open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Callulina kisiwamsitu

Kaliwatan sa baki ang ***Callulina kisiwamsitu***. Una ning gihulagway ni De Sá, Loader ug Alan Channing ni adtong 2004. Ang *Callulina kisiwamsitu* sakop sa kahenera nga *[[Callulina]]*, ug kabanay nga Brevicipitidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa nagtikapuo. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini





## Galeriya sa hulagway


Mazumbai Warty Frog imported from iNaturalist photo 103862939 on 6 October 2021.jpg
Mazumbai_Warty_Frog_imported_from_iNaturalist_photo_103862939_on_6_October_2021.jpg
Brachycephalus ephippium

Kaliwatan sa baki ang ***Brachycephalus ephippium***. Una ning gihulagway ni Johann Baptist von Spix ni adtong 1824. Ang *Brachycephalus ephippium* sakop sa kahenera nga *[[Brachycephalus]]*, ug kabanay nga Brachycephalidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Brachycephalus ephippium.jpg
Ischnocnema

Kahenera sa mga baki ang ***Ischnocnema***. Ang *Ischnocnema* sakop sa kabanay nga Brachycephalidae. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Ischnocnema bilineata]]*
* *[[Ischnocnema bolbodactyla]]*
* *[[Ischnocnema epipeda]]*
* *[[Ischnocnema erythromera]]*
* *[[Ischnocnema gehrti]]*
* *[[Ischnocnema gualteri]]*
* *[[Ischnocnema guentheri]]*
* *[[Ischnocnema henselii]]*
* *[[Ischnocnema hoehnei]]*
* *[[Ischnocnema holti]]*
* *[[Ischnocnema izecksohni]]*
* *[[Ischnocnema juipoca]]*
* *[[Ischnocnema lactea]]*
* *[[Ischnocnema manezinho]]*
* *[[Ischnocnema nasuta]]*
* *[[Ischnocnema nigriventris]]*
* *[[Ischnocnema octavioi]]*
* *[[Ischnocnema oea]]*
* *[[Ischnocnema paranaensis]]*
* *[[Ischnocnema parva]]*
* *[[Ischnocnema paulodutrai]]*
* *[[Ischnocnema penaxavantinho]]*
* *[[Ischnocnema pusilla]]*
* *[[Ischnocnema ramagii]]*
* *[[Ischnocnema randorum]]*
* *[[Ischnocnema sambaqui]]*
* *[[Ischnocnema spanios]]*
* *[[Ischnocnema venancioi]]*
* *[[Ischnocnema verrucosa]]*
* *[[Ischnocnema vinhai]]*

## Ang mga gi basihan niini







Arroyo Tabay en el municipio de Jardín América.jpg
Mata Atlântica- Caminho do Itupava.jpg
Barbourula busuangensis

Espesye sa baki ang ***Barbourula busuangensis***. Una ning gihulagway ni Taylor ug Mary Noble ni adtong 1924. Ang *Barbourula busuangensis* sakop sa kahenera nga *[[Barbourula]]* sa kabanay nga Bombinatoridae. Giklaseklase sa IUCN ang espesye sa madutlan. Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway


Barbourula busuangensis05.jpg
Barbourula busuangensis on Philippines.svg
Bombina lichuanensis

Kaliwatan sa baki ang ***Bombina lichuanensis***. Una ning gihulagway ni Ye, Fei, in Ye, Fei ug Hu ni adtong 1993. Ang *Bombina lichuanensis* sakop sa kahenera nga *[[Bombina]]*, ug kabanay nga Bombinatoridae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







File:Bombina lichuanensis dis.png
Cardioglossa occidentalis

Kaliwatan sa baki ang ***Cardioglossa occidentalis***. Una ning gihulagway ni Blackburn, Kosuch, Schmitz, Burger, Wagner, Gonwouo, Hillers ug Mark-Oliver Rödel ni adtong 2008. Ang *Cardioglossa occidentalis* sakop sa kahenera nga *[[Cardioglossa]]*, ug kabanay nga Arthroleptidae. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Leptopelis

Kahenera sa mga baki ang ***Leptopelis***. Ang *Leptopelis* sakop sa kabanay nga Arthroleptidae. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Leptopelis anchietae]]*
* *[[Leptopelis argenteus]]*
* *[[Leptopelis aubryi]]*
* *[[Leptopelis barbouri]]*
* *[[Leptopelis bequaerti]]*
* *[[Leptopelis bocagii]]*
* *[[Leptopelis boulengeri]]*
* *[[Leptopelis brevipes]]*
* *[[Leptopelis brevirostris]]*
* *[[Leptopelis bufonides]]*
* *[[Leptopelis calcaratus]]*
* *[[Leptopelis christyi]]*
* *[[Leptopelis concolor]]*
* *[[Leptopelis crystallinoron]]*
* *[[Leptopelis cynnamomeus]]*
* *[[Leptopelis fenestratus]]*
* *[[Leptopelis fiziensis]]*
* *[[Leptopelis flavomaculatus]]*
* *[[Leptopelis gramineus]]*
* *[[Leptopelis jordani]]*
* *[[Leptopelis karissimbensis]]*
* *[[Leptopelis kivuensis]]*
* *[[Leptopelis lebeaui]]*
* *[[Leptopelis mackayi]]*
* *[[Leptopelis macrotis]]*
* *[[Leptopelis marginatus]]*
* *[[Leptopelis millsoni]]*
* *[[Leptopelis modestus]]*
* *[[Leptopelis mossambicus]]*
* *[[Leptopelis natalensis]]*
* *[[Leptopelis nordequatorialis]]*
* *[[Leptopelis notatus]]*
* *[[Leptopelis occidentalis]]*
* *[[Leptopelis ocellatus]]*
* *[[Leptopelis omissus]]*
* *[[Leptopelis oryi]]*
* *[[Leptopelis palmatus]]*
* *[[Leptopelis parbocagii]]*
* *[[Leptopelis parkeri]]*
* *[[Leptopelis parvus]]*
* *[[Leptopelis ragazzii]]*
* *[[Leptopelis rufus]]*
* *[[Leptopelis spiritusnoctis]]*
* *[[Leptopelis susanae]]*
* *[[Leptopelis uluguruensis]]*
* *[[Leptopelis vannutellii]]*
* *[[Leptopelis vermiculatus]]*
* *[[Leptopelis viridis]]*
* *[[Leptopelis xenodactylus]]*
* *[[Leptopelis yaldeni]]*
* *[[Leptopelis zebra]]*

## Ang mga gi basihan niini







Leptopelis uluguruensis femelle enceinte.jpg
Parkerilateral.jpg
Leptopelis vermiculatus2.jpg
Leptopelis Barbouri.jpg
Leptopelis_Barbouri.jpg
vermiweibchenlateral2.jpg
Leptopelis parvus

Kaliwatan sa baki ang ***Leptopelis parvus***. Una ning gihulagway ni Schmidt ug Robert F. Inger ni adtong 1959. Ang *Leptopelis parvus* sakop sa kahenera nga *[[Leptopelis]]*, ug kabanay nga Arthroleptidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kapos sa datos. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Trichobatrachus

Henero sa mga baki ang ***Trichobatrachus***. Ang *Trichobatrachus* sakop sa kabanay nga Arthroleptidae. 

