open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ویلایەتی مووسڵ

**ویلایەتی مووسڵ** (بە عەرەبی: *ولایة الموصل*، عوسمانی: *ولایت موصل* بە ڕۆمانی:*Vilâyet-i Musul*) لە دابەشکردنی کارگێڕیدا، (ویلایەت) ئاستی یەکەمی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بوو. لە سنجاقەکانی باکووری ویلایەتی بەغدا لە ساڵی ١٨٧٨ دروست کراوە.

بەپێی زانیارییەکان لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا ڕووبەرەکەی ٢٩٢٢٠ میل چوارگۆشە بووە (٧٥٧٠٠ کم٢)، لەکاتێکدا ئەنجامە سەرەتایییەکانی یەکەم سەرژمێری عوسمانی لە ساڵی ١٨٨٥ (کە لە ساڵی ١٩٠٨ بڵاوکرایەوە) ژمارەی دانیشتووانەکەی بە ٣٠٠ ھەزار و ٢٨٠ کەس داوە. وردی ژمارەکانی دانیشتووان لە «نزیکەیی»ەوە تا «تەنھا گریمانەیی» دەگۆڕێت بەپێی ئەو ناوچەیەی کە لێیەوە کۆکراونەتەوە.

شاری مووسڵ و ناوچەی باشووری زێی بچووک لە ڕێکەوتنامەی سایکس–پیکۆ ساڵی ١٩١٦ی جەنگی جیھانی یەکەمدا بۆ فەرەنسا تەرخانکرا، دواتر دوای کێشەی مووسڵ گواسترایەوە بۆ عێراقی ئینتیدابی.

## بەشی کارگێڕی
[وێنۆک| نەخشەیەک کە دابەشبوونە ئیدارییەکانی [ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی لە ساڵی ١٣١٧ی ھیجری، ١٨٩٩ی زایینی، بە ویلایەتی مووسڵ و سنجاقەکانییەوە نیشان دەدات.]]
سنجاقەکانی ویلایەتەکە.
# سنجاقی مووسڵ
# سنجاقی کەرکووک
# سنجاقی سلێمانی
* سنجاقی مووسڵ، سنجاقی ناوەندی ویلایەتی مووسڵ. ئەو قەزایانەی بە سنجاقەکەوە بەستراونەتەوە بریتین لە مووسڵ، ئامێدی (عیمادییە)، زاخۆ، دھۆک، ئاکرێ، شنگال،زێبار، کەرکووک، ڕەواندوز، کۆیە (کۆیسنجاق)، ڕانیە، ھەولێر و سەڵاحیە.
* سنجاقی سلێمانی، سنجاقێکی سەر بە ویلایەتی مووسڵ. ئەم قەزایانە دەگرێتەوە بریتین لە سلێمانی، خورماڵ (گوڵعەنبەر)، قەڵادزێ (معمورالحمیدیة)، بازیان و شارباژێڕ.

## دانیشتووان

## نەخشە

## سەرچاوەکان

پۆل:مێژووی مووسڵ
مووسڵ
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩١٨
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٧٨
مافی لەبەرگرتنەوە

وێنۆک|250x250پیکسڵ|نیشانەی مافی لەبەرگرتنەوە.
**مافی لەبەرگرتنەوە** یان **مافی بڵاوکردنەوە** یان **کۆپیڕایت** ( – نیشانە: ©) کۆمەڵە مافێکی تایبەتە بۆ بڵاوکردنەوە، فرۆشتن، دابەشکردن و دووبارە بەکارھێنانەوەی بەرھەمێک.

لەساڵی ١٨٨٦ ڕێککەوتناممەی بێرن (Berne Convention) واژووکرا کە ئەم ڕێککەوتنامەیە کاری پێدەکرێت لەلایەن چەندەھا وڵاتی جیھان کە تێیدا ھەر بەرھەمێکی کەسی خۆکارانە مافی لەبەرگرتنەوەی بۆ خاوەنەکەی دەبێت بەبێ ئەوەی بەرھەمەکەی تۆماربکات لەدەزگایەکی حکوومی یان پەیوەندیدار لەوڵاتەکە. لەگەڵ ئەوەشدا زۆر وڵات کە کار بەم ڕێککەوتنامەیە ناکەن، دەبێت بەرھەمی کەسی لەلایەن وەزارەتی ڕۆشەنبیری یان کەلتوورییەوە تۆماربکرێت لەوانەش عێراق.

## مافی لەبەرگرتنەوە چی دەگرێتەوە
# ھەموو جۆرە نووسینێک وەک کتێب، وتار، بابەتی ڕەخنەگرانە، شیعر، شانۆنامە، دەقی فیلمەکان داڕشتن و وتاری نێو بلۆگەکان یان ھەر جۆرە نووسینێک لە چەشنی #سەرھێڵ یان چاپکراو لەخۆدەگرێت.
# ناوەڕۆکی ماڵپەڕەکان لەوێنە و نووسین و گرافیک تەنانەت ڕووکاری ماڵپەڕەکانیش.
# فیلم، بەرنامە و پەخشی تەلەفزیۆنی و پۆدکاستەکان ھتد.
# نەرمەکاڵاکان و بەرنامەکانی کۆمپیوتەر.
# مۆسیقا وەک ھۆنراوەی گۆرانی وە بەکارھێنانی مۆسیقاکە.
# ھەرکارێکی ھونەری وەک وێنەکێشان و وێنەگری و نەخشەسازی و بابەتە گرافیکییەکانی دیکە.

## ماوەی خاوەندارێتی
بەزۆری و بەپێی یاسای وڵاتان مافی بڵاوکردنەوەی بەرھەمەکان دەپارێزرێت بۆ ماوەیەکی دیاریکراو کە خۆی لەتەواوی تەمەنی خاوەن بەرھەمەکە دەبینێتەوە. بەپێی یاساکانی عێراق بێت کە لەساڵانی ١٩٧١ و پاشان ٢٠٠٤ دەرچووە ئەوا مافی خاوەن بەرھەم بەپارێزراوی دەمێنێتەوە تاکوو ٥٠ ساڵ دوای مردنی خاوەن بەرھەم.

## شکاندنی یاساکانی مافی لەبەرگرتنەوە
لەزۆرێک لەوڵاتانی جیھان شکاندن و بەکارھێنانی بەرھەمەکانی خاوەن بەرھەم بەبێ مۆڵەت بەتاوان دەژمێردرێت. لەساڵی ٢٠١٦، ئارتن ڤاولین کە دامەزرێنەری ماڵپەڕی تۆرێنت ((Kickass دەستگیرکرا بە تۆمەتی شکاندنی یاساکانی مافی لەبەرگرتنەوە. ماڵپەڕەکەی ئارتن یەکێک بوو لەو ماڵپەڕانەی کە بنکەدراوەیەکی (داتابەیس) گەورەی ھەبوو لە فیلم، کتێب و یاری و بەرنامەکانی کۆمپیوتەر کە پێشێلی مافی لەبەرگرتنەوە و خاوەکانییانی کردبوو.

## سەرچاوەکان
* توێژینەوە: مافی لەبەرگرتنەوە چییە؟ جێبەجێکردنی چ کاریگەرییەکی لەسەر کوردستان دەبێت؟ . نووسینی محەممەد سەردار و ئەحمەد شەماڵ. ٢٥ی نیسانی ٢٠١٧. 

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مافەکانی لەبەرگرتنەوە
پۆل:یاسای مافی بڵاوکردنەوە
پۆل:تۆمارە گشتییەکان
کاتاکانا

وێنۆک|ھێڵکاری کەسایەتییەکانی کاتاکانا بە شێوەی seion و dakuon و yoon ڕێکخراوە
**کاتاکانا** (بەژاپۆنی: 片仮名، カタカナ) بریتییە لە یەکێک لە سێ شێوەکەی نووسنی زمانی ژاپۆنی، و بەکار دەھێنرێت بۆ نووسینی ناو و ووشەکان بۆ نمونە: (クルディスタン) بە واتای ناوی (کوردستان) دێت.
* بۆ ناوی ئاژەڵ و ڕووەکەکان
* بۆ وشەیەک باسی دەنگێک بکات (بۆ نموونە ニャーニャー  نیانیا= میاوی پشیلە)
* بۆ ناوی زانستی

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای عەرەبی: کاتاکانا
* ویکیپیدیای ئینگلیزی: Katakana

پۆل:سیستمی نوسینی ژاپۆنی
کانا

**کانا** (بەژاپۆنی: 仮名، بەرومدزی: **Kana**) بریتییە لە کۆمەڵە هێمایەک بەکار دەهێنرێت بۆ نووسینی بڕگە دەنگییە ژاپۆنییەکان، ژاپۆنییەکان بەکاری دێنن لە نووسیندا لەگەڵ هێما چینییەکان (کانجی) کە ڕۆڵی خودی وشە دەبینێ. دوو جۆر کانا هەیە ئەوانیش بریتیین لە هیراگانا و کاتاکانا.

## هەروەها
* زمانی ژاپۆنی
* هیراگانا
* کانجی
* کاتاکانا

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای عەرەبی: كانا
* ویکیپیدیای ئینگلیزی: Kana

پۆل:سیستمی نوسینی ژاپۆنی
پۆل:سەردەمی ھێیان
پۆل:سەردەمی نارا
سینەما پارادیسۆ

**سینەما پارادیسۆ** یان **سینەما پارادیسۆی نوێ** (بە ئیتاڵی: Nuovo Cinema Paradiso) فیلمێکی ئیتاڵی ساڵی ١٩٨٨ە و لە جۆری درامایە، جۆسێپی تۆرناتۆر کاری دەرھێنان و نوسینی بۆ کردووە و فرانکۆ کریستاڵدی و جیۆڤانا ڕۆمانیۆلی بەرھەمیان ھێناوە، کاستی سەرەکی فیلمەکە پێکھاتوون لە فلیپی نوێرێت و جاکوێس پێرین و ئاگنیس ناتۆ و ئەنتۆنێلا ئاتلی، مۆسیقای فیلمەکە لە لایەن باوک و کوڕ ئینیۆ و ئەندریا مۆریکۆنەوە ئامادەکراوە، فیلمەکە خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی  ئۆسکاری بەدەستھێناوە لە ساڵی ١٩٩٠

## چیڕۆک
لە ساڵی ١٩٨٠ لە شاری ڕۆما دەرھێنەر سیلڤاتۆری دی ڤیتا درەنگانی نیوەشەو دەگەڕێتەوە ماڵەکەی و کچە ھاوڕێکەی پێیدەڵێت دایکت تەلەفونی کردووە و وتێتی ئەلفرێدۆ مردووە، کچە ھاوڕێکەی لە سیلڤاتۆری دەپرسێت کە ئەلفرێدۆ کێیە ئەلفرێدۆ دەڵێت کەس نییە و دەچێتەوە خەیاڵی ڕابردووی و سەردەمی منداڵێتی

