Amadeo Bordiga

Si **Amadeo Bordiga** (13 Hunyo 1889 – 25 Hulyo 1970) usa ka Italyano nga teorista sa Marxismo. Usa ka rebolusyonaryong sosyalista, si Bordiga mao ang nagtukod sa Communist Party of Italy (PCdI), miyembro sa Communist International (Comintern), ug sa ulahi usa ka nangunang personalidad sa Internationalist Communist Party. (PCInt). Sa sinugdanan, siya konektado sa PCdI apan gipahawa siya niadtong 1930 human akusahan og Trotskyism. Si Bordiga giisip nga usa sa labing bantugang mga representante sa wala nga komunismo sa Europa.

## Sayong kinabuhi, pamilya, ug edukasyon
Si Bordiga natawo sa Resina sa lalawigan sa Naples niadtong 1889. Ang iyang amahan, si Oreste Bordiga, usa ka girespetadong iskolar sa siyensya sa agrikultura, nga ang awtoridad labi na nga giila bahin sa mga daang problema sa agrikultura sa Habagatang Italya. Ang iyang inahan, si Zaira degli Amadei, gikan sa usa ka karaang pamilyang Florentine ug ang iyang lolo sa pikas nga bahin nga si Count Michele Amadei usa ka konspirador sa mga pakigbisog sa Risorgimento. Ang iyang amang-lolo, si Giovanni Bordiga, usa pa ka militante sa Risorgimento, usa ka matematiko ug propesor sa Unibersidad sa Padua.

Ang pagpadako ni Bordiga, bisan pa nga hingpit nga radikal, usa usab ka hingpit nga siyentipikong kinaiya. Usa ka kontra sa Gubat sa Italya-Turko isip usa ka gubat kolonyal sa Italya sa Libya, si Bordiga gipaila sa Italian Socialist Party (PSI) sa iyang magtutudlo sa pisika sa high school niadtong 1910. Sa ulahi, gitukod ni Bordiga ang Karl Marx Circle niadtong 1912, diin iyang nakaila ang iyang unang asawa, si Ortensia De Meo. Si Bordiga nakagradwar og degree sa engineering gikan sa University of Naples Federico II niadtong 1912. Si Bordiga nagminyo kang De Meo niadtong 1914. Aduna sila'y duha ka mga anak, si Alma ug Oreste. Namatay si Ortensia niadtong 1955, ug si Bordiga nagminyo sa igsoon nga babaye ni Ortensia, si Antonietta De Meo, napulo ka tuig human niadtong 1965.

## Karera sa politika

### Partido Sosyalista Italiano
Sulod sa bag-ong natukod nga Karl Marx Circle, gisalikway ni Bordiga ang usa ka pedagogical nga pamaagi sa politikal nga trabaho ug nagpalambo sa usa ka "teorya sa Partido", diin ang organisasyon gilaraw aron ipakita ang dili-dali nga mga tumong isip usa ka tigum sa mga tawo nga pareho og hunahuna ug dili kinahanglan nga usa ka lawas sa uring manggagawa. Si Bordiga batok kaayo sa representatibong demokrasya, nga iyang giugnay sa burges nga elektoralisismo. Sa usa ka isyu sa Il Socialista niadtong 1914, gisulat niya: "Busa kung adunay hingpit nga pagdumili sa teyorya sa demokratikong aksyon, kini makita sa sosyalismo." Si Bordiga misupak sa parliamentary faction sa PSI nga mahimong awtonomo gikan sa sentral nga kontrol. Sama sa kadaghanan sa mga sosyalista sa mga Latin nga nasud, si Bordiga mipanawagan batok sa Freemasonry, nga iyang giila nga usa ka dili sekular nga grupo.

