open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abraham Lincoln

Si Abraham Lincoln (Dagangkahoy 12, 1809–Kiling 15, 1865) mao ang ika-napulog unom nga presidente sa Amerika. Siya mao ang nag-asdang sa iyang yutang natawhan sa pinaka dakong krisis nga mao ang Gubat Patani sa Amerika. Siya lang ang pamuno-nasod nga gi-patay sud lamaga sa usa ka semana human ang maong gubat. Sa wala pa ang piniliay, usa siya ka manlalaban ug sakop sa *[[United States House of Representatives]]*. Gid-an niya ang pag-dagmal sa tawo, mao nga iyang gi-undang ang pag-dala sa mga ulipon gikan sa Aprika. Sa paggula niya sa Pagdeklarar sa Kalingkawasan kun *Emancipation Proclamation* niadtong 1863 nga nagproklamar nga ang undangon ang pagulipon sa mga itom nga Amerikano. Kini ni dayon sa pagpas-an sa Thirteenth Amendment sa Konstitusyon sa Amerika.

Ang pagkondinar niini nilusot sa pagtampo sa Konstitusyon, diin ni lusot ang maong balaod sa Kongreso atol sa pagkamatay ni Lincoln ug na patik ang maong balaod niadtong 1865. Si Lincoln kusog sad mo pili og mga maayong tawo. Kini napamatud-an sa pagulipod niya ni Baganbagani Ulysses S. Grant. Siya usa usab ka maayong tawao diin iyang gipang-pili ang mga kontra sa pulitiko pamaagi sa pagkooperar sa usa'g usa. Siya magmalampuson bahin sa pagbuwag sa iyang *[[war scare]]* ngadto sa Britanya niadtong 1861.
Końskowola

Ang **Końskowola** (AFI : [kɔɲskɔ'vɔla]) usa ka *[[village]]* sa Habagatang-Sidlakang Poland, taliwala sa Puławy ug Kurów, sa sapa sa Kurówka. Ang kapital niini mao ang lahing *[[gmina]]* sulod sa Lublin. Kini may 2,188 ka mga lumulupyo sumala sa senso sa tuig 2004.
Canaman

Ang **Canaman** usa ka 4th class na lungsod sa lalawigan sa Camarines Sur sa Bikol na rehiyon sa Luzon sa Pilipinas. Sumala sa 2015 na senso, ang Canaman may 34,210 ka tawo.

## Mga barangay
Ang Canaman may 24 ka barangay.

## Mga sumpay sa gawas
*LGU-Canaman 
*Philippine Standard Geographic Code 
* 2000 Philippines Census Information 
*Canaman Community Page
Fesenjān

Ang ***xowreš-e fesenjān*** (Pinersyano: خورش فسنجان) maoy parte sa linutoang Iranhon at linutoang Turko. Usa kiniy baga ug tamis-ug-aslom nga gilaga nga dunay kalakip nga duga sa granada ug gigiling nga nogal (tan-awa ang bazha). Tradisyonal nga gama kini sa itik o manok, pero dili tagsaon ang mga baryanteng gama sa gigiling nga karne, *[[qorme]]*, isda, o sa gulay ra. Embes usab og granada, pwedeng gamiton ang yogur. Depende sa metodo sa pagluto, pwedeng magkaduna kini og matamis o aslom nga tilaw. Kini ginaserbi apil sa sinaing.

## Mga reperensya
Gubat Anglo-Zanzibar

Ang **Gubat Anglo-Zanzibar** usa ka kasungiang militar nga nahitabo niadtong Agosto 27, 1896, tali sa Hiniusang Gingharian ug sa Zanzibar. Kini milungtad og hapit 40 minutos, ang kinamub-ang gubat nga natala sa tibuok kasaysayan.

Ang gubat miulbo human namatay si Sultan Hamad bin Thuwaini, kinsa kusog nga misuporta sa administrasyong kolonyal sa Britanya. Human makadungog sa kamatayon sa uyoan, gikudeta ni Khalid bin Bargash ang trono sulod sa usa ka coup d'état. Apan wala ganahi ang mga Briton kang Kalid, ug ilang gi-endorso ang laing kandidato sa Sultanato, si Hamud bin Muhammed, kinsa ilang gituhoang mas sayon makatrabaho. Busa, ilang gihatagan si Khalid og usa ka ltimatum alang sa iyang pagkanaog. Misukol si Khalid, ug nagpatawag og usa ka kasundalohan nga gilangkoban og hapit 2,800 ka mga sundalo. 

Samtang nangandam mga sundalo ni Khalid didto sa palasyo, nagpadala ang Marina Real sa Britanya og lima ka mga barkong-igugubat. Nagpadala usab sila'g pipila ka mga *marines* aron suportaan ang mga "loyalistang" kasundalohang regular sa Zanzibar.

Nakabantay si Khalid nga pildihonon siya, busa nakigsabot siya alang sa kalinaw pinaagi sa usa ka Amerikanong representante didto sa isla. Apan sa dihang nahurot na ang gilugway nga panahon, gikanyon sa mga barkong Briton ang iyang palasyo niadtong alas 9 sa buntag sa Agosto 27, 1896. Daling miatras si Khalid dito sa Alemang Konsulada, diin siya gihataga'g *[[asylum]]*. Gihunong ang pagkanyon human ang 40 minutos.

Gipangayo sa mga Briton nga ihatag sa mga Aleman si Khalid ngadto kanila, apan nakpuga siya niadtong Oktubre 2, 1896. Miadto siya sa Dar es Salaam hangtod siya madakpi niadtong 1916. Apan gibuhian ra si Khalid, ug gitugtang mopuyo didto sa Mombasa, diin siya namatay niadtong 1927.

Isip panapos sa gubat, gipabayad ang gobyerno sa Zanzibar alang sa mga kabhang nga natira sa mga Briton.
Babilonya

Ang **Babylonia** usa ka Amorite nga estado sa ubos nga Mesopotamia (sa kabaguhan habagatang Iraq), uban sa Mesopotamia isip kapital.

## Galeriya sa hulagway


Babylone_1.PNG
Code-de-Hammurabi-2.jpg
Kassite_Babylonia_EN.svg
Laval

* Laval, Isère
* Laval, Mayenne
* Laval-Atger, Lozère
* Laval-d'Aix, Drôme
* Laval-d'Aurelle, Ardèche
* Laval-de-Cère, Lot
* Laval-du-Tarn, Lozère
* Laval-en-Brie, Seine-et-Marne
* Laval-en-Laonnois, Aisne
* Laval-le-Prieuré, Doubs
* Laval-Morency, Ardennes
* Laval-Pradel, Gard
* Laval-Roquecezière, Aveyron
* Laval-Saint-Roman, Gard
* Laval-sur-Doulon, Haute-Loire
* Laval-sur-Luzège, Corrèze
* Laval-sur-Tourbe, Marne
* Laval-sur-Vologne, Vosges
* Bonchamp-lès-Laval, Mayenne
* Le Poët-Laval, Drôme
* Magnac-Laval, Haute-Vienne
* Mont-de-Laval, Doubs
* Saint-Genis-Laval, Rhône
* Saint-Germain-Laval, Loire, Loire
* Saint-Germain-Laval, Seine-et-Marne, Seine-et-Marne
* Saint-Pierre-Laval, Allier
* Viols-en-Laval, Hérault
Thorigny-sur-le-Mignon

Ang **Thorigny-sur-le-Mignon** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 70 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Deux-Sèvres sa rehiyon sa Nouvelle-Aquitaine.
Pilipino

:*Kabahin sa lungsoranon sa Pilipinas kini nga artikulo. Alang sa mga nasodnong pinulongan sa Pilipinas, tan-awa ang [[Tinagalog]]. Alang sa biskuwit, tan-awa ang [[Filipinos]].*

Ang mga **Pilipinhon** kun **Pilipino** mao ang mga nasodnon sa Pilipinas. May mga 90 ka milyon nga mga Pilipinhon sa karon.

