open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Côte-d'Or

Ang **Côte-d'Or** usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa sidlakang bahin sa nasod.

## Kasaysayan
Ang Côte-d'Or usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa bahin sa kanhi lalawigan sa Burgundy.

## Heyograpiya
Ang departamento karon kabahin sa rehiyon sa Bourgogne-Franche-Comté.  Kini gipalibotan sa mga departamento sa Yonne, Nièvre, Saône-et-Loire, Jura, Aube, ug Haute-Marne.

## Klima
Ang klima sa departamento templado.

## Ekonomiya

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga *Côte-d'Oriens*.

## Turismo

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Côte-d'Or
* Mga komyun sa Côte-d'Or
* Mga arrondissement sa Côte-d'Or

## Mga sumpay sa gawas
* ''Seurre and the river Saone, Burgundy - Tourism and local life - French and english'' 
* Balayan sa ''prefecture'' 
 (in French)
* Balayan sa ''Conseil Général'' 
* http://www.ot-dijon.fr/
* Ang ekonomiya sa Côte-d'Or
Côtes-d'Armor

Ang **Côtes-d'Armor** (Breton: *Aodoù-an-Arvor*) usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa habagatan sa Brittany, sa habagatan-kasadpang  bahin sa nasod. 

## Kasaysayan
Ang **Côtes-du-Nord** usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa bahin sa kanhi lalawigan sa Brittany.

Sa tuig 1990 ang ngalan niini giilisdan ngadto sa *Côtes-d'Armor* (ang *ar mor* nagpasabot *ang dagat* sa Breton). Ang maong ngalan aduna usay historikal nga konotasyon (ang Romanong lalawigan sa Armorica).

## Heyograpiya
Ang Côte-d'Armor karon kabahin sa rehiyon sa Bretagne. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Finistère, Morbihan, ug Ille-et-Vilaine. Sa habagatan makita ang Kanal Ingles.

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga *Costarmoricains*.

## Kultura
Ang pinulongang Breton nahimong usa ka mainit nga isyu sa daghang bahin sa Brittany, ug daghang mga nanagtabi sa Breton ang nanawagan alang sa mga bilingguwal nga tulunghaan. Ang pinulongang Gallo gitabi usab sa sidlakan ug gi-*offer* isip pinulongan sa mga tulunghaan ug sa mga eksamin alang sa bakalawryat nga degri.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Côte-d'Armor
* Mga komyun sa Côte-d'Armor
* Mga arrondissement sa Côte-d'Armor

## Mga sumpay sa gawas

*  Balayan sa ''prefecture''
*  Balayan sa ''Conseil Général'' 
*  Opisina sa turismo sa departamento
*  Laing balayan alang sa turismo 
*  Matignon
Finistère

:*Alang sa kabo sa Espanya, adto ang [[Finisterre]].*
Ang **Finistère** (Breton: *Penn-ar-Bed*) usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa Brittany.

## Kasaysayan
Ang ngalang *Finistère* nagpasabot *kataposan sa kalibotan*.

## Heyograpiya
Ang Finistère ang pinakakasadpan sa metropolitan nga Pransiya.

Ang labing dakong pundok sa populasyon ug ang bugtong dakbayan sa Finistère mao ang Brest. Ang ubang dagkong lungsod sa departamento naglakip sa Quimper, Morlaix, Carhaix ug Douarnenez.

Lakip sa departamento ang pulo sa Ouessant (*Ushant*).

## Ekonomiya
Ang agrikultura, pagproseso sa pagkaon ug ubang may-kalabotang industriya ang nag-unang kalihokang ekonomikanhon sa departamento.

Ang presensiya sa kasundalohan sa dapit nakatabang usab sa ekonomiya; daghan ang nanagtrabaho sa mga base militar.

## Kultura
Sa Finistère makita ang mga nanagtabi sa pinulongang Breton.

Ang kapiyestahan sa Cornouaille sa Quimper usa ka selebrasyon sa musika sa Brittany ug sa ubang tradisyon.

Usa sa mga dagkong panghitabo panahon sa berano mao ang kapiyestahan sa Vieilles Charrues sa Carhaix-Plouguer diin ang mga dagkong internasyonal nga mga artista moapil.http://www.vieillescharrues.asso.fr/

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Finistère
* Mga komyun sa Finistère
* Mga arrondissement sa Finistère

## Mga sumpay sa gawas

*  Balayan sa ''Conseil Général'' 
*  Balayan sa ''prefecture''
* Turismo sa Finistère
Ille-et-Vilaine

Ang **Ille-et-Vilaine** usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa amihanang-kasadpang  bahin sa nasod.

## Kasaysayan
Ang Ille-et-Vilaine usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa bahin sa kanhi lalawigan sa Brittany.

## Heyograpiya
Ang Ille-et-Vilaine karon kabahin sa rehiyon sa Bretagne. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Manche, Mayenne, Maine-et-Loire, Loire-Atlantique, Morbihan, ug Côtes-d'Armor, ingon man sa Kanal Ingles sa amihanan.

Ang mga dagkong sapa nga miagi sa departamento mao kining mosunod:
* Ille
* Vilaine
* Rance
* Couesnon.

## Kultura
Ang Gallo usa ka minoryang pinulongan nga gitabi sa sidlakang bahin sa Brittany. Ang maong pinulongan ug Breton gitun-an sa Unibersidad sa Rennes.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa 
* Mga komyun sa 
* Mga arrondissement sa 

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''prefecture'' 
* Balayan sa ''Conseil Général''
* Balayan sa Dakbayan sa Rennes
Indre (pagtino)

Ang **Indre** mahimong magkahulogan bisan asa niining mosunod:
* Indre, usa ka rehiyon sa Pransiya
* Indre, usa ka komyun sa departamento sa Loire-Atlantique, Pransiya
* Ang Indre usa usab ka Lithunian nga ngalan, *equivalent* sa Henrietta.
Morbihan

Ang **Morbihan** usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa amihanan-kasadpang bahin sa nasod. Ang ngalan niini naggikan sa Breton nga pulong alang sa "gamayng dagat", ang prominenteng *feature* sa baybayon sa maong dapit.

## Kasaysayan
Ang Morbihan usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa bahin sa kanhi lalawigan sa Brittany.

## Heyograpiya
Ang Morbihan karon kabahin sa rehiyon sa Bretagne.  Kini gipalibotan sa mga departamento sa Finistère, Côte-d'Armor, Ille-et-Vilaine, ug Loire-Atlantique, ingon man sa Kadagatang Atlantiko sa habagatang-kasadpan.

Ang Golpo sa Morbihan may daghang pulo nga gipuy-an, ang labing importante niini ang "île aux moines".

Sulod sa departamento sa Morbihan, apan wala sa Golpo, may upat ka mga pulo nga gipuy-an og mga tawo:
* Belle Île
* Groix
* Houat
* Hoëdic

Ang Meaban, diin makita ang mga posil sa mga langgam, walay nagpuyo nga tawo.

## Kulutara
Ang papel sa pinulongang Breton usa ka init nga isyu; daghan ang nanawagan alang sa usa ka bilingguwal nga edukasyon.

## Turismo
Ang mga megalitikong monumento sa Carnac naa mahimutang sa Morbihan.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Morbihan
* Mga komyun sa Morbihan
* Mga arrondissement sa Morbihan

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''prefecture''
 (in French)
* Balayan sa ''Conseil Général'' 
* http://www.morbihan.com/
* http://www.breizh-voyages.fr
Indre-et-Loire

Ang **Indre-et-Loire** usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa kasadpan-tunga-tungang  bahin sa nasod. Ang ngalan niini naggikan sa mga sapa sa Indre ug Loire.

