open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Thomasomys

Kahenera sa mga mangungutkut ang ***Thomasomys***. Ang *Thomasomys* sakop sa kabanay nga Cricetidae. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Thomasomys apeco]]*
* *[[Thomasomys aureus]]*
* *[[Thomasomys baeops]]*
* *[[Thomasomys bombycinus]]*
* *[[Thomasomys caudivarius]]*
* *[[Thomasomys cinereiventer]]*
* *[[Thomasomys cinereus]]*
* *[[Thomasomys cinnameus]]*
* *[[Thomasomys daphne]]*
* *[[Thomasomys eleusis]]*
* *[[Thomasomys erro]]*
* *[[Thomasomys gracilis]]*
* *[[Thomasomys hudsoni]]*
* *[[Thomasomys hylophilus]]*
* *[[Thomasomys incanus]]*
* *[[Thomasomys ischyrus]]*
* *[[Thomasomys kalinowskii]]*
* *[[Thomasomys ladewi]]*
* *[[Thomasomys laniger]]*
* *[[Thomasomys macrotis]]*
* *[[Thomasomys monochromos]]*
* *[[Thomasomys niveipes]]*
* *[[Thomasomys notatus]]*
* *[[Thomasomys onkiro]]*
* *[[Thomasomys oreas]]*
* *[[Thomasomys paramorum]]*
* *[[Thomasomys popayanus]]*
* *[[Thomasomys praetor]]*
* *[[Thomasomys pyrrhonotus]]*
* *[[Thomasomys rhoadsi]]*
* *[[Thomasomys rosalinda]]*
* *[[Thomasomys silvestris]]*
* *[[Thomasomys taczanowskii]]*
* *[[Thomasomys ucucha]]*
* *[[Thomasomys vestitus]]*
* *[[Thomasomys vulcani]]*

## Ang mga gi basihan niini
Zelotomys

Kahenera sa mga ilaga ang ***Zelotomys***. Ang *Zelotomys* sakop sa kabanay nga ilaga. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Zelotomys woosnami.jpg
Uromys anak

Kaliwatan sa ilaga ang ***Uromys anak***. Una ning gihulagway ni Thomas ni adtong 1907. Ang *Uromys anak* sakop sa kahenera nga *[[Uromys]]*, ug kabanay nga ilaga. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Ostralya

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Apodemus

Henero sa mga mangungutkut ang ***Apodemus***. Ang *Apodemus* sakop sa kabanay nga ilaga. 

Mao ni ang iyang kladogram matod sa Catalogue of Life:

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway


Apodemus.flavicollis.jpg
180702-Waldmaus-02.jpg
Apodemus argenteus1123.jpg
Apodemus speciosus1.jpg
Canariomys

***Canariomys*** mao ang usa ka napuo sakop sa henero nga sa pamilya nga *[[Muridae]]* rodents nga gipuy-an sa mga isla sa Tenerife ug Gran Canaria (Canary Islands, Spain).

Kini nga mga higante nga ilaga mahimo sa pagkab-ot sa usa ka gibug-aton sa bahin sa 1 kg, nga naghimo kanila nga hilabihan ka dako nga itandi sa ilang European katugbang. 

Duha ka sakop sa henero nga karon giila:

* *[[Canariomys bravoi]]*: Crusafont-Pairó & Petter, 1964: Giant ilaga sa Tenerife (Pleistocene).
* *[[Canariomys tamarani]]*: López-Martínez & López-Jurado, 1987: Giant ilaga sa Gran Canaria (Holocene).

## Ang mga gi basihan niini
* Crusafont-Pairo, M. & F. Petter, 1964, "Un Muriné géant fossile des iles Canaries *Canariomys bravoi* gen. nov., sp. nov", Mammalia, 28,pp 607–612.
Hystricidae

Kabanay sa mga mangungutkut ang **Hystricidae**. Ang Hystricidae sakop sa kahanay nga mangungutkut, kahutong nga mamipero, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Hystricidae pagsakop 11 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Stekelvarken Aiguilles Porc-épic.jpg
Porcupine Berlin Zoo.jpg
Hystrix cristata qtl1.jpg
Stachelschweine Mutter mit Jungtier Cia 2006 06 16 041.jpg
Porcupine bushmeat in Cameroon.jpg
Hystrix cristata 03 by Line1.jpg
Hystrix africaeaustralis

Kaliwatan sa mangungutkut ang ***Hystrix africaeaustralis***. Una ning gihulagway ni Peters ni adtong 1852. Ang *Hystrix africaeaustralis* sakop sa kahenera nga *[[Hystrix (mangungutkut)|Hystrix]]*, ug kabanay nga Hystricidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *H. a. africaeaustralis*
* *H. a. zuluensis*

## Ang mga gi basihan niini







Hystrix africaeaustralis.jpg
Zoobotánico Jerez (11).JPG
Zuid-Afrikaans stekelvarken.jpg
Dipodomys agilis

Kaliwatan sa mangungutkut ang ***Dipodomys agilis***. Una ning gihulagway ni William Gambel ni adtong 1848. Ang *Dipodomys agilis* sakop sa kahenera nga *[[Dipodomys]]*, ug kabanay nga Heteromyidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Amihanang Amerika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *D. a. agilis*
* *D. a. perplexus*

## Ang mga gi basihan niini





## Galeriya sa hulagway


Mammals_of_North_America;_the_description_of_species_based_chiefly_on_the_collections_in_the_Museum_of_the_Smithsonian_Institution_(Plate_IX)_BHL43276722.jpg
Heteromys goldmani

Kaliwatan sa mangungutkut ang ***Heteromys goldmani***. Una ning gihulagway ni Clinton Hart Merriam ni adtong 1902. Ang *Heteromys goldmani* sakop sa kahenera nga *[[Heteromys]]*, ug kabanay nga Heteromyidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Amerika Sentral

