open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Albert Speer

Si **Albert Speer** (natawo isip Berthold Konrad Hermann Albert Speer, Marso 19, 1905 - Septiyembre 1, 1981) usa ka Alemang arkitekto, ug nahimong Ministro sa Armamento ug Produksyong Panggubat niadtong Ikaduhang Gubat Kalibotanon alang sa Ikatulong Reich. Si Speer maoy pamunong arkitekto ni Adolf Hitler sa wala pa siya gitudlo isip ministro. Giila isip "ang Nazi nga nangayo'g pasaylo", iyang gidawat ang responsibilidad didto sa Husay sa Nuremberg ug sa iyang mga *memoir* alang sa mga salaod sa rehimeng Nazi. Kon miapil ba siya sa *Holocaust*, o kon nasayod ba gani siya, nagpabiling gilalisan sa mga eksperto karon.

Mapil si Speer sa Partidong Nazi niadtong 1931. Nailhan siya sa partido tungod sa iyang kamaayo sa natad sa artkitektura, ug nahiapil siya sa mga suod nga higala ni Hitler. Gikomisyon siya sa diktador sa pagdisenyo sa pipila ka mga istruktura, apil na niini ang *[[Reich Chancellery]]* (opisina sa *Chancellor* sa Alemanya) ug ang *[[Zeppelinfeld]]*, diin gipahigayon ang tinuig nga *rally* sa Nuremberg. Giplaraw usab ni Speer nga himoong pag-usab ang Berlin base sa usa ka engrandeng plano uban ang dagkong mga edipisyo, lapad nga mga dalan, ug modernong sistema sa transportasyon.

Isip Ministro sa Armamento ug Produksyong Panggubat, mahimong nagmpalamposon si Speer. Gani, nagkadao ang produksyong panggubat sa ALemanya bisan og daghang mga lungsod na ang gibomba sa mga Alyado. Human sa gubat, gihusay siya sa Nuremberg, ug gihukamng ibilanggo sulod sa 20 ka tuig tungod sa iyang papel sa rehimeng Nazi. Siya misilbi sa iyang sentensiya didto sa Bilanggoan sa Spandau, Kasadpang Berlin.

Human siya buhi sa Spandau niadtong 1966, gimantala ni Speer ang duha ka awtobiyograpiya, ang *[[Inside the Third Reich]]* ug ang **. Niining mga libroha, iyang gidetalye ang ilang pagkasuod ni Hitler, ug ang adlaw-adlaw'ng paglihok sa rehimeng Nazi.Misulat usab siya'g ikatulong libro, ang *Infiltration*, diin iyang gihisgotan ang SS. Namatay si Speer tungod sa natural nga hinungdan niadtong 1981 smtang mibisita sa London.
Nasodnong Komisyong Pangkasaysayan (Pilipinas)

Ang **Nasodnong Komisyong Pangkasaysayan** (Ininggles: *National Historical Commission*; Tinagalog: *Pambansang Komisyong Pangkasaysayan*; Kinatsila: *Comisión Histórica Nacional*) kun **NKK** maoy parte sa kagamhanan sa Pilipinas nga ang misyon maoy "promotion of Philippine history and cultural heritage through research, dissemination, conservation, sites management, and heraldry works."

Naa kini sa Abenidang T. M. Kalaw sa Manila. Sa kilid ra niini ang Nasodnong Pamasahonan.

## Mga reperensya

## Mga sumpay sa gawas
* Opisyal nga sityo
Nasodnong Pamasahonan (Pilipinas)

**Nasodnong Pamasahonan sa Pilipinas** (Ininggles: *National Library of the Philippines*; Tinagalog: *Pambansang Aklatan*) mao ang opisyal nga nasodnong pamasahonan sa Pilipinas. Naa kini sa Abenidang T. M. Kalaw sa Manila. Sa kilid ra niini ang Nasodnong Katukorang Pangkasaysayan.

Naa sa Pamasahonan ang mga orihinal nga kopya sa mga labing importanteng obra sa nasodnong bayaning si José Rizal: ang *[[Noli Me Tangere]]*, ang *[[El filibusterismo]]*, ug ang *[[Mi último adiós]]*.

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo
Nasodnong Komisyon para sa Kultura ug mga Arte

**Nasodnong Komisyon alang sa Budaya ug mga Arte** (Ininggles: *National Commission for Culture and the Arts*; Tinagalog: *Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining*) mao ang opisyal nga konsehong pang-arte sa Pilipinas. Kini ang responsable para sa Nasodnong Pamasahonan, Nasodnong Tipiganan, ug Nasodnong Katukorang Pangkasaysayan.

## Tan-awa usab
*Sentrong Pangkultura sa Pilipinas

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo 

## Galeriya sa hulagway


Intramurosjf0980_20.JPG
Nasodnong Tipiganan (Pilipinas)

Ang **Nasodnong Tipiganan sa Pilipinas** (Ininggles: *National Archives of the Philippines*; Tinagalog: *Pambansang Sinupan ng mga Tala*) maoy ahensya sa kagamhanan sa Pilipinas ubos sa Nasodnong Tinugyanan para sa Kultura at mga Arte.

Naa ang Nasodnong Tipiganan sa Abenidang T. M. Kalaw sa Manila.

## Mga reperensya

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo
Henry Otley Beyer

Si **Henry Otley Beyer** (13 Hulyo 1883–31 Disyembre 1966) ang kailhan isip "amahan sa antropolohiyang Pilipino." Giminyo niya si Lingayu Gambuk sa Ifugao. Gipakatawo ang ilang anak, si William, tuig 1918.
Ohaldre

Ang **ohaldre** (Kinatsila: *hojaldre*; Ininggles: *puff pastry*) maoy tam-is nga kalamay nga gikan sa kalibotang Arabigo. Sa Pilipinas, gigama kini sa Sugbo ug popular sa tibuok nasod.

## Mga reperensya

## Galeriya sa hulagway


Appleturnover.jpg
Pate_feuilletee.jpg
George Washington

Si ** George Washington** mao ang unang Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1789-1797. Siya gipulihan ni John Adams.
John Adams

Si ** John Adams** mao ang ikaduhang Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1797-1801 . Siya gipulihan ni Thomas Jefferson.
Thomas Jefferson

Si ** Thomas Jefferson** mao ang ikatulong Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1801-1809. Siya gipulihan ni James Madison.
Wenceslao Retana

Si **Wenceslao Emilio Retana Gamboa** (1862&#150;1924) maoy Katsilang peryodista, magsasaysay, ug politiko. Naghimo siyang admirador ug tagasulat sa kinabuhi ni Jos&#233; Rizal, ang nasodnong bayani sa Pilipinas.

## Mga sumpay sa gawas
*Artikulo bahin kang Wenceslao Retana ug ang kasaysayan sa Pilipinas
*''De la evolución de la literatura castellana en Filipinas'', ni Retana (1909)
John Quincy Adams

Si ** John Quincy Adams** mao ang ikaunom nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1825-1829. Siya gipulihan ni Andrew Jackson .
Andrew Jackson

Si ** Andrew Jackson** mao ang ikapitong Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1829-1837. Siya gipulihan ni Martin Van Buren .
Martin Van Buren

Si ** Martin Van Buren** mao ang ikawalong Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1837–1841. Siya gipulihan ni William Henry Harrison.
James K. Polk

Si ** James Knox Polk** mao ang ika-11 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1845-1849. Siya gipulihan ni Zachary Taylor .
Zachary Taylor

Si ** Zachary Taylor** mao ang ika-12 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1849-1850. Siya gipulihan ni Millard Fillmore .
Millard Fillmore

Si ** Millard Fillmore** mao ang ika-13 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1850-1853. Siya gipulihan ni Franklen Pierce .
James Buchanan

Si ** James Buchanan** mao ang ika-15 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1857-1861. Siya gipulihan ni Abraham Lincoln .
Ñ

Ang **Ñ** maoy titik sa alpabetong Kinatsila, Sinugboanon, ug Tinagalog. Kini dunay tingog nga [ɲ].

