسانید القراءات العالیة) دیارنەماوە.
* (الأثیر فی قراءة ابن کثیر) دیارنەماوە.
* (تقریب النائی فی قراءة الکسائی) دیارنەماوە.
* (الروض الباسم فی قراءة عاصم) دیارنەماوە.
* (النافع فی قراءە نافع) دیارنەماوە.
* (الرمزة فی پراءة حمزة) دیارنەماوە.
* (غایة المطلوب فی قراءة یعقوب) و (المطلوب فی قراءة یعقوب) دیارنەماون.
* (المزن الھامر فی قراءە ابن عامر) دیارنەماوە.
* (المورد الغمر فی قراءة أبی عمرو) دیارنەماوە.
* (النیر الجلی فی فراءة زید بن علی) دیارنەماوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* أبو حیان الأندلسی - ومنھجە فی تفسیرە البحر المحیط وفی إیراد القراءات فیە
* تفسیر الحر المحیط
* المکتبة الشاملة - أبو حیان الأندلسی
* أبو حیان الأندلسی - موضوع
* الآجری - ترجمة أبو حیان الأندلسی
* عقد اللآلی فی القراءات السبع العوالی - دراسة وتحقیق.

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١٣یەم
پۆل:مردووانی ١٣٤٤
پۆل:لەدایکبووانی ١٢٥٦
پۆل:ئەشعەرییەکان
پۆل:زانایانی فەرموودە
پۆل:قورئانخوێنان
پۆل:زانایانی تەفسیر
تۆر (فیلم)

**تۆر** (بە ئینگلیزی: Thor) بریتییە لە فیلمێکی سوپەر پاڵەوانی ئەمریکی دەرچووە لە ساڵی ۲۰۰۱، دروست کراوە لەسەر کەسایەتییەکی مارڤل کۆمیکس کە هەڵگری هەمان ناوە، فیلمەکە لە دەرهێنانی کینیس بدرانایە و لە پاڵەوانێتی کریس هیمتۆرس و ناتالی پۆرتمان و تۆم هیدڵستنە.

## تیمی ڕۆڵگێڕان
* کریس ھیمسۆرس بەڕۆڵی تۆر
* ناتالی پۆرتمان بەڕۆڵی دکتۆرە جاین فۆستەر
* تۆم ھیدڵستن بەڕۆڵی لۆکی
* رای ستیڤنسۆن بەڕۆڵی فولستاگ
* کات دینینجز بەڕۆڵی دارسی لویس
## تێچوون و داهات
بەرهەمهێنانی فیلمەکە نزیکەی ۱٥۰ ملیۆن دۆلاری تێچووە، ئەمەش لە کاتێکدا کە داهاتەکەی گەیشتۆتە ٤٤٩.٣٢٦.٦١٨ دۆلار.
## سەرچاوە دەرەکییەکان
* سایتی فەرمی
* تۆر لەسەر بنکە دراوی فیلمەکان لەسەر ئینتەرنێت (بەئینگلیزی)
* تۆر لەسەر بۆکس ئۆفیس مۆجۆ
* تۆر لەسەر ڕوتین تۆمیتۆز
* تۆر لەسەر سایتی میتاکریتیک
* لە کۆمنز وێنە دەربارەی [تۆر](https://commons.m.wikimedia.org/wiki/Category:Thor_(film))

پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠١
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١١
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١١
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سووپەرهێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون
پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سووپەرھێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان دەربارەی برا
پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە شاھانەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی کە لە ساڵی ٢٠٠٦ داندراون
پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن
چیرۆک

**چیرۆک** (لە «چێڕ»ی کورمانجییەوە بە واتای قسە) **مەتەڵ**، **دەستان**، **داستان**، **ڕاز**، **پارچا**، **پاچا**، واوێژ یان گێڕانەوەی ڕووداوگەلی لێکگرێدراوی خەیاڵی یان ڕاستەقینەیە بە شێوەی پاشیەکییەک لە وشەگەلی نووسراو یا وێژراو، یا وێنەگەلی بزۆز یا بێجووڵە، یا تێکەڵێک لەم دووانە.

بۆ ڕێکخستنی جۆرەکانی چیرۆک ژمارەیەک پۆلی تێماتیک یا فۆرماڵ بەدی ھاتوون، لەوانە: 
* ناخەیاڵکرد (non-fiction)، وەکوو ژیاننامە، ھەواڵ و دەنگوباسی ڕۆژنامە و تەلەڤزیۆن، مێژوو؛ 
* ڕووداوی مێژووییی ئاوێتەی خەیاڵ کراو، وەکوو ئانەکدۆت، ئوستوورە، ئەفسانە؛ 
* بەتەواوی خەیاڵکرد (fiction)، وەکوو کورتەچیرۆک، ڕۆمان، بڕێ لە گۆرانییەکان.

لە ھەموو شێوازەکانی ھونەر و ئافراندن و ڕابواردندا چیرۆک ئەدۆزرێتە: ئاخاوتە، ئەدەب، تیاتر، مۆسیقا و گۆرانی، کۆمیک، ڕۆژنامەوانی، فیلم، تەلەڤزیۆن و ڤیدیۆ، ڕادیۆ و ھتد.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەدەب
پۆل:خەیاڵ
پۆل:چیرۆکگێڕی
ئەردەشێر بابەکان

**ئەردەشێری یەکەمی ساسانی** ناسراو بە **ئەردەشێری بابەکان** دامەزرێنەری ئیمپراتۆریەتیی ساسانی بوو کە بە ڕەچەڵەک لە نەتەوەی کوردە. 

## نەژاد
بەپێی پەڕتووکی کارنامەی ئەردەشێری بابەکان، کە لە سەدەی ٦ی زایینی نووسراوە، بەڵام ئەگەڕێتەوە سەردەمانی  ئەردەشێری یەکەم و شاپووری یەکەمی کوڕی. ئەوا ئەردەشێر بە بنەچە ئەگەڕێنەوە سەر دارا (داریووش)، کۆتا فەرمانڕەوای هەخامنشی. ئەردەشێر لە نامەیەکدا لە لایەن ئەردەوانی ئەشکانی پێی وتراوە «هەی کورد تۆ گەورە بووی لە ناو خێمەی ڕەشماڵنشینە کوردەکان».

باس لەوە کراوە کە ناوەکە ڕەنگە ڕەنگدانەوەی شوێنێکی سەردەمی بڕۆنزیی *کار-دا* بێت، کە ھاوپێچ لەوانەیە ڕەنگدانەوەی ناوچەیەکی عەرەبی (بەپێی قورئان) *[[چیای جودی|جودی]]* بێت. کە ئەمەش نەژادی ئەردەشێر دەگەڕێنێتەوە سەر کورد و نزیکیی لە کوردانی ئەم سەردەمە. بوونی خاکێک بە ناوی «کاردا» لە سەرچاوە سۆمەرییەکان لە ھەزارەی سێیەمی پێش زایین، لەسەر پارچە قوڕینێکی سۆمەری کە ئاماژە دەکات بۆ «خاکی کاردا» لە ناوچەکانی سۆمەریدا، کە ڕەنگە نزیک ھەولێر و باشووری دەریاچەی وانی ئێستا بێت. ھەندێک لە زانایان ئەمەیان بە گرووپەکانی دواتری وەک کاردۆخییەکان داناوە کە زەینەفۆن لە ئاناباسیسدا باسی کردووە، کە لە ھەمان ناوچەدا ژیاون و پەیوەستیان ھەیە بە باپیرانی کوردەوە.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## تێبینییەکان

## سەرچاوە
*

## سەرچاوەکان

پۆل:ئێران
پۆل:پادشایانی ئێرانی
پۆل:دامەزرێنەرانی شار
تەپەڕەش (ڕوونکردنەوە)

__NOTOC__

## جوگرافی
* **تەپەڕەش** ناوی چەند گوندێکی کوردستانە.
** تەپەڕەش، بەرانان، ناوی گوندێکی شارەدێی بەکرەجۆیە لە قەزای سلێمانی.
** تەپەڕەش، سەید سادق، ناوی گوندێکی شارەدێی سەیدسادقە لە قەزای سەیدسادق.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی
* پێڕستی گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە

## پەراوێزەکان
پرۆژەی ترێڤەر

**پرۆژەی ترێڤەر** () ڕێکخراوێکی سەربەخۆیە کە لە ساڵی ١٩٩٨دا دۆزراوەتەوە کە تیشک دەخاتە سەر ڕێگری لە خۆکوشتنی گەی و لێزبیان و دووڕەگەزخواز و ترانسجێندەران و پرسیارکردن و لێکۆڵینەوە لە ئەندامانی تری کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:ئێڵ جی بی تی و خۆکوژی
پۆل:ڕێکخراوە تەندرووستی و پزیشکییەکان کە بنکەکانیان دەکەوێتە کالیفۆڕنیا
پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٩٨
پۆل:ئەو کۆمپانیایانە کە لە ناوچەی لۆس ئەنجلۆس لە هەرێمی کالیفۆرنیا نیشتەجێن
پۆل:براوەکانی خەڵاتی شۆرتی
پۆل:ئەو کۆمپانیایانە کە لە ناوچەی لۆس ئەنجلۆس لە ھەرێمی کالیفۆرنیا نیشتەجێن
عومەر سەید عەلی

**عومەر سەید عەلی** (لەدایکبووی ١ی تەممووزی ١٩٤٥)، سیاسەتوانێکی کوردە. لە ٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧ بوو بە ڕێکخەری بزووتنەوەی گۆڕان. عومەری سەید عەلی یەکێکبووە لە دامەزرێنەرانی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان لە ١٩٧٠، ھەروەھا لە ١٩٧٦ بوو بە ئەندامی مەکتەبی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان. لە ساڵانی ١٩٧٦ تا ١٩٧٩ زیندانیکراوە لەلایەن حکوومەتی عێراقییەوە.

## ژیان
عومەری سەید عەلی، لە ساڵی ١٩٤٥ لە گەڕەکی شێخان لە سلێمانی لەدایکبووە. خانەی مامۆستایانی تەواو کردووە.

### ژیانی سیاسی
لە ١٩٧٤ عومەری سەید عەلی بووەتە پێشمەرگەی شۆڕشی ئەیلوول تا نسکۆی شۆڕش بەردەوام بووە، لە ١٩٧٥ بووەتە ئەندامی سەرکردایەتیی کۆمەڵە. لە ١٩٧٦ پاش ئاشکرابوونی ڕێکخستنەکەیان، عومەری سەید عەلی لەگەڵ شەش سەرکردەی کۆمەڵە دەچێتە ئێران، لەوێ دەستگیر دەکرێن و ڕادەستی عێراق دەکرێنەوە. دواتر لەلایەن حکوومەتی عێراقەوە لە ١١ی تەممووزی ١٩٧٦ شەش ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێنرا، ساڵی ١٩٧٩ بەر لێبوردنی گشتی کەوت و ئازاد کرا.
دوای ئازادبوونی لەزیندان، عومەری سەید عەلی بە ئەندامی سەرکردایەتی کۆمەڵە و سەرکردایەتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ھەڵبژێردرا.
لە ١٩٨٠ بەھۆی بۆردومانی فڕۆکە لە بناری کێوەڕەش بریندار بووە، بۆ وەرگرتنی چارەسەر ڕەوانەی سوید کرا، لەوێ سەرپەرشتی ڕێکخستنەکانی یەکێتی کردووە لە ئەورووپا. لە ھەموو کۆنگرەکانی یەکێتیدا، عومەری سەید عەلی بە ئەندامی سەرکردایەتی و پاشان مەکتەبی سیاسی ھەڵبژێردراوە. ھەروەھا ماوەیەک سەرۆکی شاندی یەکێتی بووە بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵ پارتی بۆ پڕۆسەی ئاشتی. جگە لەکاری حزبی، عومەری سەید عەلی، لە ١٩٩٢ بووەتە ئەندامی پەرلەمانی کوردستان. ماوەیەکیش بەرپرسی مەکتەبی دارایی یەکێتی و بەرپرسی مەڵبەندی سلێمانیی یەکێتی بووە. ساڵی ٢٠٠٩ لەگەڵ نەوشیروان مستەفا، و قادری حاجی عەلی، و عوسمانی حاجی مەحموود، و محەممەد تۆفیق ڕەحیم، دەستی لە ئەندامێتی مەکتەبی سیاسی یەکێتی کێشایەوە، و بۆ ھەڵبژاردنەکانی ٢٠٠٩ لەسەر لیستی گۆڕان خۆی کاندید کرد و دواتر کشایەوە. عومەری سەید عەلی، پێش ئەوەی بە ڕێکخەری گشتیی گۆڕان ھەڵبژێردرێت، سەرپەرشتیاری فراکسیۆنەکانی گۆڕان بووە. ساڵی ٢٠١٦ و پێش کۆچی دواییی نەوشیروان مستەفا کاتێک بۆ وەرگرتنی چارەسەری پزیشکی لە بەریتانیا بوو، لەڕێی باڵیۆزخانەی عێراقەوە لە لەندەن بریکارنامەیەکی گشتی بۆ عومەری سەید عەلی کرد، بۆ ئەوەی کارە یاسایییەکانی گۆڕان ڕابپەڕێنێت.

### دەست لەکارکێشانەوە
عومەری سەید عەلی لە ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ بەھۆی ئەنجامە خراپەکانی بزووتنەوەی گۆران لە ھەڵبژاردنی پێشوەختەی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە ٢٠٢١ کە نەیتوانی ھیچ کورسییەک بەدەست بھێنێت و لە ھەمان کاتدا وەک ھەڵگرتنی بەرپرسیارێتیی ئەو شکستە سیاسییەی گۆڕان، لەگەڵ ئەندامانی جڤاتی نیشتمانی بزووتنەوەکە بە شێوەی گشتی دەست لە کارکێشانەوەیان ڕاگەیەندرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان
پۆل:ئەندامانی پێشووی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
پۆل:زیندووان
پۆل:سیاسییەکانی بزووتنەوەی گۆڕان
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥
پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق
پۆل:خەڵکی سلێمانی
تەپی کەرەم

**تەپی کەرەم** یەکێکە لە گوندەکانی  قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانیە لە باشووری کوردستان.
سەر بەناوەندی ناحییەی سەیدسادقە، لەباکورەوە گوندی کەوچکتاشە و لەباشورەوە گوندی مالوانی حەمەی عەزیز و لەڕۆژهەڵاتەوە گوندی سواری و لەڕۆژاواوە گوندی موانی ڕۆستەمە.

## سەرچاوەکان

* ماڵپەڕی کەس نەزان
* ماڵپەڕی زانکۆی سلێمانی
* پارێزگای سلێمانی
* زانکۆی سلێمانی

## پەراوێزەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پێڕستی باشترین فیلمەکانی بۆکس ئۆفیس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ٢٠١٧

ئەمەی خوارەوە پێڕستی فیلمەکانە کە دانراوە بەپێی باشترین لە کۆتایی ھەفتەی بۆکس ئۆفیس بۆ ساڵی ٢٠١٧.

## پڕ داھاتترین فیلمەکان



## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان
* 

پۆل:٢٠١٧ لە سینەمای ئەمریکی
پایۆنیر ١١

وێنۆک|کەشتی ئاسمانی پایۆنیر١١
**پایەنیر ١١** ( (ھەروەھا ناسراوە بە Pioneer-G)) کەشتییەکی ئاسمانییە لەژێر ناونیشانی بەرنامەی پایەنیر ڕاگەیندرا. لە ٥ی نیسانی ١٩٧٣ ڕەوانەی بۆشایی کرا. یەکەم ئامێر بوو گەشتە ھەسارەی زووحەل و تا ساڵی ١٩٧٩ نزیک بوویەوە لە ھەسارەی مووشتەری.

## زیاتر ببینە
* ڤۆیجر ١

## سەرچاوەکان

پۆل:ناسا
پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان
تۆر: جیھانی تاریک

**تۆر: جیھانی تاریک** (بە ئینگلیزی: Thor: The Dark World) بریتییە لە فیلمێکی جوڵە دەرچووە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ساڵی ۲۰۱۳.

## تیمی ڕۆڵگێڕان
* کریس ھیمسۆرس
* ناتالی پۆرتمان
* تۆم ھیدڵستن
* ئەنتۆنی ھۆپکینس
* کات دینینگز
## تێچوون و داھات
بەرھەمھێنانی فیلمەکە نزیکەی ۱۷۰ ملیۆن دۆلاری تێچووە وە ھەروەھا داھاتەکەی گەیشتۆتە ٦٤٤,٤٤۱,۷٦۲ دۆلار.

