Centrica

Ang **Centrica** plc usa ka kompanya sa enerhiya ug serbisyo nga multinasyunal sa Britanya nga adunay punoang buhatan sa Windsor, Berkshire. Ang panguna nga kalihokan niini mao ang pag-suplay sa kuryente ug gas ngadto sa mga konsumidor sa United Kingdom ug Ireland.

Kini ang labing dakong supplier sa gas ngadto sa mga domestic nga mga kustomer sa United Kingdom, ug usa ka labing dakong supplier sa kuryente, nga naglihok ubos sa mga ngalan sa Scottish Gas sa Scotland, British Gas sa England ug Wales, ug Phoenix Gas sa Northern Ireland. Ang Bord Gáis Energy sa Ireland maoy tag-iya niini. Ang kumpanya usab nagtanyag og mga serbisyo sa panimalay, lakip ang tubig.

Ang Centrica gitakda sa London Stock Exchange, ug usa ka sakop sa FTSE 100 Index.

## Kasaysayan

### Mga nag-una
Ang kompanya may kinaraang ginikanan gikan sa Gas Light and Coke Company nga nahimutang niadtong 1812. Sa milabay nga 137 ka tuig, naglambo kini pinaagi sa pagsugod og pagdumala sa ubang mga kompanya sa gas aron mahimong labing prominenteng supplier sa gas sa Greater London. Sa 1949, ubos sa Gas Act 1948, ang pagmamay-ari sa kompanya gibaligya ngadto sa usa ka ahensya sa gobierno, ang North Thames Gas Board. Ang iba't-ibang mga gas boards sa mga rehiyon gipasagdan ngadto sa nasudnong British Gas Corporation niadtong 1973. Ang Gas Act 1986 nagpabaligya sa kompanya ngadto sa mga pribadong mamumuhunan isip British Gas plc.

### Sinugdanan
Ang Centrica nahimong usa ka bulag, lain-laing korporasyon niadtong Pebrero 17, 1997, human gi-demerge ang British Gas plc aron mabuo ang tulo ka mga kaugalingon nga kumpanya: ang Centrica plc, BG plc, ug Transco plc. Gikuha sa Centrica ang mga operasyon sa pag-supply ug pag-baligya sa gas, mga serbisyo, ug negosyo sa wholesale, kauban ang mga operasyon sa produksiyon sa gas sa North ug South Morecambe nga mga natad sa gas (Rampside Gas Terminal). Ang bag-ong kumpanya usa ka bahin sa FTSE 100 Index.

Ang kumpanya nag-operate pinaagi sa tatlong mga subsidiya nga nagmatinabang sa mga kompanya:

* Ang British Gas Trading Ltd, gipatukod niadtong 1995.
* Ang GB Gas Holdings Limited, gipatukod niadtong 1996, nga nagmatinabang sa British Gas (nailhan usab nga Scottish Gas).
* Ang Centrica Hive Ltd, gipatukod niadtong 2007.

Niadtong 1998, nahuman ang monopolyo sa pag-supply sa gas sa Centrica. Gipadayon sa Centrica ang British Gas retail brand apan gidili lamang ang paggamit niini nga brand name sa United Kingdom. Ang merkado sa kuryente usab nagbukas sa kompetisyon ug, pinaagi sa tatak sa British Gas, ang kompanya nagsugod sa pag-supply sa unang mga konsumidor sa kuryente sa panimalay.

### 1998 hangtod 2010
Sa katapusan sa 1998, ubos sa CEO Sir Roy Gardner ug Finance Director Mark Clare, ang Centrica misulay sa pag-diversify - una pinaagi sa pagpalambo sa Goldfish credit card, unya sa Hulyo 1999, pinaagi sa pag-angkon sa The AA sa £1.1 bilyon. Niadtong Hulyo 2001, ang Centrica dugang nga nagkadaiya sa oportunistikong pagpalit sa UK residential telecoms nga negosyo sa Australia's One.Tel.

Ang Centrica mibalhin usab sa merkado sa suplay sa enerhiya sa North America, pinaagi sa pag-angkon sa kompanya nga nakabase sa Canada nga Direct Energy niadtong Hulyo 2000, alang sa £406 milyon. Ang mga operasyon sa Direct Energy sa sunod gipalapdan ug gipalig-on pinaagi sa daghang dugang nga pag-angkon, lakip ang Enbridge Services alang sa £437 milyon niadtong Enero 2002.