Sa panahong Katsila, ang terminong *filipino* (*filipina* sa babaye) sa Kinatsila mireper ngadto sa mga Katsila nga gipanganak sa Pilipinas, usab gitawag og *insulares*, *[[:en:Criollo (people)|criollos]]* o *españoles filipinos*. Kini aron malahi sila sa mga Katsilang gipanganak sa Espanya nga gitawag og *peninsulares*. Sugod sa tunga-tungang siglo 19, ang terminong *filipino* mao na upod ang tawag sa lumad nga katawhan sa Pilipinas, bisan unsa ang rasa, pero sumala kang Ambeth Ocampo, si José Rizal ang unang mitawag sa mga lumad isip *Filipino*. Sa karon, Pilipino mao ang gigamit nga tawag sa nasyonalidad ug pagkalungsoranon (*citizenship*) sa katawhan sa Pilipinas. Mao nga bisan unsang rasa ug gigikanang nasod Pilipino na pod ang tawag.

Sa kolokyal, ang mga Pilipino motawag sa ilang kaugalingon isip **Pinoy** (binabaye: **Pinay**).

## Mga kasayuran
Gubat kalibotanon

Ang **gubat kalibotanon** usa ka gubat o gera nga nahitabo ug miapekto sa mayoriya sa mga labing gamhanan ug labing populoso nga kanasoran. Nahitabo ang kini nga gubat sa lainlaing kontinente, ug molungtad og daghang katuigan. Ang mga gubat kalibotanon moresulta og dakong kadaot. Ang mga nasod nga nahiapil dako ang kaguol, ug ang mga namatay mabanabana lang.

Ang kini nga lugpong kasagaran gigamit alang sa duha ka panagsangka nga nahitabo sa siglo 20: ang Unang Gubat Kalibotanon (1914–1918), ug ang Ikaduhang Gubat Kalibotanon (1939–1945).

## Galeriya sa hulagway


Castle_Romeo.jpg
WWI-re.png
WWI.png
Tansaniya

Ang **Tansaniya** o **Tanzania** maoy usa ka nasod sa Sidlakang Aprika nga giutlanan sa Kenya ug Uganda sa amihanan, Rwanda, Burundi ug sa Republikang Demokratiko sa Congo sa kasadpan, ug Zambia, Malawi ug Mozambique sa habagatan. Sa sidlakan anaa ang Kadagatang Indyan.

Ang pangalan sa nasod usa ka *portmanteau* sa Tanganyika, ang mas dakong meynland nga teritoryo, ug Zanzibar, ang kapupud-an. Ang kining duha ka kanhing kolonya sa Britanya nahiusa niadtong 1964, ug namugna ang Hiniusang Republika sa Tanganyika and Zanzibar, nga gialisdan og ngalan ngadto sa Hiniusang Republika sa Tanzania. 

Sa tuig 1996 ang mga opisina sa gobyerno gibalhin gikan sa Dar es Salaam ngadto sa Dodoma, mao nga ang Dodoma ang kapital karon sa nasod. Ang Dar es Salaam mao gihapon ang prinsipal nga kommrsyal nga dakbayan.
Togo

Ang **Togo**, maoy usa ka sigpit nga nasod sa Kasadpang Aprika nga giutlanan sa Ghana sa kasadpan, Benin sa sidlakan ug Burkina Faso sa amihanan. Ang nasod giutlanan sa Golpo sa Guinea sa habagatan, diin ang iyang kapital Lomé nahimutang. Prinanses ang opisyal nga pinulongan; daghan pang ubang pinulongan ang gitabi sa nasod.
Tunisia

**Tunisia** (Arabiko: تونس‎ Tūnis, Amazigh: Tuns) maoy us aka nasod nga nahimutang sa Mediteranyong baybayon sa Amihanang Aprika. Giutlanan kini sa Algeria sa kasadpan ug Libya sa sur-este. Kini ang kinaamihanang nasod sa Aprika ug ang labing gamay sa sa mga nasod nga anaa sa Kabukirang Atlas. Mga kwarenta porsyento sa nasod desyerto sa Sahara, ang uban matamnan na nga yuta, ug adunay 1300 km nga baybayon (*coastline*). Ang nasod bantogan sa karaang panahon, dinhi nahimutang ang dakbayang Penisyano nga Carthage, ug misunod ang pagka-Provincia Africa niini, ang agrikultural nga parte sa Imperyong Romano.
Tugpahanang Internasyonal sa Tan Son Nhat

Ang **Tân Sơn Nhất International Airport** o **Tugpahanang Internasyonal sa Tân Sơn Nhất** (kodigo:**SGN**; **VVTS**) mao ang nangunang internasyonal nga tugpahanan sa habagatang Vietnam. Nahimutang ang tugpahanan sa Ho Chi Minh City, sa Vung Tau, Bien Hoa ug kini ang ikaduhang tugpahanan sa nasod. Gidumala ang tugpahanan sa Southern Airport Authority. Duna kiniy dako nga apron, runway nga 3,048 sa 3800 metros, ug taxiway. Ang terminal bilding dunay kapasidad para sa 17 ka milyon nga mga pasahero. 8 km² ang total nga arya sa tugpahanan ug miabot sa 16,500,000 ka mga pasahero ang migamit niini sa tuig 2011.
Sekswalidad sa tawo

Sa biyolohiya ang **sekswalidad** mao ang proseso sa pagtipon ug pagsagol sa mga henetiko nga kinaiya (*genetic traits*), nga miresulta sa espesyalisasyon sa organismo ngadto sa lalaki ug babaye nga matang (o sekso). Ang reproduksyong sekswal mao ang pagtipon sa mga espesyal nga selula (gametes) aron mamugna ang liwat (*offspring*) nga may mga kinaiya sa duha niyang ginikanan.
Suroy-suroy

*Alang sa pagsuroy-suroy adtoa ang [[paglakaw]].*

Ang **Suroy-suroy** mao ang unang gipagawas nga album sa bandang bisrock nga Missing Filemon
Paglakaw

Ang **paglakaw** o **paglakat** (teknikal: *ambulation*) mao ang labing gigamit nga porma sa lokomosyon sa usa ka mananap sa yuta, gilahi sa pagdagan ug pagkamang. Kon gihimo sa may mabaw nga katugiban, gitawag kini nga pag-ubog (*wading* sa Iningles) ug kon gihimo ang paglakaw sa bakilid, pagkatkat o pagsaka na kini. Sa katawhan, martsa ug parada ang tawag sa paglakaw nga kontrolado. May isports usab nga lumba sa paglakaw. Ang paglakaw usab mao ang labing sayon nga ehersisyo. Uban pang termino nga sama'g kahulogan ug/o medyo may kapareho ang gipasabot mao ang pagbaklay, pagbaktas, pagsuroy-suroy, paglaag, ug pag-adto.

## Galeriya sa hulagway


Blender3D_NormalWalkCycle.gif
CGI_Human_Walk.jpg
Dandelion_Sisters.jpg
Dolyar sa Tinipong Bansa

Ang **dolyar** (Iningles: **dollar**) (kodigo sa ISO 4217: **USD**) (gidaghan: **dolyares**) mao ang yunit sa kwarta o kurensiya sa Tinipong Bansa. Giadap usab kini isip opisyal ug legal nga kurensiya sa gobyerno sa ubang kanasoran. Normal nga gimubo kini isip **$**, o USD o **US$** aron malahi sa ubang may *dollar* usab nga kwarta ug sa ubang migamit sa simbolo nga $. Nabahin-bahin ang dolyar ngadto sa 100 ka sentimo (*100 cents*).

