Gina Lopez

**Si Regina Paz "Gina" La'O Lopez** (Disyembre 27, 1953 - Agosto 19, 2019) usa ka Pilipinong environmentalist ug philanthropist nga nagsilbing Sekretaryo sa Kagawaran sa Kalikasan ug **Likas nga Kagamhanan** sa Pilipinas (DENR) sa usa ka *[[ Ang interim sa ad|ad interim nga]]* sukaranan ubos ni Presidente Rodrigo Duterte .   Siya kaniadto ang Chairperson sa Pasig River Rehabilitation Commission ubos sa duha ka sunud-sunod nga administrasyon. Si Lopez usa usab ka misyonaryo sa yoga ug usa ka payunir alang sa responsibilidad sa sosyal nga katilingban .  

## Sayo nga kinabuhi
Si Gina anak nga babaye sa ABS-CBN Chairman Emeritus Eugenio López, Jr. sa Iloilo ug Conchita La'O sa Maynila . Siya adunay unom ka mga igsoon ug ang igsoon ni Eugenio López III . Si Lopez miadto sa Assumption College ug Newton College of the Holy Heart sa Boston (nga sa ulahi gisukip sa Boston College ). Samtang wala siya makakuha usa ka degree sa bachelor, si Lopez naghupot sa master's degree sa Development Management gikan sa Asian Institute of Management . Siya adunay duha ka anak nga lalaki, si Roberto ug Benjamin.  

## Ang pagkalambigit sa Civic
Pagkahuman sa pagtuon sa Estados Unidos, gibiyaan ni Lopez ang iyang pribilehiyo nga kinabuhi sa Manila ug nahimo nga usa ka misyonaryo sa yoga sulod sa kaluhaan ka tuig nga gipahinungod ug nagpuyo sa Portugal, India, ug Africa . Nakahimamat niya ang iyang umaabot nga bana sa Africa nga adunay duha ka anak nga lalaki. Nahimo siya nga usa ka misyonaryo sa yoga nga Ananda Marga nga nagtudlo sa yoga, ug nagpadagan sa pre-primarya nga mga eskuylahan ug balay sa mga bata alang sa mga wala’y gana.   Nagpuyo siya taliwala sa mga tawo sa mga lugar nga slum sa Africa nga gigiyahan sa slogan 'Ang serbisyo sa katawhan mao ang serbisyo sa Diyos'.  

Sa iyang pagbalik sa Pilipinas, gisugdan niya ang mga programa sa responsibilidad sa sosyedad alang sa kalikopan ug komunidad sa mga Pilipino. Nahimo siyang Managing Director sa ABS-CBN Foundation .  

Gisugdan niya ang Bantay Bata 163, ang labing una nga media nga nakabase sa media. Niadtong 1997, ang Bantay Bata mao ang United Nations Grand Awardee for Excellence besting 187 nga mga nasud sa tibuuk kalibutan.  

Gitukod niya ang Bantay Kalikasan, diin iyang nadawat ang 1997 International Public Relations Award of Excellence for the Environment and Outstanding Manilans Award for the Environment, 2009.  

Naghimo siya og mga pasundayag sa telebisyon sa edukasyon sa Science, Matematika, Mga Pritha, Kasaysayan ug Ingles alang sa elementarya ug Panitikan sa Pilipinas alang sa hayskul. Alang sa *Sineskwela*, gipasidunggan si Ms. Lopez sa UNESCO Kalinga Award, ang una nga Timog-Silangang Asya nga nakakuha sa ingon nga kalainan.  

Siya usab ang Bise-Chairperson sa ABS-CBN Bayan Foundation, nga naghatag tabang sa microfinance sa mga micro-entrepreneurs. Siya usab ang Chairman Emeritus sa Television sa Mga Bata sa Timog Silangang Asya.  

