Mayor sa Dakbayan sa Sugbo

Ang **Mayor sa Dakbayan sa Sugbo** (English: *Mayor of Cebu City*, Filipino: *Punong Lungsod ng Cebu*) mao ang  pangulo sa ehekutibo nga kagamhanan sa Dakbayan sa Sugbo sa Pilipinas. Ang mayor maoy pangulo sa mga departamento sa dakbayan nga mupatuman sa mga ordinansa ug muhatud sa serbisyo publiko. Ang pagka-mayor kay tulo ka tuig nga termino ug ang matag mayor gi-limitahan lamang sa tulo ka sunodsunod nga termino, nga mokabat ug siyam ka tuig, bisan nga ang usa ka mayor pwede mapili pag-usab human sa pagkaputol sa usa ka termino. 

Ang kasamtangang mayor mao si **Nestor D. Archival Sr.** gikan sa partidong Bando Osmeña – Pundok Kauswagan (BOPK), nga gipili sa 2025 elections sa wala damha nga daog kontra kang kaksamtangang mayor Raymond Alvin Garcia (KUSUG) ug sa ilang gisundan nga si kanhi mayor Michael Rama (Barug). Nanumpa si Archival sa iyang seremonyal nga oath of office pag Hunyo 26, 2025 ug pormal nga nagsugod sa iyang termino pag June 30..

## Kasaysayan

Ang Commonwealth Act No. 38 o ang Charter sa Dakbayan sa Sugbo, gipirmahan niadtong Oktubre 20, 1936 ug opisyal nga giinagurahan niadtong Pebrero 24, 1937, nagmugna sa katungdanan sa Mayor sa Dakbayan nga itudlo sa Presidente sa Pilipinas uban sa pagtugot sa Commission on Appointments . Gitudlo ni Presidente Manuel Quezon si Alfredo V. Jacinto gikan sa Gapan, Nueva Ecija .  

Natawo niadtong Marso 23, 1891, si Jacinto dili Sugbuanon. Ang una niyang pagka-destino gawas sa Nueva Ecija kay didto sa Manila aron mahimong Hepe sa Clerk para sa Opisina sa Tigpanalapi didto sa Malolos, Bulacan. Si Jacinto gibalhin sa Leyte ug dayon sunod sa Pangasinan. Niadtong Marso 1930, gipadala siya sa Sugbo human sa iyang kataposang pagka-destino sa Luzon didto sa La Union. Sa wala pa siya matudlo isip Mayor sa Dakbayan, siya maoy  Probinsyal nga Tigpanalapi sa Sugbo. Ni-resign siya sa posisyon niadtong Disyembre 31, 1936.

Si Jacinto nanumpa sa iyang katungdanan sa Palasyo sa Malacañang atubangan ni  Elpidio Quirino, ang Kalihim sa Interior niadtong Enero 7, 1937. Kauban niya kining mosunod nga mga konsehal sa siyudad nga nanumpa sa katungdanan ni Secretary Quirino: Manuel Roa (ang unang Presidente sa Municipal Board), Regino Mercado, Felipe Pacaña, Jose Fortich, Diego Canizares, Jose P. Nolasco, Leandro A. Tojong ug Dominador J. Abella. 

Ang sunod nga gitudlo mao Vicente Rama nga nagsilbi nga mayor sa dakbayan niadtong 1938 hangtod 1940. Sa dihang nisugod ang Ikaduhang Gubat sa Kalibutan, si Rama midangop sa Carcar diin siya gitudlo isip mayor sa panahon sa gubat gipaluyuhan sa Armadong Imperyong Hapon (Imperial Japanese Army).

Usa ka tuig sa wala pa ang gubat, si Jose Delgado gitudlo pagka mayor sa siyudad gikan sa 1940 hangtod 1942. Si Delgado nahimo usab nga gobernador sa Sugbo gikan sa 1943 hangtod 1944. Sunod sa linya mao si Juan Cerilles Zamora.

Sunod kay si Dr. Leandro Tojong sa Ginatilan, Cebu, nga gisundan ug laing doktor, Nicolas Escario gikan sa Bantayan, Cebu. Nga gisundan sa abogado nga si Vicente S. del Rosario. Dayon ni Dr. Luis Espina, Miguel Raffiñan, Pedro Elizalde, Dr. Jose V. Rodriguez, ug Pedro Clavano, nga pulos gipuwesto sa pangulo.

Niadtong Hunyo 7, 1955, ang Charter sa Dakbayan sa Sugbo giamendar pinaagi sa Republic Act No. 1233. Ang unang eleksyon alang sa mayor sa dakbayan gipahigayon niadtong Nobyembre 8, 1955 kuyog sa 1955 senatorial elections . Unang napili pagka mayor sa dakbayan mao Sergio Osmeña Jr uban sa iyang bise mayor nga si Ramon Duterte. 

## Sweldo
Sa tuig 2021, ang mayor hatagan og binuwan nga suweldo nga ₱ 204,054 base sa ikaduhang tranche sa Salary Standardization Law sa 2019 nga gipirmahan niadtong Enero 8, 2020 ni Presidente Rodrigo Duterte  diin ang posisyon giklasipikar ubos sa salary grade 30. 