Henero nga naapil niini espesye Trichobatrachus robustus. 

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan
Arthroleptis

Kahenera sa mga baki ang ***Arthroleptis***. Ang *Arthroleptis* sakop sa kabanay nga Arthroleptidae. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Arthroleptis adelphus]]*
* *[[Arthroleptis adolfifriederici]]*
* *[[Arthroleptis affinis]]*
* *[[Arthroleptis bivittatus]]*
* *[[Arthroleptis brevipes]]*
* *[[Arthroleptis carquejai]]*
* *[[Arthroleptis crusculum]]*
* *[[Arthroleptis francei]]*
* *[[Arthroleptis hematogaster]]*
* *[[Arthroleptis krokosua]]*
* *[[Arthroleptis lameerei]]*
* *[[Arthroleptis lonnbergi]]*
* *[[Arthroleptis loveridgei]]*
* *[[Arthroleptis mossoensis]]*
* *[[Arthroleptis nimbaensis]]*
* *[[Arthroleptis nlonakoensis]]*
* *[[Arthroleptis phrynoides]]*
* *[[Arthroleptis poecilonotus]]*
* *[[Arthroleptis pyrrhoscelis]]*
* *[[Arthroleptis reichei]]*
* *[[Arthroleptis schubotzi]]*
* *[[Arthroleptis spinalis]]*
* *[[Arthroleptis stenodactylus]]*
* *[[Arthroleptis stridens]]*
* *[[Arthroleptis sylvaticus]]*
* *[[Arthroleptis taeniatus]]*
* *[[Arthroleptis troglodytes]]*
* *[[Arthroleptis tuberosus]]*
* *[[Arthroleptis variabilis]]*
* *[[Arthroleptis vercammeni]]*
* *[[Arthroleptis wahlbergii]]*
* *[[Arthroleptis xenochirus]]*
* *[[Arthroleptis xenodactyloides]]*
* *[[Arthroleptis xenodactylus]]*
* *[[Arthroleptis zimmeri]]*

## Ang mga gi basihan niini
Anomaloglossus

Kahenera sa mga baki ang ***Anomaloglossus***. Ang *Anomaloglossus* sakop sa kabanay nga Aromobatidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Aromobatidae

Kabanay sa mga baki ang **Aromobatidae**. Ang Aromobatidae sakop sa kahanay nga baki, kahutong nga bakion, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Aromobatidae pagsakop 95 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Rheobates_palmatus.jpg
Allobates talamancae02.jpg
Anomaloglossus degranvillei06.jpg
Rheobates palmatus.jpg
Mannophryne trinitatis.jpg
Anomaloglossus degranvillei

Kaliwatan sa baki ang ***Anomaloglossus degranvillei***. Una ning gihulagway ni Jean Lescure ni adtong 1975. Ang *Anomaloglossus degranvillei* sakop sa kahenera nga *[[Anomaloglossus]]*, ug kabanay nga Aromobatidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







File:Anomaloglossus degranvillei01.jpg
File:Anomaloglossus degranvillei02.jpg
File:Anomaloglossus degranvillei03.jpg
File:Anomaloglossus degranvillei04.jpg
File:Anomaloglossus degranvillei05.jpg
File:Anomaloglossus degranvillei06.jpg
Mannophryne olmonae

Kaliwatan sa baki ang ***Mannophryne olmonae***. Una ning gihulagway ni Hardy ni adtong 1983. Ang *Mannophryne olmonae* sakop sa kahenera nga *[[Mannophryne]]*, ug kabanay nga Aromobatidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kritikal nga nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Dagat Caribbean

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini





## Galeriya sa hulagway


Aromobatidae_Mannophryne_olmonae_1.jpg
Discoglossus galganoi

Kaliwatan sa baki ang ***Discoglossus galganoi***. Una ning gihulagway ni Capula, Nascetti, Lanza, Bullini ug Crespo ni adtong 1985. Ang *Discoglossus galganoi* sakop sa kahenera nga *[[Discoglossus]]*, ug kabanay nga Alytidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Discoglossus galganoi dis.png
Discoglossus galganoi range Map.png
Discoglossus galganoi von oben.jpg
Discoglossus galganoi Ruecken.jpg
Discoglossus galganoi.001.JPG
Alytes dickhilleni

Kaliwatan sa baki ang ***Alytes dickhilleni***. Una ning gihulagway ni J.W. Pim Arntzen ug García-parís ni adtong 1995. Ang *Alytes dickhilleni* sakop sa kahenera nga *[[Alytes]]*, ug kabanay nga Alytidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Benny Trapp Alytes dickhilleni.jpg
Status iucn3.1 VU es.svg
Mapa Alytes dickhilleni.png
Phrynocerus

Henero sa mga baki ang ***Phrynocerus***. Ang *Phrynocerus* sakop sa kahanay nga baki, klase nga mananap nga baki, ka-ulo nga mananap nga adunay kord ang likod, ug kaginharian nga mananap. 

Henero nga naapil niini espesye Phrynocerus testudiniceps. 

## Ang mga gi basihan niini
Phrynocerus testudiniceps

Kaliwatan sa baki ang ***Phrynocerus testudiniceps***. Una ning gihulagway ni Edward Drinker Cope ni adtong 1862. Ang *Phrynocerus testudiniceps* sakop sa kahenera nga Phrynocerus, kahanay nga baki, kahutong nga bakion, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Amerika Sentral

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Crotaphatrema bornmuelleri

Kaliwatan sa bakion ang ***Crotaphatrema bornmuelleri***. Una ning gihulagway ni Werner ni adtong 1899. Ang *Crotaphatrema bornmuelleri* sakop sa kahenera nga *[[Crotaphatrema]]*, ug kabanay nga Caeciliidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kapos sa datos. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Scolecomorphus

Kahenera sa mga bakion ang ***Scolecomorphus***. Ang *Scolecomorphus* sakop sa kabanay nga Caeciliidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini





## Galeriya sa hulagway


Scolecomorphus_kirkii_(cropped).jpg
Scolecomorphus_kirkii_area.png
Atretochoana

Henero sa mga mananap nga baki ang ***Atretochoana***. Ang *Atretochoana* sakop sa kabanay nga Caeciliidae. 

Henero nga naapil niini espesye Atretochoana eiselti. 