لە سەردەمی جەنگی جیھانی دووەم منداڵێکی زیرەکی شەش ساڵ بە ناوی سیلڤاتۆری دەبینێت کەوتۆتە خۆشەویستی سینەما و فیلمەوە بۆیە بەردەوام دەچێت بۆ تاکە سینەمای ناوچەکە بە ناوی سینەما پارادیسۆ، لە نێو سینەماکە دیمەنە ڕۆمانسی و ماچەکان دەبڕدرێن لەبەرئەوەی قەشەی لادێکە ئەو دیمەنانە سانسۆر دەکات،  پڕۆجێکتەری سینەماکە پیاوێکە بە ناوی ئەلفرێدۆ کە سەرەتا پێیوایە تۆتۆ منداڵێکی تێکدەرە بەڵام دواتر ڕێگەی پێدەدات لەگەڵیدا بێت و فێری کاری پڕۆجێتەری دەکات، لە ڕوداوێکدا سینەما پارادیسۆ دەسوتێت و گیانی ئەلفرێدۆ دەکەوێتە مەترسیەوە و تۆتۆ ڕزگاری دەکات بەڵام ئەلفرێدۆ چاوی لە دەست ئەدات، دوای ئەوەی سینەماکە دروستدەکرێتەوە ناو دەنرێت سینەما پارادیسۆی نوێ و تۆتۆ وەکو ھەڵسوڕێنەری سینەماکە دادەنرێت لەبەرئەوەی تاکەکەسە بزانێت کار بە ئامێرەکان بکات، تۆتۆ دوای کارکردنی چەند ساڵ لە سینەما دەکەوێتە داوی خۆشەویستیەوە و دەچێتە سەربازی دوای ئەوەی دەڕواتە ڕۆماو دەبێتە دەرھێنەرێکی گەورە و ھەواڵی مردنی ئەلفرێدۆی پێدەگات دەگەڕێتەوە پرسەکەی دەگەڕێت بەدوای ئەو کەسەی کاتی خۆی خۆشیویستووە و بەشێوەیەکی قوڵ لەگەڵ ڕابردووی تێکەڵ دەبێت

## کاست
* فلیپی نوێرێت ڕۆڵی ئەلفرێدۆ
* سالڤاتۆر کاسکیۆ ڕۆڵی سیلڤاتۆری بە منداڵی
* مارکۆ لیۆناردی ڕۆڵی سیلڤاتۆری بە لاوی
* جاکوێس پێرین ڕۆڵی سیلڤاتۆری بە کامڵی (پیاوی)
* ئاگنیس نانۆ ڕۆڵی ئێلنا بە لاوی
* بێرگت فۆسەی ڕۆڵی ئێلنا بە کامڵی (ژنێتی)

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی ١٩٨٨
پۆل:فیلمە ئیتالییەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩٥٠
پۆل:فیلمە فەرەنسییەکانی دەیەی ١٩٨٠
پۆل:فیلمە ئیتاڵییەکانی دەیەی ١٩٨٠
پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی فەرەنسا
پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی ئیتاڵیا
پۆل:فیلمە فەڕەنسییەکان بە زمانی ئیتاڵی
جەنگاوەری سێزدەیەم (فیلم)

**جەنگاوەری سێزدەیەم** فیلمێکی خەیاڵی مێژووییە، لە ساڵی ١٩٩٩ بەرھەم ھاتووە، لەبنچینەدا لە ڕۆمانی خواردنی مردوەکان ەوە وەرگیراوە کە میکایل کریچتۆن نووسیویەتی، باس لەنەواکانی بۆوۆڵڤ دەکات، ھەریەکە لە ئەنتۆنیۆ باندێراس ودیانا ڤێنۆرا و ھومەر شەریف ڕۆڵیان تێدا بینیوە. جۆن مەک تێرنان کاری دەرھێنانی بۆکردوە، جۆن مەک تێرنان و کریچتۆن ونێد داود کاری بەرھەم ھێنانیان گرتۆتە ئەستۆ.

ئەم فیلمە لە ڕووی داھاتەوە دەستکەوتێکی ئەوتۆی بەدەست نەھێنا، کە بەبڕی ١٦٠میلیۆن دۆلار بەرھەم ھات بەڵام لەکۆی ھەموو پسولە فڕۆشراوەکانی لەسەرانسەری جیھان تەنھا ٦٠ملیۆنی لێ فڕۆشرا، بەیەکێک لە گەورەترێن لەدەستدانە ئابوریەکانی بواری سینەما دادەنرێت.

## چیرۆکەکەی

## بەشداربوان

## بەرھەم ھێنان

### بودجە و بۆکس ئۆفیس

### پێشوازیەکانی

## دەنگسازیەکان
دەنگە ڕەسەن و بنەڕەتیەکەی لەلایەن مۆسیقاژەن گرایم ریڤێڵ پوختەکراوە، کە دەنگ بێژ لیزا گیرارد گۆرانیەکانی بۆ چریوە بەناوی مردوەکان دەتوانن سەما بکەن، بەڵام لەلایەن میکایل کریچتۆن ڕەت کرایەوە، لەبڕی ئەو جێری گۆڵدسمیس بەکارھاتوە.

## ئەمانەش ببینە
* دواھەمین ڕێزبەندی فیلمە مێژووییەکان
* ڕێزبەندی فیلمە مایە پووچەکانی بۆکس ئۆفیس.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٩
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری بەغدا داندراون
پۆل:فیلمەکان کە لە بریتیش کۆلومبیا وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە فانتازییە سەرکێشییەکانی دەیەی ١٩٩٠
سەردەمی کلاسیک (مۆسیقا)

**سەردەمی کلاسیک** لە مۆسیقادا دەکەوێتە نێوان ١٧٣٠–١٨٢٠ەوە، ئەم ماوەیە بە دەمەی مۆسیقای کلاسیک ناسراوە، کە ھونەرێکی ڕۆژئاواییە و مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەکانی ناوین تاکو ئێستا. دەمەی کلاسیکی دەکەوێتە نێوان دەمەی ڕۆمانتیک و بارۆکەوە.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:سەردەمەکانی مۆسیقا
مۆسیقای ڕۆمانتیک

**مۆسیقای ڕۆمانتیک** دەمەیەکی مۆسیقای کلاسیکی ئەورووپییە کە لە کۆتاییەکانی سەدەی ھەژدەھەم یان زووەکانی سەدەی نۆزدەھەم دەستی پێ کردووە. ئەم شێوازە دەچێتەوە سەر ڕۆمانتیزم، ئەو جووڵە ھونەرییەی کە دەستی پێکرد لە نیوەی دووەمی سەدەی ھەژدەھەمدا.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
ھەفتانەی یۆنگ جەمپ

**هەفتانەی یۆنگ جەمپ** (週刊ヤングジャンプ شوکان یانگ جانپو)، دەرچووە لەساڵی ۱۹۷۹، بریتییە لە گۆفارێکی ژاپۆنی هەفتانەی کە هەڵدەستێ بە بڵاو کردنەوەی سینین مانگا لە هەموو چاپێکدا. گۆڤارەکە بڵاو دەکرێتەوە لە لایەن شویشاو لە ژێر هێڵی گۆڤارەکانی جەمپ. ناوەڕۆکی زنجیرەی گۆڤارەکە کوڕە گەنجە پێگەیشتووەکان دەکاتە ئامانج و کە ناوەڕۆکەکەی لە بڕێکی زۆر توند ڕەوی و بڕێکی باش لە ئیچی و قومارکردن پێکدێت.

هەفتانەی یۆنگ جەمپ خاوەنی دوو چاپە، کە ناویان میراکل جەمپ (مانگانە چاپ دەکرێت) و ئوهارو (بەشێوەیەکی ناڕێک چاپ دەکرێت).و هەروەها هەفتانەی یۆنگ جەمپ خاوەنی گۆڤاری برایە کە ناویان: ئالترا جەمپ، و گراند جەمپ (دروست کراوە دوای کەوتنی سوپەر جەمپ و بزنس جەمپ) و جەمپ ئێکس.

## مێژوو
هەفتانەی یۆنگ جەمپ دەرچووە لە ۱۹۷۹ بە ناوی یۆنگ جەمپ ("YOUNG JUMP") و دروست کراوە بۆ ئەوەی هەڵبژاردنی مانگای سینین بێت (یان زیاتر پێگەیشتوو) تا جیاواز بێت لە گۆڤارە بەناوبانگەکەیان هەفتانەی شۆنن جەمپ کە خوێنەرە تەمەن بچووکەکان دەکاتە مەبەست. وشەی یۆنگ لە هەفتانەی یۆنگ جەمپ بریتییە لە لۆگۆی مانگاکە و وەرگێڕدراوە بۆ "سینین" کە مانای "گەنج" یان "گەنجان" دێت. لە ۲۰۰٨، پیلان دانرا بو ئەوەی روزن میدن لە کومک بیرزی لە هەفتانەی یۆنگ جەمپ بڵاو بکرێتەوە. و هەروەها لە ۲۰۰٨، چاپێکی لاوەکی هاوشێوەی هەفتانەی شۆنن جەمپ دەرچوو کە ناوەکە مانگانەی یۆنگ جەمپ بوو.

## تایبەت مەندییەکان
**زنجیرەکان**

لە کاتی ئێستا ۳۰ زنجیرە مانگا بەشێوەیەکی ڕێک بڵاو دەکرێتەوە لە هەفتانەی یۆنگ جەمپ. لە نێوان سی زنجیرەکە، سێ زنجیرە مانگانە بڵاو دەکرێتەوە، پێنج زنجیرە بە شیوەیەکی ناڕێک بڵاو دەکرێتەوە، و پاپا نۆ لوکۆتۆ ئۆ کیکیناسای!~رۆجۆ کانساتسو کینکیو نیسشی~ لە کاتی ئێستا ڕاوەستاوە.

## هەروەها
* هەفتانەی شۆنن جەمپ

## سەرچاوەکان

پۆل:شوئیشا
پۆل:گۆڤارەکانی شوێشا
پۆل:ئەو گۆڤارە مانگایانەی ھەفتانە بڵاو دەبنەوە لە ژاپۆن
کنچێرتۆی کەمان

**کنچێرتۆی کەمان** پێکھاتووە لە کنچێرتۆیەک بۆ ئامێری کەمان، بۆ دروستکردنی پارچە مۆسیقایەکی سۆلۆ، زۆرجار بە دوو یان زیاتر کەمان دەژەندرێن و ئۆرکێستراشیان لەگەڵدایە. ئەم کارانە لە دەمەی بۆرۆکەوە نووسراونەتەوە و بینراون، ئەو کاتەی کە کنچێرتۆی سۆلۆ دروست بووە، تا ئەمڕۆش توانیوێتی بمێنێتەوە.

## سەرچاوەکان
*

پۆل:کەمانەکان
عەلی عوسمان عەلی

**عەلی عوسمان عەلی** (لەدایکبوون: ١٠ی کانوونی دوەمی ١٩٧٩، ھەڵەبجە) دەرچووی کۆلێژی یاسای زانکۆی سلێمانیـە. لە ٢٥ی ئابی ٢٠١٦ تاکوو ٢٤ی ئابی ٢٠١٨ پارێزگاری پارێزگای ھەڵەبجە بوو. لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠دا وەک بریکاری وەزیری پیشەسازی و بازرگانی دەست بەکار بوە.

## پەراوێزەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩
پۆل:زیندووان
پۆل:خەڵکی ھەڵەبجە
پۆل:پارێزگارەکانی ھەڵەبجە
پۆل:دەرچووانی زانکۆی سلێمانی
پۆل:سیاسەتوانانی کورد
پۆل:خەڵکی پارێزگای کوردستان
پێپسی

وێنۆک|دڕوشمی پیپسی لە ٢٠٢٣ ەوە.
**پێپسی** () خواردنەوەیەکی گازیە لەبەرھەم ھێنانی ھاوبەشگای پیپسیکۆی جیھانییە (PepsiCo). بۆیەکەم جار لە ساڵی ۱٨۹۳ یەکەم بەرھەمەکانی کەوتە بازاڕەوە لەگەڵ ھەریەکە لەجۆرەکانی تری بەرھەمی ھاوبەشگاکە وەک مێرندا و سێڤن ئاپ، لەگەڵ ھەندێ لە خواردنی خێڕای وەک کاڵسناکس، بەرھەمەکانی پیپسی لەسەرانسەری جیھان بەربڵاوە بەڵام لەھەر وڵاتە و بە ئاستێک لە ڕووی درووستی و باشیەکەیەوە.

