open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lorraine

Ang **Lorraine** (Inaleman: *Lothringen*, Kinatsila: *Lorena*) usa sa 26 ka mga rehiyon sa Pransiya. Ang labing dagkong mga dakbayan niini mao ang Metz (administratibong kapital) ug Nancy (historikal nga kapital).

Ang karong rehiyon sa Lorena mas dako kay sa historikal nga dukado sa Lorena nga inanayng napaubos sa Pransiya sulod sa mga tuig 1737-1766.

Ang modernong rehiyon naglakip og mga lalawigan sa Pransiya nga dili sakop sa dukado sa Lorena:
* Barrois
* Three Bishoprics
* pipila ka gagmayng mga prinsipalidad nga sakop sa Balaang Empiryong Romano panahon sa Rebolusyong Pranses.
Martinika

Ang **Martinika** usa ka pulo sa sidlakang bahin sa Dagat Caribbean. Kini may total nga langyab nga 1,128 km².

Ang Martinique usa ka departamento sa gawas sa nasod (*[[département d'outre-mer]], or DOM*) sa Pransiya.

Sama sa ubang DOMs, ang Guadeloupe usa usab sa 26 ka mga rehiyon sa maong nasod, ug usa ka integral nga sakop sa Republika. Isip kabahin sa Pransiya, ang Guadeloupe sakop sa Unyon sa Uropa, ug ang kuwarta nga iyang gigamit mao ang *[[euro]]*.
Picardie

:*Kining maong artikulo kabahin sa modernong rehiyon sa Pransiya. Alang sa historikal nga lalawigan sa Pransiya, tan-awa ang [[Picardy]].*

Ang **Picardie** (Iningles: *Picardy'; [[Kinatsila]]: *Picardía'') usa sa 26 ka mga rehiyon sa Pransiya. Kini nahimutang sa amihanang bahin sa Pransiya.

Ang modernong rehiyon sa Picardie mas dako sa historikal nga lalawigan sa Picardy. Ang habagatang bahin sa departamento sa Aisne ug ang dakong bahin sa Oise kanhi kabahin sa lalawigan sa Île-de-France, samtang ang departamento sa Somme ug ang amihanang bahin sa Aisne mao ang lalawigan sa Picardy.
Pays de la Loire

Ang **Pays de la Loire** usa sa 18 ka mga rehiyon sa Pransiya.

Usa kini sa mga rehiyon sa Pransiya nga artipisyal nga gihimo sa kataposang bahin sa ika-20 nga siglo. Kini usa sa mga gitawag nga "nagbalanseng metropolis" (*métropoles d'équilibre*). Ang kapital sa maong rehiyon mao ang Nantes.

Ang ubang pananglitan sa mga artipisyal nga gihimong rehiyon mao ang Rhône-Alpes, alang sa Lyon, ug Midi-Pyrénées, alang sa Toulouse.
Świętopełk II sa Pomerania

Si **Świętopełk II sa Pomerania** (nailhan usab isip **Swantipolk II ang Bantogan** kun **Świętopełk II Wielki**) usa ka prinsipe ug duke sa Sidlakang Pomerania sa mga tuig 1215-1266. Anak siya ni Mestwin I. 

Sa wala pa siya mahimong duke sa tuig 1227, siya ang prinsipe sa distrito sa Gdańsk. Sa tuig 1266 iyang gihiusa ang tanang distrito ug nahimo siyang nag-inusarang naghari sa Sidlakang Pomerania.

Sa tuig 1217/1218 giminyoan niya si Eufrozyna, anak ni Odon, duke sa Dakong Poland. Sa wala pa ang tuig 1252 naminyo siya kang Ermenegarda sa Mecklenburg.

Ang iyang mga anak mao kining mosunod:
* Mestwin II, duke sa Świecie ug dayon Gdańsk
* Warcisław II, duke of Gdańsk
* Eufemia, naminyo kang Jaromir II, duke sa Rugia
* Zwinisława, naminyo kang Dobiesław, anak ni Sad, *lord* sa Tega and Otorów duol sa Wyszogród
* usa ka John
* wa mailhing anak babaye, naminyo ngadto kang konde Kevenberg.
Haute-Normandie

Ang **Haute-Normandie** (Kinatsila: *Alta Normandía*) usa sa 26 ka mga rehiyon sa Pransiya. Kini gimugna niadtong 1956, dihang ang Normandiya gibahin ngadto sa duha. Kining maong pagkabuak kontrobersiyal, ug may mga panawagan sa paghiuli.

Ang Rouen ang lokal nga kapital. Kini may mga historikal nga mga simbahan ug ubang edipisyo.
Centre-Val de Loire

Ang **Centre-Val de Loire** (Kinatsila: *Centro-Valle de Loira*) usa sa 26 ka rehiyon sa Pransiya. Kini nahimutang sa amihanang-kasadpang bahin sa nasod. Ang iyang kapital mao ang Orléans.

## Kasaysayan
Ang Centre gitibuok sa upat ka mga lalawigan kanhi sa Pransiya:
* Orléanais
* Touraine
* Berry
* pila ka bahin sa Perche (ang ubang bahin sa Perche sakop sa rehiyon sa Lower Normandy ug sa Pays-de-la-Loire

## Ngalan
Ang ngalang *Centre* gisaway sa Pransiya. Kini gipili sa sentral nga kagamhanan ug gibase lamang sa heyograpiya, tungod kay ang rehiyon sa Centre gitibuok sa daghang mga kanhi lalawigan ug busa walay mapiliang ngalan. Ang rehiyon wala sa sentro sa Pransiya.

May misugyot nga ang rehiyon nganlang "Val de Loire" ("Lupot sa Loire") aron paghatag og dugang karakter sa rehiyon. Ang ngalang Val de Loire naghatag og mga positibong hunahuna, sama sa mga ''châteaux'' sa Lupot sa Loire.
Caumont, Eure

Ang **Caumont** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 951 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Eure sa rehiyon sa Normandie.
Picardia

Kahenera sa mga alibangbang ang ***Picardia***. Ang *Picardia* sakop sa kabanay nga Pterophoridae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Provence-Alpes-Côte d'Azur

Ang **Provence-Alpes-Côte d'Azur** (PACA) usa sa 26 ka mga rehiyon sa Pransiya.

Kini gitibuok ning mga mosunod:
* ang kanhi mga lalawigan sa Provence
* ang kanhi teritoryo sa Avignon, ang Comtat Venaissin, nga gipanag-iya sa Santo Papa
* ang kanhi Sardinian-Piedmontese nga kondado sa Nice. Ang baybayon ning maong kondado gitawag nga French Riviera (Prinanses: *Côte d'Azur*
* ang habagatang sidlakang bahin sa kanhi lalawigan sa Dauphiné, sa Alpes.

Ang PACA karon naglakip sa unom ka mga departamento sa habagatan-sidlakang bahin sa Pransiya. Kini giutlanan sa Italya sa sidlakan, sa Dagat Mediteranyo sa habagatan, sa Rodano-Alpes sa amihanan, ug sa Languedoc-Roussillon kasadpan. Ang Sapa sa Rodano ang nagmarka sa iyang labing kasadpang utlanan.

Ang logo sa rehiyon nagapakita sa *coat of arms* nga gihimo niadtong dekada 90 ug naglakip sa sa mga *coat of arms* sa mga karaang lalawigan nga nagtibuok sa rehiyon.

