open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Titus Borromeo

Si **Titus Borromeo** usa sa labing inila nga mga magsisibya sa Sugbo sa natad sa radyo ug telebisyon. Siya kanhi tigbalita sa labing unang sibyaanan sa Sugbo, ang Radyo DYRC nga gipanag-iya sa Cebu Broadcasting Company. Siya ang usa sa mga nag-unang magsisibya paghibalik sa pagsibya sa ABS-CBN sa Sugbo niadtong 1988 nga gi-ila na nga ABS-CBN Brodcasting Corporation(ABS-CBN). (Ang mga kahimanan sa maong estasyon gisakmit sa kagamhanan ni Ferdinand Marcos panahon sa balaod-militar). 

Si Borromeo usa sa mga nagmugna sa Binisayang bersiyon sa nailhang TV Patrol. Ang maong programa gisibya usab sa mga dakbayan sa Davao, Cagayan de Oro, Butuan, Iligan ug Dumaguete.

Si Titus Borromeo mao ang usa sa tulo sa mga unang tig-balita uban nila ni Tata Cinco ug Bingo Gonzales sa pag-bukas pag balik sa DYCB-TV Cebu (ABS-CBN Cebu). Siya gipadala sa Cagayan de Oro City alang sa pag-dumala sa pag-sibya sa mga balita sa telebisyon sa ABS-CBN Cagayan de Oro. Siya ang gitahasan sa pag-tukod ug ingon man sa pag-dumala sa estasyon sa telebisyon sa ABS-CBN Dumaguete.

## Mga dugang kasayuran
*[ TV Patrol Northern Mindanao (Cagayan De Oro)](http://en.wikipedia.org/wiki/TV_Patrol_Northern_Mindanao_(Cagayan_De_Oro))
*TV Patrol Central Visayas
* dyCB-TV
Koral

Ang **koral** mao ang tawag sa usa ka *pangbantay-sirado* nga estruktura para sa paglimitar sa lihok o paglabang sa usa ka utlanan sa usa ka lugar, panimalay, buhian sa mga hayop, ug uban pa. Kasagaran gigamit ang mga kahoy, *hollow blocks*, ug *barbed wire* para niini. Ang kining pulong gikan sa Kinatsila nga *corral* nga orihinal nga gigamit para sa paglimitar sa lihok sa mga hayop. 

Si Max Surban adunay kanta nga *Diskoral*, bahin sa usa ka diskohan nga gikoral.
Inarabigo

**Pinulongang Arabigo** (اللغة العربية al-luġatu l-ʿarabiyyah o simpleng عربي ʿarabī) mao ang pinulongang Semitiko nga gilitok sa mga Arabo sa Peninsula sa Arabya ug sa Amihanang Aprika. Sa pinulongang Semitiko, ang Arabigo ang adunay pinakadaghang tagagamit. Duol ang iyang relasyon sa Inebreyo ug Inarameyo. Ang Arabigo giton-an sa kalibotang Islam, apil na ang mga Moro sa Pilipinas.
Tres de Abril

Ang **Tres de Abril** (Abril 3), Dominggo sa Lukay, tuig 1898, mao ang adlaw kanus-a napapahawa sa pipila ka importanteng dapit sa Sugbo sa mga Sugboanong rebolusyonaryo ang mga Katsila, panahon sa Rebolusyon sa mga Pilipino batok sa mga Katsila. Ang mga langyaw napugos sa pagtago sa Kota San Pedro aron dili sulngon sa mga rebolusyonaryo nga ubos sa pagdumala ni Leon Kilat.

Wala dangtig semana ang pagkontrolar sa mga rebolusyonaryo sa Sugbo human moabot ang mga ayudang militar gikan sa ubang dapit sa nasod.

Usa sa miapil sa maong pagsulong mao sa Hen. Arcadio Maxilom.

Ang maong pag-alsa mao ang una gawas sa mga nanghitabo didto sa Luzon.http://www.southtravels.com/asia/philippines/cebutours/events.html#tres 

Ang giingong giagian sa mga rebolusyonaryo pagsulong sa simbahan sa San Nicolas (usa sa mga importanteng dapit nga gikontrolar sa mga Katsila) gihimo na karong dalan nga ginganlang Tres de Abril.

## Galeriya sa hulagway


Tres_de_Abril_historical_marker.jpg
Tres_de_Abril_Street_sign_v2.png
Tres_de_Abril_Street_sign.png
Labanan_ng_Tres_de_Abril.png
Tres_de_Abril_Street,_Cebu_City,_historical_marker.jpg
Tres_de_Abril_historical_marker_(cropped).jpg
1991

Ang **1991 (MCMXCI)** mao ang usa ka tuig sa kalendaryong Gregoryano. Ang 1991 maoy usa ka tuig nga normal nga nagsugod sa usa ka Martes.
Le Thillot

*Alang sa ubang komyun nga ginganlang Thillot, adtoa ang [[Thillot]].*

Ang **Le Thillot** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 4,246 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Vosges sa rehiyon sa Grand Est.
Thillot, Meuse

:*Alang sa ubang komyun nga ginganlang Thillot, adtoa ang [[Thillot]].*

Ang **Thillot** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 150 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Meuse sa rehiyon sa Grand Est.

## Galeriya sa hulagway


Thillot L'église Saint-Abdon.JPG
Thillot_L'église_Saint-Abdon.JPG
Alemanya

**Alemanya** (Inaleman: *Bundesrepublik Deutschland*) mao ang nasod sa Uropa Sentral, sa Kasadpang Uropa. Kini nga nasod kay apil sa Unyong Europeo (EU), Berlin ang iyang kaulohan. Kini ang may kinadak-ang ekonomiya sa Uropa. Gipalibutan kini sa hilagang dagat.
Ostriya

**Ostriya** o **Awstriya** (Inaleman:*Österreich*) maoy usa ka nasod nga nahimutang sa Uropa Sentral. Vienna ang iyang kapital.

## Galeriya sa hulagway


LocationAustria.png
Location_Austria_EU_Europe.png
Wien_katedra_sw_Szczepana_widok_z_wiezy_6.jpg
Olandres

Ang **Olanda** (Kinatsila: *Holanda* kun *Países Bajos*; Inolandes: *Nederland*) usa ka nasod sa Kasadpang Uropa. Ang Amsterdam ang iyang kapital ug sa La Haya (Inolandes: *Den Haag*; Iningles: *The Hague*) ang iyang sede sa kagamhanan.

Ang Olanda gilangkoban sa dose ka probinsya; kini nag-utlanan sa Alemanya sa silangan ug Belgium sa habagatan, nga adunay baybayon sa North Sea sa amihanan ug kasadpan. Nag-ambit kini sa mga utlanan sa dagat sa United Kingdom, Alemanya, ug Belgium. Ang opisyal nga pinulongan mao ang Dutch, uban sa West Frisian isip sekondaryang opisyal nga pinulongan sa lalawigan sa Friesland.
Noruwega

:*Ang Norge moredirect dinhi.*

**Norway** (paglitok: Nor-wey) o **Norwega** (sa Noruweko: *Norge* o *Noreg*) maoy usa ka nasod sa Scandinavia, sa Amihanang Uropa. Oslo ang iyang kapital. 

## References
Dinamarka

Ang **Dinamarka** (Dinanes: *Danmark*) maoy usa ka nasod sa Eskandinabya, sa Amihanang Uropa. Kini adunay utlanan sa Alemanya, sa habagatan. Copenhagen ang iyang kapital.
Suwesya

**Sweden** (sa Sinweko: *Sverige*) maoy usa ka nasod sa Eskandinabya, sa Amihanang Uropa. Estokolmo ang iyang kapital. Sinweko ang iyang pinulongang.

Ang Sweden gitaliwad-an sa Finlandia ug Noruwega. Ang Sweden ug ang Dinamarka gitapot sa usa ka tulay nga Öresund.

