open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Petrea blanchetiana

Kaliwatan sa tanom nga bulak ang ***Petrea blanchetiana***. Una ning gihulagway ni Johannes Conrad Schauer. Ang *Petrea blanchetiana* sakop sa kahenera nga *[[Petrea (tanom nga bulak)|Petrea]]*, ug kabanay nga Verbenaceae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Peru
* Ecuador
*amihanan-sidlakang & amihanang & kasadpan-sentrong Brasil
* Venezuela
* Bolibiya
* Guyane
* Colombia
* Panama

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Priva auricoccea

Kaliwatan sa tanom nga bulak ang ***Priva auricoccea***. Una ning gihulagway ni Adrianus Dirk Jacob Meeuse. Ang *Priva auricoccea* sakop sa kahenera nga *[[Priva]]*, ug kabanay nga Verbenaceae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kapos sa datos.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Province of KwaZulu-Natal
* amihanang Habagatang Aprika
* Anggola
* Namibya

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Rehdera trinervis

Kaliwatan sa tanom nga bulak ang ***Rehdera trinervis***. Una ning gihulagway ni Sidney Fay Blake, ug gihatagan sa eksakto nga ngalan ni Harold Norman Moldenke. Ang *Rehdera trinervis* sakop sa kahenera nga *[[Rehdera]]*, ug kabanay nga Verbenaceae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Costa Rica
* Nicaragua
* Ondoras
*habagatan-sidlakang Mehiko
* El Salvador
* Guatemala

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Verbena intermedia

Kaliwatan sa tanom nga bulak ang ***Verbena intermedia***. Una ning gihulagway ni John Gillies ug William Jackson Hooker. Ang *Verbena intermedia* sakop sa kahenera nga *[[Verbena]]*, ug kabanay nga Verbenaceae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Paraguay
* Peru
*habagatang Brasil
*amihanan-sidlakang & amihanan-kasadpang & habagatang Argentina
* Uruguay

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Acacia adjutrices

Kaliwatan sa akasya ang ***Acacia adjutrices***. Una ning gihulagway ni Bruce R. Maslin. Ang *Acacia adjutrices* sakop sa kahenera nga akasya, ug kabanay nga sitaw. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Ostralya
* State of Western Australia

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Acaciella painteri

Kaliwatan sa sitaw ang ***Acaciella painteri***. Una ning gihulagway ni Nathaniel Lord Britton ug Joseph Nelson Rose. Ang *Acaciella painteri* sakop sa kahenera nga *[[Acaciella]]*, ug kabanay nga sitaw. 

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *A. p. houghii*
* *A. p. painteri*

## Ang mga gi basihan niini
Afzelia (sitaw)

Kahenera sa mga sitaw ang **Tindalo** (*Afzelia*). Ang Tindalo sakop sa kabanay nga sitaw. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Arachis (sitaw)

Kahenera sa mga sitaw ang ***Arachis***. Ang *Arachis* sakop sa kabanay nga sitaw. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Arachis appressipila]]*
* *[[Arachis archeri]]*
* *[[Arachis batizocoi]]*
* *[[Arachis benensis]]*
* *[[Arachis benthamii]]*
* *[[Arachis brevipetiolata]]*
* *[[Arachis burchellii]]*
* *[[Arachis burkartii]]*
* *[[Arachis cardenasii]]*
* *[[Arachis chiquitana]]*
* *[[Arachis correntina]]*
* *[[Arachis cruziana]]*
* *[[Arachis cryptopotamica]]*
* *[[Arachis dardani]]*
* *[[Arachis decora]]*
* *[[Arachis diogoi]]*
* *[[Arachis douradiana]]*
* *[[Arachis duranensis]]*
* *[[Arachis giacomettii]]*
* *[[Arachis glabrata]]*
* *[[Arachis glandulifera]]*
* *[[Arachis gracilis]]*
* *[[Arachis guaranitica]]*
* *[[Arachis hatschbachii]]*
* *[[Arachis helodes]]*
* *[[Arachis hermannii]]*
* *[[Arachis herzogii]]*
* *[[Arachis hoehnei]]*
* *[[Arachis hypogaea]]*
* *[[Arachis ipaensis]]*
* *[[Arachis kempff-mercadoi]]*
* *[[Arachis kretschmeri]]*
* *[[Arachis kuhlmannii]]*
* *[[Arachis lignosa]]*
* *[[Arachis lutescens]]*
* *[[Arachis macedoi]]*
* *[[Arachis magna]]*
* *[[Arachis major]]*
* *[[Arachis marginata]]*
* *[[Arachis martii]]*
* *[[Arachis matiensis]]*
* *[[Arachis microsperma]]*
* *[[Arachis monticola]]*
* *[[Arachis oteroi]]*
* *[[Arachis palustris]]*
* *[[Arachis paraguariensis]]*
* *[[Arachis pietrarellii]]*
* *[[Arachis pintoi]]*
* *[[Arachis praecox]]*
* *[[Arachis prostrata]]*
* *[[Arachis pseudovillosa]]*
* *[[Arachis pusilla]]*
* *[[Arachis repens]]*
* *[[Arachis retusa]]*
* *[[Arachis rigonii]]*
* *[[Arachis setinervosa]]*
* *[[Arachis simpsonii]]*
* *[[Arachis stenophylla]]*
* *[[Arachis stenosperma]]*
* *[[Arachis subcoriacea]]*
* *[[Arachis sylvestris]]*
* *[[Arachis trinitensis]]*
* *[[Arachis triseminata]]*
* *[[Arachis tuberosa]]*
* *[[Arachis valida]]*
* *[[Arachis vallsii]]*
* *[[Arachis villosa]]*
* *[[Arachis villosulicarpa]]*
* *[[Arachis williamsii]]*

## Ang mga gi basihan niini
Kapitan Mosey

Si **Kapitan Mosey** mao ang balaang propeta sa tinuohan sa Pastapariyanismo. Giila siya isip kinaunhang alagad sa Nagalupad nga Spaghetti nga Mananap kun NSM.

## Gigikanan
Sumala sa mga haniting Pastahanong magsasaysay, nagpamuo si Mosey isip usa ka tagluto sa iyahang pagkabatan-on sa usa ka kan-anan nga gidumad-an ni Phil ang Tigdumala sa Gabii. Gibudlayan si Mosey sa tag-as nga mga takna ug sa diyotay nga suhol busa niluwat siya ug nahimong usa ka pirata kun mangangayaw. Namatikdan kini sa NSM sanglit hagbay na usab Siya napikal sa pagdaogdaog ni Phil sa iyahang mga tagluto. Pipila ka tuig ang milabay ug pinaagi sa pagod nga marshmallow mibugso ang NSM ngadto kang Mosey kinsa naghiluna sa kamingawan. 

Dayag ug sayon Iyahang mensahe: pangulohan ni Mosey ang mga tagluto sa usa ka pag-alsa batok sa mga agalon sama kang Phil, usa ka pag-alsa pinaagi sa pagbukas og iyahang kaugalingong kan-anan nga sa kadugayan nahimong Olibo nga Tanaman sa Eden.

Gihimo ni Mosey og pirata ang tanan niyang magluluto human niya gibugalbugalan ang tinuig nga Paskuwa. 

### Pagkapropeta

Sa wala masayring katarongan, gitultol ni Mosey ang iyahang mga Pirata ngadto sa itaas sa Bukid Salsa. Sa lubog gihapong katarongan nagtuo siya nga anaay sakayan didto.
Nikunsad ang NSM ug mihukom nga sukwahi sa pagkapirata ilahang linihokan, tungod anaa sila sa usa ka bukid sa disyerto inay sa kalawran. Dinhi gihatag sa NSM kang Mosey ang napulo ka papan diin gisulat ang Napulo ka Pangpalasa nga ginaingong "Ayaw Lang Kaha". Apan natagak ni Mosey ang duha niini sa iyang pagtugbong gikan sa maong bukid nan walo na lamang ang nahabilin. 
Hagbay nang nangagpas ang mga haniti nga Pastahanon kon unsa gayoy nakasulat niadtong duha ka nawaning Pangpalasa.