Ang mga dagkong dakbayan ug dapit sa Provence-Alpes-Cote d'Azur naglakip ning mosunod:
Aix-en-Provence,
Antibes,
Apt,
Arles,
Avignon,
Les Baux-de-Provence,
Cannes,
Cassis,
Cavaillon,
Digne-les-Bains,
Fréjus,
Grasse,
Juan-les-Pins,
Marseille,
Menton,
Nice,
Orange,
Saint-Raphaël,
Saint-Rémy-de-Provence,
Saint-Tropez,
Tende,
Toulon,
Vence.
Pas-de-Calais

Ang **Pas-de-Calais** usa ka departamento sa Pransiya. Kini ginganlan alang sa Estretso sa Dover.

## Kasaysayan
Ang Pas-de-Calais usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790, panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa mga lalawigan sa Boulonnais, Ponthieu ug Artois.

Ubay-ubay sa labing dugoong mga panagsangka sa Unang Gubat Kalibotanon nahitabo dinhi. Ang Vimy Memorial naghinumdom sa mga napukan sa Panagsangka sa Bakilid sa Vimy ug usa sa labing importanteng memoryal sa Canada alang sa iyang mga napukang sundalo.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Pas-de-Calais
* Mga komyun sa Pas-de-Calais
* Mga arrondissement sa Pas-de-Calais
* Talaan sa mga departamento sa Pransiya

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''prefecture'' 
* Balayan sa ''Conseil Général'' 
* pas-de-calais.com
Eure

Ang **Eure** usa ka departamento sa Pransiya. Ang ngalan gikan sa Sapa sa Eure.

## Kasaysayan
Ang Eure usa sa mga orihinal nga 83 ka mga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa kanhi lalawigan sa Normandie.

## Heyograpiya
Ang Eure kabahin sa rehiyon sa Normandie. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Seine-Maritime, Oise, Val-d'Oise, Yvelines, Eure-et-Loir, Orne, ug Calvados.

Ang departamento usa ka patag sa bungtod (*plateau*) nga giutlanan sa Sapa sa Sena ug sa iyang mga sumpayng sapa.

## Turismo
Ang nag-unang atraksiyon alang sa turismo mao ang Giverny, kuwatro kilometros gikan sa Vernon diin ang balay ug tanaman ni Claude Monet nahimutang.http://giverny.org/

The Abadiya sa Bec ug sa Château-Gaillard duol sa Les Andelys laing angay bantayan.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Eure
* Mga komyun sa Eure
* Mga arrondissement sa Eure
* Talaan sa mga departamento sa Pransiya

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''Conseil Général''
* Balayan sa ''prefecture''
* Les Andelys ug Chateau Gaillard 
* Vernon Giverny Passionnément 
* Kabahin sa Abadiya sa Bec
Nord

Ang **Nord** usa ka departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa amihanang bahin sa maong nasod.

## Kasaysayan
Ang Nord mao ang Pranses nga bahin sa Kondado sa Flanders, walay labot sa kasadpang bahin nga gibuwag niadtong 1237 isip Kondado sa Artois ug karon kabahin sa silingang Pas-de-Calais, ug Hainault. Kining maong teritoryo kabahin sa Katsilang Netherlands apan inanayng gihatag sa Pransiya sa mga tratado sa 1659, 1668, ug 1678.

Ang Nord usa sa mga orihinal nga 83 ka mga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses.

## Heyograpiya
Ang Nord kabahin sa rehiyon sa Nord-Pas-de-Calais. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Pas-de-Calais ug Aisne, ingon man sa Belgium ug sa Dagat sa Amihanan.

Ang departamento nagtaas tungod sa pagkahimutang niini sa amihanang-sidlakang bahin sa nasod, ubay sa kasadpang katunga sa utlanan padulong sa Belgium. Ang iyang prinsipal nga dakbayan mao ang Lille. Nagpalibot sa Lille mao ang mga dakbayan sa Roubaix, Tourcoing ug Villeneuve-d'Ascq. Kining upat ka dakbayan nagtibuok sa kanhi mga industriyal ug minahang mga lungsod nga may labaw sa usa ka milyon nga molupyo. Ang ubang importanteng dakbayan mao ang Valenciennes, Douai, ug Dunkerque.

Ang dagkong mga sapa mao kining mosunod:
* Yser
* Lys
* Escaut
* Scarpe
* Sambre

## Ekonomiya
Ang departamento mao ang sentro sa industriyalisasyon sa Pransiya panahon sa ika-19 nga siglo. Tungod niini, nahiagom kini sa grabeng kadaot panahon sa Unang Gubat Kalibotanon, ug karon nag-atubang og labihang problema sa ekonomiya, katilingban ug kalikopan tungod sa pagkunhod sa pagmina sa sugnod uban sa iyang mga silingan.

## Demograpiya
Ang Nord mao ang labing daghang molupyo nga departamento sa Pransiya. Kini mya 2.55 ka milyon nga residente sa gidak-ong 5,740 km². 

## Kultura
Ang Flemish sa Kasadpan (*Western Flemish*) gitabi sa mga 20,000 ka mga tawo sa amihanang bahin sa departamento, sa *arrondissement* sa Dunkerque.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Nord
* Mga komyun sa Nord
* Mga arrondissement sa Nord
* Talaan sa mga departamento sa Pransiya

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''prefecture'' 
* Balayan sa ''Conseil Général'' 
* mga sumpay gikan sa DMOZ
Talaan sa mga ngalan sa mga rehiyon sa Pransiya sa upat ka pinulongan

Kini ang **talaan sa mga ngalan sa mga [[rehiyon (Pransiya)|rehiyon]] sa [[Pransiya]] sa upat ka pinulongan**: Prinanses, Iningles, Kinatsila, ug Binisayang Sinugboanon.
Corse

:*Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa [[Corse (pagklaro)]].*

Ang **Corse** (Corsican: *Corsica*) usa sa 26 ka mga rehiyon sa Pransiya, bisan kon kini gitawag nga "teritoryal nga kolektibad" (*collectivité territoriale*) sa balaod. Isip usa ka teritoryal nga kolektibad, kini may mga gahom nga wala sa ubang rehiyon.

Bisan kon ang pulo gibuwag gikan sa kontinental nga bahin sa Pransiya pinaagi sa Dagat Liguarian, ang Corsica giila nga lakip sa Metropolitan nga Pransiya.
Limousin (pagtino)

Ang **Limousin** mahimong magpasabot bisan asa ning mosunod:
* Limousin (lalawigan) sa Pransiya
* Limousin (rehiyon)
* Limousin (pinulongan): ang pinulongang Occitan sa rehiyon
* Limousin (cattle): klase sa baka.
* Limosin, ang sakyanan.
Meurthe-et-Moselle

Ang **Meurthe-et-Moselle** usa ka departamento sa Pransiya. Ang ngalan niini naggikan sa mga sapang Meurthe ug Mosela.

## Kasaysayan
Ang Meurthe-et-Moselle gimugna sa tuig 1871 human sa Gubat Pranses-Prusyan. Kini ang mga teritoryo sa Moselle ug Meurthe nga nahabilin sa Pransiya.

Ang utlanan karon taliwala sa Meurthe-et-Moselle ug Mosela mao ang utlanan sa Pransiya ug Alemanya sa mga tuig gikan 1871 hangtod sa 1919.

