open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
یونس محمد

**یوونس محەممەد** ھونەرمەند و وێنەگری بەڵگەیی Social Documentary دانیشتووی شاری ھەولێر، لە ساڵی ١٩٦٨ لە شاری دھۆک لەدایک بووە، ھەر لە مناڵییەوە ئاوارەی ئێران دەبێ و بۆ ٢٤ ساڵ لەگەڵ بنەمالەکەی لە تاراوگە بەسەر دەبن، ساڵی ١٩٩٨ لە کۆلێژی کارگێری  زانکۆی تاران  بروانامەی بەکلۆریوس لە بواری کارگێری بازرگانی وەردەگرێ و ھەر ھەمان ساڵ دەگەرێتەوە بۆ کوردستان.

لە کۆتایییەکانی ٢٠١٢ بەھۆی ئاوارە بوونی کوردانی ڕۆژئاڤا و ھاتنی داعش بۆ ناوچەکە بە تەواوەتی کاتی خۆی بۆ وێنەی ڕۆژنامەوانی و بەڵگەیی تەرخان دەکات و دەست دەکات بە ڕۆماڵ کردنی ڕووداوەکانی ناوچەکە بە تایبەت شەری دژ بە داعش لە کوردستانی عێراق و سوریا و لە ڕێگەی ئاژانسە نێودەولەتییەکانی وەک بارکرافت میدیا Barcroft Media  و پۆلاریس Polaris Images و گێتی Getty Images  کارەکانی خۆی بلاو دەکاتەوە.

ئێستا وەک وێنەگری ئاژانسی میدل ایست ایمەیجز بەردەوامە لە کارەکانی.

## دەستکەوتەکان
١- خەڵاتی زێرین لە ڵایەن وەزارەتی مافی مرۆڤ عێراق - عێراق ٢٠١٤

٢- خەڵاتی لێژنەی دادوەری وێنەی ڕۆژنامەوانی نێودەولەتی دەیزی ژاپۆن - ژاپۆن ٢٠١٦

٣- خەڵاتی گەلەری شایستە - ئەمریکا ٢٠١٦

٤- پەرتووکی وێنەگرانی ئەمریکی - ئەمریکا ٢٠١٦

٥- خەڵاتی یەکەمی بەشی ئێدیتۆریال، وێنەی نێودەولەتی مۆسکۆ - ڕوسیا ٢٠١٦

٦- خەڵاتی یەکەمی بەشی شەڕ، وێنەی نێودەولەتی مۆسکۆ - ڕوسیا ٢٠١٦

٧- براوەی ئێسکۆلارشیپی قوتابخانەی فۆندەری فۆتۆجۆرنالیسم - ئەفریقای باشوور ٢٠١٦

٨- وەرگیراوی فستیڤالی فۆتۆجۆرنالیسمی ھێند، حەیدەرئاباد - ھێند ٢٠١٦

٩- خەڵاتی زێرین وەک باشترین وێنەگری ساڵ لەلایەن ھاوکار گرۆپ - کوردستای عێراق ٢٠١٦

١٠- بەشداری لە مەستێر کلاسی دامەزراوەی پاتریک شۆڤێل - فەرەنسا ٢٠١٦

١١- وەرگیراوی فستیڤالی فۆتۆجۆرنالیسمی دووربین نێت، تاران - ئێران ٢٠١٦

١٢- خەلاتی زێرین و پلەی یەکەم لە بەشی چیرۆکە وێنەی دووربین نێت - ئێران ٢٠١٦

١٣- خەڵاتی یەکەمی بەشی ئێدیتۆریال، وێنەی نێودەولەتی تۆکیۆ - ژاپۆن ٢٠١٦

١٤- خەڵاتی یەکەمی بەشی شەڕ، وێنەی نێودەولەتی تۆکیۆ - ژاپۆن ٢٠١٦

## دیمانەکان
# پێشانگای ھاوبەش لە بارەی سوریا
# چیرۆکی بەناوی کۆتای کاتژمێر
# وێنەی ڕۆژنامەوانی بۆ ئاژانسی گێتی
# براوەی خەلاتی چیرۆکی (بەناوی ئاین )
# گفتوگۆ بۆ میدیای کوردستان تیڤی
# گفتوگۆ بۆ میدیای کوردستان ٢٤
# گفتوگۆ بۆ دوارۆژ
# گفتوگۆ بۆ رووداو
# گفتوگۆ بۆ کەی ئێن ئێن
# گفتوگۆ بۆ ئێستا تیڤی

خاوەنی ١٥ خەلاتی ناوەخۆ و دەروەی کوردستانە وە بەشداری زیاتر لە ٤٠ پێشانگی لۆکالی و جیھان کردوە.
درۆزن درۆزن (فیلم)

***درۆزن درۆزن*** فیلمێکی کۆمیدی خەیاڵی ئەمریکی ١٩٩٧ ە دەرھێندراو لەلایەن تۆم شادیاک، نووسراو لەلایەن پۆڵ گوەی و ستیفن مەزور کە جیم کاری ڕۆڵی سەرەکی تێدا ئەگێڕێت، کە بەھۆیەوە پاڵێوراوە بۆ خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین ئەکتەر لە فیلمێکی کۆمیدی.

فیلمەکە دووەم بەرھەمە لە سێ بەرھەم کە کاری و شادیاک پێکەوە کردبێتیان، یەکەم فیلم کە *Ace Ventura: Pet Detective* و سێیەم کە *Bruce Almighty* یە. دووەم کارە لە سێ کار کە گوەی و مەزور پێکەوە کردبێتیان. ئەوانەی دیکە کە *The Little Rascals* و *Heartbreakers*.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 
* 
* 
* 
* 

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٧
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین
پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا وێنەیگیراون
پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز
پۆل:فیلمە یاساییەکانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە یاساییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون
پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە ناکارامەکان
پۆل:فیلمە ڕیالییزمییە جادووییەکان
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠
پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کوڕ
پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە درۆکردن
پۆل:فیلمەکان لە بەرھەمھێنانی برایان گرەیزەر
پۆل:فیلمەکانی ئیمەیجن ئینتەرتەیمێنت
گوود میتیکاڵ مۆرنینگ

***گوود میثیکاڵ مۆرنینگ*** (؛ بە کورتکراوەیی ***GMM***) بەرنامەیەکی کۆمێدی، وتووێژ و ھەمەڕەنگی ئەمەریکییە لەسەر یووتیووب کە لەلایەن ڕێت مەکڵاکڵین و لینک نیێڵەوە دروستکراوە. بەرنامەکە یەکەم جار لە یووتیووب لە ڕێکەوتی ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ پەخشکرا و تا ئێستاش ھەموو ھەفتەیەک بڵاودەکرێتەوە. بەپێی تەممووزی ٢٠٢٠، بەرنامەکە حەڤدە وەرزی ئاسایی و سێ وەرزی ھاوینی ھەیە، کە یەکێکیان بەشێکە لە وەرزی ١١ھەم و دوانەکەی تر وەرزی جیاوازن. چانێڵی یووتیووبەکە زیاتر لە ١٦٫٥ میلیۆن سەبسکرایبەر و زیاتر لە ٦٫٥ میلیارد بینەری ھەیە.

چەندان کەسایەتی بەناوبانگ و کەسایەتیی ئینتەرنێت لە بەرنامەکەدا دەرکەوتوون، وەک دانیال ڕادکلیف، فیلیکس شێڵبێرگ، ھانک گرین، کۆوبی برایەنت، جۆزێف گارێت، مێگان فۆکس و لینکین پارک.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 
* وێبگەی کەناڵی Good Mythical Morning
کوڕە باشەکان (فیلم)

**کوڕە باشەکان** () فیلمێکی کۆمیدیی ھاتنە ناو تەمەنی ٢٠١٩ی ئەمریکییە لە دەرھێنانی جین ستوپنیتسکی، لە یەکەم کاری دەرھێنانێدا، و لە نووسینی ستوپنیتسکی و لی ئایزنبێرگ. فیلمەکە لە نواندنی جەیکەب ترێمبڵەی، کیت ئێڵ. ویلیامز، و برەیدی نوونە بە ڕۆڵی سێ قوتابی پۆلی شەشەم کە دەکەونە چەند کێشەیەکەوە کاتێک دەیانەوێت بچن بۆ ئاھەنگێکی چەند قوتابییەکی بەناوبانگ. سێت ڕۆجن و ئیڤان گۆڵدبێرگ بەرھەمھێنەری فیلمەکەن لەلایەن کۆمپانیای Point Grey Pictures.

فیلمەکە لە تەواوی جیھاندا پەخشکرا لە South by Southwest لە ڕێکەوتی ١١ی ئازاری ٢٠١٩، و لە ١٦ی ئابی ٢٠١٩ لە سینەماکانی ئەمریکا لەلایەن یوونیڤەرساڵ پیکچەرزەوە پەخشکرا. فیلمەکە بە گشتی ڕیڤیوی پۆزەتیڤی ھەبوو لەلایەن ڕەخنەگرانەوە و لە بۆکس ئۆفیسیشدا سەرکەوتووبوو، کە داھاتەکەی لە سەرتاسەری جیھاندا ١١١ میلیۆن دۆلار کە بودجەکەی ٢٠ میلیۆن دۆلار بوو.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩
پۆل:فیلمە کەنەدییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فلیمی قوتابخانە ناوەندیەکان
پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە کۆمیدییە ھاوڕێیەتییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی مناڵان
پۆل:فیلمەکان دەربارەی تەمەنی پێگەیشتن
پۆل:ئەو فیلمانەی لە شیکاگۆ داندراون
پۆل:فیلمەکان لە ڤانکۆڤەر وێنەگیراون
پۆل:مشتومڕی فیلمەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ٢٠١٩
زانستگای ئیلام

**زانستگای ئیلام** زانستگایەکی حکوومییە کە لە شاری ئیلام لە ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا داکەوتووە. ئەم زانستگایە جاران وەکوو *فێرگای ئاژەڵداریی ئیلام* بەشێک لە زانکۆی ڕازیی کرماشان بوو، و بەدوای شۆڕشی چاندیی ئیسلامی لە ئێران لە ساڵی ١٩٨٠ ناوی *کۆلێژی کشتوکاڵی ئیلام*ی لەسەر دانرا، بەڵام لە ساڵی ١٩٩٣ لەلایەن دەوڵەتی ئێران وەکوو زانستگایەکی سەربەخۆ ناسراو.