Sa kadugayan nakahupot og anindot nga sakayan si Kapitan Mosey ug iyahang mga pirata ug nanglayag sila. Buhong sa kalami ilahang pagpanimpalad, kadaghanan niato may kalambigitan sa mga nagkadaiyang matang sa pasta (pansit, sotanghon, bihon, canton, palabok, ubp.) salsa ug bola-bola nga maoy giisip nga 3 ka Balaang Bahin sa NSM.
Jennie (maghuhuni)

Si **Jennie Kim** (Kinoreyano: 김다현; natawo 'niadtong ika-16 sa Enero 1996), mas nailhan nga **Jennie**, mao ang usa ka iladong maghuhuni sa Habagatang Korya ug sakop siya sa Blackpink.
Campylotropis (sitaw)

Kahenera sa mga sitaw ang ***Campylotropis***. Ang *Campylotropis* sakop sa kabanay nga sitaw. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Campylotropis alba]]*
* *[[Campylotropis alopochroa]]*
* *[[Campylotropis argentea]]*
* *[[Campylotropis bonatiana]]*
* *[[Campylotropis bonii]]*
* *[[Campylotropis brevifolia]]*
* *[[Campylotropis capillipes]]*
* *[[Campylotropis cytisoides]]*
* *[[Campylotropis decora]]*
* *[[Campylotropis delavayi]]*
* *[[Campylotropis diversifolia]]*
* *[[Campylotropis drummondii]]*
* *[[Campylotropis eriocarpa]]*
* *[[Campylotropis fulva]]*
* *[[Campylotropis grandifolia]]*
* *[[Campylotropis griffithii]]*
* *[[Campylotropis harmsii]]*
* *[[Campylotropis henryi]]*
* *[[Campylotropis hirtella]]*
* *[[Campylotropis howellii]]*
* *[[Campylotropis latifolia]]*
* *[[Campylotropis luhitensis]]*
* *[[Campylotropis macrocarpa]]*
* *[[Campylotropis macrostyla]]*
* *[[Campylotropis meeboldii]]*
* *[[Campylotropis neglecta]]*
* *[[Campylotropis parviflora]]*
* *[[Campylotropis pauciflora]]*
* *[[Campylotropis pinetorum]]*
* *[[Campylotropis polyantha]]*
* *[[Campylotropis prainii]]*
* *[[Campylotropis rockii]]*
* *[[Campylotropis rogersii]]*
* *[[Campylotropis sessilifolia]]*
* *[[Campylotropis speciosa]]*
* *[[Campylotropis splendens]]*
* *[[Campylotropis stenocarpa]]*
* *[[Campylotropis sulcata]]*
* *[[Campylotropis tenuiramea]]*
* *[[Campylotropis teretiracemosa]]*
* *[[Campylotropis thomsonii]]*
* *[[Campylotropis tomentosipetiolata]]*
* *[[Campylotropis trigonoclada]]*
* *[[Campylotropis wenshanica]]*
* *[[Campylotropis wilsonii]]*
* *[[Campylotropis yajiangensis]]*
* *[[Campylotropis yunnanensis]]*

## Ang mga gi basihan niini
Carmichaelia (sitaw)

Kahenera sa mga sitaw ang ***Carmichaelia***. Ang *Carmichaelia* sakop sa kabanay nga sitaw. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Carmichaelia aligera]]*
* *[[Carmichaelia angustata]]*
* *[[Carmichaelia appressa]]*
* *[[Carmichaelia arborea]]*
* *[[Carmichaelia arenaria]]*
* *[[Carmichaelia astonii]]*
* *[[Carmichaelia australis]]*
* *[[Carmichaelia compacta]]*
* *[[Carmichaelia corrugata]]*
* *[[Carmichaelia cunninghamii]]*
* *[[Carmichaelia curta]]*
* *[[Carmichaelia egmontiana]]*
* *[[Carmichaelia enysii]]*
* *[[Carmichaelia exsul]]*
* *[[Carmichaelia fieldii]]*
* *[[Carmichaelia flagelliformis]]*
* *[[Carmichaelia floribunda]]*
* *[[Carmichaelia glabrata]]*
* *[[Carmichaelia grandiflora]]*
* *[[Carmichaelia hollowayii]]*
* *[[Carmichaelia hookeri]]*
* *[[Carmichaelia kirkii]]*
* *[[Carmichaelia lacustris]]*
* *[[Carmichaelia monroi]]*
* *[[Carmichaelia nigrans]]*
* *[[Carmichaelia odorata]]*
* *[[Carmichaelia orbiculata]]*
* *[[Carmichaelia ovata]]*
* *[[Carmichaelia petriei]]*
* *[[Carmichaelia prona]]*
* *[[Carmichaelia ramosa]]*
* *[[Carmichaelia rivulata]]*
* *[[Carmichaelia robusta]]*
* *[[Carmichaelia silvatica]]*
* *[[Carmichaelia solandri]]*
* *[[Carmichaelia suteri]]*
* *[[Carmichaelia uniflora]]*
* *[[Carmichaelia vexillata]]*
* *[[Carmichaelia violacea]]*
* *[[Carmichaelia virgata]]*
* *[[Carmichaelia williamsii]]*

## Ang mga gi basihan niini
Pastahanon

**Pastahanon** ang tawag sa mga tawo nga misunod sa Pastapariyanismo. Mituo sila sa Nagalupad nga Spaghetti nga Mananap kun NSM (APMK) ug si  Kapitan Mosey ang ilahang balaan nga propeta.

Ang mga Pastahanon inila sa ilahang pagsul-ob og mga salaan kay mahinungdanong bahin sa ilahang tinuohan.
Ang Parmesan Maanaa Kaniya (Pastapariyanismo)

**Ang Parmesan Maanaa Kaniya** (minubo: **APMK**, Iningles: Parmesan Be Upon Him kun PBUH) usa ka tahod nga gihatag sa mga Pastahanon ngadto sa Nagalupad nga Spaghetti nga Mananap kun NSM ang ilahang ginoo.
Chesniella gracilis

Kaliwatan sa sitaw ang ***Chesniella gracilis***. Una ning gihulagway ni Antonina Georgievna Borissova. Ang *Chesniella gracilis* sakop sa kahenera nga *[[Chesniella]]*, ug kabanay nga sitaw. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Tayikistan

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Ang Balasahon ni Boba Fett

***The Book of Boba Fett*** (***Ang Balasahon Ni Boba Fett***) usa ka pasundayag sa TV nga ginasibya sa Disney+.
Rüdiger Weida

Si **Rüdiger Weida** (alyas: *Bruder Spaghettus*, natawo sa Sandersdorf kaniadto Ika 12 sa Dagangbulan tuig 1951) usa ka Aleman nga magsusulat og biaybiay, artista sa aksyon ug *blogger*. Siya ang usa sa mga tagtukod ug onoraryong tagsiya sa Simbahan sa Nagalupad nga Spaghetti nga Mananap sa Alemanya diin siya ang tagsiya hangtod 2018. Nagpuyo siya sa Templin.
Social media

Ang **dagitilingbanon** (gipanagsama og *dagitabnon* + *katilingbanon*) kun ***social media*** sa Iningles usa sa mga teknolohiya nga gatugot ang mga katawhan sa pagdugtong pinaagi sa Internet, sama sa Facebook, X (Twitter), TikTok ug Snapchat. Gitugotan niini ang mga katawhan nga magpaambit og kasayuran, hulagway, bidyo ug uban pa. Bisan kon lisud ipasabut ang *social media*, mao kini ang pipila nga kasagarang mga bahin sa tanang mga serbisyo sa *social media*:
# Usa kini ka paagi sa pagpakigsulti sa ubang mga tawo sa internet.
# Ang mga tawo naga-*post* adlaw-adlaw gamit ang ilahang mga telepono o dagitok. Nagpaambit sila og mga hulagway, ug mga bidyo. Ug nagagamit 'sab sila'g mga aplikasyun aron makamugna'g kasayuran nga ginagamit sa mga dako'ng kompanya.
Interlingue

Ang **Interlingue**, kanhi **Occidental**, maoy usa ka pinulongang awksilyar nga gimugna ni Edgar de Wahl ug gimantala niadtong 1922.