## Heyograpiya
Ang Meurthe-et-Moselle kabahin sa rehiyon sa Grand Est. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Meuse, Vosges, Bas-Rhin ug Moselle, ug sa mga nasod sa Luxembourg ug Belgium.

Ang gitas-on sa departamento paamihanan-habagatan moabot og 130 ka kilometro ug pakasadpan-sidlakan gikan sa 7 ngadto sa 103 ka kilometro.

Ang mga dagkong sapa mao kining mosunod:
* Mosela (sapa)
* Meurthe (sapa)
* Chiers (sapa)
* Vezouze (sapa)

## Ekonomiya
Ang ekonomiya sa departamento nagsalig sa pagmina hangtod sa dekada 60. Lakip sa gimina ang puthaw, asin, ug anapog.

Ang urban nga langyab palibot sa Nancy may usa ka dinamikong ekonomiya binase sa serbisyo, panukiduki, ug taas nga edukasyon.

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga *Meurthe-et-Mosellans*.

Ang langyab palibot sa Nancy urbanisado kaayo, samtang ang Santois sa habagatan usa gihapon ka rural nga dapit.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Meurthe-et-Moselle
* Mga komyun sa Meurthe-et-Moselle
* Mga arrondissement sa Meurthe-et-Moselle
* Talaan sa mga departamento sa Pransiya

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''prefecture'' 
* Balayan sa ''Conseil Général'' 
* cdt-meurthe-et-moselle.fr
Saône-et-Loire

Ang **Saône-et-Loire** usa ka departamento sa Pransiya. Ang ngalan niini gikan sa mga sapa sa Saône ug Loire nga nagpalibot niini.

## Kasaysayan
Ang Saône-et-Loire usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790, panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa mga bahin sa mga lalawigan sa Burgundy ug Bresse; gihiusa niini ang mga *pays* nga kanhi walay komon nga kasaysayan, kahiusahan sa politika, ug bisan heyograpikal nga panaghiusa. Ang kasaysayan sa Saône-et-Loire makita sa Burgundy, labi na gayod sa mga lokal nga kasaysayan sa Autun, Mâcon, Chalon-sur-Saône, Charolles ug Louhan.

## Heyograpiya
Ang Saône-et-Loire mao ang ikapitong labing dako nga departamento sa Pransiya ug ang labing taas og densidad sa rehiyon sa Borgonya. Sa kasadpan sa departamento makita ang mga bungtod sa *Autunois*, ang rehiyon palibot sa Autun, ug ang sa Charollais ug sa Mâconnais. Sa tunga niini gitadlas kini amihanan-kasadpan sa Saône; ang maong sapa usa ka tributaryo sa Rodano nga misumpay niini sa Lyon ug busa konektado sa Dagat Mediteranyo. Ang Loire miagi sa pikas direksiyon, ug migawas didto sa Kadagatang Atlantiko.

Sa sidlakan sa departamento makita ang amihanang bahin sa patag sa Bresee. Sa kasadpan ang industriyal nga mga dapit sa Creusot ug Montceau-les-Mines.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Saône-et-Loire
* Mga komyun sa Saône-et-Loire
* Mga arrondissement sa Saône-et-Loire
* Givry (Saône-et-Loire)
* Talaan sa mga departamento sa Pransiya
* Langue d'Oïl
* Franco-Provençal (pinulongan)

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''Conseil Général''
* Balayan sa ''préfecture''
Gironde

Ang **Gironde** usa ka departamento sa Pransiya. Ang ngalan niini gikan sa estuwaryo sa Gironde.

## Kasaysayan
Ang Pas-de-Calais usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790, panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa mga lalawigan sa Guyenne ug Gascogne.

Gikan sa 1793 ngadto sa 1795, ang ngalan giusab ngadto sa **Bec-d'Ambès**, aron malikayan nga masaypan sa mga rebolusyonaryong Girondin.

## Heyograpiya
Ang Gironde kabahin karon sa rehiyon sa Nouvelle-Aquitaine. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Landes, Lot-et-Garonne, Dordogne, ug Charente-Maritime ug sa Kadagatang Atlantiko sa kasadpan.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Gironde
* Mga komyun sa Gironde
* Mga arrondissement sa Gironde
* Talaan sa mga departamento sa Pransiya

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''Conseil Général'' 
* Balayan sa ''prefecture'' 
* Turismo
Haute-Garonne

Ang **Haute-Garonne** usa ka departamento sa Pransiya. Ang ngalan niini naggikan sa sapa sa Garonne. Kini nahimutang sa habagatan-kasadpang Pransiya.

## Kasaysay
Ang Haute-Garonne usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790, panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa lalawigan sa Languedoc.

## Heyograpiya
Ang Haute-Garonne kabahin sa karong rehiyon sa Occitanie. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Hautes-Pyrénées, Gers, Tarn-et-Garonne, Tarn, Aude, and Ariège. Sa habagatan niini nahimutang ang mga lalawigan sa Lleida ug Huesca sa Espanya.

Ang departamento gilabang sa Sapa sa Garonne sa hapit mo-200 ka kilometro (125 ka milya). Ang labing habagatan sa department anaa sa Pireneo ug bungtoron kaayo. Ang kinatas-ang dapit mao ang Perdiguère, 3,222 ka metros (10,571 ka piye) ibabaw sa dagat.

## Demograpiya
Ang mga molupyo ning maong departamento gitawag nga *Haut-Garonnais*. Ang labing daghang tawo anaa sa palibot sa Toulouse samtang ang habagatang bahin sa departamento wala kaayoy nagpuyo.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Haute-Garonne
* Mga komyun sa Haute-Garonne
* Mga arrondissement sa Haute-Garonne
* Talaan sa mga departamento sa Pransiya

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''Conseil Général''
* Balayan sa ''prefecture'' 
* Turismo 
* mairie-toulouse.fr
Jura (departamento)

Ang **Jura** usa ka departamento sa Pransiya. Ang ngalan niini gikan sa kabungtorang Jura sa sidlakang bahin sa Pransiya.

## Kasaysayan
Kaniadto ang Jura sakop sa Kondado sa Burgundy nga nailhan sa mga Pranses isip Franche-Comté. Ang Dole mao ang kapital hangtod ang rehiyon nailog ni Luis XIV ug kini gibalhin ngadto sa Besançon. Ang Dole karon usa na ka *sous-préfecture* sa Jura. 

Sa sayong bahin sa ika-13 nga siglo, ang mga molupyo sa duha sa ikatulong bahin sa Jura nagtabi sa pinulongang Franco-Provençal. Kini padayong gitabi sa mga rural nga dapit hangtod sa ika-20 nga siglo.

Ang Jura usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790, panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa mga lalawigan sa Franche-Comté.

## Heyograpiya
Ang Jura usa sa mga departamento sa rehiyon sa Franche-Comté. Kini gipalibotan sa mga Pranses nga departamento sa Doubs, Haute-Saône, Côte-d'Or, Saône-et-Loire, ug Ain, ingon man sa kanton sa Switzerland nga ginganlag Vaud, sa sidlakan niini.

## Klima
Ang klima sa Jura depende sa elebasyon. Ang ubos nga mga lupot sakto lang ang kabugnaw, apan ang mga habog nga bungtod may labihan kabugnaw nga imbiyerno (*winter*).

