Pilipinas

Ang **Republika sa Pilipinas** (Tinagalog: *Republika ng Pilipinas*; Iningles: *Republic of the Philippines*: Español: *República de Filipinas ) kun *'Pilipinas*', nailhan usab isip "Mutya sa Sidlakang Kadagatan", mao ang usa ka gawasnong, soberanhong nasod sa [[habagatang-sidlakang Asya]]. Naa siya sa 1,210 km (750 mi) gikan sa dakong Asya ug may 7,641 ka [[pulo]] nga naghulma sa usa ka bahin sa [[Arkipelagong Malayo|Kapupud-ang Malayo]].
Ang Kapupud-an sa Pilipinas, nakit-an sa mga Portuges ug mga Katsila nga kuyog ni Kapitan [[Hernando de Magallanes]] niadtong [[Marso 16|16 sa Marso]], [[1521]]. Pagka [[Abril 27|27 sa Abril]], [[1565]], ang mga [[kongkistador|mamumuntog]] sa pagpangulo ni [[Miguel Lopez de Legaspi]] nahiabot sa [[Sugbo]], gikan sa [[Nueva Espanya]], (Mexico). Pagkahuman sa pagmugna og gobyernong espanyol sa Manila adtong tuig [[1571]], ang kapupud-an gihimo nga [[Kolonya sa Mehiko ug Espanya|ginsakpan]] sulod sa kapin og 300 ka tuig, sugod sa ([[1521]] hangtod sa [[1821|1898]]).Gikan sa [[1898]] hangtod [[1946]], ang Pilipinas gipangulohan sa administrasyong Amerikano. 

<gallery mode="packed-hover" caption="Dagway sa Yutang Pilipinas">
Payl:Mount Pinatubo 20081229 01.jpg|*Mount Pinatubo*
Payl:Bohol Hills, Chocolate Hills, Philippines.jpg|*Chocolate Hills* in [[Bohol]]
Payl:Big lagoon entrance, Miniloc island - panoramio.jpg|*El Nido* in [[Palawan]]
Payl:Taal Volcano aerial 2013.jpg|*Taal Volcano*, ang labing gamay bulkan sa tibuuk kalibutan
Payl:View south of the northern Sierra Madre from peak of Mt. Cagua - ZooKeys-266-001-g007.jpg|*Sierra Madre mountain range*
Payl:FvfBokod0174 03.JPG|*Luzon tropical pine forests* 
</gallery>

== Etimolohiya  ==
Panguna nga artikulo: Ngalan sa Pilipinas

[[Philip II sa Espanya]]
Ang Espanyol nga maglalawig nga si [[Ruy López de Villalobos]], sa iyang ekspedisyon kaniadtong 1542, ginganlan ang mga pulo sa Leyte ug Samar nga "Felipinas" sunod sa Philip II sa Espanya, nga kaniadto [[Prinsipe sa Asturias]]. Sa kadugayan ang ngalang "Las Islas Filipinas" gamiton aron masakop ang mga katsila sa Espanya sa kapuloan.  Sa wala pa matukod ang pagmando sa Espanya, ang uban pang mga ngalan sama sa Islas del Poniente (Mga Pulo sa Kasadpan) ug ang ngalan ni Magellan alang sa mga pulo, San Lázaro, gigamit usab sa mga Katsila aron mag-refer sa mga pulo sa rehiyon. 