## سەرچاوە دەرەکییەکان
* سایتی فەرمی
* تۆر: جیھانی تاریک لەسەر بنکە دراوی زانیارییەکان لەسەر ئینتەرنێت
* تۆر: جیھانی تاریک** **لەسەر بۆکس ئۆفیس مۆجۆ
* تۆر: جیھانی تاریک لەسەر ڕۆتین تۆماتۆز
* تۆر: جیھانی تاریک لەسەر سایتی میتاکرتیک

پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٣
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ٢٠١٣ بەرھەمھێندراون
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سووپەرهێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆی شێپەرتۆن وێنەیگیراون
پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سووپەرھێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان
پۆل:خەیاڵ دەربارەی ڕژێمکوژی
پۆل:فیلمەکان بە زمانە خەیاڵییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە شاھانەکان
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن برایەن تایلەر تۆمارکراون
پۆل:ئەو فیلمانەی کە لە ستۆدیۆکانی لۆنگکرۆس وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە
پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن
پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی کریستوفر مارکوس و ستیڤن مەکفیلی
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەکشنییەکانی دەیەی ٢٠١٠
دە ئاگنست

گرووپێکی مۆسیقی ئێکستریم مێتاڵی کەنەدییە کە لە شاری مۆنتریالی ویلایەتی کیبێک دامەزراوە لە ساڵی ٢٠٠٤. لە ئێستادا ئەندامەکانی پێکھاتوون لە گیتارژەن دانی مارینۆ و پاسکال جۆبن، بەیسژەن کریس کێڵس، تەپڵژەن سایمن مەککەی، و ڤیکی ساراکس، کە لە ئازاری ٢٠١٤دا ھاتە ناو گرووپەکەوە دوای ئەوەی ئەندامی دۆزەرەوە ئەلیسا وایت-گڵەز گرووپەکەی بەجێھێشت دوای ئەوەی بانگھێشت کرا بۆ گرووپی ئارچ ئێنمی. ھەردوو خانمەگۆرانیبێژی گرووپەکە بەشدارییان کردووە لە نووسینەوەی ھۆنراوەکاندا و ھەردووکیشیان لە گۆرانیبێژیدا نەڕەی مەرگ و دەنگی پاکیان بەکارھێناوە. تا ئێستا ئەم گرووپە پێنج ئەلبومی ستودیۆیان بڵاو کردۆتەوە و نوێترینیشیان ناوی **پێنج**ـە (Five)، کە لە ئەیلوولی ٢٠١٦دا بڵاوبۆوە. ئەوان گەشتی زۆریان کردووە و ستەیجیان لەگەڵ گرووپەکانی تری وەک ئێپیکا، چێڵسی گرین، کامیڵۆت و چەندینی تر ھاوبەش کردووە. گۆرانییەکانی ئەوان پێشووتر بە دەوری مافی ئاژەڵان و کۆمەڵایەتی دەسوڕایەوە، بەڵام دوای ئەوەی وایت-گڵەز گرووپەکەی بەجێھێشت وتی گرووپە بەو شێوەیەی گوێگرەکان نیسیویانە کۆتایی پێ دێت و ئەوان چەشنێکی تر دەگرنە بەر.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:گرووپە مۆسیقییە مێلۆدیک دێت مێتاڵەکان
پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ٢٠٠٤
پۆل:گرووپە مۆسیقییە پێنج کەسییەکان
ئەنووشەڕەوان

وێنۆک
**خوسرەوی یەکەم** یان **ئەنووشەڕەوان** (٥٠١–٥٧٩ی زایینی) بیست و دووەمین شای ئیمپراتۆریەتیی ساسانی بوو. سەردەمی ئەو دەسپێکی سەردەمی زێڕینی ساسانییەکان بوو. ئەو سیستەمێکی کارامەی بۆ کۆکردنەوەی باج دامەزراند و دەستی دایە چاکسازی بواری ئابوور. ئەنووشەڕەوان ٥٣١ ز تا ٥٧٨ ز = ٤٧ ساڵ ژیاوە

کیسرای یەکەم (خەسرەو) دوای ئەو ئاژاوەی بەھۆی بزووتنەوەکان باڵی بەسەر وڵات کێشابوو کیسرا دەی ویست چارەسەری بکات بۆیە مافەکانی بۆ خەڵکی گەڕاندنەوە و داواکارییەکانی بەجێ ھێنان دواتر دەستی کرد بە چاکسازی لە زەوی زارەکان بۆ کشتوکاڵی و دروستکردنی پرد و بایەخدان بە زانست و فەلسەفە و لێبووردەی ئایینی و باجی کەم کردەوە لەسەر خەڵکی ئەو کەسانەی کە زەوییە کشتوکاڵییەکانیان تووشی کارەساتی سروشتی دەبووە لێیان خۆش دەبوو لێژنەیێکی دانا بۆ باجی نوێ ئەمەش بووە ھۆی سەقامگیر و ئاسوودەی بۆ خەڵکی وڵاتەکە

ئەم پاشایە بە دادپەروەرترین پاشای ساسانی دادەنرێ بەڵام بەردەوامی جەنگ لەگەڵ ڕۆمەکان کاریگەری و زۆرتر بایەخدانی پاشا بۆ ئەو کارانە کەم کردەوە دواترش مردوو ھەر پاشی مردنشی پاشاکانی دوای نەیان توانی ڕۆمەکان لە وڵاتی سووریا و ئەنادۆڵ دەربکەن و کێشەکانی دەوڵەتی ساسانی زۆر بوون و بەردەوامی شەڕ لەگەڵ ڕۆمەکان ھەردوو دەوڵەتی لاواز کرد تا دواتر لە سەردەمی خەلیفەی دووەم شاری مەدائینی پایەتەخت داگیر کراو کۆتای بە حوکمڕانی ساسانییەکان ھات

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:مردووانی ٥٧٩
پۆل:دامەزرێنەرانی شار
پۆل:چاکسازەکان
میلۆدیک دێت مێتاڵ

**مێلۆدیک دێت مێتاڵ** ( • ھەروەھا ناسراوە بە **مێلۆدێت**) ژێرچەشنێکی دێت مێتاڵە کە گیتاری میلۆدیکی زۆر بەکار دەھێنێت، کە زۆرجار لە ترادیشناڵ ھێڤی مێتاڵەوە وەر دەگیرێت. ئەم چەشنە مۆسیقایە دروستبوونەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سوید و شانشینە یەکگرتووەکان لەلایەن *دارک ترانکیلیتی* و چەند گرووپێکی ترەوە پەرەی پێ دراوە.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:چەشنەکانی ھێڤی مێتاڵ
پۆل:شێوازەکانی مۆسیقایی بریتانی
پۆل:مۆسیقا لە دەیەی ١٩٩٠
پۆل:دەیەی ٢٠٠٠ لە مۆسیقا
ستۆدیۆکانی مارڤڵ

**ستۆدیۆکانی مارڤل** ()  بریتییە لە کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنانی سینەمایی وێنەی جوڵاو پشت دەبەستێت بە ڕێگەکانی تۆمار کردنی دیمەنی ڕاستەقینە، کە ھەموو دەستکارییەکان دەگرێتەوە کە بۆ فیلمەکان دەکرێت، زۆربەی بەرھەمەکانی مارڤل ئینتەرتەینمەنت وەرگیراوە لە وێنەی جوڵاوی مارڤل کۆمیکس.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:ستۆدیۆکانی مارڤڵ
پۆل:دەستکەوتەکانی دیزنی
پۆل:ئەو کۆمپانیایانەی بنکەکەیان لە بێربانک، کالیفۆڕنیایە
پۆل:ئەو کۆمپانیایانەی سەر بە کۆمپانیای دیزنین
یەزدگردی سێیەم

وێنۆک

**یەزدگردی سێیەم** سی و چوارەمین شای ساسانییە، کە ساسانیەکان کورد بوون و لە خێڵی شوانکارە بوون کە لە نێوان ساڵانی ٦٣٢ هەتا ٦٥١ی زایینی حکوومەتی بەڕێوبردووە. لە سەردەمی یەزدگرددا ئیسلام هات بۆ ئیمپڕاتۆریەتیی ساسانی و چەندین شەڕ لە نێوان سوپای ساسانیەکان و موسڵماناندا ڕووی دا.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای فارسی

پۆل:لەدایکبووانی ٦٢٤
پۆل:مردووانی ٦٥١
پۆل:فەرمانڕەوا مناڵەکان لە سەدەکانی ناوین
پۆل:فەرمانڕەوا ساسانییەکانی سەدەی ٧ەم
پۆل:فەرمانڕەوا لابراوەکان
چینی کۆمەڵایەتی

**چینی کۆمەڵایەتی** بە تاقمێک لە خەڵک دەوترێت کە لە باری ئابوورییەوە لە یەک ئاستدا بن (نە بەتەواوی، بەڵکوو تا ڕادەیەک).  بەگشتی، کۆمەڵناسان زۆرتر سێ چینیان دیاری کردووە: چینی ژوورین (Upper class) و چینی ناوین (Middle class) و چینی ژێرین (Lower class). بەڵام بڕێک جار وردتر ئەبنەوە: چینی ناوینی ژوورین (Upper middle class)، کە پێک دێ لەو ئەندامانەی چینی ناوین کە لە چاو ئەوانی تر لە پلەیەکی بەرزتردان، یا ھەر بەم پێیە، چینی ناوینی ژێرین (Lower middle class)، یا چینی کرێکار و چینی ھەژار. 

