open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
List of airports in the Greater Manila Area

Kini usa ka listahan sa mga tugpahanan sa Greater Manila Area '' ', ang labing daghag dakung urban agglomeration sa Pilipinas. Bisan tuod adunay daghang mga kahulogan sa kung unsa ang naglangkob sa maong dapit, alang sa mga katuyoan niini nga artikulo ang tibuok nga administratibong rehiyon sa Metro Manila ug sa palibot nga mga lalawigan sa Bataan, Batangas, Bulacan, Ang Cavite, Laguna, Pampanga ug Rizal giisip nga mga bahin niini.

Sa pagkakaron adunay tulo ka mga tugpahanan sa Greater Manila Area uban sa naka-iskedyul nga serbisyo sa pasahero. Bisan pa, ang kadaghanan sa mga pasahero nga agianan nag-agi sa Metro Manila, Ninoy Aquino International Airport (NAIA), nga mao ang pinaka-busy nga airport ug major hub sa Pilipinas. Clark International Airport, nga nahimo nga usa ka alternatibong internasyonal nga agianan, nakita usab ang dakong kantidad sa trapiko. Bisan pa nga giila nga usa ka internasyonal nga tugpahanan sa Civil Aviation Authority of the Philippines (CAAP), karon ang mga domestic flights nga nahimutang sa subic Bay International Airport.

## International Airports

## Military Airfields

The following airports are operated by branches of the Armed Forces of the Philippines for military or mixed military-civilian use.

## General Aviation towered airports

## Private aerodromes

## Reperensiya

## Panaghisgot-hisgot
*Manila International Airport, Manila Nostalgia, February 29, 2016.
Ang Museyo sa Kultura sa Filistia

**Ang Museyo sa Kultura sa Filistia** (**Corinne Mamane Museum of Philistine Culture -  המוזיאון לתרבות הפלשתים ע"ש קורין ממן**) usa ka arkeolohiko nga museyo sa Ashdod, Israel. Gisusi niini ang kultura sa mga Filistehanon nga nagpuyo sa dapit sa siyudad. Ang museo mao lamang ang museyo sa kalibutan nga gipahinungod sa kultura sa mga Filisteo. Kini ang unang museum nga gibuksan sa Asdod niadtong 1990.

## Galeriya

file:תצוגת הקבע עולמם של הפלשתים צילום אבישי פינקלשטיין .jpg|
file:פעילות לכל המשפחה. צילום אילן ספרא.jpg|


## Gikan sa gawas nga tinubdan

*  Corinne Mamane Museum of Philistine Culture
Bible Lands Museum

**Bible Lands Museum** (**מוזיאון ארצות המקרא ירושלים**) usa ka museyo nga gipahinungod sa karaang mga nasud ug kultura sa Hudiyong Biblia. Ang museo nahimutang sa Jerusalem, tapad sa Israel Museum ug The National Campus alang sa Archaeology sa Israel sa Givat Ram.

## Gikan sa gawas nga tinubdan

*  The Bible Lands Museum
* The Bible Lands Museum  at ilMuseums.com
National Memorial Hall Alang sa Napukan nga Israel

**National Memorial Hall Alang sa Napukan nga Israel** ( **National Memorial Hall For Israel's Fallen - היכל הזיכרון הממלכתי לחללי מערכות ישראל**) sa Har Herẕl sa Jerusalem usa ka inisyatibo sa Ministry of Defense sa Israel aron sa pagsaulog sa tanang kaswalti sa mga militar sa Israel sa gubat ug sa mga Hudyo nga manggugubat human sa 1860 hangtud karon. Ang sugyot sa pagtukod sa hawanan gipahibalo sa Minister of Defense Ehud Barak sa 2010. Ang Memorial Hall giablihan sa 30 sa Abril 2017.

## Memoryal sa Unknown Sundalo
Sa sentro sa hawanan mao ang walay katapusan nga siga nga gipahinungod ngadto sa mga wala mailhi nga mga sundalo sa Israel.

## Galeriya

הכניסה אל היכל הזיכרון הממלכתי לזכר חללי מערכות ישראל.jpg|
היכל הזיכרון הלאומי - כניסה.jpg|
דלת הכניסה 2 - היכל הזיכרון הממלכתי לזכר חללי מערכות ישראל 2.jpg|
פנים ההיכל - היכל הזיכרון הממלכתי לזכר חללי מערכות ישראל.jpg|
פסל אור 1 - היכל הזיכרון הלאומי לזכר חללי מערכות ישראל.jpg|
קיר מצגת - היכל הזיכרון הלאומי לזכר חללי מערכות ישראל.jpg|
חדר זיכרון מיוחד - היכל הזיכרון הלאומי לזכר חללי מערכות ישראל.jpg|
קטע מקיר הנצחה בהיכל הזיכרון הממלכתי לחללי מערכות ישראל 1.jpg|
עמדת קדיש יומית - היכל הזיכרון הלאומי לזכר חללי מערכות ישראל - 1.jpg|


## Gikan sa gawas nga tinubdan

* Simulation of memorial monument. YNet
Mga Biktima sa mga Buhat sa Terorismo sa Israel

**Mga Biktima sa mga Buhat sa Terorismo sa Israel** (**Victims of Acts of Terror Memorial - אנדרטת חללי פעולות האיבה**) usa ka monumento sa sibilyan nga mga Hudiyo ug mga dili Judio nga mga biktima sa terorismo sa modernong Israel ug sa pre-state Land of Israel, gikan sa 1851 hangtud karon. Ang handumanan natukod niadtong 1998 sa Har Herẕl, Jerusalem.

## Gikan sa gawas nga tinubdan

*  The Monument for Victims of Hostile Acts: Honor Inscribed In Stone .
Waleed Al-Husseini

Magsusulat si **Waleed Al-Husseini** o **Walid Husayin** (Arabic: **وليد الحسيني‎**) sa Palestina.

## Bibliography

**Blasphémateur ! : les prisons d'Allah*, 2015, Grasset ()
**English translation: 
**Une trahison française : Les collaborationnistes de l'islam radical devoilés* ("A French Treason: The Collaborators of Radical Islam Unveiled"), 2017, Éditions Ring 

## Mga sumpay sa gawas

waleed al-husseini
Dmitri Mendeleev

**Dmitri Ivanovich Mendeleev** (Ruso: Дмитрий Иванович Менделеев, Pebrero 8, 1834 - Pebrero 2, 1907) Usa ka ruso nga kimiko ug imbentor. Iyang gimugna ang Periodic Law, nagmugna og usa ka malantaw nga bersyon sa talaang peryodiko sa elemento, ug gigamit kini aron sa pagtul-id sa mga kabtangan sa pipila nga nakadiskobre nga mga elemento ug usab sa pagtagna sa mga kabtangan sa walo ka mga elemento nga wala pa makit-an.
Antonín Dvořák

**Antonín Leopold Dvořák** (Septiyembre 8, 1841 - Mayo 1, 1904) usa ka kompositor sa Tsekyo. Human sa Bedřich Smetana, siya ang ikaduha nga kompositor sa Tsekyo aron sa pag-ila sa tibuok kalibutan nga pag-ila. Pagkasunod sa nasyonalistang panig-ingnan ni Smetana, si Dvořák kanunay nga naggamit sa mga aspeto, ilabi na sa mga ritmo, sa folk music ni Moravia ug sa iyang lumad nga Bohemia.
Moises (Bibliya)

Si **Moises** usa ka propeta sa mga relihiyon nga Abraham. Sumala sa Hebreo nga Bibliya, siya gisagop sa usa ka Ehiptohanong prinsesa, ug sa ulahi sa kinabuhi nahimo nga pangulo sa mga Israelita ug maghahatag sa balaod, kinsa ang pagkuhag sa Torah, o ang pagbaton sa Torah gikan sa Langit sumala sa tradisyon gipasidungog.
Enya (mag-aawit)

Si **Eithne Pádraigín Ní Bhraonáin** (ang gipanulat nga **Enya Patricia Brennan** natawo kaniadtong Mayo 17 1961), nailhan nga **Enya**, usa ka Irish mag-aawit, mag-kanta, musikero ug producer.

