open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Terrapene carolina

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Terrapene carolina***. Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1758. Ang *Terrapene carolina* sakop sa kahenera nga *[[Terrapene]]*, ug kabanay nga Emydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Estado de Veracruz-Llave
* Estado de Campeche
* Estado de Yucatán
* Estado de San Luis Potosí
* Estado de Tamaulipas
* Estado de Quintana Roo

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *T. c. bauri*
* *T. c. carolina*
* *T. c. major*

## Ang mga gi basihan niini







Florida Box Turtle Digon3.jpg
Terrapene fg02a.jpg
Eastern box turtle.jpg
Florida Box Turtle Digon3a.jpg
Three-toed Box Turtle.jpg
CistudoMexicanaFord.jpg
Terrapene nelsoni

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Terrapene nelsoni***. Una ning gihulagway ni Leonhard Hess Stejneger ni adtong 1925. Ang *Terrapene nelsoni* sakop sa kahenera nga *[[Terrapene]]*, ug kabanay nga Emydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kapos sa datos.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Estado de Sonora
* Chihuahua
* Estado de Sinaloa
* Estado de Jalisco
* Estado de Nayarit

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *T. n. klauberi*
* *T. n. nelsoni*

## Ang mga gi basihan niini







File:Box turtle distribution map (without Coahuila).svg
File:Box turtle distribution map 2.svg
File:Box turtle distribution map.svg
Trachemys decussata

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Trachemys decussata***. Una ning gihulagway ni Gray ni adtong 1831. Ang *Trachemys decussata* sakop sa kahenera nga *[[Trachemys]]*, ug kabanay nga Emydidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Cuba

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *T. d. angusta*
* *T. d. decussata*

## Ang mga gi basihan niini







Tête de Trachemys decussata angusta.jpg
Dossière de Trachemys decussata angusta.jpg
Plastron de Trachemys decussata angusta.jpg
Trachemys decussata 1.JPG
Trachemys stejnegeri

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Trachemys stejnegeri***. Una ning gihulagway ni Schmidt ni adtong 1928. Ang *Trachemys stejnegeri* sakop sa kahenera nga *[[Trachemys]]*, ug kabanay nga Emydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa duolang mibahad.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Leeward Islands
* BAH
* Puerto Rico
* Dominikanhong Republika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *T. s. malonei*
* *T. s. stejnegeri*
* *T. s. vicina*

## Ang mga gi basihan niini







Trachemys_stejnegeri02.jpg
Malaclemys terrapin

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Malaclemys terrapin***. Una ning gihulagway ni Schoepff ni adtong 1793. Ang *Malaclemys terrapin* sakop sa kahenera nga *[[Malaclemys]]*, ug kabanay nga Emydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa duolang mibahad.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *M. t. centrata*
* *M. t. littoralis*
* *M. t. macrospilota*
* *M. t. pileata*
* *M. t. rhizophorarum*
* *M. t. tequesta*
* *M. t. terrapin*

## Ang mga gi basihan niini







Diamondback turtle baby.jpg
Diamondback Terrapin.jpg
Diamantschildkröte 2008-11-02 223.JPG
Diamondback turtle adult female.jpg
Diamantschildkröte 2008-11-02 201.JPG
Diamondback Terrapin 12.jpg
Clemmys guttata

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Clemmys guttata***. Una ning gihulagway ni Schneider ni adtong 1792. Ang *Clemmys guttata* sakop sa kahenera nga *[[Clemmys]]*, ug kabanay nga Emydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa nagtikapuo. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Spotted turtle distribution 1.TIF
Clemmys guttataHolbrookV1P11A Flipped.jpg 
Spotted turtle distribution 1.TIF 
Spotted Turtle by Trisha 3.jpg
Spotted Turtle - Clemmys guttata.jpg
Clemmys guttataHolbrookV1P11A Flipped.jpg
Emys orbicularis

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Emys orbicularis***. Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1758. Ang *Emys orbicularis* sakop sa kahenera nga *[[Emys]]*, ug kabanay nga Emydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa duolang mibahad.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *E. o. eiselti*
* *E. o. fritzjuergenobsti*
* *E. o. galloitalica*
* *E. o. hellenica*
* *E. o. ingauna*
* *E. o. occidentalis*
* *E. o. orbicularis*
* *E. o. persica*

## Ang mga gi basihan niini







Emys orbicularis.jpg
Emys orbicularis Tajba eggshell.jpg
Emys-Baby.jpg
E.orbicularis carapax inf.jpg
E.orbicularis carapax sup.jpg
Emys orbicularis Tajba nest.jpg
Actinemys marmorata

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Actinemys marmorata***. Una ning gihulagway ni Baird ug Girard ni adtong 1852. Ang *Actinemys marmorata* sakop sa kahenera nga *[[Actinemys]]*, ug kabanay nga Emydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Estado de Baja California

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *A. m. marmorata*
* *A. m. pallida*

## Ang mga gi basihan niini







Clemmys_marmorata.jpg
Clemmys marmorata01.jpg
Western Pond Turtle (Actinemys marmorata).jpg
Clemmys marmorata.jpg
Emys trinacris

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Emys trinacris***. Una ning gihulagway ni Fritz, Fattizzo, Guicking, Tripepi, Pennisi, Lenk, Joger ug Michael Wink ni adtong 2005. Ang *Emys trinacris* sakop sa kahenera nga *[[Emys]]*, ug kabanay nga Emydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kapos sa datos.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Italya

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Deirochelys reticularia

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Deirochelys reticularia***. Una ning gihulagway ni Pierre André Latreille ni adtong 1801. Ang *Deirochelys reticularia* sakop sa kahenera nga *[[Deirochelys]]*, ug kabanay nga Emydidae. 

