open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
فڕینی مردووە زیندووەکان: بڵاوبوونەوە لە فڕۆکەیەکدا

وێنۆک

**فڕینی مردووە زیندووەکان: بڵاوبوونەوە لە فڕۆکەیەکدا** () فیلمێکی زۆمبییە کە لە ساڵی ٢٠٠٧ دروست کراوە و لەلایەن دەرھێنەر سکۆت تۆماسەوە دەرھێنراوە. تۆماس لەگەڵ مارک ئۆنسپاو و سیدنی ئیوانتەر سیناریۆی فیلمەکەی نووسیوە. فیلمەکە لە سەرەتادا ناوی (فڕۆکەی مردوو) بوو، بەڵام لە نمایشکردنی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی فەنتازیا لە ساڵی ٢٠٠٧ لە شاری مۆنتریال ناوەکەی گۆڕدرا. سەرەڕای نمایشکردنی سەرکەوتووانە لەوێ و لە فێستیڤاڵەکانی دیکەدا، فیلمەکە بڵاوبوونەوەی بازرگانی بەدەست نەھێنا و ڕاستەوخۆ بە شێوەیەکی بێ ڕیزبەندی بۆ دی ڤی دی بڵاوکرایەوە. لە گەشتێکی ڕۆتینیدا لە لۆس ئانجلەس بۆ پاریس، گرووپێکی زانا لادەرەکان بە قاچاخ سواری دەفرێکی نھێنی بوون کە ھاوڕێ زانایەکی تووشبوویان بە ڤایرۆسێکی کوشندە ئەندازیاری بۆماوەیی ھەڵگرتووە کە مردووەکان زیندوو دەکاتەوە. دەوترێت ڤایرۆسەکە جۆرێکە لە «ڤایرۆسی مالاریا». ئەوان بە مەبەستی گۆڕینی بۆ چەکێکی بایۆلۆجی ڤایرۆسەکەیان دۆزییەوە و دروستیان کرد. ئامانجیان بەرھەمھێنانی «سەربازی سەروو» بوو کە بتوانن لە سەختترین بارودۆخدا بەردەوام بن لە شەڕکردن، لەوانەش برینداربوونی کوشندە یان لە ژێر تەقەی قورسی دوژمندا. ڤایرۆسەکە دەبێت لە ڕێگەی شلەی جەستەوە بگوازرێتەوە. تووشبووان توانای سەروو مرۆیییان ھەیە، لەوانە ڕاکردن و بازدان لە تواناکانی مرۆڤ زیاتر.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٧
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکان کە لەسەر فڕۆکە داندراون
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان سەبارەت بە زۆمبییەکان
پۆل:فیلمە ترسناکەکان بە زمانی ئینگلیزی
سایمۆن شێرکلیف

**سایمۆن شێرکلیف** (؛ لەدایکبووی ٢٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٢) دیپلۆماتێکی بەریتانییە کە لە ئابی ٢٠٢١ەوە وەکوو باڵیۆزی شانشینی یەکگرتوو لە کۆماری ئیسلامیی ئێران لەسەر کارە.

سایمۆن لە پێشوودا وەکوو باڵیۆزی شانشینی یەکگرتوو لە یەمەن خزمەتی کردووە. ئەو ھاوسەرگیری لەگەڵ *ئێما لویس شێرکلیف* کردووە و دوو منداڵیان ھەیە.

## سەرچاوەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢
پۆل:دیپلۆماتە بەریتانییەکان
پۆل:باڵیۆزەکانی شانشینی یەکگرتوو لە یەمەن
پۆل:باڵیۆزەکانی شانشینی یەکگرتوو لە ئێران
مۆدێلکردنی زانیاریی بینا

وێنۆک|مۆدێلێکی سێ ڕەھەندیی ماڵێک کە بە نەرمامێرێکی بیم دروست کراوە.
**مۆدێلکردنی زانیاریی بینا** ()یان **بیم** () بریتییە لە پرۆسەی مۆدێلکردنی و بەدیجیتاڵکردنی داڕشتنی بیناکان (وەکوو ماڵ، پرد و باڵەخانە) و ھەروەھا تایبەتمەندییە فیزیکییەکان و کارییەکانیان. ئەگەرچی ناوەرۆک و چەمکی مۆدێلکردنی زانیاریی بینا لە دەیەی ١٩٧٠وە دەستی پێکرد بەڵام ھەتا دوای ٢٠٠٠ەکان لە بازاڕی ئەندازیاری و نژیاروانیدا جێی خۆی نەکردەوە بۆیە پێناسەی بیم ھێشتاش لە گەشەسەندن و گۆڕاندایە.

## پێناسە
یەکێک لە پێناسەکانی بیم لەلایەن ستانداردی نەتەوەیی بیمی ئەمریکاوە پێشکەش کراوە کە بەمجۆرەیە:
مۆدێلکردنی زانیاریی بینا بریتییە لە دەربڕینی دیجیتاڵی تایبەتمەندییە فیزیکی و کارییەکانی بینایەک. بەم شێوەیەیە بیم سەرچاوەیەکی زانیاری ھاوبەش بۆ زانیاری دەربارەی بینایەک دروست دەکات کە بنەمایەکی متمانەپێکراو بۆ بڕیارەکان لە ماوەی بازنەی ژیانی بیناکەدا پێکدەھێنێت.

پێناسەیەکی تر کە لەلایەن پەیمانکارە گشتییە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە (Associated General Contractors of America) بەم جۆرەیە:
بیم ئامرازێکی پەرەپێدانی بیناسازیی تەنخوازە کە چەمکەکانی مۆدێلکردنی پێنجڕەھەندی (5D)، تەکنەلۆژیای زانیاری و کارکردنی ھاوبەشی نەرمامێرەکان بەکاردەھێنێت بۆ دیزاینکردن و بنیاتنان و بەڕێوەبردنی پڕۆژەیەکی بیناسازی، ھەروەھا گەیاندن و ڕوونکردنەوەی وردەکارییەکانی.

## مێژوو
یەکەم جار کە بیرۆکەی بەکارھێنانی کۆمپیوتەر بۆ داڕشتنی ماڵ کەوتە سەر زاران لە ١٩٧٠کاندا بوو کە ئیستمەن وتارێکی دەر ئەم بارەیە نووسی.

## کەڵکەکانی بیم
**مۆدێلکردنی زانیاریی بینا** بە مەبەستی جۆراوجۆر کەڵکی لێ وەردەگیرێت. ئەم بەکارھێنانە تەواوی بازنەی ژیانی بیناکان لە بەرلە داڕشتنەوە ھەتا دروستکردن و بەکارھێنان و تێکدان دەگرێتەوە.

### داڕشتن
لە پرۆسەی داڕشتنی بیناکاندا کەڵک لە بیم وەردەگیرێ بۆ ئەوەی مۆدێلی سێ ڕەھەندی (یان چوار یان پێنج ڕەھەندی) دروست بکرێن بۆ باشتر تێگەیشتن لە ئەندازەی ئاڵۆزی بیناکان.

### بنیاتنان
لە ماوەی بنیاتناندا دەکرێت **مۆدێلکردنی زانیاریی بینا** ڕۆڵێکی گرنگی بێت لە بەراوەردکردنی مۆدیلەکە لەگەڵ ئەو پێکھاتەیەی دروست دەکرێت و پیاچوونەوەی ڕێککەوتنی لەگەڵ کۆد و یاساکان.

### بەکارھێنان
### دوانەی دیجیتاڵ
## نەرمامێرەکان
بڕێک لە نەرمامێرەکانی بیم بریتین لە:
* ڕێڤیت
* بێنتلی سیستێمز
* دیجیتاڵ پرۆجێکت
* گووگڵ سکێچاپ
* تێکلا ستراکچێرزز
* نەڤیسوۆرکس

## سەرچاوەکان

پۆل:مۆدێلکردنی زانیاریی بینا
پۆل:نژیاروانی
پۆل:ئەندازیاریی شارستانی
پۆل:ئەندازیاریی پێکھاتەیی
شێتانە (فیلم)

***فیلمی شێتانە*** فیلمێکی ترسناک و تریلەری ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٨ کە ڕاستەوخۆ بۆ ڤیدیۆ دەرچووە و جێسی مێتکاڵف، کیلێ سانچێز، کیڤن سوسمان، ئۆلیڤیا مون، کارلا گالۆ و پیتەر ستۆرمێر ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. فیلمەکە لە دەرھێنانی جێف بوھلەرە.

## بەرھەمھێنان
فیلمەکە لە ماوەی مانگی ئاب/ئەیلوولی ٢٠٠٧ وێنەگیراوە و زۆربەی وێنەگرتن لە نەخۆشخانەی جێھێڵدراوی یادەوەری RFK لە ھاوسۆن لە کالیفۆرنیا ئەنجامدراوە. سێتی «زۆرترین ئاسایش» و «شۆتی جلشۆر» ھەردووکیان لە سفرەوە لە شوێنەکەدا لە باڵێکی چۆڵی نەخۆشخانەکەدا دروستکراون.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٨
پۆل:ھاوسۆرن، کالیفۆرنیا

پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
سوپای فرانکشتاین

***سوپای فرانکشتاین*** فیلمێکی ترسناکە کە لە ساڵی ٢٠١٣ دا گرتە ڤیدیۆیی دۆزرایەوە لە دەرھێنانی ڕیچارد ڕافۆرست، لە نووسینی کریس دبلیو میچڵ و میگێل تیجادا-فلۆریس، و ڕۆڵگێڕانی لەلایەن ھەر یەک لە کارێل ڕۆدن و جوشوا ساسێ و لۆک نیوبێری و ئەلێکساندەر مێرکوری و ڕۆبەرت گویلیم و دەندرێی زایاتس و مارک ستیڤنسۆن و ھۆن پینگ تانگ بووە. فیلمەکە بەرھەمی ھاوبەشی نێودەوڵەتی ئەمریکا و کۆماری چیک و ھۆڵەندایە، فیلمەکە لەسەر بەرەی ڕۆژھەڵاتی جەنگی جیھانی دووەم جێگیرکراوە، وەک لە ڕوانگەی تیمێکی سوپای سوورەوە دەبینرێت. لە فیلمەکەدا سەربازانی سۆڤیەت کە ئەڵمانیا داگیر دەکەن ڕووبەڕووی سەربازێکی میکانیکی نەمر دەبنەوە کە لەلایەن زانایەکی شێتەوە دروستکراون کە لە ڤیکتۆر فرانکنشتاینەوە ھاتووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی
پۆل:فیلمەکانی خەیاڵی زانستیی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان لە کۆماری چیک وێنەگیراون
پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ترسناکە کۆمیدییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان کە لە ئەڵمانیا دانراون
پۆل:فیلمە گرتە دۆزراوەکان
پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە چێکییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە ھۆڵەندییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی فرانکشتاین
فیدۆ (فیلم)

