open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kamikaze

Ang **Kamikaze** usa ka pilotong Hapon kinsa naggamit ug mga pagpakamatay nga mga misyon niadotng Gubat Kalibotanon II. Sila gi-bansay aron mopalupad og mga eroplanong puno sa mga bomba, kinsa mobangga ngadto sa ilang target, kasagaran mga barkong-iggugubat sa Amerika. Kini nga mga eroplano mahimo usab nga tawgong kamikaze.

Desperado na ang Hapon sa dihang ilang gilusad ang kampanyang kamikaze. Ang ilang mga lider mitan-aw sa kamikaze isip kataposang paglaom aron mahunong ang gamhanang marina sa mga Alyadong Nasod. Ang mga piloto mibulontaryong mo-apil sa kamikaze, kay sila nagatuo nga usa ka pribilehiyo ang pagpakamatay alang sa Emperador sa Hapon.

Ang unang mga atakeng kamikaze nahitabo niadtong Oktubre sa 1944, sa dihang gibawi sa mga Alado ang Pilipinas, nga niadtong panahona ana pa ilawom sa mga Hapon. Kapin sa usa ka libo ang mga kamikaze nga mi-apil sa Depensa sa Okinawa niadtong 1945. Kapin 30 ka barko ang ilang nalunod, ug nakaguba ug kapin 350 pang mga sakayan. Apan wala makaguba ang mga kamikaze sa mga dagkong barkog-iggugubat, ang ilang primerong target. Wala magdugay, nahimong dakong gastosong kapakyas ang kamikaze tungod sa makalas nga kinabuhi ug apil na ang eroplano, alang lamang sa mga gagmay'ng mga barko nga mao ray ilang naguba.Busa, nahimo lamang silang simbolo sa kaisog sa mga Hapon, dili tungod sa ilang mga naguba.

Ang pulong *"Kamikaze"* nagpasabot ug "Diyosnong huros sa hangin". Kini orihinal nga gipangalan sa usa ka bagyo nga maoy nakaguba sa plotilya nga gipadala sa Mongol nga si Kublai Khan aron atakehon ang Hapon niadtong 1281.
Kapupud-an

Ang **kapupud-an** (usab: **arkipelago** o **artsipyelago**) usa ka pundok o klaster sa mga pulo o isla, pananglitan ang kapupud-an sa Kabisay-an ug kapupud-an sa Hundred Islands. Ang labing dagko nga kapupud-ang nasod sa kalibotan mao ang Indonesia, Hapon, Pilipinas, ug Hiniusang Gingharian.
Ain

:*Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Ain (pagklaro)]].*
Ang **Ain** (Arpitano: **En**) maoy usa ka departamento nga gipangalan gikan sa Sapa sa Ain sa sidlakang tumoy sa Pransiya. Kabahin kini sa rehiyon sa Rhône-Alpes ug giutlanan sa mga sapa sa Saône ug Rhône. Maayo ang mga network sa transportasyon (TGV, haywey), duol ang departamento sa mga international airports sa Lyon ug Geneva.

## Galeriya sa hulagway


Préfecture.Ain.JPG
Rivière_d'Ain_et_hameau_de_Bombois_(Matafelon-Granges)_depuis_Corveissiat.jpg
Ain_législatives_1978.svg
Ain_législatives_1981.svg
Cibeins_-_commune_de_Misérieux_(Ain,_France)_-_1.JPG
Carte_Ain_(rivière).png
Ain_depuis_le_Mont_Balvay_(Leyssard)_panorama.jpg
Ain_depuis_le_Mont_Balvay_(Leyssard)_vue_sud_1.jpg
Ain_depuis_le_Mont_Balvay_(Leyssard)_vue_nord_2.jpg
Rin

Ang **Rin** (o sa Iningles ***Rhine*** (paglitok: rayn), Inaleman: *Rhein*, Prinanses: *Rhin*)) mao ang usa sa mga labing taas ug ang labing importante nga suba sa Uropa. Kini may hitas-on nga 1,230 kilometros (820 mi), ug bul-og nga 2,300 m3/s. Gikan sa iyang ulohan sa Suisa, ang Rin milatas sa Pransiya, Alemanya, hangtod sa Netherlands diin mosugat kini sa Dagat Amihanan.
Dragon Ball GT

Ang **Dragon Ball GT** (Sinugboanon: *Bola sa Dragon GT*) mao ang Anime sa Hinapon og bugtong nga kasunudsunuran nga sub sa mga pahintulot sa kagamhanan sa *[[Dragon Ball]]* (Bola sa Dragon) nga duul ni natagik nga si Akira Toriyama. Ang *Dragon Ball GT* (Bola sa Dragon GT) mao ang bunga nganha sa ang anime sa Dragon Ball Z (Bola sa Dragon Z), hain mao ang pagkahugno sa pagaakma sa mga manga sa *[[Dragon Ball (manga)|Dragon Ball]]*.

## Kinaiya

Si Goku ay anak ng isang alien warrior na tinatawag na Saiyan, na nagpadala sa kanya, pagkatapos ay pinangalanang Kakarot, sa Earth upang ito ay maagaw balang araw. Sa unang episode, bumalik si Goku bilang isang bata dahil sa isang hiling na ginawa ng Pilaf Gang gamit ang mga espesyal na bola na tinatawag na Black Star Dragon Ball. Ang mga bolang ito ay nakakalat sa iba't ibang planeta pagkatapos ng naisin, at kung hindi sila natipon pabalik sa isang taon, ang Earth ay mawawasak. Si Goku, ang kanyang apo na si Pan, at Trunks, na anak ni Vegeta, ay naglakbay sa kalawakan upang mahanap ang Black Star Dragon Balls at iligtas ang Earth. Kalaunan ay naging Super Saiyan 4 si Goku at nakipaglaban sa maraming masasamang tao, kabilang si Baby, Super 17, at ang Shadow Dragons. Ang kanyang pinakamalaking laban ay laban sa Omega Shenron, na tinalo niya gamit ang isang Spirit Bomb. Pagkatapos noon, nagpaalam siya sa kanyang mga kaibigan at umalis, ngunit nagpakita siyang muli pagkalipas ng 100 taon bilang isang may sapat na gulang upang manood ng away sa pagitan ng kanyang inapo na si Goku Jr. at ang inapo ni Vegeta na si Vegeta Jr. Nakita siya ng isang maliit na matandang Pan, ngunit mabilis siyang nawala. Si Goku ang pangunahing bayani ng Dragon Ball GT at ang buong serye ng Dragon Ball.
Kultura

Ang **budaya** kun **kultura**  (gikan sa Kinatsila nga gikan sa Linatin *cultura* nga gikan sa *colere*, ang gipasabot "pagkultibar" o pag-alima) mireper sa mga aktibidad sa katawhan ug sa mga simbolo nga mihatag og importansya sa maong aktibidad. Ang mga nagkalainlaing depinisyon sa "kultura" nahitabo depende sa teyoretikal nga gibasehan sa pagsabot, o sa kriteriya niini. 

Napakita ang kultura sa musika, literatura, estilo sa pamuyo (*lifestyle*), pamintal ug eskultura, teyatro ug pelikula, ubp. Ang uban mitudlo sa kultura isip pagkonsumo ug isip mga produkto (sama sa taas nga kultura, babaw nga kultura, banay nga kulura (*folk culture*), o popular nga kultura), ang mga antropologo misabot sa "kultura" nga dili lang sa maong mga produkto, gipasabot sab niini ang mga heneral nga proseso nga mihimo sa maong mga produkto ug sa paghatag ug kahulogan, apil na sab ang mga katilingbanong relasyon ug kinaiya diin kabahin na ang maong mga butang. Mao nga kabahin sa kultura ang arte, siyensiya, ug ang moralidad. 

Kasagaran sa mga kultural nga antropologo migamit sa terminong "kultura" giisip nagpasabot sa malukpanon nga kapasidad ug aktibidad sa katawhan aron maklasipikar, makowd ug makomunikar ang mga kasinatian pinaagi sa mga simbolo. Ang kini nga kapasidad giisip nga mihimo sa tawo isip tawo.