Gisugdan usab ni Lopez ang rehabilitasyon sa Pasig River ug kasikbit nga sapa sa syudad pinaagi sa Kapit Bisig para sa proyekto nga Ilog Pasig.  Kung giisip nga us aka linya sa kinabuhi sa nasod nga Pilipino, ang Pasig River usa sa labing hugaw ug makahilo nga mga sistema sa suba sa Pilipinas karon. Alang sa iyang pagpaningkamot sa pagpahiuli sa sapa, siya natudlo kaniadtong 2010 ni Presidente Benigno Aquino III isip Chairperson sa Pasig River Rehabilitation Commission . Ang iyang mga paningkamot sa komisyon nagdala sa usa ka rebolusyon sa rehabilitasyon sa sapa nga naglimpyo sa daghang mga tributaries sa sistema sa suba sa Pasig. Siya usab ang responsable sa reforestation sa La Mesa Watershed Reservation, ang katapusang nahabilin nga forest zone sa Metro Manila .  

Gi-organisar niya ang Bayanijuan (   Nasud sa Juan ). Gilunsad usab ni Lopez ang Kilusang Pag-save sa Palawan duyog sa iyang mga kapareha nga organisasyon ug nagtipon 7 milyon nga pirma alang sa usa ka petisyon alang sa pagpanalipod sa mga nag-unang biodiversity nga lugar ug batok sa pagmina.  Si Lopez usa ka tigpasiugda nga anti-mining advocate, nga naila sa iyang baruganan batok sa dagkong pagmina sa probinsya sa Palawan . Gisuportahan niya ang No Movement sa Palawan Movement.  Gisupak usab niya ang paggamit sa mga fossil fuel ingon mga gigikanan sa kusog ug pagmina sa karbon.  

## Sekretaryo sa Kalikupan ug Mga Kapanguhaan sa Kalikasan
Atol sa pagbisita sa maayong kabubut-on kauban ni Presidente Rodrigo Duterte sa Davao City, gisugdan ni Lopez ang usa ka lecture sa kalikopan alang kang Duterte bahin sa panginahanglan alang sa usa ka labi nga nasyonal nga palisiya sa kalikopan. Gihangyo siya ni Duterte nga mahimong iyang sekretarya alang sa kalikopan. Pila ka adlaw ang nakalabay, gidawat niya ang tanyag ug pormal nga gitudlo ni Presidente Rodrigo Duterte aron manguna sa Department of Environment and Natural Resources o DENR. Gikalipay siya sa social media sa iyang pagkapili tungod sa ngalan sa iyang pamilya nga si *[[ Pamilya ni Lopez sa Iloilo|Lopez]]*, nga giisip nga apelyido sa negosyo sa mga Pilipino.  