## Kasaysayan

Ang Indre-et-Loire usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa kanhi lalawigan sa Touraine.

Ang Tours sentro sa pagtuon panahon sa Tunga-tungang Panahon (*Middle Ages*).

## Heyograpiya

Ang Indre-et-Loire karon kabahin sa rehiyon sa Centre.  Kini gipalibotan sa mga departamento sa Loir-et-Cher, Indre, Vienne, Maine-et-Loire, ug Sarthe.

## Turismo
Sa Indre-et-Loire makita ang daghang mga *[[château]]*, lakip kining mosunod:
* Château d'Amboise
* Azay-le-Rideau
* Château de la Bourdaisière
* Château de Chenonceau 
* Chinon
* Courcelles-de-Touraine
* Château de Langeais
* Marcay
* Montpoupon
* Tours
* Château de Villandry
* Château du Rivau

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Indre-et-Loire
* Mga komyun sa Indre-et-Loire
* Mga arrondissement sa Indre-et-Loire

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''prefecture'' 
* Balayan sa ''Conseil Général'' 
* http://www.tourism-touraine.com/ 
* Mapa sa departmento
Loir-et-Cher

Ang **Loir-et-Cher** usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa amihanan-tunga-tungang  bahin sa nasod. Ang ngalan niini naggikan sa mga sapa sa Loire ug Cher.

## Kasaysayan
Ang Loir-et-Cher usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa mga parte sa kanhi mga lalawigan sa Orléanais ug Touraine.

## Heyograpiya
Ang Loir-et-Cher karon kabahin sa rehiyon sa Centre.  Kini gipalibotan sa mga departamento sa Eure-et-Loir, Loiret, Cher, Indre, Indre-et-Loire, ug Sarthe.

Ang kapital sa Blois anaa mahimutang duol sa mga sapang Loir ug Cher.

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga *Loir-et-Chériens*.

## Turismo
Ang Loir-et-Cher may mga makasaysayanong kastilyo, lakip kining mosunod:
* Château de Blois
* Château de Chambord
* Château de Chaumont
* Château de Cheverny

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Loir-et-Cher
* Mga komyun sa Loir-et-Cher
* Mga arrondissement sa Loir-et-Cher

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''prefecture'' 
* Balayan sa ''Conseil Général'' 
* http://www.ville-blois.fr/
Ardennes

Ang **Ardennes** usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa amihanan-sidlakang  bahin sa nasod. Ang ngalan niini naggikan sa Ardennes.

## Kasaysayan
Ang departamento usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa mga bahin sa kanhi mga lalawigan sa Champagne ug Argonne, ingon man sa prinsipalidad sa Sedan.

Ang dapit nahitaboan sa labihang panagsangka panahon sa Una ug Ikaduhang Gubat Kalibotanon, pananglitan sa Panangsangka sa Ardennes ug sa Panangsangka sa Bulge.

## Heyograpiya
Ang departamento gipalibotan sa mga departamento sa Meuse, Marne, ug Aisne, ug sa Belgium sa amihanan.

Kini naglakip usab sa mga dapit nga may daghan kaayong kahoy.

Ang prinsipal nga sapa mao ang Meuse.

## Nabantog nga mga "Ardennais"
* Robert de Sorbon (1201-1274), ang nagpasiugda sa Sorbonne sa Paris, natawo sa Sorbon, duol sa Rethel;
* Guillaume de Machaut (1284-1370), magbabalak/kompositor ug tagsulat sa *Le Voir Dit*, natawo sa Machault;
* Turenne (1611-1675), Marsiyal sa Pransiya, natawo sa Sedan;
* Jean-Nicolas Corvisart (1755-1821), doktor ug siyentipiko, natawo sa Dricourt, duol sa Vouziers;
* Hippolyte Taine (1828-1893), pilosopo ug historyador, miyembro sa Akademiyang Pranses, natwo sa Vouziers;
* Arthur Rimbaud (1854-1891), magbabalak, natawo sa Charleville.

## Demograpiya
Sugod sa 1982 nagkagamay ang populasyon sa departamento tungod sa makanunayong pagbalhin ngadto sa mga dakbayan. Ang dakbayan karon usa sa may pinakagamay nga tawo sa tibuok nasod.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Ardennes
* Mga komyun sa Ardennes
* Mga arrondissement sa Ardennes

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''prefecture'' 
* Balayan sa ''Conseil Général''
Haute-Marne

Ang **Haute-Marne** usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa amihanan-sidlakang  bahin sa nasod. Ang ngalan niini naggikan sa Sapa sa Marne.

## Kasaysayan

Ang Haute-Marne usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa bahin sa kanhi lalawigan sa Champagne.

## Heyograpiya

Ang Haute-Marne karon kabahin sa rehiyon sa Grand Est. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Meuse, Vosges, Haute-Saône, Côte-d'Or, Aube, ug Marne.

## Turismo
Ang mga nag-unang atraksiyon sa dapit mao kining mosunod:
* ang lungsod sa Langres
* ang kastilyo sa Joinville nga gikan pa sa panahon sa Renaissance
* ang komyun sa Colombey-les-deux-Églises

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Haute-Marne
* Mga komyun sa Haute-Marne
* Mga arrondissement sa Haute-Marne

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''prefecture'' 
* Balayan sa ''Conseil Général'' 
* http://www.tourisme-hautemarne.com/publi04/pubgb04.html
* Chambres D'Hotes
Corse-du-Sud

Ang **Corse-du-Sud** usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini ang habagatang bahin sa pulo sa Corse.

## Kasaysayan
Ang departamento namugna niadtong Septiyembre 15, 1975, dihang ang departamento sa Corse gibahin ngadto sa Haute-Corse ug sa Corse-du-Sud.

Ang utlanan sa departamento mao-mao sa utlanan sa departamento sa Liamone niadtong 1793 hangtod 1811.

## Heyograpiya
Ang departamento gipalibotan sa tulo ka kilid sa Dagat Mediteranyo ug sa Haute-Corse sa amihanan.

Ang tibuok pulo sa Corsica may daghang bungtod.

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga *Corsicans*.

## Politika
May panawagan sa kaugalingnan sa tibuok pulo. Apan niadtong reperendum sa Hulyo 6, 2003, 50.98 porsento ang mibotar og "dili" sa reperendum alang sa dugang awtonomiya. Usa kini sa dakong kapildehan ni Ministro sa Interyor Nicolas Sarkozy, nga naninguha sa paggamit sa Corsica isip unang tikang alang sa iyang mga palisiya sa desentralisasyon.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Corse-du-Sud
* Mga komyun sa Corse-du-Sud
* Mga arrondissement sa Corse-du-Sud

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''Conseil Général'' 
* Talaan sa mga komyun
* ''Tourism Guide'' 
* http://www.corsica-isula.com/
* http://www.otcostaverde.com/ 
* Unibersidad sa Corsica
Indre, Loire-Atlantique

Ang **Indre** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 3,262 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Loire-Atlantique sa rehiyon sa Pays-de-la-Loire.

## Galeriya sa hulagway


Bac_Loire_Francois_2.jpg
Eglise_Indre_(44).JPG
Territoire de Belfort

Ang **Territoire de Belfort** usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa sidlakang bahin sa nasod.