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan
Caecilia

Kahenera sa mga bakion ang ***Caecilia***. Ang *Caecilia* sakop sa kabanay nga Caeciliidae. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Caecilia abitaguae]]*
* *[[Caecilia albiventris]]*
* *[[Caecilia antioquiaensis]]*
* *[[Caecilia armata]]*
* *[[Caecilia attenuata]]*
* *[[Caecilia bokermanni]]*
* *[[Caecilia caribea]]*
* *[[Caecilia corpulenta]]*
* *[[Caecilia crassisquama]]*
* *[[Caecilia degenerata]]*
* *[[Caecilia disossea]]*
* *[[Caecilia dunni]]*
* *[[Caecilia flavopunctata]]*
* *[[Caecilia gracilis]]*
* *[[Caecilia guntheri]]*
* *[[Caecilia inca]]*
* *[[Caecilia isthmica]]*
* *[[Caecilia leucocephala]]*
* *[[Caecilia marcusi]]*
* *[[Caecilia mertensi]]*
* *[[Caecilia nigricans]]*
* *[[Caecilia occidentalis]]*
* *[[Caecilia orientalis]]*
* *[[Caecilia pachynema]]*
* *[[Caecilia perdita]]*
* *[[Caecilia pressula]]*
* *[[Caecilia subdermalis]]*
* *[[Caecilia subnigricans]]*
* *[[Caecilia subterminalis]]*
* *[[Caecilia tentaculata]]*
* *[[Caecilia tenuissima]]*
* *[[Caecilia thompsoni]]*
* *[[Caecilia volcani]]*

## Ang mga gi basihan niini
Ichthyophiidae

Kabanay sa mga bakion ang **Ichthyophiidae**. Ang Ichthyophiidae sakop sa kahanay nga Gymnophiona, kahutong nga bakion, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Ichthyophiidae pagsakop 44 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Ichthyophis

Kahenera sa mga bakion ang ***Ichthyophis***. Ang *Ichthyophis* sakop sa kabanay nga Ichthyophiidae. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Ichthyophis acuminatus]]*
* *[[Ichthyophis atricollaris]]*
* *[[Ichthyophis bannanicus]]*
* *[[Ichthyophis beddomei]]*
* *[[Ichthyophis bernisi]]*
* *[[Ichthyophis biangularis]]*
* *[[Ichthyophis billitonensis]]*
* *[[Ichthyophis bombayensis]]*
* *[[Ichthyophis dulitensis]]*
* *[[Ichthyophis elongatus]]*
* *[[Ichthyophis garoensis]]*
* *[[Ichthyophis glandulosus]]*
* *[[Ichthyophis glutinosus]]*
* *[[Ichthyophis humphreyi]]*
* *[[Ichthyophis husaini]]*
* *[[Ichthyophis hypocyaneus]]*
* *[[Ichthyophis javanicus]]*
* *[[Ichthyophis kodaguensis]]*
* *[[Ichthyophis kohtaoensis]]*
* *[[Ichthyophis laosensis]]*
* *[[Ichthyophis longicephalus]]*
* *[[Ichthyophis mindanaoensis]]*
* *[[Ichthyophis monochrous]]*
* *[[Ichthyophis orthoplicatus]]*
* *[[Ichthyophis paucisulcus]]*
* *[[Ichthyophis pseudangularis]]*
* *[[Ichthyophis sikkimensis]]*
* *[[Ichthyophis singaporensis]]*
* *[[Ichthyophis sumatranus]]*
* *[[Ichthyophis supachaii]]*
* *[[Ichthyophis tricolor]]*
* *[[Ichthyophis youngorum]]*

## Ang mga gi basihan niini







File:Caecilian wynaad2.jpg
File:CaecilianNHM edited.PNG
Caddidae

Pamilya sa mga mananap nga kaka ang ***Caddidae***. Ang Caddidae sakop sa kahanay nga Opiliones, klase nga mananap nga kaka, ka-ulo nga mananap nga dinugtongan, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Caddidae pagsakop 1 espesye, segun Catalogue of Life. 

Pamilya nga naapil niini kahenera nga Zeopsopilio. 

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan
Nelima doriae

Espesye sa mananap nga kaka nga una nga gihulagway ni Giovanni Canestrini ni adtong 1871 ang ***Nelima doriae***. Ang *Nelima doriae* sakop sa kahenera nga *[[Nelima]]* sa kabanay nga Gagrellidae. Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway


File:Nelima doriae f.jpg
File:Nelima doriae m.jpg
Rakaia antipodiana

Espesye sa mananap nga kaka ang ***Rakaia antipodiana***. Una ning gihulagway ni Hirst ni adtong 1926. Ang *Rakaia antipodiana* sakop sa kahenera nga *[[Rakaia]]* sa kabanay nga Pettalidae. Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.

## Ang mga gi basihan niini
Rakaia magna

Espesye sa mananap nga kaka ang ***Rakaia magna***. Ang *Rakaia magna* sakop sa kahenera nga *[[Rakaia]]* sa kabanay nga Pettalidae. 

## Matang nga nahiubos

Ang espesye gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *R. m. australis*
* *R. m. magna*

## Ang mga gi basihan niini
Synthetonychia

Kahenera sa mga murag-kaka ang ***Synthetonychia***. Ang *Synthetonychia* sakop sa kabanay nga Synthetonychiidae. 

*Synthetonychia* mao ang ika kahenera nga sa kabanay nga Synthetonychiidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Synthetonychia acuta

Kaliwatan sa murag-kaka ang ***Synthetonychia acuta***. Una ning gihulagway ni Forster ni adtong 1954. Ang *Synthetonychia acuta* sakop sa kahenera nga *[[Synthetonychia]]*, ug kabanay nga Synthetonychiidae. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Triaenonychidae

Kabanay sa mga murag-kaka ang **Triaenonychidae**. Ang Triaenonychidae sakop sa kapunoang-banay nga Triaenonychoidea, kahanay nga Opiliones, kahutong nga murag-kaka, ka-ulo nga daghagtiil, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Triaenonychidae pagsakop 423 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Acumontia]]*
* *[[Adaeulum]]*
* *[[Adaeum]]*
* *[[Algidia]]*
* *[[Allobunus]]*
* *[[Allonuncia]]*
* *[[Amatola]]*
* *[[Americobunus]]*
* *[[Ankaratrix]]*
* *[[Ankylonuncia]]*
* *[[Antongila]]*
* *[[Araucanobunus]]*
* *[[Austromontia]]*
* *[[Austronuncia]]*
* *[[Biacumontia]]*
* *[[Brasiloctis]]*
* *[[Breviacantha]]*
* *[[Bryonuncia]]*
* *[[Callihamina]]*
* *[[Callihamus]]*
* *[[Calliuncus]]*
* *[[Cenefia]]*
* *[[Ceratomontia]]*
* *[[Chilobunus]]*
* *[[Chrestobunus]]*
* *[[Cluniella]]*
* *[[Cryptadaeum]]*
* *[[Decarynella]]*
* *[[Diaenobunus]]*
* *[[Diasia]]*
* *[[Dingupa]]*
* *[[Dipristes]]*
* *[[Equitius]]*
* *[[Eubunus]]*
* *[[Flavonuncia]]*
* *[[Fumontana]]*
* *[[Glyptobunus]]*
* *[[Graemontia]]*
* *[[Gunvoria]]*
* *[[Hedwiga]]*
* *[[Hendea]]*
* *[[Hendeola]]*
* *[[Heteradaeum]]*
* *[[Heteronuncia]]*
* *[[Hickmanoxyomma]]*
* *[[Holonuncia]]*
* *[[Hovanuncia]]*
* *[[Ivohibea]]*
* *[[Karamea]]*
* *[[Larifuga]]*
* *[[Larifugella]]*
* *[[Lawrencella]]*
* *[[Leionuncia]]*
* *[[Lispomontia]]*
* *[[Lizamontia]]*
* *[[Lomanella]]*
* *[[Mensamontia]]*
* *[[Mestonia]]*
* *[[Metanuncia]]*
* *[[Micradaeum]]*
* *[[Micromontia]]*
* *[[Millomontia]]*
* *[[Millotonyx]]*
* *[[Miobunus]]*
* *[[Monomontia]]*
* *[[Montadaeum]]*
* *[[Muscicola]]*
* *[[Nahuelonyx]]*
* *[[Neonuncia]]*
* *[[Notonuncia]]*
* *[[Nucina]]*
* *[[Nuncia]]*
* *[[Nunciella]]*
* *[[Nuncioides]]*
* *[[Odontonuncia]]*
* *[[Paradaeum]]*
* *[[Paramontia]]*
* *[[Paranuncia]]*
* *[[Parattahia]]*
* *[[Paulianyx]]*
* *[[Perthacantha]]*
* *[[Phanerobunus]]*
* *[[Phoxobunus]]*
* *[[Picunchenops]]*
* *[[Planimontia]]*
* *[[Prasma]]*
* *[[Prasmiola]]*
* *[[Pristobunus]]*
* *[[Promecostethus]]*
* *[[Psalenoba]]*
* *[[Pyenganella]]*
* *[[Rhynchobunus]]*
* *[[Roewerania]]*
* *[[Rostromontia]]*
* *[[Soerensenella]]*
* *[[Speleomontia]]*
* *[[Stylonuncia]]*
* *[[Tasmanonuncia]]*
* *[[Tasmanonyx]]*
* *[[Thelbunus]]*
* *[[Triaenobunus]]*
* *[[Triaenonychoides]]*
* *[[Triaenonyx]]*
* *[[Triconobunus]]*
* *[[Triregia]]*
* *[[Valdivionyx]]*
* *[[Yatala]]*
* *[[Yulella]]*