Pagkahuman sa Oktubre nga Rebolusyon, si Bordiga mipundok sa komunista nga kalihukan ug nagtukod sa komunista nga abstentionist nga paksiyon sulod sa PSI, nga abstentionist tungod kay kini supak sa pag-apil sa mga eleksyon sa burges. Ang grupo magporma uban sa pagdugang sa kanhi L'Ordine Nuovo nga grupo sa Turin nga naglibot kang Antonio Gramsci nga maoy gulugod sa Komunistang Partido sa Italya. (PCdI). Kini nahitabo human sa taas nga internal nga pakigbisog sa PSI tungod kay kini miboto na sa sayo pa nga 1919 aron makig-alyansa sa Comintern apan mibakwi sa paglimpyo sa iyang reformist nga pako. Sa tunga-tunga sa panagbangi, niapil si Bordiga sa 2nd Comintern Congress niadtong 1920, diin iyang gidugang ang duha ka mga punto sa Bente Uno nga mga Kondisyon sa pagkamiyembro nga gisugyot ni Vladimir Lenin. Bisan pa niana, gikasuko siya ni Lenin sa iyang buhat nga "Left-Wing" Communism: An Infantile Disorder (1920) tungod sa panaglalis bahin sa parliamentary abstentionism. Si Victor Serge, nga nakakita sa 2nd Comintern Congress, nakahinumdom kang Bordiga nga "masigla ug kusgan, mga dagway nga haras, buhok nga daghan, itom ug mabangis, usa ka tawo nga nagkurog tungod sa iyang mga ideya, kasinatian ug mga madulom nga prediksyon."

### Partido Komunista sa Italya

Sa dihang gipahigayon sa PSI ang iyang kongreso sa Livorno niadtong Enero 1921, ang mga representante nga gipadala sa Comintern, nag-insistir nga ang partido kinahanglan paalisan ang iyang reformist nga pwersa nga gipangulohan ni Filippo Turati apan nagkalainlain sa pagpadayon sa pagtrabaho uban ni Giacinto Menotti Serrati, nga nag-awhag sa paglangan sa pagbulag. Si Bordiga nag-awhag sa usa ka dayon nga pagbulag gikan kang Serrati ug Turati, ug busa gikan sa kadaghanan sa PSI, ug nakadaog batok sa pagsupak sa nanguna nga representante sa Comintern nga si Paul Levi apan uban usab sa suporta sa uban, lakip na si Matyas Rakosi, ang umaabot nga Stalinistang diktador sa Hungary. 

Pagkahuman sa kongreso, si Bordiga mitumaw isip lider sa bag-ong natukod nga Komunistang Partido sa Italya. Usa siya sa lima ka miyembro sa ehekutibo apan siya ang "aktwal nga direktor sa tanang kalihokan sa partido". Para kang Bordiga, ang partido mao ang sosyal nga utok sa proletaryado nga ang buluhaton dili ang pagpangita og suporta sa kadaghanan apan ang pagkoncentrar sa pagtrabaho alang sa usa ka armado nga insurrektion diin kini makakuha og gahum ug dayon gamiton kini aron wagtangon ang kapitalismo ug ipatuman ang usa ka komunistang katilingban pinaagi sa pwersa. Si Bordiga nakaila sa diktadurya sa proletaryado ug sa diktadurya sa partido, ug nag-ingon nga ang pagtukod sa kaugalingong diktadurya niini mao ang dayon ug direkta nga tumong sa partido. Kini nga posisyon gidawat sa kadaghanan sa mga miyembro sa PCdI apan nagdala kini kanila sa panagbangi sa Comintern sa dihang sa 1921 ang katapusang misagop ug bag-ong taktika, nga mao ang nagkahiusa nga atubangan uban sa mga reformistang organisasyon aron makigbisog alang sa sosyal nga mga reporma ug bisan pa sa pagporma ug gobyerno sa mga trabahante. Gitan-aw ni Bordiga kini isip usa ka pagbalik sa mga napakyas nga taktika nga gisagop sa mga sosyal demokrat nga wala pa ang gubat ug nga nagdala kanila sa pagbag-o.

Tungod sa pagtagad sa disiplina, gidawat ni Bordiga ug sa iyang mga kauban (nga nailhan nga Italian communist left) ang desisyon sa Comintern apan naa sila sa usa ka nagkagrabe nga kahimtang. Sa dihang gidakop si Bordiga niadtong Pebrero 1923 sa usa ka peke nga kaso sa bag-ong gobyerno ni Benito Mussolini, kinahanglan niyang isalikway ang iyang puwesto isip miyembro sa Central Committee sa PCdI. Sa iyang pagpagawas sa kaso sa ulahi nga tuig, si Bordiga mipili nga dili na kini kuhaon, busa sa dili tuyo nga paagi gidawat niya nga siya karon usa na ka oposisyonista.