Ang estratehiya sa diversification nagbag-o sa tunga-tunga sa 2003, posible tungod sa presyon gikan sa dagkong mga shareholders sa siyudad aron makahatag og mas maayo nga mga balik ug/o posible nga nagpaabut sa presyon sa core nga negosyo sa suplay sa enerhiya. Nagsugod ang pagbag-o sa pagbaligya sa negosyo sa Goldfish ngadto sa Lloyds TSB (nga human gibaligya kini ngadto sa Morgan Stanley Bank International Limited).

Dayon, niadtong Hulyo 2004, gibaligya sa Centrica ang AA ngadto sa duha ka mga pribadong equity firms; ang Luxembourgish CVC ug ang British Permira sa halagang £1.75 bilyon. Niadtong Disyembre 2005, gibaligya sa Centrica ang ilang negosyo sa OneTel ngadto sa Carphone Warehouse. Bisan pa, niadtong Oktubre 2004 ang Centrica mibayad og £57 milyon alang sa Dyno-Rod, ang emergency drainage franchiser, nga kaniadto gikontrata sa pagbuhat sa trabaho alang sa mga kostumer sa Centrica nga mipalit sa seguro sa drainage ug plumbing.

Sugod sa tuig 2005, gi-deklara sa Centrica ang usa ka estratehiya sa pagkonsolida sa sektor sa enerhiya, tanto sa upstream ug downstream, kauban ang pagpalapad sa mga operasyon sa gawas sa nasud. Ang bag-ong chairman nga si Roger Carr mipuli kang Sir Michael Perry, ang nagretiro nga chairman, niadtong 2005. Samtang ang bag-ong CEO nga si Sam Laidlaw mikuha sa puwesto gikan kang Sir Roy Gardner, ang nagretiro nga CEO, niadtong Marso 2006.

Niadtong Enero 2006, gihugonhugon nga ang kompanya sa utility nga gipanag-iya sa estado sa Russia nga Gazprom nagtinguha sa pagkuha sa Centrica. Nagdala kini og kontrobersiya sa midya, samtang ang Department for Trade and Industry nag-ingon nga ang bisan unsang kasabutan mahimo nga isalikway sa "grabe nga pagsusi". Gipahibalo ni Tony Blair niadtong Abril nga dili niya babagan ang bisan unsang potensyal nga kasabutan.

Niadtong Septembre 2008, nakab-ot sa kompanya ang Caythorpe gas producing field sa kahitas-an sa Bridlington aron gamiton alang sa mga katuyoan sa pagtipig. Miuyon usab kini sa pagpalit sa 20% nga bahin sa British Energy gikan sa EDF, nga gipondohan kini og £2.2 bilyon, 3 alang sa 8 nga isyu sa katungod. Ang mga isyu sa katungod gipaliton sa presyo nga 160 pence matag bahin ug gisirado niadtong 12 Disyembre 2008. Niadtong Agosto 2009, gikuha sa Centrica ang Venture Production, usa ka prodyuser sa gas sa North Sea.

### 2010 hangtod 2019
Niadtong 13 Hunyo 2010, ang Centrica, pinaagi sa Direct Energy, nakuha ang Clockwork Home Services. Ang paghiusa sa mauswagon nga alokasyon sa enerhiya nagdala sa Centrica nga ang pinakadakong supplier sa pagpainit ug pagpabugnaw, serbisyo sa tubig, ug serbisyo elektrikal sa North America. Niadtong 17 Nobyembre 2010, gikuha sa Centrica ang mga kabtangan sa kompanya nga nag-install og heat pump nga Cool Planet Technologies Ltd. sa kantidad nga £0.5 milyon nga cash. Kini giadtong sa pagpauswag sa estratehiya sa kompanya sa pagpalambo sa usa ka malapad nga hanay sa ubos nga carbon teknolohiya ug paghatag og tabang.

