open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ḥanuka

Ang **Ḥanuká** (Inebreyo: חֲנֻכָּה, "Paghalad") maoy kasaulogan sa Hudayismo.

Adunay kostumbre sa pagkonsumog mga pagkaong giprito kun gipugon sa lana, mas maayo kon lana sa oliba, kay *involved* sa orihinal na mirakulo sa menora sa Ḥanuka ang pagdeskubri sa gamay nga botelya sa purong lana sa oliba nga gigamit sa pangulong pari, ang Kohen Gadol. Kining gamay nga botelya sa lana sa oliba dapat nag-*last* lamang og usa ka adlaw, ug kini nag-*last* og walo. Aduna usab nga kostumbre sa pagkonsumo sa mga produktong gatas isip konmemorasyon sa pagkabayani ni Yehudit (Kinatsila: *Judit*).

## Mga reperensya
Simḥat Tora

Ang **Simḥat Tora** (Inebreyo: שִׂמְחָת תּוֹרָה, "Paglipay sa Tora") maoy balaang adlaw sa Hudayismo.

## Galeriya sa hulagway


Sefer_Torah_Hagbaa2.JPG
Torah_and_jad.jpg
Laguna de Bay

Ang **Laguna de Bay** (lit. "Lanaw sa Bay"; Sinugboanon: *Lanaw sa Laguna*; Tinagalog: *Lawa ng Laguna*; Ininggles: *Laguna Lake*) maoy lanawng krater sa pulo sa Luzon sa Pilipinas ug mao ang labing dakong lago sa nasod. Gigamit ni Jos&#233; Rizal ang lago isip *setting* sa daghang parte sa iyang mga nobelang *[[Noli Me Tangere]]* ug *[[El filibusterismo]]*. Sa karon, segun kang Edgardo Manda sa Laguna Lake Development Authority (LLDA), ang lago mao ang "biggest septic tank of human and industrial wastes from Metro Manila."

## Mga reperensya
Authorized King James Version

Ang **Authorized King James Version** kun **KJV** maoy Protestanteng hubad sa Bibliya sa Ininggles. Diri gibase ang *Jewish Family Bible* ni Michael Friedländer kun asa nakabase ang hubad nga Ininggles sa Bibliyang Koren.

## Mga reperensya
Tora

Ang **Torá** (Inebreyo: תּוֹרָה) ang unang parte sa Tanakh. Kini nagpasi-ugda sa Bereshit (Inebreyo: בְּרֵאשִׁית, "Henesis") nga gilangkoban sa kasaysayan sa pagbuhat ni Bathala sa mga langit ug yuta, lakip na ang pag-umol Niya sa nagkainlaing may kinabuhi (mga tanaman, mga kahayupan, mga kinabuhi ilalom sa dagat, mga kalanggaman ug mga nilalang nga nagkamang ibabaw sa yuta). Gisundan ang Bereshit sa Shemot (Inebreyo: שְׁמוֹת, "Eksodo") nga naghisgut mahitungod sa kinabuhi sa mga katawhan ni Bathala didto sa awa-aw nga dapit gawas sa yuta sa Ehipto uban kang Moshe (Kinatsila: *Mois&#233;s*), ang igsoon ni Aharon (Kinatsila: *Aar&#243;n*) ug ni Miryam (Kinatsila: *Miriam*). Dinhi mabasa sa Shemot ang mga katingalahang gahum ni Bathala nga Iyahang gipakita ngadto sa malupigong Paraon pinaagi kang Moshe. Misunod ang Vayikra (Inebreyo: וַיִּקְרָא, "Lebitiko"), ang kasulatan mahitungod sa mga pamaagi sa kinabuhi sa mga Israyelita o ang kaliwatan ni Ya’akov (Kinatsila: Jacob). Dayon ang ika-upat nga libro o basahon mao ang Bemidbar (Inebreyo: בַּמִּדְבָּר, "Mga Numero"). Og ang Ikalimang sulat ni Moshe mao ang Devarim (Inebreyo: דְּבָרִים, "Dyuteronomyo").

## Tan-awa usab
* Nevi’im, ang ikaduhang dibisyon sa Tanakh
* Ketuvim, ang ikatulong dibisyon sa Tanakh

## Mga reperensya

## Galeriya sa hulagway


Köln-Tora-und-Innenansicht-Synagoge-Glockengasse-040.JPG
ReadingOfTheTorah.jpg
Torah_and_jad.jpg
Nevi’im

Ang **Nevi’&#237;m** (Inebreyo: נְבִיאִים, "Mga Propeta") ang usa sa mga bahagi sa Tanakh. Kini ang ikaduhang parte sa tulong pangunahing seksyon sa Tanakh.

## Tan-awa usab
*Tora, ang unang dibisyon sa Tanakh
*Ketuvim, ang ikatulong dibisyon sa Tanakh

## Galeriya sa hulagway


Aleppo_Codex_(Deut).jpg
Aleppo_Codex_Joshua_1_1.jpg
Bible.malmesbury.arp.jpg
Abravanel_Perush_‘al_Nevi’im_ahronim.jpg
Ketuvim

Ang ***Ketuvím*** (Inebreyo: כתובים, "Mga Kasulatan") mao ang ikatulo ug huling parte ng *[[Tanakh]]*, kasunod sa Tora ug *[[Nevi’im]]*.

## Tan-awa usab
* Tora, ang unang dibisyon sa Tanakh
* *[[Nevi’im]]*, ang ikaduhang dibisyon sa Tanakh

## Galeriya sa hulagway


Aleppo_Codex_Joshua_1_1.jpg
Bible.malmesbury.arp.jpg
Hebrew_Tanakh.jpg
Bag-ong Tugon

Ang **Bag-ong Tugon** ang ikaduhang parte sa Bibliya, nga santos nga basahon sa Kristyanismo. Ang mga nahisgutang *treinta y nueve* kun 39 ka kasulatan mao ang gitawag sa mga Kristohanon nga Daang Tugon. Ang Bag-ong Tugon gilangkuban og 27 ka kasulatan. Una na niini ang upat ka sulat mahitungod sa Ebanghelyo: Sulat ni San Mateo, Sulat ni San Marcos, Sulat ni San Lucas, ug Sulat ni San Juan. Gisundan kini sa sulat mahitungod sa Buhat sa mga Apostoles. Ang ikaunom nga bahin sa Bag-ong Tugon nga mao ang ika-*cuarenta y cinco* nga han-ay sa Bibliya mao ang Sulat ni San Pablo ngadto sa mga taga-Roma. Mga sulat sad ni Pablo ang nagsunod-sunod: 1 og 2 mga Taga-Corinto , mga Taga-Galacia, mga Taga-Éfeso, mga Taga-Filipos, mga Taga-Colosas, 1 og 2 mga Taga-Tesalónica, 1 og 2 kang Timoteo, kang Tito, kang Filemón, sa mga Ebreo. Ang ikabeynte sa "Bag-ong Tugon" nga mao ang ika-*cincuenta y nueve* ka libro sa Bibliya mao ang sulat ni San Jacobo. Gisundan sa 1 og 2 ni San Pedro. Dayon gisundan sa mga kasulatan ni San Juan Rebelador (1, 2 og 3 ni Juan). Ang ika-*sesenta y cinco* ka sulat sa Bibliya mao ang sulat ni San Judas. Gisundan kini sa "Bugna" ni San Juan.

## Tan-awa usab
* Daang Tugon

## Mga sumpay sa gawas
* Ang Bag-ong Tugon sa Inebreo
Daang Tugon

Ang **Daang Tugon** mao ang unang parte sa Bibliya, nga santos nga basahon sa Kristyanismo.

Ang maong 39 ka kasulatan nagpasi-ugda sa Henesis nga gilangkoban sa kasaysayan sa pagbuhat sa Diyos sa mga langit ug yuta, lakip na ang pag-umol Niya sa nagkainlaing may kinabuhi (mga tanaman, mga kahayupan, mga kinabuhi ilalom sa dagat, mga kalanggaman ug mga nilalang nga nagkamang ibabaw sa yuta). Gisundan ang Henesis sa Eksodo nga naghisgut mahitungod sa kinabuhi sa mga katawhan sa Diyos didto sa awa-aw nga dapit gawas sa yuta sa Ehipto uban kang Moises, ang igsoon ni Propeta Aaron og ni Miriam. Dinhi mabasa sa Eksodo ang mga katingalahang gahum sa Diyos nga Iyahang gipakita ngadto sa malupigong Paraon pinaagi kang Moises. Misunod ang Lebitiko, ang kasulatan mahitungod sa mga pamaagi sa kinabuhi sa mga Israelita o ang kaliwatan ni Jacob. Dayon ang ika-upat nga libro o basahon mao ang Numeros. Og ang Ikalimang sulat ni Moises mao ang Dyuteronomyo. Dinhi natapos ang gitawag nga Pentatyuko.