## سەرچاوەکان


پۆل:مرۆڤناسی
پۆل:دابەشکارییە کۆمەڵایەتییەکان
پۆل:زاراوەکانی کۆمەڵناسی
بێرسێرک (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ۲۰۱٦)

**بێرسێرک** (بە ژاپۆنی: ベルセルク) بریتییە لە ئەنیمێیەک وەرگیراوە لە مانگایەکی ژاپۆنی لە نووسین و وێنە کێشانی کینتارۆ میورایە، پەخش کراوە لە ساڵی ۲۰۱٦، وە وەرزی دووەمی ئەنیمێکە پەخش کرا لە ۷ نیسانی ۲۰۱۷.

## چیرۆک
بە ئاگری دڵییەوە، شمشێربازی ڕەش گاتس بەردەوام دەبێت لە گەشتە نا کۆتاکەی لە پێناو تۆڵەکردنەوە. وە لە کاتی جێبەجێ کرنی ئەمەدا چەندین تاوانبار و ڕۆحی خراپ دێنە سەر ڕێگەی. گاتس بەردەوام دەبێت لە شەڕ کردن بەرامبەر ئەو کەسانەی کە هێزی جیاواز و  نا سروشتی و سوپەریان هەیە، ئەویش تەنها بە بەکارهێنانی لاشە و شمشێر و هێزە مرۆییەکەی.

## سەرچاوە دەرەکییەکان
* سایتی فەرمی  (ژاپۆنی)

پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە
پۆل:ئەنیمێ و مانگای فەنتازیای تاریک
پۆل:فەنیمەیشن
پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٦ دەستیان پێکردووە
پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت
درەیک

**ئۆبری دڕەیک جەیمس** (لەدایکبووی ٢٤ی ئۆکتۆبەری ١٩٨٦) ڕاپەرێک،ئاکتەرێک و نووسەری گۆرانیەکی کەنەدیە کەوا نزیکەی ٥ ملیۆن ئەلبومی فرۆشتووە.درەیک لەزنجیرەی "Degrassi: The Next Generation" بەناوبانگ بوو بە کەسایەتی جیمی بڕووکس.

هەروەها کاری لەگەڵ دەیان هونەرمەندی تر کردووە لەوانە ڕیهانا بەگۆرانی "What's My Name" لە ٢٠١٠ و Work لە ٢٠١٦.هەروەها لەگەڵ خانمە ڕاپەر نیکی میناج لەساڵی ٢٠١٢ بۆ گۆرانی "Moment 4 Life" کەوا دواتر بۆ خەڵاتی گرامیش پاڵێورا بۆ باشترین گۆرانی ڕاپ.سێیەم ئەلبومی بەناوی "Take Care" کە لەساڵی ٢٠١٣ دەرچوو ئەمجارە خەڵاتی گرامی بردوە بۆ باشترین ئەلبوومی ڕاپ.

لەساڵی ٢٠١٦ بەگۆرانی "‌Hotline Bling" چەندین خەڵاتی بردەوە و ڕیکۆردی زۆری شکاند.

درەیک لە٢٠١٦دا لەگەڵ خانمە ئاکتەر و گۆرانیبێژ جێنیفەر لۆپێزدا لەخۆشەویستدابوون.

لە ١٨ی مارسی ٢٠١٧ ، درەیک ئەلبوومی "More Life" بڵاوکردەوە کەوا گۆرانی سەرەکی ئەلبومەکەشی "Fake Love"  بووک.

## سەرچاوەکان

*ویکیپیدیای ئینگلیزی

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦
پۆل:جووە کەنەدییەکان
پۆل:ژەنیارانی کەنەدی
پۆل:زیندووان
پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی کەنەدی
پۆل:گۆرانیبێژانی جوو
پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیست و یەک
پۆل:بازرگانانی ئەفریقی- ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرە پیاوە کەنەدییەکان
پۆل:ئەکتەرە تەلەفزیۆنییە پیاوەکانی کەنەدا
پۆل:ئەکتەری دەنگی پیاوی کەنەدی
پۆل:ئەکتەرانی پیاو لە تۆرۆنتۆوە
پۆل:ڕاپەڕە نێرە ئەفریقی-ئەمریکییەکان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی بریت
پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:کەنەدییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
کۆمیک کۆنی سان دیێگۆ

**کۆمیک-کۆنی ساندیاگۆی سەرتاسەری** شادی ھێنەری زۆرە-جۆر و کۆبوونەوەی کۆمیکێکی ناقازانجە کە ساڵانە ئەکرێت لە سان دیێگۆ، کالیفۆرنیا، ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ١٩٧٠وە. ناوەکە، وەک لە وێبگەکەی دراوە، **کۆمیک-کۆنی سەرتاسەری: سان دیێگۆ**یە؛ بەڵام بەزۆری بە **کۆمیک-کۆن** یان **کۆمیک-کۆنی سان دیێگۆ** ناسراوە.

بەناوی **کۆبوونەوەی کۆمیکی گۆڵدن ستەیت** لە ١٩٧٠ دروستکرا لەلایەن گروپێک لە سان دیێگۆیییەکان کە پێکدێن لە شێڵ دۆرف، ڕیچارد ئاڵف، کێن کروگەر، و مایک تۆوری؛ دواتر، بە "کۆبوونەوەی کۆمیکی سان دیێگۆ" ناونرا. بۆنەیەکی چوار ڕۆژییە (پێنجشەممە–شەممە) کە ھاویندا ئەکرێت (لە تەممووز لە ٢٠٠٣وە) لە سەنتەری کۆبوونەوەی سان دیێگۆ لە سەن دیێگۆ. لە ئێوارەی چوارشەممەدا پێش کردنەوەی فەرمی، پیشەگەران، نمایشکاران، و میوانەکان کە پێشتر ناویان تۆمارکردووە بۆ چوار ڕۆژەکە دەتوانن "شەوی پێشبینین"ی پێش بۆنەیەک ڕێکبخەن بۆ پێدانی ھەلێک بۆ ئامادەبووان بۆ ڕۆیشتن بە ناو ھۆڵی نمایشکاران و بینی ئەو شتانە کە لە کۆبوونەوەکەدا بەردەست دەبن.

کۆمیک-کۆنی سەرتاسەری وەندەرکۆنیش بەرھەم دەھێنێت، کە لە ئاناھێیم و SAM ئەکرێت: Storytelling Across Media، کۆنفرانسێک کە لە ٢٠١٦ کراوە لە سان فرانسیسکۆ و ساڵانە لە سەرەتای ٢٠١٨ لە مۆزەخانەی کۆمیک-کۆن لە سان دیێگۆ.

لە ١٩٧٤ەوە، کۆمیک-کۆن خەڵاتە ساڵانەکەی وینکپۆتی داوە بە میوانان و ئەو کەسانەی کە حەزیان بە پیشەسازی ھونەری بەناوبانگە، ھەروەھا ئەندامانی بۆردی دەرھێنەرانی کۆمیک-کۆن و لیژنەی کۆبوونەوەکە. ماڵی خەڵاتەکانی ویڵ ئێسنەریشە.

بەڕەسەن بەزۆری کۆمیکەکان دیارئەخرێن و فیلم، زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی، و ھونەری ھاوشێوەی بەناوبانگی خەیاڵی زانستی/خەیاڵی، کۆبوونەوەکە لەوکاتەوە بەشێکی زیاتری لە شتی کلتووری بەناوبانگ و شادیھێنەر ھەبووە لە ھەموو جۆرەکان، وەک ترس، ئەنیمەیشنی ڕۆژئاوایی، ئەنیمێ، مانگا، یاری، کایەی کارتیی کۆکراوە، کایەی ڤیدیۆیی، کۆمیکی وێبی، ڕۆمانی خەیاڵی. لە ٢٠١٠ و ساڵەکانی دوایی، سەنتەری کۆبوونەوەی سان دیێگۆی پڕکردووەکە بە زیاتر لە ١٣٠٬٠٠٠ ئامادەبووان. لەگەڵ ڕاکێشانی سەرنجی زۆرینەی خەڵک، بۆنەکە خاوەنی چەند تۆماری جیھانی گینسە وەک گەورەترین ڤیستیڤاڵی ساڵانەی کۆمیک و کلتووری بەناوبانگی جیھان.