## Tan-awa usab
* Bantogang kultura
## Mga pakisayran
Sangka sa Britanya

:*Kini nga artikulo mahitunogd sa usa ka sangka niadtong [[Gubat Kalibotanon II]]. Alang sa ubang gamit, adtoa ang [[Sangka sa Britanya (pagklaro)]].*

Ang **Sangka sa Britanya** usa ka dakong panag-away sa Gubat Kalibotanon II. Ang mga opisyales sa *[[Luftwaffe]]* (pwersang panghangin sa Nazi nga Alemanya) nagatuo nga ang resistansyang Briton mahimong mahunong pinaagi sa gahom nga pang-abyon lamang. Busa, sila milunsad ug usa ka dakong pag-atakeng eroplano.

Ang Sangka nagsugod niadtong Hulyo 10, 1940, sa dihang 60 ka abyong Aleman ang mi-atake sa mga barko sa Kanal nga Ingles. Sa ulahing bahin sa buwan gisulayan sa Luftwaffe ang depensa sa RAF (*Royal Air Force* sa Britanya) pinaagi sa mga atake sa dapit sa Dover. Sa pagka-Agosto, gipalapdan sa Luftwaffe ang mga atake ngadto sa tanang base-militar sa amihanang Inglatera. Niadtong Agosto 15, ilang gi-atake ang Tyneside, gamit ang 140 ka mga eroplano. Aduna usa'y 800 ka mga abyon nga gipa-atake sa mga base sa RAF didto sa amihanan. Mibalos ang RAF pinaagi sa 974 ka mga atake ngadto sa mga kaaway'ng abyon ug usab sa lima ka dagkong mga aksyon sa kahanginan. Ang duha ka kombatante nagpadako sa ilang mga nagubang mga abyon, apan ang Taas nga Pagmando sa Alemanya nagatuo nga epektibo nilang napahuyang ang mga depensa sa Britanya.

Niadtong Septiyembre, ang Luftwaffe mi-atake sa London ug sa mga base-militar sa walog sa Thames. Usa ka atake sa 400 ka mga eroplanong Aleman ang nakasugod ug sunog sa pantalan didto sa London, apan 53 niining mga abyon naguba sa RAF ug sa mga depensa sa dakbayan. Niadtong Septiyembre 15, ang usa ka dakong pwersa sa 1,300 ka mga abyong Nazi ang milunsad og duha ka pwersang atake, kinsang tumong mao ang pagguba sa pantalan sa London ug sa dapit sa Southampton. Mikatap ang panagsangka ngadto sa tibuok amihanang Inglatera, ug milungtad og usa ka adlaw. 27 ka abyon ang nawala sa RAF ug 56 ang nangagubang abyong Nazi. 

Human sa sangka sa Septiyembre 15, naka-amgo ang mga opisyal didto sa Berlin nga dili nila maguba ang mga depensang panghangin sa Britanya. Ang ilang kataposang pag-atake uban ang 850 ka abyon nahunong ra gihapon sa mga Briton niadtong ulahing bahin sa Septiyembre. Ang dakong kada-ugan sa mga depensa sa Britanya ilang nakuha tungod sa tas nga kalidad sa mga eroplano sama sa *[[Spitfire]]* ug *[[Hurricane]]*. Dako usab ang natabang sa radar, kinsa gigamit sa RAF aron mahibalo-an ang posisyon sa mga kaaway.

Gipasidunggan dayon ni Sir Winston Churchill ang kasisog sa RAF sa iyang pag-ingon: "Karon pa gayod nga sa mga panag-away sa tawo nga dako kaayo ang utang sa daghan kaayo ngadto sa pipila lamang."
Ardennes (rehiyon)

*Alang sa departamento sa Pransiya, tan-awa ang [[Ardennes]].*

**Ardennes** (paglitok /ɑrˈdɛn/; Olandes: Ardennen) maoy usa ka rehiyon nga kalasangan ug kapatagan sa Belhika ug Luxembourg, hangtod sa Pransiya (ang departamento sa Ardennes ug ang Champagne-Ardenne nga rehiyon). Sa mga lugar nga tigtabi'g Prinanses sa Belhika, ang pulong 'Ardenne' ang gigamit. Sa Pransiya, ang pulong 'Ardennes', kasagaran mipasabot sa departamento didto.

## Galeriya sa hulagway


Frahan_JPG01.jpg
Location_Ardennes.PNG
Le Déluge

Ang **Le Déluge** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 463 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Oise sa rehiyon sa Hauts-de-France.

## Galeriya sa hulagway


Mairie_Le_Déluge_(Oise).JPG
Nicolas_Poussin_-_L'Hiver_ou_Le_Déluge.jpg
Nicolas_Poussin_-_L'Hiver_ou_Le_Déluge_(détail).jpg
Poussin,_Nicolas_-_L'Hiver_ou_Le_Déluge_-_1660-1664.jpg
Dragon Ball

Ang **Dragon Ball** (Sinugboanon: *Bola sa Dragon*) mao ang kasunudsunurang Hinapon nga Anime sa telebisyon nga gibuhat kaniadtong 1980 sa Toei Doga (Karon: Toei Animation), isip sinunod sa unang napulo'g unom nga mga *volume* sa Manga sa Dragon Ball nga hinimo ni Akira Toriyama ug gipublikar sa Hapon sa *[[Weekly Shonen Jump]]* (Ambak sa Semana ni Shonen) manga sa antolohiya nga komiks. Ang mga *volume* nga 17-42 gisunod isip *[[Dragon Ball Z]]* (Bola sa Dragon Z) sa Estados Unidos.

Ang anime adunay 153 ka tunga sa oras nga yugto ug gipasalida sa Hapon gikan sa Pebrero 26, 1986 hangtud Abril 12, 1989.

## Hilisgutan sa Awit
* Pagbuka 
*# "Makafushigi Adodencha" (Mistikiyosong Panimpalad)
*#* Titik: Yuriko Mori, Tukar: Takeshi Ike, Husay: Kohel Tanaka, Pagkahimo: Hiroki Takahashi; mao ang siyang dili sa pagkamao kang libog sa gyud kay Hirori Takahashi)
*#** unang badbad: sa yugto ni 1~101
*#** ikaduhang badbad: sa yugto ni 102~153 (sa DVD nga FUNimation)
* Kinutuban
*# "Romatikku Ageru Yo" (Kini sa Imong Hatagan nga Gugma)
*#* Titik: Takemi Yoshida, Tukar: Takeshi Ike,  Husay: Kohel Tanaka, Pagkahimo: Ushio Hashimoto)
*#** unang badbad: sa yugto ni 1~21 (dili sa DVD nga FUNimation)
*#** ikaduhang badbad: sa yugto ni 22~101 
*#** ikatulong badbad: sa yugto ni 102~132 (dili sa DVD nga FUNimation)
*#** ikaupat nga badbad: sa yugto ni 133~153) (dili sa DVD nga FUNimation)

## Talaan sa Tudla

**Ang badbad sa Hinapon**

*Masako Nozawa isip Son Goku
*Hiromi Tsuru isip Bulma
*Kohei Miyauchi isip Muten Roshi
*Daisuke Ghori isip Umigame
*Naoki Tatsuta isip Oolong
*Toru Furuya isip Yamcha
*Naoko Watanabe isip Pu-eth
*Mayumi Sho isip Chichi
*Mayumi Tanaka isip Kuririn
*Mami Koyama isip Lunch
*Hirotaka Suzuoki isip Tenshinhan 
*Hiroko Emori isip Chaozu
*Daisuke Gori isip Gyumao
*Junpei Takiguchi isip Uranai Baba
*Shigeru Chiba isip Pilaf
*Tessho Genda isip Shu
*Eiko Yamada isip Mai
*Toku Nishio isipMr. Popo
*Ichiro Nagai isip Karin
*Takeshi Aono isip Kami
*Mayumi Tanaka isip Yajirobe
*Takeshi Aono isip Piccolo Daimao
*Toshio Furukawa isip Piccolo
*Joji Yanami isip Doktor Briefs
*Mariko Mukai isip Mrs Briefs
*Osamu Saka isip Grandpa Son Gohan
*Kenji Utsumi isip Shenlong
*Joji Yanami isip Narrator

**Ang Tinigiboses sa Sinugboanon, Tinagalog ug Hiligaynon**

*Jefferson Utanes isip Son Goku
*Lyrah Padilla isip Bulma
*Bernine Malejana isip Trunks, Piccolo ug Yajirobi
*Apollo Abraham isip Kuririn
Lesotho

**Lesotho** opisyal: *Gingharian sa Lesotho*, usa ka *landlock* nga nasod, nga tibuok nga gilibotan sa Habagatang Aprika. Basutoland kaniadto, miyembro kini sa Komonwelt sa mga Nasod. Maseru ang iyang kapital.