## کۆلێژەکان
زانستگای ئیلام ٧ کۆلێژی ھەیە:
* کۆلێژی وێژە و زانستە مرۆڤییەکان
* کۆلێژی پیراپزیشکیی ئاژەڵ
* کۆلێژی زانستە بنەمایییەکان
* کۆلێژی تێکنۆلۆژی و ئەندازیاری
* کۆلێژی کشتوکاڵ
* کۆلێژی نەوت و گاز
* کۆلێژی خواناسی و زانستە ئیسلامییەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:دامەزراوە فێرکارییەکان، دامەزرانی ١٩٧٧
پۆل:زانکۆکانی ئێران
پۆل:پارێزگای ئیلام
پۆل:زانکۆکانی ئیلام
پۆل:زانکۆکانی کوردستان
زانستگای ئازادی ئیسلامیی لقی کرماشان

**زانستگای ئازادی ئیسلامیی لقی کرماشان** یە‌کێکە‌ لە‌ کۆمە‌ڵە‌ی زانستگاکانی ئازادی ئیسلامیی ئێران کە‌ لە‌ شاری کرماشاندا داکە‌وتووە‌. ئەو زانستگایە ساڵی ١٩٨٨ دە‌ستی بە کار کردووە‌.

## کۆلێژەکانی زانستگای ئازادی ئیسلامیی کرماشان
زانستگای ئازادی ئیسلامیی لقی کرماشان خاوەنی ٥ کۆلێژە:
* کۆلێژی زانستە پزێشکییەکان
* کۆلێژی تێکنۆلۆژی و ئەندازیاری
* کۆلێژی زانستە بنەماییەکان
* کۆلێژی کشتوکاڵ
* کۆلێژی یاسا و زانستە سیاسییەکان
* کۆلێژی وێژە و زانستە مرۆییەکان

## سەرچاوەکان

پۆل:زانکۆکانی کرماشان
پۆل:فێرکاری لە ئێران
پۆل:زانکۆکانی کوردستان
زەھران عەلووش

**زەھران عەلووش** (١٩٧١ – ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥) سەرباز و سیاسەتمەدارێکی ئۆپۆزسیۆنی سووریایە. ئەو سەڕۆکی سوپای ئیسلامییە، کە یەکێکە لە کاریگەرترین گرووپەکانی ئۆپۆزسیۆن و زیاتر لە ٥٠ گرووپ لە خۆ دەگرێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* Zahran Alloush: His Ideology and Beliefs 
* Syrian rebel who built an Islamic paradise

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١
پۆل:مردووانی ٢٠١٥
پۆل:ڕەخنەگرانی شیعە
پۆل:دەرچووانی زانکۆی دیمەشق
ھاری ڕۆپەر-کورزن

**هاری ڕۆپەر-کورزن** (Harry Roper-Curzon) هێنری کریستۆفەر جۆن ئینگام ڕۆپەر کورزن (Henry Christopher John Ingham Roper-Curzon) (5 شوباتی 1986) ، بزنسمان و ئەریستۆکراتێکی بەریتانیە. ئەو ئەندامێکی خانەوادەی ڕۆپەر و خانەوادەی کورزنە، و میراتگری نازناوی بیست و دووهەمین لۆرد بارۆن تاینهامی پێ بڕراوە.

## پاشبنەما و خانەوادە
هاری کوڕە گەورەی خاوەن شکۆ دەڤید ڕۆپەر-کورزنە (Honorable David Roper-Curzon) و میراتگرێکی ئاشکرای بارۆنی تاینهامە. خانەوادەکە لە پارکی پیلەوێڵ لە کۆشکێکدا لە هامپشێر کە ڕووبەرەکەی 1500ئەیکەر (6000 مەترە چوارگۆشەیە)، لەگەڵ باوکیدا دەژی. هاری لەڕێگەی باوکیەوە کە ئامۆزای میرکچی یۆرک، دایکی شازادە بیاتریز و یوجینە (Princesses Beatriz’s and Eugenie)، ڕەچەڵەکی دەگەڕێتەوە بۆ خێزانی شاهانەی بەریتانی. داپیرەی هاری لە باوکیەوە بریتیە لە خانم ئێلیزابێت سکریمگیۆر-وێدبێرن (Lady Elizabeth Scrymgeour-Wedderburn) ، کە کچی هێنری جەیمس سکریمگیۆر-وێدبێرنە (Henry James Scrymgeour-Wedderburn) ئەمیش یانزەهەمین ئێرڵی دووندییە. دایکی هاری کە ناوی لوسیندا ئایریە (Lucinda Airy) کچی لیوا سێر کریستۆفەر جۆن ئایریە (Major General Sir Christopher John Airy)، کە خەزنەدار، ئەفسەری تەشریفات و ئەفسەری خانەوادەی شازادە چارڵز و شازادە دیانای وێڵز بووە لە نەوەدەکاندا.

## خوێندن و کارکردن
هاری زۆربەی تەمەنی منداڵی و لاویی خۆی لە هامپشێر و ئۆکسفۆرد بەسەر بردووە و لەوێ کارگێڕێ کار و بەڕێوەبردنی بیناسازی خوێندووە. هەروەها بۆ ماوەی چوار ساڵ وەک ئەفسەرێک لە سوپای شاهانەی ئینگلیزیدا خزمەتی کردووە. پاش خزمەتی سەربازی کۆمپانیایەکی بیناسازی دامەزراند بۆ باڵەخانەی بازرگانی و پەرەپێدانی موڵک. سەرباری وەبەرهێنانەکانی تری بزنس، ئەو خێرخوازیش بووە.

## بنەچە
مێژووی خانەوادەی هاری دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی 850 زاینی و داگیرکاری نۆرماندیەکان. پێشینانی ئەو بریتین لە شاژنە ماری سکۆت، جەیمسی یەکەم، هێنری حەوتەم تیودۆرس و چارڵزی یەکەم کوڕەزا گەورەی میری مۆنماوس؛ هی میری بوکلیۆچ؛ و میری کوینسبێری.

ناوی دووەمی هاری بریتیە لە “ئینگام” ئەمەش لە بنجامین ئینگامی باپیرە گەورەیەوە بۆی ماوەتەوە کە شەرابی مارسالا و قەڕاڵی گواستنەوەی دەریایی لە سیسیلیا دامەزراند، (کە پاشتر بە میراتی بۆ جۆزێف ویتەیکەری کوڕەزای مایەوە)، و ئەو کاتی خۆی ناسرابوو بە دەوڵەمەندترین پیاو لە جیهاندا. داپیرە گەورەی هاری خانم ئیلسپێت گرەیس وایتەیکەرە (Elspeth Grace Whitaker)، کە میراتگر و ئەندامێکی خانەوادەی وایتەکەرە، و پارکی پیلەوێڵی لە براکەیەوە بەناوی ویلیام ئینگام وایتەیکەر (William Ingham Whitaker) بە میراتی بۆ بەجێماوە، ئەویش بۆ باپیرە گەورەی هاری بەجێهێشت بەناوی جۆن کیستۆفەر ئینگام ڕۆپەر-کورزن (John Christopher Ingham Roper-Curzon)، کە بارۆنی بیستەمی تیانهام بوو لە ساڵی 1988.

## ژیانی کەسیی
هاری لەگەڵ هانا جاف دەزگیراندارە، کە کەسێکی خێرخواز، وتەبێژ، نووسەر و ئەندامێکی خانەوادەی جافە. ئەوان بەنیازبوون لە هاوینی 2020 لە ئینگلتەرە و مەکسیک هاوسەرگیری ئەنجام بدەن بەڵام بەهۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە دواخراوە.

ئەوان لەڕێگەی هاوڕێیەکی هاوبەشەوە بە ناوی خانم مارتا سیتوێڵ (Lady Martha Sitwell) لە دیدارێکی خشتە بۆنەکراو لە پێشانگەیەکی کراوەدا لە لەندەن لە هاوینی 2019 یەکتریان ناسی و شەش مانگ دواتر لە گستاد لە سویسرا پەیوەندی دەزگیرانیان بەست. پلانیان وایە لەنێوان هامپشێر و لەندەن دا بژین.

### سەرچاوەکان
سوزی دێنت

**سوزی دێنت** (لەدایکبووی ١٩ی تشرینی دووەمی ١٩٦٤) نووسەرێکی ئینگلیزە و ناسراوە بۆ دەرکەوتنی لە ژمارەیەک پڕۆگرامی تەلەڤیزیۆن. سوزی دێنت لە قوتابخانەیەکی ڕۆمی کاسۆلیکی تایبەت بە کچان خوێندوویەتی و ھەر لە تەمەنی ٥ ساڵی خۆشەویستی خۆی بۆ وشە دۆزیوەتەوە کاتێک لەکاتی گەرماوکردن لە نووسینی سەر شامپۆکانی ڕووانیوە بەبێ تێگەشتن لێیان. سوزی بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە بەشی زمان لە زانکۆی ئۆکسفۆرد و ماستەریشی لە زانکۆی پرینستۆن لە ئەڵمانیا بەدەستھێناوە. سوزی ناسراوە بۆ دەرکەوتنی لە ژمارەیەک پرۆگرام بەڵام لە سەرووی ھەموویانە ناسراوە بە دەرکەوتنی بۆ زیاتر لە ٢٥٠٠ جار و لە ساڵی ١٩٩٢ ەوە لە پڕۆگرامی Countdown لەسەر کەناڵی Channel 4 کە لە ھەر ئیپسۆدێکدا سوزی کورتە مێژوویەکی وشەیەک یان دەستەواژە ئینگلیزییەکان بە بینەر ئاشنا دەکات. سوزی دێنت بانگھێشتی ئەم پڕۆگرامە کرا ماوەیەک دوای ئەوەی ھەر لە ساڵی ١٩٩٢ دەستی کرد بە نووسینی فەرھەنگی زمانەوانی بۆ زانکۆی ئۆکسفۆرد، ھاوکات لەگەڵ کارکردنی بۆ ئۆکسفۆرد، سوزی چەندین کتێبی خۆشی نووسیوە بۆ منداڵان و پێگەشتووان. ساڵی ٢٠١٩ و بە ھاوبەشی لەگەڵ گایڵز براندرز، سوزی دەستی کرد بە تۆمارکردن و بڵاوکردنەوەی پۆدکاستی Something Rhymes With Purple کە تا ئێستاش بەردەوامە و تێیدا وتوێژی مێژوو و چیرۆکی دەرکەوتنی وشە و دەستەواژە ئینگلیزییەکان دەکەن. سوزی دێنت ھێندە خۆشەویستی بۆ وشە ھەیە، لە وەڵامی پرسیاری چی کتێبێک ھەڵدەبژێری ئەگەر لەسەر دوورگەیەک جێبھێڵدرێیت، وەڵامی دایەوە بە «بێ گوومان فەرھەنگی زمانی ئینگلیزی ئۆکسفۆرد»، بێ کەموکورتترین فەرھەنگی زمانی ئینگلیزی، کە وەک سوزی دەڵێت ھەموو ڕۆژێک بەکاریدێنێت.