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *D. r. chrysea*
* *D. r. miaria*
* *D. r. reticularia*

## Ang mga gi basihan niini







Deirochelys reticularia.jpg
Deirochelys reticularia 2008-11-02 289.jpg
Deirochelys_reticularia.jpg
Pseudemys

Kahenera sa mga pawikag-iwon ang ***Pseudemys***. Ang *Pseudemys* sakop sa kabanay nga Emydidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Pseudemys_scripta_elegans_(II)_Male.jpg
Suwannee River Cooter.JPG
Gelbw-schmuckschildkroete-03.jpg
Pseudemys_alabamensis.png
Florida_Redbelly_Turtle_KSC00pp0306.jpg
Florida_peninsula_cooter.jpg
Pseudemys alabamensis

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Pseudemys alabamensis***. Una ning gihulagway ni Georg Baur ni adtong 1893. Ang *Pseudemys alabamensis* sakop sa kahenera nga *[[Pseudemys]]*, ug kabanay nga Emydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa nagtikapuo. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Alabama red-bellied turtle hatchling climbing up hand.JPG
Alabama red-bellied turtle hatchling plastron view.jpg
Alabama red-bellied turtle US FWS cropped.jpg
Alabama_red-bellied_turtle_hatchling,_carapace_view.jpg
Pseudemys_alabamensis.png
Pseudemys concinna

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Pseudemys concinna***. Una ning gihulagway ni John Lawrence LeConte ni adtong 1830. Ang *Pseudemys concinna* sakop sa kahenera nga *[[Pseudemys]]*, ug kabanay nga Emydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Estado de Nuevo León
* Estado de Coahuila de Zaragoza

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *P. c. concinna*
* *P. c. floridana*
* *P. c. suwanniensis*

## Ang mga gi basihan niini







File:Painted turtle f1.jpg
File:Pseudemys concinna concinna.jpg
File:Pseudemys concinna floridana (Everglades).jpg
File:Pseudemys concinna floridana.jpg
Chrysemys picta

Espesye sa bao ang ***Chrysemys picta***. Una ning gihulagway ni Schneider 1783. Ang *Chrysemys picta* sakop sa kahenera nga *[[Chrysemys]]* sa kabanay nga Emydidae. Giklaseklase sa IUCN ang espesye sa kinaminosang kalabotan.

## Matang nga nahiubos

Ang espesye gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *C. p. picta*
* *C. p. bellii*
* *C. p. dorsalis*
* *C. p. marginata*

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway

A3 Southern painted turtle.jpg|*Chrysemys picta dorsalis*
Western Painted Turtle.jpeg|*Chrysemys picta bellii*
Eastern Painted Turtle (Chrysemys picta picta).jpg|*Chrysemys picta picta*
Male Painted Turtle Basking.JPG|*Chrysemys picta marginata*
Graptemys geographica

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Graptemys geographica***. Una ning gihulagway ni Le Sueur ni adtong 1817. Ang *Graptemys geographica* sakop sa kahenera nga *[[Graptemys]]*, ug kabanay nga Emydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Illinois
* Kentucky
* Michigan
* Missouri (estado)
* Wisconsin (estado)
* Virginia (estado)
* Georgia (pagklaro)
* Ohio (estado)
* Maryland (estado)
* Minnesota
* Iowa
* Indiana (estado)
* Tennessee
* Alabama
* Arkansas
* Delaware (estado)
* Kansas
* Oklahoma
* West Virginia

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Northern Map Turtles.jpg
Northern Map Turtle, plastron.jpg
Northern Map Turtle, sunning.jpg
Northern Map Turtle range map.jpg
Northern_Map_Turtle.jpg
Northern_Map_Turtle_range_map.jpg
Graptemys ouachitensis

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Graptemys ouachitensis***. Una ning gihulagway ni Fred Ray Cagle ni adtong 1953. Ang *Graptemys ouachitensis* sakop sa kahenera nga *[[Graptemys]]*, ug kabanay nga Emydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *G. o. ouachitensis*
* *G. o. sabinensis*

## Ang mga gi basihan niini







File:Geelwangschildpadden, Cumberland slider, Trachemys scripta troosti Diergaarde Blijdorp Rotterdam december 2007.jpg
Glyptemys muhlenbergii

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Glyptemys muhlenbergii***. Una ning gihulagway ni Schoepff ni adtong 1801. Ang *Glyptemys muhlenbergii* sakop sa kahenera nga *[[Glyptemys]]*, ug kabanay nga Emydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kritikal nga nagtikapuo. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Southern Appalachian bog May 2010.jpg
Glyptemys muhlenbergii in grass.jpg
Baby bog turtle in palm (cropped).jpg
Bog Turtle.jpg
Bog Turtle 01.jpg
Striped Skunk.jpg
Galangan

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang **Galangan** (*Dermochelys coriacea*). Una ning gihulagway ni Domenico Vandelli ni adtong 1761. Ang Galangan sakop sa kahenera nga *[[Dermochelys]]*, ug kabanay nga Dermochelyidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kritikal nga nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Demokratikanhong Republika sa Konggo
* Miyanmar
* State of New South Wales
* State of Tasmania
* Turkeya
* State of Western Australia
* Pransiya
* Italya
* Texas
* Sri Lanka
* Surinam
* Thayland
* State of Queensland
* Cuba
* Ecuador
* Leeward Islands
* NET
* Panama
* Venezuela
* Northern Territory
* Senegal
* Florida
* Peru
* North Carolina
* Virginia (estado)
* Israel
* Louisiana (estado)
* HON
* Georgia (pagklaro)
* Nicaragua
* Portugal
* South Carolina
* Costa Rica
* New Hampshire
* New Jersey
* Colombia
* WIN-GR
* WIN-MA
* Maryland (estado)
* Uruguay
* ELS
* Connecticut
* Ghana
* Trinidad ug Tobago
* Guatemala
* WIN-DO
* LEE-AG
* Guyana
* Mozambique
* Guyane
* Hordanya
* Puerto Rico
* Dominikanhong Republika
* Anggola
* Nugini sa Papua
* Belize
* TOG
* Liberya
* Alabama
* Delaware (estado)
* Mississippi (estado)
* FIJ
* GAL

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Lieux pontes tortues luth.png
Baby-leatherback-1.jpg
Schema carene tortue luth.svg
Ponteluth.jpg

Dermochelys coriacea (beach).jpg
Dermatemys mawii

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Dermatemys mawii***. Una ning gihulagway ni Gray ni adtong 1847. Ang *Dermatemys mawii* sakop sa kahenera nga *[[Dermatemys]]*, ug kabanay nga Dermatemydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kritikal nga nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* HON
* Guatemala
* Estado de Tabasco
* Estado de Veracruz-Llave
* Estado de Chiapas
* Estado de Oaxaca
* Belize
* Estado de Campeche
* Estado de Quintana Roo

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Dlouhohlávka mexická 7157u.jpg
Dermatemydidae.JPG
EmysBerardii.jpg
Geoemydidae

Pamilya sa mga bao ang ***Geoemydidae***. Ang Geoemydidae sakop sa kahanay nga bao, klase nga reptil, ka-ulo nga mananap nga adunay kord ang likod, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Geoemydidae pagsakop 70 espesye, segun Catalogue of Life. 