## Ang mga gi basihan niini







Sclerobunus robustus
File:Karamea lobata.jpg
File:Sclerobunus robustus robustus (Marshal Hedin).jpg
File:Soerensenella prehensor.jpg
Triregia fairburni

Kaliwatan sa murag-kaka ang ***Triregia fairburni***. Una ning gihulagway ni Forster ni adtong 1943. Ang *Triregia fairburni* sakop sa kahenera nga *[[Triregia]]*, ug kabanay nga Triaenonychidae. 

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *T. f. fairburni*
* *T. f. grata*

## Ang mga gi basihan niini
Nuncia

Kahenera sa mga murag-kaka ang ***Nuncia***. Ang *Nuncia* sakop sa kabanay nga Triaenonychidae. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Nuncia alpha]]*
* *[[Nuncia americana]]*
* *[[Nuncia arcuata]]*
* *[[Nuncia chilensis]]*
* *[[Nuncia conjuncta]]*
* *[[Nuncia constantia]]*
* *[[Nuncia contrita]]*
* *[[Nuncia coriacea]]*
* *[[Nuncia dentifera]]*
* *[[Nuncia elongata]]*
* *[[Nuncia fatula]]*
* *[[Nuncia frustrata]]*
* *[[Nuncia grandis]]*
* *[[Nuncia heteromorpha]]*
* *[[Nuncia inopinata]]*
* *[[Nuncia kershawi]]*
* *[[Nuncia levis]]*
* *[[Nuncia marchanti]]*
* *[[Nuncia nigriflava]]*
* *[[Nuncia obesa]]*
* *[[Nuncia oconnori]]*
* *[[Nuncia pallida]]*
* *[[Nuncia paucispinosa]]*
* *[[Nuncia planocula]]*
* *[[Nuncia roeweri]]*
* *[[Nuncia rostrata]]*
* *[[Nuncia smithi]]*
* *[[Nuncia spinulosa]]*
* *[[Nuncia stabilis]]*
* *[[Nuncia stewartia]]*
* *[[Nuncia sublaevis]]*
* *[[Nuncia sulcata]]*
* *[[Nuncia tapanuiensis]]*
* *[[Nuncia townsendi]]*
* *[[Nuncia tumidarta]]*
* *[[Nuncia tumula]]*
* *[[Nuncia variegata]]*
* *[[Nuncia verrucosa]]*
* *[[Nuncia vidua]]*

## Ang mga gi basihan niini
Psalenoba

Henero sa mga mananap nga kaka ang ***Psalenoba***. Ang *Psalenoba* sakop sa kabanay nga Triaenonychidae. 

Henero nga naapil niini espesye Psalenoba nunciaeformes. 

## Ang mga gi basihan niini
Phalangodidae

Kabanay sa mga murag-kaka ang **Phalangodidae**. Ang Phalangodidae sakop sa kapunoang-banay nga Phalangodoidea, kahanay nga Opiliones, kahutong nga murag-kaka, ka-ulo nga daghagtiil, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Phalangodidae pagsakop 101 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

Phalangodidae mao ang ika kabanay nga sa kapunoang-banay nga Phalangodoidea. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Bishopella laciniosa
Tolus appalachius
File:Bishopella laciniosa.jpg
File:Tolus appalachius (Marshal Hedin).jpg
File:Undescribed phalangodid.jpg
Neoceratodontidae

Pamilya sa mga isda ang ***Neoceratodontidae***. Ang Neoceratodontidae sakop sa kahanay nga Ceratodontiformes, klase nga isda nga adunay langodngod ang kapay, ka-ulo nga mananap nga adunay kord ang likod, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Neoceratodontidae pagsakop 1 espesye, segun Catalogue of Life. 

Pamilya nga naapil niini kahenera nga Neoceratodus. Neoceratodontidae mao ang ika kabanay nga sa kahanay nga Ceratodontiformes. 

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan
Neoceratodus

Henero sa mga isda ang ***Neoceratodus***. Ang *Neoceratodus* sakop sa kabanay nga Neoceratodontidae. 

Henero nga naapil niini espesye Neoceratodus forsteri. *Neoceratodus* mao ang ika kahenera nga sa kabanay nga Neoceratodontidae. 

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan
Neoceratodus forsteri

Kaliwatan sa isda ang ***Neoceratodus forsteri***. Una ning gihulagway ni Johann Ludwig Gerard Krefft ni adtong 1870. Ang *Neoceratodus forsteri* sakop sa kahenera nga *[[Neoceratodus]]*, ug kabanay nga Neoceratodontidae. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







File:Australian Lungfish (albino).jpg
File:Australian-Lungfish.jpg
File:Australisk fauna, Ceratodus Forsteri, Nordisk familjebok.jpg
File:Barramunda.jpg
File:Hal - Neoceratodus forsteri lungs - GMZ 1.jpg
File:Hal - Neoceratodus forsteri lungs - GMZ 2.jpg
Latimeria menadoensis

Kaliwatan sa isda ang ***Latimeria menadoensis***. Una ning gihulagway ni Pouyaud, Wirjoatmodjo, Rachmatika, Tjakrawidjaja, Hadiaty ug Wartono Hadie ni adtong 1999. Ang *Latimeria menadoensis* sakop sa kahenera nga *[[Latimeria]]*, ug kabanay nga Latimeriidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Lepidosiren paradoxa

Kaliwatan sa isda ang ***Lepidosiren paradoxa***. Una ning gihulagway ni Leopold Fitzinger ni adtong 1837. Ang *Lepidosiren paradoxa* sakop sa kahenera nga *[[Lepidosiren]]*, ug kabanay nga Lepidosirenidae. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







File:Lepidosiren paradoxa 0.jpg
File:Lepidosiren paradoxa 1.jpg
File:Lepidosiren paradoxa aquarium porte dorée Paris.JPG
File:Lepidosiren paradoxa headshot.jpg
File:Lepidosiren paradoxa.jpg
File:Lepidosiren paradoxa1.jpg
Protopterus

Kahenera sa mga isda ang ***Protopterus***. Ang *Protopterus* sakop sa kabanay nga Protopteridae. 

