Employee

Ang pagpanarbaho usa ka relasyon tali sa duha ka partido nga nag-regulate sa paghatag ug bayad nga serbisyo sa pamuo. Kasagaran, base sa usa ka kontrata, ang usa ka partido, ang amo, nga mahimong usa ka korporasyon, usa ka non-profit nga organisasyon, usa ka kooperatiba, o bisan unsang lain nga entidad, nagbayad sa usa, ang empleyado, agig balos sa pagtuman sa gitahasan. trabaho.[1] Ang mga empleyado nagtrabaho bugti sa suhol, nga mahimong bayran base sa usa ka oras nga rate, pinaagi sa tipik nga trabaho, o usa ka tinuig nga suweldo, depende sa klase sa trabaho nga gihimo sa usa ka empleyado, ang nag-una nga mga kondisyon sa sektor, ug ang gahum sa bargaining tali sa mga partido. Ang mga empleyado sa pipila ka mga sektor mahimong makadawat og mga gratuity, pagbayad sa bonus, o mga kapilian sa stock. Sa pipila ka mga matang sa panarbaho, ang mga empleyado mahimong makadawat og mga benepisyo dugang sa bayad. Ang mga benepisyo mahimong maglakip sa paniguro sa kahimsog, pabalay, ug seguro sa pagkabaldado. Ang pagpanarbaho kasagarang gidumala sa mga balaod sa panarbaho, organisasyon, o legal nga mga kontrata.

**Mga empleyado ug amo**

Dili malibog sa Supervisor.

Dugang nga impormasyon: Listahan sa pinakadako nga mga amo, Listahan sa mga propesyon, ug Tradesman

Ang usa ka empleyado nag-amot sa trabaho ug kahanas sa usa ka paningkamot sa usa ka amo o sa usa ka tawo nga nagdumala sa usa ka negosyo o buluhaton (PCB)[2] ug kasagaran gisuholan aron sa paghimo sa piho nga mga katungdanan nga giputos sa usa ka trabaho. Sa usa ka konteksto sa korporasyon, ang usa ka empleyado usa ka tawo nga gisuholan aron maghatag serbisyo sa usa ka kompanya sa usa ka regular nga basehan baylo sa bayad ug kinsa wala maghatag niini nga mga serbisyo ingon bahin sa usa ka independente nga negosyo.

**Independent nga kontraktor**

Kini nga seksyon mahitungod sa klasipikasyon sa kinatibuk-an. Alang sa ubang mga gamit, tan-awa ang Independent contractor (pagklaro).

Usa ka isyu nga mitumaw sa kadaghanan sa mga kompanya, labi na ang naa sa gig ekonomiya, mao ang klasipikasyon sa mga mamumuo. Daghang mga trabahante nga nagtuman sa mga gig kanunay nga gisuholan ingon mga independente nga kontraktor.

Aron ma-categorize ang usa ka mamumuo isip usa ka independente nga kontraktor kaysa usa ka empleyado, ang usa ka independente nga kontraktor kinahanglan nga mouyon sa kliyente kung unsa ang nahuman nga produkto sa trabaho ug dayon kontrolon sa kontraktor ang mga paagi ug paagi sa pagkab-ot sa gitinguha nga sangputanan. Ikaduha, ang usa ka independent contractor nagtanyag og mga serbisyo sa publiko sa kinatibuk-an, dili lang sa usa ka negosyo, ug responsable sa pagbayad sa mga bayad gikan sa kliyente, pagbayad sa wala mabayri nga mga galastuhan, ug paghatag sa iyang kaugalingong mga himan aron makompleto ang trabaho. Ikatulo, ang relasyon sa mga partido sagad makita pinaagi sa usa ka sinulat nga kasabutan nga nagtino nga ang mamumuo usa ka independenteng kontraktor ug walay katungod sa mga benepisyo sa empleyado; ang mga serbisyo nga gihatag sa trabahante dili yawe sa negosyo; ug ang relasyon dili permanente.

Ingon usa ka kinatibuk-ang prinsipyo sa balaod sa pagpanarbaho, sa Estados Unidos, adunay kalainan tali sa usa ka ahente ug usa ka independente nga kontraktor. Ang default nga kahimtang sa usa ka trabahante usa ka empleyado gawas kung ang piho nga mga giya matuman, nga mahimong matino pinaagi sa pagsulay sa ABC. Sa ingon, ang pagpatin-aw kung ang usa nga nagtrabaho usa ka independente nga kontraktor o empleyado gikan sa sinugdanan, ug ang pagtratar kanila sumala niana, makaluwas sa usa ka kompanya gikan sa kasamok sa ulahi.

Gihatagan ang mga hinungdan nga kahimtang, lakip ang mga ingon nga ang mamumuo kanunay nga gisweldo, nagsunod sa gitakda nga oras sa pagtrabaho, gihatagan mga himan gikan sa amo, gibantayan pag-ayo sa amo, naglihok alang sa amo, nagtrabaho lamang sa usa ka amo sa usa ka sa panahon, sila giisip nga usa ka empleyado,  ug ang amo sa kasagaran manubag sa ilang mga aksyon ug obligado sa paghatag kanila og mga benepisyo.[8] Sa susama, ang amo mao ang tag-iya sa bisan unsang imbensyon nga gihimo sa usa ka empleyado nga "gisuholan aron mag-imbento," bisan kung wala ang usa ka buluhaton sa mga imbensyon. Sa kasukwahi, ang usa ka kompanya nga nag-commission sa usa ka trabaho sa usa ka independente nga kontraktor dili makapanag-iya sa copyright gawas kung ang kompanya nagsiguro sa usa ka sinulat nga kontrata nga nagpahayag nga kini usa ka "trabaho nga gihimo alang sa pag-abang" o usa ka sinulat nga buluhaton sa copyright. Aron magpabilin nga mapanalipdan ug malikayan ang mga kaso, ang usa ka amo kinahanglang mahibalo niana nga kalainan.