Gikuha sa Kongreso sa Kompederasyon sa Tinipong Bansa niadtong Hulyo 6, 1785, ang dolyar sa U.S. mao ang labing gigamit nga kwarta sa internasyonal nga mga transaksyon. Daghang nasod migamit niini isip opisyal nga kwarta, ug daghang uban pa migammit niini sa de facto nga kapasidad. Sa tuig 1995, labaw sa US $380 bilyones ang nasirkular, 2/3 niini nahitabo sa gawas sa Tinipong Bansa. Pag-abot sa tuig 2005, nadoble ang sirkulasyon niini, mikabat og mga $760 bilyones, ang tinuig nga pagtubo mga 7.6%. Kaso, sa pag-abot sa Disyembre 2006, ang dolyar nalabawan sa euro, sa total nga bili sa kwarta nga nasirkular. Sugod dinhi, ang kasamtangang bili sa euro miabot og labaw pa sa €695 bilyones, egwal sa US$1.029 trilyones sa reyt sa pagbaylo sa kwarta karon.

## Mga sumpay sa gawas
* Dolyar sa Tinipong Bansa
Tala sa mga pulong sa Sinugboanong gikan sa ubang pinulongan

Ania ang mga pulong nga gikan sa pinulongang Kinatsila nga gigamit kun gihulman sa mga ubang pinulongan:

## Kinatsila

### Mga adlaw sa semana

### Mga bulan

### Mga lugar

### Mga numero

## Iningles
Pi

:*Kini alang sa matematikal nga konstant. ALang sa [[Griyegong Alpabeto|Griyegong letra]], tan-awa ang [[Pi (letra)]].*

Ang **Pi** kun **π** usa ka matematikal nga konstant nga nagrepresentar sa *ratio* kun relasyon sa sirkumperensiya sa usa ka lingin ngadto sa diyametro niini. Kini sama ra sa ratio sa *area* sa lingin ngadto sa *square* sa radius niini. Kini ekwal ngadto sa 3.14159. Ang Pi usa sa mga labing importanteng konstant: daghang mga pormula sa matematika, siyensiya, ug sa mga *applied* nga natad niini ang naggamit sa π. 

## Reperensiya
Vanessa Anne Hudgens

Si **Vanessa Anne Hudgens** (natawo 'niadtong ika-14 sa Disyembre 1988 sa Salinas, California) mao ang aktres ug mangantahay sa Amerika. Nailhan siya sa pag-dula sa karakter isip Gabriella Montez sa *[[High School Musical]]* sa Disney Channel.
Minglanilla National Science High School

Ang **Minglanilla National Science High School** (kun Nasodnong Taas nga Tulunghaang Pangsiyensiya sa Minglanilla) usa ka Pampublikong Sekondaryang Tulonghaan nga nahimutang sa barangay Poblacion Ward I sa lungsod sa Minglanilla sa lalawigan sa Sugbo. Usa kini ka inila nga science high school kun Pansiyensiyang Taas nga Tulunghaan sa DepEd, ug sa uban pang mga pampublikong tulonghaan sa lalawigan sa Sugbo.

## Kaagi
Sa tuig 1996, uban ni Mrs. Carmencita Denampo nga mao ang *supervisor* sa elementarya ug sa sekondaryang tulonghaang departamento, natukod kining maong establisimento nga gihinganlan ug "Minglanilla National Science and Technology School" (kun Nasodnong Tulunghaang Pansiyensiya ug Pangteknolohiya sa Minglanilla). Sa padayong paglingkod ni Mrs. Denampo, nailisan ang ngalan sa maong establisimento ug "Minglanilla School of the Future", pagka *promote* ni Mrs. Denampo, Si Mrs. Rosita Sanico ang ni banos pag linkod sa pwesto, nga mao sad ang pagka-buwag sa duha sa nasulting establisimento, nga mao sad ang hinungdan sa pagkakaplag sa tulonghaan sa iyang ngalan sa kanunayng panahon, "Minglanilla National Science High School". Sa tuig 2000, Si Mrs. Leonida T. Lofranco ang nahimung *principal* sa MNSHS, hantud nga nabalhin siya sa *Division Office*. Ang pagilis-ilis sa ngalan sa tulonghaan kay dili pa igo sa pag sukod sa iyang nakaplagang kausaban. Nanginahanglan pa kini ug kauswagan, kalambuan, ug mga kadaugan.

Sa kapasidad nga katloan ug usa ka tinun-an (31 students) sa tuig 1996, and maong tulonghaan kay mapasigarbong nagpahibaw sa iyang bag-ong kapasidad nga makaankon ug duha ka gatos, kaunuman ug lima ka tinun-an (265 students); gikan sa gidak-on nga *one-section school* ang MNSHS kay aduna gayuy duha ka *section* matag ang-ang sa tuig (year level); gikan sa usa ka kwarto mahitungod sa mga tulun-an, nga nahimutang sulod sa lawak sa "Minglanilla Central School", aduna na kini siyam ka kwarto mahitungod sa tinun-an, usa ka *computer laboratory*, ug iyahang kaugalingong lawak, nga mau gayud ang kanunayng gikahimutangan sa nasulting establisimento; gikan sa duha ka mga magtutudlo, aduna nay napulo ka membro ang pundok sa mga magtutudlo ni-ining maong tulonghaan. Sa tuig 2002, tulo ka magtutudlo ang nadungag sa pito ka mga nag-unang magtutudlo. *Ms. Marivic Posadas - Physics and Mathematics major, Ms.Susana Nebril - Physics and Chemistry major and Mr. Jobette Escobanas - Math and Computer major*

Ang duha ka kwarto ni-ini kay hinatag gikan sa *Rubber World pina-agi sa Cebu Chinese Chambers and Industry* sa *school year 2003*. Sa kanunayng panahon, mao kini ang gi kahimutangan sa *faculty room*,*principal's office*, ug sa kwarto alang sa IV-Uranium. Lain pang mga dugang nga kwarto ang natukod pag ting-init sa 2005. Si presidente Gloria Macapagal Arroyo ug ang mga tabang gikan sa DPWH kay mau ang labing dakong hinundan sa pagkatukod ning mga kwartoha. Natukod kadtong mga kwartoha pagkahuman sa eleksiyon. Sa mao gihapong tag-init, napalambo ang *computer laboratory* pina-agi sa pagbutang ug mga *tiles*.
Monnaie

Ang **Monnaie** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 2,829 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Indre-et-Loire sa rehiyon sa Centre-Val-de-Loire.

## Galeriya sa hulagway


Monnaie_mairie.jpg
Pinulongang Persiyano

Ang **Pinersyano** (gikan sa Initalyanong *per·sia·no*; Pinersyano: فارسی, *Fārsi* Kinatsila: *persa*) maoy pinulongang Indo-Uropanhon. Opisyal kini nga pinulungan sa Iran, Apganistan sa ngalang **Dinari** (دری, *Dari*), ug Tayikistan sa ngalang **Tinayiko** (Тоҷикӣ, *Tājiki*). Ang Akademya sa Pinulongan ug Katitikang Persyano mao ang regulador niini.

Ang Pinersyano ug nga pinulongang nisubang gikan ini maoy mga opisyal nga mga pinulongan sa Iran, Apganistan, ug Tajikistan. Sumala sa CIA World Factbook, nga gikan sa karaang kahibalo, naay mga mokabat og 72 ka milyon ka mga lumadnong manggamitay sa Iran, Apganistan,Tajikistan ug Uzbekistan ug sa maong gidaghanon sa mga taw nga manggamitay sa tibuok kalibotan. Ang UNESCO gisugyotan sa pagpili sa Persiyano isip usa sa mga pinulongan niini niadtong 2006. 