## ناونانی پێپسی
لە ئەنزیمی پیپسین وەرگیراوە، ئەنزیمێکی ھەرس کەرە، لەبەر ئەوەش کە سەرتای خستنە بازاڕی تەنھا لەم پێکھاتەیە پێک ھاتبوو، ناوی ئەنزیمی پیپسینیش لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانیە بە واتای ھەڕس دێت. ـ.

## کاریگەریە تەندرووستیەکانی
ھەموو خواردنەوە گازیەکانی ئەمڕۆ ترشی فۆسفۆریکی تێدەکرێت، کە کاریگەری خڕاپ و ڕاستەوخۆی ھەیە بۆ سەر ئێسقانەکان.

پیپسی ھەروەک ھەموو خواردنەوە گازیەکانی تر ڕێژەیەکی زۆڕ لە شەکری تێدەکرێت، کە ھۆکاری سەرەکی تووش بوونە بەنەخۆشی شەکرە و کلۆربوونی ددانەکان، ھەروەھا پاشکۆی گازی دووەم ئۆکسیدی کاربۆن بەکاردێت لەکاتی درووست کردنی لەھەندێ وڵات لەبری ئەمە کالسیۆم بەکاردێنن کە دەبێتە ھۆی داڕمانی ئێسقانەکان.

## پێکھاتە
لە وڵاتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا پیپسی پێک دێت لە:ئاوی گازدار، خواردنەوەی فرەکتۆز، ڕەنگی کەرامیل، شەکر، ترشی فۆسفۆریک، کافایین، ترشی لیمۆ و تامی سرووشتی. لە ھەرێمی کوردستان پێک دێت لە:ئاوی گازدار (گازاو)، شەکر، ڕەنگ، ترشە ماددە، کافیین، گیراوەی شیری، تام.

## بابەتە ھاوپێچەکان
* مێرندا
* سێڤن ئاپ

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ماڵپەری فەرمی ھاوبەشگای پیپسی، جیھان.
* ماڵپەری فەرمی ھاوبەشگای پیپسی، خۆڕھەڵاتی ناوەڕاست.

پۆل:خواردنەوە گازییەکان
پۆل:خواردنەوە ئەمریکییەکان
ئەڤا ئادەمز

**ئەڤا ئادەمز** (بە ئینگلیزی :Ava Addams) خانمە ئەکتەرێکی پۆرنۆگرافی فەرەنسییە، لە ساڵی ٢٠٠٤ەوە لە پیشەسازی پۆرن کاردەکات.

## پێشینەی ژیانی و کارەکانی
لە باوکێکی ئیتالی و دایکێکی ئیسپانی لە جەبەل تاریق لەدایک بووە، پاشان لەگەڵ باوانی کۆچی کردوە بۆ وڵاتە یەکگرتوەکانی ئەمەریکا و لە شاری ویستن ی تێکساس گەشەی کردوە، زۆڕ بەباشی دەتوانێ بە زمانەکانی ئینگلیزی و ئیسپانی و فەرەنسی بدوێ.

ئادەمز وەکو ئەستێرەیەکی نمایشکاری بواری شانۆ و ڕۆڵگێرانی فیلم کاری کردوە ھەر لەسەرەتای منداڵیەوە، پاشان کارەکانی چاپەمەنی و شانۆکاری و بواری نووسین کاری کردوە.

ئادەمز وەک یاریدەدەرێکی پزیشکی لە نۆڕینگەیەکی پزیشکی کاری کردوە، بەڵام بەھۆی ئەوەی نەیتوانیوە خوێندنی بواری پزیشکی تەواو بکات ناچاربووە دەستبەرداری بووبێت، پاشان ڕووی کردۆتە کۆمەڵەی برازییەرز brazzers لەگەڵیان دەستی بەکار کردوە وەک ڕۆڵگێرێکی زایەندی (سێکسی).

## شاکارە سینەماییەکانی
وێنۆک|ئادەمز لە AVN Awards لەساڵی ٢٠١٥

 سەرەتای کاری جیھانی پیشەگەریەکەی ئادەمز وەک نمایشکارێک و سۆزانیەکی دەستەمۆی لاوەکان کاری کردوە و لە گۆڤاڕی پلەی بۆی play boy دەرکەوتوە، لەسەرەتای ساڵی ٢٠٠٨ دەستی کردوە بە وێنەگرتنی فیلمە وڕوژێنەرەکانی بەڵام لەکارە سێکسیەکانی دا تەنھا خۆی دەردەکەوت و جەستەی خۆی نیشان دەدا، دواتر یەکەم فیلمی وڕووژێنەری جووتی تۆمارکرد لەگەڵ ڕۆڵگێر مولی کاڤاڵی لە ماڵپەری big tit moms  پەخش کرا، لە ھاوینی ٢٠١٠لەفیلمێکی تری جووتانە لەگەڵ پیاوان دەرکەوت وەک ڕۆڵگێری فیلمی ڕووت جەیمس دێن لەفیلمێک بەناوی titty sweat, لە یۆلیۆی ٢٠١٦ژمارەی گرتە ڤیدیۆکانی گەیشتە٢٤٥گرتە بەپێی ڕێزبەندیەکانی IAFD.

## لەنێوان ڕکابەرەکانی
ئادەمز لەنێوان ڕۆڵگێری فیلمە وڕووژێنەرەکان، لە ڕێزبەندی ٩٤ەمین دایە لەکۆی ١٠٠ئەستێرەی ھەرەدیاری ئەم بوارە،

## ژیانی تایبەتی
ئادەمز لە ساڵی ٢٠١١ خۆی وەکو ڕەگەزی نێر پێناسەکرد و ناساند.

## خەڵات و دیاریەکانی
ئادەمز خاوەنی چەندین خەڵاتی مەزن و پڕشکۆیە لەبواری فیلمە وڕووژێنەرەکانەوەوەک:

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکیەکان
* ماڵپەری فەرمی ئادەمز
* ئەڤا ئادەمز لە لە فیلمەکانی سەر ھێڵی ئەنتەرنێت.
* کار و زانیاریەکانی
* ئەڤا ئادەمز لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تویتەر
* ئەڤا ادەمز لە ڕێزبەندی فیلمە ئەنتەرنێتیەکان.

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١
پۆل:زیندووان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
بوراک ئۆزچیڤیت

**بوراک ئۆزچیڤیت** (بەتورکی: Burak Özçivit) ئەکتەرێکی تورکییە. ، لە دایک بووە لە ٢٤ کانوونی دووەمی ١٩٨٤ لە شاری ئەستەنبوڵ لە تورکیا، و ئەو وەک باشترین نمایشکەر دیاری کراوە ٢٠٠٣ لە تورکیا، لە جیھانی کوردیدا بە ناوبانگە بە ڕۆڵی عومەر لە زنجیرەی ئەوینی ناکام، و لە ساڵی ٢٠٠٣ ڕۆڵی گێڕاوە لە زنجیرەی (باڵندەی نەمنەم) بە ڕۆڵی (بوراک) لەگەڵ ئەکتەر (فەھرییە ئافچن)، و فیلمی (ئیشق لەتۆ دەچێت) لەگەڵ (فەھرییە ئافچن) لە ٢٠١٤.

بوراک دەرچووە لە زانکۆی مەرمەرەی ھونەرە جوانەکان بەشی تۆمارکردن و دوای دەرچوونی کاری نمایشی جل و بەرگی کردووە و بووە خاوەنی نازناوی باشترین نمایشکار لە ساڵی ٢٠٠٣ و لە ساڵی ٢٠٠٥ بووە دووەم باشترین نمایشکاری جل و بەرگ لە جیھاندا، و دواتر چووە ناو بواری ڕیکلام کردن، و لە ساڵی ٢٠٠٦ چووە ناو جیھانی ڕۆڵ گێڕان کاتێک ڕۆڵی مورادی گێڕا لە زنجیرە درامای تورکی Eksi، و لە ساڵی ٢٠٠٧ ڕۆڵی محەممەدی گێڕا لە فیلمی شەیتان زۆر ترسناکە و ئەوە بووە دەرچوونی بڵێسەی سەرکەوتنی ئەو، و لەھەمان ساڵدا و ساڵی دواتریش ڕۆڵی عومەری گێڕاوە لە زنجیرەی بەناوبانگ ئەوینی ناکام و ئەم زنجیرە ڕۆڵێکی گەورەی گێڕا لە بەناوبانگ بوونی بوراکدا و لە ساڵی ٢٠٠٨ ڕۆڵی Güven دەگێڕێت لە زنجیرەی Baba Ocagi، و گەورەترین ڕۆڵ دەرکەوتنی بوو لە زنجیرەی حەریم سوڵتان بەشی دووەم کە بووە ھۆی بەناوبانگ بوونی لە جیھانی عەرەبیدا و کە ملوێنان کەس سەرسام بوون پێی و  بەدڵیان بوو.

## کارەکانی
**لە تەلەڤیزیۆن**
* ٢٠٠6 (Murat) لە Eksi ١8
* ئەوینی ناکام (٢٠٠٧) بە ڕۆڵی (عومەر)
* ٢٠٠8 (Güven) لە Baba Ocaği
* ئەمیر لە زنجیرەی ناپاکی (ihanet) لە ساڵی ٢٠١٠
* çetin Ateşoğlu یان ئەمین لە زنجیرەی نھێنییە بچووکەکان ساڵی ٢٠١٠
* مەئمون ئاغلو بالی بیک لە زنجیرەی سەدەی مەزن ساڵی ٢٠١١-٢٠١٣
* کامەران لە زنجیرەی باڵندەی نەمنەم ساڵی ٢٠١٣-٢٠١٤
* ئەمین لە زنجیرەی (نھێنی کچان) ساڵی ٢٠١٣
* کەمال سۆیدەیری لە زنجیرەی ئەشقی شێتانە ٢٠١٥-٢٠١٧
*عوسمان لە شانشینی عوسمان ٢٠١٩-ئێستا
**لە سینەما**

٢٠٠٧ (Suat) لە Musallat

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای عەرەبی: بوراک أوزشیفیت
* ویکیپیدیای ئینگلیزی: Burak Özçivit

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤
پۆل:خەڵکی ئەستەمبوڵ
پۆل:ئەکتەرە تورکە کوڕەکانی سەدەی ٢١م
پۆل:زیندووان
پۆل:موسڵمانەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:موسڵمانەکانی سەدەی ٢١ەم
ئیچی

**ئیچی** بە زمانی ژاپۆنی (エッチetchi) وشەیەکی ژاپۆنییە بە مانای "سەرنج ڕاکێش" و "سووک" یان "لاسار" دێت (کاتێک وەک سیفەتێک بەکار دێت)، زۆرجار وشەی ئیچی بۆ باسکردنی ئەو ئەنیمێ و مانگایانەی کە گرتەی کەمێک ڕووتی تێدایە بەکار دێت، بۆ نموونە پۆشینی جل و بەرگی تەسک یان نیمچە ڕووت بەڵام تێیدا گرتەی پڕۆنۆگرافی بوونی نییە و نایگرێتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:پۆڕنۆگرافی
پۆل:ھێنتای
پۆل:زاراوەکانی ئەنیمێ و مانگا
پۆل:پۆرنۆگرافی
پۆل:چەشنەکانی ئەنیمێ و مانگا
ئەوینی ناکام

**ئەوینی ناکام** (بەتورکی: **Zoraki Koca**) (ماناکەی بەکوردی: **ھاوسەرەکەی ناچار کرد**) زنجیرە درامایەکی کۆمەڵایەتی تورکییە وەرگێڕدراوە بۆ کوردی ناوەندی (سۆرانی) و پەخش کراوە لە کەناڵی گەلی کوردستان.