**Relasyon sa amo-mamumuo**

Ang kontrol sa employer ug managerial sulod sa usa ka organisasyon anaa sa daghang lebel ug adunay importanteng implikasyon alang sa staff ug productivity parehas, nga adunay kontrol nga nagporma sa sukaranang sumpay tali sa gitinguha nga resulta ug aktuwal nga proseso. Kinahanglang balansehon sa mga nagpatrabaho ang mga interes sama sa pagkunhod sa mga limitasyon sa suholan uban ang pagpausbaw sa produktibidad sa pamuo aron makab-ot ang usa ka mapuslanon ug produktibo nga relasyon sa panarbaho.

**Pagkuha sa trabaho / pag-hire**

Dugang nga impormasyon: Aplikasyon para sa trabaho

Ang nag-unang mga paagi alang sa mga amo sa pagpangita og mga trabahante ug alang sa mga tawo sa pagpangita og mga amo mao ang pinaagi sa mga listahan sa mga trabaho sa mga mantalaan (pinaagi sa classified advertising) ug online, gitawag usab nga job boards. Ang mga nagpatrabaho ug mga nangita og trabaho kanunay usab nga makit-an ang usag usa pinaagi sa mga propesyonal nga consultant sa pagrekrut nga makadawat usa ka komisyon gikan sa amo sa pagpangita, pag-screen ug pagpili sa angay nga mga kandidato. Apan, ang usa ka pagtuon nagpakita nga ang maong mga consultant mahimong dili kasaligan kon sila mapakyas sa paggamit sa natukod nga mga prinsipyo sa pagpili sa mga empleyado.[1] Ang usa ka mas tradisyonal nga paagi mao ang usa ka "Help Wanted" nga karatula sa establisemento (kasagaran gibitay sa usa ka bintana o pultahan[9] o gibutang sa usa ka counter sa tindahan).[3] Ang pag-evaluate sa lain-laing mga empleyado mahimong hago kaayo apan ang pag-set up sa lain-laing mga teknik sa pag-analisar sa ilang mga kahanas sa pagsukod sa ilang mga talento sulod sa natad mahimong labing maayo pinaagi sa mga pagtasa. Ang amo ug ang potensyal nga empleyado sagad mohimo sa dugang nga lakang sa pag-ila sa usag usa pinaagi sa proseso sa usa ka interbyu sa trabaho.

**Pagbansay ug kalamboan**

Wiki-pagbansay uban sa mga empleyado sa Regional Institute of Culture sa Katowice 02

Ang pagbansay ug pag-uswag nagtumong sa paningkamot sa amo nga masangkapan ang usa ka bag-ong gi-hire nga empleyado sa gikinahanglan nga mga kahanas aron mahimo sa trabaho, ug aron matabangan ang empleyado nga motubo sulod sa organisasyon. Ang angay nga lebel sa pagbansay ug pag-uswag makatabang sa pagpauswag sa katagbawan sa trabaho sa empleyado.

**Suhol**

Adunay daghang mga paagi nga mabayran ang mga empleyado, lakip ang matag oras nga sweldo, pinaagi sa tipik nga trabaho, pinaagi sa tinuig nga suweldo, o pinaagi sa mga gratuity (nga ang ulahi kanunay nga giubanan sa lain nga porma sa pagbayad). Sa mga trabaho sa pagpamaligya ug mga posisyon sa real estate, ang empleyado mahimong mabayran og komisyon, usa ka porsyento sa kantidad sa mga butang o serbisyo nga ilang gibaligya. Sa pipila ka mga natad ug mga propesyon (pananglitan, mga trabaho sa ehekutibo), ang mga empleyado mahimong kwalipikado alang sa usa ka bonus kung nakab-ot nila ang piho nga mga target. Ang ubang mga ehekutibo ug mga empleyado mahimong mabayran sa mga bahin o mga kapilian sa stock, usa ka paagi sa kompensasyon nga adunay dugang nga kaayohan, gikan sa punto sa panglantaw sa kompanya, sa pagtabang sa pagpahiuyon sa mga interes sa gibayran nga indibidwal sa pasundayag sa kompanya.

Ubos sa doktrina sa walay pagtuo nga sulugoon, usa ka doktrina ubos sa mga balaod sa daghang mga estado sa Estados Unidos, ug ilabi na sa balaod sa New York State, ang usa ka empleyado nga dili matinud-anon nga molihok ngadto sa iyang amo kinahanglang mawad-an sa tanang bayad nga iyang nadawat sa panahon sa iyang trabaho. pagkadili-maunongon.

**Mga benepisyo sa empleyado**

Ang mga benepisyo sa empleyado mao ang nagkalain-laing non-wage compensation nga gihatag ngadto sa mga empleyado dugang pa sa ilang suholan o sweldo. Ang mga benepisyo mahimong maglakip sa: pabalay (gihatag sa amo o gibayran sa amo), paniguro sa grupo (panglawas, dental, kinabuhi ug uban pa), proteksyon sa kita sa kapansanan, mga benepisyo sa pagretiro, daycare, bayad sa matrikula, bakasyon sa sakit, bakasyon (bayad ug dili bayad. ), sosyal nga seguridad, pagbahinbahin sa ganansya, pagpondo sa edukasyon, ug uban pang espesyal nga mga benepisyo. Sa pipila ka mga kaso, sama sa mga trabahante nga nagtrabaho sa hilit o hilit nga mga rehiyon, ang mga benepisyo mahimong maglakip sa mga pagkaon. Ang mga benepisyo sa empleyado makapauswag sa relasyon tali sa empleyado ug amo ug makapakunhod sa turnover sa kawani.

