open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Atractaspis reticulata

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Atractaspis reticulata***. Una ning gihulagway ni Sjöstedt ni adtong 1896. Ang *Atractaspis reticulata* sakop sa kahenera nga *[[Atractaspis]]*, ug kabanay nga Lamprophiidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kapos sa datos.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Kamerun
* Demokratikanhong Republika sa Konggo
* Gabon
* Tunga-tungang Aprikanhong Republika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *A. r. brieni*
* *A. r. heterochilus*
* *A. r. reticulata*

## Ang mga gi basihan niini
Xenocalamus bicolor

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Xenocalamus bicolor***. Una ning gihulagway ni Albert Günther ni adtong 1868. Ang *Xenocalamus bicolor* sakop sa kahenera nga *[[Xenocalamus]]*, ug kabanay nga Lamprophiidae. 

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *X. b. australis*
* *X. b. bicolor*
* *X. b. concavorostralis*
* *X. b. lineatus*
* *X. b. machadoi*
* *X. b. maculatus*
* *X. b. pernasutus*

## Ang mga gi basihan niini
Amblyodipsas katangensis

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Amblyodipsas katangensis***. Una ning gihulagway ni De Witte ug Raymond Ferdinand Laurent ni adtong 1942. Ang *Amblyodipsas katangensis* sakop sa kahenera nga *[[Amblyodipsas]]*, ug kabanay nga Lamprophiidae. 

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *A. k. ionidesi*
* *A. k. katangensis*

## Ang mga gi basihan niini
Bolyeridae

Kabanay sa mga muraghalas ang **Bolyeridae**. Ang Bolyeridae sakop sa kahanay nga Squamata, kahutong nga muraghalas, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Bolyeridae pagsakop 2 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Xenosauridae

Pamilya sa mga reptil ang ***Xenosauridae***. Ang Xenosauridae sakop sa kahanay nga Squamata, klase nga reptil, ka-ulo nga mananap nga adunay kord ang likod, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Xenosauridae pagsakop 7 espesye, segun Catalogue of Life. 

Mao ni ang iyang kladogram matod sa Catalogue of Life:

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan
Xenosaurus grandis

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Xenosaurus grandis***. Una ning gihulagway ni Gray ni adtong 1856. Ang *Xenosaurus grandis* sakop sa kahenera nga *[[Xenosaurus]]*, ug kabanay nga Xenosauridae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Estado de Veracruz-Llave
* Estado de Oaxaca

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *X. g. arboreus*
* *X. g. grandis*
* *X. g. sanmartinensis*

## Ang mga gi basihan niini
Xenosaurus phalaroanthereon

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Xenosaurus phalaroanthereon***. Una ning gihulagway ni Nieto-montes De Oca, Campbell ug Flores-villela ni adtong 2001. Ang *Xenosaurus phalaroanthereon* sakop sa kahenera nga *[[Xenosaurus]]*, ug kabanay nga Xenosauridae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kapos sa datos.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Estado de Oaxaca

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini





## Galeriya sa hulagway


Xenosaurus_phalaroanthereon_distribution.png
Shinisaurus crocodilurus

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Shinisaurus crocodilurus***. Una ning gihulagway ni Ahl ni adtong 1930. Ang *Shinisaurus crocodilurus* sakop sa kahenera nga *[[Shinisaurus]]*, ug kabanay nga Shinisauridae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Hunan Sheng
* Guangxi Zhuangzu Zizhiqu
* Guizhou Sheng
* Guangdong Sheng
* Viyetnam

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Xenopeltis

Henero sa mga bitin ang ***Xenopeltis***. Ang *Xenopeltis* sakop sa kabanay nga Xenopeltidae. 

*Xenopeltis* mao ang ika kahenera nga sa kabanay nga Xenopeltidae. 

Mao ni ang iyang kladogram matod sa Catalogue of Life:

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan
Xenopeltis hainanensis

Kaliwatan sa bitin ang ***Xenopeltis hainanensis***. Una ning gihulagway ni Hu ug Zhao ni adtong 1972. Ang *Xenopeltis hainanensis* sakop sa kahenera nga *[[Xenopeltis (bitin)|Xenopeltis]]*, ug kabanay nga Xenopeltidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Guangxi Zhuangzu Zizhiqu
* Hainan Sheng
* Viyetnam

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Lepidophyma

Kahenera sa mga muraghalas ang ***Lepidophyma***. Ang *Lepidophyma* sakop sa kabanay nga Xantusiidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Lepidophyma flavimaculatum

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Lepidophyma flavimaculatum***. Una ning gihulagway ni Duméril ni adtong 1851. Ang *Lepidophyma flavimaculatum* sakop sa kahenera nga *[[Lepidophyma]]*, ug kabanay nga Xantusiidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Panama
* HON
* Nicaragua
* Costa Rica
* ELS
* Guatemala
* Estado de Chiapas
* Estado de Oaxaca
* Belize
* Estado de Tamaulipas

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *L. f. flavimaculatum*
* *L. f. ophiophthalmum*
* *L. f. tehuanae*
* *L. f. tenebrarum*

## Ang mga gi basihan niini
Lepidophyma occulor

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Lepidophyma occulor***. Una ning gihulagway ni Smith ni adtong 1942. Ang *Lepidophyma occulor* sakop sa kahenera nga *[[Lepidophyma]]*, ug kabanay nga Xantusiidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Estado de Guanajuato
* Estado de Hidalgo
* MXE-QU
* Estado de San Luis Potosí
* Estado de Tamaulipas

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Xantusia riversiana

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Xantusia riversiana***. Una ning gihulagway ni Edward Drinker Cope ni adtong 1883. Ang *Xantusia riversiana* sakop sa kahenera nga *[[Xantusia]]*, ug kabanay nga Xantusiidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *X. r. reticulata*
* *X. r. riversiana*

## Ang mga gi basihan niini
Viperidae

Kabanay sa mga muraghalas ang **Viperidae**. Ang Viperidae sakop sa kahanay nga Squamata, kahutong nga muraghalas, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Viperidae pagsakop 332 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Agkistrodon]]*
* *[[Atheris]]*
* *[[Atropoides]]*
* *[[Azemiops]]*
* *[[Bitis]]*
* *[[Bothriechis]]*
* *[[Bothrocophias]]*
* *[[Bothrops]]*
* *[[Calloselasma]]*
* *[[Causus]]*
* *[[Cerastes]]*
* *[[Cerrophidion]]*
* *[[Crotalus]]*
* *[[Daboia]]*
* *[[Deinagkistrodon]]*
* *[[Echis]]*
* *[[Eristicophis]]*
* *[[Garthius]]*
* *[[Gloydius]]*
* *[[Hypnale]]*
* *[[Lachesis]]*
* *[[Macrovipera]]*
* *[[Mixcoatlus]]*
* *[[Montatheris]]*
* *[[Montivipera]]*
* *[[Ophryacus]]*
* *[[Ovophis]]*
* *[[Porthidium]]*
* *[[Proatheris]]*
* *[[Protobothrops]]*
* *[[Pseudocerastes]]*
* *[[Sistrurus]]*
* *[[Trimeresurus]]*
* *[[Tropidolaemus]]*
* *[[Vipera]]*