## Mga album
* Enya (1987)
* Watermark (1988)
* Shepherd Moons (1991)
* The Memory of Trees (1995)
* A Day Without Rain (2000)
* Amarantine (2005)
* And Winter Came... (2008)
* Dark Sky Island (2015)
Edgcote

Lungsod ang **Edgcote** sa Northamptonshire, Inglatera, Hiniusang Gingharian. Adunay  ka molupyo (2001).

## Ang mga gi basihan niini


## Gikan sa gawas nga tinubdan
The Strokes

Ang **The Strokes** usa ka Amerikano rock band gikan sa syudad sa New York. Gitukod sa 1998, ang banda gilangkuban sa mag-aawit nga si Julian Casablancas, lead guitarist nga si Nick Valensi, rhythm guitarist Albert Hammond Jr., bassist Nikolai Fraiture, ug drummer Fabrizio Moretti. Human sa pagtapos sa lima ka album nga nakiglambigit sa RCA ug Rough Trade, ang banda nagpadayon sa pagpagawas sa bag-ong musika pinaagi sa Casablancas 'Cult Records.

## Mga album
* Is This It (2001)
* Room on Fire (2003)
* First Impressions of Earth (2005)
* Angles (2011)
* Comedown Machine (2013)
* The New Abnormal (2020)
Marilyn Manson

Si **Brian Hugh Warner** (natawo sa Enero 5, 1969), nga nailhan nga propesyonal isip **Marilyn Manson**, usa ka Amerikanong mag-aawit, mag-kanta, musikero, kompositor, aktor, pintor, awtor, ug kanhi music journalist. Nailhan siya tungod sa kontrobersyal nga entablado nga personalidad ug imahen isip lead singer sa banda nga si Marilyn Manson, nga iyang gitukod uban sa gitarista nga si Daisy Berkowitz ug nga siya ang nagpabilin nga bugtong miyembro.
Snoop Dogg

Si **Calvin Cordozar Broadus, Jr.** (natawo Oktubre 20, 1971), nailhan nga propesyonal isip **Snoop Dogg**, usa ka Amerikanong rapper, mag-aawit, mag-kanta, producer sa record, telebisyon personalidad ug aktor.
Bag-ong siyudad sa Baghdad

**Bag-ong siyudad sa Baghdad** (Al-Mansur nga syudad, gitawag usab nga: siyudad sa kalinaw) usa ka karaang siyudad sa Baghdad, Iraq nga gitukod sa 762-767 AD. karon adunay pipila lamang nga nahibilin sa karaang siyudad sa Al Mansur.

## Gikan sa gawas nga tinubdan

* Al-Mansur's Round City of Baghdad  in "archnet" website
* Baghdad (Madinat al-Salam)  in "islamic art" website
Hans Christian Andersen

Ang **Hans Christian Andersen** (2 Abril 1805 - 4 sa Agosto 1875) usa ka Danes nga tigsulat. Bisan og usa ka daghan nga magsusulat sa dula, travelogues, nobela ug mga balak, si Andersen labing mahinumduman sa iyang mga sugilanon. Ang pagkapopular ni Andersen dili limitado sa mga bata: ang iyang mga istorya nagpahayag sa mga tema nga labaw sa edad ug nasyonalidad.
Jon Voight

Si **Jonathan Vincent Voight** (natawo 'niadtong ika-29 sa Disyembre 1938) mao ang usa ka aktor gikan didto sa Amerika.
Edgar Allan Poe

Si **Edgar Allan Poe** (natawo nga **Edgar Poe**; Enero 19, 1809 - Oktubre 7, 1849) usa ka Amerikanong magsusulat, editor, ug kritiko sa literatura. Si Poe labing nailhan tungod sa iyang balak ug mugbong mga sugilanon, ilabi na ang iyang mga sugilanon sa misteryo ug ang mapintas. Giisip siya nga usa ka mahinungdanong personahe sa Romantisismo sa Estados Unidos ug Amerikano nga literatura sa kinatibuk-an, ug siya usa sa labing unang mga practitioner sa nasud sa mubo nga istorya.
Babel

Ang **Babel** بابل ngalan niining mga mosunod:

## Iran

# Bābol (kapital sa munisipyo sa Iran), Ostān-e Māzandarān, 
# Shahrestān-e Bābol, munisipyo, Ostān-e Māzandarān, 
## Iraq

# Muḩāfaz̧at Bābil, lalawigan,
Del Horest

Si **Del Horest**  usa ka lumad nga taga Panglao, probinsya sa Bohol.
Siya nagagikan sa barangay Tangnan sa lungsod sa Panglao. Ang "Horest" nagikan sa iyang apilyedo nga HORnido-ESTomo.

## Diskograpiya

### Mga Awit

**Binilanggo Sa Paghigugma (1978)*
**Mibalik Ako*
**Matud Mo*
**Samtang Ako May Kinabuhi Pa*
**Veronica (1988)*
**Olivia (1988)*
**Binilanggo Sa Paghigugma (1988)*
**Conchita*
**Kon Sala Man*
**Misanag Pabalik*
**Saligi*
**Gaksa*

## Mga sumpay sa gawas
*https://itunes.apple.com/ph/artist/del-horest/494594852
Bamboo Airways

**VietJet Air** mao ang usa ka ubos nga gasto airline sa Vietnam. Kini mao ang usa sa duha ka mga ubos nga gasto airlines sa Vietnam, ang mga uban nga mga airline mao ang Jetstar Pacific Airlines, VietJet Air. Ang headquarter niini anaa sa Qui Nhon, ang sentro sa operasyon mao ang sa Nha Trang, Saigon, Dong Hoi, Thanh Hoa, Hai Phong. Ang kompaniya gitukod sa 2007 ug sa unang pagkalagiw sa 2011. Kini adunay flights sa kadaghanan sa mga tugpahanan sa vietnam: Hanoi, Saigon, Hai Phong, Thanh Hoa, Vinh, Dong Hoi, Hue, Da Nang, Quy Nhon, Buon Ma Thuot, Da Lat, , Nha Trang, Can Tho, Phu Quoc. Kini adunay 5 internasyonal nga mga destinasyon sa Asia: Seoul, Bangkok, Taipei, Singapore, Siam Aniha.

Ang mga airlines natukod niadtong 2017 ug magsugod sa paglupad sa 1st October 2018.
Ang Bamboo Airways molupad paingon sa mga lungsod sa resort sa Vietnam, diin ang FLC Group adunay ilang mga resort sa dagat.
Niadtong 2018, mipirma kini og kasabutan uban sa Airbus alang sa 24 Airbus A321neo ug kasabutan uban sa Boeing alang sa 20 Boeing 787 Dreamliner.
## Mga reperensya

## Galeriya sa hulagway


Payl:Bamboo Airways Airbus A321 NEO VN-A589 (48775300067).jpg
Payl:Bamboo Airlines' first A321 Neo.jpg
Payl:Bamboo Airways 777X.jpg
Payl:Bamboo Airways 777-9X.png
Payl:Bamboo Airways Logo.svg
Payl:Bamboo Airways Business Class cabin on a Boeing 787-9.jpg
Payl:Bamboo Airways (VN-A819) Boeing 787-9 Dreamliner at Noi Bai International Airport.jpg
Payl:Bamboo Airways (VN-A596) Airbus A320-251N at Tan Son Nhat International Airport.jpg
Legend of the Three Caballeros

***Legend of the Three Caballeros*** mao ang usa ka American animated telebisyon sunod-sunod nga naugmad sa Disney Digital Network. Ang sunod-sunod nga mao ang usa ka rebot sa *[[The Three Caballeros|Tulo ka Mga Caballeros]]* 1944 pelikula ug mga bahin sa mga karakter nga si Donald Duck mag-uban uban sa Brazil parrot José Carioca ug Mexican manok Panchito Pistoles. Kini ang unang serye sa streaming sa Disney.