**Hustisya sa organisasyon**

Ang hustisya sa organisasyon mao ang panglantaw ug paghukom sa empleyado sa pagtratar sa amo sa konteksto sa kaangayan o hustisya. Ang resulta nga mga aksyon aron maimpluwensyahan ang relasyon sa empleyado-employer usa usab ka bahin sa hustisya sa organisasyon.

**Pag-organisa sa mga trabahante**

Mahimong mag-organisa ang mga empleyado ngadto sa mga unyon sa pamatigayon o mga mamumuo, nga nagrepresentar sa mga mamumuo aron kolektibong makigsabot sa pagdumala sa mga organisasyon bahin sa pagtrabaho, ug mga kondisyon ug serbisyo sa kontraktwal.

**Pagtapos sa trabaho**

Kasagaran, ang usa ka empleyado o amo mahimong tapuson ang relasyon sa bisan unsang oras, kasagaran ubos sa usa ka piho nga yugto sa pahibalo. Gitawag kini nga at-will nga trabaho. Ang kontrata tali sa duha ka partido nagtino sa mga responsibilidad sa matag usa kung tapuson ang relasyon ug mahimong maglakip sa mga kinahanglanon sama sa mga panahon sa pahibalo, severance pay, ug mga lakang sa seguridad.[17] Usa ka kontrata nga nagdili sa usa ka empleyado sa pagbiya sa ilang trabaho, ubos sa silot sa usa ka surety bond, gitawag nga usa ka employment bond. Sa pipila ka mga propesyon, ilabina sa pagtudlo, mga alagad sibil, mga propesor sa unibersidad, ug pipila ka mga trabaho sa orkestra, ang ubang mga empleyado mahimong adunay tenure, nga nagpasabot nga sila dili mahimong tangtangon sa gusto. Ang laing matang sa pagtapos mao ang pagtangtang.

**Suholan sa trabaho**

Pangunang artikulo: Suholan sa trabaho

Trabaho nga nag-assemble sa rebar para sa water treatment plant sa Mazatlan, Sinaloa, Mexico

Ang wage labor mao ang socioeconomic nga relasyon tali sa usa ka trabahante ug usa ka amo, diin ang mamumuo nagbaligya sa ilang trabaho ubos sa pormal o dili pormal nga kontrata sa pagpanarbaho. Kini nga mga transaksyon kasagaran mahitabo sa usa ka labor market diin ang suhol gitino sa merkado.  Sa baylo sa suhol nga gibayad, ang produkto sa trabaho sa kasagaran nahimong wala'y kalainan nga kabtangan sa amo, gawas sa mga espesyal nga kaso sama sa pagtugyan sa mga patente sa intelektwal nga kabtangan sa Estados Unidos diin ang mga katungod sa patente kasagarang gihatag sa orihinal nga personal nga imbentor. Ang usa ka suholan nga mamumuo mao ang usa ka tawo kansang panguna nga paagi sa kita gikan sa pagbaligya sa iyang trabaho sa ingon niini nga paagi.

Sa modernong nagkasagol nga ekonomiya sama nianang sa mga nasod sa OECD, kini sa pagkakaron ang dominanteng porma sa kahikayan sa trabaho. Bisan kung ang kadaghanan sa trabaho mahitabo subay sa kini nga istruktura, ang mga kahikayan sa trabaho sa sweldo sa mga CEO, propesyonal nga mga empleyado, ug propesyonal nga mga trabahador sa kontrata usahay gisagol sa mga buluhaton sa klase, aron ang "pagtrabaho sa sweldo" giisip nga magamit lamang sa dili hanas, semi-hanas o manual nga pagtrabaho.

**Suhol sa pagkaulipon**

Pangunang artikulo: Ekonomiya sa pamuo

Ang sweldo nga pagtrabaho, ingon nga na-institutionalize ubos sa karon nga mga sistema sa ekonomiya sa merkado, gisaway, [17] ilabi na sa mga nag-una nga mga sosyalista ug anarcho-syndicalists, [18][19][20][21] gamit ang pejorative termino nga suhol nga pagkaulipon.[22] [23] Ang mga sosyalista naghimog kaparehas tali sa patigayon sa pagtrabaho isip usa ka produkto ug pagkaulipon. Si Cicero nailhan usab nga nagsugyot sa maong mga kaparehas.[24]

Ang Amerikanong pilosopo nga si John Dewey mipahayag nga hangtod ang "industriyal nga pyudalismo" mapulihan sa "industriyal nga demokrasya", ang politika mao ang "ang landong nga gihatag sa katilingban sa dagkong negosyo".[25] Gi-postula ni Thomas Ferguson sa iyang teorya sa pagpamuhunan sa kompetisyon sa partido nga ang dili demokratikong kinaiya sa mga institusyong pang-ekonomiya sa ilawom sa kapitalismo hinungdan nga ang mga eleksyon mahimong mga okasyon kung ang mga bloke sa mga mamumuhunan maghiusa ug magkompetensya aron makontrol ang estado ug mga syudad.