لە ٢٠٢٠، کۆمیک-کۆنی سان دیێگۆ تەنیا یەک ساڵی لەدەتداوە لە مێژووە ٥٠ ساڵییەکەی، کە لە ٢٠٢٠ ھەڵوەشێندرایەوە بەھۆی گشتگیربوونی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩-٢٠، ھەرچۆنێک بێت جێگرەوەیەکی بۆنەی پەخشی سەرھێڵ لەجیاتی ئەنجامدرا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
*براوەکانی خەڵاتەکانی ئێسنەری ١٩٨٥-١٩٨٩، کۆمیک-کۆنی سەرتاسەر سان دیێگۆ. ئەرشیفکراو لە ڕەسەنەوە لە ٣ی تەممووزی ٢٠١٣.
*براوەکانی خەڵاتەکانی ئێسنەری ١٩٩١-١٩٩٩, کۆمیک-کۆنی سەرتاسەر سان دیێگۆ. ئەرشیفکراو لە ڕەسەنەوە لە ١ی شوباتی ٢٠١٤.
*براوەکانی خەڵاتەکانی ئێسنەری ٢٠٠٠-٢٠٠٩، کۆمیک-کۆنی سەرتاسەر سان دیێگۆ. ئەرشیفکراو لە ڕەسەنەوە لە ١ی شوباتی ٢٠١٥.
*براوەکانی خەڵاتەکانی ئێسنەری ٢٠١٠-٢٠٢٠, کۆمیک-کۆنی سەرتاسەر سان دیێگۆ. ئەرشیفکراو لە ڕەسەنەوە لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠.
* 

پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٧٠ لە کالیفۆرنیا
پۆل:ڕووداوەکان، دامەزرانی ١٩٧٠
جۆناتان بانکس

**جۆناسەن بانکس** (بە ئینگلیزی: Jonathan Banks) لە دایکبووە لە ٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٤٧ لە واشینگتن، ویلایەتە یەکگرتووەکان، ئەو ئەکتەرێکی ئەمریکییە دەستی بە کاری ھونەری کردووە لە ساڵی ١٩٧٤.

لەسەرەتا لە فیلمە بەناوبانگەکانی وەک Airplane!, 48 Hrs وBeverly Hills Cop دا ڕۆڵی گێڕاوە. مایک لە یارییە ڤیدیۆیەکانیش دەنگی ھەبووە وەک ساڵی ٢٠١٥ کاتێک دەنگی لێکۆڵەر جەیمس گۆردنی گێڕا لەیاری Batman: Arkham Knight. بەشێوەیەکی گشتی بەرۆڵی مایک ئێھرامانتراوت ناسراوە لە ھەردوو زنجیرەی گۆڕانی خراپ و باشترە پەیوەندیی بە سۆڵەوە بکەیت (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی) کەوا تا ئێستا بۆ چوار خەڵاتی باشترین ئەکتەری پشتگیریکار پاڵێوراو کراوە بۆ خەڵاتی ئێمی.

## سەرچاوەکان
١. ویکی ئینگلیزی.

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی
پۆل:خەڵکی شاری سیلڤەر سپرینگ لە ویلایەتی میریلاند
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
پایۆنیر ١٠

**پایەنیر ١٠** () یەکەمین کەشتی ئاسمانی بوو کە ڕەوانە بکرێت بۆ ئەوەی بگاتە پشتێنەی زەوی، دوای تەقێنرا لە ڕێکەوتی لە ١٥ تەممووزی سالی ١٩٧٢ لە لایییەن ناساوە لە ناوەچەی کیپ کاناڤرال (Cape Canaveral Air Force Station's Launch Complex 36A) ڕەوانە کرا.

## ئامانجەکانی ئەو ئامێرە
کەشتی ئاسمانی پایۆنیر١٠ ڕەوانەی دەورەوەی زەوی کرا بە ئامانجی ئەوەی لێکۆلینەوە بکا لە گۆلە موگناتیسییەکانی ھەسارەکان و پارامیترای پشتێنەی خۆر و لێکۆلینەوە لەسەر لێزەری گەردوونی، و ناوچەی ھێلیوسفیار، لێکۆلینەوە لە کەشوھەوای کەیوان و لە مانگەکەی، و وێنەگرتنی کەیوان و بەشێک لە مانگەکانی

## گرنگیی ئامێرەکە
بەیانییەکی نوێ کەشتی ئاسمانی پایۆنیر١٠ لە کانوونی یەکەمی سالی ١٩٧٣ گەشتە ھەسارەی کەیوان، دواتر لێکۆلینەوەی دەستپێکرد لەسەر کۆمەلەی خۆر و بەردەوام بوو تا ٣١ی مانگی ئازاری ساڵی ١٩٩٧ کە ئەو ئامێرە نایابە بۆ یەکەم جار نزیکترین وێنەی کەیوانی گرت و یەکەم ئامێریش بوو ئەوەندە لە مرۆڤ دوورکەوتبێتەوە و نزیک بێت لە چوونەدەرەوە لە کۆمەڵەی خۆر، پایۆنیر یەکەم ئامێر بوو کە مرۆڤ دروستی کردبێت ئەوەندە دوورکەوتبێتەوە لە مرۆڤ بەلام دوای ئەوە
(ڤۆیەجەر ١) دوورترکەوتەوە لە پایۆنیر ١١ و پایۆنیر١٠، کۆتا پەیوەندی کە لەلایەن پایۆنیر١٠ ھات لە ڕێکەوتی ٢٧ی مانگی نیسانی سالی ٢٠٠٢ بوو لەو پەیوەندییەدا ناسا توانی ماوەی ٣٣ خولەک زانیارییەکان وەربگرێ کە دوورییەکەی ٨٠ یەکەی گەردوونی بوو (یەکەی گەردوونی:واتا دووری نێوانی زەوی و خۆر کە دەکاتە ٨٫٢١ خولەکی تیشکی و 149.6Mkm) مانای ئەوەیە کەشتی ئاسمانی پایۆنیر١٠، ٨٠ جار دووربوە، بەو واتایەی ئەگەر کەشتییەک ڕەوانە بکەی بۆ پایۆنێر١٠ و کەشتییەکیش بەردەوام بچێتە سەر خۆر و بگەرێتەوە سەر زەوی ئەو کەشتییە دەبی ٤٠ جار بچیتە خۆر و بێیتەوە سەر زەوی ئەوجە کەشتییەکەی دیکە دەگاتە پایۆنێر١٠ دوای ئەوە ھیچ پەیوەندییەکی:لەگەڵ زەوی نەما و زانیاری نەناردەوە.

## ڕەوشی ئامێرەکە لە ٢٠١٥
وێنۆک|بەراوردکردنی ھەردوو کەشتی پایۆنیر١٠ و پایۆنیر١١ بەرامبەر بە قەباری مرۆڤ
لە سالی ٢٠١٥ پایۆنێر ١٠ ملیارد کیلۆمەتر لە زەوی دوورکەوتەوە، ئەوەش دەکاتە ١٠٠ جار بچیتە سەر خۆر و بیتەوە سەر زەوی، لە ھەمان کاتدا ڤۆیجر ١ گەشتبوە کۆتای کۆمەلەی خۆر و بە دوور کەوتبوە بە نزیکەی ١٣٠ جار بچیتە سەر خۆر و بێیتەوە سەر زەوی. واتا (١٠٠ بالانسی فەلەکی)

## ئەمانەش ببینە
* پایەنیر ١١
* ڤۆیجر ١

## سەرچاوەکان
# بەشی پایۆنیر١٠ و پایۆنیر١١ لە مالپەری فەرمی ناسا 
# پایۆنیر١٠ گەشتە ھەسارەی کەیوان _ مالپەری فەرمی ناسا
# پایۆنیر١٠ کۆتا پەیوەندی کرد لە ٢٠٠٣ _ مالپەری فەرمی ناسا 

پۆل:ناسا
پۆل:ئامێرە گەردوونییەکان
ئالان مۆر

**ئالن مۆر** () یەکێکە لە گەورە نووسەری کۆمیکەکانی دی سی  لە سەرەتادا بۆ ئەندەرگراوندی بەریتانی بابەتی نوسیوە دوا بەدوا سەرکەوتنەکانی لە بواری نوسینی کۆمیک دا کۆمپانیای دی سی ھەر زوو گرێبەستی لەگەڵ واژەە دەکات و بە یەکەمین نووسەری بەڕیتانی دا دەنرێ کە لە ئەمریکا کاری بەناو بانگی ھەبێت، کاری لە کارەکتەرانی وەکو باتمان و سوپەرمان و وەچمێن دا کردووە، لە ماوەی ٧٠ و ٨٠ کان کەمێک لە سوپەرھیرۆ و کۆمیک دوورکەوتەو و چوو خەریکی گرافیک نۆڤڵ  وەک (lost girl) وە پرۆس نۆڤڵێکی (کۆمیکی پەخشان) نووسی بە ناوی (voice of the fire) وە دوا بەدوای ئەوە لە ساڵی ١٩٩٠ گەڕایەوە و چوو کاری بۆ کۆمپنایای (image comics) کرد وە ئاڵن چەنەھا کۆمیک و نوسینی سیاسی و خۆپیشاندەرانەی ھەیە بە وەکو (V for vendetta) و (from hell)
وە ژمارەیەک کۆمیک و نوسینی زۆری ھەیە کە کراون بە فیلم وەکو Watchmen.