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Pappogeomys bulleri

Kaliwatan sa mangungutkut ang ***Pappogeomys bulleri***. Una ning gihulagway ni Thomas ni adtong 1892. Ang *Pappogeomys bulleri* sakop sa kahenera nga *[[Pappogeomys]]*, ug kabanay nga Geomyidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Amerika Sentral

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *P. b. bulleri*
* *P. b. albinasus*
* *P. b. burti*
* *P. b. nayaritensis*
* *P. b. alcorni*

## Ang mga gi basihan niini
Geomys

Kahenera sa mga mangungutkut ang ***Geomys***. Ang *Geomys* sakop sa kabanay nga Geomyidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Geomys personatus 1.jpg
Erethizon dorsatus

Kaliwatan sa mangungutkut ang ***Erethizon dorsatus***. Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1758. Ang *Erethizon dorsatus* sakop sa kahenera nga *[[Erethizon]]*, ug kabanay nga Erethizontidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Amerika Sentral
* Amihanang Amerika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *E. d. dorsatus*
* *E. d. bruneri*
* *E. d. couesi*
* *E. d. epixanthus*
* *E. d. myops*
* *E. d. nigrescens*
* *E. d. picinus*

## Ang mga gi basihan niini







PorcupineBark1.JPG
Porcupine NPS11747.jpg
PorcupineBark3.JPG
PorcupineBark2.JPG
Erethizon dorsatum 1.jpg
Ursonbornfree.JPG
Dipodidae

Kabanay sa mga mangungutkut ang **Dipodidae**. Ang Dipodidae sakop sa kapunoang-banay nga Dipodoidea, kahanay nga mangungutkut, kahutong nga mamipero, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Dipodidae pagsakop 52 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

Dipodidae mao ang ika kabanay nga sa kapunoang-banay nga Dipodoidea. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Sicista subtilis trizona.jpg
Allactaga major.jpg
Sicista betulina 03.JPG
Zapus hudsonius.jpg
Jumping Jerboa.jpg
Sicista strandi

Espesye sa mangungutkut nga una nga gihulagway ni Alexander N ang '''''Sicista strandi'''''. Formozov ni adtong 1931. Ang *Sicista strandi* sakop sa kahenera nga *[[Sicista]]* sa kabanay nga Dipodidae. Giklaseklase sa IUCN ang espesye sa kinaminosang kalabotan. Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan
Chinchilla chinchilla

Kaliwatan sa mangungutkut ang ***Chinchilla chinchilla***. Una ning gihulagway ni Lichtenstein ni adtong 1829. Ang *Chinchilla chinchilla* sakop sa kahenera nga *[[Chinchilla]]*, ug kabanay nga Chinchillidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kritikal nga nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Habagatang Amerika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *C. c. chinchilla*
* *C. c. boliviana*

## Ang mga gi basihan niini







Chinchilla brevicaudata-Verso-PhotoJimenez.jpg 
Wild chinchilla's land.png
Habitat du Chinchilla brevicaudata - Lllullaillaco.jpg 
Chinchilla brevicaudata.svg
Popolazione dei Chinchilla.svg
Dolichotis patagonum

Kaliwatan sa mangungutkut ang ***Dolichotis patagonum***. Una ning gihulagway ni Zimmermann ni adtong 1780. Ang *Dolichotis patagonum* sakop sa kahenera nga *[[Dolichotis]]*, ug kabanay nga Caviidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa duolang mibahad.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Habagatang Amerika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *D. p. patagonum*
* *D. p. centricola*

## Ang mga gi basihan niini







Dolichotis patagonum sniff JdP.jpg
Dolichotis patagonum-01 (xndr).jpg
Großer Mara Ausschnitt.jpg
Dolichotis patagonum head.JPG
Dolichotinae distribution map.jpg
Dolichotis patagonum.jpg
Castor

:*Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa [[Castor (pagklaro)]].*

Henero sa mga mangungutkut ang ***Castor***. Ang *Castor* sakop sa kabanay nga Castoridae. 

*Castor* mao ang ika kahenera nga sa kabanay nga Castoridae. 

Mao ni ang iyang kladogram matod sa Catalogue of Life:

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway


File:Beaver 1 (PSF).png
File:Beaver 2 (PSF).png
File:Beaver lake.JPG
File:Beaverbones.jpg
File:Biber in Europa 2003.jpg
File:Canada Vacations Unlimited Canada Vacances illimitées.jpg
Castor canadensis

Kaliwatan sa mangungutkut ang ***Castor canadensis***. Una ning gihulagway ni Heinrich Kuhl ni adtong 1820. Ang *Castor canadensis* sakop sa kahenera nga *[[Castor]]*, ug kabanay nga Castoridae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Habagatang Amerika
* Amerika Sentral
* Amihanang Amerika
* Uropa ug amihanang Asya

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Castor canadensis MHNT.OST.3.jpg
American Beaver.jpg
Beaver in Winter, Gatineau Park.jpg
BeaverDam 8409.jpg
Canada Geese Nesting on Beaver Lodge, Crawford County, PA 1960.jpg
Beaver lodge north of Saguenay, Quebec 2005-07-19.jpg
Capromys pilorides

Kaliwatan sa mangungutkut ang ***Capromys pilorides***. Una ning gihulagway ni Thomas Say ni adtong 1822. Ang *Capromys pilorides* sakop sa kahenera nga *[[Capromys]]*, ug kabanay nga Capromyidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Dagat Caribbean

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *C. p. pilorides*
* *C. p. doceleguas*
* *C. p. relictus*

## Ang mga gi basihan niini







Hutia konga Zoo Praha 2011-1.jpg
Hutia konga Zoo Praha 2011-2.jpg
Hutia konga Zoo Praha 2011-3.jpg
Hutia konga Zoo Praha 2011-4.jpg
Hutia konga Zoo Praha 2011-5.jpg
Capromys pilorides.JPG
Mesocapromys

Kahenera sa mga mangungutkut ang ***Mesocapromys***. Ang *Mesocapromys* sakop sa kabanay nga Capromyidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Mesocapromys sanfelipensis