## پڕۆگرامەکان
* Countdown (1992)
* Not Going Out (2006)
* 8 Out of 10 Cats Does Countdown (2012)
* Meet the Richardsons (2020)

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤
پۆل:دەرچووانی زانکۆی پرینستۆن
پۆل:کەسایەتییە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزەکان
پۆل:ئەندامانی فەرمانی ئیمپراتۆریەتی بەریتانی
وەرزش لە عێراق

وێنۆک
**وەرزش لە عێراق** ئەو وەرزشانە دەگرێتەوە کە خەڵکی عێراق ئەنجامی دەدەن ھەندێکیان تاکەکەسین و ھەندێکی دیکەیان کۆمەڵەین. یەکێکە لەو یارییە وەرزشیانەی ھەوادارێکی زۆری ھەیە لەم وڵاتە تۆپی پێیە. ھەروەھا یارییە وەرزشییەکانی وەک تێنس و بالە و تۆپی دەست و سەلە و تایکواندۆ و بەرزکردنەوەی قورسایی و مەلەوانی و مستانی و چەندین جۆری دیکە وەرزش ئەنجام دەدرێن. ھەر بەو ھۆیەوە چەندین یانەی وەرزشی لە بوارە جیاوازەکان لە عێراقدا ھەن ھەروەھا یەکێتی تایبەتی بۆ ڕێکخستنی پاڵەوانێتییەکان دروستکراون سالانە پاڵەوانێتی جۆراوجۆر بۆ یانەکان و وەرزش دۆستان ئەنجام دەدەن.

## سەرچاوەکان
* Sport in Iraq
* Iraq Sports

پۆل:وەرزش لە عێراق
وەرزش لە تورکیا

وێنۆک
**وەرزش لە تورکیا** ئەو وەرزشانە دەگرێتەوە کە خەڵکی تورکیا ئەنجامی دەدەن ھەندێکیان تاکەکەسین و ھەندێکی دیکەیان کۆمەڵەین. جەماوەریترین وەرزش لە تورکیادا تۆپی پێیە، و ناودارترین یانەکانیان، گاڵتەسەڕای و فەنەرپاشە و بجیکتاشە، لە ساڵی ٢٠٠٠ گاڵتەسەڕای کاسی یەکێتی ئەوروپی و کاسی سوپەر ئەوروپی بە دەست ھێنا، و دوای دوو ساڵ ھەڵبژاردەی تورکی سەرکەوت بۆ قۆناغی کۆتایی کاسی جیھانی ساڵی ٢٠٠٢ لە ژاپۆن و کۆریای باشوور، و ساڵی ٢٠٠٨ ھەڵبژاردەی نەتەوەیی تورکی گەیشتە قۆناغی پێش کۆتایی لە کاسی ئەورووپادا. لە وەرزشە سەرەکییەکانی تر باسکێتە، ھەروەھا زۆرانبازی لە سەردەمی عوسمانییەکانەوە وەرزشی باوی تورکیایە و جەماوەرێکی زۆری ھەیە، ھاوکات بەرزکردنەوەی قورسایی لە نێوان ھەردوو ڕەگەزی ژنان و پیاواندا لایەنگری ھەیە، وەرزشی ئۆتۆمبێل وەک فۆرمولا یەک و یارییەکانی گۆڕەپان و مەیدان و گۆڵف بە ھەمان شێوە لایەنگری خۆیان ھەیە. ھەروەھا یارییەوەرزشییەکانی وەک تێنس و بالە و تۆپی دەست و سەلە و تایکواندۆ و و مەلەوانی و مستانی و چەندین جۆری دیکە وەک ھەر وڵاتێکی دیکە لە تورکیاش ئەنجام دەدرێت

## سەرچاوەکان
SPORTS IN TURKEY

پۆل:وەرزشی تورکیا
وەرزش لە ئێران

وێنۆک
**وەرزش لە ئێران** ئەو وەرزشانە دەگرێتەوە کە خەڵکی ئێران ئەنجامی دەدەن ھەندێکیان تاکەکەسین و ھەندێکی دیکەیان کۆمەڵەین. جەماوەریترین وەرزش لە ئێران تۆپی پێیە، بەڵام زیاتر پیاوان ئەنجامی دەدەن بەھۆی ئەوەی سیاسەتی کۆماری ئیسلامی ئێران بە سەبارەت بە وەرزشی ئافرەتان توند و تۆڵە بە شێوەیەک ڕێگا بە ئامادەبوونی ئافرەتان لە یاریگاکان نادات. جگە لە تۆپی پێ زۆرترین ئەو یارییە وەرزشیانەی لە ئێران جەماوەری ھەیە لەشجوانی و فوتساڵ و پۆلۆ و زۆرانبازی و خلیسکانێی سەر بەفر و شەترەنج و بەرزکردنەوەی قورسای و تایکواندۆیە. چەندین یەکێتی تایبەت بەم بوارانە دامەزراون و ساڵانە لە کاتە جیاوازەکان پاڵەوانێتی بەرێوە دەبەن. ھەروەھا یارییەوەرزشییەکانی وەک تێنس و بالە و تۆپی دەست و سەلە و مەلەوانی و مستانی و چەندین جۆری دیکەش ئەنجام دەدرێن لە ئێران.

## سەرچاوەکان
Sport in Iran 

پۆل:وەرزشی ئێران
مایا ھۆک

**مایا ڕەی تورمان ھۆک** (لەدایکبووی ٨ی تەممووزی ١٩٩٨) خانمەئەکتەر و نمایشکارێکی ئەمریکییە. کچی خانمەئەکتەر ئوما تورمان و ئەکتەر ئیتان ھۆکە. دوای دەستپێکردنی پیشەی نمایشکاری، مایا بۆ یەکەم جار لەسەر شاشە دەرکەوت بەڕۆڵی جۆ ماڕچ لە دروستکراوەی ٢٠١٧ی بی بی سیی *Little Women*، و ڕۆڵی سەرەکی ڕۆبن بەکڵی دەگێڕێت لە وەرزی سێیەمی زنجیرەی نێتفلیکسی *[[شتە نامۆکان]]* (٢٠١٩).

## ژیانی سەرەتایی و خوێندن
مایا لە ٨ی تەممووزی ١٩٩٨، لە نیویۆرک سیتی لەدایکبووە، خوشکە گەورەی ھەردوو منداڵی نواندنکاران ئیتان ھۆک و ئوما تورمانە. دایک و باوکی لە سێتی فیلمی *Gattaca* (١٩٩٧) یەکدیان بینیوە، و لە ئایاری ١٩٩٨ ھاوسەرگیریان کردووە، و لە ٢٠٠٥ لێک جیابوونەتەوە. براکەی مایا لە ٢٠٠٢ لەدایکبووە. مایا دوو زڕ خوشکی ھەیە (لەدایکبووی ٢٠٠٨ و ٢٠١١) لە ژنی دووەمی باوکییەوە، ڕاین شاوھیوس. زڕ خوشکێکی دیکەشی ھەیە (لەدایکبووی ٢٠١٢) لە دەستگیرانی پێشووی دایکییەوە، ئارپاد بوسۆن.

لەلای باوکییەوە، مایا خوشکەزای خوشکەزای شانۆنامەنووس تێنەسی ویڵیامسە. لەلای دایکییەوە، خوشکەزای گەورەی توێژەری بوزی ڕۆبێرت ئەی. ئێف. تورمان و نمایشکار نینا ڤۆن سکێڵبروژە. دایکی سکێڵبروژ، بیرجیت ھۆڵمکویست، نمایشکار بووە، کە بۆ پەیکەری ئەلێکس ئێبی *فامنتاگێت* وەستاوە، کە ئێستا لە سمیگێھوکە لە سوێد.

مایا دیسلێکسیای ھەیە، کە بووەتە ھۆی گۆڕینی قوتابخانە لە خوێندنی بنەڕەتیدا کە لە کۆتاییدا برا بۆ قوتابخانەی سەینت ئان، قوتابخانەیەکی تایبەت لە بڕووکڵین، نیویۆرک کە لە بیری ھونەری تێدەگەن و نمرە لە کارەکان دانانێن. ئەم ژینگە ھونەرییە بەرەبەرە وای لێکرد کە ڕووبکاتە ڕۆڵگێڕان. مایا بەژداری لە خوێندنی ھاوینەی ئەکادیمی ڕۆیاڵ بۆ ھونەری درامی لە لەندەن کردووە و ناوبانگی لە ستۆدیۆی ستێڵا ئادلەر بۆ ڕۆڵگێڕان لە نیویۆرک دەرکردووە. ئەو ھونەری ڕۆڵگێڕانی لە قوتابخانەی جوڵیارد خوێندووە بۆ یەک ساڵ پێش ئەوەی کە پێویست بوو وازبھێنێت دوای وەرگرتنی ڕۆڵەکەی لە *Little Women*.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک
پۆل:دەرچووانی ئەکادیمیای شاھانەی ھونەری درامی
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی دیسلێکسیان هەیە
پۆل:ئەو ئەکتەرانەی کە تووشی ناڕێکی خوێندنەوە بوونە
پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
لەلێ وا

**لەلێ وا** یان **لەلێ ڤا** (بە تەبەری: لَلەوا) ئامێرێکی باژەنە کە تایبەت بە ناوچەی مازەندەران (تەبەرستان) و ھەروەھا ناوچەی تالیشە و لە مۆسیقای تەبەری و تالیشی کەڵک لێ وەردەگێردرێت. لەلێ وا لە چوو ساز دەکرێت.

## وشەڕەت
لەلێ لە زمانی تەبەری بە واتای زەل بە کار دێت و وا/ڤا ھەر بە واتە وایە.

## پێکھاتە
ئامێری لەلێ وا لە ڕوەکی زەل ساز دەکرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئامێرەکانی مۆسیقا
پۆل:مۆسیقای تەبەری
مردنی نیلسۆن ماندێلا

لە ٥ی کانوونی یەکەمی ۲۰۱۳ دا نێلسۆن ماندێلا، یەکەم سەرۆکی ئەفریقای باشوور لە ڕێگەی هەڵبژاردنی دێموکراتی نوێنەرایەتی تەواوەوە هەڵبژێردرا ، هەروەها یەکەم سەرۆکی ڕەشی ئەو وڵاتە کۆچی دوایی کرد . ماندێلا لە تەمەنی ۹٥ ساڵیدا دوای ئەوەی لە دەوروبەری کاتژمێر ۲۰:٥۰ بە کاتی ناوخۆیی لە ماڵەکەی خۆی لە هوتۆن لە ئەفریقای باشوور تووشی هەوکردنی هەناسە بوو، کۆچی دوایی کرد مردنی لەلایەن جەیکوب زوما سەرۆک کۆمارەوە ڕاگەیەنرا کاردانەوەکانی حکومەت و ڕێکخراوە جیھانیەکان و کەسانی دیار ڕوماڵکردنی میدیایی بەرچاویان لە سەرتاسەری جیهاندا بەدەست هیناوە . ئەفریقای باشوور ماوەی ماتەمینی نەتەوەیی بۆ ماوەی ۱۰ ڕۆژ ئەزموون کرد . لەو ماوەیەدا چەندین خزمەتگوزاری یادەوەری لە هەموو وڵاتدا بەڕێوە دەبرا . ڕۆژی ۱۰ی کانوونی یەکەم، مەراسیمی پرسە لە یاریگای یەکەمی بانکی نیشتیمانی بەڕێوەچوو، کە یاریگای ۹٥ هەزار کورسیی تێیدا  بوو تەرمەکەی لە بینای یەکێتی لە پریتۆریا لە ۱۱ تا ۱۳ی کانوونی یەکەمی ۲۰۱۳ پارێزراوە . پرسەی فەرمی لە ۱٥ی کانوونی یەکەمی ۲۰۱۳ لە ڕۆژهەڵاتی پارێزگای کەیپ   بەڕێوەچوو، تەرمەکەی بەخاک سپێردرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:مردنەکان بەپێی کەس
پۆل:نێڵسۆن ماندێلا
مارگرێت ھامیڵتن (ئەندازیاری نەرمامێر)

**مارگرێت ھیفیڵد ھامیڵتن** (لەدایکبووی ١٧ی ئابی ١٩٣٦ لە ئەمریکا) زانای کۆمپیوتەر، ئەندازیاری سیستەم و خاوەنکارێک بوو. لە «MIT Instrumentation Laboratory» بەڕێوبەری بەشی ئەندازیاریی نەرمەواڵە بووە. یەک لە ئەرکەکانی ئەو دەزگایە پەرەپێدانی نەرمەواڵە بوو بۆ پڕۆگرامی ئەپۆڵۆی ناسا. دواتر لە کامبریدج، ماساچووسیتس دوو کۆمپانیای سۆفتوێری دامەزراند.

