open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Euphorbia hirta

Kaliwatan sa tanom nga bulak ang ***Euphorbia hirta***. Una ning gihulagway ni Carl von Linné. Ang *Euphorbia hirta* sakop sa kahenera nga *[[Euphorbia]]*, ug kabanay nga Euphorbiaceae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Alabama
* Groupe d'Aldabra
* Andaman Islands (kapuloan sa Indiya)
* Arizona (estado)
* Ascension
* Assam (estado)
* Bismarck Archipelago
* Burkina Faso
* Chagos Archipelago
* Cook Islands
* Cabo Verde
* Easter Island (pulo sa Tśile)
* Gilbert Islands (kapuloan)
* Howland Island (administratibo nga pulo) ug Baker Island (administratibo nga pulo)
* Kotidaybor
* Kermadec Islands
* Volcano Islands (kapuloan sa Hapon)
* Union Territory of Lakshadweep
* Louisiana (estado)
* Lesser Sunda Islands
* Marcus Island
* Marquesas Islands
* Nicobar Islands (kapuloan sa Indiya)
* Ryukyu Islands
* State of New South Wales
* Northern Territory
* New Mexico
* amihanang Nuzeland
* Ogasawara Islands
* Phoenix Islands (kapuloan)
* Pitcairn 
* State of Queensland
* South Carolina
* Society Islands
* Sulawesi
* Kapupud-an Turks ug Kaikos
* Texas
* Trinidad ug Tobago
* Archipel des Tuamotu
* Tubuaï
* Viyetnam
* Dependencias Federales
* Wallis and Futuna
* State of Western Australia
* Christmas Island
* West Philippine Sea
* Gambia
* Indya
* Hapon
* Tunga-tungang Aprikanhong Republika
* Zimbabwe
* Mozambique
* Kenya
* Etyopiya
* Tanzania
* Madagascar
* Guinea
* Kamerun
* Zambiya
* Sierra Leone
* Demokratikanhong Republika sa Konggo
* Congo
* Burundi
* Paraguay
* Peru
* Ecuador
*amihanan-sidlakang & amihanang & habagatan-sidlakang & kasadpan-sentrong Brasil
* Venezuela
* Costa Rica
* Nicaragua
* Cuba
* Anggola
*amihanan-sidlakang & amihanan-kasadpang Argentina
* Thayland
* Kambodiya
* Senegal
* Botswana
* Mauritania
* Malawi
* Chad
* Yibuti
* Eritreya
* Pakistan
* Saudinhong Arabiya
* Oman
* Sudan
* Rwanda
*amihanan-sidlakang & amihanan-kasadpang & habagatan-kasadpang & habagatan-sidlakang & sentrong Mehiko
* Ondoras
* Dominikanhong Republika
* Haiti
* Jamaica
* Puerto Rico
* Bahamas
* Leeward Islands
* Nova Kaledoniya
* Gulpo sa Mehiko
* Bolibiya
* Guyane
* Colombia
* Ghana
* Benin
* Togo
* Guinea-Bissau
* Gulf States
* Belize
* El Salvador
* Mariana Islands
* Samoa
* Bermuda 
* Windward Islands
*kasadpang & sidlakang Himalayas
* Bangladesh
* Liberya
* Mali 
* Nigyeriya
* Gulf of Guinea Islands
* Gabon
* Nepal
* Guatemala
* Georgia (pagklaro)
*amihanang Caucasus 
* Aruba
* Curaçao Island
*habagatan-kasadpang Dagat Caribbean
* Panama
* Tonga
* Seychelles
* Fiji
* Nauru
* Niwe
* Tokelau-Manihiki
*sentrong Tśile
* Cocos Is
* Cocos Is.
* Mozambique Channel I
* Line Is
* Central American Pac
* Tsipre
* Maldives

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Paprika

Ang **paprika** (Kinatsila: *pi&#183;men&#183;t&#243;n* kun *a&#183;j&#237; de co&#183;lor*; Inunggaro: *paprika*) maoy lamas nga gama sa pimyento (*Capsicum annuum*; Kinatsila: *pi&#183;mien&#183;to*).
Cinnamomum verum

Kaliwatan sa kaningag ang ***Cinnamomum verum***. Una ning gihulagway ni J. S. Presl. Ang *Cinnamomum verum* sakop sa kahenera nga kaningag, ug kabanay nga Lauraceae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Java (pulo sa Indonesya)
* Indya
* kasadpang Malaysiya
* Puerto Rico
* Virgin Islands
* Jamaica
* Haiti
* Dominikanhong Republika
* Lesser Antilles (Guadeloupe
* Martinique
* Dominica
* St. Lucia
* Saint Vincent
* Grenada)
* Bolibiya
* Colombia
* Mehiko
* trop. Afr
* Congo
* Santo Tomas ug Prinsipe
* Principe Isl
* Principe Isl.
* Isla de Bioko
** Isla de Bioko
* Benin
* Guinea
* Nova Kaledoniya
* Fiji
* China (Guangdong)
* Republika sa Tsina
* Ryukyu Islands
* Sri Lanka
* Cook Isl. (Rarotonga)
* Micronesia (Pohnpei )
* Palau
* Society Isl. (Tahiti)
*kasadpang Samoa
* Amerikanhong Samowa
* Maurisyo
* Réunion
* Hawaii (Kauai
* Oahu
* Maui)
* Andaman Islands (kapuloan sa Indiya)
* Nicobars
* Miyanmar
* Nepal
* Pilipinas
* Viyetnam
* Mozambique
* Trinidad ug Tobago
* Ondoras

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Asyenda

Ang **asyenda** (Kinatsila: *ha&#183;cien&#183;da*) maoy mga *land grant* sa mga kanhing kolonya sa Espanya. Ang tag-iya gitawag nga **asendero**, **asendado** (Kinatsila: *ha&#183;cen&#183;da&#183;do*), kun **patron**.
El Cid

Si **Rodrigo Díaz de Vivar**(c. 1040, Vivar, duol sa Burgos – July 10, 1099, Valencia), , labing nailhan isip **El Cid Campeador** usa ka Kastilyano nga hamiling taw, usa ka maadmanong dako-dako sa militar ug diplomat kinsa nga pagkahuman og pagpapahawa niya sa iyang dapit, mibuntog ug midumala sa dakbayan sa Valencia. Si Rodrigo Díaz II naedukar sa korte reyal sa Kastil ug nahimong *[[alférez]]*, kun pangulong heneral, ni Alfonso VI, ug iyang labing mahinungdanong taw sa sangka batok sa mga Moro

Ang angga nga "El Cid" gikan sa Kinatsilang artikulo nga "El", nga nagpasabot nga "ang" ug usa ka diyalektekong Arabong pulong nga سيد "sïdi" kun sayyid, nga nagpasabot nga "Ginoo". Maong ang "El Cid" mahimong ihubad nga "Ang Ginoo". Ang titulong "Campeador" usa ka bulgar nga Latin nga pulong nga nagpasabot nga "hanas sa arteng militar". Siya giisip nga nasodnong bayani sa Espanya. 

## Sayong Kinabuhi
Wala mahibal-an ang tukmang adlawan sa pagkatawo ni El Cid, hinuon, kadaghanan sa mga magsasaysay mituo nga si El Cid natawo sa tuig 1040 sa Vivar nga nailhan usab nga Bivar, usa ka gamay nga lungsod nga may unom ka milya ang gilay-on habagatan sa Burgos, nga kaulohan sa Kastil. Ang nga nakasaysayanong dokumento mipakita nga ang amahan ni El Cid si Diego Lainez nga sakop sa ubos nga mga hamili (*infanzones*) sa Kastil. Si Diego Laínez usa ka kortero, burokrato, ug kabalyero nga miapil sa pipila ka mga gubat. Bisan pa man ang banay sa inahan ni El Cid aristokrato, sa kadugayang tuig ang mga karaang tawo moisip niya nga usa kanila. Hinuon ang iyang mga kabanay dili mga dagkong opisyal sa hukumanan; ang mga dokumento nagpakita nga ang apohan sa papa ni El Cid, nga si Lain Calvo, mikompirmar lamang og lima ka dokumento ni Ferdinand I, iyang apuhan sa inahan, nga si Rodirgo Alvarez, misertipika lang og duha ni Sancho II, ug ang amahan ni El Cid mokompirmar lang og usa. Nagpasabot kini nga ang kabanay ni El Cid wala gilangkoban sa mga *dagkong* opisyal sa hukumanan.
Longganisa

Ang **longganisa** (Kinatsila: *lon&#183;ga&#183;ni&#183;za*) o **tsoriso** (Kinatsila: *cho&#183;ri&#183;zo*) maoy tipo sa *[[sausage]]* nga naggikan sa Espanya ug popular sa mga kanhi niining kolonya.
Vinzelles, Puy-de-Dôme

Ang **Vinzelles** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 308 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Puy-de-Dôme sa rehiyon sa Auvergne-Rhône-Alpes.
Abokado

Ang **abokado** (*Persea americana*; Kinatsila: *a·gua·ca·te*) maoy prutas nga lumad sa Tunga-tungang Amerika.
Colon Street

Ang **Dalang Col&#243;n** (Español:Calle Colon, Filipino/Tagalog:kalye Colon) maoy dalan sa Dakbayan sa Sugbo ug ang labing daang dalan sa Pilipinas. Gipangalan kini kang Crist&#243;bal Col&#243;n.