Kaliwatan sa mangungutkut ang ***Mesocapromys sanfelipensis***. Una ning gihulagway ni Luis S. Varona ug Orlando H. Garrido ni adtong 1970. Ang *Mesocapromys sanfelipensis* sakop sa kahenera nga *[[Mesocapromys]]*, ug kabanay nga Capromyidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kritikal nga nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Dagat Caribbean

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Bathyergidae

Kabanay sa mga mangungutkut ang **Bathyergidae**. Ang Bathyergidae sakop sa kahanay nga mangungutkut, kahutong nga mamipero, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Bathyergidae pagsakop 16 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Nacktmull.jpg
Bathyergus suillus.png
Silvery mole-rat.png
Naked Molerat 001.jpg
Heliophobius argenteocinereus

Kaliwatan sa mangungutkut ang ***Heliophobius argenteocinereus***. Una ning gihulagway ni Peters ni adtong 1846. Ang *Heliophobius argenteocinereus* sakop sa kahenera nga *[[Heliophobius]]*, ug kabanay nga Bathyergidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *H. a. argenteocinereus*
* *H. a. albifrons*
* *H. a. angonicus*
* *H. a. emini*
* *H. a. kapiti*
* *H. a. marungensis*
* *H. a. mottoulei*
* *H. a. robustus*
* *H. a. spalax*

## Ang mga gi basihan niini







File:Adult silvery mole rat (blesmol).JPG
Aplodontia rufa

Kaliwatan sa mangungutkut ang ***Aplodontia rufa***. Una ning gihulagway ni Rafinesque ni adtong 1817. Ang *Aplodontia rufa* sakop sa kahenera nga *[[Aplodontia]]*, ug kabanay nga Aplodontiidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Amihanang Amerika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *A. r. rufa*
* *A. r. nigra*
* *A. r. californica*
* *A. r. humboldtiana*
* *A. r. pacifica*
* *A. r. phaea*
* *A. r. rainieri*

## Ang mga gi basihan niini







Aplodontia rufa (Harvard University).JPG
Aplodontia rufa distribution map.png
Mountain beaver burrow.jpg
Immature mountain beaver.jpg
Anomalurus pelii

Kaliwatan sa mangungutkut ang ***Anomalurus pelii***. Una ning gihulagway ni Hermann Schlegel ug Salomon Müller ni adtong 1845. Ang *Anomalurus pelii* sakop sa kahenera nga *[[Anomalurus]]*, ug kabanay nga Anomaluridae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kapos sa datos.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *A. p. pelii*
* *A. p. auzembergeri*

## Ang mga gi basihan niini
Heterocephalus glaber

Kaliwatan sa mangungutkut ang ***Heterocephalus glaber***. Una ning gihulagway ni Eduard Rüppell ni adtong 1842. Ang *Heterocephalus glaber* sakop sa kahenera nga *[[Heterocephalus]]*, ug kabanay nga Bathyergidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Naked Mole Rat Eating.jpg
Naked Mole Rats-cropped.jpg
Heterocephalus glaber dis.png
Naked Molerat 001.jpg
Nacktmull.jpg
Rüppell Eduard 1794-1844.png
Agoutidae

Pamilya sa mga mangungutkut ang ***Agoutidae***. Ang Agoutidae sakop sa kahanay nga mangungutkut, klase nga mamipero, ka-ulo nga mananap nga adunay kord ang likod, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Agoutidae pagsakop 15 espesye, segun Catalogue of Life. 

Mao ni ang iyang kladogram matod sa Catalogue of Life:

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan
Dasyprocta azarae

Kaliwatan sa mangungutkut ang ***Dasyprocta azarae***. Una ning gihulagway ni Lichtenstein ni adtong 1823. Ang *Dasyprocta azarae* sakop sa kahenera nga *[[Dasyprocta]]*, ug kabanay nga Dasyproctidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kapos sa datos.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Habagatang Amerika

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







DasyproctaAzaraeKeulemans.jpg
Zoo Beauval 12 06 2010 23 Dasyprocta azarae.jpg
Dasyprocta fuliginosa

Kaliwatan sa mangungutkut ang ***Dasyprocta fuliginosa***. Una ning gihulagway ni Johann Georg Wagler ni adtong 1832. Ang *Dasyprocta fuliginosa* sakop sa kahenera nga *[[Dasyprocta]]*, ug kabanay nga Dasyproctidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Habagatang Amerika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *D. f. fuliginosa*
* *D. f. candelensis*

## Ang mga gi basihan niini







File:Dasyprocta fuliginosa.JPG
File:Dasyprocta fuliginosa.jpg
File:Dasyprocta fuliginosa2.jpg
File:Dasyprocta fuliginosa2.JPG
File:Dasyprocta fuliginosa3.JPG
File:Schwarzer Aguti-drawing.jpg
Myoprocta

Kahenera sa mga mangungutkut ang ***Myoprocta***. Ang *Myoprocta* sakop sa kabanay nga Dasyproctidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Cuniculus paca

Kaliwatan sa mangungutkut ang ***Cuniculus paca***. Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1766. Ang *Cuniculus paca* sakop sa kahenera nga *[[Cuniculus]]*, ug kabanay nga Cuniculidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Habagatang Amerika
* Amerika Sentral
* Dagat Caribbean

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *C. p. paca*
* *C. p. guanta*
* *C. p. mexicanae*
* *C. p. nelsoni*
* *C. p. virgata*

## Ang mga gi basihan niini







Die vergleichende Osteologie (1821) Cuniculus paca.jpg
Cuniculus paca.jpg
Abrocomidae

Kabanay sa mga mangungutkut ang **Abrocomidae**. Ang Abrocomidae sakop sa kahanay nga mangungutkut, kahutong nga mamipero, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Abrocomidae pagsakop 10 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Elephas maximus

Kaliwatan sa elepante ang ***Elephas maximus***. Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1758. Ang *Elephas maximus* sakop sa kahenera nga *[[Elephas]]*, ug kabanay nga elepante. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* habagatang Asya

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *E. m. indicus*
* *E. m. maximus*
* *E. m. sumatranus*

## Ang mga gi basihan niini







ElephantTrainingCamp.jpg
200407 Elephant 9.JPG
Elphas maximus range.png
Asian Elephant range.png
Lightmatter elephanttrunk.jpg
Asian elephant eating - melbourne zoo.jpg
Loxodonta

Henero sa mga elepante ang ***Loxodonta***. Ang *Loxodonta* sakop sa kabanay nga Elephantidae. 