فیدۆ فیلمێکی کۆمیدی زۆمبی کەنەدییە لە ساڵی ٢٠٠٦ لە دەرھێنانی ئەندرۆ کۆری و لەلایەن ڕۆبەرت چۆمیاک و کۆری و دێنیس ھیتۆن لە چیرۆکێکی ڕەسەنی ھیتۆن نووسراوە. بەرھەمەکەی لەلایەن بلەیک کۆربێت، ماری ئان واتەرھاوس، ترێنت کارلسۆن و کیڤن ئیستوود لە کۆمپانیای ئەناگرام پیکچەرز بەرھەم ھێنراوە و لە ئەمریکا لەلایەن کۆمپانیای لاینز گەیت ئینتەرتەینمەنتەوە بڵاوکراوەتەوە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٦
پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت
پۆل:فیلمەکان، ھەڵکەوتنی دەیەی ١٩٥٠

پۆل:فیلمە کەنەدییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە کەنەدییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمەکان دەربارەی گەردوونە ھاوتەریبەکان
پۆل:فیلمەکان کە لە بریتیش کۆلومبیا وێنەیان گیراوە
ستۆدیۆی گۆنزۆ

**گۆنزۆ** ( ژاپۆنی : 株式会社ゴンゾ, Kabushiki Kaisha ) ستۆدیۆیەکی ئەنیمێیە لە ژاپۆن خاوەندارێتی گروپی GDH، و لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٦ چەندین ڕێکەوتنی واژۆ کرد بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئەنیمێی تیڤی ئەنیماکس بۆ پەخشکردنی ھەموو ئەو کارە ئەنیمێیانەی کە گۆنزۆ بەدەستی ھێناوە، لە ڕێگەی ھەموو تۆڕەکانی جیھانەوە، لەوانەش ژاپۆن, ئەمریکا, کیشوەری ھیندستان و لەم دواییانەدا لە تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ لە ئەفریقا پەخشکرا.

## سەرچاوەکان

پۆل:ستۆدیۆ ئەنیمەیشنە ژاپۆنییەکان
پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٩٢
پۆل:کۆمپانیاکانی ژاپۆن
خووشکانی چەک

***خووشکانی چەک(***  ) فیلمێکی درامیی جەنگی فەرەنسییە کە لەسەر بنەمای ڕووداوە مێژووییەکانی پەیوەست بە جینۆسایدی ئێزیدییەکان لەلایەن دەوڵەتی ئیسلامیەوە دروستکراوە و لە نووسین و دەرهێنانی کارۆلین فۆڕێست . فیلمەکە لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ نمایشکرا.

## چیڕۆک
کینزا و یایل دوو ژنە گەنجی فەرەنسیین کە دەچنە سوریا و دەچنە ناو 'لیوای مار'، کە فەوجێکی نێودەوڵەتیی ژنانە و شانبەشانی هێزە کوردییەکان شەڕی داعش دەکەن. لەوێ چاویان بە زارا دەکەوێت کە ڕزگاربووی ئێزیدییە. ژنە تێکۆشەرەکان لە کولتوورە جیاوازەکاندا لەدایک بوون بەڵام ئەوان بە قووڵی یەکیانگرتووە، برینەکانی ڕابردوویان ساڕێژ دەکەن و هێزی ئێستایان دەدۆزنەوە، بەتایبەتی ئەو ترسەی کە لە نەیارەکانیاندا ئیلهامبەخشن. هەر زوو ئەو سێ ژنە گەنجە بەیەکەوە گرێدراون و دەبنە خوشکی ڕاستەقینە. 

## کاست
* دیلان گوین وەک زارا
* ئەمیرە کاسار وەک فەرماندە
* کامێلیا جۆردانا وەک کێنزا
* ئیستەر گارێل وەک یایێل
* مایا سانسا وەک دایکی خۆر
* نانا بلۆندێل وەک سنایپە
* پاسکال گریگۆری وەک بریکاری هاوپەیمانیان
* نوش سکاوگن وەک خاتوون کوردە
* مارک ڕایدەر وەک ئەل بریتانی
* کۆرکماز ئەرسلان وەک فەرماندە
* یوسف دوعازۆ وەک ئێل تونسی

## بەرهەمهێنان
فیلمی *خووشکانی چەک*  لە نووسین و دەرهێنانی کارۆلین فۆڕێست بوو ، کە بودجەی ٥.٦ ملیۆن یۆرۆ بوو.  پڕۆژەکە لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٨ لە ژێر ناوی *ماری سوور* ڕاگەیەندرا . 

## ئەمانەش ببینە

* جینۆسایدکردنی ئێزیدییەکان لەلایەن دەوڵەتی ئیسلامی

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە فەرەنسییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە فێمینیستەکانی فەرەنسی
بنکەی چاودێری: خۆرە ڕەشەکە

***بنکەی چاودێری: خۆرە ڕەشەکە*** بە *Outpost 2* ناسراوە, فیلمێکی ترسناکی جەنگی بەریتانییە لە ساڵی ٢٠١٢ لە دەرھێنانی ستیڤ بارکەرە، لەسەر بنەمای سیناریۆیەک کە خۆی و ڕەی برونتۆن نووسیویەتی. درێژەی فیلمی بارکەرە لە ساڵی ٢٠٠٨ بەناوی ئاوتپۆست (*Outpost)*. دواتر فیلمەکە فیلمی (*Outpost: Rise of the Spetsnaz)ی* بەدوای خۆیدا ھێنا کە سێیەم فیلمی زنجیرەکە بوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:گلاسگۆ
پۆل:فیبمە ترسناکە بەریتانییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە بەریتانییەکان
پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە ترسناکەکانی ساڵی ٢٠١٢
پۆل:فیلمە سکۆتلەندییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمەکان کە لەسکۆتلەندا وێنەیان گیراوە
پۆل:فیلمە سکۆتلەندییەکان
پۆل:فیلمە ترسناکەکان بە زمانی ئینگلیزی
ھاینیۆ

**ھاینیۆ** (کۆری: 해녀، "ژنی دەریا") ئەو ژنە مەلەوانانەن کە پارێزگای جیجو دەژین. و ژیانیان لەسەر دەریا بەرێوە دەچێت. ئەو کەسانە بە رووحێکی سەربەخۆ و بوێر ناسراون.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان
نیشتمانە بچووکەکەم

**نیشتمانە بچووکەکەم** () فیلمێکی درامای ژاپۆنییە لە ساڵی ٢٠٢٢ لە دەرھێنانی ئێما کاواوادا. فیلمەکە بە زمانەکانی ژاپۆنی، کوردی و تورکییە.

## خەڵاتەکان
لە ساڵی ٢٠١٨دا، ئێما کاواوادا خەڵاتی *ئاژانسی ناوەڕۆکی داھێنەری کۆریا* *(KOCCA) و خەڵاتی* *نێودەوڵەتی ARTE* ی بۆ سیناریۆی فیلمەکە وەرگرت.

*نیشتیمانە بچووکەکەم* پاڵێوراو بوو بۆ *خەڵاتی فیلمی نێودەوڵەتی لێبوردنی* لە بەرلین کە خەڵاتێکە لەلایەن ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتییەوە پێشکەش دەکرێت. بەمەش بووە یەکەمین فیلمی ژاپۆنی کە ببێتە پاڵێوراو بۆ ئەو خەڵاتە.

## بەستەرە دەرەکییەکان
* پڕۆفایلی فیلم لە berlinale.de
* ماڵپەڕی فیلم

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە ژاپۆنییەکان
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢
ھەڵکەندراو (فیلم)

**ھەڵکەندراو** () فیلمێکی ترسناک و ئەنتۆلۆژیای کەنەدییە، لە ساڵی ٢٠٠٣ لە دەرھێنان و نووسینی برایان کلیمەنتە. فیلمەکە لە سێ قۆناغی کاتیی و شوێنی جیاوازدا ڕوودەدات، چیرۆکی شوێنەوارناسێک دەگێڕێتەوە کە دەتوانێت مردووەکان زیندوو بکاتەوە. لە چیرۆکی یەکەمدا سامورایەک و دەروێشێک یەکدەگرن بۆ شکستپێھێنانی زۆمبیەکان لە دارستانێکی ژاپۆن.  لە چیرۆکی دووەمدا ژنە لێکۆڵەرێکی تایبەت بۆی دەردەکەوێت کە شوێنەوارناسێکی ژاپۆنی بەرپرسیارە لە زنجیرەیەک ھێرشی زۆمبی لە ساڵانی چلەکاندا. لە چیرۆکی سێیەمدا کارەساتی زۆمبی ڕوودەدات. لە پێداچوونەوەیەکی جیاوازدا، دەیڤید جۆنسۆن لە کۆمپانیای DVD Verdict فیلمەکەی بە گەورەکراو و ناتەواو ناوبرد. مایکل فێرارۆ لە Threat ٣،٥/٥ ئەستێرەی پێبەخشیوە و نووسیویەتی سەرەڕای کەموکوڕیەکانی شایەنی بینینە.

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٣
پۆل:فیلمە کەنەدییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە کەنەدییەکانی دەیەی ٢٠٠٠
پۆل:فیلمە سەربەخۆ کەنەدییەکان
ئالیدا مارچ

**ئەلییدا مارچ تۆرێس** (لەدایکبووی ١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٦) شۆڕشگێڕێکی کوباییە کە هاوسەری دووەمی ئێرنێستۆ "چێ" گیڤارا بووە، هەروەها ئەندامی سوپای کوبای فیدل کاسترۆ بووە.

## ژیان
لە کانوونی یەکەمی ١٩٥٨، ئەلیادا مارچ جەنگاوەرێکی چالاک بوو لە هەڵمەتی ڕۆشنایی چی گیڤارا. ئەو لە شەڕی لاس ڤیلاسدا بەشدار بوو کە تێیدا فیدێل کاسترۆ فەرمانی دا کە هێزە سەربازییەکانی داگیرکەرانی سەرۆک فولجێنسیۆ باتێستا لە پارێزگاکە ئیفلیج بکەن.

ھاوسەرگیرییەکەی ئەلیادا لەگەڵ چی گیڤارا لە ٢٣ی ئازاری ١٩٥٩ و ٢ی حوزەیرانی ١٩٥٩ ڕوویدا، ئەمەش دوای جیابوونەوەی گیڤارا لە هاوسەری پێشووی، ھیڵدا گادیا. ئاهەنگێکی مەدەنییان لە قەڵای سەربازی لا کابانادا ئەنجامدا. دوای هاوسەرگیریی لە ٢ی حوزەیران، گیڤارا و ئەلیدا بۆ مانگی هەنگوینییان چوون بۆ تارارا، شارۆچکەیەکی کەنار دەریایە کە ٢٠ کیلۆمەتر لە هاڤاناوە دوورە. گیڤارا و ئالیدا  چوار منداڵیان ھەبوو بە ناوەکانی: ئەلیادا، کامیلۆ، سیلیا، و ئێرنستۆ.

ئەلیادا نووسەری کتێبی Evocationە کە باس لە خۆشەویستی و هاوسەرگیری لەگەڵ چی گیڤارا دەکات لەپاڵ پەروەردەکردنی چوار منداڵەکەیان لە دوای مردنی چێ.  ھەروەھا ئەو نووسەری کتێبی *یادکردنەوەی چێ: ژیانم لەگەڵ چی گێڤارا یە*، کە لە ٢٠١٢ بڵاوکرایەوە.