## Mga pakisayran
Finland

**Finland** o **Pinlandya** (Pinines: *Suomi*; Sinweko ug Iningles: *Finland*; Kinatsila: *Finlandia*) maoy usa ka nasod sa Scandinavia, sa Amihanang Uropa. Helsinki ang iyang kapital.
Gresya

**Gresya** (Griyego: Ελλάδα = Ellas) maoy usa ka nasod sa Habagatang Uropa. Atenas o Athens ang iyang kapital.
Belhika

**Belhika** (Iningles: *Belgium*, Olandes: *België*) maoy usa ka nasod sa Kasadpang Uropa. Bruselas ang iyang kapital. 
Ang mga tawo sa amihanang Belhika nga gitawag Flanders, sa pagsulti mga Olandes samtang sa habagatang bahin, nga gitawag Wallonia, pagsulti sa Pransiya. Ang pipila sa silangan sa pagsulti Igtagsa.

Ang Behlika usa ka estado nga soberanya ug usa ka pederal nga konstitusyonal nga monarkiya nga adunay usa ka sistema sa parliamento. Ang institusyonal nga organisasyon niini komplikado ug adunay istraktura pareho sa rehiyon ug linggwistiko. Gibahin kini sa tulo nga independyente nga rehiyon: ang Flemish Region (Flanders) sa amihanan, ang Walloon Region (Wallonia) sa habagatan, ug ang Brussels-Capital Region. Ang Brussels mao ang pinakagamay ug labing siksik nga populasyon sa rehiyon, ingon man ang labing adunahan nga rehiyon sa termino sa GDP matag capita.
Albanya

Ang **Republika sa Albanya** (Inalbanes: *Republika e Shqipërisë*, *Shqipëria*) maoy usa ka nasod sa Habagatang Uropa.
Adunay  ka molupyo. Ang dapit sa Albanya mao ang  ka mga kilometro kwadrado.

## Katitikan
* *[[Florante ug Laura]]*

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan
Belarus

**Belarus** (Binyeloruso: *Беларусь*) maoy usa ka nasod sa Sidlakang Uropa. Minsk ang iyang kapital nga dakbayan.
Sa ika-7-9 nga siglo AD, ang teritoryo sa modernong Belarus gipuy-an sa East Slavic ug Baltic nga mga tribo, sa ika-10-13 nga siglo ang Belarus sakop sa estado sa Kievan, sa ika-14-18 nga siglo ngadto sa Lithuania.

Sa katapusan sa ika-18 nga siglo, ang Belarus gisakop sa Imperyo sa Russia ug usa ka mapintas nga polisiya ang gisunod aron sa paglaglag sa Belarusian nga pinulongan ug kultura (Rus: Русификация)

Niadtong 1917, human sa pagkahugno sa Imperyo sa Russia, adunay pakigbisog alang sa kagawasan sa Belarus, apan hangtod sa 1922 ang nasud nasakop sa Unyon Sobyet

Sa 1932-1933, ang Belarus nag-antus sa usa ka dako nga kagutom nga artipisyal nga giorganisar sa Sobyet nga totalitarian nga rehimen, ug nawala ang gatusan ka libo nga mga tawo, samtang ang Ukraine nawad-an og milyon-milyon.

Niadtong 1937, gipatay sa mga sekretong serbisyo sa Sobyet ang tibuok Belarusian nga siyentipiko ug intelektwal nga elite ug sekretong gilubong ang ilang mga lawas sa lasang sa Kurapati.

Niadtong 1942, gipatay sa sekretong pulis sa Sobyet ang Belarusian nga magsusulat nga si Yanka Kupala.

Sa 1950s–1980s, halos tanan nga architectural heritage sa Belarus naguba.

Sa 1991, ang nasud nakaangkon sa kagawasan, apan sa 1995 nagsugod ang diktadurya ni Alexander Lukashenko. Sa unang tuig sa iyang pagmando, iyang giusab ang nasudnong mga simbolo ngadto sa mga Sobyet, ug tungod sa iyang mga polisiya, ang mga Belarusian nameligro nga mapuo.
Bulgaria

Ang **Bulgaria** (Bulgaro: България, romanizado: *Balgariya*), oficial nga gitawag nga **República sa Bulgaria** (Bulgaro: Република България, romanizado: *Republika Balgariya* maoy usa ka nasod sa Habagatang-sidlakang Uropa. Ang capital ug ang pinakadakong dakbayan mao ang Sofia; ang uban pang dagkong dakbayan mao ang Plovdiv, Varna ug Burgas.
Krowatiya

Ang **Republikang Krowata** (Krinowata: *Republika Hrvatska*; Ininggles: *Croatian Republic*) o simpleng **Krowasya** o **Krowatiya** (Krinowata: *Hrvatska*; Ininggles: *Croatia*) maoy usa ka nasod sa Habagatang Uropa.
Unggriya

**Republikang Unggaro** (Inunggaro: *Magyar Köztársaság*) o simpleng **Unggriya** (Inunggaro: *Magyarország*; Kinatsila: *Hungría*; Ininggles: *Hungary*, paglitok: Hang-ga-re) maoy usa ka nasod sa Uropa Sentral. Budapest  ang iyang kapital nga dakbayan.

Mga lungsod sa Unggaro: Budapest, Debrecen, Szeged, Miskolc, Pécs, Győr

## Galeriya sa hulagway


Budapest,_Hungary_(explored)_(14995308504).jpg
EU_location_HUN.png
Location_Hungary_EU_Europe.png
Islandya

**Islandya** maoy usa ka islang nasod sa Amihanang Uropa, sa Kadagatang Atlantiko. Kini sa kultura ug politikal nga nalambigit sa Uropa ug mao ang pinakakasadpan ug pinakagamay nga populasyon sa nasud sa rehiyon. Ang kapital ug kinadak-ang siyudad niini mao ang Reykjavík, nga maoy pinuy-anan sa mga 36% sa halos 390,000 ka molupyo sa nasod. Wala kini apil ang mga kasikbit nga lungsod/suburbs, nga managlahi nga munisipyo.

## Galeriya sa hulagway


Europe_location_ISL.png
Iceland_satellite.jpg
Irland

**Irland** o **Irlanda** (Iningles: Ireland) maoy usa sa duha ka nasod sa Islas Britanicas, sa Amihanang-kasadpang Uropa. 
Ang Republika sa Irland kay isa ka inpendenting nasud sa amihang Uropa. Naa kini sa islang Irlanda ug silingan kini sa Amihang Irlanda nga parte sa Hiniusang Gingharihan sa Gran Britania ug Amihang Irlanda. Naa kini ug upat ka probinsyas. Ang capital nga siudad aning nasuda ang Siudad sa Dublin. Ang papolasyon kay 4 milliones.
Latwiya

Ang **Republika sa Latwiya** (usab: **Letonia**) (Latviano: *Latvijas Republika*) maoy usa ka nasod sa Amihanang Uropa nga kanhing sakop sa Unyong Sobyet.

## Galeriya sa hulagway


EU_location_LAT.png
Satellite_image_of_Latvia_in_March_2003.jpg
Lugsemburg

Ang **Lugsemburg** o **Luksemburgo** (Luksemburges: *Lëtzebuerg*) maoy usa ka gamay'ng nasod sa Kasadpang Uropa.

## Galeriya sa hulagway


LocationLuxembourg.png
EU-Luxembourg.svg
Luxemburg.jpg
Amihanang Makedoniya

Ang **Amihanang Makedoniya** (opisyal nga ngalan: Republika sa Amihanang Makedoniya) maoy usa ka nasod sa Habagatang Uropa.