## Pagdumala
90 ang kopdigo sa departamento, ug ang iyang *[[préfecture]]* (kapital) mao ang Belfort.

## Kasaysayan
Ang departamento gimugna sa tuig 1922 gikan sa mga bahin sa Alsace nga nahibilin sa Pransiya sa mga tuig 1871-1919.

## Heyograpiya
Ang departamento may gidak-ong 609 km² (235 milya kuwadrado), ang ikalimong kinagamyan sa Pransiya (human sa Paris, Hauts-de-Seine, Seine-Saint-Denis, ug Val-de-Marne).

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Territoire de Belfort
* Mga komyun sa Territoire de Belfort
* Mga arrondissement sa Territoire de Belfort

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''préfecture'' 
* Balayan sa ''Conseil Général''
* Opisina sa Turismo
Seine-et-Marne

Ang **Seine-et-Marne** usa sa mga departamento sa Pransiya. Ang ngalan niini naggikan sa mga sapang Seine ug Marne.

## History
Ang departamento usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gibuwag gikan sa departamento sa Île-de-France.

## Heyograpiya
Ang Seine-et-Marne karon kabahin sa rehiyon sa Île-de-France; 49% sa maong rehiyon anaa sa sulod sa Seine-et-Marne. Ang departamento anaa sa sidlakang bahin sa maong rehiyon.

Kini gipalibotan sa mga departamento sa Val-d'Oise, Seine-Saint-Denis, Val-de-Marne, ug Essonne sa kasadpan; Loiret ug Yonne sa habagatan; Aube ug Marne sa sidlakan; ug Aisne ug Oise sa amihanan.

Ang departamento may daghang reserba sa mga natural nga rekursos, labi na ang Brie ug Gâtinais.

Ang mga dagkong lungsod naglakip ning mosunod: Chelles, Torcy,  Pontault-Combault, Lagny-sur-Marne, Coulommiers, Nemours, Meaux, Melun, Montereau-Fault-Yonne, Brie-Comte-Robert, Provins, Fontainebleau ingon man ang mga bag-ong lungsod sa  Marne-la-Vallée ug Sénart.

Ang kinatas-ang punto sa departamento mao ang bungtod sa Saint-George (215 m).

## Klima
Ang Seine-et-Marne nailhan sa iyang templado (*temperate*) nga klima.

Ang bagyo niadtong Disyembre 26, 1999 miresulta sa lima ka kamatayon sa Seine-et-Marne.
 
## Ekonomiya
Saysyenta porsento sa rehiyon ang gigamit sa panguma; ang Seine-et-Marne lamang ang bahin sa Île-de-France diin adunay panguma. Ang mga sereyal ug *sugar beet* ang mga prinsipal nga eksport sa Seine-et-Marne. Ang ubang dagkong industriya mao ang *refinery* sa Grandpuits ug ang *research plant* sa SNECMA.

Ang duha ka bag-ong mga lungsod sentro sa turismo alang sa departamento tungod sa pagkahimutang dinhi sa mga de-temang mga parke sama sa Disneyland.

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga  *Seine-et-Marnais*.

Sa una ang Seine-et-Marne rural kaayo nga lugar, apan ang populasyon mitubo makatulo sulod sa miaging 50 ka tuig. Ang nag-unang rason ning maong pagtubo mao ang pag-ugmad sa Paris ug ang paghimo sa mga bag-ong lungsod.

Ang populasyon gibanabanang anaa sa 1,240,000 pagka-2004.

## Turismo
* Château de Fontainebleau
* Vaux-le-Vicomte
* Disneyland Paris

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Seine-et-Marne
* Mga komyun sa Seine-et-Marne
* Mga arrondissement sa Seine-et-Marne

## Mga sumpay sa gawas
* Château de Fontainebleau
Yvelines

Ang **Yvelines** usa sa mga departamento sa Pransiya.

## Kasaysayan
Ang Yvelines gimugna gikan sa kasapdang bahin sa kanhi departamento sa Seine-et-Oise niadtong Enero 1, 1968 sumala sa balaod nga gipagawas niadtong Enero 10, 1964 ug sa *décret d'application* (giya sa pagpahamtang sa usa ka balaod) niadtong Pebrero 26, 1965.

Pagka-1969 ang mga komyun sa Châteaufort ug Toussus-le-Noble gikan sa katapad nga departamento sa Essonne gibalhin sa Yvelines.

## Heyograpiya
Ang Yvelines kabahin sa rehiyon sa Île-de-France.  Kini gipalibotan sa mga departamento sa Val-d'Oise (amihanan), Hauts-de-Seine (sidlakan), Essonne (habagatang-sidlakan), Eure-et-Loir (habagatang-kasadpan ug Eure (kasadpan).

Ang sidlakang bahin sa departamento ug ang amihanang bahin nga misubay sa Seine kabahin sa metropolitan nga langyab sa Paris, apan ang ubang bahin rural ug nahimutang sa kakahoyan sa Rambouillet.

Gawas sa Versailles (ang *[[prefecture]]*) ug sa ubang mga *[[subprefecture]]*, ang mga importanteng dakbayan mao kining mosunod: Saint-Germain-en-Laye, Noisy le Roi, Conflans-Sainte-Honorine, Poissy, Les Mureaux, Houilles, Plaisir, Sartrouville, ug Saint-Quentin-en-Yvelines.

Duha ka mga natural nga parke ang makit-an sa Yvelines: ang sa Haute Vallée de Chevreuse ug ang Vexin Français.

Ang Yvelines ang nahimutangan sa usa sa labing nailhang dulaan og golp sa tibuok Pransiya, ang La Tuilerie-Bignon, sa komyun sa Saint-Nom-la-Bretèche.

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga *Yvelinois*.

## Turismo

### Mga palasyo ug kastilyo
* Palasyo sa Versailles
* Kastilyo sa Breteuil
* Kastilyo sa Dampierre
* Kastilyo sa Maisons-Lafitte
* Kastilyo sa Rambouillet
* Kastilyo sa Saint-Germain-en-Laye
* Kastilyo sa Thoiry
* Kastilyo sa Vaux-sur-Seine

### Mga museyo
* Museyo sa mga Nasodnong Antigo (Saint-Germain-en-Laye)
* Museyo sa mga Arte sa Sapa ug Kanal (Conflans-Sainte-Honorine)
* Museyo sa Tartanilya (Versailles)
* Museyo sa mga Dulaan (Poissy)
* Museyo sa Karnero (Rambouillet)
* Museyo sa mga Panapton, Jouy (Jouy-en-Josas)
* *National Barn Museum of Port-Royal* (Magny-les-Hameaux)

### Mga pinuy-anan sa mga pintor ug mga magsusulat
* André Derain (Chambourcy)
* Elsa Triolet-Aragon (Saint-Arnoult-en-Yvelines)
* Émile Zola (Médan)
* Maurice Ravel (Montfort-l'Amaury)
* Ivan Tourguéniev (Bougival)
* Kastilyo sa Monte-Cristo (Port-Marly)
* Jean-Claude Richard (Saint-Nom-la-Bretèche)

### Mga parke og tanaman
* Chèvreloup Arboretum (Rocquencourt)
* Marly Estate (Marly-le-Roi)
* Vaux sur Seine Castle Garden (Vaux-sur-Seine)
* *The King's Vegetable Garden* (Versailles)

## Politika sa Yvelines
### Mga senador gikan sa Yvelines
* About Nicolas (Unyon Sentral)
* Bellanger Jacques (Partido Sosyalista)
* Braye Dominique (UMP)
* Gournac Alain (UMP)
* Larcher Gérard (UMP)

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Yvelines
* Mga komyun sa Yvelines
* Mga arrondissement sa Yvelines

## Mga sumpay sa gawas
*  Balayan sa ''préfecture'' 
*  ''Conseil Général'' sa Yvelines
Essonne

Ang **Esssone** usa sa mga departamento sa Pransiya. Ang ngalan niini naggikan sa Sapa sa Essonne.

