ئەلێکساندەری دووەمی ڕووسیا

**ئەلێکساندەری دووەم** (بە ڕووسی: Russian: Алекса́ндр II Никола́евич؛ ٢٩ی نیسانی ١٨١٨ – ١٣ی ئازاری ١٨٨١) ئیمپڕاتۆری ڕووسیا، پاشای پۆڵەندا و شازادەی فینلەندا بوو لە ٢ی ئازاری ١٨٥٥ تا تیرۆرکردنی لە ساڵی ١٨٨١. گرنگترین چاکسازی ئەلێکساندەر وەک ئیمپڕاتۆر ڕزگارکردنی کۆیلەکانی ڕووسیا بوو لە ساڵی ١٨٦١، کە بەھۆیەوە بە **ئەلێکساندەری ڕزگارکەر** ناسرا.

تزاری ڕووسیا، چەندین چاکسازیی دیکەی ئەنجامدا، لەوانە ڕێکخستنەوەی سیستەمی دادوەری، دامەزراندنی دادوەرە ناوخۆییە ھەڵبژێردراوەکان، ھەڵوەشاندنەوەی سزای جەستەیی، پێشخستنی خۆبەڕێوەبەری ناوخۆیی، سەپاندنی خزمەتگوزاری سەربازی گشتگیر، کۆتایی ھێنان بە ھەندێک لە ماف و سەرچاوەی ئاغا و دەرەبەگەکان، ھەروەھا پێشخستنی خوێندنی زانکۆکان.

ھەروەھا ئەلێکساندەر بەھۆی سیاسەتی دەرەوەی خۆیەوە، بە کەسێکی ئاشتیخواز ناسراو بوو نەیدەویست وڵاتەکەی لە جەنگدا بێت. پشتیوانی ئەمریکا و پێچەوانەی بەریتانیا بوو. ئەلێکساندەر لە کاتی شەڕی نێوخۆییی ئەمریکادا پشتگیری لە یەکێتی و یەک ڕیزیی ئەمریکییەکان کرد و کەشتی جەنگی نارد بۆ بەندەرەکانی نیویۆرک و کەنداوی سانفرانسیسکۆ بۆ ڕاگرتنی یاخیبووانی ویلایەتە کۆنفیدڕاڵییەکانی ئەمریکا، و لە ساڵی ١٨٦٧دا ئالاسکای بە ئەمریکا فرۆشت.

## حوکمڕانی
وێنۆک| کاروانێکی تێپەڕینی ئەلێکساندەری دووەم لە پەنجەرەی سوورەوە بۆ ناو کاتدراڵی دۆرمیشن لە کاتی تاج لەسەر دانان
مردنی باوکی سەرئێشەی دیپلۆماسی بە ئەلێکساندەر بەخشی، چونکە باوکی لە باشووری ڕۆژئاوای ئیمپراتۆریەتیەکەیدا سەرقاڵی شەڕێکی گەورە بوو. لە ١٥ی کانوونی دووەمی ١٨٥٦، تزاری نوێ ڕووسیای لە جەنگی کریمیا دەرھێنا، بەمەش ڕووسیا کەشتییەکانی دەریای ڕەشی لەدەستدا.

## چاکسازییەکان
ئەلێکساندەر بە ھاندانی بیروڕای گشتی، قۆناغێکی چاکسازی ڕیشەیی دەستپێکرد، لەوانە ھەوڵدان بۆ پشتبەستن بە چینی ھەژاران و پێدانی ھەلی کار، کە کۆنتڕۆڵ و ھاوسەنگی چینی ناوەند و ھەژاران دەکات، ھەوڵێکیشی بۆ پەرەپێدانی سامانە سروشتییەکانی ڕووسیا و چاکسازیکردن لە ھەموو لقەکانی ئیدارەکانی ڕووسیا.

## تیرۆرکردن
وێنۆک| لە تەقینەوەکەدا یەکێک لە کۆزاکەکان(خەڵکانی باشووری نێوان ئۆکرانیا و ڕووسیا) کوژرا و شۆفێرەکەش بریندار بوو.
وێنۆک| ''تیرۆرکردنی ئەلێکساندەری دووەم''
دوای دوایین ھەوڵی تیرۆرکردن لە شوباتی ساڵی ١٨٨٠، کونت لۆریس مێلیکۆڤ وەک سەرۆکی کۆمیسیۆنی باڵای جێبەجێکردن دەستنیشانکرا و دەسەڵاتی پێدرا بۆ بەرەنگاربوونەوەی شۆڕشگێڕان، و ھەرکەسێک کە گومانی لەسەربێت بۆ کوشتنی ئیمپڕاتۆر.

لە ١٣ی ئازاری ١٨٨١، ئەلێکساندەر لە سەنت پیتەرزبورگ تیرۆر کرا.

## ڕەچەڵەک




## وێنەکان

پەڕگە:Alexander_II_by_E.Botman_(1856,_Russian_museum).jpg|alt=Portrait of Alexander II, 1856|وێنەی ئەلێکساندەری دووەم، ساڵی ١٨٥٦
پەڕگە:Alexander_II_of_Russia_by_Monogrammist_V.G._(1888,_Hermitage)_detail.jpg|alt=Portrait of Emperor Alexander II wearing the greatcoat and cap of the Imperial Horse-Guards Regiment. c. 1865|وێنەی ئیمپڕاتۆر ئەلێکساندەری دووەم کە پۆشاک و کڵاوی ئەفسەری پاسەوانیی ئەسپەکانی ئیمپڕاتۆری لەبەردایە. (١٨٦٥)
پەڕگە:Alexander_II_S_L_Levitsky.JPG|alt=Alexander II, by Sergei Lvovich Levitsky, 1860 (The Di Rocco Wieler Private Collection, Toronto, Canada)
پەڕگە:Alexander_II_of_Russia_by_K.Makovskiy_(1881,_GTG).jpg|alt=Alexander II, portrait by Konstantin Makovsky. 1881
پەڕگە:Tsar-liberator-imagesfrombulgaria.jpg|alt=The Monument to the Tsar Liberator in Sofia commemorates Alexander II's decisive role in the Liberation of Bulgaria from Ottoman rule during the Russo-Turkish War of 1877–78.| مۆنۆمێنتی ئەلێکساندەری دووەم
پەڕگە:Chenstokhov.jpg|alt=A monument to Alexander II in Częstochowa, removed after liberation of Poland.|مۆنۆمێنتی ئەلێکساندەری دووەم لە پۆڵەندا، دوای ئازادکردنی پۆڵەندا لابرا.
پەڕگە:Monument_of_Alexander_II_of_Russia_in_Plovdiv.jpg|alt=A monument to Alexander II in Plovdiv, Bulgaria.|مۆنۆمێنتی ئەلێکساندەری دووەم لە شاری پلۆڤدیڤ، بولگاریا.


## سەرچاوەکان

پۆل:ئیمپراتۆرەکانی ڕووسیا
پۆل:مردووانی ١٨٨١
پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٨