## Literatura
* Kajš, Jan Amos (1938) *Krasina, raconta del subterrania del Moravian carst*.
* Podobský, Jaroslav (1935/1947) *Li astres del Verne*.
* Costalago, Vicente (2021) *Li sercha in li castelle Dewahl e altri racontas*.
* Costalago, Vicente (2021) *Antologie hispan*.
* Costalago, Vicente (2021) *Fabules, racontas e mites*.

## Mga pakisayran


## Mga sumpay sa gawas
* Occidental: The International Auxiliary Language
Walt Disney Records

Ang **Walt Disney Records** mao ang usa ka timáan-ong kaagi pinaagi sa Disney Music Group ug nagsikad kini gikan didto sa Tinípong Bángsà.
Ipil (sitaw)

Kaliwatan sa sitaw ang **Ipil** (*Intsia bijuga*). Una ning gihulagway ni Henry Thomas Colebrooke, ug gihatagan sa eksakto nga ngalan ni Carl Ernst Otto Kuntze. Ang Ipil sakop sa kahenera nga *[[Intsia]]*, ug kabanay nga sitaw. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Bismarck Archipelago
* Brunei
* Borneo
* Sabah (estado)
* Sarawak
* Chagos Archipelago
* Pederadong Estados sa Micronesia
* Java (pulo sa Indonesya)
* kasadpang Malaysiya
* Northern Mariana Islands
* New Guinea
* Sulawesi
* Sumatra (pulo)
* Viyetnam
* Ostralya
* Indya
* Indonesya
* Malaysiya
* Tanzania
* Madagascar
* Pilipinas
* Thayland
* Kambodiya
* Miyanmar
* Maurisyo
* Sri Lanka
* Bangladesh
* Tonga
* Seychelles
* Fiji
* Vanuatu
* Singgapura
* Nugini sa Papua
* Moluccas (kapuloan sa Indonesya)
* Kapupud-ang Solomon
* Ryukyu Islands
* Andaman Islands (kapuloan sa Indiya)
* Nicobar Islands (kapuloan sa Indiya)
* Mayotte
* Samoa-JML
* Kapupud-ang Marshall

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *I. b. bijuga*
* *I. b. retusa*

## Ang mga gi basihan niini
Jacksonia (sitaw)

Kahenera sa mga sitaw ang ***Jacksonia***. Ang *Jacksonia* sakop sa kabanay nga sitaw. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Jacksonia aculeata]]*
* *[[Jacksonia alata]]*
* *[[Jacksonia angulata]]*
* *[[Jacksonia argentea]]*
* *[[Jacksonia calycina]]*
* *[[Jacksonia capitata]]*
* *[[Jacksonia carduacea]]*
* *[[Jacksonia compressa]]*
* *[[Jacksonia condensata]]*
* *[[Jacksonia cupulifera]]*
* *[[Jacksonia dilatata]]*
* *[[Jacksonia eremodendron]]*
* *[[Jacksonia fasciculata]]*
* *[[Jacksonia floribunda]]*
* *[[Jacksonia foliosa]]*
* *[[Jacksonia forrestii]]*
* *[[Jacksonia furcellata]]*
* *[[Jacksonia grevilleoides]]*
* *[[Jacksonia hakeoides]]*
* *[[Jacksonia horrida]]*
* *[[Jacksonia lehmannii]]*
* *[[Jacksonia macrocalyx]]*
* *[[Jacksonia nematoclada]]*
* *[[Jacksonia odontoclada]]*
* *[[Jacksonia racemosa]]*
* *[[Jacksonia ramosissima]]*
* *[[Jacksonia restioides]]*
* *[[Jacksonia rhadinoclada]]*
* *[[Jacksonia rhadinoclona]]*
* *[[Jacksonia scoparia]]*
* *[[Jacksonia sericea]]*
* *[[Jacksonia spinosa]]*
* *[[Jacksonia stackhousii]]*
* *[[Jacksonia sternbergiana]]*
* *[[Jacksonia thesioides]]*
* *[[Jacksonia velutina]]*
* *[[Jacksonia vernicosa]]*

## Ang mga gi basihan niini
Lessertia (sitaw)

Kahenera sa mga sitaw ang ***Lessertia***. Ang *Lessertia* sakop sa kabanay nga sitaw. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Lessertia acanthorachis]]*
* *[[Lessertia acanthorhachis]]*
* *[[Lessertia affinis]]*
* *[[Lessertia annularis]]*
* *[[Lessertia argentea]]*
* *[[Lessertia benguellensis]]*
* *[[Lessertia brachypus]]*
* *[[Lessertia brachystachya]]*
* *[[Lessertia candida]]*
* *[[Lessertia capensis]]*
* *[[Lessertia capitata]]*
* *[[Lessertia carnosa]]*
* *[[Lessertia cryptantha]]*
* *[[Lessertia depressa]]*
* *[[Lessertia diffusa]]*
* *[[Lessertia distans]]*
* *[[Lessertia dykei]]*
* *[[Lessertia emarginata]]*
* *[[Lessertia eremicola]]*
* *[[Lessertia excisa]]*
* *[[Lessertia falciformis]]*
* *[[Lessertia flanaganii]]*
* *[[Lessertia flexuosa]]*
* *[[Lessertia fruticosa]]*
* *[[Lessertia glabricaulis]]*
* *[[Lessertia globosa]]*
* *[[Lessertia harveyana]]*
* *[[Lessertia herbacea]]*
* *[[Lessertia incana]]*
* *[[Lessertia inflata]]*
* *[[Lessertia kensitii]]*
* *[[Lessertia macrostachya]]*
* *[[Lessertia margaritacea]]*
* *[[Lessertia microcarpa]]*
* *[[Lessertia miniata]]*
* *[[Lessertia mossii]]*
* *[[Lessertia muricata]]*
* *[[Lessertia pappeana]]*
* *[[Lessertia parviflora]]*
* *[[Lessertia pauciflora]]*
* *[[Lessertia perennans]]*
* *[[Lessertia phillipsiana]]*
* *[[Lessertia physodes]]*
* *[[Lessertia prostrata]]*
* *[[Lessertia rigida]]*
* *[[Lessertia spinescens]]*
* *[[Lessertia stenoloba]]*
* *[[Lessertia stipulata]]*
* *[[Lessertia stricta]]*
* *[[Lessertia subumbellata]]*
* *[[Lessertia tenuifolia]]*
* *[[Lessertia thodei]]*
* *[[Lessertia tomentosa]]*

## Ang mga gi basihan niini
Rehistrado nga tiggamit

Ang usa ka **rehistrado nga tiggamit** mao usa ka tawo nga naggamit sa usa ka prugráma kun usa ka websityo ug nagpalista uban kanila pinaagi sa paghatag sa iyang kasayuran. Ang mga rehistradong tiggamit mahimong magkalainlain dipindi sa pantawan nga ilang gigamit, ug mahimong adunay bentaha sa mga bisita nga tiggamit sa daghang bahin–bisan pa, ang pagsaway sa isyu usa ka dako nga butang.
Lotus maritimus

Kaliwatan sa sitaw ang ***Lotus maritimus***. Una ning gihulagway ni Carl von Linné. Ang *Lotus maritimus* sakop sa kahenera nga *[[Lotus]]*, ug kabanay nga sitaw. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Great Britain (pulo sa Hiniusang Gingharian)
* Cerdeña
* Suwesya
* Maruwekos
* Algyeriya
* Tunisia
* Rumanya
* Esklobakiya ug Nasod nga Czech
* Bulgaria
* Ukranya
* Moldabya
* Unggriya
* Alemanya
* Polskowa
* Nasod nga Swiss
* Dinamarka
* Yugoslavia 
* Estonia
* Corse
* Malta
* Gruzia
* Turkeya
* Austria-F.E
* France-F.E
* Italy-F.E
* Espanya
* Turkeya sa Uropa

