Silliman University

Ang **Silliman University** (usahay ginatawag sa pangalan nga **Silliman** o **SU**) usa ka pribadong universidad sa Dakbayan sa Dumaguete nga makit-an sa Negros Oriental, usa sa mga provincia sa Pilipinas. Kini gitukod niadtong 1901 sa mga misionario nga Americano pagkahuman sa gubat sa España ug America. Natukod ang maong universidad pinaagi sa usa ka donación nga gihatag sa usa ka pilantropong Americano nga nikabat ug $10,000. Ang maong tawo mao si Horace Brinsmade Silliman nga taga Cohoes, New York.

Tungod kay kini natukod man human sa gubat sa España ug America, ang Silliman mao ang kinaunahang Protestant nga escuelahan nga natukod dinhi sa Pilipinas, ug ang kinaunahang pribadong tulunghaan nga natukod sa mga Americano dinhi sa nasud. Usa usab kini sa mga kina-unahang unibersidad nga natukod sa mga American dinhi sa Asia. Sa pagkakaron, ang Silliman adunay napulo ka mga colegio, upat ka mga escuelahan, ug duha ka mga institucion. Ang mga estudiante niini nagakigan sa lainlaing lugar sa Pilipinas ug sa kalibutan. Ang mga langyaw nga mga estudiante sa Silliman nagagikan sa sobra sa viente ka mga nasud sa kalibutan. Ang Silliman ginalista isip usa sa mga *National Landmarks* sa Pilipinas ug usa sa diyutay nga mga universidad nga gitagaan og autonomía sa Commission on Higher Education (CHED).

Sa pagkakaron, ang Silliman nagahatag ug mga curso sa *Accountancy, Business Administration, Engineering, Information Technology, Law, Medicine, Nursing, Biology, Chemistry, Education, Marine Sciences, Physics, Theology, Philosophy, Psychology, Public Administration*, ug uban pa.

## Ang Institusyon
### Kaagi
Ang Silliman gitukod niadtong Agosto 28, 1901 sa mga *American Presbyterian* human sa gubat sa España ug Estados Unidos. Kini natukod pinaagi sa usa ka donación nga gihatag sa usa ka pilantropong Americano nga naga-pangalan ug Dr. Horace Brinsmade Silliman. Tungod sa iyang tabang, ang tulunghaan ginganlan sa iyang apellido bilang pahidungog sa iyang ka maayo.  Sa sugod, ang Silliman nagahatag lamang ug educacion alang sa mga bata nga lalaki. Apan niadtong 1910, kini gitagaad ug katungod sa gobierno sa Pilipinas nga mohatag ug mga degree sa colegio nga ni resulta sa pagkahimo nga Colegio (College) niini. Niadtong 1912, ang maong tulunghaan nisugod ug dawat ug mga babayi nga mga estudiante, ug niadtong 1938, kini nahimong unang tulunghaan nga nahimong universidad gawas sa Manila.

Sa Ikaduhang Gubat sa Kalibutan (World War II), ang Silliman gi ocupar ug gihimong campo sa mga mananakop na Hapones. Tungod niini, napugos ang mga estudiante ug mga maestra nga mo ikyas paingon sa kabukiran sa Negros Oriental. Didto sa maong mga kabukiran gi padayaon sa universidad ang operacion niini.

Pagkahuman sa Ikaduhang Gubat sa Kalibutan (World War II), hinay-hinay nga gihatag sa mga Americano didto sa mga Pilipino ang pagdala ug ang pagpangulo sa tulunghaan. Tungod niini, sa tuig 1952, ang Silliman ni tahas sa pinaka-unang Pilipino nga presidente sa universidad.

### Mga Pagranggo
Matod sa usa ka report nga gipagawas sa Commission on Higher Education (CHED) niadtong 2007, ang Silliman nahimutang sa ikaupat nga puesto sunod sa tulo ka tulunghaan sa University of the Philippines (U.P.). Ang maong mga tulunghaan mao ang U.P. Diliman (una), U.P. Los Banos (ikaduha) ug U.P. Manila (ikatulo). Kon usahon ang tulo ka tulunghaan sa U.P. System, mahimutang ang Silliman sa ikaduha nga puesto (ikaduha). Ang maong report gibase sa mga resulta sa *board exams* gikan sa 1991-2001 sa tanang curso ug tanang tulunghaan sa Pilipinas. Ang maong report ginapagawas lamang sa kada ikapulo ka tuig.