Kini ang kinatas-an nga dalan sa Sugbo.

Dalan Colon usa ka makasaysayanong dalan sa Dakbayan sa Sugbo. Nahimutang sa sentro sa siyudad, ang Dalan Colon kasagarang giilang labing daan ug labing daang nasudnong kalsada sa Pilipinas. Kini ginganlan gikan kang Cristóbal Colón (Christopher Columbus). Gitukod kini sa tuig 1565, ug ang dalan naglungtad gikan sa Miguel Lopez de Legazpi, ang Espanyol nga konkistador nga miabot sa Pilipinas aron magtukod ug kolonya, ug sa uwahi gipalambo niya ang dalan ubos sa iyang pagpangulo.

Ang Colon, nga mas daghan ug tawo ug medyo guba na karon, kaniadto mao kini ang lugar sa mga nindot nga tindahan, opisina, ug sinehan. Kini kaniadto ang sentro sa kalihokan sa pagpamalit ug negosyo sa Dakbayan sa Sugbo. Sukad sa sayong katuigan sa 1990s, daghan kini nga kalihokan nagbalhin ngadto sa mas moderno, mas daghan ug mas lain-lain nga komersyal ug negosyo nga mga distrito nga karon nagkatibulaag sa halos tanang urban nga lugar sa Sugbo, nga kaniadto giisip nga mga puy-anan ug lingaw nga kasilinganan.

Sa 2006, ang Konseho sa Dakbayan sa Sugbo nagmugna og plano nga isira ang pipila ka parte sa Dalan Colon alang sa trapiko sa sakyanan ug ipahimutang kini isip zona sa turismo. Apan, kini nga proposisyon nakasugat og pagsupak gikan sa mga negosyante ug motorista tungod sa kabalaka sa seguridad ug mga lugar alang sa parkanan.

Sa 2007, gilunsad ang Colon Night Market, nga nagtinguha sa pagpabuhi sa Colon isip buhi ug madasigon nga komersyal nga sentro. Ang night market naglihok sa daghang higayon sa tibuok tuig, labi na sa panahon sa Pasko sa mga Pilipino, gikan Setyembre hangtod Disyembre, hangtod sa Sinulog sa Enero sa sunod tuig. Sukad sa paglunsad niini, ang night market nagpadayon matag tuig gawas sa 2020 ug 2021 tungod sa COVID-19 pandemic.
Nogal

Ang **nogal** (*Juglans regia*; Ininggles: *walnut*) mao ang orihinal nga kahoy sa nogal sa Urasya. Lumad kini sa sukod gikan sa Lawis Balkaniko hangtod sa Tsina.
Juglans regia

Kaliwatan sa tanom nga bulak ang ***Juglans regia***. Una ning gihulagway ni Carl von Linné. Ang *Juglans regia* sakop sa kahenera nga *[[Juglans]]*, ug kabanay nga Juglandaceae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa duolang mibahad.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Albanya
* Armenya
*amihanang Caucasus 
* Ostriya
* Liechtenstein
* Bosniya ug Ersogobina
* Bulgaria
* Montenegro
* Eslobenya
* Krowasya
* Republika sa Amihanan Makedoniya
* Yugoslavia 
* Alemanya
* Esklobakiya
* Gresya
* Crete (rehiyon)
*sidlakang Aegean Islands
* Rumanya
* Serbya
*tingali Turkeya
**sidlakang & amihanang & amihanan-sidlakang & amihanan-kasadpang & habagatang & habagatan-sidlakang & habagatan-kasadpang & kasadpang Anatolya
* Aserbaiyan
* Belhika
* Lugsemburg
* Baleares
* Nasod nga Czech
* Tsipre
* Estonia
* Belarus
* Channel Islands (kapuloan sa Gernsiy)
* Pransiya
* Geyorgya
* Ireland (pulo)
* Nasod nga Swiss
* Olandres
* Espanya
* Andorra
* Unggriya
* Italya
* Portugal
* Moldabya
* Noruwega
* Polskowa
* Crimean Peninsula
* Ukranya
*amihanang Indya
* Koreya
* Hapon
* Aprika
* Pangmasang Republika sa Tsina
** Anhui Sheng
** Fujian Sheng
** Gansu Sheng
** Guangdong Sheng
** Guangxi Zhuangzu Zizhiqu
** Guizhou Sheng
** Hainan Sheng
** Hebei Sheng
** Henan Sheng
** Hubei Sheng
** Hunan Sheng
** Jiangsu Sheng
** Jiangxi Sheng
** Inner Mongolia Autonomous Region
** Ningxia Huizu Zizhiqu
** Qinghai Sheng
** Shaanxi
** Shandong Sheng
** Shanxi Sheng
** Sichuan Sheng
** Xinjiang Uygur Zizhiqu
** Yunnan Sheng
** Zhejiang Sheng
* Republika sa Tsina
* Tibet 
* Kirgistan
* Khasakstan
* Turkmenistan
* Tayikistan
* Maurisyo
* Réunion
* Rhodes (pulo)
* Turkeya sa Uropa
* Iran
**sidlakan-centrong Iran
**amihanan-sidlakang Iran
**amihanang Iran
**habagatang Iran
* Iraq
**amihanan-sidlakang Iraq
* Oman
** Mascat
** Oman
* Yemen
* Nasod nga Afghano
* Bhutan
* Laos
* Viyetnam
* Sikkim
* Miyanmar
* Nepal
* Pakistan
* State of Jammu and Kashmīr
* Mehiko
* Bolibiya
* Guatemala
* Tinípong Bángsà
** California
** Idaho
** Michigan
** New York (estado)
** Washington
* Kanada
** Ontario (lalawigan)
* Maruwekos
* Algyeriya
* Tunisia
* Libya
* Canary Islands (rehiyon)

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Yogur

Ang **yogurt** (Kinatsila: *yogur*, gikan sa Tinurkong *yoğurt*) maoy lakteyo nga produkto sa permentasyon o pag-aslom sa gatas.
Datilero

Ang **palmerang datilero** (*Phoenix dactylifera*; Kinatsila: *palmera datilera*; Ininggles: *date palm*) maoy palmera nga lumad sa Amihanang Aprika ug Kasadpang Asya.