## Ang mga gi basihan niini







Crotalus_skull.jpg
Pseudocerastes persicus.jpg
Vipera berus1.jpg
Azemiops feae.jpg
Crotalus cerastes mesquite springs CA-2.jpg
ViperaBerusMale.JPG
Gloydius blomhoffii

Kaliwatan sa bitin ang ***Gloydius blomhoffii***. Una ning gihulagway ni Heinrich Boie ni adtong 1826. Ang *Gloydius blomhoffii* sakop sa kahenera nga *[[Gloydius]]*, ug kabanay nga Viperidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Liaoning Sheng
* Pekin

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *G. b. blomhoffii*
* *G. b. dubitatus*

## Ang mga gi basihan niini
Gloydius himalayanus

Kaliwatan sa bitin ang ***Gloydius himalayanus***. Una ning gihulagway ni Albert Günther ni adtong 1864. Ang *Gloydius himalayanus* sakop sa kahenera nga *[[Gloydius]]*, ug kabanay nga Viperidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Uttar Pradesh
* Nepal
* State of Haryāna
* State of Himāchal Pradesh
* Pakistan

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Gloydius saxatilis

Kaliwatan sa bitin ang ***Gloydius saxatilis***. Una ning gihulagway ni Emelianov ni adtong 1937. Ang *Gloydius saxatilis* sakop sa kahenera nga *[[Gloydius]]*, ug kabanay nga Viperidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *G. s. changdaoensis*
* *G. s. saxatilis*

## Ang mga gi basihan niini
Gloydius tsushimaensis

Kaliwatan sa bitin ang ***Gloydius tsushimaensis***. Una ning gihulagway ni Isogawa, Moriya ug Mitsui ni adtong 1994. Ang *Gloydius tsushimaensis* sakop sa kahenera nga *[[Gloydius]]*, ug kabanay nga Viperidae. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini





## Galeriya sa hulagway


Gloydius_tsushimaensis_on_Jeju_Island_93.jpg
Gloydius_tsushimaensis_on_Jeju_Island_22.jpg
Tsushima_island_de.png
Gloydius_tsushimaensis_on_Jeju_Island_45.jpg
Gloydius_tsushimaensis_on_Jeju_Island_76.jpg
Gloydius_tsushimaensis_on_Jeju_Island_12.jpg
Gloydius_tsushimaensis_on_Jeju_Island_84.jpg
Gloydius_tsushimaensis_on_Jeju_Island_02.jpg
Gloydius_tsushimaensis_on_Jeju_Island_34.jpg
Gloydius_tsushimaensis_on_Jeju_Island_62.jpg
Crotalus

Kahenera sa mga bitin ang ***Crotalus***. Ang *Crotalus* sakop sa kabanay nga Viperidae. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Crotalus adamanteus]]*
* *[[Crotalus angelensis]]*
* *[[Crotalus aquilus]]*
* *[[Crotalus armstrongi]]*
* *[[Crotalus atrox]]*
* *[[Crotalus basiliscus]]*
* *[[Crotalus campbelli]]*
* *[[Crotalus catalinensis]]*
* *[[Crotalus cerastes]]*
* *[[Crotalus cerberus]]*
* *[[Crotalus culminatus]]*
* *[[Crotalus durissus]]*
* *[[Crotalus enyo]]*
* *[[Crotalus ericsmithi]]*
* *[[Crotalus horridus]]*
* *[[Crotalus intermedius]]*
* *[[Crotalus lannomi]]*
* *[[Crotalus lepidus]]*
* *[[Crotalus mitchellii]]*
* *[[Crotalus molossus]]*
* *[[Crotalus oreganus]]*
* *[[Crotalus ornatus]]*
* *[[Crotalus polystictus]]*
* *[[Crotalus pricei]]*
* *[[Crotalus pusillus]]*
* *[[Crotalus pyrrhus]]*
* *[[Crotalus ravus]]*
* *[[Crotalus ruber]]*
* *[[Crotalus scutulatus]]*
* *[[Crotalus simus]]*
* *[[Crotalus stejnegeri]]*
* *[[Crotalus stephensi]]*
* *[[Crotalus tancitarensis]]*
* *[[Crotalus tigris]]*
* *[[Crotalus tlaloci]]*
* *[[Crotalus totonacus]]*
* *[[Crotalus transversus]]*
* *[[Crotalus triseriatus]]*
* *[[Crotalus tzabcan]]*
* *[[Crotalus viridis]]*
* *[[Crotalus willardi]]*

## Ang mga gi basihan niini
Crotalus aquilus

Kaliwatan sa bitin ang ***Crotalus aquilus***. Una ning gihulagway ni Laurence Monroe Klauber ni adtong 1952. Ang *Crotalus aquilus* sakop sa kahenera nga *[[Crotalus]]*, ug kabanay nga Viperidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Porthidium ophryomegas

Kaliwatan sa bitin ang ***Porthidium ophryomegas***. Una ning gihulagway ni Bocourt ni adtong 1868. Ang *Porthidium ophryomegas* sakop sa kahenera nga *[[Porthidium]]*, ug kabanay nga Viperidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Panama
* HON
* Nicaragua
* Costa Rica
* ELS
* Guatemala
* Estado de Yucatán

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Bothrops

Kahenera sa mga bitin ang ***Bothrops***. Ang *Bothrops* sakop sa kabanay nga Viperidae. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Bothrops alcatraz]]*
* *[[Bothrops alternatus]]*
* *[[Bothrops ammodytoides]]*
* *[[Bothrops asper]]*
* *[[Bothrops atrox]]*
* *[[Bothrops ayerbei]]*
* *[[Bothrops barnetti]]*
* *[[Bothrops bilineata]]*
* *[[Bothrops brazili]]*
* *[[Bothrops caribbaeus]]*
* *[[Bothrops chloromelas]]*
* *[[Bothrops cotiara]]*
* *[[Bothrops diporus]]*
* *[[Bothrops erythromelas]]*
* *[[Bothrops fonsecai]]*
* *[[Bothrops insularis]]*
* *[[Bothrops itapetiningae]]*
* *[[Bothrops jararaca]]*
* *[[Bothrops jararacussu]]*
* *[[Bothrops jonathani]]*
* *[[Bothrops lanceolatus]]*
* *[[Bothrops leucurus]]*
* *[[Bothrops lojanus]]*
* *[[Bothrops lutzi]]*
* *[[Bothrops marajoensis]]*
* *[[Bothrops marmoratus]]*
* *[[Bothrops matogrossensis]]*
* *[[Bothrops medusa]]*
* *[[Bothrops moojeni]]*
* *[[Bothrops muriciensis]]*
* *[[Bothrops neuwiedi]]*
* *[[Bothrops oligolepis]]*
* *[[Bothrops osbornei]]*
* *[[Bothrops otavioi]]*
* *[[Bothrops pauloensis]]*
* *[[Bothrops pictus]]*
* *[[Bothrops pirajai]]*
* *[[Bothrops pubescens]]*
* *[[Bothrops pulchra]]*
* *[[Bothrops punctatus]]*
* *[[Bothrops rhombeatus]]*
* *[[Bothrops sanctaecrucis]]*
* *[[Bothrops taeniata]]*
* *[[Bothrops venezuelensis]]*