## سەرچاوەکان
* ویکی ئینگلیزی.

2.پەیجی کۆمیک بۆ کورد.

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣
پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:ڕۆماننووسانی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم
ڕەئووف عوسمان

**ڕەئوف عوسمان** (لەدایکبووی ١٩٤٥ لە سلێمانی) سیاسەتوانێکی کوردە. سەرۆکی جڤاتی گشتییە، لە خانەی ڕاپەڕاندنی بزووتنەوەی گۆڕان. پێشتر ئەندامی پەرلەمانی عێراق بووە لە فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥
پۆل:سیاسەتوانە کوردەکان
پۆل:خەڵکی سلێمانی
پۆل:سیاسییەکانی بزووتنەوەی گۆڕان
پۆل:ئەندامانی پێشووی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
دەیڤد گۆیەر

چەپ|وێنۆک|282x282پیکسڵ
**دەیڤد ساموێل گۆیەر** (لەدایکبووی ٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٥) نووسەرێکی کۆمیک و بەرھەمھێنەرێکی ئەمریکییە. کارەکانی گۆیەر کەوا پێیناسراون بریتین لە Batman Begins, The Dark Knight، وە The Dark Knight Rises. ھەروەھا کاری لەسەر فیلمەکانی دی سیش کردووە وەک پیاوی پۆڵا، باتمان دژی سوپەڕمان و ژنی سەرسووڕھێنەر.

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥
پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ڕاسپبێری زێڕین
پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی
پۆل:نووسەرانی کۆمیکی ئەمریکی
پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان
پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە میشیگن
پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلم لە میشیگن
پۆل:سیناریۆنووسە جولەکەکانی ئەمریکا
پۆل:سیناریۆنووسانی میشیگن
پۆل:بەرهەمهێنەرانی تەلەڤیزیۆنی میشیگان
پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی هونەرە جوانەکانی زانکۆی یو ئێس سی
پۆل:بەرھەمھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی میشیگان
پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی ھونەرە جوانەکانی زانکۆی یو ئێس سی
جەمال حاجی محەممەد

**جەمال حاجی محەممەد** (لەدایکبووی ١٩٥٧ لە ھەڵەبجە) سیاسەتوانێکی کوردە. سکرتێری جڤاتی نیشتمانییە، لە خانەی ڕاپەڕاندنی بزووتنەوەی گۆڕان. پێشتر ئەندامی سەرکردایەتیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧
پۆل:سیاسەتوانە کوردەکان
پۆل:خەڵکی ھەڵەبجە
عوسمان حاجی مەحموود

**عوسمان حاجی مەحموود** (لەدایکبووی ١٩٦٣ لە کفری) سیاسەتوانێکی کوردە. سکرتێری کاروباری باژێروانەکانە، لە خانەی ڕاپەڕاندنی بزووتنەوەی گۆڕان. پێشتر ئەندامی مەكتەبی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣
پۆل:سیاسەتوانە کوردەکان
پۆل:خەڵکی کفری
پۆل:سیاسییەکانی بزووتنەوەی گۆڕان
جەلال جەوھەر

**جەلال جەوھەر** (لەدایکبووی ١٩٥٤ لە کەرکووک) سیاسەتوانێکی کوردە. سکرتێری کاروباری فراکسیۆنەکانە، لە خانەی ڕاپەڕاندنی بزووتنەوەی گۆڕان. پێشتر ئەندامی مەكتەبی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤
پۆل:سیاسەتوانە کوردەکان
پۆل:خەڵکی کەرکووک
پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان
پۆل:ئەندامانی پێشووی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
پۆل:سیاسییەکانی بزووتنەوەی گۆڕان
شۆڕش حاجی

**شۆڕش حاجی** (لەدایکبووی ١٩٥٨ لە قەڵادزێ) سیاسەتوانێکی کوردە. سکرتێری کاروباری خەڵکە، لە خانەی ڕاپەڕاندنی بزووتنەوەی گۆڕان. پێشتر بەرپرسی مەکتەبی بەریتانیای یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨
پۆل:سیاسەتوانە کوردەکان
پۆل:خەڵکی قەڵادزێ
جێندەریزم

}} () سیستمێکی کۆمەڵایەتی و باوەڕێکی کەلتورییە کە دەڵێت جێندەر تەنھا دوو دانەی ھەیە: نێر و مێ، ھەر وەک چۆن دوو زایەند ھەن. واتە جێندەری کەسایەتییەک ھاوشێوەی زایەندەکەیەتی، کە زۆرجار ئەم باسانە گەشە بە ترانسفۆبیا دەدەن. 

## سەرچاوەکان
*

پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە
لێزبیان فێمێنیزم

جووڵەیەکی کەلتووری و تێڕوانینێکی گرنگە، زیاتر کاریگەری بووە لە ١٩٧٠کان و نزیکەکانی ١٩٨٠کان (بە سەرەکی لە باکووری ئەمریکا و ڕۆژاوای ئەورووپا)، کە ھانی ژنان دەدات ھێزەکانیان دایرێکتی ژنێکی تر بکەن وەک لە پیاوێک و وای لێک دەداتەوە کە لێزبیان فێمێنیزم ھۆکارێکی لێزبیانیزمە.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:فێمینیزم و مێژوو
پۆل:فێمێنیزمەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێرینە
پۆل:تیۆری فێمێنیستی
پۆل:لێزبیانە فێمێنیستەکان
گەیاوا

() پێکھاتووە لە ناوچەیەک کە ژمارەیەکی زۆر لە گەی و لێزبیان و دووڕەگەزخواز و ترانسجێندەر تێدا دەژی. ئەم ناوچانە زۆرجار چەند شوێنێکی تایبەت بە گەیەکانی ھەیە وەک باڕ و مەلەوانگە و خواردنگە و، ھتد...

## سەرچاوەکان
*

پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە
پەیوەندیی ھاوڕەگەز

() پەیوەندییەکی نێوان دوو کەسی ھاوڕەگەزخوازە کە بە زۆر شێوە دەردەبڕدرێت، لەوان بە شێوەی ڕۆمانتیکی و سێکسیی. ئەم دەستەواژەیە بۆ ئەو پەیوەندییانە بەکار دەھێندرێت کە لە نێوان گەی و لێزبیانەکان دروست دەبێت. لە زۆربەی وڵاتەکان ھاوسەرگیری ھاوڕەگەز ھەیە کە ڕێگە بەوان دەدات ھاوسەرگیرییش بکەن.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە
ھێماکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە

ئەو ھێمایانەیە کە کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی دروستیان کردووە و دایان ھێناوە بۆ خۆناساندن و خۆجیاکردنەوە. ئەم ھێمایانە زۆرجار ئاشتی و یەکسانی و خۆشەویستی و بەختەوەری دەنووێنن، و شێوەیەک لە شانازی گەی ھەڵدەگرن. دووان لە ناسراوترین ھێماکانی کۆمەڵگەی ھاوڕەگەزخوازان لە جیھاندا پێکھاتوون لە ئاڵای پەلکە زێڕینە و سێگۆشەیەکی پەمەیی. سێگۆشە پەمەییەکە لە لایەن نازییەکانەوە دەدرا لە ھاوڕەگەزخوازان لە ماوەی شەڕی جیھانی دووەمدا وەک «نیشانێکی شەرم». ھێمای سەرەکی ئێستا ئاڵای پەلکەزێڕینەیە کە ھێمای یەکسانییە لە نێوان خەڵکیدا و ھیچ واتایەکی نەرێنیی نابەخشێت. 