Ang Pinersyano dunay daghang pulong gikan sa Prinanses ug Inarabiko. Ang Pinersyano gigamit nga pinulongan alang sa dagang ug siyentipikong kontribusyon ngadto sa Kalibotang Islamiko ingon man usab sa Kasadpan. Naa kini mga impluwensya sa ubang mga silingang pinulongan, sama sa Pinulongang Turko sa Tunga-tungang Asya, Caucasus, ug Anatolya usab sa Urdu. Naa usab kiniy mas gamay nga impluwensya sa Inarabo ug ubang pinulongan sa Mesopotamya. 

Sa lima ka gatos ka tuig sa wa pa ang kolonisasyon sa mga *British*, ang Persiyano gigamit nga ikaduhang pinulongan sa Indiyanong subkotinente; nahimo kining usa ka pinulongan sa kultura ug pang-edukasyon sa mga Muslim nga korte sa Habagatang Asya ug nahimong "opisyal nga pinulongan" ilalom sa mga Mughal nga mga emperador. Sa tuig ra nga 1843 nagsugod na sa subkontinente nga Iningles ang gigamit nga pinulongan. Ang mga pamatuod sa Persiyanong makasaysayanong impluwensya sa rehiyon makita sa mga impluwensya sa mga pinulongang Hindustani, ug ubang mga pinulongan sa Indiyanong subkontinente, ug usab sa kainila sa Persiyanong literatura nga makita gihapon sa dapit. Labi na sa Urdu nga resulta sa impluwensya sa Pinersyano uban sa ubang mga pinulongan sama sa Inarabo ug Pinulongang Turko sa Habagatang Asya ug usa ka pinulongang gigamit pagmaayo sa mga Muslim nga mga dapit sa Indiyanong Imperyong Mughal

## Pananglitan

—Unang artikulo sa Malukpanong Deklarasyon sa Tawhanong mga Katungod

## Mga reperensya

## Mga sumpay sa gawas

* PersianLanguage.ir 
* Malangkobong Kapulongang Pinersyano–Ininggles
* Easy Persian, libreng kurso sa Pinersyano
* Kapulongang Pinersyanong ''Online''
* Persian Verb Conjugator (makinang pagpangita , tala )
Ferdowsi

Si **Hakim Abolqāsem Ferdowsi Tusi** (Pinersyano: حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی) usa ka magbabalak nga Irano. Siya ang tagsulat sa Šāhnāme, ang nasodnong epiko sa mga estadong Pinersyano ang opisyal nga pinulongan.
Obeyd-e Zākāni

Si **Xwāje Nezāmoddin Obeydollāh Zākāni** (Pinersyano: خواجه نظام‌الدین عبیدالله زاکانی; namatay 1370) maoy Iraning magbabalak ug tigkantalita gikan sa Qazvin sa Iran.
Vis ug Rāmin

Ang **Vis ug Rāmin** (Pinersyano:  ويس و رامين, *Vis o Rāmin*) maoy karaan nga kwento sa gugma sa Iran. Gisulat kini sa balak ni Faxroddin Gorgāni sa ika-11 nga siglo.

## Galeriya sa hulagway


Mervturkmenistan.jpg
Reza_Abbasi_-_Two_Lovers_(1630).jpg
Kāve

Si **Kāve ang Panday** (Pinersyano: کاوه اهنگر, *Kāve Āhangar*) maoy karakter sa mitolohiyang Persyano, ug sa Šāhnāme ni Ferdowsi usab, nga nagmuno sa usa ka popular nga kagubot kontra sa datoang langyaw nga hari na si Ḑahhāk.

## Mga sumpay sa gawas
*First Iranian Legendary Heroes and Heroines 
*Kāve ang Panday 

## Galeriya sa hulagway


Gilyan1920.jpg
Kaveh 1 Titelblatt (cropped).jpg
Rostam

Si **Rostam** (Pinersyano: رستم) maoy karakter sa mitolohiyang Persyano, nga anak nina Zâl ug Rudābe. Karakter usab siya sa Šāhnāme ni Ferdowsi. Gipusil siya ni Šaqād, ang iyang igsoon.

## Galeriya sa hulagway


Rostam.jpg
Rostam_killing_the_White_Demon.jpg
Rostam_toetet_esfandyar.jpg
Samal, Davao del Norte

Ang ** Dakbayan sa Tanamang Pulo sa Samal ** ikaupat nga klaseng dakbayan nahimutang sa probensya sa Davao del Norte, Pilipinas. Adunay kinatibok-an gidak-on nga 301.30 kilometros quadrado ug nahimutang ikaduhang distrito. 
Sumala sa census ni acting 2010, dunay 95,874 katawo. Ang gitudlo nga kodigo postal mao ang 8119.

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo
Jamšid

Si **Jamšid** (Pinersyano: جمشید) o **Jam** (جم) maoy karakter sa mitolohiyang Persyano ug sa Šāhnāme ni Ferdowsi usab. Segun sa tradisyon, sa panahon niya nagsugod ang pista sa Nowruz, nga ginasaulog kada tuig sa Iran ug sa lain-laing nasod sa tunga-tungang Asya.

## Galeriya sa hulagway


Jamshid_(The_Shahnama_of_Shah_Tahmasp).png
Jamshid_Halved.jpg
Šāhnāme

Ang **Šāhnāme** (Pinersyano: شاهنامه, "Basahon sa mga Hari") ang *obra maestra* ni Ferdowsi ug ang nasodnong epiko sa mga estadong Pinersyano ang opisyal nga pinulongan. Base ang epiko sa mga karaan nga kwento at mito sa Iran. Kini dunay mensahe na kontra sa Turān ug espesyal na sa mga Arabe, ang mga istorikong kaaway sa Iran.
Sancourt, Eure

Ang **Sancourt** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 97 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Eure sa rehiyon sa Normandie.
Sām

Si **Sām** (Pinersyano: سام) maoy karakter sa mitolohiyang Persyano ug sa Šāhnāme ni Ferdowsi usab. Siya ang amahan ni Zāl ug apohan ni Rostam.

## Galeriya sa hulagway


Bayasanghori_Shahnameh_5.jpg
Simurghdetail.jpg
Griyego

**Griyego** ang tawag sa bisan unsang adunay kalabotan sa Gresya. Puyde kini mopasabot sa:

* pinulongang Griyego
* Griyego (katawhan)
* Mitolohiyang Griyego
Polomolok

Ang **Polomolok** usa ka primera klaseng munisipalidad sa Habagatang Cotabato, Pilipinas. Nahimutang kini sa tunga sa Dakbayan sa General Santos and Tupi. Sumala sa sensus sa niadtong 2000 naa kiniy populasyon nga 110,709 ka mga molupyo sa 22,492 ka mga banay. Ang Polomolok mao ang gigikanan sa Dole Philippines, nga usa sa labing dakong produksyon sa pinya sa nasod.

## Kaarangayan
Ang Polomolok gibahin sa 23 ka mga barangay.




* Bentung
* Crossing Palkan
* Glamang
* Kinilis
* Klinan
* Koronadal Proper
* Lam-Caliaf
* Landan
* Lumakil
* Maligo
* Palkan
* Poblacion

* Polo
* Magsaysay
* Rubber
* Silway 7
* Silway 8
* Sulit
* Sumbakil
* Upper Klinan
* Lapu
* Cannery Site
* Pagalungan


## Mga sumpay sa gawas
*Philippine Standard Geographic Code 
*Municipality of Polomolok Website
Rizal

:*Ang [[Rizal (lalawigan)]] moredirek dinhi. Alang sa tao, adtoa ang [[José Rizal]], alang sa ubang gamit adtoa ang [[Rizal (pagklaro)]]*.
: *Ang [[:EN:Rizal|Ingles]] ug [[:tl:Rizal (lalawigan)|Tinagalog]] nga bersiyon ning maong panid mahimo mong mahubad ngadto sa Binisayang Sinugboanon.*
Rizal (pagklaro)

Ang ngalang **Rizal** mahimong nagpasabot:
*kay Jos&#233; Rizal; ug
*sa Rizal, usa ka lalawigan sa Pilipinas.
Pasig

Ang ** Pasig  ** primera klaseng dakbayan nahimutang sa Metro Manila, Pilipinas. Adunay kinatibok-an gidak-on nga 31.00 kilometros quadrado ug nahimutang nga nag-inusara nga distrito. 
Sumala sa census ni acting 2010, dunay 669,773 katawo. Ang gitudlo nga kodigo postal mao ang 1600 (CPO).