## Ang mga gi basihan niini
Bothrops atrox

Kaliwatan sa bitin ang ***Bothrops atrox***. Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1758. Ang *Bothrops atrox* sakop sa kahenera nga *[[Bothrops]]*, ug kabanay nga Viperidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Brasil
* Surinam
* Ecuador
* Venezuela
* Peru
* Colombia
* Bolibiya
* Trinidad ug Tobago
* Guyana
* Guyane

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Bothrops itapetiningae

Kaliwatan sa bitin ang ***Bothrops itapetiningae***. Una ning gihulagway ni George Albert Boulenger ni adtong 1907. Ang *Bothrops itapetiningae* sakop sa kahenera nga *[[Bothrops]]*, ug kabanay nga Viperidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Mato Grosso (estado)
* BZS-PR
* São Paulo
* Minas Gerais
* Santa Catarina
* BZC-GO
* Rio Grande do Sul (estado sa Brasil)

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Bothrops leucurus

Kaliwatan sa bitin ang ***Bothrops leucurus***. Una ning gihulagway ni Johann Georg Wagler ni adtong 1824. Ang *Bothrops leucurus* sakop sa kahenera nga *[[Bothrops]]*, ug kabanay nga Viperidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Pernambuco (estado sa Brasil)
* Espírito Santo (estado)
* Bahia (estado)
* BZE-CE
* Sergipe
* Alagoas

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Echis carinatus

Kaliwatan sa bitin ang ***Echis carinatus***. Una ning gihulagway ni Schneider ni adtong 1801. Ang *Echis carinatus* sakop sa kahenera nga *[[Echis]]*, ug kabanay nga Viperidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Sri Lanka
* State of Andhra Pradesh
* Nasod nga Afghano
* Punjab 
* State of Rājasthān
* State of Gujarāt
* Madhya Pradesh
* State of Mahārāshtra
* Osbekistan
* State of Tamil Nādu
* Iran
* OMA
* State of Himāchal Pradesh
* BAN
* Pakistan
* GST-UA
* Turkmenistan

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *E. c. carinatus*
* *E. c. sochureki*

## Ang mga gi basihan niini
Echis coloratus

Kaliwatan sa bitin ang ***Echis coloratus***. Una ning gihulagway ni Albert Günther ni adtong 1878. Ang *Echis coloratus* sakop sa kahenera nga *[[Echis]]*, ug kabanay nga Viperidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Ehipto
* Israel
* OMA
* amihanang Yemen
* habagatang Yemen
* Saudinhong Arabiya
* Hordanya

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *E. c. coloratus*
* *E. c. terraesanctae*

## Ang mga gi basihan niini
Bitis arietans

Kaliwatan sa bitin ang ***Bitis arietans***. Una ning gihulagway ni Blasius Merrem ni adtong 1820. Ang *Bitis arietans* sakop sa kahenera nga *[[Bitis]]*, ug kabanay nga Viperidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Algyeriya
* Etyopiya
* Mali 
* MTN
* Sudan
* Maruwekos
* Tanzania
* ZAM
* Nigyeriya
* Senegal
* Kotidaybor
* Kamerun
* Kenya
* SIE
* Uganda
* ZIM
* MLW
* Ghana
* OMA
* Rwanda
* Mozambique
* GUI
* Somaliya
* Saudinhong Arabiya
* Eritreya
* WSA
* NGR
* Demokratikanhong Republika sa Konggo
* Gabon
* Namibya
* Anggola
* BOT
* Tunga-tungang Aprikanhong Republika
* BUR
* Gineang Ekwatoryal
* TOG
* Benin
* Burkina Faso
* Eswatini
* Liberya
* Guinea-Bissau

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *B. a. arietans*
* *B. a. somalica*

## Ang mga gi basihan niini
Bitis inornata

Kaliwatan sa bitin ang ***Bitis inornata***. Una ning gihulagway ni Smith ni adtong 1838. Ang *Bitis inornata* sakop sa kahenera nga *[[Bitis]]*, ug kabanay nga Viperidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Trimeresurus

Kahenera sa mga bitin ang ***Trimeresurus***. Ang *Trimeresurus* sakop sa kabanay nga Viperidae. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Trimeresurus albolabris]]*
* *[[Trimeresurus andalasensis]]*
* *[[Trimeresurus andersonii]]*
* *[[Trimeresurus barati]]*
* *[[Trimeresurus borneensis]]*
* *[[Trimeresurus brongersmai]]*
* *[[Trimeresurus buniana]]*
* *[[Trimeresurus cantori]]*
* *[[Trimeresurus cardamomensis]]*
* *[[Trimeresurus erythrurus]]*
* *[[Trimeresurus fasciatus]]*
* *[[Trimeresurus flavomaculatus]]*
* *[[Trimeresurus fucatus]]*
* *[[Trimeresurus gracilis]]*
* *[[Trimeresurus gramineus]]*
* *[[Trimeresurus gumprechti]]*
* *[[Trimeresurus gunaleni]]*
* *[[Trimeresurus hageni]]*
* *[[Trimeresurus honsonensis]]*
* *[[Trimeresurus insularis]]*
* *[[Trimeresurus kanburiensis]]*
* *[[Trimeresurus labialis]]*
* *[[Trimeresurus macrolepis]]*
* *[[Trimeresurus macrops]]*
* *[[Trimeresurus malabaricus]]*
* *[[Trimeresurus malcolmi]]*
* *[[Trimeresurus mcgregori]]*
* *[[Trimeresurus medoensis]]*
* *[[Trimeresurus mutabilis]]*
* *[[Trimeresurus nebularis]]*
* *[[Trimeresurus phuketensis]]*
* *[[Trimeresurus popeiorum]]*
* *[[Trimeresurus puniceus]]*
* *[[Trimeresurus purpureomaculatus]]*
* *[[Trimeresurus rubeus]]*
* *[[Trimeresurus sabahi]]*
* *[[Trimeresurus schultzei]]*
* *[[Trimeresurus septentrionalis]]*
* *[[Trimeresurus sichuanensis]]*
* *[[Trimeresurus stejnegeri]]*
* *[[Trimeresurus strigatus]]*
* *[[Trimeresurus sumatranus]]*
* *[[Trimeresurus tibetanus]]*
* *[[Trimeresurus toba]]*
* *[[Trimeresurus trigonocephalus]]*
* *[[Trimeresurus truongsonensis]]*
* *[[Trimeresurus venustus]]*
* *[[Trimeresurus vogeli]]*
* *[[Trimeresurus wiroti]]*
* *[[Trimeresurus yunnanensis]]*