## Mga reperensya

## Galeriya sa hulagway


Europe_location_MKD.png
LocationMacedonia.png
Location_Macedonia_Europe.png
Malta

Ang **Republika sa Malta** (Minaltes: *Repubblika ta’ Malta*) maoy usa ka islang nasod sa Habagatang Uropa, sa Dagat Mediteranyo.
Monako

**Prinsipado sa Monako** (Linigur: *Prinçipòu de Monego*) maoy usa ka gamay'ng nasod sa Kasadpang Uropa.
Montenegro

**Montenegro** maoy usa ka nasod sa Habagatang Uropa. Kini ang pinakabag-ong nasod sa kalibotan, human nakalingkawas gikan sa Serbya-Montenegro sa tuig 2006.
Polskowa

**Polska** (usab **Polonya**, **Poland**) maoy usa ka nasod sa Uropa Sentral.

## Kultura sa Polskowa
* Nasyonal Maritimo Museyo sa Gdańsk

## Mga pakisayran
Portugal

**Portugal** maoy usa ka nasod sa Kasadpang Uropa. Lisboa ang iyang kapital. 

## Galeriya sa hulagway


EU_location_POR.png
LocationPortugal.png
Location_Portugal_EU_Europe.png
Estatua_de_Juan_III_de_Portugal,_Universidad_de_Coímbra,_Portugal,_2012-05-10,_DD_26.JPG
Portugal_Cabo-da-Roca-Lighthouse-03.jpg
Vista_de_Oporto_desde_Vila_Nova_de_Gaia,_Portugal,_2019-06-02,_DD_08-28_HDR_PAN.jpg
Cabo_Espichel,_Portugal,_2012-08-18,_DD_07.JPG
Cais_da_Ribeira,_Oporto,_Portugal,_2012-05-09,_DD_07.JPG
2016_Litoral_de_Madeira._Portugal_b.jpg
Acueducto_de_San_Sebastián,_Coímbra,_Portugal,_2012-05-10,_DD_04.JPG
Nasod nga Czech

Ang **Republikang Czech**, (paglitok: Tsek), **Tsekya** (tsek. *Česká republika*, *Česko*) maoy usa ka nasod sa Uropa Sentral. Praga ang iyang kapital nga dakbayan.
San Marino

**San Marino** usa sa pinakagamay nga nasod sa kalibotan, makit-an sa peninsula sa Italya sa Kasadpang Uropa.
Esklobakiya

**Esklobakiya, Eslobakya** o **Slovakia** maoy usa ka nasod sa Uropa Sentral.

## Mga sumpay sa gawas
* The Slovak Republic Government Office
Eslobenya

**Eslobenya** maoy usa ka nasod sa tunga-tungang Uropa.

## Mga sumpay sa gawas
* Opisyal nga portada sa Eslobenya
* Kagamhanan sa Republika sa Eslobenya
Dakbayan sa Batikano

Ang **Estado sa Dakbayan sa Batikano** (Linatin: *Status Civitatis Vaticanae*) [tʃitˈta del vatiˈkaːno] usa ka gawasnong estado sa sulod sa Roma, Italya. Kini ang soberanyang teritoryo sa Balaang Sede, ang sentral nga kagamhanan sa Simbahang Katoliko. Ang Dakbayan sa Batikano ang pinakagamay nga nasod sa kalibotan.

## Tan-awa usab
* Balaang Sede
* Papa

## Mga sumpay sa gawas
* Opisyal nga sityo
Unang Panid

**Makatabang ka sa pagkab-ot sa maong tinguha!**
|-
|style="background-color:#cef2e0;border=none"|

|style="background-color:#cef2e0;border=none"|

|-
|colspan=2 style="width:100%"|

|-
|style="width:50%;background-color:#f5faff"|

|style="width:50%;background-color:#f5faff"|
Inebreo

Ang **Inebreo** (Inebreo: עברית, *Ivrit*) maoy usa sa mga pinulongang sa kaliwat ni Sem. Gigamit kini sa mayoriya sa *[[Tanakh]]* ug ingon man sa Bibliya ug kini usab ang opisyal nga pinulongan sa Israel.

## Romanisasyon

Gipasibo sa tinitikang Linatin ang Inebreo gamit ang sistema sa Tinipong Kanasoran.

## Mga pakisayran

## Mga sumpay sa gawas
* Academy of the Hebrew Language   
* Kapulongang Inebreo–Iningles/Iningles–Inebreo 
* The Handy-Dandy Hebrew Chart 
* Hebrew-verb conjugator
* Zuckermann, Ghil'ad, 2003. ''Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew''. Palgrave Macmillan. (ISBN 9781403917232 / ISBN 9781403938695)
Auckland Grammar School

Ang **Auckland Grammar School** usa ka publikong tulunghaan sa sekundarya sa Auckland, Nuzeland. Kini nagdalit sa mga tuig 9 ngadto sa 13. Ang tulunghaan may limitadong gidaghanon sa mga nagpuyo sa dormitoryo nga duol sa niini.

Ang Auckland Grammar School usa sa mga dagkong tulunghaan sa Nuzeland.

## Kasaysayan
Ang tulunghaan gimugna ubos sa kamandoan sa Auckland Grammar Appropriation Act 1868, apan ang tsarter niini gihatag sa Trust Deed ni Gobernador Sir George Grey's sa tuig 1850.

## Mga igsoong tulunghaan
* Taisei Junior and Senior High School 
* Epsom Girls' Grammar

## Mga notadong alumnay
:*Kining maong seksiyon angayang ihubad ngadto sa Binisaya.*
* Sir Thomas Bavin (1874–1941), 24th Premier of New South Wales
* Hamish Carter (1971–), 2004 Summer Olympic gold medal (triathlon)
* Jeff Crowe (1958–), cricketer and ICC referee
* Martin Crowe (1962–), cricketer
* Russell Crowe (1964–), actor
* Sir Roger Douglas (1937–), former Finance Minister
* Sir Raymond Firth (1901–2002), social anthropologist
* Grant Fox (1962–), former All Black captain
* Charles Goldie (1870–1947), artist
* Sir Doug Graham (1942–), former Justice Minister
* Air Marshal Sir Kenneth Hayr (1935–2001), former UK Deputy Chief of the Defence Staff
* Graham Henry (1946–), All Black coach
* Sir Edmund Hillary (1919–), explorer and mountain climber. First man on Mount Everest at 1953-05-29
* Doug Howlett (1978–), international rugby union player
* Prof Vaughan Jones (1952–), Fields Medal winner
* Sir Hugh Kawharu (1927–2006), Māori scholar
* Sir Kenneth Keith (1937–), Judge on the International Court of Justice
* Sir George Laking, (1912–), diplomat and Chief Ombudsman
* Sir Leslie Munro (1901–1974), former President of the General Assembly of the United Nations
* Sir Wilson Whineray (1935–), former All Black captain and prominent businessman.

## Mga reperensiya

## Mga sumpay sa gawas
* Opisyal nga balayan sa tulunghaan
* Intranet sa tulunghaan
Montcabrier, Tarn

Ang **Montcabrier** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 159 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Tarn sa rehiyon sa Occitanie.

Montcabrier (Tarn) Aerial view .jpg|Montcabrier
Montcabrier (Tarn) Aerial view - the village.jpg
San Juan

Ang **San Juan** nagpasabot sa: 

## Mga Santo

### Mga santo sa Bibliya
* Juan Bautista, nailhan usab nga *Juan sa Herusalem*, ang mibunyag kang Jesus 
* Juan ang Apostol, usa sa dose nga apostoles ni Jesus
* Juan Evangelista, ang nagsulat sa Ebanghelyo ni Juan.  Sa uban, kini siya mao ra si Juan ang Apostol.
* Juan sa Patmos, ang nagsulat sa Libro sa Pinadayag

### Mga santo nga ecclesiastical
(gilista pinaagi sa kronolohiya)
*San Juan (d. 303), namartir uban si Cyrus (tan-awa Cyrus ug Juan)
*San Juan (d. 366), ang paring martir uban sila Abda ug Abdjesus
*San Juan sa Ehipto (d. 394) ermitanyo
*San Juan Crisostomo (347-407), Archbishop sa Constantinople
*San Juan Cassian (c. 360-433)
*Papa Juan I (523-526)
*San Juan Climaco (c. 579-649), usab Juan sa Hagdanan, Juan Scholastico ug Juan Sinaites
*San Juan ang Maluloy-on (d. c. 620), usab Juan ang  Tagahatag, Juan V sa Alexandria, ug Johannes Eleemon 
*San Juan sa Efeso (c. 505 - c. 585)
*San Juan sa Damasco (c. 676-749)
*San Juan sa Beverley (d. 721)
*San Juan sa Rila (876 - c. 946), usab Ivan Rilski, ermitanyong Bulgariano
*San Juan sa Matha (1169-1218), Pranses nga nagtukod sa Trinitarian Order
*San Juan sa Nepomuk (c. 1340-1396), Bohemiano nga pari
*Giovanni da Capistrano (1386-1456)
*San Juan Fisher (1469-1535), Bishop sa Rochester, propesor sa Cambridge
*San Juan sa Dios (1495-1550)
*San Juan sa Avila (1500-1569) 
*San Juan de la Cruz (1542-1591), mystic nga Kastila
*San Juan Sarkander (1576-1620), Moraviano nga pari
*San Juan Ogilvie (1579-1615), Eskoses nga martir nga Katoliko
*San Juan-Bautista de la Salle (1651-1719), santo patron sa mga magtutudlo
*San Juan Jose de la Cruz (1654—1739), Italiano nga Franciscano
*San Juan Neumann (1811-1860), Bishop sa Philadelphia
*Juan Bosco gipanganak **Giovanni Melchior Bosco** (1815-1888)
*Juan Bautista Con, Juan Carlos Cornay, Juan Dat, John Hoan Trinh Doan, Juan Luis Bonnard, ug John Thanh Van Dinh sa Mga Martir nga Vietnames (16th-19th nga siglo)
*Juan, (ang era wa mailhan), usa sa mga santos sa Etiopiya Abraham, Ethnus, Acrates, Jaime, ug Juan
*Juan sa Sammanud, (era wa mailhan), namartir uban si Jaime sa Manug
*Juan sa Kiev, ang ngalan sa infant sa Kiev ug ang monghe, parehong santos - sila Abraham ug Onesimus sa Kiev