Mao ni ang iyang kladogram matod sa Catalogue of Life:

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway


Cuora amboinensis kamaroma j.jpg
Indo-Chinese.box.turtle.arp.jpg
Mauremys leprosa 4.jpg
Western Caspian turtle (Mauremys rivulata), El-Al river.jpg
Callagur borneoensis.jpg
Rhinoclemmys funerea.jpg
Mauremys

Kahenera sa mga pawikag-iwon ang ***Mauremys***. Ang *Mauremys* sakop sa kabanay nga Geoemydidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Mauremys leprosa 03 by-dpc.jpg
Mauremys caspica

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Mauremys caspica***. Una ning gihulagway ni Gmelin ni adtong 1774. Ang *Mauremys caspica* sakop sa kahenera nga *[[Mauremys]]*, ug kabanay nga Geoemydidae. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Livaditurtles 3.JPG
Livaditurtles 2.JPG
Caspian Turtle 1.jpg
Req1.jpg
Turtle_at_Shukkei-en_garden_2009_07_19.jpg
Mauremys leprosa

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Mauremys leprosa***. Una ning gihulagway ni August Friedrich Schweigger ni adtong 1812. Ang *Mauremys leprosa* sakop sa kahenera nga *[[Mauremys]]*, ug kabanay nga Geoemydidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Algyeriya
* Espanya
* MTN
* Pransiya
* Maruwekos
* Senegal
* Tunisia
* WSA
* Libya
* NGR
* Benin

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *M. l. leprosa*
* *M. l. saharica*

## Ang mga gi basihan niini







Mauremys leprosa 4.jpg
Status iucn3.1 VU es.svg
Livaditurtles 2.JPG
Galápago (placas óseas ventrales).JPG
Mauremys leprosa range Map.png
Mauremys_leprosa_01.JPG
Mauremys mutica

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Mauremys mutica***. Una ning gihulagway ni Theodore Edward Cantor ni adtong 1842. Ang *Mauremys mutica* sakop sa kahenera nga *[[Mauremys]]*, ug kabanay nga Geoemydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Republika sa Tsina
* Zhejiang Sheng
* Hainan Sheng
* Viyetnam

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *M. m. kami*
* *M. m. mutica*

## Ang mga gi basihan niini
Melanochelys tricarinata

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Melanochelys tricarinata***. Una ning gihulagway ni Edward Blyth ni adtong 1856. Ang *Melanochelys tricarinata* sakop sa kahenera nga *[[Melanochelys]]*, ug kabanay nga Geoemydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* West Bengal
* Uttar Pradesh
* Nepal
* Assam (estado)
* State of Arunāchal Pradesh
* EHM-BH
* BAN
* State of Bihār

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Melanochelys trijuga

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Melanochelys trijuga***. Una ning gihulagway ni August Friedrich Schweigger ni adtong 1812. Ang *Melanochelys trijuga* sakop sa kahenera nga *[[Melanochelys]]*, ug kabanay nga Geoemydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa duolang mibahad.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Miyanmar
* Sri Lanka
* Nepal
* State of Gujarāt
* State of Himāchal Pradesh
* BAN
* Maldives

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *M. t. coronata*
* *M. t. edeniana*
* *M. t. indopeninsularis*
* *M. t. parkeri*
* *M. t. thermalis*
* *M. t. trijuga*

## Ang mga gi basihan niini







File:Melanochelys trijuga 1861.jpg
Cuora amboinensis

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Cuora amboinensis***. Una ning gihulagway ni Daudin ni adtong 1802. Ang *Cuora amboinensis* sakop sa kahenera nga *[[Cuora]]*, ug kabanay nga Geoemydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *C. a. amboinensis*
* *C. a. couro*
* *C. a. kamaroma*
* *C. a. lineata*

## Ang mga gi basihan niini







Cuora amboinensis kamaroma j.jpg
Cuora amboinensis amboinensis.jpg
AsianBoxTurtle 3.jpg
Asian Box Turtle001.jpg
Zolw sundajski - Cuora amboinensis - Zoo Warszawa.JPG
amboinensis5.jpg
Cuora galbinifrons

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Cuora galbinifrons***. Una ning gihulagway ni René Léon Bourret ni adtong 1939. Ang *Cuora galbinifrons* sakop sa kahenera nga *[[Cuora]]*, ug kabanay nga Geoemydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kritikal nga nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Guangxi Zhuangzu Zizhiqu
* Hainan Sheng
* Viyetnam

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Galbinifrons3.jpg
Galbinifrons2.jpg
Bourreti.jpg
Bourreti2crop.jpg
Bourreti3.jpg
Galbi.jpg
Cyclemys dentata

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Cyclemys dentata***. Una ning gihulagway ni Gray ni adtong 1831. Ang *Cyclemys dentata* sakop sa kahenera nga *[[Cyclemys]]*, ug kabanay nga Geoemydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa duolang mibahad.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Miyanmar
* Pilipinas
* Thayland
* Kambodiya
* Viyetnam
* BAN

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Cycle denta 100207-0654 ipb.jpg
Cycle denta 100207-0628 ipb.jpg
Cycle denta 100207-0631 ipb.jpg
Cycle_denta_100207-0631_ipb.jpg
Cycle_denta_100207-0654_ipb.jpg
Cyclemys dentata distribution map.png
Sacalia

Kahenera sa mga pawikag-iwon ang ***Sacalia***. Ang *Sacalia* sakop sa kabanay nga Geoemydidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Rhinoclemmys areolata

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Rhinoclemmys areolata***. Una ning gihulagway ni Duméril, Bibron ug Duméril ni adtong 1851. Ang *Rhinoclemmys areolata* sakop sa kahenera nga *[[Rhinoclemmys]]*, ug kabanay nga Geoemydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa duolang mibahad.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* HON
* Guatemala
* Estado de Tabasco
* Estado de Veracruz-Llave
* Estado de Chiapas
* Belize
* Estado de Campeche
* Estado de Yucatán

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







File:EmysHistNat.jpg
File:MojinaTurtleNTCMaz.JPG
File:Rhinoclemmys areolata.JPG
Rhinoclemmys punctularia