## Mga reperensya

* Philippine Standard Geographic Code
Metro Naga

Ang **Metropolitanong Areya sa Naga** (Ininggles: *Metro Naga*; Tinagalog: *Kalakhang Naga*; Kinatsila: *Gran Naga*) mao ang sentrong urbano sa Naga, ang pangkulturang kapital sa Kabikolan sa Pilipinas.

## Mga sumpay sa gawas
*Metro Naga Development Council 

## Galeriya sa hulagway


WTNaga_Mr.Kengkoy_B26.JPG
Metro_Naga_Sports_Complex.jpg
Bikol

:*Kining artikulo bahin sa rehyon. Alang sa artikulo, tan-awa ang [[Binikol]].*

Ang **Bikol** maoy rehyon sa Pilipinas.

## Tan-awa usab
* Metro Naga
Metropolitan Manila Development Authority

**Metropolitan Manila Development Authority** o **MMDA** mao ang ahensya sa kagamhanan sa Pilipinas nga nagadumala sa Manila. Si Francis Tolentino ang kalihim niini. Ang DWAN ang estasyon niini sa radyo.

## Mga sumpay sa gawas
* Opisyal nga sityo
Tugpahanang Pangkalibutanon sa Iloilo

Ang **Tugpahanang Pangkalibutanon sa Iloilo** (Hiniligaynon: *Hulugpaang Internasyonal sang Iloilo*, Iningles: Iloilo International Airport, Tinagalog: *Paliparang Pandaigdig ng Iloilo*) ang pangkalibutanon nga tugpahanan sa Iloilo sa Pilipinas.

## Mga gikutlo
Yutang Tabonon

:*Para sa nasodnong awit sa Pilipinas, tan-awa ang [[Yutang Hinigugma]].*
Ang ***Yutang Tabonon*** maoy Katolikong imno sa Sinugboanon.
Rinuso

Ang **Rinuso**, nailhan usab nga **Ruso**, maoy pinulongang Indo-Urupanhon nga gisulti sa Rusya ug sa ubang mga dapit.

## Alpabeto

** А
** Б
** В
** Г
** Д
** Е
** Ж
** З
** И
** Й
** К
** Л
** М
** Н
** О
** П
** Р
** С
** Т
** У
** Ф
** Х
** Ц
** Ч
** Ш
** Щ
** Ъ
** Ы
** Ь
** Э
** Ю
** Я
## Galeriya sa hulagway

Ruština ve světě.svg
Idioma_ruso.PNG
Russkiy_iazyk_Azbuka_Burtsov.svg
Pinulongang Portuges

Ang **Portuges** usa sa mga Romanseng pinulongan nga gikan sa Indo-Urupanhon. Gisugdan kini sa Portugal ug gipakaylap sa mga Portugeshong eksplorador ngadto sa ubang mga nasod. Sa pipila niini nga mga nasud, kini nahimong usa ka nasudnong pinulongan sama sa Brasil. Ang pinulongan gisulti sa mga 275 milyon ka mga tawo. Kini ang ika-limang labing gisulti nga pinulongan sa kalibutan ug ang ikaduhang labing gisulti nga pinulongan sa Uropa ug Habagatang Amerika.

## Pananglitan
Ang unang artikulo sa *[[Malukpanong Deklarasyon sa Tawhanong Mga Katungod]]* sa Pinportuges:
:*Todos os seres humanos nascem livres e iguais em dignidade e em direitos. Dotados de razão e de consciência, devem agir uns para com os outros em espírito de fraternidade.*

Ang unang artikulo sa *Malukpanong Deklarasyon sa Tawhanong Mga Katungod* sa Sinugbuanon:
:*Ang tanang katawhan gipakatawo nga may kagawasan ug managsama sa kabililhon. Sila gigasahan sa salabutan ug tanlag og mag-ilhanay isip managsoon sa usa'g-usa diha sa diwa sa ospiritu.*

## Mga kasayuran

## Mga sumpay sa gawas

*
Pinulongang Indi

Ang **Inindi** maoy pinulongang Indo-Urupanhon.

## Tan-awa usab
* Pinulongang Urdu

## Galeriya sa hulagway


Hindi.svg
Hindi_devnagari.png
Hindispeakers.png
Pinulongang Sweko

Ang **Sinweko** maoy pinulongang Indo-Urupanhon.

## Galeriya sa hulagway


Svenska språkets utbredning.png
Idioma sueco.png
Pinulongang Pines

Ang **Pinines** maoy pinulongan sa Pinlandya.

## Galeriya sa hulagway


FinnishNorthernEurope.PNG
Finnish_language_updated2.png
Idioma_finlandés.png
La Salvetat-sur-Agout

Ang **La Salvetat-sur-Agout** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 1,153 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Hérault sa rehiyon sa Occitanie.

## Galeriya sa hulagway


Brassac_pont_vieux_1.JPG
La_Salvetat-sur-Agout_vue_generale.JPG
Kabatan-onang Hitler

Ang **Kabatan-onang Hitler** (Inaleman: *Hitler-Jugend*, gipamub-an isip ***HJ***) usa ka organisasyong paramilitar sa Partidong Nazi. Kini milungtad niadtong 1922 hangtod 1945. Ang HJ maoy ikaduhang kinakaraanang grupong paramilitar sa mga Nazi, nga gitukod usa ka tuig human matukod ang iyang hamtong nga *counterpart*, ang *[[Sturmabteilung]]* (ang SA).
Paugnat sa kusog

Ang **paugnat sa kusog** kun **esport** usa ka aktibidad nga pisikal nga may batakang paagi sa pagduwa o mga kustom. Ang esport kasagaran kompetitibo, ang paglupig ug pagdaog sa usa ka duwa mao ang tuyo. Ang pagkakusgan o pagkahanas ginamit ang pisikal nga kapabilidad mao ang magpadaog o magpapildi sa usa. 

Ang duha nga labing giapilan nga esport sa Pilipinas mao ang basketbol ug baksing.

## History

Ang mga artipakto ug istruktura nagsugyot sa dula sa China kaniadtong 2000 BC.  Ang gymnastics daw ilado sa karaang China. Ang mga monumento sa mga Paraon nagpakita nga daghang mga dula, apil ang paglangoy ug pagpangisda, maayo ang pagkaugmad ug gikontrolar pipila ka libo ka tuig kanhi sa karaang Ehipto .  Ang ubang mga esport sa Ehipto nag apil sa pag-itsa sa javelin, high jump, ug wrestling. Ang karaang mga esport sa Persia sama sa tradisyonal nga Iranian martial art sa Zoorkhaneh adunay suod nga koneksyon sa mga kahanas sa pakiggubat.  Laing sa ubang mga dula nga naggikan sa karaang Persia mao ang polo ug jousting . Nagkalainlain nga tradisyonal nga mga dula sa India sama sa Kho kho ug Kabbadi nga gidula sulod sa kadaghan ka tuig. Ang kabaddi lagmit gipatokar isip pagpangandam sa pagpangayam. 