## Galeriya sa hulagway


Lesotho_maletsunyane_falls.jpg
LocationLesotho.png
Maseru_from_Parliament_Hill.jpg
Libya

**Libya** maoy usa ka nasod sa Amihanang Aprika. Giutlanan sa Mediteranyo sa amihanan, sa Ehipto sa sidlakan, Sudan sa habagatang-sidlakan, Chad ug Niger sa habagatan, ug sa Algeria ug Tunisia sa kasadpan. Tripoli ang iyang kapital.
Madagascar

Ang **Madagascar** maoy usa ka islang nasod sa Kadagatang Indyan, duol sa habagatang-sidlakang baybayon sa Aprika. Antananarivo ang iyang kapital.
Malawi

Ang **Malawi** (Nyasaland kaniadto) maoy usa ka nga nasod sa habagatang-sidlakang Aprika. Lilongwe ang iyang kapital.
Mali

Ang **Mali** maoy usa ka *landlocked* nga nasod sa Kasadpang Aprika. Bamako ang iyang kapital.

## Galeriya sa hulagway


Bamako_037.jpg
Great_Mosque_of_Djenné_1.jpg
LocationMali.png
Mali1974-159_hg.jpg
Mali_map.png
Solartainer_in_Cinzana-Gare_(Segou-region)_Mali.jpg
Bâton_avec_figure_équestre-Bamana_(Mali)_(1).jpg
Bâton_avec_figure_équestre-Bamana_(Mali)_(3).jpg
Turban_seller_at_Festival_au_Desert_near_Timbuktu,_Mali_2012_cropped.jpg
Muritaniya

Ang **Muritaniya** o **Mauritania** (Arabiko: موريتانيا‎ Mūrītāniyā), maoy usa ka nasod sa amihanag-kassadpang Aprika. Kini giutlanan sa Atlantiko, Senegal, Mali, Algeria ug sa Kasadpang Sahara. Nouakchott ang iyang kapital.
Maurisyo

Ang **Mauritius** maoy usa ka kapupud-an nga nasod sa Kadagatang Indyan, mga 900 kilometros sa sidlakan sa Madagascar. Port Louis ang iyang kapital.
Liberya

Ang **Liberia** usa ka nasod sa Kasadpang Aprika, giutlanan sa Sierra Leone, Guinea, Cote d'Ivoire, ug sa Atlantiko.
Kini adunay populasyon nga duolan sa 5.5 ka milyon ug naglangkob sa usa ka dapit nga 43,000 square miles (111,369 km2). Ang opisyal nga pinulongan mao ang English. Kapin sa 20 ka lumad nga mga pinulongan ang gisulti, nga nagpakita sa pagkalain-lain sa etniko ug kultura sa nasud. Ang kapital ug kinadak-ang dakbayan mao ang Monrovia.
Maruwekos

Ang **Maruwekos (Morocco)** (Inarabigo: المغرب, Inamazigo: ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ) 
(opisyal: *Gingharian sa Morocco*) maoy usa ka nasod sa Amihanang Aprika. Rabat ang iyang kapital.
Niger

Ang **Niger** maoy usa ka *landlock* nga nasod sa Kasadpang Aprika. Niamey ang iyang kapital.

## Galeriya sa hulagway


LocationNiger.png
Niamey_night.jpg
Niger_carte.gif
Nigyeriya

**Nigyeriya** maoy usa ka nasod sa Kasadpang Aprika. Abuja ang iyang kapital. Kini mao ang pinuy-anan sa kinadak-ang siyudad sa Aprika, ang Lagos.
Republika sa Konggo

Ang **Republika sa Konggo** (Prinanses: *République du Congo*; Kongo: *Repubilika ya Kongo*; Lingala: *Republiki ya Kongó*), usab nailhan isip **Congo-Brazzaville** o simpleng **Congo**, maoy usa ka nasod sa Sentral Aprika. Brazzaville ang iyang kapital.
Rwanda

**Rwanda** (Prinanses: **République du Rwanda**, Ininggles: **Republic of Rwanda**, Kinyarwanda: **Republika y’u Rwanda**) maoy usa ka gamay nga nasod sa sidlakang-sentral sa Aprika. Adunay  ka molupyo. Ang dapit sa Rwanda mao ang  ka mga kilometro kwadrado. Ang ulohang dakbayan Kigali.

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan
Cebu Institute of Technology

Ang **Cebu Institute of Technology** natukod niadtong tuig sa 1946. Nahimutang kini sa N. Bacalso Avenue, Dakbayan sa Sugbo.
Namibya

Ang **Namibia** maoy usa ka nasod sa habagatang Aprika. Windhoek ang iyang kapital.

## Galeriya sa hulagway


LocationNamibia.png
OryxDune_Flip666.jpg
Windhoek-Skyline.jpg
Toga

Ang **toga** usa ka sanina nga gigamit sa Karaang Roma alang sa pag-ila sa estado sa usa ka tawo. Kini usa ka *sash* nga kasagaran 20 ka tiil (6 metros) ang gitas-on. Kini maoy iputos sa tibuok lawas, ug kaasgarang sul-obon ibabaw sa *[[tunic]]*. Ang toga kasagarang ginama sa *[[wool]]*, ug ang tunic sa ilawom niini ginama as lino. 

Lalaki ra ang mahimong mosul-ob niini,samtang ang mga babaye mosul-ob sa *[[stols]]*. Ang mga dili lungsoranon sa Roma gibawalan sa pagsul-ob sa toga.

## Galeriya sa hulagway


Roman_-_Emperor_Wearing_a_Toga_-_Walters_23226.jpg
Tiberius_Capri_Louvre_Ma1248.jpg
Toga_(PSF).png
Roman_Toga.svg
Toga-island_Vanuatu.png
Toga01.jpg
Toga_shrine.jpg
R.E.M.

Ang R.E.M. usa ka bandang nagbase sa Tinipong Bansa. Natukod kini niadtong tuig 1980.

**Mga Miyembro**

*Michael Stipe - lead vocals 
*Peter Buck - guitar
*Mike Mills - bass guitar
*Bill Berry - drums and percussion

## Mga [[Album]]

**[[Murmur (album)|Murmur]]* (1983)
**[[Reckoning (album sa R.E.M.)|Reckoning]]* (1984)
**[[Fables of the Reconstruction]]* (1985)
**[[Lifes Rich Pageant]]* (1986)
**[[Document (album)|Document]]* (1987)
**[[Green (album)|Green]]* (1988)
**[[Out of Time (album)|Out of Time]]* (1991)
**[[Automatic for the People]]* (1992)
**[[Monster (album sa R.E.M.)|Monster]]* (1994)
**[[New Adventures in Hi-Fi]]* (1996)
**[[Up (album sa R.E.M.)|Up]]* (1998)
**[[Reveal (album)|Reveal]]* (2001)
**[[Around the Sun]]* (2004)
**[[Accelerate (album sa R.E.M.)|Accelerate]]* (2008)
Garcinia morella

Ang Binucao usa ka kahoy nga adunay gitas-on nga moabot ug 25 metros, ug diyametro nga moabot ug 40 cm. Ang mga dahon sinaw ug hamis. Ang bag-o lamang mga mitubo nga dahon adunay pula nga kolor. Ang panit itomon, ug ang bulak gamay nga pula, ug miturok isip pundok. Ang prutas dalag kon hinog na, lingin, ug 4cm ang diyamentro. 