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Rhinoclemmys punctularia***. Una ning gihulagway ni Daudin ni adtong 1801. Ang *Rhinoclemmys punctularia* sakop sa kahenera nga *[[Rhinoclemmys]]*, ug kabanay nga Geoemydidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Brasil
* Surinam
* Venezuela
* Colombia
* Trinidad ug Tobago
* Guyana
* Guyane
* Tocantins (estado)

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *R. p. flammigera*
* *R. p. punctularia*

## Ang mga gi basihan niini
Rhinoclemmys pulcherrima

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Rhinoclemmys pulcherrima***. Una ning gihulagway ni Gray ni adtong 1855. Ang *Rhinoclemmys pulcherrima* sakop sa kahenera nga *[[Rhinoclemmys]]*, ug kabanay nga Geoemydidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* HON
* Nicaragua
* Costa Rica
* ELS
* Guatemala
* Estado de Chiapas
* Estado de Guerrero
* Estado de Sonora
* Estado de Oaxaca
* Estado de Sinaloa
* Estado de Jalisco
* Estado de Colima
* Estado de Nayarit
* Estado de Michoacán de Ocampo

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *R. p. incisa*
* *R. p. manni*
* *R. p. pulcherrima*
* *R. p. rogerbarbouri*

## Ang mga gi basihan niini







RPincisa-02d.jpg
RPincisa-01c.jpg
Rhinoclemmys-pulcherrima-manni-Zoo-Berlin-1897.JPG
Rhinoclemmys-pulcherrima-incisa_manni-Zoo-Berlin-1847.JPG
Rhinoclemmys-pulcherrima-incisa-Zoo-Berlin-1893.JPG
Batagur baska

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Batagur baska***. Una ning gihulagway ni Gray ni adtong 1831. Ang *Batagur baska* sakop sa kahenera nga *[[Batagur]]*, ug kabanay nga Geoemydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kritikal nga nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Miyanmar
* Thayland
* Kambodiya
* Viyetnam
* BAN

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *B. b. baska*
* *B. b. ranongensis*

## Ang mga gi basihan niini







River terrapin.jpg
BatagurPasirKumpal.jpg
Ocadia

Henero sa mga bao ang ***Ocadia***. Ang *Ocadia* sakop sa kabanay nga Geoemydidae. 

Mao ni ang iyang kladogram matod sa Catalogue of Life:

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan
Siebenrockiella leytensis

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Siebenrockiella leytensis***. Una ning gihulagway ni Taylor ni adtong 1920. Ang *Siebenrockiella leytensis* sakop sa kahenera nga *[[Siebenrockiella]]*, ug kabanay nga Geoemydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kritikal nga nagtikapuo. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Heosemys leytensis07.jpg
Heosemys leytensis08.jpg
Siebenrockiella leytensis vertebral scutes.jpg
Heosemys leytensis04.jpg
Siebenrockiella leytensis (Philippine pond turtle) distribution map.png
Batagur borneoensis

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Batagur borneoensis***. Una ning gihulagway ni Hermann Schlegel ug Müller ni adtong 1844. Ang *Batagur borneoensis* sakop sa kahenera nga *[[Batagur]]*, ug kabanay nga Geoemydidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kritikal nga nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Thayland

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Callagur borneoensis -Toronto Zoo, Ontario, Canada-8a.jpg
Malaysian_Painted_River_Turtle.jpg
Callagur_borneoensis.jpg
Chelydridae

Kabanay sa mga pawikag-iwon ang **Chelydridae**. Ang Chelydridae sakop sa kahanay nga pawikag-iwon, kahutong nga muraghalas, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Chelydridae pagsakop 5 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Snapping turtle 2 md.jpg
Common Snapping Turtle 1994.jpg
Common_Snapping_Turtle_1994.jpg
Common-snapping-turtle.jpg
Alligator_snapping_turtle.jpg
Zolw_wielkoglowy.jpg
Macrochelys

Kahenera sa mga pawikag-iwon ang ***Macrochelys***. Ang *Macrochelys* sakop sa kabanay nga Chelydridae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Macrochelys temminckii

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Macrochelys temminckii***. Una ning gihulagway ni Troost ni adtong 1835. Ang *Macrochelys temminckii* sakop sa kahenera nga *[[Macrochelys]]*, ug kabanay nga Chelydridae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Macrochelys temminckiiHolbrookV1P24A.jpg
Alligator Snapping Turtle.jpg
Alligator Snapping Turtle2.jpg
Alligator snapping turtle - Geierschildkröte - Alligatorschildkröte - Macrochelys temminckii 01.jpg
Kajmanka supí 7786u.jpg
Alligator_Snapping_Turtle_CAS_1.JPG
Chelodina expansa

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Chelodina expansa***. Una ning gihulagway ni Gray ni adtong 1857. Ang *Chelodina expansa* sakop sa kahenera nga *[[Chelodina]]*, ug kabanay nga Chelidae. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







File:Chelodina expansa.jpg
File:ChelodinaExpansaCarapaceFord.jpg
File:ChelodinaExpansaFord.jpg
File:ChelodinaExpansaPlastronFord.jpg
File:Distribucion genus chelodina australia mas papua nueva guinea.svg
File:Distribucion genus chelodina australia mas papua nueva guinea2.svg
Chelydra serpentina

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Chelydra serpentina***. Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1758. Ang *Chelydra serpentina* sakop sa kahenera nga *[[Chelydra]]*, ug kabanay nga Chelydridae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Tortue serpentine Louisiane.jpg
Snapping turtle eggs md.jpg
Chelydra serpentinaHolbrookV1P23A.jpg
Babysnappingturtle.jpg
Snapping turtle 4 md.jpg
Common snapping turtle range map.jpg
Chelodina longicollis

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Chelodina longicollis***. Una ning gihulagway ni Shaw ni adtong 1794. Ang *Chelodina longicollis* sakop sa kahenera nga *[[Chelodina]]*, ug kabanay nga Chelidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* State of New South Wales
* State of South Australia
* State of Queensland
* State of Victoria

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







australsnturtle2.jpg
Common snakeneck turtle (Chelodina longicollis) 1.jpg
Eastern long neck tortoise - chelodina longicollis03.jpg
Eastern Long-neck-Turtle-with-algae,-Vic,-3.1.2008.jpg
Eastern Snake-Necked Turtle.jpg
Common snakeneck turtle (Chelodina longicollis) 2.jpg
Chelodina mccordi