## Kasaysayan
Ang Esssone gimugna gikan sa sidlakang bahin sa kanhi departamento sa Seine-et-Oise niadtong Enero 1, 1968 sumala sa balaod nga gipagawas niadtong Enero 10, 1964 ug sa *décret d'application* (giya sa pagpahamtang sa usa ka balaod) niadtong Pebrero 26, 1965.

Pagka-1969 ang mga komyun sa Châteaufort ug Toussus-le-Noble gibalhin ngadto sa katapan nga departamento sa Yvelines.

## Heyograpiya
Ang Essonne karon kabahin sa rehiyon sa Île-de-France.
 
Ang mga utlanan sa departamento mao kining mosunod:
* Hauts-de-Seine ug Val-de-Marne sa amihanan,
* Seine-et-Marne sa sidlakan,
* Loiret sa habagatan,
* Eure-et-Loir ug Yvelines sa kasadpan.

Ang amihanang bahin sa Essonne kabahin sa aglomerasyon sa Paris ug labihan ka urbanisado, samtang ang habagatan nagpabiling rural.

Ang mga dakbayan nga may labaw sa 25,000 ka molupyo mao kining mosunod: Évry, Corbeil-Essonnes, Massy, 
Savigny-sur-Orge, Sainte-Geneviève-des-Bois, Viry-Châtillon, Athis-Mons, Palaiseau, Draveil, Yerres, Les Ulis, ug Vigneux-sur-Seine.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Essonne
* Mga komyun sa Essonne
* Mga arrondissement sa Essonne

## Mga sumpay sa gawas
* http://www.essonne.fr
Hauts-de-Seine

Ang **Hauts-de-Seine** usa sa mga departamento sa Pransiya. Bisan kon gamay lamang ang departamento, labihan kadaghang nanimuyo niini. Dinhi usab makita ang *[[La Défense]]* uban ang iyang *[[Grande Arche]]*.

## Heyograpiya

Ang Hauts-de-Seine ug ang duha ka laing gagmayng mga departamento (Seine-Saint-Denis ug Val-de-Marne) nailhang *petite couronne* ("inner ring"), 

## Pagdumala
Ang Hauts-de-Seine gitibuok sa tulo ka mga *[[arrondissement]]* ug 36 ka mga komyun:



  Arrondissement sa<br />Antony
  Arrondissement sa<br />Boulogne-Billancourt

  Arrondissement sa<br />Nanterre



# Antony
# Châtenay-Malabry 
# Sceaux 
# Bourg-la-Reine 
# Bagneux
# Fontenay-aux-Roses
# Le Plessis-Robinson 
# Clamart
# Châtillon
# Montrouge
# Malakoff
# Vanves



Issy-les-Moulineaux
Boulogne-Billancourt 
Meudon
Sèvres
Chaville 
Ville-d'Avray
Saint-Cloud
Marnes-la-Coquette
Vaucresson



Garches
Rueil-Malmaison
Suresnes
Puteaux
Nanterre
Colombes
La Garenne-Colombes
Bois-Colombes
Courbevoie
Neuilly-sur-Seine
Levallois-Perret
Clichy
Asnières-sur-Seine
Gennevilliers
Villeneuve-la-Garenne




## Kasaysayan
Ang departamento gimugna niadtong 1968, gikan sa mga bahin sa kanhi departamento sa Seine ug Seine-et-Oise.

Sa dekada 90 ug sayong bahin sa unang dekada sa ika-20 nga siglo ang Hauts-de-Seine nabaniog tungod sa usa ka eskandalo sa korapsiyon nga naglakip sa kanhi ministro ug kanhi pamuno sa heneral nga konseho sa departamento nga si Charles Pasqua ug sa ubang mga miyembro sa iyang partido.

## Ekonomiya
Ang Hauts-de-Seine ang labing dato sa mga departamento sa Pransiya.

## Mga sumpay sa gawas
* Balayan sa ''Conseil Général''
Seine-Saint-Denis

Ang **Seine-Saint-Denis** usa sa mga departamento sa Pransiya.

Ang departamento gitawag usab nga *l'neuf trois* ("nuybenta itres") tungod sa opisyal nga numero sa maong departamento.

## Heyograpiya
Ang Seine-Saint-Denis nahimutang sa amihanan-sidlakang bahin sa Paris. Ang tibuok langyab niini 236 km² lamang; usa kini sa labing gamay nga departamento sa Pransiya. Ang Seine-Saint-Denis uban ang duha ka laing gagmayng mga departamento (Hauts-de-Seine ug Val-de-Marne) gitawag nga *petite couronne* ("gamayng korona").

## Pagdumala
Ang Seine-Saint-Denis gitibuok sa tulo ka mga *[[arrondissement]]* ug 40 ka mga komyun:



  Arrondissement sa<br />Saint-Denis
  Arrondissement sa<br />Bobigny
  Arrondissement sa<br />Le Raincy



# Saint-Ouen
# Aubervilliers
# Saint-Denis
# L'Île-Saint-Denis
# Épinay-sur-Seine
# Villetaneuse
# Pierrefitte-sur-Seine
# Stains
# La Courneuve



Dugny
Le Bourget
Drancy
Bobigny
Bondy
Les Pavillons-sous-Bois
Noisy-le-Sec
Romainville
Pantin
Le Pré-Saint-Gervais
Les Lilas
Bagnolet
Montreuil
Rosny-sous-Bois
Villemomble



Neuilly-Plaisance
Neuilly-sur-Marne
Noisy-le-Grand
Gournay-sur-Marne
Gagny
Le Raincy
Clichy-sous-Bois
Montfermeil
Coubron
Vaujours
Livry-Gargan
Sevran
Aulnay-sous-Bois
Le Blanc-Mesnil
Villepinte
Tremblay-en-France




## Kasaysayan
Ang Seine-Saint-Denis sakop sa Seine hangtod sa tuig 1968.

Ang departamento nailhan isip sentro sa mga walhon sa Pransiya. Ang Partido Komunista sa Pransiya nagkontrol sa mga konseho sa mga dakbayan sa Saint-Denis, Aubervilliers, Bobigny, ug La Courneuve.

Ang maong departamento ang bugtong departamento diin ang usa ka komunistang partido ang nagdumala sa rehiyonal nga konseho.

Ang Seine-Saint-Denis unta ang pahigayonan sa World's Fair pagka-2004 apan kini gikansel.

## Demograpiya
Ang Seine-Saint-Denis ang departamento nga may labing daghang migrante.
Val-d'Oise

Ang **Val-d'Oise** usa sa mga departamento sa Pransiya. Ang ngalan niini naggikan sa Sapa sa Oise.

## Kasaysayan
Ang Val-d'Oise gikan sa kanhi departamento sa Seine ug Seine-et-Oise nga gibahin ngadto sa unom ka mga departamento sa tuig 1968.