## Galeriya sa hulagway

File:Sukkary date.jpg|Sukkary
File:Dattes-Ammari.JPG|Ammari
File:Tn Dates Angou.JPG|Angou
File:Dattes arichti.JPG|Arichti
File:1 Dattes Bejjou.JPG|Bejjou
File:Dattes-Bisr.JPG|Bisr Helou
File:Dattes Gounda.JPG|Gounda
File:GousbiDates.JPG|Gousbi
File:Dattes Hamraya branche.JPG|Branch of Hamraya dates
File:HissaDates.JPG|Hissa
File:HissaTNDates.JPG|Hissa
File:Dattes Kenta.JPG|Kenta
File:Dattes kentichi.JPG|Kentichi
File:Dattes Lagou.JPG|Lagou
File:Dates Tozerzait.JPG|Touzerzayet from Tunisia
File:Tn Dattes Trounja.JPG|Trounja
File:Date palm with fruits.jpg|Date palm with fruits at the Abdul Aziz Date Farm in Medina.
File:Ripe and dry dates fruit bunches.jpg|Ripe and dry dates fruit bunches at the Khurram Abdullah Bajwa Date Farm in Medina.
File:NRCSAZ02021 - Arizona (325)(NRCS Photo Gallery).jpg|Dates growing in Yuma, Arizona
File:Les palmiers et les arbres bleus de elche - panoramio.jpg|Palmeral de Elche in Southern Spain.
File:Dates 2005-07-17 Algarve.jpg|Dates from Algarve, Portugal
File:درخت خرمای کبکاب بهبهان.jpg|alt=Date Palms in Behbahan, Iran|Date Palms in Behbahan, Iran
File:نخل در روستای متروکه پشکر بهبهان.jpg|alt=Date Palms in Behbahan, Iran|Date Palms in a deserted village in Behbahan, Iran
File:درختان خرما، بهبهان.jpg|alt=Date Palms in Behbahan, Iran|Date Palms in Behbahan
Palmera

Ang **palmera** (*Arecaceae*; Ininggles: *palm tree*) maoy banay sa mga kahoy.

## Tan-awa usab
* Anahaw
* Palmerang datilero
Anahaw

Ang **anahaw** (*Livistona rotundifolia*) maoy palmera nga lumad sa Habagatang-sidlakang Asya.

## Galeriya sa hulagway


An_bulos.jpg
Livistonia_Rotundifolia.jpg
D3239Arecaceae_Anahaw_16.jpg
D3239Arecaceae_Anahaw_14.jpg
D3239Arecaceae_Anahaw_07.jpg
D3239Arecaceae_Anahaw_17.jpg
D3239Arecaceae_Anahaw_10.jpg
D3239Arecaceae_Anahaw_15.jpg
D3239Arecaceae_Anahaw_05.jpg
Phoenix dactylifera

Kaliwatan sa tanom nga bulí ang ***Phoenix dactylifera***. Una ning gihulagway ni Carl von Linné. Ang *Phoenix dactylifera* sakop sa kahenera nga *[[Phoenix]]*, ug kabanay nga Arecaceae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* California
* Isla sa Cayman
* Canary Islands (rehiyon)
* Cabo Verde
* sidlakang Aegean Islands
* Madeira (distrito)
* Northern Territory
* State of Queensland
* Sinai (pagklaro)
* State of South Australia
* Socotra (pulo)
* Trinidad ug Tobago
* State of Western Australia
* Gambia
* Indya
* Tunga-tungang Aprikanhong Republika
* Senegal
* Mauritania
* Chad
* Pakistan
* Somaliya
* Saudinhong Arabiya
* Oman
* Sudan
*amihanan-kasadpang Mehiko
* Dominikanhong Republika
* Puerto Rico
* Leeward Islands
* Nova Kaledoniya
* Bolibiya
* Maurisyo
* Réunion
* Benin
* Gulf States
* Nasod nga Afghano
* Maruwekos
* Algyeriya
* Tunisia
* El Salvador
*habagatan-sidlakang & habagatan-sentrong Pangmasang Republika sa Tsina
* Bangladesh
* Mali 
* Gulf of Guinea Islands
* Espanya
* Turkeya
* Iran
* Fiji
* Libya
* Ehipto
* Kasadpang Sahara
* Iraq
* Mozambique Channel I

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Almond

Kaliwatan sa rosa ang **Almond** (*Prunus dulcis*). Una ning gihulagway ni Philip Miller, ug gihatagan sa eksakto nga ngalan ni David Allardyce Webb. Ang Almond sakop sa kahenera nga *[[Prunus]]*, ug kabanay nga Rosaceae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Turkeya
**sidlakang Anatolya
** Anatolya
**amihanang Anatolya
**amihanan-sidlakang Anatolya
**amihanan-kasadpang Anatolya
**habagatang Anatolya
**habagatan-sidlakang Anatolya
*sidlakang Aegean Islands
* Rhodes (pulo)
* Iran
**sidlakan-centrong Iran
**kasadpang Iran
* Iraq
**amihanan-sidlakang Iraq
**habagatan-sidlakang Iraq
* Israel
**amihanang Israel
* Libano
**sentrong Libano
* Siria
* Nasod nga Afghano
* Pakistan
* State of Jammu and Kashmīr
* Miyanmar
* Bhutan
* Sikkim
* Nepal
* Saudinhong Arabiya
* Yemen
* Oman
* Albanya
* Ostriya
* Baleares
* Bulgaria
* Corse
* Crete (rehiyon)
* Esklobakiya
* Pransiya
* Alemanya
* Gresya
* Nasod nga Swiss
* Unggriya
* Italya
* Yugoslavia 
* Eslobenya
* Krowasya
* Portugal
* Rumanya
* Espanya
* Ukranya
* Crimean Peninsula
*sidlakang Rusya sa Uropa
* Cerdeña
* Sicilia
* Turkeya sa Uropa
* Bosniya ug Ersogobina
*amihanang Caucasus 
* Transcaucasus 
* Kirgistan
* Khasakstan
* Tayikistan
* Turkmenistan
* Osbekistan
* Ostralya
** State of South Australia
** State of New South Wales
* Republika sa Tsina
* Mehiko
* Pangmasang Republika sa Tsina
* Canary Islands (rehiyon)
* Madeira (distrito)
* Tinípong Bángsà
** California
** Utah
* Algyeriya
* Maruwekos
* Libya
* Tunisia

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Age of Empires

Ang ***Age of Empires*** (Ininggles para sa "Panahon sa mga Imperyo") maoy serye sa mga pangkompyuter nga dulang estratehya nga gi-*develop* sa Ensemble Studios ug gipamatik sa Microsoft.
Charly, Rhône

Ang **Charly** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 3,233 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Rhône sa rehiyon sa Auvergne-Rhône-Alpes.
Dulang Olimpiko sa 2008

Ang **Dulang Olimpiko sa 2008**, opisyal: Mga Dula sa XXIX nga Olimpyada, usa ka dako nga panghitabo sa internasyonal nga paugnat sa kusog didto sa Beijing, Republikang Popular sa Tsina, sugod Agosto 8 (way labot sa saker, nga gisugdan Agosto 6) hangtod Agosto 24, 2008. 11,028 ka mga atleta ang miapil sa 302 ka mga matang sa 28 nga esport. Ang kini nga olimpiko mao ang ikatulong higayon diin ang mga dula nahimutang sa duha ka teritoryo, sa duha ka lahi nga Nasodnong Komitiba sa Olimpiko (NOC) -- ang ekwestriyan nga esport sa Hong Kong.
Zambiya

Ang **Zambia** usa ka wala’y dagat nga nasod sa habagatang Aprika. Ang mga silingang nasod mao ang DR Congo sa amihanan, Tanzania sa nor-este, Malawi sa sidlakan, Mozambique, Zimbabwe, Botswana, ug Namibia sa habagatan, ug Angola sa kasadpan. Ang kapital nga dakbayan mao ang Lusaka, dapit sa sur-este sa nasod.
Zimbabwe

**Zimbabwe** nailhan kaniadto sa mga ngalan nga Habagatang Rhodesia, Republika sa Rhodesia ug Zimbabwe Rhodesia, maoy usa ka *landlocked* nga nasod sa habagatang Aprika, natung-an sa mga suba sa Zambezi ug Limpopo. Giutlanan kini sa Habagatang Aprika sa habagatan, Botswana sa surweste, Zambia sa norweste, ug Mozambique sa sidlakan. Ang pinulongang opisyal mao ang Iningles. Hinuon, mayoriya sa katawhan tigsulti og Shona, ang lumad nga pinulongan sa katawhang Shona, apil sa pinulongang Bantu; ang usa pa mao ang Sindebele, nga gisulti sa mga katawhang Matabele . Harare ang kapitla nga dakbayan sa Zimbabwe (Salisbury kaniadto).
Taknaang 12-oras

Ang **taknaang 12-oras** ang sistemang orasan nga ginagamit sa pipilang mga kanhing kolonya sa Hiniusang Gingharian, sama sa Indya ug *[[Estados Unidos]]*. Kini usab ang ginagamit sa Pilipinas, usa ka kanhing kolonya sa *Estados Unidos*.