**Kontrata sa pagpanarbaho**

Pangunang artikulo: Kontrata sa trabaho

**Australia**

Ang panarbaho sa Australia gidumala sa Fair Work Act sukad 2009.[27]

**Bangladesh**

Ang Bangladesh Association of International Recruiting Agencies (BAIRA) usa ka asosasyon sa nasyonal nga lebel nga adunay internasyonal nga reputasyon sa kooperasyon ug kaayohan sa mga migranteng mamumuo ingon man ang gibana-bana nga 1200 nga mga ahensya nga miyembro sa pakigtambayayong ug suporta gikan sa Gobyerno sa Bangladesh.[18 ]

**Canada**

Sa lalawigan sa Canada sa Ontario, ang pormal nga mga reklamo mahimong dad-on ngadto sa Ministry of Labour. Sa probinsya sa Quebec, ang mga reklamo mahimong ipasaka sa Commission des normes du travail.[21]

**Alemanya**

Duha sa mga prominenteng pananglitan sa trabaho ug mga kontrata sa pagpanarbaho sa Germany mao ang Werksvertrag[28][29] o ang Arbeitsvertrag,[30][31][32][33] nga usa ka porma sa Dienstleistungsvertrag (service-oriented nga kontrata). Ang usa ka Arbeitsvertrag mahimo usab nga temporaryo,[34] samtang ang usa ka temporaryo nga trabahante nagtrabaho ubos sa Zeitarbeit[35] o Leiharbeit.[36] Laing kahimtang sa panarbaho mao ang Arbeitnehmerüberlassung (ANÜ).[37][38][39]

**India**

Pangunang artikulo: Pagtrabaho sa India

Ang India adunay mga kapilian alang sa usa ka piho nga termino nga kontrata o usa ka permanente nga kontrata. Ang duha ka kontrata adunay katungod sa minimum nga suholan, fixed working hours ug social security contributions.[21]

**Pakistan**

Ang Pakistan walay kontrata sa Labor, Minimum Wage ug Provident Funds Acts. Ang kontraktwal nga pagtrabaho sa Pakistan kinahanglang bayran og minimum nga suholan ug pipila ka pasilidad ang ihatag sa pagtrabaho. Bisan pa, ang mga Buhat wala pa hingpit nga gipatuman.[18]

**Pilipinas**

Sa Pilipinas, ang pagpanarbaho gi-regulate sa Department of Labor and Employment.[40]

**Sweden**

Sumala sa Swedish nga balaod,  adunay tulo ka matang sa panarbaho.

Pagsulay sa trabaho (swe: Provanställning), diin ang amo nagsuhol sa usa ka tawo alang sa usa ka panahon sa pagsulay nga 6 ka bulan nga maximum. Ang trabaho mahimong tapuson bisan unsang orasa nga wala maghatag bisan unsang hinungdan. Kini nga matang sa panarbaho mahimong itanyag kausa ra matag amo ug sa kombinasyon sa mga empleyado. Kasagaran, usa ka limitado nga oras o normal nga trabaho ang gitanyag pagkahuman sa usa ka pagsulay nga trabaho.

Limitado sa oras nga trabaho (swe: Tidsbegränsad anställning). Ang amo nag-hire og usa ka tawo alang sa usa ka piho nga panahon. Kasagaran, sila gipalawig alang sa usa ka bag-ong panahon. Kinatibuk-ang maximum nga duha ka tuig matag kombinasyon sa amo ug empleyado, unya kini awtomatik nga isipon nga normal nga trabaho.

Normal nga trabaho (swe: Tillsvidareanställning / Fast anställning), nga walay limitasyon sa panahon (gawas sa pagretiro ug uban pa). Mahimo gihapon kining tapuson tungod sa duha ka rason: personal nga rason, diha-diha nga pagtapos sa trabaho tungod lamang sa lig-on nga mga rason sama sa krimen, o kakulang sa mga buluhaton sa trabaho (swe: Arbetsbrist), pagkansela sa trabaho, kasagaran tungod sa dili maayo nga kita sa kompanya. Adunay panahon sa pagkansela nga 1-6 ka bulan, ug ang mga lagda kung unsaon pagpili sa mga empleyado, kasagaran kadtong adunay pinakamubo nga oras sa pagpanarbaho kinahanglan una nga kanselahon.

Wala’y mga balaod bahin sa minimum nga suweldo sa Sweden. Hinunoa, adunay mga kasabutan tali sa mga organisasyon sa amo ug mga unyon sa patigayon mahitungod sa minimum nga sweldo, ug uban pang kondisyon sa panarbaho.

Adunay usa ka matang sa kontrata sa pagpanarbaho nga kasagaran apan dili regulated sa balaod, ug kana mao ang Oras nga trabaho (swe: Timanställning), nga mahimong Normal nga trabaho (walay kinutuban), apan ang oras sa pagtrabaho wala’y regulasyon ug nakahukom matag kinahanglanon nga sukaranan. Ang empleyado gilauman nga motubag sa telepono ug moadto sa trabaho kung gikinahanglan, e.g. kung adunay masakiton ug wala sa trabaho. Makadawat lang sila og suweldo sa aktuwal nga oras sa pagtrabaho ug mahimo nga matangtang sa trabaho nga walay hinungdan pinaagi sa dili na pagtawag. Kini nga matang sa kontrata komon sa sektor sa publiko.

**United Kingdom**

Usa ka trabahante sa call center nga natanggong sa gamay nga workstation/booth

Sa United Kingdom, ang mga kontrata sa pagpanarbaho gi-categorize sa gobyerno sa mosunod nga mga tipo:[43]

Fixed-term nga kontrata: molungtad sa usa ka piho nga gidugayon sa panahon, gitakda nang daan, matapos kung ang usa ka piho nga buluhaton makompleto, matapos kung ang usa ka piho nga panghitabo mahitabo.

