Mga pista sa Sugbo

Daghan ang **mga pista sa Probinsya sa [[Sugbo]]**.

Ang Sinulog Festival mao ang labing dakong pista sa Pilipinas. Gisaulog kini matag ikatulong Domingo sa Enero aron sa paghandum sa Bata nga Hesus (Santo Niño), ang Ginoo ug Magtutabang sa Sugbo. Ang Sinulog usa ka sayaw nga ritwal nga naggikan pa sa wala pa maabot ang mga Kastila. Ang manayaw molihok og duha ka lakang paabante ug usa ka lakang paatras subay sa ritmo sa mga tambol. Ang kini nga lihok nagpakasama sa sulog o agos sa tubig sa kanhing nailhang Suba sa Pahina sa Sugbo. Mao kini ang gigikanan sa ngalan nga Sinulog.

Ang selebrasyon sa Sinulog Festival molungtad og siyam ka adlaw ug matapos kini sa kataposang adlaw pinaagi sa Sinulog Grand Parade. Sa adlaw sa wala pa ang parada, usa ka Fluvial Procession ang ginahimo sa kaadlawon, diin ang rebulto sa Santo Niño gisakay sa pump boat gikan sa Dakbayan sa Mandaue paingon sa Dakbayan sa Sugbo, nga pinangga og gatusan ka bulak ug kandila. Mopatapos kini sa Basilica diin ipasundayag ang dramatikong pag-ila sa pagkakristiyano sa Pilipinas nga nagsugod sa isla sa Sugbo. Sa hapon, usa ka mas pormal nga prosisyon ang molatas sa nag-unang kadalanan, nga molungtad og mga oras tungod sa kadaghan sa mga partisipante.

Sa pag-abot sa mga Kastila sa Sugbo, ang Italyanong kronista nga si Antonio Pigafetta, nga kauban sa ekspedisyon ni Magellan, naghalad sa kahoy nga larawan sa Santo Niño isip gasa sa bunyag kang Hara Amihan, asawa ni Rajah Humabon. Pagkahuman sa bunyag, gitudlo siya og ngalan nga Juana, samtang si Rajah Humabon gitawag nga Carlos. Si Juana, uban sa mga lumad, sumala sa tradisyon, misayaw ug midayeg sa Santo Niño de Cebu pinaagi sa ilang lumad nga sayaw nga gitawag nga Sinulog. Base sa usa ka sugilanon, ang tambag sa Rajah nga si Baladhay nagmasakit ug natog-an sa iyang higdaanan. Gisugo sa Rajah ang iyang mga tawo nga ibutang si Baladhay atubangan sa hulagway sa Santo Niño, nanghinaot nga tambalan siya sa Balaang Bata. Pagkasunod adlaw, nabanhaw ang tibuok gingharian sa Sugbo tungod sa kasuko ni Baladhay nga nagbanta sa Bata gamit ang espadang hinimo sa kugon, apan tan-aw sa tanan nga hingpit na siyang naayo. Gipangutana siya sa Rajah nganong iyang gibanta ang Santo Niño, ug mitubag siya nga gisamok siya sa Bata pinaagi sa pagbukaw kaniya gamit ang palwa sa lubi. Tungod sa kasuko, gikuha niya ang iyang espadang kugon ug iyang gihapak-hapak kini sa Santo Niño, apan kalit nga misayaw ang Bata aron malikayan ang mga hagit. Tungod sa kadali sa Bata sa paglikay, napugos si Baladhay nga musayaw usab aron makasabay. Giingon usab niya nga ang sayaw sa Bata sama sa sulog sa suba. Si Baladhay giila nga unang tawo nga misayaw sa Sinulog. **Pagkahuman sa pagkabihag sa Pilipinas sa mga Kastila, nabilin ang ritwal sa Sinulog isip porma sa pagsimba sa Santo Niño. Sa pagtukod sa simbahan sa Santo Niño sa ika-16 nga siglo, ang mga Malayong Katoliko misugod og sayaw sa Sinulog atubangan sa simbahan, dala ang ilang mga kandila ug sayaw, samtang misinggit sila og “Viva Pit Señor!” nga nagpasabot og “Pagtuo sa Ginoo.”**