Sa kining sistema, gipikas ang 24 ka oras sa adlaw sa duha ka periyodo nga ginatawag sa Linatin nga ***ante meridiem*** (**a.m.** kun **s.b.**, "sa buntag") ug ***post meridiem*** (**p.m.** kun **s.g.**, "sa gabii").

## Tan-awa usab
*Taknaang 24-oras

## Galeriya sa hulagway


Casiodq750f.jpg
Exetercathedralclock.jpg
Westclox_Big_Ben.jpg
Baynilya

Ang **baynilya** (*Vanilla*; Kinatsila: *vai&#183;ni&#183;lla*; Ininggles: *vanilla*) maoy manan-aw nga lumad sa Mehiko. Baynilya paghimo sa kahenera Vanilla.

## Galeriya sa hulagway


Vanilla_6beans.JPG
Vanilla_planifolia_(6998639597).jpg
Oregano

Ang **oregano** (*Origanum vulgare*; Kinatsila: *or&#233;gano*) maoy yerba nga lumad sa Uropa ug tunga-tunga ug habagatang Asya.
Origanum vulgare

Kaliwatan sa tanom nga bulak ang ***Origanum vulgare***. Una ning gihulagway ni Carl von Linné. Ang *Origanum vulgare* sakop sa kahenera nga *[[Origanum]]*, ug kabanay nga Lamiaceae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Altay
* Arkansas
* Azores (distrito)
* Baleares
* British Columbia
* Respublika Buryatiya
* California
* Tibet 
* Xinjiang Uygur Zizhiqu
* Connecticut
* Canary Islands (rehiyon)
* Corse
* Chita
* Delaware (estado)
* sidlakang Aegean Islands
* Gran Britanya
* Illinois
* Irkutsk (kapital sa lalawigan sa Rusya)
* Kriti
* Krym
* Madeira (distrito)
* Michigan
* Maryland (estado)
* North Carolina
* Nova Scotia
* New Jersey
* New York (estado)
* habagatang Nuzeland
* Ohio (estado)
* Ontario (lalawigan)
* Oregon
* Prince Edward Island (lalawigan)
* Pennsylvania
* sidlakang Rusya sa Uropa
* Cerdeña
* Sicilia
* Svalbard (kapupud-an)
* Turkeya sa Uropa
* Respublika Tyva
* Tayikistan
* Vermont
* Virginia (estado)
* Washington
* kasadpang Rusya sa Asya
* Republika sa Tsina
* Suwesya
* Turkmenistan
* Venezuela
* Khasakstan
* Pakistan
*habagatan-kasadpang Mehiko
* Nasod nga Afghano
* Maruwekos
* Algyeriya
* Tunisia
*habagatan-sidlakang & habagatan-sentrong & amihanan-sentrong Pangmasang Republika sa Tsina
*kasadpang & sidlakang Himalayas
* Transcaucasus 
* Nepal
* Rumanya
* Esklobakiya ug Nasod nga Czech
* Bulgaria
* Ukranya
* Espanya
* Unggriya
* Pransiya
* Alemanya
* Gresya
* Turkeya
* Italya
* Albanya
* Ostriya
* Noruwega
* Belhika
* Olandres
* Polskowa
* Nasod nga Swiss
* Dinamarka
* Estoniya, Latwiya, Litwanya
* Québec (lalawigan)
* Massachusetts
* Kirgistan
*habagatang & amihanang & sentrong Rusya sa Uropa
* Iran
* Portugal
* Belarus
* Yugoslavia 
*amihanang Caucasus 
* Iraq
* Ireland (pulo)
* Finland
* Tsipre

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *O. v. glandulosum*
* *O. v. gracile*
* *O. v. hirtum*
* *O. v. virens*
* *O. v. viridulum*
* *O. v. vulgare*

## Ang mga gi basihan niini
Bahrām Cubine

Si **Bahrām Čubine** maoy bayani sa Iran segun sa *[[Šāhnāme]]* ni Ferdowsi. Nagrebelde siya sa dinastiyang Sasanida. Si Gordye ang iyang igsoon ug, segun sa pilang tradisyon sa gawas sa *Šāhnāme*, asawa.
Kabul

Ang **dakbayan sa Kabul** (Pinersyano: کابل, *Kābol*) maoy ulohang dakbayan sa Nasod nga Afghano. Pinersyano ang pinulongan sa dakbayan.


File:Kabul_TV_Hill_view_S.jpg|
File:Kabul_street.jpg|
File:Kabul_Graveyard_Hill_pool.jpg|
File:Kabul_diving_platform.jpg|
Kalibotang Persyano

Ang **Kalibotang Persyano** (Pinersyano: ایران‌زمین, *Irān-zamin*) maoy mga wanang nga Pinersyano ang pinulongan o dunay dakong impluwensyang kultural nga Irani.

## Galeriya sa hulagway


Achaemenid_Empire_500_BC.png
Achaemenid_true_extent.png
Greater_Iran_Map.png
Babylonia (dawhilahila)

Kahenera sa mga dawhilahila ang ***Babylonia***. Ang *Babylonia* sakop sa kabanay nga Babyloniidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Méricourt, Yvelines

Ang **Méricourt** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 359 ka molupyo situato nel dipartimento degli Yvelines sa rehiyon sa Île-de-France.
Konseho sa mga Magbalantay

Ang **Konseho sa mga Magbalantay sa Konstitusyon** (Pinersyano: شورای نگهبان قانون اساسی) mao ang taas nga balay-balaoronan segun sa konstitusyon sa Republikang Islamiko sa Iran.

## Mga reperensya

## Galeriya sa hulagway


Ahmad_Jannati.jpg
Kinatas-ang Dako-dako sa Iran

Ang pwesto sa **Kinatas-ang Dakodako** (Pinersyano: رهبر انقلاب, *Rahbare Enqelab*, "Dakodako sa Rebolusyon", kun مقام رهبری, *Maqame Rahbari*, "Awtoridad Panliderato"; Tinagalog: *Kataas-taasang Pinuno*) gigama sa konstitusyon sa Republikang Islamiko sa Iran isip ang labing taas awtoridad pampolitika ug panrelihyon sa nasod, sang-ayon sa konsepto sa *[[velāyat-e faqih]]*. Ang titulong *"Kinatas-ang" Dakodako* (Pinersyano: رهبر معظم, *Rahbare Mo&#145;azzam*) ginagamit isip sign sa respeto; bisan pa dili kini makita sa Konstitusyon. 

Sa karon si vacant mao ang Kinatas-ang Dakodako sa Iran.

## Mga reperensya

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo sa Kinatas-ang Dakodako

## Galeriya sa hulagway


Alireza Arafi 13990824 0146818 crop.jpg
Ali Xāmenei

Si **Seyyed Ali Hoseyni Xāmene’i** (1939-2026) maoy Iraning politiko ug klerigo ug ang Kinatas-ang Lider sa Iran.
Mahmud Ahmadinežād

Si **Mahmud Ahmadinežād** (Pinersyano: محمود احمدی‌نژاد) mao sa karon ang presidente sa Iran.
Dakbayan sa Esfahān

Ang **dakbayan sa Eşfahān** (Pinersyano: اصفهان) maoy ulohang dakbayan sa lalawigan sa Esfahān sa Iran.
Persepolis

Ang **Persepolis** (Pinersyano: تخت جمشید, *Taxt-e Jamšid*, "Trono ni Jamšid") maoy dakbayan sa lalawigan sa Fārs sa Iran ug ang kanhing ulohang dakbayan sa Persya sa panahong Akemenida. Usa kini nga *[[World Heritage Site]]* sa UNESCO.

## Lokasyon
Location
Šuš

:*Para sa dakbayan, tan-awa ang [[Susa]].*
Ang **Šuš** (Pinersyano: شهرستان شوش) maoy kondado sa lalawigan sa Xuzestān sa Iran.