لە ساڵی ٢٠٠٨دا، لە فیلمی ژیاننامەی چێ، ڕۆڵی ئەلیادا لەلایەن  کەتەلینا ساندینۆ مۆرینۆ گێڕا، لەکاتێکدا لە ساڵی ٢٠٠٥دا، ڕۆڵی لەلایەن پاولا گارسەوە گێڕدرا.

## ژێدەرەکان

## سەرچاوەکان

* Castaneda, Jorge, The Life and Death of Che Guevara: Companero, New York: Vintage Books (1998)  

## بەستەرە دەرەکییەکان

* سەنتەری لێکۆڵینەوە لە چێ گیڤارا 

پۆل:چێ گیڤارا
پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧
زۆمبی خوێیی (فیلم)

زۆمبی خوێیی () فیلمێکی کۆمیدیای ترسناکیی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٣ لە دەرھێنانی داستین میڵز و لەلایەن میڵز و کلینت ویلەرەوە نووسراوە و جۆش ئیل و ئیتان ھۆلی و جاکی مەککۆن و دەیڤ پارکەر و براندۆن سالکیل ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. فیلمی زۆمبی خوێیی لە ١٩ی شوباتی ٢٠١٣ بە ڤیدیۆ بڵاوکرایەوە.

## ڕۆڵەکان
* جۆش ئیل وەک بریکار فۆڕستەر
* ئیتان ھۆلی وەک بڵقەکان
* جاکی مەککۆن وەک ڕیتا
* دەیڤ پارکەر وەک چێت
* براندۆن سالکیل وەک ڕیچی

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣
پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون
ئۆتۆمۆبیلەکان (زنجیرەفیلم)

وێنۆک
**ئۆتۆمۆبیلەکان** ()یەکێکە لە زنجیرە فیلمەکانی میدیایی دیزنی کە لە جیھانێکدا جێگیرکراوە کە ئۆتۆمبێلی مرۆڤدۆستی تێدایە و لەلایەن جۆن لاسیتەرەوە دروست کراوە. ئەم زنجیرە فیلمە بە فیلمی ساڵی ٢٠٠٦ بە ھەمان ناو دەستی پێکرد کە لەلایەن کۆمپانیای پیکسارەوە بەرھەم ھێنرا و لەلایەن کۆمپانیای واڵت دیزنی پیکچەرزەوە بڵاوکرایەوە. دواتر فیلمەکە لە ساڵی ٢٠١١ بەدواداچوونێکی بۆ کرا، سێیەم فیلمیش لە ساڵی ٢٠١٧ نمایشکرا. ستۆدیۆی دیزنی توون کە ئێستا لەکارکەوتووە دوو فیلمی بەرھەمھێنا کە بریتیین لە فیلمەکان: فڕۆکەکان (٢٠١٣) و فڕۆکەکان ٢: تیمی ڕزگارکردن (٢٠١٤). دوو فیلمی یەکەمی "ئۆتۆمۆبیلەکان" لە دەرھێنانی جۆن لاسێتەرە، بەرپرسی سەرەکی داھێنەر لە پیکسار، ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی واڵت دیزنی و ستۆدیۆی دیزنی توون، فیلمی ئۆتۆمۆبیلەکان ٣ لە دەرھێنانی برایان فییە، ھونەرمەندی ستۆری بۆرد لە قیستەکانی پێشوودا. لاسێتەر وەک بەرھەمھێنەری جێبەجێکار لە فیلمەکانی ئۆتۆمبێل ٣ و فڕۆکەدا کاری کردووە. دوو فیلمی یەکەمی کارز پێکەوە زیاتر لە یەک ملیار و ٤٠٠ ملیۆن دۆلاری لە داھاتی جیھانی بۆکس ئۆفیس کۆکردووەتەوە، لەکاتێکدا ئەم فیلمە لە ٥ ساڵی یەکەمیدا زیاتر لە ١٠ ملیار دۆلاری فرۆشی کاڵای بازرگانی بەدەستھێناوە. زنجیرە فیلمی ئۆتۆمۆبیلەکان لە ساڵی ٢٠٠٦ لە پیکسارەزو دەستی پێکرد. ئەم فیلمە کەمترین پێشوازی لە ڕەخنەگرانی پیکسار بوو بە ٧٥٪ لە ڕۆتن، تا ئەو کاتەی بەدواداچوونەکەی بڵاوکرایەوە و ٩٣٪ی وەرگرت. "ئۆتۆمۆبیلەکان ٣" ٧٠٪ی وەرگرتووە، کورتە فیلمی Mater and the Ghostlight وەک زیادەیەک لە دی ڤی دی ئۆتۆمۆبیلەکان لە ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦ بڵاوکرایەوە. زنجیرەیەکی کورتە فیلم بە ناوی Cars Toons بەرھەم ھێنران و لە کەناڵی دیزنی پەخش کران بۆ ئەوەی زیاتر ئارەزوو ھەبێت لەسەر ئەم زنجیرەیە، ئەم براندە لە ساڵی ٢٠١١دا کاتێک فیلمی ئۆتۆمۆبیلەکان ٢ بڵاوکرایەوە، بەھای نزیکەی ١٠ ملیار دۆلار کاڵای بازرگانی فرۆشتبوو.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکان (پاشکۆ)
پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەمریکییە ڕێگاوبانەکان
پۆل:فیلمە کۆمیدییە وەرزشییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ھاوڕێیەتی
پۆل:فیلمە وەرزشییە ئەنیمەیشنییەکان
فرەگەردوونی

**[[زۆر|فرە]] [[گەردوون]]ی** کۆمەڵەیەکی گریمانەیە لە فرەگەردوونەکاندا.  ئەم فرە گەردوونانە پێکەوە ھەموو ئەو شتانە پێکدەھێنن کە ھەن: تەواوی بۆشای ئاسمان، کات، ماددە، وزە، زانیاری، و یاسا فیزیایییەکان و نەگۆڕەکان کە وەسفیان دەکەن. گەردوونە جیاوازەکانی ناو فرەگەردوون پێیان دەوترێت «گەردوونە ھاوتەریبەکان»، «گەردوونەکانی تر»، «گەردوونی جێگرەوە»، یان «جیھانی زۆر».

## سەرچاوەکان

پۆل:گەردوونناسی فیزیایی
پۆل:میکانیکی کوانتەم
پۆل:بابەتە خەیاڵییە زانستییەکان
پۆل:چەشنەکانی خەیاڵی زانستی
ئۆتۆمۆبیلەکان لەسەر ڕێگەکە

وێنۆک|پۆستەری فەرمی

**ئۆتۆمۆبیلەکان لەسەر ڕێگەکە** () زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکییە، کە بە کۆمپیوتەری تایبەت بە ئەنیمەیشن دروست کراوە، و کورتە فیلمە لەلایەن ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی پیکسارەوە بۆ خزمەتگوزاری ستریمینگی دیزنی+ بەرھەم ھێنراوە و لەسەر بنەمای زنجیرە فیلمی ئۆتۆمۆبیلەکان دامەزراوە. کاستی سەرەکی بریتیین لە ئۆین ویلسۆن وەک ڵایتینگ ماکوین و لاری کەیبڵ وەک ماتەر. زنجیرەکە لە نووسینی ستیڤ پورسێل و بەرھەمھێنانی مارک ساندھایمەرە. زنجیرەی ئۆتۆمۆبیلەکان لەسەر ڕێگایەکە دوای ڕووداوەکانی فیلمی ئۆتۆمۆبیلەکان ٣ (٢٠١٧) ڕوودەدات، بەدوای لایتنینگ (ویڵسۆن) و ماتەر (کەیبڵ گای) دا دەروات کە دەست دەکەن بە گەشتێکی ڕێگاوبان بۆ بەشداریکردن لە ئاھەنگی ھاوسەرگیری خوشکی ماتەر، سەردانی شوێن و کەسایەتییە جیاوازەکان دەکەن لە گەشتەکەدا. ئەم زنجیرەیە لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ و لە ڕۆژی وەبەرھێنەرانی دیزنیدا ناسێندرا. سۆندھایمەر دەڵێت دەرھێنەرەکان پێکەوە کاریان کردووە بۆ پاراستنی بەردەوامی زنجیرەکە. ناونیشانەکە لە مانگی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ ئاشکرا بوو، لە کاتی نمایشی تایبەتی پیکسار بۆ ڕۆژی دیزنی+ ٢٠٢١. چەمکی ئەڵقەکانی ئەم زنجیرەیە بریتیین لە چیرۆک کە نزیکن لە چیرۆکەکانی وەک فیلمەکانی ماد ماکس (١٩٧٩) و دەرەوەشاوە (١٩٨٠). دیزاینەری بەرھەمھێنانەکە ڕووناکییەکەی گۆڕی بۆ ئەوەی زیاتر فیلمەکانی ڕەی ھاریھاوسن وەبیربھێنێتەوە. بەرھەمھێنانی ئەم زنجیرەیە لە ماوەی ١٥ مانگدا ئەنجامدراوە. فیلمی ئۆتۆمۆبیلەکان بۆ یەکەمجار لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ وەک بەشێک لە ڕۆژی دیزنی+ نمایشکرا. زنجیرەکە پێداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرت بەھۆی نمایشە دەنگییەکانی، پەیامەکانی، نوکتە، نموونەیی و ڕێزگرتن لە کولتوری پۆپ.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

*
*

پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکان (پاشکۆ)
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی پیکسار
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر ئۆتۆمۆبیلی پێشبڕکێ
پۆل:بەرنامەسازی ڕەسەنی دیزنی+
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان لەسەر بنەمای فیلمەکانی دیزنی
پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی دیزنی+
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییەکانی دیزنی
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە کۆمیدییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر ئۆتۆمۆبیلە پێشبڕکێیەکان
پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠٢٢
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان کە وەسفی دەنگییان تێدایە
پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان
پۆل:کۆتاییی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی ٢٠٢٢
پاشا جۆرجی یەکەم

**پاشا جۆرج یەکەم** ( ٢٤ی کانوونی دووەمی ١٨٤٥ - ١٨ی ئازاری ١٩١٣ ) پاشای یۆنان بوو لە نێوان  ٣٠ی ئازاری ١٨٦٣ تا ١٨ی ئازاری ١٩١٣ ، بۆ ماوەی نزیک ٥٠ ساڵ حکومڕانی یۆنانی کرد، لە بنەڕەتدا شا جۆرج شازادەیەکی دانیمارکی بوو تەمەنی تەنها ١٧ ساڵ بوو کاتێک لەلایەن ئەنجومەنی نیشتمانی یۆنانیەوە وەک پاشا بە پشتیوانی بەریتانیا و ڕووسیا و فەرەنسا هەڵبژێردرا، لە ساڵی ١٩١٣ تیرۆر کرا و کوڕەکەی شا کۆنستنتین یەکەم شوێنی گرتەوە.   