Ang pasundayag gibag-o sa ikaduhang panahon pinaagi sa Change.org.

## Produksyon
Gamay kaayo nga nahibal-an nga ginama. Niadtong Mayo 25, 2018 ang Disney naglunsad og usa ka Philippine streaming nga bersyon sa U.K. streaming nga serbisyo nga gihatag sa Globe Telecom nga adunay usa ka sneak peek sa show. Dayon sa Hunyo 9, 2018 kini gibuhian nga nagpangita nga lisud makita. Sa social media fans sa tibuok kalibutan nakita ang show ug gikulbaan. Nakaangkon sila sa ilang mga kamot aron buhian ang KimCartoon. Gipakigbahin usab sa mga kanser ang usa ka boto sa Change.org diin ang maong pasundayag mabag-o alang sa ikaduhang panahon.

## Pagdawat
IMDb nakuha ang 77% nga pag-aprender nga grado ug ang Google nakakuha og 98% nga grado sa aberids nga adunay maayong mga reviews.

## Mga pakisayran

## Galeriya sa hulagway


La_Leyenda_de_los_tres_caballeros.png
Parthenon

Ang **Parthenon** (karaang Griyego: Παρθενών) mao ang usa ka templo nga gigamit sa paghimo sa templo nga gipahinungod ngadto kang Athena, patron sa Atenas sa ika-5 nga siglo BC. Ang Parthenon giisip nga simbolo sa karaang Gresya ug ang demokrasya sa Atenas, ug usa sa pinakamaayo nga mga monumento sa kultura sa kalibutan.
Geodia hentscheli

Espesye sa banaog nga una nga gihulagway ni Paco Cárdenas, Hans Tore Rapp, Christoffer Schander & Ole S. Tendal ni adtong 2010 ang ***Geodia hentscheli***.

## Ang mga gi basihan niini
Matt Danner

**Matt Danner** (natawo Hunyo 30, 1977) usa ka direktor sa Amerika, producer ug voice actor nga nailhan tungod sa pagsulti sa Kermit the Frog sa Muppet Babies.
Geodia bicolor

Kaliwatan sa banaog ang ***Geodia bicolor***. Una ning gihulagway ni Lendenfeld ni adtong 1910. Ang *Geodia bicolor* sakop sa kahenera nga *[[Geodia]]*, ug kabanay nga Geodiidae. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Pachyrrhynchus congestus

**classification**

Species: Pachyrrhynchus congestus 
kingdom: Animalia (animals)
class: Insecta (insects)
order: Coleoptera
Superfamily: Curculionoidea
Genus: Pachyrrhynchus
Chupong Theethun

Si **Chupong Theethun** (Chan) usa ka politiko sa Thailand.

## Mga gibasehan

## Galeriya sa hulagway


Chu_pong.jpg
EB Broadway Boys

Ang **EB Broadway Boys** usa ka special weekly musical presentation nga adunay upat sa lima ka championship finalists sa unang season sa Playlist ni Lola uban sa labing respetado nga professional singers sa industriya sa musika sa Pilipinas. Ang upat ka mga finalists nailhan nga Broadway Boys, nga gilangkuban nila Joshua Torino, Joshua Lumbao, Benidict Aboyme, ug Francis Aglabtin.
Basshunter

**Basshunter**, **Jonas Erik Altberg** (natawo disyembre 22, 1984), mao ang usa ka Swedish nga singer, music producer ug DJ.

## Diskograpiya
### Mga album
* *[[The Bassmachine]]* (2004)
* *[[LOL (^^,)|LOL <(^^,)>]]* (2006)
* *[[Now You're Gone – The Album]]* (2008)
* *[[Bass Generation]]* (2009)
* *[[Calling Time]]* (2013)

### Singles
* "The Big Show" (2004)
* "Welcome to Rainbow" (2006)
* "Boten Anna" (2006)
* "Vi sitter i Ventrilo och spelar DotA" (2006)
* "Jingle Bells" (2006)
* "Vifta med händerna" (2006)
* "Now You're Gone" (2007)
* "Please Don't Go" (2008)
* "All I Ever Wanted" (2008)
* "Angel in the Night" (2008)
* "Russia Privjet (Hardlanger Remix)" (2008)
* "I Miss You" (2008)
* "Walk on Water" (2009)
* "Al final" (2009)
* "Every Morning" (2009)
* "I Promised Myself" (2009)
* "Saturday" (2010)
* "Fest i hela huset" (2011)
* "Northern Light" (2012)
* "Dream on the Dancefloor" (2012)
* "Crash & Burn" (2013)
* "Calling Time" (2013)
* "Elinor" (2013)
* "Masterpiece" (2018)
* "Home" (2019)
* "Angels Ain't Listening" (2020)
* "Life Speaks to Me" (2021)
* "End the Lies"  (2022)
* "Ingen kan slå (Boten Anna)"  (2023)

## Mga reperensya

## Gawas links

* Opisyal na website ni Basshunter
Ayyavazhi

Ang Ayyavazhi (Tamil: அய்யாவழி, "Agianan sa Agalon") usa ka henotheistic nga pagtuo nga nagsugod sa South India. Gihisgotan kini isip usa ka independenteng monistikong relihiyon pinaagi sa daghang mga mantalaan, mga taho sa gobyerno, mga journal, ug mga tigdukiduki sa akademya. Apan sa mga sensus sa India, kadaghanan sa mga sumusunod niini nagpahayag nga sila mga Hindu. Busa, si Ayyavazhi giisip usab nga Hindu nga denominasyon.

Si Ayyavazhi nakasentro sa kinabuhi ug mga pagwali ni Ayya Vaikundar; ang mga ideya ug pilosopiya gibase sa balaan nga mga sinulat nga Akilathirattu Ammanai ug Arul Nool. Tungod niini, ang Vaikundar mao ang Purna avatar sa Narayana. Si Ayyavazhi mipaambit sa daghang mga ideya uban sa Hinduismo sa mga tinuohan ug praktis niini, apan nagkalainlain ang mga konsepto sa maayo ug daotan ug dharma. Ang Ayyavazhi giklasipikar nga usa ka dharmic nga pagtuo tungod sa sentro niini nga pagtagad sa dharma.
Popeye

Ang **Popeye** nga sa usa Olive Oyl ang sa E.C. Segar.

## Galeriya sa hulagway


Popeye_the_Sailor_Meets_Ali_Baba's_Forty_Thieves.jpg
Popeye_the_Sailor_Meets_Sindbad_the_Sailor HD.webm
Landmark 81

Ang **Landmark 81** usa ka skyscraper sa Dakbayan sa Ho Chi Minh, Viyetnam. Ang gitas-on nga 461,2 m,  ang kinatas-an sa nasud, ang pinakataas sa habagatang Asya (mas taas kay sa Petronas Towers sa Malaysia). Ang pagtukod nahuman sa Hulyo 2018. Ang tag-iya usa ka kompanya sa vietnam Vingroup. Kini usa ka sentro sa pamalit, mga hotel, mga restawran, mga pamantasan ug uban pang mga kalingawan.
## Mga reperensya

## Galeriya sa hulagway


LM81 NhonHuynh 5-8-2018.jpg
LM81_NhonHuynh_5-8-2018.jpg
Landmark_81_Saigon_under_construction_2018-01.jpg
Dora the Explorer

Ang **Dora The Explorer** usa ka American educational animated TV series nga gimugna ni Chris Gifford, Valerie Walsh Valdes ug Eric Weiner. Si Dora ang Explorer nahimong usa ka regular nga serye sa tuig 2000. Ang maong pasundayag gipahigayon sa Nickelodeon cable television network, apil ang kauban nga Nick Jr. channel. Ang pasundayag nga gipasalida sa mga pagpa-uli sa "Nick on CBS" sulod sa 6 ka tuig gikan sa Septyembre 16, 2000, ngadto sa Septyembre 9, 2006. Usa ka bersyon nga gi-dubed nga Espanyol una nga gipaambit isip bahin sa Nick en español block sa NBC Universal-gipanag-iya nga Telemundo hangtud Septembre 2006 ; sukad sa Abril 2008, kini nga bersyon sa programa gidala sa Univision isip bahin sa Planeta U block.