Sa Ikalimang Kongreso sa Comintern sa Moscow nga gipahigayon sa Hunyo-Hulyo 1924, si Bordiga ang nag-inusarang tingog sa ultra-kaliwa nga misupak sa bisan unsang kooperasyon sa mga sosyalistang partido alang sa usa ka "nagkahiusang prente gikan sa ubos, dili gikan sa ibabaw," nga nakadawat og suporta gawas sa Italian nga delegasyon. Gipahayag niya nga ang pagsaka ni Mussolini ug sa mga Italyanong pasista usa ra ka "pagbag-o sa mga nagdumala nga tawo sa burges nga klase." Sa 1924 usab, ang Italian communist left nawala ang kontrol sa PCdI ngadto sa usa ka pro-Moscow nga grupo nga ang lider nga si Gramsci nahimong General Secretary sa partido niadtong Hunyo. Sa Marso 1925, si Bordiga mibasol sa pag-adto sa Moscow aron moapil sa plenaryo sa ehekutibo sa Comintern, ug sa iyang kawalay pag-apil giakusahan siya nga nagkuha ug "hostile nga posisyon batok sa Comintern pinaagi sa pagdeklarar sa iyang hingpit nga pakig-ambit kang Trotsky.".

Sa Ikatulong Kongreso sa PCdI nga gipahigayon sa pag-exile sa Lyons niadtong Enero 1926, nahuman ang lihok sa pro-Moscow nga grupo. Walay suporta sa Komunistang Internasyonal aron makagawas gikan sa kontrol sa Pasismo, pipila ka mga miyembro sa Italian communist left ang nakahimo sa pag-abot sa Kongreso, busa ang mga tesis nga gihimo ni Bordiga gi-reject. Kadaghanan sa Stalinist nga minorya gidawat.

### Gikulong
Sa Disyembre 1926, si Bordiga gikuha pag-usab ni Mussolini ug gipadala sa prisohan sa Ustica, usa ka pulo sa Italya sa Dagat Tyrrhenian, diin nakigkita siya kang Gramsci ug ilang girepaso ang ilang pagkakaamigo ug nagtrabaho nga magkauban bisan pa sa ilang mga kalainan sa politika. Si Bordiga nabalaka sa kahimtang sa panglawas ni Gramsci apan wala gyud nahitabo ang plano nga tabangan siya nga makagawas sa isla. Sa 1928, si Bordiga gipadangat sa Isla sa Ponza, diin nagtukod siya og daghang mga balay, mibalik pagkahuman sa iyang pagdakop sa 1929 aron tapuson kini.

### Kontra
Pagkahuman sa iyang pagpagawas, wala na magpadayon si Bordiga sa iyang mga kalihokan sa PCdI ug sa tinuod gipahawa siya niadtong Marso 1930, giakusahan nga "misuporta, mipanalipod ug mipabor sa mga posisyon sa Trotskyist nga oposisyon" ug nakapahugno sa organisasyon. Sa iyang pagpahawa, si Bordiga mihunong sa politikal nga kalihokan hangtod sa 1943 ug siya misalikway sa pagkomento sa mga politikal nga butang bisan pa sa gipangutana sa mga kasaligan nga higala; daghan sa iyang mga kanhi supporters sa PCdI ang mipadulong sa pagpanglaglag ug nagtukod og usa ka politikal nga tendensya nga kasagaran gitawag nga Italian communist left.

Sa 1928, ang mga miyembro niini nga nag-exile sa Pransya ug Belgium naghiusa ug nahimong Left Fraction sa Communist Party of Italy, nga nahimong Italian Fraction sa Communist Left sa 1935. Kini nga pag-usab sa ngalan usa ka repleksyon sa panan-aw sa Italianong komunistang wala nga ang PCdI ug ang ubang mga Komunistang partido karon nahimong kontra-rebolusyonaryo. Usa ka paksiyon sa partido, uban sa ilang teorya sa partido ug ilang pagsupak sa bisan unsang porma sa frontism, nagtuo nga ang programa mao ang tanan ug ang gate-receipt nga konsepto sa mga numero walay bili. Si Bordiga magpadayon pagtrabaho uban sa daghang niini nga mga kauban pagkahuman sa Ikaduhang Gubat sa Kalibutan.

