open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yemen

**Yemen** (Arabiko: اليَمَن al-Yaman), opisyal: Republika sa Yemen (Arabiko: الجمهورية اليمنية al-Jumhuuriyya al-Yamaniyya) usa ka nasod sa Middle East nahimutang sa Peninsulang Arabyano. Kini adunay utlanan sa Arabyang Saudi sa amihanan, Dagat Pula sa kasadpan, Dagat Arabyano ug Gulpo sa Aden sa habagatan, ug Oman sa sidlakan. Ang teritoryo sa Yemen adunay mga 200 ka mga pulo, ang pinakadako niini ang Socotra, mga 415 ka kilometro (260 mi) sa habagatan sa Yemen, duol sa baybayon sa Somalia. Ang iyang populasyon mga 20 ka milyon ug San'a' ang kapital.
Grand Theft Auto: San Andreas

**Grand Theft Auto: San Andreas** (**GTA:SA**) mao ang usa ka sandbox-style nga action-adventure nga duwa gidebelop sa Rockstar North. Kini ang ika-3 nga 3D game sa Grand Theft Auto video game franchise ug ika-5 nga original game overall. Orihinal nga gi-release para sa PlayStation 2 niadtong Oktubre 2004, ang duwa na-ported ngadto sa Xbox ug Microsoft Windows, ug nakakuha'g mga award ug hataas nga sales figures sa tulo ka platform. Kini ang highest selling nga duwa sa PlayStation 2, ang iyang sales mikabat og 14 milyon mark.

Gi-set sa tuig 1992, ang duwa nakasentro sa main character, si Carl "CJ" Johnson nga miuli sa Los Santos (gi-pattern ang Los Santos sa Los Angeles) niadtong nakahibalo na siya sa murder sa iyang nanay. Nakit-an ni CJ ang iyang pamilya ug ang iyang daang gang, ang Grove Street Families, nga nagkagubot. Sa duwa, si CJ hinay-hinay nga nahibaloan ang plot sa pagmurder sa iyang nanay samtang iyang giestablisar og balik ang iyang gang ug nagapundar og mga negosyo.

Pareho sa uban pang serye sa Grand Theft Auto, ang success sa San Andreas nasagolan og mga kontrobersiya; ang mga nakatagong sulod sa duwa miresulta sa pag-rating og usab sa duwa ngadto sa "Mature" o "Adults Only" ug sa removal niini sa retail stores.

## Mga reperensiya
Kamote

:*Alang sa tawo, tan-awa ang [[Bayot]].*
Ang **kamote** usa ka pananom. Ang **gay** mao ang tumoy nga dahon sa kamote.
Armenya

**Armenya** (Inarmenyo: Հայաստան, "Hayastan", Հայք "Hayk‘"; Kinatsila ug Ininggles: *Armenia*), mao ang usa ka *landlocked* ug mabukid nga nasod sa Eurasia natung-an sa Dagat Itom ug Dagat Caspian, sa Habagatang Caucasus. Aduna kiniy utlanan sa Turkey sa kasadpan, Georgia sa amihanan, Azerbaijan sa sidlakan, ug Iran ug Nakhchivan nga exclave sa Azerbaijan sa habagatan. Ang Armenya duol sa utlanan sa rehiyon sa Sidlakang Uropa mao nga aduna kiniy koneksyon nga sosyopolitikal ug kultural sa Uropa. 

Usa ka kanhing republika sa Unyon sa Sobyet, ang Armenya usa ka unitaryo, multipartido, nga demokrasya nga nasod-estado nga adunay karaan ug makasaysayan nga kultura. Kini ang unang nasod nga mi-adap sa Kristiyanismo isip relihiyon sa estado, ang Armenya usa ka estado nga sekular karon, bisa'g ang dako ang na-ambag sa relihiyong Kristiyano sa kasaysayahn ug identipikasyon sa mga tawong Armenyano.

Yerevan-Republic Square-04-Museum-2019-gje.jpg|Yerevan
Haghartsin-28-Muttergotteskirche-2019-gje.jpg|Haghartsin
Zvartnots-06-2019-gje.jpg|Zvartnots
Etchmiadzin-06-Seminar-Wohnhaus-Gevorkian-Seminar-2019-gje.jpg|Etchmiadzin
Noravank-Muttergotteskirche-22-2019-gje.jpg|Noravank
Noravank-Kreuzstein-14-Allee-2019-gje.jpg|Khatchkar
Aserbaiyan

Ang **Aserbaiyan** [IPA: ɑ:zɚbai'ʤɑ:n] (Aserbaiyan: Azərbaycan), usa ka nasod nga adunahan sa lana nga krudo sa Caucasus nga rehiyon sa Eurasia. Kini giutlanan sa Dagat Caspian sa sidlakan, Rusya sa amihanan, Turkey sa kasadpan, Georgia sa amihanang-kasadpan, Armenya sa kasadpan, ug Iran sa kasadpan. Ang Republikang Autonoma sa Nakhchivan (usa ka exclave sa Aserbaiyan) adunay border sa Armenya sa amihanan ug sidlakan, Iran sa habagatan ug kasadpan, ug Turkey sa amihanang-kasadpan. Ang Nagorno-Karabakh nga rehiyon apil ang 7 ng akaubang distrito sa habagatang-kasadpan ng arehiyon sa Aserbaiyan nakontrol sa mga separatistang Armenyano sugod pa sa kahumanan sa Gerang Nagorno-Karabakh niadtong 1994. Upat ka United Nations Security Council Resolutions (822, 853, 874, and 884) mitawag sa "*withdrawal* sa mga puwersang miokupa sa kining mga lugar sa Aserbaiyan". 

Sumala sa konstitusyon sa Republika sa Aserbaiyan, kini giisip nga usa ka demokrasya, apan sa pagkatinuod, adunay awtoritaryanismo sa Aserbaiyan, sekular ug unitaryo. Kini ang pinakadakong nasod sa Caucasus segun sa arya ug populasyon. Kini usa ka *co-founder* sa Commonwealth of Independent States, GUAM ug sa Organization for the Prohibition of Chemical Weapons. Ang nasod adunay *Permanent Mission* sa Unyon sa Uropa ug usa ka host sa Special Envoy sa European Commission.
Tsipre

**Cyprus** (usab **Tsipre**) (Grinyego: Κύπρος, *Kýpros*; Tinurko: Kıbrıs), usa ka islang nasod sa Kasadpang Asya pero adunay sosyopolitikal ug kultural nga konesyon sa Uropa. Kini nahimutang sa sidlakang bahin sa Dagat Mediteranyo, sa habagatan sa Turkey (Anatolia). Cyprus mao ang ikatulo sa pinakadakong isla ug usa sa mga popular nga lugar sa turismo sa Mediteranyo. Kolonya sa Britanya kaniadto, nahatagan kini og independensya gikan UK sa tuig 1960. Ang Cyprus miyembro sa Unyon sa Uropa sugod Mayo 1, 2004.

Niadtong 1974, human sa kagubot sa mga Griyego ug Turko nga Cypriot, misakop ang Turkey sa 1/3 nga teritoryo sa isla. Kini miresulta sa pagkadisplace sa libo-libong mga Cypriot ug sa pundasyon sa Turkong Cypriot nga *political entity* sa amihanang bahin sa isla. Ang kining politikal nga sitwasyon nahitabo pa hangtod karon.

Ang Republika sa Cyprus, ang giila nga estado sa internasyonal nga komunidad, adunay de jure nga soberanya sa isla ug sa dagat nga palibot niini; pero, ang isla de facto nga gi-partisyon ngadto sa upat ka bahin:

* ang lugar nga gikontrol sa republika sa habagatang bahin sa isla;
* ang lugar sa amihanan, nga mitawag sa iyaha isip Republikang Turko sa Amihanang Cyprus;
* ang Green Line nga gikontrol sa Hiniusang mga Nasod, nga nagbuwag sa duha ; ug
* duha ka Sovereign Base Areas (Akrotiri ug Dhekelia), mga base nga gi-retain sa Hiniusang Gingharian human sa independensya sa Cyprus.