Mao ni ang iyang kladogram matod sa Catalogue of Life:

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway


Loxodontacyclotis.jpg
African_Elephant.jpg
African Elephant distribution map without borders.svg
African Bush Elephant mud bath.png
Elephant near ndutu.jpg
Elephant mugshot.jpg
Loxodonta africana

Espesye sa elepante nga una nga gihulagway ni Johann Friedrich Blumenbach ni adtong 1797 ang ***Loxodonta africana***. Ang *Loxodonta africana* sakop sa kahenera nga *[[Loxodonta]]* sa kabanay nga Elephantidae. Giklaseklase sa IUCN ang espesye sa madutlan. Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway


African Bush Elephants.jpg
African Elephant in Kenya.jpg
Hannibal in Italy by Jacopo Ripanda - Sala di Annibale - Palazzo dei Conservatori - Musei Capitolini - Rome 2016 (2).jpg
Etosha elefant.jpg
Serengeti Elefantenbulle.jpg
African Elephant distribution map without borders.svg
Loxodonta cyclotis

Kaliwatan sa elepante ang ***Loxodonta cyclotis***. Una ning gihulagway ni Paul Matschie ni adtong 1900. Ang *Loxodonta cyclotis* sakop sa kahenera nga *[[Loxodonta]]*, ug kabanay nga elepante. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Loxodonta-cyclotis-map.png
L'éléphant de forêt d'Afrique (Loxodonta cyclotis).jpg
Loxodonta cyclotis map.svg
14 Piazzale delle Corporazioni Ostia Antica 2006-09-08.jpg
Loxodonta cyclotis.jpg
Mamag

Kahenera sa mga murag-unggoy ang **Mamag** (*Tarsius*). Ang Mamag sakop sa kabanay nga Tarsiidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Tarsius Syrichta-GG.jpg
Tarsier-GG.jpg
Tarsius syrichta.jpg
Philippine sarangani tarsier.jpg
Angrytarsier.jpg
Philippine_Tarsier.jpg
Cephalopachus bancanus

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Cephalopachus bancanus***. Una ning gihulagway ni Thomas Horsfield ni adtong 1821. Ang *Cephalopachus bancanus* sakop sa kahenera nga *[[Cephalopachus]]*, ug kabanay nga Tarsiidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* habagatang Asya

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *C. b. bancanus*
* *C. b. borneanus*
* *C. b. natunensis*
* *C. b. saltator*

## Ang mga gi basihan niini







Horsfield's Tarsier area.png
Tarsius bancanus range map.png
Stavenn Tarsius bancanus 00.jpg
Tarsius dentatus

Kaliwatan sa mamag ang ***Tarsius dentatus***. Una ning gihulagway ni Miller ug Hollister ni adtong 1921. Ang *Tarsius dentatus* sakop sa kahenera nga mamag, ug kabanay nga Tarsiidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* habagatang Asya

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Dian's Tarsier area.png
Callicebus

Kahenera sa mga murag-unggoy ang ***Callicebus***. Ang *Callicebus* sakop sa kabanay nga Pitheciidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Callicebus donacophilus hugging tails.gk.jpg
Springaffen Zoo Berlin.jpg
Plecturocebus moloch

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Plecturocebus moloch***. Una ning gihulagway ni Johann Centurius Hoffmannsegg ni adtong 1807. Ang *Plecturocebus moloch* sakop sa kahenera nga *[[Plecturocebus]]*, ug kabanay nga Pitheciidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Habagatang Amerika

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Callicebus moloch (sensu stricto) -Brazil-8.jpg
Brown_Titi_Monkey_(Callicebus_brunneus)_4.jpg
Red-bellied Titi area.png
Cacajao calvus

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Cacajao calvus***. Una ning gihulagway ni I. Geoffroy Saint-hilaire ni adtong 1847. Ang *Cacajao calvus* sakop sa kahenera nga *[[Cacajao]]*, ug kabanay nga Pitheciidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Habagatang Amerika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *C. c. calvus*
* *C. c. novaesi*
* *C. c. rubicundus*
* *C. c. ucayalii*

## Ang mga gi basihan niini







Uakari_male.jpg
Male uakari.jpg
Uakari male.jpg
Bald Uakari area.png
C.calvus.png
Pithecia monachus

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Pithecia monachus***. Una ning gihulagway ni É. Geoffroy Saint-hilaire ni adtong 1812. Ang *Pithecia monachus* sakop sa kahenera nga *[[Pithecia]]*, ug kabanay nga Pitheciidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Habagatang Amerika

Usa ka matang nga nahiubos niini atong makita *P. m. monachus*.