## Pangalan ug Siyentipikong Detalye
Kumon nga Pangalan: Binucao

Lokal nga mga pangalan: 
*Ballok (Benguet)
*Balikot (Ilocos Norte)
*Bangkok (Zambales)
*Batuan (Negros, Isla sa Guimaras, Isla sa Burias)
*Bilukao (Rizal, Bataan, Batangas, Camarines)
*Binukao (Laguna, Bataan, Batangas, Camarines)
*Buragris (Camarines)
*Kamangsi (Tayabas)
*Haras (Capiz)
*Kandis (Palawan)
*Kamurai
*Kulilem (Cagayan)
*Maninila (Albay).

Siyentipikong pangalan: **Garcinia binucao (Blanco) Choisy**

Banay: Guttiferae

## Mga reperensya
*http://erdb.denr.gov.ph/publications/rise/r_v15n3.pdf 

## Galeriya sa hulagway


Garcinia_morella_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-063.jpg
Garcinia_morella-3-chemungi-kerala-India.jpg
Garcinia_morella_at_Aralam_WLS_(16).jpg
Garcinia_morella_at_Aralam_WLS_(11).jpg
Garcinia_morella_Alwis.jpg
Garcinia_morella_199.jpg
Garcinia_morella_at_Aralam_WLS_(10).jpg
Bengal

**Bengal** maoy usa ka makasaysayon ug heyograpikal nga rehiyon sa amihanang-sidlakang Habagatang Asya o subkontinente sa Indiya.
Chassy

May pipila ka komyun sa Pransiya nga ginganlang **Chassy**:
* Chassy, Saône-et-Loire, Bourgogne-Franche-Comté
* Chassy, Yonne, Bourgogne-Franche-Comté
* Chassy, Cher, Centre
Chassy, Cher

Ang **Chassy** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 203 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Cher sa rehiyon sa Centre-Val-de-Loire.
Silabaryo

Ang **silabaryo** usa ka han-ay sa mga simbolo nga nagreprsentar og mga silabiko nga nagmugna sa mga pulong. Ang simbolo sa usa ka silabaryo nagrepresentar og patingog ug gisundan kini og katingog.

## Mga pinulongang naggamit og silabaryo
Ang mga pinulongang naggamit og silabikong sistema sa pagsulat naglakip sa Meseneyanong Griniyego (Linear B), ang Karaang Amerikanhong pinulongan nga Cherokee, ang Aprikanong pinulongan nga Vai, ang binase sa Iningles nga kriyolyo nga pinulonganng Ndyuka(ang Afaka script), Yi nga pinulongan sa Tsina, ang Nü Shu nga silabaryo sa Yao nga mga taw sa Tsina ug ang karaang Pilipinhong sinulatan nga Alibata. Ang Ininsik, Kuneporma, ug Maya nga sinulatan mga may pagkasilabiko, bisan biase sa logogramo. Maong usahay gitawag kining *logosilabiko*.
Ang Hinapon naggamit og duha ka silabaryo nga gitawag nga kana, ang duha mao ang hiragana ug katakana (namugna niadtong mga 700 AD). Gigamit kini sa pagsulat sa mga pulong ug mga elemento sa batadila ug sa mga hinulaman nga mga pulong usab, pananglitan, ang hotel gisulat sa tulo ka kana ホテル (*ho-te-ru*), sa Hinapon. Sanglit ang HIinapon naggamit og daghang PK (patingog + katingog) nga mga silabiko ang usa ka silabaryo nahaom lamang sa pagsulat sa pinulongan. Sa daghang mga silabaryo hinuon ang ubang katingog ug mga kataposang patingog gisulat sa lahi nga simbolo, mao ang *atta* ug *kaita* gisulat sa tulo sa ka kana:あった (*a-t-ta*) ug かいた (*ka-i-ta*). Maong gitawag usab kini nga *[[mora (lingwistika|mora]]*nhong sinulatan.
### Kalahian sa silabaryo ug abugida
Ang mga Indiyanong pinulongan ug Etiyopyanong pinulongan naay matang sa alpabeto nga gitawag nga *[[abugida]]* kun *alpasilabaryo*. Kani usahay gikasaypang mga silabaryo apan lahi sa silabaryo nga ang tanang silabiko nagsugod sa samang patingog nga gibase sa samang simbolo, ug mao nga kinahanglan og mga simbolo aron sa pagrepresentar og silabiko. Sa usa ka tinuod nga silabaryo walay sistematikong grapikong kaingnan sa mga karakter nga duol og pagkasulti (hinuonang uban naa'y grapikong kaparehasan sa katingog). Maong ang mga karakter nga "ka", "ki", ug "ku" wala'y kaingnan nga mopadangat ilang "k" nga susama. Lahi kini sa mga abugida nga diin ang mga grapemo nagrepresentar og silabiko ug diin ang mga karakter nga nagrepresentar og managsusamang tingog managsama usab ang dagway (usa ka susamang patingog nga giusab gamay aron pagrepresentar sa katingog sa silabiko).

## Mga sumpay sa gawas
*Syllabaries - Omniglot's lista sa mga silabaryo ug mga abugida, lakip na ang mga pananglitan sa daghang ga sistema sa pagsulat
Senegal

**Senegal** (Prinanses: *le Sénégal*), usa ka nasod sa habagatan sa Sapa sa Sénégal sa Kasadpang Aprika. Ang Senegal giutlanan sa Atlantiko sa kasadpan, Mauritania sa amihanan, Mali sa sidlakan, ug sa Guinea ug Guinea-Bissau sa habagatan. Ang Gambia nahimutang sa sulod sa Senegal (gipalibotan sa Senegal). Dakar ang iyang kapital nga dakbayan.
Seychelles

**Seychelles** (paglitok: sey-shels) IPA: /seɪˈʃɛl/ o /seɪˈʃɛlz/ ([seʃɛl] sa Prinanses), usa ka kapupud-ang nasod nga gitibuok sa 155 ka mga pulo sa Kadagatang Indyan, mga 1,500 kilometros (930 mi) sidlakan sa kanaypan sa Aprika, amihanang-sidlakan sa isla sa Madagascar. Ang uban pang duol nga mga isla ug teritoryo mao ang Zanzibar, Mauritius ug Réunion, Comoros ug Mayotte, ug ang Suvadives sa Maldives. Ang Seychelles mao ang may kinagamayan nga populasyon sa mga nasod sa Aprika. Victoria ang iyang kapital.
Syeralyone

**Syeralyone‏‎** o **Sierra Leone** maoy usa ka nasod sa Kasadpang Aprika. Giutlanan kini sa Guinea sa amihanan ug sidlakan, Liberia sa habagatang-sidlakan, ug sa Atlantiko sa kasadpan. Ang Sierra Leone may arya nga 71,740 sq km (27,699 sq mi) ug adunay klima nga tropikal. Freetown ang iyang kapital nga dakbayan.
Santo Tomas ug Prinsipe

Ang **Santo Tomas ug Prinsipe**, **Sao Tome ug Principe** o **São Tomé et Príncipe** (). usa ka islang nasod sa Golpo sa Guinea, duol sa kasadpang baybayon sa ekwatoryal nga Aprika. Ang nasod gitibuok sa duha ka isla: ang São Tomé ug Príncipe. Ang Gabon mao ang labing duol nga nasod sa kontinente sa Aprika.
Somaliya

**Somaliya** (Somali: *Soomaaliya*; Arabiko: الصومال‎ transliterasyon: *aṣ-Ṣūmāl*) maoy usa ka nasod sa Sungay sa Aprika (amihanang-sidlakang Aprika). Giutlanan kini sa Djibouti, Kenya, Golpo sa Aden, Kadagatang Indyan, ug Etiopia. Mogadishu ang iyang kapital nga dakbayan.
Sudan