## Galeriya sa hulagway


Blue_Marble_Next_Generation_+_topography_+_bathymetry.jpg
Ecbatana

:*Para sa lalawigan, tan-awa ang [[Hamadān]].*

**Ecbatana** (Pinersyano: همدان, *Hamadān*) mao ang ulohang dakbayan sa lalawigan sa Hamadān sa Iran.

## Mga sumpay sa gawas
* Opisyal nga sityo sa dakbayan 

## Galeriya sa hulagway


Ecbatane_-_the_walls.jpg
Iran - Hamedan view from Alvand Mountain - panoramio.jpg
Iran_-_Hamedan_view_from_Alvand_Mountain_-_panoramio.jpg
Dakbayan sa Yazd

**Yazd** (Pinersyano: یزد) mao ang ulohang dakbayan sa lalawigan sa Yazd sa Iran. Usa kini nga sentro sa kulturang Sorowastrista.
Hamadān

:*Para sa dakbayan, tan-awa ang [[Ecbatana]].*
Ang **Hamadān** maoy lalawigan sa Iran. Ecbatana mao ang ulohang dakbayan niini.

Hamedan landscape (3982153153).jpg
Hamedan_landscape_(3982153153).jpg
IranHamadan.png

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo sa lalawigan
Komino

Ang **komino** (*Cuminum cyminum*; Kinatsila: *comino*; Ininggles: *cumin*) maoy tanom nga lumad gikan sa Mediteraneyo hangtod sa Indya.

Kaliwatan sa tanom nga kinsay ang ***Cuminum cyminum***. Una ning gihulagway ni Carl von Linné. Ang *Cuminum cyminum* sakop sa kahenera nga *[[Cuminum]]*, ug kabanay nga Apiaceae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Maruwekos
* Algyeriya
* Tunisia
* Libya
* Hordanya
* Sinai (pagklaro)
* Java (pulo sa Indonesya)
* Pangmasang Republika sa Tsina
** Xinjiang Uygur Zizhiqu
* Indya
* Khasakstan
* Osbekistan
* Aserbaiyan
* Bhutan
* Nasod nga Afghano
* Pransiya
* Espanya
* Sicilia
* Andaman Islands (kapuloan sa Indiya)
* Nicobars
* Miyanmar
* Nepal
* Laos
* Viyetnam
* Pakistan
* Tinípong Bángsà
** Massachusetts
** Texas
* Bolibiya
* Benin

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Cuminum_cyminum_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-198.jpg
Cuminum_cyminum.jpg
Cuminum_cyminum_JEERA.jpg
Cuminum_cyminum-1-market-yercaud-salem-India.JPG
Cuminum_cyminum-2-market-yercaud-salem-India.JPG
Lubi

Ang **lubi** maoy pulong para sa binhi sa pilang tanom.

## Galeriya sa hulagway


DriedfruitS.jpg
Dry_fruit.jpg
Raisins_01.jpg
Mochtar_Lubis_(1979).jpg
Amany_Lubis_and_Nabilah_Lubis.jpg
Abelyana

Ang **abelyana** (*Corylus avellana*; Kinatsila: *avellana*; Ininggles: *hazelnut*) maoy lubi gikan sa kahoy sa **abelyano** (Kinatsila: *avellano*), nga lumad gikan Eskandinabya hangtod Iran.
Corylus avellana

Kaliwatan sa tanom nga bulak ang ***Corylus avellana***. Una ning gihulagway ni Carl von Linné. Ang *Corylus avellana* sakop sa kahenera nga *[[Corylus]]*, ug kabanay nga Betulaceae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Azores (distrito)
* Corse
* sidlakang Aegean Islands
* Gran Britanya
* Kriti
* Krym
* sidlakang Rusya sa Uropa
* Cerdeña
* Sicilia
* Suwesya
* Transcaucasus 
* Rumanya
* Esklobakiya ug Nasod nga Czech
* Bulgaria
* Ukranya
* Espanya
* Unggriya
* Pransiya
* Alemanya
* Gresya
* Turkeya
* Italya
* Albanya
* Ostriya
* Noruwega
* Belhika
* Olandres
* Polskowa
* Nasod nga Swiss
* Dinamarka
* Estoniya, Latwiya, Litwanya
*amihanan-kasadpang & habagatang & amihanang & sentrong Rusya sa Uropa
* Portugal
* Belarus
* Yugoslavia 
*amihanang Caucasus 
* Ireland (pulo)
* Froyar
* Finland

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *C. a. avellana*
* *C. a. pontica*

## Ang mga gi basihan niini
Kastanya

Ang **kastanya** (*Castanea*; Kinatsila: *castaña*; Ininggles: *chestnut*) maoy lubi gikan sa kahoy sa **kastanyo** (Kinatsila: *castaño*, nga lumad sa Turkiya.
Pino

Ang **pino** (*Pinus*; Ininggles: *pine tree*) maoy tipo sa kahoy nga lumad sa Amihanang Pikas. Sa Pilipinas, adunay daghang pino sa mga lugar sama sa Baguio.
Amihanang Pikas

Ang **Amihanang Pikas** ang pikas sa kalibotan nga amihanan sa ekwador.

## Galeriya sa hulagway


Earth's_northern_hemisphere_with_sea_ice_and_clouds.jpg
Nordhalbkugel_gr.png
Northern_Hemisphere_LamAz.png
Ramadan

**Ramadan** (Arabiko: رمضان, ** usa ka relihiyosong bulohaton sa mga Muslim nga mahitabo sa ikasiyam nga bulan sa Islamikong kalendaryo, nga gikatuohang ang bulan kanus-a ang Qur'an mipadayag kang Angel Gabriel, nga kinsa mipadayag sad niini ngadto kang Propeta Muhammad. Mao kini ang bulan sa puasa (*[[sawm]]*), nga diin ang mga moapil nga mga Muslim dili mokaon kun moinom og bisan unsa gikan sa banag-banag ngadto sa kilom-kilom. Ang pagpuasa magtudlo sa tawo og pagmahulaton, sakripisyo ug pagpahiubos. Ang ramadan panahon aron sa pagpuasa sa ngalan sa Dios.

## Mga reperensya

## Kaagi

Ang Ramadan mao ang bulan diin ang Quran gipadayag isip usa ka giya alang sa katawhan nga adunay tin-aw nga mga pruweba sa giya ug ang sumbanan ˹aron mailhan ang husto ug sayop˺. Busa kung kinsa ang motambong karong bulana, magpuasa sila. Apan bisan kinsa nga masakiton o sa usa ka panaw, nan ˹papuasa sila˺ sama sa gidaghanon sa mga adlaw ˹human sa Ramaḍân˺. Gituyo ni Allah ang kasayon ​​alang kanimo, dili ang kalisud, aron makompleto nimo ang gitakda nga panahon ug ipahayag ang kadako sa Allah sa paggiya kanimo, ug tingali ikaw mapasalamaton.
Ang mga Muslim nagtuo nga ang tanang kasulatan gipadayag atol sa Ramadan, ang mga linukot ni Abraham, Torah, Salmo, Ebanghelyo, ug Quran gipasa niadtong bulana.  Giingon nga nadawat ni Muhammad ang iyang unang Quranikong pagpadayag sa *Laylat al-Qadr*, usa sa lima ka gabii nga walay numero atol sa katapusang napulo ka adlaw sa Ramadan. 

Bisan tuod ang mga Muslim unang gisugo sa pagpuasa sa ikaduhang tuig sa *Hijra* (624 CE),  sila nagtuo nga ang praktis sa pagpuasa dili gyud usa ka inobasyon sa monoteismo  apan kanunay nga gikinahanglan alang sa mga magtutuo aron makab-ot ang kahadlok sa Diyos ( *taqwa* ).  [Quran 2:183 ] Gipunting nila ang kamatuoran nga ang mga pagano sa wala pa ang Islam sa Mecca nagpuasa sa ikanapulo nga adlaw sa Muharram aron mapasaylo ang sala ug malikayan ang hulaw .  Nangatarungan si Philip Jenkins nga ang pagsaulog sa pagpuasa sa Ramadan naggikan sa "estrikto nga disiplina sa Kwaresma sa mga Simbahan sa Syria ", usa ka postulate nga gipamatud-an sa ubang mga eskolar, lakip ang teologo nga si Paul-Gordon Chandler,   apan gikuwestiyon sa pipila ka mga akademiko sa Muslim.  Ang Quran mismo nagpasiugda nga ang pagpuasa nga gimando niini gimando na sa mga naunang komunidad sa Bibliya (2:183), bisan kung wala’y klaro nga intertext alang niini nga praktis sa wala pa ang Islam.
Ruhollāh Xomeyni

Si **Seyyed Ruhollāh Mostafavi Musavi Xomeyni** (Pinersyano: سید روح‌الله مصطفوی موسوی خمینی; 24 Septiyembre 1902 –3 Hunyo 1989) usa ka politiko, eskolar, klerigo ug usa ka politikanhong dako-dako sa Rebolusyong Irani sa 1979 nga nakapalagopt ni Mohammad Reza Pahlavi, ang Shah sa Iran). Human sa rebolusyon si Xomeyni nahimong Kinatas-ang Dako-dako ug ang labing inilang politiko sa bag-ong Islamikong Republika hangtod sa iyang kamatayon.