## پاڵەوانێتی
زنجیرەکە لە ڕۆڵ گێڕانی:
* ئەکتەر ئۆزلەم یەڵماز بەڕۆڵی ڕەشا
* ئەکتەر بوراک ئۆزشیڤیت بەڕۆڵی عومەر ئۆزبۆڵات

## پەخشکردن
خشتەی خوارەوە کەناڵەکان ڕوون دەکاتەوە:

## وەرگێڕانی زنجیرەکە
زنجیرەکە لەلایەن کەناڵی گەلی کوردستانەوە وەرگێڕاوە و پەخش کراوە.

**وەرگێڕانی ناوەکان**

گۆڕانکاری لە چەند ناوێک کراوە چونکە ھەندێ وشە کەمێک قورسە لەسەر کوردی بۆ وتن.

ئەم خشتەیەی خوارەوە ئەوە ڕوون دەکاتەوە:

## چیرۆک
زنجیرەکە چیرۆکی عومەری تەمەن ٢٦ ساڵ دەگێڕێتەوە کە خاوەنی چالاکی و جوانییە بەڵام ھەموو بیری لای کات بەسەربردنە لەگەڵ کچان، و ئەو تاکە میرات گری کۆمپانیای ((ئۆزبۆڵات))ە بەڵام نایەوێت بەرپرسیارێتی ھەڵگرێ. و ڕۆژی لەڕۆژان کۆمپانیای ئۆزبۆلات تووشی کێشەیەک دەبێت بەھۆی ھەندێ زەوی و زار، بۆیە بەڕێز کەمال ناچار دەبێت کوڕەکەی عومەر بنێرێت بۆ ئەو ناوچەیە، و عومەر ئەو ھەلە دەقۆستێتەوە و دوو ھاوڕێی خۆی دەبات لەگەڵ خۆی، بۆ ئەوەی گەشتێکی خۆش بەسەربەرێت لەباتی کار، و لەو کاتەدا ڕەشای تەمەن ٢٢ دەردەکەوێت و کە ھیچ گەنجێک سەرنەکەوتووە لە گەیشتن بە دڵی یان مێشکی و سەرسامی دەبێت خێرا.

"بەڵام کاتێک ڕەشا گرنگی پێنادات و ھاوڕێکانی گاڵتەی پێدەکەن، عومەریش گرەوو دەکات کە دەگات بە دڵی"

بۆیە عومەر ناچار دەبێت ھاوسەرگیری لەگەڵ بکات و دواتر ھەست بە گەورەی ئەو کێشەیە دەکات کە خۆی خستۆتە ناوی، بۆیە بڕیار دەدات بگەڕێتەوە بۆ ئەستەنبوڵ بە بیانوی ئەوەی کە باوکی نەخۆشە، و کاتێ ڕەشا دەچێت بۆ ئەستەنبوڵ سەرسام دەبێت بەوەی باوکی عومەر نەخۆش نییە و ئەوە تەنھا درۆیەک بووە و ھەڵی خەڵەتانووە بۆ ئەوەی گرەوێک بباتەوە.

## سەرچاوەکان
[ویکیپیدیای عەرەبی: الحب المستحیل](https://ar.wikipedia.org/wiki/الحب_المستحیل_(مسلسل))

ویکیپیدیای تورکی: Zoraki Koca

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
فوومەن

**فوومەن** (، ) ناوەندی شارستانی فوومەن و شارێکی پارێزگای گیلانی ئێرانە کە لەبەینی ڕەشت و ماسوولە دایە. یەکێ لە کۆلێژەکانی زانکۆی تاران لەوێیە کە تا ئێستا چوار ڕشتەی ھەیە کە ھەر چوارەکانی ئەندازیاری وەکوو نەوت و کیمیایە.

## مرۆڤناسی
خەڵکی شاری فوومەن گیلەکن و زمانی گیلەکی بە زاری بییەپەس و لەھجەی فوومەنی قسەی پێدەکەن.

## پێشانگا

Fooman cookie.jpg|کوولیچەی ناسکی ناسراوی فوومەن
Fuman Koloocheh.jpg|کوولیچەی فوومەن پێش گێشتن
Fuman anahita.jpg|پەیکەری ئاناھیتا، خوای مێژووی ئێرانی، لە فوومەن
Dff.2.jpg|زانستگای ئەندازیاری فوومەن، لەژێر دەسەڵاتی زانکۆی تارانە
Gasht Rodkan Protected Area in Fuman County.jpg|گەشت لە شارستانی فوومەن، لە نزیکی شاری فوومەن ھەڵکەوتووە


## ئەمانەش ببینە
* پارێزگای گیلان
* شارستانی فوومەن

## سەرچاوەکان

پۆل:شارەکانی پارێزگای گیلان
پۆل:شارەکانی ئێران
خاوەن کارەکان

**بزنسمان**، **بازرگان** یان **کاسب** بریتییە لە ناسناوێکی گشتی کە بە کەسێک دەگوترێت کە بەڕێوبەری ڕێکخراوەیەکی بازرگانی یان کۆمەڵە کۆمپانیایەک بێت، جا ئەگەر ئەو کۆمپانیایە بازرگانی یان بەرھەمھێنان یان جووتیاری بێت، کە لە توانایدا بێت سوودێک بە خاوەنەکەی بگەیەنێت لەو داھاتەی دەستی دەکەوێت.

ھەروەھا ھاومانایەکە بۆ بەڕێوبەری کار یان خاوەنی پڕۆژە، کە ھیمایەکە بۆ خاوەن یان بەڕێوبەری پڕۆژەیەک کە پارە بەڕێوەبەرێت لە ڕێگەی خۆخستنە ناو مەترسی و داھێنان کردن.

ھەروەھا بۆ وشەی سەرمایەدار کە بڕێکی گەورە لە کۆمپانیاکان دەکڕێت و دەیفرۆشێت، کاتێک بەم ڕێگەیە دەتوانێ کاریگەری لەسەر ئەو کۆمپانیایە دروست بکات کە مەبەستێتی.

## سەرچاوەکان
* ویکیپیدیای عەرەبی: شخصیات ما عالم الأعمال
* ویکیپیدیای ئینگلیزی: Businessperson

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
چاندلەر بینگ

وێنۆک|چاندلەر بینگ
**چاندلەر مورێل بینگ :** کارەکتەرێکی خەیاڵی زنجیرەی سیتکەمی ھاوڕێکانە کە لەلایەن ماسیۆ پێریەوە ڕۆڵەکەی گێڕدراوە

چاندلەر خێزانێکی سێ کەسیەوە هاتووە و دایکی نوسەری ڕۆمانە وروژێنەرەکانە و باوکی هاوڕەگەزبازە و تاکە منداڵی خێزانەکەیەتی و کاتێک نۆ ساڵ بووە دایک و باوکی لە ڕۆژێکی پشودا هەواڵی پێدەدەن کە لێکجیادەبنەوە بۆیە چاندلەر لەو کاتەوە دەست دەکات بە جگەرەکێشان و دواتریش حەز بە ڕۆژە پیرۆزە پشووەکان ناکات ، چاندلەر شیکەرەوەی داتاو ژمارای کۆمپانیایەکی گەورەیە ئەوەی جێی سەرنجە هاوڕیکانی دوای چەند ساڵ هاوڕێیەتیان نازانن پیشەکەی بە تەواوەتی چییە و ڕەیچڵ و مۆنیکا لە کاتی یاریەکدا تیا دەمێنن و نازانن چکارەیە و ڕەیچڵ دەڵێت کارەکەی پەیوەندی بە ژمارەوە هەیە

جۆیی  باشترین هاوڕێی چاندلەرەو بۆ ماوەیەکی درێژ پێکەوە دەژین و یەکەمین دیداریان کاتێکە کە چاندلەر بە دوای هاوماڵێکدا دەگەڕێت و جۆیی لە یەکەم یەکتربینیندا پێی دەڵێت  ، چاندلەر دواتر بۆی دەزانێت زۆرکەسی دیش کاتێک بینیویانە وایانزانیوە هاوڕەگەزبازە

چاندلەر هەمیشە تەشەر و تانە دەدات لە هاوڕێکانی و بۆیە ڕۆس گرەوی لەگەڵ دەکات لەسەر بڕێک پارە کە دەبێت تا یەک هەفتە گاڵتە بە هاوڕێکانی نەکات و کۆمێنت نەدات لەسەریان ، بەڵام چاندلەر خۆی پێناگیرێت و گرەوە دەدۆڕێنێت، کارەکتەری چاندلەر لەلای خەڵکی زۆر خۆشەویست بووە و زۆر لەبینەرانی سیتکەم پێیانوایە چاندلەر پاشای کۆمێنت و تەشەرە

## سەرچاوەکان

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:کارەکتەرە کوڕە ئەمریکییەکان لە تەلەڤیزیۆن
زمانی جەستە

وێنۆک|دوو ئافرەت لەکاتی قسەکرندا. بڕوانە ئەو ئافرەتەی تیشێرتە شینەکە قۆڵی بەرەو جەستەیەتی، لەکاتێکد ئەویتر بەکاریان دەھێنێ بۆ ئاماژە کردن، کە ھەردوکیان ھیمای زمانی جەستەن.
**زمانی جەستە** () جۆرێکە لەزمانە بێدەنگەکان کە ھیچ وشەیەک دەرنابڕدرێت (Nonverbal Communication) مەبەست لێی بەکارھێنانی بەشەکانی جەستەی مرۆڤە بۆ دەربڕینی شتەکان وەکو جووڵەی چاو و دەربڕین و ھەستەکان و دەستلێدان. زمانی جەستە یەکێکە لە ئامرازە ساکارەکان بۆ لێکتێگەیشتن لەنێوان مرۆڤەکان، جگە لەمرۆڤەکان ئەوا ئاژەڵیش زمانی جەستەی ھەیە.

نابێت زمانی جاستە(Body language) لەگەڵ زمانی ئاماژە(Sign language) تێکەڵ بکرێت. ھەروەکو زمانی ئاماژە پڕیەتی لەڕێزمان وەکو زمانی قسەکردن وە ھەروەھا ھەبونی سیستەمێکی ڕێزمانێکی ئاڵۆز، ھەروەھا تایبەتمەندیە بنەرەتیەکان نیشان دەدات کە لە ھەمو زمانەکاندا ھەیە. زمانی جەستە، لەلایەکی ترەوە، ھیچ سیستەمێکی ڕێزمانی نیە وە پێویستە بە جەستە رون بکرێتەوە، لە جیاتی ھەبونی مانایەکی ھاوشێوەی تەواولەگەڵ جوڵەیەکی دیاریکراو، کەواتە ئەمە زمانێک نیە وەک زمانی ئاماژە، وە بە سادەی ناونراوە «زمان»  «Language» بەگویرەی کلتوری شارستانی.

لە کۆمەڵگایەک، کۆمەڵێک لێکدانەوەی رەفتاری تایبەت ھەیە. لێکدانەوەکان لەوانەیە جیاواز بن لە ووڵاتیک بۆ وڵاتێکی تر، یان لە کلتوریک بۆ کلتورێکی تر. لەم تێبینیەوە بۆمان دەردەکەویت کە، مشتومڕ ھەیە لەسەر ئەوەی کە زمانی جەستە زمانیکی جیھانیە. زمانی جەستە، بەشە کۆمەڵەیەکە لە پەیوەندیە نازەرەکیەکان، دەبنە تەواوکەری پەیوەندیە کۆمەڵایەتیە زارەکیە کان. لەڕاستیدا، ھەندێک لێکۆڵەرەوەکان گەیشتونە ئەو ئەنجامەی کە، پەیوەندیە نازارەکیەکان دیاری دەکرێن بۆ گواستنەوەی پەیوەندیە جیھانیەکان. ئەمە یارمەتی پەیوەندی نێوان دوو کەس دەدات، بەڵام لەوانەیە ناڕون بێت.