*Protopterus* mao ang ika kahenera nga sa kabanay nga Protopteridae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Marbled lungfish 2.jpg
Marbled lungfish 1.jpg
Gőtehal-2.jpg
Protopterus dolloi by OpenCage.jpg
VancouverZooEel.JPG
Mature Owen72.jpg
Protopterus dolloi

Kaliwatan sa isda ang ***Protopterus dolloi***. Una ning gihulagway ni George Albert Boulenger ni adtong 1900. Ang *Protopterus dolloi* sakop sa kahenera nga *[[Protopterus]]*, ug kabanay nga Protopteridae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







File:Lungs of Protopterus dolloi.JPG
File:Protopterus dolloi Boulenger.jpg
File:Protopterus dolloi by OpenCage.jpg
File:Protopterus dolloi.jpg
File:Protopterus.jpg
Callorhinchus capensis

Kaliwatan sa isda ang ***Callorhinchus capensis***. Una ning gihulagway ni Duméril ni adtong 1865. Ang *Callorhinchus capensis* sakop sa kahenera nga *[[Callorhinchus]]*, ug kabanay nga Callorhinchidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
*habagatan-sidlakang Kadagatang Atlantiko

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Chimaeridae

Kabanay sa mga isda ang **Chimaeridae**. Ang Chimaeridae sakop sa kahanay nga Chimaeriformes, kahutong nga Holocephali, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Chimaeridae pagsakop 45 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Chimaera monstrosa Sardinia.jpg
Hydrolagus aff.JPG
Hydrolagus mirabilis.jpg
Hydrolagus pallidus.JPG
seepmussels.jpg
Hydrolagus affinis.jpg
Hydrolagus deani

Kaliwatan sa isda ang ***Hydrolagus deani***. Una ning gihulagway ni Smith ug Lewis Radcliffe ni adtong 1912. Ang *Hydrolagus deani* sakop sa kahenera nga *[[Hydrolagus]]*, ug kabanay nga Chimaeridae. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini





## Galeriya sa hulagway


Hydrolagus_deani.jpg
Eptatretus

Kahenera sa mga mananap ang ***Eptatretus***. Ang *Eptatretus* sakop sa kabanay nga Myxinidae. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Eptatretus aceroi]]*
* *[[Eptatretus alastairi]]*
* *[[Eptatretus ancon]]*
* *[[Eptatretus astrolabium]]*
* *[[Eptatretus atami]]*
* *[[Eptatretus bischoffii]]*
* *[[Eptatretus bobwisneri]]*
* *[[Eptatretus burgeri]]*
* *[[Eptatretus caribbeaus]]*
* *[[Eptatretus carlhubbsi]]*
* *[[Eptatretus cheni]]*
* *[[Eptatretus chinensis]]*
* *[[Eptatretus cirrhatus]]*
* *[[Eptatretus cryptus]]*
* *[[Eptatretus deani]]*
* *[[Eptatretus fernholmi]]*
* *[[Eptatretus fritzi]]*
* *[[Eptatretus goliath]]*
* *[[Eptatretus gomoni]]*
* *[[Eptatretus grouseri]]*
* *[[Eptatretus hexatrema]]*
* *[[Eptatretus indrambaryai]]*
* *[[Eptatretus laurahubbsae]]*
* *[[Eptatretus longipinnis]]*
* *[[Eptatretus luzonicus]]*
* *[[Eptatretus mcconnaugheyi]]*
* *[[Eptatretus mccoskeri]]*
* *[[Eptatretus mendozai]]*
* *[[Eptatretus menezesi]]*
* *[[Eptatretus minor]]*
* *[[Eptatretus moki]]*
* *[[Eptatretus multidens]]*
* *[[Eptatretus nanii]]*
* *[[Eptatretus nelsoni]]*
* *[[Eptatretus octatrema]]*
* *[[Eptatretus okinoseanus]]*
* *[[Eptatretus poicilus]]*
* *[[Eptatretus polytrema]]*
* *[[Eptatretus profundus]]*
* *[[Eptatretus sheni]]*
* *[[Eptatretus sinus]]*
* *[[Eptatretus springeri]]*
* *[[Eptatretus stoutii]]*
* *[[Eptatretus strahani]]*
* *[[Eptatretus strickrotti]]*
* *[[Eptatretus taiwanae]]*
* *[[Eptatretus walkeri]]*
* *[[Eptatretus wayuu]]*
* *[[Eptatretus wisneri]]*
* *[[Eptatretus yangi]]*

## Ang mga gi basihan niini







Korea-Busan-Haeundae Market-Inshore hagfish-04.jpg
Eptatretus deani.jpg
Eptatretus polytrema.jpg
Eptatretus strahani

Kaliwatan sa mananap ang ***Eptatretus strahani***. Una ning gihulagway ni Mcmillan ug Robert L. Wisner ni adtong 1984. Ang *Eptatretus strahani* sakop sa kahenera nga *[[Eptatretus]]*, ug kabanay nga Myxinidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kapos sa datos. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Myxinidae

Kabanay sa mga mananap ang **Myxinidae**. Ang Myxinidae sakop sa kahanay nga Myxiniformes, kahutong nga Myxini, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Myxinidae pagsakop 81 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

Myxinidae mao ang ika kabanay nga sa kahanay nga Myxiniformes. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Eptatretus yangi

Kaliwatan sa mananap ang ***Eptatretus yangi***. Una ning gihulagway ni H. T. Teng ni adtong 1958. Ang *Eptatretus yangi* sakop sa kahenera nga *[[Eptatretus]]*, ug kabanay nga Myxinidae. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
*amihanan-kasadpang Kadagatang Pasipiko

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Eptatretus burgeri

Espesye sa mananap nga una nga gihulagway ni Girard ni adtong 1855 ang ***Eptatretus burgeri***. Ang *Eptatretus burgeri* sakop sa kahenera nga *[[Eptatretus]]* sa kabanay nga Myxinidae. Giklaseklase sa IUCN ang espesye sa duolang mibahad. Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.

## Ang mga gi basihan niini




## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway

Korean cuisine-Kkomjangeo bokkeum-01.jpg
Myxine

Kahenera sa mga mananap ang ***Myxine***. Ang *Myxine* sakop sa kabanay nga Myxinidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Goode-Bean_OI_1M_australis.png
Myxine NOAA.jpg
Goode-Bean OI 1M australis.png
Notomyxine

Henero sa mga mananap ang ***Notomyxine***. Ang *Notomyxine* sakop sa kabanay nga Myxinidae. 