Niadtong Pebrero 2012, ang Centrica mipirma og kontrata nga nagkantidad og £2 bilyon sa Qatargas alang sa pagpalit og 2.4 milyon nga tonelada sa liquefied natural gas matag tuig sa sulod sa tulo ka tuig. Niadtong Marso 2011, giuyonan sa Centrica ang pagbaligya sa negosyo sa pag-supply og kuryente ug gas sa Oxxio, usa ka subsidiyaryo nga nakabase sa Netherlands sa Eneco BV, sa halagang €72 milyon (£63 milyon) nga cash. Nahuman ang pagbaligya nga nisamot sa pagpahawa sa Centrica gikan sa pag-supply og kuryente ug gas sa Continental Europe, human sa unang pagpamaligya sa mga negosyo niini sa suplay sa Belgium ug Spain.

Niadtong Nobyembre 2011, miuyon ang Centrica nga mopalit og stake nga nagkantidad og $1.6 bilyon sa walo ka mga field sa Norwegian continental shelf gikan sa Statoil ASA. Sa ikaduha nga kasabutan, miuyon ang Centrica nga mopalit og lima ka bilyon nga metro kubiko sa usa ka tuig nga gas gikan sa parehas nga kompanya gikan sa 2015 hangtud 2025, nga katumbas sa 5% sa konsumo sa gas sa United Kingdom. Ang Centrica's Germany based trading division nga Centrica Energie GmbH gisirhan niadtong Abril 2012.

Niadtong Hulyo 2013, gipahibalo nga ang Centrica nakab-ot og kasabutan sa pagkuha sa yunit sa marketing sa enerhiya sa Hess Corporation sa halagang $1.03 bilyon. Niadtong Marso 2014, nakab-ot sa Centrica ang retail arm ug uban pang mga kabtangan nga gipanag-iya sa estado sa Ireland sa Bord Gáis sa halagang halos €1.1 bilyon. Sa 2010, ang Centrica nagsugod og joint venture arrangements uban sa Tullow Oil aron sa pagsuhid sa lana sa South Lokichar Basin sa Kenya.

Niadtong Agosto 2014, si Tullow, ang operator, nagpadayag sa mahinungdanong mga nadiskubrehan sa lana nga nahimo sa Etom 1 exploration well ug testing block 10BB, nga nagpalapad sa napamatud-an na nga South Lokichar Basin nga "mahinungdanon sa amihanan," ug nakuha ang dugang nga 247 km². Niadtong Septembre 2013, gipatukod sa Centrica ang Hive isip kabahin sa pagtanyag sa Connected Home, nga nagtukod sa serbisyo sa Remote Heating Control nga gihatag pinaagi sa subsidiary sa British Gas niini.

Niadtong Pebrero 2015, tungod sa dako nga mga kausaban sa kahimtang, gipahigayon ang usa ka sukaranang estratehikong pagrepaso. Gibantayan kini ang mga panglantaw ug mga tinubdan sa pagtubo; ang kombinasyon sa portfolio ug kapital nga intensidad; ang kapasidad sa pag-operate ug kahusay; ug ang kalidad sa mga pondo sa grupo. Ang pagrepaso usa ka detalyado nga pagsusi sa mga oportunidad sa grupo, nga gipanguluhan sa senior management sa Centrica. Nahuman kini sa pagsiguro nga ang kusog sa Centrica anaa sa pagiging usa ka negosyo nga nagasalig sa mga kustomer ug nga ang tanan nga mga aktibidad ug prayoridad nagtuon sa pagsab-ot sa mga bag-ong mga kinahanglanon sa mga kustomer. Ang anyo sa grupo pagabag-ohon aron maipakita kini, lakip ang usa ka programa sa kahusayan sa tibuuk nga grupo nga makapakunhod sa gidaghanon sa mga empleyado sa halos 6,000.

Sa Pebrero 2015, sa ilalum sa mga brand sa British Gas, ang Centrica nakumpleto ang pag-angkon sa AlertMe, usa ka kumpanya nga may hawanan sa United Kingdom nga nagtanyag og mga bag-ong produkto ug serbisyo alang sa pagdumala sa enerhiya. Niadtong Nobyembre 2015, ang Direct Energy usab nakakuha sa Panoramic Power, usa ka nagtanyag og teknolohiya sa pagdumala sa enerhiya nga naka-focus sa aparato, sa halinang $60 milyon (£39 milyon).