Sa Kinatsila, dunay pinaglain ang bigkas sa *ñ*, *ni + patingog*, ug *ny*: ang una gibigkas isip [ɲ], ang ikaduha isip [nj], ug ang ikatulo isip [nʒ] o [nʝ], depende sa nasod.

Sa Sinugboanon ug Tinagalog, gigamit ra kini sa mga ngalan sa tawo kun lugar nga nakalitok sa ortograpiyang Kinatsila. Kini dili gigamit sa pagsulat og mga ordinaryong pulong. Gitranslitera isip *ny* ang *ñ* sa mga pulong gikan sa Kinatsila.
Resh

Ang **resh** (Inebreyo: ר; Inarabigo: ﺭ, *rā&#146;*) maoy titik sa mga abyad nga Inebreyo ug Inarabigo.
Shin

Ang **shin** (Inebreyo: שׁ; Inarabigo: ش, *shīn*) kun **sin** (Inebreyo: שׂ; Inarabigo: س, *sīn*) maoy titik sa mga abyad nga Inebreyo ug Inarabigo.
Pe

Ang **pe** (Inebreyo: פּ; Inarabigo: ف, *fā&#146;*) kun **fe** (Inebreyo: פ) maoy letra sa mga abyad nga Inebreyo ug Inarabigo.
Kaf

Ang **kaf** (Inebreyo: כּ; Inarabigo: ﻛ, *kāf*) kun **khaf** (Inebreyo: כ) maoy titik sa mga abyad nga Inebreyo ug Inarabigo.
Lamed

Ang **l&#225;med** (Inebreyo: ל; Inarabigo: ل, *lām*) maoy titik sa mga abyad nga Inebreyo ug Inarabigo.
Tet

Ang **tet** (Inebreyo: ט; Inarabigo: ﻁ, *ṭā&#146;*) maoy titik sa mga abyad nga Inebreyo ug Inarabigo.
Ayin

Ang **ayin** (Inebreyo: ע; Inarabigo: ع, *&#145;ayn*) maoy titik sa mga abyad nga Inebreyo ug Inarabigo.
Zayin

Ang **záyin** (Inebreyo: ז; Inarabigo: ﺯ, *zayn&#146;*) maoy letra sa mga abyad nga Inebreyo ug Inarabigo.
Bet

Ang **bet** (Inebreyo: בּ; Inarabigo: ﺏ, *bā&#146;*) kun **vet** (Inebreyo: ב) maoy titik sa mga abyad nga Inebreyo ug Inarabigo.
Sulat Inebreo

Ang **sulat Inebreo** ang sistema sa pagsulat sa Inebreo ug Yinidis.

**Nota:** Pawala mao ang pagbasa niini.
## Romanisasyon
Ang sistemang UN mao ang internasyonal nga *standard* para sa romanisasyon sa Inebreo.


## Mga reperensiya
Ulysses S. Grant

Si ** Hen. Ulysses S. Grant** mao ang ika-18 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1869-1877. Siya gipulihan ni Rutherford B. Hayes .
Rutherford B. Hayes

Si ** Rutherford B. Hayes** mao ang ika-19 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1877-1881. Siya gipulihan ni James A. Garfield .
James A. Garfield

Si **James Abram Garfield** mao ang ika-20 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1881. Siya gipulihan ni Chester A. Arthur .
Andrew Johnson

Si ** Andrew Johnson** mao ang ika-17 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1865-1869. Siya gipulihan ni Hen. Ulysses S. Grant.
Chester A. Arthur

Si ** Chester Alan Arthur** (Oktubre 5, 1829 - Nobiyembre 18, 1886) mao ang ika-21 nga Pamuno-Nasod sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1881-1885. Siya gipulihan ni Grover Cleveland.

Sa wala pa ang iyang pagkapresidente, si Arthur usa ka Stalwart, usa ka paksyon sa politika nga pabor sa sistema sa inagaw nga naghatag mga trabaho sa gobyerno sa mga tigpaluyo sa politika nga sukwahi sa Half-Breeds, nga nagsuporta sa paghatag trabaho sa gobyerno base sa merito. Nominado siya isip kandidato sa pagka bise presidente sa mga Republikano niadtong 1880 isip pagkompromiso sa ilang Half-Breed nga nominado sa pagka-presidente, si James A. Garfield. Ang mga Republikano midaog niadtong 1880, ug si Arthur nahimong bise presidente niadtong 1881. Ikasubo, samtang si Garfield mao ang Presidente, siya gipusil sa usa ka wala matagbaw nga nangita sa opisina nga ginganlag Charles J. Guiteau, ug namatay paglabay sa duha ka bulan niadtong Septyembre 19, 1881, nga misangpot sa Arthur nga nahimong Presidente human sa kamatayon ni Garfield.

Atol sa iyang pagkapresidente, aron pasidunggan ang iyang gisundan, gipakurat ni Arthur ang kadaghanan pinaagi sa pagpirma sa usa ka balaod kaniadtong 1883 nga gitawag nga Pendleton Civil Service Reform Act, nga nag-establisar nga kadaghanan sa mga trabaho sa gobyerno kinahanglan hatagan base sa merito, nga nagbulag gikan sa iyang Stalwart nga nangagi. Sa sinugdan gi-veto usab niya ang usa ka balaod nga gitawag nga Chinese Exclusion Act, nga nagdili sa mga Intsik nga mga trabahante sa paglalin sa Estados Unidos sulod sa baynte ka tuig, apan sa ulahi gikompromiso ang laing edisyon sa balaod nga nagsugyot og napulo ka tuig nga pagdili ug gipirmahan ang balaod niadtong 1882.

Si Chester A. Arthur namatay tungod sa Bright's disease niadtong Nobyembre 18, 1886. Siya sa kasagaran giisip nga usa sa labing nakalimtan nga mga presidente sa kasaysayan sa Amerika.
Benjamin Harrison

Si ** Benjamin Harrison** mao ang ika-23 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1889-1893 . Siya gipulihan ni Grover Cleveland .
William McKinley

Si ** William McKinley** mao ang ika-25 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1897-1901. Siya gipulihan ni Theodore Roosevelt .
Grover Cleveland

Si **Grover Cleveland** mao ang ika-22 ug ika-24 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1885-1889 ug 1893-1897, busa ang unang presidente nga nagsilbi sa duha nga dili sunud-sunod nga mga termino, ang lain usa mao si Donald Trump. Siya gipulihan ni Benjamin Harrison ug William McKinley sa iyang duha ka tagsa-tagsa ka termino.
William Howard Taft

Si ** William Howard Taft** mao ang ika-27 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1909-1913. Siya gipulihan ni Woodrow Wilson .
Theodore Roosevelt

Si ** Theodore Roosevelt** mao ang ika-26 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1901-1909. Siya gipulihan ni William Howard Taft .
Warren G. Harding

Si ** Warren G. Harding** mao ang ika-29 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1921-1923. Siya gipulihan ni Calvin Coolidge .
Calvin Coolidge

Si ** Calvin Coolidge** mao ang ika-30 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1923-1929. Siya gipulihan ni Herbert Hoover .
Herbert Hoover

Si ** Herbert Hoover** mao ang ika-31 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1929-1933. Siya gipulihan ni Franklin D. Roosevelt 

* Claus Bernet: Herbert Hoover, in: BBKL, 30, 2009, 644-653: http://www.bautz.de/bbkl/h/hoover_h_c.shtml