## Ang mga gi basihan niini







Trim albo 060615 cklpa.jpg
Trimeresurus mangshanensis.jpg
Trimeresurus macrolepis

Kaliwatan sa bitin ang ***Trimeresurus macrolepis***. Una ning gihulagway ni Richard Henry Beddome ni adtong 1862. Ang *Trimeresurus macrolepis* sakop sa kahenera nga *[[Trimeresurus]]*, ug kabanay nga Viperidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* State of Tamil Nādu
* State of Kerala

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Trimeresurus macrolepis head and tongue.jpg
Trimeresurus macrolepis head.jpg
Trimeresurus wiroti

Espesye sa bitin ang ***Trimeresurus wiroti***. Una ning gihulagway ni Trutnau 1981. Ang *Trimeresurus wiroti* sakop sa kahenera nga *[[Trimeresurus]]* sa kabanay nga Viperidae. Giklaseklase sa IUCN ang espesye sa kinaminosang kalabotan. Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.

## Ang mga gi basihan niini





## Galeriya sa hulagway


Trimeresurus_puniceus_vipere_nez_plat_67.jpg
Vipera

Kahenera sa mga bitin ang ***Vipera***. Ang *Vipera* sakop sa kabanay nga Viperidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Vipera palaestina.jpg
Vipera ursinii macrops.jpg
Viperaberus2.jpg
Vipera aspis

Kaliwatan sa bitin ang ***Vipera aspis***. Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1758. Ang *Vipera aspis* sakop sa kahenera nga *[[Vipera]]*, ug kabanay nga Viperidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *V. a. aspis*
* *V. a. atra*
* *V. a. francisciredi*
* *V. a. hugyi*
* *V. a. zinnikeri*

## Ang mga gi basihan niini
Vipera renardi

Kaliwatan sa bitin ang ***Vipera renardi***. Una ning gihulagway ni Hugo Theodor Christoph ni adtong 1861. Ang *Vipera renardi* sakop sa kahenera nga *[[Vipera]]*, ug kabanay nga Viperidae. 

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *V. r. bashkirovi*
* *V. r. parursinii*
* *V. r. puzanovi*
* *V. r. renardi*
* *V. r. tienshanica*

## Ang mga gi basihan niini
Montivipera raddei

Kaliwatan sa bitin ang ***Montivipera raddei***. Una ning gihulagway ni Oskar Boettger ni adtong 1890. Ang *Montivipera raddei* sakop sa kahenera nga *[[Montivipera]]*, ug kabanay nga Viperidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa duolang mibahad.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Turkeya
* Iran
* TCS-AR
* Nakhchivan Autonomous Republic

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *M. r. kurdistanica*
* *M. r. raddei*

## Ang mga gi basihan niini







Montivipera raddei distribution (IUCN).png
Montivipera raddei (pair 2).jpg
Armenian viper.jpg
Montivipera_raddei_(pair).jpg
Parias

Henero sa mga bitin ang ***Parias***. Ang *Parias* sakop sa kabanay nga Viperidae. 

Mao ni ang iyang kladogram matod sa Catalogue of Life:

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway


Trimeresurus_flavomaculatus_(KU_330049)_from_mid-elevation,_Mt._Cagua_-_ZooKeys-266-001-g098.jpg
Pseudocerastes persicus

Kaliwatan sa bitin ang ***Pseudocerastes persicus***. Una ning gihulagway ni Duméril, Bibron ug Duméril ni adtong 1854. Ang *Pseudocerastes persicus* sakop sa kahenera nga *[[Pseudocerastes]]*, ug kabanay nga Viperidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Atheris broadleyi

Kaliwatan sa bitin ang ***Atheris broadleyi***. Una ning gihulagway ni Lawson ni adtong 1999. Ang *Atheris broadleyi* sakop sa kahenera nga *[[Atheris]]*, ug kabanay nga Viperidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Nigyeriya
* Kamerun
* Demokratikanhong Republika sa Konggo
* Tunga-tungang Aprikanhong Republika

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Bothriechis schlegelii

Kaliwatan sa bitin ang ***Bothriechis schlegelii***. Una ning gihulagway ni Berthold ni adtong 1846. Ang *Bothriechis schlegelii* sakop sa kahenera nga *[[Bothriechis]]*, ug kabanay nga Viperidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Ecuador
* Panama
* Venezuela
* Peru
* HON
* Nicaragua
* Costa Rica
* Colombia
* Guatemala
* Belize

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Calloselasma rhodostoma

Kaliwatan sa bitin ang ***Calloselasma rhodostoma***. Una ning gihulagway ni Heinrich Kuhl ni adtong 1824. Ang *Calloselasma rhodostoma* sakop sa kahenera nga *[[Calloselasma]]*, ug kabanay nga Viperidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Thayland
* Kambodiya
* Laos
* Viyetnam

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *C. r. annamensis*
* *C. r. rhodostoma*

## Ang mga gi basihan niini
Bothrops bilineata

Kaliwatan sa bitin ang ***Bothrops bilineata***. Una ning gihulagway ni Wied-neuwied ni adtong 1821. Ang *Bothrops bilineata* sakop sa kahenera nga *[[Bothrops]]*, ug kabanay nga Viperidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Amazonas
* Surinam
* Ecuador
* Venezuela
* Mato Grosso (estado)
* Peru
* Colombia
* BZN-RO
* Bolibiya
* Guyana
* Minas Gerais
* Bahia (estado)
* Guyane

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *B. b. bilineata*
* *B. b. smaragdina*

## Ang mga gi basihan niini
Trimeresurus albolabris

Kaliwatan sa bitin ang ***Trimeresurus albolabris***. Una ning gihulagway ni Gray ni adtong 1842. Ang *Trimeresurus albolabris* sakop sa kahenera nga *[[Trimeresurus]]*, ug kabanay nga Viperidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Thayland
* Nepal
* State of Arunāchal Pradesh
* Kambodiya
* Laos
* State of Himāchal Pradesh
* Viyetnam

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Daboia russelii

Kaliwatan sa bitin ang ***Daboia russelii***. Una ning gihulagway ni Shaw ug Frederick Polydore Nodder ni adtong 1797. Ang *Daboia russelii* sakop sa kahenera nga *[[Daboia]]*, ug kabanay nga Viperidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Sri Lanka
* Uttar Pradesh
* Punjab 
* Nepal
* State of Gujarāt
* Madhya Pradesh
* State of Mahārāshtra
* State of Tamil Nādu
* BAN
* Pakistan
* State of Bihār

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Bothrocophias hyoprora

Kaliwatan sa bitin ang ***Bothrocophias hyoprora***. Una ning gihulagway ni Ayrton Amaral ni adtong 1935. Ang *Bothrocophias hyoprora* sakop sa kahenera nga *[[Bothrocophias]]*, ug kabanay nga Viperidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Amazonas
* Brasil
* Ecuador
* Peru
* Colombia
* BZN-RO
* Bolibiya
* Acre (estado sa Brasil)

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Viridovipera

Henero sa mga bitin ang ***Viridovipera***. Ang *Viridovipera* sakop sa kabanay nga Viperidae. 

