Tunga-tungang Kabisay-an

Ang **Tunga-tungang Kabisay-an**, usa sa mga rehiyon sa Pilipinas, gi-*designar* komo Rehiyon VII. Kabahin ni sa Kabisay-an. Upat ang mga lalawigan sa rehiyon, mao kini ang, Bohol, Negros Oriental, Siquijor, ug Sugbo. Kining rehiyon maoy ang teritoryo na puy-anan sa mga lumad nga nagsulti sa pinulongang Binisayang Sinugboanon. Ang sentro sa rehiyon maoy ang Dakbayan sa Sugbo.

## Etymology
Ang ngalan sa rehiyon kadaghanan gipili sa mga kolonista sa Amerika aron ipakita ang sentralidad sa mga isla sa sulud sa labing kadako nga lugar sa Bisaya. Adunay mga sugyot nga nganlan ang karon nga rehiyon sa Central Visayas, nga gidominahan sa Cebuano (Sugbuanon) nga etniko nga grupo, sa rehiyon sa Sugbu, ang kanhing ngalan sa rehiyon sa wala pa ang kolonisasyon sa Espanya kaniadtong ika-16 nga siglo. Ang ngalan nagtumong sa kanhing gingharian sa rehiyon, ang Rajahnate of Cebu, o Sugbu sa Cebuano.  

## Kasaysayan
Ang mga rehiyon unang ning-abut kaniadtong Septyembre 24, 1972, kung diin ang mga probinsya sa Pilipinas giorganisar sa 11 ka rehiyon pinaagi sa * Presidential Decree Num. 1 * ingon nga bahin sa * Integrated Reorganization Plan * ni Presidente Ferdinand Marcos Ang mga probinsya sa Cebu, Bohol, ug Negros Oriental (lakip na ang sub-province sa Siquijor kaniadto) gihiusa sa pagpundok aron maporma ang rehiyon sa Central Visayas.

Tungod sa Executive Order No. 183 nga gipagawas kaniadtong Mayo 29, 2015, pinaagi sa Presidente Benigno Aquino III, ang lalawigan sa Negros Oriental gikuha gikan sa Central Visayas aron maporma ang Negros Island Region kauban ang Negros Occidental ug ang kapital sa lalawigan, Bacolod.  Apan sa ulahi ang Negros Oriental ug ang kaulohan niini, Dumaguete City balik sa Central Visayas kaniadtong Agosto 9, 2017 sa dihang gibungkag ni Presidente Rodrigo Duterte ang Negros Island Region, nga gibasura ang Executive Order Numero 183, s. 2015 pinaagi sa pagpirma sa Executive Order No. 38, nga gikutlo ang kakulang sa pondo aron hingpit nga maestablisar ang NIR, pinauyon sa Benjamin Diokno, unya ang Secretary of Budget and Management. 

## Heograpiya

Ang Sentral nga Kabisay-an gilangkuban sa duha ka mga punoan nga lalawigan sa isla sa Cebu ug Bohol, ingon man gamay nga isla sa Siquijor ug daghang mga isla nga naa sa gawas. Kauban usab niini ang sidlakang katunga sa mas dakong isla sa Negros. Ang mga estretso sa Cebu ug Tañon bahin usab sa rehiyon. Ang rehiyon adunay utlanan sa amihanan sa Visayan Sea, kasadpan sa lalawigan sa Negros Occidental sa Western Visayas, habagatan sa Dagat Bohol, ug sidlakan sa Camotes Sea ug ang isla sa Leyte sa Silangang Kabisay-an.

### Mga pagkabahinbahin sa pagdumala
Ang rehiyon sa Central Visayas gilangkuban sa upat ka mga lalawigan ug tulo ka mga independente nga lungsod sa Cebu, Bohol, Siquijor, Negros Oriental,  ug ang lungsod na Cebu , Mandaue ug Lapu-Lapu

### Mga sinultian
Ang mga lumad nga sinultian sa Central Visayas mao ang:
* Bantayanon, sinultian sa Bantayan Island sa lalawigan sa Cebu.
* Ang Boholano, usa ka diyalekto nga Sugbuanon nga gisulti sa Bohol.
* Sugbuanon, sinultian sa Cebu, Negros oriental, Bohol, ug Siquijor. Kini ang rehiyonal nga lingua franca.
* Hiligaynon, nga gisulti sa kasadpang Negros Oriental.
* Porohanon, gisulti sa Camotes Islands sa lalawigan sa Cebu.

## Ekonomiya

## Mass media
Ang Dakbayan sa Sugbo mao ang punoan nga media hub alang sa parehas nga rehiyon. Daghang mga network sa media - ABS-CBN, GMA Network, TV5, People's Television Network, CNN Philippines, ug IBC 13 - ipadayon ang ilang tagsatagsa nga mga lokal nga istasyon ug sangang buhatan alang sa katuyoan sa pagtan-aw, komersyo ug pagsakup sa balita. Kadaghanan sa mga estasyonan niini nagsibya sa lokal nga balita ug mga kalihokan sa publiko ingon man mga kalingawan ug mga drama aron maandam ang mga lokal nga tumatan-aw.

Gawas sa 24 nga nasyonal nga inadlaw nga pamantalaan nga magamit, ang Siyudad sa Sugbo adunay usab 20 nga lokal nga pamantalaan. Lakip sa gibasa sa kadaghanan ang Sun.Star Cebu, Cebu Daily News, ug The Freeman. Ang nag-unang Islamic news journal sa nasod nga The Voice of Islam, gitukod kaniadtong 1961 ug gimantala ning syudad.

## Transportasyon
### Mga pantalan

Ang Port of Cebu mao ang punoan nga ganghaan sa rehiyon. Adunay usab pantalan sa Tagbilaran sa Bohol, Larena sa Siquijor, ug Sibulan ug Dumaguete, parehas sa Negros Oriental. Ang pagpadala sa isla sa inter-isla gisilbi sa daghang mga linya sa pagpadala, duha sa mga kompanya niini ang mga fastcraft nga nagsilbi sa tanan nga mga lalawigan sa rehiyon.

### Mga tugpahanan

Ang Mactan – Cebu International Airport, nga nahimutang sa Dakbayan sa Lapulapu, mao ang ikaduhang labing ka busy nga tugpahanan sa nasud (pagkahuman sa Ninoy Aquino International Airport sa Metro Manila) ug usa sa tulo ra nga mga tugpahanan sa ang Bisaya nga nagserbisyo sa internasyonal nga mga paglupad (gawas sa Kalibo International Airport ug Iloilo International Airport). Kini ang punoan nga airline hub sa Cebu Pacific, ug ikaduhang hub alang sa Philippine Airlines ug mga subsidiary niini, nga adunay mga paglupad sa mga lokasyon sa tibuuk nga nasud. Nag-alagad usab kini mga internasyonal nga pagbiyahe sa ubang mga destinasyon sa Asya ug intercontinental. 

Ang uban pang mga tugpahanan sa rehiyon mao ang Bohol-Panglao International Airport nga nagsilbi sa Tagbilaran ug uban pang bahin sa Bohol, ug Sibulan Airport nga nagsilbi sa Dumaguete ug ang nahabilin sa Negros Oriental.

## Reperensiya