.
Franklin D. Roosevelt

Si ** Franklin D. Roosevelt ** mao ang ika-32 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1933-1945. Siya nailhan tungod sa iyang pagdumala sa Amerika sa lisod nga panahon sa Dakong Depresyon, ug sa Ikaduhang Gubat Kalibotanon. Ang iyang kinadak-ang programa mao ang *[[New Deal]]*, diin iyang gireporma ang sistemang pinansyal sa Amerika aron makasagubang sa ekonomikanhong krisis niadtong mga 1930. Siya usab maoy nag-inusarang Amerikanong Presidente nga misilbi og labaw sa duha ka termino.Siya gipulihan ni Harry S. Truman.
Harry S. Truman

Si ** Harry S. Truman** mao ang ika-33 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1945-1953. Siya gipulihan ni Dwight D. Eisenhower .
Dwight D. Eisenhower

Si **Dwight David Eisenhower** mao ang ika-34 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1953-1961. Siya gipulihan ni John F. Kennedy .
Woodrow Wilson

Si ** Woodrow Wilson** mao ang ika-28 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1913-1921. Siya gipulihan ni Warren G. Harding .
Lyndon B. Johnson

Si **Lyndon Baines Johnson** mao ang ika-36 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1963-1969. Siya gipulihan ni Richard Nixon.
Richard Nixon

Si **Richard Milhous Nixon** mao ang ika-37 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1969-1974. Si Nixon nailhan tungod sa pag-init sa Gubat sa Vietnam, ug sa Iskandalo sa Watergate. Ang iskandalo maoy hinungdan nganong siya mi-*resign*, ang kinaunhang higayon nga adunay Amerikanong presidente nga nanaog sa pwesto. Siya gipulihan ni Gerald Ford.
Gerald Ford

Si ** Gerald R. Ford** mao ang ika-38 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1974-1977. Siya gipulihan ni Jimmy Carter .
Jimmy Carter

Si ** Jimmy Carter** (1924-2024) mao ang ika-39 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1977-1981. Siya gipulihan ni Ronald Reagan .

## Ang mga gi basihan niini
Ronald Reagan

Si ** Ronald Reagan** mao ang ika-40 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1981-1989. Siya gipulihan ni George Bush .

## Ang mga gi basihan niini
George H. W. Bush

Si **George Herbert Walker Bush** mao ang ika-41 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1989-1993. Siya gipulihan ni Bill Clinton .

## Ang mga gi basihan niini
John F. Kennedy

Si **John Fitzgerald Kennedy** mao ang ika-35 nga Presidente sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 1961-1963 . Si Kennedy nailhan isip unang Katoliko nga Presidente sa Amerika, ug ang kinabataang presidente nga gipili sa eleksyon. Sa iyang pagsilbi isip presidente, nahitabo ang Krisis sa mga missile sa Cuba, ang Pag-atake sa Bay of Pigs, ang pagtukod sa Paril sa Berlin, ang Lumba sa Kawanangan, ug ang mga unang paglihok sa Gubat sa Vietnam. Gipatay si Kennedy niadtong Nobyembre 22, 1963, didto sa Dallas, Texas. Duha ka adlaw human niini, gipatay ang nagpatay niya nga si Lee Harvey Oswald. Siya gipulihan ni Lyndon B. Johnson.
George W. Bush

Si **George Walker Bush** mao ang ika-43 nga Pamuno-Nasod sa Tinipong Bansa sa Amerika. Siya misilbi niadtong 2001-2008. Ang termino ni Bush naputos sa daghang mga hulga sa Amerikanhong seguridad. Siya ang misugo sa Pag-atake sa Apganistan ug sa Iraq human ang Pag-atakeng Terorista sa Septiyembre 11 niadtong 2001. Siya gipulihan ni Barack Obama .
George Bush

Ang ngalang **George Bush** mahimong nagpasabot:
*kang George H. W. Bush, presidente sa *Estados Unidos*; ug
*kang George W. Bush, presidente sa *Estados Unidos*.
Kapupud-ang Kagawasan

Ang **Kapupud-ang Kagawasan** (Ininggles: *Spratly Islands*, Tinagalog: *Kapuluan ng Kalayaan*) maoy grupo sa mga pulo sa Dagat Luzón sa oesteng parte sa Palawan.
Traysikol

Ang **traysikol** (Ininggles: *tricycle*; Kinatsila: *tricileta*) maoy klase sa sakyanan nga popular sa Habagatang-sidlakang Asya.
Bintana

Ang **bintana** usa ka parte sa panimalay nga nagsilbing agianan sa hangin ug kahayag gikan sa gawas. Kini nga pulong gikan sa Kinatsila nga *ventana*.
Bolabola

Ang **bola-bola** usa ka pagkaon nga gikan sa gilingin nga ginaling nga karne. Usa kini ka sud-an nga isuwa sa kan-on matag kaon. Ang pangan gikan sa bola, usa ka lingin nga himan. Ang pagbalik-balik sa "bola" mipasabot nga di kini tinuod nga bola apan sama sa dagway niini.
Tigmo

Ang **tigmo** usa ka pangutana nga kasagaran adunay lahi nga paagi sa pagtubag, o matubag pinaagi sa di sagad nga pamaagi o panghuna-huna. Ang mga tigmo mahimong mga pangutana nga gihatag sa paaging metaporikal o alegorikal nga agnay'ng tubagon sa linain nga paagi. Mahimo usab kini nga pangutana kansang tubag gidesnyo alang sa pakatawa, dili alang sa paglibog.
Basurahan

Ang **basurahan** usa ka pundokananan sa basura. Kasagaran niini kay usa ka dako nga kasudlan sama sa dako nga lata. Apan bisan unsa nga butang nga mapundokan ug gipundokan og basura kay mamahimong tawgon nga basurahan. Ang basurahan gigamit usab isip "metapora" sa mga butang o butanganan nga katag ug wala sa hapsay nga kahimtang.
Utot

**Pangutot** kun **utot** ang tawag sa hangin nga mogawas sa lubot sa usa ka taw o hayop. Usa kini ka panglawas nga panghitabo diin gipagawas ang hangin nga napundok sulod sa tungol. Kini nga hangin gikan sa mga bakterya nga mipahumok sa pagkaon sa misulod sa lawas aron mamahimong tai. Ang utot mura ug tingog sa trumpeta apan naa ni siya humot nga murag patay nga ilaga. ang mga bayot makautot inig luboton sila sa mga aktibista labi na sa mga anakpawis.
Singsing

Ang **singsing** usa ka ornamento nga himan. Kasagaran usa kini ka gilingin nga put-haw nga adunay buslot sa tunga nga kasudlan sa tudlo. Ania na'y mga singsing karon nga gigama sa plastic. Kasagaran kining gigamit isip pag-adorno sa kamot, ug mahimo usab kining magdala og mga simbolismo sama sa kaminyoon, edukasyon, o ranggo sa usa ka hirarkiya.
Bola

Ang **bola** usa ka paglingaw-lingaw nga himan. Linginon kini nga butang. Kasagaran kining gigamit sa padula ug pagpaugnat sa kusog.