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Jura
* Mga komyun sa Jura
* Mga arrondissement sa Jura
* Talaan sa mga departamento sa Pransiya
* pinulongang Pranses

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''prefecture'' 
* Balayan sa ''Conseil Général'' 
* http://www.jura-france.net/
Marne

:*Alang sa komyun, bisitaha ang [[La Marne]].*

Ang **Marne** usa ka departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa amihanan-sidlakang bahin sa nasod ug ginganlan alang sa Sapa sa Marne nga miagi taliwala sa departamento. Ang *[[préfecture]]* (kapital) sa Marne mao ang Châlons-en-Champagne (kanhi nailhan isip Châlons-sur-Marne). Ang mga *[[sous-préfectures]]* mao ang Épernay, Reims, Sainte-Menehould, ug Vitry-le-François.

Nahimutang sa Marne ang mga parasan sa *[[champagne (bino)|champagne]]*.

## Kasaysayan
Ang Marne usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790, panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa lalawigan sa Champagne.

## Heyograpiya
Ang Marne kabahin sa rehiyon sa Grand Est ug gipalibotan sa mga departamento sa Ardennes, Meuse, Haute-Marne, Aube, Seine-et-Marne, ug Aisne.

## Demograpiya
Ang mga tawo sa departamento gitawag nga *Marnais*.

## Turismo
Usa sa mga nag-unang atraksiyon mao ang [Reims], diin nahimutang ang tradisyonal nga katedral diin ang mga hari sa Pransiya koronahan.

== Tan-awa usab ==
* [Mga kanton sa Marne
* Mga komyun sa Marne
* Mga arrondissement sa Marne
* Bino sa Pransiya
* Kagubot sa Champagne (*Champagne Riots*)
* Talaan sa mga departamento sa Pransiya

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''prefecture''
* Balayan sa ''Conseil Général''
* Turismo sa Reims
Saint-Pierre, Bas-Rhin

Ang **Saint-Pierre** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 460 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Bas-Rhin sa rehiyon sa Grand Est.

## Tan-awa usab
* Saint-Pierre
Seine-Maritime

Ang **Seine-Maritime** (Kinatsila: *Sena maritimo*) usa ka departamento sa Normandiya sa Pransiya.

## Kasaysayan
Ang mga drowing sa langob sa Gouy ebidensiya nga may mga tawo sa dapit sa panahong paleyolitiko.

Mga tuig 450 W.K. ang mga tribong Celtic misugod sa pagpuyo sa rehiyon. Ang Sapa sa Seine maoy nahimo nilang unang paagi sa komunikasyon.

Ang rehiyon sa Véliocasses de Rotomagus (Rouen) ug Calètes de Juliobona (Lillebonne) giokupar sa mga sundalo ni Julius Caesar. Ang Rouen nahimong kapital sa ikaduhang Lyonnaise, usa sa mga lalawigan sa Gaul.

Human sa imbasyon sa mga Franc, ang rehiyon nahimong kabahin sa Neustrie. Ang Rouen ug ang iyang obispo prétextat nalambigit sa dugoong gubat batok sa sumusunod ni Clovis.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Sena Maritimo
* Mga komyun sa Sena Maritimo 
* Mga arrondissement sa Sena Maritimo 
* Talaan sa mga departamento sa Pransiya

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''Conseil Général'' 
* Communes 76
Britanya

:*Kining maong artikulo kabahin sa rehiyon sa Britanya. Alang sa ubang gamit, tan-awa ang [[Bretagne (pagtino)]].


Ang *'Bretagne*' ([[Breton (pinulongan)|Breton]]: *Breizh*; [[Gallo (pinulongan)|Gallo]]: *Bertaèyn*) usa sa 26 ka mga [[rehiyon (Pransiya)|rehiyon]] sa nasod sa [[Pransiya]]. Kini gitibuok sa mga [[departamento]] sa [[Côtes-d'Armor]], [[Ille-et-Vilaine]], [[Morbihan]] ug [[Finistère]].

Ang Bretagne anaa mahimutang sa usa ka dakong [[peninsula]] sa amihanang-kasadpan sa nasod, taliwala sa [[Kanal sa Inglatera]] sa amihanan ug sa [[Bahiya sa Biscay]] sa habagatang. Ang kapital nga dakbayan niini mao ang [[Rennes]].

== Teritoryo ==
Otsenta porsento (80%) sa kanhi *duchy* ug [[lalawigan (Pransiya)|lalawigan]] sa [[Brittany]] nahimong sakop sa teritoryo sa kasamtangang rehiyon sa Bretagne. Ang laing 20% sa maong lalawigan mao ang departamento sa [[Loire-Atlantique]] nga karon sakop sa rehiyon sa [[Pays-de-la-Loire]]. Ang kapital sa maong rehiyon mao ang [[Nantes]], ang kapital kaniadto sa [[duke sa Brittany]].

Usa sa mga rason nganong ang Brittany gibahin ngadto sa duha ka rehiyon mao ang paglikay sa suyaay taliwala sa Rennes ug Nantes. Bisan kon ang Nantes ang nahimong kapital sa duke hangtod sa ika-16 nga siglo, sa Rennes magtigom ang mga sakop sa *parlement*, ang korte suprema sa hustisya, taliwala sa [[1560]] hangtod [[1789]]. Ang Rennes mao usab ang administratibong kapital panahon sa *intendente* sa Brittany gikan sa [[1689]] hangtod sa [[1789]].

Sa dihang ang mga rehiyon sa Pransiya gimugna, nadesisyonan kaniadtong [[1941]] nga bahinon ang Brittany ngadto sa duha ka rehiyon: Bretagne nga ang Rennes maoy kapital, ug laing rehiyon kang kansang kapital mao ang Nantes. Ang ikaduhang rehiyon mao ang Pays-de-la-Loire ("kayutaan sa [[Loire]]"), nga gilakipan sa pila ka mga historikal nga lalawigan ([[Anjou]], [[Maine (Pransiya)|Maine]], ubp.).

May pipila ka tawo sa Brittany nga buot hiusahon pagbalik ang Britanny pinaagi sa pagbalik sa Loire-Atlantique sa Bretagne, apan kini nagtangag sa pangutana kon asang dakbayan (Rennes o Nantes) ang himoong kapital.

== Tan-awa usab ==
* [[Talaan sa mga kodigo postal sa Brittany]]

==Mga sumpay sa gawas==
*  [http://www.bretagne.bzh Rehiyonal nga konseho sa Bretagne]
*  [http://www.frenchentree-brittany.com/ FrenchEntree-Brittany] 
*  [http://brittany.angloinfo.com/ AngloINFO Bretagne] 
*  *Photographic library Ille-et-Vilaine ''
Isère

Ang **Isère** usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa sidlakang  bahin sa nasod. Ang ngalan niini naggikan sa Sapa sa Isère.

## Kasaysayan
Ang Isère usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa kanhi lalawigan sa Dauphiné. Ang gidak-on sa departamento gipagamyan makaduha, sa 1852 ug sa 1967.

## Heyograpiya
Ang Isère karon kabahin sa rehiyon sa Auvergne-Rhône-Alpes. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Rhône, Ain, Savoie, Hautes-Alpes, Drôme, Ardèche, ug Loire.

Ang Isère naglakip sa usa ka bahin sa Alpes (*Alps*) sa Pransiya. Ang labing habog nga dapit sa departamento mao ang tumoy sa La Meije, 3,987 ka metros gikan sa lebel sa dagat.