Sa lalawigan, gisaulog ang festival sa Cebu City ug sa lungsod sa Carmen. Gituohan nga nagsugod kini sa Carmen isip usa ka lokal nga bersyon sa Ati-atihan Festival nga gipaila ni Jose Motos, kaniadto nga rektor sa Parokya ni San Agustin, ang lungsod nga simbahan sa Carmen. Apan sa dihang nasentro na ang Sinulog isip usa ka dakong festival sa Sugbo, kini gitawag na karon og “Sinulog sa Carmen.” Ang sayaw sa Sinulog unang gipaila sa Cebu City pinaagi sa usa ka babaye nga ginganlan og Estelita Diola, mas nailhan isip "Titang Diola". Ang iyang pamilya maalamon sa orihinal nga porma sa sayaw sa Sinulog ug ang tradisyon gipasa kaniya sa iyang amahan. Tungod sa iyang dakong tabang sa pagpadayag ug pagpasigarbo sa sayaw sa Sinulog, gitawag siya nga “Heritage Keeper.” Ang orihinal nga Sinulog ug ang iyang panudlo sa debosyon pinaagi sa sayaw alang sa Balaang Bata nagpadayon hangtod karon bisan pa sa iyang kamatayon, ug kini ginasundan sa iyang mga kanhing estudyante nga nagtudlo karon sa kabatan-onan sa Sugbo sa orihinal nga mga lihok sa Sinulog. Apan sukad niadto, ang Sinulog nagkalahi ug nagkadayag gikan sa orihinal nga sayaw ni Titang Diola. Karon, makita nato ang adlaw-adlaw nga pagpasundayag sa Sinulog sa Basilica Minore del Santo Niño nga ginabuhat sa mga magbaligya og kandila. Ang bersyon nga ilang gisayaw gitawag og “Sinug” ug kini alang lamang sa pagsimba ug pag-ampo aron panalanginan ang mga kandila alang sa mga pag-ampo sa Balaang Bata. Ang sayaw sa Sinulog nga ginapakita sa mga contingents sa City Sports Center nagpabilin nga relihiyoso ug puno sa debosyon, tungod kay kasagaran sa mga manayaw naglakip sa ilang personal nga mga pangamuyo, hangyo, pasalamat, ug mga intersesyon alang sa Santo Niño. Ang ilang mga pasundayag sa sayaw sa kalsada ug sa ritual showdown nagpabilin nga nakasentro gihapon sa Balaang Bata. Adunay duha ka mayor nga matang sa Sinulog nga sayaw nga ginatanyag sa festival: ang “Sinulog-Based Category” ug ang “Free Interpretation Category.” Ang Sinulog-Based Category nagtumong sa sayaw nga nakabase sa bersyon sa simbahan nga ginabuhat sa mga magbaligya og kandila, samtang ang Free Interpretation Category nagtugot sa sayaw nga gi-interpretar sa lain-laing paagi gawas sa bersyon sa simbahan, basta kini madawat sa festival. Sa bag-ohay nga mga tuig, nakab-ot sa festival ang halapad nga pagka-komersyalisado nga naghimo sa Sinulog ug sa Sugbo nga ilado, apan hinayhinay usab nga nabahin ang relihiyosong essence niini. Bisan pa man sa kalapad sa komersyalisasyon, nagpabilin gihapon nga relihiyoso ang Sinulog para sa mga deboto. Ang Sinulog nagpabilin nga usa ka sayaw nga pag-ampo. Ang festival opisyal nga ginadumala sa Sinulog Foundation Incorporated (SFI). Gibarugan sa pundasyon nga bisan pa sa pagka-mainstream sa Sinulog, kini usa gihapon ka relihiyosong festival tungod kay sa kasingkasing sa Sinulog mao gihapon ang Santo Niño. Gipalig-on sa pundasyon ang ilang baruganan sa daghang higayon, sama sa ilang pag-usab sa sayop nga paggamit sa termino nga "Sinulog Grand Mardi Gras" ngadto sa "Sinulog Grand Parade," aron ipunting nga ang tinguha dili ang kasadya kundi ang pagsimba sa Balaang Bata.