## دەربڕینە ڕوویییەکان
دەربڕینی ڕوویی بریتیە لە تەواوکەری دەربڕین کاتێک ھەست دەردەبڕی لە ڕێگای جەستەوە. برۆکان، چاوەکان، لێوەکان، لوت، وەھەروھا چناگە یارمەتحدەرن بۆ دەربرینی میزاجی تاکەکەس (بۆنمونە دڵخۆسی، دڵ توندی، ھەڵچوون، توڕەبون… ھتد.

ھەندێک لە لێکۆڵینەوەکان دەریدەخەن کە دەربڕینی ڕوویی وە دەربڕینی جەستەیی (زمانی جەستە) ھاوشێوەن کاتێک ھەستەکان دەردەبڕدرێن.

ھەروەھا تاقیکردنەوە خووڕەوشتیەکان دەریدەخەن کە دیاری کردنی دەربڕینی روویی (facial expression) کاری تێدەکرێت لەلایەن دەربڕینی جەستەوە. ئەمە مانای وایە کە پڕۆسەی کاری مێشک وە ئەوانی تروەک، دەربڕینی ڕوو ودەربڕینی جەستە ھاوکاتن.

## ئاماژەکانی سەرومل

## شێوە گشتیەکانی جەستە

## سەرچاوەکان
بەربەستنی ویکیپیدیا لە تورکیا

وێنۆک|یەکەم لۆگۆی ویکیپیدیای تورکی دوای بەربەستکردنەکە.
لە ساڵی ٢٠١٧دا ویکیپیدیا بە تەواوی ویکییەکانییەوە لە وڵاتی تورکیادا داخرا. کاربەدەستانی تورکیا لە ٢٩ی نیسانی ساڵی ٢٠١٧دا دەستیان ھاویشتە ئەم کارە. 

ئەم ڕووداوە بە شوێنی ھەوڵی کودەتا لە تورکیا (٢٠١٦) و ریفراندۆمە دەستوورییەکەی تورکیا لە ساڵی ٢٠١٧دا ڕووی دا.
## سەرچاوەکان

پۆل:ویکیپیدیا
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:مێژووی ویکیپیدیا
تۆزی چیلی

لەتکە تۆزی چیللی یان هاڕاوەی چیلی یاخود بیبەری تۆزی توندی چیلی،بڕیتیە لەتۆزی پاشماوەی وردکراوی لەتکی میوەکان وەک بیبەری تیژ.بەکاردێت لە چێشتخانەکان بۆ دڕووست کردنی چێشت و خواردنی هەمەجۆڕ،بەشێوەیەکی گشتی لە زمانی کوردی دا بە بیبەری توند یان بیبەری تیژ بانگ دەکرێت،

بەشێوەیەکی گشتی لەهەموو جیهان هەر بە بیبەر بانگ دەکرێت ،هاڕاوەیەکی بەربڵاوی چێشتخانەکانە بە تایبەت لە وڵاتانی مەکسیک و کۆریا و چیلی و چین و تایلەند.

بیبەری تون زۆڕ جۆڕی هەیە کە بەناوی جیا بانگ دەکرێن ئەمیش بەهۆی ئەو پێک هاتە جیاوازانەی لەگەڵی تێکەڵ دەکرێن لەکاتی دڕووستکردنی دا،وەک بیبەرەکانی سوور و سەوز و ڕەش و زەیتونی،لەناوە جیاوازەکانیشی ئانچۆ و ژاڵەپینۆ و نیومەکسیکۆ وپاسێڵڵا.

سەرەتای پەیدابوونی بیبەری چیللی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵەکانی بەر لەزایین لە ناوچەکانی مەکسیکی ئەمڕۆ ۆ چیللی،لە ساڵی ۱۸۹٤بۆیەکەم جاڕ نیشانەی بازڕگانی تایبەتی وەرگرت و بەشێوەیەکی فەرمی بازڕگانی پێکرا.

## هەندێک تێبینی

پۆل:بەھارات
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:دەستاوی کۆری
کورد ئایدڵ

**کورد ئایدل** بەرنامەیەکی مۆسیقی کوردییە، لەکەناڵی کوردسات پێشکەشدەکرێت. بەرنامەکە لەسەر(Pop Idol)ی بەریتانی وەرگیراوە. ھەریەکە لە بیژەن کامکار، عەدنان کەریم، کانی وە نیزامەدین ئاریچ لیژنەی دادوەری  بەرنامەکەن. بەشداربووەکانی بەرنامەکە کوردانی ھەر چوارپارچەی کوردستان و تاراوگەن.

## دەستەی دادوەران
* عەدنان کەریم
* کانی
* نیزامەدین ئاریچ
* بیژەن کامکار، بەھۆی نەخۆشییەوە وازیھێنا لەدوای بەشێک لە پڕۆگرامەکە.

## بەشداربووان
لەکۆی ٢٠٠٠ پاڵێوراو، ١٧٢ کەس لەلایەنن لیژنەکەوە ھەڵبژێردران بۆ پڕۆگرامەکە. لەو ١٧٢ کەسەش ١٧ کەس مانەوە.

## ئەنجام



## سەرچاوەکان

*  بە مەبەستی دۆزینەوەی ئەستێرەی نوێ، بەرنامەی کورد ئایدڵ بۆ دەنگی خۆش دەگەڕێت.
* بەرنامەی کورد ئایدڵ دەست پێ دەکات - دەنگی ئەمریکا.

پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە کوردییەکان
ئۆزلەم یەڵماز

**ئۆزلەم یەڵماز** (بەتورکی: Özlem Yılmaz) ئەکتەرێکی تەلەڤزیۆنییە و سینەمایی تورکییە لە دایک بووی ۱۷ تەممووزی ۱۹٨٦ لە شاری ئەستەنبوڵ لە تورکیا، بەناوبانگ بووە لە جیهانی کوردیدا بە ڕۆڵی ڕەشا لە زنجیرەی ئەوینی ناکام. ئۆزلەم خوێندنی دوا ناوەندی تەواو کردووە لە "جمهورية أتاكوي"، خەونی سەرەکی لە بچووکییەوە ئەوە بووە ببێت بە ئەکتەر، و بەڕاستیش دەستی کرد بە وانە وەرگرتن لەسەر ڕۆڵگێڕان لەلای Musvik Gezen، بەڵام ناچار بوو وازی لێبێنێت بەهۆی مردنی باوکییەوە. ئۆزلەم دەچێتە ناوەندی موجدەت جیزەنی هونەری Mujdat Gezem و لە ساڵی ۲۰۰٦ وەک ئەکتەرێک دەردەچێت و هەروەها لەم کاتەدا بە یەکێک لە ئەکتەرە تورکییەکان دادەنرێت و لەساڵی ۲۰۱۰ خەڵاتی باشترین کچە ئەکتەر وەردەگرێت.

## کارەکانی
* Rüyalarda Buluşuruz  ۲۰۰٦
* Felek Ne Demek  ۲۰۰٦ 
* Karagümrük Yanıyor  ۲۰۰٦
* Dicle ۲۰۰۷
* ئەوینی ناکام  (۲۰۰۷) بە ڕاڵی "ڕەشا"
* Servet Avcısı ۲۰۰٨
* Dantel ۲۰۰٨
* Unutulmaz ۲۰۰۹ بە ڕۆڵی عایدە 
* kaçak ۲۰۱۳
* Emanet ۲۰۱٤ بە ڕۆڵی Zelal
* Kara Ekmek ۲۰۱٥ بە ڕۆڵی ئاسیا "ڕۆڵی کەسایەتییەک دەگێڕێ بەناوی سالان"

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای تورکی: Özlem Yılma 

ویکیپیدیای عەرەبی: أوزلم يلماز

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرە تورکەکانی تەلەڤیزیۆن
پۆل:خانمەکتەرە تورکەکانی فیلم
ناحیە

**ناحیە** یان **شارەدێ** () جۆرێک ناوچەیە کە زۆربەی کات بریتییە لە ژمارەیەک گوند و/یان ھەندێک جار کۆمەڵێک شارۆچکەی بچووک. لە تاجیکستان، بەشی ئاستی-دووەمە لەکاتێک لە سووریا، عێراق، لوبنان، ئوردن، سینجیانگ، و ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی پێشوو، ھەروەھا ناسرابوو بە بوجاک (ناوچە)، لە بەشی ئاستی-سێیەمە.

## نموونە
### وڵاتە عەرەبی-قسەکەرەکان
* سووریا: بەشێکی ناسەرەکی مەنتیقەیە.
* عێراق: بەشێکی ناسەرەکی قەزایە.
* لوبنان
* ناحیەکانی ئوردن:<nowiki/> بەشێکی ناسەرەکی پارێزگایە.

### ناوچە تورک-قسەکەرەکان
* سینجیانگ، چین: بەشێکی ناسەرەکی قەزایە.
* ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی: بەشێکی ناسەرەکی قەزایە.

### دیکە
* قەزاکانی تاجیکستان: بەشێکی ناسەرەکی پارێزگایە.

پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکان
پۆل:جۆرەکانی دابەشکارییەکانی وڵاتەکان
مەنتیقە

**مەنتیقە** (بە عەرەبی: منطقة‎‎) زاراوەیەکە بۆ بەشی ئاستی-یەکەم لە عەرەبستانی سعوودی و چاد وە بەشی ئاستی-دووەمە لە جیھانی عەرەبی. وە ھەندێک جار وەرگێڕدراوە بۆ ناوچە یان قەزا، بەڵام مانا تەواویەکەی واتا «ناوچە» یان «شوێن».

## بەکارھێنان
* ھەرێمەکانی بەحرەین
* ھەرێمەکانی عومان
* ھەرێمەکانی چاد
* ھەرێمەکانی عەرەبستانی سعوودی
* قەزاکانی سووریا
* قەزاکانی ئیسرائیل
## سەرچاوەکان

پۆل:جۆرەکانی دابەشکارییەکانی وڵاتەکان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
مۆنکی دی لوفی

**مۆنکی دی. لوفی** (بە ژاپۆنی: モンキー・D・ルフィ) (بە ئینگلیزی: Monkey D. Luffy) «کڵاو پووش» لەبەر ئەوەی بەو ناوەوە زۆر بانگ دەکرێت، ئەو کەسایەتییەکی خەیاڵی و پاڵەوانی سەرەکی ئەنیمێ و مانگای زنجیرەی وەن پیس کە لەلایەن ئییچیرۆ ئۆدا دروست کراوە. ئەو لەو چەتانەیە کە میوەی شەیتانی (بریتییە لە میوەیەکی نەفرەت لێکراو کە خاوەنەکەی ھێزێکی ناسروشتی ھەیە بەڵام ناتوانێ مەلە بکات) خواردووە، وە ئەو میوەیەی لوفی خواردێتی بریتییە لە میوەی (مطاطا).