Sumala sa mga report ni Angelo Alliotta, usa ka sekreto nga tinubdan sa pulisya nga pashista sa Italya nga mibisita sa balay ni Bordiga sa Formia diin siya nagbakasyon uban sa iyang asawa, nagpakita si Bordiga og suporta alang sa Axis nga mga pwersa. Sumala ni Alliotta, nagtuo si Bordiga nga ang Nazi Germany nagpaluya sa "English giant", nga para kaniya mao ang "pinakadako nga representante sa kapitalismo", ug busa ang kapildihan sa Britanya magdala og rebolusyonaryong kahimtang sa Europa. Gikritiko usab ni Bordiga si Joseph Stalin tungod sa pag-alyansa niini sa mga kasadpang Alyado batok sa Axis niadtong Abril 1943. Ang ubang mga tinubdan nagduda sa analisis nga si Bordiga misuporta sa Nazi Germany o Fascist Italy, nga naghisgot sa 'kontradiktoryo' nga testimonya bahin sa isyu. Gisuportahan niya ang mga 'proletarian' partisan nga kalihukan, ingon man ang anti-fascist nga mga pag-alsa sa Warsaw sa 1943 (Warsaw ghetto) ug 1944.

### Internasyonal nga Partido Komunista
Pagkahuman sa 1944, si Bordiga unang mibalik sa politikal nga kalihokan sa Naples-based Fraction of Socialists and Communists. Sa dihang ang kini nga grupo gibuwag ngadto sa Internationalist Communist Party (PCInt), si Bordiga wala sa sinugdanan misalmot; bisan pa niini, siya mitampo nga wala mailhi sa iyang ngalan sa press niini, labi na sa Battaglia Comunista ug Prometeo, nga nagpakita sa iyang pagtuo nga ang rebolusyonaryong trabaho kolektibo sa kinaiya ug ang iyang pagsupak sa bisan unsang porma sa bisan gamay nga personalidad nga kulto. Si Bordiga miapil sa PCInt niadtong 1949. Sa dihang ang agos mibahin ngadto sa duha niadtong 1951, mipili siya sa kilid sa grupo nga nagngalan International Communist Party, nga nagpatik sa Il Programma Comunista. Si Bordiga naghatag sa iyang kaugalingon sa partido, nga dako ang kontribusyon. Si Bordiga nagpabilin sa ICP hangtod sa iyang pagkamatay sa Formia niadtong 1970.
 
## Mga teorya ug pagtuo
Ang Bordigismo usa ka bersyon sa wala nga komunismo nga gisugyot ni Bordiga. Ang mga Bordigista sa Italian Socialist Party ang una nga mohunong sa prinsipyo sa bisan unsang pag-apil sa mga eleksyon sa parlamento.

### Mahitungod sa Marxismo-Leninismo
Sa teoretikal nga lebel, si Bordiga nakahimo og pagsabot sa Unyong Sobyet isip usa ka kapitalistang katilingban. Ang mga sinulat ni Bordiga bahin sa kapitalistang kinaiya sa ekonomiya sa Soviet nga supak sa mga gihimo sa mga Trotskyista nakatutok usab sa agraryo nga sektor. Sa pag-analisar sa agrikultura sa Soviet Union, gipangita ni Bordiga nga ipakita ang kapitalistang sosyal nga mga relasyon nga naglungtad sa kolkhoz ug sovkhoz, usa ka kooperatibong uma ug ang usa usa ka estado nga uma nga nagabayad og suweldo. Partikular, iyang gipasiugda kung unsa kadako ang bahin sa nasudnong agraryo nga produkto nga naggikan sa gagmay nga pribadong yuta (nagsulat sa 1950) ug gipredict ang mga rate diin magsugod ang Soviet Union sa pag-import og trigo human ang Imperyal nga Rusya usa ka dako nga exporter gikan sa 1880s hangtod 1914.