## Labing dagkong mga komyun
Ang labing dagkong mga komyun sa Val-d'Oise mao kining mosunod: Argenteuil, Sarcelles, Cergy, Garges-lès-Gonesse, Franconville, Ermont, Pontoise, Goussainville, Bezons, Villiers-le-Bel, Taverny, ug Sannois.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Val-d'Oise
* Mga komyun sa Val-d'Oise
* Mga arrondissement sa Val-d'Oise
Aude

Ang **Aude** usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa habagatan-tunga-tungang  bahin sa nasod. Ang ngalan niini naggikan sa Sapa sa Aude.

## Kasaysayan
Ang dalang Romano nga Via Domitia milabang sa Aude sa kanhiay.

Ang Aude nahimong sentro sa mga Cathar, usa ka Gnosticong sekta sa ika-10 nga siglo.

Ang Aude usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa bahin sa kanhi lalawigan sa Languedoc.

## Heyograpiya
Ang Aude nahimutang taliwala sa Dagat Mediteranyo ug sa kabungtorang Pyrenees.

Ang departamento karon kabahin sa rehiyon sa Occitanie.  Kini gipalibotan sa mga departamento sa Pyrénées-Orientales, Ariège, Haute-Garonne, Tarn, ug Hérault.

Ang Golpo sa Leyon makita sa sidlakan.

## Turismo
Ang Carcassonne napasiuli sa iyang kanhiayng katahom. Daghan usab ang mibisita sa Narbonne tungod sa mga ruwina (*ruins*) sa mga Karaang Romano sa maong dapit.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Aude
* Mga komyun sa Aude
* Mga arrondissement sa Aude

## Mga sumpay sa gawas
* Conseil Général website 
* Prefecture website
Val-de-Marne

Ang **Val-de-Marne** usa sa mga departamento sa Pransiya. Ang ngalan niini naggikan sa Sapa sa Marne.

Nailhan usab ang maong departamento sa ngalang *l'neuf quatre* ("ang nuybe kuwatro"), gikan sa opisyal nga administratibong numero sa departamento.

## Heyograpiya
Ang Val-de-Marne nahimutang sa habagatan-sidlakan sa Paris. Kini, uban sa laing duha ka departamento (Seine-Saint-Denis ug Hauts-de-Seine), ang gitawag nga *petite couronne* ("gamayng korona").

## Pagdumala
Ang Val-de-Marne gitibuok sa tulo ka mga *[[arrondissement]] ug 47 ka mga [[komyun]]:

<table>
<tr>
  <th width="33.3%">[[Arrondissement sa L'Haÿ-les-Roses|Arrondissement sa<br />L'Haÿ-les-Roses]]</th>
  <th width="33.3%">[[Arrondissement sa Créteil|Arrondissement of<br />Créteil]]</th>
  <th width="33.3%">[[Arrondissement sa Nogent-sur-Marne|Arrondissement of<br />Nogent-sur-Marne]]
</th>
</tr>
<td valign="top">
# [[Fresnes, Val-de-Marne|Fresnes]]
# [[Rungis]]
# [[Thiais]]
# [[Chevilly-Larue]]
# [[L'Haÿ-les-Roses]]
# [[Villejuif]]
# [[Cachan]]
# [[Arcueil]]
# [[Gentilly]]
# [[Le Kremlin-Bicêtre]]
</td>
<td valign="top">
<ol start=11>
<li>[[Ivry-sur-Seine]]
<li>[[Charenton-le-Pont]]
<li>[[Saint-Maurice, Val-de-Marne|Saint-Maurice]]
<li>[[Maisons-Alfort]]
<li>[[Alfortville]]
<li>[[Vitry-sur-Seine]]
<li>[[Choisy-le-Roi]]
<li>[[Orly]]
<li>[[Villeneuve-le-Roi]]
<li>[[Ablon-sur-Seine]]
<li>[[Villeneuve-Saint-Georges]]
<li>[[Valenton]]
<li>[[Créteil]]
<li>[[Saint-Maur-des-Fossés]]
<li>[[Bonneuil-sur-Marne]]
<li>[[Sucy-en-Brie]]
<li>[[Boissy-Saint-Léger]]
<li>[[Limeil-Brévannes]]
<li>[[Villecresnes]]
<li>[[Mandres-les-Roses]]
<li>[[Périgny, Val-de-Marne|Périgny]]
<li>[[Santeny]]
<li>[[Marolles-en-Brie, Val-de-Marne|Marolles-en-Brie]]
</td>
<td valign="top">
<ol start=34>
<li>[[La Queue-en-Brie]] 
<li>[[Noiseau]]
<li>[[Ormesson-sur-Marne]]
<li>[[Chennevières-sur-Marne]]
<li>[[Le Plessis-Trévise]]
<li>[[Villiers-sur-Marne]]
<li>[[Champigny-sur-Marne]]
<li>[[Joinville-le-Pont]]
<li>[[Nogent-sur-Marne]]
<li>[[Le Perreux-sur-Marne]]
<li>[[Bry-sur-Marne]]
<li>[[Fontenay-sous-Bois]]
<li>[[Vincennes]]
<li>[[Saint-Mandé]]
</td>
</tr>
</table>

== Kasaysayan ==
Ang Val-de-Marne kabahin sa departamento sa [[Seine (departamento)|Seine]] hangtod sa tuig [[1968]].

==Mga sumpay sa gawas==
* [http://www.Val-de-Marne.pref.gouv.fr/ *Préfecture*] 
* [http://www.cg94.fr/ *Conseil général'']
Gard

Ang **Gard** usa sa mga departamento sa Pransiya. Ang ngalan niini naggikan sa Sapang Gardon (kun Gard).

## Kasaysayan
Ang dapit nga karon gitawag nga Gard gipuy-an na panahon pa man sa mga Karaang Romano. Gilabang kini sa Via Domitia nga gihimo sa tuig 118 W.K..

Ang departamento usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa kanhi lalawigan sa Languedoc.

## Heyograpiya

Ang Gard karon kabahin sa rehiyon sa Occitanie. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Hérault, Lozère, Aveyron, Bouches-du-Rhône, Vaucluse, ug Ardèche.

Ang labing taas nga dapit mao ang Mont Aigoual.

Ang departamento nahiagom sa grabeng pagbaha sa miaging mga tuig.

## Turismo
Bahin sa Nasodnong Parke sa Cévennes naa sulod sa Gard.

May mga ruwina sa mga Romano sa Nimes. Sa Pont du Gard makita usab ang mga karaang Romanong *[[aqueduct]]*.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa 
* Mga komyun sa 
* Mga arrondissement sa 

## Mga sumpay sa gawas
* Prefecture website  (in French)
* Conseil Général website  (in French)
* Map of the department
Lozère

Ang **Lozère** usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa habagatang-sidlakang bahin sa nasod, duol sa Massif Central.

## Kasaysayan
Ang keso sa Lozère gidayeg was praised in Kasaysayang Natural ni Pliny.

Ang Lozère usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa bahin sa kanhi lalawigan sa Languedoc.

Ang Mangtas sa Gévaudan usa ka linalang nga gikahadlokan sa kanhi lalawigan sa Gévaudan, karon Lozère, sa Kabungtorang Margeride, sa mga tuig 1764 hangtod 1767.