## Galeriya sa hulagway


Basketballs_ondisplay2_lithuania.jpg
Football_Pallo_valmiina-cropped.jpg
Fussball.jpg
Cyclone_Bola_(1988).PNG
A_Bola.svg
Geastrum_triplex_-_Bola_Creek.jpg
BolasBolos.JPG
Dakong Sunog sa Roma

Ang **Dakong Sunog sa Roma** (Linatin: *Magnum Incendium Romae*), matod sa historyador nga si Tacitus, agsugod niadtong Hulyo 18 sa tuig 64 PK, didto sa mga tindahan nga nag-alirong sa Circus Maximus. Tungod kay kadaghanan sa mga Romano kaniadto nagpuyo man sa kahoy nga mga balay, daling mikatap ang kalayo. matod ni Suetonius, ang sunog milungtad og unom ka adlaw ug pito ka gabii. Naugdaw ang upat sa napulog-upat ka mga distrito sa Roma, ug pito ang naguba. Naapil usab pagkaugdaw ang palasyo ni Nero, ang Templo ni Jupiter Stator, ug ang Templo ni Vesta.
Balut

Ang **balut** (Binyetnamita: *Trứng vịt lộn* kun *Hột vịt lộn*; Kinamboyano: *Pong tea khon*) usa ka gipabukalang itlog nga aduna nay hapit mapormang *[[embryo]]* sa sulod. Kini kumon nga pagkaon sa pipila ka mga nasod sa Habagatang-Silangang Asya, sama sa Byetnam, Kambodiya, ug Pilipinas. Kini kasagarang ibaligya inig ka gabii.
Kolor

Ang **kolor** mao ang biswal nga panan-aw nga kinaiya sa tawo sa mga katergoriyang gitawag og puwa, dag, asul ug uban pa.
Kugmo

Ang **kugmo** usa ka ginawas sa lawas nga naa sa ilong mahimutang. Kasagaran nga itom kon dili berde ang hulagway niini ug mahimong uga o basa-basa. Gikan kini sa nauga nga sip-on ug ang gamit niini kay tigdakop ug tigtigum sa mga abog ug uban pa nga mga hugaw nga mosulod sa ilong. Usa kini ka importante nga ginawas sa lawas kay dinhi magsugod ang pagpugong sa mga abog ug buling nga mahimong makadaot sa baga.

## Kugmo sa medyos
*Adunay awit ang banda nga Aggressive Audio nga *Kugmo*.

## Galeriya sa hulagway


Cervical_mucus1.jpg
Eloy_District,_Pinal_County,_Arizona._Child_in_cotton_picker's_camp._-_NARA_-_522016.jpg
Mucus_cells.png
Le Noyer, Hautes-Alpes

Ang **Le Noyer** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 243 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Hautes-Alpes sa rehiyon sa Provence-Alpes-Côte d'Azur.
Saint-Arnoult

* Saint-Arnoult, Calvados
* Saint-Arnoult, Loir-et-Cher
* Saint-Arnoult, Oise
* Saint-Arnoult, Seine-Maritime
Elizabeth Taylor

Si **Elizabeth Taylor** (27 Pebrero 1932–23 Marso 2011) usa ka artistang Amerikano ug Britaniko, ug giisip nga usa sa labing mga bantogang artista sa bulawanong panahon sa Hollywood.

## Personal kinabuhi

Si Elizabeth Rosemond Taylor ay ipinanganak noong Pebrero 27, 1932, sa bahay ng kanyang pamilya na tinatawag na Heathwood, na nasa 8 Wildwood Road sa Hampstead Garden Suburb, sa hilagang-kanluran ng London, England. Siya ay isang mamamayan ng parehong Britain at America mula sa araw na siya ay ipinanganak dahil ang kanyang mga magulang, ang art dealer na si Francis Lenn Taylor at ang stage actress na si Sara Sothern, ay parehong mga Amerikano mula sa isang lugar na tinatawag na Arkansas City sa Kansas.
Antony and Cleopatra

Ang **"Antony and Cleopatra"** usa ka trahedya ni William Shakespeare. Kini unang gimantala sa *[[First Folio]]* niadtong 1623.

## Galeriya sa hulagway


Cleopatra greets Antony.jpg
Sir Lawrence Alma-Tadema - The Meeting of Antony and Cleopatra.jpg
Caesar and Cleopatra

Ang **Caesar and Cleopatra** usa ka drama nga gisulat ni George Bernard Shaw. Kini unang migaawas niadtong 1901.

## Galeriya sa hulagway


Caesar_and_Cleopatra,_by_G.B._Shaw_..._Hollywood_Playhouse_LCCN96518431.jpg
Piper_Laurie_Cleopatra_General_Electric_Theater_1959.jpg
Discovery_of_the_Plot_to_Kill_Caesar_and_Cleopatra.jpg
1944.12_-_Caesar_and_Cleopatra_Enjoying_Themselves_from_The.jpg
Vicq, Yvelines

Ang **Vicq** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 257 ka molupyo situato nel dipartimento degli Yvelines sa rehiyon sa Île-de-France.

## Galeriya sa hulagway


Vicq_78_Mairie.JPG
George Bernard Shaw

Si **George Bernard Shaw** (Hulyo 26, 1856 - Nobyembre 2, 1950) usa ka manunulat og drama gikan sa Irland.
La Boissière

* La Boissière, Calvados
* La Boissière, Eure
* La Boissière, Hérault
* La Boissière, Jura
* La Boissière, Mayenne
Bray

Ang **Bray** ngalan niining mga mosunod:

## Antarctica

# Bray (bukid), 

## Tinipong Bansa

# Bray (lungsod sa Tinipong Bansa), Oklahoma, Stephens County, 

## Hiniusang Gingharian

# Bray (distrito), Inglatera, Royal Borough of Windsor and Maidenhead, 

## Ireland

# Bray (lungsod sa Ireland), Leinster, Wicklow, 

## Pransiya

# Bray-sur-Somme, lungsod, Picardie, Département de la Somme, 
# Bray-sur-Seine, lungsod, Île-de-France, Département de Seine-et-Marne, 
# Bray-lès-Mareuil, lungsod, Picardie, Département de la Somme, 
# Bray-la-Campagne, lungsod, Basse-Normandie, Département du Calvados, 
# Bray-et-Lû, lungsod, Île-de-France, Département du Val-d'Oise, 
# Bray-en-Val, lungsod, Centre, Département du Loiret, 
# Bray-Dunes, lungsod, Nord-Pas-de-Calais, Département du Nord, 
# Bray, Eure, lungsod, Haute-Normandie, Département de l'Eure, 
# Bray, Saône-et-Loire, lungsod, Bourgogne, Département de Saône-et-Loire, 
# Bray, Saône-et-Loire, munisipyo, Bourgogne, Département de Saône-et-Loire, 
# Bray, Eure, munisipyo, Haute-Normandie, Département de l'Eure,
La Chapelle-Gauthier, Seine-et-Marne

Ang **La Chapelle-Gauthier** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 927 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Seine-et-Marne sa rehiyon sa Île-de-France.
Conteville

* Conteville, Calvados
* Conteville, Eure
* Conteville, Oise
* Conteville, Seine-Maritime
* Conteville, Somme
Unyon sa mga Nasod nga Habagatang-Amerikanhon

Ang **Unyon sa mga Nasod nga Habagatang-Amerikanhon** (Kinatsila: *Unión de Naciones Suramericanas*; Pinortuges: *União de Nações Sul-Americanas*; Ininggles: *Union of South American Nations*; Inolandes: *Unie van Zuid-Amerikaanse Naties*) maoy pampolitika ug pang-ekonomiyang unyon sa mga nasod sa Habagatang Amerika.