لە ئانمی و مانگاکەدا لوفی کاپتنی چەتەکانی کڵاو پووش کە لە شاری فوشیاوە ھاتووە. تەمەنی ١٧ ساڵە لە سەرەتای دەسپێکی گەشتەکەی، وە ئەو کەسێکی گاڵتە ئامێز و سەرکێشە وە لەسەر سەری خەڵاتێک دیاری کراوە کە بریتییە ٣٠٬٠٠٠٬٠٠٠ دوای بەزاندنی ھەر یەکێک لە: (کاپتن باجی، کابتنی کەشتی گەلی دۆن کریگ، پیاوی ماسی ئارلۆنگ) دواتر بەرز بووە بۆ ١٠٠٬٠٠٠٬٠٠٠ دوای بەزاندنی ئەندامی تشییبوکای کرۆکودایل. وە پاشان بەرز بووەوە دوای بەزاندنی ڕێکخراوی سی پی ٩ لەسەر دورگەی دادپەروەری ئـێنیەس لۆبی بۆ ٣٠٠٬٠٠٠٬٠٠٠ بیلی، وە دوای ڕووداوەکانی جەنگی ڕیش سپی لەگەڵ مارین «سیلڤەر ڕایلی» ھەڵسا بە ڕاھێنان پێکردنی لەسەر دوورگەی «روسکاینا» کە دوورگەکە دوورگەیەکی جێھێڵدراوە نزیک لە دوورگەی ژنان کە توانی تواناکانی ھاکی (ھێزی ڕۆحی) فێر ببێت، وە بۆ ماوەی یەک ساڵ و نیو لوفی لەلایەن سیلڤەر ڕایلی ڕاھێنانی پێکرا و نیو ساڵی تر خۆی ڕاھێنان بەخۆی دەکات و دواتر دێتەوە بۆ ئەرخەبیل شاپۆندی تا لەگەڵ ئەندامانی تیمەکەی کۆ ببێتەوە و ئەو کاتەش دەزانێ کە خەڵاتەکەشی گەیشتووەتە ٤٠٠٬٠٠٠٬٠٠٠ بیلی وە دوای بەزاندنی تشیبوکای دۆغلامینگۆ بەرز بووە بۆ ٥٠٠٬٠٠٠٬٠٠٠ بیلی (بێری بریتییە لەو دراوەی بەکار دێت لە زنجیرەی وەن پیس) وە خەونەکەی ئەوەیە گەننینەی ئەفسانەی «وەن پیس» بدۆزێتەوە و ببێتە فەرمانڕەوای چەتەکان.

## سەرچاوەکان
* ئانمی و مانگای زنجیرەی وەن پیس
* ویکیپیدیای عەرەبی: مونکی دی لوفی
* ویکیپیدیای ئینگلیزی: Monkey D. Luffy

پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا
پۆل:کەسایەتییەکانی وەن پیس
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون
پۆل:ئەنیمێ
پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ئاگر یان گەرمییان ھەیە
پۆل:کەسایەتییە وریاییەکان لە کۆمیکەکان
قەزا

**قەزا **یان **شارۆچکە** (عەرەبی:** **قضاء‎‎ - زمانی تورکیی عوسمانی : *کەزا*) بەشێکی کارگێڕیە بە مێژووییی بەکارہاتووە لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی وە ئێستا بەکاردێت/بەکاردەھات لە ھەندێت ویلایەتە جێنشینەکانی. زاراوەکە لە زمانی تورکیی عوسمانی یە و واتا «دەسەڵاتى دادوەرى»؛ وە ھەندێک جار وەرگێڕدراوە بۆ «ناوچە»، «بەشی-ناوچە» (ھەرچەندە ئەمەش بەکاردێت بۆ ناحیە)، یان «ناوچەی دەسەڵاتی دادوەری».

## تورکیا
تورکیا ی زوو بەردەوام بوو بە بەکارهێنانی زاراوەی *کەزا *هەتا گۆڕدرا بۆ (کوردی: ئیچلێ - تورکی:ilçe) لە ساڵانی ١٩٢٠

## وڵاتانی عەرەب
*کەزا *بەشی کارگێڕی ئاستی-دووەم بوو لە سووریا، بەڵام ئێستا بۆتە مەنتیقە.

وشەی قەزا بەکاردێت بۆ ئاماژەپیکردن بە:
* قەزاکانی عێراق (ئاستی-دووەم، خوار پارێزگا)
* قەزاکانی لوبنان (ئاستی-دووەم، خوار پارێزگا)
* بەشی ئاستی-سێیەمە لە ئوردن.
* قەزا ناسەرەکیەکانی فەلەستینی زۆرەملێ
* قەزا ناسەرەکیەکانی ئیسرائیل
* قەزا ناسەرەکیەکانی ئوردن (as qda)

## ئێران
لە ئێراندا بە قەزا دەلێن شارستان.

پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکان
پۆل:جۆرەکانی دابەشکارییەکانی وڵاتەکان
تاجیک (ڕوونکردنەوە)

**تاجیک**، **تادجیک**، یان **تادژیک **.
* کەسێک یان شتێک پەیوەندی هەبێت بە تاجیکستان
* تاجیکەکان، گرووپێکی نەتەوەیییە(نەژادى) لە تاجیکستان، ئەفغانستان, ئۆزبەکستان, ئێران، پاکستان، ڕووسیا و چین
* زمانی تاجیکی، زمانی ڕەسمی تاجیکستانـە
* تاجیک (سەرناو) 
* چێشت لێنانی تاجیکی
* مۆسیقای تاجیکی
* تاجیک، ئێران، گوندێکە لە باکوری پارێزگای خۆراسان، ئێران
* زمانی ساریکۆلی، قسەی پێدەکرێت لەلایەن تاجیکەکان لە چین وە بەشێوەیەکی ڕەسمی *زمانی تاجیکەکانە* لە چین

پۆل:پەڕەکانی ڕوونکردنەوە
پارێزگاکانی تاجیکستان

تاجیکستان دابەش دەکرێت بۆ
* يەك ناوچەى خۆبەڕێوەبەر (تاجیک: ڤیلۆیاتی موختۆر)
* دوو ناوچە (تاجیک: ڤیلۆیازۆ، فارسی: ولایتها)، تاجیک: ڤیلۆیاتو، فارسی: ولایت، ڕووسی: ئۆبلاست )
* قەزاکانی فەرمانبەری کۆماری
* دوشەنبە، شاری پایتەخت.هەر ناوچەیەک دابەشکراوە بۆ چەند قەزایەک (*ناحیە*)،  کە ئەوانیش بەش بەش بوون بۆ جەمۆاتس (ناوی تەواو *جەمۆاتی دێهۆت*) وە پاشان گوندەکان/مۆڵگەکان (*دێها*). تاجیکستان ٥٤ قەزای هەیە (بەبێ ژماردنی ٤ قەزای پایتەختی شار دوشنەبە).

پۆل:دابەشکاری وڵاتەکان لە ئاسیا
پۆل:دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ئاستی یەکەمی وڵاتان
پۆل:پێرستەکانی دابەشکارییەکانی وڵاتان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:دابەشکارییەکان بەپێی وڵات
شارستانەکانی تاجیکستان

وێنۆک|450x450پیکسڵ|قەزاکانی تاجیکستان
پارێزگاکانی تاجیکستان دابەش کراوە بۆ ٥٤ قەزا، (تاجیک: نۆحیجە، *ناحیە *یان ڕووسی:ڕایۆن، *شوێن*)، بەبێ ژماردنی ٤ قەزا کە دەگەڕێنەوە بۆ پایتەختی شار دوشەنبە،

ژمارەی قەزاکان(*ناوچەکان*) لەسەر نەخشەکەن

پۆل:دابەشکاری وڵاتەکان لە ئاسیا
پۆل:پێرستەکانی دابەشکارییەکانی وڵاتان
پۆل:دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ئاستی دووەم بەپێی وڵات
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
جاسۆن چین

وێنۆک|جاسۆن چین
**جاسۆن چین** () (لەدایکبووی سالی ١٩٦١-)، لەساڵی ٢٠١٤ەوە بووە بە سەرۆکی جێبەجێکاری کۆمپانیای ئەیسەر، لە ساڵی ٢٠١٧ دەبێتە سەرۆکی ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی کۆمپانیاکە.

## سەرچاوە
* [ویکیپیدیای ئینگلیزی](https://en.wikipedia.org/wiki/Jason_Chen_(businessman)).

پۆل:ئەیسەر
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١
پۆل:زیندووان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
شیپڕاگە

وێنۆک|چەپ|100px
چەپ|وێنۆک|250px

**سیپڕاجە** (بە ڕووسی: Шипраге)، وڵاتێکە لە کیشوەری ئەورووپا.

## ھەرێم

## بەستەرەکان

* http://opstinakotorvaros.com/ 
*http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
*https://web.archive.org/web/20170428052223/http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
*http://www.distancesfrom.com/distance-from-Siprage-to-Banja-Luka-Bosna-i-Hercegovina/DistanceHistory/5243320.aspx
*http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
*https://web.archive.org/web/20170428052223/http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
*http://www.distancesfrom.com/distance-from-Siprage-to-Banja-Luka-Bosna-i-Hercegovina/DistanceHistory/5243320.aspx
*http://www.udaljenosti.com/bosna/- Distances in B&H

## سەرچاوەکان

پۆل:بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا
ھۆمۆساید (فیلمی ١٩٩١)

**''ھۆمۆساید'' **فلیمێکی-تاوان-دراما یە نووسراوە و دەرھێندراوە لەلایەن دەیڤد مایمیت، وە دەرچوو لە ساڵی ١٩٩١. دەستەی ئەکتەرەکان پێکھاتوون لە جۆ ماتێنیا، ولیام ئێچ. مەیسی وە ڤینگ ڕەیمس. وە چووە ناو ڤیستیڤاڵی کاننیسی فیلمی ١٩٩١.

## چیرۆکی فیلم
بۆبی گۆڵد (ماتێنیا) پۆلیسێکی نھێنیی دۆزەرەوەی پیاوکوژەکانە لە ڕۆبێرت ڕاندۆلف (رەیمس) دەگەڕێت، کە دەڵاڵی-مادەی ھۆشبەرە و پۆلیس-کوژە وە لەسەر لیستی پێویستی ئێف بی ئای یە. کە بەڕێوەن بۆ پەیداکردن و گرتنی ھاوکارێک بۆ ڕاندۆلف، گۆڵد و ھاوکارەکەی تیم سولیڤان (مەیسی) دیمەنێکی کوشتن دێتە چاویان: کە کەسێکی بەتەمەنی جوو خاوەنی دوکانی شیرینی بوو لە گەڕەکێکی ڕەش تەقەی لێکراوە، بەگوێرەی قسەکان لەبەر سامانەکەی لە ژێرزەمینکەی تەقەی لێکراوە. کوڕی ژنە مردووەکە، پزیشکێکە، لێدانەکەی بەکاردەھێنێت بۆ ئەوەی گۆڵد دیاری بکات بۆ کەیسەکە کە باوەڕی وابوو کە گۆڵد کە خۆی جوو بوو ھاوسۆزیی ھەبێت بۆ ئەم کارەی کە بەسەر ھاتووە. ھەرچەندە، گۆڵد وادیارە گوێ بە ڕەگەزی خۆی نادات، وە لەسەر ئەوە، ئەو وەڕس بووە دەربارەی ڕاکێشانی لە کەیسێکی گەورەتر. لەدوایی دا، ئەمە پارسەنگ بوو بە کاردانەوەکانی لەگەڵ ئەندامەکانی کۆمەڵگەی جوو کەوا ڕۆڵیان ھەبوو لەسەر ھەستی گۆڵد.

لێکۆڵینەوەیەکی شەوی دیمەنی کوشتنەکە ئاشکرادەکات کە پارچەیەکی گرینگی ڕابردووی ژنەکە یە. وە دوو دڵی گۆڵد دەگۆڕێت بۆ مەراق، وەدێت بە دۆزینەوەی ڕێکخراوێکی زایۆنیزم کە بەڕێوە دەچێت لە شارەکە. توانای ئاشکرا و ھەستی شانازی کە ئەم خەڵکە ھەیەتی کاردەکاتە سەر گۆڵد، وە ئەو ڕەنج دەدات بۆ ئەوەی ببێت بە ئەندامێک لە گرووپەکەیان، وە کە فیلمەکە دەگات بە لوتکە، گۆڵد پاڵپێوە دەندرێت بۆ چەندەھا زنجیرەی بارودۆخ کە تاقییان دەکاتەوە لە دڵسۆزی بۆ ڕەگەزنامەکەی و بەئاگایی لە گرووپە جووەکە.

