Bando Osmeña – Pundok Kauswagan

Ang **Bando Osmeña – Pundok Kauswagan**, nga ilado sab isip **BO–PK** o **BOPK**, usa ka lokal partido politikal nga nakabase sa Dakbayan sa Sugbo, Pilipinas. Kini usa ka partido politikal nga gipangulohan sa pamilya Osmeña sa Sugbo sukad pa niadtong 1987, sa dihang unang midagan si Tomas Osmeña isip mayor sa dakbayan.

Bisan pa nga dili kini pormal nga naka-rehistrado sa Commission on Elections (COMELEC) isip partido, gigamit kini ni Osmeña ug sa iyang mga kaalyado sa matag eleksyon sukad niadtong 1988, sa dihang midagan siya uban ni Alvin Garcia isip bise mayor.

## Kasaysayan

Niadtong 2012, si kaniadtong Mayor Mike Rama mibulag sa partido ug nagtukod sa iyang kaugalingong grupo nga gitawag og Barug Team Rama, nga sa ulahi gibag-o og pangalan ngadto sa Partido Barug pagkahuman kini narehistro sa COMELEC. Ang pagtukod niini maoy hinungdan nga wala na makab-ot sa BOPK ang mga kanhing landslide nga kadaugan sama niadtong 2007[5] ug 2010[6] diin ang ilang kontra lamang mao ang Kugi Uswag Sugbo nga gipangulohan ni kanhi Mayor Alvin Garcia.

Gikan sa 2018 hangtod 2024, nakig-alyado ang BOPK sa Laban ng Demokratikong Pilipino (LDP). Sa miaging mga tuig, kini usab naangot sa Liberal Party ug sa Lakas–Christian Muslim Democrats. Sa wala pa kini, giisip kini nga katumbas sa dakbayan sa usa ka nasudnong partido nga gitukod sa lain pang sakop sa pamilya Osmeña, si kanhing Gobernador sa Sugbo nga si Lito Osmeña — ang Probinsya Muna Development Initiative. (PROMDI)

Sa 2019 nga eleksyon, nakadaog ang BOPK og walo ka pwesto sa Konseho sa Dakbayan sa Sugbo ug duha sa ilang kandidato sa House of Representatives — sila si Raul del Mar ug Rodrigo "Bebot" Abellanosa.

Gisuportahan sab sa BOPK ang mga nasyonal nga kandidato, ilabi na sa mga posisyon sa pagka-Presidente ug pagka-Bise Presidente. Sa eleksyon sa 2010, gindorsar sa partido sila nga mga senador Noynoy Aquino ug Mar Roxas alang sa pagka-presidente ug pagka-bise presidente, matag-usa.

Sa dihang midagan si Roxas pagkapresidente niadtong 2016, gisuportahan gihapon siya sa partido, apil na ang iyang bise presidential nga kauban nga si Representative Leni Robredo gikan sa ika-3 distrito sa Camarines Sur.

Bisan pa, adunay mga barangay official nga kaalyado sa partido nga mitalikod kang Roxas ug misuporta sa Mayor sa Dakbayan sa Dabaw nga si Rodrigo Duterte. Gibutyag ni Osmeña nga bisan tuod gisuportahan niya si Roxas, iyang gihimo og paagi aron “maprotektahan” sab ang mga boto ni Duterte sa dakbayan.

Sa 2022 nga eleksyon, gisuportahan sa partido si Leni Robredo alang sa pagka-presidente, pinaagi sa pahayag sa ilang kandidato sa pagka-mayor nga si Margarita Osmeña — asawa ni Tomas — nga ilang gipili ang mga “lider nga mamati ug motubag.” Gisuportahan sab nila si Tito Sotto para sa pagka-bise presidente.

### Eleksyon sa 2025

Sa 2024, nagpili ang BOPK sa ilang mga kandidato alang sa 2025 nga lokal nga eleksyon sa Dakbayan sa Sugbo: si konsehal sa Amihang Distrito (1st District) nga si Nestor Archival isip kandidato sa pagka-alkalde, ug si kanhi mayor Tomas Osmeña isip kandidato sa pagka-bise alkalde. Si Konsehal Mary Ann De Los Santos ang gihimong kandidato sa partido alang sa Kongreso sa Amihang Distrito imbes nga si Rep. Rachel "Cutie" Del Mar, nga miresulta sa pagbiya ni Del Mar sa BOPK ug pag-apil sa Kusug–Panaghiusa nga koalisyon ni incumbent Mayor Raymond Alvin Garcia. Si kanhi kongresista Rodrigo Abellanosa ang gitudlo nga kandidato sa Habagatan (2nd District) alang sa BOPK. Ang tibuok line-up, lakip ang ilang mga kandidato sa konsehal sa duha ka distrito, mipasa sa ilang mga Certificate of Candidacy niadtong Oktubre 8, 2024, uban sa ilang pagbalik-alyado sa Liberal Party isip nasudnong kauban.

Atol sa kampanya, ang mga surbey kasagaran nagpakita nga si Archival nag-unay sa ranggo kumpara sa incumbent nga si Garcia, ug sa sinugdanan sa kampanya, apil usab kang kanhi mayor Mike Rama. Giingon ni Archival nga usa sa mga hinungdan sa kalisud sa iyang kampanya mao ang kakuwang sa pondo ug makinaryang politikal, diin duha lamang sa 80 ka kapitan sa barangay sa dakbayan ang misuporta sa iyang kandidatura.

Niadtong Mayo 12, 2025, napilde ni Archival si Garcia ug nagmadaugon isip alkalde sa usa ka "katingalahang upset". Gipasidunggan niya ang iyang kadaugan sa kampanya nga nakasentro sa mga lumulupyo, diin misuroy siya personal sa mga botante tungod sa kakulang sa pondo ug institusyonal nga suporta. Gipadayag sa COMELEC si Archival ug ang uban pang nagmadaugon nga opisyal sa dakbayan pagkabuntag sa Mayo 13.

## Rekord sa mga Eleksyon

### Mayor

### Bise Mayor

### Kapulungan sa mga Representante
#### Dakbayan sa Sugbo

### Sangguniang Panlungsod sa Sugbo (Cebu City Council)

## Mga Kongresista
### Dakbayan sa Sugbo

## References