Sa uban pang mga pagranggo nga gipagawas sa CHED, ang Silliman nanguna sa Nursing Education, ug nahimutang sa ikaduha nga puesto sa Accountancy ug Mechanical Engineering.
### Mga Colegio, Escuelahan, ug Institucion
  
### Mga Letrato sa Campus

Image: Silliman University Church.jpg|Silliman University Church
Image: SU-CAS.jpg|Luz Ausejo Hall
Image: SUMainLib Pillar.jpg|Pillar
Image: SU CBA II.jpg|College of Business Administration
Image: SU Hibbard Hall.jpg|Hibbard Hall (1932)
Image: Silliman Amphitheater.jpg|Amphitheater
Image: SUNursingPhase1.jpg|Mary M. Smith Hall
Image: Claire Isabel McGill Luce Auditorium.jpg|Claire Isabel McGill Luce Auditorium
File:SUHall2.jpg|Siliman University Hall


### Mga Sentro sa Pagsusi

Ang Silliman usa sa mga diyutay nga tulunghaan sa Pilipinas nga naga hatag ug dugang nga attencion sa mga nagkalain-laing pagsusi (researches) kalabot sa ciencia (sciences).  Ang naga-una sa maong mga pagsusi mao ang pagtuki sa condicion sa atong mga kadagatan ug kabaybayonan (marine sciences ug coastal resources).  Ang centro sa maong mga pagtuki mao ang Institute of Environmental and Marine Sciences (kaniadto Silliman University Marine Laboratory).  Kuyog sa tabang pinansyal gikan sa USAID (United States Agency for International Development), ug sa mga nagkalain-laing conexion sa America, ang Silliman nahimong usa ka *Center of Excellence* sa *Coastal Resource Management*. Usa sa mga nilampos nga proyekto niini mao ang pagtukod ug mga marine sanctuary sa mga isla sa Apo ug Sumilon.  Tungod sa maong mga pamalakad, ang Apo nahimong usa sa mga pinaka bilisitahunong lugar para sa mga mananalom.

Ang uban pang mga centro sa pagsusi sa Silliman mao ang mga mosunod: Center for Gender Studies and Development, Center for Tropical Conservation Studies (CENTROP) , CHED-SU Zonal Research Center , Salonga Center for Law and Development , ug ang SU-Angelo King Center for Research and Environmental Management (SUAKCREM) .

## Kinabuhing Estudiante
### Pa-ugnat sa Kusog
Ang Silliman adunay mga pasilidades sa nagka-lain-laing sports o pa-ugnat sa kusog.  Aduna kini usa Gymnasium nga gigamit para sa pagdula ug basketball, volleyball, badminton, table-tennis, rock-climbing ug uban pa. gigamit ang Silliman Ballfield alang sa soccer, ug uban pang track and field nga competicion. Aduna usab kini usa ka swimming pool, tulo ka tennis courts, duha ka pelota courts, ug usa ka archery range.

Aduna usab mga nagkalain-laing mga varsity teams sulod sa maong tulunghaan tungod kai kini usa man ka regular nga participante sa Philippine University Games (UniGames) ug sa Private Schools Athletic Association (PRISAA). Sa pinaka-ulahing Beijing Olympics, si Mark Javier, usa ka Sillimanian, ang ni tugyan sa Pilipinas sa dula nga archery. Siya lamang ang usa ka lalaking participante sa maong klase sa dula. Ang uban pang mga participante sa Olympics nga nagagikan sa Silliman mao si Jennifer Chan, nga bago lamang nga nakadaog ug gold medal sa 25th Southeast Asian Games, si Lisa Ygnalaga, ug ang long jumper nga si Simeon Toribio.

### Mga Dormitoryo

Ang Sillima adunay ubay-ubay ka mga dormitorio nga makapapuyo ug sobra sa 800 ka mga estudiante.    Ang maong mga dormitorio gi panganlan ug nagkalain laing mga ngalan sama sa mga bulak, mga kahoy, o importanteng mga tawo sa kaagi sa maong tulunghaan. Ang maong mga dormitorio gi grupo sa duha ka klase: regular ug cooperative.  Aduna kini unom ka regular nga mga dormitorio ug pito ka mga cooperative nga dormitorio.  Ang unang klase sa mga dormitorio mao ang mga regular nga dormitorio. Ang mga regular nga dormitorio para sa mga babayi mao ang Edith Carson, Ethel Chapman, Larena, ug Woodward Hall.  Ang mga regular nga dormitorio sa mga lalaki mao ang New Men's Dorm, ug ang Doltz Hall.  Ang pagkaon sa mga estudiante nga nakapuyo niining maong mga dormitorio ginaluto ug ginaandam pinaagi sa University Food Services.  Ang paglimpyo ginabuhat sa usa ka janitor.

Ang ikaduhang klase mao ang mga cooperative nga mga dormitorio.  Ang paglimpyo sa niining klase sa dormitorio ginabuhat sa mga estudiante nga nakapuyo niini. Ang pagluto ug pag-andam sa pagkaon, ginabuhat usab sa mga lumulupyo.  Ang mga cooperative nga dormitorio para sa mga babayi mao ang Azucena, Rosal, Sampaguita ug Channon Hall.  Ang sa mga lalaki mao ang Ipil, Molave, ug Narra Cottages.

Dugang sa maong mga dormitorio mao ang mga nagkalain-laing mga balay alang sa mga maestro, maestra ug mga bisita sa maong tulunghaan. Ang maong mga balay gitawag kini ug *Cottages*.

## Mga Reperensya

## Mga sumpay sa gawas

* Silliman University  Opisyal nga website
* Silliman University Facebook
* Silliman Song sa YouTube