Sa dekada 1980 ug 2000, gidugang sa mga opisyal sa siyudad sa Sugbo ang relihiyosong kasaulogan sa Santo Niño de Cebu isip kabahin sa kalihokan sa Sinulog Festival. Bisan pa nga kini usa ka relihiyoso ug Kristohanong pista, ang Sinulog nahimong usa ka selebrasyon para sa tanang Sugbuanon ug Pilipino, bisan unsa pa man ang ilang tinuohan ug praktis. Gawas sa espiritwal nga aspeto, ang Sinulog nailhan usab tungod sa mga kasadya sa kalsada. Niadtong 2012, gipaila sa Sugbo ang Life Dance, nga giilang labing dako nga outdoor dance party sa Pilipinas.Ang mga street party sa Sinulog giisip nga usa sa mga nag-unang atraksyon para sa kabatan-onan, apan para sa kadaghanan, labi na sa mga deboto, kini nagdala og kabalaka tungod sa posibilidad nga mawala ang espiritwal ug hapsay nga pagtimaan sa festival. Niadtong 2016, natala ang labing grabe nga insidente sa festival — usa ka stampede nga nahitabo sa uptown area diin daghang mga tawo, deboto ug hubog nga party-goers, ang nagtapok nga walay klaro nga agianan gawas ug walay epektibong crowd control hangtod na sa tungang gabii. Usa ka tin-edyer nga babaye ang nahimong walay malatian tungod sa kasangit sa kadaghan sa tawo. Tungod niining hitaboa, ang kanhi Mayor sa Cebu City nga si Tomas Osmeña nagpahamtang og hugot nga pagdili sa ilimnon sa mosunod nga mga selebrasyon sa iyang termino aron maseguro ang kaluwasan sa mga deboto ug tanang manan-aw, ug aron mapadayon ang pagkabalaan sa maong kalihokan.

Gipahunong ang Sinulog Festival sulod sa duha ka tuig (2021 ug 2022). Sa tuig 2021, ang nag-unang hinungdan sa pagkansela mao ang pandemya sa COVID-19. Si Michael Rama, nga Vice Mayor sa Sugbo niadtong panahona ug kaniadto usab nga chairperson sa Sinulog Foundation Inc. (SFI), mipadayag og kusog nga determinasyon nga ipadayon ang Sinulog Festival niadtong tuiga, bisan pa sa mga kabalaka gikan sa mga health experts ug kapulisan sa Cebu City. Nahitabo kini human sa kalit nga desisyon ni Mayor Edgardo Labella (nga namatay na), nga buwagon ang Sinulog Governing Body (SGB), nga gisupak ni Rama pinaagi sa iyang pag-resign gikan sa foundation ug pagpabalik kaniya isip chairperson sa SFI. Gisaysay ni Rama nga ang giplano nga venue para sa festival kay sa parking lot sa SM Seaside City Cebu ug kini pagahimuon nga usa ka “bubble environment” nga walay live nga mga manan-aw. Gibanan usab niya ang gidaghanon sa mga manayaw ug mga tig-andam sa props aron malikayan ang dakong tapok sa tawo. Bisan pa niana, mipadayon gihapon siya sa pagpangusog sa festival, bisan og dako ang pagsupak sa mga Sugboanon. Matod sa daghang mga health workers ug opisyal sa kapulisan, bisan og gilahi ang mga manayaw, ang pagtigum sa daghang mga tawo sa sirado nga palibot ug sa ilang suod nga interaksyon usa na kini ka klaro nga “paglapas sa mga health protocols.” Apil na niini ang ilang panagpraktis nga gihimong tigum gihapon sa daghang tawo. Tungod niini, daghang manayaw gikan sa nagkalain-laing contingents sa Cebu City ang nagpositibo sa COVID-19, ug kadaghanan sa mga naigo nagpakita og kasagarang sintomas sa maong sakit. Sa kataposan, napugos si Rama sa pag-atras sa iyang plano alang sa Sinulog 2021. Bisan pa, ang ubang kalihokan nga may kalabotan sa Sinulog sama sa “Search for the Sinulog Festival Queen” napadayon gihapon. Gitakda unta nga mobalik ang festival sa tuig 2022, apan napugos kini'g pagkansela pag-usab tungod sa kadaut nga gidala sa Bagyong Odette, nga naguba sa dakbayan sa Sugbo ug sa kasikbit nga mga isla.

Sa kataposan, nabanhaw pag-usab ang Sinulog Festival niadtong tuig 2023, apan gisugat kini og kontrobersiya. Si Michael Rama, nga kasamtangang Mayor sa Dakbayan sa Sugbo, misugod sa desisyon nga ibalhin ang kasagaran nga venue sa festival gikan sa Cebu City Sports Complex paingon sa Citi di Mare sa South Road Properties (SRP). Gisupak kini sa daghang mga Sugboanon tungod kay ang Sports Complex maoy dugay nang gisugdan nga opisyal nga lugar sa Sinulog, ug ang SRP usa ka pangunang kalsada nga gigamit sa mga pasahero gikan sa Amihanang Sugbo paingon sa Habagatan ug balik.