Full-time o part-time nga kontrata: walay gitakda nga gitas-on sa panahon, mahimong tapuson sa bisan hain nga partido, mao ang pagtuman sa usa ka piho nga buluhaton, espesipikong gidaghanon sa mga oras.[40]

Mga kawani sa ahensya

Mga Freelancer, Consultant ug Kontraktor

Zero-hour nga mga kontrata

**Estados Unidos**

Tan-awa usab: United States labor law, Lista sa pinakadako nga employer sa United States, ug Labor unions sa United States

Tanang empleyado, pribadong industriya, pinaagi sa mga sanga

Alang sa mga katuyoan sa pagpugong sa buhis sa pederal sa US, 26 U.S.C. § 3401(c) naghatag ug depinisyon para sa terminong "empleyado" nga espesipiko sa kapitulo 24 sa Internal Revenue Code:

Trabaho sa gobyerno isip % sa kinatibuk-ang trabaho sa EU

"Alang sa mga katuyoan niini nga kapitulo, ang termino nga "empleyado" naglakip sa usa ka opisyal, empleyado, o pinili nga opisyal sa Estados Unidos, usa ka Estado, o bisan unsang politikanhong subdibisyon niini, o ang Distrito sa Columbia, o bisan unsang ahensya o instrumentalidad ni bisan kinsa o Ang termino nga "empleyado" naglakip usab sa usa ka opisyal sa usa ka korporasyon. "Sama usab, ang instruksyon ni Latham nga nagpakita nga ubos sa 26 U.S.C. § 3401(c) ang kategorya sa 'empleyado' wala maglakip sa mga pribado nga nagtrabaho nga mga tigsuhol kay usa ka kataw-anan nga pagbasa sa balaod. Kini klaro nga sulod sa konteksto sa duha ka balaod ang pulong ' naglakip' mao ang usa ka termino sa pagpalapad dili sa limitasyon, ug ang paghisgot sa pipila ka mga entidad o mga kategoriya wala gituyo aron dili iapil ang tanan nga uban pa."[45]

Ang mga empleyado kanunay nga gitandi sa mga independente nga mga kontraktor, labi na kung adunay panaglalis bahin sa katungod sa mamumuo nga mabayran ang mga buhis nga katumbas, bayad sa mga mamumuo, ug mga benepisyo sa insyurans sa pagkawalay trabaho. Bisan pa, kaniadtong Setyembre 2009, ang kaso sa korte sa Brown v. J. Kaz, Inc. mihukom nga ang mga independente nga mga kontratista giisip nga mga empleyado alang sa katuyoan sa mga balaod sa diskriminasyon kung sila kanunay nga nagtrabaho alang sa amo, ug giingon nga ang amo nagmando sa oras. , dapit, ug paagi sa panarbaho.[40]

Sa mga palibot sa trabaho nga dili unyon, sa Estados Unidos, ang dili makatarunganon nga mga reklamo sa pagtapos mahimong madala ngadto sa Departamento sa Pagtrabaho sa Estados Unidos.[46]

Ang mga unyon sa mga mamumuo legal nga giila isip mga representante sa mga mamumuo sa daghang mga industriya sa Estados Unidos. Ang ilang kalihokan karon nakasentro sa kolektibong bargaining bahin sa suholan, benepisyo, ug kondisyon sa pagtrabaho alang sa ilang pagkamiyembro, ug sa pagrepresentar sa ilang mga miyembro sa mga panaglalis sa pagdumala sa mga paglapas sa mga probisyon sa kontrata. Ang dagkong mga unyon usab kasagarang moapil sa mga kalihokan sa pag-lobby ug pag-eleksiyon sa lebel sa estado ug pederal.[40]

Kadaghanan sa mga unyon sa America nahiuyon sa usa sa duha ka dagkong payong nga organisasyon: ang AFL–CIO nga gimugna niadtong 1955, ug ang Change to Win Federation nga nabahin gikan sa AFL–CIO niadtong 2005. Parehong nagpasiugda sa mga palisiya ug balaod alang sa mga trabahante sa United States ug Canada, ug aktibo nga papel sa politika. Ang AFL–CIO ilabinang nabalaka sa mga isyu sa pamatigayon sa kalibotan.[26]

Ang American business theorist nga si Jeffrey Pfeffer nag-positibo nga ang kontemporaryong mga gawi sa pagpanarbaho ug mga komonidad sa amo sa Estados Unidos, lakip ang makahilo nga mga palibot sa pagtrabaho, pagkawalay kasegurohan sa trabaho, taas nga oras ug dugang nga presyur sa performance gikan sa management, maoy responsable sa 120,000 ka sobra nga kamatayon kada tuig, nga naghimo sa trabahoan nga ikalima nga nag-unang hinungdan. sa kamatayon sa Estados Unidos.

**Mga isyu nga may kalabotan sa edad**

**Batan-on nga mga trabahante**

Ang rate sa pagpanarbaho sa mga batan-on sa US, i.e. ang ratio sa mga tawo nga nagtrabaho (15–24Y) sa usa ka ekonomiya ngadto sa kinatibuk-ang puwersa sa pamuo (15–24Y)[48]

Pangunang artikulo: Kaluwasan ug kahimsog sa batan-ong trabahante

Ang mga batan-ong mamumuo anaa sa mas taas nga risgo sa trabaho nga kadaot ug nag-atubang sa pipila ka mga peligro sa trabaho sa mas taas nga rate; kini kasagaran tungod sa ilang pagpanarbaho sa mga industriya nga adunay peligro. Pananglitan, sa Estados Unidos, ang mga batan-on nasamdan sa trabaho nga doble sa rate sa ilang mga tigulang nga kauban.[49] Kini nga mga trabahante anaa usab sa mas taas nga risgo sa mga aksidente sa sakyanan sa sakyanan sa trabahoan, tungod sa gamay nga kasinatian sa trabaho, usa ka ubos nga paggamit sa mga seat belt, ug mas taas nga rate sa nabalda nga pagdrayb.[50][51] Aron mamenosan kini nga risgo, kadtong ubos sa edad nga 17 gidid-an gikan sa pipila ka mga matang sa pagdrayb, lakip ang pagdala sa mga tawo ug mga butang ubos sa pipila ka mga kahimtang.