## Galeriya sa hulagway


Agia_Napa_Monastery_-_12.JPG
LocationCyprus.png
World_known_Venetian_Walls_of_Nicosia_Republic_of_Cyprus.jpg
Heyorhiya

**Geyorgya** o **Heyorhiya** (Hineyorhiyano: საქართველო, *Sakartvelo*; Ininggles: *Georgia*) maoy usa ka nasod sa Eurasia sa Caucasus sa sidlakang baybayon sa Dagat Itom. Kini giutlanan sa Rusya sa amihanan, Turkiya ug Armenya sa habagatan, ug Azerbaijan sa sidlakan. Ang Georgia nahimutang sa utlanan sa Sidlakang Uropa ug Habagatang Asya. Aduna kiniy duha ka awtonomo nga rehiyon, ang Abkhazia sa amihanang-kasadpan ug ang South Osettia sa amihanan. Tbilisi ang iyang kapital

## Mga sumpay sa gawas

* Full information about (country) Georgia
* Georgia TVNews  (Ininggles, German, Russian, Georgian)
Khasakstan

**Khasakstan** (usab **Kazakstan**, **Kasahistan**) (Kazakh: Қазақстан, Qazaqstan, IPA: [qɑzɑqˈstɑn]; Ruso: Казахстан, Kazakhstán, IPA: [kəzʌxˈstan]), mao ang pinakadakong nasod sa Asya Sentral ug ika-9 nga labing dako sa kalibotan. 2,717,300 km² ang arya sa teritoryo niini (mas dako pa sa Kasadpang Uropa) ug aduna kiniy gamay nga teritoryo nga nahimutang sa kasadpan sa Sapang Ural nga naa sa Uropa.
Kirgistan

**Kyrgyzstan** (Kyrgyz: Кыргызстан; Ruso: Киргизия, Kirgizia o Kirghizia) (IPA pronunciation: /ˈkəːgɪztan/), maoy usa ka nasod sa Asya Sentral. Landlocked kini ug mabukid, kini adunay utlanan sa Kazakhstan sa amihanan, Uzbekistan sa kasadpan, Tajikistan sa habagatang-kasadpan ug sa China sa habagatang-sidlakan.

Sumala sa banabana sa Huly 2005, 5,264,000 ang populasyon ang mayoriya (76.1 %) mga Muslim.

## Galeriya sa hulagway


32_kg_chui_vers_alaarcha.jpg
Bishkek.jpg
LocationKyrgyzstan.png
Tayikistan

Ang **Republika sa Tadjikistan** (Tinayiko: Тоҷикистон, IPA: [toʤikɪsˈton] o [tɒːʤikɪsˈtɒn]) o **Tajikistan** sa Iningles usa ka mabukid ug landlocked nga nasod sa Asya Sentral. Ang Afghanistan ang border sa habagatan, Uzbekistan sa kasadpan, Kyrgyzstan sa amihanan, ug China sa sidlakan. Kadaghanan sa populasyon mga Tajik nga grupong etniko, nga adunay kapareho sa kultura ug kasaysayan sa mga Irano ug Uzbek. Kini ang lokasyon kaniadto sa Imperyong Samanid, nga ang dakbayan mao ang Samarkand nga gipundar ni Alexander The Great sa Macedon, ang Tajikistan nahimong constituent republic sa Unyon sa Sobyet sa ika-20 siglo, isip Tajik Soviet Socialist Republic.
Turkeya

Ang **Turkiya** (Tinurko: *Türkiye*; Kinatsila: *Turquía*; Ininggles: *Turkey*) maoy nasod sa Habagatang-kasadpang Asya, sa Eurasia nga nahimutang sa peninsula sa Anatolia ug sa rehiyon sa Balkan sa habagatang-sidlakang Uropa. Ang Turkey adunay border sa 8 ka nasod: Bulgaria sa norweste, Gresya sa weste, Georgia sa nor-este, Armenya, Azerbaijan (ang exclave sa Nakhichevan), ug Iran sa este, Irak ug Syria sa sur-este. Nagborder sab kini sa Dagat Mediteranyo sa sur, sa Dagat Aegean sa weste, ug sa Dagat Itom sa norte. Anaa sa Turkey ang Dagat sa Marmara, ang gigamit sa mga heyograpo pangmarka sa utlanan sa Uropa ug Asya, mao nga ang Turkey usa ka nasod sa transkontinental. Ankara an kapital . Bisan kung ang Turkey usa ka miyembro sa NATO, wala kini sa European Union.

## Mga hulagway sa Turkiya

| Mustafa Kemal Atatürk
File:Aya sofya.jpg| 
File:Kocatepe Mosque Ankara.jpg| 
File:State Painting and Sculpture Museum of Ankara.jpg| 
File:DolmabahceMainGate.JPG| 
File:İzmir clock tower.jpg| 
File:Pamukkale00.JPG| 
File:Eskişehir-Aycan.jpg| 
File:Antalya falezler.jpg| 
File:Alanya.jpg| 
File:Bluemosquefront.jpg| 
File:Diyarbakir P1050751 20080427135832.JPG|
File:LocationTurkey2.png|
Osbekistan

**Uzbekistan** (usab: Uzbekstan o Osbekistan), usa ka landlocked nga nasod sa Asya Sentral, kaniadtong parte sa Unyon sa Sobyet. Aduna kiniy border sa Kazakhstan sa weste ug sa norte, Kyrgyzstan ug Tajikistan sa este, ug Afghanistan ug Turkmenistan sa sur.
## Gallery

Image:Tashkent street, Rashidov.jpg
Image:Mosque Bibi Khanum (2).JPG
Image:Registan square2014.JPG
Image:Observatie Ulugbek sextant input.JPG
Registan Tillya-Kari madrasah2014.JPG
Image:Po-i-Kalân Mosque 2.jpg 
Image:Khiva Islam Khodja minaret.jpg 
Image:Dorussiadat.JPG 
Image:Aq-Saray Shahrisabz.JPG 
Image:Kok-Gumbaz.JPG  
Image:Theatre Alisher Navoi.JPG
Image:Madrasah Kukaldash (Tashkent) 12-07.JPG
Image:Mausoleum of Sheikh Zaynudin 12-44.JPG
Image:Medrese Barakhan 13-21.JPG
Turkmenistan

**Turkmenistan** (usab: Turkmenia) usa ka nasod sa Asya Sentral. Ang ngalang Turkmenistan gikan sa Persyano, nga ang gipasabot "yuta sa Turkmen". Hangtod 1991 kini usa ka constituent republic sa Unyon sa Sobyet, ang Turkmen Soviet Socialist Republic. Kini adunay border sa Afghanistan sa sur-este, Iran sa surweste, Uzbekistan sa nor-este, Kazakhstan sa norweste, ug sa Dagat Caspian sa weste. 87% sa populasyon Muslim. Sumala sa CIA World Factbook 2006, ang Turkmenistan ika-5 sa GDP growth rate. Kadaghanan sa nasod desyerto, ang desyerto sa Karakum (Black Sands). Aduna kiniy *single-party system* ug gidumala sa *President for Life* Saparmurat Niyazov hangtod Disyembre 21 2006, ang petsa sa iyang kamatayan tungod sa cardiac arrest. Nag-eleksyon niadtong Pebrero 11 2007. Si Gurbanguly Berdimuhammedow ang nadeklara nga nakadaog.
Talaan sa mga nasod sa Oseyaniya

Ang Oseyaniya usa ka rehiyon nga heyopolitikal, dili kontinente, ang mga sakop mao ang mga nasod sa Kadagatang Pasipiko, apil ang kontinente sa Awstralya.