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga *Isérois*.
Pyrénées-Atlantiques

Ang **Pyrénées-Atlantiques** (Gascon: *Pirenèus-Atlantics*; Basque: *Pirinio-Atlantiarrak* o *Pirinio-Atlantikoak*) usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa habagatan-kasadpang bahin sa nasod. Ang ngalan niini naggikan sa kabungtorang Pyrenees ug sa Kadagatang Atlantiko.

## Kasaysayan
Ang Basses-Pyrénées usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa mga bahin sa kanhi mga lalawigan sa Guyenne, Béarn, ug Gascony. Gilakip usab niini ang tulo ka tradisyonal ng lalawigan sa amihanang Nasod Basque:Labourd, Soule ug Basse-Navarre.

Ang kasaysayan ning maong mga lalawigan ubos sa *[[Ancien Régime]]* makita sa indibiduwal nga mga artikulo.

Pagka-Oktubre 10, 1969, ang ngalan sa Basses-Pyrénées giilisdan sa *Pyrénées-Atlantiques*.

## Heyograpiya

Ang Pyrénées-Atlantiques karon kabahin sa rehiyon sa Nouvelle-Aquitaine.  Kini gipalibotan sa mga departamento sa Landes, Hautes-Pyrénées, ug Gers ug sa Kadagatang Atlantiko.

Ang mga dapit nga daghang tawo naglakip sa Pau, Biarritz, Bayonne, Anglet ug Saint-Jean-de-Luz.

## Kultura
Ang mga bahin sa departamento nga kanhi sakop sa Guyenne ug Béarn may dakong impluwensiya gikan sa mga Basque.

Ang Gascon ug Basque mga lokal nga pinulongan.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa 
* Mga komyun sa 
* Mga arrondissement sa 

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''prefecture'' 
* Balayan sa ''Conseil Général''
Bois-le-Roi, Eure

:*May komyun usab sa [[Bois-le-Roi, Seine-et-Marne
|samang ngalan]] sa departamento sa [[Seine-et-Marne]].*

Ang **Bois-le-Roi** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 793 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Eure sa rehiyon sa Normandie.

## Galeriya sa hulagway


Bois-le-Roi_(Eure)_OSM_01.png
Bois-le-Roi_(Eure)_OSM_03.png
Mosa

Ang **Mosa** ngalan niining mga mosunod:

## Chad
*1 Mosa (pinadpad nga balas), Ennedi-Ouest, 
## Kamerun
*2 Mosa (suba sa Kamerun), East Region, 
## Kosobo
*3 Moša, tagaytay, 
## Olanda
*4 Meuse (suba sa Olanda), 
## Zimbabwe
*5 Mosa (suba sa Zimbabwe),
Sainte-Colombe, Seine-Maritime

:*Alang sa ubang komyun sa Pransiya nga ginganlang Sainte-Colombe, adto ang [[Sainte-Colombe]].*

Ang **Sainte-Colombe** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 177 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Seine-Maritime sa rehiyon sa Normandie.

## Galeriya sa hulagway


76569-Sainte-Colombe-Sols.png
Sainte-Colombe_Carte_postale_11.jpg
Saint-Martin-de-Pallières

:*Alang sa ubang komyun sa Pransiya nga ginganlang Saint-Martin, adto ang [[Saint-Martin]].*

Ang **Saint-Martin-de-Pallières** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 142 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Var sa rehiyon sa Provence-Alpes-Côte d'Azur.
Ramon S. Arong

Sa panuigon nga 63, si **Ram&#243;n Sumagang Arong**, wa na magdahom nga may katumanan pa ang iyang mga damgo nga mamahimong usa ka hingpit nga magsusulat sanglit gihiktan siyag maayo sa iyang panginabuhi diha sa aseras uban sa kapikas sa kinabuhi nga si Fidela Tirol diin namaligya silag sigarilyo, mantalaan, magasin ug mga komiks.

Nasakpan si Ramon sa mga sakop sa BATHALAD sa dalan Colon ug dihadiha gidasig sa pagpadayon sa pagpanulat. Misamot ang iyang kaikag ug kadasig sa dihang nasakop siya sa naasoyng pundok sa mga magsusulat kaniadtong Abril 1989. Sulod sa tulo ka tuig gikan sa iyang pagpasakop sa BATHALAD, napatikan siyag mga balak, sugilanon ug mga komiks, wala pay labot sa daghan niyang mga Gitikgitik ug mga Pulongbay.

Suliran ba ang pagka magsusulat bisag wala makatiwas sa pagtungha bisan sa hayskol? Alang kang Ramon, dili kini suliran tungod kay igo lamang siyang nakatiwas sa elementarya sa iyang lungsod sa Cordova, Sugbo kaniadtong 1937.

#### Reperensiya:
* Lunhawng Hangin, 1993
Sugibuhi

Ang **bayograpiya** (gikan sa Kinatsila: *bio·gra·fí·a*) kun **sugibuhi** mao ang usa ka pulong nga naggikan sa "sugilanon" kun "sugid" sa kinabuhi; kaagi sa kinabuhi sa usa ka tawo.
Roger Pono

Si **Rogelio Suico Pono**, usa ka magsusugilanon, magbabalak ug nobelista, natawo sa Dakbayan sa Sugbo kaniadtong 1941 sa ginikanang Santiago Villa Pono ug Prima Tecling Suico nga mga negosyante ug panadero.

Ang una niyang edukasyon nakab-ot sa Elementarya sa Bato, Leyte diin siya magdako. Natapos ang iyang kurso nga AB sa St. Michael College sa Hindang, Leyte sa 1964, isip usa ka *working student*. Nakalabang sa pasulit sa serbisyo Sibil sa Career Servise Professional kaniadtong 1968.

Naminyo siya ni Loreta Redoblado ug adunay upat (4) ka mga anak- Estrellita (Star)”, Ma. Rowena Estrella, Ritche, ug Gio. Silang upat malampuson na sa ilang pagtuon ug mga karera.

Naa nasad siyay lima (5) ka mga apo- Luis Angelo, Margaret Louisse, Heath Mattheu, Heath Taddheu, ug Hugh Ivankor.

## Iyang gugma sa Binisaya
Ang kaikag ni **Roger** (**Boy** sa kahigalaan) sa pagbasa sa Binisaya nagsugod sa segundo grado pa siya diin ang balay ni anhing Teofilo Palen nga puno sa Bisaya Magasin, Alimyon, Saloma ug Lamdag iyang duktan pagbasa gikan sa tunghaan hangtod sa kilumkilom nga magsuga lamag lamparilya.

Nahuptan niya ang unang trabaho isip usa ka *election clerk* sa Comelec. *Senior clerk* usab sa Department of Public Information sa 1973 hangtod nga nahimong *feature editor* dihang ang DPI nahimong Office of Media Affairs, apan sa 1987 migawas sa trabaho kay giingogan na sa sobrang pamolitika diha sa buhatan sa kagamhanan lakip na ang pagpanggukod sa mga kaatbang. Natudlo siya nga *editorial assistant* sa Southern Outlook Magazine, *associate editor* sa Habagatan, *publisher* ug *associate editor* sa Bantayan sa Hari, editor sa Tubod, Kahayag, Sugid, Hiyas, ug Kaliwat Magazine. Nahimong magsisibya ug *co-anchor* sa pipila ka programa sa radyo. Nakatambong usab siyag daghang nagkalainlaing *seminar-workshop* lakip na ang pagpanulat.