## Galeriya sa hulagway


Dora_la_exploradora.png
Dora_the_Explorer_logo.png
Dora_the_Explorer_decoratieve_pot.jpg
Dora_the_Explorer_meets_Al_Gore.jpg
Dora_the_Explorer_(4844562834).jpg
Hanchies: The Animated series

**Hanchies: The Animated Series** mao ang usa ka serye sa mga Pilipinong animated nga unang gisibya sa Hunyo 2018 sa ABS-CBN Animation Department aron sa pagpalambo sa ika-55 nga anibersaryo sa Rebisco sa mga snaks.

## Cast
* Lukas Magallano bilang Narrator
DXDN

Ang **DXDN** (936 kHz/88.7 MHz Tagum) usa ka AM/FM istasyon

## Galeriya sa hulagway


936DXDN_LOGO_BLACK.png
Baboy

Ang **baboy** (Ingles: *pig*, lamang nga *Sus domesticus*), nga sagad gitawag nga baboy, baboy, o baboy nga dili kinahanglan nga mailhan kini gikan sa ubang mga baboy, usa ka dako nga binuhi nga ungulate. Giisip kini sa lainlaing paagi nga usa ka subspecies sa ihalas nga baboy o usa ka lahi nga mga matang. Ang baboy adunay gitas-on nga 0.9 ngadto sa 1.8 m (35 ngadto sa 71 sa), ug ang hamtong mahimong timbang sa tali sa 50 ug 350 kg (110 ug 770 lb). Kon itandi sa ubang artiodactyls, ang ulo niini dunay taas, taas nga tudlo, ug walay mga warts. Ang gagmay nga mga ungulates sa kasagaran mga herbivorous, apan ang domestikong baboy usa ka omnivore, sama sa ihalas nga paryente niini.

Kon gigamit ingon nga kahayupan, ang mga baboy nga binuhi ang pangunang gigamit alang sa pagkonsumo sa ilang unod, gitawag nga baboy. Ang mga bukog, panit, ug mga briste sa hayop gigamit usab sa mga produkto sa komersyo. Ang mga baboy nga domestiko, ilabi na ang gagmay nga mga liwat, giisip nga mga binuhi.
Nestlé

Ang **Société des Produits Nestlé SA** (o **Nestlé SA**) usa ka kompanya sa pagkaon ug ilimnon nga pag-nasyonal Swiss nga nahimutang sa Vevey, Switzerland. Kini ang kinadak-ang kompaniya sa pagkaon sa kalibutan, gisukat sa mga kita ug uban pang metrics, sukad 2014.
Nescafé

Ang **Nescafé** usa ka patik sa kape nga gihimo sa Nestlé. Naggikan kini sa daghang nagkalainlain nga porma. Ang ngalan usa ka portmanteau sa mga pulong nga "Nestlé" ug "café". Una gipaila-ila ni Nestlé ang ilang *flagship coffee brand* sa Switzerland niadtong Abril 1, 1938.
Chiltern

Ang **Chiltern** ngalan niining mga mosunod:

* Chiltern, Awstralya
* Chiltern District, Buckinghamshire, Inglatera
* Chiltern Hills
* Chiltern Green, Bedfordshire, Inglatera
Erewash

Ang **Erewash** ngalan niining mga mosunod:

* Erewash District, Derbyshire, Inglatera
* River Erewash, Inglatera
Purbeck

Ang **Purbeck** ngalan niining mga mosunod:

* Purbeck District, Dorset, Inglatera
* Purbeck Hills, Dorset, Inglatera
* Isle of Purbeck, Dorset, Inglatera
* Purbeck's Brook, Newfoundland and Labrador, Canada
Eastbourne (pagklaro)

Ang **Eastbourne** ngalan niining mga mosunod:

* Eastbourne, East Sussex, Inglatera
** Eastbourne District, distrito
* Eastbourne, Durham, Inglatera
* Eastbourne, Nueva Zelanda
* Eastbourne Sugarloaf, Northern Midlands, Tasmania, Awstralya
Tunbridge

Ang **Tunbridge** ngalan niining mga mosunod:

* Tunbridge, Awstralya
* Tunbridge, Illinois, Estados Unidos
* Tunbridge, Vermont, Estados Unidos
* Royal Tunbridge Wells, Kent, Inglatera
* Tonbridge, Kent, Inglatera
Shepway

Ang **Shepway** ngalan niining mga mosunod:

* Shepway, Maidstone, Kent, Inglatera
* Folkestone and Hythe District, Kent, Inglatera
* Isle of Sheppey, Kent, Inglatera
Pendle

Ang **Pendle** ngalan niining mga mosunod:

* Pendle, Awstralya
* Pendle District, Lancashire, Inglatera
* Pendle Hill
* Pendle Hill Park, New South Wales, Awstralya
* Pendle Mountain, Upper Hunter Shire, New South Wales, Awstralya
Cotswold (pagklaro)

Ang **Cotswold** ngalan niining mga mosunod:

* Cotswold Hills, Gloucestershire, Inglatera
* Cotswolds
* Cotswold Airport, Wiltshire, Inglatera
* Cotswold District, Gloucestershire, Inglatera
Charnwood

Ang **Charnwood** ngalan niining mga mosunod:

* Charnwood, Leicester, City of Leicester, Leicestershire, England
* Charnwood Creek
* Charnwood District, Leicestershire, Inglatera
* Charnwood Forest, Inglatera
* Charnwood Park, Western Australia, Awstralya
Cherwell

Ang **Cherwell** ngalan niining mga mosunod:

* Cherwell Creek
* Cherwell District, Oxfordshire, Inglatera
* Cherwell Range, Queensland, Awstralya
* Cherwell River, Queensland, Awstralya
* River Cherwell, Inglatera
South Somerset

Ang **South Somerset** ngalan niining mga mosunod:

* South Somerset, New York, Estados Unidos
* South Somerset District, Somerset, Inglatera
Waveney

Ang **Waveney** ngalan niining mga mosunod:

* Waveney, Zimbabwe
* Waveney District, Suffolk, Inglatera
* River Waveney
Gedling

Ang **Gedling** ngalan niining mga mosunod:

* Gedling (lungsod), Nottinghamshire, Inglatera
* Gedling District, Nottinghamshire, Inglatera
Rathore City Sarsai Nawar

Kanal ang **Rathore City Sarsai Nāwar** sa Indya. Uttar Pradesh, sa sentro nga bahin sa nasod,  km sa habagatan-sidlakan sa New Delhi ang ulohan sa nasod

## Ang mga gi basihan niini
Jason Mulikita

Si **Jason Jackson Mulikita** (natawo sa 7 Oktubre 1983) usa ka taga-Zambia nga photographer, artist, Internet entrepreneur ug founder sa online non-profit nga encyclopedia nga Chalo Chatu. Si Mulikita natawo sa Lusaka ug miadto sa Matero Boys Primary School niadtong 1991. Gikan sa 2000 hangtud 2002 gibuhat niya ang iyang secondary education sa mga high school sa Monze ug Mumbwa. Nagpadayon siya sa National Institute of Public Administration aron magtuon sa Information Systems. Niadtong 2014 iyang gitun-an ang litrato sa New York Institute of Photography. Niadtong 2016, gitukod ni Mulikita ang usa ka non-profit organization, Chalo Chatu Foundation, nga nagpadagan sa proyekto sa Chalo Chatu - usa ka online nga ensiklopedia nga nagtumong sa pagpreserbar sa kasaysayan ug garbo sa Zambiya.