### Sa ubang pinulongan
*Mar Yohanna (Arabiko)
*Sant Joan (Kinatalan)
*Saint-Jean (Prinanses)
*Saint John (Iningles)
*Sankt Johann (Inaleman)
*Agios Ioannis (Griyego)
*San Giovanni (Initalyano)
*São João (Pinortuges)
*Sant Ioan (Wels)
*Sankt Hans (Danes)
*San Joan or Donibane (basque)

## Mga Lugar
### Pilipinas
*Dakbayan sa San Juan, Metro Manila
*San Juan, Southern Leyte
*San Juan, Siquijor
*San Juan, Abra
*San Juan, Batangas
*San Juan, Ilocos Sur
*San Juan, La Union

### Uban pang nasod
*San Juan, Puerto Rico
*San Juan, Argentina

## Uban pang gamit
*Piyesta ni San Juan

## Tan-awa usab
*Juan
*John
Isda

Ang ***isda*** mga *[http://www.animalsworlds.com/animals-worlds-fish.html aquatic vertebrates] * nga bugnaw og dugo, ang lawas naputos sa himbis, adunay pares nga *fins* ug daghan pang *fins*.
Sila nagpuyo sa dagat ug sa tab-ang nga katubigan, ang ubang species gikan sa tubod sa bukid (e.g., char ug gudgeon) ug sa pinakailawom sa kadagatan (e.g., gulper ug anglerfish).

Ang mga isda moginhawa gamit ang ilang gills. Spawning ang tawag sa pag anak nila.

## Mga pakisayran



## Mga sumpay sa gawas
* *[http://www.animalsworlds.com/animals-worlds-fish.html Fish Facts] *&nbsp;— Fish
Pisces

**Pisces** (IPA: /ˈpʌɪsiːz/, Nilatin sa isda (*fish*), simbolo, Unicode ♓) usa ka konstelasyon sa zodiac nga natung-an sa Aquarius pasidlakan ug Aries pakasadpan.

Ang Vernal equinox anaa karon nahimutang sa Pisces, pahabagatan sa ω Psc, ug tungod sa *precession*, naga-drift kini paadto sa Aquarius.

Sa klasikal nga taxonomiyang zoolohikal , Pisces ang ngalang siyentipiko sa superklas nga Pisces, nga napruwebahan nga *paraphyletic*. Tan-awa usab "isda".

## Galeriya sa hulagway


Constellacion_-_Pisces.png
Hutu_Pisces.png
PiscesCC.jpg
Descartes, Indre-et-Loire

Ang **Descartes** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 4,120 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Indre-et-Loire sa rehiyon sa Centre-Val-de-Loire.

## Galeriya sa hulagway


Hôtel_de_Ville_LA_HAYE-DESCARTES_-_Jean-Charles_GUILLO.jpg
Oseyaniya

Ang **Oseyaniya** (Kinatsila: *O·ce·a·ní·a*; Ininggles: *Oceania*) usa ka heyopolitikal nga bungto, dili usa ka kanaypan, ang mga nasod sa Kadagatang Pasipiko ang iyang ging-sakopan, apil ang kanaypan sa Awstralya, mga *landmasses* sa New Guinea, New Zealand ug ang tanang mga kapupod-an.

## Tan-awa usab
* Talaan sa mga nasod sa Oseyanya
Mga Saksi ni Heoba

Ang modernong-adlawng sinugdanan sa **mga Saksi ni Jehova** maoy sa katuigang 1870. Sa sinugdan, sila ginganlang mga Estudyante sa Bibliya. Apan niadtong 1931 gisagop nila ang Kasulatanhong ngalan nga mga Saksi ni Jehova. Gikan sa ginagmayng mga sinugdanan ang organisasyon miuswag ngadto sa minilyong mga Saksi, kinsa puliki nga nagasangyaw diha sa kapin sa 240 ka nasod.Sa Unsang Paagi Nadiskobrehan Pag-usab ang Kamatuoran sa Bibliya?

Ang kadaghanang kongregasyon sa mga Saksi ni Jehova adunay mga tigom kaduha sa kada semana. Ang Bibliya maoy pasikaranan sa kon unsay ginatudlo. Buksan ug tak-opan sa pag-ampo ang mga tigom. Ang kinasingkasing nga “espirituwal nga mga awit” ginaawit usab panahon sa kadaghanang tigom. Ang pagsulod walay bayad, ug walay pagpangolekta.Giunsa Pagpahigayon ang Among mga Tigom?

Kadaghanang kongregasyon naghimo sa mga tigom diha sa usa ka Kingdom Hall. Sagad nga kini sila yanong mga estruktura nga tinukod sa boluntaryong mga Saksi. Dili ka makakita ug mga imahen, mga krusipiho, o susamang mga butang diha sa Kingdom Hall. Ang mga galastohan pagabayran sa boluntaryong mga donasyon.

Sa matag kongregasyon, adunay mga ansiano, o mga magtatan-aw. Sila maoy nanguna sa pagpanudlo sa kongregasyonSa Unsang Paagi ang mga Ansiyano Nag-alagad sa Kongregasyon?. Sila gitabangan sa ministeryal nga mga alagadUnsa ang Papel sa mga Ministeryal nga Alagad?. Ang maong mga tawo wala bayawa nga labaw sa uban sa kongregasyon. (2 Corinto 1:24) Wala sila hatagig espesyal nga mga titulo. Dili lahi sa uban ang ilang sinina. Ni gisuweldohan sila alang sa ilang trabaho. Ang mga ansiano kinabubut-ong nag-atiman sa espirituwal nga mga panginahanglan sa kongregasyon.

Ang mga Saksi ni Jehova maghimo usab ug dagkong mga asembliya o mga kombensiyon kada tuig. Nianang mga panahona magtigom ang daghang kongregasyon alang sa espesyal nga programa sa instruksiyon sa Bibliya. Ang pagbawtismo sa bag-ong mga tinun-an maoy regular nga bahin sa matag programa sa asembliya o kombensiyonNganong Motambong Mig mga Asembliya?.

Ang tibuok-kalibotang hedkuwarter sa mga Saksi ni Jehova anaa sa New York. Atua didto ang Nagamandong Lawas, usa ka sentral nga pundok sa eksperyensiyadong mga ansiano nga nagdumala sa tibuok-kalibotang kongregasyon. Aduna usab ing kapin sa 100 ka sangang buhatan sa tibuok nga kalibotan. Nianang mga dapita, ang mga boluntaryo nagatabang sa pag-imprinta ug pagpadalag literatura sa Bibliya. Ginahatag usab ang direksiyon sa pag-organisar sa buluhatong pagsangyaw.