## Mga ganti ug pasidungog
Nakadaog siyag upat ka **unang ganti**: 2 sa balak, 1 sa sugilanon ug 1 sa artikulo; siyam ka **ikaduhang ganti**: 3 sa artikulo, 3 sa balak, 1 sa sugilanon, 1 sa sugilagming ug 1 sa Usa-ka-Akto nga Drama; napulo ka **ikatulong ganti**: 4 sa sugilanon, 3 sa balak, 1 sa mubong nobela, 1 sa gumalaysay ug 1 sa artikulo.

Napili usab siya nga **Debater of the Year** ug **Poet of the Year** (1962-63) sa St. Michael College.

### Mga nobela
Nasulat niya ang mga nobelang (prosa) "Nagdilaab nga .45", Ang Samurai nga Bulawan", "Magic Makinilya", "Isla V", "Treasure Hunter", ug "Dearest Hope" nga pulos napatik sa Bisaya Magasin.

Siya ang Pamuno sa BATHALAD sa tuig 1992-93.

**PAGKAKARON**

Si Roger usa sa mga tigduma sa programa sa radyo nga Sugbuanon Na Ni sa DyAB 1512 Abante Bisaya.

## Tan-awa usab
*Sun.Star English-Visayan Cebuano Dictionary
Saint-Sauveur, Haute-Garonne

Saint-Sauveur (Haute-Garonne) Mairie.jpg
Météorite de Saint Sauveur MHNT1.jpg|Chondrite EH5 « Saint-Sauveur »


Ang **Saint-Sauveur** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 1,159 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Haute-Garonne sa rehiyon sa Occitanie.
Saint-Aubin, Aube

Ang **Saint-Aubin** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 505 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Aube sa rehiyon sa Grand Est.

## Galeriya sa hulagway


Saint-Aubin_la_Haute_Pierre.JPG
Saint-Aubin_-_Mairie_-_1.jpg
Saint-Aubin, Nord

Ang **Saint-Aubin** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 383 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Nord sa rehiyon sa Hauts-de-France.

## Galeriya sa hulagway


Église_de_Saint-Aubin_(Nord).JPG
Saint-Loup, Loir-et-Cher

Ang **Saint-Loup** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 259 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Loir-et-Cher sa rehiyon sa Centre-Val-de-Loire.

## Galeriya sa hulagway


Saint-Loup_-_Eglise_Saint-Loup.jpg
Saint-Loup, Creuse

Ang **Saint-Loup** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 186 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Creuse sa rehiyon sa Nouvelle-Aquitaine.

## Galeriya sa hulagway


23209-Saint-Loup-Sols.png
Beaumont, Haute-Savoie

Ang **Beaumont** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 1,018 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Haute-Savoie sa rehiyon sa Auvergne-Rhône-Alpes.

## Galeriya sa hulagway


Church_of_Beaumont_-_panoramio.jpg
Le Pin, Loire-Atlantique

Ang **Le Pin** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 602 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Loire-Atlantique sa rehiyon sa Pays-de-la-Loire.

## Galeriya sa hulagway


44124-Le_Pin-Sols.png
Le_Pin_(Loire-Atlantique)_-_église.JPG
Saint-Laurent-l'Abbaye

Ang **Saint-Laurent-l'Abbaye** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 209 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Nièvre sa rehiyon sa Bourgogne-Franche-Comté.

## Galeriya sa hulagway


Saint-Laurent-l-Abbaye.jpg
Saint-Laurent-l'Abbaye-FR-58-panneau_d'agglomération-02.jpg
Saint-Laurent-l'Abbaye-FR-58-panneau_d'agglomération-01.jpg
Saint-Laurent, Côtes-d'Armor

Ang **Saint-Laurent** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 437 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Côtes-d'Armor sa rehiyon sa Bretagne.

## Galeriya sa hulagway


Église_et_croix_2012-10-09_16-16-17.jpg
Église_et_croix_2012-10-09_16-15-36.jpg
Sainte-Marie, Hautes-Pyrénées

Ang **Sainte-Marie** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 31 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Hautes-Pyrénées sa rehiyon sa Occitanie.

## Galeriya sa hulagway


Bagiry_05.jpg
Le_Gar_vu_de_Ste-Marie.jpg
Saint-Clément, Ardèche

:*Alang sa ubang komyun nga may samang ngalan, adto ang [[Saint-Clément]].*

Ang **Saint-Clément** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 118 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Ardèche sa rehiyon sa Auvergne-Rhône-Alpes.
Belmont, Bas-Rhin

Ang **Belmont** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 0 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Bas-Rhin sa rehiyon sa Grand Est.

:*Alang sa ubang komyun sa Pransiya nga ginganlang Belmont, adtoa ang [[Belmont]].*
Saint-Hilaire, Doubs

:*Alang sa ubang komyun nga samag ngalan, adto ang [[Saint-Hilaire]]*.

Ang **Saint-Hilaire** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 48 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Doubs sa rehiyon sa Bourgogne-Franche-Comté.
La Francheville

:*Alang sa ubang komyun nga samag ngalan, adtoa ang [[Francheville]].*

Ang **La Francheville** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 1,375 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Ardennes sa rehiyon sa Grand Est.
La Hauteville

:*Alang sa ubang komyon nga may samang ngalan, adto ang [[Hauteville]].*

Ang **La Hauteville** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 157 ka molupyo situato nel dipartimento degli Yvelines sa rehiyon sa Île-de-France.
Le Thil

:*Alang sa ubang komyon nga may samang ngalan, adto ang [[Thil]].*

Ang **Le Thil** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 199 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Eure sa rehiyon sa Normandie.

## Galeriya sa hulagway


Blason_ville_fr_Le_Thil_(Eure).svg
Courtenay, Loiret

:*Alang sa komyun sa Isère, adto ang [[Courtenay, Isère]].*

Ang **Courtenay** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 3,292 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Loiret sa rehiyon sa Centre-Val-de-Loire.
Courtenay, Isère

:*Alang sa komyun sa Loiret, adto ang [[Courtenay, Loiret]].*

Ang **Courtenay** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 667 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Isère sa rehiyon sa Auvergne-Rhône-Alpes.
Gers

Ang **Gers** usa ka departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa habagatan-kasadpang bahin sa nasod. Ang ngalan niini naggikan sa Sapa sa Gers.

## Kasaysayan
Ang Gers kanhi sakop sa Gascony. Kini usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa mga bahin sa kanhi mga lalawigan sa Guyenne ug Gascony.

## Heyograpiya
Ang departamento kabahin karon sa rehiyon sa Occitanie. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Hautes-Pyrénées, Haute-Garonne, Tarn-et-Garonne, Lot-et-Garonne, Landes, ug Pyrénées-Atlantiques. 

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga *Gersois*.

## Kultura
Ang kagamhanan mipokus sa lokal nga mga delikasi, ang *pâté de foie gras*.

## Tan-awa usab
* Mga komyun sa Gers
* Mga kanton sa Gers
* Mga arrondissement sa Gers

## Mga sumpay sa gawas
*  ''Conseil Général'' 
*  ''Prefecture''
*  http://www.gers-gascogne.com/fr/default.asp
Bas-Rhin

Ang **Bas-Rhin** usa sa mga departamento sa Pransiya. Ang ngalan nagkahulogang "Ubos nga Rin".