**Sudan** (Arabiko: السودان ‎*as-Sūdān*) mao ang labing dako nga nasod sa Aprika ug ikanapulo sa kalibotan. Giutlanan kini sa Ehipto sa amihanan, Dagat Pula sa amihanang-sidlakan, Eritrea ug Etiopia sa sidlakan, Kenya ug Uganda sa habgatang-sidlakan, Republikang Demokratiko sa Congo ug sa Republikang Sentral Aprikano sa habagatang-kasadpan, Chad sa kasadpan ug Libya sa 
amihanang-kasadpan. Ang ngalan sa nasod gikan sa Arabiko nga *Bilad-al-sudan*, gipasabot "yuta sa gipaitom." Khartoum ang iyang kapital.
CDO

Ang CDO puyde mopasabot sa:
*Cagayan de Oro, dakbayan sa Amihanang Mindanao
*CDO (tatak), usa ka tatak (brand) sa mga karneng de lata sa tindahan
London

:*Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[London (pagklaro)]]/[[Londres (pagklaro)]].*

**London** (usab: Londres) mao ang kapital nga dakbayan sa Hiniusang Gingharian. Ang Dakbayan sa London mao ang sentro niini. Ang London usa ka lungsod nga lainlain nga kultura nga adunay lainlaing mga tawo nga adunay lainlaing estilo sa pagkinabuhi, libre nga nagkahiusa, ug nagbukas sa hunahuna. Ang mga silingan puno sa kalihokan sa tanan nga oras, ang mga orihinal nga tindahan, ang pipila nga labing maayo nga museyo sa kalibutan, maayong pagkatipig nga mga parke ug merkado nga mawala sa, ang London usa sa mga lungsod nga kinahanglan nimong bisitahan.
Ecser

Ang **Ecser** maoy usa ka barangay sa Pest county, Hungary, duol sa Budapest.

## Nahimutangan
Ang Ecser (paglitok: [ˈɛʧɛr]) aduna sab ngalang Eslobako: Ečer, ug aduna kiniy minoriya nga nga Eslobako. Anaa ang barangay sa habagatang-sidlakan gikan sa Budapest, duol sa Ferihegy International Airport. Ang mga silingang barangay mao ang Maglód, Vecsés, Gyömrő ug Üllő. Ang motorwey nga M0 moagi duol sa barangay. Nahimutang ang Ecser sa riles nga 120a (Budapest-Újszász-Szolnok).

## Kasaysayan
Ang unang nahisulat nga memorya sa Ecser mao ang petsa sa Disyembre 15, 1315, bisa'g ang barangay napundar niadto pang 896, sa pag-abot sa mga Ungariyano. Sumala sa alamat, ang ngalan sa barangay gimugna ni Grand Prince Árpád. Sa pagpangutana niya sa ngalan sa lugar, ang mga lumad nga tawo wa makaingon kaniya sa ngalan, mao nga miinong na lang si Árpád, "tawga ang kining lugar gikan niining kahoy (oak) (Hungarian cser). Sa panahon sa pagsakop sa mga Turko (Ottoman) (1526-1686) namatay ang barangay, human nasakop ang Buda, nga duol lang. Ang mga nahiunang lumulupyo mibalik niadto lang 1699. Sa Gubat sa Kagawasan ni Rákóczi (1703-1711) may 11 ka sundalo gikan sa Ecser. Sayo sa 1700 ang tag-iya sa barangay, si Konde Antal Grassalkovich mitugot sa pagpapuyo sa mga Eslobako.

## Kalahian
Ang nag-inusarang monumento sa Ecser mao ang usa ka simbahan nga Katoliko niadto pang 1740.

May inilang sayaw nga lumad nga gitawag og Pagkasal sa Ecser (*Ecseri lakodalmas*).

SAa kapa de armas makit-an ang simbahan, ang sayaw nga lumad ug ang kahoy nga oak, ang tulong labing importaneng simbolo sa barangay.

## Kalohang barangay/lungsod
Kin ang mga kalohang barangay/lungsod sa Ecser:
*  Zlaté Klasy (Slovakia)
*  Kumbağ (Turkey)

## Galeriya sa hulagway


Ecseri_168.jpg
Ecseri_151.jpg
Montbrison-sur-Lez

Ang **Montbrison-sur-Lez** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 266 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Drôme sa rehiyon sa Auvergne-Rhône-Alpes.

## Galeriya sa hulagway


Montbrison-sur-lez_-_maison_avec_pigeonnier.JPG
Montbrison-sur-lez_-_église_Saint-Blaise.JPG
PrieuréMontbrison-sur-Lez(26)2.jpg
Keiichi Morisato

Si **Keiichi Morisato** mao ang mayor kang batasan sa mga himalitang Manga sa *[[Ah! My Goddess|Oh My Goddess!]]* (OMG) (Ah! Akong Diosa) ug naa sa sulod sa mga Anime nga mga magkapanagway sa ngalan ug mao ang tinigiboses  sa Hinapon kay Masami Kikuchi ug sa tinigiboses nga dubber sa Sinugboanon ug Tinagalog nga si Fourth Brillante Lee. Sa iya ang ngalan mao ang kanunay sa dinaglat ingon sa "K1" (Ang 1 sa mga pinulongan sa Hinapon ingon kay "Ichi").
Saint-Étienne-du-Bois, Vendée

Ang **Saint-Étienne-du-Bois** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 1,416 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Vendée sa rehiyon sa Pays-de-la-Loire.

## Galeriya sa hulagway


Tulevriere.JPG
W1361-StEtienneDB_LavoirBourg_65463.JPG
Saint-Étienne-du-Bois

May pipila ka komyun sa Pransiya nga ginganlang **Saint-Étienne-du-Bois**:
* Saint-Étienne-du-Bois, Ain, Auvergne-Rhône-Alpes
* Saint-Étienne-du-Bois, Vendée, Pays-de-la-Loire
Saint-Benoît

May pipila ka komyun sa Pransiya nga ginganlang **Saint-Benoît**:
* Saint-Benoît, departamento sa Ain, rehiyon sa Auvergne-Rhône-Alpes
* Saint-Benoît, Aude, Occitanie
* Saint-Benoît, Alpes-de-Haute-Provence, Provence-Alpes-Côte d'Azur
* Saint-Benoît, Vienne, Poitou-Charentes
Eswatini

Ang **Gingharian sa Eswatini**, engl. **Kingdom of Eswatini**, Gingharian sa Swaziland hangtud 2018, usa ka gamay nga *landlocked* nga nasod sa habagatang Aprika (usa pod sa kinagamyan sa kontinente), gilibotan sa tanang kilid sa nasod sa Habagatang Aprika way labot sa sidlakan, diin giutlanan kini sa Mozambique. Mbabane ang kapital ug Lobamba ang sentrong royal ug lehislatibo. 



## Dugang Impormasyon
 
* The Government of The Kingdom of Eswatini, (Government website, English)
* The Kingdom of Eswatini – a royal experience, official Eswatini tourism website (richly illustrated, English)
* Eswatini National Trust Commission – Conserving Eswatini's Natural and Cultural Heritage, (very extensive descriptions of history, culture and nature, English)
* The Kingdom of Eswatini's Big Game Parks (page about the three big game parks, english)
* Eswatini – CIA World Factbook
Sayoko Mishima

Si **Sayoko Mishima** mao ang isang batasan sa kasunudsunuran nga Anime/Manga sa *[[Ah! Akong Diosa|Oh My Goddess!]]* (Ah! Akong Diosa). Mao ang suya nga tinigiboses sa Hinapon nga si Junko Asami ug Mamiko Noto ug ang tinigiboses nga dubber sa Sinugboanon ug Tinagalog nga si Grace Cornel.
Simbahan

Ang **simbahan** usa ka kapundokan sa mga katawhan nga adunay kumon nga mga relihiyosong pagtuo. Mopasabot kini sa mga Kristyano nga mga kahulogan, apan ang pulong kay magamit talagsa sa uban nga relihiyoso nga edipisyo.
Fr. Saturnino Urios University

Ang **Fr. Saturnino Urios University** o **FSUU** usa ka Unibersidad sa Dakbayan sa Butuan, Diin kini ang kinakaraang katolikong tulunghaan sa tibook bungto sa Caraga. Ang maong tulunghaan maoy kinaunhang nga home-ground na Kinatumhaan sa tibook bungto. Kini natukod sa tuig 1901, ug nahimong Kinatumhaan sa tuig 2006.