## Heyograpiya

Ang Lozère karon kabahin sa rehiyon sa Occitanie. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Cantal, Haute-Loire, Ardèche, Gard, ug Aveyron.

## Ekonomiya
Ang departamento usa sa labing ubos og gidaghanon sa mga tawo nga walay trabaho.

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga *Lozériens*.

Ang Lozère ang kinagamyang molupyo sa 100 ka mga departamento sa Pransiya.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Lozère
* Mga komyun sa Lozère
* Mga arrondissement sa Lozère

## Mga sumpay sa gawas
* ''Prefecture'' 
* ''Conseil Général''
Pyrénées-Orientales

Ang **Pyrénées-Orientales** (Sidlakang Pyrenees, Catalan: *Pirineus Orientals*) usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa habagatang bahin sa nasod, duol sa utlanan tali sa Pransiya ug Espanya, ug sa Dagat Mediteranyo.

## Kasaysayan
Sa wala pa mapirmahi ang Tratado sa Pyrenees niadtong 1659 ang mayoriya sa langyab nga karon sakop na sa departamento gidumala sa Espanya. Ang mayoriya sa mga tawo ni mga Catalan, ug kini gitawag gihapon nila isip Amihanang Catalonia. Ang Pyrénées-Orientales mao-mao sa kanhi lalawigan sa Roussillon.

Mitakas ang Espanya niadtong Abril 1793, apan nailog kini pagbalik human sa 13 ka bulan.

Tan-awa usab ang French Cerdagne.

## Heyograpiya
Ang Pyrénées-Orientales may gidak-ong 4115 km. kuwadrado ug populasyon nga 400,000. Ning upat ka gatos ka libo, mga ikaupat ang nagpuyo sa kapital (Perpignan, Catalan *Perpinyà*). Ang ubang mga lungsod naglakip sa Argelès-sur-Mer, Thuir, Elne (ang *Illiberis* sa kanhiay) and Prades (Catalan *[[Prada de Conflent]]*). Kining maong mga lungsod may unom ngadto sa napulo ka libo ka mga molupyo.

Ang Pyrénées-Orientales gitibuok sa tulo ka lupot nga gidagaydayan sa mga sapa sulod sa kabungtorang Pyrenees (gikan amihanan pahabagatan: Agly, Têt ug Tech) ug sa Patag sa Roussillon sa sidlakan (diin ang tulo ka lupot/sapa nag-abot). Sagad sa populasyon ug sa agrikultural nga produksiyon anaa sa patag.

## Ekonomiya
Ang Pyrénées-Orientales nailhan sa iyang bino. Usa usab kini ka popular nga destinasyon sa mga turista.

## Demograpiya
Ang pinulongang Pranses gitabi sa mga molupyo.

Ang pinulongang Catalan gibanabanang gitabi sa labaw sa ikaupat sa populasyon ug nasabtan sa labaw sa 40%, tungod sa duha ka rason:
* ang historikal nga pagkasakop sa maong rehiyon sa Catalonia
* ang kaduol sa modernong Catalonia diin ang Catalan ang opisyal nga pinulongan.

## Kultura
Ang mga dapit nga interesante naglakip ning mosunod:
* Prades (Catalan *[[Prada de Conflent]]*) - nahimutangan sa Unibersidad Berano sa Catalonia (*Universitat Catalana d'Estiu*).
* Banyuls-sur-Mer (Catalan *Banyuls de la Marenda*) nailhan sa iyang Muscat nga bino; dapit-natawhan ni Aristide Maillol.
* Prats de Molló - usa ka kastilyo sa ika-17 nga siglo nga nag-atubang pahabagatan sa Pyrenees.
* Salses - usa ka kastilyo sa ika-16 nga siglo, sa kanhi utlanan sa Espanya.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Pyrénées-Orientales
* Mga komyun sa Pyrénées-Orientales
* Mga arrondissement sa Pyrénées-Orientales
* Amihanang Catalonia

## Mga sumpay sa gawas

*  ''General Council of Pyrénées-Orientales'' 
* News media:
: L'Indépendant 
: Perpignan - tout va bien 
: La Clau
: Global web - Catalogne Nord  
: Vilaweb Catalunya Nord  
: Pyrenees-Orientales Department Guide
Meuse

Ang **Meuse** usa ka departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa amihanang-sidlakang bahin sa nasod. Ang ngalan niini naggikan sa Sapa sa Meuse.

## Kasaysayan
Ang Meuse usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa kanhi lalawigan sa Barrois (dapit sa Bar-le-Duc) ug sa *[[Three Bishoprics]]* (duol sa Verdun).

Ang departamento usa sa labing dugoong panggubatan panahon sa Unang Gubat Kalibotanon. Dinhi nahitabo ang Panagsangka sa Verdun (1916).

## Heyograpiya
Ang Meuse karon kabahin sa rehiyon sa Grand Est. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Ardennes, Marne, Haute-Marne, Vosges, ug Meurthe-et-Moselle, ug sa nasod sa Belgium sa amihanan.

Ang mga importanteng mga sapa mao kining mosunod:
* Meuse
* Aire
* Chiers
* Orlain
* Saulx
* Orge
* Oignon
* Vaise

## Demograpiya
Ang populasyon sa departamento miubos pagmaayo sa ika-19 nga siglo tungod sa pagbalhin ngadto sa mga dakbayan.

## Tan-awa usab
* Mga komyun sa Meuse
* Mga kanton sa Meuse
* Mga arrondissement sa Meuse

## Mga sumpay sa gawas
*  ''Prefecture'' 
*  ''Conseil Général'' 
*  http://www.tourisme-meuse.com/
*  ''Rhine-Meuse delta studies''
Vosges

Ang **Vosges** usa ka departamento sa Pransiya. Ang ngalan niini naggikan sa kabungtorang Vosges.

## Kasaysayan
Ang Vosges usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa bahin sa kanhi lalawigan sa Lorraine.

Sa tuig 1793 ang independenteng prinsipalidad sa Salm (karon lungsod sa Senones ug ang mga katupad nga dapit), nahimong sakop sa departamento. Taudtaod na usab kining naliyokan sa maong departamento.

Sa tuig 1794 nahitabo sa Vosges ang usa ka [panagsangka batok sa Rebolusyonaryong Pranses ug sa ''Allied Coalition''. 

Sa tuig [1795 ang Schirmeck gibalhin gikan sa Bas-Rhin ngadto sa Vosges. Ang Vosges may gidak-ong 6,127 km² (2,366 milya kuwadro) hangtod sa tuig 1871.

Ang Palasyo sa Vosges sa Paris gihatagan sa maong ngalan sa tuig 1799 dihang ang departamento ang unang mibayan sa mga buhis sa rebolusyon.

Human sa kapildehan sa Pransiya sa Gubat sa Pransiya ug Prussia sa mga tuig 1870-71, 4% sa departamento giangkon sa Empiryong Aleman pinaagi sa Tratado sa Frankfurt. Ang gihimong rason mao nga ang mga tawo didto nagtabi og mga diyalektong Aleman. Ang pag-angkon epektibong nahitabo niadtong Mayo 18, 1871. Ang maong mga bahin sa departamento mao ang kanton sa Schirmeck ug sa amihanang katunga sa Saales -- kanhi mga sakop sa Alsace. Kining maong teritoryo, ang ubang bahin sa Alsace ug ang giangkong teritoryo sa Lorraine nahimong sakop sa *Reichsland* sa *[[Alsace-Lorraine|Elsaß-Lothringen]]*. Ang langyab sa Vosges migamay ngadto sa iyang 5,874 km² (2,268 milya kuwadrado) karon.