## Kasaysayan
Ang departamento usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses.

Sa tunga-tungang bahin sa dekada 90 sa siglo 17 ang amihanang utlanan sa departamento giiswag human sa okupasyon sa Pransiya sa mga dapit sa amihanan; ang Annweiler am Trifels, Landau an der Pfalz, Bad Bergzabern, ug Wörth an der Rhein nalakip na sa departmento. Apan human sa kapildehan ni Napoleon I sa Panagsangka sa Waterloo sa tuig 1815, ang Kongreso sa Vienna miuli sa maong mga dapit ngadto sa Bavaria: ang maong mga teritoryo karon sakop na sa Alemang estado sa Rhineland-Palatinate.

Ang departamento kaduha nasakop sa Alemanya: gikan sa 1871 human sa pagkapilde sa Pransiya sa Gubat sa Pransiya ug Alemanya hangtod sa kataposan sa Unang Gubat Kalibotanon sa 1918, ug ingon man panahon sa Ikaduhang Gubat Kalibotanon (gikan 1940 hangtod 1945).

## Heyograpiya
Ang Sapa sa Rodano usa ka importanteng sapa sa maong dapit.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Bas-Rhin
* Mga komyun sa Bas-Rhin
* Mga arrondissement sa Bas-Rhin

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''Conseil Général''
Haut-Rhin

Ang **Haut-Rhin** usa sa mga departamento sa Pransiya. Ang ngalan niini naggikan sa Sapa sa Rin (*Rhine River*).

## Kasaysayan
Ang Haut-Rhin usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa katunga sa kanhi lalawigan sa Alsace (ang Haute-Alsace).

Ang mga utlanan sa departamento nausab na sa makadaghan:
* 1798: nalakip niini ang Mulhouse, kanhi usa ka gawasnong dakbayan, ang kataposang engklabo sa Switzerland sa habagatan.
* 1800: ang tibuok departamento sa Mont-Terrible nahimong sakop sa Haut-Rhin
* 1814: ang mga teritoryo nga sakop sa Mont-Terrible giuli ngadto sa Switzerland gawas sa prinsipalidad sa Montbéliard
* 1816: ang Montbéliard gibalhin ngadto sa Doubs
* 1871: dakong bahin sa departamento nahimong kabahin sa Alemanya human sa Tratado sa Frankfurt. Ang nahibilin sa Pransiya nahimong Territoire de Belfort;
* 1919: giuli sa Pransiya ang departamento pinaagi sa Tratado sa Versailles, apan ang Belfort nabuwag lang gihapon
* 1940: giilog sa Alemanya
* 1944: nabalik sa Pransiya

## Heyograpiya
Ang Haut-Rhin giutlanan sa Sapa sa Rodano sa sidlakan ug sa Kabungtorang Vosges sa kasadpan. Sa tunga-tunga ang dakong patag. Ang klima semi-kontinental.

## Ekonomiya
Ang Haut-Rhin usa sa labing datong departamento sa Pransiya. Ang Mulhouse mao ang nahimutangan sa paktorya sa awto sa Peugeot. Ang kinaubsang pigura sa kawalay trabaho (*unemployment figure*) sa tibuok nasod anaa sa Habagatang Sundgao (naa lamang sa 2%).

## Kultura
* pinulongang Alsatian

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Haut-Rhin
* Mga komyun sa Haut-Rhin
* Mga arrondissement sa Haut-Rhin

## Mga sumpay sa gawas
*Balayan ''Conseil Général'' 
*/ ''City Guide from Mulhouse''
Dordogne

Ang **Dordogne** usa sa mga alintaga sa Pransiya. Ang ngalan niini gikan sa Sapa sa Dordogne.

## Kasaysayan
Ang Dordogne usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa kanhi lalawigan sa Périgord.

## Heyograpiya
Ang Dordogne karon kabahin sa rehiyon sa Nouvelle-Aquitaine. Kini gipalibotan sa mga departamento sa  Haute-Vienne, Corrèze, Lot, Lot-et-Garonne, Gironde, Charente-Maritime, ug Charente.

## Demograpiya
Ang mga molupyo nailhang *Périgordiens* o *Périgourdins*.

Tungod kay ang Dordogna nahimong usa sa labing paboritong destinasyon sa pagbalhin sa mga Britano sa Pransiya, ang Dordogna usahay tawgong "Dordogneshire" isip pasiaw.

## Turismo
May labaw sa 1,000 ka mga tore sa Dordogna, lakip kining mosunod:
* Beynac
* Biron
* Bourdeilles
* Castelnaud-la-Chapelle
* Commarque
* Herm
* Milandes
* Monbazillac
* Pécany

Ang nabantog nga langob sa Lascaux usa usab sa labing popular nga bisitahonon. Ang Périgueux may importanteng mga karaang dakbalay sa mga Romano, lakip ang usa ka arena nga makit-an sulod sa usa ka publikong parke duol sa poblasyon sa lungsod.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Dordogne
* Mga komyun sa Dordogne
* Mga arrondissement sa Dordogne

## Mga sumpay sa gawas

* Balayan sa ''prefecture'' 
* Balayan sa ''Conseil Général'' 
* 
* Mga hulagway gikan sa Dordogna  (Ang mga kapsiyon Iningles.)
Hautes-Pyrénées

Ang **Hautes-Pyrénées** usa ka departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa habagatan-kasadpang bahin sa nasod.

## Kasaysayan
Ang departamento kanhi sakop sa Bigorre, usa ka kondado nga kanhi independente, apan nahimong sakop sa lalawigan sa Gascony. Dakong bahin sa dapit gikuptan sa mga Ingles human sa Tratado sa Brétigny sa tuig 1360. Sa ika-16 nga siglo nahimo kining kabahin sa mga Huguenot nga dominyo sa mga hari sa Navarre, nga gidala sa Pransiya ni Hari Enrique IV. Alang sa dugang impormasyon, tan-awa ang Bigorre ug Gascony.

Matag tuig minilyon nga mga Katolikong deboto ang moadto sa komyun sa Lourdes aron pagduaw sa santuwaryo sa Birhen sa Lourdes.

## Heyograpiya
Ang departamento kabahin karon sa rehiyon sa Occitanie. Kini usa ka bungtoron ug agrikultural nga talan-awon sa mga komyun, uma, ug mga liyok-liyok nga dalan sa bungtod.

Ang sentro sa departamento mao ang bungtod sa Mont Perdu.

## Tan-awa usab
* Mga komyun sa Midi-Pyrénées
* Mga kanton sa Midi-Pyrénées
* Mga arrondissement sa Midi-Pyrénées
* Pyrenees

## Mga sumpay sa gawas
*  ''General Council of Hautes-Pyrénées''
Lot-et-Garonne

Ang **Lot-et-Garonne** usa sa mga departamento sa Pransiya.  Kini nahimutang sa habagatan-kasadpang bahin sa nasod. Ang ngalan niini naggikan sa mga Sapa sa Lot ug Garonne.

## Kasaysayan
Ang Lot-et-Garonne usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa kanhi mga lalawigan sa Guyenne ug Gascogne.

Sa tuig 1808 ang pipila sa mga kanton niini gibuwag aron mahimong departamento sa Tarn-et-Garonne.