مارگرێت زیاتر لە ١٣٠ توێژینەوە و ڕاپۆرتی دەربارەی ٦٠ پڕۆژە و ٦ بەرنامەی گەورە بڵاوکردووەتەوە. و یەکێک بووە لەوانەی چەمکی «software engineering»یان داھێناوە.

لە ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦، لەلایەن باڕاک ئۆباما، سەرۆکی ئەو کاتەی ویلایەت یەکگرتووەکانی ئەمریکا مەدالیای سەربەستی پێ بەخشرا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* ھامیڵتن تێکنۆلۆجیز، ئینک.
* ئێم ئای تی نیوز

پۆل:بەرنامەی ئەپۆلۆ
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦
پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی
پۆل:ژنانی ئەمریکی لە سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەندازیارانی نەرمەواڵەی ئەمریکا
شێرپەنجە لە تورکیا

شێرپەنجە لە تورکیا ئاماری حاڵەتەکانی شێرپەنجە لە تورکیا. لە ساڵی ۲۰۱٨دا، ۲۱٨ هەزار و ٥۲۷ کەس بە نەخۆشی شێرپەنجە لە تورکیا دەستنیشانکران و ۱۱٦ هەزار و ۷۱۰ کەس گیانیان لەدەستدا.

## سەرچاوەکان
گوڵی خراپەکار (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

**گوڵی خراپەکار** (بە کۆری: 악의 꽃) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی کۆریای باشوورە. بە بەشداریی ئەکتەران لی جۆن-جی، مون چایون، جانگ ھێی ـ جین، و سێو ھیون وو دروستکراوە. لە ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٠ەوە لەسەر تەلەڤیزیۆنی تی ڤی ئێن پەخش کرا، و لەسەر ئینتەرنێتیش لە تۆڕەکانی Viki ،ViuTV ،iQIYI بە ژێرنووسی چەندین زمان بڵاو کرایەوە.

## کورتە
بایک ھی-سوونگ (لی جوون-گی) پیاوێکە کە ناسنامە و ڕابردووی خۆی لە ژنەکەی چا جی-ون (موون چایون) لێکۆڵەرەوە دەشارێتەوە. لە ڕووکەشدا وا دەردەکەون کە خێزانی کامڵ بن: جووتە خۆشەویستێک لەگەڵ کچێکی جوان، *چا جی ون* و ھاوکارەکانی دەستیان کرد بە لێکۆڵینەوە لە ڕوداوێکی زنجیرە کوشتنی ناڕوون، *چا جی ون* ڕوبەڕوی ئەو ڕاستییە دەبێتەوە کە لەوانەیە مێردەکەی خۆی بەشێک بێت لەو ڕوداوان

## بەستەرە دەرەکییەکان
*  
* 

پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠٢٠ دەستیان پێکردووە
پۆل:زنجیرە دراماییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠٢٠ کۆتایان دێت
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە میلۆدراماکانی کۆریای باشوور
پۆل:دراماکانی تەلەڤیزیۆنی تی ڤی ئێن (کەناڵی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور)
پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان لەلایەن ستۆدیۆی دراگۆن
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە میلۆدرامییەکانی کۆریای باشوور
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی ستۆدیۆی دراگۆن
بۆب وودھۆرد

**بۆب وودھۆرد** (لەدایکبووی ١٩٤٣) ڕۆژنامەنووسێکی ئەمریکییە و لە ساڵی ١٩٧١ەوە کار بۆ ڕۆژنامەی واشنتۆن پۆست دەکات. بۆب زیاتر لە ھەر شتێک بەناوبانگە بۆ ڕاپۆرتەکانی لەسەر «ئابڕووچوونی واتەرگەیت» کە بە ھاوکاری لەگەڵ کارڵ بارنستەین وایان کرد ڕیچارد نیکسن وەک یەکەم سەرۆکی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٧٤ دەست لەکاربکێشێتەوە. جین ڕۆبێرت کە سەرنووسەرێکی پێشووی ڕۆژنامەی نویۆرک تایمزە لە بەرزنرخاندنی کارەکەی بۆب وودھۆرد و کارڵ بارنستەین گووتی «ئەگەری ھەیە کارەکەیان گەورەترین ڕاپۆرتی مێژوو بێت». ھەر سەبارەت بە بۆب وودھۆرد ڕۆژنامەنووسی ناسراوی کەناڵی CBS News بۆب شیفەر دەڵێت «بۆب باشترین پەیامنێری سەردەمی ئێمەیە وە ڕەنگە باشترین پەیامنێری مێژوو بێت» وە ساڵی ٢٠١٤ ڕۆبێرت گەیتس کە پۆستی بەڕێوبەری گشتی CIA و دواتریش پۆستی وەزیری بەرگری ئەمریکای ھەبووە گووتی «خۆزگە دەخوازم بۆبم ببردایەتە ناو CIA یەوە». لەسەر کارکردنیان لە «ئابڕووچوونی واتەرگەیت» بۆب و کارڵ کتێبێکییان بڵاوکردەوە لە ساڵی ١٩٧٤ بەناوی All the President's Men کە بوو بە پڕفرۆشترین کتێبی ئەمریکا لەو ساڵەدا و دوای ٢ ساڵیش کرا بە فیلم. کتێبەکە لەلایەن گۆڤاری تایم دانراوە لە لیستی ١٠٠ باشترین ئەو کتێبانەی کە چیرۆک نین و گۆڤارەکە کتێبەکەی ناوھێناوە بە کاریگەرترین کاری ڕۆژنامەوانی مێژوو. بۆب بەژداری لە نووسینی ١٩ کتێب کردووە بە تەنھایی یان لەگەڵ نووسەرانی دیکە و ١٣ لەو کتێبانە لە پلەی یەکەم ھاتوون بۆ فرۆشتنیان لەسەر ئاستی ئەمریکادا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

*

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣
پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی
پێڕستی ڕادیۆ کوردییەکان

ئەمە پێڕستی ڕادیۆ و وێستگە کوردییەکانە.

* ڕادیۆی کوردیی بەغدا، ١٩٣٩.
* ڕادیۆی کوردیی بەیرووت، ١٩٤١.
* ڕادیۆی کوردیی یەریڤان، ١٩٤٣.
* ڕادیۆی کوردیی ڕۆژھەڵاتی نزیک لە فەلەستین، ١٩٤٢.
* ڕادیۆی کۆماری کوردستان لە مەھاباد، ١٩٤٦.
* ڕادیۆی سنە، لە سنە، ١٩٤٨.
* ڕادیۆی کوردیی قاھیرە، ١٩٥٧.
* ڕادیۆی کوردیی تاران، ١٩٥٨ یان (١٩٤٦).
* ڕادیۆ کوردیی کرماشان، ١٩٦٠.
* ڕادیۆی کوردیی چێکۆسلۆڤاکیا، ١٩٦٢.
* ڕادیۆی کوردیی بولگاریا، ١٩٦٣.
* بەشی کوردیی دەنگی ئەمریکا، ١٩٩٢.

## ئەمانەش ببینە
* پێڕستی ڕادیۆکانی باشووری کوردستان

## سەرچاوەکان

پۆل:ڕادیۆکان بە زمانی کوردی
مەحمودئاغول

**مەحمودئاغول** گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی چایپاساری باشوور، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.

## ناو

## جوگرافیا

**مەحمودئاغول** ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندی ئینجەی حاجی محەمەد. 
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندی ئۆلەننەر.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی حاسونی گەورە. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی حاسونی بچوک.
* پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان لە نەتەوەی کوردن.
* بە زمانی کوردی شێوەزاری کرمانجی دەدوێن.

## ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (سوننە)ن.

## دانیشتوان

* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٧٦) کەس و (١٧) خێزان بووە.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی ماکۆ

## پەراوێزەکان

پۆل:شارستانی ماکۆ
ماکۆ
ماکۆ
پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ
پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
کەمال حەننا جیجۆ

**کەمال حەننا جیجۆ** (١١ی تشرینی دووەمی ١٩٥٥ – ١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨) پاسەوانی تایبەتی سەددام حوسێن، سەرۆکی عێراق بوو. کەمال حەننا ئاشووری-کریستیان بوو. جگە لە کاری پاسەوانی ئەو تامکەری خواردنی سەددام بوو. دەگوترێت کەمال ئەو کەسە بووە کە سەمیرە شابەندەری بە سەددام ناساندووە و کە دواتر بووەتە ژنی دووەمی ناوبراو.

لە ١٨ی شترینی یەکەمی ١٩٨٨، کەمال لەلایەن عودەی کوڕی سەددام دەکوژرێت، ئەمەش لەکاتی ئاھەنگێکی سوزان موبارەک، خانمی یەکەمی میسردا بوو. لەوانەیە کوشتنی کەمال بەھۆی بابەتەکەی سەمیرە بووبێت و عودەی تۆڵەی بۆ دایکی کردبێتەوە. حوسنی موبارەک بەھۆی ئەم ڕووداوەوە عودەی بە بێبەزەیی و دڵڕەق وەسفکرد.