## سەرچاوەکان

پۆل:مردووانی ١٩١٣
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٥
پۆل:پاشاکانی یۆنان
پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی دانمارکی
مۆنۆمێنتی ئازادی (بەغدا)

**مۆنۆمێنتی ئازادی** (یان نەسب الحرییە) (بە عەرەبی: نصب الحریة)، دەکەوێتە گۆڕەپانی تەحریر (گۆڕەپانی ڕزگاری) لە ناوەندی شاری بەغدا، ناسراوترین و خۆشەویستترین شوێنەواری شارەکەیە.

## پاشخان و مێژوو
لە ساڵی ١٩٥٩ سەرکردەی نوێی کۆماری عێراق، عەمید عەبدولکەریم قاسم مۆنۆمێنتێکی ڕاسپارد کە دەبێتە ئاھەنگێک بۆ ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی عێراق. بڕیار بوو لە دڵی ناوچەی بازرگانی ناوەندی بەغدا دابنرێت و ڕووی لە گۆڕەپانی ڕزگاری و پردی جەمھورییە بێت. نزیک بووەوە لە تەلارساز ڕیفعەت چادرجی کە یەکێکە لە تەلارسازەکانی عێراق. لەگەڵ جەواد سەلیم بیرۆکەیەکی پەرەپێدا کە بە بەرھەمگەلێک ناسرابوو کە مێژووی کۆنی عێراقیان لەگەڵ تەوەر و تەکنیکە ھاوچەرخەکاندا تێکەڵ کردووە. عەمید جەنەڕاڵ ویستویەتی ببێتە ھێمای دەوڵەتی نەتەوەیی نوێ، لەگەڵ ئەوەشدا جوواد سەلیم دیزاینی شوێنەوارێکی ھەڵبژارد کە ھێمای ململانێی گەل بێت دژی ستەمکاری و ڕێزی لە مێژووی قووڵی ھونەری عێراق گرت بە خستنەڕووی دیواری عەباسی و بابلی، پەیکەرێکی بەرھەمھێنا کە ھەم «بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش مۆدێرن» بوو، بەڵام ئاماژەی بە نەریتیش دەکرد.

سالم لەژێر بارودۆخێکی سەختدا کاری زۆری لەسەر پڕۆژەکە کرد، بەرەنگاری ھەموو ھەوڵەکانی قاسم بووەوە بۆ ئەوەی وێنەکەی بخرێتە ناو مۆنۆمێنتەکەوە. سەرەتا سالم ویستبووی پەیکەرەکە لە ئاستی زەویدا بێت، بەڵام تەلارسازەکەی پڕۆژەکە، ڕیفعەت چادرچی، پێداگری لەسەر ئەوە دەکرد کە بەرز بکرێتەوە بۆ ئەوەی زیاتر 'مۆنۆمێنتال' دەربکەوێت. لە ئەنجامدا کارە تەواوکراوەکان ڕووبەڕووی ھاتوچۆی قەرەباڵغ دەبنەوە نەک ئەو کەسانەی کە لە باخچەی تەنیشت یەکتردا بە پێ دەڕۆن.

ھەرچەندە مۆنۆمێنتەکە دیزاینی سالم بوو، بەڵام ئەو پڕۆژەکەی تا تەواوبوونی نەبینی. دوای مردنی پێشوەختەی لە مانگی یەکی ساڵی ١٩٦١، پڕۆژەکە لە ساڵی ١٩٦١ لەلایەن ھاوسەری پەیکەرتاشەوە کۆتایی پێھات؛ ھونەرمەند، لۆرنا سالم، لەگەڵ ھاوڕێ و ھاوکارەکەی سالم، پەیکەرتاشی، محەممەد غانی حیکمەت، کە پێشتر ھاوکاری پڕۆژەکە بوون بە کاستکردنی فیگەرە برۆنزییەکان. مۆنۆمێنتی تەواوکراو کە بە نەسب ئەلحورییە (مۆنۆمێنتی ئازادی) ناسراوە، لە ھەوڵە جۆراوجۆرەکان ڕزگاری بووە بۆ ئەوەی بڕوخێنرێت و یەکێکە لە کارە گشتییە ئایکۆنییەکانی بەغدا.

## وەسف کردن
ئەم شوێنەوارە لە ساڵی ١٩٦١ کراوەتەوە، دوای مردنی پەیکەرتاشەکە. پێکھاتووە لە ١٤ کاستی برۆنزی، کە نوێنەرایەتی ٢٥ فیگەر دەکەن، لەسەر تەختەیەکی تراڤێرتین، کە ٦ مەتر لە زەوییەوە بەرزکراوەتەوە. بەرزی مۆنۆمێنتەکە ١٠ مەتر و درێژییەکەی ٥٠ مەترە. ئەو فیگەرانە کە بە شێوەی باس-ڕیلیف دانراون، مەبەست لێی وەبیرھێنانەوەی کارە ھونەرییەکانی بابلی و ئاشووری و عەرەبییە.

ڕووداوە مێژوویییەکانی عێراق تا شۆڕشی ١٤ی تەممووز بە سەرۆکایەتی عەبدولکەریم قاسم وێنا دەکات؛ ڕێکەوتێکی سەرەکییە کە دەستپێکی دەسەڵاتی کۆمارییەکانە لە عێراق

مەبەست لەم شوێنەوارە وەک بەیتێکی شیعری عەرەبی - لە ڕاستەوە بۆ چەپ - بە ڕووداوەکانی پێش شۆڕش دەستپێدەکات - و بە ھاوئاھەنگی دوای سەربەخۆیی کۆتایی پێبھێنرێت. چەندین ئاماژە و چینە شاراوەکانی مانا لە کارەکەدا ئیلھامبەخش بوو بۆ ھونەرمەندەکانی عەرەب لە سەرانسەری ناوچەکەدا و ھانیان دا کە بەدوای کارە ھونەرییەکاندا بگەڕێن بە ناسنامەیەکی نەتەوەیییەوە لە سەردەمێکدا کە زۆرێک لە گەلانی عەرەب خەریکی بەدەستھێنانی سەربەخۆیی بوون.

## میرات
پەیکەرەکە لەسەر دراوی ٢٥٠ دیناری ساڵی ١٩٩٥ و دراوی ١٠ ھەزار دیناری بۆ ساڵی ٢٠١٣–٢٠١٥ وەک ڕێزێک بۆ پەیکەرتاشەکە دەرکەوتووە.

## سەرچاوەکان

پۆل:ھونەری عێراقی
پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٦١ لە عێراق
پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی بەغدا
جامی ١ی کەنداوی عەرەبی

**جامی ١ی کەنداوی عەرەبی** (بەعەرەبی: کأس الخلیج العربی ١)یەکەم پاڵەوانێتییە لە پاڵەوانێتییەکانی جامی کەنداو و لە شانشینی بەحرەین بەڕێوەچوو. لەم پاڵەوانێتییەدا تەنھا چوار ھەڵبژاردە بەشداریان کردووە: بەحرەین و قەتەر و سعودیە و کووەیت و یەکەم یاری پاڵەوانێتییەکە لە ٢٧ی ئازاری ١٩٧٠ لە نێوان ھەڵبژاردەکانی بەحرەین و قەتەر دەستیپێکرد و یاری کۆتایی لە نێوان بەحرەین و کوێت لە ڕێکەوتی ٣ی نیسانی ١٩٧٠ ئەنجامدرا. ھەموو یارییەکان لە یاریگای نێودەوڵەتی عیسا تاون بەڕێوەچوون. ھەڵبژاردەی کوووەیت بۆ یەکەمجار نازناوەکەی بەدەستھێنا. خەڵاتی گۆڵکاری پاڵەوانێتییەکە پێشکەش بە یاریزانانی کووەیت جەواد خەلەف و محەممەد مەسعوود بە تۆمارکردنی کە سێ گۆڵ. خەڵاتی باشترین یاریزانی پاڵەوانێتییەکە پێشکەش بە یاریزانی قەتەری خالد بلان کراو خەڵاتی باشترین گۆڵپارێزی پاڵەوانییەتییەکە پێشکەش درا بە گۆڵپارێزی عەرەبستانی سعودیا ئەحمەد عید.

## سەرچاوەکان
کچی شەڕکەر: مردووە زیندووەکان لە کەنداوی تۆکیۆ

**کچی شەڕکەر: مردووە زیندووەکان لە کەنداوی تۆکیۆ** () فیلمێکی ترسناکی ژاپۆنییە، لە ساڵی ١٩٩١ کازۆ کۆمیزۆ کاری دەرھێنانی بۆ کردووە. کیوتیی سوزووکی ڕۆڵی ڕزگاربوویییەک لە کارەساتی زۆمبی لە تۆکیۆ دەگێڕێت. دوای نیشتنەوەی نەیزەکێک، دانیشتووانی تۆکیۆ دەگۆڕێن بۆ زۆمبی گۆشتخۆر، و پاشان سوپا شارەکە کەرەنتینە دەکات. ڕزگاربوویەک بە ناوی کیکۆ شەڕ دەکات بەناو شارەکەدا و ھەوڵدەدات شکست بە بەکرێگیراوە خراپەکانی ژەنەڕاڵ ھۆگیۆکا بھێنێت کە بەبێ جیاوازی مرۆڤ و زۆمبی دەکوژن. کۆمپانیای سیناپس فیلمز لە ٢٣ی شوباتدا فیلمی جەنگی کچی بە شێوەی دی ڤی دی بڵاوکردەوە. بیل گیبرۆن لە کۆمپانیای DVD Talk ٢٫٥ ئەستێرەی پێبەخشی و بە ھەوڵێکی مات و بێزارکەر ناوی برد.

## ڕۆڵەکان
* کیوتیی سوزووکی وەک کیکۆ
* کیرا
* ھایکو ھەیاسێ
* کێنجی ئۆتسوکی

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمەکانی ١٩٩١
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ژاپۆنی لە دەیەی ١٩٩٠
پۆل:فیلمەکان کە لە تۆکیۆ داندراون
جەواد سەلیم

**جەواد سەلیم** (١٩١٩–١٩٦١؛ بە عەرەبی: جواد سلیم) نیگارکێش و پەیکەرتاشی عێراقی بووە لە ساڵی ١٩١٩ لە ئەنقەرە لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی لەدایک بووە. ئەو لەڕێگەی تێوەگلانی لەگەڵ گرووپی ھونەری مۆدێرنی بەغدای عێراقی بووە ھونەرمەندێکی کاریگەر، کە ھانی ھونەرمەندان دەدا بۆ گەڕان بەدوای تەکنیکەکاندا کە ھەردوو میراتی عەرەبی و ھەم فۆرمەکانی ھونەری مۆدێرن تێکەڵ دەکەن. بە یەکێک لە گەورەترین پەیکەرتاشەکانی سەدەی بیستەمی عێراق دادەنرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٩
پۆل:مردووانی ١٩٦١
پۆل:ھونەرمەندانی بەغدا
لیتیۆم ئازید

وێنۆک|پێکھاتەی کیمیایی لیتیۆم ئازید
**لیتیۆم ئازید** بریتییە لە خوێی لیتیۆم ی ترشی ھایدرازۆیک. ناجێگیر و پێکھاتەیەکی ژەھراوییە. کاتێک گەرم دەکرێت شی دەبێتەوە بۆ لیتیۆم و نایترۆجین.