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Lotus parviflorus

Kaliwatan sa sitaw ang ***Lotus parviflorus***. Una ning gihulagway ni René Louiche Desfontaines. Ang *Lotus parviflorus* sakop sa kahenera nga *[[Lotus]]*, ug kabanay nga sitaw. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Azores (distrito)
* Kriti
* Cerdeña
* Sicilia
* Maruwekos
* Algyeriya
* Tunisia
* Espanya
* Pransiya
* Gresya
* Italya
* Albanya
* Portugal
* Yugoslavia 
* Libano ug Siria
* Corse
* Islas Baleares

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Lotus schimperi

Kaliwatan sa sitaw ang ***Lotus schimperi***. Una ning gihulagway ni Pierre Edmond Boissier. Ang *Lotus schimperi* sakop sa kahenera nga *[[Lotus]]*, ug kabanay nga sitaw. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Socotra (pulo)
* Etyopiya
* Pakistan
* Sudan
* Ehipto

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Lupinus albifrons

Kaliwatan sa sitaw ang ***Lupinus albifrons***. Una ning gihulagway ni George Bentham. Ang *Lupinus albifrons* sakop sa kahenera nga *[[Lupinus]]*, ug kabanay nga sitaw. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Tinípong Bángsà

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *L. a. albifrons*
* *L. a. collinus*
* *L. a. douglasii*
* *L. a. eminens*
* *L. a. flumineus*
* *L. a. hallii*

## Ang mga gi basihan niini
Mariosousa acatlensis

Kaliwatan sa sitaw ang ***Mariosousa acatlensis***. Una ning gihulagway ni George Bentham, ug gihatagan sa eksakto nga ngalan ni Seigler ug Ebinger. Ang *Mariosousa acatlensis* sakop sa kahenera nga *[[Mariosousa]]*, ug kabanay nga sitaw. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Ormosia (sitaw)

Kahenera sa mga sitaw ang ***Ormosia***. Ang *Ormosia* sakop sa kabanay nga sitaw. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Ormosia amazonica]]*
* *[[Ormosia antioquensis]]*
* *[[Ormosia apiculata]]*
* *[[Ormosia arborea]]*
* *[[Ormosia assamica]]*
* *[[Ormosia avilensis]]*
* *[[Ormosia bahiensis]]*
* *[[Ormosia balansae]]*
* *[[Ormosia bancana]]*
* *[[Ormosia bopiensis]]*
* *[[Ormosia calavensis]]*
* *[[Ormosia cambodiana]]*
* *[[Ormosia chevalieri]]*
* *[[Ormosia cinerea]]*
* *[[Ormosia coarctata]]*
* *[[Ormosia coccinea]]*
* *[[Ormosia colombiana]]*
* *[[Ormosia costulata]]*
* *[[Ormosia coutinhoi]]*
* *[[Ormosia crassivalvis]]*
* *[[Ormosia cruenta]]*
* *[[Ormosia cuatrecasasii]]*
* *[[Ormosia discolor]]*
* *[[Ormosia elata]]*
* *[[Ormosia elliptica]]*
* *[[Ormosia emarginata]]*
* *[[Ormosia eugeniifolia]]*
* *[[Ormosia excelsa]]*
* *[[Ormosia fastigiata]]*
* *[[Ormosia ferruginea]]*
* *[[Ormosia flava]]*
* *[[Ormosia fordiana]]*
* *[[Ormosia formosana]]*
* *[[Ormosia friburgensis]]*
* *[[Ormosia froesii]]*
* *[[Ormosia glaberrima]]*
* *[[Ormosia glauca]]*
* *[[Ormosia gracilis]]*
* *[[Ormosia grandiflora]]*
* *[[Ormosia grandistipulata]]*
* *[[Ormosia grossa]]*
* *[[Ormosia hekouensis]]*
* *[[Ormosia hengchuniana]]*
* *[[Ormosia henryi]]*
* *[[Ormosia hoaensis]]*
* *[[Ormosia holerythra]]*
* *[[Ormosia hosiei]]*
* *[[Ormosia howii]]*
* *[[Ormosia indurata]]*
* *[[Ormosia inflata]]*
* *[[Ormosia isthmensis]]*
* *[[Ormosia jamaicensis]]*
* *[[Ormosia kerrii]]*
* *[[Ormosia krugii]]*
* *[[Ormosia laosensis]]*
* *[[Ormosia larecajana]]*
* *[[Ormosia lignivalvis]]*
* *[[Ormosia longipes]]*
* *[[Ormosia macrocalyx]]*
* *[[Ormosia macrodisca]]*
* *[[Ormosia macrophylla]]*
* *[[Ormosia maguireorum]]*
* *[[Ormosia melanocarpa]]*
* *[[Ormosia microphylla]]*
* *[[Ormosia minor]]*
* *[[Ormosia monosperma]]*
* *[[Ormosia nanningensis]]*
* *[[Ormosia napoensis]]*
* *[[Ormosia nitida]]*
* *[[Ormosia nobilis]]*
* *[[Ormosia nuda]]*
* *[[Ormosia oaxacana]]*
* *[[Ormosia olivacea]]*
* *[[Ormosia ormondii]]*
* *[[Ormosia pachycarpa]]*
* *[[Ormosia pachyptera]]*
* *[[Ormosia panamensis]]*
* *[[Ormosia paniculata]]*
* *[[Ormosia paraensis]]*
* *[[Ormosia penangensis]]*
* *[[Ormosia peruviana]]*
* *[[Ormosia pingbianensis]]*
* *[[Ormosia pinnata]]*
* *[[Ormosia poilanei]]*
* *[[Ormosia polita]]*
* *[[Ormosia pubescens]]*
* *[[Ormosia purpureiflora]]*
* *[[Ormosia revoluta]]*
* *[[Ormosia robusta]]*
* *[[Ormosia ruddiana]]*
* *[[Ormosia saxatilis]]*
* *[[Ormosia scandens]]*
* *[[Ormosia schippii]]*
* *[[Ormosia schunkei]]*
* *[[Ormosia semicastrata]]*
* *[[Ormosia sericeolucida]]*
* *[[Ormosia simplicifolia]]*
* *[[Ormosia smithii]]*
* *[[Ormosia solimoesensis]]*
* *[[Ormosia steyermarkii]]*
* *[[Ormosia stipulacea]]*
* *[[Ormosia stipularis]]*
* *[[Ormosia striata]]*
* *[[Ormosia sumatrana]]*
* *[[Ormosia surigaensis]]*
* *[[Ormosia tavoyana]]*
* *[[Ormosia tonkinensis]]*
* *[[Ormosia tovarensis]]*
* *[[Ormosia travancorica]]*
* *[[Ormosia tsangii]]*
* *[[Ormosia velutina]]*
* *[[Ormosia venezolana]]*
* *[[Ormosia venosa]]*
* *[[Ormosia vicosana]]*
* *[[Ormosia williamsii]]*
* *[[Ormosia xylocarpa]]*
* *[[Ormosia zahnii]]*

## Ang mga gi basihan niini
Ormosia nobilis (sitaw)

Kaliwatan sa sitaw ang ***Ormosia nobilis***. Una ning gihulagway ni Louis René Tulasne. Ang *Ormosia nobilis* sakop sa kahenera nga *[[Ormosia (sitaw)|Ormosia]]*, ug kabanay nga sitaw. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Brasil
* Peru
* Venezuela
* Bolibiya
* Guyana
* Guyane
* Colombia

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *O. n. bolivarensis*
* *O. n. nobilis*
* *O. n. santaremnensis*