## Mga ganti

## Reperensya
Chalo Chatu

Ang **Chalo Chatu** usa ka proyektong ensiklopedia sa Internet sa pinulongang Iningles nga nagdokumento sa tibuok Zambia nga naglangkob lamang sa makasaysayanon nga mga panghitabo ug kasamtangan nga mga panghitabo, bantog nga mga tawo sa publiko, mga kompaniya, mga organisasyon, mga website, nasyonal nga mga monumento ug uban pang mga mahinungdanong mga bahin sa Zambiya. Ang website walay bayad: ang mga tiggamit dili mobayad apan mahimo nilang pilion ang pagdonar sa Chalo Chatu Foundation. Kini "bukas nga unod", kini nagpasabut nga ang usa ka tawo makopya niini. Kini usab mao ang pinakadako ug bugtong nga ensiklopedia sa internet sa Zambiya. Ang ngalan nga Chalo Chatu gihubad ingon nga ang atong kalibutan sa Zambiyan nga lokal nga pinulongan. Ang Chalo Chatu gisugdan niadtong Hunyo 1, 2016 ni Jason Mulikita. Ang Chalo Chatu gipanag-iya sa usa ka Zambian nga organisasyon, ang Chalo Chatu Foundation, nga naa sa Lusaka.

## Kasaysayan
Ang Chalo Chatu gilunsad niadtong Hunyo 1, 2016. Gilusad kini isip usa ka Iningles nga pinulongan sa www.chalochatu.org ug aktibo sukad niadto. Ang Chalo Chatu gilunsad ubos sa polisa nga gisulat, balanse, neyutral, ug ensiklopedia.

## Paggamit sa Chalo Chatu
Ang Chalo Chatu usa ka libre nga site sama sa Wikipedya nga bisan kinsa makasugod o maka-edit sa usa ka panid apan alang kanimo nga mag-edit sa Chalo Chatu ang usa kinahanglan nga usa ka rehistrado ug gipamatud-an nga tiggamit sa usa ka website.
## Reperensya
Anas hottentota

Kaliwatan sa itik ang ***Anas hottentota***. Una ning gihulagway ni Thomas Campbell Eyton ni adtong 1838. Ang *Anas hottentota* sakop sa kahenera nga *[[Anas]]*, ug kabanay nga itik. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







300 Hottentottenente.JPG
Hottentottenenten 080801 357.JPG
Spatula hottentota080527.jpg
Anas hottentota MHNT.ZOO.2010.11.32.2.jpg |Museum specimen
Mahathir Mohammad

**Mahathir Mohammad** mao ang ika-4 nga Prime Minister han Malaysia. Iya serbisyo hin tapos tikang han 1981 ngadto han 2003. Usa hiya ka labing influential nga politiko, ngan ginpapakit niya an iya importante nga papel ha pag-uswag han Malaysia.

Ginkontribyohan niya ha dako nga paagi an modernisasyon han Malaysia. Mayda hiya hin dakudako nga impluwensya ha kasaligan han nasod. Ginhatagan niya hin prioridad an pag-uswag han ekonomiya han nasod, pagtukod han industriya, pagpaluntad han teknolohiya, ngan pag-atraer hin dayon nga mga investisyon. Ginpakusog niya an proseso hin modernisasyon han Malaysia, ngan ginpakalsada niya an pagtukod hin mga importante nga imprastraktura sama han mga tulay, dalan-dalanan, ngan mga power plant, nga nagpahitaas han kakayahan han nasod ha transportasyon ngan enerhiya.

Ha larangan han dayon nga relasyon, ginpasiguro niya an kooperasyon han mga nasod ha Timog-Sinirangan Asya, ngan gintudlok niya an paghiusa ngan pag-uswag han rehiyon. Mayda gihap mga ambag hiya ha internasyonal nga kasuratan, diin gintudlok niya an mga pundasyon han politika han Malaysia.

## Mga gibasehan
Hun Sen

Su **Hun Sen **sa primer ministro Kambodiya. Ang iyang gobyerno gihulagway sa kinatibuk-ang pagpanglupig ug iyang gihuptan ang iyang kaugalingon sa gahum pinaagi sa binaba nga kapintasan ug mga hulga sa kamatayon.

## Mga gibasehan
Chalo Chatu Foundation

Ang **Chalo Chatu Foundation** (**CCF**) usa ka non-profit ug charitable organization nga nahimutang sa Lusaka, Zambia. Ang pundasyon gitukod niadtong 2016 ni Jason Mulikita isip usa ka paagi aron mapundohan ang ensiklopedia sa Chalo Chatu pinaagi sa non-profit nga paagi. Si Jason Mulikita mao ang chair sa board ug si Chabota Kanguya nagsilbing Chief of Operations sukad Hunyo 2016. Ang Foundation nag-ingon nga ang tumong niini mao ang pag dokumento sa Zambia ug pagmentinar sa usa ka open free content website aron sa paghatag og dokumentadong kasayuran mahitungod sa Zambia ug ang kasaysayan niini libre. Ang mga bayani sa pundasyon nagpahayag sa usa ka pahayag sa katuyoan sa pagkolekta ug paglambo sa sulod sa edukasyon. Ang Foundation nagsalig sa mga kontribusyon sa publiko nga gipundohan ang misyon niini. Dili kini usa ka pribadong pundasyon, ug ang mga kontribusyon niini nahisubay sa mga kontribusyon sa charitable tax deductible. Ang padayon nga teknikal ug ekonomikanhong pagtubo sa matag usa sa Chalo Chatu nagdepende sa mga donasyon.

## Mga pakisayran
WWE

Ang **World Wrestling Entertainment, Inc.**, usa ka **WWE**, usa ka komprehensibong kompaniya sa Estados Unidos nga kompaniya sa entertainment nga nailhan sa propesyonal nga wrestling. Ang WWE nag-uswag usab sa ubang mga natad, lakip ang mga salida ug nagkalain-lain nga mga patigayon sa negosyo.

Ang WWE nga ngalan usab nagtumong sa propesyonal nga pag-promote sa wrestling mismo, gitukod ni Jess McMahon ug Toots Mondt sa 1952 isip Capitol Wrestling Corporation.
St. Albans, Nottinghamshire

Parokya ang **St. Albans** sa Gedling, Nottinghamshire, Inglatera, Hiniusang Gingharian.

## Ang mga gi basihan niini


## Gikan sa gawas nga tinubdan
Stefán Karl Stefánsson

Si **Stefán Karl Stefánsson** (Hulyo 10, 1975 – Agosto 21, 2018) mao ang usa ka Amerikanong artista.

## Galeriya sa hulagway


BahnhofsuhrZuerich_RZ.jpg
Hervé Villechaize

Si **Hervé Jean-Pierre Villechaize** (Abril 23, 1943 – Septiyembre 4, 1993) mao ang usa ka Amerikanong artista.
Napoo Wongpan

**Napoo Wongpan** (14 Oktober 1979) usa ka activist karee ai oun na tuamia ai tudoun sumsao gay sa Thailand. ajarn bipolar sa mai tembath. ajarn huakuay.
Geodia anceps

Espesye sa banaog nga una nga gihulagway ni Vosmaer ni adtong 1894 ang ***Geodia anceps***. Ang *Geodia anceps* sakop sa kahenera nga *[[Geodia]]* sa kabanay nga Geodiidae. Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.

## Ang mga gi basihan niini
Pinulongang Islandes

Ang **Pinulongang Islandes** usa ka pinulongang Aleman nga pinulongan nga gigamit sa Islandya. Uban sa Faroese, Norn, ug Western Norwegian kini kaniadto nahimo nga West Nordic; samtang ang Danes, Eastern Norwegian ug Sweko nahimo nga East Nordic.

## Galeriya sa hulagway


Icelandic_Text_Extract.jpg
Idioma_islandés.PNG
WIKITONGUES-_Ljóni_speaking_Icelandic.webm
Metallica

Ang **Metallica** usa ka banda nga heavy metal sa Amerika. Gitukod ang banda niadtong 1981 sa Los Angeles, California pinaagi sa drummer nga si Lars Ulrich ug vocalista / gitarista nga si James Hetfield, ug nakabase sa San Francisco, California alang sa kadaghanan sa iyang karera.