Ang ikaunom nga bahin sa Bibliya mao ang Josue. Dayon ang kasulatan mahitungod sa mga Maghuhukom. Gisunod usab dayon ang sulat ni Rut. Ang ikasiyam ug ang ikanapulo ang mga basahon sa Samuel. Ikaonse ug ang ikadose ang Mga Hari. Ikatrese ug ikakatorse ang Mga Kronika. Ikakinsi ang sulat ni Esdras. Ikadisisais ang sulat ni Nehemias. Ikadisisiyete ang libro ni Ester. Ikadisi-otso ang libro ni Job.

Gisundan ang libro ni Job sa Mga Awit ni David, nga usa sad ka "magtutula." Unya, gisundan ang "Mga Awit" sa "Proberbyo" o Mga Panultihon ni Salomon, anak ni David. Ang ikabiyenti-unong sulat sa Bibliya mao ang "Eklesyastes." Ang ikabiyentidos mao ang Awit ni Solomon.

Ang basahon ni Propeta Isaias nga mao ang ikabiyentitres sa han-ay sa balaang kasulatan nagahisgot og mga tagna mahitungod sa pagkahibalik sa kanhing katawhan nga matinumanon sa kasuguan sa Diyos ni Abraham, Diyos ni Isaac ug Diyos ni Jacob. Ang ikabiyentikuwatro mao ang basahon ni Jeremias diin mabasa ang tagna sa usa ka kaliwatan nga mapasalamaton sa Diyos. "Mga Lamentasyon" o Pagbangotan mao ang ikabiyentisinkong libro. 

Ginsunda kini sa libro sa mga uban pang mga propeta sa Dios: Ezequiel, Daniel, Oseas, Joel, Amos, Abdias, Jonas, Miqueas, Nahum, Habacuc, Sofonias, Ageo, Zacarias, ug Malaquias.

## Tan-awa usab
* Bag-ong Tugon

## Galeriya sa hulagway


Gutenberg_bible_Old_Testament_Epistle_of_St_Jerome.jpg
Rembrandt_Harmensz._van_Rijn_079.jpg
Eskwater

Ang **eskwater** (Ininggles: *squatter*) maoy tawo nga ilegal nga nag-okupa sa yuta nga dili iya. Kini usa ka isyu sa mga dakong sentrong urbano sa Pilipinas gikan Ikaduhang Gubat Kalibotanon.

## Mga reperensya
Koren

## Apelyido
*Eliyyahu Koren

## Kompaniya
*Koren Publishers Jerusalem

## Miselaneyo
*Koren, usa ka pamilya sa mga pwente para sa sulat Inebreyo
Maḥzor

Ang **maḥzor** (Inebreo: מַחְזוֹר) mao ang basahon sa mga ampo nga gigamit para sa mga balaang adlaw sa Rosh haShana ug Yom Kipur.

## Tan-awa usab
* Siddur
* Haggada

## Galeriya sa hulagway


Machzor_1911.JPG
Mahzorim.JPG
Siddur_Machsor.jpg
Confucio

Si **Confucio** (Inintsek: 孔子, *Kǒng zǐ*; Linatin: *Confucius*; 551 BK–479 BK) maoy Intsek nga pilosopo. Ang iyang mga tudlo naimpluwensyahan ang buhi sa Tsina, Koreya, Hapon, ug Byetnam. Iyang pilosopiya gi-*emphasize* ang personal ug pangkagamhanang moralidad, etika, hustisya, ug katinuoran.
Haggada

Ang **haggadá** (Inebreo: הַגָּדָה) maoy teksto nga gibasa sa Pesaḥ.

## Tan-awa usab
* Siddur
* Maḥzor

## Galeriya sa hulagway


Andalus_cantor.JPG
Haggadah_15th_cent.jpg
Pessach_Pesach_Pascha_Judentum_Ungesaeuert_Seder_datafox.jpg
Kapunongan sa Kabataan

Ang **Kapunongan sa Kabataan** (Tinagalog: *Katipunan ng Kabataan*; Ininggles: *Youth Federation*) kun **KB** mao ang federasyon sa kabataang Filipinhon sa kagamhanan sa Filipinas. Ang iyang mga gibotong myembro mao ang Konsehong Kabataan.
Konsehong Kabataan

Ang **Konsehong Kabataan** (Ininggles: *Youth Council*) mao ang konseho sa kada sanga sa Katiponan sa Kabataan.

## Mga sumpay sa gawas
*Nasodnong Komisyong Pangkabataan
Saint-Cernin, Lot

Ang **Saint-Cernin** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 149 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Lot sa rehiyon sa Occitanie.
Penisya

Ang **Penisya** (Pinenisyo: כְּנַעַן, *Kena’an*, Kinatsila: *Fenicia*, Linatin: *Phoenicia*) maoy karaang sibilisasyon sa amihanang Kanaan. Kini ang karon nga Lebanon.
Epiko

Ang **epiko** (Kinatsila: *&#233;pico*) usa ka taas nga balak.

## Galeriya sa hulagway


GilgameshTablet.jpg
Helene_Paris_Louvre_K6.jpg
Old_book_bindings.jpg
Lordi

Ang Lordi usa ka bandang nagbase sa Finlandia. 

## Mga Miyembro

* Mr. Lordi
* Kone
* Hiisi
* Mana
* Hella

## Mga album

* Napalm Market (1993)
* Bend Over and Pray the Lord (1997)
* Get Heavy (2002)
* The Monsterican Dream (2004)
* The Arockalypse (2006)
* Deadache (2008)
* Babez For Breakfast (2010)
* To Beast or Not To Beast (2013)
* Scare Force One (2014)
* Monstereophonic (Theaterror vs. Demonarchy) (2016)
* Sexorcism (2018)
* Killection (2020)
* Lordiversity (2021)
* Screem Writers Guild (2023)
* Limited Deadition (2025)
Rosh Ḥodesh

Ang **Rosh Ḥódesh** (Inebreyo: רֹאשׁ חֹדֶשׁ, "Bag-ong Bulan") mao ang unang adlaw sa bulan sa talamdagang Ebreyo.

## Galeriya sa hulagway


BethinAZ_-_10-13.002_(by).jpg
Rosh_Chodesh.jpg
Klaus Ebner

Si **Klaus Ebner** (natawo ika-8 sa Agosto 1964 sa Viena) maoy Awstriyanhong magsusulat sa Inaleman ug Kinatalan ug naghubad usab og Prinanses ug Kinatalang katitikan sa Inaleman. Usa siya ka myembro sa daghang Awstriyanhong asosyasyong pangmagsusulat, usa na diri ang Grazer Autorenversammlung.

Nagsulat si Ebner bahin sa Kinatalan ug tradisyong Hudeyo. Ang iyang unang koleksyon sa mga *short story* gibalita niadtong 2007. Ang iyang nobelang *[[Hominide]]* gibalita niadtong 2008. Daghan na iyang mga gawad pangkatitikan, duha na diri ang gawat pangkabataang *Erster Österreichischer Jugendpreis* niadtong 1982, ug ang *Wiener Werkstattpreis* sa Viena niadtong 2007. Usa ka tagahanga sa estilo sa prosa ni Ebner si Wolfgang Ratz. Namuyoan si Ebner ug ang iyang pamilya sa Viena.

## Mga sumpay sa gawas
* Opisyal nga sityo
Bus rapid transit

Ang ***bus rapid transit*** (Ininggles para sa *bus sa paspasang transito*) kun **BRT** maoy sistema sa pampublikong transporte. Kini giplano para sa mga indibidwal nga LGU sa Metro Cebu.

## Mga reperensya

## Galeriya sa hulagway


Curitiba_04_2006_06_RIT.jpg
Harmoni_Central_Busway_Transjakarta_1.JPG
Linha_Verde_Curitiba_BRT_02_2013_Est_Marechal_Floriano_5978.JPG
Bus_rapid_transit_yiwu.jpg
Amida (pagklaro)

*Amida, ampo sa Hudayismo
**[[Amida (henero)|Amida]]*, henero sa insekto
*Amida, usa ka importanteng buda sa Sidlakang-Asyanhong Budismo
*Diyarbakır, nga kanhing ngalan maoy *Amida*
Amida

Ang **Amida** (Inebreo: תְּפִלָּת הַעֲמִידָה, *Tefillat ha&#146;Amida*) kun **Shmone Esre** (Inebreo: שְׁמוֹנֶה עֶשְׂרֵה, "Ang Napulog Walo") mao ang sentral nga ampo sa mga serbisyong Hudiyo. Isip ang ampong *par excellence* sa tradisyong Hudiyo, kini gitawag nga **tefilla** (Inebreo: תְּפִלָּה, "ampo") sa katitikang Rabiniko.