## Mga sakop
* Arhentina
* Beneswela
* Bolibya
* Brasil
* Ekwador
* Guyana
* Kolombya
* Paragway
* Peru
* Surinam
* Tsile
* Urugway

## Mga tigpaminaw
* Mehiko
* Panama
Ekwador

:*Alang sa nasod tan-awa ang [[Ecuador]].*

Ang **ekwador** mao ang interseksyon sa panit sa Kalibotan sa *plane* nga perpendikular sa aksis sa pagtuyok sa Kalibotan ug milangkob sa sentro sa mas sa Kalibotan. Sa mas simpleng pag-ingon, kini ang linya nga miagi sa panit sa Kalibotan nga pareho'g-gilay-on gikan sa Amihanang Polo ug sa Habagatang Polo nga mibahin sa Kalibotan ngadto sa Amihanang Emisperyo ug Habagatang Emisperyo.
Kapunongan sa mga Nasod sa Habagatang-sidlakang Asya

Ang **Kapunongan sa mga Nasod sa Habagatang-sidlakang Asya** (Iningles: *Association of Southeast Asian Nations* kun **ASEAN**; Kinatsila: *Asociación de Naciones del Sureste Asiático*) maoy pampolitika ug pang-ekonomiyang kapunongan sa napulong nasod sa Habagatang-sidlakang Asya. Jakarta ang sede sa sekretaryado niini.

## Tan-awa usab
* Mapilindo

## Mga sumpay sa gawas
* Opisyal nga sityo 
* ASEAN Foundation 

## Galeriya sa hulagway


ASEAN_members.png
Nick Joaquín

Si **Nicomedes Joaquín y Marqu&#233;s** (ika-4 sa Mayo 1917&#150;ika-29 sa Abril 2004) maoy Pilipinong magsusulat sa Ininggles.

## Mga reperensya
Goupillières, Yvelines

Ang **Goupillières** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 357 ka molupyo situato nel dipartimento degli Yvelines sa rehiyon sa Île-de-France.
Indio

Ang ***indio*** mahimong nagpasabot:

*sa Indio, California;
*sa kanhing terminong Kinatsila para sa mga Awstronesyo sa Pilipinas kun sa mga katawhang preispaniko sa Kaamerikahan; kun,
*sa terminong Kinatsila para sa mga Bombay.
Gaza

Ang **Gaza** (Inarabyanhon: غزة, *Ghazzah*; Kinatsila/Ininggles: *Gaza*) maoy kasadpang parte sa Palestina. Ang Dakbayan sa Gaza kabesera niini.

## Galeriya sa hulagway


Gaza_Strip_NASA.PNG
Gaza_City.JPG
Korporasyon

Ang **korporasyon** (Kinatsila: *cor&#183;po&#183;ra&#183;ci&#243;n*) maoy legal nga entidad nga ulangon sa mga tawong nagdagway niini.

## Galeriya sa hulagway


New_McDonald's_restaurant_in_Mount_Pleasant,_Iowa.jpg
Ralph Allen making a speech to the Corporation of Bath. Wellcome V0011283.jpg
Ralph_Allen_making_a_speech_to_the_Corporation_of_Bath._Wellcome_V0011283.jpg
CIBAC

Ang **CIBAC** (akronimo sa *Citizens&#146; Battle against Corruption* sa Ininggles) usa ka partidong pampolitika sa Pilipinas.

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo
Roquemaure, Gard

Ang **Roquemaure** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 4,647 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Gard sa rehiyon sa Occitanie.
Mexico, Pampanga

Ang ** Mexico ** primira klaseng municipalidad nahimutang sa probensya sa Pampanga, Pilipinas. Adunay kinatibok-an gidak-on nga 117.41 kilometros quadrado ug nahimutang saikatulo nga distrito. 
Sumala sa census ni acting 2010, dunay 146,851 katawo. Ang gitudlo nga kodigo postal mao ang 2021.
Pilibustero

Ang **pilibustero** maoy tawo nga moadto sa ubang nasod para maghimog rebolusyon didto.

## Tan-awa usab
* *[[El filibusterismo]]*, nobela ni José Rizal

## Galeriya sa hulagway


Pyle_pirate_murder.jpg
Westindien.jpg
WilliamWalker.jpg
Mga pinulongang Awstronesyo

Ang **mga pinulongang Awstronesyo** maoy banay sa mga pinulongan. Mga sakop niini ang Sinugboanon, Tinagalog, Iniloko, Minalayo, ug uban pang mga pinulongan. Kining mga pinulongan naggikan sa habagatang-sidlakang Tsina ug Taywan, kun *[[Awstronesya]]*.
Ricky Lee

Si **Ricardo Lee** gikan Daet, Camarines Norte, maoy magsusulat nga nagdaog og 1969 ug 1970 Palanca Awards.

## Mga gawasnong sumpay
Bangyaw sa Pilipinas

Ang **Nasodnong Bangyaw sa Pilipinas**, nga ginatawag usab og **Tulo ka Bitoon ug Usa ka Adlaw**, usa ka pinahigdang bangyaw nga may duha ka managsama'g bahin nga bughaw ug pula, ug aduna'y puti nga patas nga gitlo sa atubangan. Sa tunga sa gitlo aduna'y usa ka bulawan-dalag nga adlaw nga may walo ka mga nag-unang silaw, nga nagtugyan sa unang walo ka mga lalawigan sa Pilipinas nga misugod og usa ka kagubot niadtong 1896 batok sa Espanya; ug sa matag tumoy sa gitlo aduna'y usa ka bituon nga bulawan, nga ang matag usa nagtugyan og tulo ka nag-unang mga rehiyon mao ang Luzon, Visayas, at Mindanao; ang tungâng bituon nga lintunganayng gitumbok sa Panay. Ang bangyaw mahimo usab nga usa ka bandila sa ikugubat kon balit-ad kini.
José Martí

Si **José Julián Martí Pérez** (ika-28 sa Enero 1853–ika-19 sa Mayo 1895) maoy Kubanong magsusulat at usa sa mga labing importanteng tawhan sa katitikang Latinowamerikano.
The Israel Lobby and US Foreign Policy

***The Israel Lobby and US Foreign Policy*** maoy titulo sa usa ka papel nina John Mearsheimer ug Stephen Walt. Usa ka pinalapad nga bersyon niini gipublika isip libro niadtong ika-27 sa Agosto 2007.

## Mga sumpay sa gawas
*The Israel Lobby and US Foreign Policy
*Tubag sa kritika sa papel
*Opisyal nga sityo sa libro 

## Galeriya sa hulagway


Walt-Mearsheimer-Aug2006.JPG
Daniel

Si **Daniel** (Inebreyo: דָּנִיּאֵל, *Daniyyel*; Pinersyano: دانيال, *Dāniyal* kun داني, *Dāni*) usa ka opisyal sa Babilonya ug Iran segun sa Tanakh ug sa Bibliya. Ginaila siya isip manalagna sa Kristyanismo.

## Tan-awa usab
*Basahon ni Daniel
Néguev

Ang **N&#233;guev** (Inebreo: נֶגֶב, *N&#233;gev*; Inarabo: النقب‎, *al-Naqab*) maoy kamad-an sa habagatang parte sa Israel.
Ang sulat sa dingding

**Ang sulat sa dingding** maoy ekspresyon nga kalaglagan kun kagul-anan ang pasabot. Kini naggikan sa Basahon ni Daniel.

## Katitikan
Kini gigamit ni Simoun sa *[[El filibusterismo]]* ni José Rizal.

## Mga reperensya
PHP

:*Alang sa salapi sa Pilipinas, adtoa ang [[Peso Pilipino]].*

Ang **PHP** maoy usa ka pinulongang pang-eskrip, orihinal nga gidesinyo aron makamugna og dinamikong mga panid sa web. Mipalambo kini aron makahimo og *command line interface* ug aron pwede magamit sa mag-inusarang aplikasyon nga grapiko.

Samtang ang PHP gimugna ni Rasmus Lerdorf adtong 1995, ang unang implementasyon sa PHP sa karon gihimo sa The PHP Group ug misilbi isip de facto nga estandard alang sa PHP kay way pormal kini nga espesipikasyon. Ang PHP usa ka gawasnong software gibuhian ubos sa Lisensiya sa PHP, hinuon, dili kini kompatibol sa GPL tungod sa mga restriksyon sa paggamit sa terminong PHP.