## [[Oseyaniya]]

* **' ([[insular area|overseas territory of the United States]]) – [[Pago Pago]] (seat of government at [[Fagatogo]])
* **** – [[Canberra]]
* **' (overseas territory of the United States)
* **' ([[associated state|territory in free association]] with New Zealand) – [[Avarua]]
* **** – [[Suva]]
* **' (overseas territory of France) – Papeete
* **' ([[insular area|overseas territory of the United States]]) – [[Hagåtña]]
* **' (overseas territory of the United States)
* **' ([[insular area|overseas territory of the United States]])
* **' (overseas territory of the United States)
* **' ([[insular area|overseas territory of the United States]])
* **** – [[South Tarawa]]
* **** – [[Majuro]]
* **** – [[Palikir]]
* **' (overseas territory of the United States)
* ***' – no official capital (seat of government at [[Yaren]])
* '''' ([[French overseas territory|overseas territory of France]]) – [[Nouméa]]
* ***' – Wellington
* **' ([[associated state|territory in free association]] with New Zealand) – [[Alofi]]
* **' (overseas territory of Australia) – Kingston
* **' ([[insular area|overseas territory of the United States]]) – [[Saipan]]
* **** – [[Melekeok]]
* **' (overseas territory of the United States)
* ***' – [[Port Moresby]]
* '''' ([[British overseas territory|overseas territory of the United Kingdom]]) – [[Adamstown, Pitcairn Island|Adamstown]]
* ***' – Apia
* ***' – [[Honiara]]
* '''' (overseas territory of New Zealand) – no official capital (each atoll has its own administrative centre)
* ***' – Nuku'alofa
* ***' – [[Funafuti]]
* ***' – Port Vila
* **' ([[insular area|overseas territory of the United States]])
* **' (overseas territory of France) – Mata-Utu
Unibersidad sa Pilipinas sa Kabisay-an

Ang **Unibersidad sa Pilipinas sa Kabisay-an** (*University of the Philippines Visayas* kon UPV) gitibuok sa mga kampus sa Unibersidad sa Pilipinas sa Kabisay-an. Ang ulohang kampus anaa mahimutang sa Miag-ao, Iloilo samtang may mga sanga sa Sugbo, Iloilo ug Dakbayan sa Tacloban.

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo 

## Galeriya sa hulagway


UP Visayas Iloilo Campus 2010.jpg
UP_Visayas_Iloilo_Campus_2010.jpg
Grand Theft Auto: Vice City

**Grand Theft Auto: Vice City** (**GTA:VC**) mao ang ikaupat nga duwa sa video sa prankisa sa Grand Theft Auto. Gidesinyo sa Rockstar North ug Rockstar Games ang publisher, kini nag-debut sa Amihanang Amerika niadtong Oktubre 27, 2002 para sa PlayStation 2 ug paspas nga nahimong best-selling video game sa tuig 2002. Hangtod sa Hulyo 2006, ang Vice City mao, sa Amerikanong merkado, ang best-selling PlayStation 2 nga duwa sa tanang panahon, nasurpass sa Grand Theft Auto: San Andreas, ang misunod nga duwa sa seryeng Grand Theft Auto. Ang Vice City namantala sab sa Hapones nga magazine, Famitsu, sa listahan sa all-time favorite 100 videogames sa tuig 2006. Human niining kalamboan, ang Vice City girelease sa Uropa, Australya ug Hapon, ug available na sa PC. 

Ang Vice City migamit sa usa ka tweaked version sa game engine mga gigamit sa Grand Theft Auto III ug pareho niini dako ang iyang cityscape, puno sa mga buildings, behikulo (kotse, motorsiklo, boat, helikopter ug RC Toys) ug mga tawo. Ang setting sa Vice City gi-pattern sa Miami, Florida. Si Tommy Vercetti ang meyn nga karakter sa duwa. 

Ang setting sa Vice City girevisit sa Playstation Portable (PSP) nga version, ang Grand Theft Auto: Vice City Stories, ang prequel sa mga naghitabo sa Vice City.

## Mga reperensiya
Inaleman

**Inaleman** (o German) maoy usa ka pinulongang Hermaniko nga gitabi sa sentral nga bahin sa Uropa. Ang mga nasod kon diin kini ang lumadnong pinulongan mao ang Alemanya, Austriya, Swisa, ug Liechtenstein. 

## Galeriya sa hulagway


Tastatur-deutsch-DSCN1783.jpg
Vereinfachte_Ausgangsschrift.png
Aborlan

Ang **Aborlan** usa ka ikaduhang klase nga lungsod sa lalawigan sa Palawan sa Pilipinas. Sumala sa sensus sa tuig 2000, kini may populasyon nga 25,540 ka tawo sa 5,236 ka bubong.

## Mga barangay

Ang Aborlan nabahin ngadto sa napulo'g siyam (19) ka barangay.

## Mga sumpay sa gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
* 2000 Philippines Census Information
*Aborlan Palawan Photo Gallery
Naruto

:*Kabahin sa prangkisa ang kining artikulo. Alang sa karakter, tan-awa ang [[Naruto Uzumaki]].*

Ang **Naruto** (Hinapon: ナルト) usa ka serye sa manga gisulat ug gihulagway ni Masashi Kishimoto. Ang istorya misaysay kabahin ni Naruto Uzumaki, usa ka batan-ong ninja nga pirmi nangita'g rekognisyon ug gusto mahimong Hokage, ang ninja sa ilang baryo nga mao ang lider ug labing kusgan sa tanan. Ang serye gibase sa *one-shot comic* ni Kishimoto nga namantala sa Agosto 1997 nga isyu sa Akamaru Jump.

Ang Shueisha ang unang nagmantala sa Naruto sa tuig 1999 sa ika-43 nga isyu sa Weekly Shōnen Jump nga magasin sa Hapon. Sa kasamtangan, ang manga nakaseryal pa gihapon; 44 na ka mga tankōbon bolyum ang napagawas. Ang manga sunod nga giadap ngadto sa anime giprodyus sa Studio Pierrot ug Aniplex. Mipremyer sa Hapon sa terestriyal TV Tokyo network ug sa anime satelayt telebisyon nga Animax adtong Oktubre 3, 2002. Ang unang serye miabot og 220 ka mga episod, myentras ang , ang sekwel sa orihinal nga serye, natelekast sugod Pebrero 15, 2007. Way labot sa seryeng anime, ang Studio Pierrot midebelop og lima ka pelikula sa serye ug daghan pang orihinal nga animasyon sa bidyo (*original video animation* kun OVA). Ang uban pang gipambaligya mao ang mga nobela, mga duwa sa bidyo ug *trading cards*.

Sa bolyum 36, ang manga nakahalin na og sobra sa 71 ka milyon nga kopya sa Hapon. Ang Iningles nga bersyon sa serye namantala sa USA Today Booklist sa daghang higayon ug ang bolyum 11 midaog sa Quil Award sa 2006. Ang mga nagrebyu sa serye midayeg sa balanse sa eksena sa pakig-away ug komedya, ug ang personalidad usab sa mga karakter. Hinuon, ang uban nag-ingon nga dunay konsepto ang serye nga makit-an sa daghang serye sa shōnen.

## Mga sumpay sa gawas
* Naruto Shippuden
Lam-ang

Ang **Biag ni Lam-ang** o Kinabuhi ni Lam-ang (kompletong titulo sa Iniloko: *Historia a Pacasaritaan ti Panagbiag ni Lam-ang iti Ili a Nalbuan nga Asaoa ni D.ª Inés Cannoyan iti Ili a Calanutian*) maoy usa ka epiko nga balak sa mga Ilokano gikan sa rehiyon sa Ilocos sa Pilipinas sa wala pa miabot ang mga Katsila. Niadtong mga 1640, ang usa ka bulag nga Ilokano nga si Pedro Bucaneg nagpatik sa epiko ngadto sa sinulat nga Iloko.
Norberto Romuáldez

Si **Norberto Romuáldez y López** (ika-6 sa Hunyo 1875&#150;ika-4 sa Nobyembre 1941) (nga gitawag usab nga **Norberto Romuáldez, Sr.** aron mailhan gikan sa iyang anak nga maoy usab ang ngalan) usa ka Pilipinhong magsusulat, politiko, *jurist*, ug estadista. Mao siya ang unang Romuáldez nga nailhan sa tibuok nga nasod.  Siya ang uyuan o tiyo ni Imelda Marcos, ang anak sa iyang igsoon nga si Vicente Orestes. Kailhan siya isip amahan sa *Balaod sa [[Filipino|Nasodnong Pinulongan]]*.
Antigua ug Barbuda

Ang **Antigua ug Barbuda** usa ka islang nasod nga nahimutang sa sidlakan sa Dagat Caribbean sa may utlanan sa Kadagatang Atlantiko. Duha ang dagkong isla niining nasod: Antigua (IPA: [ænˈtiːgə]) ug Barbuda (IPA: [bɑrˈbjuːdə]). Ang mga isla nahimutang sa tunga sa Leeward Islands, mga 17 ang degre amihanan sa ekwador. Ang Antigua ug Barbuda parte sa arkipelago sa Lesser Antilles.