Ang mga high-risk nga industriya alang sa mga batan-ong trabahante naglakip sa agrikultura, restawran, pagdumala sa basura, ug pagmina.  Sa Estados Unidos, kadtong ubos sa edad nga 18 gidid-an sa pipila ka mga trabaho nga giisip nga delikado ubos sa Fair Labor Standards Act.

Ang mga programa sa pagpanarbaho sa mga kabatan-onan labing epektibo kung kini naglakip sa teoretikal nga pagbansay sa lawak-klasehanan ug mga hands-on nga pagbansay uban ang mga pagpahimutang sa trabaho.

Sa panag-istoryahanay sa pagpanarbaho taliwala sa mga batan-on nga tigulang nga mga trabahante, ang kawalay trabaho sa mga batan-on nabantayan usab. Ang kawalay trabaho sa mga batan-on lagmit nga mas taas kay sa mga hamtong sa matag nasod sa kalibotan.

**Mga tigulang nga trabahante**

Kadtong mas tigulang kay sa gitakda sa balaod nga edad sa pagretiro mahimong magpadayon sa pagtrabaho, tungod sa kalipay o panginahanglan. Bisan pa, depende sa kinaiya sa trabaho, ang mga tigulang nga mga trabahante mahimong kinahanglan nga mobalhin sa dili kaayo pisikal nga mga porma sa trabaho aron malikayan ang kadaot. Ang pagtrabaho sa milabay nga edad sa pagretiro adunay usab positibo nga mga epekto, tungod kay kini naghatag usa ka pagbati sa katuyoan ug nagtugot sa mga tawo sa pagpadayon sa mga social network ug lebel sa kalihokan.[53] Ang mga tigulang nga mamumuo sagad makita nga gipihig sa mga amo.

**Kabus nga nagtrabaho**

Usa ka trabahante sa Dhaka, Bangladesh

Ang pagpanarbaho dili garantiya nga makalingkawas sa kakabos, ang International Labor Organization (ILO) nagbanabana nga mokabat sa 40% sa mga mamumuo ang mga kabus, dili igo nga kita aron mapabilin ang ilang mga pamilya nga labaw sa $2 kada adlaw nga linya sa kakabos. Pananglitan, sa India kadaghanan sa kanunay nga mga kabus mao ang mga suholan sa pormal nga trabaho, tungod kay ang ilang mga trabaho walay kasegurohan ug gamay nga sweldo ug walay kahigayonan nga makatigom og bahandi aron malikayan ang mga risgo. Sumala sa UNRISD, ang pagtaas sa produktibidad sa mga mamumuo daw adunay negatibong epekto sa pagmugna og trabaho: sa 1960s, ang 1% nga pagtaas sa output kada trabahante nalangkit sa pagkunhod sa pagtubo sa trabaho nga 0.07%, sa unang dekada niining siglo ang parehas nga pagtaas sa produktibidad nagpasabot sa pagkunhod sa pagtubo sa trabaho sa 0.54%.Parehong nadugangan nga mga oportunidad sa panarbaho ug dugang nga produktibidad sa pamuo (basta gihubad usab kini ngadto sa mas taas nga suhol) gikinahanglan aron masulbad ang kakabus. Ang pag-uswag sa panarbaho nga walay pagtaas sa produktibidad mosangpot sa pagsaka sa gidaghanon sa mga "kabus nga nagtrabaho", mao nga ang pipila ka mga eksperto karon nagpasiugda sa pagmugna sa "kalidad" ug dili "gidaghanon" sa mga palisiya sa labor market. Kini nga pamaagi nagpasiugda kon sa unsang paagi ang mas taas nga produktibidad nakatabang sa pagpakunhod sa kakabos sa Sidlakang Asya, apan ang negatibong epekto nagsugod sa pagpakita.[42] Sa Vietnam, pananglitan, ang pag-uswag sa panarbaho mihinay samtang ang pag-uswag sa produktibidad nagpadayon.  Dugang pa, ang pag-usbaw sa produktibidad dili kanunayng mosangpot sa pagtaas sa suholan, sama sa makita sa Estados Unidos, diin ang gintang tali sa produktibidad ug suhol mitaas sukad sa 1980s.

Ang mga tigdukiduki sa Overseas Development Institute nangatarongan nga adunay mga kalainan sa mga sektor sa ekonomiya sa pagmugna og trabaho nga makapamenos sa kakabos. 24 ka mga kaso sa pagtubo ang gisusi, diin 18 ang nakapamenos sa kakabos. Kini nga pagtuon nagpakita nga ang ubang mga sektor sama ka importante sa pagpakunhod sa kawalay trabaho, sama sa manufacturing. Ang sektor sa serbisyo labing epektibo sa paghubad sa pagtubo sa produktibo ngadto sa pagtubo sa panarbaho. Naghatag og safety net ang agrikultura alang sa mga trabaho ug buffer sa ekonomiya kung ang ubang mga sektor naglisud.

**Akademikong literatura**

Literatura bahin sa epekto sa panarbaho sa pag-uswag sa ekonomiya ug kung giunsa nga ang pag-uswag nalangkit sa panarbaho sa usa ka macro, sektor ug industriya nga lebel giipon niadtong 2013.