## Urian Publication
Ang Urian Publication ay isang magazine para ra sa mga estudyante sa unibersidad.

## Mga Radyo
Ang Estasyon sa Radyo FSUU DXJY frequency sa 1269 kHz

## Programang Kinihanglan

### Graduate
*Doctor of Philosophy in Education
*Doctor in Management

*Master in Public Administration
*Master in Public Administration
*Master in Business Administration
*Master in Business Administration Major in Human Resource Management
*Master of Arts in Nursing Major in Nursing Supervision and Administration
*Master of Arts in Nursing Major in Medical Surgery
*Master of Arts in Guidance and Counseling
*Master of Arts in Teaching English
*Master of Arts in Teaching Filipino
*Master of Arts in Teaching General Science
*Master of Arts in Teaching Special Education
*Master of Science in Physical Education
*Master of Science in Teaching Mathematics
*Master of Arts in Educational Management

### Undergraduate
***Accountancy**
**Bachelor of Science in Accountancy
**Bachelor of Science in Accounting Technology

***Arts and Sciences**
**Bachelor of Arts in Mass Communication
**Bachelor of Arts in Political Science
**Bachelor of Arts in Guidance and Counseling
**Bachelor of Arts in Economics
**Bachelor of Arts in Filiipino Language
**Bachelor of Arts in English Language
**Bachelor of Arts in Applied Mathematics
**Bachelor of Science in Biology

***Business Administration**
**BSBA in Financial Management
**BSBA in Marketing Management
**BSBA in Operations Management
**BSBA in Human Resource Management and Development

***Computer Studies** 
**Bachelor of Science in Computer Science
**Bachelor of Science in Information Technology
**Bachelor of Science in Information Technology Major in Animation
**Computer Programming NC IV
**Computer Hardware Servicing NC II

***Engineering and Technology**
**Bachelor of Science in Civil Engineering
**Bachelor of Science in Industrial Engineering 

***College of Law**
**Bachelor of Law

***Criminology**
**Bachelor of Science in Criminology

***Nursing**
**Bachelor of Science in Nursing

***Teacher Education**

**Bachelor in Secondary EducationMajor in: 
***Physical Science
***Filipino
***English
***Mathematics
***Social Studies
***Biological Science
**Bachelor in Elementary EducationMajor in: 
***General Education
***Special Education
***Pre-school Education

### Basic education

*Kindergarten 
*Grade School                                    
*Junior High School
*Senior High School

## Notableng mga tawo

*Jason Dy
*Hernando Iriberri

## Mga sumpay sa gawas
*FSUU Website
Terorismo

Ang **terorismo** usa ka kontrobersyal nga termino nga walay nauyonang internasyonal nga kahulogan. Sumala sa Hiniusang mga Nasod ang pagka way klarong kahulogan niini usa ka seryosong problema. Sa modernong panahon, ang terorismo usa ka biyolenteng bulohaton alang sa mga sibilyan aron makakab-ot og mga politikal o ideyolohikal nga mga butang pinaagi sa paghimo og kahadlok. Ang labing kumon nga mga depinisyon sa terorismo mipaapil lang sa mga bulohaton nga gihimo alang sa pagpanghadlok (teror), ug gimugna tungod sa usa ka gol nga ideyolohikal (kumpara sa inusarang pag-atake), ug delibereyt ang pagtarget o gidisregard ang kaluwasan sa mga dili kombatante. Ang ubang depinisyon usab giapil ang mga biyolenteng bulohaton ug gubat.

## Galeriya sa hulagway


National_Park_Service_9-11_Statue_of_Liberty_and_WTC_fire.jpg
North face south tower after plane strike 9-11.jpg
UA_Flight_175_hits_WTC_south_tower_9-11_edit.jpeg
Gmail

Ang **Gmail** usa ka libre nga web-based e-mail(webmail), POP3 ug IMAP na serbisyo sa e-mail sa Google. Sa Abril 1, tuig 2004 nagsugod ang serbisyo nga beta kung diin nanginahanglan pa ug imbitasyon para makagamit sa serbisyo. Sa Pebrero 7, tuig 2007 ang bersyon na beta gi-abli na sa publiko. Kung diin may inisyal na storage na capasidad nga 1 GB, hinay-hinay nga gataas ang standard para sa libre nga storage.

Ang Gmail karon gahatag ug sobra pa sa 6700MB nga libreng storag(gataas ug 3.348MB matag-adlaw, kung diin may dugang na storage na mukabat gikan sa 10 GB hangtud 400 GB nga mamahimong abelabol pinaagi sa pagbayad ug US$20 hangtud US$500 matag-tuig. Kini may interface na search-oriented ug 'conversation view' na mura ug Internet forum. Ang Gmail ilado sa paggamit ug Ajax na programming language na pinaagi sa iyang disenyo, ug adunay milyon-milyong mga gagamit.

## Tan-awa usab
*Google
*E-mail

## Mga Reference
*Enabling POP - Google Help Center
*Enabling IMAP - Google Help Center
*A simple way to get more storage - Official Google Blog
*Google opens Gmail to all
*Google to offer gigabyte of free e-mail
*Ajax Asynchrous Java and XML 
*Despite filters, tidal wave of spam bears down on e-mailers
*Google Deletes Some Gmail Accounts by Mistake 

## Galeriya sa hulagway


Gmail_Icon.png
Gmail_manager_menu_contextuel.jpg
Gmail_icon_(2020).svg
Gmail2020.logo.png
Google_Inbox_by_Gmail_logo.svg
Gmail-Kapelle_2.jpg
Deus Gmail.png
Gmail-Kapelle.jpg
Pierres, Eure-et-Loir

Ang **Pierres** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 2,398 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Eure-et-Loir sa rehiyon sa Centre-Val-de-Loire.
Ebanghelikalismo

Ang **ebanghelikalismo** usa ka teyolohikong pagsabot, nga mas duol nga kauban sa Protestante nga Kristyanismo, diin ang ilang mga doktrina ug tudlo naka sumala ug nakasentro sa ebanghelyo. Ang ebanghelikalismo gisabot ug kadaghanang paagi, kadaghanan sa mga myembro gakonsidera ug pagtuo sa panginahanglan ug personal na kombersyon (o pagka-*[[born again]]*, ang uban ekspresyon sa ebanghelyo pinaagi sa ebanghelismo, nga may taas nga pagkonsidera sa katungod na mo komanda ug paghatag sa otorita, ug usa ka empasis sa pagkamatay ug pagkabanhaw ni Hesus nga mga karakteristika sa eksplikasyon. 

## Tan-awa usab
*Protestantismo
*Simbahang Katoliko

## Mga reperensya
*Evangelicalism Definition
*http://www.wheaton.edu/isae/defining_evangelicalism.html

## Galeriya sa hulagway


Faith_Tabernacle_worship.jpg
Iurd_russia.jpg
Drôme

Ang **Drôme** (Droma sa Occitano, Drôma sa Arpitano) usa ka departamento sa habagatang-sidlakang Pransiya gingalan gikan sa Suba sa Drôme. Sakop kini sa rehiyon sa Auvergne-Rhône-Alpes. 

Drômois ang tawag sa mga lumulupyo dinhi.

### Nangunang mga dakbayan

(tuig 1999)
* Valence: 66,568
* Romans-sur-Isère: 33,665
* Montélimar: 32,896
* Nyons: 6,731

## Galeriya sa hulagway


Drôme-Position.png
FR-26-La_Roche_St-Secret_Béconne_végétation.jpg
Evaristo

Si **Papa San Evaristo** mao ang ikalimang Santo Papa sa Simbahang Romano katoliko. Siya milingkod gikan niadtong 98/99 ngadto sa 106/107  o gikan sa tuig 99 ngadto sa tuig 108. Siya nailhan usab isip **Aristo**.