## Galeriya sa hulagway


English_Harbour_and_Falmouth_Harbour_on_Antigua.jpg
LocationAntiguaAndBarbuda.png
St_Johns_Antigua_2012.jpg
Bahamas

Ang **Bahamas** usa ka islang nasod nga Iningles ang pinulongan ug adunay duha ka libo nga mabaw nga isla (*cays*) ug siyete sentos nga isla. Nahimutang ang Bahamas sa utlanan sa Dagat Caribbean ug Kadagatang Atlantiko, sidlakan sa Florida Estados Unidos, amihanan sa Cuba, ug amihanangkasadpan sa overseas territory sa Britanya, ang Islas sa Turks ug Caicos . Nassau ang iyang kapital.

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan
Belize

**Belize** (IPA: [bəˈliːz]), nailhan kaniadto isip British Honduras, mao ang nag-inusarang nasod nga Iningles ang opisyal nga pinulongan sa Amerika Sentral, ug ang nag-inusarang nasod nga Kinatsila ang lumad nga pinulongan sa halos 50% sa tanang populasyon. Kini giutlanan sa Mehiko sa amihanan, Guatemala sa kasadpan ug habagatan. Ang Belize kolonya sa Britanya mga usa ka siglo ug nailhang Belize sugod niadtong 1973. Kini nahimong independente nga nasod sa Commonwealth sa tuig 1981. Miyembro kini sa Caribbean Community (CARICOM) ug sa Sistema de Integración Centroamericana (SICA). Ang Belize usa ka nasod nga Caribbean ug SentroAmerikano. Aduna kiniy 8,867 milyas kwadrados (22,960 sq. km) nga teritoryo ug 294,385 ka tawo (Belize CSO, 2007 mid year est.), ang densidad sa populasyon mao ang pinakagamay (*lowest*) sa Amerika Sentral ug usa sa labing gamay sa kalibotan. Ang growth rate sa populasyon 2.31% (2006 est.), usa kini sa labing taas sa Kasadpang Hemispero. Belmopan ang iyang kapital.


Belize-02-Boot-1980-gje.jpg
Belize-06-Strasse-1980-gje.jpg
Belize-10-Reklame-1980-gje.jpg
Belize-14-Schulkinder-1980-gje.jpg
Belize-18-Hafen am Abend-1980-gje.jpg
Belize-22-Buspanne-1980-gje.jpg
Barbados

**Barbados** (IPA: [bɑrˈbeɪdos]) maoy usa ka islang nasod nga nahimutang sa sidlakan sa Dagat Caribbean sa kasadpang Kadagatang Atlantiko. Ang nasod naa sa habagatan sa rehiyon sa Caribbean, ug parte kini sa Lesser Antilles nga arkipelago. Ang Barbados duol sab sa kontinente sa Habagatang Amerika, mga 434 kilometros (270 milyas) sa Venezuela. Ang labing duol nga mga isla mao ang Saint Lucia ug Saint Vincent ug ang Grenadines sa weste, Grenada sur-weste, ug ang Trinidad ug Tobago sa sur. Bridgetown ang iyang kapital. Ang dapit sa Barbados mao ang  ka mga kilometro kwadrado.

Ang yuta sa Barbados kay  medyo bungtoron. Ang labing taas nga punto sa pulo mao ang  metros ibabaw sa dagat nga lebel. Mihatag 32.2 km gikan sa amihanan ngadto sa habagatan, ug 25.0 km gikan sa sidlakan ngadto sa kasadpan.

Mga lungsod sa Barbados:

* Bridgetown
* Oistins
* Bathsheba
* Holetown
* Crab Hill
* Blackmans
* Greenland
* Hillaby

## Saysay



## Ang mga gi basihan niini
Kostarika

Ang **Kostarika** o **Costa Rica** usa ka republika sa Amerika Sentral, giutlanan sa Nicaragua sa norte, Panama sa sur ug sur-este, sa Kadagatang Pasipiko sa weste ug sur, ug sa Dagat Caribbean sa este. Ang Costa Rica ang unang nasod nga nag-abolish sa iyang armadong pwersa. Ang dakbayan sa San Jose ang iyang kapital.
## Mga lalawigan ug kanton
Naay pito ka lalawigan o probinsya ang Costa Rica, ug kining mga lalawigan nabahin ngadto sa kawaloan kag usa (81) ka mga ("cantón" sa Kinatsila, ug "cantones" sa plural), ug ang tagsang kanton naay alkalde nga nagdumala. Ang mga alkalde elehido sa tinagsang upat ka tuig sa katawhan sa tagsang kanton. Kini walay mga lehislaturang probnsyal.
Dominica

Ang **Komonwelt sa Dominica**, mas komun sa ngalang **Dominica** (Prinanses: Dominique), usa ka islang nasod sa Dagat Caribbean. Lahi kini sa Republikang Dominicano, usa pa ka nasod sa Caribbean. Sa Linatin, ang iyang ngalan nagapasabot og "Domingo", ang adlaw kini nadiskubre ni Cristobal Colon.

Sa wa pa miabot si Colon, Wai'tu kubuli ang iyang ngalan, nga ang gipasabot "Hataas ang iyang lawas". Ang mga Carib nga lumad sa isla adunay teritoryo sama sa Indian reserves sa North America. Tungod kay ang isla natung-an sa duha ka French overseas departments (Guadeloupe sa norte ug Martinique sa sur), ug nakolonya kini sa Pransya, usahay kini gitawag nga "Dominica nga Pranses". Pero Iningles ang iyang opisyal nga pinulongan, bisa'g ang kreyolyo nga Prinanses ang komun nga pinulongan.
Dominikanhong Republika

Ang **Dominikanhong Republika‏‎** o **Republikang Dominikano** (Kinatsila: *República Dominicana*, Iningles: *Dominican Republic*) usa ka nasod nga LatinAmerikano nahimutang sa sidlakang 2/3 sa isla sa Hispaniola sa Dagat Caribbean. Aduna kiniy utlanan sa Haiti, usa sa duha nga isla sa Caribbean nga adunay duha ka nasod o bansa; ang usa mao ang Saint-Martin/Sint Maarten. Ang Hispaniola ang ikaduhang labing dako sa mga isla sa Greater Antilles, ug nahimutang sa weste sa Puerto Rico ug este sa Cuba ug Jamaica. Santo Domingo ang iyang kapital.
Kadagatang Artiko

Ang **Kadagatang Artiko** (Iningles: *Arctic Ocean*), nahimutang sa amihanang hemispero, sa rehiyon nga polar, mao ang labing gamay sa lima mga mayor nga kadagatan sa kalibotan ug ang labing babaw. Bisa'g ang International Hydrographic Organization (IHO) mi-ila niini isip kadagatan o oseano, ang mga oseanograpo mitawag niini nga *Arctic Mediterranean Sea* o simpleng **Dagat Artiko**, ug gikasipikar ang kining dagat bilang usa sa mga dagat sa Kadagatang Atlantiko. Ug usab, ang Kadagatang Artiko mao ang pinakaamihanan sa *all-encompassing* nga Kalibotanhong Kadagatan.
Pinulongang Tsabakano

**Tsinabakano** mao ang kriyolyo sa Kinatsila nga pinulongan sa Dakbayan sa Zamboanga.

## Tan-awa usab

* Mga pinulongan sa Pilipinas
Utin

Ang **oten** o **utin** mao'y organo alang sa pagpadaghan sa mga laki nga mananap o tawo. Kini ginagamit usab sa pag-ihi.
Laoag

Ang **Dakbayan sa Laoag** usa ka ikaduhang klase nga dakbayan sa lalawigan sa Ilocos Norte, Pilipinas. Mao kini ang ulohang dakbayan sa lalawigan sa Ilocos Norte. Sumala sa sensus sa tuig 2000, kini may populasyon nga 94,466 ka tawo sa 19,751 ka bubong.