Ang usa ka halapad nga mga dula natukod na sa panahon sa Karaang Gresya ug ang kultura sa militar ug ang paganunsyo sa dula sa Greece nakaimpluwensya sa usag usa. Ang sport nahimong usa ka prominenteng bahin sa ilang kultura nga ang mga Griyego nagmugna sa Olympic Games, nga sa karaang mga panahon gihimo matag upat ka tuig sa usa ka gamay nga sitio sa Peloponnesus nga gitawag og Olympia . 

Ang mga dula labi nga giorganisar ug gikontrol gikan sa panahon sa karaang Olympics hangtod karon nga henerasyon. Ang industriyalisasyon nagdala sa de-motor nga transportasyon ug dugang nga oras sa paglingawlingaw, gitugotan ang mga tawo nga mo apil ug magsunod sa mga sports sa tumatan-aw ug moapil sa mga kalihokan sa atleta. Maoni nga mga uso nagpadayon sa pag-abut sa mass media ug global nga komunikasyon. Ang propesyonalismo nahimong kaylap, dugang nga nagdugang sa pag-uswag sa pagkapopular sa sport, tungod kay ang mga sports fans misunod sa mga pagpahimulos sa propesyonal nga mga atleta&nbsp;– tanan samtang nalingaw sa ehersisyo ug kompetisyon nga may kalihukan sa amateur partisipasyon sa sports. Sumad sa turn sa ika-21&nbsp;siglo, nagkadaghan ang debate bahin sa kung ang mga transgender nga mga sports nga mga tawo kinahanglan nga makaapil sa mga kalihokan sa dula nga nahiuyon sa ilang post-transition gender identity .
Wikimedia Foundation

Ang **Wikimedia Foundation, Inc.** mao ang usa ka *non-profit charitable organization* diin ang ulohan nahimutang sa San Francisco, California, Estados Unidos, ug giorganisa ubos sa mga balaod sa estado sa Florida, diin nakabase ang pundasyon kaniadto. Mipadagan kini og mga onlayn nga kolaboratibong proyekto gamit ang wiki — ang Wikipedya, Wiksyunaryo, Wikiquote, Wikibalasahon (apil ang Wikijunior), Wikisource, Wikimedia Commons, Wikispecies, Wikibalita, Wikibersidad, Wikimedia Incubator ug Meta-Wiki. Ang nangunang proyekto niini, ang Iningles nga Wikipedya, nakakab-ot sa top 10 nga labing gibisitang websayt sa tibuok kalibotan.

Ang pagkamugna sa pundasyon opisyal nga gipahibalo ni Wikipedya co-founder Jimmy Wales; unang gipadagan ang Wikipedya sa iyang gamayng kompanya, ang Bomis, niadtong Hunyo 20, 2003.
Georgia

:*Kini kabahin sa estado sa Tinipong Bansa, alang sa nasod adtoa ang [[Heyorhiya]].*

Ang **Estado sa Georgia** (IPA: [ˈdʒɔɹdʒə]) maoy usa ka estado sa Habagatang-sidlakang Tinipong Bansa ug usa sa orihinal nga Thirteen Colonies nga mirebolt batok sa Britanya sa Rebolusyong Amerikano. Kini ang naulahing nahimong kolonya, niadtong 1733. Kini ang ikaupat nga estado nga miratipikar sa Konstitusyon sa Tinipong Bansa, sa Enero 2, 1788. Mihawa kini sa Unyon niadtong Enero 21, 1861 ug usa sa pitong orihinal nga mga estado sa Confederate States. Kini ang naulahing estado nga mibalik sa Unyon, niadtong Hulyo 15, 1870. Georgia mao ang ikasiyam nga labing dako nga estado sa nasod pinaagi sa populasyon, may 9,544,750 ka residente sa Hulyo 1, 2007. Ang Georgia nailhan usab isip *Peach State* ug *Empire State of the South*. Ang Atlanta mao ang labing daghang lumulupyo nga dakbayan, ug ang kapital sa estado.
Kinampay

Ang **kinampay** usa ka matang sa ubi nga makit-an sa lalawigan sa Bohol sa Pilipinas. Linginon ug bus-ok ang unod. Dunay kahumot nga makapagagda sa pagtilaw niini. Ang bulok daw violet nga marmol. Tamison ang lami niini.

## Ubi festival
Ang *Ubi festival* usa ka pista sa Bohol.

## Mga reperensya
Wikimedia Commons

Ang **Wikimedia Commons** (kun **Commons**), usa ka tipiganan sa mga libre sulod nga mga hulagway, tingog, ug uban pang mga payl nga multimedya. Kini usa ka proyekto sa Pundasyong Wikimedya. Ang mga payl nga anaa sa Commons mahimong gamiton sa bisan-unsang mga proyekto sa Wikimedya sa tanang pinulongan, ug usab mahimong i-*download* alang sa oplayn nga paggamit. Ang mga payl mahimong anaa sa pampublikong dominyo, o kaha gimantala ubos sa mga libreng lisensiya sama sa GNU Libreng Dokumentasyon nga Lisensiya

Niadtong Hulyo 2008, miabot na og kapin 3 milyon ka mga medya ang naa sa Commons.
Garbanso

Ang **garbanso** (*Cicer arietinum*; Kinatsila: *garbanzo*; Ininggles: *chickpea*) maoy legumbre. Gigamit kini sa paggama sa daghang klaseng pagkaon.


File:Cicer arietinum 003.JPG
File:Chickpea pods.jpg
File:Cicer arietinum20100417 08.jpg
Abakada

Ang **abakada** ang alpabetong Latin nga gamit sa Sinugboanon, Hiligaynon, Kinapampangan (sistemang Guagua), Tinagalog, ug ang labing dakong mayoriya sa mga pinulongan sa Pilipinas. Si Jos&#233; Rizal ang unang nagproponer niini ug gigamit kini ni Lope K. Santos komo ortograpiya sa *pambansang wikang batay sa Tagalog* o "nasodnong pinulongan base sa Tinagalog".

Antes giadoptar ang abakada, gigamit ang ortograpiya sa Kinatsila sa pagsulat sa mga pinulongan sa Pilipinas.

## Mga letra ug orden
A a, B b, K k, D d, E e, G h, H h, I i, L l, M n, N n, Ng ng, O o, P p, R r, S s, T t, U u, W w, Y y

## Tan-awa usab
*Alibata
Garbanzo

Kaliwatan sa sitaw ang **Garbanzo** (*Cicer arietinum*). Una ning gihulagway ni Carl von Linné. Ang Garbanzo sakop sa kahenera nga *[[Cicer]]*, ug kabanay nga sitaw. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Java (pulo sa Indonesya)
* Kriti
* Siria
* Madeira (distrito)
* Rodrigues (distrito)
* Cerdeña
* Sicilia
* Demokratikanhong Republika sa Konggo
* Argentina
* Ostralya
* Kanada
* Tśile
* Pangmasang Republika sa Tsina
* Indya
* Indonesya
* Yemen
* Republika sa Tsina
* Turkmenistan
* Zimbabwe
* Kenya
* Etyopiya
* Tanzania
* Uganda
* Peru
* Costa Rica
* Miyanmar
* Khasakstan
* Pakistan
* Somaliya
* Oman
* Sudan
* Dominikanhong Republika
* Haiti
* Bolibiya
* Colombia
* Maurisyo
* Nasod nga Afghano
* Maruwekos
* Algyeriya
* Tunisia
* Sri Lanka
* Nepal
* Rumanya
* Bulgaria
* Osbekistan
* Ukranya
* Espanya
* Moldabya
* Mongolia
* Armenya
* Aserbaiyan
* Pransiya
* Gresya
* Italya
* Guatemala
* Albanya
* Kirgistan
* Iran
* Portugal
* Belarus
* Yugoslavia 
* Fiji
* Nauru
* Libya
* Ehipto
* Iraq
* Tsipre
* Nugini sa Papua
* Israel
* Hordanya
* Libano
* Bhutan
* Tinípong Bángsà
* Litwanya
* Estonia
* Corse
* Mehiko
** North
** Central
* Rusya sa Uropa
* Rusya sa Asya
* Gruzia
* Turkeya
* Islas Baleares
* sidlakang Aegean Islands
* Nuzeland
* Dagat Caribbean

Usa ka matang nga nahiubos niini atong makita *C. a. arietinum*.