لە فیلمی *ماڵی سەددام* «House of Saddam»، لە لەلایەن تۆڕی بی بی سی بەرھەمھێنرا ئەوا ئەکبەر کورتا ڕۆڵی کەمال حەننای گێڕا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:مردووانی ١٩٨٨
پۆل:سەددام حوسێن
پۆل:ئاشوورییەکانی عێراق
پۆل:مەسیحییەکانی عێراق
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٨
بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ

**بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ** بنکەیەکی چاندی و ڕووشنبیرییە کە لە ساڵی ١٩٩٦ لە شاری سلێمانیدا دامەزراوەتەوە. ئەم بنکە ساڵانە فێستیڤالێکی چاندی بەڕیوەدەبات کە یەکێک لە گەورەترین ڕووداوەکانی چاندیی ساڵانەی کوردستان و تەنانەت ڕۆژھەڵاتی ناوین بە ئەژمار دێت و ڕووشنبیرانێک لە سەرانسەری ڕۆژھەڵاتی ناوین و تەنانەت ئەورووپا بەژداریی تێ دەکەن.

## مێژوو
بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ لە ساڵی ١٩٩٦ لە شاری سلێمانی لە باشووری کوردستان دامەزراو. ناوی بنکەکە بۆ مەبەستی ڕێزگرتن و پێزانین لە ئیبراھیم ئەحمەد ڕووشنبیری کورد، گەلاوێژ دانراوە کە ناوی کۆوارێک بووە کە ئەو لە نێوان ساڵانی ١٩٣٩ ھەتا ١٩٤٩ لە شاری بەغدا چاپ و بڵاو کردوویەتی. بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ ئامانجی خۆی بایەخدانەوە بە ئەدەب و ھزر و چاندی ڕووشنبیری لە کۆمەڵگای کوردستان ڕاگەیاندووە.

## ئەمانەش ببینە
* فێستیڤاڵی گەلاوێژ
* گەلاوێژی نوێ

## سەرچاوەکان

پۆل:بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ
پۆل:چاند لە سلێمانی
فێستیڤاڵی گەلاوێژ

**فێستیڤاڵی گەلاوێژ** فێستیڤاڵێکی چاندییە کە ساڵانە لە مانگی تشرینی دووەم لەلایەن بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ بەڕێوەدەچێت. ئەم فێستیڤاڵە لە ساڵی ١٩٩٦ ھەتا ئێستاکە بێ پچران بەردەوام بووە و ٢٢ خولی بە ڕێوەچووە.

## ئەمانەش ببینە
* بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ
* گەلاوێژی نوێ

## سەرچاوەکان

پۆل:بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ
پۆل:چاند لە سلێمانی
کاغەزی دارایی

370px|وێنۆک|چەپ|گەڵاڵەی ١٠٠ھەزار دۆلار خەزنەداری ساڵی ١٩٦٩

**کاغەزی دارایی** ()، () سامانی دارایی قابیل بە ئاڵوگۆرە.
کاغەزەی دارایییەکان بەنەریتی دابەش دەکرێن بۆ کاغەزەی قەرز و کاغەزەی مافی بەشداریی خاوەن پشکەکان.
لە ھەندێک وڵات و زمان وشەی «کاغەزی دارایی» لە گفتوگۆکردنی ڕۆژانە زۆرتر بە مانای ھەرجۆری ئامرازی دارایی بە کار دەبرێت.

## قەرز و دارایی
کاغەزی دارایی بە شێوەی نەریتی بۆ کاغەزی قەرز و کاغەزی مافی خاوەن پشک دابەش دەکرێت.

### قەرز
کاغەزی قەرزداری سەربە کاتی دیاریکراو بۆدانەوەی پووڵ، بارمەتە و تایبەتمەندییەکانی دیکە دەتوانێت ئەسپاردە، بۆندی قەرز، کاغەزی بازرگانی، سفتە بێت.
خاونی دەستەبەرنامە قەرزداری بە شێوەی ئاسایی مافی پێدانی بنەما و سوود، لەگەڵ باقی مافەکانی ڕێککەوتنی لەژێر مەرجەکانی بابەت، وەکوو مافی وەرگرتنی زانیاری دیاریکراو.

### بەشی خاوەن پشکەکان
### تێکەڵاو
کاغەزی دارایی تێکەڵاو (ھیبرید) تێکەڵاوی ھەندێک تایبەتمەندی کاغەزی دەستەبەرنامە قەرزداری و مافی بەشداریی خاوەن پشکەکانە.

## سەرچاوەکان

پۆل:دارایی
تەڕەزان

**تەڕەزان** یان **تارزان** کارەکتەرێکی خەیاڵییە کە بۆ یەکەم جار لە تشرینی یەکەمی ١٩١٢ لە تارزان مامییەکان لەلایەن ئێدگار ڕایس بورووس ئێدگار ڕایس بورۆس (١٨٧٥–١٩٥٠) سەری ھەڵدا و ڕۆمانەکە شوبھاندێکی زۆر گەورە بوو و ھەندێک یش کەسایەتی تەڕەزان بە یەکێک لە بەناوبانگترین کەسایەتییە خەیاڵییەکان دەزانن، تەڕەزان پاش ئەوەی ڕۆمانەکە لە فیلمی منداڵان دا بڵاو کرایەوە، لە فیلمی منداڵان، کتێب، بەرنامەی تەلەڤیزیۆن و ڕادیۆ، بەنزین و ڕیکلام، یاری، یاری، ژێرپۆشی و کەتانی و ٨٨ فیلم لەبارەی کارەکتەری ساڵی ١٩١٨ تا ١٩٩٩ بەرھەم ھێنرا، دەرکەوت. ئەم ڕۆماننووسە ئەوەندە بەناوبانگ بوو کە ھەندێک قەناعەتیان بەوە ھەبوو کە تەڕەزان کارەکتەرێکی ڕاستەقینەیە و یەکێک لە بەناوبانگترین کەسانی بەشداربووی ئەم مشتومڕە، نووسەری ئەمریکی فیلیپ فارمەر (لەدایکبووی ١٩١٨) بوو، کە بە نووسینی چیرۆکی خەیاڵی زانستی ناوبانگی دەردەکرد و تیۆرییەکەی خۆی سەبارەت بە بارانبەکانی نەیزەک لەسەر شاری " نیوتن " ی بەریتانیا لە ١٣ی کانوونی یەکەم خستە ڕوو، ١٧٩٥، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی کە لە جینی ئەو کەسانەدا کە لە ڕووداوەکە نزیک بوون و ئەم گۆڕانکاریانە بووە ھۆی ئەوەی کە نەوەی توانای نائاسایی لە نەوەی ئەم کاراکتەرو ئەم کاراکتەرانەدا دروست ببێت لە جینی ئەو کەسایەتیانەدا. کەسانی بەناوبانگی سوپەرپاوەر کە نەوەی ئەندامانی ئەو شارەن بە وتەی جووتیار: تەڕەزان، شێرلۆک ھۆڵمز، جەیمس بۆند و پێشتر نەیزەک ھەبوو.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە درەکییەکان

* 

پۆل:ئینگلیزە خەیاڵییەکان
پۆل:کەسایەتییەکانی داینامیت ئینتەرتەیمێنت
فیلمۆگرافیی جاکی چان

ئەکتەری ھۆنگ کۆنگ جاکی چان نزیکەی شەست ساڵ دەبێت کە کاری ئەکتەری، ھونەری جەنگی، دەرھێنانی فیلم، بەرھەمھێنان و گۆرانی پێشکەش دەکات.

وێنۆک|جاکی چان لە ڤیستیڤاڵی فیلمی کانیس لە ساڵی ٢٠٠٨

## پوختەی پیشە
چان لە فیلمی Big and Little Wong Tin Barدا دەستی بە کاری خۆی کرد، دوای دە ساڵ لە ساڵی ١٩٧٢ لە «فیستی فیوری» لە دژی برووس لی بەرگریکار بوو، ھەروەھا لە فیلمی «چوونە ناو ئەژدیھاکە» ڕۆڵی سەرەکی ھەبوو. پاشان لە چەندین فیلمی کۆنگ فودا ڕۆڵی سەرەکی ھەبوو، وەک «پڵنگی بچووکی کانتۆن» لە ساڵی ١٩٧٣، وە «فیستی نوێی فیوری ١٩٧٦» یەکەم پێشکەوتنی گەورەی ئەو مار بوو، لە فیلمی ١٩٧٨ لە سێبەری ھەڵۆدا، کە لەکاتێکدا کە لەژێر مامەڵەیەکی دوو وێنەییدا قەرزدرا بوو بە کۆمپانیای فیلمی وەرزی. پاشان بە ھەمان فیلمی کۆمیدی کۆنگ فۆ سەرکەوتنی گەورەتری بە دەست ھێنا، وەک ماستەری مەستی ساڵی ١٩٧٨ و ماستەری لاو لە ساڵی ١٩٨٠. جاکی چان لە ساڵی ١٩٨٢ دەستی کرد بە تاقیکردنەوە لەگەڵ زنجیرەی کاری نەپساوەی درێژەپێدراو لە دراگۆن لۆد، کە دیمەنی شەڕی ھەڕەمی لەخۆ دەگرت کە زۆرترین ژمارەی پێویستی بۆ یەک دیمەنی دەگرێتە بەر، لەگەڵ ٢٩٠٠ جار دەخایەنێت، ھەروەھا دیمەنی کۆتایی شەڕ کە تێیدا چەندین کاری بچووکی جۆراوجۆر ئەنجام دەدات، لەوانە یەک لەو شوێنەی کە پشتێک لە بەرزایییەکە ھەڵدەکات و دەکەوێتە خوارەوەی زەوی. لە ساڵی ١٩٨٣ لە «پڕۆژەی ئەی - Project A» پێکھێنانی فەرمی تیمی جاکی چان کە وردەکاری و بەرگری کاری مەترسیداری بۆ شەڕەکان و گاڵتەی بە زڵگەی ئاسایی زیاد کرد، کە (لە خاڵێکدا چان لە لوتکەی تاوەری کاتژمێرێکەوە دەکەوێتە خوارەوە لە ڕێگەی زنجیرەیەک کوتاڵی قوماشەوە). «چیرۆکی پۆلیس ١٩٨٥» چەندین دیمەنی کاری قەبارە گەورەی لەخۆگرت، لەوانە زنجیرەیەکی کردنەوە کە بریتی بوو لە شوێنکەوتنی ئۆتۆمبێل بەناو شارۆچکەیەکی شانتی، چان پاسێکی دەبڵ کە لەگەڵ سێرڤەری خزمەتگوزارییەکەی و دیمەنی شەڕی باوی لە مۆڵێکی بازاڕکردندا ڕادەگرێت. ئەم دیمەنەی لە کۆتایی فیلمەکە نازناوی «جامی چیرۆک» لەلایەن دەستەکە بەدەست ھێنا، ئەویش بەھۆی زۆری شووشەی شەکر کە شکێنرابوون. لەکاتی شیرینکاریدا لەم دیمەنەی دوایدا، کە چان جەمسەرێک لە چەند چیرۆکێک بەرەو خوارەوە دەجوڵێنێت، ئەو ڕووناکیانەی جەمسەرەکەی داپۆشیبوو، زۆر گەرمیان کرد، لە ئەنجامدا چان تووشی سووتانی پلە دوو بوو، بەتایبەت بۆ دەستی، ھەروەھا برینێکی پشت و لە شوێنی لەکار کەوتبوون لەکاتی نیشتنەوەدا. فیلمەکانی چان بەزۆری سەرکێشین و چەندین جار لە مەرگ نزیک بووەتەوە. چان لە چەندین فیلمی تردا بە ھەمان شێوە درێژە بە کاری ترسناک و سەرکێشی دەدات، وەک چەندین زنجیرە چیرۆکی پۆلیس، پرۆژەی بەشی دووەم، ئەژدیھاکان بۆ ھەمیشە، مەستی ماستەری دووەم، ڕامبل لە برۆنکس، وە زنجیرەی ڕاش کاژێر، لە نێوان ئەوانی تردا. ساڵی ١٩٩٥، فیلمی «ڕۆمبل لە برۆنکس» جاکی چانی کردە بەناوبانگێکی گشتی لە ئەمریکا. چان لە ساڵی ٢٠٠٠ زنجیرەیەکی ئەنیمەیشنی جاکی چانی سەرکێشی بەرھەمھێنا، کە تا ساڵی ٢٠٠٥ بەردەوام بوو، بە بینینی وەشانێکی خەیاڵی خۆی کە لەلایەن جەیمس سییەوە دەنگی دایەوە لەگەڵ چان خۆی لە کاری ڕاستەوخۆدا لە بابەتی کردنەوەو لە بەشەکانی «ھێی جاکی» لە کۆتایی ھەر ئەڵقەیەک دەردەکەوێت.