## Mga reperensiya

## Mga sumpay sa gawas
* Mga Saksi ni Jehova
Amahan Namo

Ang **Amahan Namo** (gitawag usab ug **Pag-ampo sa Ginoo** o **Pater Noster** sa Linatin) usa ka ginatahoran (*venerated*) nga pag-ampo sa mga Kristiyano nga sain, sumala sa Bag-ong Tugon (*New Testement*), gitudlo ni Hesus isip nga ang pinaagi sa pag-ampo:

*Busa, ingna hinuon niini pag-ampo: ...* (Mateo 6:9 RCPV)

*Kon mag-ampo kamo, ingna: ...* (Lucas 11:2 RCPV)

Duha ka bersiyon nianing pag-ampo ang nakatálà (*record*) sa mga ebanghelyo: usa ka taas-taas nga panaysay sulod sa Sermon sa Ibabaw sa Bukid sa Ebanghelyo ni Mateo, ug usa ka mubo-mubo pud nga anaa sa Ebanghelyo ni Lucas kon "miingon ang usa sa iyang mga tinun-an, 'Ginoo, tudloi kami sa pag-ampo sama nga gitudloan ni Juan ang iyang mga tinun-an.'" Si Harold H. Buls, usa ka teyologong Luterano, misugyot nga ang duha lintungánay (*original*) daw; sa bersiyong Mateo sinultian ni Hesus sayo sa iyang ministeryo sa Galilea, ug ang sa bersiyong Lucas usa ka tuig unyâ, "lagmit (*likely*) kaayo nga sa Hudea".

Sa Mateo, ang unang tulo sa pito ka mga bahin-bahínan (*petition*) mipulong sa Ginoo; ang uban nga upat misúgid sa mga panginahanglan ug sigamno (*concern*) sa tawo. Diha ra sab sa Mateo milabot ang "matuman ang Imong pagbuot" ug ang "luwasa kami gikan sa daotan" nga mga bahin-bahínan. Ang duha ka lintungánay nga teksto sa Grinyego adunay pangmatang (*adjective*) nga *[[Epiousios|ἐπιούσιος]] (epiousios)*, sain nga walà kini siyang pulonga sa uban pa nga kapanulatanan (*literature*) sa Klasikal ug Koine nga Griyego; samtang lantugíon       (*controversial*), ang pulong nga "matag adlaw" maóy ságad nga gigamit isip nga (*as*) paghubad nganhi sa dilang-Sinugboanon (sama sa "*daily*" sa Iningles). Pipilang Kristiyano, ilabi na ang mga Protestante, ang mitápos sa ilang mga pag-ampo uban sa doksolohiya, usa ka taudtaorang pakapin o "*addendum*" nga makita sa pipilang manuskrito sa Mateo.

## Teksto sa pag-ampo
 Mateo 6:9-13 (RCPV)                                                  Lucas 11:2-4 (RCPV)
 Amahan namo nga anaa sa langit,                                      Amahan:
 balaanon ang imong ngalan;                                           simbahon unta ang balaan mong ngalan,
 maghari ka kanamo                                                    maghari ka unta kanamo.
 ug tumanon ang imong pagbuot
 dinhi sa yuta
 sama nga gituman kini didto sa langit.
 Ihatag kanamo ang pagkaon                                            Ihatag kanamo sa matag adlaw
 nga among gikinahanglan karong adlawa;                               ang pagkaon nga among gikinahanglan.
 ug pasayloa kami sa among mga sala                                   Ug pasayloa kami sa among mga sala
 sama nga kami nagpasaylo sa mga nakasala kanamo.                     kay nagpasaylo kami sa tanan nga nakasala kanamo.
 Ayaw kami itugyan sa pagsulay;                                       Ug ayaw kami itugyan sa pagsulay
 luwasa hinuon kami gikan sa daotan. 
 [Kay imo ang gingharian,
 ang gahom ug ang himaya
 hangtod sa kahangtoran.]
Ospital

Ang **tambalanan** kun **ospital** maoy usa ka tungaalam alang sa kahupayan sa halos tanang matang sa sakit. 

## Tan-awa usab
* Medisina
Bulan (astronomiya)

Ang **bulan** o **buwan** (simbolo astronomiya: ) ang nag-inusarang natural nga satelayt sa kalibotan. Ang sentro nga distansya gikan sa Kalibotan ngadto sa Bulan mokabat og 384,403 kilometros (238,857 milyas), mga 30x sa diametro sa Kalibotan. Aduna kiniy diametro nga 3,474 kilometros (2,159 milyas) — mas dako'g gamay sa 1/4 sa Kalibotan. Ang iyang gibultohon 1/50 lang sa Kalibotan. Ang iyang *[[gravitational pull]]* sa *surface* mga 1/6 sa Kalibotan. Ang Bulan mokompleto sa iyang paglibod sa Kalibotan matag 27.3 ka adlaw, ug ang mga baryasyon nga peryodiko sa heyometriya sa sistemang Kalibotan–Bulan–Adlaw mao ang responsable sa mga dagway sa mga lihok sa Bulan (*[[lunar phases]]*) nga mobalik matag 29.5 ka adlaw.

## Mga lihok sa bulan
Bulan (panahon)

Ang **bulan** kun **buwan** usa ka yunit sa panahon, gigamit sa kalendaryo, nga ka-ekstensibo sa natural nga peryod sa paglihok sa Bulan. Ang tradisyonal nga konsepto nagsugod sa siklo sa nawong sa Bulan (*[[lunar phases]]*) nga mokabat og 29.53 ka adlaw, gitawag nga sinodiko (*[[synodic month]]*). Sumala sa antropolohiya, gikan sa mga nabungkal nga istik sa pag-ihap, ang mga resirtser nag-konklud nga nag-ihap sa adlaw ang mga tawo pinaagi sa nawong sa Bulan niadto pang sayo sa panahong Paleyolitiko.

Ang kalendaryong Gregoryano, nga gigamit sa kadaghanan sa mga nasod sa kalibotan, adunay dose (12) ka bulan ekwal sa usa ka tuig:
* Enero (Ulalong)
* Pebrero (Dagangkahoy)
* Marso (Dagangbulan)
* Abril (Kiling)
* Mayo (Himabuyan)
* Hunyo (Kabay)
* Hulyo (Hinapdapon)
* Agosto (Lubadlubad)
* Septiyembre (Kagurolsol)
* Oktubre (Bagyo-bagyo)
* Nobiyembre (Panglot-nga-diyutay)
* Disyembre (Panglot-nga-dako)
Virac

Ang ** Virac ** primira klaseng municipalidad nahimutang sa probensya sa Catanduanes, Pilipinas. Adunay kinatibok-an gidak-on nga 152.40 kilometros quadrado ug nahimutang sanag-inusara nga distrito. 
Sumala sa census ni acting 2015, dunay 73,650 katawo. Ang gitudlo nga kodigo postal mao ang 4800.
San Benito

Ang **San Benito** usa ka ikalimang klase nga lungsod sa lalawigan sa Surigao del Norte sa Pilipinas. Sumala sa sensus sa tuig 2000, kini may populasyon nga 4,750 ka tawo sa 896 ka bubong.

## Mga barangay

Ang San Benito nabahin ngadto sa unom (6) ka barangay.

* Bongdo  
* Maribojoc 
* Nuevo Campo 
* San Juan 
* Santa Cruz (Pob.) 
* Talisay (Pob.)

## Mga sumpay sa gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
* 2000 Philippines Census Information
San Lorenzo

Ang **San Lorenzo** usa ka ikalimang klase nga lungsod sa lalawigan sa Guimaras sa Kasadpang Kabisay-ang rehiyon sa Kabisay-an sa Pilipinas. Sumala sa sensus sa tuig 2000, kini may populasyon nga 20,168 ka tawo sa 3,809 ka bubong.

## Mga barangay

Ang San Lorenzo nabahin ngadto sa napulo'g duha (12) ka barangay.

* Aguilar
* Cabano
* Cabungahan
* Constancia
* Gaban
* Igcawayan
* M. Chavez
* San Enrique (Lebas)
* Sapal
* Sebario
* Suclaran
* Tamborong

## Mga sumpay sa gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
* 2000 Philippines Census Information
Nueva Valencia

Ang **Nueva Valencia** usa ka ika-upat nga klase nga lungsod sa lalawigan sa Guimaras sa Kasadpang Kabisay-ang rehiyon sa Kabisay-an sa Pilipinas. Sumala sa sensus sa tuig 2000, kini may populasyon nga 30,716 ka tawo sa 6,043 ka bubong.

## Mga barangay

Ang Nueva Valencia nabahin ngadto sa kawhaan (20) ka barangay.