Ang PHP gigamit kaayo isip pangtanang pinulongang pang-eskrip nga haom sa pagdebelop sa web ug pwede i-*embed* sa HTML. Kasagaran kini modagan sa web serber, mokuha og mga kowd sa PHP isip input ug mohimo og mga panid sa web isip awtput. Mamahimo kini madeploy sa daghang web serber ug sa hapit tanang operating system ug plataporma nga libre ang paggamit. Ang PHP nakainstol sa labaw pa sa 20 ka mga yukot nga mga websayt ug 1 ka milyon nga web serber.


"Hello_World"_Application_in_PHP.png
PHP_Logo,_text_only.svg
PHP-Fusion_Logo.png
Chihuahua

:*Para sa ubang gamit, tan-awa ang [[Chihuahua (pagklaro)]].*
Ang **Chihuahua** maoy estado sa Mehiko. Ang Dakbayan sa Chihuahua maoy kapital niini.

## Galeriya sa hulagway


Chihuahua_in_Mexico.png
La_Presidencia_de_Chihuahua.jpg
SnFco1.jpg
Mar_20_1914_Gen_Caho_Gov_o_Chihuahua_Mex_Rev.jpg
ZipMapUSGS_Chihuahua2013Earthquake.jpg
Cerocahui_Chihuahua.jpg
El_Tule_en_Chihuahua.jpg
Amin_Anchondo,_Síndico_de_la_ciudad_de_Chihuahua.jpg
Promulgación_Ley_de_Participación_Ciudadana_de_Chihuahua_2018.png
Chihuahua (pagklaro)

Ang ngalang **Chihuahua** (litok sa Kinatsila: [tʃi'wawa]) mahimong nagpasabot:
*sa Estado sa Chihuahua sa Mehiko;
*sa Lungsod sa Chihuahua sa Estado sa Chihuahua;
*sa Dakbayan sa Chihuahua sa Lungsod sa Chihuahua; kun,
*sa tsiwawa, klase sa iro.
Lungsod sa Chihuahua

Ang **Chihuahua** usa sa 67 ka lungsod sa estado sa Chihuahua sa Mehiko.

## Galeriya sa hulagway


La Presidencia de Chihuahua.jpg
La_Presidencia_de_Chihuahua.jpg
Katitikan sa Kinatsila

Ang **katitikan sa Kinatsila** usa sa mga labing importante ug ekstenso sa daigdig, dili lamang tungod sa numero sa manunulti sa Kinatsila pero tungod usab sa bolumen sa mga obrang nakasulat sa niining pinulongan.

## Pilipinas
Adunay kasaysayan sa tulo ka siglo ang katitikan sa Kinatsila sa Pilipinas, kadaghanan gisulat niadtong panahong Amerikano. Sa panahong Katsila, kadaghanan sa mga gisulat sa Kinatsila maoy mga nasyonalistang teksto, kay ang mga Katolikong teksto gisulat sa mga lumad nga pinulongan.

Ang mga nasodnong nobela sa Pilipinas, *[[Noli Me Tangere]]* ug *[[El filibusterismo]]*, gisulat sa Kinatsila. And Nasodnong Awit sa Pilipinas usab orihinal nga gisulat sa Kinatsila.

Nasulat ang mga klasikong alamsula sa Kinatsila. Pipila sa mga tawo nga nahilambigit sila si Jos&#233; Rizal, Pedro Paterno, Jes&#250;s Balmori, Huerta, Farolan, Licsi, Lumba, Castillo, ubp. Ang pagkamakinasodnon unang mipakita sa mga sinulat nga Kinatsila, labi na sa mga sinulat ni Marcelo H. del Pilar kun *Plaridel* sa *La solidaridad*. Sa Sugbo, 1886, ang unang Espanyol nga mantalaan, *El Bolet&#237;n de Ceb&#250;*, gipatik. Sa 1915, ang mga lokal nga mantalaan nagsugod sa pagpatik og mga seksyon sa Ininggles. Ang Sugbo may iyang gidaghanon sa mga magsusulat sa Kinatsila, ang kadaghanan kanila nagsulat sa sayong dekada sa siglo. Bisan kon ang ilang mga sinulat magkagamay sa mosunod nga mga katuigan, si Jose del Mar nakadaog sa Zobel tungod sa iyang sinulat nga *Perfiles* (1965).

Sa kadakong kabaligho, ang mas dakong bahin sa literaturang Kinatsila nasulat sa mga Pilipino sa panahon sa mga Amerikano. Kini tungod kay ang Kinatsila predominante pa sa mga Pilipinong intelektwal. Usa sa mga respetadong magsusulat nga Pilipinhon (Claro M. Recto) nagpadayon sa pagsulat sa Kinatsila hangtod sa 1946. Ang uban pang nailhan nga magsusulat sa Kinatsila mao sila si Isidro Marfori, Cecilio Ap&#243;stol (*Pentelicas*, 1941), Fernando Ma. Guerrero (*Cris&#225;lidas*, 1914), Gaspar Aquino de Bel&#233;n, ug Flavio Zaragoza Cano (*Cantos a Espa&#241;a* ug *De Mact&#225;n a Tirad*).

Pipila sa mga mantalaan nga napatik sa Kinatsila mao kining mosunod: *El renacimiento*, *La democracia*, *La vanguardia*, *El pueblo de Iloilo*, ug *El tiempo*. Ang mga magasing *The Independent*, *Philippine Free Press* ug *Philippine Review* gipatik sa Ininggles ug Kinatsila.

## Mga reperensya

## Galeriya sa hulagway


Cervantes_Jáuregui.jpg
Miguel_de_Cervantes_(1605)_El_ingenioso_hidalgo_Don_Quixote_de_la_Mancha.png
Variedades_principales_del_español.png
Dinosawryo

Ang **dinosawryo** maoy klase sa reptil nga nabuhi gikan niadtong periyodong Triyasiko hangtod Kretasiko.

Adunay daghan nga mga maayo ang nailhan mga dinosaur sama Spinosaurus, Triceratops, Allosaurus ug Tyrannosaurus rex.
Sindangan National High School

Ang **Sindangan National High School** usa ka tulunghaan sa sekondarya sa lalawigan sa Zamboanga del Norte.  Ang Sindangan ngalan sa lungsod.  Usa kini ka tulunghaang publiko.
Villepinte, Aude

Ang **Villepinte** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 1,017 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Aude sa rehiyon sa Occitanie.

## Galeriya sa hulagway


Villepinte_10.jpg
Pamahaw

Ang **pamahaw** (Kinatsila: *almuerzo*; Ininggles: *breakfast*) maoy pagkaon sa buntag.

## Mga reperensya

## Galeriya sa hulagway


Floris_Claesz._van_Dyck_001.jpg
Petit déjeuner français.jpg
Petit_dejeuner.jpg
Paniudto

Ang **paniudto** (Kinatsila: *comida*; Ininggles: *lunch*) maoy pagkaon sa udto.

## Mga reperensya

## Galeriya sa hulagway


Floris_Claesz._van_Dyck_001.jpg
School_lunch.jpg
Sentados_a_la_mesa_en_Can_Masdeu.JPG
Panihapon

Ang **panihapon** (Kinatsila: *cena*; Ininggles: *dinner*) maoy pagkaon sa gabii.

## Galeriya sa hulagway


Floris_Claesz._van_Dyck_001.jpg
Grün_-_The_End_of_Dinner.jpg
Leonardo_da_Vinci_(1452-1519)_-_The_Last_Supper_(1495-1498).jpg
Giurtelecu Șimleului

Ang **Giurtelecu Șimleului** (Rinumano: *Giurtelecu Șimleului*, Inaleman: *Wüst Görgen*, Inunggaro: *Somlyógyőrtelek*), Romaniya, Uropa Sentral.