## Mga barangay

Ang Dakbayan sa Laoag nabahin ngadto sa 80 ka barangay.



* Bgy. 42, Apaya
* Bgy. 36, Araniw
* Bgy. 56-A, Bacsil North
* Bgy. 56-B, Bacsil South
* Bgy. 41, Balacad
* Bgy. 40, Balatong
* Bgy. 55-A, Barit-Pandan
* Bgy. 47, Bengcag
* Bgy. 50, Buttong
* Bgy. 60-A, Caaoacan
* Bry. 48-A, Cabungaan North
* Bgy. 48-B, Cabungaan South
* Bgy. 37, Calayab
* Bgy. 54-A, Camangaan
* Bgy. 58, Casili
* Bgy. 61, Cataban
* Bgy. 43, Cavit
* Bgy. 49-A, Darayday
* Bgy. 59-B, Dibua North
* Bgy. 59-A, Dibua South
* Bgy. 34-B, Gabu Norte East
* Bgy. 34-A, Gabu Norte West
* Bgy. 35, Gabu Sur
* Bgy. 32-C La Paz East
* Bgy. 33-B, La Paz Proper
* Bgy. 32-B, La Paz West
* Bgy. 54-B, Lagui-Sail

* Bgy. 32-A, La Paz East
* Bgy. 33-A, La Paz Proper
* Bgy. 52-B, Lataag
* Bgy. 60-B, Madiladig
* Bgy. 38-A, Mangato East
* Bgy. 38-B, Mangato West
* Bgy. 62-A, Navotas North
* Bgy. 62-B, Navotas South
* Bgy. 46, Nalbo
* Bgy. 51-A, Nangalisan East
* Bgy. 51-B, Nangalisan West
* Bgy. 24, Nstra. Sra. De Consolacion(Pob.)
* Bgy. 7-A, Nstra. Sra. De Natividad (Pob.)
* Bgy. 7-B, Nstra. Sra. De Natividad (Pob.)
* Bgy. 27, Nstra. Sra. De Soledad (Pob.)
* Bgy. 13, Nstra. Sra. De Visitacion (Pob.)
* Bgy. 3, Nstra. Sra. Del Rosario (Pob.)
* Bgy. 57, Pila
* Bgy. 49-B, Rarabungan
* Bgy. 53, Rioeng
* Bgy. 55-B, Salet-Bulangon
* Bgy. 6, San Agustin (Pob.)
* Bgy. 22, San Andres (Pob.)
* Bgy. 28, San Bernabe (Pob.)
* Bgy. 17, San Francisco (Pob.)
* Bgy. 4, San Guillermo (Pob.)
* Bgy. 15, San Guillermo (Pob.)

* Bgy. 12, San Isidro (Pob.)
* Bgy. 16, San Jacinto (Pob.)
* Bgy. 10, San Jose (Pob.)
* Bgy. 1, San Lorenzo (Pob.)
* Bgy. 26, San Marcelino (Pob.)
* Bgy. 52-A, San Mateo
* Bgy. 23, San Matias (Pob.)
* Bgy. 20, San Miguel (Pob.)
* Bgy. 21, San Pedro (Pob.)
* Bgy. 5, San Pedro (Pob.)
* Bry. 18, San Quirino (Pob.)
* Bgy. 8, San Vicente (Pob.)
* Bgy. 9, Santa Angela (Pob.)
* Bgy. 11, Santa Balbina (Pob.)
* Bgy. 25, Santa Cayetana
* Bgy. 2, Santa Joaquina (Pob.)
* Bgy. 19, Santa Marcela (Pob.)
* Bgy. 30-B, Santa Maria
* Bgy. 39, Santa Rosa
* Bgy. 14, Santo Tomas (Pob.)
* Bgy. 29, Santo Tomas (Pob.)
* Bgy. 30-A, Suyo
* Bgy. 31, Talingaan
* Bgy. 45, Tangid
* Bgy. 55-C, Vira
* Bgy. 44, Zamboanga


## Mga sumpay sa gawas
* Opisyal nga Websayt sa Dakbayan sa Laoag
* Dakbayan sa Laoag 
* Philippine Standard Geographic Code 
*  2000 Philippines Census Information
Eksarkado sa Pilipinas

Ang **Eksarkado sa Pilipinas** mao'y hurisdiksyon sa Patriyarkadong Ekumeniko sa Constantinople nga ginagobernahan sa Metropolitanate sa Hong Kong ug Habagatang-sidlakang Asya. Kapin sa 200 tuig na nga napuyoan ang mga Ortodokso sa Pilipinas. Karon, duna mga 560 Ortodokso sa nasod, kalakip ang kapin kun kulang 40 langyaw. Duna tulong sento sa Ortodoksyang Pilipino: Parañaque, Cataingan, ug Los Baños. Iningles ug/kun ang mga lokal nga pinulongan (sama sa Sinugboanon sa Cataingan) ang ginagamit sa misa.

## Mga reperensya

## Tan-awa usab
*Kristyanismo sa Pilipinas
**Katolisismo sa Pilipinas
**Protestantismo sa Pilipinas

## Mga sumpay sa gawas
*Eksarkado sa Pilipinas
*Major events in Philippine Orthodoxy 
*Called to the Philippines 
*A priest's description of Orthodox missionary work in the Philippines 
*History of the first Filipino Orthodox Community in Bajada, Cataingan, Masbate
*OrthodoxWiki article on the Rev. Fr. Philemon Castro

## Galeriya sa hulagway


Christ_Pantocrator_mosaic_from_Hagia_Sophia_2744_x_2900_pixels_3.1_MB.jpg
Ulok

Ang **ulok** mao ang tumoy sa utin, dinhi moagi ang ihi o ang semen kun makighilawas.

## Galeriya sa hulagway


Glans Penis of A Human.jpg
Glans_Penis_of_A_Human.jpg
Gray1158.png
Pakighilawas

Ang akto sa **pakighilawas** usa ka buhat sa mga organismo. Ang batakang hinungdan sa pakighilawas mao ang pagpadaghan sa liwat.

May pipila ka Binisaya nga termino nga samag kahulogan sa pakighilawas apan giila nga bastos. Kini naglakip sa **iyot**, **kayat**, **habal**, **takal**,**dyerdyer**, **tariki** ug ang labing popular na tingali karong panahona, **tordyak**.

## Mga Ripirens
Bratislava

Ang **Bratislava** ang kapital sa Slovakia ug ang labing dako nga dakbayan sa maong nasod (populasyon mga 425,000). Ang Bratislava nahimutang sa habagatang-kasadpan sa Slovakia, ug napikas sa Sapang Danube. Kini lang ang nag-inusarang nasodnong kapital nga adunay utlanan sa duha ka nasod, sa Awstriya ug Hungary.
Madrid

*Alang sa lungsod sa Surigao del Sur, adtoa ang [[Madrid, Surigao del Sur]]*.

Ang ***Madrid*** mao ang kapital ug labing dako nga dakbayan sa Espanya. Madrileños ang tawag sa mga residente dinhi. Ang dakbayan nahimutang sa sapa sa Manzanares sa sentro sa nasod, natung-an sa mga komunidad autonoma sa Castilla ug León ug sa Castilla-La Mancha. Tungod sa iyang produkto sa ekonomiya, istandard sa pagpuyo, ug kadak-on sa merkado, ang Madrid gikonsidera mga mayor nga sentrong pinansyal sa Peninsulang Iberiko; ania dinhi ang mga ulohang opisina sa mga mayor nga kompanyang Katsila, ug sa tulo sa 100 ka mga dagkong kompanya sa kalibotan. Isip kapital, seat sa gobyerno, ug residensya sa monarkiyang Katsila, kini sab ang sentro sa politika sa nasod. Ang mayor sa pagkakaron mao si Manuela Carmena Castrillo, gikan sa konserbatibo nga Ahora Madrid.