Henero nga naapil niini espesye Notomyxine tridentiger. 

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan
Orycteropus afer

Kaliwatan sa mamipero ang ***Orycteropus afer***. Una ning gihulagway ni Peter Simon Pallas ni adtong 1766. Ang *Orycteropus afer* sakop sa kahenera nga *[[Orycteropus]]*, ug kabanay nga Orycteropodidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *O. a. adametzi*
* *O. a. aethiopicus*
* *O. a. afer*
* *O. a. angolensis*
* *O. a. erikssoni*
* *O. a. faradjius*
* *O. a. haussanus*
* *O. a. kordofanicus*
* *O. a. lademanni*
* *O. a. leptodon*
* *O. a. matschiei*
* *O. a. observandus*
* *O. a. ruvanensis*
* *O. a. senegalensis*
* *O. a. somalicus*
* *O. a. wardi*
* *O. a. wertheri*

## Ang mga gi basihan niini







File:1 ngwee 1972.jpg
File:Aardvark (Lincoln Park Zoo) (2).jpg
File:Aardvark (Lincoln Park Zoo).jpg
File:Aardvark (PSF).jpg
File:Aardvark area.png
File:Aardvark London Zoo.jpg
Talpidae

Kabanay sa mga mamipero ang **Talpidae**. Ang Talpidae sakop sa kahanay nga Soricomorpha, kahutong nga mamipero, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Talpidae pagsakop 39 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







File:Cambridge Natural History Mammalia Fig 023.png
File:Friedrich Justin Bertuch, Vierf. Thiere. XLV (um 1800).jpg
File:Mole (PSF).png
File:Moles Feet Charms for toothache.jpg
File:Talpes.jpg
Talpa altaica

Kaliwatan sa mamipero ang ***Talpa altaica***. Una ning gihulagway ni Alexander Nikolsky ni adtong 1883. Ang *Talpa altaica* sakop sa kahenera nga *[[Talpa]]*, ug kabanay nga Talpidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







File:Altai Mole area.png
Urotrichus talpoides

Kaliwatan sa mamipero ang ***Urotrichus talpoides***. Una ning gihulagway ni Coenraad Jacob Temminck ni adtong 1841. Ang *Urotrichus talpoides* sakop sa kahenera nga *[[Urotrichus]]*, ug kabanay nga Talpidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *U. t. adversus*
* *U. t. centralis*
* *U. t. hondoensis*
* *U. t. minutus*
* *U. t. talpoides*

## Ang mga gi basihan niini
Scapanus latimanus

Kaliwatan sa mamipero ang ***Scapanus latimanus***. Una ning gihulagway ni John Bachman ni adtong 1842. Ang *Scapanus latimanus* sakop sa kahenera nga *[[Scapanus]]*, ug kabanay nga Talpidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Amerika Sentral
* Amihanang Amerika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *S. l. anthonyi*
* *S. l. campi*
* *S. l. caurinus*
* *S. l. dilatus*
* *S. l. grinnelli*
* *S. l. insularis*
* *S. l. latimanus*
* *S. l. minusculus*
* *S. l. monoensis*
* *S. l. occultus*
* *S. l. parvus*
* *S. l. sericatus*

## Ang mga gi basihan niini







Broad-footed Mole North America Range.jpg
Scalopus aquaticus

Kaliwatan sa mamipero ang ***Scalopus aquaticus***. Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1758. Ang *Scalopus aquaticus* sakop sa kahenera nga *[[Scalopus]]*, ug kabanay nga Talpidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Amerika Sentral
* Amihanang Amerika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *S. a. aereus*
* *S. a. alleni*
* *S. a. anastasae*
* *S. a. aquaticus*
* *S. a. australis*
* *S. a. bassi*
* *S. a. caryi*
* *S. a. howelli*
* *S. a. inflatus*
* *S. a. machrinoides*
* *S. a. machrinus*
* *S. a. montanus*
* *S. a. nanus*
* *S. a. parvus*
* *S. a. porteri*
* *S. a. texanus*

## Ang mga gi basihan niini







Eastern Mole North America Range.jpg
Regenwurm1.jpg
Taupinière - mole-hill.JPG
Carl von Linné.jpg
Neil Phillips - Large Yellow Underwing caterpiller (by).jpg
Galemys pyrenaicus

Kaliwatan sa mamipero ang ***Galemys pyrenaicus***. Una ning gihulagway ni É. Geoffroy Saint-hilaire ni adtong 1811. Ang *Galemys pyrenaicus* sakop sa kahenera nga *[[Galemys]]*, ug kabanay nga Talpidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *G. p. pyrenaicus*
* *G. p. rufulus*

## Ang mga gi basihan niini







Galemys pyrenaicus 02 crop-by-dpc.jpg
Galemys_pyrenaicus_02_crop-by-dpc.jpg
Galemys pyrenaicus 03 by-dpc.jpg
Gray51.png
Ephemera vulgata.JPG
SteinfliegenLarve2.JPG
Condylura cristata

Espesye sa mamipero nga una nga gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1758 ang ***Condylura cristata***. Ang *Condylura cristata* sakop sa kahenera nga *[[Condylura]]* sa kabanay nga Talpidae. Giklaseklase sa IUCN ang espesye sa kinaminosang kalabotan.

## Matang nga nahiubos

Ang espesye gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *C. c. cristata*
* *C. c. nigra*

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway


Condylura cristata MHNT.INS.6.jpg|
Star-nosed Mole North America Range.jpg
Uropsilus

Kahenera sa mga mamipero ang ***Uropsilus***. Ang *Uropsilus* sakop sa kabanay nga Talpidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Sorex