## دەستەی ئەکتەران
* جۆ ماتێنیا - بۆبی گۆڵد
* ولیام ئێچ. مەیسی - تیم سولیڤان 
* ڤینگ ڕەیمس - ڕۆبێرت ڕاندۆلف
* ڤینسێنت گواستافێرۆ - لت. سینا 
* ج. ج. جۆنستۆن - جیلی کوران
* جاک والاس - فڕانک
* لیۆنێل ماڕک سمس - چاڕلی ئاولکۆت
* ڕۆبێرتا کۆستێر - کاسی بەیتس
* چارڵز ستڕانسکی - دەگ بڕاون 
* بێرنارد گڕەی - جەیمس
* پاوڵ بەتڵەر - پیادەی بەرپرسی پۆلیس
* کۆلێن ستینتۆن - واڵتەر بی. وێڵز
* کریستۆفێر کاڵدۆر - عەریفی مێز
* لیندا کێمبڕۆ - ڕەقیب. گریین
* ڕۆبن سپیلبێرگ - ئەفسەری تۆمارەکان
* لەوڕێنس کۆپ - ئەو ئەفسەرەی کە ھەڕەشەی لێکرا لەلایەن سەگ

## پێشوازییەکان
ڕۆجێر ئیبێرت ستایشی فیلمەکەی کرد، چوار ئەستێرەی پێ دا لە چوار. ٤/٤

## ڤیدیۆ بڵاوکراوە ماڵیەکان
فیلمەکە بڵاوکراوە لەسەر ڤی.ئەیچ.ئێس لە ١٩٩٢.

لە ٨ ی ئەیلولی ٢٠٠٩. فیلمەکە لەسەر دیڤیدی بڵاوکراوە لەلایەن پێوانەی کۆکراوە. ئەم بەرھەمە کە دەرھێنەر-پەسەندی کردوە تیایدابوو ڕوونکردنەوەیەکی دەنگی لەگەڵ مایمیت و مەیسی، وە لەگەڵ چاوپێکەوتنەکانی دەستەی ئەکتەران و ھەڵەکان

پۆل:فیلمەکانی ١٩٩١
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:فیلمە درامییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە دراما تاوانە ئینگلیزی-زمانەکان
کوردانی لوبنان

[وێنۆک|دوو ئافرەتی [کورد لە بەیرووت (١٩٧٠)]]
**کوردەکان لە لوبنان ** ھاووڵاتی لوبنانین و بەڕەچەڵەک کوردن، جا لە لوبنان لەدایک بوون یان ژیاون. بەپێی خەمڵاندنەکانی ژمارەی کورد لە لوبنان پێش ساڵی ١٩٨٥ ٦٠ ھەزار کەس بووە. لە ئێستادا ژمارەیان بە دەیان ھەزار مەزەندە دەکرێت، و زیاتر لە بەیرووتی پایتەخت دەژین.

## مێژوو
زۆربەی کوردە لوبنانیەکان ھاتوون بۆ لوبنان لە چەندەھا ساڵی ئەم دوواییە، بەڵام کۆمەڵگەی کوردی لوبنانی ڕێکەوتەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٢، کاتێک لوبنان حوکم دەکرا لەلایەن دەوڵەتی ئەییووبی کوردی. ھەروەھا عوسمانیەکان خێزانی دڵسۆزی کوردیان دەنارد بۆ سوریا و لوبنانی ئێستا، کە ڕۆڵی کاریگەریان وەردەگرت. ئەم کوردانە داچەقین و چەندەھا ناوچەی لوبنانیان فەرمانڕەوایەتی دەکرد بۆ ماوەیەکی دوور و درێژ.

یەکەم نوێترین شەپۆلی کۆچکردنی کوردەکان بۆ لوبنان لە ماوەی ١٩٢٥–١٩٥٠ بوو کاتێک ھەزارەھا کورد ڕایان کرد لە دەست توندوتیژی و دەستکورتی لە تورکیا. و دووەم شەپۆلی کوردەکان ھاتن لە دواییەکانی ١٩٥٠ و سەرەتاکانی ١٩٦٠، زۆربەیان ھەڵھاتن لەبەر ھۆکاری سیاسی لە سووریا و تورکیا. لەماوەی سەرەتاکانی ١٩٩٠، حوکومەتی لوبنانی چەندەھا چارەکە خانوو و ماڵی کوردەکانی تێکدا لە بەیرووت، کە کوردەکان دەژیان لەم شوێنە، ئەمەش وایکرد کە نزیکەی چارەگێکی کوردە نیشتەجێبووەکانی لوبنان کۆچ بکەن.

لەکاتی شەڕی ناوخۆی لوبنانی، کوردەکان جەنگان بۆ بزووتنەوەی نیشتمانی لوبنانی.

## دۆخی ئێستا
بەپێی ئامارەکانی ٢٠١٢، نزیکەی ٤٠٪ ھەموو کوردەکانی لوبنان شارستانیەتیی لوبنانییان نییە.

## سەرچاوەکان

## ئەمانەش ببینە
* دانیشتوانی کورد
* تورکەکان لە لوبنان
* سوورییەکان لە لوبنان
* ئێرانییەکان لە لوبنان

پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی لوبنان
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:پەرتبوونی کورد
ئێرانییەکان لە لوبنان

**ئێرانیەکان لە لوبنان** خەڵکانی بنچینە ئێرانیین یان ئەو ئێرانییانەی کە ھاتوون و نیشتەجێن لە لوبنان. ھەندێکیان خەڵکانی لوبنانین لە کاتێک ھەندێکیان کۆچکەرن یان ھاتوون و لە لوبنان لەدایکبوون بە/لەگەڵ کەلەپووری ئێرانی. زۆربەی ئێرانییەکان لە لوبنان دەژین لە نەبتیە. زۆربەی ئێرانییەکان لە لوبنان بازرگانی بە مافوور دەکەن.

## خەڵکانی دیار/بەناوبانگ
* موسا ئەل-سەدر (السید موسی الصدر‎‎)

## ئەمانەش ببینە
* پەیوەندیەکانی ئێران و لوبنان
* ئاوارەی ئێرانی
* خەڵکانی لوبنانی لە ئێران
* تەقاندنەوەی باڵوێزخانەی ئێرانی ٢٠١٣
* کوردەکان لە لوبنان

## سەرچاوەکان
*

پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی لوبنان
میخائیل کلاشنیکۆڤ

فەریقی سوپا **میخائیل تيمافييويتش کالاشنیکۆڤ** بە ڕووسی (Михаи́л Тимофе́евич Кала́шников) ، (١٠ تشرینی دووەمی ١٩١٩ - ٢٣ کانونی یەکەمی ٢٠١٣) جەنەڕاڵی سوپای ڕووسیا و داهێنەر و ئەندازیاری سەربازی و نوسەر و داڕێژەری چەکی بچوک بووە. بەناوبانگ بوو بە دروست کردنی چەکی پەلاماردانی ئەی کەی-٤٧(AK-47) و چاکێتی (AKM) و (AK-74)، هەروەها بە ڕەشاشی (PKC) و (RPK).

## سەرەتای ژیانی

میخائیل کلاشنیکۆڤ لە دایکبووە لە ١٠ی تشرینی دووەمی ١٩١٩ لە کووریا لە ئاڵتای کرای لە یەکێتی سۆڤیەت. لە ئالیکساندرا فرۆلۆڤنا کڵاشنیکۆڤا و تیمۆفێی ئالیکساندرۆڤیج. لە ١٩٣٠ دا باوکی و زۆرێک لە خێزانەکەی بێبەشکران لە سامان و ناردیاننەوە بۆ گوندی نیژنیایا مۆخۆڤایا لە تۆمسک ئۆبڵاست. لە گەنجیدا میخائیل توشی نەخۆشی جۆراوجۆر بوو تا لە تەمەنی ٦ سالیدا لەمردن نزیک بووەوە. ئەو خرایە بەر هەموو جۆرە ئیشێکی ئامێرسازی بەڵام شعری دەنوسی و خەونی ئەوە بوو ببێتە شاعیر. ئەو ٦ پەرتوکی نوسی و تەوای ژیانی بە شعر نوسینەوە بردە سەر. باوکی کڵاشنیکۆڤ جوتیار بوو بەڵام لەدوای ناردنەوەی بۆ تۆمسک ئۆبڵاست، کێڵگەی دەچاند و ڕاوی دەکرد و میخائیلیش لە لاویدا تفەنگەکەی باوکی بەکار دەهێنا، کڵاشنیکۆڤ بەردەوام بوو لە ڕاو تا تەمەنی ٩٠ ساڵی.

پاش تەواو کردنی پۆلی حەوتەم میخائیل بەڕێگە پێدانی زڕباوکەکەی خێزانەکەی جێهێشت و گەڕایەوە کووریە، لە کووریە ئیشی میکانیکی دۆزیەوە لە کارگەی تراکتۆر و سۆزێکی بەتینی بۆ چەک پەیداکرد. لە ١٩٣٨دا بەزۆر کرا بە سەرباز لە ئەرتەشی سووردا، بەهۆی لەشی بچوکی و ئەندازیارێکی کارزان لە میکانیکدا کرایە ئمێرسازی تانک، و پاشان بوو بە فەرماندەی تانک. لەکاتی ڕاهێناندا ئەو یەکەم داهێنانی کرد، نەک لە تانکدا بەلکو چەکی بچوکی دروست کرد، و لەلایەن جۆرجی ژوکۆڤەوە خەڵات کرا.، کڵاشنیکۆڤ خزمەتیکرد لەسەر تانکە (T-34)ەکان لە کەتیبەی ٢٤. پاشان جێگیر بوو لە سترای لە پۆلی ١٠٨ تانکەکان پێش ئەوەی کەتیبەکە بگەڕێتەوە لە دوای جەنگی برۆدی لە حوزەیرانی ١٩٤١. بریندار کرا لە جەنگی بریانسک لە تشرینی یەکەمی ١٩٤١ داو مایەوە لە نەخۆشخانە تا نیسانی ١٩٤٢. لە دواین مانگی نەخۆشخانەیدا ، گوێی لە گلەی هەندێ سەرباز بوو لەسەر چەکی سۆڤیەت کە ئەمەش بووە پاڵنەر و بیرۆکەیەک بۆ دروست کردنی چەکێکی باش کە ئەویش (AK-47) بوو.

thumb|left|یەکەم چەکی کڵاشنیکۆڤ

لەوکاتەدا ڕوانی بۆ زیانەکانی چەکی هێزی پیادە، بۆیە بڕیاریدا بە دروستکردنی چەکێکی نوێی چاک بۆ سوپای سۆڤیەت. لوکاتەدا کڵاشنیکۆڤ دەستی کرد بە دروست کردنی چەکی دەستی بەرگری. هەرچەندە داڕشتنی چەکەکەی پەسەند نەکرا بۆ خزمەتگوزاری سوپا، بەهرەکەی هەروەک نەخشەیەک تێبینی کرا. لە ١٩٤٢ دا کڵاشنیکۆڤ دامەزرا لە ناوەندی زانستی و گەشەپێدان و کرایە بەڕێوبەری تۆپخانەی ئەرتەشی سور. لە ١٩٤٤ چەکێکی نوێی ئۆتۆماتیکی کە بە گاز کاری دەکرد دروست کرد کە ئەندازەی گوللەکەی ٧،٦٢×٣٩ ملم بوو.