## Galeriya sa hulagway


Besht_Siddur.jpg
Brockhaus_and_Efron_Jewish_Encyclopedia_e4_183-1.jpg
Flickr_-_Israel_Defense_Forces_-_The_Evacuation_of_Bedolach_(26).jpg
Alenu

Ang ***Alenu*** (Inebreyo: עָלֵינוּ, "kanamo") maoy ampo sa Hudayismo.

## Galeriya sa hulagway


Willy Alenus & Errol Trzebinski.jpg
Basahong pangadyeanan

*Basahon sa mga oras, sa Silangang Ortodoksya
*Brebyaryo kun Misal, sa Katolisismo
*Sidur, sa Hudayismo

## Galeriya sa hulagway


Agpeya_Breviary.jpg
CommonWorshipBooks.jpg
Никольский_А._А._Молитвослов.png
Shema

Ang **Shemá** (Inebreyo: שְׁמַע יִשְׂרָאֵל, *Shemá Yisra’él*, "Pamati, O Israel") mao ang labing importanteng ampo sa Hudaismo.

## Teksto
Ang unang sentensya sa Devarim 6 (Diyuteronomyo 6:4) mao ang sentral nga parte sa ampo:
**שְׁמַע יִשְׂרָאֵל, יהוה אֱלֹהֵינוּ, יהוה אֶחָד.**
Shemá Yisra’él: Adonáy Elohéynu, Adonáy eẖád.
"Pamati, O Israel: ang Ginuo ang atong Bathala, ang Ginuo usa."
Kini gisundan sa pila pa ka sentensya gikan sa Diyuteronomyo 6:5–9 ug 11:13–21, ug Mga Numero 15:37–41.

## Mga reperensya
* *Tanakh Koren*. Koren: Herusalen.

## Galeriya sa hulagway


1st_paragraph_of_Shema.JPG
Knesset_Menorah_Shema_Inscription.jpg
Shma.svg
Estasyong Zapote (Lineyang Dalag)

Ang **Estasyong Zapote** (Tinagalog: *Istasyong Zapote*; Ininggles: *Zapote Station*) maoy estasyon sa Lineyang Dalag (LRT-1) sa SRTS sa pulo sa Luzon sa Pilipinas.
Birkat haBayit

Ang ***Birkat haBayit*** (Inebreo: ברכת הבית, "Bendisyon alang sa Tahanan") maoy kanunay nakaukit sa mga plaka ug gisab-it sa sudlanan sa pila ka balayng Hudiyo. Adunay sari-saring bersyon sa ampo.

## Teksto

## Mga reperensiya

## Galeriya sa hulagway


328_JUDAICA_HOUSE_BLESSINGS.jpg
Strong Republic Transit System

Ang **Strong Republic Transit System** maoy proyektong dinisenyo para iintegra ang imprayestrukturang dalamputhaw sa Pilipinas.

## Mga lineya
### Lineyang Dalag

Ang Lineyang Dalag (LRT-1) nagaagi gikan Bacoor papuntag Dakbayang Quezon.
### Lineyang Murado

Ang Lineyang Murado (MRT-2) nagaagi gikan Marikina papuntag Manila.
### Lineyang Bughaw

Ang Lineyang Bughaw (MRT-3) nagaagi gikan Pasay papuntag Dakbayang Quezon.
### Lineyang Lunhaw
Ang Lineyang Lunhaw (PNR Northrail) nagaagi gikan Angeles papuntag Valenzuela.
### Lineyang Kahil
Ang Lineyang Kahil (PNR Southrail) nagaagi gikan Muntinlupa papuntag Caloocan.
### Lineyang Pula
Ang Lineyang Pula (MRT-7) nagaagi gikan San Jose del Monte papuntag Dakbayang Quezon.

## Kaagi
Ang SRTS nagsugod sa Luzon, partikular sa Manila, isip mga indibidwal nga mga lineyang dalamputhaw nga walay relasyon sa usag-usa: ang **Nasodnong Dalamputhaw sa Pilipinas**, ang **Manila Light Rail Transit System**, ug ang **Manila Metro Rail Transit System**, hangtod gigamang proyekto sa nasodnong kagamhanan ang integrasyon sa mga kining lineya.

Sa karon, aduna usab nga plano para sa ekspansyon sa SRTS sa Metro Cebu, isip LRT-MRT, BRT, kun pareho, kay segun sa Departamento sa Transportasyon ug Komunikasyon (DTK), ang Metro Cebu mamahimo nang "highly congested" sa 2012.

Adunay oposisyon sina Alkaldeng Tomas Osmeña ug Bise-Alkaldeng Michael Rama sa Dakbayan sa Sugbo sa opsyong LRT-MRT, kay segun kanila masyado kining magastos para sa ordinaryong Sugboanon ug nga negatibo ang mahimong epekto niini sa turismo sa ilang dakbayan. Segun usab kay Osme&#241;a nga, anggid sa Manila, posibleng malugi sa bilyon-bilyon ang LRT-MRT sa Metro Cebu. Mas pabor si Osmeña sa opsyong BRT.

## Mga reperensya

## Mga sumpay sa gawas
*Deskripsyon sa proyekto 
*Opisyal nga sityo para sa mga Lineyang Dalag ug Purpura
*Opisyal nga sityo para sa Lineyang Pughaw 
*Opisyal nga sityo para sa mga Lineyang Lunhaw ug Kahil 
*Opisyal nga sityo para sa Lineyang Lunhaw
*Opisyal nga sityo para sa Lineya 7
*Diskusyon sa SkyscraperCity bahin sa opsyong LRT-MRT para sa Metro Cebu
*BRT or LRT? What say you?
*Railways and Industrial Heritage Society of the Philippines 

## Galeriya sa hulagway


Beep_Card-Front.jpg
Strong_Republic_Transit_System.gif
Farzin Faxr Yāseri

Si **Farzin Faxr Yāseri** (Pinersyano: فرزین فخر یاسری) maoy Iranhong pintor, magsusulat, ug magbabalak.
Ṭikka-masālā nga manok

Ang **''ṭikka masālā'' nga manok** (Inindi: चिकन टिक्का मसाला; Ininggles: *Chicken ṭikka masālā*) maoy Britanikong pagkaon sa estilong Bombay. Kini usa ka *[[curry]]*, ug naggikan sa dakbayan sa Glasgow.

## Mga reperensya
Laurel

Ang **Laurel** ikatulo nga klaseng municipalidad nahimutang sa probensya sa Batangas, Pilipinas. Adunay kinatibok-an gidak-on nga 71.29 kilometros quadrado ug nahimutang saikatulo nga distrito. 
Sumala sa census ni acting 2015, dunay 39,444 katawo. Ang gitudlo nga kodigo postal mao ang 4221.
Cape of Good Hope

Ang **Cape of Good Hope** (Afrikaans: *Kaap die Goeie Hoop*, Inolandes: *Kaap de Goede Hoop*, Pinortuges: *Cabo da Boa Esperança*) maoy usa ka batohong *pampang* sa baybayong Atlantiko sa nasod sa Habagatang Aprika.
Inolandes

**Inolandes** (Iningles: *Dutch*, Inolandes: *Nederlands*) mao ang pinulongang Kasadpang Hermaniko nga gilitok sa labaw sa 22 ka milyon nga tawo isip lumad, ug labaw sa 5 ka milyon isip ikaduhang pinulongan. Kadaghanan sa lumad nga tigtabi niini namuyo sa Netherlands, Belhika , ug Surinam, apil ang gagmayng pundok sa parte sa Pransiya, Alemanya ug uban pang kanhing kolonya sa Olandres. Ang pinulongan duol kaayo sa uban pang pinulongang Kasadpang Hermaniko (e.g., Iningles, *West Frisian*, ug Inaleman) ug medyo layolayo sa Pinulongang Amihanang Hermaniko.

Ang Inolandes mao ang gigikanang pinulongan sa ubay-ubay pang kreyolyo ug sa pinulongang Afrikaans, usa sa mga pinulongang opisyal sa Habagatang Aprika ug labing nasabtang pinulongan sa nasod sa Namibia. Ang Inolandes ug Afrikaans magkasinabtanay pa hangtod sa karon.