Sa konsepto ni Bordiga sa Marxismo-Leninismo, si Joseph Stalin, ug sa ulahi si Mao Zedong, Ho Chi Minh, ug uban pa, mga dakong Romantic nga rebolusyonaryo, i.e. mga burges nga rebolusyonaryo. Nabati niya nga ang mga estado nga Marxist–Leninist nga mitumaw pagkahuman sa 1945 nagpadayon sa burges nga kinaiya sa mga naunang rebolusyon nga nagkadaot kay tanan adunay komon nga polisiya sa ekspropriyasyon ug agraryo ug produktibong kalamboan, nga iyang gikonsiderar nga mga pagkontra sa mga miaging kahimtang ug dili ang tinuod nga pagtukod sa sosyalismo.

### Mahitungod sa demokrasya
Gideklarar ni Bordiga ang iyang kaugalingon nga anti-demokratiko, nagtuo nga siya nagasunod sa tradisyon ni Karl Marx ug Friedrich Engels. Ang pagdumot ni Bordiga batok sa demokrasya wala may kalabotan sa naratibo sa Stalinista nga estado nga usa ra ka partido, kay iyang nakita ang pasismo ug Stalinismo isip katapusan sa burges nga demokrasya. Ang mga sumusunod ni Bordiga kanunay nag-ingon nga walay functional nga kalainan tali sa demokrasya ug diktadura, kay usa ka klase ang dili malikayan nga magpahimutang og kontrol. Para kang Bordiga, ang demokrasya nagpasabot labaw sa tanan sa pagmamanipula sa katilingban isip usa ka walay porma nga masa. Niini, iyang gipasukad ang diktadurya sa proletaryado, nga ipatuman sa Komunistang partido base sa mga prinsipyo ug programa nga gipahayag sa The Communist Manifesto. (1848). Kanunay niyang gitumong ang espiritu sa gisulti ni Engels nga "sa pagsugod sa rebolusyon ang tanang pwersa sa reaksyon magpakigbatok kanato ilalom sa bandila sa 'putli nga demokrasya'" ingon nga ang matag factional nga kaatbang sa mga Bolshevik sa 1921 gikan sa mga monarkista (ang White movement) hangtod sa mga anarkista, sama sa Revolutionary Insurgent Army sa Ukraine, nangayo og mga soviet nga walay mga Bolshevik—o mga soviet nga mga konseho sa mga trabahante nga dili gipangulohan sa mga Bolshevik. Busa, gisupak ni Bordiga ang ideya nga ang rebolusyonaryong teyorya mahimong produkto sa usa ka demokratikong proseso sa pluralist nga mga panan-aw, nagtuo nga ang Marxist nga perspektibo adunay kabtangan nga nagpunting sa kamatuoran nga, sama sa tanang sosyal nga porma, ang komunismo labaw sa tanan bahin sa pagpadayag sa programatikong sulod. Kini nagpalig-on sa kamatuoran nga, alang sa mga Marxista, ang komunismo dili usa ka ideyal nga makab-ot apan usa ka tinuod nga kalihukan nga natawo gikan sa daang katilingban uban ang usa ka hugpong sa mga programatikong buluhaton.