## Ang mga gi basihan niini







Monk saki monkey.jpg
Monk Saki area.png
Lepilemur dorsalis

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Lepilemur dorsalis***. Una ning gihulagway ni Gray ni adtong 1870. Ang *Lepilemur dorsalis* sakop sa kahenera nga *[[Lepilemur]]*, ug kabanay nga Lepilemuridae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kapos sa datos.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Lepilemur dorsalis range map.svg
Lorisidae

Kabanay sa mga murag-unggoy ang **Lorisidae**. Ang Lorisidae sakop sa kahanay nga murag-unggoy, kahutong nga mamipero, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Lorisidae pagsakop 15 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini






PottoCincyZoo.jpg
SlenderLorisLyd2.png
Loris tardigradus.jpg
Perodicticus potto

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Perodicticus potto***. Una ning gihulagway ni Müller ni adtong 1766. Ang *Perodicticus potto* sakop sa kahenera nga *[[Perodicticus]]*, ug kabanay nga Lorisidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *P. p. potto*
* *P. p. juju*

## Ang mga gi basihan niini







Potto hand Mivart.png
E - Perodicticus potto.jpg
Perodicticus potto distribution.svg
Lemur catta toilet claw.jpg
Lemur catta toothcomb.jpg
Loris tardigradus

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Loris tardigradus***. Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1758. Ang *Loris tardigradus* sakop sa kahenera nga *[[Loris]]*, ug kabanay nga Lorisidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* habagatang Asya

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *L. t. tardigradus*
* *L. t. nycticeboides*

## Ang mga gi basihan niini







Loris tardigradus tardigradus 002.jpg
Slender Loris skeleton.jpg
Red slender loris skeleton.jpg
Loris tardigradus.jpg
Loris_tardigradus_skeleton.JPG
Red Slender Loris area.png
Hapalemur griseus

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Hapalemur griseus***. Una ning gihulagway ni Link ni adtong 1795. Ang *Hapalemur griseus* sakop sa kahenera nga *[[Hapalemur]]*, ug kabanay nga Lemuridae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *H. g. griseus*
* *H. g. gilberti*
* *H. g. ranomafanensis*

## Ang mga gi basihan niini







Hapalemur griseus range map.svg
Eastern Lesser Bamboo Lemur.jpg
Eastern lesser bamboo lemur.jpg
Hgg AGrandidier 2.jpg
Eastern Lesser Bamboo Lemur.jpg
Lemur poaching 001.jpg
Varecia

Kahenera sa mga murag-unggoy ang ***Varecia***. Ang *Varecia* sakop sa kabanay nga Lemuridae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Varecia variegata

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Varecia variegata***. Una ning gihulagway ni Kerr ni adtong 1792. Ang *Varecia variegata* sakop sa kahenera nga *[[Varecia]]*, ug kabanay nga Lemuridae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kritikal nga nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *V. v. variegata*
* *V. v. editorum*
* *V. v. subcincta*

## Ang mga gi basihan niini







Varecia variegata range map.svg
Lemuridae bwruffedlemur.jpg
Varecia variegata suspensory posture2.jpg
Ruffed Lemur Singapore2.JPG
Madagascar Varecia variegata range.png
Black and white ruffed lemur.jpg
Hylobates agilis

Espesye sa ungoy ang ***Hylobates agilis***. Una ning gihulagway ni F. Cuvier ni adtong 1821. Ang *Hylobates agilis* sakop sa kahenera nga *[[Hylobates]]* sa kabanay nga Hylobatidae. Giklaseklase sa IUCN ang espesye sa nagtikapuo. Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway


Hylobates distribution map with legend.svg
Agile Gibbon area.png
Nomascus concolor

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Nomascus concolor***. Una ning gihulagway ni Harlan ni adtong 1826. Ang *Nomascus concolor* sakop sa kahenera nga *[[Nomascus]]*, ug kabanay nga Hylobatidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kritikal nga nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* habagatang Asya

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *N. c. concolor*
* *N. c. lu*

## Ang mga gi basihan niini







Hylobates concolor2.jpg
White Cheeked Gibbon Male.jpg
Black Crested Gibbon area.png
Hylobates klossii

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Hylobates klossii***. Una ning gihulagway ni Miller ni adtong 1903. Ang *Hylobates klossii* sakop sa kahenera nga *[[Hylobates]]*, ug kabanay nga Hylobatidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* habagatang Asya

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Mentawai.jpg
Kloss's Gibbon area.png
Hominidae

Kabanay sa mga murag-unggoy ang **Hominidae**. Ang Hominidae sakop sa kapunoang-banay nga Hominoidea, kahanay nga murag-unggoy, kahutong nga mamipero, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Hominidae pagsakop 8 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini






Hominidae.PNG
Orang.gorilla.skulls.jpg
Hominidae filogenia.png
Man of the woods.JPG
Male silverback Gorilla.JPG
Gorilla 019.jpg
Gorilla gorilla

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Gorilla gorilla***. Una ning gihulagway ni Savage ni adtong 1847. Ang *Gorilla gorilla* sakop sa kahenera nga *[[Gorilla]]*, ug kabanay nga Hominidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kritikal nga nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *G. g. gorilla*
* *G. g. diehli*

## Ang mga gi basihan niini







Gorilla Male perspective 5.jpg
Western Lowland Gorilla at Bronx Zoo 2 cropped.jpg
Western Gorilla area.png
Gorila.JPG
Lightmatter silverback gorilla.jpg
Western Lowland Gorilla Feb09 02.jpg
Pan (murag-unggoy)

Kahenera sa mga ungoy ang ***Pan***. Ang *Pan* sakop sa kabanay nga Hominidae. 

Mao ni ang iyang kladogram matod sa Catalogue of Life:

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway


Bonobo 009.jpg
Pan (genus) distribution map.png
Hominoid taxonomy 7.svg
ChimpanzeeProfile.jpg
Lightmatter chimp.jpg
1911 EB Chimpanzee Brain.png
Pongo pygmaeus

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Pongo pygmaeus***. Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1760. Ang *Pongo pygmaeus* sakop sa kahenera nga *[[Pongo]]*, ug kabanay nga Hominidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* habagatang Asya

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *P. p. pygmaeus*
* *P. p. morio*
* *P. p. wurmbii*

## Ang mga gi basihan niini






Pongo pygmaeus (orangutang).jpg
Mapa distribuicao pongo.png
orang2.jpg
Orangutans.ogv
Orangutan.jpg
Kutai Orangutan 2008.jpg
Euoticus

Kahenera sa mga murag-unggoy ang ***Euoticus***. Ang *Euoticus* sakop sa kabanay nga Galagidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Pan troglodytes