## Galeriya sa hulagway


Map of the Dutch World.svg
Idioma_neerlandés.PNG
Nederlandstaalgebied.png
Bugnay

Ang **bugnay** (*Antidesma bunius*; Tinagalog: *bignay*) maoy kahoy sa Habagatang-sidlakang Asya. Sa Pilipinas, ang prutas niini ginagama usab nga alkoolikong ilimnon.

## Mga reperensya
Igpalumo sa unod

Ang **igpalumo sa unod** pwede tumukoy sa usa ka kagamitan kun sustansyang ginagamit sa pagpalumo og unod.

Ginapalumo mao sa paggamit og **masong pangkarne** ang unod pinaagi sa pagpaluya sa mga pyebre. Sa ingani, napadali ang pag-usap og karne. Nakatabang usab ang maso sa paghanda og esteyk sa ubos nga kalidad, nga higit pang napahusay kon ginaihaw kun ginaprito kini.

Pwede usab gamiton ang mga sustansya kun ensima isip igpalumo sa unod. Pila sa mga ehemplo niini ang yogur, serbesa, kun alak. Pagdating sa alak, ang heneral nga tuntunin maoy nga ang alak pula para mao sa karneng pula ug alak puti para mao sa manok, utanon, ug isda. Tungod sa init sa pagluto, nawala usab ang tama ug sabor sa alkool.

## Mga reperensya
Anak sa tawo

Ang **anak sa tawo** (Inebreyo: בֶן־אָדָם, *ben-Adam*, "anak ni Adan") maoy termino sa mga pinulongang Semitiko nga 'tawo' mao ang pasabot. Segun sa tradisyong Hudeyo, tanan nga tawo maoy mga anak ni Adan, nga siyang unang tawo.

## Kristyanismo
Kini gihatgan og bag-ong interpretasyon sa Kristyanismo, kun asa kini gigamit isip pagtawag kang Jesus.
Adin Steinsalz

Si **Adin Steinsalz** (natawo 1937) kun **Adin Even Yisra&#146;el** (Inebreyo: עָדִין אֶבֶן יִשְׂרָאֵל) maoy magsusulat, traduktor, pilosopo, ug rabino. Gitawag siya sa *[[Time]]* nga "once-in-a-millennium scholar." Siya usab ang dakodako sa Sanedrin gikan 2006.

## Mga reperensiya
Lanaw sa Taal

Ang **Lanaw sa Taal** (Tinagalog: *Lawa ng Taal*; Ininggles: *Lake Taal*) maoy lanawng krater sa lalawigan sa Batangas sa Pilipinas. Sa sentro niini makit-an ang Bukid Taal, isang aktibong bolkan.
Clodovil Hernandes

Si **Clodovil Hernandes** (ika-17 sa Hunyo 1937&#150;ika-17 sa Marso 2009) maoy Brasilenyong disenyador, magtatanghal sa telebisyon, ug politiko.
Heograpiya sa Israel

Punosmatang ang **Dagwaysayuta sa [[Israel]]**, deserto sa amihanan ug kabukiran sa habagatan. Nahimutang ang nasod sa kasadpang Asya.
Aurensan, Gers

Ang **Aurensan** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 136 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Gers sa rehiyon sa Occitanie.
Kiddush

Ang **kidd&#250;sh** (Inebreyo: קִדּוּשׁ) maoy bendisyon nga gisulti para sa alak alang sa santipikasyon sa Shabat kun balaang adlaw.

## Tan-awa usab
*Havdala
Havdala

Ang **havdal&#225;** (Inebreyo: הַבְדָּלָה) maoy ritwal sa tradisyong Hudeyo nga gimarkahan ang simbolikong pagtapos sa Shabat ug mga balaang adlaw. Kini giabiabi ang bag-ong semana.

## Tan-awa usab
*Kiddush
Karinyeno

Ang **Karinyeno** (Kinatsila: *cariñeno*; Prinanses: *carignan*) maoy klase sa ubas gikan sa Cariñena sa Espanya.
Lambanog

An **arrack** (ha n'eo ket arak) a zo un died alkoolek (war-dro 40%) c'hoularz graet diwar frouezh goet, pe ed ar c'horz-sukr pe sev ar gwez-koko.

Gallout a ra bezañ mesket gant chug-frouezh evit ober kokteloù.

Ang **lambanog** maoy alkoolikong ilimnon sa Habagatan ug Habagatang-sidlakang Asya.
Almanake sa Sumeryong Mag-uuma

Ang **Almanake sa Sumeryong Mag-uuma** mao ang labing unang nakatalang almanake sa mag-uuma.

## Galeriya sa hulagway


Meso2mil-English.JPG
Claude Lévi-Strauss

Si **Claude Lévi-Strauss** (ika-28 sa Nobyembre 1908–ika-30 sa Oktubre 2009) maoy Pranses nga antropologo, nga gitawag nga "amahan sa modernong antropolohiya."

Segun kaniya, ang iyang pag-aral sa mga Amerikanhong kultura maoy "an attempt to show that there are laws of mythical thinking as strict and rigorous as you would find in the natural sciences."

## Mga reperensya
Alak

Ang **alak** maoy permentadong duga sa ubas.

Ang etimolohiya sa pulong nga 'alak' naggikan sa Inarabyanhong *[[‘araq]]* (عرق), nga pasabot maoy "kusog nga ilimnong alkooliko."

## Mga reperensya
Tsuro

Ang mga **tsuro** (Kinatsila: *churro*) maoy prinitong pagkaon nga naggikan sa Madrid sa Espanya ug popular sa Pilipinas. Kini kanunay gisawsaw sa ilimnong tsokolate.
Bukid Carmelo

Ang **Bukid Carmelo** (Inebreyo: הר הכרמל‎, *Har haKarmel*) maoy kadena sa mga bukid sa Israyel. Daghang mga lungsod ang makit-an diri, usa na diri ang Haifa, ang ikatulo nga labing dakong dakbayan sa nasod.

Kini usa ka santos nga lugar para sa mga Kristohanon, Hudeyo, Muslim, ug Baayi.
Hudaismo sa Pilipinas

Ang **Hudaismo** usa sa mga tinuohang monoteista sa Pilipinas.

## Kasaysayan
Nagsugod ang talang kasaysayan sa mga Hudiyo sa Pilipinas niadtong panahong Katsila. Kadaghan sa kanila namuyoan sa Manila ug sa dakbayan niini sa Makati makit-an ang Sinagogang Beth Yaacov, ang kausa-usang sinagoga sa nasod, ug ang Balay Chabad sa mga Askenasing Haredi. Aduna usab mga Hudeyo sa uban pang parte sa nasod, kun asa halos dili sila kaila sa heneral nga sosyedad.

## Mga reperensya

## Mga sumpay sa gawas
*Samahang Hudyo ng Pilipinas, kun asa napasaubos ang Sinagogang Beth Yaacov
*Chabad Philippines 
*A glimpse into the past: The Jewish community in the Philippines , eksibisyon sa mga retrato

## Galeriya sa hulagway


Group_portrait_of_Passover_Seder,_Manila,_Philippines,_1925.jpg
Sambal

Ang mga **Sambal** (Kinatsila: *zambal*) mao ang lumad nga katawhang Malayo sa lalawigan sa Zambales sa Pilipinas. Nagsulti silag tulo ka pinulongan, tanan gitawag nga Sinambal.
Pan de sal

Ang ***pan de sal*** (Kinatsila para sa *tinapayng asin*) maoy Pilipinong tinapay nga adunay orihen sa linutoang Portuges. Kini tradisyonal nga gikaon isip pamahaw pares sa kape, pero sa kadugayan kini gikaon na pod isip meryenda.

## Mga reperensya

## Galeriya sa hulagway


Bag_of_pandesal.JPG
Pan_de_sal_(Philippines)_02.jpg
Bosporo

Ang **Bosporo** (Tinurko: *İstanbul Boğazı*, "Estretso sa İstanbul") maoy ang estretso nga nagtaliwala sa mga Uropanhon ug Asyanhong parte sa Turkeya.
Chardonnay

:*Kining artikulo bahin sa ubas. Alang sa lungsod, tan-awa ang [[Chardonnay, Saône-et-Loire]].*

Ang **chardonnay** maoy tipo sa ubas nga orihinal nga naggikan sa Bourgogne sa Pransya.
Ta’anit Ester

Ang **Ta&#146;anit Ester** (Inebreyo: תַּעֲנִית אֶסְתֵּר, "Puasa ni Ester") maoy puasa gikan pagsidlak sa adlaw hangtod pagsalop sa adlaw alang sa konmemorasyon sa pag-ayuno sa mga Hudeyo sa kwento sa Purim.