Si Xomeyni usa ka *[[marja]]* kun *[[Marja|marja al-taqlid]]*, ("kagikan sa sulondon"), nga naghatag og pagpangulo sa daghang mga Makanapulogduha nga mga Shi'a nga Muslim, apan labing nailhan sa iyang pagkapolitiko. Sa iyang mga sinulat ug panudlo iyang gipalapdan ang Shi'ang teorya sa *[[Pagpanag-iya sa mga Islamikong Hurista (doktrina)|velayat-e faqih]]*, ang "pagpanag-iya sa klerikanhong awtoridad" naglakip sa teokratikong politikanhong paghrisa mga Islamikong hurista ug naghatag og teolohiko nga tamdanan sa iyang paglingkod sa Iran. Nailhan usab siya sa tibuok kalibotan, sa Kasadpan nailhan siya isip "ang birtwal nawong sa Islam," sa iyang paghari sa Iran. Gitawag siya sa *[[Time (magasin))|Time]]* nga Taw sa Tuig sa 1979 ug usa sa *Time* nga usa ka gatos nga mga laing impluwensiyal nga mga taw sa ika-20 nga gatos ka tuig.

## Mga reperensiya
Clamecy, Aisne

Ang **Clamecy** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 292 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Aisne sa rehiyon sa Hauts-de-France.
Moro (Lawis Iberiko)

**Moro** mao ang kolektibong tawag sa mga Katsila ug Portuges nga Muslim nga naggikan sa amihanang Aprika.

Nianang kolonisahon sa Espanya ang Pilipinas, gitawag nilang *[[Moro (Pilipinas)|Moro]]* usab ang mga Muslim sa kapupud-an.

## Tan-awa usab
* Moro (Pilipinas)
Moro (Pilipinas)

**Moro** mao ang kolektibong tawag sa mga Pilipinong Muslim. Nianang kolonisahon sa Espanya ang Pilipinas, gitawag nilang *Moro* ang mga Muslim sa kapupud-an awat sa mga Moro sa Lawis Iberiko.

## Tan-awa usab
*Moro (Lawis Iberiko)

## Mga reperensya
Pistatso

Ang **pistatso** (*Pistacia vera*; Kinatsila: *pistacho*; Ininggles: *pistachio*) maoy lubi gikan sa kahoy sa **alponsigo** (Kinatsila: *alfónsigo*), nga lumad sa Iran, Turkmenistan, ug Apganistan.
Pistacia vera

Kaliwatan sa tanom nga bulak ang ***Pistacia vera***. Una ning gihulagway ni Carl von Linné. Ang *Pistacia vera* sakop sa kahenera nga *[[Pistacia]]*, ug kabanay nga Anacardiaceae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa duolang mibahad.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Turkeya
* Rhodes (pulo)
* Palestine (pagklaro)
* Siria
* Libano
* Nasod nga Afghano
* Iraq
* Iran
**amihanan-sidlakang Iran
* Tayikistan
* Osbekistan
* Turkmenistan
* Khasakstan
* Kirgistan
* Maruwekos
* Libya
* Baleares
* Pransiya
* Sicilia
* Pangmasang Republika sa Tsina
** Xinjiang Uygur Zizhiqu
* Miyanmar
* Pakistan
* Espanya
* Krowasya

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Pistacia_vera_L.1702.jpg
Pistacia_vera_harvest_in_Turkey.jpg
Pistacia_vera_harvest_in_Gaziantep,_Turkey.jpg
Pistacia_vera.jpg
Gall_on_Pistacia_vera.JPG
Karyotype_of_Pistachio_(Pistacia_vera).png
Antepfıstığı_-_Pistacia_vera_01.jpg
Pistacia_vera_(jardin_des_plantes_de_Paris).jpg
Kasoy

Ang **kasoy** (*Anacardium occidentale*; Ininggles: *cashew*; Tinagalog: *kasuy*) maoy kahoy nga lumad sa Brasil. Pagkaon ang mga lubi niini.
Atefe Sahāle

Si **‘Atefe Rajabi Sahāle** (Pinersyano: عاطفه رجبی سهاله) maoy *menor de edad* nga babaye gikan sa Nekā, Iran, nga gihatag "mga salaod batok sa kaulay".
Asambleang Konsultibong Islamiko

**Asambleang Konsultibong Islamiko** (Pinersyano: مجلس شورای اسلامی; *Majles-e Šurā-ye Eslāmi*) mao ang parlamento sa Iran. Tanan sa mga representante niini demokratikong ginapili, dili tulad sa kadaghanan sa mga nasod sa Tungang Sidlakan, pero kinahanglang aprobahon sa Konseho sa mga Magbalantay.

## Galeriya sa hulagway


Iranian_Majlis.jpg
Parliamenttehran.jpg
Asamblea sa mga Eksperto

**Asamblea sa mga Eksperto** (Pinersyano: مجلس خبرگان رهبری; *Majles-e Xobregān-e Rahbari*) mao ang kapunongan nga nagasuta, nagahawa, ug nagapili sa Kinatas-ang Lider sa Iran.

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo 

## Galeriya sa hulagway


Assembly_of_Experts.jpg
Palais_du_Senat_iranien_(1970).jpg
Annay, Pas-de-Calais

Ang **Annay** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 5,132 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Pas-de-Calais sa rehiyon sa Hauts-de-France.

## Galeriya sa hulagway


Annay_-_Terril_n°_248,_Cavalier_du_24_d'Estevelles_(01).JPG
Mairie_d'Annay_(Pas-de-Calais).JPG
Lorenzo Ruiz

Si San **Lorenzo Ruiz** mao ang unang Pilipinong santo sa Simbahang Katoliko.

## Kinutlo
"Isa akong Katoliko at buong-pusong tinatanggap ang kamatayan para sa Panginoon, kung ako man ay may sanlibong buhay, lahat ng iyon ay iaalay ko sa kaniya."

## Galeriya sa hulagway


Martyrdom-of-Nagasaki-Painting-1622.png
Mohammad Xātami

Si **Seyyed Mohammad Xātami** (Pinersyano: سید محمد خاتمی) maoy presidente sa Iran gikan Agosto 2, 1997 hangtod Agosto 3, 2005.
Dommartin, Rhône

Ang **Dommartin** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 1,616 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Rhône sa rehiyon sa Auvergne-Rhône-Alpes.

## Galeriya sa hulagway


Dommartin_-_Le_village.jpg
Mairie_Dommartin,_Rhône.JPG
Église_de_Dommartin,_Rhône.JPG
Place_de_l'Église_-_Dommartin,_Rhône.JPG
Guerville, Yvelines

Ang **Guerville** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 1,898 ka molupyo situato nel dipartimento degli Yvelines sa rehiyon sa Île-de-France.
Müesli

Ang ***müesli*** (Inalemang Swiso para sa "gamayng lauya") maoy popular nga sagol sa mga *cereal* gikan Swisa.
Louvre

Ang **Museyo sa Louvre** (Prinanses: *Musée du Louvre*), nahimutang sa Paris, Pransya, mao ang labing gibisita nga museyo sa arte sa kalibotan, usa ka makasaysayanong monumento, ug usa ka nasodnong simbolo. Gipakita sa mga 60,000 metros kwadrados ang iyang mga koleksyon nga 35,000 kabuok. Ang museyo natung-an sa Subang Seine ug sa Rue de Rivoli sa silingan nga unang arrondissement. Giablihan kini niadtong 1793, ug miabot sa 8,300,000 ang mga bisita sa tuig 2007.