Nakaplagan sa mga tigdukiduki ang ebidensya nga nagsugyot nga ang pag-uswag sa paghimo ug mga serbisyo adunay maayong epekto sa trabaho. Ilang nakita nga ang GDP nga pag-uswag sa panarbaho sa agrikultura limitado, apan ang dugang nga bili nga pagtubo adunay medyo mas dako nga epekto.  Ang epekto sa pagmugna og trabaho pinaagi sa mga industriya/mga kalihokan sa ekonomiya ingon man ang gidak-on sa lawas sa ebidensya ug ang mga yawe nga pagtuon. Alang sa mga extractive, nakit-an na usab nila ang daghang ebidensya nga nagsugyot nga ang pagtubo sa sektor adunay limitado nga epekto sa trabaho. Sa mga panapton, bisan pa, bisan kung gamay ang ebidensya, ang mga pagtuon nagsugyot nga ang pagtubo didto positibo nga nakatampo sa pagmugna og trabaho. Sa agri-negosyo ug pagproseso sa pagkaon, nakita nila nga positibo ang epekto sa pagtubo.

Ilang nakit-an nga ang kadaghanan nga magamit nga literatura nagpunting sa OECD ug tunga nga kita nga mga nasud medyo, diin ang epekto sa pagtubo sa ekonomiya gipakita nga positibo sa panarbaho. Ang mga tigdukiduki wala makakitag igong ebidensiya aron mahuman ang bisan unsang epekto sa pagtubo sa trabaho sa mga LDC bisan pa sa pipila nga nagpunting sa positibo nga epekto, ang uban nagpunting sa mga limitasyon. Girekomenda nila nga ang mga komplementaryong palisiya gikinahanglan aron masiguro ang positibo nga epekto sa pagtubo sa ekonomiya sa trabaho sa LDC. Uban sa pamatigayon, industriya ug pamuhunan, sila nakakita lamang og limitado nga ebidensya sa positibo nga epekto sa panarbaho gikan sa industriyal ug pamuhunan nga mga palisiya ug alang sa uban pa, samtang ang dagkong mga ebidensiya anaa, ang eksaktong epekto nagpabilin nga gikontra.

Gisusi usab sa mga tigdukiduki ang relasyon tali sa trabaho ug mga ilegal nga kalihokan. Gamit ang ebidensiya gikan sa Africa, nakita sa usa ka grupo sa panukiduki nga ang usa ka programa alang sa mga kanhing manggugubat sa Liberia nagpamenos sa oras sa pagtrabaho sa mga ilegal nga kalihokan. Ang programa sa pagpanarbaho nakapakunhod usab sa interes sa mersenaryong trabaho sa duol nga mga gubat. Ang pagtuon naghinapos nga samtang ang paggamit sa kapital nga mga input o mga pagbayad sa salapi alang sa malinawon nga trabaho nakamugna og pagkunhod sa gidili nga mga kalihokan, ang epekto sa pagbansay-bansay lamang gamay ra.

**Globalisasyon ug relasyon sa panarbaho**

Ang balanse sa ekonomikanhong kahusayan ug sosyal nga kaangayan mao ang kinatapusang debate sa natad sa relasyon sa panarbaho. Pinaagi sa pagtagbo sa mga panginahanglan sa amo; pagmugna ug ginansya aron maestablisar ug mamentinar ang kaepektibo sa ekonomiya; samtang nagmintinar sa balanse sa empleyado ug nagmugna sa sosyal nga patas nga makabenepisyo sa trabahante aron siya makapundo ug makatagamtam sa himsog nga pagkinabuhi; napamatud-an nga usa ka padayon nga nagtuyok nga isyu sa westernized nga mga katilingban.

Ang globalisasyon nakaapekto niini nga mga isyu pinaagi sa pagmugna og pipila ka ekonomikanhong mga hinungdan nga dili motugot o motugot sa lain-laing mga isyu sa panarbaho. Ang ekonomista nga si Edward Lee (1996) nagtuon sa mga epekto sa globalisasyon ug nagsumaryo sa upat ka dagkong mga punto nga gikabalak-an nga makaapekto sa mga relasyon sa panarbaho:

Ang internasyonal nga kompetisyon, gikan sa bag-ong industriyalisadong mga nasud, magpahinabo sa pag-uswag sa kawalay trabaho ug pagtaas sa disparity sa suholan alang sa dili hanas nga mga trabahante sa industriyalisadong mga nasud. Ang mga importasyon gikan sa mga nasud nga ubos ang sweldo nagpugos sa sektor sa paggama sa mga industriyalisadong nasud ug ang langyaw nga direktang pamuhunan (FDI) nadani palayo sa mga industriyalisadong nasud, padulong sa mga nasud nga ubos ang sweldo.

Ang liberalisasyon sa ekonomiya moresulta sa kawalay trabaho ug dili patas nga sweldo sa mga nag-uswag nga mga nasud. Nahitabo kini samtang ang pagkawala sa trabaho sa dili kompetisyon nga mga industriya milabaw sa mga oportunidad sa trabaho sa bag-ong mga industriya.

Ang mga mamumuo mapugos sa pagdawat sa nagkagrabe nga suholan ug mga kondisyon, tungod kay ang usa ka global nga merkado sa pamuo moresulta sa usa ka "lumba hangtod sa ilawom". Ang nagkadaghang internasyonal nga kompetisyon nagmugna og pressure sa pagpakunhod sa suholan ug kondisyon sa mga mamumuo.

Ang globalisasyon nagpamenos sa awtonomiya sa nasud nga estado. Ang kapital labi nga naglihok ug ang katakus sa estado sa pag-regulate sa kalihokan sa ekonomiya mikunhod.