Ang kasamtangang linya sa Metallica naglangkob sa mga nanagtukod nga mga miyembro nga Hetfield ug Ulrich, dugay nang nanguna nga gitarista nga si Kirk Hammett ug bassist nga si Robert Trujillo.

## Mga album
* Kill 'Em All (1983)
* Ride the Lightning (1984)
* Master of Puppets (1986)
* ...And Justice for All (1988)
* Metallica (1991)
* Load (1996)
* Reload (1997)
* St. Anger (2003)
* Death Magnetic (2008)
* Hardwired... to Self-Destruct (2016)
* 72 Seasons (2023)
Pinulongang Habanes

Ang **Pinulongang Habanes** (*Basa Jawa*) ang pinulongan sa mga Habanes gikan sa sentral ug silangan nga bahin sa isla sa Java, sa Indonesya. 

## Galeriya sa hulagway


Aksara Jawa - basa jawa.svg
Javanese_language_distribution.png
WIKITONGUES-_Disa_and_Niken_speaking_Javanese.webm
Pinulongang Hawayano

Ang **Pinulongang Hawayano** (*'Îlelo Hawai'i*) usa ka pinulongan Polinesyo nga naggamit sa ngalan niini gikan sa Hawai, ang kinadak-ang isla sa kapuloan sa tropikal nga Kadagatang Pasipiko diin kini naugmad.

## Galeriya sa hulagway


Hawaii_Islands_-_Ni_ihau.PNG
Ka_Lama_Hawaii.gif
Spoken_extent_of_Niihau_dialect.png
Pinulongang Maori

Ang **Pinulongang Maori** (*Māori*) nga nailhan usab nga *te reo* ("ang pinulongan"), usa ka pinulongang Polinesyo nga gipamulong sa mga katawhan sa Māori, ang lumad nga populasyon sa New Zealand. Sukad sa 1987, usa kini sa opisyal nga pinulongan sa New Zealand.

## Galeriya sa hulagway


Idioma_maorí.PNG
TahuhuNgatiAwa.jpg
TeReoMaori2013.png
Nahuatl

Ang **Nahuatl** (nabasa sa Nahuatl: [naːwatɬ] (Hinuon kini nga tunog maminaw) [cn 1]), nga nailhan sa kasaysayan isip aztec, usa ka pinulongan o grupo sa mga pinulongan pamilya. Ang mga matang sa Nahuatl gisulti sa mga 1.7 milyon nga mga katawhan sa Nahua, kadaghanan kanila nagpuyo sa sentro sa Mehiko.
Jair Bolsonaro

Si **Jair Messias Bolsonaro** (Glicério, marso 21 sa 1955) mao ang ika-38 nga presidente sa Brazil, nga napili sa tuig 2018.

## Ang mga gi basihan niini
Island Macaskin

Pulo ang **Island Macaskin** sa Hiniusang Gingharian. Nahimutang ni sa dapit sa konseho sa Argyll and Bute ug apil sa nasod sa Scotland, 15 km sa amihanan-kasadpan sa Lochgilphead.

## Ang mga gi basihan niini


## Gikan sa gawas nga tinubdan
Pinulongang Malgatse

Ang **Pinulongang Malgatse** (*Malagasy*) usa ka pinulongan Awstronesyo ug ang nasyonal nga pinulongan sa Madagascar. Kadaghanan sa mga tawo sa Madagascar nagsulti niini ingon nga usa ka unang pinulongan sama sa pipila ka mga tawo nga lumad nga Malagasy sa ubang dapit.

## Galeriya sa hulagway


Idioma_malgache.png
Sorabe_malagasy.jpg
WIKITONGUES-_Candy_speaking_Malagasy.webm
John Cage

ingon nga usa ka Amerikanong kompositor ug mga painter. 

Cage ni nga paagi, sa mga pulong sa panag-uyon ug kalamboan, mao ang sa taliwala sa mga mayor nga landmarks sa ika-20 nga siglo nga musika hunahuna; sa labing menos tulo ka mga kaliwatan sa mga kompositor sa European ug American nga mga tradisyon nga consciously nga gipa-abot sa iyang panghuna-huna o, sa pipila ka mga kaso, passionately reacted batok niini.

Sa ulahi, ang iyang ngalan moadto sa personify pioneer inobasyon sa atonality (bisan tuod Cage sa iyang kaugalingon detested ang pulong nga "atonality" sama sa dili tukma diha sa paghulagway sa iyang mga intensyon) nga mahimong ang labing polemical bahin sa ika-20 nga siglo nga mao musika. Siya usab coined ang termino nga pagpalambo sa kausaban, ug mao kini ang una nga moderno nga kompositor sa pagdawat sa mga paagi pagpalambo sa motibo sa walay resorting sa kontrolar sa usa ka sentralisadong melodic nga ideya.

Cage usa usab ka painter, usa ka importante nga musika theorist, ug ang usa ka impluwensya nga magtutudlo sa komposisyon.

Daghan sa Cage sa mga binuhatan, lakip ang formalization sa compositional pamaagi, ug ang iyang kinaiya sa dayag nga pag-imbitar tumatambong sa paghunahuna analytically, mga Echoed sa avant-garde musika nga hunahuna ngadto sa tibook nga ika-20 nga siglo. Sa iyang kanunay nga polemical panglantaw sa musika sa kasaysayan ug aesthetics mga importante kaayo ngadto sa daghan nga mga mahinungdanon nga ika-20 nga siglo nga musicologists ug sa mga kritiko.
Handy Manny

**Handy Manny** mao ang usa ka American sa mga anak sa telebisyon sunod

## Galeriya sa hulagway


US_Navy_090922-N-1232M-002_Actor_Wilmer_Valderrama,_the_voice_of_Handy_Manny_on_a_Disney_animated_children's_show,_visited_with_students_at_Training_Support_Center_Great_Lakes.jpg
The Nutshack

**The Nutshack** usa ka Filipino-Amerikano nga hamtong nga animated sitcom nga gihimo ni Ramon Lopez ug kauban nga gibuhat ni Jesse Hernandez. Ang serye gipasalida sa Myx TV sa duha ka mga panahon - ang una kaniadtong 2007 ug ang ikaduha kaniadtong 2011. Ang orihinal nga pagpasalida sa show natapos kaniadtong Mayo 31, 2011, ug gipasalida ang paglansad hangtod sa Septyembre 5 2012. Ang mga episode sa Nutshack gipagawas sa YouTube gikan Enero 15, hangtod Mayo 7, 2017.
Soa (kahenera)

Kahenera sa mga insekto ang ***Soa***. Ang *Soa* sakop sa kabanay nga Lepidopsocidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Penny Marshall

Si **Carole Penny Marshall** (Oktubre 15, 1943 – Disyembre 17, 2018) mao ang usa ka Amerikanong artista.
Fred Trump

Si **Frederick Christ** "**Fred**" **'Trump, Jr.** (Oktubre 11, 1905 – Hunyo 25, 1999) mao ang usa ka Amerikanong investa.
Chris Farley

Si **Christopher Crosby** "**Chris**" **Farley** (Pebrero 15, 1964 – Disyembre 18, 1997) mao ang usa ka Amerikanong artista.

## Galeriya sa hulagway


Farleygrave.jpg
Irene Bae

Si **Bae Joo-hyun** (Kinoreyano: 배주현; natawo 'niadtong ika-29 sa Marso 1991), mas nailhan nga **Irene**, mao ang usa ka iladong maghuhuni sa Habagatang Korya ug sakop siya sa Red Velvet.
Bob Einstein

Si **Stewart Robert** "**Bob**" **Einstein** (Nobiyembre 20, 1942 – Enero 2, 2019) mao ang usa ka Amerikanong artista.
2019

Ang **2019 (MMXIX)** mao ang usa ka tuig sa kalendaryong Gregoryano. Ang 2019 maoy usa ka tuig nga normal nga nagsugod sa usa ka Lunes.
California's Gold

Ang ***California's Gold*** maoy nga ginawa noong ni sa mga sinehan serye ng kining Huell Howser ubos 1991.
Eilean Mòr, Crowlin Islands

Pulo ang **Eilean Mòr** sa Hiniusang Gingharian. Nahimutang ni sa dapit sa konseho sa Highland ug apil sa nasod sa Scotland, 10 km sa habagatan sa Applecross.