## Ang mga gi basihan niini
Pinulongang Rumano

Ang **Rinumano** (Rinumano: *română*) maoy pinulongang Romanse. Mao kini opisyal nga pinulongan sa Rumanya ug, sa ngalang **Minoldabo** (Rinumano: *moldovenească*), Moldabya.

## Galeriya sa hulagway


Fr-carte-balkans-vlachs.png
Idioma_rumano.PNG
Romania_Graiuri.jpg
Pinulongang Ukranyano

Ang **Inukranyano** usa sa mga pinulongang Eslabo ug mga pinulongang Indo-Urupanhon. Nag-gamit kini og sinulatang Siriliko. Mao kini ang lumadnong pinulongan sa mga kawtawhang Ukranyo ug ang nasodnong pinulongan sa Ukranya.

Ang Inukranyano mao ang ika-duhang labing gisulti nga pinulongang Esbano. Kadaghanan kanila mga lumadnong mamumulong. Sa tibuok kalibutan adunay labaw pa sa 50 ka milyon nga mga mamumulong. Ang ubang mga pulong susama sa pinulongang Polako.

## Mga pakisayran

## Mga sumpay sa gawas
Pinulongang Byeloruso

Ang **Binyeloruso** maoy pinulongang Eslabo.

## Galeriya sa hulagway


Dialects_of_Belarusian_language_be-tarask.png
Idioma_bielorruso.png
Шыльда ў менскім мэтро.JPG
Pinulongang Estonyo

Ang **Inestonyo** maoy opisyal nga pinulongan sa Estonya.

## Galeriya sa hulagway


Idioma_estonio.PNG
Reklaamsilt_näitab_suunda_Kaali_trahtrisse.jpg
Pinulongang Armenyanhon

Ang **Inarmenyanhon** maoy pinulongang Indo-Uropanhon.

## Galeriya sa hulagway


Idioma_armenio.png
Manuscript_arm_5-6AD.jpg
Pinulongang Basko

Ang pinulongang Basko o, sa mas yano, Basko, nailhan usab, apan panagsa ra, isip euscara o euschera (lumad nga ngalan euskara, ; euskera, vasco o vascuence; pranses, basque), usa ka Paleo-Europeanhong pinulongan nga gisulti sa Nasod nga Basko, sa ato pa, sa mga geograpikanhong dapit nga nahimutang sa amihanang bahin sa Espanya (gitawag og Hegoalde, o ang Habagatang Nasod nga Basko, nga naglakip sa rehiyon sa Navarra ug sa Awtonomong Komunidad sa Nasod nga Basko) ug sa tumoy sa habagatang-kasadpan sa Pransiya (gitawag og Iparralde, o ang Amihanang Nasod nga Basko, nga anaa sa departamento sa Pyrénées-Atlantiques).

Kini nga pinulongan gigamit isip lumad nga pinulongan sa 20,3% sa mga Basko (sa ato pa, mga  ka mamumulong gikan sa kinatibuk-ang  ka molupyo). Kon ilakip ang mga mamumulong nga naggamit niini isip ikaduhang pinulongan, ang Basko nailhan ug gisulti sa ka tawo sa Nasod nga Basko.
Ang Basko usa ka ergatibo-absolutibo nga pinulongan ug tungod niini lahi kini sa tanang Indo-Europeanhong pinulongan, nga adunay nominatibo-akusatibo nga pagkahan-ay. 

Ang bugtong pinulongan nga adunay napamatud-an nga kabanay sa Basko mao ang patay na nga pinulongang Aquitana. Ang mga glottologo, pinaagi sa teknik nga nailhan nga internal nga pagtukod pag-usab, misulay sa pagtukod pag-usab sa mga yugto sa pinulongan nga wala mapamatud-i ug sa usa ka proto-Basko nga pinulongan; bisan pa niana, tungod ka ang mga datos nga anaa karon wala pa magtugot sa pagdiskobre sa gigikanan niining duha ka pinulongan, ang ilang banay sa pinulongan giisip nga nahilain ug walay kabanay sa bisan unsa nga pundok sa pinulongan.

## Ang Basko ug ang mga Indoeuropeo nga pinulongan

Ang Basko (euskara) usa ka hilit nga pinulongan nga wala malambigit sa pamilyang Indoeuropeo. Bisan pa niini, kining karaan nga sinultihan nagpuyo sulod sa daghang milenyo dungan sa mga Indoeuropeo nga pinulongan sa amihanang bahin sa peninsula, ilabi na ang mga pundok sa Ibero-Romanse sama sa Portuges (Português),Gilayego (galego), Liones (Llïonés), Kinatsila (castellano), Inutsitan (Occitá), Aragonés ug ang Pinonlang Katalan (catalá).

Kining tanan nga mga pinulongan adunay sutil nga impluwensya sa usag usa tungod sa ilang geograpikanhong nahimutangan, nga naghimo sa amihanang Espanya nga usa ka mahinungdanong dapit alang sa pagtuon sa kasaysayan sa mga pinulongan ug sa ilang ebolusyon.

## Ang mga gi basihan niini
Pinulongang Leton

Ang **Lineton** maoy pinulongang Indo-Uropanhon.

## Galeriya sa hulagway


Idioma_letón.PNG
Kaart_Letland.jpg
Old_latvian_bible.jpg
Pinulongang Unggaro

Ang **Inunggaro** maoy pinulongang Uraliko.

## Galeriya sa hulagway


Dist_of_hu_lang_europe.png
Idioma_húngaro.PNG
Rozsireni_madarstiny.PNG
Pinulongang Turko

Ang **Turkish** (*Türkçe*) usa sa mga pinulongang Turkiko. Kini ang nasodnong pinulongan sa Turkeya. 
Ang pinulongan gipamulong usab sa pipila ka milyon nga mga etnikong Turko nga mga langyaw sa Uropa.
Fārs

Ang **Fārs** (Pinersa: فارس) maoy lalawigan sa Iran. Širāz mao ang ulohang dakbayan niini.

## Galeriya sa hulagway


IranFars-SVG.svg
IranFars.png
Pars_attractions.jpg
Pinulongang Griyego

Ang **Grinyego** maoy pinulongang Indo-Uropanhon.

## Galeriya sa hulagway


Greek_alphabet_variants.png
Idioma_Griego.PNG
Pater_noster_in_greek_script.svg
Persya

Ang ngalang **Persya** mahimong nagpasabot:
*sa ngalan para sa nasod sa **[[Iran]]** sa daghang pinulongan antes 1935;
*sa **[[Kalibotang Persyano]]**;
*sa **[[Imperyong Persyano]]**; kun
*sa ngalan sa Iraning lalawigan sa **[[Fārs]]** sa Grinyego.
Konstitusyon sa Pilipinas

Ang **Batakang Balaod sa Pilipinas** maoy kinatas-ang balaod sa Pilipinas.

Kini napatuman niadtong ika-2 sa Pebrero 1987 human ang pagsugot sa 77.04% sa botante nga mapatuman kini sa Pilipinas. Kini nihulip sa probisyonal nga Batakang Balaod sa Pilipinas human sa Pag-alsa sa EDSA niadtong Pebrero 1986.