File:Prada 2016 Madrid, Spain España.jpg
File:GUCCI, photography by david adam kess, madrid 2016.jpg
File:Louis Vuitton or shortened to LV, is a French fashion house founded in 1854 by Louis Vuitton, photography by david adam kess, madrid 2016.jpg
File:Hermès, Madrid, Spain España.jpg
2007

Ang **2007** ang ikapitong tuig sa ikaduhang milenyo sa kalendaryogn Gregoryan.

## Tan-awa usab
* 2007 sa Pilipinas
Quarante, Hérault

Ang **Quarante** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 1,509 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Hérault sa rehiyon sa Occitanie.

## Galeriya sa hulagway


Eglise_Sainte-Marie_de_Quarante_-_01.JPG
Église_Sainte-Marie_de_Quarante_1.jpg
Patriyarkadong Ortodoksong Griyego sa Antioquía

Ang **Patriyarkadong Ortodoksong Griyego sa Antioquía** usa sa napuloglimang autocephalous nga Simbahang Ortodokso. Karon, atua ang headquarters niini sa Damasco sa Sirya.

## Mga sumpay sa gawas

*Opisyal nga sityo

## Galeriya sa hulagway


Damasco_cattedrale_ortodossaHPIM3223.JPG
Saint_George's_Cathedral,_Hama.jpg
Simbahang Ortodoksong Ruso

Ang **Patriyarkado sa Moscu** usa sa napuloglimang awtosepalo nga Simbahang Ortodokso. Atua ang sede niini sa Moscu sa Rusya.

## Mga sumpay sa gawas

* Opisyal nga sityo
Patriyarkadong Ekumeniko sa Constantinople

Ang **Patriyarkadong Ekumeniko sa Constantinople** usa sa napuloglimang autocephalous nga Simbahang Ortodokso. Atua ang sede niini sa İstanbul sa Turkeya. Ang Eksarkado sa Pilipinas maoy hurisdiksyon niini.

## Mga reperensya

## Mga sumpay sa gawas

*Opisyal nga sityo
*Opisyal nga sityo bahin sa bisita ni Benedicto XIV sa Patriyarkadong Ekumeniko

## Galeriya sa hulagway


Church_of_St._George,_Istanbul_(August_2010).jpg
Stgeorgeistanbul3.JPG
Unibersidad sa Pilipinas sa Sugbo

Ang **Unibersidad sa Pilipinas sa Sugbo** mao ang kabahin sa sistema sa Unibersidad sa Pilipinas nga anaa mahimutang sa Dakbayan sa Sugbo.

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo 

## Galeriya sa hulagway


Facade_of_UP_Cebu_2.jpg
Ace Durano

Si **Joseph Hotchkiss Durano**, mas kailhan isip **Ace Durano**, mao ang kasamtangang Sekretaryo sa Turismo sa Republika sa Pilipinas. Sa wala pa siya matudlo sa maong katungdanan, siya ang kongresista sa ikalimang distrito kongresiyonal sa Sugbo.
Charente-Maritime

Ang **Charente-Maritime** usa ka departamento sa kasadpang baybayon sa Pransiya. Kini ginganlan tungod sa Sapa sa Charente.

## Kasaysayan
Ang **Charente-Inférieure** usa sa mga orihinal nga 83 ka departamento nga gimugna panahon sa Rebolusyon Pranses niadtong Marso 4, 1790. Pagka-Septiyembre 4, 1941, ang ngalan niini giusab ngadto sa Charente-Maritime.

## Heyograpiya
Ang langyab sa yuta mokabat ngadto sa 6864 ka kilometro kuwadrado.

Ang Charente-Maritime gipalibotan sa mga departamento sa Gironde,  Charente, Deux-Sèvres, ug Vendée.

Ang departamento naglakip sa mga pulo sa Île de Ré, Île d'Aix, ug Ile d'Oléron.

Ang mga importanteng sapa naglakip sa Charente ug sa iyang mga sapa-sapa, sa Boutonne ug sa Seugne, kuyog ang Sèvre Niortaise, sa Seudre, ug sa Garonne.

## Klima

## Ekonomiya
Ang ekonomiya sa Charente-Maritime gibase sa tulo ka dagkong sektor: turismo, industriya sa kadagatan, ug *manufacture*. Ang *[[Cognac (mainom)|cognac]]* ug *[[Pineau des Charentes|pineau]]* duha sa labing importanteng mga produktong agrikultural.

Kusog ang turismo panahon sa ting-init.

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa maong departamento gitawag nga *Charentais-Maritimes*.

## Turismo
]
Ang mga popular nga destinasyon naglakip ning mosunod:
* La Rochelle, Royan, Saintes, Rochefort, Île d'Aix, Île de Ré and Île d'Oléron.

The department is served by the TGV at Surgères and La Rochelle. It can also be reached by motorway by the A10 (E5, Paris-Bordeaux) and A837 (E602, Saintes-Rochefort).

**maritime is a carface do not take the freewoter**

## External links
*  Charente Maritime website 
*  Charente-Maritime Tourism Guide 
*  Charente Maritime News
*  Zoo de la Palmyre
*  Ile d'Oléron
Wiki

Ang **wiki** usa ka mátang sa websityo nga gitugotan ang mga gumagamit niini pinaagi sa pag-usab sa sulod o kasayuran nga mahimong ma-usab 'ni bisan kinsa. Ang wiki usa ka dapit diin ang bisan kinsa makabasa og bisan unsang sulod nga makatabang kanila nga makakat-on og maayo. Ginagamit usab kini sa pipila ka mga kompanya aron matabangan sila nga makakat-on og bag-ong mga kasayuran bahin kanila. Gipalihok ang mga wiki  pinaagi sa wiki software.

Ang wiki usa ka kahimanan nga magamit sa mga tinun-an pagtampo o pagbag-o og usa o dugang pang mga panid sa mga basahong may kalabotan sa ilang kurso.

## Mga Tinubdan
Mga mananaog sa Gawad Komisyon 2007

AGIG panak-op nga tulumanon sa pagsaulog sa “Buwan ng Wika” sa Agosto 2007, ang **Komisyon Sa Wikang Filipino** (KWF) pinangulohan sa tsirman niini nga si Dr. Ricardo Ma. Duran Nolasco mipahigayon og programa kansang *highlights* niini mao ang pagpasidungog sa mga mananaog sa kontes (Gawad Komisyon) sa pagpanulat sa lainlaing pinulongan sa Pilipinas.

Ubos sa temang *“isang bansa, maraming wika”*, ang bibong selebrasyon sa mga pinulongan sa nasod nga giisip usab nga pista sa mga magsusulat sa nagkalainlaing pinulongan gipahigayon niadtong Agosto 31, 2007 sa haluag nga *function room* sa Bayview Park Hotel sa Roxas Blvd, kanto sa U.N. Avenue, Manila.

Onse ka pinulongan sa tagurha ka kategoriya kada usa niini nga nagtangag og dagkong ganti ang gisambunotan sa banggiitang mga magsusulat sa Pilipinas.

## Mga mananaog sa Dibisyong Binisaya-Sinugboanon
*(Ubos sa pagdumala nila ni Dr. Cadelaria Cui Acas ug Ginong Salvador Sagadal sa KWF.)*

### Mubong Sugilanon
* Unang Ganti, “Hinog Sa Panahon” ni Oliver Flores
* Ikaduhang Ganti, “Butikol” ni Rey Araneta
* Ikatulong Ganti, “Kasingkasing Sa Anak Sa Dagat” ni Eleazar T. Acampado
* Unang Pinasidunggan, “Santinaryo” ni Tranquilino P. Udarbe
* Ikaduhang Pinasidunggan, “Balik Sa Sabakan Sa Silangan” ni Melchor U. Yburan
* Ikatulong Pinasidunggan, “Balay Daplin Sa Baybayon” ni Maria Victoria Beltran.