## Ang mga gi basihan niini
Parkia (sitaw)

Kahenera sa mga sitaw ang ***Parkia***. Ang *Parkia* sakop sa kabanay nga sitaw. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Parkia bahiae]]*
* *[[Parkia balslevii]]*
* *[[Parkia barnebyana]]*
* *[[Parkia bicolor]]*
* *[[Parkia biglandulosa]]*
* *[[Parkia biglobosa]]*
* *[[Parkia cachimboensis]]*
* *[[Parkia decussata]]*
* *[[Parkia discolor]]*
* *[[Parkia filicina]]*
* *[[Parkia filicoidea]]*
* *[[Parkia gigantocarpa]]*
* *[[Parkia igneiflora]]*
* *[[Parkia intermedia]]*
* *[[Parkia javanica]]*
* *[[Parkia korom]]*
* *[[Parkia leiophylla]]*
* *[[Parkia lutea]]*
* *[[Parkia madagascariensis]]*
* *[[Parkia multijuga]]*
* *[[Parkia nitida]]*
* *[[Parkia panurensis]]*
* *[[Parkia paraensis]]*
* *[[Parkia parrii]]*
* *[[Parkia parvifoliola]]*
* *[[Parkia paya]]*
* *[[Parkia pendula]]*
* *[[Parkia platycephala]]*
* *[[Parkia reticulata]]*
* *[[Parkia sherfeseei]]*
* *[[Parkia singularis]]*
* *[[Parkia speciosa]]*
* *[[Parkia sumatrana]]*
* *[[Parkia timoriana]]*
* *[[Parkia truncata]]*
* *[[Parkia ulei]]*
* *[[Parkia velutina]]*
* *[[Parkia versteeghii]]*

## Ang mga gi basihan niini
Phaseolus (sitaw)

Kahenera sa mga sitaw ang ***Phaseolus***. Ang *Phaseolus* sakop sa kabanay nga sitaw. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Phaseolus acutifolius]]*
* *[[Phaseolus amblyosepalus]]*
* *[[Phaseolus angustissimus]]*
* *[[Phaseolus anisotrichos]]*
* *[[Phaseolus augustii]]*
* *[[Phaseolus brevicalyx]]*
* *[[Phaseolus chacoensis]]*
* *[[Phaseolus cibellii]]*
* *[[Phaseolus coccineus]]*
* *[[Phaseolus filiformis]]*
* *[[Phaseolus galactoides]]*
* *[[Phaseolus glabellus]]*
* *[[Phaseolus grayanus]]*
* *[[Phaseolus leucanthus]]*
* *[[Phaseolus lunatus]]*
* *[[Phaseolus maculatus]]*
* *[[Phaseolus massaiensis]]*
* *[[Phaseolus micranthus]]*
* *[[Phaseolus microcarpus]]*
* *[[Phaseolus nelsonii]]*
* *[[Phaseolus oaxacanus]]*
* *[[Phaseolus oligospermus]]*
* *[[Phaseolus pachyrrhizoides]]*
* *[[Phaseolus parvulus]]*
* *[[Phaseolus pedicellatus]]*
* *[[Phaseolus plagiocylix]]*
* *[[Phaseolus pluriflorus]]*
* *[[Phaseolus polymorphus]]*
* *[[Phaseolus polystachios]]*
* *[[Phaseolus polytylus]]*
* *[[Phaseolus ritensis]]*
* *[[Phaseolus sonorensis]]*
* *[[Phaseolus supinus]]*
* *[[Phaseolus tuerckheimii]]*
* *[[Phaseolus vulcanicus]]*
* *[[Phaseolus vulgaris]]*
* *[[Phaseolus wrightii]]*
* *[[Phaseolus xanthotrichus]]*

## Ang mga gi basihan niini
Patani (sitaw)

Kaliwatan sa sitaw ang **Patani** (*Phaseolus lunatus*). Una ning gihulagway ni Carl von Linné. Ang Patani sakop sa kahenera nga *[[Phaseolus (sitaw)|Phaseolus]]*, ug kabanay nga sitaw. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Groupe d'Aldabra
* Bismarck Archipelago
* Hainan Sheng
* Kotidaybor
* Java (pulo sa Indonesya)
* Northern Mariana Islands
* New Guinea
* Rodrigues (distrito)
* Surinam
* Viyetnam
* Demokratikanhong Republika sa Konggo
* Argentina
* Ostralya
* Brasil
* Pangmasang Republika sa Tsina
* Indya
* Indonesya
* Hapon
* Panama
* Republika sa Tsina
* Zimbabwe
* Kenya
* Etyopiya
* Tanzania
* Madagascar
* Uganda
* Guinea
* Zambiya
* Sierra Leone
* Peru
* Ecuador
* Venezuela
* Costa Rica
* Pilipinas
* Anggola
* Thayland
* Senegal
* Malawi
* Pakistan
* Sudan
* Rwanda
* Dominikanhong Republika
* Haiti
* Jamaica
* Bahamas
* Guyana
* Guyane
* Colombia
* Niger
* Ghana
* Maurisyo
* Benin
* Togo
* Belize
* El Salvador
* Sri Lanka
* Liberya
* Mali 
* Nigyeriya
* Gabon
* Nepal
* Guatemala
* Iran
* Seychelles
* Fiji
* Gineang Ekwatoryal
* Iraq
* Singgapura
* Maldives
* Nugini sa Papua
* Bhutan
* Tinípong Bángsà
* Réunion
* Mehiko
** North
** Central
* Comoros
* Christmas I
* Ryukyu Islands
* Santo Tomas ug Prinsipe
* Ilha do Príncipe (pulo sa Santo Tomas ug Prinsipe)
* Andaman Islands (kapuloan sa Indiya)
* Guinea Bissau
* Kermadec Islands
* Kapupud-ang Marshall

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *P. l. lunatus*
* *P. l. silvester*

## Ang mga gi basihan niini
Narra (sitaw)

Kahenera sa mga sitaw ang **Narra** (*Pterocarpus*). Ang Narra sakop sa kabanay nga sitaw. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Pterocarpus acapulcensis]]*
* *[[Pterocarpus albopubescens]]*
* *[[Pterocarpus amazonum]]*
* *[[Pterocarpus angolensis]]*
* *[[Pterocarpus antunesii]]*
* *[[Pterocarpus brenanii]]*
* *[[Pterocarpus claessensii]]*
* *[[Pterocarpus dalbergioides]]*
* *[[Pterocarpus echinatus]]*
* *[[Pterocarpus erinaceus]]*
* *[[Pterocarpus gilletii]]*
* *[[Pterocarpus hockii]]*
* *[[Pterocarpus homblei]]*
* *[[Pterocarpus indicus]]*
* *[[Pterocarpus lucens]]*
* *[[Pterocarpus macrocarpus]]*
* *[[Pterocarpus marsupium]]*
* *[[Pterocarpus mildbraedii]]*
* *[[Pterocarpus mutondo]]*
* *[[Pterocarpus officinalis]]*
* *[[Pterocarpus orbiculatus]]*
* *[[Pterocarpus osun]]*
* *[[Pterocarpus rohrii]]*
* *[[Pterocarpus rotundifolius]]*
* *[[Pterocarpus santalinoides]]*
* *[[Pterocarpus santalinus]]*
* *[[Pterocarpus soyauxii]]*
* *[[Pterocarpus ternatus]]*
* *[[Pterocarpus tessmannii]]*
* *[[Pterocarpus tinctorius]]*
* *[[Pterocarpus velutinus]]*
* *[[Pterocarpus villosus]]*
* *[[Pterocarpus violaceus]]*
* *[[Pterocarpus zehntneri]]*
* *[[Pterocarpus zenkeri]]*

## Ang mga gi basihan niini
Senegalia lotterii

Kaliwatan sa sitaw ang ***Senegalia lotterii***. Una ning gihulagway ni N.Hahn. Ang *Senegalia lotterii* sakop sa kahenera nga *[[Senegalia]]*, ug kabanay nga sitaw. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika
* Habagatang Aprika

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Eastleigh Town

Parokya ang **Eastleigh Town** sa Eastleigh, Hampshire, Inglatera, Hiniusang Gingharian, sa habagatang bahin sa nasod,  km sa habagatan-kasadpan sa London ang ulohan sa nasod.