Kahenera sa mga minyak ang ***Sorex***. Ang *Sorex* sakop sa kabanay nga minyak. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Sorex alaskanus]]*
* *[[Sorex alpinus]]*
* *[[Sorex antinorii]]*
* *[[Sorex araneus]]*
* *[[Sorex arcticus]]*
* *[[Sorex arizonae]]*
* *[[Sorex arunchi]]*
* *[[Sorex asper]]*
* *[[Sorex averini]]*
* *[[Sorex bairdi]]*
* *[[Sorex bedfordiae]]*
* *[[Sorex bendirii]]*
* *[[Sorex buchariensis]]*
* *[[Sorex caecutiens]]*
* *[[Sorex camtschatica]]*
* *[[Sorex cansulus]]*
* *[[Sorex cinereus]]*
* *[[Sorex coronatus]]*
* *[[Sorex cylindricauda]]*
* *[[Sorex daphaenodon]]*
* *[[Sorex dispar]]*
* *[[Sorex emarginatus]]*
* *[[Sorex excelsus]]*
* *[[Sorex fumeus]]*
* *[[Sorex gaspensis]]*
* *[[Sorex gracillimus]]*
* *[[Sorex granarius]]*
* *[[Sorex haydeni]]*
* *[[Sorex hosonoi]]*
* *[[Sorex hoyi]]*
* *[[Sorex isodon]]*
* *[[Sorex jacksoni]]*
* *[[Sorex kozlovi]]*
* *[[Sorex leucogaster]]*
* *[[Sorex longirostris]]*
* *[[Sorex lyelli]]*
* *[[Sorex macrodon]]*
* *[[Sorex maritimensis]]*
* *[[Sorex merriami]]*
* *[[Sorex milleri]]*
* *[[Sorex minutissimus]]*
* *[[Sorex minutus]]*
* *[[Sorex mirabilis]]*
* *[[Sorex monticolus]]*
* *[[Sorex nanus]]*
* *[[Sorex neomexicanus]]*
* *[[Sorex oreopolus]]*
* *[[Sorex orizabae]]*
* *[[Sorex ornatus]]*
* *[[Sorex pacificus]]*
* *[[Sorex palustris]]*
* *[[Sorex planiceps]]*
* *[[Sorex portenkoi]]*
* *[[Sorex preblei]]*
* *[[Sorex pribilofensis]]*
* *[[Sorex raddei]]*
* *[[Sorex roboratus]]*
* *[[Sorex samniticus]]*
* *[[Sorex satunini]]*
* *[[Sorex saussurei]]*
* *[[Sorex sclateri]]*
* *[[Sorex shinto]]*
* *[[Sorex sinalis]]*
* *[[Sorex sonomae]]*
* *[[Sorex stizodon]]*
* *[[Sorex tenellus]]*
* *[[Sorex thibetanus]]*
* *[[Sorex trowbridgii]]*
* *[[Sorex tundrensis]]*
* *[[Sorex ugyunak]]*
* *[[Sorex unguiculatus]]*
* *[[Sorex vagrans]]*
* *[[Sorex ventralis]]*
* *[[Sorex veraecrucis]]*
* *[[Sorex veraepacis]]*
* *[[Sorex volnuchini]]*
* *[[Sorex yukonicus]]*

## Ang mga gi basihan niini







Sorex minutus.jpg
Sorex alpinus-cropped.jpg
Sorex ornatus relictus.jpg
Почтовая марка СССР № 5658. 1985. Животные Красной книги СССР.jpg
Sorex unguiculatus by OpenCage.jpg
SmokyShrew23.jpg
Sorex cinereus

Kaliwatan sa minyak ang ***Sorex cinereus***. Una ning gihulagway ni Kerr ni adtong 1792. Ang *Sorex cinereus* sakop sa kahenera nga *[[Sorex]]*, ug kabanay nga minyak. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Amihanang Amerika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *S. c. acadicus*
* *S. c. cinereus*
* *S. c. fontinalis*
* *S. c. hollisteri*
* *S. c. lesueurii*
* *S. c. miscix*
* *S. c. ohionensis*
* *S. c. streatori*

## Ang mga gi basihan niini







Sorex cinereus distribution.svg
Sorex pribilofensis

Kaliwatan sa minyak ang ***Sorex pribilofensis***. Una ning gihulagway ni Clinton Hart Merriam ni adtong 1895. Ang *Sorex pribilofensis* sakop sa kahenera nga *[[Sorex]]*, ug kabanay nga minyak. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa nagtikapuo. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







File:Pribilof Island Shrew area.png
File:Sorex hydrodromus range in ak.png
Sorex gaspensis

Kaliwatan sa minyak ang ***Sorex gaspensis***. Una ning gihulagway ni Anthony ug Candice M. Goodwin ni adtong 1924. Ang *Sorex gaspensis* sakop sa kahenera nga *[[Sorex]]*, ug kabanay nga minyak. 

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Amihanang Amerika

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
Blarina brevicauda

Kaliwatan sa minyak ang ***Blarina brevicauda***. Una ning gihulagway ni Thomas Say ni adtong 1823. Ang *Blarina brevicauda* sakop sa kahenera nga *[[Blarina]]*, ug kabanay nga minyak. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Amihanang Amerika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *B. b. aloga*
* *B. b. angusta*
* *B. b. brevicauda*
* *B. b. churchi*
* *B. b. compacta*
* *B. b. hooperi*
* *B. b. kirtlandi*
* *B. b. manitobensis*
* *B. b. pallida*
* *B. b. talpoides*
* *B. b. telmalestes*

## Ang mga gi basihan niini







Blarina brevicauda 2.jpg
NShortTailedShrew23.jpg
Northern Short-tailed Shrew area.png
Crocidura olivieri

Kaliwatan sa minyak ang ***Crocidura olivieri***. Una ning gihulagway ni René-Primevère Lesson ni adtong 1827. Ang *Crocidura olivieri* sakop sa kahenera nga *[[Crocidura]]*, ug kabanay nga minyak. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *C. o. anchietae*
* *C. o. bueae*
* *C. o. cara*
* *C. o. cinereoaenea*
* *C. o. darfurea*
* *C. o. giffardi*
* *C. o. guineensis*
* *C. o. hansruppi*
* *C. o. hedenborgiana*
* *C. o. kivu*
* *C. o. manni*
* *C. o. martiensseni*
* *C. o. nyansae*
* *C. o. occidentalis*
* *C. o. odorata*
* *C. o. olivieri*
* *C. o. spurelli*
* *C. o. sururae*
* *C. o. toritensis*
* *C. o. zuleika*

## Ang mga gi basihan niini







File:African Giant Shrew area.png
Crocidura russula

Kaliwatan sa minyak ang ***Crocidura russula***. Una ning gihulagway ni Hermann ni adtong 1780. Ang *Crocidura russula* sakop sa kahenera nga *[[Crocidura]]*, ug kabanay nga minyak. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *C. r. cintrae*
* *C. r. osorio*
* *C. r. peta*
* *C. r. pulchra*
* *C. r. russula*
* *C. r. yebalensis*

## Ang mga gi basihan niini







Crocidura russula.jpg
WLMMH (DerHexer) 022.jpg
Brehms - Crocidura russulus.jpg
Crocidura rapax

Kaliwatan sa minyak ang ***Crocidura rapax***. Una ning gihulagway ni G. Allen ni adtong 1923. Ang *Crocidura rapax* sakop sa kahenera nga *[[Crocidura]]*, ug kabanay nga minyak. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kapos sa datos.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *C. r. kurodai*
* *C. r. lutaoensis*
* *C. r. rapax*
* *C. r. tadae*

## Ang mga gi basihan niini







File:Chinese White-toothed Shrew area.png
Cryptotis

Kahenera sa mga minyak ang ***Cryptotis***. Ang *Cryptotis* sakop sa kabanay nga minyak. 