## Listahan

### Munisipyo sa Sugbo
Mao kini ang listahan sa mga municipal president sa Sugbo: 

### Dakbayan sa Sugbo
Mao kini ang listahan sa mga mayor sa dakbayan sa Sugbo: 

; Mga nota
:  Gi-inagurahang mayor sa munisipyo.
:  Gi-inagurahang mayor sa dakbayan.
:  Niining panahona, human sa 1986 EDSA Revolution, gipugos ni Presidente Cory Aquino ang pag-resign sa tanang local government unit heads ug gitudlo nga mga opisyal nga nagdumala sa ilang dapit.
:  Officer-in-charge.
:  Presidential Term non-87' Concon.
:  Acting mayor.
:  Namatay sa katungdanan.
:  Gipalagpot sa katungdanan samtang gisuspenso.

## Bise Mayor sa Dakbayan sa Sugbo
Ang bise mayor maoy ikaduhang labing taas nga opisyal sa dakbayan nga napili pinaagi sa kinadaghang boto. Bisan tuod kadaghanan sa mga kandidato pagka mayor adunay mga kauban sa kandidatura (running mate), ang bise mayor gipili buwag sa mayor. Kini maka-resulta nga ang mayor ug ang bise mayor maggikan sa lain-laing partido sa politika.

Ang Republic Act No. 244, nga na-aprobahan niadtong Hunyo 12, 1948, naghatag sa posisyon sa pagka bise mayor sa Dakbayan sa Sugbo. Kini itudlo sa Presidente sa Pilipinas uban sa pagtugot sa Commission on Appointments . Ang unang gitudlo nga bise mayor pinaagi sa probisyon sa RA No. 244 mao si Arsenio Ruiz Villanueva kinsa nanumpa sa iyang katungdanan niadtong Hulyo 16, 1948.  

Usa sa labing mahinungdanong kausaban sa Charter sa Dakbayan sa Sugbo (CA No. 58) niabot uban sa pagtugot sa Republic Act No. 1243 niadtong Hunyo 7, 1955. Kining partikular nga amyenda nga gihatag alang sa kinatibuk-an sa piniliay, sa mga kuwalipikadong botante sa siyudad subay sa probisyon sa Revised Election Code, sa mayor ug bise mayor sa dakbayan. Ang unang eleksyon alang sa mayor ug bise mayor sa dakbayan gipahigayon atol sa kinatibuk-ang eleksyon para sa mga opisyal sa probinsiya ug munisipyo niadtong Nobyembre 8, 1955. Napili isip labing unang nakadaug nga bise mayor sa dakbayan sa Sugbo mao si Ramon Gonzales Duterte. 

Sa Sangguniang Panlungsod, niining higayuna mao ang Konseho sa Dakbayan sa Sugbo, ang bise mayor maoy nagsilbi nga presiding officer niini ug mahimong mobotar para mubuak sa tabla. Gidahum usab nga ang bise mayor mu-asumir sa buhatan sa mayor sa dakbayan ug mahuman ang wala pa mahuman nga termino kung adunay permanenteng pagka-bakante. 

Sa tuig 2021, ang bise mayor bayaran og binuwan nga suweldo nga ₱ 159,804 base sa ikaduhang hugna sa Salary Standardization Law of 2019 nga gipirmahan niadtong Enero 8, 2020 ni Presidente Rodrigo Duterte  diin ang posisyon giklasipikar ubos sa salary grade 28 alang sa highly urbanized nga mga siyudad sama sa Cebu City. 

Human sa pagkamatay ni Mayor Edgar Labella pag 2021 ug sa pagpahawa sa Ombudsman ang Rama gikan sa puwesto pag 2024, si Konsehal Donaldo "Dondon" Hontiveros ang nahimong unang bise mayor sa dabayan nga nisaka sa maong katungdanan sa duha ka magkalainlain nga termino pinaagi sa pagpuli, dili sa piniliay, mahitungod sa sayo nga katapusan sa termino sa kasamtangang mayor. Midagan si Hontiveros pag 2025 para sa usa ka tibuok nga termino isip bise mayor, pero napildi.

### Kasamtangang bise mayor

Ang kasamtangang bise mayor kay si **[[Tomas Osmeña|Tomas "Tommy" R. Osmeña]]**, ang nagtukod sa BOPK ug nagserbisyo isip mayor gikan 1988 hangtod 1995, 2001 hangtod 2010, ug 2016 hangtod 2019. Napili si Osmeña kauban ni Archival sa 2025 elections, kung asa napildi niya si kasamtangang Bise Mayor Hontiveros (Barug) ug kanhi konsehal ug MCWD Chairman Jose "Joey" Daluz III (KUSUG-Panaghiusa).

Si Osmeña, kauban ni Archival, nanumpa sa iyang seremonyal nga oath of office kaniadtong Hunyo 26, 2025 ug pormal nga nagsugod sa iyang termino isip bise mayor pag June 30.

## References