Niadtong Abril 2016, ang Centrica nakakuha sa Neas Energy A/S (Neas), usa sa mga tagdumala sa enerhiya ug mga serbisyo sa optimisasyon sa kita alang sa mga desentralisadong kagamhanan nga gipanag-iya sa ikatulo nga partido sa Europe. Nakuha usab nila ang ENER-G Cogen International Limited ("ENER-G Cogen"), usa ka matinud-anon nga supplier ug operator sa mga Combined Heat and Power (CHP) systems, ug ang REstore NV, ang aggregator sa panginahanglan sa Europe.

Niadtong Hunyo 2017, gipahibalo nga ang CQ Energy Canada Partnership, usa ka joint venture sa pag-eksplorar ug pag-produce sa Canada diin ang Centrica adunay 60% nga interes, gibisag sa usa ka consortium nga naglangkob sa MIE Holdings Corporation, The Can-China Global Resource Fund, ug Mercuria alang sa presyo sa pagpalit nga C$722 milyon (£413 milyon) nga cash.

Niadtong Hunyo 21, 2017, ang kumpanya miuyon sa pagbaligya sa iyang operational Langage ug South Humber Bank hiniusa cycle gas turbine power stations, samtang ang usa ka hiniusa nga kapasidad sa 2.3GW, ngadto sa EP UK Investments Ltd alang sa £318 milyones sa cash.

Sa petsa nga Disyembre 11, 2017, gihisgutan sa Centrica ang paghiusa sa negosyo sa eksplorasyon ug produksiyon sa North Sea kauban ang Bayerngas Norge, aron pagtukod sa usa ka hiniusang kalihokan nga ginganlag Spirit Energy. Ang maong hiniusa giapil ang mga tag-iya sa Aleman, Austrian, ug Swiss sa Bayerngas, nga gipangulohan sa kusog sa Aleman ug kompanya sa imprastraktura nga Stadtwerke München (SWM).

Niadtong Disyembre 2017, giila sa Competition and Markets Authority ang Centrica plc ug Centrica Storage Limited's (CSL's) nga hangyo nga buhian gikan sa Rough Undertakings. Ang CSL gipasiugdahan nga dili na makapaagi sa operasyon sa Rough isip usa ka storage facility tungod sa edad ug kahimtang niini, ug tungod sa ekonomiya sa seasonal storage. Ang pag-ayo o pagtukod pag-usab sa pasilidad mahimong labaw pa ka mahal kaysa makab-ot nga benepisyo.

Ang brand sa British Gas nakulangan og 750,000 ka mga domestic nga kustomer sa tuig 2017 tungod sa kusog nga kumpitensya, nga nahiabut sa pahibalo ni Pebrero 2018 nga 4,000 ka mga trabaho ang maputol. Giputol sa Centrica ang dibidendo niini niadtong Hulyo 2019, human mawala ang £446 milyon sa miaging unom ka bulan.

### Sukad sa 2020
Sa pagtungha sa tuig 2020, human ang pagsugod sa pandemya sa coronavirus, ang mga opisina ug pabrika gisirhan ug ang paggamit sa enerhiya mikunhod pag-ayo, ug ang mga problema sa pinansya tungod sa pandemya sa mga kostumer sa Centrica gilauman nga mosangput sa dili maayo nga mga utang. Gipaubos sa mga analista ang ilang banabana sa kita sa Centrica alang sa 2020, 2021, ug 2022 sa 30%, ug gipahunong sa Centrica ang pagpangita niini alang sa usa ka pumapalit alang sa 69% nga stake sa Spirit Energy. Ang presyo sa bahin sa Abril nakaabot sa labing ubos nga talaan nga £0.30, nga nagpabili sa kompanya nga wala’y katunga sa net nga utang niini nga hapit £4bn. Niadtong Hunyo 2020, ang mga bahin sa Centrica gibalhin gikan sa FTSE 100 ngadto sa FTSE 250 Index. Sa samang bulan, gipahibalo sa kompanya nga putlon niini ang 5,000 ka trabaho, katunga niini gikan sa mga departamento sa pagpangulo, pagdumala ug korporasyon. Sa 2020, Centrica nagtrabaho mga 27,000 ka mga tawo, nga adunay 20,000 nga nakabase sa UK. Ang mga pagputol sa empleyado mahimong resulta sa usa ka plano sa pag-usab nga gidisenyo aron pasimplehon ug maghimo usa ka gamay nga grupo nga naka-focus sa paghatud sa ilang mga kostumer. Ang mga inhenyero sa British Gas nga gigamit sa Centrica nagsugod sa usa ka welga niadtong Enero 2021, nga gipalawig hangtod sa Pebrero, ug sa katapusan gipahunong sa unyon sa GMB pagkahuman sa 44 ka adlaw nga aksyon sa welga, pagkahuman gi-endorso sa mga miyembro ang usa ka bag-ong deal sa suweldo.

