2026 Iran nga mga masaker

Sukad sa ulahing bahin sa Disyembre 2025, ang mga pwersa sa seguridad sa estado sa Iran nang-apil sa mga masaker sa mga dissidente atol sa 2025–2026 nga mga protesta sa Iran. Sugod sa 20 Enero 2026, ang kinatibuk-ang estima sa bilang sa mga namatay miabot og labaw sa 30,000. nga nagbuhat niini nga usa sa pinakadakong mga masaker sa modernong kasaysayan sa Iran. Usa ka estima nga 135 ka mga personnel sa seguridad ang napatay, sumala sa organisasyon nga Human Rights Activists in Iran (HRANA).

Ang mga awtoridad sa Iran nagpataw ug hapit-total nga pag-shutdown sa internet atol sa pag-atake, nga naglimitar sa komunikasyon sulod sa nasud ug naghatag og limitasyon sa pagdagayday sa impormasyon bahin sa mga pagpatay ngadto sa gawas nga kalibutan. Si Esmaeil Baghayi, spokesperson sa Iranian Ministry of Foreign Affairs, nakumpirma nga ang mga pwersa sa seguridad nagpusil sa mga nagprotesta. Ang mga opisyal sa gobyerno sa Iran nag-angkon nga ang ihap sa mga napatay nagrange gikan sa 2,000 hangtod 3,000 lakip ang mga nagprotesta ug mga pwersa sa seguridad.

## Background
Sa wala pa ang mga protesta sa 2025–2026, ang taas nga mga numero sa mga patay nga nagprotesta ug mass executions sa mga politikal nga priso sa mga hitabo sa panahon sa Islamic Republic naglakip sa 3,400 nga mga execution atol sa 1981–1982 Iran Massacres|1981–1982 nga mga masaker sa Iran ug 1,000 hangtod 30,000 mga execution sa 1988, 72 nga mga patay nga nagprotesta atol sa 2009 Iranian presidential election protests, 300–1,500 nga mga patay nga nagprotesta atol sa 2019–2020 nga mga protesta, ug 551 atol sa 2022–2023 Mahsa Amini protests.

## Mga Numero sa Kamatayon
Sumala sa HRANA, ang ahensya sa balita sa Human Rights Activists sa Iran, sa unang napulo ka adlaw sa mga protesta sa nasudnong lebel, hangtod sa 6 Enero, labing menos 34 ka mga nagprotesta ang napatay, ug labing menos 2,076 ka mga sibilyan ang nadakpan sa labing menos 285 ka mga lugar. Sa 7 Enero, 13 ka nagprotesta ang napatay, nga nagdala sa total sa 45, sumala sa Iran Human Rights.

Base sa mga naverify nga report ug video footage, sa unang pito ka adlaw sa mga protesta, ang mga pwersa sa seguridad naggamit og daghang live nga bala, tear gas ug mga gamit sa kontrol sa mga tawo, ug nagpatuman og bayolente nga pagdakop.

The Guardian nagreport nga labing menos tulo ka mga bata ang napatay ug sobra sa 40 ka menor de edad ang nadakpan sa walong adlaw sa mga protesta.

*Iran International* gibanabana niadtong 10 Enero nga 2,000 ka mga nagprotesta ang napatay sa miaging 48 ka oras, samtang ang Time Magazine nagreport nga ang ihap mahimong abot sa 6000.

Sa 8 Enero, labing menos 217 ka tawo ang napatay sa Tehran. Sugod sa 10 Enero 2026, ang internet blackout nagpugong sa mga report bahin sa mga kaswalti. *Iran International* gibanabana niadtong 10 Enero nga labing menos 2,000 ka mga nagprotesta ang napatay sa mga pwersa sa gobyerno sa miaging 48 ka oras. Sa 12 Enero, ang *[[Time (magazine)|Time]]* nagreport nga ang ihap sa mga napatay nga nagprotesta mahimo nga nakab-ot ang 6000, gawas sa mga nagprotesta nga ang mga lawas gibutang diretso sa mga morgue.

Sa 13 Enero, ang *Iran international* nakahuman og multi-stage nga imbestigasyon, ug base sa mga tinubdan sa gobyerno, mga testimonya sa mga nakakita, mga report sa field, datos gikan sa mga ospital ug testimonya gikan sa mga doktor ug nars sa Iran, nakit-an nga labing menos 12,000 ka mga sibilyan ang napatay. Sumala sa report, ang mga mass killings nahitabo sa 8–9 Enero, ug kadaghanan niini gihimo sa IRGC ug mga miyembro sa Basij militia. Giplano ug gipahigayon sa usa ka organisadong paagi, ug, base sa impormasyon nga nakuha gikan sa Supreme National Security Council ug sa Presidential Office, gisugo kini mismo ni Supreme Leader Ali Khamenei, nga gi-aprobahan sa tulo ka mga sanga sa gobyerno. Dugang pa, usa ka mando ang gihatag sa Supreme National Security Council alang sa direktang pagpusil.

Sa 13 Enero, CBS News, nga nagsandig sa mga grupo sa mga aktibista, nag-ingon nga ang death toll mahimo nga moabot sa 20,000.

Niadtong Enero 25, ang *Time* nagreport og estima nga mga 30,000 ka mga nagprotesta ang napatay sa Enero 8 ug 9 lamang. Ang German–Iranian nga siruhano nga si Amir Parasta nagsulti sa *Time* nga usa ka total nga 30,304 ka mga kamatayon nga may kalabotan sa protesta gikan sa mga rekord sa ospital, gawas sa mga kamatayon nga narehistro sa mga militar nga ospital, mga kamatayon nga ang lawas direktang gidala sa morgue, ug mga kamatayon nga narehistro sa mga ospital nga wala sa listahan. Ang *Time* usab nagtumong sa duha ka senior nga opisyal nga nagsulti sa *Time* nga ang 30,000 "posible nga napatay", nga ang administrasyon nakawad-an og body bags, ug nga ang semi-trailer truck gigamit nga kapuli sa ambulansya. Sa parehong adlaw, ang Iran International nagreport sa usa ka serye sa mga opisyal nga report nga may mga bilang sa kamatayon nga miabot og labaw sa 35,000. Ang mga report ngadto sa Ministry of Interior niadtong Enero 20 naghatag og bilang nga labaw sa 30,000. Ang report sa Enero 21 nga gihatag sa National Security and Foreign Policy Committee sa Iranian Parliament naghatag og bilang nga 27,500. Ang mga report gikan sa Intelligence Organization of the Islamic Revolutionary Guard Corps nag-ingon og 33,000 sa Enero 22 ug 36,500 sa Enero 24.

## Klase sa Dako nga Paglapas sa Katungod sa Tawhan
Giingon sa Hengaw niadtong 13 Enero 2026 nga, base sa ilang ebidensya, ang mga pagpatay sa mga nagprotesta usa ka krimen batok sa katawhan ubos sa kasagaran nga internasyonal nga balaod ug sa Rome Statute, tungod kay kini naglakip sa "mga pwersa sa gobyerno, nga naglihok sulod sa usa ka coordinated, lapad, ug sistematikong palisiya sa pagpanglutos, [nga nagbuhat] mga buhat lakip na ang pagplano nga pagpatay sa mga sibilyang nagprotesta ... [ug] ang malawig ug makamatay nga paggamit sa pwersa," nga nagresulta sa "dako nga pagpatay sa mga nagprotesta sa lain-laing bahin sa" Iran, nga adunay 2,500 ka mga biktima nga gikumpirma sa Hengaw.

## Mga pakisayran