## Ang mga gi basihan niini


## Gikan sa gawas nga tinubdan
Vachellia anegadensis

Kaliwatan sa sitaw ang ***Vachellia anegadensis***. Una ning gihulagway ni Nathaniel Lord Britton, ug gihatagan sa eksakto nga ngalan ni Seigler ug Ebinger. Ang *Vachellia anegadensis* sakop sa kahenera nga *[[Vachellia]]*, ug kabanay nga sitaw. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Ancylotropis (tanom nga sitaw)

Kahenera sa mga tanom nga sitaw ang ***Ancylotropis***. Ang *Ancylotropis* sakop sa kabanay nga Polygalaceae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Polygala forojulensis

Kaliwatan sa tanom nga sitaw ang ***Polygala forojulensis***. Una ning gihulagway ni A. Kerner. Ang *Polygala forojulensis* sakop sa kahenera nga *[[Polygala]]*, ug kabanay nga Polygalaceae. 

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *P. f. adriatica*
* *P. f. carniolica*
* *P. f. forojulensis*

## Ang mga gi basihan niini
Ten-edyer

Ang **tin-edyer** (gikan sa Iningles *Teenager*; labing ginatawag usab nga; **batan-on** ug **bagets**) mao ang usa ka panahon sa pag-ugmad sa tawo taliwala sa pagkabata ug pagkahamtong, kasagarang molungtad gikan sa panuígong *napulong-tulo* (13) hangtod *napulong-siyam* (19). Ang usa ka tawo magsugod sa ilang pagkatin-edyer sa dihang sila mahimong panuígong-13, ug mahuman sa dihang sila mahimong panuígong *kawhaan* (20), sa pila ka lain-laing dapit, ang mga *napulog-walo* (18) ug panuígong-19 mahimong giisipong usa ka mga tin-edyer ug hamtong. Giisip sa kasagarang mga neurologista nga ang utok naga-uswag pa gihapon hangtod sa sayo, o tunga-tunga sa panuígong kawhaan. 

Lainlain ang paagi sa paggamit sa pulong. Kadaghanan sa mga katilingban aduna'y ritwal sa pagpasa sa pagtimaan sa kausaban gikan sa pagkabata ngadto's pagkahamtong. Kining mga pagsaulog mahimong tin-aw kaayo.

Ang kinabuhi sa usa ka tin-edyer kuno nagabag-o matag adlaw. Kanunay nga naladlad sa bag-ong mga alinhuna, katilingbanong mga kahimtang ug mga tawo, ang mga tin-edyer nagatrabaho/buhat aron mapalambo ang ilang mga kaugalingon ug (mga) kaganahan sa panahon sa daghang pagbag-o.

## Kahingkod

Ang mga panuígon kon ang usa dili na kaayo bata, ug kon ang usa mahimong hamtong, magkalainlain sa budaya. Sa pipila ka mga budaya gimarkahan isip **pagpasa-tulumanon**. Atol niining panahona, ang lawas sa usa ka tawo, mga pagbati ug sa akadímik nga kahimtang sa usa ka daghan nga kausaban. Sa pagsugod sa pagkabatan-on, sa Amerika, ang mga bata kasagarang mahuman sa paninugdan ug mosulod sa ikaduhang tunghaan, sama sa tungatungang tulunghaan kun kataas-ang tulunghaan.

## Mga pakisayran

## Mga sumpay sa gawas
PornHub

Ang **Pornhub** usa ka pornograpiya nga mahimong matan-aw pinaagi sa dagitpukot, nagatanyag kini og pipila ka mga sulod-pornograpiya sa websityo. Gipanag-iyahan kini sa MindGeek didto sa Kanada. Aduna kini mga kategoriya sama sa pagkikihilawas sa gawsanan sa tae, tinilaay, pagpakikihilawas sa laing seks, hentai, ug uban pa. Dinhe sab makita ang klaseng-klaseng sikat na mga artista sa pornograpiya sama nilang Lexi Lore, Mia Khalifa, ug uban pa. Naa ni mga libreng bidyo para lang sa mga kaswal na bisita, ug naa sab silay pwedeng kapilian na mag-subscribe na adunay bayad para sa mga "premium" na mga laman.  

Niadtong Enero 2017, gipugngan ang Pornhub sa Pilipinas tungod sa *Anti-Child Pornography Law*.
Anemotrochus yamanigueyensis

Kaliwatan sa tanom nga bulak ang ***Anemotrochus yamanigueyensis***. Una ning gihulagway ni Mangelsdorff, Meve ug Liede. Ang *Anemotrochus yamanigueyensis* sakop sa kahenera nga *[[Anemotrochus]]*, ug kabanay nga Apocynaceae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
*habagatan-sidlakang Cuba

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Catharanthus roseus (tsitsirika)

Kaliwatan sa tsitsirika ang ***Catharanthus roseus***. Una ning gihulagway ni Carl von Linné, ug gihatagan sa eksakto nga ngalan ni George Don jr. Ang *Catharanthus roseus* sakop sa kahenera nga tsitsirika, ug kabanay nga Apocynaceae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Madagascar
* Canary Islands (rehiyon)
* Cabo Verde
* Maruwekos
* Habagatang Aprika
* Namibya
* Eswatini
* Seychelles
* Santo Tomas ug Prinsipe
* Chagos Arch
* Chagos Arch.
* Isla de Bioko
** Isla de Bioko
* Chad
* Annobon Isl
* Gabon
* Kamerun
* Zambiya
* Zimbabwe
* Togo
* Guinea
* Benin
* Botswana
* Burkina Faso
* Pangmasang Republika sa Tsina
** Fujian Sheng
** Guizhou Sheng
** Hunan Sheng
** Jiangsu Sheng
** Jiangxi Sheng
** Sichuan Sheng
** Yunnan Sheng
** Zhejiang Sheng
* Republika sa Tsina
* kasadpang Malaysiya
* Viyetnam
* Andaman Islands (kapuloan sa Indiya)
* Nicobar Islands (kapuloan sa Indiya)
**sentrong Nicobar Islands (kapuloan sa Indiya)
* Miyanmar
* Bhutan
* Indya
* Pakistan
* Pilipinas
* Java (pulo sa Indonesya)
* Thayland
* Bangladesh
* Lakshadweep Isl
* Lakshadweep Isl.
* Maldives
* Nasod nga Afghano
* Christmas Island
* Ostralya
** Northern Territory
** State of Queensland
** State of New South Wales
* Nova Kaledoniya
* Fiji
* Banaba Isl
* Banaba Isl.
* Cook Islands
* Gilbert Islands (kapuloan)
* Marquesas Islands
* Kapupud-ang Marshall
* Pederadong Estados sa Micronesia
* Nauru
* Northern Mariana Islands
* Palau
* Phoenix Islands (kapuloan)
* Society Islands
** Tahiti (pulo sa French Polynesia)
** Society Islands
*habagatang Mariana Islands
** Guam
* Tokelaw
* Tonga
* Tuamotu Arch
* Tuamotu Arch.
* Wake Isl
* Amerikanhong Samowa
* Niwe
* Austral Isl
* Austral Isl.
*kasadpang Samoa
* Volcano Isl
* Volcano Isl.
* Hawaii
** Midway Islands (administratibo nga pulo)
* Rotuma Isl
* Tinípong Bángsà
** California
** Florida
** Georgia (pagklaro)
** Louisiana (estado)
** Mississippi (estado)
** North Carolina
** South Carolina
** Texas
* Virgin Islands
* Isla sa Cayman
* Cuba
* Haiti
* Dominikanhong Republika
* Nicaragua
* Bahamas
* Kapupud-an Turks ug Kaikos
* Puerto Rico
* Venezuela
* Brasil
* Belize
* Lesser Antilles
** Anggwilya
** Montserrat 
** Guadeloupe
** Dominica
** Martinique
** Saint Vincent
** Barbados
* Trinidad (pulo sa Trinidad ug Tobago)
* Tobago (pulo)
* Mehiko
* Panama
* Costa Rica
* Guyana
* Surinam
* Guyane
* Argentina
* Ecuador
* Peru
* Jamaica
* Colombia
* Bolibiya
* Ondoras

Usa ka matang nga nahiubos niini atong makita *C. r. angustus*.

## Ang mga gi basihan niini
Hoya baguioensis

Kaliwatan sa tanom nga bulak ang ***Hoya baguioensis***. Una ning gihulagway ni Kloppenb.. Ang *Hoya baguioensis* sakop sa kahenera nga *[[Hoya]]*, ug kabanay nga Apocynaceae. 