Niadtong Hulyo 2020, gipahibalo sa Centrica ang pagbaligya sa iyang subsidiary sa Direct Energy sa North America sa halagang $3.63 bilyon ngadto sa NRG Energy, alang sa pagpatuman sa dugang nga konsentrasyon sa mga merkado sa balay. Ang kinitaan gikan sa pagbaligya itukod sa pagkunhod sa net nga utang ug sa kontribusyon sa mga plano sa pensyon.

Niadtong Hunyo 1, 2022, gipahibalo nga kini i-promote gikan sa FTSE 250, ug mahimong usa ka sangkap sa FTSE 100 Index nga epektibo niadtong Hunyo 20.

Niadtong Pebrero 2023, nagreport ang Centrica og usa ka dako nga kita gikan sa operasyon sa tuig 2022; kini misaka tungod sa paglukso sa mga presyo sa enerhiya human sa pagsulong sa Russia sa Ukraine. Ang kita sa operasyon sa Centrica alang sa 2022 labaw pa sa triple ang ganansya niini alang sa 2021.

Niadtong Hulyo 2023, gipasiguro sa Centrica ang usa ka kasabotan nga nagkantidad og $8 bilyon aron makapalit og liquefied natural gas (LNG) gikan sa bag-ong naglutaw nga pasilidad sa produksiyon sa Gulpo sa Mexico.

## Mga operasyon

### Organisasyon
Ang mga operasyon sa Centrica maoy ang nag-unang suplay sa kuryente ug gas alang sa mga negosyo ug mga konsumidor sa United Kingdom. Gipahigayon nila kini sumala sa mga mosunod:

* Ang mga operasyon sa tingi, lakip ang British Gas nga nagsuplay og gas, elektrisidad, ug serbisyo sa mga kostumer sa residential, ug sa mga negosyo ubos sa tatak sa British Gas Business.
* Ang Centrica Business Solutions, nga nakigtambayayong sa dagkong mga negosyo alang sa suplay sa enerhiya ug mga serbisyo sama sa renewable energy generation ug electric vehicle charging.
* Ang Centrica Energy Trading, nga nagbaligya sa gas, elektrisidad ug LNG, nakuha gikan sa kaugalingon nga produksiyon sa Centrica ug bisan diin.

Niadtong tuig 2017, ang Centrica miundang sa pagpanag-iya sa dagkong mga estasyon sa kuryente.

### Mga shareholdings
Niadtong Mayo 2009, ang Centrica mipalit og 20% nga bahin sa nuclear power generator nga British Energy gikan sa EDF Energy. Ang kumpanya karon nagprodyus og 14.3% sa kuryente gikan niini gikan sa mga plantang nukleyar (ang ikaduha nga labing taas nga rate sa United Kingdom), nga nagtabang niini nga makab-ot ang pinakaubos nga carbon emissions sa mga dagkong provider. Nakakuha usab ang Centrica og opsyon sa pagpalit og 20% nga bahin sa subsidiary sa EDF, ang NNB Generation Company (NNB GenCo).

Niadtong Disyembre 2017, naglunsad ang Centrica og usa ka bag-ong kompanya isip joint venture uban sa German energy ug infrastructure firm nga Stadtwerke München (SWM). Ang Spirit Energy, usa ka kompanya sa eksplorasyon ug produksiyon (E&P), resulta sa pagkombinasyon sa E&P nga negosyo sa Centrica ug Bayerngas Norge AS, nga anaa sa kadaghanan sa SWM. Ang Centrica plc nagpanag-iya sa 69% sa Spirit Energy, kauban ang mga kanhi mga shareholders sa Bayerngas Norge, nga gidumala sa SWM ug Bayerngas GmbH, nga nagpanag-iya sa 31%.