Siya naigo sa yuta nga nagdagan sa labing una nga adlaw sa opisina. Gisusi niya ang tanan nga mga site sa pagmimina ug mga kumpanya sa tibuuk nga republika ug gikuha ang mga sertipiko sa kalikopan gikan sa usa ka tipik sa industriya sa pagmina tungod sa daghang mga paglapas batok sa kinaiyahan ug balaod, sa una nga higayon gibuhat sa usa ka sekretaryo sa kalikopan. Nagdul-ong kini sa usa ka dako nga pagpakita sa publiko sa suporta sa trabaho ni Lopez ingon kalihim sa DENR ug usa ka pagpangayo og pasaylo alang sa pag-ihaw nga iyang nahiagoman sa social media. Pila sa daghang mga bantog nga sertipiko nga nakuha mao ang alang sa mga kompanya sa pagmina nga naghimo sa operasyon sa Semirara Island (usa ka hinungdan nga biodiversity area) sa Antique, Eastern Samar, Surigao del Sur nga pinuy-anan sa mga lumad nga komunidad sa Lumad, ug Cordillera Administrative Region, nga mao ang natunaw nga kaldero sa amihanang Luzon nga mga lumad. Gisugyot ni Lopez ang 100% nga nabag-o nga enerhiya sa Pilipinas ug gisupak nga supak sa pagmina sa giingon, *"Dili kinahanglan ang Pilipinas sa pagmina."* Ang iyang sentimento nga kontra sa pagmina gipaluyohan sa mga tuig nga panukiduki sa Pilipinas sa pagmina, sa ekolohikal ug ekonomikanhon. Giingon usab niya nga wala’y operasyon sa pagmina sa bisan unsang porma sa Palawan, nga naila nga katapusan nga ekolohiya sa nasud. Sulod sa wala’y 2 ka bulan, gisusi niya ang tanan nga mga kumpanya sa pagmina gikan sa Luzon, Visayas, ug Mindanao . Usa usab siya ka tigpamaba sa lumad (IP). Gilayon niya nga gitukod ang mga forum alang sa mga konsultasyon tali sa DENR ug sektor sa mga lumad sa Pilipinas, sa una nga higayon gibuhat kini sa usa ka kalihim sa DENR. Giorganisar usab niya ang una nga labing una nga hotline sa publiko sa DENR diin ang publiko mahimong magreport sa tanan nga paglapas sa kalikopan sa bisan unsang entidad sa nasud nga direkta sa DENR ug sa iyang opisina. Siya batok sa nukleyar nga enerhiya tungod sa mga tuig nga pagpanukiduki bahin sa kini. Ang Nuclear Power Plant sa Bataan mag-amot ra sa dili moubos sa 0.5% sa National Energy Grid kung gipadagan ug mas taas ang gasto niini, nga dili kini mapadayon. Mas gusto niya ang pagtukod sa mas daghang hangin ug solar power plant, nga labi ka labi ka barato ug malungtaron sa dugay nga panahon, ug ang posible nga kooperasyon sa Pilipinas ug Australia aron matukod ang una nga mga kusog nga enerhiya nga tanum sa Asya . Ang Pilipinas mao ang sentro sa Pacific Typhoon Belt, nga gihatag kini sa labing kadaghan nga hangin ug pagdagan sa balud sa kalibutan.  

Sa usa ka publiko nga pahibalo, gisultihan niya sa media nga ang tanan nga mga zone sa buffer sa tanan nga mga lugar nga gipanalipdan sa nasud kinahanglan nga mabag-o usab ngadto sa ilang natural nga kahimtang. Giduso usab niya ang pagtukod sa daghang mga protektadong lugar sa nasud sama sa West Panay Mountain Range National Park. Gipahibalo usab niya nga ang UP Arboretum mahimong usa ka paraiso sa ekolohiya diin ang mga informal settler sa lugar mao ang mahimong mga kauban alang sa pagpalambo niini. Ang iyang mga palisiya sa kalikopan daghan nga gisaway sa pipila nga dagkong mga pagpaninguha sa negosyo ug mga magbabalaod sa pro-pagmina  sa republika (ang tag-iya sa iyang amahan usa sa labing dagkong kompanya sa nasud), apan gipaluyohan sa daghang mga kalikopan ug NGO sa tawhanong katungod. Sa usa ka bag-o nga survey, gisuportahan sa mga Pilipino ang palisiya sa kalikopan sa Lopez nga kadaghanan. Gitawag siya nga simbolo ug kampeon sa pagpreserbar sa kalikopan sa nasud sukad pa kaniadto.  

Ang appointment ni Lopez ingon Kalihim sa Kalihim gisalikway sa Commission on Appointment (CA) sa usa ka boto nga 8-16 sa Mayo 3, 2017 taliwala sa mga isyu sa iyang kontrobersyal nga mga palisiya ug giisip nga kawala.  Siya ang ikaduhang miyembro sa gabinete ni Presidente Rodrigo Duterte nga gisalikway sa Commission on Appointment subay ni kanhi Department of Foreign Affairs Secretary Perfecto Yasay . Sa usa ka press conference pagkahuman sa pagpahibalo sa iyang pagsalikway, gipasalamatan ni Lopez ang walo ka mga miyembro sa CA nga "nagboto sumala sa ilang konsensya" ug giawhag ang mga magbabalaod nga pangalagaon ang mga panginahanglan sa mga kabus ug dili sa mga dagkong negosyo. Giingon niya nga "dili mapakyas nga ang interes sa negosyo sa tinuud nga nagdagan sa adlaw." Siya midugang "kung ang kooperasyon sa gobyerno sa mga dagkong negosyo, nan unsa man ang paglaum sa mga kabus? Unsa nga mensahe ang atong gihatag dinhi? Kung gusto nimong makumpirma, ayaw pagsupak sa mga dagkong negosyo. "  