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Pan troglodytes***. Una ning gihulagway ni Johann Friedrich Blumenbach ni adtong 1775. Ang *Pan troglodytes* sakop sa kahenera nga *[[Pan (murag-unggoy)|Pan]]*, ug kabanay nga Hominidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *P. t. troglodytes*
* *P. t. ellioti*
* *P. t. schweinfurthii*
* *P. t. verus*

## Ang mga gi basihan niini





nds-nl:Chimpansee

zh-classical:黑猩猩
zh-yue:黑猩猩



Lightmatter chimp.jpg
Pan troglodytes area.png
Pan (genus) distribution map.png
Chimpanzee-Head.jpg
Schimpanse zoo-leipig.jpg
Gombe Stream NP gegenseitiges Lausen.jpg
Galago senegalensis

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Galago senegalensis***. Una ning gihulagway ni É. Geoffroy Saint-hilaire ni adtong 1796. Ang *Galago senegalensis* sakop sa kahenera nga *[[Galago]]*, ug kabanay nga Galagidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *G. s. senegalensis*
* *G. s. braccatus*
* *G. s. dunni*
* *G. s. sotikae*

## Ang mga gi basihan niini







Senegal Galago 2010.ogv
Distribution G. senegalensis.svg
Tarsal Bones Mivart.png
Galagoides demidoff

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Galagoides demidoff***. Una ning gihulagway ni Johann Fischer von Waldheim ni adtong 1806. Ang *Galagoides demidoff* sakop sa kahenera nga *[[Galagoides]]*, ug kabanay nga Galagidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *G. d. demidoff*
* *G. d. anomurus*
* *G. d. medius*
* *G. d. murinus*
* *G. d. phasma*
* *G. d. poensis*

## Ang mga gi basihan niini







Prince Demidoff's Bushbaby area.png
Allocebus trichotis

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Allocebus trichotis***. Una ning gihulagway ni Albert Günther ni adtong 1875. Ang *Allocebus trichotis* sakop sa kahenera nga *[[Allocebus]]*, ug kabanay nga Cheirogaleidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kapos sa datos.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Allocebus trichotis range map.svg
Cercopithecidae

Kabanay sa mga murag-unggoy ang **Cercopithecidae**. Ang Cercopithecidae sakop sa kapunoang-banay nga Cercopithecoidea, kahanay nga murag-unggoy, kahutong nga mamipero, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Cercopithecidae pagsakop 153 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

Cercopithecidae mao ang ika kabanay nga sa kapunoang-banay nga Cercopithecoidea. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Lightmatter guenon.jpg
Proboscis Monkey.jpg
Colubusmonkey.JPG
Mandril.jpg
Mandrill at san francisco zoo.jpg
Papio hamadryas (aka).jpg
Macaca fascicularis

Kaliwatan sa àmô ang ***Macaca fascicularis***. Una ning gihulagway ni Thomas Stamford Raffles ni adtong 1821. Ang *Macaca fascicularis* sakop sa kahenera nga àmô, ug kabanay nga Cercopithecidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* habagatang Asya

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *M. f. fascicularis*
* *M. f. atriceps*
* *M. f. aureus*
* *M. f. condorensis*
* *M. f. fuscus*
* *M. f. karimondjawae*
* *M. f. philippinensis*
* *M. f. tua*
* *M. f. umbrosus*
* *M. f. lasiae*

## Ang mga gi basihan niini







Monkey batu.jpg
Crab-eating Macaque area.png
Macaca fascicularis.jpg
Macaque_Eating_Ice_Cream.jpg
Crab-eating Macaque tree.jpg
Langschwanzmakak in tioman.jpg
Macaca mulatta

Kaliwatan sa àmô ang ***Macaca mulatta***. Una ning gihulagway ni Zimmermann ni adtong 1780. Ang *Macaca mulatta* sakop sa kahenera nga àmô, ug kabanay nga Cercopithecidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* habagatang Asya
* Amihanang Amerika
* Uropa ug amihanang Asya

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Macaque India 4.jpg
Rhesus Macaque (Macaca mulatta) in Kinnarsani WS, AP W IMG 5792.jpg
Macaca mulatta 3.JPG
Rhesus Macaques.jpg
Rhesus Macaque area.png
Macaca fuscata

Kaliwatan sa àmô ang ***Macaca fuscata***. Una ning gihulagway ni Edward Blyth ni adtong 1875. Ang *Macaca fuscata* sakop sa kahenera nga àmô, ug kabanay nga Cercopithecidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* habagatang Asya
* Amihanang Amerika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *M. f. fuscata*
* *M. f. yakui*

## Ang mga gi basihan niini







Jigokudani hotspring in Nagano Japan 001.jpg
Yakusaru monkey.JPG
Japanese Macaque.jpg
Macaca_fuscata_at_Monkey_Park_in_Arashiyama.jpg
Japanese Macaque area.svg
Jigokudani hotspring in Nagano Japan 002.jpg
Baculum Macaca fuscata MHNT.jpg
Macaca thibetana

Kaliwatan sa àmô ang ***Macaca thibetana***. Una ning gihulagway ni A. Milne-edwards ni adtong 1870. Ang *Macaca thibetana* sakop sa kahenera nga àmô, ug kabanay nga Cercopithecidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa duolang mibahad.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* habagatang Asya

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Macaque du Tibet - Femelle adulte et juvénile.jpg
Femelle macaca thibetana avec petit.jpg
Macaca thibetana Groupe.jpg
Groupe de Macaca thibetana.jpg
Gros plan Macaca thibetana.jpg
Tibetan Macaque area.png
Chlorocebus

Kahenera sa mga murag-unggoy ang ***Chlorocebus***. Ang *Chlorocebus* sakop sa kabanay nga Cercopithecidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Cercopithecus ascanius

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Cercopithecus ascanius***. Una ning gihulagway ni Jean-Baptiste Audebert ni adtong 1799. Ang *Cercopithecus ascanius* sakop sa kahenera nga *[[Cercopithecus]]*, ug kabanay nga Cercopithecidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *C. a. ascanius*
* *C. a. atrinasus*
* *C. a. katangae*
* *C. a. schmidti*
* *C. a. whitesidei*