## ئاڵاکان

## سەرچاوەکان
*

پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە
تۆر: ڕاگنارۆک

**تۆر: راگنارۆک** (بە ئینگلیزی: Thor: Ragnarok) بریتییە لە فیلمێکی ئەمریکی لە دەرھێنانی تایکا وایتیتیە و لە نووسینی کڕەیگ کایل، ئێریک پیرسن و کریستۆفەر ئێل. یۆستە، فیلمەکە لە پاڵەوانێتی تۆم ھیدڵستن و بێنێدیکت کەمبەرباچ و ئیدریس ئیلبا و کەیت بلانشێت و کریس ھیمسۆرس و ئەنتۆنی ھۆپکینسە. فیلمەکە لە ساڵی ٢٠١٧ کەوتۆتە سینەماکانەوە.

## چیرۆک
سۆر زیندانی دەکرێت  لەلایەکەی تری کۆسمۆس وە خۆی دەدۆزێتەوە لە ڕکابەرییەکدا لە گەڵ کاتدا بۆ گەیشتن بە (ئاسگارد) و وەستاندنی (راگنارۆک) ... لە کاتێکدا ھێلای"بێ بەزەیی" بۆتە ھەڕەشەیەک بۆ سەر نیشتیمانەکەی و فۆلکرۆلە ئاسگاردییەکەی بە وێرانکردن و لەناوبردنی لە ڕێگەی ھێزە گەورەکەی.

## پاڵەوانێتی
*کریس ھێمسوۆرت لەڕۆڵی تۆر
*تۆم ھیدڵستن لەڕۆڵی لۆکی
*تێسا تۆمسۆن لەڕۆڵی ڤالکری
*مارک ڕوفالۆ بروس پانەر/ھۆلک
* کەیت بلانشێت  لەڕۆڵی ھێلا
*جێف گۆڵدبڵوم لەڕۆڵی گڕاندماستەر
* ئەنتۆنی ھۆپکینس لەڕۆڵی ئۆدین
*ئیدریس ئێلبا  لەڕۆڵی ھێمیدال
* رای ستیڤنسۆن لە ڕۆڵی فۆلستاگ
* کارڵ ئوربان لەڕۆڵی سکارگ
*بێنێدیکت کەمبەرباچ لەڕۆڵی دکتۆر ستیڤن سترەینج

## سەرچاوەکان

*  سینەما کۆم

پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٧
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیوزیلاند گیراون
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ئەکشنە کۆمیدییەکانی ٢٠١٧
پۆل:فیلمە کۆمیدیی ئەکشنی ئەمریکی
پۆل:فیلمە ھاوڕێییە ئەمریکییەکان
پۆل:جنۆکە لە فیلمەکاندا
پۆل:فیلمی ئەکشنی خەیاڵی
پۆل:بکوژ لە چیرۆکە خەیاڵیەکاندا
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ژیانی دەرەوەی زەوی
پۆل:ئەو فیلمانەی دانراون لە ٢٠١٧
پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمە کرۆس ئۆڤەرە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان
پۆل:بکوژ لە چیرۆکە خەیاڵییەکاندا
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون
پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە شاھانەکان
پۆل:فیلمەکان کە لەسەر ھەسارە خەیاڵییەکان ڕوودەدەن
پۆل:فیلمەکان کە لە ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە
پۆل:گەردوونی سینەمایی مارڤڵ: قۆناغی سێ
پۆل:فیلمە کۆمیدییە ھاوڕێیەتییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری بریسبان وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەکشنییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سەرکێشییە فەنتازییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمی فانتازیا-کۆمیدییەکانی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان لە چەشنی کارەسات
پۆل:فیلمەکان کە لە نەرویژ داندراون
مێژووی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە

دەگەڕێتەوە بۆ یەکەمین نموونەکانی پەیوەندییە ھاوڕەگەزییەکانی نێوان گەی، لێزبیان، و دووڕەگەزخوازەکان، کە تۆمار کراوە و دۆزراوەتەوە لە شارستانییەتی کۆندا لە مێژوودا.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە
پۆل:مێژووی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە
ترانسفێمینزم

( • کوردی: فێمێنیزمە ترانسجێندەرەکان) بزاڤێکی ئازادیخوازانەی ژنە ترانسجێندەرەکانە کە داوای ئازادی و ڕێزگرتن دەکەن بۆ ئافرەتە ترانسجێندەرەکان. ئەمە جۆرێکە لە فێمینیزم.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە
پۆل:ترانسفێمینزم
پۆل:فێمێنیزمەکانی کۆمەڵگای پەلکەزێرینە
پۆل:فێمینیزم و مێژوو
پۆل:فێمێنیزم و ترانسجێندەر
پۆل:لێکۆلینەوەکان لەسەر ترانسجێندەر
پۆل:تیۆری فێمێنیستی
دۆڵاش

**دۆڵاش** یەکێکە لە گوندەکانی قەزای سەید سادق و پارێزگای سلێمانییە لە باشووری کوردستان.
سەر بەناوەندی ناحیەی سەیدسادقە، لەباکورەوە گوندی ناوگردانە و لەباشورەوە گوندی گردی شەریف و لەڕۆژھەڵاتەوە گوندی قاجر و لەڕۆژاواوە گوندی بێڕەشکەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی
سەراوی خواروو

**سەراوی خواروو** گوندێکە، کەوتووەتە  قەزای سەید سادق، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەر بە  ناحیەی سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی سەراوی سەروو و لەباشوورەوە لەگەڵگوندی قلرخی خواروو و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی قلرخی سەروو و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی خانەقەویلە.

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی
بزاڤی سیاسی

[وێنۆک|بزاڤی سیاسیی [سکاندیناڤیزم لە ناوەڕاستەکانی سەدەی نۆزدەیەمدا]]

**بزاڤی سیاسی** یا **بزووتنەوەی سیاسی** یا **جووڵانەوەی سیاسی** گرووپێکی کۆمەڵایەتییە لە بەرفرەھییەکی ناوچەیی، نەتەوەیی، یان ناونەتەوەییدا کە بۆ دەستخستنی ئامانجێکی سیاسی پێکەوە ھاوکاری دەکەن.

بۆ بەرچاوخستن و بەرباسخستنی ئامانجە بنەڕەتییەکانی بزاڤی سیاسی، ئەبێ کەرەستەگەلی پێویست بەرھەم بھێنرێن و، پەرەیان پێ بدرێ و، ڕێک بخرێن و، ڕابگەیەنرێن و، لێک بدرێنەوە و، چاک بکرێنەوە.

حیزب نموونەی بزاڤێکی سیاسییە. ئەوەی حیزب بۆی ئەگەڕێ، واتە ئامانجی سیاسیی حیزب، زاڵبوونە بەسەر سیاسەتەکانی حکوومەتدا، یا لانی کەم،  دانانی کاریگەریی خۆیە لەسەر ئەو سیاسەتانەدا. ھەوڵ و تێکۆشانیشی ئەوەیە کە  لە ڕێگەی ناودێرکردنی کاندیداکانیەوە و دامەزراندنیان لە نڤیسگە سیاسی و حکوومییەکاندا ئامانجی خۆی بپێکێ.

## سەرچاوەکان


پۆل:سیاسەت
پۆل:بزاڤە کۆمەڵایەتییەکان
پۆل:بزاڤە سیاسییەکان
پۆل:بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکان
بێن ویشاو

**بێنجمامین جۆن ویشاو **(لەدایکبووی ١٤ی ئۆکتۆبەری ١٩٨٠) ئاکتەرێکی بەڕیتانیە.ئەو بۆ ڕۆڵەکانی لەشانۆی ھاملێت ناسرا. جگە لەمەش رۆڵی لەچەندین زنجیرەی تیڤی گێڕاوە وەک  (Nathan Barley), (Criminal Justice), (The Hour) وە  (London Spy).
ھەروەھا فیلمەکانی:
Perfume: The Story of a Murderer (2006), I'm Not There (2007), Bright Star (2009), Brideshead Revisited (2008), Cloud Atlas (2012), The Lobster (2015), Suffragette (2015) و (The Danish Girl (2015.ھەروەھا بێن ڕۆڵی کیوی بینیوە لەفیلمەکانی جەیمس بۆند کەوا بریتین لە سکایفۆڵ و سپێکتەر.جگە لەمانەش دەنگی ورچی پادینگتنی کردووە لە ھەردوو بەشی فیلمەکە کە بریتی بوون لە پادینگتن لە ٢٠١٤ و پادینگتن ٢ لە ٢٠١٧.