Panahon sa [[Rebolusyong Pilipino]], gipahayag sa Kongreso sa Malolos ang pagtukod sa República Filipina o sa Republika sa Pilipinas. Gikan sa panahon sa [[Spanish – American War (1898)]] ug ang [[Philippine – American War (1899–1902)]] hangtod sa [[Commonwealth period (1935–1946)]], ang mga awtoridad sa kolonyal nga Amerikano nagtawag sa nasud nga The Philippine Islands, usa ka hubad sa Spanish ngalan. Gisugdan sa [[Tinípong Bángsà|Tinipong Bansa]] ang proseso sa pagbag-o sa pakisayran sa nasod gikan sa The Philippine Islands to The Philippines, partikular kung kini gihisgutan sa Philippine Autonomy Act o the . Ang tibuuk nga titulo nga opisyal, ang Republika sa Pilipinas, giapil sa [[Konstitusyon sa Pilipinas|konstitusyon]] sa 1935 ingon ang ngalan sa umaabot nga makinaugalingnong bansa, gihisgutan usab kini sa tanan nga nagsunud nga mga pag-usab sa batakang balaod.

== Government ==
Ang Pilipinas usa ka Republikanhon ug Demokratiko nga nasod. Ang systema sa pangobyerno niini giindig sa sistema sa [[Tinípong Bángsà|Tinipong Bansa]]. May  ang gobyerno sa Pilipinas: ang Ehikutiba (Executive), ang Lehislatiba (Legislative), ug ang Judisyal (Judiciary). Ang  girepresentaran sa [[Presidente sa Pilipinas]], ang  sa [[Konggreso sa Pilipinas|Kongreso]] (Congress), ug ang  sa [[Kinahitas-ang Hukmanan]] (Supreme Court).

Ilalom sa Pamuno-nasod mao ang mga nagakalain-laing ahensya ug departamento sa kagamhanan sama sa  (AFP), [[Bureau of Internal Revenue]] (BIR), Alintaga sa Halawom ug Lokal nga Kagamhan, Alintaga sa Katarong ug uban pa. Ang Ehikutiba ang naay responsibilid nga mupatoman sa mga balaod nga gi pasa sa Kongreso ug tanang programa sa gobyerno.

Ang Kongreso mao ang sanga sa kagamhanan nga responsable nga mopasa og nagakalain-laing balaodnon. Kini natunga sa duha ka lawas: ang [[Senado]] (Senate) ug ang [[Balay sa mga Tinugyanan]] (House of Representatives).

Ang Kinatas-ang Hukmanan (Supreme Court) mao ang ikatulo nga sanga sa gobyerno nga ang kaakohan mao ang pag-hubad sa balaod partikular ang Batakang Balaod sa nasod.

== Heyograpiya ==

Ang Pilipinas may 7,107 ka isla. Kadagkoan ang [[Luzon]] ug [[Mindanao]]. Taliwala sa ila ang Kapupud-ang [[Kabisay-an]], [[Mindoro]], [[Palawan]], [[Marinduque]], [[Romblon]], ug uban pa.
Ang isla sa Luzon may tulo ka bukiranan: ang [[Kordilyera]], ang [[Sierra Madre]], ug ang [[Karabalyo]]. Ang Kordilyera ug ang Karabalyo didto sa Amihanang Luzon, ug ang Sierra Madre nag-agi gikan sa amihanan sa probinsya sa [[Cagayan]] hangtud sa tunga-tungang [[Probinsya Quezon]].
Didto sa Mindanao ang katas-ang bukid sa tibuok Pilipinas, ang [[Bukid Apo]], sa [[Dakbayan sa Davao]].

== Ekonomiya ==
Sa [[Forbes Magazine]], pang-84 ang Pilipinas sa talang *Best Countries for Business* tuig 2009.

== Mga opisyal nga pinulongan ==

Tinagalog (isip *Filipino*) ang pugsanong gihimong nasodnong pinulongan. Duha ang pugsanong gihimong opisyal nga pinulongan: [[Iningles]] ug [[Tinagalog]] (ug sa una, [[Kinatsila]]). Adunay kapin sa 170 ka pinulongang lumad sa tibuok kapupud-an. Napulog duha niini mga nanag-unang pinulongan sa mga rehiyon: [[Sinugboanon]], [[Iniloko]], [[Hiligaynon]], [[Bikol]], [[Winaray]], [[Kinapampangan]], [[Panggasinan]], [[Kinaray-a]], [[pinulongang Maguindanao|Maguindanao]], [[Maranao]], [[Tinausug|Bahasa Sug]] ug [[Tsinabakano]].