## Galeriya sa hulagway


Esthermillais.jpg
North_French_Hebrew_Miscellany_260b.l_Esther_before_Ahasuerus.jpg
Harold Augenbraum

Si **Harold Augenbraum** (natawo ika-31 sa Marso 1953) maoy Amerikanong magsusulat ug traduktor. Naggawas siya og hubad sa *[[Noli Me Tangere]]* ni Jos&#233; Rizal sa Ininggles niadtong 2006 ug maggawas usab siyag hubad sa *[[El filibusterismo]]* sa 2010.

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo
Beryāni

Ang ***beryāni*** (Pinersyano: بریانی, Turko:Büryan) maoy klase sa mga pagkaong gama sa mga lamas, kan-on, ug karne, isda, kun utanon.
Nupedia

Ang **Nupedia** usa ka *online* nga ensiklopedya nga maoy gibasehan sa Wikipedya.

## Mga sumpay sa gawas
*Nupedia
Oremus et pro Iudaeis

Ang ***Oremus et pro Iudaeis*** (Linatin para sa "Ato ipag-ampo usab ang mga Hudiyo") maoy ekspresyon nga parte sa usa sa mga petisyong gigama sa serbisyong pam-Balaang Byernes sa Kristyanismo. Kini gipag-ampo ang kombersyon sa mga Hudiyo sa Kristyanismo.

## Teksto
Oremus et pro Iudaeis ut Deus et Dominus noster illuminet corda eorum, ut agnoscant Iesum Christum salvatorem omnium hominum. Omnipotens sempiterne Deus, qui vis ut omnes homines salvi fiant et ad agnitionem veritatis veniant, concede propitius, ut plenitudine gentium in Ecclesiam Tuam intrante omnis Israel salvus fiat. Per Christum Dominum nostrum. Amen.

## Galeriya sa hulagway


Berlin_Neue_Synagoge_2005.jpg
«_Oremus_et_pro_perfidis_Judaeis_».jpg
Babaye

Ang **babaye** (kasagaran gititikan og **babae**; Iningles: *woman* [usahan] ug *women* [kon daghanan]) mao ang usa ka tawhanong baye nga katumbas usab sa mga baye nga mananap. Ang pundok/daghanan sa mga babaye ginatawag og **kababayen-an**. Ang tawag sa babaye nga dili pa usa ka hamtong mao ang **[[Inday|Inday]]** o **batan-ong babaye** (Iningles: *girl* o *missy*), ug ang usa ka **dalagita** mao'y tawag sa usa ka babaye nga anaa pa sa panahonang ten-edyer. Ang usa ka **dalága** mao ang usa ka baye nga dili pa minyo apan nakaabot na sa pagkahamtong. **Ate** ang tawag sa usa ka baye nga magulang, mahimo usab sa igsoong baye, ug ang **manang** mao ang usa ka baye nga tigulang.

Ang mga babaye nga trans aduna'y pagkailhanan sa kinatawhan nga dili tugma sa ilahang sekso nga laki sa pagkahimugso, samtang ang mga babaye nga interseks mahimong aduna'y mga kinaiya sa sekso nga dili tugma sa kasagarang mga ideya sa biyolohiya sa usa ka babaye.

Ang pulong nga "babaye" kasagarang ginagamit alang sa mga tawo sa tanang edad. Ang kaatbang nga sekso alang sa mga babye mao ang mga lalaki.

## Mga pakisayran

## Tan-awa usab
* Peminidad
Yehuda haNasi

Si **Yehudá I** kun **Yehudá haNasí** (Inebreo: יהודה הנשיא‎) maoy dakodako sa komunidad Hudiyo sa Iudaea niadtong panahong Romano. Kaila siya isip editor sa *[[Mishna]]*.

## Galeriya sa hulagway


Catacomb_no._14,_The_Cave_of_Rabbi_Yehuda_HaNasi.jpg
Cave_of_coffins.jpg
Tombeau_Yehouda_HaNassi_à_Tsippori.jpg
Osana

Ang **Osana** (Inebreyo: הושע נא, *Hosha na*, "Save please") maoy ekspresyong panliturhyang gigamit sa Hudayismo ug Kristyanismo.

## Galeriya sa hulagway


Hoshanot5670.jpg
Icon_03027_Vhod_Gospoden_v_Ierusalim.jpg
The_Bible_panorama,_or_The_Holy_Scriptures_in_picture_and_story_(1891)_(14598369549).jpg
Marij_Osana.jpg
Marij_Osana_(1).jpg
Cosplay_of_Osana_Najimi_from_Yandere_Simulator_at_Anime_Expo_2016_(28679042160)_(cropped).jpg
Josip_Osana.jpg
Mapilindo

Ang **Mapilindo** (Minalayo: *Mafilindo*; Ininggles: *Maphilindo*) kun ang **Greater Malayan Confederation** mao'y gipropwestong kompederasyong di-politikanhon sa mga nasod Malayo sa Indonesya, Malaya (nailhan karon nga Malaysiya), ug Pilipinas.

## Mga reperensiya

## Tan·awa usab
* Kapunongan sa mga Nasod sa Habagatang-sidlakang Asya
Rido

Ang **rido** maoy kusganong panag-away sa duha ka banay. Kini kasagaran sa mga dapit diin mahuyang ang sentralisadong pangagamhanan  kun diin dugay ang galaw sa katarong.

## Mga sumpay sa gawas
*Rido Map
Ta’u-sug–English–Tagalog Dictionary

Ang ***Ta’u-sug–English–Tagalog Dictionary*** usa ka kapulongang Tinausug–Iningles–Tinagalog nga gisulat ni Hamsali S. Jawali ug gipublikar sa National Bookstore.
Unanggikit

Ang **unanggikit** maoy iglalanggikit nga ginadugtong antes sa tema sa pulong.

## Galeriya sa hulagway


Nachod_vychod_zachod.jpg
Präpositionen_und_Präfixe.jpg
Litpong

Ang **litpong** maoy busok sa organisasyon para sa sekwensya kun pagkasunodsunod sa mga tingog sa pagsulti.

## Galeriya sa hulagway


Struktura_sylaby_pl.png
Minaranaw

Ang **Minaranaw** maoy pinulongang Awstronesyo nga gisulti sa mga lalawigan sa Lanao del Norte ug Lanao del Sur sa Pilipinas. Sumala sa mga linggwista, kini ug ang Minagindanaw maoy duha ka dyalekto sa usa ka pinulongan, ang Dinanaw. Kini similar sa sitwasyon sa Inindostaniko (Inindi ug Urdu) ug Inestokabo (Sinerbyo, Krinowata, Binosnyo, ug Minontenegrino).

## Mga reperensya
Isaac Newton

Si **Isaac Newton** (ika-4 sa Enero 1643–ika-31 sa Marso 1727) maoy Britanikong pisiko, matematiko, astronomo, pilosopo, alkimista, ug teologo. Gisulat niya ang *[[Philosophiae Naturalis Principia Mathematica]]* tuig 1687, ug kini ang usa sa labing maimpluwensiyang basahon sa kasaysayan sa kaalamdag nga naging basehan para sa dakong parte sa mekanikang klasiko.

Si Newton usa ka matiuohong tao, ug mas daghan ang iyang nasulat bahin sa tinuohan kompara sa kaalamdag natural kun asa siya mas nailhan karon.
Gata

Ang **gata** maoy tam-is ug puti nga likidong ginagamit sa paggamag mga *[[curry]]* ug uban pang mga pagkaon.
Kalihokang Prinsipeng Philip

Ang **Kalihokang Prinsipeng Philip** maoy kultong kargo sa pulo sa Tanna sa Banwatu nga ginasamba si Prinsipeng Philip sa Edinburgh. 

## Galeriya sa hulagway


Prince_Phillip_looking_at_City_Hall,_November_2008.jpg
Yaohnanen_Tribesmen_Show_Pictures_of_2007_Visit_with_Prince_Philip.jpg
Nicanor Perlas

Si **Nicanor Jesús Pineda Perlas** (natawo ika-10 sa Enero 1950) maoy Pilipinong aktibista.

## Mga sumpay sa gawas
* Opisyal nga sityo
Amahan sa Nasod

Ang **Amahan sa Nasod** (*Inahan sa Nasod* kon babaye) maoy titulong ginahatag sa mga pundador sa usa ka nasod. Sa Pilipinas, kini si José Rizal.