### Hugpong Sa Balak
* Unang Ganti, “Ang Berdeng Bayolinista Ug Uban Pang Balak” ni Ester Tapia
* Ikaduhang Ganti, “Witik-witik Sa Hangin Ug Uban Pang Balak” ni Merlie Alunan
* Ikatulong Ganti, “Paglamat Ug Uban Pang Kalisang Sa Kahilom” ni Omar Khalid
* Unang Pinasidunggan, “Pagpamilig Bato Ug Uban Pang Balak” ni Eleazar T. Acampado
* Ikaduhang Pinasidunggan, “Mga Lusok Sa Dag-om” ni Noel P. Tuazon
* Ikatulong Pinasidunggan, “Guinsaugon Ug Uban Pang Mga Balak Nga May Kalabotan Sa Dakong Trahedya” ni Gerardo Vestal.

## Mga maghuhukom
* Dr. Marjorie Evasco – Tsirman, Hunta sa Maghuhukom
* Dr. Jaime An Lim – sakop
* Atty. Junne Cañizares – sakop.
Simbahang Ortodoksong Serbyo

Ang **Patriyarkado sa Peć** usa sa napuloglimang *autocephalous* nga Simbahang Ortodokso. Atua ang sede niini sa Belgrado sa Serbiya.

## Mga sumpay sa gawas

* Opisyal nga sityo 

## Galeriya sa hulagway


Cathedral_of_Saint_Sava,_Belgrade.jpg
CoA_Serbian_Orthodox_Church.JPG
SvetiSavaChurchBelgrade.jpg
Ganting Palanca sa 2007

Sa miaging Septiyembre 1, 2007, Sabado, gipasidunggan ang **mga mananaog sa Don Carlos Palanca Memorial Awards for Literature 2007** sa Rigodon Ballroom sa The Peninsula Hotel Manila sa Dakbayan sa Makati. Ania ang mga nanagpakadaog sa 
*Maikling Kuwentong Cebuano*.

*Unang Ganti, Merlie M. Alunan (*Pamato*)
*Ikaduhang Ganti, Ferdinand L. Balino (*Absent, Ma'am*)
*Ikatulong Ganti, Noel P. Tuazon (*Unang Kundat Sa Gugma*)

## Tan-awa usab
*Mga mananaog sa Gawad Komisyon 2006
*Mga mananaog sa Gawad Komisyon 2007
Belleau

Ang **Belleau** ngalan niining mga mosunod:

## Hiniusang Gingharian

# Belleau (parokya sa Hiniusang Gingharian), Inglatera, Lincolnshire, 
## Pransiya

# Belleau, Aisne, lungsod, Picardie, Département de l'Aisne, 
# Belleau, Meurthe-et-Moselle, lungsod, Lorraine, Département de Meurthe-et-Moselle, 
# Belleau, Aisne, munisipyo, Picardie, Département de l'Aisne, 
# Belleau, Meurthe-et-Moselle, munisipyo, Lorraine, Département de Meurthe-et-Moselle,
Belleau, Aisne

Ang **Belleau** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 134 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Aisne sa rehiyon sa Hauts-de-France.

## Galeriya sa hulagway


Bois de Belleau Commémoration du 24 Mai 2009.jpg
Bois_de_Belleau_Commémoration_du_24_Mai_2009.jpg
Grenada

**Grenada** maoy usa ka islang nasod sa habagatang-sidlakan sa Dagat Caribbean apil ang habagatang Grenadines. Grenada mao ang ikaduhang pinakagamay nga nasod sa Kasadpang Hemispero (human sa Saint Kitts ug Nevis). Nahimutang kini amihanan sa Trinidad ug Tobago, ug habagatan sa Saint Vincent ug ang Grenadines. Ang nasodnong langgam sa Grenada mao ang *endangered* nga Grenada Dove.
Guwatemala

**Guwatemala** maoy usa ka nasod sa Amerika Sentral giutlanan sa Mehiko sa norweste, sa Kadagatang Pasipiko sa surweste, Belize ug Dagat Caribbean sa noreste, ug Honduras ug El Salvador sa sureste.

Kini ang adunay labing daghang tawo sa Amerika Sentral (populasyon: 13 milyon). Dakbayan sa Guatemala ang iyang kapital.


Guatemala City-02-Nationalpalast-1980-gje.jpg|Guatemala City
Antigua-08-Frauen und Kinder auf Treppe-1980-gje.jpg|Antigua
Chichicastenango-18-Markt-Schuhsohlen-1980-gje.jpg|Chichicastenango
Panajachel-10-Vulkan-1980-gje.jpg|Panajachel
Quirigua-02-Zoomorph-1980-gje.jpg|Quirigua
Tikal-20-Jaguar-Pyramide von hinten-1980-gje.jpg|Tikal
Santiago Atitlan-14-Markt-Frau und Kind-1980-gje.jpg|Santiago Atitlan
Solola-08-Markt-Kirchturm-1980-gje.jpg|Solola
Haiti

**Ayti** (sa Haitian Creole: Ayiti, opisyal: la République d'Haïti), maoy usa ka tigtabi og Prinanses ug Kreyolyo nga LatinoAmerikanong nasod sa Greater Antilles nga arkipelago sa Dagat Caribbean. Nahimutang kini sa kasadpang bahin sa sa isla sa Hispaniola ug giutlanan sa Republikang Dominicano sa sidlakang bahin sa isla. Ang arya niini 27,750 km² (10,714 mi²) ug Port-au-Prince ang iyang kapital.

Sa pagkakaron, ang Ayti mao lang ang nag-inusarang nasod sa Kasadpang Hemispero (Amerika) nga apil sa Least Developed Countries.
Ondoras

**Ondoras** o **Honduras** ([on'duras], opisyal: República de Honduras) usa ka republika sa Amerika Sentral. Kini giutlanan sa Guatemala sa weste, El Salvador sa surweste, Nicaragua sa sur-este, sa Kadagatang Pasipiko sa sur (sa Gulpo sa Fonseca), ug sa Gulpo sa Honduras ug Dagat Caribbean sa norte.
Jamayka

**Jamayka** o **Jamaica** (paglitok: ja-mey-ka) mao ang usa ka islang nasod sa Greater Antilles, 234 ka kilometro (146 mi) ang hitas-on ug mga 80 ka kilometro (50 mi) ka lapad sa Dagat Caribbean. Kini 145 ka kilometro (90 mi) habagatan sa Cuba, ug 190 ka kilometro (120 mi) pakasadpan sa isla Hispaniola (nahimutang ang mga nasod sa Haiti ug Republikang Dominicano). Ang iyang lumad nga tigtabi og Arawakan nga Taino nagpangalan sa isla isip Xaymaca, nga ang gipasabot "Yuta sa mga Tubod," o "Yuta sa Kahoy ug Tubig." Kaniadto kolonya sa Espanya nga nailhan isip Santiago, nahimo kini nga *British West Indies Crown colony of Jamaica*. Kini ang ikatulo sa pinakadaghang nga tigtabi og Iningles nga nasod sa Amerika, human sa Estados Unidos ug Canada. Mayoriya sa iyang populasyon gikan sa Kasadpang Aprika ug kreyolyo sa Iningles (*Jamaican Creole*) o sa ilang pinulongan *patois* (paglitok: patwa) mao ang lumad nga pinulongan sa kadaghanan. Kingston ang kapital (maintown) sa Jamaica.
Nicaragua

**Nicaragua** maoy usa ka demokratikong republika ug ang labing dako nga nasod sa Amerika Sentral. Kini sab ang adunay pinakagamay og densidad sa populasyon sa rehiyon. Ang Nicaragua giutlanan sa Honduras sa amihanan ug sa Costa Rica sa habagatan. Ang Pasipiko nahimutang sa kasadpan sa nasod ang Dagat Caribbean sa sidlakan. Nahimutang ang nasod sa Tropiko, 11 degrees amihanan sa ekwador. Managua ang iyang kapital.
Elsalbador

**Elsalbador** o **El Salvador** maoy usa ka nasod sa Amerika Sentral, giutlanan sa Kadagatang Pasipiko ug natung-an sa Guatemala ug Honduras. 6.9 ka milyon ang iyang populasyon sa arya nga 21,040 km². El Salvador maoy labing taas sa densidad sa populasyon sa Amerika (318.7 /km²).
Panama

**Panama** mao ang pinakahabagatan nga nasod sa Amerika Sentral. Nahimutang sa usa ka isthmus, ang Panama usa ka nasod nga transkontinental, sa utlanan sa Amihanang Amerika ug sa Habagatang Amerika. Kini giutlanan sa Costa Rica sa norweste, Colombia sa sur-este, sa Dagat Caribbean sa norte ug sa Pasipiko sa sur. Sa rehiyon,ikaduha kini nga industriyalisadong nasod, human sa El Salvador. Dakbayan sa Panama ang iyang kapital. 