## Ang mga gi basihan niini







Cercopithecus ascanius distribution.svg
Cercopithecus ascanius.jpg
Cercopithecus wolfi

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Cercopithecus wolfi***. Una ning gihulagway ni Meyer ni adtong 1891. Ang *Cercopithecus wolfi* sakop sa kahenera nga *[[Cercopithecus]]*, ug kabanay nga Cercopithecidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *C. w. wolfi*
* *C. w. pyrogaster*
* *C. w. elegans*

## Ang mga gi basihan niini







Wolf's Mona Monkey face.jpg
Wolfs Mona Monkey Cercopithecus wolfi Bronx Zoo 4 cropped.jpg
Lomami r drc.svg
Allochrocebus solatus

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Allochrocebus solatus***. Una ning gihulagway ni Harrison ni adtong 1988. Ang *Allochrocebus solatus* sakop sa kahenera nga *[[Allochrocebus]]*, ug kabanay nga Cercopithecidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Cercopithecus solatus distribution.svg
Mandrillus leucophaeus

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Mandrillus leucophaeus***. Una ning gihulagway ni F.Cuvier ni adtong 1807. Ang *Mandrillus leucophaeus* sakop sa kahenera nga *[[Mandrillus]]*, ug kabanay nga Cercopithecidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *M. l. leucophaeus*
* *M. l. poensis*

## Ang mga gi basihan niini







Dril male female.png
Drill_range_map.svg
Drill male.png
Drill 1 small.jpg
Drill 2.jpg
Drill range map.svg
Theropithecus gelada

Espesye sa ungoy nga una nga gihulagway ni Eduard Rüppell ni adtong 1835 ang ***Theropithecus gelada***. Ang *Theropithecus gelada* sakop sa kahenera nga *[[Theropithecus]]* sa kabanay nga Cercopithecidae. Giklaseklase sa IUCN ang espesye sa kinaminosang kalabotan. Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway


Gelada Baboon female.jpg
ET Amhara asv2018-02 img031 Wunenia.jpg
Dschelada cynocephalus-gelada.png
Theropithecus gelada range map.png
Gelada Baboon Semien Mountains Ethiopia.jpg
BabouinGeladaPortrait.JPG
Colobus

Henero sa mga ungoy ang ***Colobus***. Ang *Colobus* sakop sa kabanay nga Cercopithecidae. 

Mao ni ang iyang kladogram matod sa Catalogue of Life:

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway


Colubusmonkey.JPG
Mantled Guereza.jpg
Presbytis femoralis

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Presbytis femoralis***. Una ning gihulagway ni Martin ni adtong 1838. Ang *Presbytis femoralis* sakop sa kahenera nga *[[Presbytis]]*, ug kabanay nga Cercopithecidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa duolang mibahad.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* habagatang Asya

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *P. f. femoralis*
* *P. f. percura*
* *P. f. robinsoni*

## Ang mga gi basihan niini







Banded Surili area.png
Piliocolobus badius

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Piliocolobus badius***. Una ning gihulagway ni Kerr ni adtong 1792. Ang *Piliocolobus badius* sakop sa kahenera nga *[[Piliocolobus]]*, ug kabanay nga Cercopithecidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *P. b. badius*
* *P. b. temminckii*

## Ang mga gi basihan niini







Piliocolobus temminckii 0019.jpg
Piliocolobus temminckii 0024.jpg
Piliocolobus badius 0017.jpg
Western Red Colobus area.png
Pygathrix

Kahenera sa mga murag-unggoy ang ***Pygathrix***. Ang *Pygathrix* sakop sa kabanay nga Cercopithecidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Red-shanked Douc (Pygathrix nemaeus) -Philadelphia Zoo.jpg
Red-shanked_Douc_at_the_Philadelphia_Zoo.jpg
Rhinopithecus roxellana

Espesye sa ungoy nga una nga gihulagway ni Milne-Edwards ni adtong 1870 ang ***Rhinopithecus roxellana***. Ang *Rhinopithecus roxellana* sakop sa kahenera nga *[[Pygathrix]]* sa kabanay nga Cercopithecidae. Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway


Rhinopithecus roxellana.jpg
Golden Snub-nosed Monkey area.png
Golden Snub-nosed Monkeys.jpg
Goldstumpfnasen (Rhinopithecus roxellana).jpg
2011 Rhinopithecus roxellana.JPG
VM 5214 Xingshan County Houzibao - A bunch of monkeys statue.jpg
Semnopithecus vetulus

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Semnopithecus vetulus***. Una ning gihulagway ni Johann Christian Polycarp Erxleben ni adtong 1777. Ang *Semnopithecus vetulus* sakop sa kahenera nga *[[Semnopithecus]]*, ug kabanay nga Cercopithecidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* habagatang Asya

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *S. v. vetulus*
* *S. v. monticola*
* *S. v. nestor*
* *S. v. philbricki*

## Ang mga gi basihan niini







Purple-faced Langur area.png
Cebidae

Kabanay sa mga murag-unggoy ang **Cebidae**. Ang Cebidae sakop sa kahanay nga murag-unggoy, kahutong nga mamipero, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Cebidae pagsakop 30 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Cebus albifrons edit.jpg
Cladograma cebidae1.jpg
Totenkopfäffchen_(Saimiri_sciureus_sapajou).jpg
Saimiri boliviensis - Dierenpark Emmen 2.JPG
Macaco-prego Manduri 151207 15.JPG
Squirrel monkey 2.JPG
Alouatta belzebul

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Alouatta belzebul***. Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1766. Ang *Alouatta belzebul* sakop sa kahenera nga *[[Alouatta]]*, ug kabanay nga Atelidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Habagatang Amerika

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Red-handed Howler area.png
Aotus azarae

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Aotus azarae***. Una ning gihulagway ni Alexander von Humboldt ni adtong 1812. Ang *Aotus azarae* sakop sa kahenera nga *[[Aotus (murag-unggoy)|Aotus]]*, ug kabanay nga Aotidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Habagatang Amerika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *A. a. azarae*
* *A. a. boliviensis*
* *A. a. infulatus*