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Chelodina mccordi***. Una ning gihulagway ni Anders Rhodin ni adtong 1994. Ang *Chelodina mccordi* sakop sa kahenera nga *[[Chelodina]]*, ug kabanay nga Chelidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kritikal nga nagtikapuo.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *C. m. mccordi*
* *C. m. roteensis*
* *C. m. timorensis*

## Ang mga gi basihan niini







Chelodina mccordi timorensis.jpg
Chelodina mccordi 2.jpg
Chelodina_mccordi_1.jpg
Chelodina_mccordi_2.jpg
Chelodina sp1.jpg
Chelodina novaeguineae

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Chelodina novaeguineae***. Una ning gihulagway ni George Albert Boulenger ni adtong 1888. Ang *Chelodina novaeguineae* sakop sa kahenera nga *[[Chelodina]]*, ug kabanay nga Chelidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Nugini sa Papua

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Chelodina novaeguineae.jpg
Phrynops geoffroanus

Espesye sa bao ang ***Phrynops geoffroanus***. Una ning gihulagway ni August Friedrich Schweigger ni adtong 1812. Ang *Phrynops geoffroanus* sakop sa kahenera nga *[[Phrynops]]* sa kabanay nga Chelidae. Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan
Phrynops tuberosus

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Phrynops tuberosus***. Una ning gihulagway ni Peters ni adtong 1870. Ang *Phrynops tuberosus* sakop sa kahenera nga *[[Phrynops]]*, ug kabanay nga Chelidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Ecuador
* Venezuela
* Peru
* Colombia
* Bolibiya
* Guyana
* Rio Grande do Sul (estado sa Brasil)

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Emydura

Kahenera sa mga pawikag-iwon ang ***Emydura***. Ang *Emydura* sakop sa kabanay nga Chelidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Krefft's River Turtle2.jpg
Emydura macquarii

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Emydura macquarii***. Una ning gihulagway ni Gray ni adtong 1830. Ang *Emydura macquarii* sakop sa kahenera nga *[[Emydura]]*, ug kabanay nga Chelidae. 

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *E. m. emmotti*
* *E. m. krefftii*
* *E. m. macquarii*
* *E. m. nigra*

## Ang mga gi basihan niini







E macquarii type 2 380.jpg
E macquarii type 3 380.jpg
Emydura macquarii in the Wollundry Lagoon.jpg
Emydura subglobosa

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Emydura subglobosa***. Una ning gihulagway ni Johann Ludwig Gerard Krefft ni adtong 1876. Ang *Emydura subglobosa* sakop sa kahenera nga *[[Emydura]]*, ug kabanay nga Chelidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* State of Queensland

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *E. s. subglobosa*
* *E. s. worrelli*

## Ang mga gi basihan niini
Platemys platycephala

Kaliwatan sa pawikag-iwon ang ***Platemys platycephala***. Una ning gihulagway ni Schneider ni adtong 1792. Ang *Platemys platycephala* sakop sa kahenera nga *[[Platemys]]*, ug kabanay nga Chelidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Amazonas
* Brasil
* Surinam
* Ecuador
* Mato Grosso (estado)
* Peru
* Colombia
* Guyana
* Guyane

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *P. p. melanonota*
* *P. p. platycephala*

## Ang mga gi basihan niini







Twist-necked Turtle.jpg
Lanthanotus borneensis

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Lanthanotus borneensis***. Una ning gihulagway ni Franz Steindachner ni adtong 1878. Ang *Lanthanotus borneensis* sakop sa kahenera nga *[[Lanthanotus]]*, ug kabanay nga Lanthanotidae. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Lacertidae

Kabanay sa mga muraghalas ang **Lacertidae**. Ang Lacertidae sakop sa kahanay nga Squamata, kahutong nga muraghalas, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Lacertidae pagsakop 322 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Acanthodactylus]]*
* *[[Adolfus]]*
* *[[Algyroides]]*
* *[[Anatololacerta]]*
* *[[Apathya]]*
* *[[Archaeolacerta]]*
* *[[Atlantolacerta]]*
* *[[Australolacerta]]*
* *[[Congolacerta]]*
* *[[Dalmatolacerta]]*
* *[[Darevskia]]*
* *[[Dinarolacerta]]*
* *[[Eremias]]*
* *[[Gallotia]]*
* *[[Gastropholis]]*
* *[[Heliobolus]]*
* *[[Hellenolacerta]]*
* *[[Holaspis]]*
* *[[Iberolacerta]]*
* *[[Ichnotropis]]*
* *[[Iranolacerta]]*
* *[[Lacerta]]*
* *[[Latastia]]*
* *[[Meroles]]*
* *[[Mesalina]]*
* *[[Nucras]]*
* *[[Omanosaura]]*
* *[[Ophisops]]*
* *[[Parvilacerta]]*
* *[[Pedioplanis]]*
* *[[Philochortus]]*
* *[[Phoenicolacerta]]*
* *[[Podarcis]]*
* *[[Poromera]]*
* *[[Psammodromus]]*
* *[[Pseuderemias]]*
* *[[Takydromus]]*
* *[[Teira]]*
* *[[Timon]]*
* *[[Tropidosaura]]*
* *[[Vhembelacerta]]*
* *[[Zootoca]]*

## Ang mga gi basihan niini







Lacertid gab fbi.png
Armenischegebirgseidechse-02.jpg
Nucras caesicaudata.jpg
Armenischegebirgseidechse-01.jpg
Ophisops elegans.jpg
Mesalina bahaeldini Israel.jpg
Banghitaw

Kaliwatan sa muraghalas ang **Banghitaw** (*Lacerta agilis*). Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1758. Ang Banghitaw sakop sa kahenera nga *[[Lacerta]]*, ug kabanay nga Lacertidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *L. a. agilis*
* *L. a. argus*
* *L. a. boemica*
* *L. a. bosnica*
* *L. a. brevicaudata*
* *L. a. chersonensis*
* *L. a. exigua*
* *L. a. grusinica*
* *L. a. ioriensis*
* *L. a. mzymtensis*

## Ang mga gi basihan niini







Lacerta agilis 2006 05 06cq.jpg
Jaszczurka zwinka.jpg
W Zauneidechse1.jpg
Lacerta agilis famale (7).jpg
Lacerta agilis male 2011 G2.jpg
M Zauneidechse2.JPG
File:Zauneidechse 1469.jpg
Anatololacerta anatolica