### Sa nagkahiusang atubangan
Si Bordiga resolutely nga mipanuko sa paglihok sa tuo sa Comintern niadtong 1921. Ingon nga lider sa Komunistang Partido sa Italya, iyang gipanghimakak ang pagpatuman sa united front strategy sa Ikatulong Kongreso. Gidili usab niya ang paghiusa sa bag-ong nahimong partido sa wala nga pwersa sa Italian Socialist Party nga bag-o lang niya gibuwagan. Si Bordiga adunay usa ka hingpit nga lahi nga panan-aw sa partido kumpara sa Comintern, nga nag-aangay sa rebolusyonaryong pagkunhod nga gipahibalo niadtong 1921 pinaagi sa Anglo-Soviet Trade Agreement, ang Kronstadt nga rebelyon, ang pagpatuman sa Bag-ong Ekonomikong Palisiya, ang pagdili sa mga paksiyon, ug ang kapildihan sa March Action sa Alemanya. Para kang Bordiga, ang estratehiya sa mga Komunistang partido sa Kasadpang Uropa nga makigbatok niini nga pagkunhod pinaagi sa pag-absorb sa daghang mga wala pa kaayo nakaila nga sosyal-demokrata pinaagi sa nagkahiusa nga prente usa ka hingpit nga pagkapildi sa panahon sa kontra-rebolusyonaryong pagkunhod nga iyang nakita nga nagsugod na. Kini ang basehan sa iyang kritika sa demokrasya, kay sa ngalan sa pagkonkistar sa masa nga ang Comintern nagpakita nga nagahimo sa tanang klase sa programatikong mga konsesyon ngadto sa mga wala sa tuo nga sosyal demokrat. Para kang Bordiga, ang programa mao ang tanan, ang ideya sa gate-receipt nga mga numero wala'y bili. Ang papel sa partido sa panahon sa pag-ubos mao ang pagpreserba sa programa ug pagpadayon sa propaganda nga trabaho hangtod sa sunod nga pagbalik sa dagat, dili kini pagdiluwang samtang nagapaningkamot sa dili molungtad nga kasikatan.

Ang analisis ni Bordiga naghatag ug paagi sa pagtan-aw sa usa ka hinungdanon nga pagdegenerar sa kalibutanong komunista nga kalihukan niadtong 1921 (imbes nga niadtong 1927 sa kapildihan ni Trotsky) nga dili lang magtawag ug dugang nga demokrasya. Ang abstract formal nga perspektibo sa burukrasya/demokrasya, nga gigamit sa tradisyon sa Trotskyist aron atubangon kini nga hinungdanon nga panahon sa kasaysayan sa Comintern, nahimulag gikan sa bisan unsang sulod. Si Bordiga sa tibuok niyang kinabuhi gitawag ang iyang kaugalingon nga usa ka Leninista ug wala gyud mipolemika batok kang Lenin direkta; ang iyang hingpit nga lahi nga pagtan-aw sa 1921 nga konjuktura, ang mga sangputanan niini alang sa Comintern ug ang iyang pagsupak kang Lenin ug Trotsky sa isyu sa united front naghayag sa usa ka turning point nga kasagaran natabonan sa mga inahan sa Trotskyist nga pwersa sa internasyonal nga wala nga oposisyon sa 1920s.

### Mahitungod sa komunismo
Bisan pa nga kadaghanan sa mga Leninista nagkalahi sa sosyalismo ug komunismo ug siya nagtan-aw sa iyang kaugalingon nga usa ka Leninista, si Bordiga wala nagkalahi sa duha sa parehas nga paagi nga gibuhat sa mga Leninista. Wala makita ni Bordiga ang sosyalismo isip usa ka lahi nga pamaagi sa produksiyon gikan sa komunismo kondili ingon lang sa hitsura sa komunismo samtang kini naggikan sa kapitalismo sa wala pa kini "makauswag sa kaugalingong mga pundasyon niini". Gipagamit ni Bordiga ang sosyalismo aron pasabotan ang gitawag ni Marx nga ubos nga hugna sa komunismo. Sundon ang konsepto ni Marx sa komunismo, alang kang Bordiga ang duha ka yugto sa sosyalista o komunista nga katilingban—nga ang mga yugto nagtumong sa historikal nga materyalismo—gipakita sa kawalay pagkamay-ari sa kuwarta, kapital, merkado, ug uban pa, ang kalainan tali kanila mao nga sa unang yugto ang pag-apod-apod buhaton sa paagi nga "ang gihatag nga kantidad sa trabaho sa usa ka porma ipuli sa katumbas nga kantidad sa trabaho sa lain nga porma," nga adunay mga pagkuha gikan sa maong trabaho aron pondohan ang mga pampublikong proyekto, ug ang kalainan sa interes tali sa rural ug urban nga proletaryado maglungtad, samtang sa komunismo ang "buwis sa burges" dili na maglungtad, busa ang patas nga sukdanan nga gigamit sa tanan nga katawhan dili na maglungtad, ug ang alienadong tawo "dili na magtinguha nga makuha pag-usab ang iyang pagkatawo" kondili mahimong usa ka bag-ong "Sosyal nga Tawo". Nagkontra sa nakita ni Bordiga nga ideya sa burges nga "libre nga mga ekonomiya sa mga magbubuhat", iyang gipahayag nga sa ilawom sa komunismo, bisan pa sa ubos nga yugto o taas nga yugto, ang produksyon ug konsumo pareho nga napugos sa katilingban.