Ang labing giduong nga mga obra mao ang *[[Mona Lisa]]*, *[[The Virgin and Child with St. Anne]]*, *[[Venus de Milo]]*, *[[Code of Hammurabi]]*, ug ang *[[Winged Victory of Samothrace]].*

## Galeriya sa hulagway


Le_Louvre_-_Aile_Richelieu.jpg
Cour Napoléon at night - Louvre.jpg
Louvre_Museum_Wikimedia_Commons.jpg
Louvre_Courtyard,_Looking_West.jpg
Terre_cuite_pleureuse_Louvre_E27247.jpg
Paris_moderne._Les_Tuileries,_le_Louvre,_et_la_rue_de_Rivoli,_vue_prise_du_Jardin_des_Tuileries.jpg
Head_and_torso_of_the_Vatican_Laocoon_in_Louvre.jpg
Adhan

Ang **Adhan** (ingon man - Athaan IPA: /ʔæðæːn/) (أَذَان) mao ang Islamikong pagtawag aron mag-ampo, nga isulti sa muezzin. Ang ugat sa pulong mao ang ʼḏn "itugot", ug lain nga pulong gikan ani ang uḏun, nga nagpasabot "dunggan."

Ang adhan isulti sa mu'athin sa moske, usahay gikan sa minaret, kalima sa usa kaadlaw aron pagtawag sa mga Muslim alang sa *[[fard]]* (kinahanglan) *[[salah]]* (pag-ampo). Naay ikaduhang tawag nga nailhan nga iqama nga magtawag sa mga Muslim aron paglinya aron pagsugod sa pag-ampo.

## Sunni

 Ang sumusunod sa Maliki madhab mosulti niiining linyaha kaduha inay katulo.

 Ang linya nga "Ang pag-ampo mas maayo kay sa matulog" gigamit lamang sa unang mga pag-ampo matag adlaw inig banag-banag *(fajr nga pag-ampo; Salat al-fajr).*

## Mga sumpay sa gawas
* Hejaz 
* Segah 
* Free Adhan Software for Mobile Phones for more than 25000 cities in 252 countries at www.SearchTruth.com website 
* Free Adhan Software for Computers/Laptop having 6 Million cities worldwide at www.IslamicFinder.org 
* Audio files of famous Shia and Sunni Adhans 
* Audio files of Shia Adhans (Arabic) 

## Galeriya sa hulagway


Allah1.png
Jean-Léon Gérôme - Du haut du minaret, un muezzin appelle les fidèles à la prière.jpg
Minaret_of_the_Great_Mosque_of_Kairouan,_Tunisia.jpg
Adhan_Dambea,_2017.jpg
Baitul_Mukarram_Mosque_Adhan_Tower_or_Minar_(3).png
Baitul_Mukarram_Mosque_Adhan_Tower_or_Minar_(9).png
Baitul_Mukarram_Mosque_Adhan_Tower_or_Minar_(11).png
Baitul_Mukarram_Mosque_Adhan_Tower_or_Minar_(2).png
Baitul_Mukarram_Mosque_Adhan_Tower_or_Minar_(8).png
Bussières

* Bussières, Côte-d'Or
* Bussières, Haute-Saône
* Bussières, Loire
* Bussières, Puy-de-Dôme
* Bussières, Seine-et-Marne
* Bussières, Saône-et-Loire
* Bussières, Yonne
Romans, Deux-Sèvres

Ang **Romans** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 464 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Deux-Sèvres sa rehiyon sa Nouvelle-Aquitaine.

## Galeriya sa hulagway


Le_monument_aux_morts_de_Romans.jpg
Pougny, Nièvre

Ang **Pougny** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 402 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Nièvre sa rehiyon sa Bourgogne-Franche-Comté.

## Galeriya sa hulagway


155_Pougny_(_58200_).JPG
Pougny-FR-58-mairie-02.jpg
Pougny_(Nièvre),_vue_d'ensemble.jpg
La Bosse, Sarthe

Ang **La Bosse** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 141 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Sarthe sa rehiyon sa Pays-de-la-Loire.

## Galeriya sa hulagway


La_Bosse_72_-_Église_Saint-Jacques_03.jpg
La_Bosse_72_-_Église_Saint-Jacques_02.jpg
Gianduia

Ang ***gianduia*** maoy tam-is nga tsokolate nga 50% gama sa abelyana.

## Galeriya sa hulagway


2023 Ferrero Rocher (3).jpg
Nutella_bread_12-2015.jpg
Gianduia_in_camicia.jpg
Torino,_teatro_Gianduia_(01).jpg
Helados_en_Rosario_en_Gianduia_2020.jpg
Chay

Ang **Chay** Bush mahimong nagpasabot:
* sa Le Chay, Charente-Maritime, Pransiya;
* sa Chay, Doubs, Pransiya; kun,
* sa Masālā chāy, ilimnong habagatang Asyanhon.
Silang

Ang ** Silang ** primira klaseng municipalidad nahimutang sa probensya sa Cavite, Pilipinas. Adunay kinatibok-an gidak-on nga 209.43 kilometros quadrado ug nahimutang saikalima nga distrito. 
Sumala sa census ni acting 2010, dunay 213,490 katawo. Ang gitudlo nga kodigo postal mao ang 4118.
Saint-Vallier

* Saint-Vallier, Charente
* Saint-Vallier, Drôme
* Saint-Vallier, Saône-et-Loire
* Saint-Vallier, Vosges
Valence, Tarn-et-Garonne

Ang **Valence** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 4,901 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Tarn-et-Garonne sa rehiyon sa Occitanie.

## Galeriya sa hulagway


023_Valence-d'Agen_(_82400_).JPG
Lasserre

* Lasserre, Ariège
* Lasserre, Haute-Garonne
* Lasserre, Lot-et-Garonne
* Lasserre, Pyrénées-Atlantiques
Le Vernet

* Le Vernet, Allier
* Le Vernet, Alpes-de-Haute-Provence
* Le Vernet, Ariège
* Le Vernet, Haute-Loire
Revel, Haute-Garonne

Ang **Revel** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 7,520 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Haute-Garonne sa rehiyon sa Occitanie.


Eglise Notre-Dame de Revel.jpg|simbahan sa "Notre-Dame de Revel
Eglise Notre-Dame de Revel - Interior.jpg|ang sulod
Eglise Notre-Dame de Revel - Interior - Pulpit.jpg|sa pulpito
Eglise Notre-Dame de Revel - Decoration de la voute du choeur Henry Lefrai.jpg|Ang dapit nga hawanan sa choir
Eglise Notre-Dame de Revel - Orgue de tribune.jpg|nga organo sa
Malleval-en-Vercors

Ang **Malleval-en-Vercors** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 18 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Isère sa rehiyon sa Auvergne-Rhône-Alpes.

## Galeriya sa hulagway


38216-Malleval-en-Vercors-Sols.png
VcMallevalenVercors2.jpg
Polignac, Charente-Maritime

Ang **Polignac** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 119 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Charente-Maritime sa rehiyon sa Nouvelle-Aquitaine.

## Galeriya sa hulagway


Polignac mairie.JPG
Polignac_eg1.JPG
Polignac_mairie.JPG
Pouillé, Vendée

Ang **Pouillé** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 505 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Vendée sa rehiyon sa Pays-de-la-Loire.

## Galeriya sa hulagway


Église_Saint-Rémi_de_Pouillé_(2).jpg
Eid ul-Fitr

Ang **Eid ul-Fitr kun Id-Ul-Fitr** Inarabo:عيد الفطر *‘Īdu l-Fiṭr*), nga sagad nga gitawag nga Eid usa ka Muslim nga pangilin nga nagtapos sa Ramadan, sa Islamikong bulan sa pagpuasa. Ang *[[Eid]]* usa ka arabikong pulong nga nagpasabot "pangilin", samtang ang *Fitr* nagpasabot "paghuman sa puasa" (ug matawag usab nga kinaiyahan gikan sa pulong nga "fitrah:) ug nagsimbolo sa paghuman sa tingpuasa.