## Galeriya sa hulagway


Ho_Chi_Minh_1946.jpg
Jose_bonifacio_de_andrada_e_silva.jpg
WilliamOfOrange1580.jpg
Subic Bay Metropolitan Authority

Ang **Subic Bay Metropolitan Authority** kun **SBMA** mao ang ahensya sa kagamhanan sa Pilipinas nga nagadumala sa Subic Bay Freeport Zone.

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo 

## Galeriya sa hulagway


Subic_Bay_Metropolitan_Authority_(SBMA).svg
US_Navy_100319-N-6692A-018_The_amphibious_assault_ship_USS_Essex_(LHD_2)_departs_Subic_Bay_Metropolitan_Authority_after_participating_in_Balikatan_Exercise_2010.jpg
A_U.S._Marine_instructs_a_recruit_from_the_Subic_Bay_Metropolitan_Authority_(SBMA)_on_the_use_of_a_12_gauge_shotgun._SBMA_will_be_assuming_control_of_NAS,_Cubi_Point_-_DPLA_-_3c8da24a6d381204a5f3165f25852439.jpeg
Bayani Fernando

Si **Bayani Fernando** (natawo ika-25 sa Hulyo 1946) maoy Pilipinong inghenyero ug kanhing kalihim sa Metropolitan Manila Development Authority.

## Mga sumpay sa gawas
* Opisyal nga sityo
Nasodnong Komisyon sa mga Pilipinhong Muslim

Ang **Nasodnong Komisyon sa mga Pilipinhong Muslim** maoy ahensya sa kagamhanang Pilipinhon nga obhetibo mao ang pagprotekta sa dignidad sa mga Muslim sa nasod.

## Tan-awa usab
*Islam sa Pilipinas
Mindanao State University

Ang **Mindanao State University** maoy Pilipinhong unibersidad. Ang pangunahing kampo niini makit-an sa dakbayan sa Marawi.

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo 

## Galeriya sa hulagway


US_Navy_070216-N-9604C-074_Dancers_from_Mindanao_State_University_perform_live_at_the_welcoming_ceremony_of_amphibious_command_ship_USS_Blue_Ridge_(LCC_19),_during_a_scheduled_port_visit_to_General_Santos_City.jpg
Sheila Mello

Si **Sheila Chesed de Almeida Mello** (ika-23 sa Hulyo 1978) maoy Brasilenyong aktor, mananayaw, ug modelo.

## Mga sumpay sa gawas
* Opisyal nga sityo
Polboron

Ang **polboron** (Inarabigo: *ghurayba*; Kinatsila: *polvorón*) maoy pagkaong Katsilang naggikan sa Lebante nga popular dili ra sa Espanya kundi usab sa mga kanhing kolonya niini.
## Mga reperensya
Kooperasyong Ekonomikanhong Asya-Pasipiko

Ang **Kooperasyong Ekonomikanhong Asya-Pasipiko** (Ininggles: *Asia-Pacific Economic Cooperation*) maoy poro para sa kooperasyong ekonomikanhon sa 21 ka nasod sa Pasipiko. Singgapura ang sede niini.

## Mga sumpay sa gawas
* Opisyal nga sityo
Monzón

Ang **Monzón** usa ka dakbayan sa Espanya. Kini may 16,949 ka molupyo ug nahimutang sa comarca sa Cinca Medio sa lalawigan sa Huesca.
Manila Metropolitan Theater

Ang **Manila Metropolitan Theater** maoy *[[art déco]]* nga dakbalay sa dakbayan sa Manila sa Pilipinas. Kini gidisenyo ni Juan Arellano.
Intramuros

Ang **Intramuros** (Kinatsila para sa "sulod sa mga dingdig") mao ang labing karaang distrito sa dakbayan sa Manila.

## Mga sumpay sa gawas
* Opisyal nga sityo
Scyphiphora hydrophyllacea

Ang ***Scyphiphora hydrophyllacea*** (Tinagalog: *nilad*) maoy tanom nga makit-an sa mga pagatpatan. Ang dakbayan sa Manila gipangalan diri.
Mehan Garden

Ang **Mehan Garden**, kanhing gitawag nga **Jard&#237;n Bot&#225;nico**, mao ang labing unang harding botaniko sa Asya, nga gitukod tuig 1858 sa dakbayan sa Manila. Kini gipangalan kay John Mehan, ang superintendente sa parke.
Luttenbach-près-Munster

Ang **Luttenbach-près-Munster** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 820 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Haut-Rhin sa rehiyon sa Grand Est.
Lakas Kampi CMD

Ang **Lakas Kampi Christian-Muslim Democrats** maoy partidong sentrista sa Pilipinas. Kini usa ka sakop sa Internasyonal Demokratang Sentrista.

## Mga sumpay sa gawas
* Opisyal nga sityo
Partidong Nacionalista

Ang **Partidong Nacionalista** (Kinatsila: *Partido Nacionalista*; Inespanyol: Partido Nacionalista, Ininggles: *Nacionalista Party*) maoy partidong conservador sa Pilipinas.

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo 

## Galeriya sa hulagway


Manny_Villar_T'nalak_Festival_2009.jpg
Partidong Liberal (Pilipinas)

Ang **Partidong Liberal** (Kinatsila: *Partido Liberal*; Ininggles: *Liberal Party*) maoy partidong sentro-walhon sa Pilipinas. Kini usa ka sakop sa Internasyonal Liberal ug sa Alyansa sa mga Demokrata.

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo
Manok Kyebenyo

Ang **manok Kyebenyo** maoy popular nga pagkaong gama sa manok ug adunay giahosang mantekilya sa gitna. Kini gibulibod og dugmok nga pan ug giprito kun gipugon. Kini giimbento sa Moscu sa ika-20 siglo ug gipangalan sa Kiev, ang kapital sa Okraniya.
Calamba

Ang ** Calamba ** primera klaseng dakbayan nahimutang sa probensya sa Laguna, Pilipinas. Adunay kinatibok-an gidak-on nga 149.50 kilometros quadrado ug nahimutang ikaduhang distrito. 
Sumala sa census ni acting 2010, dunay 389,377 katawo. Ang gitudlo nga kodigo postal mao ang 4027.

## Mga reperensya

* Philippine Standard Geographic Code
Dakbayan sa Cavite

:*Kining artikulo bahin sa dakbayan. Alang sa lalawigan, tan-awa ang [[Kabite]].*

Ang ** Dakbayan sa Cavite ** ikaupat nga klaseng dakbayan nahimutang sa probensya sa Cavite, Pilipinas. Adunay kinatibok-an gidak-on nga 10.89 kilometros quadrado ug nahimutang unang distrito. 
Sumala sa census ni acting 2015, dunay 102,806 katawo. Ang gitudlo nga kodigo postal mao ang 4100.

## Mga sumpay sa gawas
* Opisyal nga sityo
* Philippine Standard Geographic Code 

## Mga reperensya
Internasyonal Demokratang Sentrista

Ang **Internasyon&#225;l Dem&#243;kratang Sentr&#237;sta** (Pinortuges: *Internacional Democrata Centrista*; Kinatsila: *Internacional Demócrata de Centro*; Initalyano: *Internazionale Democratica Centrista*; Prinanses: *Internationale démocrate centriste*; Ininggles: *Centrist Democrat International*) mao ang global nga grupong politikanhon (kun *internasyonal*) para sa promosyon og demokrasyang tinuohanon. Ang Lakas-Kampi-CMD sa Pilipinas maoy sakop niini.

## Mga sumpay sa gawas
*Internasyonal Demokratang Sentrista 
*Kabatan-onan sa Internasyonal Demokratang Sentrista 

## Galeriya sa hulagway


Andrespastranaarango.png
Anatolya

Ang **Anatolya** (Tinurko: *Anadolu*; Grinyego: Aνατολή, *Anatolí*) kung **Asyang Menor** (Linatin: *Asia Minor*; Grinyego: Μικρά Ασία, *Mikrá Asía*) maoy lawis ug ang labing dakong parte sa Turkeya.
Asara beTevet

Ang **Asara beTevet** (Inebreyo: עשרה בטבת, "Ikanapulo sa Tevet") maoy adlaw sa pag-ayuno sa Hudayismo. Sa kining adlaw gihinumdom ang destruksyon sa Templo sa Jerusalen.

## Galeriya sa hulagway


B_Urgell_209dét.jpg
Nuremberg chronicles f 63r 1.png
Nuremberg_chronicles_f_63r_1.png
Tish’a be’Av

Ang **Tish&#146;a be&#146;Av** (Inebreyo: תשעה באב, "Ikasiyam sa Av") maoy adlaw sa pag-ayuno sa Hudayismo.