## External links
* Ang Konstitusyon sa Republika sa Pilipinas (sa Filipino ug English Version)
Puso

Ang **puso** (Minalayo: *ketupat*; Kinapampangan: *patupat*; Tinausug: *ta’mu*) maoy estilo sa pagpreparar og kan-on sa mga nasod nga Malayo.
San Fernando, Pampanga

Ang ** San Fernando ** primera klaseng dakbayan nahimutang sa probensya sa Pampanga, Pilipinas. Adunay kinatibok-an gidak-on nga 67.74 kilometros quadrado ug nahimutang ikatulo nga distrito. 
Sumala sa census ni acting 2010, dunay 285,912 katawo. Ang gitudlo nga kodigo postal mao ang 2000.

## Mga reperensya

* Philippine Standard Geographic Code
Pinulongang Heyorhiyano

Ang **Hineyorhiyano** maoy pinulongang Habagatang Kawkasiko.

## Galeriya sa hulagway


Idioma_georgiano.png
გამარჯობა.gif
Kartuli Georgian Sample3.svg
Pinulongang Kapampangan

Ang **pinulongang Kapampangan** maoy pinulongang Awstronesyo.

## Tan-awa usab

*Mga pinulongan sa Pilipinas
Mga pinulongang Bikol

Ang **Binikol** mao'y pinulongang Awstronesyo nga kasagarang gisulti sa Bicol Peninsula sa pulo sa Luzon, sa silingang pulo nga lalawigan sa Catanduanes ug sa pulo sa Burias sa Masbate.

## Tan-awa usab
*Mga pinulongan sa Pilipinas
Abugida

Ang **abugida**, gikan sa Ge'ez nga *’äbugida* kun Amhariko nga *’abugida* usa ka segmental nga sistema sa pagsulat nga gibasehan sa mga patingog nga diin ang mga katingog gamiton usab. Mokabat og katunga sa mga sinulatan sa kalibotan kay ga abugida, apil na ang halapad nga pamilya sa Brahmikong pailya sa mga pagsulat nga gigait sa Habagatan ug Habagatang Sidlakang Asya.

## Mga sumpay sa gawas
* Syllabic alphabets - Omniglot's list of abugidas, including examples of various writing systems
* Alphabets - list of abugidas and other scripts (in Spanish)
Pinulongang Iloko

Ang **pinulongang Iloko** (**Iluko**, **Ilokano**, kun **Ilocano**) usa sa mga nag-unang pinulongan sa Pilipinas. Kini ang pinulongan nga ginagamit sa halos tibuok Amihanang Luzon ilabina sa bungto sa Ilocos, lupot sa Cagayan ug daghang bahin sa Abra ug sa amihan ug sidlakang bahin sa Pangasinan. Daghan usab ang nagsulti'g Iloko sa Nueva Ecija, Tarlac, Mindoro ug sa pipila ka lalawigan sa Mindanao partikular na ang mga lugar nahimutang sa rehiyon nga Soccsksargen. Gibanabana nga aduna'y 9 milyon ka mga tigpagsulti'g Iloko sa Pilipinas. Daghang bahin sa kalibotan, kon asa midako ug nagpuyo ang mga Ilokano, ang mga dapit aduna'y mga mamumulong sa pinulongang Iloko nga susama sa mga dapit sa Hawaii ug California sa Tinipong Bansa.

## Pananglitan
Ang unang artikulo sa *[[Malukpanong Deklarasyon sa Tawhanong Mga Katungod]]* sa Iniloko:
:*Amin nga tao nga sibibiag ket naiyanak a siwawayawaya ken addaan iti agpapada nga dayaw ken kalintegan. Naikkanda ti panagikalintegan ken konsensya a nasken ti panagtitinnulong iti meysa ken meysa iti espiritu nga nainkak-absatan.*

Ang unang artikulo sa *Malukpanong Deklarasyon sa Tawhanong Mga Katungod* sa Sinugbuanon:
:*Ang tanang katawhan gipakatawo nga may kagawasan ug managsama sa kabililhon. Sila gigasahan sa salabutan ug tanlag og mag-ilhanay isip managsoon sa usa'g-usa diha sa diwa sa ospiritu.*

## Tan-awa usab

*Mga pinulongan sa Pilipinas
## Mga pakisayran
Ninoy Aquino

Si **Benigno Simeón Aquino, Jr.** (ika-27 sa Nobyembre 1932&#150;ika-21 sa Agosto 1983), mas nailhan isip **Ninoy Aquino**, usa ka Pilipinhong senador nga nailhan sa oposisyon kang Ferdinand Marcos. Gikan si Aquino sa Concepcion, Tarlac.

Si Ninoy gipatay niadtong Agosto 21, 1983, didto sa Internasyonal nga Tugpahanan sa Manila, nga karon gipanganlan na isip "Internasyonal nga Tugpahanang Ninoy Aquino" (kun *Ninoy Aquino International Airport* sa Ininggles) isip pahinungod kaniya. Ang kamatayon ni Ninoy maoy nagpadilaab sa kalihokang anti-Marcos, nga misangpot sa Rebolusyong People Power nga maoy nagpakanaog sa dikatador.

## Adlaw ni Ninoy
Ang **Adlaw ni Ninoy** maoy *holiday* sa Pilipinas nga giobserbahan kada ika-21 sa Agosto isip pag-*commemorate* sa pagpatay kang Benigno Aquino, Jr. tuig 1983.

## Mga reperensiya
Nicolae Ceaușescu

Si **Nicolae Ceauşescu** (ika-26 sa Enero 1918–ika-25 sa Disyembre 1989) maoy lider sa Romaniya gikan 1965 hangtod 1989.

## Tan-awa usab
* Himagsikang Rumano sa 1989
Unyong Sobyet

Ang **Unyon sa mga Sosyalistang Sobyet nga Republika** (Rinuso: Союз Советских Социалистических Республик, *Sojuz Sovetskih Socialističeskih Respublik*) maoy karaang nasod gikan 1922 hangtod 1991.

## Tan-awa usab
* Mga opisyal nga ngalan sa Unyong Sobyet
Mga opisyal nga ngalan sa Unyong Sobyet

Kini ang **mga opisyal nga ngalan sa [[Unyong Sobyet]]** sa mga pinulongan sa mga Sobyet nga Republika (presentado sa orden sa konstitusyon) ug sa lain pang mga pinulongan sa Unyong Sobyet (sa alpabetikong orden):

## Mga reperensya
Filipinos

:*Kabahin sa biskwit ang kini nga artikulo. Para sa mga lungsoranan sa Pilipinas, tan-awa ang [[Pilipinhon]].*

**Filipinos** mao ang markang ngalan sa mga biskwit o galyeta nga ginagama sa Addam Foods.

Segun sa Nasodnong Istorikong Instituto  sa Pilipinas, &#147;The cookies were inspired by *[[Roskilyo|rosquillo]]* biscuits produced in Iloilo and Negros and the Spaniards added another twist by coating it with brown or white chocolate.&#148;

## Mga reperensya

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo

## Galeriya sa hulagway


Filipinos-snack-choc-roll.jpg
Verkade_Filipinos_Wit_2.jpg
Habagatang Ossetia

Ang **Habagatang Osetya** (Inosetyo: Хуссар Ирыстон, *Khussar Iryston*; Hineyorhiyano: სამხრეთი ოსეთი, *Samkhreti Oseti*; Rinuso: Южная Осетия, *Jušnaja Osetija*; Ininggles: *South Ossetia*) maoy rehyon sa Geyorgya. Usa kini nga *[[de facto]]* nga independiyenteng estado sa Uropa nga Rusya ra ang nagaila.
Pinulongang Osetyo

Ang **pinulongang Osetyo** maoy pinulongang Indo-Iranyo.

## Galeriya sa hulagway


1agRastdzinad.jpg
Idioma_osetio.png
Oseta_latina_skribo.jpg