## Ang mga gi basihan niini
Ateles fusciceps

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Ateles fusciceps***. Una ning gihulagway ni Gray ni adtong 1866. Ang *Ateles fusciceps* sakop sa kahenera nga *[[Ateles]]*, ug kabanay nga Atelidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kritikal nga nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Habagatang Amerika
* Amerika Sentral

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *A. f. fusciceps*
* *A. f. rufiventris*

## Ang mga gi basihan niini







Ateles fusciceps robustus water.JPG
Ateles_fusciceps_robustus_moving.JPG
Ateles_fusciceps_robustus_water.JPG
Ateles geoffroyi range-cropped.png
Sapajus apella

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Sapajus apella***. Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1758. Ang *Sapajus apella* sakop sa kahenera nga *[[Sapajus]]*, ug kabanay nga Cebidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Habagatang Amerika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *S. a. apella*
* *S. a. margaritae*

## Ang mga gi basihan niini







Cebus apella macrocephalus (Brown Capuchin Monkey).jpg
Tufted Capuchin.jpg
Macaco-prego Manduri 151207 15.JPG
Macaco-prego (Cebus apella).jpg
Cebus apella 01.jpg
Macaco-prego 2 REFON.JPG
Saimiri oerstedii

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Saimiri oerstedii***. Una ning gihulagway ni Johannes Theodor Reinhardt ni adtong 1872. Ang *Saimiri oerstedii* sakop sa kahenera nga *[[Saimiri]]*, ug kabanay nga Cebidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Amerika Sentral

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *S. o. oerstedii*
* *S. o. citrinellus*

## Ang mga gi basihan niini







Central American Squirrel Monkey 2.jpeg
Central American Squirrel Monkey.jpg
Central American Squirrel Monkey 3.jpeg
Central American Squirrel Monkey baby gets a ride.jpeg
Central American Squirrel Monkey 7.jpeg
Central American Squirrel Monkey 5.jpeg
Callithrix

Kahenera sa mga murag-unggoy ang ***Callithrix***. Ang *Callithrix* sakop sa kabanay nga Callitrichidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Callithrix geoffroyi-1.jpg
MicoSericeusWolf.jpg
Mico melanurus (portrait).jpg
Dværgsilkeabe Callithrix pygmaea.jpg
Silvery marmoset.jpg
Sagui II.jpg
Leontopithecus rosalia

Espesye sa ungoy nga una nga gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1766 ang ***Leontopithecus rosalia***. Ang *Leontopithecus rosalia* sakop sa kahenera nga *[[Leontopithecus]]* sa kabanay nga Callitrichidae. Giklaseklase sa IUCN ang espesye sa nagtikapuo. Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway


Tamarin.monkey.500pix.jpg
Golden lion tamarin family.jpg
Golden Lion Tamarin and Baby.jpg
Stavenn Leontopithecus rosalia 01.jpg
Leontopithecus.rosalia-01-ZOO.Dvur.Kralove.jpg
REBIO Poço das antas.jpg
Leontocebus fuscicollis

Kaliwatan sa murag-unggoy ang ***Leontocebus fuscicollis***. Una ning gihulagway ni Johann Baptist von Spix ni adtong 1823. Ang *Leontocebus fuscicollis* sakop sa kahenera nga *[[Leontocebus]]*, ug kabanay nga Callitrichidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Habagatang Amerika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *L. f. fuscicollis*
* *L. f. avilapiresi*
* *L. f. primitivus*
* *L. f. mura*

## Ang mga gi basihan niini







Saguinus fuscicollis distribution.svg
E - Saguinus fuscicollis.jpg
Saguinus fuscicollis.jpg
F de Castelnau-mammifèresPl06.jpg
Saguinus fuscicollis weddelli in Zoo Parc Overloon.jpg
Myrmecophagidae

Kabanay sa mga mamipero ang **Myrmecophagidae**. Ang Myrmecophagidae sakop sa kahanay nga Pilosa, kahutong nga mamipero, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Myrmecophagidae pagsakop 3 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Myrmecogphaga tridactyla (skull).jpg
DirkvdM tamandua.jpg
Myrmecophaga tridactyla - Phoenix Zoo.jpg
Southern Tamandua.jpg
Anteater.png
Anteater01.jpeg
Tamandua mexicana

Kaliwatan sa mamipero ang ***Tamandua mexicana***. Una ning gihulagway ni Henri Saussure ni adtong 1860. Ang *Tamandua mexicana* sakop sa kahenera nga *[[Tamandua]]*, ug kabanay nga Myrmecophagidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Habagatang Amerika
* Amerika Sentral

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *T. m. instabilis*
* *T. m. mexicana*
* *T. m. opistholeuca*
* *T. m. punensis*

## Ang mga gi basihan niini







Tamandua mexicana map.png
Tamandúa.JPG
Tamandua tetradactyla map.png
Choloepus

Kahenera sa mga mamipero ang ***Choloepus***. Ang *Choloepus* sakop sa kabanay nga Megalonychidae. 

*Choloepus* mao ang ika kahenera nga sa kabanay nga Megalonychidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







TwoToedSlothDetail.jpg
Baby Choloepus hoffmanni, Costa Rica.JPG
Choloepus didactylus.jpg
Choloepus didactylus

Kaliwatan sa mamipero ang ***Choloepus didactylus***. Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1758. Ang *Choloepus didactylus* sakop sa kahenera nga *[[Choloepus]]*, ug kabanay nga Megalonychidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Habagatang Amerika

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Choloepus didactylus - Buffalo Zoo.jpg
Zweizehenfaultier.png
Zweizehenfaultier 1.jpg
471 Faultier.JPG
Zweifingerfaultier 2.jpg
Choloepus didactylus 2 - Buffalo Zoo.jpg
Choloepus didactylus (Paresseux à deux doigts) - 372.jpg