## Matang nga nahiubos

* *[[Cryptotis alticola]]*
* *[[Cryptotis brachyonyx]]*
* *[[Cryptotis colombiana]]*
* *[[Cryptotis endersi]]*
* *[[Cryptotis equatoris]]*
* *[[Cryptotis goldmani]]*
* *[[Cryptotis goodwini]]*
* *[[Cryptotis gracilis]]*
* *[[Cryptotis griseoventris]]*
* *[[Cryptotis hondurensis]]*
* *[[Cryptotis magna]]*
* *[[Cryptotis mayensis]]*
* *[[Cryptotis medellinia]]*
* *[[Cryptotis mera]]*
* *[[Cryptotis meridensis]]*
* *[[Cryptotis merriami]]*
* *[[Cryptotis mexicana]]*
* *[[Cryptotis montivaga]]*
* *[[Cryptotis nelsoni]]*
* *[[Cryptotis nigrescens]]*
* *[[Cryptotis obscura]]*
* *[[Cryptotis orophila]]*
* *[[Cryptotis parva]]*
* *[[Cryptotis peregrina]]*
* *[[Cryptotis peruviensis]]*
* *[[Cryptotis phillipsii]]*
* *[[Cryptotis squamipes]]*
* *[[Cryptotis tamensis]]*
* *[[Cryptotis thomasi]]*
* *[[Cryptotis tropicalis]]*

## Ang mga gi basihan niini
Suncus

Kahenera sa mga minyak ang ***Suncus***. Ang *Suncus* sakop sa kabanay nga minyak. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Suncus etruscus range Map.png
Suncus montanus

Kaliwatan sa minyak ang ***Suncus montanus***. Una ning gihulagway ni Edward Frederick Kelaart ni adtong 1850. Ang *Suncus montanus* sakop sa kahenera nga *[[Suncus]]*, ug kabanay nga minyak. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* habagatang Asya

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *S. m. montanus*
* *S. m. niger*

## Ang mga gi basihan niini







File:Asian Highland Shrew area without borders.png
Suncus aequatorius

Kaliwatan sa minyak ang ***Suncus aequatorius***. Una ning gihulagway ni Heller ni adtong 1912. Ang *Suncus aequatorius* sakop sa kahenera nga *[[Suncus]]*, ug kabanay nga minyak. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kritikal nga nagtikapuo. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







File:Taita Shrew area.png
Scutisorex somereni

Espesye sa mamipero nga una nga gihulagway ni Thomas ni adtong 1910 ang ***Scutisorex somereni***. Ang *Scutisorex somereni* sakop sa kahenera nga *[[Scutisorex]]* sa kabanay nga Soricidae. Giklaseklase sa IUCN ang espesye sa kinaminosang kalabotan. Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway


Scutisorex somereni Skelett.jpg
Armored Shrew area.png
Solenodon cubanus

Kaliwatan sa mamipero ang ***Solenodon cubanus***. Una ning gihulagway ni Peters ni adtong 1861. Ang *Solenodon cubanus* sakop sa kahenera nga *[[Solenodon]]*, ug kabanay nga Solenodontidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa nagtikapuo. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Cuban Solenodon area.png
Trichechus manatus

Kaliwatan sa duyong ang ***Trichechus manatus***. Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1758. Ang *Trichechus manatus* sakop sa kahenera nga *[[Trichechus]]*, ug kabanay nga Trichechidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Habagatang Amerika
* Amerika Sentral
* Amihanang Amerika
* Dagat Caribbean
*kasadpang Kadagatang Atlantiko

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *T. m. manatus*
* *T. m. latirostris*

## Ang mga gi basihan niini







Manatee with calf.PD.jpg
West Indian Manatee area.png
Manatee with calf.PD - colour corrected.jpg
Trichechus manatus fg01.JPG
Manati fg01.jpg
Manatee Florida.jpg
Trichechus senegalensis

Kaliwatan sa duyong ang ***Trichechus senegalensis***. Una ning gihulagway ni Link ni adtong 1795. Ang *Trichechus senegalensis* sakop sa kahenera nga *[[Trichechus]]*, ug kabanay nga Trichechidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika
*sidlakang Kadagatang Atlantiko

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Mapa distribuicao Trichechus-2.PNG
Mapa distribuicao Trichechus.png
Westafricanmanatee2.png
African manatee at Toba aquarium.jpg
African Manatee range.png
Dugongidae

Pamilya sa mga duyong ang ***Dugongidae***. Ang Dugongidae sakop sa kahanay nga duyong, klase nga mamipero, ka-ulo nga mananap nga adunay kord ang likod, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Dugongidae pagsakop 2 espesye, segun Catalogue of Life. 

Mao ni ang iyang kladogram matod sa Catalogue of Life:

## Ang mga gi basihan niini





## Gikan sa gawas nga tinubdan

## Galeriya sa hulagway


File:Eotheroides sp.JPG
Dugong dugon

Kaliwatan sa duyong ang ***Dugong dugon***. Una ning gihulagway ni Müller ni adtong 1776. Ang *Dugong dugon* sakop sa kahenera nga *[[Dugong]]*, ug kabanay nga Dugongidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa madutlan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Oseyaniya
* Kadagatang Indyan ug Kadagatang Pasipiko

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Dugong.jpg
Ipoh-tambuncave-dugong.jpg
Dugong mother offspring.jpg
Dugong-range.png
Dugong - underside.jpg
Dugo3.jpg
Tupaiidae

Kabanay sa mga mamipero ang **Tupaiidae**. Ang Tupaiidae sakop sa kahanay nga Scandentia, kahutong nga mamipero, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Tupaiidae pagsakop 19 kaliwatan, segun Catalogue of Life. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini
Tupaia

Kahenera sa mga mamipero ang ***Tupaia***. Ang *Tupaia* sakop sa kabanay nga Tupaiidae. 

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

## Ang mga gi basihan niini







Tupaia tana J Smit.jpg
Tupaia belangeri

Kaliwatan sa mamipero ang ***Tupaia belangeri***. Una ning gihulagway ni Wagner ni adtong 1841. Ang *Tupaia belangeri* sakop sa kahenera nga *[[Tupaia]]*, ug kabanay nga Tupaiidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *T. b. belangeri*
* *T. b. chinensis*

## Ang mga gi basihan niini







Northern Treeshrew area.png
Tupaia belangeri jump.jpg
Dendrogale melanura

Kaliwatan sa mamipero ang ***Dendrogale melanura***. Una ning gihulagway ni Thomas ni adtong 1892. Ang *Dendrogale melanura* sakop sa kahenera nga *[[Dendrogale]]*, ug kabanay nga Tupaiidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kapos sa datos.

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *D. m. baluensis*
* *D. m. melanura*

## Ang mga gi basihan niini







File:Bornean Smooth-tailed Treeshrew area.png
Dendrogale murina

Kaliwatan sa mamipero ang ***Dendrogale murina***. Una ning gihulagway ni Hermann Schlegel ug Müller ni adtong 1843. Ang *Dendrogale murina* sakop sa kahenera nga *[[Dendrogale]]*, ug kabanay nga Tupaiidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







File:Northern Smooth-tailed Treeshrew area.png
Thryonomys gregorianus

Kaliwatan sa mangungutkut ang ***Thryonomys gregorianus***. Una ning gihulagway ni Thomas ni adtong 1894. Ang *Thryonomys gregorianus* sakop sa kahenera nga *[[Thryonomys]]*, ug kabanay nga Thryonomyidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *T. g. gregorianus*
* *T. g. sclateri*

## Ang mga gi basihan niini
Thryonomys swinderianus

Kaliwatan sa mangungutkut ang ***Thryonomys swinderianus***. Una ning gihulagway ni Coenraad Jacob Temminck ni adtong 1827. Ang *Thryonomys swinderianus* sakop sa kahenera nga *[[Thryonomys]]*, ug kabanay nga Thryonomyidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:
* Aprika

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini







Grand aulacode male.jpg
Grand aulacode male.jpg 
Aulacodus swinderianus.jpg
Aulacodus swinderianus skeleton.jpg