Gamay ra ang nahibaloan bahin kang Evaristo. Sumala sa *[[Liber Pontificalis]]*, siya gikan sa pamilya nga adunay Griyegong gigikanan. Siya napili sa panahon sa Romanhong Emperador gna si Domitian, diin nahiatbo ang ikaduhang dakong pagpanglutos.

Giisip kaniadto nga ang tanang unang mga Papa nahimong Martir. Apan walay ebidensiya sa pagka-martir ni San Evaristus. Gitala siya sa Romanhong Martirolohiya, apan walay titulong "Martir", ug ang iyang piyesta gibutang sa Oktubre 26.

Si Eusibio, sa iyahang *Ecclesiastical History IV*, I, misulat nga si Evaristus namatay sa ika-12 nga tuig sa paglingokod sa Romanhong Emperador nga si Trajan. Si San Evaristo maoy mipuli kang San Clemente isip Obispo sa Roma, ug milingkod sulod sa walo ka tuig.

## Mga reperensya
Telesforo

Si **Papa San Telesforo** mao ang Santo papa sa Simbahang Romano Katoliko gikan niadtong 126 o 127 hangtod niadtong 137 o 138, sa panahon sa mga Romahong Emperador nga sila si Hadrian ug Antoninus Pius. Siya usa ka Griyego.

Ang magsusulat nga si San Ireneo sa Lyons miingon nga si San Telesporo namatay isip usa ka martir. . Sa Romanhong Martirolohiya, ang iyang piyesta pagasaulogon inig ka Enero 2; ang Griyegong Simbahang nagsaulog niini inig ka Pebrero 22. 

Ang tradisyon sa pagsaulog ug mga Misa sa tungang gabii alang sa Pasko, ang pagsaulog sa Adlaw sa Pagkabanhaw inig ka Dominggo, ang pagtagan ug pito ka semanang Kuwaresma bag-o ang Pagkabanhaw , ug ang pagkanta sa Gloria, usahay giingon gisugdan ni Papa San Telesporo, apan pipila ka Historyador ang wala motuo niini.

Ang mga *Carmelites* mibenerar kang Teosporo isip patron sa orden tungod sa daghang mga tinubdan nga naghulagway kaniya isip usa ka ermetanyo nga nagpuyo sa Bukid sa Carmel.

Ang lungsod sa Saint-Télesphore sa habagatang-kasadpang parte sa Quebec, Canada, gipangalan isip pagpahinungod kang Papa San Telesforo.

## Reperensiya
Higinio

Ang **Higinio** mahimong nagpasabot kang:
*Gaio Julio Higinio (c. 64 BK - 17 AD), Romanhong mambabalak, nagsulat sa Fabulae, giingong nagsulat sa Poeticon astronomicon
*Higinio Gromatico, Romanhong surbeyor
*Pseudo-Higinio, nagsulat sa De Munitionibus Castrorum
*Higinio sa Cordoba, obispo sa karon Cordoba, kaaway ni Priscilliano niadtong ika-4 nga siglo.
*Papa Higinio, usa ka santo
Higinio (papa)

Si **Papa San Higinio** mao ang Santo Papa sa Simbahang Romano Katoliko gikan niadtong 138 hangtod niadtong 140. Siya natawo sa Atenas, Gresya. Sa iyang pagkapapa, aduna siyay gimantala nga mga prerogatibo alang sa kaparian, ug gitarong ang hirarkiyang eklesyastikal. Si Higinio ang nagpasiugda sa pag-apil og mga Ninong ug Ninang sa Bunyag aron motabang sa usa ka Katoliko sa ilang kinabuhing Kristiyano. Iya uasb nga gisulat sa usa ka dekrito nga ang tanang mga simbahan angay nga ikonsekrar. Siya giinong namatay isip usa ka martir sa pagpanglutos sa Romanhong Emperador nga si Marcus Aurelius, apan walay sinulat nga mga ebedensiya nga nagpamatuod niini. 

Ang iyang piyesta pagasaulogon inig ka Enero 11.
Gitas-on

Ang gitas-on ang sukod sa pabarog nga gilay-on. Ang gitas-on mopasabot og duha ka butang ,ang sukod gikan sa ubos nga bahin paingon sa ibabaw sa usa ka butang (height), o ang gilay-on sa usa ka butang sa *plane of referenc* (altitude). Gisukod ang gitas-on subay sa pabarog (y) nga aksis gikan sa usa ka punto padulong sa lain nga punto.

## Matematika
Ang gitas-on ang ikatulo nga sukod sa mga *dimensional models*.

## Galeriya sa hulagway


Height_demonstration_diagram.png
Height_demonstration_diagram_He.png
Rolling_drum_height_limit.jpg
Aristóteles

Si **Aristóteles** (Grinyego: Αριστοτέλης, *Aristotélis*; 384 BK–322 BK) usa ka Griyego nga pilosopo, magtinun-an ni Platón ug magtutudlo ni Alejandro ang Bantogan.
Inclined plane

Ang ***inclined plane*** usa sa unom ka mga nag una nga mga makina. Sumala sa iyang ngalan, usa kini ka patag nga *surface* nga ang *endpoints* o kinutoban anaa mahimutang sa nagkalainlain nga mga gitas-on. Pinaagi sa pagpadagan sa usa ka butang sa *inclined plane* inay nga ipasaka diretso pataas, nakuhaan ang pwersa nga gikinahanglan, sa pagpataas sa gilay-on nga kinahanglan agi-an sa butang.
Alejandro I

Si **Papa San Alejandro I** mao ang Santo Papa sa Simbahang Romano Katoliko niadtong 106 hangtod sa 115. Sa *[[Annuario Pontifico]]* (2003), siya gi-ila isip usa ka Romanhon kinsa milingkod niadtong 108 o 109 hangtod niadtong 116 o 119. Siya usa ka mmartir sumala sa tradisyon, apan walay mitumaw nga ebidensiya nga misupak ni miuyon niini. Sa iayng Papasiya, iyang gisulod sa Misa ang parte nga gitawag nga "Canon sa Misa". Naghimo usab siya og usa ka panalangin nga pagagamiton aron magpagawas og mga daotang espiritu. Kini naggamit og asin ug tubig.

Si Eusibio, sa iyang *"Ecclesiastical History IV"*, IV, I, 1, misulat nga si San Alejandro namatay sa ikatulong tuig sa pagdumala sa Romanhong Empedaro nga si Hardian, human magsilbi isip Papa sulod sa napulo ka tuig.

Ang piyesta ni San Alejandro pagasaulogon matag Mayo 3, dungan kang San Eventio ug San Teodolo, ug usab ni San Juvenal.
Pío I

Si **Papa San Pío I** usa ka Santo Papa sa Simbahang Romano Katoliko. Sumala sa *[[Annuario Pontificio]]*, siya milingkod gikan niadtong 142 o 146 ngadto sa 157 o 161. Adunay uban nga nagtuo nga ang iyang papasiya midagan niadtong 140 hangto sa 154.

Gituhoan nga siya natawo sa Aquileia, sa amihanang Italya, ug "Rufinus" ang iyang amahan, kinsa gikan usab sa Aquileia sumala sa liber Pontificalis. Giinngong si Pio ang nagtukod sa usa sa mga labing karaan nga simbahan sa Roma, ang Santa Pudenziana. Aunay miisip kaniya nga usa ka martir, gani gitala siya isip usa ka martir sa mga unang edisyon sa *[[Breviary]]*. Apan ang pagtuon nga maoy gigamit sa 1969 nga rebisyon sa Romano Katolikong kalendaryo sa mga santos miingon nga walay ebidensiya sa pagkamartir ni Papa Pio, ug wala usab siya itala isip martir sa Romanhong martirolohiya. 