## Populasyon

 

 

## Mga sumpay sa gawas
* http://www.donau-archaeologie.de/doku.php/kataloge/grabkatalog/g/giurtelec 
* http://www.mek.oszk.hu/04700/04750/html/293.html
* http://sebok1.adatbank.transindex.ro/legbelso.php3?nev=Szilagy  
* http://ro.wikisource.org/wiki/Legea_nr._2/1968,_republicat%C4%83_%C3%AEn_1981/Anexa_1_-_Jude%C5%A3ul_S%C4%83laj
* http://harta.infoturism.ro/romania/Salaj/harta_Salaj.php  
* http://www.photomagazine.ro/galeriefoto/pic_detail.php?image=7228&categ=9 
* http://www.cimec.ro/scripts/Monumente/Culte/detaliu.asp?k=31123-1 
* http://www.cjsj.ro/localitati/giurtelecusimleului.html  
* http://www.simleusilvaniei.ro/prezentare_personalitati_15.php 
* http://www.hiszi-map.hu/catalog/displayimage.php?pid=2337&fullsize=1
* http://www.revistatransilvania.ro/arhiva/2008/pdf/numarul2/art06.pdf  
* http://www.magazinsalajean.ro/index.php?cmd=article&artid=1925 
* http://www.arhivelenationale.ro/images/custom/image/Pdf-uri/DJAN-uri/DJAN_Salaj_fonduri_si_colectii_date_in_cercetare.pdf
Joseph Estrada

Si **José Ejército y Marcelo** (natawo ika-19 sa Abril 1937), mas nailhan isip **Joseph Estrada** kun **Erap**, mao ang ika-13 nga Pamuno-Nasod sa Pilipinas sugod Hunyo 30, 1998 hangtod Enero 20, 2001, ug usa ka artista sa pelikula. Malinawong gipahawa siya sa pwesto tungod sa Ikaduhang Rebolusyon sa Gahom sa Katawhan human sa naahat nga trayal sa *impeachment* sa Senado, diin ang onse nga mga senador misupak sa pagpanukiduki sa ikaduhang sobre sa akawnt sa bangko ni Jose Velarde nga giingong pamatuod sa pagkadunot sa lugay. Niadtong April 4, 2001, ang trayal ni Estrada misugod sa pagpayl ni Ombudsman Aniano Desierto sa Sandiganbayan, ang *anti-graft* nga hukumanan sa Pilipinas, ang PHP 4 ka bilyon nga *plunder suit* ug usa ka menor nga *perjury charge* sa di-matuod nga pagdeklarar sa iyang mga *asset* ug iligal nga paggamit sa alyas nga Jose Velarde. Niadtong Septiyembre 12, 2007, siya ang unang presidente sa Pilipinas nga nakonbik sa salaod sa paghatag kaniya sa Sandiganbayan isip maysala sa *plunder*, diin reclusion perpetua ang silot. Nadetener siya sa reshaws sa Tanay, Rizal ug gitagaa'g pardon ni Pamuno-Nasod Gloria Macapagal-Arroyo niadtong Oktubre 25, 2007.
Ivan Seidenberg

Si **Ivan Seidenberg** maoy tigpangulo sa tigom ug ehekutibong direktor sa Verizon Communications.

## Mga reperensya
San Miguel Corporation

Ang **San Miguel Corporation** maoy kompanyiya sa pagkaon sa Pilipinas.

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo

## Galeriya sa hulagway


SanMig HQ.png
SanMig_HQ.png
San_Miguel_Beer-set.jpg
Kasundalohan sa Pilipinas

Ang **kasundalohan sa Pilipinas** mao ang sangang nakabase sa grawnd sa Hinagibanong Kusog sa Pilipinas (AFP). *Hukbong Katihan ng Pilipinas* ang opisyal nga ngalan sa Filipino. Sa tuig 2008, si General Hermogenes Esperon Jr. ang *Chief of Staff* sa AFP. Si Lieutenant General Victor Ibrado mirepleys kang Lieutenant General Alexander Yano, ang kanhing commanding general sa kasundalohan, nga mi-*took over* kang Hermogenes Esperon niadtong Mayp 12, 2008. Si Ibrado mao ang kanhing hepe sa Armed Forces Central Command (Centcom), Kabisay-an.
Buisson

Ang **Buisson** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 195 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Vaucluse sa rehiyon sa Provence-Alpes-Côte d'Azur.

## Galeriya sa hulagway


Arrivée_sur_la_place,_Buisson_by_JM_Rosier..JPG
Buisson_-_beffroi_2.JPG
Ferme_du_Buisson.jpg
Villons-les-Buissons_cadran_solaire.JPG
Plaque_du_groupe_scolaire_Ferdinand_Buisson.jpg
Le_Buisson-de-Cadouin_-_Cinéma_Lux.jpg
Buisson-color.jpg
Le_Buisson-de-Cadouin_-_La_mairie.jpg
Vignes, Yonne

Ang **Vignes** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 78 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Yonne sa rehiyon sa Bourgogne-Franche-Comté.

## Galeriya sa hulagway


Église-Vignes-1.jpg
Église-Vignes-2.jpg
Saint-Antonin, Gers

Ang **Saint-Antonin** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 118 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Gers sa rehiyon sa Occitanie.

## Galeriya sa hulagway


Saint-Antonin 17.jpg
Saint-Antonin_(Gers)_-_1.jpg
Saint-Antonin_17.jpg
Tulunghaang pangnegosyo

Ang **tulunghaang pangnegosyo** (Tinagalog: *paaralang pangkalakalan*; Kinatsila: *es&#183;cue&#183;la de ne&#183;go&#183;cios*; Ininggles: *business school*) maoy institusyon sa nibel pang-unibersidad nga nagatudlo og negosyo, pinansa, estratehyang pangnegosyo, ubp.

## Galeriya sa hulagway


Campus_Schöneberg_Haus_A.jpg
Escp-Paris.jpg
Huntsman_Hall_at_the_University_of_Pennsylvania.jpg
Asian Institute of Management

Ang **Asian Institute of Management**, kun **AIM**, maoy tulunghaang pangnegosyo sa Makati sa Pilipinas.

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo
Balaod pangkompetisyon

Ang **balaod pangkompetisyon** kun **balaod pangkompetensya** (Kinatsila *de·re·cho de la com·pe·ti·ción/com·pe·ten·cia*; Tinagalog: *batas pangkumpetensya/pangkumpetisyon*; Ininggles: *competition law*) kun **balaod antimonopolyo** (Ininggles: *antitrust law*) sa *[[Estados Unidos]]* maoy sanga sa balaod responsable para sa regulasyon sa patigayon pinaagi sa pagdili og mga makimonopolyong *practice*.

## Galeriya sa hulagway


Standard Oil Company 1889 CP04381 - DPLA - 032e381bb16b1a45abecfd1a6a86ae3a (cropped).jpg
Borne, Ardèche

Ang **Borne** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 42 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Ardèche sa rehiyon sa Auvergne-Rhône-Alpes.

## Galeriya sa hulagway


07038-Borne-Sols.png
France_Ardèche_Borne_03.jpg
Torcy, Seine-et-Marne

Ang **Torcy** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 8,681 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Seine-et-Marne sa rehiyon sa Île-de-France.