## ئامادەکاری
دەتوانرێت بە میتاتێزی کارلێککردن لە نێوان سۆدیۆم ئازید و نیتراتی لیتیۆم یان لیتیۆم سەلفات گیراوەکان دروست بکرێت. ھەروەھا دەتوانرێت بە کارلێککردنی لیتیۆم سەلفات لەگەڵ باریۆم ئازید دروست بکرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەزیدەکان
ئۆوین وێڵسن

150px|وێنۆک
**ئۆوین وێڵسەن** () ئەکتەرێکی ئەمریکییە.  پەیوەندییەکی درێژخایەنی لەگەڵ سینەماکار وێس ئاندرسن ھەبووە، لەگەڵیدا چەندین فیلمی دەرھێناوە، یەکێکیان پاڵێورابوو بۆ خەڵاتی ئۆسکار و بافتا. 

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
دانیال لۆڕێنس ویتنی

**دانیال لۆڕێنس ویتنی** () لە ڕووی پیشەییەوە بە کەسایەتییەکەی لاری کەیبڵ گای ناسراوە. ئەکتەر و بەرھەمھێنەر و ھونەرمەندی مۆسیقا و کەسایەتی پێشووی ڕادیۆیی ئەمریکییە.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣
پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی
پۆل:زیندووان
پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان
ترشی ھایدرازۆیک

[وێنۆک|وێنەی سێ [ڕەوەندی|ڕەھەندی ترشی ھایدرازۆیک]]
**ترشی ھایدرازۆیک** ئاوێتەیەکی کیمیایی یە. (ھاوشێوەی «ھایدرۆجین ئازید»ە، کە فۆڕمی گازییە. ترشی ھایدرۆزۆیک بریتییە لە ھایدرۆجین ئازید کە لە ئاودا تواوەتەوە) فۆرمولەی کیمیایییەکەی بریتییە لە HN<sub>3</sub>. ھایدرۆجین و ئەزید ئایۆنی تێدایە.

## تایبەتمەندییەکان
ترشی ھایدرازۆیک زۆر تەقینەوە. کەمکەرەوەیەکی بەھێزە. بۆ دروستکردنی ئەزیدەکانی تر بەکاردێت. بۆنێکی ناخۆشی ھەیە.

## ئامادەکاری
دەتوانرێت بە کارلێککردنی سۆدیۆم ئازید لەگەڵ ترش دروست بکرێت. دەتوانرێت بە تەقاندنەوە پاک بکرێتەوە.

## بەکاردەھێنێت
سوودی زۆری نییە، چونکە زۆر تەقینەوە و ژەھراوی.

## سەلامەتی
ترشی ھایدرازۆیک لەڕادەبەدەر ژەھراوی دەبێت، تەنانەت ژەھراویترە لە سۆدیۆم ئازید. دەبێتە ھۆی سەرئێشەی زۆر خراپ. بۆنێکی ناخۆشی ھەیە. لە جەستەدا کەڵەکە نابێت. جارێکی تریش خواردنەوەی مەترسیدارە!

## سەرچاوەکان

.

پۆل:ترشەکان
پۆل:ئاوێتە نایترۆجینییەکان
پۆل:ئەزیدەکان
پۆل:ماددە کیمیاییە تەقێنەرەوەکان
سەقامگیری کیمیایی

لە کیمیادا، **سەقامگیری کیمیایی** **سەقامگیری گەرمیداینامیک**ی سیستەمێکی کیمیایییە.

سەقامگیری گەرمیداینامیک کاتێک ڕوودەدات کە سیستەمێک لە نزمترین دۆخی وزە، یان لە ھاوسەنگی کیمیایی لەگەڵ ژینگەکەیدا بێت. ئەمە ڕەنگە ھاوسەنگی داینامیکی بێت کە تێیدا ئەتۆم یان مۆلیکولە تاکەکەسییەکان فۆرم دەگۆڕن، بەڵام ژمارەی گشتییان لە فۆرمێکی تایبەتدا پارێزراوە. ئەم جۆرە ماددە کیمیایییە ھاوسەنگی گەرمیداینامیک بۆ ماوەیەکی نادیار بەردەوام دەبێت مەگەر سیستەمەکە نەگۆڕدرێت. سیستەمی کیمیایی لەوانەیە گۆڕانکاری لە قۆناغی ماددە یان کۆمەڵێک کارلێکی کیمیاییدا بەسەردا بێت.

دەوترێت دۆخی A لە ڕووی گەرمیداینامیکییەوە جێگیرترە لە دۆخی B ئەگەر وزەی ئازادی گیبسی گۆڕانکاری لە A بۆ B ئەرێنی بێت.

## لە بەرامبەر کاردانەوە
سەقامگیری گەرمیداینامیک بۆ سیستەمێکی دیاریکراو دەگونجێت. کارلێککردن ماددەیەکی کیمیایی وەسفێکە بۆ ئەوەی کە چۆن ڕەنگە کارلێک بکات لە سەرانسەری سیستەمی کیمیایی جۆراوجۆری پۆتانسێل و بۆ سیستەمێکی دیاریکراو، کارلێکێکی لەو جۆرە چەندە خێرا دەتوانێت بەردەوام بێت.

ماددە کیمیایییەکان یان حاڵەتەکان دەتوانن بۆ ماوەیەکی نادیار بەردەوام بن ھەرچەندە لە نزمترین دۆخی وزەی خۆیاندا نین ئەگەر ئەزموونی جێگیری گوازراوەیی بکەن - دۆخێک کە تەنھا ئەگەر زۆر تێک نەدرێت جێگیرە. ھەروەھا ڕەنگە ماددەیەک (یان دۆخێک) بە «بەردەوامی جوڵەیی» ناوببرێت ئەگەر تاڕادەیەک بە ھێواشی بگۆڕێت (و بەمجۆرە لە ھاوسەنگی گەرمیداینامیکدا نەبێت، بەڵام بە ھەر شێوەیەک بێت چاودێری بکرێت). جۆر یان سیستەمی میتاستابڵ و جووڵەیی بەردەوام لە کیمیادا بە جێگیری ڕاستەقینە نازانرێت؛ بۆیە نابێت زاراوەی «جێگیر لە ڕووی کیمیایییەوە» لەلایەن کیمیازانەکانەوە وەک ھاوواتای «کارلێکنەکراو» بەکاربھێنرێت، چونکە چەمکە گەرمیداینامیک و جووڵەیییەکان تێکەڵ دەکات. لە لایەکی دیکەوە، جۆرە کیمیایییە زۆر ناجێگیرەکان مەیلیان ھەیە بە ڕێژەیەکی بەرز شیبوونەوەی یەک دانەیی گەرمی دەرەکییان ھەبێت. بەم شێوەیە، ناسەقامگیری کیمیایی بەرز ڕەنگە ھەندێک جار ھاوتەریب بێت لەگەڵ شیبوونەوەی یەک ددان بە ڕێژەیەکی بەرز.

## کیمیای دەرەوە
لە زمانی ڕۆژانەدا، و زۆرجار لە زانستی ماددەدا، دەوترێت ماددەیەکی کیمیایی «جێگیرە» ئەگەر بە تایبەتی کارلێککەر لە ژینگەدا یان لە کاتی بەکارھێنانی ئاساییدا نەبێت، و خۆی بپارێزێت تایبەتمەندییە بەسوودەکان لەسەر پێوەرە کاتییەکانی سوودی چاوەڕوانکراو. بە تایبەتی سوودەکەی لە بوونی ھەوا، شێ یان گەرمی و لەژێر بارودۆخی چاوەڕوانکراوی بەکارھێناندا دەھێڵرێتەوە. بەم مانایە دەوترێت کە مادەکە ناجێگیرە ئەگەر بتوانێت لەژێر بارودۆخی بەکارھێنانی پێشبینیکراو یان بارودۆخی ژینگەیی ئاساییدا ژەنگاوی بێت، شیببێتەوە، پۆلیمر بکات، بسوتێت یان بتەقێتەوە.

## ئاماژەکان

پۆل:کیمیای فیزیایی
پۆل:زانستی کەرەستە
پۆل:زانستی ماددە
پۆل:کیمیای فیزیکی
ڕۆژی ئەیدا لەڤلس

**ڕۆژی ئەیدا لەڤلەس** بۆنەیەکی ساڵانەیە کە ھەموو ساڵێک لە دووەم سێشەمەی تشرینی دووەم ئاھەنگ دەگێڕدرێت بۆ بەشدارییەکانی ژنان لە بەشەکانی STEM. ئەم بەشە لەدوای ماتماتیکزانێک و یەکەم زانای کۆمپیوتەر بەناوی ئەیدا لەڤلەس لە ساڵی ٢٠٠٩ وەک ڕۆژی "بلۆگینگ" دەستپێکردووە و لەوساتەوە بوو بە بۆنەیەکی فرەنیشتمانی لەگەڵ گێڕانی کۆنفرانس بۆی..

## تێبینییەکان


## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٩
پۆل:ڕۆژەکانی ھۆشیارکردنەوە
پۆل:ژنان لەناو زانست و تەکنۆلۆژیا
نێرگز بووکی کوردستان

***نێرگز بووکی کوردستان*** فیلمێکی کوردی بە دەرھێنانی جەعفەر عەلی بوو کە لە ساڵی ١٩٩٠ لە باشووری کوردستان بەرھەم ھێنرا. لەم فیلمە وەکوو یەکەمین فیلمی کوردی لە ئاستی عێراق یاد دەکرێت.

سیناریۆی نێرگز بووکی کوردستان لەسەر چیرۆکێک بەم ناوە کاری محەمەد فەریق حەسەن نووسەری کورد نووسراوە و ئەو دیالۆگەکانی فیلمەکەش نووسیوە، بەڵام بیر و ڕای چیرۆکەکە ھی محەممەد مەکی عەبدوڵڵا (حاجی مەکی) بووە. ھەروەھا سەڵاح ڕەئووف ئاواز و مۆسیقای بۆ داناوە و پێمان عومەر، بورھان محەممەد و مەحموود دۆم گۆرانیان لە فیلمەکە خوێندووە. مۆنتاژی فیلمەکە بە ئەستۆی ساحیب حەداد و بەڕێوەبەری نیگارکێشان نیھاد عەلی بووە و ساز کردنی دەنگیش بە ئەستۆی فەیسەل عەباسی بووە. یەکێک لە ئەکتەرەکانی فیلمەکەش حاجی مەکی بوو.