Gitala sa Muratorianong Canon sa ikaduhang siglo, ug sa *[[Liberian Catalogue]]* nga siya maoy igsuon ni Hermas, ang nagsulat sa *[[Ang Magbalantay sa Karnero ni Hermas]]*. Ang nagsulat sa maong basahon miila sa iyang kaugalingon isip usa ka kanhi ulipon. Kini maoy sinugdan sa pipila ka ispekulasyon nga si Pio ug Hermas kanhi mga ulipon, apan gibuhian.

Ang piyesta ni Papa San Pio I pagasaulogon matag Hulyo 11.

## Mga reperensya
Aniceto

Si **Papa San Aniceto** mao ang Santo Papa sa Simbahang Romano katoliko niadtong 154 hangtod 167 (ang talaan sa Batikano nagtala sa mga tuig 150 o 157 hangtod 153 o 168). Ang iyang pangalan, sa Griniyego nagpasabot og *"wala mapildi"*. Siya usa ka Syriano gikan sa dakbayan sa Emesa (karon Homs), Syria.

Sumala ni San Irenaeus, nahitabo sa iyang papasiya ang pagbisita ni San Policarpio sa Smyrna, usa ka tinun-an ni San Juan Ebanghelista, didto sa Simbahan sa Roma. Si San Policarpio ug San Aniceto naghisgot bahin sa kasaulogan sa Pagkabanhaw. Si Policarpio ug ang iyang Simbahan nagsaulog sa paglansang sa krus inig ka abot sa ikanapulog-upat ka adlaw sa Nisan, nga motakdo sa Pesach o *pagsalyo*. Ang adlaw sa semana dili importante didto sa silangan. Sa laing bahin, ang Romanhong Simbahan nagsaulog sa Pasko sa Pagkabanhaw inig ka Dominggo, ang adlaw sa semana nga nabanhaw si Kristo.
Buxeuil, Vienne

Ang **Buxeuil** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 896 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Vienne sa rehiyon sa Nouvelle-Aquitaine.

## Galeriya sa hulagway


86_Buxeuil_église.jpg
Víctor I

Si **Papa San Víctor I** mao ang Santo Papa sa Simbahang Romano katoliko niadtong 189 hangtod sa 199.

Si Victor I maoy unang Aprikanong Obispo sa Roma, kay siya namatawo man sa Romanhong Lalawgian sa Aprika.

Sa wala pa siya mahimong Papa, aduna nay kalahian sa pagpetsa alang sa pagsaulog sa Adlaw sa Pagkabanhaw tali sa Roma ug sa mga obispo sa Asya Minor. Kini gipasagdan lamang sa mga Romano ug mga Ortodoksong Simbahan. Ang mga simbahan sa Asya Minornagsaulog sa adlaw sa Pagkabanhaw sa Ika-14 nga adlaw sa hudiyong bulan sa Nisan, ang adlaw sa dili pa ang Pasko sa mga Hudiyo, kun bisan unsa man ganing adlawa kini mahitabo. Apan ang Roma ug ang Kasadpan nagsaulog niini sa Dominggo inigka human sa ika-14 sa Nisan. 

Sa Papa na si Victor, siya nahinumduman sa iyang gipakitang kalagot tungod sa kawalay kahiusahan sulod sa simbahan tungod niini. Tungod sa pagsupak sa pipila batok kaniya bahin niini, iyang giputol ang iyang pakighigala sa pipila ka obispo sama kang Policrates sa Efeso. Iya usab giputol ang pakighigala kang Teodotus sa Byzantium tungod sa iyang sukwahi nga pagtuo bahin kang Kristo.

Si Victor ang nagpasiugda sa pagsaulog sa Misa sa pinulongang Latin. Sa wala pa siya, ang misa anaa sa pinulongang Griyego.
Ceferino

Si **Papa San Ceferino**, kinsa natawo sa Roma, usa ka Santo Papa sa Simbahang Romano Katoliko sulod sa hapit 20 katuig, gikan niadtong 199 hangtod 217, isip puli kang Papa Victor I. Sa iyang kamatayon niadtong Disyembre 20, 217, siya gipulihan sa iyang pamunong tigtambag, si Papa Calixto I.

## Papasiya
Bisan sa iyang taas nga Pontipikato, gamay ra ang nahibaloan bahin kaniya. Ang iyang kritiko, si Hipolito sa Roma, miila kaniya isip usa ka simpleng tawo nga walay edukasyon, gani "gamay ra ang nahibaloan bahin sa pagpadagan sa usa ka simbahan", ug madaladala ra sa iyang diyakono nga si Calixto, kinsa maoy mipuli kaniya. Siya gisaway ni Hipolito tungod sa wala pagsdisiplina sa mga kaparian, ug sa wala pagbadlong sa mga eresiya (ilabi na sa Sabelyanismo) nga misikat kaniadto sa Roma.

## Mga Kasungian
Ubos ni Ceferino, ang posisyon sa mga Kristiyano, nga maayo pa sa unang mga tuig sa pagdumala ni Emperador Septimus Severus, misugod pagkabati. Niadtong 202 o 203, miinit ang pagtan-aw sa Emperador ngadto sa mga Kristiyano, gani nagpasiugda siya og usa ka laing pagpanglutos.

Si Eusibio sa Caesarea miingon nga adunay ginganla'g Natalius nga nagpasiugda og usa ka eresiya nga nagtudlo nga si Kristo tawo lamang, gani imperyor ra kang Melchizedek. Apan nangayo siya'g pasaylo kang Ceferino aron mabalik siya sa komyunyon sa Simbahan.

Ang Romanhong pari nga si Hipolito maoy labing misupak sa usa ka Doktrinang Logos nga mi-*emphasize* sa kalahian sa mga Persona sa Trinidad. Siya mitudlo nga ang *"Divine Logos"* nga nahimong tawo diha ni Kristo lahi ra sa Dios, ug maoy *"mediary"* tali sa Dios ug sa mga ginama sa Dios. Kini nga doktrina nga iyang gitudlo maoy sinugdan sa kalibog, ug pipila ka mga pagtulon-an ang migawas aron pagsupak niini. Kini nga mga doktirna, kinsa misupak kang Hipolito, gitawag og "Monarkiyanismo", kinsa mitudlo nga aduna lamay *"sole deity"* ang Dios Amahan, ug nga si Kristo usa ka manipestasyon sa Dios sa pamaagi (*modus*) sa "*union*" sa tawhanong kinaiya. Aduna usay mga Modalista ug mga Partipasyano, ug ingon nila nga dili ang Anak sa Dios kundili ang Amahan mao ang gilansang sa krus. Si Papa Ceferino wala mangisog sa pag-uwang sa ilang mga kasungian. Kay wala man makatubag sa mga argumento ni hipolito, si Ceferino simpleng mitubag nga siya mituo sa usa ka Dios, ug kang Ginoong JesuCristo, ug nga ang Anak, dili ang Amahan, maoy namatay.

Isip oposisyon kang Ceferino, si Hipolito ang kina-unhang naghimo'g *[[schism]]* sa kasaysayan sa Simbahang Kristiyano.. Sa dihang si Calixto, kinsa maoy gibasol ni Hipolito sa kawalay aksyon ni Ceferino, ang nahimong papa, mibiya si Hipolito sa simbahan kuyog ang pipila ka mga tinun-an niya. Sulod sa hapit 10 ka tuig, si Hipolito maoy nahimong lider sa ilang kongregasyon, posibleng isip ilang obispo. Si Hipolito ang usahay giila isip unang Antipapa.

## Piyesta
Ang piyesta ni Papa Ceferino, nga kaniadto gisaulog inig ka Agosto 26, karon gisaulog na inig ka Disyembre 20, ang adlaw sa iyang kamatayon.

## Reperensiya
Toraichi Tamiya

Si **Toraichi Tamiya** mao ang usa nga batasan sa mga kasunudsunuran nga Anime/Manga sa *[[Ah! Akong Diosa|Oh My Goddess!]]* (Ah! Akong Diosa). Mao ang tinigiboses sa Hinapon nga si Kiyoyuki Yanada ug ang tinigiboses nga dubber sa Sinugboanon ug Tinagalog nga si Louie Paraboles.