## Ang mga gi basihan niini

*  

## Gikan sa gawas nga tinubdan
Bill English

Si **William Andrew** "**Bill**" **English** (natawo Abril 8, 1980) mao ang usa ka Amerikanong artista.

## Galeriya sa hulagway


Love_Humanities_rally_for_Bill_English_visit.jpg
Geodia californica

Espesye sa banaog ang ***Geodia californica***. Una ning gihulagway ni Lendenfeld ni adtong 1910. Ang *Geodia californica* sakop sa kahenera nga *[[Geodia]]* sa kabanay nga Geodiidae. Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.

## Ang mga gi basihan niini
Washbrook

Lungsod ang **Washbrook** sa Suffolk, Inglatera, Hiniusang Gingharian, 5 km sa habagatan-kasadpan sa Ipswich. Adunay  ka molupyo (2011).

## Ang mga gi basihan niini


## Gikan sa gawas nga tinubdan
Islam sa indya

Islam mao ang ikaduha nga pinakadako nga relihiyon sa populasyon sa Indiya, sa likod lamang sa Hinduismo. Sa 2017, any mga Muslim sa Indiya nag-isip sa 189,000,000 ka mga tawo, nga naghimo sa kinatibuk-an nga 14.2% sa populasyon sa Indiya, ug kini ang ikaduha nga pinakadako  nga populasyon sa Muslim nga nasud human sa Indonesia.
Zheng Duohui

**Zheng Duohui** (Intsik: 郑多惠; Pinyin: Zhèng Dùòhùi) (Iningles: Jeong Da Hye) (natawo Hunyo 18, 1985), usa ka aktres sa Korean.
Rocky Lockridge

Si **Richard** "**Rocky**" **Lockridge** (Enero 10, 1959 – Pebrero 7, 2019) mao ang usa ka Amerikanong artista.
Julián Gil

**Julián Elías Gil Beltrán** (natawo Hunyo 13, 1970 sa Buenos Aires, Argentina), ilahado usab sa ngalang **Julián Gil**, mao ang ka Argentina actor, direktor sa pelikula ug model.

## Mga eksternal nga link
* 
* Opisyal nga sityo Julián Gil 
*  Julián Gil  esmas.com
*  Julián Gil  televisa.com

* Site La Marca Gil
Bangsamoro

Ang **Awtonomong Rehiyon sa Bangsamoro sa Mindanawng Muslim** (**BARMM**) maoy usa sa mga rehiyon sa Pilipinas.

## Mga sumpay sa gawas
Hominini

**Ang Hominini** mao ang tribo sa Hominina nga nagporma sa Homo henus ug sa ubang mga sakop sa pamilya human sa pagbulag sa tribong Panini(chimpanzees).   Ang mga membro niini gitawag nga **hominin** ( *Padron: Dabbr* Hominidae , "mga hominid"). Ang subgroup nga Hominina mao ang sanga sa tawo nga naglakip sa Homo henus. Gisugyot sa mga tigdukiduki nga ang Hominini taxon gibase sa ideya nga ang dili kaayo susama nga matang sa trichotomy kinahanglan nga magbulag gikan sa duha pa. Ang pipila ka mga nauna nga mga laraw sa pag-classify naglakip sa henus *Pan* (chimpanzee) sulod sa Hominini apan kini nga klasipikasyon bihag na karon. *Ang Sahelanthropus tchadensis* usa ka patay nga matang sa hominid nga nagpuyo mga 7 ka milyon ka tuig ang milabay nga duol kaayo sa panahon sa chimpanzee / tawo nga panagbulag. Dili kini klaro apan kini giisip nga usa ka sakop sa tribo sa Hominini.

Pinaagi sa pagtandi sa DNA , ang mga siyentipiko nagtuo nga ang *Pan* / *Homo nga* panagbulag nahitabo sa taliwala sa 5.4 ug 6.3 ka milyon nga mga tuig ang milabay human sa usa ka talagsaon nga proseso sa pagbantay nga naglangkob sa sobra sa 4 ka milyon nga mga tuig. 

Sa sugyot ni Mann ug Weiss (1996),  ang tribo sa Hominini naglakip sa Pan ingon man sa Homo apan managlahi nga mga tribo. Ang Homo anaa sa subgroup nga Hominina diin ang Pan naa sa sub-Panina subgroup. Gisaysay ni Wood (2010) ang lainlaing panan-aw sa taksonomiya.
Lunan

Ang **Lunan** ngalan niining mga mosunod:

* Lunan (baranggay sa Republikang Popular sa Tsina)
* Lunan (kapital sa baranggay sa Republikang Popular sa Tsina, Liaoning Sheng, lat 40,69, long 122,30)
* Lunan, Pransiya
* Lunan, Scotland
* Lunan Bay, Angua, Scotland
* Lunan Burn, Perth and Kinross, Scotland
* Lunan-chow
* Lunan Creek, Ontario, Canada
* Lunan Lake
* Lunan Mine, Yavapai County, Arizona, Estados Unidos
* Lunan Mountain
* Lunan Point, Nunavut, Canada
* Lunan Qu, Hebei Sheng, Hebei Sheng, Republikang Popular sa Tsina
* Lunan Shan, Sichuan Sheng, Republikang Popular sa Tsina
* Lunan Water, Angua, Scotland
* Sungai Lunan, Provinsi Kalimantan Timur, Indonesya
Palasyo sa Montsoreau

Ang Palasyo sa Montsoreau (Prinanses: *Château de Montsoreau*), nahimutang sa Montsoreau, Pransya, mao  nga museyo sa kontemporaryong arte, usa ka makasaysayanong monumento, ug usa ka nasodnong simbolo. Gipakita sa mga 3,000 metros kwadrados ang iyang mga koleksyon nga 1,200 kabuok. Ang museyo natung-an sa Subang Loire.  Giablihan kini niadtong 2016, ug miabot sa 50,000 ang mga bisita sa tuig 2018.

## Galeriya

File:Anjou Vélo Vintage Château de Montsoreau-Museum of Contemporary Art.jpg
File:Chateau Montsoreau Loire.jpg
File:Chateau de Montsoreau Museum of contemporary art Loire Valley France.jpg|Museyo sa kontemporaryong arte - Palasyo sa Montsoreau
File:Chateau de Montsoreau Museum of contemporary art.jpg
File:Chateau de montsoreau - detail.JPG
File:Château de Montsoreau.JPG
File:Most beautiful villages of the world montsoreau 2.jpg
File:Chateau de Montsoreau Museum of contemporary art sky lantern.jpg


## Mga sumpay sa gawas

* Opisyal nga sityo
Museyo sa kontemporaryong arte - Palasyo sa Montsoreau

**Museyo sa kontemporaryong arte - Palasyo sa Montsoreau** (Prinanses: *Château de Montsoreau - Musée d'Art contemporain*), nahimutang sa Montsoreau, Pransya.

## koleksyon
Ang museo nga nag-host sa labing importante nga koleksyon sa mga buhat sa Art & Language.

## Galeriya

File:Art-LanguageV3No1-1974.jpg|Art & Language: Art & Language: *Art-Language*, Vol.3 Nr.1, 1974.
File:Art & Language, Untitled Painting (1965), Tate Modern, London - 20130627.jpg|Art & Language: *Mirror Piece*, 1965.
File:Art language air conditioning show conceptual contemporary art.jpg|Art & Language (Michael Baldwin): *Air-Conditioning Show*, 1966-67.
File:Art language opera 1984 conceptual art.jpg|Art & Language: *Victorine* in *Art-Language* Vol.5 Nr.2 (1984), 1983. 
File:Secret painting mel ramsden art language.jpg|Art & Language (Mel Ramsden), *Secret Painting*, 1967.
File:Art language journal mel ramsden 1982 conceptual art.jpg|Art & Language: *Art-Language* Vol.5 Nr.1, 1982.
File:Art language journal conceptual art contemporary art.jpg|Art & Language: *Art-Language The Journal of Conceptual Art*, Vol.1 Nr.1, 1969.