Mao ni ang iyang kladogram matod sa Catalogue of Life:

## Ang mga gi basihan niini
Trimeresurus stejnegeri

Kaliwatan sa bitin ang ***Trimeresurus stejnegeri***. Una ning gihulagway ni Schmidt ni adtong 1925. Ang *Trimeresurus stejnegeri* sakop sa kahenera nga *[[Trimeresurus]]*, ug kabanay nga Viperidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Miyanmar
* Republika sa Tsina
* Nepal
* Assam (estado)
* Sikkim
* Hainan Sheng
* Viyetnam

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *T. s. chenbihuii*
* *T. s. stejnegeri*

## Ang mga gi basihan niini
Atropoides olmec

Kaliwatan sa bitin ang ***Atropoides olmec***. Una ning gihulagway ni Perez-higareda, Smith, Julia-zertuche ni adtong 1985. Ang *Atropoides olmec* sakop sa kahenera nga *[[Atropoides]]*, ug kabanay nga Viperidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Varanus

Kahenera sa mga hálo ang ***Varanus***. Ang *Varanus* sakop sa kabanay nga hálo. 

*Varanus* mao ang ika kahenera nga sa kabanay nga hálo. 
## Matang nga nahiubos

* *[[Varanus acanthurus]]*
* *[[Varanus albigularis]]*
* *[[Varanus auffenbergi]]*
* *[[Varanus bangonorum]]*
* *[[Varanus baritji]]*
* *[[Varanus beccarii]]*
* *[[Varanus bengalensis]]*
* *[[Varanus bitatawa]]*
* *[[Varanus boehmei]]*
* *[[Varanus bogerti]]*
* *[[Varanus brevicaudus]]*
* *[[Varanus bushi]]*
* *[[Varanus caerulivirens]]*
* *[[Varanus caudolineatus]]*
* *[[Varanus cerambonensis]]*
* *[[Varanus cumingi]]*
* *[[Varanus dalubhasa]]*
* *[[Varanus doreanus]]*
* *[[Varanus dumerilii]]*
* *[[Varanus eremius]]*
* *[[Varanus exanthematicus]]*
* *[[Varanus finschi]]*
* *[[Varanus flavescens]]*
* *[[Varanus giganteus]]*
* *[[Varanus gilleni]]*
* *[[Varanus glauerti]]*
* *[[Varanus glebopalma]]*
* *[[Varanus gouldii]]*
* *[[Varanus griseus]]*
* *[[Varanus hamersleyensis]]*
* *[[Varanus indicus]]*
* *[[Varanus jobiensis]]*
* *[[Varanus juxtindicus]]*
* *[[Varanus keithhornei]]*
* *[[Varanus kingorum]]*
* *[[Varanus komodoensis]]*
* *[[Varanus kordensis]]*
* *[[Varanus lirungensis]]*
* *[[Varanus mabitang]]*
* *[[Varanus macraei]]*
* *[[Varanus marmoratus]]*
* *[[Varanus melinus]]*
* *[[Varanus mertensi]]*
* *[[Varanus mitchelli]]*
* *[[Varanus nebulosus]]*
* *[[Varanus nesterovi]]*
* *[[Varanus niloticus]]*
* *[[Varanus nuchalis]]*
* *[[Varanus obor]]*
* *[[Varanus olivaceus]]*
* *[[Varanus ornatus]]*
* *[[Varanus palawanensis]]*
* *[[Varanus panoptes]]*
* *[[Varanus pilbarensis]]*
* *[[Varanus prasinus]]*
* *[[Varanus primordius]]*
* *[[Varanus rainerguentheri]]*
* *[[Varanus rasmusseni]]*
* *[[Varanus reisingeri]]*
* *[[Varanus rosenbergi]]*
* *[[Varanus rudicollis]]*
* *[[Varanus salvadorii]]*
* *[[Varanus salvator]]*
* *[[Varanus samarensis]]*
* *[[Varanus scalaris]]*
* *[[Varanus semiremex]]*
* *[[Varanus similis]]*
* *[[Varanus sparnus]]*
* *[[Varanus spenceri]]*
* *[[Varanus spinulosus]]*
* *[[Varanus storri]]*
* *[[Varanus telenesetes]]*
* *[[Varanus timorensis]]*
* *[[Varanus togianus]]*
* *[[Varanus tristis]]*
* *[[Varanus varius]]*
* *[[Varanus yemenensis]]*
* *[[Varanus yuwonoi]]*
* *[[Varanus zugorum]]*

## Ang mga gi basihan niini





be-x-old:Вараны (сямейства)

zh-yue:雷公蛇


Stachelschwanzwaran Varanus acanthurus.jpg
Regenwald nilwaran Varanus niloticus.jpg
Green.tree.monitor.lizard.arp.jpg
Varanus varius1.jpg
Varanus priscus skull.jpg
Varanus benghalensis.jpg
Varanus acanthurus

Kaliwatan sa hálo ang ***Varanus acanthurus***. Una ning gihulagway ni George Albert Boulenger ni adtong 1885. Ang *Varanus acanthurus* sakop sa kahenera nga *[[Varanus]]*, ug kabanay nga hálo. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* State of South Australia
* State of Western Australia
* State of Queensland
* Northern Territory

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *V. a. acanthurus*
* *V. a. brachyurus*
* *V. a. insulanicus*

## Ang mga gi basihan niini







Spiny-tailed Monitor.png
Bungarra.jpg
Stachelschwanzwaran 2010.JPG
Wuppertal-100508-12694-Waran.jpg
Varanus exanthematicus

Kaliwatan sa hálo ang ***Varanus exanthematicus***. Una ning gihulagway ni Louis Augustin Guillaume Bosc ni adtong 1792. Ang *Varanus exanthematicus* sakop sa kahenera nga *[[Varanus]]*, ug kabanay nga hálo. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Etyopiya
* Mali 
* MTN
* Sudan
* Nigyeriya
* Senegal
* Kotidaybor
* Kamerun
* CHA
* Kenya
* SIE
* Uganda
* ZIM
* Ghana
* GUI
* Eritreya
* NGR
* Tunga-tungang Aprikanhong Republika
* TOG
* Benin
* Burkina Faso
* Liberya

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Varanus albigularis

Kaliwatan sa hálo ang ***Varanus albigularis***. Una ning gihulagway ni Daudin ni adtong 1802. Ang *Varanus albigularis* sakop sa kahenera nga *[[Varanus]]*, ug kabanay nga hálo. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Etyopiya
* Tanzania
* ZAM
* Kenya
* Uganda
* ZIM
* Mozambique
* Somaliya
* Namibya
* Anggola
* BOT
* Eswatini

