Anna Mae Yu Lamentillo

Si **Anna Mae Yu Lamentillo**(; nahimugso sa Pebrero 7, 1991)  usa ka opisyal sa kagamhanan, kolumnista, ug awtor nga nakaalagad isip Undersecretary alang sa Public Affairs and Foreign Relations sa Department of Information and Communications Technology (DICT) sukad sa Nobiyembre 2022. Sa wala pa kini, siya ang Assistant Secretary sa Departmento.

​Siya usab ang tigpamaba sa Departamento ug focal person alang sa mga direktibang presidensiyal ug gabinete. Siya ang gitahasan sa estratehikong komunikasyon ug medya, internasyonal nga kadugtongan, ug kalihokang lehislatiba sa DICT. Iyang gidumala ang Information and Strategic Communications Division (ISCD) sa Departamento, International Cooperation Division (ICD), Legislative Liaison Division (LLD), Unified Project Management Office (UPMO), ug ang yunit sa Public-Private Partnership (PPP).

Si Lamentillo mao ang tagsiya sa Build, Build, Build Committee sa Department of Public Works and Highways (DPWH)   ug ang dungan nga tagsiya sa Infrastructure Cluster Communications Committee atol sa administrasyon ni kanhi Presidente Rodrigo R. Duterte. 

Sukad 2013-2015, sa wala pa mahimong alagad sa publiko, nagtrabaho siya isip communications consultant sa United Nations Development Programme (UNDP) ug sa Food and Agriculture Organization sa United Nations (FAO) atol sa ilang Haiyan Emergency Response and Rehabilitation Program.

Si Lamentillo naghupot og bachelor’s degree sa Development Communications gikan sa University of the Philippines-Los Banos (UPLB) diin siya migradwar nga cum laude ug gitunolan og pag-ila, ang Faculty Medal for Academic Excellence, tungod sa pagkab-ot og kinatas-ang General Weighted Average alang sa Development Journalism Majors sa iyang hut-ong. Naghupot usab siya og Juris Doctor degree gikan sa University of the Philippines Diliman. Iyang nahingpit ang iyang Executive Education in Economic Development sa Harvard Kennedy School sa tuig 2018 ug ang iyang Juris Doctor program sa UP College of Law sa tuig 2020.. 

Sa tuig 2021, nahimo siyang opisyal nga reserba sa Philippine Army uban sa ranggo nga Unang Tenyente.​ Usa siya ka opisyal sa Philippine Coast Guard Auxiliary (PCGA) uban ang ranggo nga Auxiliary Commodore (usa-ka-bituon nga heneral), usa ka reserbado sa Philippine Army Reserve Force uban ang ranggo nga Unang Tenyente, ug sinagop nga sakop sa Philippine National Police Academy (PNPA) Class of 2006, Bagsay Lahi. Kabahin usab siya sa Presidential Security Group (PSG) human makatapos sa VIP Protection Executive Training (VIPPET) sa 2023.

Gipasidunggan siya nga Natatanging Iskolar Para sa Bayan ug Oblation Statute alang sa Virtues of Industry and Magnanimity. Sa tuig 2019, ang Harvard Kennedy School Alumni Association misab-ong kaniya sa Veritas Medal. Ginganlan siya sa BluPrint isip usa sa 50 ka ASEAN movers and shakers, pinaagi sa Lifestyle Asia isip usa sa 18 ka Game Changers, ug sa People Asia isip usa sa Women of Style and Substance sa 2019. Nagpadagan siyag lindog sa seksiyon sa Op-Ed sa Manila Bulletin ug Esquire Magazine.

Si Lamentillo nagmentenar og kaduha-matag semana nga lindog sa seksiyong Op-Ed sa Manila Bulletin ug Balita.
## Sayo nga Kinabuhi ug Edukasyon

Si Lamentillo nahimugso sa Pebrero 7, 1991 ngadto sa Ilonggo nga mga ginikanan—Manuel Lamentillo ug Elnora Yu . Usa siya ka tinun-an nga lider niadtong diha pa siya sa kolehiyo sa UPLB. Kabahin siya sa konseho sa mga tinun-an sa unibersidad diin siya nagpaluyo sa mga organisasyon sa kultura ug arte sa unibersidad ug adunay mga adbokasya sa kalikopan ug popular nga kultura.

Usa usab siya sa 2012 The Outstanding Students of the Philippines (TOSP) – Calabarzon nga giila tungod sa ilang pangalagad sa ilang mga tulunghaan ug mga komunidad bisan sa tahas sa hataas nga edukasyon.