## فیلمەکان
### ١٩٦٠

### ١٩٧٠

### ١٩٨٠

### ١٩٩٠

### ٢٠٠٠

### ٢٠١٠

### ٢٠٢٠

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* فیلمۆگرافیی جاکی چان لە ئۆڵمووڤی
* 
* 

پۆل:فیلمۆگرافیی ئەکتەری پیاو
پۆل:فیلمۆگرافیی ئەکتەرەکان
پۆل:جاکی چان
پۆل:فیلمەکانی هونەرە جەنگییەکان
پۆل:فیلمەکانی ھونەرە جەنگییەکان
پۆل:فیلمۆگرافیای ئەکتەرە نێرەکان
کارا بوۆنۆ

**کارا بوۆنۆ** () خانمەکتەرێکی ئەمریکییە. بە ڕۆڵەکانی وەک دکتۆر فایە میڵەر لە چوارەم وەرزی زنجیرەی درامی AMC بەناوی *Mad Men*، کێڵی مۆڵتیسانیی لە شەشەم وەرزی *The Sopranos*، لیندا ساڵڤۆ لە فیلمی کۆمیدی ٢٠٠٦ی *Artie Lange's Beer League*؛ و کارن ویڵەر لە زنجیرەی ترسناکی زانستی خەیاڵی نێتفلیکسی *[[شتە نامۆکان]]* (٢٠١٦–ئێستا) ناسراوە. لە فیلمەکانی وەک *Hulk* (٢٠٠٣) و * Let Me In* (٢٠١٠) دەرکەوتووە.

## ژیانی سەرەتایی و پەروەردە
کارا لە بڕۆنکس گەورەبووە لە خێزانێکی کرێکاری بە ڕەگەز ئیتاڵی. ئەو دوو برا و خوشکێکی ھەیە.

کارا دوا ناوەندی فیۆریلۆ ئێچ. لا گاردیای خوێندووە وە زانکۆی کۆڵومبیای تەواوکردووە کە نمرەیەکی باشی لە ئینگلیزی و زانستی سیاسی ھەبووە. ئەو بڕوانامەکەی بە سێ ساڵ وەرگرتووە. یەکەم ڕۆڵگێڕانی لە شانۆی ھاڕڤی فێنستاین دابوو بەناوی *Spookhouse* لە تەمەنی ١٢ ساڵی.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 

پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:زیندووان
پۆل:خانمەکتەرانی شاری نیویۆرک
پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج
پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی ئامادەیی فیریلو ھ. لاگواردیا
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٩٧٠
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١
یەکێتیی تۆپی پێی عێراق

**یەکێتیی تۆپی پێی عێراق** () لایەنی بەڕێوەبردنی یارییەکانی تۆپی پێیە لە عێراق، یارییەکانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق و خوولی نایابی عێراق لەژێر چاودێری ئەم دامەزراوەیە بەڕێوەدەچێت. یەکێتییەکە لە ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٨ دامەزراوە، لەوەتەی ساڵی ١٩٥٠ بووەتە ئەندامی فیفا ، ھەروەھا لە ساڵی ١٩٧٠، بووەتە ئەندام لە یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا، لە ساڵی ١٩٧٤ بووە ئەندام لە یەکێتیی تۆپی پێی عەرەب . ھەڵبژاردەی عێڕاق زۆربەی کات بە شێرەکانی ڕافیدەین (أسود الرافيدين - بەعەرەبی)(مێزۆپۆتامیا) بانگدەکرێت و ناونراوە.

## مێژوو
یەکێتیی تۆپی پێی عێراق لە ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٨ پێکھێنرا، و سێیەم یەکێتیی وەرزشی بوو کە دوای یەکێتیی مەیدانی عێراق و یەکێتیی تۆپی سەلەی عێراق دامەزرا. بیرۆکەی پێکھێنانی یەکێتیی تۆپی پێ لەکاتی یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ساڵی ١٩٤٨دا دەستی پێکرد.

### یەکەم کارگێڕی
لە ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٨ دامەزرا، دوای ئەوەی نوێنەرانی چواردە یانە بەشدارییان لە کۆبوونەوەیەکدا کرد کە تێیدا ھەڵبژاردن ئەنجامدرا و بووە ھۆی ھەڵبژاردنی «عوبەیدوڵڵا مەزایفی» وەک یەکەم سەرۆکی یەکێتییەکە، ھەروەھا «سەعدی جاسم» وەک سکرتێر، «محەمەد سەعید وایف» و «زیا حەبیب» وەک ئەندام، و «مستەفا قەڵەمچی» وەک خەزێنەدار دەستنیشانکران. لەو کاتەدا سێ لق لە شارەکانی مووسڵ، کەرکووک و بەسرە پێکھێنران، چونکە یەکەم شارەکانی عێراق بوون کە یاری تۆپی پێیان تێدا ئەنجام دەدرا؛ مووسڵ دەروازەی عێراق بوو بۆ ئەورووپا، بەسرە تاکە بەندەری عێراق بوو و لەوێ لە دەریاوانە ئینگلیزەکانەوە فێری تۆپی پێ ببوون، کەرکووکیش پڕ بوو لە کرێکاری ئینگلیز لە کۆمپانیای نەوتدا.

## پێکھاتەی کارگێڕی
ئەنجومەنی یەکێتی لە ١٣ کەس پێکدێت (سەرۆکی یەکێتی، دوو جێگری سەرۆک، ١٠ ئەندامی یەکێتی) کە بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ لەلایەن ئەندامانی دەستەی گشتیی یەکێتیی تۆپی پێوە ھەڵدەبژێردرێن. ئەنجومەنی یەکێتی بەرپرسە لە بەڕێوەبردنی تەواوی کارەکانی یەکێتی لە ڕێگەی لیژنە تەکنیکی، کارگێڕی، دارایی و ھتد.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
*  
* پەڕەی یەکێتییەکە لە ماڵپەڕی فیفا 
* عێراق لە ماڵپەڕی یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا

پۆل:تۆپی پێ لە عێراق
وەرزش لە کۆریای باشوور

وێنۆک
**وەرزش لە کۆریای باشوور** ئەو وەرزشانە دەگرێتەوە کە لە کۆریای باشوور ئەنجام ئەدرێت ھەندێکیان وەرزشی نەتەوەیین و بەشێکی دیکەیان پەیوەندی بەو وەرزشانەوە ھەیە کە لە جیھاندا باوە

## وەرزشەکان
### بەیسبووڵ
یەکێکە لەو یارییە وەرزشیانەی لە کۆریایی باشوور ھەوادارێکی زۆری ھەیە و لە پلەی دووەم دێت لە دوای تۆپی پێ کە زۆرترین ھەواداری ھەیە سەرەتایی درەکەوتنی ئەم یارییە لە کۆریای باشوور ساڵی ١٩٠٥ بوو دوای ئەوەی لە لایەن خەڵکەوە پێشوازی زۆری لی کرا لە ساڵانی دواتردا یەکێتییەکی تایبەتی بۆ دروست کرا. دواتربووە ئەندامی یەکێتی بەیسبوڵی جیھان. ساڵی ٢٠٠٨ لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی جیھان لە چین ھەَڵبژاردەی بەیسبۆڵی کۆریایی باشوور لەم یارییە توانیان مەدالیای زێڕ بەدەست بھێنن

### تۆپی پێ
وێنۆک
یەکێکە لەو یارییانەی زۆرترین جەماوەری ھەیە لە کۆریایی باشوور چەندین یانەی وەرزشی تایبەت بەم وەرزشی ھەیە یەکێتی تۆپی پێی ئەم وڵاتە بە یەکەم یەکێتی ئاسیایی دادەنرێت کەتوانی میوانداری جامی جیھانی بکات لە ساڵی ٢٠٠٢ بە ھاوبەشی لەگەڵ وڵاتی ژاپۆن ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆریای باشوور توانی بگاتە یارییەکانی پێش کۆتایی و پلەی چوارەم بەدەست بھێنێت ھەروەھا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی خانمانیان توانیان جامی جیھانی بۆ ئافرەتانی خوار ١٧ ساڵ بەدەست بھێن لە ساڵَی ٢٠١٠. خولی تۆپی پێی کۆریای باشوور لە ناووڵاتە ئاسیایییەکان خولێکی بەناوبانگە. ساڵانە یەکێتی تۆپی پێی ئەم وڵاتە خولی تایبەت دەکاتەوە

### سەلە
یەکێتی دیکە لەو یارییە وەرزشیانەی لەکۆریای باشوور ئەنجام دەدرێت یاری سەلەیە. ھەڵبژاردەی تۆپی سەلەی کۆریای باشووی چەندین جار نازناوی پاڵەوانێتی تۆپی سەلەی ئاسیایی بەدەست ھێناوە

### تایکواندۆ
تایکواندۆ بەناوبانگترین وەرزشی هونەری جەنگییە لە کۆریا ساڵانە چەندین پاڵەوانێتی تایبەت بەم یارییە بەرێوەدەچێت ، تایکواندۆ لەم وڵاتە مێژوویەکی دێرینی هەیە

### تیرکەوانی
### تۆپی بالە
### شەمشێر بازی
### تایکواندۆ
### تۆپی دەست
### ڕەگبی
### یاری ڕیشە
### گۆڵف
### کریکێت
### خلسکێنەی سەر بەفر
## سەرچاوەکان
# 

پۆل:وەرزش
پۆل:وەرزش لە کۆریای باشوور
پۆل:کۆریای باشوور
پۆل:وەرزشی کۆریای باشوور
گەلاوێژی نوێ

**گەلاوێژی نوێ** کۆوارێکی کوردیی چاندی و ڕووشنبیرییە کە لە لایەن بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ بڵاو دەکرێت. ئەم کۆڤارە لە دوو نۆسخە بە زمانی عەرەبی و کوردی چاپ و بڵاو دەکرێت.