Sa tuig 1919, human sa kadaogan sa Pransiya sa Unang Gubat Kalibotanon, giuli ang Alsace-Lorraine pinaagi sa Tratado sa Versaiiles. Apan ang Schirmeck and Saales wala giuli sa Vosges departamento apan nahimong sakop sa Bas-Rhin.

## Heyograpiya
Ang Sapa sa Saône misaka duol sa Vioménil, sa Vosges.

Ang labing dakong mga dakbayan mao ang Epinal, Neufchâteau ug Saint-Dié-des-Vosges.

## Turismo
Ang Grand, 30 kilometros gikan sa Toul, usa ka Karaang Romanhon nga lungsod. Kini may ampiteyatro ug usa ka templo alang sa Kulto ni Apollo.  

## Tan-awa usab
* Mga komyun sa Vosges
* Mga kanton sa Vosges
* Mga arrondissement sa Vosges

## Mga sumpay sa gawas
*  ''Conseil General'' 
*  Vosges
Ariège

:*Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Ariège (pagklaro)]].*

Ang **Ariège** usa ka departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa habagatan-kasadpang bahin sa nasod. Ang ngalan niini naggikan sa Sapa sa Ariège.

## Kasaysayan
Ang Ariège usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa mga kondado sa Foix ug Couserans.

## Heyograpiya
Ang Ariège karon kabahin sa rehiyon sa Occitanie. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Haute-Garonne, Aude, ug Pyrénées-Orientales, ingon man sa Espanya ug Andorra sa habagatan.

Ang kabungtorang Pyrenees maoy utlanan sa Pransiya ug Espanya.

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga *Ariégois*.

## Kultura
Ang departamento may daghang timailhan sa kultura ug pinulongan sa mga Gascon.

## Tan-awa usab
* Mga komyun sa Ariège
* Mga kanton sa Ariège
* Mga arrondissement sa Ariège

## Mga sumpay sa gawas
* ''Conseil general'' 
* ''Prefecture''
*http://www.ariege.com/
Aveyron

Ang **Aveyron** usa ka departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa habagatang bahin sa nasod. Ang ngalan niini naggikan sa Sapa sa Aveyron.

## Kasaysayan
Ang Aveyron usa sa mga orihinal nga alintaga nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses.

Ang unang molupyo sa alintaga nga may historikal nga kasegurohan mao ang tribong Rutenii.

## Heyograpiya
Ang departamento kabahin karon sa rehiyon sa Occitanie. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Tarn, Tarn-et-Garonne, Lot, Hérault, Gard, Lozère, ug Cantal.

Ang labing taas nga dapit sa departamento mao ang Mailhebuau (1469 metros).

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga *Aveyronnais*. Ang mga molupyo sa Rodez gitawag nga *Ruthénois*, binase sa nag-unang mga molupyo gikan sa Roma.

## Turismo
Makita sa Aveyron ang kabahin sa Nasodnong Parke sa Cévennes. Ang duha ka nabantog nga destinasyon sa mga turista mao ang Najac, usa ka mediyebal nga dakbalay nga anaa sa ibabaw sa usa ka bungtod, ug ang abadesa sa Loc-Dieu, nga nahimutang duol sa Martiel sa usa ka rehiyon nga may daghang *[[dolmen]]*.

## Tan-awa usab
* Mga komyun sa Aveyron
* Mga kanton sa Aveyron
* Mga arrondissement sa Aveyron

## Mga sumpay sa gawas
*  Mga produkto gikan sa Aveyron
*  ''Conseil Général de l'Aveyron''
*  Detalye sa turismo
Hérault

Ang **Hérault** usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa habagatan-kasadpang  bahin sa nasod. Ang ngalan niini naggikan sa Sapa sa Hérault.

## Kasaysayan

Ang Hérault usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa bahin sa kanhi lalawigan sa Languedoc.

Sa pagsugod sa ika-20 nga siglo ang mga rehiyon nga nagpatubo og mga tanom himoong bino nahiagom og kadaot, ug linibo ka mga obrador ang mibatok sa kagamhanan. Ang maong rebelyon brutal nga gipilde ni Georges Clemenceau.

## Heyograpiya

Ang Hérault karon kabahin sa rehiyon sa Occitanie. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Aude, Tarn, Aveyron, ug Gard, ug sa Dagat Mediteranyo (Golpo sa Leyon) sa habagatan.

Ang mga importanteng sapa mao kining mosunod:
* Aude
* Orb
* Hérault
* Vidourle

## Klima
Ang promediyo nga temperatura anaa taliwala sa 15 ug 16 degri sentigrado.

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga *Héraultais*.

## Kultura
Ang Montpellier nagpasiugda ning maong mga piyesta:
* *Saperlipopette, voilà Enfantillages!*
* *Printemps des Comédiens*
* *Festival du Cinéma Méditerranéen*
* *Comédie du Livre*
* *Festival Radio-France Montpellier*

Ang Canal du Midi giila isip kabilin sa kaliwatan sa UNESCO.

## Turismo
Ang mga baybayon sa Mediteranyo usa ka dakong atraksiyon, ingon man ang mga langob sa Clamouse ug Demoiselles.

Kabahin sa Cap d'Agde ang usa ka dakong nudistang resort.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Hérault
* Mga komyun sa Hérault
* Mga arrondissement sa Hérault

## Mga sumpay sa gawas

* ''Prefecture'' 
* ''Conseil Général''
* Canal du Midi 
* Talaan sa mga sumpay kabahin sa Hérault 
* ''A lively guide to Hérault''
Lot

Ang **Lot** usa ka departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa habagatan-kasadpang bahin sa nasod. Ang ngalan niini naggikan sa Sapa sa Lot.

## Kasaysayan
Ang departamento usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa kanhi lalawigan sa Languedoc.

Sa tuig 1808, ang pipila sa orihinal nga mga kanton sa habagatan gibuwag gikan sa Tarn-et-Garonne. Ang departamento miabot kanhi sa dakbayan sa Montauban.

## Heyograpiya
Ang departamento kabahin karon sa rehiyon sa Occitanie. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Corrèze, Cantal, Aveyron, Tarn-et-Garonne, Lot-et-Garonne, ug Dordogne.

## Tan-awa usab
* Mga komyun sa Lot
* Mga kanton sa Lot
* Mga arrondissement sa Lot

## Mga sumpay sa gawas

*  ''Prefecture'' 
*  ''Conseil Général'' 
*  Mapa sa departamento 
*  lot-tourisme.com 
*  Mga hulagway
Tarn-et-Garonne

Ang **Tarn-et-Garonne** usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa habagatan-kasadpang bahin sa nasod.

## Kasaysayan
Ang departamento gimugna niadtong Nobiyembre 4, 1808 ubos sa sugo ni Napoleon I sa Unang Imperyong Pranses. Kini gimugna gikan sa mga teritoryo sa mga kasikbit nga departamento. Labaw sa katunga sa bag-ong departamento gikan sa Lot (lakip ang Montauban ug Moissac), usa sa ikatulo gikan sa Haute-Garonne (lakip ang Castelsarrasin), ug ang uban gikan sa mga departamento sa Lot-et-Garonne, Gers, ug Aveyron.