Sa 2011, migradwar siya sa UPLB uban ang latin honors ug nakadawat sa Faculty Medal for Academic Excellence tungod sa pagkab-ot sa kinatas-ang General Weighted Average taliwa sa mga gradwado sa Development Journalism sa iyang hut-ong.  She pursued law as a working student and received her Juris Doctor degree from the UP Diliman College of Law in 2020. Nagpadayon siya pagtungha sa Balaod isip nagtrabahong tinun-an ug nakadawat sa iyang Juris Doctor degree gikan sa UP Diliman College of Law sa 2020. Taliwa sa pagtungha sa balaod ug pagtrabaho sa DPWH, natapos niya ang iyang Executive Education sa Economic Development sa Harvard Kennedy School sa 2018.  Sa pagkakaron, nagtungha siya sa Executive MsC in Cities program sa London School of Economics.

## Karera

Si Lamentillo miusbaw gikan sa ubos. Nagsugod siya isip tigbalita sa edad nga 18 samtang siya nagtapos pa sa iyang bachelor’s degree. Isip kabahin sa GMA-7 News and Public Affairs, gitahasan siya sa pagkober sa mga estorya sa tibuok Rehiyon IV-Laguna.

Sa 2012, nahimo siyang kabahin sa Senate staff ni Senador Loren Legarda isip staff sa lehislatibo ug komunikasyon sa wala pa siya mopadayon sa kahigayonan nga mahimong kabahin sa sistema sa United Nations pinaagi sa UNDP ug FAO.

Mikuyog siya sa UNDP ug FAO atol sa implementasyon sa Haiyan Emergency Response and Rehabilitation Program. Nakigtugsaw siya sa mga benepisyaryong komunidad sa UN aron masabtan ang ilang mga paningkamot ug giunsa pagtabang sa Ahensiya aron mapaluyohan ang ilang pagbangon. Gidokumento ni Lamentillo ang mga estorya sa mga naluwas sa Haiyan, sama sa sugilanon ni Margarette Sosing, kansang gugma sa putbol nakahatag niinig kalig-on nga subling makatindog sa iyang mga tiil; ug ni Trinidad Bato-balono, kinsa mitabang sa subling pagpanday sa ilang pinuy-anan ug sa ilang lungsod sa Santa Fe pinaagi sa UNDP’s Cash-for-Work Program.; and Trinidad Bato-balono, who helped rebuild her family’s home and their hometown of Santa Fe through UNDP’s Cash-for-Work Program.

Sa 2015, gidawat niya ang tanyag nga mahimong kabahin sa team sa kaniadto-Las Pinas Representative Mark Villar sa Balay de Representantes isip hepe sa lehislatibo ug komunikasyon. Mikuyog siya sa team ni Villar dihang kini natudlo isip Kalihim sa DPWH.

## Build, Build, Build

Si Lamentillo nag-alagad isip chief-of-staff ni Villar sa DPWH, ug dihang ang Build, Build, Build Committee naporma, nahimo siyang tagsiya niini diin kinahanglang walay sami ang koordinasyon taliwa sa mga ahensiya nga may kalabotan sa programa.

Gipiho niya nga ang mga reporma nga gipaila sa Kalihim, lakip na kadtong gitumong pagtubag sa suliran sa mga multong proyekto, kalangan sa implementasyon, ug mga isyu sa katungod-sa-pag-agi (ROW), mapatuman. Lakip niini mao ang pagsagop sa teknolohiya sa drone ug satellite sa pagbantay sa mga proyekto sa DPWH aron wagtangon ang mga multong proyekto pinaagi sa sistema sa geotagging, ang Infra-Track App, nga magplastar og hulagway nga gibutang sa sistema aron bantayan ang piho nga geographic coordinates diin man sila gikuha. 
Ang DPWH nakahingpit og kinatibuk-ang 29,264 ka kilometrong karsada, 5,950 ka taytayan, 11,340 ka proyektong pangkontrol sa baha, 222 ka hiklinanan, 150,149 ka lawak-saringan, 133 ka proyektong Tatag ng Imprastraktura Para sa Kapayapaan at Seguridad (TIKAS), ug 739 ka pasilidad sa COVID-19 ilawom sa programang Build, Build, Build atol sa administrasyon ni Presidente Duterte, ilabi na taliwa sa 2016 ug 2021. Si Lamentillo mipasidungog niini sa 6.5 milyones ka Pilipinhon—mga trabahante sa konstruksiyon, enhinhero, arkitekto, ug kawani sa kagamhanan—kinsa nagtrabaho niining maong mga proyekto. 