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *H. b. baguioensis*
* *H. b. hernaezii*

## Ang mga gi basihan niini
Orthosia (tanom nga bulak)

Kahenera sa mga tanom nga bulak ang ***Orthosia***. Ang *Orthosia* sakop sa kabanay nga Apocynaceae. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Orthosia angustifolia]]*
* *[[Orthosia arenosa]]*
* *[[Orthosia bonplandiana]]*
* *[[Orthosia calycina]]*
* *[[Orthosia cardozoi]]*
* *[[Orthosia cassythoides]]*
* *[[Orthosia congesta]]*
* *[[Orthosia cynanchoides]]*
* *[[Orthosia dusenii]]*
* *[[Orthosia eichleri]]*
* *[[Orthosia ellemanniae]]*
* *[[Orthosia extraaxillaris]]*
* *[[Orthosia glaberrima]]*
* *[[Orthosia guilleminiana]]*
* *[[Orthosia henriqueana]]*
* *[[Orthosia itatiaiensis]]*
* *[[Orthosia loandensis]]*
* *[[Orthosia meridensis]]*
* *[[Orthosia misera]]*
* *[[Orthosia mollis]]*
* *[[Orthosia multiflora]]*
* *[[Orthosia parviflora]]*
* *[[Orthosia pearcei]]*
* *[[Orthosia pubescens]]*
* *[[Orthosia ramosa]]*
* *[[Orthosia rubens]]*
* *[[Orthosia scoparia]]*
* *[[Orthosia selloana]]*
* *[[Orthosia smaragdina]]*
* *[[Orthosia stannardii]]*
* *[[Orthosia stenophylla]]*
* *[[Orthosia stipitata]]*
* *[[Orthosia tarmensis]]*
* *[[Orthosia umbrosa]]*
* *[[Orthosia urceolata]]*
* *[[Orthosia ventensis]]*
* *[[Orthosia virgata]]*
* *[[Orthosia woodii]]*

## Ang mga gi basihan niini
Pentatropis selangorica

Kaliwatan sa tanom nga bulak ang ***Pentatropis selangorica***. Una ning gihulagway ni George King ug James Sykes Gamble, ug gihatagan sa eksakto nga ngalan ni Comb. ined.. Ang *Pentatropis selangorica* sakop sa kahenera nga *[[Pentatropis]]*, ug kabanay nga Apocynaceae. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Prestonia (tanom nga bulak)

Kahenera sa mga tanom nga bulak ang ***Prestonia***. Ang *Prestonia* sakop sa kabanay nga Apocynaceae. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Prestonia acrensis]]*
* *[[Prestonia amabilis]]*
* *[[Prestonia amazonica]]*
* *[[Prestonia annularis]]*
* *[[Prestonia antioquiana]]*
* *[[Prestonia bahiensis]]*
* *[[Prestonia boliviana]]*
* *[[Prestonia brittonii]]*
* *[[Prestonia calycina]]*
* *[[Prestonia cayennensis]]*
* *[[Prestonia clandestina]]*
* *[[Prestonia coalita]]*
* *[[Prestonia cogolloi]]*
* *[[Prestonia cordifolia]]*
* *[[Prestonia cyaniphylla]]*
* *[[Prestonia denticulata]]*
* *[[Prestonia didyma]]*
* *[[Prestonia discolor]]*
* *[[Prestonia dusenii]]*
* *[[Prestonia erecta]]*
* *[[Prestonia exerta]]*
* *[[Prestonia falcatosepala]]*
* *[[Prestonia finitima]]*
* *[[Prestonia folsomii]]*
* *[[Prestonia guianensis]]*
* *[[Prestonia hammelii]]*
* *[[Prestonia haughtii]]*
* *[[Prestonia ipomaeifolia]]*
* *[[Prestonia lacerata]]*
* *[[Prestonia lagoensis]]*
* *[[Prestonia leco]]*
* *[[Prestonia lenticellata]]*
* *[[Prestonia lindleyana]]*
* *[[Prestonia lindmanii]]*
* *[[Prestonia longifolia]]*
* *[[Prestonia macroneura]]*
* *[[Prestonia megagros]]*
* *[[Prestonia mexicana]]*
* *[[Prestonia mollis]]*
* *[[Prestonia morilloi]]*
* *[[Prestonia ornata]]*
* *[[Prestonia papillosa]]*
* *[[Prestonia parviflora]]*
* *[[Prestonia parvifolia]]*
* *[[Prestonia peregrina]]*
* *[[Prestonia phenax]]*
* *[[Prestonia plumeriifolia]]*
* *[[Prestonia portobellensis]]*
* *[[Prestonia premontana]]*
* *[[Prestonia quinquangularis]]*
* *[[Prestonia racemosa]]*
* *[[Prestonia riverae]]*
* *[[Prestonia robusta]]*
* *[[Prestonia rotundifolia]]*
* *[[Prestonia schumanniana]]*
* *[[Prestonia seemannii]]*
* *[[Prestonia solanifolia]]*
* *[[Prestonia speciosa]]*
* *[[Prestonia succo]]*
* *[[Prestonia surinamensis]]*
* *[[Prestonia tomentosa]]*
* *[[Prestonia trifida]]*
* *[[Prestonia tysonii]]*
* *[[Prestonia vana]]*
* *[[Prestonia vaupesana]]*

## Ang mga gi basihan niini
Wrightia (tanom nga bulak)

Kahenera sa mga tanom nga bulak ang ***Wrightia***. Ang *Wrightia* sakop sa kabanay nga Apocynaceae. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Wrightia angustifolia]]*
* *[[Wrightia antidysenterica]]*
* *[[Wrightia arborea]]*
* *[[Wrightia calcicola]]*
* *[[Wrightia candollei]]*
* *[[Wrightia coccinea]]*
* *[[Wrightia collettii]]*
* *[[Wrightia demartiniana]]*
* *[[Wrightia dolichocarpa]]*
* *[[Wrightia dubia]]*
* *[[Wrightia flavorosea]]*
* *[[Wrightia hanleyi]]*
* *[[Wrightia indica]]*
* *[[Wrightia karaketii]]*
* *[[Wrightia laevis]]*
* *[[Wrightia lanceolata]]*
* *[[Wrightia lecomtei]]*
* *[[Wrightia natalensis]]*
* *[[Wrightia novobritannica]]*
* *[[Wrightia palawanensis]]*
* *[[Wrightia poomae]]*
* *[[Wrightia puberula]]*
* *[[Wrightia pubescens]]*
* *[[Wrightia religiosa]]*
* *[[Wrightia saligna]]*
* *[[Wrightia siamensis]]*
* *[[Wrightia sikkimensis]]*
* *[[Wrightia sirikitiae]]*
* *[[Wrightia tinctoria]]*
* *[[Wrightia tokiae]]*
* *[[Wrightia versicolor]]*
* *[[Wrightia viridiflora]]*

## Ang mga gi basihan niini
Mandalornon

Ang mga **Mandalornon** mao'y mga hinanduraw nga kaliwat nga naglanggikit sa bitolag sa Mandalore sa lukopngatanan sa *[[Star Wars]]* ug sa prangkisa nga gitukod ni George Lucas. Ang kinasahing bahin sa ilang budaya mao ilang mga turong, baluti sa dughan, baluti sa bukton, ug mga *jetpack* susama sa gipanggamit ni Boba Fett ug sa iyahang amahan/sumbanan sa paghulad nga si Jango Fett.
Sukodinit

Ang **sukodinit** usa ka himan nga magsukod sa alinsuob. Duna kini duha ka mahinugdanong bahin: una (1) ang iyahang igbabati kun *sensor* diin adunay kausaban sa alinsuob; ug ikaduha (2) pamaagi sa pagbag-o niing kausaban ngadto sa kaiphanong bili. Dako ang kapuslanan sa mga sukodinit sa teknolohiya ug sa industriya sa pagbalantay sa dagan sa meteorolohiya, sa medisina ug sa alamdagang panukiduki. Nasayran na sa mga Gregong pilosopo ang pipila sa mga prinsipyo sa sukodinit sa duha ka libo ka tuig nga nanglabay.
Gentianella nephostelium