یەکەمین سەرنووسەری کۆواری گەلاوێژی نوێ حسەین عارف بوو. لە کاتی بڵاوکرانی ژمارەێ ١٣-١٥ حسەین عارف لەگەڵ ئازاد بەرزنجی چوون بۆ دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم و لەورە خەریکی چالاکی بوون. بەدوی ئەو قوباد جەلیزادە بوو بە سەرنووسەری ئەم کۆوارە. ھەروەھا عەبدوڵڵا تاھیر بەرزنجی وەکوو جێگر و لەتیف ھەڵمەت بوو بە بەڕێوەبەری نووسین. قوباد جەلیزادە تا ژمارەێ ١٢-١٤ سەرنووسەر بوو، بەڵام پاشان وازی ھێنا و لە ژمارە ١٥ەوە عەبدوڵڵا تاھیر بەرزنجی بوو بە سەرنووسەری گۆڤاری گەڵاویژی نوێ کە ھەتا ئێستاش ماوە.

## ئەمانەش ببینە
* گەلاوێژ (کۆوار)
* بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ
* فێستیڤاڵی گەلاوێژ

## سەرچاوەکان

پۆل:بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ
پۆل:چاند لە سلێمانی
پۆل:میدیای بەکۆمەڵ بە زمانی کوردی
پۆل:گۆڤارەکان بە زمانی کوردی
پۆل:گۆڤارەکان بە زمانی عەرەبی
دیبەک

**دیبەک** گوندێکە، کەوتووەتە گوندستانی قەڵاشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ، شارستانی ماکۆ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان.

## ناو

## جوگرافیا

**دیبەک** ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
* لە باکوورەوە لەگەڵ گوندی تورکان. 
* لە باشوورەوە لەگەڵ گوندی ئاخوێران.
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی جانەزیز. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی گوڵ سەید.

## دانیشتوان

* بە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٢٣) کەس و (٢٦) خێزان بووە.
* پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان لە نەتەوەی ئازەرین.
* بە زمانی ئازەری دەدوێن.

## ئایین
دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی (شیعە)ن.
## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی گوندەکانی ماکۆ

## پەراوێزەکان

پۆل:شارستانی ماکۆ
ماکۆ
ماکۆ
پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ
پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
دارستانی بەڕێکەوت

**دارستانی ھەڕەمەکی** یا **دارستانی بەھەڵکەوت** () ئەلگۆریتمێکی فێرکاریی مەکینەیە کە لەسەر بنەمای ئەلگۆریتمی درەختی بڕیار دروست دەبێت. ئەم ئەلگۆریتمە زۆربەی کات کارایییەکی باشتری لە درەختی بڕیار ھەیە.

## مێژوو
یەکەم کەس کە یەکەم نموونەکانی دارستانی بەھەڵکەوتی پێشکەش کرد تین کام ھۆ بوو کە لە ساڵی ١٩٩٥ەوە لەسەر ئەم بابەتە کاری دەکرد. ھەروەھا کارەکانی کەسانی وەک لیۆ بریمەن ئەم ئەلگۆریتمەی تەواو پێش خست.

## شێوەی کار
بە کورتی ئەلگۆریتمی دارستانی ھەڕەمەکی دراوەی فێربوون بە شێوەیەکی بەھەڵکەوت یا ھەڕەمەکی دەکات بە *n* بەشەوە. ئینجا بۆ ھەر بەشێک درەختێکی بڕیار فێر دەبێت، واتە *n* درەخت بەرھەم دێنێت. بۆ پۆلبەندیی ھەر نموونەیەکی تازە لە ناو ئەو *n* درەختەدا دەنگدانێک بەڕێوە دەبات و دەنگی زۆرینە ھەڵدەبژێرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:فێربوونی مەکینە
پۆل:ئەلگۆریتمەکانی پۆلێن
پۆل:پۆلێنی ئاماری
پۆل:شیکاریی دراوە
شەڕی کفری دەوار

وێنۆک
**شەڕی کفری دەوار** () یەکێکە لەو شەڕانەی کە لە سەردەمی شۆڕشی عەرەبیدا لە نێوان میسرییەکان و ھێزە ئینگلیزەکاندا ڕوویان داوە. لە بەرەبەیانی ١١ی تەممووزی ١٨٨٢دا کەشتیگەلی بەریتانی بە سەرکردایەتی ئەدمیراڵ سیمۆن، شاری ئەسکەندەرییەیان داگیرکرد. ھەروەھا ھێزەکانی بەریتانیا بە سەرکردایەتی و فەرمانی جەنەراڵ ئەلیسۆن بەرەو شارۆچکەی کەفر ئەلدوەر، ئەلبەیدە و خورشید جوڵان. بەڵام بۆ ماوەی دوو مانگ ڕووبەڕووی بەرگری یەکی توند بوونەوە لە بەشی سەرەکی ناوچەی بەرەی باکووری ڕۆژھەڵاتی ناوچەی دەریاچەکە. ئەحمەد عورابی زۆربەی ھێزەکانی لە کەفر ئەلدوەر لە کەناراوەکانی دەریای ناوەڕاست بڵاوە پێ کرد. ئەو سەربازانەی لە باشترین سەربازەکان بوون، لە دامیتە بە فەرمانی عبدالحلمی نیشتەجێ بوون. زۆربەی سوپا بە سەرکردایەتی خوێندکاران بە تۆپی مەیدانی لە کەفر ئەلدوور جێگیر بوون ن عەرەبەکان لەسەر ئەسپی خۆیان بوون و لەگەڵ ھێزە عۆرابییەکان بە چەکە تەقلیدییەکانیان شەڕیان دەکرد. دوای شەڕی قورس بەریتانیا دۆڕاندی و میسرییەکان زۆرێک لە ھێزەکانیان بە دیل گرتوە، جەنەراڵ ئەلیسۆن ناچار بوو پاشەکشە بکات بۆ ئەسکەندەرون بۆ گەڕانەوەی سەربازەکانی بۆ ئەو کەشتیانەی کە بەرەو بەرەی باکووری ڕۆژھەڵات لە پۆرت سەید بە ئامادەکاری چوونە ناو کەنالەی سوێس و دابەزینیان لە گردی گەورە کە لەلایەن ھێزەکانی عورابی یەوە ڕووبەروویان ببونەوە بەڵام ئینگلیزەکان بە خیانەت شەڕی خۆیان بردەوە. لە شەڕەکانی ئەحمەد عورابی لەگەڵ ئینگلیزەکان ژمارەیەکی زۆر لەخەڵکی کوژران.

## ئەمانەش ببینە
* شۆڕشی عورابی

## سەرچاوەکان
*
بیگ ئی

**ئەیتۆری ئەوێن** () زۆرانبازێکی پیشەگەر، ئەکتەری دەنگ، یاریزانی پێشووی بەرزکەرەوەی ھێز، یاریزانی تۆپی پێی ئەمریکییە. ئەوێن گرێبەستی بە ناوی بیگ ئی لەگەڵ WWE کردووە، لەسەر بڕاندی سماکداون نمایش دەکات.

ئەوێن یاریزانی تۆپی پێی زانکۆ بوو، لە زانکۆی لۆوا، وە دواتر بوو بە یاریزانی پاڵەوانی بەرزکەرەوەی ھێز لە ئەمریکا، دوای ئەوە گرێبەستی لەگەڵ WWE لە ساڵی ٢٠٠٩ ئیمزاکرد، ئەوێن بۆ زۆرانبازیی پاڵەوانییەتی فلۆریدا FCW دیاری کرا. دوای ئەوەی FCW بە ناوی NXT ناونرا، ئەوێن بوو بە دووەمین پاڵەوانی NXT لەوەتەی لە ساڵی ٢٠١٢ بەکارنامەی سەرەکی گەشتووە، چەندین جار پاڵەوانێتی بردووەتەوە، بووەتە پاڵەوانی «تیمی تاگی ڕاو»، پاڵەوانی «تیپی تاگی» شەش جار، پاڵەوانی «تیپی تاگی سماکداون». وەک بەشێک لە New day ڕیکۆردی بۆ درێژترین پاڵەوانێتی تیمی تاگ لە مێژووی WWEدا لە ٤٨٣ ڕۆژدا تۆمار کرد.

## ژیانی تایبەتی
ئەیتۆری ئەوێن لە ١ی ئازاری ١٩٨٦ لە تامپا لە ویلایەتی فلۆریدا لە دایک بووە، کوڕی کۆچبەرانی جامایکی، (ئیلتۆر و مارگرێت ئەوینە). لە قوتابخانەی ئامادەیی وارتۆن لە تامپا ئامادە بوو، لەوێ ژمارەیەک خەڵاتی وەرزشی بردەوە، لەوانە پاڵەوانێتی دەوڵەت لە زۆرانبازی ی ئامادەیی و بە ناوی "ئاسنینی ساڵ" لە ھەرێمی ھیلسبۆرۆ. دوای دەرچونی، ئەوێن لە زانکۆی لۆوا ئامادەبوو، لەوێ یاری تۆپی پێی ئەمریکی دەکرد، وەک یاریزانی بەرگریکار بۆ تیپی (لۆوا ھاوکیس) ئەوێن لە ساڵی ٢٠٠٤ کراسی سووری بۆ کرا، وەرزی ٢٠٠٥ی بەھۆی پێکانێک لە دەستدا، لە ساڵی ٢٠٠٦ وەک خوێندکارێکی قۆناغی دوو یاری دەکرد. دوای کۆلێژ ئێوێن سەرنجی ڕاکێشایە سەر وەرزشی بەرزکردنەوەی ھێز.