## Mga eksibisyon
* 2016: Agnès Thurnauer, *a History of Painting*.
* 2017: Ettore Sottsass, *Designer of the World*.
* 2018: Art & Language, *Reality (Dark) Fragments (Light)*.
* 2018: *1968: Sparta Dreaming Athens*.
*2019: Roman Signer
*2019: Charlotte Moorman. Think Crazy

## Mga Publikasyon
* 2016: Rod Mengham, *Un tour chez Agnès Thurnauer*.
* 2016: Art & Language, *Interview with Victorine Meurend*.
* 2017: Art & Language, *Poster: Almost a Home For Homeless Stuff*.
* 2017: Fabien Vallos, Philippe Méaille, Antonia Birnbaum, Fabrice Hergott, Chloé Maillet, Louise Hervé, Antoine Dufeu, A Constructed World, *Protest 1517–2017.* ISBN 978-2-9557917-0-7.
* 2018: Art & Language, Matthew Jesse Jackson, *Art & Language: Reality (dark) Fragments (Light)*, ISBN 978-2-9557917-2-1.

## Mga sumpay sa gawas

* Opisyal nga sityo
Yasunari Kawabata

Si **Yasunari Kawabata** (11 Hunyo 1899 – 16 Abril 1972) usa ka Hapones nga magsusulat, siya award sa 1968 Premyo Nobel sa Literatura.
Sayan Sanya

Mag-aawit sa Tayland si **Sayan Deesamer** (Thai: สายัณห์ ดีเสมอ) o **Sayan Sanya** ()
Leading Ladies (podcast)

**Ang nanguna nga mga babaye** mao ang usa ka 2-3minute animated Zambian podcast nga gipagawas sa Marso 27, 2019 sa YouTube , Facebook ug LinkedIn , nga gipahinungod sa mga makasaysayong kababayen-an sa Zambia tali sa ika-17 ug ika-19 nga siglo kinsa adunay mahinungdanong posisyon sa pagpangulo.   Ang animated podcast gihimo sa Women's History Museum sa Zambia ug Hivos Southern Africa Region.   Ang mga sugilanon gikan sa tanang napulo ka mga lalawigan sa Zambia, nga gikan sa National Archives of Zambia ug gisulat ni Mulenga Kapwepwe ug Samba Yonga nga naghimo usab sa podcast.    Ang unang episode nga nag-ulohang ***The General*** gibuhian sa mga social media platform sa Women's History Museum.  

## Dugang nga mga link

* Women Museum Zambia 

## Mga reperensiya
Glencoe, Scotland

Lungsod ang **Glencoe** sa Highland, Scotland, Hiniusang Gingharian, 17 km sa habagatan sa Fort William. Adunay  ka molupyo (2011).

## Ang mga gi basihan niini


## Gikan sa gawas nga tinubdan
Homo luzonensis

Ang ***Homo luzonensis*** usa ka matang sa pagkawala sa genus nga Homo. Niadtong 2007, nahibilin ang fossilized hominid remains sa Callao Cave, Luzon, Pilipinas ni Armand Salvador Mijares.
Pendro

**Pendro** (Pinulongang Kurdo: **Pêndro, پێندرۆ**) usa ka baryo sa Kurdistān, nahimutang sa Lalawigan sa Arbīl, duol sa utlanan sa Turkiya, kini nahimutang mga 15-18 km sa amihanan gikan sa Barzan, sa populasyon nga sobra 2540 ka tawo.

## Mga reperensya

* Pendro  opisyal nga website
* Lalawigan Arbīl
Mode Gakuen Cocoon Tower

usa ka 204 metros (669&nbsp;ft),50-ka-pasilidad sa edukasyon nga nahimutang sa Nishi-Shinjuku nga distrito sa Shinjuku, Tokyo, Japan.
Gidisenyo sa arkitekto sa Japan nga si Kenzō Tange sa wala pa siya namatay sa 2005, gitukod kini sa iyang studio, Kenzo Associates, tali sa Mayo 2006 ug Oktubre 2008.
Wendy

Si **Shon Seung-wan** (Kinoreyano: 손승완; natawo 'niadtong ika-21 sa Pebero 1994), mas nailhan nga **Wendy**, mao ang usa ka iladong maghuhuni sa Habagatang Korya ug sakop siya sa Red Velvet.
Hunter × Hunter

**Hunter × Hunter** (Hinapones:ハンター×ハンター; Hepburn: *Hantā Hantā*, pinamubo: HxH) usa ka serye nga manga sa Hapon nga gisulat ug gihulagway ni Yoshihiro Togashi. Kini gi-serialize sa Weekly Shōnen Jump nga magasin sukad sa Marso 16, 1998, bisan pa nga ang manga kanunay nga gipalawig nga hiatuses sukad pa niadtong 2006. Ingon sa Oktubre 2018, 380 nga mga kapitulo ang nakolekta sa 36 ka mga volume ni Shueisha.

## Galeriya sa hulagway


Hunter_x_hunter.png
Hunter_×_Hunter_logo.png
Andrés Iniesta

**Andrés Iniesta**(gipahayag sa Kinatsila: [andɾes injesta luxan]: natawo niadtong 11 Mayo 1984)mao ang usa ka Espanyol nga propesyonal nga magdudula nga nagdula alang sa FC Barcelona ug sa National Team sa Spain.
Sa 2018、Miadto ko sa Japan aron ibalhin sa Vissel Kobe.

## Enlaces externos
* Site web opisyal nga
* Opisyal nga timaan sa  Andrés Iniesta sa ang FC Barcelona
* Opisyal nga timaan sa Andrés Iniesta   Espanyol nga Soccer Team
* Opisyal nga timaan sa Andrés Iniesta sa ang LFP
* Opisyal nga timaan sa Andrés Iniesta sa ang RFEF
West Row

Parokya ang **West Row** sa West Suffolk, Suffolk, Inglatera, Hiniusang Gingharian, 4 km sa kasadpan sa Mildenhall.

## Ang mga gi basihan niini


## Gikan sa gawas nga tinubdan
Melmerby, Cumbria

Parokya ang **Melmerby** sa Eden, Cumbria, Inglatera, Hiniusang Gingharian, 13 km sa sidlakan sa Penrith. Adunay 200 ka molupyo.

## Ang mga gi basihan niini


## Gikan sa gawas nga tinubdan
Wynyard Village

Lungsod ang **Wynyard Village** sa Stockton-on-Tees, Durham, Inglatera, Hiniusang Gingharian, sa sentro nga bahin sa nasod, 400 km sa amihanan sa London ang ulohan sa nasod. Adunay  ka molupyo (2011).

## Ang mga gi basihan niini


## Gikan sa gawas nga tinubdan
Pagamit sa tamatis

**Unsaon nga mahimong panginabuhian ang tinanom nga tamatis?**

Ang tamatis usa sa mga bililhong lamas labi na sa pagbuhat ug kinilaw. Maayo kining gamiton aron mahanaw ang langsa sa gilutong sud-an. Ug gawas pa pod ana, makadugang pod kini sa kalami sa gilutong putahi.

Unsaon aron mahimong panginabuhian ang tamatis?
# panguha ug mga bunga sa tamatis (kanang hilaw pa) ug hugasi kini sa tughaw nga tubig.
# kung mahuman na ug hugas, hiwa-hiwaa ug katunga ug pinupinuha. Pagkahuman, ihumol sa inasinan nga tubig.
# ibuwad ang mga hiniwahiwa nga tamatis sa  silang sa adlaw, diha sa usa ka dapit nga walay mga abog ug layo sa mga kabu-kabo.
# huwata ang napulo ug lima ka adlaw ug mahimo na dayong puston ang mga gipinupino nga tamatis ug pwide na dayon kining ibaligya. Mahimo na kining panginabuhian.