فیلمی نێرگز بووکی کوردستان لە سەردەمێک ساز کرا کە حکوومەتی بەعس گوندەکانی کوردستانی وێران دەکرد و میدیای جیھان لە ھەواڵەکانی ڕووداوی قڕکردنی گەلی کورد سەرسام ببوو؛ بەڵام چۆنکە فیلمەکە ژیانێکی سادە و جوانی بەھارانەی گوندێکی کوردنشین نیشان دەدا، بەعسییەکان ڕێگریان لە سازکردنی فیلمەکە نەکرد تا بەم شێوەیە بڵێن کە کوردەکان لە گوندەکانی خۆیان خەریکی ژیانێکی ئاسایین. سەرەڕای ئەمە نمایشی فیلمی نێرگز بووکی کوردستان ھەتا ساڵی ١٩٩١ و دوای ڕاپەڕین دواخرا.

## ئەمەش ببینە
* سینەمای کوردی
* *[[گۆرانییەک بۆ بەکۆ]]*
* *[[گەلەگورگ]]*

## سەرچاوەکان

پۆل:فیلمە کوردییەکان
پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی
پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٠
ڕۆژی سینەمای کوردی

**ڕۆژی سینەمای کوردی** ٩ی ئەلوولی ھەرساڵە، ھاوکات لەگەڵ ساڵڕۆژی کۆچی دوایی یەڵماز گونەی دەرھێنەر، نووسەر و ئەکتەری کوردە. لەم ڕۆژە ھونەرمەندانی سینەمای کوردی و سینەماحەزانی کورد ڕێوڕەسمەکانێک لە ڕێزگرتن لە تێکۆشانی ھونەرمەندانی کورد و ڕۆڵی ئەوانە لە چاندی نەتەوەیی کورد بەڕێوە دەبەن.

ڕۆژی سینەمای کوردی لە ساڵی ٢٠٢٠ەوە، بە دەستپێشخەریی ھاوار مستەفا خان ھونەرمەندی کورد و ھەروەھا کۆمپانیای ھاواری فیلم، ناوەندی سینەمایی و رۆژنامەڤانیی بەدرخان، کۆماری یەڵماز گونەی ژیاندۆستی ڕەچاو کراوە و بەڕێوەدەچێت.

## ئەمەش ببینە
* سینەمای کوردی

## سەرچاوەکان

پۆل:سینەمای کوردستان
پۆل:ڕۆژە نەتەوەییەکانی کوردستان
شیبوونەوە

[ڕاست|چوارچێوە|شۆفانێکی خراپبوو لە ماوەی شەش ڕۆژدا، ھەر چوارچێوەیەک نزیکەی ١٢ کاتژمێر لەیەکترەوە دوورە. [میوە|میوەکەی دەچرچێت و بە قاڵب دادەپۆشێت.]]
[وێنۆک|شیبوونەوەی دارە پەرستارێکی کەوتوو لە [دارستان|دارستانێکدا]]
*شیبوونەوە*، یان *ڕووتانەوە*، ئەوەیە کە بەسەر زیندەوەراندا دێت کاتێک دەمرن. ھەروەھا بەسەر ماددە ئۆرگانیک بە ھەر جۆرێکدا دێت، وەک خۆراک. ھۆکاری ڕوودانی ئەوەیە کە مۆلیکولە ئۆرگانییەکان کۆگای بلۆکی بیناسازی و وزەن. ھەر شتێک مادەی ئۆرگانیک بشکێنێت، وزە و بلۆکی بیناسازی بەکاردەھێنێت بۆ دووبارە بەرھەمھێنانەوەی خۆی.

یەک تەواوی شانشینی زیندەوەران جگە لە شکاندنی ماددە ئۆرگانییەکان ھیچی تر ناکەن: قارچک. شێوازی ژیانیان پێی دەوترێت 'ساپرۆفایت'، چونکە لە ڕێگەی دیواری خانەکانیانەوە ماددە ئۆرگانییەکان دەشکێن و دەخۆن.

بەشێکی زۆری شیبوونەوە لەلایەن میکرۆبەکان، بە تایبەت بەکتریا ئەنجام دەدرێت. ھەروەھا باو ھەرسکردن گۆشت لەلایەن کرمەکانەوە. ئەگەر مێرووەکان ھێلکە بکەن، کرمەکان ھەڵدێن و دەست دەکەن بە خۆراکدان بە شانەکانی جەستە.

لە کۆتاییدا، شیبوونەوە دەتوانێت بە پرۆسەی نائۆرگانیک ڕووبدات. ھەموو ماددە ئۆرگانییەکان بە تێپەڕبوونی کات دەشکێن، چونکە لە حاڵەتی وزەی بەرزتردان لە ماددە نائۆرگانیکەکانی ئاسایی.

## سەرچاوەکان
عیدی ئەمین

**عیدی ئەمین دادا ئوومێ** (؛ ١٩٢٥ – ١٦ی ئابی ٢٠٠٣) ئەفسەرێکی سەربازی و سیاسەتوانێکی ئووگاندی بوو کە لە ساڵی ١٩٧١ ھەتا ١٩٧٩ وەکوو سێیەمین سەرۆک کۆمای ئووگاندا کاری کرد. ئەو بە شێوەی دیکتاتۆرێکی سەربازی دەسەڵاتداری کردووە و بە یەکێک لە دڕندەترینی زۆردارەکان لە مێژووی جیھانی مۆدێرندا دادەنرێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٩٢٠
پۆل:مردووانی ٢٠٠٣
پۆل:مردن بەھۆی لەکارکەوتنی گورچیلەکان
پۆل:خەڵکی قەیرانی کۆنگۆ
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨
کۆمیسیۆنی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ دۆخی ژنان

**کۆمیسیۆنی دۆخی ژنان** () کۆمیسیۆنێکی کاراییی ئەنجومەنی ئابووری و کۆمەڵایەتیی نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێک لە ئۆرگانە سەرەکییەکان لە ناو نەتەوە یەکگرتووەکانە. ئەو کۆمیسیۆنە وەکوو ئۆرگانێکی نەتەوە یەکگرتووەکان وەسف کراوە کە یەکسانیی جێندەری و بەھێزکردنی ژنان بەرەوپێش دەبات. ساڵانە نوێنەرانی وڵاتانی ئەندام لە بارەگای نەتەوە یەکگرتووەکان لە نیۆیۆرک کۆدەبنەوە بۆ ھەڵسەنگاندنی پێشکەوتنەکانی یەکسانیی جێندەری، دەستنیشانکردنی بەربەستەکان، دانانی ستانداردی جیھانی و داڕشتنی سیاسەتی کۆنکرێتی بۆ پێشخستنی یەکسانیی جێندەری و پێشکەوتنی ژنان لە سەرانسەری جیھاندا. لە نیسانی ٢٠١٧، ئەنجومەنی ئابووری و کۆمەڵایەتی ١٣ ئەندامی نوێی بۆ کۆمیسیۆنی دۆخی ژنان بۆ خولی چوار ساڵەی ٢٠١٨–٢٠٢٢ ھەڵبژارد.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* 

پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٤٦
پۆل:خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران
نیتراتی لیتیۆم

وێنۆک|نیتراتی لیتیۆم
**نیتراتی لیتیۆم** ئاوێتەیەکی کیمیایییە و ڕێسا کیمیاییەکەی بریتییە لە LiNO3. لیتیۆم و نیترات ئایۆنی تێدایە.

## تایبەتمەندییەکان
نیتراتی لیتیۆم ماددەیەکی ڕەقی بێ ڕەنگە، کاتێک گەرم دەکرێت بڵێسەی سوور دروست دەکات، و ماددەیەکی ئۆکسێنەرە، کاتێک گەرم دەکرێتەوە دەشکێت بۆ ئۆکسیدی لیتیۆم، دووانە ئۆکسیدی نایترۆجین، و ئۆکسجین.

## ئامادەکاری
ئەم کانزایە دەتوانرێت بە کارلێککردنی لیتیۆم، لیتیۆم ھایدرۆکساید، ئۆکسیدی لیتیۆم، یان لیتیۆم کاربۆنات لەگەڵ ترشی نیتریک دروست بکرێت.

## بەکارھێنان
نیتراتی لیتیۆم لە یارییە ئاگرینییەکان بەکاردێت بۆ دروستکردنی ڕەنگێکی سوور، ھەروەھا بۆ دروستکردنی بڵێسەی سووری گەورە بەکاردێت.

## سەرچاوەکان
باریۆم ئازید

وێنۆک|160px
**باریۆم ئازید** ڕێسا کیمیاییەکەی بریتییە لە BaN6، پێکهاتەیەکی کیمیاییە بە Pubcom ID 62728، کە بارستەی مۆلی ٢٢١،٣٧ گم/مۆڵە، دیمەنی ئەم ئاوێتەیە ڕەقێکی سپی بلورییە.

## ئامادەکاری
ڕەنگە ئازیدی باریۆم بە کارلێککردنی ئەزیدی سۆدیۆم لەگەڵ خوێی باریۆمی تواوە ئامادە بکرێت.  پێویستە ئاگاداری ئەوە بێت کە کریستاڵە گەورەکان لە گیراوەکەدا دروست نەبن چونکە کریستاڵەکانی باریۆم ئازید دەتەقنەوە ئەگەر تووشی خۆلێدان/شۆک بوون یان ئەگەر بە تەواوی وشک ببنەوە.  پێویستە بەرهەمەکە بە ژێرئاوکەوتوو لەناو ئیتانۆلدا هەڵبگیرێت.

## بەکارهێنان
دەتوانرێت ئازیدی باریۆم بەکاربهێنرێت بۆ دروستکردنی ئازیدی مەگنیزیۆم، سۆدیۆم، پۆتاسیۆم، لیتیۆم، ئازیدی ڕوبیدیۆم و زینک لەگەڵ سەلفاتەکانی خۆیان.

Ba(N3)2 → Ba + 3 N2

هەروەها دەتوانرێت وەک سەرچاوەیەک بۆ نایترۆجینی پاکی بەرز بە گەرمکردنەوە بەکاربهێنرێت

ئەم کارلێکە باریۆمی کانزایی ئازاد دەکات، کە وەکو گەیتەر لە بەکارهێنانی بۆشاییدا بەکاردەهێنرێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:ئەزیدەکان
پۆل:ماددە کیمیاییە تەقێنەرەوەکان
کوینتا برونسن

**کوینتا بڕونسن** () نووسەر و بەرهەمهێنەر و ئەکتەرێکی بواری کۆمیدیای ئەمریکییە. برونسۆن لە ڕۆژاوای فیلادلفیا لەدایکبووە و گەورە بووە، ناوەکەی بە زمانی ئیسپانی بە واتای "پێنجەم" دێت و ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە بچووکترینی پێنج منداڵە، لە ٧٤ەمین خەڵاتی پرایم تایم ئیمیدا، بووە یەکەم ژنە ڕەشپێست کە سێ جار لە بەشی کۆمیدیدا پاڵێوراو بێت.