## Galeriya sa hulagway


RER_A_-_Gare_Torcy_9.JPG
Torcy_-_Town_Hall_-_1.jpg
Herd mentality

Ang ***herd mentality*** maoy termino sa Ininggles nga ginabatbat og mga pamatasang batok sa pagkaindibidwal.
Naturalis historia

Ang ***Naturalis historia*** usa ka ensiklopedyang nasulat niadtong 77 PK ni Pliny the Elder. Usa kini sa kinadak-ang obra nga milungtad gikan sa Imperyong Romano hangtod sa karon, ug usa sa mga naunang reperensya sa panahong Klasiko.


Histoire_Naturelle_Pline_l_Ancien_mid_12th_century_Abbaye_de_Saint_Vincent_Le_Mans_France.jpg
Naturalishistoria.jpg
Plinius_t_y_Venezia_1499_IMG_3886.JPG
Villefranche

Ang **Villefranche** ngalan niining mga mosunod:

## Italya

# Villefranche (kapital sa munisipyo), Regione Autonoma Valle d'Aosta, Valle d'Aosta, 
## Pransiya

# Villefranche-sur-Saône, kapital sa arrondissement, Rhône-Alpes, Département du Rhône, 
# Villefranche-sur-Mer, lungsod, Provence-Alpes-Côte d'Azur, Département des Alpes-Maritimes, 
# Villefranche (lungsod sa Pransiya, Bourgogne, Département de l'Yonne, lat 47,93, long 3,13), 
# Villefranche-du-Queyran, lungsod, Aquitaine, Département du Lot-et-Garonne, 
# Villefranche-du-Périgord, lungsod, Aquitaine, Département de la Dordogne, 
# Villefranche-de-Rouergue, kapital sa arrondissement, Midi-Pyrénées, Département de l'Aveyron, 
# Villefranche-de-Panat, lungsod, Midi-Pyrénées, Département de l'Aveyron, 
# Villefranche-de-Lauragais, lungsod, Midi-Pyrénées, Département de la Haute-Garonne, 
# Villefranche-de-Conflent, lungsod, Languedoc-Roussillon, Département des Pyrénées-Orientales, 
# Villefranche, Gers, lungsod, Midi-Pyrénées, Département du Gers, 
# Villefranche, Gers, munisipyo, Midi-Pyrénées, Département du Gers, 
# Villefranche, Yonne,
Viella, Gers

Ang **Viella** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 580 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Gers sa rehiyon sa Occitanie.

## Galeriya sa hulagway


32_-_Viella_-_Eglise.jpg
Cernay

* Cernay, Calvados
* Cernay, Eure-et-Loir
* Cernay, Haut-Rhin
* Cernay, Vienne
* Cernay-en-Dormois
* Cernay-la-Ville
* Cernay-l'Église
* Cernay-lès-Reims
* Villers-Cernay
Cernay, Vienne

Ang **Cernay** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 347 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Vienne sa rehiyon sa Nouvelle-Aquitaine.

## Galeriya sa hulagway


Cernay86mairie.jpg
GareCernayDoussay19001.jpg
Iho

Ang **iho** (superorder **Selachimorpha**)  usa ka matang sa isda nga may *cartilaginous* nga bukog. Moginhawa kini pinaagi sa lima hangtod pito nga *gill slit*. Ang iho naputos sa *dermal denticles* nga nagprotektar sa panit ug para makalihok og maayo sa dagat. Aduna kiniy daghang pundok sa ngipon. Ang gidak-on sa iho gikan sa gamay nga lanternshark, *Etmopterus perryi*, usa ka espesiye sa kalaloman nga may sukod lang nga 17 sentimetros (7 pulgadas) hangtod sa whale shark, *Rhincodon typus*, ang kinadak-ang isda, nga motubo hangtod 12 metros (39 piyes) ug mokaon lang sa lumot sa dagat o plankton, nukos, ug gagmayng isda.
Sip-on

**Sip-on** (Iningles: *colds* o *common cold*, sa medisina: **acute viral nasopharyngitis**, o **acute coryza**) mao ang usa ka daling makatakod ug ''viral'' nga impeksyon sa itaas nga sistemang respiratoryo, gumikan sa picornavirus (apil ang rhinovirus) o coronavirus. Ang nangunang pamaagi sa pagpugong niining impeksyon mao ang paghugas sa kamot aron magamyan ang tawo-sa-tawo nga transmisyon sa bayrus. Hangtod karon, walay antiviral nga droga nga naaprobahan sa pagtambal niining sakit.

## Galeriya sa hulagway


Portrait_of_a_sick_columba_livia.jpg
Rhinovirus.PNG
Rhinovirus_isosurface.png
Plan

Ang **Plan** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 184 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Isère sa rehiyon sa Auvergne-Rhône-Alpes.

## Galeriya sa hulagway


Plan_isère_vie_generale.jpg
Plan_du_jardin_et_chateau_de_la_Reine.png
Plan_Stabiae.jpg
House_of_Sallust_Ground_Plan_in_Mau's_Pompeii_Its_Life_and_Art.jpg
Archaeological_site_of_Isthmia,_Plans,_202715.jpg
Archaeological_site_of_Isthmia,_Plans,_202730.jpg
Esparron, Var

Ang **Esparron** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 175 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Var sa rehiyon sa Provence-Alpes-Côte d'Azur.

## Galeriya sa hulagway


83052-Esparron-Sols.png
Esparron_Var.jpg
Langon, Loir-et-Cher

Ang **Langon** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 813 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Loir-et-Cher sa rehiyon sa Centre-Val-de-Loire.

## Galeriya sa hulagway


Église_Saint-Sulpice_de_Langon_(Loir-et-Cher).JPG
Le Langon

Ang **Le Langon** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 945 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Vendée sa rehiyon sa Pays-de-la-Loire.

## Galeriya sa hulagway


Eglise_le_langon.jpg
Mairie_Le_Langon.jpg
Sauve

Ang **Sauve** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 1,606 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Gard sa rehiyon sa Occitanie.

## Galeriya sa hulagway


Sauve.jpg
Village-de-Sauve.jpg
Pinulongang Sasaki

Ang **Sasaki** maoy usa ka bulag nga lengguwahe sa sulod sa mga lengguwahe sa Iran, gitabi kini sa sidlakang Anatolia (Turkey) ug Uropa sa mga 3 ka milyon ka tawo.

* http://www.ethnologue.com/subgroups/zaza-gorani Ethnologue on Zazaki (language)
* http://zazasiteler.tr.gg/  (Weblinks of Zaza people)
* http://zazaki.de/english/index.htm  Academic Research Center of Zazaki
* http://diq.wikipedia.org Zazaki Wikipedia
* http://www.zazakikozmos.org/  Only Zazaki news

## Galeriya sa hulagway

Zaza_woman.jpg|Babaye nga Zaza
Zazaspoken.jpg|Zaza nga pinulongan nga dapit
Granges

Ang **Granges** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 313 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Saône-et-Loire sa rehiyon sa Bourgogne-Franche-Comté.

## Galeriya sa hulagway


GrangesChurch.JPG
Granges_71390.jpg
Matafelon-Granges_carte_OSM_01.png
Sarry, Marne

Ang **Sarry** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 2,084 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Marne sa rehiyon sa Grand Est.

## Galeriya sa hulagway


Mairie cimetière église Sarry (MArne).jpg
Mairie_cimetière_église_Sarry_(MArne).jpg
Sainte-Cécile

* Sainte-Cécile, Indre
* Sainte-Cécile, Manche
* Sainte-Cécile, Saône-et-Loire
* Sainte-Cécile, Vendée
Saint-Brice

* Saint-Brice, Charente
* Saint-Brice, Gironde
* Saint-Brice, Manche
* Saint-Brice, Mayenne
* Saint-Brice, Seine-et-Marne
Rousset, Bouches-du-Rhône

Ang **Rousset** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 2,942 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Baba sa Rodano sa rehiyon sa Provence-Alpes-Côte d'Azur.