* Cabalagnan
* Calaya
* Canhawan
* Dolores
* Guiwanon
* Igang
* Igdarapdap
* La Paz
* Lanipe
* Lucmayan

* Magamay
* Napandong
* Pandaraonan
* Panobolon
* Poblacion
* Salvacion
* San Antonio
* San Roque
* Santo Domingo
* Tando


## Mga sumpay sa gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
* 2000 Philippines Census Information
Sibunag

Ang **Sibunag** usa ka ikalimang klase nga lungsod sa lalawigan sa Guimaras sa Kasadpang Kabisay-ang rehiyon sa Kabisay-an sa Pilipinas. Sumala sa sensus sa tuig 2000, kini may populasyon nga 20,104 ka tawo sa 3,843 ka bubong.

## Mga barangay

Ang Sibunag nabahin ngadto sa napulo'g upat (14) ka barangay.

* Alegria
* Ayangan
* Bubog
* Concordia
* Dasal
* Inampologan
* Maabay
* Millan
* Oracon
* Ravina
* Sabang
* San Isidro
* Sebaste
* Tanglad

## Mga sumpay sa gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
* 2000 Philippines Census Information
Mars

*Para sa ubang gamit, tan-awa ang [[Mars (pagklaro)]]*

**Mars** o **Marte** (simbolo: ) mao ang ikaupat nga planeta gikan sa Adlaw sa Sistemang Solar. Ang bitulaag gingalan gikan kang Mars (Marte), ang Romanong ginoo sa gubat. Kini usab giingon nga "Bitulaag nga Pula" tungod sa iyang daw pula nga dagway makita gikan sa Kalibotan. 

## Ang Teorya sa Kinabuhi sa Mars sa Dugay na nga Panahon
Ingon sa mga siyentista, naa'y tubig ang Mars sauna hantod sa naigo ang kini nga planeta tungod sa mga asteroid. Ang tubig ay ni gamay ogni daghan ang mga bulkan. Diri nawala ang tubig. Kaniadtong Pebrero 9 2021, ang pagsusi sa paglaum sa UAE milanding sa Mars.

## Bulan
Duha ang bulan sa kini nga planeta, ang Phobos og ang Deimos. Ang kining duha ka gamay ka mga bulan ay sila'y naglibot sa Mars.
Mercury

Ang **Mercury** (paglitok: mer-kyu-ri)(usab **Mercurio** o **Merkuryo**) mahimong magpasabot sa:
* Mercury (planeta)
* Mercury (elemento)
* Mercurio (mitolohiya)
* Mercury, Savoie, komyun sa Pransiya
Merkuryo (planeta)

**Merkuryo** (simbolo: ) ang pinakasulod (*innermost*) ug ang pinakagamay nga planeta sa Sistemang Solar. Kini mopalibot sa Adlaw matag 88 ka adlaw. Ang iyang kahayag mokabat gikan −2.0 hantod 5.5 *apparent magnitude*, pero dili kaayo makit-an kay ang iyang kinadak-ang separasyon nga anggular sa Adlaw (kinadak-ang elonggasyon) 28.3° lamang. Makit-an lamang kini sa panahon sa pabontagay o sa pagabiihay (*twilight*). Gamay lang ang nahibaw-an niining planeta: ang *spacecraft* nga mipaduol sa Merkuryo mao ang Mariner 10 niadtong 1974–1975, nga nakamapa sa 40%–45% lamang sa maong planeta. 58.6462 ka adlaw ang iyang usa ka rotasyon. Ang Merkuryo pareho og etsura sa Bulan kay na-*cratere* man usab kini.
Roger Federer

Si **Roger Federer** usa ka Swisong tenista gikan sa Basilea. Siya ang kampeon sa Wimbledon gikan 2003 hangtod 2007.
Sri Lanka

**Sri Lanka** (nailhan nga **Ceylon** bag-o mag 1972) mao ang usa ka islang nasod sa Habagatang Asya, nahimutang 31 ka kilometro (18½ mi) gikan sa habagatang baybayon sa Indya. Orihinal nga gitawag nga Heladiva, mga 20 ka milyon ang iyang populasyon karon. Colombo ang iyang kapital nga komersyal ug ang Sri Jayawardenapura o Kotte ang iyang kapital nga administratibo.
Bangladesh

**Bangladesh** o **Bangglades** (kaniadto: East Pakistan) mao ang usa ka nasod sa Habagatang Asya. Gipalibotan kini sa Indya eksep sa gamay nga utlanan sa Burma sa layong habagatang-sidlakan ug sa Baiya sa Bengal sa habagatan. Apil ang estado sa Indya nga West Bengal, ang Bangladesh kabahin sa etnolinggwistikong rehiyon sa Bengal. Ang ngalang Bangladesh nagpasabot nga "Nasod sa Bengal" ug gisulat nga বাংলাদেশ (paglitok: ['baŋlad̪eʃ]) sa pinulongang Bengali.
Maldives

**Maldives** (o Islas Maldivas) usa ka islang nasod nga mga *atoll* sa Kadagatang Indyan, apil sa subrehiyon sa Habagatang Asya. Kini nahimutang sa habagatan sa kapuloang Lakshadweep sa Indya, ug mga 700 ka kilmetro (435 mi) ang kalayuon sa Sri Lanka. Ang 26 ka atoll apil ang Addu Atoll, RAF base kaniadto , mi-encompass sa teritoryo nga adunay mga 1,192 ka mga gagymang isla, mga 200 niini adunay mga namuyo. Ang mga isla nga adunay hotel, antena, tangke sa krudo, ug uban pang edipisyo wala giapil sa ihap sa gobyerno bilang gipuy-an nga pulo. Ang Maldives ang pinakagamay nga nasod sa Asya binase sa populasyon. Kini sab ang pinakagamay nga nasod nga Muslim sa kalibotan. Male ang iyang kapital.

*'''Maldives - Travel Guide'''

## Galeriya sa hulagway


Doni_aux_Maldives_cropped.jpg
LocationMaldives.png
Male-total.jpg
Manila Bulletin Publishing Corporation

Ang **Manila Bulletin Publishing Corporation** usa ka kompaniya sa pamantalaan sa Pilipinas.

Kini maoy tagpatik ning mosunod nga mga mantalaan, *[[tabloid]]* ug magasin:
* *Manila Bulletin*
* *[[Tempo]]*
* *[[Balita (tabloid)|Balita]]*
* *[[Liwayway]]*
* *[[Bannawag]]*
* *[[Hiligaynon (magasin)|Hiligaynon]]*
* *[[Bisaya Magasin]]*

## Galeriya sa hulagway


Manila_Bulletin_Headquarters_(Intramuros,_Manila;_2014-10-17).jpg
WTMP_Oh,_Shoot!_IMG_4499.JPG
Nepal

**Nepal** (Nepali: नेपाल [neˈpaːl]) mao ang usa ka *landlocked* nga nasod sa Himalaya sa Habagatang Asya ug adunay porsyon sa Sidlakang Asya. Kini giutlanan sa China (Tibet) sa amihanan ug sa Indya (Bihar, Sikkim, Uttar Pradesh, Uttarakhand) sa ubang direksyon. Sa iyang border sa China nahimutang ang Bukid Everest.

President: Ram Chandra Poudel
(रामचन्द्र पौडेल) (2023)

Prime Minister: Sushila Karki (सुशीला कार्की) (2025)


Flag of Nepal.svg|Bandera
Kathmandu-Tripuresvar-10-Tempel-2007-gje.jpg|Kathmandu
Kathmandu-Strassenverkehr-42-2014-gje.jpg|Kathmandu
Bhaktapur-58-zwischen Taumadhi und Tacapala-Brunnen-2015-gje.jpg|Bhaktapur
Patan-Narsimha-06-2014-gje.jpg|Patan
Phakding-Namche-19b-Thamserku-2007-gje.jpg|Himalaya
Machhermo to Gokyo-48-Bach-2007-gje.jpg|Himalaya
Mustang-Kagbeni to Tangbe-24-2015-gje.jpg|Mustang
Pokhara-Tansen-52-Terrassen-2013-gje.jpg|Rice
Bhutan

**Bhutan** (opisyal: Gingharian sa Bhutan (Dzongkha: འབྲུག་ཡུལ Druk Yul; (IPA: [buː'tɑːn])) usa ka *landlocked* nga nasod sa Habagatang Asya, natung-an sa Indya ug Tsina. Mabukid ang tibuok nasod eksep sa gamay nga parte nga kapatagang subtropikal sa habagatan. Ang kini nga kapatagan adunay mga balye nga gitawag og Duars. Thimphu ang iyang kapital ug kinadak-ang dakbayan.