## Heyograpiya
Ang Lot-et-Garonne karon kabahin sa rehiyon sa Nouvelle-Aquitaine. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Lot, Tarn-et-Garonne, Gers, Landes, Gironde, ug Dordogne.

## Ekonomiya
Ang mayor nga mga industriya sa dapit mao ang pagproseso sa pagkaon, mga kemikal, ug mga tambal.

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga *Lot-et-Garonnais*.
 
## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Lot-et-Garonne
* Mga komyun sa Lot-et-Garonne
* Mga arrondissement sa Lot-et-Garonne

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''prefecture'' 
* Balayan sa ''Conseil Général'' 
* Balayan sa ''Chamber of Commerce and Industry''
Cantal

:*Alang sa [[keso]], adto ang [[Cantal (keso)]].*
Ang **Cantal** usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa habagatan-tunga-tungang bahin sa nasod.

## Kasaysayan
Ang Cantal usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa kabahin sa kanhi lalawigan sa Auvergne.

## Heyograpiya
Ang departamento karon kabahin sa rehiyon sa Auvergne-Rhône-Alpes. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Haute-Loire, Aveyron, Lot, Lozère, ug Corrèze.

Ang mga prinsipal nga dakbayan mao ang Aurillac, Saint-Flour, ug Mauriac.

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga *Cantaliens*.

## Turismo
Sa *Parc Naturel Régional des Volcans d'Auvergne* makita ang mga nahikatulog nga bulkan (*dormant volcanoes*). May daghan usab kining kastilyo.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Cantal
* Mga komyun sa Cantal
* Mga arrondissement sa Cantal

## Mga sumpay sa gawas

* Balayan sa ''prefecture'' 
* Balayan sa ''Conseil Général'' 
* http://www.cantal.com/
* http://www.cdt-cantal.fr/ 
* http://www.chateaudelavigne.com 
* http://www.loisiraconros.com 
* http://www.auzers.com 
* http://www.chateau-de-val.com
* http://www.chateausedaiges.com
* http://www.chateau-pesteils-cantal.com
* http://www.messilhac.com/
* http://www.cantal-et-vacances.com/ 
* http://www.la-fromental.com
* http://www.champs-marchal.org/
* http://www.bort-artense.com/
Puy-de-Dôme

:*Alang sa bulkan, adto sa [[Bulkan sa Puy-de-Dôme]].*

Ang **Puy-de-Dôme** usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa tunga-tungang bahin sa Pransiya. Ang ngalan niini naggikan sa nabantog nga nahikatulog nga bulkan.

## Kasaysayan
Ang Puy-de-Dôme usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa kanhi lalawigan sa Auvergne.

Ang unang ngalan sa departamento mao ang *Mont d'Or* ("bulawanong bungtod").

## Heyograpiya
Ang Puy-de-Dôme karon kabahin sa rehiyon sa Auvergne-Rhône-Alpes.  Kini gipalibotan sa mga departamento sa Loire, Haute-Loire, Cantal, Corrèze, ug Creuse.

Ang departamento anaa mahimutang sa Massif Central ug may 80 ka aktibong mga bulkan.

Gikan sa Paris, tulo ka oras maabot ang departamento; usa gikan sa Lyon pinaagi sa dalan A71 ug A72. Ang A75 nagsumpay niini ngadto sa Dagat Mediteranyo.

Ang mga dagkong dakbayan mao ang Clermont-Ferrand,Thiers, Riom, Issoire, Ambert ug Cournon.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Puy-de-Dôme
* Mga komyun sa Puy-de-Dôme
* Mga arrondissement sa Puy-de-Dôme

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''prefecture'' 
* Balayan sa ''Conseil Général''
Calvados

:*Alang sa ilimnon, adtoa ang [[Calvados (alak)]].*
Ang Calvados usa sa mga departamento sa Pransiya. Ang ngalan niini naggikan sa mga pundok sa bato nga makita sa iyang mga baybayon.

## Kasaysayan
Ang Calvados usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa kanhi lalawigan sa Normandie (*Normandy*).

Ang D-Day nahitabo sa mga baybayon sa Baie de Seine niadtong Hunyo 6, 1944.

## Heyograpiya
Ang Calvados karon kabahin sa rehiyon sa Normandie.  Kini gipalibotan sa mga departamento sa Seine-Maritime, Eure, Orne, ug Manche. Sa amihanan mao ang Baie de la Seine, kabahin sa Kanal Ingles, ug sa sidlakan ang Sapa sa Seine, ang utlanan sa Seine-Maritime.

## Ekonomiya
Ang agrikultura ang nag-unang industriya sa departamento. Ang mga produkto naglakip sa mantekilya, keso, sidra, ug ang Calvados nga ilimnon gikan sa mansanas.

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga *Calvadosiens*.

## Kultura

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Calvados
* Mga komyun sa Calvados
* Mga arrondissement sa Calvados

## Mga sumpay sa gawas

* Balayan sa ''Conseil Général'' 
* Balayan sa ''prefecture'' 
* 
* ''Calvados Charles de Granville'' 
* http://www.fleurysien.com/
* http://www.dday-overlord.com/PhNplageng.htm 
* http://search.eb.com/normandy/week2/invasion.html
* http://www.junobeach.org/
Manche

:*Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Manche (pagklaro)]].*

Ang **Manche** usa sa mga departamento sa Pransiya. Ang ngalan niini naggikan sa  **La Manche** ("ang manggas"), ang Prinanses nga ngalan sa Kanal Ingles.

## Kasaysayan
Ang Manche usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa kanhi lalawigan sa Normandie.

Ang nag-unang kapital mao ang Coutances, hangtod sa 1796, dihang ang Saint-Lô ang nahimong kapital.

Tungod sa hapit hingpit nga pagkaguba sa Saint-Lô panahon sa Ikaduhang Gubat Kalibotanon, ang Coutances temporaryong gihimong kapital samtang wala pa maayo ang Saint-Lô.

## Heyograpiya
Ang departamento naglakip sa Peninsulang Cotentin ug sa mga pulo sa Chausey. Kini lakip sa rehiyon sa Normandie. Kini gipalibotan sa mga departamento sa tulo ka kilid sa Kanal Ingles ug sa usa ka kilid sa mga departamento sa Calvados, Orne, Mayenne, ug Ille-et-Vilaine.

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga *Manchots* kun *Manchois*.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa 
* Mga komyun sa 
* Mga arrondissement sa 

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''prefecture'' 
* Balayan sa ''Conseil Général''
Orne

Ang **Orne** usa sa mga departamento sa Pransiya. Ang ngalan niini naggikan sa Sapa sa Orne.

## Kasaysayan
Ang Orne usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa mga bahin sa kanhi mga lalawigan sa Normandie ug Perche.

## Heyograpiya

Ang Orne karon kabahin sa rehiyon sa Normandie. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Eure, Eure-et-Loir, Sarthe, Mayenne, ug Calvados. Kini ang bugtong departamento sa mga rehiyon sa Basse Normandie ug Haute Normandie nga walay akses sa dagat.

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga *Ornais*.

## Kultura
Nahimutang sa Orne ang Camembert, diin ang kesong Camembert unang gihimo.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Orne
* Mga komyun sa Orne
* Mga arrondissement sa Orne

## Mga sumpay sa gawas
*  Balayan sa ''prefecture'' 
*  Balayan sa ''Conseil Général'' 
*  ornetourisme.com