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Anatololacerta anatolica***. Una ning gihulagway ni Werner ni adtong 1900. Ang *Anatololacerta anatolica* sakop sa kahenera nga *[[Anatololacerta]]*, ug kabanay nga Lacertidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Turkeya
* Gresya

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *A. a. budaki*
* *A. a. finikensis*
* *A. a. ibrahimi*
* *A. a. oertzeni*
* *A. a. pelasgiana*

## Ang mga gi basihan niini
Archaeolacerta bedriagae

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Archaeolacerta bedriagae***. Una ning gihulagway ni Lorenzo Camerano ni adtong 1885. Ang *Archaeolacerta bedriagae* sakop sa kahenera nga *[[Archaeolacerta]]*, ug kabanay nga Lacertidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa duolang mibahad.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Pransiya
* Italya

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *A. b. bedriagae*
* *A. b. paessleri*
* *A. b. sardoa*
* *A. b. tinettoi*

## Ang mga gi basihan niini







Archaeolacerta bedriagae Corse.jpg
Archaeolacerta bedriagae distribution map.svg
Benny Trapp Archeolacerta bedriagae Sardinien.jpg
Archaeolacerta_bedriagae_Corse.jpg
Lacerta viridis

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Lacerta viridis***. Una ning gihulagway ni Laurenti ni adtong 1768. Ang *Lacerta viridis* sakop sa kahenera nga *[[Lacerta]]*, ug kabanay nga Lacertidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *L. v. guentherpetersi*
* *L. v. infrapunctata*
* *L. v. meridionalis*
* *L. v. paphlagonica*
* *L. v. viridis*

## Ang mga gi basihan niini
Gallotia

Kahenera sa mga muraghalas ang ***Gallotia***. Ang *Gallotia* sakop sa kabanay nga Lacertidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Gallotia Stehlini.jpg
GallotiaIntermedia.jpg
Gallotia galloti LC0216.jpg
Kleine Kanareneidechse.JPG
Gallotia simonyi

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Gallotia simonyi***. Una ning gihulagway ni Franz Steindachner ni adtong 1889. Ang *Gallotia simonyi* sakop sa kahenera nga *[[Gallotia]]*, ug kabanay nga Lacertidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kritikal nga nagtikapuo.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *G. s. machadoi*
* *G. s. simonyi*

## Ang mga gi basihan niini







Gallotia simonyi.jpg
Gallotia simonyi range Map.png
Ophisops elegans

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Ophisops elegans***. Una ning gihulagway ni Édouard Ménétries ni adtong 1832. Ang *Ophisops elegans* sakop sa kahenera nga *[[Ophisops]]*, ug kabanay nga Lacertidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Algyeriya
* Turkeya
* Ehipto
* TCS-GR
* Gresya
* Israel
* BUL
* Siria
* Iran
* TCS-AR
* Libano
* Libya
* Iraq
* Hordanya
* Pakistan
* TCS-AZ
* Tsipre

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *O. e. basoglui*
* *O. e. blanfordi*
* *O. e. centralanatoliae*
* *O. e. ehrenbergii*
* *O. e. elegans*
* *O. e. macrodactylus*
* *O. e. persicus*
* *O. e. schlueteri*

## Ang mga gi basihan niini







Benny Trapp Ophisops elegans.jpg
Ophisops jerdonii

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Ophisops jerdonii***. Una ning gihulagway ni Edward Blyth ni adtong 1853. Ang *Ophisops jerdonii* sakop sa kahenera nga *[[Ophisops]]*, ug kabanay nga Lacertidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* State of Andhra Pradesh
* Nasod nga Afghano
* Punjab 
* State of Rājasthān
* State of Gujarāt
* Madhya Pradesh
* State of Tamil Nādu
* State of Karnātaka
* State of Himāchal Pradesh
* Pakistan

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Ophisops leschenaultii

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Ophisops leschenaultii***. Una ning gihulagway ni Milne-edwards ni adtong 1829. Ang *Ophisops leschenaultii* sakop sa kahenera nga *[[Ophisops]]*, ug kabanay nga Lacertidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Sri Lanka
* Madhya Pradesh
* State of Odisha
* State of Bihār

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *O. l. lankae*
* *O. l. leschenaultii*

## Ang mga gi basihan niini







Ophisops leschenaultii ad.jpg
Ophisops leschenaultii imm.jpg
Ophisops leschenaultii sal.jpg
Darevskia

Kahenera sa mga muraghalas ang ***Darevskia***. Ang *Darevskia* sakop sa kabanay nga Lacertidae. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Darevskia alpina]]*
* *[[Darevskia armeniaca]]*
* *[[Darevskia bendimahiensis]]*
* *[[Darevskia bithynica]]*
* *[[Darevskia brauneri]]*
* *[[Darevskia caspica]]*
* *[[Darevskia caucasica]]*
* *[[Darevskia chlorogaster]]*
* *[[Darevskia clarkorum]]*
* *[[Darevskia daghestanica]]*
* *[[Darevskia dahli]]*
* *[[Darevskia defilippii]]*
* *[[Darevskia derjugini]]*
* *[[Darevskia dryada]]*
* *[[Darevskia kamii]]*
* *[[Darevskia kopetdaghica]]*
* *[[Darevskia lindholmi]]*
* *[[Darevskia mixta]]*
* *[[Darevskia parvula]]*
* *[[Darevskia pontica]]*
* *[[Darevskia portschinskii]]*
* *[[Darevskia praticola]]*
* *[[Darevskia raddei]]*
* *[[Darevskia rostombekowi]]*
* *[[Darevskia rudis]]*
* *[[Darevskia sapphirina]]*
* *[[Darevskia saxicola]]*
* *[[Darevskia schaekeli]]*
* *[[Darevskia steineri]]*
* *[[Darevskia unisexualis]]*
* *[[Darevskia uzzelli]]*
* *[[Darevskia valentini]]*

## Ang mga gi basihan niini







Lacerta praticola.jpg
Darevskia derjugini

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Darevskia derjugini***. Una ning gihulagway ni Alexander Nikolsky ni adtong 1898. Ang *Darevskia derjugini* sakop sa kahenera nga *[[Darevskia]]*, ug kabanay nga Lacertidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa duolang mibahad.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *D. d. abchasica*
* *D. d. barani*
* *D. d. boehmei*
* *D. d. derjugini*
* *D. d. orlowae*
* *D. d. silvatica*