Sa Agosto 2022, gipasulod siya sa admininstrasyon ni Presidente Ferdinand “Bongbong” R. Marcos Jr. isip Assistant Secretary sa Department of Information and Communications Technology (DICT). Duha ka buwan ang minglabay, gituboy siya isip Undersecretary sa Departmento. Siya ang nagdala sa estratehikong komunikasyon ug medya sa Departamento, internasyonal nga pakigdugtong ug lehislatibong mga kalihokan. Siyay gitariyahan sa pakig-alayong publiko-pribado, ug mga proyektong gialayonan sa langyaw, ug usab maoy tigpamaba sa Departmento ug sinaligang tawo alang sa mga direktibang presidensiyal ug sa gabinete.

Sa tinguha sa digital nga pakig-alayon uban sa laing kanasoran, si Lamentillo nakigtagbo sa mga residenteng embahador ug mga langyawng dignitaryo gikan sa Singapore, Hapon, Tsina, ug US, ingon man sa Spain, United Kingdom, Denmark, Ireland, Belgium, Malaysia, ug uban pa. 

Sa Pebrero 2023, ang Pilipinas miasumer sa iyang papel isip Tagsiya alang sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) Digital Senior Officials Meeting (ADGSOM) ug Digital Ministers Meeting (ADGMIN) ug sa ingon, ang DICT nagpahigayon og Third ADGSOM and ADGMIN nga gihimo sa Isla sa Boracay uban ni Lamentillo isip Pangulo sa Delegasyon (HOD) alang sa Pilipinas.

Sa Marso 2023, usa siya sa mga babayeng lider sa kagamhanan nga nagrepresentar sa Pilipinas sa 67th Session sa Commission on the Status of Women (CSW67) sa United Nations Headquarters sa New York, USA. Nagduso siya og digital inclusion ug kaparehasan sa kinatawhan samtang nakighisgot uban ang kaubanang sakop nga estado sa UN ug uban pang kaalayon sa kalamboan. Iyang gipresentar ang paningkamot sa Kagamhanan sa Pilipinas, ilabi na sa DICT, nga makatulay sa gil-ang sa kinatawhan sa kalibotang digital.

## Mga Gipatik nga mga Buhat

Sukad sa 2015, si Lamentillo nagmentenar og lindog sa seksiyon sa Opinion-Editorial sa Manila Bulletin diin siya naghisgot sa kasamtangang mga isyu, nagpresentar og halawom nga panugkad sa lainlaing sosyo-ekonomikong nasodnon ug kalibotang mga kabana, ug mosuwat og mga personalidad kansang mga sugilanon makadasig sa uban. Maglilindog usab siya sa Balita, People Asia, ug magasin nga Esquire.
Sa 2021, nagpagawas siya sa iyang unang libro nga iyang sinulat, ang Night Owl: Manwal Sa Pagtukod sa Nasod, nga kapangalan sa iyang lindog sa Manila Bulletin. Sa libro, iyang gipresentar ang mga kalamposan ug lainlaing detalye sa programang Build, Build, Build, gihisgotan ang mga hagit nga nalabang sa team aron makahingpit og daghang proyektong impraktraktura kutob sa ilang mahimo, ingon man ang iyang personal nga mga kasinatian samtang nagtrabaho alang sa programa.

Opisyal nga gilusad ang libro sa 2023 uban ang presensiya sa duha ka kanhi presidente Rodrigo Duterte ug Gloria Macapagal-Arroyo. Ang libro gihubad ngadto sa Tinagalog, Binisaya, Ilokano  ug Hiligaynon.

## Mga Pagsaulong

* 2011 Bayer Young Environmental Envoy (BYEE) manipud iti UNEP and Bayer
* 2012 UPLB Natatanging Iskolar Para sa Bayan
* 2012 Oblation Statute for the Virtues of Industry and Magnanimity
* 2019 Women of Style and Substance manipud iti Stargate People Asia
* 2019 Under 38 Future Shaper manipud iti BluPrint
* 2019 Game Changer manipud iti Lifestyle Asia
* 2019 Veritas Medal manipud iti the Harvard Kennedy School Alumni Association
* 2023 People to Watch manipud iti Rising Tigers Magazine
* 2023 Notable Female Government Leader of the Year manipud iti Asia’s Modern Hero Awards 

## Mga pakisayran