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *V. a. albigularis*
* *V. a. angolensis*
* *V. a. microstictus*

## Ang mga gi basihan niini







Monitor lizard in Kalahari.JPG
The dude on couch(monitor).JPG
Africa136.jpg
Varanus beccarii

Kaliwatan sa hálo ang ***Varanus beccarii***. Una ning gihulagway ni Giacomo Doria ni adtong 1874. Ang *Varanus beccarii* sakop sa kahenera nga *[[Varanus]]*, ug kabanay nga hálo. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Amneville Varanus beccarii 27 08 2010 2.jpg
Varanus beccarii (Zoo Praha 2011-01-16) 4163.jpg
Amneville Varanus beccarii 27 08 2010 1.jpg
Black tree monitor, St. Louis Zoo.jpg
Varanus bengalensis

Kaliwatan sa hálo ang ***Varanus bengalensis***. Una ning gihulagway ni Daudin ni adtong 1802. Ang *Varanus bengalensis* sakop sa kahenera nga *[[Varanus]]*, ug kabanay nga hálo. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Miyanmar
* Sri Lanka
* Thayland
* Nasod nga Afghano
* Nepal
* State of Gujarāt
* Assam (estado)
* State of Tamil Nādu
* Iran
* Mizoram
* Kambodiya
* Laos
* Yunnan Sheng
* State of Himāchal Pradesh
* EHM-BH
* Viyetnam
* BAN
* Pakistan

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *V. b. bengalensis*
* *V. b. irrawadicus*

## Ang mga gi basihan niini







Varanus.jpg
VaranusBengalensis2.jpg
Dada Panchal with monitor lizard 6 x 4.JPG
Common Indian Monitor (Varanus bengalensis) in Hyderabad, AP W IMG 8081.jpg
The Monitor Lizard (Juvenile) Varanus bengalensis.JPG
The Common Monitor Lizard (Varanus bengalensis).JPG
Varanus giganteus

Kaliwatan sa hálo ang ***Varanus giganteus***. Una ning gihulagway ni Gray ni adtong 1845. Ang *Varanus giganteus* sakop sa kahenera nga *[[Varanus]]*, ug kabanay nga hálo. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* State of South Australia
* State of Western Australia
* State of Queensland
* Northern Territory

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Perentie.png
Perentie Lizard Perth Zoo SMC Spet 2005.jpg
Perentie Lizard Face.jpg
Perentie Lizard Pair.jpg 
Perentie closeup.png
Perentie at Sydney Wildlife World.jpg
Varanus gouldii

Kaliwatan sa hálo ang ***Varanus gouldii***. Una ning gihulagway ni Gray ni adtong 1838. Ang *Varanus gouldii* sakop sa kahenera nga *[[Varanus]]*, ug kabanay nga hálo. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* State of New South Wales

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *V. g. flavirufus*
* *V. g. gouldii*

## Ang mga gi basihan niini







Sand monitor walking tracks in sand.jpg
Bangara at Gidgee.jpg
Varanus gouldii at Sunrise Dam Gold Mine.jpg
Monitor1.jpg
Sand Goanna.png
Sand_Goanna.png
Varanus flavescens

Kaliwatan sa hálo ang ***Varanus flavescens***. Una ning gihulagway ni Thomas Hardwicke ug Gray ni adtong 1827. Ang *Varanus flavescens* sakop sa kahenera nga *[[Varanus]]*, ug kabanay nga hálo. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* West Bengal
* Uttar Pradesh
* Punjab 
* Nepal
* Assam (estado)
* State of Odisha
* State of Himāchal Pradesh
* EHM-BH
* BAN
* State of Bihār

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







File:Varanus flavescens Hardwicke.jpg
Varanus griseus

Kaliwatan sa hálo ang ***Varanus griseus***. Una ning gihulagway ni Daudin ni adtong 1803. Ang *Varanus griseus* sakop sa kahenera nga *[[Varanus]]*, ug kabanay nga hálo. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Algyeriya
* Mali 
* MTN
* Sudan
* Turkeya
* Ehipto
* Maruwekos
* Khasakstan
* Nasod nga Afghano
* CHA
* Israel
* Siria
* Osbekistan
* Tunisia
* Iran
* OMA
* Libano
* Saudinhong Arabiya
* WSA
* Libya
* NGR
* Iraq
* Hordanya
* Kirgistan
* Tayikistan
* Pakistan
* GST-UA
* Turkmenistan

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *V. g. caspius*
* *V. g. griseus*
* *V. g. koniecznyi*

## Ang mga gi basihan niini







Серый варан.JPG
Varanus griseus gab fbi.png
Серые вараны.jpg
Varanus komodoensis

Kaliwatan sa hálo ang ***Varanus komodoensis***. Una ning gihulagway ni Ouwens ni adtong 1912. Ang *Varanus komodoensis* sakop sa kahenera nga *[[Varanus]]*, ug kabanay nga hálo. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Komodo dragon skin.jpg
Varanus komodoensis3.jpg
Komodo Dragon Eating Rinca.jpg
KDragon1mj.jpg
Parthkomodo.jpg
Komodo Dragons in the wild on Rinca island Indonesia..jpg
Varanus niloticus

Kaliwatan sa hálo ang ***Varanus niloticus***. Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1766. Ang *Varanus niloticus* sakop sa kahenera nga *[[Varanus]]*, ug kabanay nga hálo. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Etyopiya
* Mali 
* MTN
* Sudan
* Ehipto
* Tanzania
* ZAM
* Nigyeriya
* Senegal
* Kotidaybor
* Kamerun
* CHA
* Kenya
* Uganda
* ZIM
* MLW
* Ghana
* Mozambique
* GUI
* Somaliya
* Eritreya
* NGR
* Gabon
* Namibya
* Anggola
* BOT
* Tunga-tungang Aprikanhong Republika
* TOG
* Benin
* Burkina Faso
* Eswatini
* Liberya

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Nile monitor (varanus niloticus) distribution map.png
Nile Monitor, Lake Manyara.jpg
Niloticus range FL.png
Varanus niloticus 0006.jpg
Varan du nil mange.jpg
varan du nil mange.jpg
Varanus salvator

Kaliwatan sa hálo ang ***Varanus salvator***. Una ning gihulagway ni Laurenti ni adtong 1768. Ang *Varanus salvator* sakop sa kahenera nga *[[Varanus]]*, ug kabanay nga hálo. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Miyanmar
* Sri Lanka
* Thayland
* MLY-SI
* Mizoram
* Kambodiya
* Laos
* Yunnan Sheng
* Guangxi Zhuangzu Zizhiqu
* Guangdong Sheng
* CHS-HK
* Hainan Sheng
* Viyetnam
* BAN