Bhutan-Paro-Reis-06-2015-gje.jpg|Paro
Bhutan-Paro-Stadt-26-Schueler-2015-gje.jpg|Paro
Thimphu-Nationalchoerten-08-2015-gje.jpg|Thimphu
Punakha-Dzong-38-Innenhof-2015-gje.jpg|Punakha Dzong
Wangdue Phodrang-Chazam-14-Garten-2015-gje.jpg|Wangdue Phodrang
Trongsa-Bjee Zam-Bruecke-10-2015-gje.jpg|Trongsa
Bumthang-56-Landschaft-2015-gje.jpg|Bumthang
Pakistan

**Pakistan** (opisyal: Republikang Islamiko sa Pakistan; Urdu: اسلامی جمہوریۂ پاکستان), mao ang usa ka nasod sa Habagatang Asya. Aduna kiniy 1,046 ka kilometro nga baybayon sa Dagat Arabo sa habagatan, ug adunay utlanan sa Afghanistan ug Iran sa kasadpan, Indya sa sidlakan ug China sa layong amihanang-sidlakan. Kini ang ikalima nga pinakadakong nasod base sa populasyon. Ang iyang kapital mao ang Islamabad, samtang ang Karachi mao ang iyang pinakadakong siyudad ug sentro sa pinansya. Ang Pakistan mao usab ang dapit sa daghang karaang kultura, sama sa Indus Valley Civilisation sa Panahon sa Bronse.
Iran

Ang **Islamikong Republika sa Iran** (Pinersyano: جمهوری اسلامی ايران, *Jomhuriye Eslāmiye Irān*) mao usa ka nasod sa Tunga-tungang Sidlakan o *Middle East* nga nailhan kaniadto sa ngalang **Persya**. Kini ang ika-18 nga pinakadakong nasod, halos magkapareho ang iyang gidak-on kung itipon ang UK, Pransya, Espanya, ug Alemanya. Kini adunay populasyon nga mga 85 ka milyon. Ang Iran giutlanan sa Armenya, Azerbaijan, ug Turkmenistan sa amihanan; Apganistan ug Pakistan sa sidlakan; ug Turkiya ug Irak sa kasadpan. Apil niini, kini nagborder sa Gulpong Persiko, ang importanteng lugar sa produksyon og krudo, ug sa Dagat Caspian.

## Mga sumpay sa gawas
* Iran.ir 

### Kagamhanan
* Presidente sa Iran
* Majles sa Iran 

### Pinulongan
* PersianLanguage.ir 

### Katitikan
* Images of women in classical Persian literature and the contemporary Iranian novel
* The image of women in Iranian Islamic writing
Iraq

**Iraq** (Arabiko: العراق, IPA: ɪ.ˈɹɑ(ː)k), mao ang nasod sa Tunga-tungang Sidlakan o Middle East nga mikupot sa kadaghanan sa amihanang-kasadpang bahin sa kabukirang Zagros ug sa sidlakang bahin sa desyerto sa Syria. Kini adunay utlanan sa Kuwait ug Arabyang Saudi sa habagatan, Jordan sa kasadpan, Syria sa amihanang-kasadpan, Turkey sa amihanan, ug Iran sa sidlakan. Aduna kiniy baybayon sa Umm Qasr sa Gulpong Persyano. Ang Iraq adunay duha nga sapa, ang Tigris ug ang Euphrates. Ang kini nga mga sapa mihatag sa Irak sa agrikultural nga panginahanglan niadto pang mga naunang sibilisasyon (*[[Fertile Crescent]]* sa Mesopotamia). 

Ang Iraq usa ka *developing parliamentary democracy*, nga adunay 18 ka *governorates* (muhafadhat). Ang kapital nga dakbayan, Baghdad, nahimutang sa sentrong-sidlakan sa nasod. Ang Iraq adunay hataas nga kasaysayan sugod pa sa panahon sa Mesopotamia. Ang mga istoryador mi-identipikar sa rehiyon sa tunga sa Tigris ug sa Euphrates nga mao ang *Fertile Crescent*, usa ka duyan sa sibilisasyon, ug ang lugar kung diin naimbento ang pagsulat. Ang Iraq kaniadto nasakop sa Akkadiano, Assyriano, Babyloniano, Persiano, Macedoniano, Parthiano, Arabo, Ottomano, ug Britanyo nga mga imperyo.

Sugod niadtong imbasyon sa tuig 2003, ang multinasyonal nga kowalisyon sa puwersa, kasagaran mga Amerikano, misakop sa Irak. Ang imbasyon mipasiugda ug miresulta sa gubot sibil, *political breakdown*, ang remobal ug eksekusyon kang presidenteng Saddam Hussein, mga problemang nasyonal sa pagdebelop sa balanse sa politika, economiya, imprastruktura, ug sa paggamit sa mga reserba sa krudo. Ang kini ng amga isyu miresulta sa mga *setback* para sa Irak, mao nga halos tanang atensyon sa internasyonal nga komunidad nakapokus sa Irak. Sumala sa 2007 Failed States Index, gihimo sa Carnegie Endowment for International Peace's Foreign Policy magazine ug sa Fund for Peace, ang Iraq mao ang ikaduhang pinakagubot nga nasod (*most unstable country*) sunod sa Sudan.
Bareyn

**Bahrayn** (opisyal: Gingharian sa Bahrayn; Iningles: *Bahrain*; Arabiko: مملكة البحرين *Mamlakat al-Baḥrayn*), usa ka walay yutan-ong utlanan nga islang nasod sa Gulpong Persyano ug ang pinakagamay nga Arabong nasod. Ang Arabyang Saudi anaa sa kasadpan ug nakasumpay ang Saudi sa Bahrain pinaagi sa King Fahd Causeway (giabrehan niadtong November 1986); ang Qatar anaa sa habagatan sa may Gulpo sa Bahreyn. Ang Qatar–Bahrain Friendship Bridge nga giplano sa karon mosumpay sa Bahrain ngadto sa Qatar ug mahimong pinakataas nga tulay sa kalibotan. Ang Bahrayn gideklara nga gingharian niadto lamang tuig 2002. Kaniadto, usa kini ka emirato ug opisyal nga gitawag og "estado".

## Galeriya sa hulagway


LocationBahrain.png
Modern_Manama.jpg
Nasod nga Afghano

Ang **Islamikong Republika sa Nasod nga Afghano** (Pinersa: جمهوری اسلامی افغانستان, *Jomhuriye Eslāmiye Afghānestān*; P-in-ashto: د افغانستان اسلامي جمهوریت, *De Afġānistān Islāmī Jomhoriyat*), o simpleng **Afghanistan**, maoy usa ka *landlocked* nga nasod sa tunga-tungang parte sa kanaypan sa Asya. Kini giklasipikar sa Sentral o Habagatang Asya, ug sa Middle East.
Israel

:*Kining artikulo bahin sa nasod. Alang sa taong gigikanan sa kining ngalan, tan-awa ang [[Jacob]].*

Ang **Estado sa Israel** (Inebreo: מדינת ישראל, Medinat Yisra’el; Inarabigo: دولة إسرائيل, Dawlat Isrā'īl) usa ka nasod sa habagatang Levant nga rehiyon sa Kasadpang Asya. Giutlanan kini sa Libano sa amihanan, Siria sa amihanan-sidlakan, Hordanya sa sidlakan, Dagat Pula sa habagatan, Ehipto sa habagatan-kasadpan, Mediteraneo sa kasadpan, ug sa mga teritoryo sa Palestina: ang Kasadpang Pampang sa sidlakan ug ang Gaza Strip sa habagatan-kasadpan. Ang Tel Aviv mao ang labing dako nga dakbayan ug kaulohan sa pinansyal, ekonomikanhon, ug teknolohiya sa Israel, samtang ang lingkoranan niini sa kagamhanan anaa sa giproklamar nga kaulohan niini sa Herusalen, bisan pa ang soberanya sa Israel sa Sidlakang Herusalen wala mailhi sa tibuok kalibotan.