## سەرچاوە
* ویکی ئینگلیزی. دەستکارییەکانی پێش ٣٠ی تەمموزی ٢٠١٧.

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز
پۆل:ئینگلیزە بەڕەگەز ئەڵمانیەکان
پۆل:زیندووان
پۆل:دەرچووانی ئەکادیمیای شاھانەی ھونەری درامی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری بافتا (تەلەڤیزیۆن)
پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی بافتا (تەلەڤیزیۆن)
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئێمی پرایم تایم بۆ نمایشێکی نایاب لەلایەن ئەکتەری پاڵپشتەوە لە کورتەزنجیرە یان فیلمێک
پۆل:براوەکانی خەڵاتی فێستیڤاڵی فیلمی سەندانس
خۆکوژیی ئەندامانی گەنجی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە

لێکۆڵەرەوەکان دۆزیویانەتەوە کە ھەوڵدان بۆ خۆکوشتن و کۆتایی ھێنان بە ژیانی خود لە نێوان گەنجانی گەی و لێزبیان و دووڕەگەزخواز و ترانسجێندەر و ئەندامانی تری کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی بە شێوەیەکی بەرچاو زیادترە لە خەڵکانی تری کۆمەڵگە، ھۆکاری سەرەکی ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ دواکەوتوویی کۆمەڵگە و پەسەند نەکردنی ئەوان و ڕوو بە ڕوو بوونەوەیان لەگەڵ ھۆمۆفۆبیا. ئەو گەنجانەی کە لە لایەن خێزانەکانیانەوە پەسەند ناکرێن زۆرجار تووشی خەمۆکی درێژخایەن دەبن و لەوانەشە لە وڵاتەکەی خۆیان دووربکەونەوە. 

## سەرچاوەکان
*

پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە
پۆل:ھۆمۆفۆبیا
پۆل:ئێڵ جی بی تی و خۆکوژی
ھاڵزی

**ئاشڵی نیکۆڵێت فرانجیپەین** (لەدایکبووی ٢٩ی ئەیلوولی ١٩٩٤) بە پرۆفیشناڵی و فەرمی ناسراوە بە ھاڵزی () گۆرانیبێژ و گۆرانینووسێکی ئەمریکییە. ئەو سەرەتا دەستی بە بڵاوکردنەوەی کارەکانی دەکرد لەسەر میدیاکانی سەر ئینتەرنێت، دواتریش کۆمپانیای تۆمارکردنی ئاستراورێک لای خۆی تۆماری کرد لە ساڵی ٢٠١٤دا و لەوێوە ناوبانگی زیاتری دەرکرد.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:گۆرانیبێژانی پۆپی ئەمریکی
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤
پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی
پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی
پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی پۆپی ئەمریکی
پۆل:ژنانی دووڕەگەزخواز
پۆل:زیندووان
پۆل:گۆرانینووسانی ئەفریقی-ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرانی دووڕەگەزخوازی ئەمریکی
پۆل:فێمینیستە ئەمریکییەکان
پۆل:خانمەکتەرانی دووڕەگەزخواز
پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی دوو جەمسەرییان ھەیە
پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا
پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:نووسەرانی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ئیتاڵی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی میلۆنی مۆسیقا
کویر

**کویر** () دەستەواژەیەکی چەترە کە بەکار دێت بۆ ئاماژە کردن بەو کۆمەڵە کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز یان سسجێندەر نین. سەرەتا ئەم وشەیە وەک سووکایەتییەک بەکار دەھێندرا دژی ھاوڕەگەزخوازان، بەڵام دواتر کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی و زاناکان وشەکەیان سەندەوە و لە زانستدا بەکاریان ھێنا و ئەم وشەیە چیتر واتایەکی سووکایەتی پێوە نییە.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە
خواستی ڕەگەزی و ژینگە

لێکۆڵینەوەی  بەدواداچوونێکە کە ئەگەری دروستبوونی خواستی ڕەگەزی دەخەمڵێنێت لە مرۆڤەکاندا. ھەندێک لە زاناکان ئەگەریی ژینگەیی جیا دەکەنەوە لە ئەگەری ھۆرمۆنی. 

## سەرچاوەکان
*

پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە
کۆمیدیای دراما

**کۆمیدیای دراما** (بە ئینگلیزی: Comedy-drama) بریتییە لە جۆرێک لە فیلمەکان، شانۆگەرییەکان، و تەلەڤیزیۆنییەکان کە تێیدا کۆمیدیا و دراما کۆ دەبێتەوە، ناوەڕۆکەکان ھەر یەکێک لە گاڵتە و دیمەنە ڕاستەییەکانی لەخۆ دەگرێت.

## ئەمانەش ببینە
* درامای ھەرزەکاران
* درامای ناسروشتی

پۆل:چەشنەکانی دراما
پۆل:چەشنەکانی فیلم
پۆل:چەشنەکانی تەلەڤیزیۆن
ڕۆمانی سەرکێشی

**ڕۆمانی سەرکێشی** (بە ئینگلیزی: Adventure novel) بریتییە لە یەکێک لە جۆرەکانی ڕۆمان کە چیرۆکە سەرەکییەکەی وروژاندن و سەرکێشی و مەترسی جەستەی لەخۆ دەگرت.

## ھەروەھا
* ڕۆمانی پۆلیسی
* ڕۆمانی فەلسەفی

پۆل:خەیاڵی سەرکێشی
شێرەبەرە

**شێرەبەرە** گوندێکە، کەوتووەتە  قەزای سەید سادق، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەر بە  ناحیەی سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی مۆریاس و لەباشوورەوە لەگەڵ گوندی گرێزە و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی بەردەڕەش و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی شاری کۆن .

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی
قەدەفەری

**قەدەفەری** یان **قەیەفەری** گوندێکە، کەوتووەتە  ناحیە خورماڵ، پارێزگای ھەڵەبجە، باشووری کوردستان.
سەر بە ناحیەی خورماڵە لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قول خورد، ملاوەیسە و لە باشوورەوە لەگەڵ گوندی قاجر، تەپەڕێزینە. خوڵام، ناوگردان، گوڵان. و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی گوڵەخانە و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی گردەنازێ، مەستەکانی حاجی. مەستەکان عەشیرەت. ھارونی، نەورۆڵی، ھەورامی.

## سەرچاوەکان

سەرچاوە:-

شێخ ھارون عطا قەدەفەری.

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی
قالیجۆی سەروو

**قالیجۆی سەروو** گوندێکە، کەوتووەتە  قەزای سەید سادق، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.
سەر بە  ناحیەی سەیدسادقە، لە باکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی کانی پانکەی خواروو و لە باشوورەوە لەگەڵ گوندی قالیجۆی خواروو و لە ڕۆژھەڵاتەوە لە گەڵ گوندی موانی حەمەحسن و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی کاژاوی حەمەساڵەح .

## سەرچاوەکان

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:گوندەکانی سلێمانی
بیر و باوەڕە کڵێشەییەکان سەبارەت بە کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە

پێکھاتوون لە چەند ستێریۆتایپێک کە کەسێک لەسەر یەک ئەندامی کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی بڕیار لەسەر گەی و لێزبیان و دووڕەگەزخواز و ترانسجێندەر و ئەوانی تر دەدات؛ واتە بیرووبۆچوونی یەکێک لەو کەسانە دەکرێت بە وێنەی گشتی بۆ ھەموو ئەوانی تر. یەکێک لە باوترین ئەم ستێریۆتایپانە پێکھاتووە لەوەی کە "ھاوڕەگەزخوازان تەنھا بۆ سێکس بەیەکەوەن"، لە کاتێکدا ئەمە ھەڵەیە و ھاوڕەگەزخوازان ھەوڵی دروستکردنی پەیوەندی درێژخایەن دەدەن.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە
قوماشی حەمەڕەشیدبەگ

**قوماشی حەمەڕەشیدبەگ** گوندێکە، کەوتووەتە ناحیەی سەید سادق(ناوەند)، قەزای سەید سادق، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.

## جوگرافیا

**قوماشی حەمەڕەشیدبەگ** لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قوماش، شارەزوور و لە باشوور لەگەڵ گوندی سۆیلەمیش و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی تاسڵوجە، سەیدسادق و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کەوچکتاش.

## سەرچاوەکان

پۆل:گوندەکانی سلێمانی
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی
پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان
پۆل:شارەکانی عێراق