## سەرچاوەکان

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩
پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی
پۆل:خانمەکتەرانی دەنگی ئەمریکی
پۆل:ژنە کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکان
پۆل:باشترین مۆسیقاژەن یان خانمەکتەری کۆمیدیاکار لە بردنەوەی گۆلدن گلۆب (تەلەڤیزیۆن)
پۆل:زیندووان
پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم
پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم
پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان
پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا
پۆل:ژنە ئەمریکییە سیناریۆنووسەکان
پووسی پووت لەپێ: کۆتا خۆزگە

وێنۆک|پۆستەری فەرمی

***پووسی پووت لەپێ: کۆتا خۆزگە*** () ھەروەھا بە ***پووسی پووت لەپێ ٢*** ناسراوە، فیلمێکی ئەنیمەیشنی کۆمپیووتەریی سەرکێشیی ئەمریکیی ٢٠٢٢-ە، لەلایەن دریم وۆرکس ئەنیمەیشن بەرھەم ھێنراوە، و لەلایەن یوونیڤەرساڵ پیکچەرز دابەش کراوە. درێژەی فیلمی *[[پووسی پووت لەپێ (فیلم)|پووسی پووت لەپێ]]* (٢٠١١) و ھەروەھا شەشەم فیلمی پاشکۆی *شڕێکە*. لەلایەن جۆڵ کرۆفۆرد لەگەڵ جانوێل مێرکادۆ دەرھێنراوە، ھەروەھا پۆڵ فیشەر کاری نووسینی بۆ کردووە. ئانتۆیۆ باندراس و سەلما ھایێک ڕۆڵی دەنگی پووس و کیتی لە *پووسی پووت لەپێ* دەردەبڕن و ھەروەھا ئۆلیڤیا کۆلمەن، ھارڤی گیلێن، سامسۆن کایۆ، واگنەر مۆرا، ئەنتۆنی مێندێز، جۆن مولانی، فلۆرێنس پیوو، دوین جۆی ڕاندۆڵف و ڕەی وینستۆنیش وەک کەسایەتیی نوێ دەردەکەون. فیلمەکە دوای ڕووداوەکانی فیلمی *شڕێک بۆ ھەمیشە* (٢٠١٠) دانراوە، و ئەم فیلمە شوێنی گەشتی پووسی پووت لەپێ دەکەوێت، کە دوای لەدەستدانی ٨ لە ٩ ڕووحی خۆی، دەیەوێت ئەستێرەیی خۆزگەکان بدۆزێتەوە و بۆ ئەوەی ٨ ڕووحەکەی بگەڕێنێتەوە، لەگەڵ کیتی ئەم گەشتە ئەنجام دەدەن، ھەروەھا گۆڵدی و جاک ھۆنەری گەورە و گورگی مەرگ ڕاوی ئەوان دەنێن و وەک دوژمنێک لە فیلمەکەدان.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان
* 
* 

پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢
پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠٢٢
پۆل:فیلمە خەیاڵییەکانی ٢٠٢٢
پۆل:فیلمە کۆمیدیی ئەکشنی ئەمریکی
پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی ئەمریکا
پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی
پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە دزییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی یونێڤێرساڵ پیکچەرز
پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئیسپانیا دانراون
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ورچەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی ٢٠٢٢
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمە سەرکێشییە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییەکانی ساڵی ٢٠٢٢
پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان
پۆل:ئەنیمەیشنییە ڕۆژاواییەکان کە کاریگەری ئەنیمێیان لەسەرە
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی درێم وۆڕکس ئەنیمەیشن
پۆل:فیلمە گاڵتەبازییەکانی چیرۆکە ئەفسانەییەکان
پۆل:فیلمەکان کە لەسەر بنەمای پووسی پووت لەپێ داندراون
پۆل:فیلمەکانی شڕێک
پۆل:فیلمی کۆمیدی ساڵی ۲۰۲۲
پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمەکان بە چەشنی ڕۆژاوایی نوێ
پۆل:میمی تەلەڤیزیۆن و فیلمەکان
پۆل:فیلمە وەچەرخانەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ڕۆژاوایییەکان کە کاریگەریی ئەنیمێیان لەسەرە
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠٢٢
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە ئاژەڵە قسەکەرەکان
پۆل:فیلمە ئینتەرکوێلەکان
کارلێکی میتاتێزی خوێ

**کارلێکی میتاتێزی خوێ**'، ھەندێک جار پێی دەوترێت **کارلێکی جێگۆڕکێی دووانە**، پرۆسەیەکی کیمیایییە کە ئاڵوگۆڕی پەیوەندی لە نێوان دوو کارلێککەردا جۆرە کیمیایییەکان دەگرێتەوە؛ کە لە ئەنجامدا بەرھەمەکان دروست دەبن کە پەیوەندییان بە پەیوەندی ھاوشێوە یان یەکسانەوە ھەیە ئەم کاردانەوەیە لەلایەن گشتییەوە نوێنەرایەتی دەکرێت:

: AB + CD -> AD + CB  پەیوەندی نێوان جۆرە کارلێککەرەکان دەتوانێت ئایۆنی بێت یان ھاوپەیوەندی. بە شێوەیەکی کلاسیک ئەم کارلێکانە دەبێتە ھۆی بارینی یەک بەرھەم.

لە ئەدەبیاتی کۆنتردا زۆرجار زاراوەی دووانە شیبوونەوە ڕووبەڕوو دەبێتەوە. زاراوەی دوو شیبوونەوە بە تایبەتیتر کاتێک بەکاردەھێنرێت کە لانیکەم یەکێک لە مادەکان لە توێنەرەکەدا نەتوێتەوە، چونکە ئاڵوگۆڕی لیگاند یان ئایۆن لە دۆخی ڕەقی کارلێککەرەکەدا ڕوودەدات. بۆ نموونە:

: AX(aq) + BY(s) → AY(aq) + BX(s).

## جۆرەکانی کاردانەوە
### ئاڵوگۆڕی دژە یاریگا
میتاتێزی خوێ تەکنیکێکی باوکۆنتەریۆن بۆ. ھەڵبژاردنی کارلێککەرەکان بە ھێڵکاری تواوەیی یان وزەی تۆڕ ڕێنمایی دەکرێت. ھەروەھا دەتوانرێت تیۆری HSAB بەکاربھێنرێت بۆ پێشبینیکردنی بەرھەمەکانی کارلێکی میتاتێزی.

زۆرجار میتاتێزی خوێ بەکاردەھێنرێت بۆ بەدەستھێنانی خوێ کە لە توێنەرە ئۆرگانیکەکاندا دەتوێتەوە. وێناکردن گۆڕینی سۆدیۆم پەرینات بۆ تێترابوتیلامۆنیۆم خوێ:

: NaReO4 + N(C4H9)4Cl → N(C4H9)4[ReO4] + NaCl
:

: [Fe(C5H5)2]BF4 + NaB(C6F5)4 →   [Fe(C5H5)2]B(C6F5)4 + NaBF4
:

: 3 + [Co(NH3)6]Cl3 → 3 AgCl +  [Co(NH3)6](NO3)3

پێویست ناکات کارلێککەرەکان زۆر تواوە بن بۆ ئەوەی کارلێکەکانی میتاتێزی ڕووبدات. بۆ نموونە باریۆم تیۆسیانات دروست دەبێت کاتێک شلەیەکی تیۆسیاناتی مس(I) و باریۆم ھایدرۆکساید لەناو.

### ئەلکیلاسیۆن
کۆمپلێکسەکانی کانزاکان لە ڕێگەی کارلێکەکانی میتاتێزی خوێیەوە ئەلکیل دەکرێن. وێناکردن بریتییە لە میتیلکردنی تیتانۆسین دیکلۆرید بۆ پێدانی کاراکتەری پێتاسیس:

: (C5H5)2TiCl2 + 2 ClMgCH3 → (C5H5)2Ti(CH3)2 + 2 MgCl2

بەرھەمی خوێ بە شێوەیەکی گشتی لە توێنەرەوەی کارلێکەکەوە دەڕژێت.

### کاردانەوەی بێلایەنکردن
کارلێکی بێلایەنکردن جۆرێکە لە کارلێکی دوو جێگرەوە. کارلێکی بێلایەنکردن کاتێک ڕوودەدات کە ترشێک کارلێک لەگەڵ بڕێکی یەکسان لە بازایەکدا بکات. ئەمەش بەزۆری گیراوەی خوێ و ئاو دروست دەکات. بۆ نموونە ترشی ھایدرۆکلۆریک لەگەڵ سۆدیۆم ھایدرۆکساید کارلێک دەکات و کلۆریدی سۆدیۆم و ئاو بەرھەم دەھێنێت:

: HCl + NaOH → NaCl + ho2

### کاردانەوەی میتاتێزی بێ خوێ
بە پێچەوانەی کارلێکەکانی میتاتێزی خوێ کە بەھۆی بارینی خوێی ڕەقەوە دەجووڵێنرێن، کەمبوونەوەی بێ خوێن، کە بەھۆی دروستبوونی سیلیل ھالیدەکانەوە وەرگیراون، کارلێکەکانی میتاتێزی بێ خوێ بە شێوەیەکی یەکسان بەردەوام دەبن.

## سەرچاوەکان

پۆل:کاردانەوە کیمیایییەکان
ڕۆژی دی ئێن ئەی

**ڕۆژی نیشتمانی دی ئێن ئەی** پشوویەکی فەرمی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە دەکەوێتە ٢٥ی نیسان. بۆ یادکردنەوە و ڕێزلێنان لەوکاتەی کە لە ١٩٥٣ لە گۆڤاری سروشت باس لە شێوەی دی ئێن ئەی خرابووە ڕوو لەلایەن جەیمس واتسن، فڕانسس کریک، مۆریس ویڵکنس، ڕۆزەلیند فرانکلین. و لە ٢٠٠٣ ڕاگەیەنرا کەوا پرۆژەی جینۆمی مرۆڤ نزیکە لە تەواوکردن، و "ئەو بۆشاییانەشی کەوا ماونەتەوە نزیکن لە تەواو بوون."

لە ئەمریکا ڕۆژەکە یەکەمجار لە ٢٥ی نیسانی ٢٠٠٣ وەک پشوو جێبەجێ کرا بە پشتگیری ھەردوو ئەنجومەنی پیران و ئەنجومەنی نوێنەران.

## سەرچاوەکان
* 


## بەستەرە دەرەکییەکان
ماتەر

**ماتەر** () کەسایەتی ئەنیمەیشنی ئۆتۆمۆبیلەکان و ئۆتۆمۆبیلەکانی ٢ و ئۆتۆمۆبیلەکانی ٣یە.  ئەم ئۆتۆمۆبیلە لەلایەن کۆمپانیای پیکسارەوە دروستکراوە و هەروەها ڵایتینگ ماکوین باشترین هاوڕێیەتی. دەنگی پیشەیی ئەویش لاری کەیبڵ گایە، ئەم کەسایەتییە خەڵکی شاری خەیاڵی و دووری ڕادیاتۆر سپرینگزە و کاتێک لە هەمان شاردا ون دەبێت، لایتنینگ مەکوین دەناسێت. ڕەنگی ماتەر لە منداڵیدا شینێکی ئاسمانی بووە، کە لە فلاشباکی بەشی یەکەمی فیلمی ئۆتۆمۆبیلەکان دەرکەوتووە کاتێک منداڵ بووە.  ژمارەی تابلۆی ئۆتۆمبێلەکەی A113یە.  هەروەها باشترین شۆفێرە (بە بۆچوونی ئەو) لە لێخوڕینی گێڕی پێچەوانەدا (بەگ بۆ دواوە).  بێگومان لە فیلمی ئۆتۆمۆبیلەکان بەشی دوودا، پەیامنێری پێشبڕکێکان دارێل کارتریپ دەڵێت "ئەو باشترین شۆفێری پێچەوانەیە لە جیهاندا". 