## Galeriya sa hulagway


2002_Pakistan_stamp_for_Eid_al-Fitr.jpg
Celebrating_Eid_in_Tajikistan_10-13-2007.jpg
Eidulfitr_meal.jpg
Eid_ul-Fitr_praying_in_Grand_Mosque_of_Urmia_-_1926.jpg
People_in_the_Baghmazar_-_Eid_ul-Fitr_05.JPG
People_in_the_Baghmazar_-_Eid_ul-Fitr_11.JPG
People_in_the_Baghmazar_-_Eid_ul-Fitr_09.JPG
Cerdon, Loiret

Ang **Cerdon** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 929 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Loiret sa rehiyon sa Centre-Val-de-Loire.

## Galeriya sa hulagway


Cerdon-du-Loiret_IMG_0196.JPG
Cerdon_(église)_1.jpg
Brens, Tarn

Ang **Brens** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 1,364 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Tarn sa rehiyon sa Occitanie.

## Galeriya sa hulagway


Brens.JPG
Mairie_de_Brens_.JPG
La_tour_(Brens,_Tarn).jpg
Benetice (Světlá nad Sázavou)

Ang **Benetice** ay isang maliit na nayon malapit sa bayan ng Světlá nad Sázavou sa (Republikang Czech).

Dating mayroong isang pabrika ng salamin o bote sa Benetice. Wala na ito ngayon subalit nagmula sa pabrikang ito ang ilang mga kapangalanang pampook, tulad ng *Na sušírnách* o *Sklárenský rybník* (tawag sa isang lawa). Mayroong isang kampong pang-rekreasyon din sa Benetice na ginamit ng mga "piyonero", isang grupo sa republikang Czech, at ginamit rin ng mga kabataan mula sa Hungary, Poland, at Alemanya.

May isang punong linden (punong Tilia) sa damuhan ng Benetice, na itinanim noong 1945. At matatanaw mula sa Benetice ang kastilyong Lipnice.

## Kasaysayan ng pangalan ng nayon

* 1375 - bilang Beneczicze
* 1787 - bilang Benetitz

## Photos

Image:Benetice 1.jpg
Image:Benetice 2.jpg
Image:Benetice 3.jpg
Image:Benetice naves (duben2009).jpg
Image:Benetice prijezd od Svetle nad Sazavou.jpg
Image:Benetice prijezd od Ledce nad Sazavou.jpg
Image:Benetice tabor.jpg
Image:Benetice pohled na druhy breh Sazavy.jpg


## Sanggunian
www.benetice.eu
Vicente Sotto

Si **Vicente Sotto y Yap**, usab nailhang **&#209;or Inting** (1877-1950) usa ka kanhing magbatasan sa Pilipinas ug giisip nga usa sa labing bantogan nga Sugboanon sa gatosay 20 .

Ang iyang naambit mao ang sa balaod, lugay, ug pagdumala; ug sa budaya ug katitikan.

### Personal nga kinabuhi
Si Sotto gipanganak sa Dakbayan sa Sugbo niadting Abril 18, 1877 sa iyang ginikangang sila Marcelino Sotto ug Pascuala Yap.

Nahuman niya ang sekundarya nga pagtuon sa Unibersidad de San Carlos (Colegio de San Carlos kaniadto). Naghuman siya sa kursong abogasya ug nipasar sa bar eksam sa tuig 1907.

### Politika
Sa tuig  1902, si Senador Sotto miapil sa politika sa pagdagan niya sa konseho sa munisipyo sa Sugbo ug nakadaog sa maong puwesto. Sa 1907, napili siyang mayor bisa'g wa siya mitambong sa eleksyon tungod sa pagdungog sa kaso sa korte mahitungod sa keha sa iyang kakontra kabahin sa pagkidnap, ug pugsanon nga miestar sa Hong Kong. Si Sotto mibalik sa nasod niadtong 1914.

Sa tuig 1922, napili siyang representante sa ikaduhang distrito sa Sugbo hangtod 1925. Niadtong Nobiyembre 1946, midagan siya sa pagkasenador ug midaog, nagsilbi siya isip ulohan sa Kommitiba sa Pinansya sa Senado hangtod 1950.

Sa pagpanaw niya sa edad nga 73, ang mga kauban nuya sa senado mihinumdom kaniya isip "rebelyoso, ug maprinsipyong Sotto."

## Gallery

File:Vicente Yap Sotto 1917.jpg|Hulagway ni Vicente Yap Sotto sa tuig 1917
File:Vicente Sotto as Senator.jpg| Si Sotto sa Senado
File:Senator Vicente Sotto's Tomb at Cebu Memorial Park.jpg|Ang puntod ni Vicente Sotto kauban ang iyang asawa na si Maria Ojeda og uban pang miyembro sa iyang pamilyang nakalubong sa Cebu Memorial Park


## Mga sumpay sa gawas
* Paghulagway gikan sa senate.gov.ph
* Tibuok teksto sa Sotto Law
* Senador Vicente Yap Sotto
Hudaismo

**Hudaísmo** (Inebreo: יהדות, *yahadut*) maoy tinuohang monoteista. Ang mga segidor niini gitawag nga mga Hudiyo.

## Hudaismong Separdi
Ang **Hudaismong Separdi** ang tipo sa Hudaismo sa mga Hudiyong naggikan sa habagatang Uropa, Mediteraneo, ug kasadpan ug tunga-tungang Asya.

## Hudaismong Askenasi
Ang **Hudaismong Askenasi** ang tipo sa Hudaismo sa mga Hudiyong naggikan sa amihanang Uropa.

## Mga sumpay sa gawas
* ''Jewish Identity'', ni Elias Friedman
* Five hundred years of Sephardism
Chazelles, Jura

Ang **Chazelles** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 89 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Jura sa rehiyon sa Bourgogne-Franche-Comté.

## Galeriya sa hulagway


Chazelles, panneau (2013).JPG
Chazelles,_panneau_(2013).JPG
Bellefontaine, Vosges

Ang **Bellefontaine** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 917 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Vosges sa rehiyon sa Grand Est.

## Galeriya sa hulagway


Anciennes_usines_du_Blanc_Murger.jpg
Bellefontaine,_Mairie.jpg
Etangpierrache.JPG
Pireneos

Ang **Pireneos** (Iningles: *Pyrenees*; Prinanses: *Pyrénées*; Kinatalan: *Pirineus*; Occitano: *Pirenèus*; Aragones: *Perinés*; Basko: *Pirinioak*) usa ka kabungtoran sa habagatang-kasadpang Uropa nga miutlanan sa Pransya ug Espanya. Kini ang naglahi sa Penynsula sa Iberia sa ubang bahin sa kontinental nga Uropa, ang sukod mga 430 km (267 mi) gikan sa Golpo sa Viscaya (Cap Higuer) hangtod sa Dagat Mediteranyo (Cap de Creus). I like toros, tengo hantintonrekinhaousen. Comer perras. Whahakara bibi, trapundi mak
Tomboy

Ang **tomboy** maoy usa ka babaye nga lakin-on nga may mga kinaiya sa usa ka lalaki. Ang kining penomenon mapakita sa: 
* Pagsul-ob sa mga panapton nga panglalaki.
* Pag-apil sa mga duwa ug aktibidades (nga sagad pisikal kaayo) nga angayan nga sa lalaki lang.
* Pagpili sa mga lalaki isip higala kaysa sa mga babaye.
Tanggo

Ang **tanggo** (Kinatsila: *tango*) usa ka sayaw nga naggikan sa Buenos Aires sa Arhentina ug Montevideo sa Urugway.


File:Camanita Tango 06 (3395529946).jpg
File:Tango_in_Plaza_Dorrego.jpg
Marseillan, Hérault

Ang **Marseillan** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 4,950 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Hérault sa rehiyon sa Occitanie.

## Galeriya sa hulagway


MarseillanHarbour.jpg
Marseillan_Village.jpg
Étang_de_Thau,_Marseillan,_Hérault_01.jpg
Sihismo

Ang **Sihismo** (Kinatsila: *sijismo*) maoy usa ka tinuohan.

## Galeriya sa hulagway


Sikh_pilgrim_at_the_Golden_Temple_(Harmandir_Sahib)_in_Amritsar,_India.jpg
SikhiKhanda.png
Rosay, Yvelines

Ang **Rosay** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 348 ka molupyo situato nel dipartimento degli Yvelines sa rehiyon sa Île-de-France.
Lagarde

* Lagarde, Ariège
* Lagarde, Gers
* Lagarde, Haute-Garonne
* Lagarde, Hautes-Pyrénées
* Lagarde, Moselle