## پیشەی زۆرانبازی
دوای ئەوەی پێکان کۆتایی بەخەونەکانی ئەوێن ھێنا، کە یاریزانێکی پیشەگەر بوو، لەلایەن کەسێکەوە بەناوی جیم ڕۆس، ئەوێنی بەزۆرانبازی پرۆفیشناڵ ناساند. لەسەر پێشنیاری کەسی گوترا، ئەوێن لە پاڵەوانێتی فلۆریدا FCWدا تاقیکاری بۆ کراوە، کە ناوچەی گەشەسەندنی زۆرانبازی جیھانی WWEیە. ئەوێن قەناعەتی پێھات کە دەتوانێت لەو کارەدا باش بێت و زۆرانبازی بکات بۆ بژێوی ژیانی خۆی، وە بۆندی گەشەسەندووی لەگەڵی واژوو کرد لە ساڵی ٢٠٠٩. بە وتەی ئەوێن، ھەرچەندە ئەو وەک منداڵێک ھەواداری زۆرانبازی بووە، بەڵام ئەو ھەرگیز بیری لەوە نەدەکردەوە کە بۆ بژێوی ژیان شتێک بکات، ھەرگیزیش ئەوە لە ئادابی من نییە، بە سوپاسەوە لە شوێنێکی ڕاست بوومە. ئەوێن بۆ یانەی ئێف سی دەبلیو دەستنیشان کرا، کە لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ بە ناوی بیگ ئی لانگستۆنەوە دەرکەوت. لە ١٢ی ئایاری ٢٠١١ لانگستۆن و کالڤن ڕەینز شکستیان بە ڕیچی بەلەمی ھەڵم و سێت ڕۆلینز ھێنا، بۆ بردنەوەی پاڵەوانێتی تیمی تاگی یانەی ئێف سی دەبلیو فلۆریدا، بەڵام لە ٢١ی تەممووزی ٢٠١١ پاڵەوانێتییەکەیان بە سی جەی پارکەر و دۆنی مارلۆ دۆڕاند. لە میانەیی ڕووداوی زۆرانبازیی ئەوێن لە مانگی نیسانی ٢٠١٢ لانگستۆن ئەنتۆنیۆی سیسارۆی بەدەرھێنا. لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ لە ئەڵقەی ڕاو، لانگستۆن یەکەم دەرکەوتنی کارنامە سەرەکییەکەی خۆی بە ھێرشکردنە سەر جۆن سینا و خۆدانەپاڵی لەگەڵ «ئەی جی لی» کرد، وە بەم شێوەیە خۆی وەک پارچەیەک لە WWE دامەزراند. دوای ماوەیەک لە ئەڵقەی ١٥ی تەممووزی ڕاودا دۆلف زیغلەر کۆتایی بە پەیوەندییەکەی لەگەڵ AJ ھێنا، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی کە ئەوێن دواتر لە ئێوارەدا ھێرشی بکاتە سەر. لە ٢٩ی تەمموزدا لە ئەڵقەی ڕاو، ئەوێن بەھۆی لادەربوون لەلایەن زیغلەرەوە بەزێنرا، دوای ئەوەی ئەی جی خۆی تێھەڵقورتاند و ھێرشی کردە سەر زیغلەر.

## فیلمۆگرافی
### تەلەڤیزیۆن

### یاریی ڤیدیۆیی

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦
پۆل:زیندووان
پۆل:زۆرانبازە پیشەگەرە ئەمریکییەکان
زوان داڵگی

**زوان داڵگی** کۆوارێکی ئەدەبی و زمانناسییە، کە بەشێوەی تایبەت بە شێوەزاری کوردیی باشووری، لەلایەن نووسەران و چالاکانی چاندی ناوچەی باشووری ڕۆژھەڵاتی کوردستان (کرماشان، ئیلام، لەکستان) لە شاری سکیلستۆنا لە وڵاتی سوێد بڵاو دەکرێت.

یەکەمین ژمارەی کۆڤاری زوان داڵگی لە ٢١ی شوباتی ٢٠١٩ ھاوکات لەگەڵ ڕۆژی جیھانیی زمانی دایکی بڵاو کرا. ئەم کۆوارە لە ژێری سەرپەرشتیی دەستەی نووسەران بڵاو دەکرێت.

## ئەمانەش ببینە
* ژ (کۆوار)

## سەرچاوەکان

پۆل:گۆڤارەکان بە زمانی کوردی
ئانجێل گارزا

**ئانجێل ھۆمبێرتۆ گاڕزا سۆلانۆ** () زۆرانبازێکی پیشەگەری مەکسیکییە ، واژووی لەگەڵ WWE کردووە ، لەسەر بڕاندی ڕاو لەژێر ناوی «ئانجێڵ گارزا» نمایش دەکات تا ئێستا.

زۆرانبازێکی نەوەی سێیەمە ، کوڕەزای لۆتادۆر ماریۆ سیگورە، کە بە ئێڵ نینجا ناسراوە. گارزا لە یەکەم دەرکەوتنییەوە لە ساڵی ٢٠٠٨ تا ٢٠١٥ لەژێر ناوی ئێل ھیجۆ دێل نینجا (کوڕی نینجا) کاری کردووە. برازای ھێکتۆر گارزا و ھەمبێرتۆ گارزای بچووکە، لە WWE ھامبێرتۆ کاریلۆ ھاوبەشی تیمەکەی بوو لە مەکسیکۆ. گارزا لە بنەڕەتدا وەک زۆرانبازێکی دەمامکدار یان بە کاری کردووە، بەڵام بە شێوەیەکی خۆبەخشانە لە ساڵی ٢٠١٢ لە زنجیرەی کۆتایی نمایشە ڕاستەقینەکەی ژوانی دا ئاشکرا بووە و لەو کاتەوە بە بێ دەمامک کاری کردووە. وەک گارزا جەی ئاڕ پێشتر لە ئەمریکا لە زۆرانبازی کاریگەری Lucha Libre AAA لە ئاستی جیھانیدا کاری کردووە، ھەروەھا لە خولی سەربەخۆی مەکسیک بۆ ژمارەیەک لە بەرزکردنەوەکان کاری کردووە، لەوانە The Crash Lucha Libre.

## ژیانی تایبەتی
گارزا لە ٢٣ی ئەیلولی ١٩٩٢ لە شاری مۆنتێری نۆڤۆلیۆن لە مەکسیک لەدایکبووە، کوڕەزای زۆرانبازی پرۆفیشناڵ مایک سیگورە، ھەروەھا بە «ئێڵ نینجا» ناسراوە. گارزا بەناوی مامی، زۆرانبازێکی پرۆفیشناڵ ھەمبێرتۆ گارزا (ناوی ڕاستەقینەی ھەمبێرتۆ سیگورە گارزایە) ناونراوە. برازای زۆرانبازە پیشەگەرەکانی ھەمبێرتۆ گارزا جەی ئاڕ و ھێکتۆر گارزا و ئێل نینجای بچووکە. دوو لە ئامۆزاکانی زۆرانبازێکی پیشەگەرن، ھەمبێرتۆ کاریلۆ (کوڕی ھەمبێرتۆ گارزا جەی ئاڕ) و ئێڵ سوڵتان (کوڕی ھیکتۆر گارزا). گارزا لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩، ڕاستەوخۆ دوای بردنەوەی پاڵەوانێتی کێشی NXT Cruiserweight، لە ناوەڕاستی بازنەکەدا گارزا پێشنیاری ھاوسەرگیری بۆ ڕۆژنامەنووسی وەرزشی زاید لۆزانۆ کرد، گارزا و لۆزانۆ لە ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٠ دا ھاوسەرگیرییان کرد.

## پیشەی زۆرانبازی
گارزا لەلایەن «ماریۆ سێگورای» باپیرییەوە مەشقی پێکرابوو، جگە لە «ئێل ھیجۆ دێل گلادیۆر» کە پێشتر ئەویش مەشقی پێکردبوو پێش یەکەم دەرکەوتنی لە ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨ بە بەکارھێنانی ناوی ئەڵقەی ئێل ھیجۆ دێل نینجا «کوڕی نینجا» بوو. سەرەتا کاری بۆ «فیدراسیۆنی نێودەوڵەتی دی لوچا لیبر (FILL)» کرد، لە ٢٥ی ئابی ٢٠٠٩ «ئێل ھیجۆ دێل نینجا» جامی مۆنتێری کلیسیۆمی ئەرینای ساڵی ٢٠٠٩ی بردەوە، لەھەمان ساڵدا بەردەوام بوو بۆ پاڵەوانێتی، تاکو «پاڵەوانێتی ڕووناکی کێشی قورسی» بردەوە. گارزا لەگەڵ Lucha Libre AAA لە سەرتاسەری جیھان دەستی بە کار کرد، کە یەکێکە لە گەورەترین بەرزکردنەوەی زۆرانبازییەکانی مەکسیک، لە ساڵی ٢٠١٥ بە ناوی ئەڵقەی "گارزا جەی ئاڕ" ناسرابوو، یەکەم یاری لە پاڵەوانێتی AAA بوو، لە خولی «ئێچرۆس ئینمۆرتالس» لە ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥. گارزا جەی ئاڕ لەگەڵ زۆرانباز لاردۆ کیدی مەکسیکی، یەکەم دەرکەوتنی سەرسوڕمانی خۆیان بۆ زۆرانبازیی کاریگەری لە ئۆرلاندۆی فلۆریدا لە بەرنامەی تەلەفزیۆنیی لە ٢ی ئازاری ٢٠١٧ ئەنجام دا. لە ١٨ی نیسانی ٢٠١٩ ڕایگەیاند، کە گرێبەستێکی لەگەڵ WWE واژۆکردووە، وە لە ناوەندی نواندندا دەستی بە کارکردن کردووە، ناوی بازنەیی بۆ ئانجێل گارزا گۆڕدراوە. لە مانگی حوزەیراندا ڕاگەیەنرا گارزا لە خولێک بە ناوی خولی «برێک ئاوت ئێن ئێکس تی» کێبڕکێ دەکات و لەوێ یەکەم دەرکەوتنی خۆی لە ئەڵقەی ٢٦ی حوزەیران لە ئێن ئێکس تی وەک پاڵەوانێک ئەنجامدا، وە لە یەکەم خولی خولەکەدا جۆکین ویلد شکست دەھێنێت، بەڵام لە یاری پێش کۆتایی لە ٢٤ تەمموزدا گارزا بە جۆردن میلس دۆڕا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 
* 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢
پۆل:زیندووان
جەنگی عوسمانی - ڕووس (١٦٨٦–١٧٠٠)

وێنۆک
**جەنگی عوسمانی - ڕووس** یان **شەڕی ڕوسی - تورکی** (١٦٨٦–١٧٠٠) بەشێک بوو لەھەوڵی ھاوبەشی ئەورووپا بۆ بەرپەچدانەوەی ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی، کە بەجەنگی گەورەی تورکیا ناسراوە. جەنگی ڕوسیا و تورکیا یاخود ڕووس و عوسمانییەکان کاتێک دەستی پێکرد ڕووسەکان چوونە پاڵ ھاوپەیمانی دژە عوسمانی لە ئەورووپا کە لە ھابسبورگ لەنەمساو پۆڵەندا، لیتوانیا و ڤینیسیا پێک ھاتبوون لە ساڵی ١٦٨٦ کە بەکۆمەڵەی پیرۆزیش ناسراوە. شەڕی نێوانیان تا ساڵی ١٧٠٠ بەردەوام بوو لە ئەنجامی ئەم شەرانەدا ژمارەیەکی زۆر لە سەربازان و خەلکی مەدەنی کوژران و برینداربوون. بەھۆی ئەوەی ڕووسەکان مەبەستیان بوو ھێرشبکەنە سەر ئیمپڕاتۆرییەتی سوید ساڵی ١٧٠٠ بە شێوەیەکی فەرمی پەیماننامەی ئاشتیان لەگەڵ عوسمانییەکان بەست و شەڕی ١٤ ساڵەیان کۆتایی ھات.

## سەرچاوەکان
*