## Galeriya sa hulagway


(Venice) La distruzione del tempio di Gerusalemme -Francesco Hayez - gallerie Accademia Venice.jpg
NinthAvStonesWesternWall.JPG
PikiWiki_Israel_44784_Tisha_BAv_at_the_Western_Wall.JPG
Shiv’a-asar beTammuz

Ang **Shiv’a-asar beTammuz** (Inebreyo: שבעה־עשר בתמוז‎, "Ikanapulog-pito sa Tammuz") maoy adlaw sa pagpuasa sa Hudayismo.

## Galeriya sa hulagway


Circle_of_Juan_de_la_Corte_-_The_Burning_of_Jerusalem_by_Nebuchadnezzar’s_Army_-_Google_Art_Project.jpg
GoldCalf.jpg
Rembrandt_Harmensz._van_Rijn_079.jpg
Ta’anit Bekhorot

Ang **Ta’anit Bekhorot** (Inebreyo: תענית בכורות‎‎, "Puasa sa mga Panganay") maoy adlaw sa pagpuasa sa Hudayismo antes mag-Pesaḥ. Ang mga panganay lamang ang kinahanglang magpuasa sa kining adlaw.

## Galeriya sa hulagway


Turnertenth.jpg
Sesaropapismo

**Sesaropapismo** mao ang ideya sa pagkombina sa gahom sa sekular nga kagamhanan sa espiritwal nga awtoridad sa tinuohan, kun ang paghimong superyor sa gahom sa una sa ikaduha. Ang opposite niini maoy teyokrasya.

## Galeriya sa hulagway


Constantine's_conversion.jpg
Crocetta_d'oro_longobarda_con_moneta_di_giustino_II,_da_novara,_VI-VIII_sec..JPG
Nicaea_icon.jpg
Barkong insignya

Ang **barkong insignya** mao ang primerong barko sa usa ka grupo.

## Galeriya sa hulagway


HMS_Victory_1884.jpg
Victory_(5694029749).jpg
Victory_Portsmouth_um_1900.jpg
Panagbenga

Ang **Panagbenga** ([panagbɯ'ŋa]) maoy kasaulogan sa mga bulak nga nagadugay og usa ka bulan sa Baguio sa Pilipinas.

## Mga reperensya

## Mga sumpay sa gawas
*Panagbenga 
*Panagbenga: Kasaulogan sa mga Bulak sa Baguio

## Galeriya sa hulagway


Panagbenga_2009_-_IMG_0613_(Lolay)_-_Flickr.jpg
Panagbenga_SM_Float_2012.jpg
Panagbenga_Festival.jpg
Panagbenga_Park.JPG
Panagbenga,_PNP_Float_(Rhedee)_-_Flickr.jpg
Panagbenga_-_Gwapo!_(Rhedee)_-_Flickr.jpg
Panagbenga_-_19_-_M_Lhuiller_(Rhedee)_-_Flickr.jpg
Panagbenga_-_17_-_PNP_(Rhedee)_-_Flickr.jpg
Panagbenga,_Mister_donut_-_front_(Rhedee)_-_Flickr.jpg
Baguio_Panagbenga_Festival.jpg
Tinuohan sa Pilipinas

Ang tinuohan maoy sentral nga parte sa mga nasodnon sa Pilipinas.
## Tan-awa usab
*Hudayismo sa Pilipinas
*Islam sa Pilipinas
*Kristyanismo sa Pilipinas
**Eksarkado sa Pilipinas
**Iglesia ni Cristo
**Katolisismo sa Pilipinas
***El Shaddai

## Galeriya sa hulagway


Front_view_of_The_Cathedral_in_Intramuros,_Manila.jpg
SAYAWIKA_RURAL_SUITE_1.gif
Saint Peter Metropolitan Cathedral Tuguegarao front (Rizal Street, Tuguegarao, Cagayan; 11-18-2022).jpg
National Security Council

Ang **National Security Council** maoy ahensya sa kagamhanan sa Pilipinas.

## Galeriya sa hulagway


National_Security_Council_of_the_Philippines.svg
Air_Force_Chief_of_Staff_General_David_C._Jones_briefed_the_National_Security_Council_during_The_Mayaguez_Incident.jpg
National_Security_Council_of_Mongolia.jpg
ROC_National_Security_Council_Logo.gif
General_David_Jones_showing_the_Cambodia_Aerial_Photograph_during_The_National_Security_Council_at_the_Mayaguez_Incident.jpg
William_Flynn_Martin_at_National_Security_Council_meeting.jpg
David_R._Young,_photo_portrait_as_staff_assistant_to_National_Security_Council.jpg
National_Security_Council_Directives_-_NARA_-_198167.jpg
Meeting_of_the_President's_National_Security_Council_-_NARA_-_194720.tif
Capcom

Ang **Capcom Co., Ltd.** (Hinapones: 株式会社カプコン, *Kabushikigaisha Kapukon*) maoy Hapones nga tigmantala sa mga elektronikong dula.
Kaulohang Dabaw

Ang **Metropolitanong Sukod sa Dabaw** (Ininggles: *Metro Davao*; Tinagalog: *Kalakhang Dabaw*) mao ang sentrong urbano sa Rehyon sa Dabaw sa Pilipinas. Naglakip kini sa mga dakbayan sa Davao (Dakbayan), Digos (anaa sa Habagatang Dabaw), Tagum, Panabo ug Samal (anaa sa Amihanang Dabaw).

## Mga Medya
*Audiovisual Communicators (PA) 1296
Metro Cagayan de Oro

Ang **Metropolitanong Areya sa Cagayan de Oro** (Ininggles: *Metro Cagayan de Oro*; Tinagalog: *Kalakhang Cagayan de Oro*; Kinatsila: *Gran Cagay&#225;n de Oro*) mao ang sentrong urbano sa dakbayan sa Cagayan de Oro sa Pilipinas.
Philippine Air Force

Ang **Philippine Air Force** (**PAF**) mao ang pwersang ayereyo sa Pilipinas ug usa sa tulo ka mahinungdanong serbisyo sa Armed Forces of the Philippines.

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo
Cerge Remonde

Si **Cerge Mamites Remonde** (ika-21 sa Disyembre 1958–ika-19 sa Enero 2010) maoy Pilipinhong peryodista ug kanhing punoan sa Association of Broadcasters of the Philippines.

Gikan siya sa Argao, Sugbo, ug nagtapos og kolehyo isip *[[magna cum laude]]* sa Unibersidad sa Kabisay-an. Siya usa ka propesor usab sa kaalamdag politikanhon sa kining unibersidad. Siya ang Kalihim sa Prensa sa administrasyon ni Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo hangtod sa iyang kamatayon.

## Tan-awa usab
*DYLA

## Mga reperesnya

## Mga sumpay sa gawas
*Remembering Cerge Remonde
Unibersidad Šahid Camrān sa Ahvāz

Ang **Unibersidad Šahid Čamrān sa Ahvāz** (Pinersyano: دانشگاه شهید چمران اهواز, *Dānešgāh Šahid Čamrān Ahvāz*) mao ang labing unang unibersidad sa Iran ug usa sa labing unang unibersidad sa kalibotan. Naila ito isip ang **Akademya sa Gondišāpur** (Pinersyano: دانشگاه گنديشاپور, *Dānešgāh Gondišāpur*) sa karaang panahon.

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo 

## Galeriya sa hulagway


SCU_Main_Gate.jpg
Talat_basari.jpg
Palasyo sa Golestān

Ang **Palasyo sa Golestān** mao ang kanhing harianong *complex* sa Qājār sa Tehrān sa Iran.

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo
Faxroddin Gorgāni

Si **Faxroddin As&#146;ad Gorgāni** (Pinersyano: فخرالدین اسعد گرگانی) maoy Iraning magbabalak. Siya ang nagsapormang-balak sa Vis ug Rāmin, usa ka kwentong gugma gikan sa panahong Arsasida.
Kalendaryong Irani

Ang **kalendaryong Irani** (Pinersyano: گاهشماری ایرانی‌, *Gāhshomāri-ye Irāni*) mao ang opisyal nga talamdagan sa Nasod nga Afghano ug Iran.