## Balik sa pribado nga sektor ug aktibismo sa publiko
Si Lopez nag-host sa usa ka environmental show sa ABS-CBN, nga may titulo nga *[[ G Mga Diyaryo|G Diaries]]*, nga gipasiugdahan kaniadtong Hunyo 4, 2017. Ang pasundayag nagpunting sa pag-amping sa kalikopan ug mga inobasyon. Gipakita usab ang show sa ANC tungod sa taas nga rating niini.  

Si Lopez ang nahimo’g una nga Pilipino nga gihatagan sa prestihiyosong Seacology Prize kaniadtong Oktubre 5, 2017 sa Berkeley, California . Ang premyo nag-ingon nga ang Lopez mao ang "usa ka tawo nga nagpakita sa talagsaong kalampusan sa pagpreserbar sa mga palibot ug kultura sa isla" ug "gipakita ang panan-awon ug kaisog ang gipasabut sa Seacology Prize. Nakig-away siya alang sa kalikopan sa Pilipinas ug gihatagan ang mga komunidad sa mga isla didto usa ka tingog sa mga desisyon nga makaapekto sa ilang natural nga mga kahinguhaan ug sa ilang kinabuhi. ”  Gikutlo usab siya alang sa pag-establisar sa labing una nga mga konsultasyon tali sa gobyerno ug mga katutubong grupo sa Pilipinas ug alang sa pagdili sa mga open-pit mining .  

Sa susamang bulan, nagkampanya si Lopez batok sa posible nga pagbayaw sa open-pit mining ban, nga iyang gi-install samtang sekretaryo sa DENR. Gipadayag nga ang bag-ong natudlo nga Sekretaryo sa DENR nga si Roy Cimatu nagsuporta sa pagbayaw sa pagdili, nga hinungdan sa pagkasuko gikan sa mga organisasyon sa kalikopan. Ang pagbayaw sa pagdili sa ulahi gisuportahan ni Presidente Duterte, bisan pa nga gisuportahan ang pagpatuman ni Lopez sa pagsugod sa 2017. Kaniadtong Oktubre 24, ang pagdili opisyal nga gitangtang sa Mining Industry Coordinating Council (MICC), usa ka komisyon nga nag-awhag sa pagmina sa Pilipinas. Ang 26 nga mga kasabutan sa pagmina nga gipahunong ni Lopez gipadala ni Cimatu sa MICC alang sa pagsusi ug pagkumpirma usab.   

## Sakit ug kamatayon
Una pa nga nadayagnos si Lopez nga may kanser sa utak. Namatay siya sa daghang mga kapakyasan sa organo nga may kalabutan sa sakit sa Makati Medical Center kaniadtong Agosto 19, 2019 sa edad nga 65.    

## Sa sikat nga kultura
Si López gihulagway ni Paula Peralejo sa 1995 nga pelikula nga *Eskapo* .  

## Mga Gantimpala

* United Nations Grand Awardee for Excellence (1997) alang sa Bantay Bata 163 nga iyang gisugdan ug gisulong 
* International Public Relations Award sa Kaanyag alang sa Kalikopan (1997) 
* Talagsaon nga Manilans Award alang sa Kalikopan (2009) 
* Ang UNESCO Kalinga Award, diin siya ang una nga Timog-Silangang Asya nga nakadawat sa prestihiyosong award 
* 2017 Ganti sa Seacology 

## Mga paghisgot