Ilado ang nasod isip nahimutangan sa Panama Canal, nga nagsumpay sa Kadagatang Pasipiko sa Kadagatang Atlantiko alang sa pag-agi sa mga barko. 

* CoolPanama.com Panama Portal
Komisyon sa Wikang Filipino

**Komisyon sa Wikang Filipino** kun **Komisyon sa Pinulongang Pilipino** mao ang opisyal nga regulador sa Tinagalog ug ang opisyal nga institusyon sa kagamhanang Pilipino nga may responsibilidad nga i-*develop*m, preserbahon, ug i-*promote* ang lainlaing mga lokal nga pinulongang Pilipino. Si Jos&#233; L. Santos mao ang pagkakarong *commissioner* niini.

## Mga reperensiya

## Mga sumpay sa gawas
*Opisyal nga sityo 

## Galeriya sa hulagway


7785San_Miguel,_Manila_Roads_Landmarks_49.jpg
Komisyon_sa_Wikang_Filipino_(KWF).svg
San Cristobal ug Nieves

Ang **San Cristobal ug Nieves** (*Saint Kitts and Nevis* sa Ininggles, *San Cristóbal y Nieves* sa Kinatsila) (opisyal: Pederasyon sa San Cristobal ug Nieves), nahimutang sa Mga Pulo sa Leeward, maoy usa ka pulong nasod sa Caribbean. Kini ang kinagamyan nga nasod sa Kasadpang Hemispero (Amerika) sa arya ug sa kamulupyohan.

Ang iyang kaulohan nga Basseterre anaa sa pulo sa San Cristobal. Ang *Kit* o *Kitt* mao ang minubo sa ngalang *Christopher* (mao nga nailhan usab ang nasod isip Saint Christopher ug Nevis). Gingalan ang nasod gikan kang Cristobal Colon (Ininggles: *Christopher Columbus*).

Ang Nevis, litunganay nga ngalan: "Nuestra Señora de las Nieves", sa Ininggles: *Our Lady of the Snows*, nahimutang mga 2 ka milya (3 km) habagatang-sidlakan sa San Cristobal.

## Galeriya sa hulagway


Basseterre.jpeg
LocationSaintKittsAndNevis.png
Stkitts-view-lookingatsea.jpg
Saint Lucia

**Saint Lucia** (usab: Santa Lucia) maoy usa ka islang nasod sa sidlakang Caribbean. Parte sa Lesser Antilles, nahimutang kini sa amihanan sa mga isla sa Saint Vincent ug ang Grenadines, norweste sa Barbados ug sur sa Martinique. Nailhan sab kini isip *Helen of the West Indies* tungod kay pirmi giilog ang pagkontrol sa mga isla sa Britanya ug Pransiya, pareho sa mitikal nga Helen sa Troy. Castries ang iyang kapital.

## Galeriya sa hulagway


CastriesStLucia.JPG
LocationSaintLucia.png
PitonValley.JPG
Pigeon_point_-_Saint_Lucia.jpg
Ireland_Saint_Lucia_Locator.svg
Benjamin_Arnulf_Saint_Lucia_Paradise_Island_Infinity_Pool.jpg
Saint_Lucia.jpg
Saint Vincent ug ang Grenadines

Ang **Saint Vincent ug ang Grenadines** mao ang usa ka islang nasod sa Lesser Antilles nga arkipelago sa Dagat Caribbean. Ang iyang 389-km² nga teritoryo sakop ang dakong isla sa Saint Vincent ug ang amihanang 2/3 sa Grenadines. Ang nasod kolonya sa Britanya kaniadto ug karon parte kini sa Commonwealth of Nations ug sa CARICOM. Kingstown ang iyang kapital.

## Galeriya sa hulagway


Kingstown.jpg
LocationSaintVincentAndTheGrenadines.png
Unionisland.jpg
Trinidad ug Tobago

Ang **Trinidad ug Tobago** usa ka arkipelago nga estado sa habagatang Caribbean, nahimutang sa amihanang-sidlakan sa Habagatang Amerika nga nasod sa Venezuela ug habagatan sa Grenada. Parte ang nasod sa Lesser Antilles nga arkipelago. Adunay maritomo nga utlanan ang nasod sa Barbados ug Guyana. Duha ang iyang pangunang isla, ang isla sa Trinidad ug ang isla sa Tobago, ug 21 ka gagmay nga mga isla. Ang Trinidad mao ang mas daghan og tawo nga isla. 

Lahi sa ubang nasod sa Caribbean, usa kini ka industriyalisado nga nasod, petrolyo ang iyang pangunang produkto. Ilado ang nasod sa iyang pre-Lenten Carnival ug isip lugar kung diin namugna ang steelpan nga instrumento sa musika, musika nga calypso, musika nga Soca, ug ang sayaw nga limbo. Port-of-Spain ang iyang kapital. Ang punong ministro mao si Kamla Persad-Bissessar, ang presidente mao si Christine Kangaloo.
Dagat Caribbean

Ang **Caribbean** (Dutch: *Cariben* o *Caraïben*, mas komun: *Antillen*; Prinanses: *Caraïbe* o mas komun: *Antilles*; Kinatsila: *Caribe*) mao ang maislang dagat nga tropikal kung diin nahimutang ang rehiyon sa Caribbean, usa ka subrehiyon sa Amihanang Amerika. Nahimutang ang rehiyon sa habagatang-sidlakan sa kanaypan sa Amihananang Amerika, sidlakan sa Amerika Sentral, ug paamihanan ug pakasadpan gikan sa kanaypan sa Habagatang Amerika.

Nahimutang ang mga isla sa Plato sa Caribbean, ang bungto adunay mga 7,000 ka mga pulo, coral reefs, ug cays. **West Indies** ang usa pa ka pangalan sa bungto. Ang West Indies gilakip sa Antilles, nga gibahin ngadto sa Greater Antilles nga miutlanan sa dagat sa amihanan, ug sa Lesser Antilles sa habagatan ug sidlakan (apil ang Leeward Antilles), ug ang Bahamas. Sa heyopolitika, ang West Indies naila nga subrehiyon sa Amihanang Amerika ug naorganisa ngadto sa 28 ka mga teritoryo api ang mga soberanyang mga bansa, overseas departments, ug dependencies. Adunay panahon nga namugna ang usa ka nasod nga gitawag og *Federation of the West Indies* nahimo gikan sa mga 10 ka tigtabi og Iningles nga mga teritoryo sa bungto.

Ang mga isla sa Caribbean 2,500 ka milya ang hitas-on ug dili modako pa sa 160 ka milya ang kalapdon.

## Galeriya sa hulagway


Amerikanisches_Mittelmeer_NASA_World_Wind_Globe.jpg
Caribbean_Sea_-_Long_Exposure.jpg
Topographic30deg_N0W60.png
Dagat Mediteraneo

Ang **Dagat Mediteráneo** (koordineyt: 35° N 18° E) mao ang dagat sa Kadagatang Atlantiko nga halos napalibotan sa yuta: sa amihanan sa Uropa, sa habagatan sa Aprika, ug sa sidlakan sa Asya. Ang total nga area niini mga 2.5 milyon km² (965,000 sq mi), pero ang iyang koneksiyon sa Atlantiko (ang Estretso sa Gibraltar) 14 km (9 mi) lamang ang kalapdon.

Kini ang labing importante nga ruta sa mga biyahero ug mamaligya sa karaang panahon, nga mipasayon sa pagbayloay sa komersyo ug kultura sa rehiyon—ang mga Mesopotamiko, Ehiptoanon, Semitiko, Persiyano, Penisyo, Kartahines, Griyego, ug Romano. Ang kasaysayan sa Mediteraneo importante sa pagsabot sa orihen ug paglambo sa mga modernong katilingban Kasadpanon.