Kini nga panan-aw nagpalahi kang Bordiga gikan sa ubang mga Leninista ug labi na sa mga Trotskyista, nga nagtinguha ug hangtod karon nagtinguha nga i-compress ang unang duha ka yugto ug busa adunay kuwarta ug uban pang mga kategorya sa pagbaylo nga nagpadayon sa sosyalismo; dili gusto ni Bordiga kini. Para niya, walay katilingban nga nagpadayon ang kwarta, pagpalit, ug pagbaligya ug uban pa nga mahimong itawag nga sosyalista o komunistang katilingban—kini nga mga kategorya sa pagbaligya mamatay una pa maabot ang sosyalistang yugto kaysa komunistang yugto. Sa sulod sa Marxistang kalihukan, ang sosyalismo gipopular sa panahon sa Rebolusyong Ruso ni Lenin. Kini nga panan-aw uyon sa ug nakatabang sa pagpasabot sa mga sayong konsepto sa sosyalismo diin ang balaod sa bili dili na magdumala sa kalihokan sa ekonomiya. Ang mga relasyon sa kwarta sa porma sa exchange-value, kita, interes, ug sweldo nga pagtrabaho dili molihok ug dili magamit sa Marxist nga sosyalismo.

## Panulundon
Si Jacques Camatte nagsugod og sulat-sulat kang Bordiga sa edad nga 19 sa 1954, ug si Bordiga nakahimo og dugay nga relasyon kang Camatte ug ideolohikal nga impluwensya kaniya. Ang mga sayong buhat ni Camatte kay klarong nagpakita sa linya sa Bordigist nga agos, ug kanunay nga mitampo si Bordiga sa journal ni Camatte nga Invariance sa katapusan sa iyang kinabuhi. Bisan pa human sa pagbulag ni Camatte sa Marxismo pagkahuman sa pagkamatay ni Bordiga, ang pagtagad ni Camatte sa hilisgutan sa Gemeinwesen (komunidad, komonwelta) sa sulod sa buhat ni Marx kay konsistente sa paghatag gibug-aton ni Bordiga sa anti-indibidwalista ug kolektibista nga mga aspeto sa Marxismo. Si Bordiga nakaimpluwensya usab kang Gilles Dauvé, ug adunay dakong impluwensya sa mga ultra-kaliwa nga agos sa ika-20 ug ika-21 nga siglo.

Ang Amadeo Bordiga Foundation gitukod niadtong 1998 sa Formia, sa balay diin si Bordiga mipuyo sa kataposang pipila ka bulan sa iyang kinabuhi. Ang pundasyon nag-organisar og mga publikasyon sa mga buhat ni Bordiga ug nag-awhag sa dugang nga pagpalapad sa iyang mga ideya. Sa Agosto 2020, gipatik sa Historical Materialism ang The Science and Passion of Communism, usa ka antolohiya sa mga Ingles nga hubad sa mga buhat ni Bordiga.

## Mga Sanggunian

## Bibliograpiya
* 
* 
* 

## Mga eksternal nga link

* The International Library of the Communist Left – Bordiga Page.
* Bordiga Archive at Marxists.org.
* Archives of "Sinistra comunista 'italiana'" – Hundreds texts of Bordiga at "n+1" Review.
* Libertarian Communist Library Amadeo Bordiga archive.
* Antagonism Bordiga Archive. Archived 25 October 2009).
* Bordigism – Adam Buick . Archived 25 October 2009.
* Loren Goldner, Communism is the Material Human Community: Amadeo Bordiga Today.
* International Communist Party.
* Earlene Craver The Third Generation: The Young Socialists in Italy, 1907–1915.
* Philippe Bourrinet, The "Bordigist" Current, (1912–1952) at "Left Wing" Communism – an infantile disorder?.
* Immutable tablets of the communist theory of the party
* Critique of the Gotha Programme – I
* The Fundamentals of Revolutionary Communism