## سەرچاوەکان

پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم
پۆل:ئەکتەرە خەیاڵییەکان
پۆل:ھاوکارانی فیلم
کاتدراڵی بەڕازیلیا

**کاتدراڵی بەڕازیلیا** (بە پورتوگالی: کاتدراڵی میترۆپۆلیتانای برازیلیا، "کاتدراڵی گەورەی برازیلیا") کاتدراڵی ڕۆمانی کاسۆلیکییە کە خزمەت بە بەڕازیلیای بەڕازیل دەکات و وەک شوێنی نیشتەجێبوونی ئەپستۆریای سەرەکی بەڕازیلیا کاردەکات. دیزاینەکەی لەلایەن تەلارسازێکی بەڕازیلی ئۆسکار نیمێرەوە دیزاین کراوە و لەلایەن ئەندازیاری پێکھاتەی بەڕازیلی خواکیم کاردۆزۆوە حیسابی بۆ کراوە، و لە ٣١ی ئایاری ١٩٧٠ تەواو بووە و تەرخانکراوە. کاتدراییلەکە پێکھاتەیەکی ھایپەربۆلۆیدە کە لە ١٦ ستوونی کۆنکرێتی دروست کراوە و کێشی ھەر ستوونی ٩٠ تۆنە

## سەرچاوەکان

پۆل:تەلارسازی مۆدێرن لە بەڕازیل
پۆل:بیناکانی ئۆسکار نیمێر
بۆرنا بوریاشی دووەم

وێنۆک| وێنەی نامەیەکی (بۆرنا بوریاس) لەبۆ (نیبوررێیا) لە ژووری ٥٥ لە مۆزەخانەی بەڕیتانیا

** بۆرنا بوریاشی دووەم** ناوەکەی لە زمانی کاسییەکان بە مانای خزمەتکاری خاکە گەورەکانەوە دێت، وە پاشای کاسییەکان بوو بەسەر بابلدا، هەروەها نۆزدەهەمین پادشای بنەماڵەی سێیەمی کاسییەکان بوو، لە پشتی باوکیەوە کاداشمان ئێنلیلی یەکەم حوکمرانی دەکرد و لە ساڵانی (١٣٥٩-١٣٣٣) پێش زایین حوکمڕانی کردووە، فیرعەونی میسری ئەخناتن، کە ناوەکەی لە نامەکانی تل ئەلحەمەرنا لە میسردا هاتووە، لەوێ پەیوەندی دۆستانە لەگەڵ میسردا هەبووە و هاوسەرگیری لەگەڵ خزمێکی ژنی فیرعەون کردووە، بەڵام هاوڕێیەتییەکە بەردەوام نەبوو چونکە ئەم پاشایە یارمەتی کەنعانییەکانی دا بۆ دەرکردنی میسرییەکان لە وڵاتەکەیان، لە ساڵی ١٣٣٣ پێش زایین کۆچی دوایی کردووە.
وێنۆک| مۆری تایبەت بە بۆرنا بوریاشی دووەم

## سەرچاوە

پۆل:کاسییەکان
پۆل:پاشا کوردیە کۆنەکان
پۆل:مێژوو
پۆل:کوردگەلانی دێرینی رۆژهەڵاتی نزیک
پۆل:پاشایەتیە پێشووەکانی ئاسیا
پۆل:شوێنەوارناسیی عێراق
پۆل:مێزۆپۆتامیا
پۆل:بابل
پووسی پووت لەپێ (فیلم)

وێنۆک
**پووسی پووت لەپێ** () ئەنیمەیشنێکی سەرکێشی و کۆمیدی کۆمپیوتەرییە، کە لەلایەن کۆمپانیای دریم وۆرکسەوە دروستکراوە و لەلایەن کریس میلەرەوە کاری دەرهێنانی بۆ کراوە.  ئەم ئەنیمەیشنە لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ بڵاوکراوەتەوە.  بەشی دووەمی ئەم ئەنیمەیشنە لە ساڵی ٢٠٢٢ لەلایەن کۆمپانیای دریم وۆرکس ئەنیمەیشن بەناوی پووسی پووت لەپێ: کۆتا خۆزگە بڵاوکرایەوە. ئەم فیلمە بەشێکە لە فیلمی شڕێک بە ناوی پووسی پووت لەپێ، چیرۆکی فیلمەکە پێش ئەوەیە کە ببێتە هاورێی شڕێک. ئەنتۆنیۆ باندێراس ڕۆڵی دەنگی ئەم کەسایەتییە دەبینێت. گەشەپێدان دوای بڵاوبوونەوەی فیلمی شڕێک ٢ لە ساڵی ٢٠٠٤ دەستی پێکرد، لە سەرەتادا ناوی Puss in Boots: The Story of an Ogre Killer بوو، وەک فیلمێکی ڕاستەوخۆ بۆ ڤیدیۆ ڕاگەیەندرا کە لە ساڵی ٢٠٠٨ نمایش دەکرێت. فیلمی Puss in Boots لە سەرەتادا بڕیار بوو لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١١ بڵاوبکرێتەوە، بەڵام لەبری ئەوە هەفتەیەک پێشتر بۆ ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ پاڵنرا.

## سەرچاوەکان
* 


پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠
پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١١
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە کۆمپیوتەرییەکانی ٢٠١١
پۆل:فیلمەکانی ٢٠١١
پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئیسپانیا دانراون
پۆل:فیلمەکانی ئایماکس
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی پاراماونت پیکچەرز
پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە پێشبڕکێیە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی درێم وۆڕکس ئەنیمەیشن
پۆل:فیلمە گاڵتەبازییەکانی چیرۆکە ئەفسانەییەکان
پۆل:فیلمە وەچەرخانەکان
پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان وەرگێڕدراون
پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ھێنری جاکمانەوە تۆمارکراون
پۆل:فیلمەکانی شڕێک
پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سەرکێشییە فەنتازییەکانی دەیەی ٢٠١٠
پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە قازەکان
پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە ئاژەڵە قسەکەرەکان
پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئاکشنە ئینگلیزییەکان
پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئینگلیزییەکان
ئەحمەدڕەزا ڕادان

**ئەحمەدڕەزا ڕادان** (؛ لەدایکبووی ١٩٦٣ لە ئەسفەھان) ئەفسەرێکی سەربازیی ئێرانییە، کە لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ەوە وەکوو فەرماندەی گشتیی جێبەجێکردنی یاسای کۆماری ئیسلامیی ئێران کار دەکات. ئەو جێگری فەرماندەی پۆلیسی ئێران و سەرۆکی پۆلیسی تاران بووە کە بە سەرکوتکردنی قژ و شێوازی جلوبەرگی «نائیسلامی» ناوبانگی بە خراپی دەرکردبوو.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

پۆل:زیندووان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣
پۆل:خەڵکی ئەسفەھان
کوریگالزوی دووەم

[وێنۆک| مۆری پاشا کوریگالزوی دووەم لە مۆزەخانەی [لووڤر لە ووڵاتی فەڕەنسا]]

**کوریگالوزی دووەم** (نزیکەی ١٣٣٢-١٣٠٨ پێش زایین) ٢٢هەمین پاشای کاسیت یان  پاشای سێیەم شانشینی بوو کە فەرمانڕەوایی بابلی دەکرد. کوریگالزو لە زیاتر لە دوازدە نووسراودا ناوی بۆرنا بوریاشی دووەمی وەک باوکی خۆی هێناوە. ڕەنگە کوریگالزوی دووەم لەلایەن پاشای ئاشووری (ئەششور ئوبالیتی یەکەمەوە) لەسەر تەختی کاسیەکان دانرابێت، لە ماوەی لاوازی و ناسەقامگیریدا بۆ ماوەی بیست و پێنج ساڵ حوکمڕانی کرد، بۆشایی کەمێک زیاتر لە چل ساڵ لە نێوان دەسەڵاتی ئەو و هاوناوی پێشوویدا کوریگالزۆی یەکەم هەیە، بەو پێیەی نەریتی ئەوە نەبووە ژمارەی ساڵی حوکمڕانی دیاری بکرێت و هەردووکیان حوکمڕانی درێژخایەنیان هەبووە، ئەمەش جیاوازیکردنیان بە شێوەیەکی نائاسایی قورس دەکات. 
وێنۆک| خەنجەری پاشا کوریگالزوی دووەم، لە مۆزەخانەی شوێنەواری ئەستەنبوڵ
## شەری سوگاگو
دوو مێژوونووس باس لە ململانێیەک دەکەن بە ناوی شەڕی سوگاگو، بەمجۆرە لە قووڵایی خاکی ئاشووریدا، لە نێوان کوریگالزوی دووەم و ئەنلیل نیراری کە لە ئەنجامدا ئاڵوگۆڕی خاکی لێکەوتەوە. یەکێکیان کۆریگالزۆ بە سەرکەوتوو دەزانێت، کۆریگالزو
هەروەها دەگۆترێ کوریگالزو چووە بۆ داگیرکردنی (ئەنلیل نیراری) پاشای ئاشوور لە سۆگاگا کە دەکەوێتە سەر ڕووباری دیجلە لەگەڵیدا شەڕی کرد و بووە هۆی شکستی و سەربازەکانی سەرببڕن و ئەفسەرەکانی بگرن، 

تۆماری هاوکات، تابلێتی A، دێڕەکانی ١٩ تا ٢٣.
کە ئاماژەیە بۆ لەدەستدانی خاک لە ئاشوورەوە بۆ بابل، پێدەچێت دەقە ئیپیکیەکان بە جۆرێکی تاڕادەیەک تایبەت بەو سەردەمە نیشتمانپەروەر بن و پێکەوە ڕەنگە ئاماژە بە ئەنجامێکی بێ ئەنجام بدەن، شەڕی دووەم ئەمجارەیان لە کۆشکی شەمامک لە نزیک شاری هەولێر کراوە، هەروەها لەسەر پارچەیەک تۆمار دەکرێت، کۆریگالزو دیاریەک بە بڕێکی زۆر زەوی بە ئوزۆب زێچۆ ئۆ چیپاک بەخشیوە وەک پێزانینێک بۆ خزمەتەکەی. لە شەڕی ئاشووردا.
## سەرچاوە

پۆل:کاسییەکان
پۆل:پاشا کوردیە کۆنەکان
پۆل:کوردگەلانی دێرینی رۆژهەڵاتی نزیک
پۆل:مێژوو
پۆل:شوێنەوارناسیی عێراق
پۆل:مێزۆپۆتامیا
پۆل:بابل