== Budaya ==

Ang budaya sa Pilipinas naimpluwensiya sa daghang nasod gikan sa [[Europa]] ([[Espanya]]), [[Latino America]] ([[Mehiko]]), [[Estados Unidos sa Amerika]], [[Tsina]], [[Islam]], [[Hinduismo]], etc.

Ang [[kustombre]] ug [[tradisyonales]] sa Pilipinas naimpluwensiyahan sa mga [[Espanyol]].

== Relihiyon ==

Mga [[Katoliko]] ang kadaghanan sa Pilipinas (83 porsento); [[Protestante]] (9 porsento); [[Islam]] (5 porsento); [[Budismo]] ug [[Hinduismo]] (3 porsento). Dunay mga 560 [[Ortodoksya sa Pilipinas|Ortodokso]].

== Katitikan ==


== Tan-awa Usab ==
* [[Talaan sa mga kasadyaan sa Pilipinas]]

== Dugang Kasayoran ==
===Mga pakisayran===

=== Mga panid nga opisyal sa kagamhanan ===
* [http://www.gov.ph www.gov.ph]  - Ganghaan sa Kagamhanan sa Pilipinas
* [http://www.op.gov.ph www.op.gov.ph]  - Buhatan sa Presidente
* [http://www.senate.gov.ph www.senate.gov.ph] - Senado
* [http://www.congress.gov.ph www.congress.gov.ph] - Kongreso
* [http://www.supremecourt.gov.ph www.supremecourt.gov.ph]  - Korte Suprema
* [http://www.comelec.gov.ph www.comelec.gov.ph] - Komisyon sa mga Pinili-ay (COMELEC)
* [http://www.dfa.gov.ph www.dfa.gov.ph]  - Departamento sa Kalihokang Panglangyaw
* [http://www.wowphilippines.com.ph www.wowphilippines.com.ph]  - Departamento sa Turismo
* [http://www.afp.mil.ph www.afp.mil.ph]  - Armadong Kusog sa Pilipinas

=== Mga panid sa sumat ===
* [https://www.pilipinas.ph Philippines]
* [http://www.inq7.net Philippine Daily Inquirer at GMA News]
* [http://www.abs-cbnnews.com ABS-CBN News]
* [http://www.philstar.com Philippine Star]
* [http://www.mb.com.ph The Manila Bulletin Online]
* [http://bismag.pbworks.com] Bisaya Magasin
* [http://www.manilatimes.net The Manila Times Online]
* [http://www.sunstar.com.ph Sun Star Network Online]
* [http://www.tribune.net.ph The Daily Tribune Online] 
* [http://www.malaya.com.ph Malaya Online]
* [http://www.today.net.ph Today Online] 
* [http://www.kabayanonline.com Kabayan Online]

=== Uban pang panid ===
* [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/rp.html CIA World Factbook - *Philippines*] 
* [http://www.filipinolinks.com Tanikalang Ginto]  - 
* [http://search.looksmart.com/p/browse/us1/us317836/us317916/us559898/us559967/us559994/ LookSmart - *Republic of the Philippines*]  
* [http://www.dmoz.org/Regional/Asia/Philippines/ Open Directory Project - *Philippines*]  
* [http://dir.yahoo.com/Regional/Countries/Philippines/ Yahoo! - *Philippines*]  
* [http://news.yahoo.com/fc?tmpl=fc&cid=34&in=world&cat=philippines Yahoo! News Full Coverage - *Philippines''] 
* WebQuartet.com  - 
* Yehey.com  - 
* Philippines Travel Info  ug Blog 
* ManilaMail 
* Philippine Directory  
* Philippines Hotel & Resort