## Ang mga gi basihan niini
Darevskia parvula

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Darevskia parvula***. Una ning gihulagway ni Amédée Louis Lantz ug Cyrén ni adtong 1913. Ang *Darevskia parvula* sakop sa kahenera nga *[[Darevskia]]*, ug kabanay nga Lacertidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Georgia (pagklaro)

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *D. p. adjarica*
* *D. p. parvula*

## Ang mga gi basihan niini
Darevskia saxicola

Espesye sa reptil ang ***Darevskia saxicola***. Una ning gihulagway ni Eversmann 1834. Ang *Darevskia saxicola* sakop sa kahenera nga *[[Darevskia]]* sa kabanay nga Lacertidae. Giklaseklase sa IUCN ang espesye sa kinaminosang kalabotan. Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway


File:Stamp of Azerbaijan 577-581.jpg
Acanthodactylus

Kahenera sa mga muraghalas ang ***Acanthodactylus***. Ang *Acanthodactylus* sakop sa kabanay nga Lacertidae. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Acanthodactylus aegyptius]]*
* *[[Acanthodactylus ahmaddisii]]*
* *[[Acanthodactylus arabicus]]*
* *[[Acanthodactylus aureus]]*
* *[[Acanthodactylus bedriagai]]*
* *[[Acanthodactylus beershebensis]]*
* *[[Acanthodactylus blanci]]*
* *[[Acanthodactylus blanfordii]]*
* *[[Acanthodactylus boskianus]]*
* *[[Acanthodactylus boueti]]*
* *[[Acanthodactylus busacki]]*
* *[[Acanthodactylus cantoris]]*
* *[[Acanthodactylus dumerilii]]*
* *[[Acanthodactylus erythrurus]]*
* *[[Acanthodactylus felicis]]*
* *[[Acanthodactylus gongrorhynchatus]]*
* *[[Acanthodactylus grandis]]*
* *[[Acanthodactylus guineensis]]*
* *[[Acanthodactylus haasi]]*
* *[[Acanthodactylus hardyi]]*
* *[[Acanthodactylus harranensis]]*
* *[[Acanthodactylus khamirensis]]*
* *[[Acanthodactylus lineomaculatus]]*
* *[[Acanthodactylus longipes]]*
* *[[Acanthodactylus maculatus]]*
* *[[Acanthodactylus masirae]]*
* *[[Acanthodactylus micropholis]]*
* *[[Acanthodactylus nilsoni]]*
* *[[Acanthodactylus opheodurus]]*
* *[[Acanthodactylus orientalis]]*
* *[[Acanthodactylus pardalis]]*
* *[[Acanthodactylus robustus]]*
* *[[Acanthodactylus savignyi]]*
* *[[Acanthodactylus schmidti]]*
* *[[Acanthodactylus schreiberi]]*
* *[[Acanthodactylus scutellatus]]*
* *[[Acanthodactylus senegalensis]]*
* *[[Acanthodactylus spinicauda]]*
* *[[Acanthodactylus taghitensis]]*
* *[[Acanthodactylus tilburyi]]*
* *[[Acanthodactylus tristrami]]*
* *[[Acanthodactylus yemenicus]]*

## Ang mga gi basihan niini
Acanthodactylus boskianus

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Acanthodactylus boskianus***. Una ning gihulagway ni Daudin ni adtong 1802. Ang *Acanthodactylus boskianus* sakop sa kahenera nga *[[Acanthodactylus]]*, ug kabanay nga Lacertidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Algyeriya
* Etyopiya
* Mali 
* MTN
* Sudan
* Turkeya
* Ehipto
* Maruwekos
* Nigyeriya
* Israel
* Siria
* Tunisia
* Iran
* OMA
* Saudinhong Arabiya
* Eritreya
* WSA
* Libya
* NGR
* Iraq
* Hordanya
* GST-UA
* KUW

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *A. b. asper*
* *A. b. boskianus*
* *A. b. euphraticus*
* *A. b. khattensis*
* *A. b. nigeriensis*

## Ang mga gi basihan niini
Acanthodactylus harranensis

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Acanthodactylus harranensis***. Una ning gihulagway ni Baran, Kumlutas, Lanza, Sindaco, Avci ug Crucitti ni adtong 2005. Ang *Acanthodactylus harranensis* sakop sa kahenera nga *[[Acanthodactylus]]*, ug kabanay nga Lacertidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kritikal nga nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Turkeya

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini





## Galeriya sa hulagway


Harran_fringe-toed_lizard_imported_from_iNaturalist_photo_116779532_on_11_October_2021.jpg
Acanthodactylus guineensis

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Acanthodactylus guineensis***. Una ning gihulagway ni George Albert Boulenger ni adtong 1887. Ang *Acanthodactylus guineensis* sakop sa kahenera nga *[[Acanthodactylus]]*, ug kabanay nga Lacertidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Mali 
* Nigyeriya
* Kamerun
* Ghana
* NGR
* Tunga-tungang Aprikanhong Republika
* Burkina Faso

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Podarcis

Henero sa mga reptil ang ***Podarcis***. Ang *Podarcis* sakop sa kabanay nga Lacertidae. 

Mao ni ang iyang kladogram matod sa Catalogue of Life:

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway


Drag (2563573605).jpg
Podarcis tiliguerta male.jpg
Podarcis bocagei

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Podarcis bocagei***. Una ning gihulagway ni Seoane ni adtong 1885. Ang *Podarcis bocagei* sakop sa kahenera nga *[[Podarcis]]*, ug kabanay nga Lacertidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Espanya
* Portugal

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Podarcis bocagei female.jpg
Podarcis bocagei male.jpg
Podarcis bocagei distribution.png
Podarcis bocagei cría.JPG
Lagartixa (Podarcis bocagei), A Coruña.jpg
Mapa Podarcis bocagei.png
Podarcis erhardii

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Podarcis erhardii***. Una ning gihulagway ni Jacques von Bedriaga ni adtong 1882. Ang *Podarcis erhardii* sakop sa kahenera nga *[[Podarcis]]*, ug kabanay nga Lacertidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *P. e. amorgensis*
* *P. e. biinsulicola*
* *P. e. buchholzi*
* *P. e. erhardii*
* *P. e. kinarensis*
* *P. e. levithensis*
* *P. e. livadiaca*
* *P. e. makariaisi*
* *P. e. megalophthenae*
* *P. e. mykonensis*
* *P. e. ophidusae*
* *P. e. pachiae*
* *P. e. phytiusae*
* *P. e. riveti*
* *P. e. ruthveni*
* *P. e. subobscura*
* *P. e. syrinae*
* *P. e. thermiensis*
* *P. e. thessalica*
* *P. e. zafranae*

