Kan-Laon (demonyo)

An Laon (ang buot pasabot "ang suanoy) Si Laon, nga nailhan usab nga Kanlaon o ang demonyong Lalahon, usa ka kusog nga espiritu gikan sa Bulkan Kanlaon sa Isla sa Negros. Usahay diyos sa kalayo ug ani, usahay usab usa ka malupig nga demonyo. Mahimo siyang maghatag og daghang ani o magdala og kalisod, sama sa peste sa balang o pagputok sa bulkan. Sa mga sugilanon, si Laon usahay lalaki, usahay babae ang itsura.
  

## Iba-ibang interpretasyon sa Laon / Lalahon

#### Lalahon: Ang diyos sa Kalayo ug Ani sa Negros
Sa mga ulat nga gisulat sa mga Kastilang kolonyal, si Lalahon ipakita isip usa ka babayeng diyos nga may kalabutan sa kalayo ug agrikultura. Sumala ni Miguel de Loarca sa iyang Relación de las Yslas Filipinas (1582), gituohan nga siya nagpuyo sa usa ka bulkan sa Isla sa Negros (nga gitawag usab nga Buglas). Si Lalahon gitawag aron maghatag og magagmayng ani, apan kung siya maglagot o mag-antus, magdala siya og mga balang nga maguba sa mga tanom isip silot.
 

“Ang diyos Lalahon gituohan nga nagpuyo sa usa ka bulkan sa isla sa Negros nga nagbuto og kalayo… Kini nga Lalahon gitawag aron magtabang sa ilang mga tanom ug kung dili sila magtubo, magpadala siya og mga langaw…” — **Loarca, 1582**
Usab, gipasabot ni historian William Henry Scott nga si Lalahon mao ang diyos sa kalayo sa Bulkan Kanlaon, ug nga pwede siyang tawagon aron maghatag og maayo nga ani, pero magdala siya og mga sakuna kung siya malipay.

"Si Lalahon diyosa nga nagpagawas og kalayo gikan sa iyang baba." sa Bulkan Kanlaon, nga pwede tawagon aron maghatag og maayo nga ani, apan magdala og kalisod kon siya mapuno og kasuko." — **William Henry Scott, Barangay: Sixteenth-Century Philippine Culture and Society**
## Laon: Ang Supremong Diyos sa mga Visayan== Sa mga mas bag-ong tala, si Padre Pedro Chirino (1604) nagsaysay nga si Laon mao ang supremo o pinakataas nga diyos sa mga Visayan, nga sama sa Bathala Maykapal sa mga Tagalog. Siya nag-ingon nga ang "Laon" nagrepresentar sa kagulangon ug kaantigo-an, nga nagpasabot sa taas nga status sa kosmolohiya sa mga Visayan:

“Ang Laon nagpasabot sa kagulangon ug mao ang ngalan sa pangulo ug labaw nga diyos sa mga Visayas.” — **Chirino, 1604**
Sa Mythological Dictionary of the Philippines, si Laon nakit-an sa tibuok Visayas, labi na sa isla sa Negros, diin gituohan nga nagpuyo siya sa Bulkan Malaspina, nga karon nailhan nga Bulkan Kanlaon.

#### Kanlaon: Bulkan ug Diyos
Ang ngalan nga Kanlaon nagtumong sa aktibong bulkan sa isla sa Negros ug sa diyos nga gituohan nga nagpuyo didto. Sa laing mga sugilanon, si Kanlaon gender-fluid: usahay lalaking diyos sa kalayo nga si Laon, usahay babayeng espiritu sa ani ug pagkasirang nga si Lalahon. Nagpakita kini sa panan-aw sa mga animista nga ang mga diyos mahimong magpakita nga lalaki, babae, o espiritu/demonyo.

Sa mga modernong sugilanon, adunay mga parasira sa Negros nga nagsulti nga si Lalahon usa ka demonyo nga nagpuyo sa bulkan, magdala og pagkaguba kung dili siya kalipay:
"Si Lalahon, o Laon o Lauon… usa ka babaye nga nagpuyo sa bulkan sa Alalaspina (Isla de Negros)... Karon, ingon sa usa sa mga parasira sa Visayas sa Negros, ang demonyong Lalahon nagpuyo sa Bulkan Malaspina."
— Ferdinand Blumentritt

#### Laon sa Mitolohiya sa Bikolano: Diyos sa Kalayo ug Pagkaguba

Sa gawas sa Visayas, labi na sa mitolohiya sa Bikolano, si Laon gi-interpretar isip usa ka lalaking diyos nga konektado sa kalayo ug pagkaguba. Sa mga tradisyon sa Bikol, si Laon gigamit ang gahum sa bulkan aron maghimo og silot o maglimpyo, ug kadaghanan konektado sa mga pagsabog sa bulkan ug uban pang mga natural nga katalagman:

"Si Laon o Kanlaon girespeto isip kusgan nga daotan diyos sa kalayo ug pagkaguba." — **Tradisyon sa Oral sa Bikol**

## Repiresya