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *V. s. andamanensis*
* *V. s. bivittatus*
* *V. s. macromaculatus*
* *V. s. salvator*
* *V. s. ziegleri*

## Ang mga gi basihan niini







Water Monitor.jpg
Water monitor P9240105.JPG
Asian water monitor (Varanus salvator salvator).JPG
Malayan water monitor.jpg
Varanus Salvator ID.jpg
WaterMonitor_Penang.jpg
Varanus varius

Kaliwatan sa hálo ang ***Varanus varius***. Una ning gihulagway ni White ni adtong 1790. Ang *Varanus varius* sakop sa kahenera nga *[[Varanus]]*, ug kabanay nga hálo. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* State of New South Wales
* State of South Australia
* State of Queensland
* State of Victoria

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Lace Monitors.jpg
Lace Monitor - Bell's Form - Fraser Coast. Queensland. Australia.JPG
Goana444.jpg
Varanus varius -Airlie Beach, Queensland, Australia -molting-8.jpg
Varanus varius1.jpg
goana_lace_monitor.jpg
Varanus nebulosus

Espesye sa reptil ang ***Varanus nebulosus***. Una ning gihulagway ni Gray 1831. Ang *Varanus nebulosus* sakop sa kahenera nga *[[Varanus]]* sa kabanay nga Varanidae. Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan
Uropeltidae

Kabanay sa mga muraghalas ang **Uropeltidae**. Ang Uropeltidae sakop sa kahanay nga Squamata, kahutong nga muraghalas, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Uropeltidae pagsakop 54 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Plectrurus guentheri.jpg 
IridescentShieldtail.jpg
Melanophidium punctatum.jpg
Rhinophis microlepis.jpg
Silybura shortii.jpg
Silybura liura.jpg
Plectrurus

Kahenera sa mga muraghalas ang ***Plectrurus***. Ang *Plectrurus* sakop sa kabanay nga Uropeltidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Plectrurus aureus

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Plectrurus aureus***. Una ning gihulagway ni Richard Henry Beddome ni adtong 1880. Ang *Plectrurus aureus* sakop sa kahenera nga *[[Plectrurus]]*, ug kabanay nga Uropeltidae. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Uropeltis macrolepis

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Uropeltis macrolepis***. Una ning gihulagway ni Peters ni adtong 1862. Ang *Uropeltis macrolepis* sakop sa kahenera nga *[[Uropeltis]]*, ug kabanay nga Uropeltidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* State of Gujarāt
* State of Mahārāshtra

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *U. m. macrolepis*
* *U. m. mahableshwarensis*

## Ang mga gi basihan niini
Grypotyphlops acutus

Kaliwatan sa bitin ang ***Grypotyphlops acutus***. Una ning gihulagway ni Duméril ug Gabriel Bibron ni adtong 1844. Ang *Grypotyphlops acutus* sakop sa kahenera nga *[[Grypotyphlops]]*, ug kabanay nga Typhlopidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* State of Gujarāt

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini





## Galeriya sa hulagway


Grypotyphlops_acutus_123806704.jpg
Grypotyphlops_acutus_123806849.jpg
Letheobia praeocularis

Kaliwatan sa bitin ang ***Letheobia praeocularis***. Una ning gihulagway ni Leonhard Hess Stejneger ni adtong 1894. Ang *Letheobia praeocularis* sakop sa kahenera nga *[[Letheobia]]*, ug kabanay nga Typhlopidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Demokratikanhong Republika sa Konggo
* Nigyeriya
* Kamerun
* Anggola

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Afrotyphlops schlegelii

Kaliwatan sa bitin ang ***Afrotyphlops schlegelii***. Una ning gihulagway ni Giovanni Giuseppe Bianconi ni adtong 1847. Ang *Afrotyphlops schlegelii* sakop sa kahenera nga *[[Afrotyphlops]]*, ug kabanay nga Typhlopidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Etyopiya
* Sudan
* Tanzania
* ZAM
* Kenya
* Uganda
* ZIM
* MLW
* Mozambique
* Somaliya
* Namibya
* Anggola
* BOT
* Eswatini

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *A. s. petersii*
* *A. s. schlegelii*

## Ang mga gi basihan niini
Typhlops

Kahenera sa mga bitin ang ***Typhlops***. Ang *Typhlops* sakop sa kabanay nga Typhlopidae. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Typhlops agoralionis]]*
* *[[Typhlops anchaurus]]*
* *[[Typhlops annae]]*
* *[[Typhlops anousius]]*
* *[[Typhlops arator]]*
* *[[Typhlops biminiensis]]*
* *[[Typhlops capitulatus]]*
* *[[Typhlops cariei]]*
* *[[Typhlops catapontus]]*
* *[[Typhlops caymanensis]]*
* *[[Typhlops coecatus]]*
* *[[Typhlops contorhinus]]*
* *[[Typhlops disparilis]]*
* *[[Typhlops dominicanus]]*
* *[[Typhlops epactius]]*
* *[[Typhlops eperopeus]]*
* *[[Typhlops geotomus]]*
* *[[Typhlops golyathi]]*
* *[[Typhlops gonavensis]]*
* *[[Typhlops granti]]*
* *[[Typhlops guadeloupensis]]*
* *[[Typhlops hectus]]*
* *[[Typhlops hypomethes]]*
* *[[Typhlops jamaicensis]]*
* *[[Typhlops leptolepis]]*
* *[[Typhlops longissimus]]*
* *[[Typhlops lumbricalis]]*
* *[[Typhlops monastus]]*
* *[[Typhlops monensis]]*
* *[[Typhlops naugus]]*
* *[[Typhlops notorachius]]*
* *[[Typhlops oxyrhinus]]*
* *[[Typhlops pachyrhinus]]*
* *[[Typhlops paradoxus]]*
* *[[Typhlops perimychus]]*
* *[[Typhlops platycephalus]]*
* *[[Typhlops proancylops]]*
* *[[Typhlops pusillus]]*
* *[[Typhlops richardi]]*
* *[[Typhlops rostellatus]]*
* *[[Typhlops satelles]]*
* *[[Typhlops schwartzi]]*
* *[[Typhlops silus]]*
* *[[Typhlops sulcatus]]*
* *[[Typhlops sylleptor]]*
* *[[Typhlops syntherus]]*
* *[[Typhlops tetrathyreus]]*
* *[[Typhlops titanops]]*
* *[[Typhlops zenkeri]]*

## Ang mga gi basihan niini







typhlops motion.ogv
AB067_Typhlops_Body.JPG
AB068_Typhlops_Head.JPG
AB070_Typhlops_Tail.JPG
Typhlops motion.ogv
typhlops_motion.ogv
Typhlops biminiensis

Kaliwatan sa bitin ang ***Typhlops biminiensis***. Una ning gihulagway ni Richmond ni adtong 1955. Ang *Typhlops biminiensis* sakop sa kahenera nga *[[Typhlops]]*, ug kabanay nga Typhlopidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa duolang mibahad. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Argyrophis diardii