## Heyograpiya
Ang departamento kabahin karon sa rehiyon sa Occitanie. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Lot, Aveyron, Tarn, Haute-Garonne, Gers, ug Lot-et-Garonne.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Tarn-et-Garonne
* Mga komyun sa Tarn-et-Garonne
* Mga arrondissement sa Tarn-et-Garonne

## Mga sumpay sa gawas
*  ''Préfecture''
*  ''Conseil général''
Loire-Atlantique

Ang **Loire-Atlantique** (kanhi **Loire-Inférieure**) usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa kasadpang baybayon nasod. Ang ngalan niini naggikan sa Sapa sa Loire ug sa Kadagatang Atlantiko.

## Kasaysayan
Ang departamento usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa kanhi lalawigan sa Brittany. Kini naglakip sa giilang kapital sa Brittany, ang Nantes. May popular nga kalihokan alang sa pag-*reintegrate* sa departamento ngadto sa Brittany.

Ang ngalan niini giusab niadtong 1957.

## Heyograpiya
Kini gipalibotan sa mga departamento sa Pays-de-la-Loire. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Morbihan, Ille-et-Vilaine, Maine-et-Loire, ug Vendée, ug sa Kadagatang Atlantiko sa kasadpan.

## Kultura
Ang pinulongang Breton usa ka init nga isyu. Daghang mga tawo ang misuporta alang sa usa ka bilingguwal nga edukasyon.

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Loire-Atlantique
* Mga komyun sa Loire-Atlantique
* Mga arrondissement sa Loire-Atlantique

## Mga sumpay sa gawas

*  ''Prefecture''
*  ''Conseil Général'' 
*  Dakbayan sa Nantes
Maine-et-Loire

Ang **Maine-et-Loire** usa sa mga departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa kasadpan-tunga-tungang  bahin sa nasod. Ang ngalan niini naggikan sa kanhi lalawigan sa Maine ug sa Sapa sa Loire.

## Kasaysayan
Ang departamento usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa kanhi lalawigan sa Anjou.

Ang ngalan niini giusab sa presenteng ngalan niadto 1791.

## Heyograpiya
Ang departamento kabahin karon sa rehiyon sa Pays-de-la-Loire. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Ille-et-Vilaine, Mayenne, Sarthe, Indre-et-Loire, Vienne, Deux-Sèvres, Vendée, ug Loire-Atlantique.

Ang dapit may daghang sapa nga mahimong agian, ssama sa Loire, Sarthe, Mayenne, Loir, ug Authion.

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga *Angevins*.

## Turismo
Pipila sa mga destinasyon sa turismo sa maong departamento kining mosunod:
* mga kabalyero sa Cadre Noir in Saumur
* ang *[[chateaux]]* sa lupot sa Loire
* ang harianong abadesa sa Fontevraud diin makita ang lubong sa mga Plantagenet

## Tan-awa usab
* Mga kanton sa Maine-et-Loire
* Mga komyun sa Maine-et-Loire
* Mga arrondissement sa Maine-et-Loire

## Mga sumpay sa gawas

*  ''Prefecture'' 
* ''Conseil Général''
*  http://www.anjou-tourisme.com/index.asp?lg=2
Allier, Hautes-Pyrénées

:*Alang sa departamento, adto sa [[Allier]].*

Ang **Allier** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 220 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Hautes-Pyrénées sa rehiyon sa Occitanie.
Corrèze, Corrèze

Ang **Corrèze** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 1,145 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Corrèze sa rehiyon sa Nouvelle-Aquitaine.

## Galeriya sa hulagway


Corrèze_-_Église_Saint-Martial_01.JPG
Port_Margot.jpg
Doubs (pagtino)

Ang **Doubs** mahimong magpasabot bisan asa ning mosunod:
* Doubs, departamento sa Pransiya
* Doubs, usa ka komyun sulod sa departamento sa Doubs.
Han-ayng Dewey

:*Alang sa internal nga paggamit sa Han-ayng Dewey sa [[Wikipedya]], tan-awa ang .*

Ang **Han-ayng Dewey** (Iningles: *Dewey Decimal Classification*, *Dewey Decimal System* o DDC) usa ka sistema sa paghan-ay sa basahonan nga minugna ni Melvil Dewey niadtong 1876, ug miagi na sa 22 ka mayor nga rebisyon, ang labing ulahi niadtong 2004.

## Ang pagkahan-ay sumala ni Dewey
Ang DDC misulay paghan-ay sa tanang kahibalo ngadto sa napulo ka mga "klase". Gawas sa unang klase (000 Mga kompyuter, impormasyon ug heneral nga reperensiya) ang mga klase gihan-ay gikan sa balaanon (pilosopiya ug relihiyon) ngadto sa kalibotanon (kasaysayan ug heyograpiya).

Ang napulo ka dagkong klase gibahin pa gayod ngadto sa napulo ka dibisyon ug ang matag dibisyon ngadto sa napulo ka mga seksiyon. Busa ang sistema mahimong masuma ngadto sa 10 ka mga klase, 100 ka mga dibisyon, ug 1000 ka mga seksiyon.

Gawas sa mga heneral nga reperensiya ug piksiyonal nga mga sinulat, ang mga libro giklasipikar binase sa gituki, ug may ektensiyon alang sa dapit, panahon ug klase sa materyal. Pananglitan, ang 330 alang sa ekonomiya, ug ang 94 sa Uropa, busa ang 330.94 alang sa ekonomiya sa Uropa.

Ang matag libro, lakip na ang mga piksiyonal, may iyang DDC nga numero. Apan sagad sa mga basahonan ilahi ang mga piksiyonal nga libro tungod sa kadaghanan sa ubos sa 800s (diin nahimutang ang sa literatura).

## Pagpanag-iya
Ang Online Computer Library Center nakaangkon sa tatak sa negosyo ug sa katungod sa pagpatik kalabot sa Han-ayng Dewey dihang ilang gipalit ang Forest Press niadtong 1988. Ang OCLC moklasipikar sa mga bag-ong libro ug nagmentinar sa sistema. Niadtong Septiyembre 2003, ang OCLC mikiha sa Library Hotel sa kasong *trademark infringement*. Ang husay mao ang pagpagamit sa OCLC sa sistema bugti sa pag-ila sa hotel sa pagpanag-iya sa OCLC sa katungod sa pagpatik ug ang paghimog donasyon ngadto sa usa ka de-negosyong organisasyon nga nagpromot og pagbasa ug literasi sa mga bata.

## Tan-awa usab
* Talaan sa mga klase sa Han-ayng Dewey
* Klasipikasyong Colon
* Klasipikasyon sa Basahonan sa Kongreso
* Malukpanong Desimal nga Klasipikasyon
* Hotel Denouement, usa ka piksiyonal nga hotel sa *[[A Series of Unfortunate Events]]* ni Lemony Snicket
* Panagtandi sa klasipikasyong Dewey ug sa klasipikasyon sa Basahonan sa Kongreso

## Mga sumpay sa gawas
*  Kompletong talaan sa mga klase sa han-ayng Dewey
*  Websayt sa OCLC alang sa han-ayng Dewey
*  Kompletong teksto sa orihinal nga plano ni Dewey  gikan sa Proyektong Gutenberg
*  ISBNdb Database  Ang tugbang nga numerong Dewey sa matag numerong ISBN
*  "What's so great about the Dewey Decimal System?" sa Straight Dope (Enero 31, 2006)
*  A History of the D.D.C. System and its Creator Melville Dewey