## Ang mga gi basihan niini







Erhard's wall lizard spotted.jpg
Lagartija en Santorini Grecia.jpg
Podarcis filfolensis

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Podarcis filfolensis***. Una ning gihulagway ni Jacques von Bedriaga ni adtong 1876. Ang *Podarcis filfolensis* sakop sa kahenera nga *[[Podarcis]]*, ug kabanay nga Lacertidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *P. f. filfolensis*
* *P. f. generalensis*
* *P. f. kieselbachi*
* *P. f. laurentiimuelleri*
* *P. f. maltensis*

## Ang mga gi basihan niini







Podarcis filfolensis distribution.png
Male selmunnett.JPG
Gremxula tal gebla tal general.JPG
Gozitan wall lizard.JPG
Filfola lizard head.JPG
Podarcis filfolensis Linosa 003s.jpg
Podarcis hispanicus

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Podarcis hispanicus***. Una ning gihulagway ni Franz Steindachner ni adtong 1870. Ang *Podarcis hispanicus* sakop sa kahenera nga *[[Podarcis]]*, ug kabanay nga Lacertidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Algyeriya
* Espanya
* Pransiya
* Maruwekos
* Portugal
* Tunisia

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *P. h. cebennensis*
* *P. h. hispanicus*
* *P. h. sebastiani*

## Ang mga gi basihan niini







Xirimbao.Teo.Galiza.Lagarta 2.jpg
Status iucn3.1 LC es.svg
Animalia- Ocelos en Lagartija Ibérica (Podarcis hispanica) en Extremadura.jpg
Culebra_bastarda.jpg
Podarcis lilfordi

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Podarcis lilfordi***. Una ning gihulagway ni Albert Günther ni adtong 1874. Ang *Podarcis lilfordi* sakop sa kahenera nga *[[Podarcis]]*, ug kabanay nga Lacertidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa nagtikapuo.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *P. l. addayae*
* *P. l. balearica*
* *P. l. carbonerae*
* *P. l. codrellensis*
* *P. l. colomi*
* *P. l. conejerae*
* *P. l. espongicola*
* *P. l. estelicola*
* *P. l. fahrae*
* *P. l. fenni*
* *P. l. gigliolii*
* *P. l. hartmanni*
* *P. l. imperialensis*
* *P. l. jordansi*
* *P. l. kuligae*
* *P. l. lilfordi*
* *P. l. nigerrima*
* *P. l. planae*
* *P. l. pobrae*
* *P. l. porrosicola*
* *P. l. rodriquezi*
* *P. l. sargantanae*
* *P. l. toronis*
* *P. l. xapaticola*
* *P. l. zenonis*

## Ang mga gi basihan niini







Status iucn3.1 VU es.svg
Podarcis lilfordi range Map.png
Podarcis-lilfordi.jpg
Podarcis melisellensis

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Podarcis melisellensis***. Una ning gihulagway ni Braun ni adtong 1877. Ang *Podarcis melisellensis* sakop sa kahenera nga *[[Podarcis]]*, ug kabanay nga Lacertidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *P. m. aeoli*
* *P. m. bokicae*
* *P. m. caprina*
* *P. m. curzolensis*
* *P. m. digenea*
* *P. m. fiumana*
* *P. m. galvagnii*
* *P. m. gigantea*
* *P. m. gigas*
* *P. m. jidulae*
* *P. m. kammereri*
* *P. m. kornatica*
* *P. m. lissana*
* *P. m. lupa*
* *P. m. melisellensis*
* *P. m. mikavicae*
* *P. m. plutonis*
* *P. m. pomoensis*
* *P. m. thetidis*
* *P. m. traguriana*

## Ang mga gi basihan niini







Benny Trapp Podarcis melisselensis.jpg
Podarcis muralis

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Podarcis muralis***. Una ning gihulagway ni Laurenti ni adtong 1768. Ang *Podarcis muralis* sakop sa kahenera nga *[[Podarcis]]*, ug kabanay nga Lacertidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *P. m. albanica*
* *P. m. albiventris*
* *P. m. appenninica*
* *P. m. beccarii*
* *P. m. breviceps*
* *P. m. brongniardii*
* *P. m. colosii*
* *P. m. elegans*
* *P. m. maculiventris*
* *P. m. marcuccii*
* *P. m. muralis*
* *P. m. nigriventris*
* *P. m. parkeri*
* *P. m. sammichelii*
* *P. m. tinettoi*

## Ang mga gi basihan niini







Podarcis muralis Mauereidechse Weinberg Heilbronn Mai 2005.jpg
Eidechse 6.jpg
Podarcis muralis nigriventris.JPG
Grenn lizzard.jpg
- Podarcis muralis -.jpg
Podarcis muralis distribution.png
Podarcis pityusensis

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Podarcis pityusensis***. Una ning gihulagway ni Boscá ni adtong 1883. Ang *Podarcis pityusensis* sakop sa kahenera nga *[[Podarcis]]*, ug kabanay nga Lacertidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa duolang mibahad.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Espanya

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *P. p. affinis*
* *P. p. ahorcadosi*
* *P. p. calaesaladae*
* *P. p. canaretensis*
* *P. p. canensis*
* *P. p. caragolensis*
* *P. p. carlkochi*
* *P. p. formenterae*
* *P. p. frailensis*
* *P. p. gastabiensis*
* *P. p. gorrae*
* *P. p. hedwigkamerae*
* *P. p. hortae*
* *P. p. kameriana*
* *P. p. maluquerorum*
* *P. p. muradae*
* *P. p. negrae*
* *P. p. pityusensis*
* *P. p. ratae*
* *P. p. redonae*
* *P. p. schreitmuelleri*
* *P. p. tagomagensis*
* *P. p. torretensis*
* *P. p. vedrae*

## Ang mga gi basihan niini







Sargantana_camí_de_sa_pujada_3.jpg
Sargantana_camí_de_sa_pujada_4.jpg
Sargantana_camí_de_sa_pujada_2.jpg
Podarcys pityusensis kieto parao.JPG
Status iucn3.1 VU es.svg
Ibiza Wall Lizard Podarcis pityusensis Nature reserve es Vedrà 19th May 2011.JPG