## Mga bulan
# Farvardin, فروردین
# Ordibehesht, فروردین
# Khordād, خرداد
# Tir, تیر
# Mordād, مرداد
# Shahrivar, شهریور
# Mehr, مهر
# Ābān, آبان
# Āzar, آذر
# Dey, دی
# Bahman, بهمن
# Esfand, اسفند

## Galeriya sa hulagway


Arabic_calendar_(6400065593).jpg
Iran_Kalender_1863_Linden-Museum.jpg
Iloilo (pagklaro)

Ang **Iloilo** mahimong nagpasabot:
*sa dakbayan sa Iloilo sa Pilipinas;
*kang Josefa Iloilo sa Pidyi;
*sa lalawigan sa Iloilo sa Pilipinas; kun,
*sa Metro Iloilo-Guimaras.
Ismā‘īl bin an-Naghrīlah

Si **Abū Is&#183;hāq Ismā‘īl bin an-Naghrīlah** (Inarabyanhon: أبو إسحاق إسماعيل بن النغريلة) maoy Katsilang batidila, pilologo, magbabalak, manggugubat, estadista, ug magtutuon sa Talmud.

## Galeriya sa hulagway


Granada_-_Puerta_de_Elvira_K04.jpg
WLM14ES_-_16102009_174518_CRDB_0861_-_.jpg
Golestān (pagklaro)

Ang **Golestān** (Pinersyano: گلستان) mahimong nagpasabot:
*sa lalawigan sa Golestān sa Iran;
*sa Palasyo sa Golestān sa Tehrān sa Iran; kun,
*sa obra ni Sa&#146;di nga *[[Ang Tanaman sa mga Rosas]]* kun *Golestān* sa Pinersyano.
Avicena

Si **Abu Ali Hoseyn ebn Abdollāh ebn Sinā**' (Pinersyano: ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا), mas nailhan isip **Avicena**, maoy Iraning mananambal ug pilosopo.
Tu biShvat

Ang **Tu biShvat** (Inebreyo: ט״ו בשבט, "Ikanapulog-lima sa Shevat") maoy balaang adlaw sa Hudayismo. Kini usa ka ekolohikong adlawanon, ug ang pila sa mga kostumbre sa kining adlaw ang pagtanom og kahoy ug pagkaon og mga ugang prutas ug liso.
Avicebrón

Si **Sulaymān ibn Jabīrūl** (Inarabigo: أبو أيوب سليمان بن يحيى بن جبيرول‎, *Abū Ayyūb Sulaymān ibn Yahya ibn Jabīrūl*), mas nailhan isip **Avicebrón** (Kinatalan: *Avicebró*), maoy Katsilang magbabalak ug pilosopo.
Masālā cāy

Ang ***masālā cāy*** (Inindi: मसाला चाय, *pinalamas nga tsa*) maoy ilimnong gikan sa habagatang Asya nga gama sa tsang dunay sagol nga mga aromatikong lamas ug yerba.
Tsang menta

Ang **tsang menta** kun **tsang [[Twareg]]** maoy ilimnong gikan sa amihanang Aprika nga gama sa tsa ug menta.
Akademya sa Pinulongan ug Katitikang Persyanhon

Ang **Akademya sa Pinulongan ug Katitikang Persyanhon** () mao ang ofisyal nga regulador sa pinulongang Persyanhon. Kini kontrolado sa kagamhanan sa Iran ug ang mga myembro niini mga linggwista ug eksperto sa katitikan nga naggikan dili ra sa Iran kon dili sa Afganistan, Tayikistan ug Usbekistan usab.

## Mga sumpay sa gawas
* Ofisyal nga sityo 
* Asambleya alang sa Ekspansyon sa Pinersyanhon

## Galeriya sa hulagway


Rpferdosi.jpg
University of Bohol

Ang **University of Bohol** (**UB**; Sinugboanon: *Kinatumhaan sa Bohol*) maoy unibersidad sa Tagbilaran, Bohol sa Pilipinas.

## Mga medya
*DYUT 1557 kHz Radyo Kapasiyahan sa test broadcast

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo
Koi

Ang ***koi*** (Hinapones: 鯉, "kasarangang karpa") maoy mga ornamental nga mga binuhi baryedad sa kasarangang karpa. Gitawag usab silang **karpang Hapones**.

Sa Hapon mismo, ang ilang mas espesipikong tawag maoy *nishikigoi* (Hinapones: 錦鯉, "gibrokadong karpa").
Tsang mansanas

Ang **tsang mansanas** (Tinurko: *elma çayı*) maoy ilimnong gikan sa Turkeya nga gama sa tsang itom ug mansanas ug mga lamas.

## Mga reperensya
Kolehiyo sa mga Kardenal

Ang **Kolehyo sa mga Kardenal** mao ang lawas sa tanan ka mga kardenal sa Simbahang Katolikong Romano.

## Galeriya sa hulagway


Clément_V_tient_un_consistoire_-_Archives_départementales_d'Avignon.jpg
John_Paul_II_funeral_long_shot.jpg
Pope_John_Paul_II_funeral.jpg
Piri-piri

Ang ***piri-piri*** (Pinortuges nga ngalan para sa *Capsicum frutescens var. &#145;red devil&#146;*) maoy kultibar sa *[[Capsicum frutescens]]*. Kini gigamit sa paggama og sawsaw sa sidlakang Aprika.
Purim

Ang **Purim** (Inebreyo: פּוּרִים, "Mga Ripa") maoy kasaulogan sa Hudayismo.

## Tan-awa usab
*Basahon ni Ester
Sinangag

Ang **sinangag** maoy kan-on nga giprito sa lana nga popular nga komponente sa mga pagkaong Asyanhon. Adunay daghang klase niini. Sa Pilipinas, kini kanunay gikaon kauban sa pamahaw.

## Tan-awa usab
*Sinaing
*Dukot

## Galeriya sa hulagway


Fried_rice_with_chicken_(17234644521).jpg
Koh Mak, Thailand, Fried rice with seafood, Thai fried rice.jpg
Nasi_goreng_Solaria_Kuta.JPG
Tsina

Nasod ang **Tsina** sa Asya.

Ang Tsina nabahin sa duha ka kagamhanan:
* ang **[[Pangmasang Republika sa Tsina]]**, nga nagdumala sa kadaghanan sa teritoryo ug ang gipaka-legal sa Hiniusang mga Nasod; ug,
* ang **[[Republika sa Tsina]]**, nga nagdumala sa pulo sa Kinmen, Mazu, Pescadores, ug Taiwan.
Aplatoksina

Ang **aplatoksina** maoy mikotoksina nga usa sa mga labing karsinohenong sustansya. Gikan ni sa onggo nga *[[Aspergillus]]*.
Tikoy

Ang **tikoy** (Lán-nâng: 甜粿 *tiⁿ-kóe*; Minalayo: *kue keranjang*) maoy tam·is nga pagkaong gama sa kan·on ug gipreparar matag Bag·ong Tuig Intsik.
Bag-ong Tuig Intsik

Ang **Bag·ong Tuig Intsik** (Lán-nâng: 新年, *sin-nî*, "Bag·ong Tuig") kun **Kasaulogang Timpamulak** (Lán-nâng: 春节, *sin-chhun*) mao ang labing importante sa mga tradisyonal nga kasaulogang Intsik.

zh-yue:農曆新年
Xavier School

Ang **Xavier School** (Sinugboanon: *Tulunghaang Javier*; Inintsik: 光启学校, *[[Minandarin|Guāngqĭ Xúexìao]]*) maoy pribadong tulunghaan sa mga Heswita sa San Juan sa Manila sa Pilipinas. Kini gipangalan kang Francisco Javier.

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo

## Galeriya sa hulagway


Xavier_School_Nuvali.jpg
Keningau_Sabah_SMStFrancisXavier_School_03.jpg
Rey Puno

Si **Reynato Puno y Serrano** (ika-17 sa Mayo 1940) mao ang ika-23 Pangulong Maghuhukom sa Kinatas-ang Hukmanan sa Pilipinas. Siya ang nagtukod sa Moral Force Movement.

## Mga sumpay sa gawas
*Moral Force Movement
Kinatas-ang Hukmanan sa Pilipinas

Ang **Kinatas-ang Hukmanan sa Pilipinas** mao ang labing taas nga hukmanan sa Pilipinas.

## Galeriya sa hulagway


Philippine_supreme_court.jpg
Seal_of_the_Supreme_Court_of_the_Philippines.png
Bantay

Ang **Bantay** ikatulo nga klaseng municipalidad nahimutang sa probensya sa Ilocos Sur, Pilipinas. Adunay kinatibok-an gidak-on nga 76.60 kilometros quadrado ug nahimutang saunang distrito. 
Sumala sa census ni acting 2010, dunay 34,323 katawo. Ang gitudlo nga kodigo postal mao ang 2727.