Kaliwatan sa bitin ang ***Argyrophis diardii***. Una ning gihulagway ni Hermann Schlegel ni adtong 1839. Ang *Argyrophis diardii* sakop sa kahenera nga *[[Argyrophis]]*, ug kabanay nga Typhlopidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Miyanmar
* Thayland
* Nepal
* Assam (estado)
* Kambodiya
* Yunnan Sheng
* Hainan Sheng
* Viyetnam
* BAN

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *A. d. diardii*
* *A. d. platyventris*
* *A. d. diardii*
* *A. d. platyventris*

## Ang mga gi basihan niini
Amerotyphlops reticulatus

Kaliwatan sa bitin ang ***Amerotyphlops reticulatus***. Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1758. Ang *Amerotyphlops reticulatus* sakop sa kahenera nga *[[Amerotyphlops]]*, ug kabanay nga Typhlopidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Surinam
* Venezuela
* Mato Grosso (estado)
* Peru
* Colombia
* BZN-RO
* Bolibiya
* Guyana
* Guyane

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Gerrhopilus thurstoni

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Gerrhopilus thurstoni***. Una ning gihulagway ni Oskar Boettger ni adtong 1890. Ang *Gerrhopilus thurstoni* sakop sa kahenera nga *[[Gerrhopilus]]*, ug kabanay nga Gerrhopilidae. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Xerotyphlops vermicularis

Kaliwatan sa bitin ang ***Xerotyphlops vermicularis***. Una ning gihulagway ni Blasius Merrem ni adtong 1820. Ang *Xerotyphlops vermicularis* sakop sa kahenera nga *[[Xerotyphlops]]*, ug kabanay nga Typhlopidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* ROM
* Turkeya
* Ehipto
* TCS-GR
* Nasod nga Afghano
* Gresya
* Israel
* BUL
* Siria
* Dagestan
* Osbekistan
* Iran
* TCS-AR
* Libano
* Iraq
* Hordanya
* Tayikistan
* Pakistan
* TCS-AZ
* Turkmenistan
* Tsipre
* Albanya

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Indotyphlops lazelli

Kaliwatan sa bitin ang ***Indotyphlops lazelli***. Una ning gihulagway ni Van Stanley Bartholomew Wallach ug Olivier S.G. Pauwels ni adtong 2004. Ang *Indotyphlops lazelli* sakop sa kahenera nga *[[Indotyphlops]]*, ug kabanay nga Typhlopidae. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Letheobia caeca

Kaliwatan sa bitin ang ***Letheobia caeca***. Una ning gihulagway ni Duméril ni adtong 1856. Ang *Letheobia caeca* sakop sa kahenera nga *[[Letheobia]]*, ug kabanay nga Typhlopidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Kamerun
* SIE
* Ghana
* Demokratikanhong Republika sa Konggo
* Gabon

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Anilios australis

Kaliwatan sa bitin ang ***Anilios australis***. Una ning gihulagway ni Gray ni adtong 1845. Ang *Anilios australis* sakop sa kahenera nga *[[Anilios]]*, ug kabanay nga Typhlopidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* State of New South Wales
* State of South Australia
* State of Western Australia
* Northern Territory
* State of Victoria

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Acontias lineatus

Kaliwatan sa tabíli ang ***Acontias lineatus***. Una ning gihulagway ni Peters ni adtong 1879. Ang *Acontias lineatus* sakop sa kahenera nga *[[Acontias]]*, ug kabanay nga tabíli. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Namibya

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *A. l. grayi*
* *A. l. lineatus*

## Ang mga gi basihan niini
Ramphotyphlops lineatus

Kaliwatan sa bitin ang ***Ramphotyphlops lineatus***. Una ning gihulagway ni Hermann Schlegel ni adtong 1839. Ang *Ramphotyphlops lineatus* sakop sa kahenera nga *[[Ramphotyphlops]]*, ug kabanay nga Typhlopidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Anilios polygrammicus

Kaliwatan sa bitin ang ***Anilios polygrammicus***. Una ning gihulagway ni Hermann Schlegel ni adtong 1839. Ang *Anilios polygrammicus* sakop sa kahenera nga *[[Anilios]]*, ug kabanay nga Typhlopidae. 

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *A. p. brongersmai*
* *A. p. elberti*
* *A. p. florensis*
* *A. p. polygrammicus*
* *A. p. undecimlineatus*

## Ang mga gi basihan niini
Xenotyphlops

Henero sa mga bitin ang ***Xenotyphlops***. Ang *Xenotyphlops* sakop sa kabanay nga Typhlopidae. 

Mao ni ang iyang kladogram matod sa Catalogue of Life:

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan
Xenotyphlops grandidieri

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Xenotyphlops grandidieri***. Una ning gihulagway ni François Mocquard ni adtong 1905. Ang *Xenotyphlops grandidieri* sakop sa kahenera nga *[[Xenotyphlops]]*, ug kabanay nga Xenotyphlopidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kritikal nga nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Madagascar

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Tropiduridae

Kabanay sa mga muraghalas ang **Tropiduridae**. Ang Tropiduridae sakop sa kahanay nga Squamata, kahutong nga muraghalas, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Tropiduridae pagsakop 128 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Lava Lizard male 2 Espanola.jpg
Lava Lizard female Santa Cruz.jpg
Leiocephalus carinatus armouri FL.jpg
Liolaemus alticolor

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Liolaemus alticolor***. Una ning gihulagway ni Thomas Barbour ni adtong 1909. Ang *Liolaemus alticolor* sakop sa kahenera nga *[[Liolaemus]]*, ug kabanay nga Liolaemidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Peru
* Bolibiya

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini





## Galeriya sa hulagway


Liolaemus_alticolor.jpg
Liolaemus curicensis

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Liolaemus curicensis***. Una ning gihulagway ni Müller ug Walter Hellmich ni adtong 1938. Ang *Liolaemus curicensis* sakop sa kahenera nga *[[Liolaemus]]*, ug kabanay nga Liolaemidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kapos sa datos. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Liolaemus cyanogaster

Kaliwatan sa muraghalas ang ***Liolaemus cyanogaster***. Una ning gihulagway ni Duméril ug Gabriel Bibron ni adtong 1837. Ang *Liolaemus cyanogaster* sakop sa kahenera nga *[[Liolaemus]]*, ug kabanay nga Liolaemidae. 

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *L. c. brattstroemi*
* *L. c. cyanogaster*

## Ang mga gi basihan niini
Liolaemus xanthoviridis

Espesye sa reptil ang ***Liolaemus xanthoviridis***. Una ning gihulagway ni José Miguel Cei ug Scolaro 1980. Ang *Liolaemus xanthoviridis* sakop sa kahenera nga *[[Liolaemus]]* sa kabanay nga Tropiduridae. Giklaseklase sa IUCN ang espesye sa kapos sa datos. Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.

## Ang mga gi basihan niini