Ang resulta usab sa mga nakaplagan ni Lee (1996) mao nga sa mga industriyalisadong nasud usa ka aberids nga halos 70 porsyento sa mga mamumuo ang nagtrabaho sa sektor sa serbisyo, kadaghanan niini naglangkob sa mga kalihokan nga dili mabaligya. Ingon usa ka sangputanan, ang mga mamumuo napugos nga mahimong labi ka hanas ug mapalambo ang gipangita nga mga patigayon, o pagpangita sa uban pang paagi aron mabuhi. Sa katapusan resulta kini sa mga pagbag-o ug uso sa panarbaho, usa ka nag-uswag nga trabahante, ug globalisasyon nga girepresentahan sa usa ka labaw nga hanas ug nagkadaghan nga lainlain nga kusog sa pamuo, nga nagtubo sa dili standard nga mga porma sa panarbaho (Markey, R. et al. 2006). 

**Mga alternatibo**

**Mga subkultura**

Ang lain-laing mga subculture sa kabatan-onan gilambigit sa dili pagtrabaho, sama sa hippie subculture sa 1960s ug 1970s (nga nag-endorso sa ideya sa "pag-undang" sa katilingban) ug ang punk subculture.

**Post-secondary nga edukasyon**

Usa sa mga alternatibo sa pagtrabaho mao ang pag-apil sa post-secondary nga edukasyon sa usa ka kolehiyo, unibersidad o propesyonal nga eskwelahan. Usa sa mga dagkong gasto sa pagkuha sa usa ka post-secondary nga edukasyon mao ang gasto sa oportunidad sa nakalimtan nga suhol tungod sa dili pagtrabaho. Sa mga panahon nga lisud pangitaon ang mga trabaho, sama sa panahon sa mga pag-urong, ang mga tawo nga walay trabaho mahimong modesisyon nga makakuha og post-secondary nga edukasyon, tungod kay gamay ra ang gasto sa oportunidad.

**Tabang sosyal**

Sa pipila ka mga nasud, ang mga indibiduwal nga walay trabaho makadawat og suporta sa sosyal nga tabang (pananglitan, welfare o food stamps) aron makahimo sila sa pag-abang og balay, pagpalit og pagkaon, pag-ayo o pag-ilis sa mga gamit sa panimalay, pagmentinar sa mga bata ug pag-obserbar sa sosyal nga kostumbre nga nanginahanglan og pinansyal nga paggasto.

**Pagboluntaryo**

Ang mga trabahante nga wala mabayri nga suhol, sama sa mga boluntaryo nga naghimo sa mga buluhaton alang sa mga charity, ospital o dili-ganansya nga mga organisasyon, sa kasagaran dili giisip nga nagtrabaho. Usa ka eksepsiyon niini mao ang usa ka internship, usa ka kahimtang sa pagpanarbaho diin ang mamumuo nakadawat og pagbansay o kasinatian (ug posible nga kredito sa kolehiyo) isip ang panguna nga porma sa bayad.

Indentured nga pagkaulipon ug pagkaulipon

Kadtong nagtrabaho ubos sa obligasyon alang sa katuyoan sa pagtuman sa usa ka utang, sama sa indentured nga mga sulugoon, o isip kabtangan sa tawo o entidad nga ilang gitrabahoan, sama sa mga ulipon, dili makadawat og bayad sa ilang mga serbisyo ug dili isipon nga trabaho. Ang ubang mga historyano[nga?] nagsugyot nga ang pagkaulipon mas tigulang kay sa pagpanarbaho, apan ang duha ka mga kahikayan naglungtad na alang sa tanang natala nga kasaysayan.

**Pagtrabaho sa kaugalingon**

Kini nga seksyon usa ka kinutlo gikan sa Self-employmen

Ang self-employment mao ang kahimtang sa pagtrabaho alang sa kaugalingon kaysa usa ka amo. Ang mga awtoridad sa buhis sa kasagaran maglantaw sa usa ka tawo nga self-employed kon ang tawo mopili nga ilhon nga ingon niana o kung ang tawo nagmugna og kita diin kinahanglan nga ipasaka ang tax return. Sa tinuud nga kalibutan, ang kritikal nga isyu alang sa mga awtoridad sa buhis dili kung ang usa ka tawo nakigbahin sa usa ka kalihokan sa negosyo (gitawag nga "trading" bisan kung nagtumong sa paghatag sa usa ka serbisyo) apan kung ang kalihokan makaganansya ug busa mahimo’g buhisan. Sa laing pagkasulti, ang kalihokan sa pagnegosyo lagmit nga mabalewala kung wala’y ganansya, busa ang panagsa ug kalihokan sa ekonomiya nga gibase sa kalingawan o mahiligon kasagarang gibalewala sa mga awtoridad sa buhis. Ang mga self-employed nga mga tawo kasagarang giklasipikar isip usa ka tag-iya (o solo nga negosyante), independente nga kontraktor, o isip usa ka miyembro sa usa ka panag-uban.

Ang mga self-employed nga mga tawo sa kasagaran mangita sa ilang kaugalingon nga trabaho imbes nga hatagan ug trabaho sa usa ka amo ug sa baylo makakuha kita gikan sa usa ka propesyon, usa ka negosyo, o usa ka negosyo nga ilang gipadagan. Sa pipila ka mga nasud, sama sa Estados Unidos ug United Kingdom, ang mga awtoridad naghatag dugang nga gibug-aton sa pagpatin-aw kung ang usa ka indibidwal nagtrabaho sa kaugalingon o nagtrabaho sa nagtakuban nga trabaho, sa laing pagkasulti nagpakaaron-ingnon nga naa sa usa ka kontrata nga intra-negosyo nga relasyon aron itago. unsa ang tinuod nga relasyon sa amo ug empleyado.

**tan-awa usab**

Rate sa panarbaho

Gintang sa panarbaho

Website sa pagpanarbaho

Deskripsyon sa trabaho