Kaliwatan sa tanom nga bulak ang ***Gentianella nephostelium***. Una ning gihulagway ni J. S. Pringle. Ang *Gentianella nephostelium* sakop sa kahenera nga *[[Gentianella]]*, ug kabanay nga Gentianaceae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Peru

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Lisianthus

Kahenera sa mga tanom nga bulak ang ***Lisianthus***. Ang *Lisianthus* sakop sa kabanay nga Gentianaceae. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Lisianthus adamsii]]*
* *[[Lisianthus aurantiacus]]*
* *[[Lisianthus auratus]]*
* *[[Lisianthus axillaris]]*
* *[[Lisianthus brevidentatus]]*
* *[[Lisianthus calciphilus]]*
* *[[Lisianthus capitatus]]*
* *[[Lisianthus cordifolius]]*
* *[[Lisianthus cuspidatus]]*
* *[[Lisianthus domingensis]]*
* *[[Lisianthus exsertus]]*
* *[[Lisianthus glandulosus]]*
* *[[Lisianthus habuensis]]*
* *[[Lisianthus jefensis]]*
* *[[Lisianthus latifolius]]*
* *[[Lisianthus laxiflorus]]*
* *[[Lisianthus longifolius]]*
* *[[Lisianthus martii]]*
* *[[Lisianthus meianthus]]*
* *[[Lisianthus nigrescens]]*
* *[[Lisianthus oreopolus]]*
* *[[Lisianthus peduncularis]]*
* *[[Lisianthus perkinsiae]]*
* *[[Lisianthus petenensis]]*
* *[[Lisianthus quichensis]]*
* *[[Lisianthus saponarioides]]*
* *[[Lisianthus seemannii]]*
* *[[Lisianthus silenifolius]]*
* *[[Lisianthus skinneri]]*
* *[[Lisianthus troyanus]]*
* *[[Lisianthus umbellatus]]*
* *[[Lisianthus viscidiflorus]]*
* *[[Lisianthus weaveri]]*

## Ang mga gi basihan niini
Ornichia madagascariensis

Kaliwatan sa tanom nga bulak ang ***Ornichia madagascariensis***. Una ning gihulagway ni John Gilbert Baker, ug gihatagan sa eksakto nga ngalan ni J. Klack.. Ang *Ornichia madagascariensis* sakop sa kahenera nga *[[Ornichia]]*, ug kabanay nga Gentianaceae. 

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *O. m. madagascariensis*
* *O. m. pubescens*

## Ang mga gi basihan niini
Crucianella (tanom nga bulak)

Kahenera sa mga tanom nga bulak ang ***Crucianella***. Ang *Crucianella* sakop sa kabanay nga Rubiaceae. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Crucianella aegyptiaca]]*
* *[[Crucianella angustifolia]]*
* *[[Crucianella arabica]]*
* *[[Crucianella baldschuanica]]*
* *[[Crucianella bithynica]]*
* *[[Crucianella bucharica]]*
* *[[Crucianella chlorostachys]]*
* *[[Crucianella ciliata]]*
* *[[Crucianella disticha]]*
* *[[Crucianella divaricata]]*
* *[[Crucianella exasperata]]*
* *[[Crucianella filifolia]]*
* *[[Crucianella gilanica]]*
* *[[Crucianella graeca]]*
* *[[Crucianella hirta]]*
* *[[Crucianella imbricata]]*
* *[[Crucianella kurdistanica]]*
* *[[Crucianella latifolia]]*
* *[[Crucianella macrostachya]]*
* *[[Crucianella maritima]]*
* *[[Crucianella membranacea]]*
* *[[Crucianella parviflora]]*
* *[[Crucianella patula]]*
* *[[Crucianella platyphylla]]*
* *[[Crucianella sabulosa]]*
* *[[Crucianella schischkinii]]*
* *[[Crucianella sintenisii]]*
* *[[Crucianella sorgerae]]*
* *[[Crucianella suaveolens]]*
* *[[Crucianella transjordanica]]*

## Ang mga gi basihan niini
Gaertnera luteocarpa

Kaliwatan sa tanom nga bulak ang ***Gaertnera luteocarpa***. Una ning gihulagway ni Jongkind. Ang *Gaertnera luteocarpa* sakop sa kahenera nga *[[Gaertnera]]*, ug kabanay nga Rubiaceae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Kotidaybor
* Ghana
* Liberya

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *G. l. luteocarpa*
* *G. l. sinoensis*

## Ang mga gi basihan niini
Ixora cabraliensis

Kaliwatan sa santan ang ***Ixora cabraliensis***. Una ning gihulagway ni Di Maio ug Ariane Luna Peixoto. Ang *Ixora cabraliensis* sakop sa kahenera nga santan, ug kabanay nga Rubiaceae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
*amihanan-sidlakang Brasil

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Record label

Ang **timáanong kaagi** (Ininglis: *record label*) usa ka tatak o marka sa pamatigayon nga may kalabotan sa pagpamaligya'g mga awit ug mga bidyo nga musikanhon. Ang mga timáanong kaagi kasagarang gipanag-iyahan sa usa ka *kompanyang tigpatik og musika* nga nanag-iyahan usab sa "mga awit nga aduna'y pamalaod sa awtor".
Kraussia (tanom nga bulak)

Kahenera sa mga tanom nga bulak ang ***Kraussia***. Ang *Kraussia* sakop sa kabanay nga Rubiaceae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini





## Galeriya sa hulagway


Kraussia_floribunda,_blom,_a,_Manie_van_der_Schijff_BT.jpg
Kraussia_floribunda,_loof,_Krantzkloof_NR.jpg
Kraussia_floribunda,_vrugte,_Krantzkloof_NR.jpg
Kraussia_floribunda,_habitus,_Krantzkloof_NR.jpg
Kraussia_floribunda,_vrugte,_a,_Manie_van_der_Schijff_BT.jpg
Kraussia_floribunda,_loof,_a,_Manie_van_der_Schijff_BT.jpg
Kraussia_floribunda,_vrugte,_b,_Manie_van_der_Schijff_BT.jpg
Kraussia_floribunda,_loof,_b,_Manie_van_der_Schijff_BT.jpg
Morinda (tanom nga bulak)

Kahenera sa mga tanom nga bulak ang ***Morinda***. Ang *Morinda* sakop sa kabanay nga Rubiaceae. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Morinda angolensis]]*
* *[[Morinda angustifolia]]*
* *[[Morinda asteroscepa]]*
* *[[Morinda bracteata]]*
* *[[Morinda buchii]]*
* *[[Morinda chrysorhiza]]*
* *[[Morinda citrifolia]]*
* *[[Morinda coreia]]*
* *[[Morinda corneri]]*
* *[[Morinda fasciculata]]*
* *[[Morinda hoffmannioides]]*
* *[[Morinda hypotephra]]*
* *[[Morinda intermedia]]*
* *[[Morinda latibractea]]*
* *[[Morinda leiantha]]*
* *[[Morinda longiflora]]*
* *[[Morinda longifolia]]*
* *[[Morinda longipetiolata]]*
* *[[Morinda longissima]]*
* *[[Morinda lucida]]*
* *[[Morinda mayorii]]*
* *[[Morinda mefou]]*
* *[[Morinda moaensis]]*
* *[[Morinda morindoides]]*
* *[[Morinda multinervis]]*
* *[[Morinda nana]]*
* *[[Morinda pacifica]]*
* *[[Morinda panamensis]]*
* *[[Morinda pandurifolia]]*
* *[[Morinda pedunculata]]*
* *[[Morinda persicifolia]]*
* *[[Morinda piperiformis]]*
* *[[Morinda pumila]]*
* *[[Morinda ramosa]]*
* *[[Morinda rosiflora]]*
* *[[Morinda royoc]]*
* *[[Morinda scabrida]]*
* *[[Morinda schultzei]]*
* *[[Morinda sessiliflora]]*
* *[[Morinda titanophylla]]*
* *[[Morinda turbacensis]]*
* *[[Morinda undulata]]*

## Ang mga gi basihan niini