## Senior nga pagdumala
Si Sam Laidlaw maoy ang punoan nga ehekutibo sa Centrica gikan sa Hulyo 1, 2006, hangtod sa Disyembre 31, 2014. Sa tuig 2010 sa panalapi, si Laidlaw nakadawat og suweldo nga £941,000 ug usa ka bonus nga £900,000.

Si Iain Conn gitudlo nga Group Chief Executive sa Centrica kaniadtong 1 Enero 2015; siya kaniadto ang chief executive sa BP, downstream (BP's refining and marketing division) sulod sa pito ka tuig.

Ang Group Chief Financial Officer nga si Chris O'Shea gipili isip Interim Group Chief Executive sa Centrica niadtong Marso 17, 2020.

## Mga kontrobersiya

### Greenwashing
Ang British Gas giakusahan nga nag-greenwashing sa pag-advertise sa Zero Carbon nga taripa niadtong Enero 2008, human ang Advertising Standards Authority misuporta sa usa ka reklamo mahitungod sa alegasyon nga 'greenest domestic tariff'.

### Tubag sa reklamo sa kustomer
Niadtong Hulyo 2011, gipamulta sa regulator sa enerhiya nga si Ofgem ang British Gas og £2.5 milyon tungod sa pagkapakyas sa pag-atubang sa hustong paagi sa mga reklamo sa kustomer.

Nahibal-an sa Ofgem nga ang British Gas nagpakuyanap sa pag-abli pag-usab sa mga reklamo gikan sa mga kustomer kinsa nagpakita nga ilang gibati nga ang mga butang wala nasulbad sa hustong paagi, napakyas sa paghatag og hustong impormasyon ngadto sa mga nagreklamo mahitungod sa serbisyo sa ombudsman sa enerhiya, ug napakyas sa pag-atubang sa husto nga paagi sa mga reklamo gikan sa mga micro-negosyo tungod kay wala gipatuman ang kinahanglanon nga mga proseso ug praktika.

Ang usa ka tigpamaba sa British Gas miingon nga ang kompanya mibati nga ang pagpangita niini sa paglapas sa mga lagda tungod sa pagkapakyas sa paghatag og hustong impormasyon sa mga konsumedor mahitungod sa serbisyo sa ombudsman sa enerhiya "dili katimbang sa sayop".

Ang British Gas Business gipamulta og £1 milyon niadtong Hulyo 2011 human sa imbestigasyon ni Ofgem nga nagsuta nga ang kompanya nasayop sa pagtaho sa kantidad sa elektrisidad nga gihatag ubos sa renewable nga obligasyon sa gobyerno sa Britanya. Giangkon sa British Gas nga nakit-an niini ang problema - giingon nga usa ka sobra nga pagreport sa kantidad sa nabag-o nga enerhiya nga gihatag niini tungod sa sayup sa tawo - ug gipahibalo ang regulator.

### Politikal nga kalihokan
Ang Centrica misulod sa gitas-on sa politika niadtong Pebrero 2014 pinaagi sa paghulga sa usa ka welga sa pamuhunan aron tubagon ang sulsugon sa Labor Party alang sa pag-freeze sa presyo. Si Caroline Flint, ang shadow energy secretary, miingon: "Dili madawat sa mga kompanya ang paghulga nga ang mga suga mapalong tungod kay dili nila gusto ang labi ka transparency, kompetisyon ug pagkamay-tulubagon."

Ang Centrica, kauban ang Cuadrilla Resources, mipatuman sa North West Energy Task Force nga sa Enero 8, 2015 nag-organisar ug Open Letter ngadto sa Lancashire County Council aron suportahan ang fracking. Kini nga sulat gipirmahan ni Jane Watson, ang igsoong babaye ni Robert Altham, ang huwes nga nagsentensiya sa tulo ka anti-fracking nga mga nagprotesta nga gipriso niadtong Septiyembre 2018.

## Mga pakisayran

## Mga sumpay sa gawas

* Opisyal nga website