Ang Israel anaa sa usa ka dapit nga gitawag kaniadto og Canaan, Palestina, ug ang Yutang Balaan (*Holy Land*). Sa paglabay sa panahon, gimandoan kini sa daghang mga imperyo ug mga grupo sama sa mga Asiryanhon, Babilonyanhon, Romano, ug Otomano. Sa napuloan-1800, mitubo ang Siyonismo sa Uropa, nga ganahan og yutang natawhan alang sa mga Hudíyo. Sa Unang Gubat sa Kalibotan, gisuportahan sa Britanya ang kining ideya. Human sa gubat, gikontrol sa Britanya ang Palestina. Daghan pang mga Hudiyo ang nangabot, ug nagkahinungdan og mga panagsumpaki ngadto sa mga Arabo. Niadtong 1947, nagplano ang Tinipong Kanasuran (UN) sa pagbahin sa Palestina, nagkahinungdan og usa ka panagsumpaki sa taliwala sa mga Hudiyo ug mga Arabo.

Niadtong ika 14 sa Mayo 1948, ang Israel nahimong usa ka nasod, ug pagkasunod adlaw, miatake ang mga Arabong nasod. Pagkahuman sa gubat, ang mga utlanan sa Israel gipahimutang, apan ang Hordyan ug Ehipto nakakuha og yuta. Niadtong 1967, ang Israel nakadaog og mas daghang yuta sa usa ka gubat ug mitukod og mga pinuy-anan didto, nga giingon sa kadaghanan mao'y “ilegal”. Giilog usab sa Israel ang Sidlakang Herusalen ug ang Golan Heights. Nakigdait ang Israel sa Ehipto ug Hordyan ug bag-o lang sa pipila ka mga Arabong nasod. Apan ang mga panagsumpaki sa Palestina nagpadayon gihapon, ug ang Israel nag-atubang sa pagsaway tungod sa mga gipangbuhat niini batok kanila.

Ang Israel naggamit og sistemang parliamentaryo diin ang punong ministro, nga gipili sa Knesset, nangulo sa gamhanan sa Israel. Apil ang usa ka dako nga ekonomiya sa Tungang Sidlakan ug mga taas nga sumbanan sa pagpuyo sa nasod, usa kini sa mga labing adunahan ug labing abante nga nasod sa teknolohiya. Sukad sa 2010, usa kini ka sakop sa OECD, ug ang kamulupyohan niini hapit sa 10 ka milyon niadtong tuig 2023, lakip ang mga Arabo.
W

**W** ang ika-23 nga letra sa alpabetong Latin sa Iningles, ika-25 sa bag-ong alpabetong Filipino ug ika-19 sa karaang alpabetong Pilipino. Ang ngalan sa Iningles gilitok nga *dabol-yu* nga nagpahimo niini nga pinakataas nga letrang litokon (IPA: [ˈdʌb.l̩.juː]). Sa alpabetong Pilipino kaniadto, *wa* ang paglitok niini. Apil ang Y, usa kini sa duhang letra nga puwede bawel ug konsonant. Sa kemika, kini ang simbolo sa elementong tungsten.

## Galeriya sa hulagway


Fingeralphabet_W.jpg
Semaphore_Whiskey.svg
W_cursiva.gif
Wolfram_evaporated_crystals_and_1cm3_cube.jpg
Schuetzenhaus_Donaukanal_Wien_DSC_9948w.jpg
Campus_WU_EA_DSC_1571w.jpg
W5_cropped.jpg
Mariano Mañus, Sr.

Si **MARIANO F. MAÑUS, SR.**, **Binog** sa kahigalaan, nailhan sa iyang sinukog ug binagay nga mga balak. Siyay garbong amahan nila ni Mariano Y. Mañus, Jr., kanhi *managing editor* sa Bisaya; Hendry, Nelson ug Jimmy nga pulos usab mahiligon sa panulat.

Napulog walo pa lang ang iyang edad dihang misugod siyag bakyaw sa dagang. Sa pagkatukod sa **Ikapitong Limbo Writer’s Club**, siya maoy napiling puli-pamuno ug nahimo usab nga pamuno sa laing kapunongan— ang **Hinanib Sa Dila Ni Lapulapu**.

Taudtaod siyang nag-alagad isip *Binisaya editor* sa mantalaan sa kompaniya sa mina kanhi sa Lutopan, Dakbayan sa Toledo. Nagpuyo sa Dakbayan sa Lapulapu, usa siya sa maisip nga batid sa paghimog krusword pasol kun pulongbay sa Binisaya.

Sa unang bangga sa sinulatay sa LUDABI, ang iyang balak nga “Ang Narra” maoy nakailok sa Ikaduhang Ganti.
Kuwait

**Kuwait** (Arabiko: الكويت ) mao ang usa ka gamay nga monarkiyang konstitusyonal nga nasod sa Middle East. Nahimutang kini sa amihanang baybayon sa Gulpong Persyano, giutlanan sa Arabyang Saudi sa habagatan ug Irak sa amihanan ug kasadpan. Ang ngalang Kuwait diminutibo sa pulong Arabiko nga nagpasabot "kuta (*fortress*) nga gipundar duol sa tubig." Ang arya sa Kuwait 17,818 km² lamang. Dakbayan sa Kuwait ang iyang kapital.
Libano

**Lebanon** (Arabiko: لبنان Lubnān), opisyal: Republikang Lebanes (Arabiko: الجمهورية اللبنانية), usa ka mabukid nga nasod sa Levant sa Tunga-tungang Sidlakan, nga nahimutang sa sidlakang baybayon sa Dagat Mediteranyo. Kini adunay utlanan sa Syria sa amihanan ug sidlakan, ug Israel sa habagatan. Ang bandera sa Lebanon adunay *cedar* nga kolor berde sa sentro. Tungod sa iyang daghang mga sekta, ang Lebanon nagsunod sa usa ka espesyal nga sistemang politikal, ang kompesyonalismo (*confessionalism*), para mabahin-bahin ang kagamhanan sa tanang sekta.
Ang mga sekta puwede maklasipikar ngadto sa Kristiyanismo ug Islam.
Hordanya

**Hordanya** (Arabiko: الأردنّ, Al-Urdunn), opisyal: **Hashemite nga Gingharian sa Hordanya** (Arabiko: المملكة الأردنية الهاشمية), maoy usa ka Arabong nasod sa Middle East sa kasadpang Asya. Kini adunay border sa Syria sa norte, Iraq sa nor-este, Arabyang Saudi sa este ug sur, ug Israel sa west. Aduna sab kiniy baybayon sa Dagat Patay, ug sa Gulpo sa Aqaba. Amman ang iyang kapital. 

## Galeriya sa hulagway


Abu_Darweesh_Mosque.jpg
LocationJordan.png
Petra_Jordan_BW_21.JPG
Oman

**Oman** (opisyal: Sultanato sa Oman) (Arabiko: سلطنة عُمان , Salṭanat ʿUmān, IPA: [sʌltˤʌnʌt ʕʊmæːn]) usa ka nasod sa Middle East sa rehiyon sa Habagatang-kasadpang Asya. Kini nahimutang sa habagatang-sidlakang bahin sa Peninsulang Arabyano. Ang iyang mga utlanan mao ang Hiniusang Emiratong Arabo sa amihanang-kasadpan, Arabyang Saudi sa kasadpan, ug Yemen sa habagatang-kasadpan. Aduna kiniy baybayon sa Dagat Arabo sa habagatan ug sidlakan, ug sa Gulpo sa Oman sa amihanang-sidlakan. Ang Madha usa ka enclave sa Oman nga napalibotan sa UAE, ug ang Musandam, usa ka exclave nga napalibotan sa teritoryong Emirati.
Katar

**Qatar** (Arabiko: قطر ; IPA: [ˈqɑ̱.tˁɑ̱r]) opisyal: Estado sa Qatar (Arabiko: دولة قطر Dawlat Qatar), usa ka emirato sa Middle East sa Habagatang-kasadpang Asya, nahimutang sa Qatar Peninsula sa amihanang-sidlakang baybayon sa Peninsulang Arabyano. Ang Arabyang Saudi mao ang naa sa habagatan; ug ang Gulpong Persyano ang mipalibot sa ubang direksyon.

## Galeriya sa hulagway


LocationQatar.png
Doha Skyline Nacht night.jpg