## پیشە

## مردن

## خێزان

## داڕشتنی چەک

## سەرچاوەکان

https://spacebarcounter.org 
https://ww.facebook.com/zanstiserbazi/

## پەراوێزەکان

پۆل:داھێنانە سۆڤیەتییەکان
پۆل:چەک
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٩
پۆل:مردووانی ٢٠١٣
پۆل:داھێنەرانی ڕووس
پۆل:ئەندازیارانی سۆڤیەت
پۆل:وەرگرانی نیشنانی لێنین
پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ستالین
موسەننا ئەمین

**موسەننا ئەمین نادر حوسێن** (لەدایکبووی ١٩٧٢، پارێزگای ھەڵەبجە) ئەکادیمی و چالاکوانی سیاسییە لە یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان. یەکێک بووە لەو ئەندامانەی کە یەکێتیی جیھانیی زانایانی موسڵمان دامەزراند. بۆ ماوەی چوار ساڵ لە وڵاتی سوودان و میسر، دوو ساڵیش لە دەوڵەتانی کەنداو نوێنەری یەکگرتوو بووە. لە ساڵی ٢٠٠٥یشەوە تا ئێستا ئەندامی سەرکردایەتی یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستانە. لە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٤ی پەرلەمانی عێراق لە لیستی یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان بووە ئەندام پەرلەمانی عێراق.
## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢
پۆل:زیندووان
پۆل:سیاسییەکانی یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان
پۆل:ئیسلامییەکانی کورد
پۆل:موسڵمانانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠
سیناریۆنووس

**سیناریۆنووس** یان **نووسەری سیناریۆ** (بە ئینگلیزی: Screenwriter)ئەو کەسەیە کە سیناریۆ دەنووسێت، ھەروەھا ھەڵدەستێ بە ئاڕاستەکردنی کرداری وێنەگرتن و وێنەکێشانی فیلمەکان، بەرنامەی تەلەڤیزیۆن، کۆمیک یان یاری ڤیدیۆ... ، و لە زۆر کاتدا، سیناریۆ زیاتر وەک پیلانێک بۆ تۆمارکردنی فیلمێک دادەنرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:سیناریۆنووسان
پۆل:پیشەکانی میدیای بەکۆمەڵ
کیۆسو (ئایچی)

وێنۆک|شارۆچکە
**کیوسو** شارێکە دەکەوێتە ناو پارێزگای ئایچی لە ژاپۆن، دروست بووە لە ۷\۷\۲۰۰٥، ژمارەی دانیشتوانی لە ۱ کانوونی دووەمی ۲۰۰٨ گەیشتە ٥٦٦۳٥ لە ڕووبەری ۱۳.۳۱ کم‌‌٢ بۆ ئەوەی چڕی دانیشتوانەکەی بکاتە ٤۲٥٥ بۆ هەموو کیلۆمەتر چوارگۆشە.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 

## سەرچاوەکان
[ویکیپیدیای عەرەبی: كيوسو (أيتشي)](https://ar.wikipedia.org/wiki/كيوسو_(آيتشي))

پۆل:شارەکان لە پارێزگای ئایچی
پۆل:کیۆسو، ئایچی
ڕۆبێرت لایتفووت

**ڕۆبێرت ئێم لێتفوت** لە  ١٩٦٣ لەدایکبووە. ئێستا بەڕێوبەری ناسایە.

## کارکردن
لە ٢٠ کانوونی دووەمی ٢٠١٧ لە لایەن سەرۆکی ئەمەریکا دۆناڵد ترامپ کرا بە بەرێوبەر، وە بەرێوبەرایتیەکەی لە چارڵز بۆڵدن وەرگرت،
جێگرەکەی (کارۆلین سمیسە) گرنگترین پرۆژە کە لالەیەن ئەو بەرێبەرەوە ھەول دەدرێ بەرێوەببرێ ئەویش گەیشتنی مرۆڤە بەسەر رووی مەریخ.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣
پۆل:ئەندازیارانی میکانیکی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:بەڕێوەبەرانی ناسا
ئێمانوێل ماکرۆن

**ئێمانوێل جان میشێل فێدریک ماکرۆن** (؛ لەدایکبووی ٢١ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٧) کەسایەتییەکی سیاسیی و سەرۆک کۆماری فەڕەنسایە  لە ١٤ی ئایاری ٢٠١٧. لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ساڵی ٢٠٢٢دا، بۆ دووەم خولی لە سەر یەک وەکوو سەرۆک کۆماری فەڕەنسا ھەڵبژێردرایەوە، بەمەش بووە یەکەم سەرۆک لە ماوەی نزیکەی بیست ساڵی ڕابردوودا بۆ دوو خوولی لەسەر یەک ھەڵبژێردرایەوە بۆ پۆستی سەرۆک کۆمار.

## ژیاننامە
ماکرۆن پێشتر کاری وەبەرھەمھێنانی لە بانک کردووە، لە ١٤ی ئایاری ٢٠١٧ دەبێتە ٢٥ـەمین سەرۆکی فەڕەنسا، ئەمەش دوای ئەوەی لە ھەڵبژاردنەکانی ٢٣ی نیسانی ٢٠١٧ وەک پاڵێواراوێک بۆ پلەی سەرۆکی فەڕەنسا کاندیدبوو لەسەر حیزبی ئۆن مارش.

ئیمانوێل لەماوەی ٢٦ ئابی ٢٠١٤ تاوەکوو ٣٠ی ئابی ٢٠١٦ وەزیری ئابووری، پیشەسازی و کارووباری دیجیتاڵ بووە. ئیمانوێل لە ساڵانی ٢٠٠٦ بۆ ٢٠٠٨ ئەندامی پارتی سۆسیالیستی فەڕەنسی بووە. لە نیسانی ٢٠١٦ حیزبی ئۆن شانی دامەزراند.

## بەرھەمەکان

* کتێبی (Révolution)،

## سەرچاوەکان

* بەپێی ئەنجامە بەراییەکان ماکرۆن بە سەرۆکی فەرەنسا ھەڵبژێردرا.  | ئێن ئارتی.
* ئیمانوێل ماکرۆن بە سەرۆکی نوێی فەرەنسا ھەڵبژێردرا  | ڕووداو.
*

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧
پۆل:زیندووان
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی فەڕەنسا
پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:وەزیرانی حکوومەتی فەڕەنسا
پۆل:بازرگانە فەڕەنسییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:وەزیرانی سەرمایەگوزاری فەڕەنسا
سیناریۆنووسی

**سیناریۆنووسی** بریتییە لە ھونەری نووسینی بەشێک لە ھۆکارەکانی بڵاوکردنەوە وەک فیلمە سەرەکییەکان و دەرھێنانی تەلەڤیزیۆنی و یاری ڤیدیۆیی. زۆرجار ئەم کارە سەربەخۆ دەبێت. نووسەری سیناریۆ بەرپرسە لە گەڕان بەدوای چیرۆک و پێشخستنی گێڕانەوە و نووسینی بابەتەکە و دواتر پێشکەشکردنی وەک دواکراو بۆ بەرپرسەکان؛ و ئەمە واتە نووسەری سیناریۆ کاریگەرییەکی مەزنی ھەیە لەسەر ئاڕاستەی ڕۆڵ گێڕان و گاریگەری سۆزداری لەسەر نووسینەکە و فیلمە بەرھەم ھاتووەکە. چونکە ئەوان بیرۆکەکانی خۆیان نمایش دەکەن بە ھیوای فرۆشتنی یان بەکارھێنانی لەلایەن دەرھێنەر بۆ چیرۆکێکی ڕاستەقینە یان بیرۆکەیەک یان کارێکی پێشوو تر یان بۆ کارێکی وێژەی وەک ڕۆمان یان شانۆگەری یان پەخشان یان کۆمیک یان کورتە چیرۆک.

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای عەرەبی: کتابة السیناریو

ویکیپیدیای ئینگلیزی: Screenwriting

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 
*

پۆل:دراما
پۆل:زاراوەکانی فیلم و ڤیدیۆ
پۆل:زاراوەکانی تەلەڤیزیۆن
پۆل:ھۆلیوود
پۆل:نووسین
پۆل:بەرھەمھێنانی فیلم
پۆل:سیناریۆنووس
پۆل:سیناریۆنووسی
لین ئۆکامۆتۆ

**لین ئۆکامۆتۆ** (岡本倫 *Okamoto Rin*)، ئەو وێنەکێشی مانگا<nowiki/>ی ژاپۆنییە و فەرمانبەرێکی پێشووی باندای<nowiki/>ە. بەناو بانگترین کاری زنجیرەی ئیلفن لید<nowiki/>ە کە گۆڕدرا بۆ زنجیرە ئانمی بە سیانزە زنجیرە لە ستۆدیۆی ئاڕمز. و  ئێستا لە تۆکیۆ، ژاپۆن دەژی.

## کارەکانی
* ئیلفن لید (エルフェンリート Erufen Rīto) لە (۲۰۰۲-۲۰۰٥، بڵاو کراوەتەوە لە هەفتانەی یۆنگ جەمپ، شویشا)
* دیجیتۆپۆلس (デジトポリス Dejitoporisu)
* میمۆریا (メモリア Memoria)
* ئێم ئۆ ئێڵ
* فلیب فلاب (۲۰۰٨، شویشا)
* لایم یلو
* کاریرا
* ریجیستۆرا (レジストラ Rejisutora)
* ئۆروماجو
* نۆنۆنۆنۆ (ノノノノ Nononono) لە (۲۰۰٨-۲۰۱۱) (بڵاو کراوەتەوە لە هەفتانەی یۆنگ جەمپ، شویشا)
* گۆکوکۆ نۆ برونهیلدە (極黒のブリュンヒルデ Gokukoku no Buryunhirude )
* کیمی وا میدارا نا بوکۆ نۆ جۆۆ ( 君は淫らな僕の女王 Kimi wa Midara ra Boku no Joō) لە (۲۰۱۲، وێنەکێشان مینگۆ یوکویاری)

## سەرچاوەکان
ویکیپیدیای ئینگلیزی: Lynn Okamoto

ویکیپیدیای عەرەبی: لين أوكاموتو

پۆل:وێنەکێشانی مانگا
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠
پۆل:زیندووان
ئامەرا

**ئامەرا** (١٩٢٨: عمرلو / *Eumérlu؛* ١٩٤٦: *Ömerli*؛ ) گوندێکی ناوچەی خەلفەتیە لە پارێزگای ڕحا (ئورفا)، لەم گوندە سەرۆکی پارتی کرێکارانی کوردستان، عەبدوڵڵا ئۆجەلان لە دایک بووە. دانیشتوانی ئەم گوندە ھەمووی کوردن و بە کوردی دەدوێن، لە گوندەکەدا خوێندنگەیەکی سەرەتای بچوک ھەیە، بۆخوێندنی ناوەندی و ئامادەی دەبێت ڕووبکەنە گوندەکانی چواردەور.

دروست بوونی ئەم گوندە دەگەڕێتەوە بۆ پێش بولیسیانس.

زۆرینەی ساڵ، لە ٤ ئایاردا بە ھەزاران کورد ڕودەکەنە ئەم گوندە بەمەبەستی یادی لەدایک بوونی عەبدوڵڵا ئۆجەلان. لە ٤ ئازاری ٢٠٠٩ دا ١٥٠٠٠ کورد بەرەو ئامارا کەوتنە ڕێ، بەڵام لەلایەن دەسەڵاتی تورکیاوە ڕێ لە ڕێپێوانەکە گیراو بەوھۆیەوە گرژی ڕویداو دوو پیاو ژیانیان لەدەست دا.

## دانیشتووان

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* Gundê Amara

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕحا