open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Unang Panid/Bag-o (Hunyo 2007)

{|style="width:100%;margin-top:+.7em;background-color:#fcfcfc;border:1px solid #ccc"
|-
|style="width:50%;white-space:nowrap;background-color:#87ceeb"|
 sa
 &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Wikipedya,


&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;ang libre ug gawasnong ensiklopedya.

|style="width:50%;white-space:nowrap;background-color:#87ceeb"|
Ang Sinugboanong Wikipedya
&nbsp;&nbsp;&nbsp; nag-inusarang ensiklopedya sa Binisaya
&nbsp;&nbsp;&nbsp; walay bayad (tan-awa ang atong )
|-
| colspan="2" style="background-color:#cef2e0"|
Kini ang among damgo:

Maapod-apod sa matag Bisaya/Sugboanon ang usa ka libreng ensiklopedya.


**Makatabang ka sa pagkab-ot sa maong tinguha!**
|-
|style="background-color:#cef2e0;border=none"|
* *Pagpuno og artikulo*:
** Mahimong orihinal nga sinulat o hinubad gikan sa ubang Wikipedya.
** Niay among .

bgcolor=#cef2e0
type=create
width=25
align=left
break=no
buttonlabel=Pagpuno og artikulo

|style="background-color:#cef2e0;border=none"|
* *Panindota ang mga eksisting nga artikulo*.
** Unaha ang imong (mga) hilig: kompyuter, internet, ang imong lungsod, ang imong paboritong banda nga BisRock.
** Pipila sa imong mahimo: butangig hulagway (unsaon?), hinloa ang espeling, ayoha ang pagkasulat.
|-
|colspan=2 style="width:100%"|

|-
|style="width:50%;background-color:#f5faff"|
**Kinsa kami?**
Ang mga serber nga nagapadagan sa Sinugboanong Wikipedya gipanag-iya sa Wikimedia Foundation. Ang mga nag-unang tigtampohan ning maong Wikipedya mao kining mosunod:
* Edgar S. Godin, editor sa Bisaya Magasin (kinsa kanunay makalimot pag-*log in*)
* , nga mao usay tagdumala sa Winaray nga Wikipedya
* , kinsa maoy naghubad sa mga artikulo kabahin sa mga nasod
* , nga taudtaod na sad nuong wa kasulat
* , usa ka menor nga magsusulat sa Sinugboanon
****
Mahimo kaming makontak pinaagi sa indibidwal nga mga *user page*. Puwede usab sa . Pagbilin usab og mensahe sa among .
|style="width:50%;background-color:#f5faff"|
**Mga kaubang proyekto**
*Mga Wikipedya sa Pilipinas*: Tinagalog - Winaray - Ilokano - Kapampangan - Pangasinense - Chavacano - PhilWiki (koordinasyon)
*Mga Wikipedya sa ubang pinulongan*: Iningles - Kinatsila - Hinapon - tanang pinulongan
*Mga kaubang proyekto*:
Placer, Surigao del Norte

Ang **Placer** usa ka ika-upat nga klase nga lungsod sa lalawigan sa Surigao del Norte sa Pilipinas. Sumala sa sensus sa tuig 2000, kini may populasyon nga 21,542 ka tawo sa 4,237 ka bubong.

## Mga barangay

Ang Placer nabahin ngadto sa kawhaan (20) ka baranggay.



* Amoslog  
* Anislagan 
* Bad-as 
* Boyongan 
* Bugas-bugas 
* Central (Pob.) 
* Ellaperal (Nonok) 
* Ipil (Pob.) 
* Lakandula 
* Mabini 

* Macalaya 
* Magsaysay (Pob.) 
* Magupange 
* Pananay-an 
* Panhutongan 
* San Isidro 
* Sani-sani 
* Santa Cruz 
* Suyoc 
* Tagbongabong 


## Mga sumpay sa gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
* 2000 Philippines Census Information
Eure-et-Loir

Ang **Eure-et-Loir** usa ka departamento sa Pransiya. bahin sa nasod. Ang ngalan niini naggikan sa mga sapa sa Eure ug Loir.

## Kasaysayan
Ang departamento usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa mga parte sa kanhi mga lalawigan sa Orléanais, Perche, ug Chartrain.

## Heyograpiya
Ang departamento kabahin karon sa rehiyon sa Centre. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Loir-et-Cher, Loiret, Essonne, Yvelines, Eure, Orne, ug Sarthe.

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga *Euréliens*.

## Turismo
Ang labing importanteng destinasyon mao ang Katedral sa Chartres nga nabantog sa iyang mga bitral.

## Mga lokal nga medya
Ang mga lokal nga medya naglakip ning mosunod:
* Mga inadlawang mantalaan: *[[L'Écho Républicain]]*, *[[La République du Centre]]*
* Mga sinemang mantalaan: *Horizon* (panguma), *[[L'Action Républicaine]]*, *[[Le Perche]]*, ug *[[L'Écho de Brou]]*
* Mga lokal nga estasyon: Radio Intensité (Châteaudun), RTV (Dreux), ug Radio Grand Ciel

## Tan-awa usab
* Mga komyun sa Eure-et-Loir
* Mga kanton sa Eure-et-Loir
* Mga arrondissement sa Eure-et-Loir

## Mga sumpay sa gawas
*  ''Conseil Général'' 
*  ''Prefecture'' 
* http://www.tourisme28.com/
Oise

Ang **Oise** usa ka departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa amihanang bahin sa nasod. Ang ngalan niini naggikan sa Sapa sa Oise.

## Kasaysayan
Ang departamento usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790 panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa kanhi lalawigan sa Île-de-France.

## Heyograpiya
Ang departamento kabahin karon sa rehiyon sa Hauts-de-France. Kini nahimutang 35 norte sa Paris. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Somme, Aisne, Seine-et-Marne, Val-d'Oise, Eure, ug Seine-Maritime.

## Demograpiya
Ang mga molupyo sa departamento gitawag nga *Isariens*/*Oisiens*.

## Turismo
Ang dakong atraksiyon sa departamento mao ang Parc Astérix, nga misugod sa iyang operasyon sa 1989. Ang laing nabantog nga dapit mao ang Katedral sa Saint-Pierre de Beauvais.

Ang mga dagkong kompaniya nga nagpaabang og mga awto adto morehistro sa Oise tungod sa mas barato niining buhis.

## Tan-awa usab
* Mga komyun sa Oise
* Mga kanton sa Oise
* Mga arrondissement sa Oise

## Mga sumpay sa gawas
*  Oise Tourist Board 
*  ''Conseil Général'' 
*  ''Prefecture''
Somme

Ang **Somme** usa ka departamento sa Pransiya. Kini nahimutang sa amihanang bahin sa nasod. Ang ngalan niini naggikan sa Sapa sa Somme.

## Kasaysayan
Ang departamento maoy nahitaboan sa daghang dagkong panagsangka sa Unang Gubat Kalibotanon. Kini mao ang mosunod:
* Panagsangka sa Somme (1916)
* Unang Panagsangka sa Somme (1918)
* Ikaduhang Panagsangka sa Somme (1918)

May daghang mga monumento ug menteryo alang niadtong mga napukan sa kagubot.

## Heyograpiya
Ang departamento kabahin karon sa rehiyon sa Hauts-de-France.

## Tan-awa usab
* Mga komyun sa Somme
* Mga kanton sa Somme
* Mga arrondissement sa Somme
* Amiens
* Cambrai

## Mga sumpay sa gawas
*  ''Préfecture''  
*  Konseho heneral
*  Mga hulagway
Nasod

Sa heyograpiyang politikanhon ug sa lugaynong pangkalibotanon ang **nasod** mao ang usa ka heyograpikal nga konsepto, usa ka teritoryo, nga ma-asosyar sa mga ideya sa estado ug soberanya. Sa labing dali, ang nasod mao ang usa ka independente ug soberanyang estado. Ang mga nasod sakop sa Tinipong Kanasuran o *United Nations*.

## Tan-awa usab
* Ang konsepto sa bansa
* Talaan sa mga nasod sa Asya
* Talaan sa mga nasod sa Oseanya
* Talaan sa mga nasod sa Uropa
* Talaan sa mga nasod sa Aprika
* Talaan sa mga nasod sa Amihanang Amerika
* Talaan sa mga nasod sa Habagatang Amerika
Basilisa

Ang **Basilisa** usa ka ikalimang klase nga lungsod sa lalawigan sa Dinagat Islands sa Pilipinas. Sumala sa sensus sa tuig 2000, kini may populasyon nga 26,489 ka tawo sa 4,847 ka bubong.

## Mga barangay

Ang Basilisa nabahin ngadto sa 27 ka barangay.



* Benglen 
* Catadman 
* Columbus 
* Coring 
* Cortes 
* Diegas 
* Doña Helene 
* Edera 
* Ferdinand 
* Geotina 
* Imee (Bactasan) 
* Melgar 
* Montag 
* Navarro 

* New Nazareth 
* Poblacion 
* Puerto Princesa 
* Rita Glenda 
* Roma 
* Roxas 
* Santa Monica 
* Santo Niño 
* Sering 
* Sombrado 
* Tag-abaca 
* Villa Ecleo 
* Villa Pantinople 


## Mga sumpay sa gawas

* Philippine Standard Geographic Code 
*  2000 Philippines Census Information
Cagdianao

Ang **Cagdianao** usa ka ika-upat nga klase nga lungsod sa lalawigan sa Dinagat Islands sa Pilipinas. Sumala sa sensus sa tuig 2000, kini may populasyon nga 12,886 ka tawo sa 2,554 ka bubong.

## Mga barangay

Ang Cagdianao nabahin ngadto sa napulo'g upat (14) ka barangay.

* Boa 
* Cabunga-an 
* Del Pilar 
* Laguna 
* Legaspi 
* Ma-atas 
* Mabini (Borja) 
* Nueva Estrella 
* Poblacion 
* R. Ecleo, Sr. 
* San Jose 
* Santa Rita 
* Tigbao 
* Valencia

## Mga sumpay sa gawas

* Philippine Standard Geographic Code 
*  2000 Philippines Census Information
Dinagat

Ang **Dinagat** usa ka ikalimang klase nga lungsod sa lalawigan sa Dinagat Islands sa Pilipinas. Sumala sa sensus sa tuig 2000, kini may populasyon nga 9,883 ka tawo sa 1,932 ka bubong.

## Mga barangay

Ang Dinagat nabahin ngadto sa napulo'g duha (12) ka barangay.

* Bagumbayan 
* Cab-ilan 
* Cabayawan 
* Cayetano 
* Escolta (Pob.) 
* Gomez 
* Justiniana Edera 
* Magsaysay 
* Mauswagon (Pob.) 
* New Mabuhay 
* Wadas 
* White Beach (Pob.)

## Mga sumpay sa gawas

* Philippine Standard Geographic Code 
*  2000 Philippines Census Information
San Jose, Dinagat Islands

Ang **San Jose** usa ka ikalimang klase nga lungsod sa lalawigan sa Dinagat Islands sa Pilipinas. Mao kini ang ulohan nga lungsod sa lalawigan. Sumala sa sensus sa tuig 2000, kini may populasyon nga 25,532 ka tawo sa 4,917 ka bubong.

## Mga barangay

Ang San Jose nabahin ngadto sa napulo'g duha (12) ka barangay.

* Aurelio 
* Cuarinta 
* Don Ruben Ecleo (Baltazar) 
* Jacquez 
* Justiniana Edera 
* Luna 
* Mahayahay 
* Matingbe 
* San Jose (Pob.) 
* San Juan 
* Santa Cruz 
* Wilson 

## Mga sumpay sa gawas

* Philippine Standard Geographic Code 
*  2000 Philippines Census Information
Tubajon

Ang **Tubajon** usa ka ikalimang klase nga lungsod sa lalawigan sa Dinagat Islands sa Pilipinas. Sumala sa sensus sa tuig 2000, kini may populasyon nga 6,800 ka tawo sa 1,391 ka bubong.

## Mga barangay

Ang Tubajon nabahin ngadto sa siyam (9) ka barangay.

* Diaz (Romualdez) 
* Imelda 
* Mabini 
* Malinao 
* Navarro 
* Roxas 
* San Roque (Pob.) 
* San Vicente 
* Santa Cruz (Pob.) 

## Mga sumpay sa gawas

* Philippine Standard Geographic Code 
*  2000 Philippines Census Information
Buenavista, Guimaras

Ang **Buenavista** usa ka ika-upat nga klase nga lungsod sa lalawigan sa Guimaras sa Kasadpang Kabisay-ang rehiyon sa Kabisay-an sa Pilipinas.  Sumala sa sensus sa tuig 2000, kini may populasyon nga 41,717 ka tawo sa 8,373 ka bubong (2007 populasyon: 43,817 / arya: 128 km2 ).

## Mga barangay

Ang Buenavista nabahin ngadto sa 36 ka barangay.

## Mga reperensya

## Mga sumpay sa gawas

*Philippine Standard Geographic Code 
* 2000 Philippines Census Information
Jordan, Guimaras

Ang **Jordan** usa ka ika-upat nga klase nga lungsod sa lalawigan sa Guimaras sa Kasadpang Kabisay-ang rehiyon sa Kabisay-an sa Pilipinas. Mao kini ang ulohan nga lungsod sa Guimaras, ug mao kini ang giingon nga ganghaan sa lalawigan.

Sumala sa sensus sa tuig 2000, kini may populasyon nga 28,745 ka tawo sa 5,397 ka bubong (NSO 2007: 32,524).

## Mga barangay

Ang Jordan nabahin ngadto sa napulo'g upat (14) ka barangay.

* Alaguisoc
* Balcon Maravilla
* Balcon Melliza
* Bugnay
* Buluangan
* Espinosa
* Hoskyn
* Lawi
* Morobuan
* Poblacion
* Rizal
* San Miguel
* Sinapsapan
* Santa Teresa

## Mga sumpay sa gawas

* Philippine Standard Geographic Code 
*  2000 Philippines Census Information
Saudinhong Arabiya

Ang **Saudinhong Arabiya‏‎** o **Arabyang Saudi** (opisyal: Gingharian sa Arabyang Saudi; sa Arabo: المملكة العربية السعودية, *Al-Mamlaka al-ʻArabiyya as-Saʻūdiyya*; sa Iningles: *Kingdom of Saudi Arabia*) mao ang labindako nga nasod sa Peninsulang Arabyano, sa Habagatang-kasadpang Asya. Sa amihanang-kasadpan sa Arabyang Saudi mao ang Jordan, Irak sa amihanan ug amihanang-sidlakan, Kuwait, Qatar, Bahreyn, ug ang Hiniusang Emiratong Arabo sa sidlakan, Oman sa habagatang-sidlakan, ug Yemen sa habagatan. Ang mga tubig nga nagpalibot niining nasod mao ang Golpong Persyano sa amihanag-sidlakan ug ang Dagat Pula sa kasadpan.
966,542 ka mga Pilipino nagtrabaho ug nagpuyo dinhi. Naila si Mamlaka Saudi.
Marigny, Allier

:*Alang sa ubang komyun nga ginganlang Marigny, adto ang [[Marigny]].*

Ang **Marigny** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 221 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Allier sa rehiyon sa Auvergne-Rhône-Alpes.
Libjo

Ang **Libjo** usa ka ikalimang klase nga lungsod sa lalawigan sa Dinagat Islands sa Pilipinas. Sumala sa sensus sa tuig 2000, kini may populasyon nga 16,610 ka tawo sa 3,083 ka bubong.

## Mga barangay

Ang Libjo nabahin ngadto sa napulo'g unom (16) ka barangay.



* Albor (Pob.) 
* Arellano 
* Bayanihan 
* Doña Helen 
* Garcia 
* General Aguinaldo (Bolod-bolod) 
* Kanihaan 
* Llamera 

* Magsaysay 
* Osmeña 
* Plaridel 
* Quezon 
* Rosita 
* San Antonio (Pob.) 
* San Jose 
* Santo Niño 


## Mga sumpay sa gawas

* Philippine Standard Geographic Code 
*  2000 Philippines Census Information
Saint-André-de-la-Roche

:*Alang sa ubang komyun nga ginganlang Saint-André, adtoa ang [[Saint-André]].*

Ang **Saint-André-de-la-Roche** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 4,151 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Alpes-Maritimes sa rehiyon sa Provence-Alpes-Côte d'Azur.
Montfaucon-Montigné

:*Alang sa ubang komyun nga ginganlang Montfaucon, adto ang [[Montfaucon]].*

Ang **Montfaucon-Montigné** usa ka komyun sa Pransiya. Kini may 546 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa Maine-et-Loire sa rehiyon sa Pays-de-la-Loire.

## Galeriya sa hulagway


W0174-MontfauconMontigne_StJean_XII°XIII°_22540.JPG
W1288-MontfauconMontigne_Montfaucon_MotteCastrale_57394.JPG
1921

Ang **1921 (MCMXXI)** mao ang usa ka tuig sa kalendaryong Gregoryano. Ang 1921 maoy usa ka tuig nga normal nga nagsugod sa usa ka Sabado.
Hudiyo

Mga **Hudyo** o **Hud&#237;yo** (Inebreo: יהודי, *yehudi*) ang mga segidor sa tinuohang monoteistang Hudaismo. Ang mga Hudiyo nag-antos og persekusyon sa daghang mga estado sa tanang panahon, sama sa Olokawsto sa Uropa. Sa karon, gibana-bana nga 12 hantod 14 ka milyon ang mga Hudiyo sa kalibotan, kadaghanan nagpuyo sa Estados Unidos, Arhentina, Alemanya ug sa Estado sa Israel. 

## Mga sumpay sa gawas
*''Jewish Identity'', ni Elias Friedman
Viena

**Vienna** (Inaleman: ***Wien***, paglitok:[ʋiːn]) mao ang kapital nga dakbayan sa Austriya. Ang Vienna usa usab sa mga nuybe ka mga estado sa Austriya. Aduna kiniy populasyon nga 1.7 ka milyon (2.2 ka milyon sa metropolitan nga sakop). Nahimutang kini sa habagatang-sidlakang eskina sa  ug duol kini sa Republikang Czech, Slovakia ug Hungary. Niadtong 2001, nadesignar kini isip UNESCO  ug ikatulo sa surbey sa kalidad sa kinabuhi kun ''.

## Hiklaranan sa mga hulagway

Image:Schloss Schoenbrunn August 2006 406.jpg|Palasyo Schönbrunn 
Image:Belvedere Vienna June 2006 010.jpg|Palasyo Belvedere 
Image:Albertina02.jpg|Albertina
Image:Naturhistorisches Museum Vienna June 2006 241.jpg|Naturhistorisches Museum
Image:Austria_Parlament_Athena.jpg|Parlamentong Austriyano
Image:Secession Vienna June 2006 006.jpg|Ang Vienna Secession
Image:Giant Ferris Wheel Vienna from W on 2010-09-20.jpg|Riesenrad
Image:T-mobil center wien.jpg|Modernong Vienna
Vermont

**Vermont** mao ang usa ka estado sa rehiyon sa New England sa Tinipong Bansa. Montpelier ang iyang kapital.
Mehiko

**Mehiko** (Kinatsila: *México* kun *Méjico*) mao ang nasod sa Amihanang Amerika nga makit-an sa habagatang utlanan sa Estados Unidos. Dinhi gikan ang kadaghanan sa mga kongkistadores nga mianhi sa Pilipinas ug gipaagi sa Mehiko ang pamalaod sa Pilipinas sa mga Katsila niadtong sakop pa sa Espanya ang Mehiko. Sa pagkakaron, mga taga Mehiko ang pirmi nakakontra sa mga Pilipinong boksingero sama ni Manny Pacquiao. Gibana-bana nga adunay mga 600,000 nga mga Pilipino sa Mehiko. Apil ang Mehiko sa sosyokultural nga rehiyon sa Amerikang Latino (Latin Amerika).

## Mga syudad sa Mexico
* Guadalajara Jalisco
Initalyano

Ang **Initalyano** maoy pinulongang Romanse.

## Mga sumpay sa gawas
* Impariamo 
* Learn Italian (BBC)
* RAI Click TV
* RAI International

### Gramatika
* Gramatikang Initalyano
* Alice verb conjugator
* Logos verb conjugator 

### Mga diksyonaryo
* Diksyonaryong pampronunsyasyon
* Sa De Mauro 
* Sa EngagedThinking
* Sa Garzanti Linguistica
* Slangopedia 
Corsivo- come scriverlo a mano in italiano, schede didattiche con alcuni esempi di Paolo Villa (prima edizione commons wikimedia org)-Letters-characters in italics-cursive- how to write it by hand in Italian.pdf|Ang cursive handwriting gitudlo sa mga eskwelahan sa Italy (ika-20-21 nga siglo)
Linguistic map of the Italian language.svg
### Mga ''podcast''
* poesia italiana
* LearnItalianPod
* Italiano ON-Air
Pinulongang Pyemontes

Ang **pinulongang Pyemontes** maoy pinulongang Romanse.

## Mga sumpay sa gawas

### Mga diksyonaryo
* Grande dizionario piemontese, bokabularyo ug gramatika sa pinulongang Pyemontes
Pinulongang Kroata

Ang **Krinoata** maoy pinulongang Eslabo. Kini opisyal sa Awstriya, Bosnya ug Ersegobina, Italya, Kroasya, ug Rumanya.

## Mga sumpay sa gawas

* Tutoryal
* Mga ehersisyong panggramatika para sa mga bag-ohan 
* Lingua Croatica 
* Ang Pinulongang Kroata gikan sa ika-11 Gatosa hangtod sa Panahon sa Komputador
* Ang Papeles Pavelić
* Ang Pinulongang Kroata Karon
* Pinulongang Kroata 
* Pinulongang Serbo-Kroata 
* Ang Rinuso, Pinolako, ug Krinoata gikontraste 
* Mga sumpay bahin sa Krinoata 
* Diksyonaryong Krinoata–Iningles/Iningles–Krinoata
* Diksiyonaryong Krinoata–Iningles/Iningles–Krinoata 
* Diksiyonaryong Krinoata–Iningles/Iningles–Krinoata
* Diksiyonaryong Krinoata–Iningles/Iningles–Krinoata 
* Mga espesyalisadong diksyonaryong Krinoata 
* Giya para sa identipikasyon sa Sinerbiyo, Krinoata, ug Binosniyo
* Bademekum sa Binosniyo, Sinerbiyo, ur Krinoata
* Giyang pangreperensiya para sa Krinoata 
* Mga pila ka buyag bahin sa mga resyenteng pagbag-ong leksiko sa Pinulongang Kroata
Pinulongang Serbyo

Ang **Sinerbyo** maoy pinulongang Eslabo.

## Mga sumpay sa gawas
* Sebian School , libreng online nga kurso
* Diksyonaryong Sinerbiyan-Ininggles/Ininggles-Sinerbiyan 
* Ang Bibliya sa Sinerbiyan
* Guidelines for the identification of Serbian, Croatian, and Bosnian
* A Handbook of Bosnian, Serbian, and Croatian
Pinulongang Bosniyo

Ang **Battu dous city** maoy pinulongang Eslabo.

## Mga sumpay sa gawas

* Bosnian Language
* Learn the Bosnian Language
* Ang mito sa Binozniyan 
* The Search for Lorna, baylinggwal nga teksto
* The Surprise, baylinggwal nga teksto
* Guidelines for the identification of Serbian, Croatian, and Bosnian
* A Handbook of Bosnian, Serbian, and Croatian

## Galeriya sa hulagway


Gramatika_bosanskog_jezika_1890.jpg
Idioma_bosnio_dentro_del_serbo_croata.png
Talaan sa mga nasod sa Habagatang Amerika

Kini ang mga nasod ug teritoryo sa Habagatang Amerika uban ang iyang kapital nga dakbayan: 

* ***' – [[Buenos Aires]]
* ***' – Sucre (seat sa gobyerno sa La Paz)
* ***' – [[Brasília]]
* ***' – Santiago
* ***' – [[Bogotá]]
* ***' – Quito
* **' ([[British overseas territory|overseas territory sa HG]]) – [[Stanley]]
* **' (overseas department sa Pransiya) – Cayenne
* ***' – [[Georgetown, Guyana|Georgetown]]
* ***' – Asunción
* ***' – [[Lima]]
* ***' – Paramaribo
* ***' – [[Montevideo]]
* ***' – Caracas

### Uban pang talaan sa mga nasod pinaagi sa kontinente
* Asya
* Aprika
* Uropa
* Amihanang Amerika
* Oseanya
Inintsik

Ang **Inintsik** (汉语/漢語, pinyin: Hànyǔ; 中文, pinyin: Zhōngwén) mao ang mga pinulongan sa Tsina ubos sa Sino-Tibetanhon nga pundok. Orihinal kini nga pinulongan sa mga Intsik nga Han. Mga 1/6 sa katawhan sa kalibotan, o mga 1 bilyon ang tigsulti niini isip lumad nilang pinulongan. Kontrobersyal ang pag-isip sa nagkalainlaing Inintsik isip "pinulongan" o "diyalekto". Ang Inintsik nga Mandarin adunay mga 850 ka milyon nga tigsulti, ang labing daghan sa tibuok sa kalibotan. Misunod sa Mandarin ang Inintsik nga Wu (c. 90 milyones), Inintsik nga Min (c. 70 milyones) ug Inintsik nga Cantones (c. 70 milyones). Sa Pilipinas, ang pinulongang Lán-nâng mao ang labing iladong Inintsik sa kapanahonan.

## Mga sumpay sa gawas

* Mga pinulongan ug diyalektong Inintsik
* Chinese Character Dictionary
* Chinese Language and Culture 
* Chinese-Language-Learners' Corner
* Learn Southern Min
* Learning Chinese Online 
* Mandarin
* Mandarin Times 
* http://www.pinyin.info/
* Real Chinese
* Romanisasyon sa Inintsik sa Taiwan, + mga artikulo sa kultura
* Technical notes on the dialects of the Chinese language
* Zhongwen.com
* Remembr.it
Hinapones

Ang **Hinapon** (日本語, *Nihongo*) mao ang opisyal nga pinulogan sa Hapon.

## Tan-awa usab
* Ulahing Karaang Hinapon

## Mga sumpay sa gawas
* Kompletong kurso sa Hinapones, gikan sa NHK
* AKSER Brasil - Video Course 
* Mga simplipikasyon sa mga karakter nga Inintsik sa ''kanji''-ng Hinapones
Sinultihang Libanes

Ang **Inarabong Nilibanes** maoy dyalekto sa pinulongang Inarabo sa Lebanon.

## Mga sumpay sa gawas
*Mga ehemplo sa Linibanes 

### Mga opinyon

*What is the difference between the Arabic language and the Lebanese language?

## Galeriya sa hulagway


Levantine Arabic 2022.svg
Pinulongang Katalan

Ang **Kinatalan** (*català*) o **Binalensyano** (*valencià*) usang pinulongang Romanse.

## Mga sumpay sa gawas

* Autoaprenentatge i recursos de català per internet
* Diksyonaryong Kinatalan 
* Diksyonaryong Kinatalan/Binalensyano 
* Diksyonaryong Binalensyano
* Gran Diccionari de la Llengua Catalana , diksyonaryong Kinatalan
* DACCO Open Source English-Catalan Dictionary Project, diksyonaryong Kinatalan
* Gramatikang Katalan
* Learn Catalan: A Virtual Trip to the Catalan-Speaking Countries 
* Learning Catalan on the Internet
* Pauli Bellet Foundation

## Galeriya sa hulagway


Catalan_in_Europe.png
Catalan_language_in_Europe.png
Domini_lingüístic_català.png
Serbya

Ang **Serbya** (Србија, Kinatsila: *Ser·bia*, ['serβja]) usa ka nasod sa Uropa. Sinerbyo mao ang iyang opisyal nga pinulongan. Belgrado ang kapital sa dakbayan sa maong nasod. 

## Mga sumpay sa gawas
* Photo Tour of Serbian Lands 
* Mga retrato sa Novi Sad
* Photos, Flag, Map, and Travel Information
* Beograd , ang kapital nga dakbayan sa Serbiya
* Mga retrato sa Serbiya
Bosniya ug Ersogobina

Ang **Bosnia ug Herzegovina** (Kinatsila: ['boznja i erθeɰo'βina]) usa ka nasod sa Uropa. Binosnyo mao ang iyang opisyal nga pinulongan.

## Mga sumpay sa gawas

* Various pictures 
* Photos, Flag, Map, and Travel Information
* Bosnia News
Talaan sa mga nasod sa Uropa

Kini ang talaan sa mga nasod ug mga dependencies sa Uropa. 

* **' (probinsyang autonoma sa Finland) – [[Mariehamn]] 
* **** – [[Tirana]]
*  **Alemanya** – [[Berlin]]
* **** – [[Andorra la Vella]]
*  **Austriya** – [[Vienna]]
* **** – [[Minsk]]
*  **Belhika** – [[Brussels]]
*  **Bosnia ug Herzegovina** – [[Sarajevo]]
* **** – [[Sofia]]
* **** – [[Zagreb]]
* **** – [[Copenhagen]]
*  **Espanya** – [[Madrid]]
* **** – [[Tallinn]]
* **' (overseas territory sa Denmark) – Tórshavn
*  **[[Finlandia]]** – Helsinki
* **' (overseas territory sa Britanya) – Gibraltar
*  **Gresya**– [[Athens]]
* **' (crown dependency sa Britanya) – Saint Peter Port
* ***' - [[Tbilisi]]
*  '''[[Hiniusang Gingharian]]''' (HG o UK sa Iningles) – [[London]]
* ***' – Budapest
* ***' – [[Reykjavík]]
*  '''[[Irlanda]]'''– [[Dublin]]
* '''' (crown dependency sa Britanya) – [[Douglas, Isle of Man|Douglas]]
*  '''[[Italya]]'''– [[Roma]]
* '''' (crown dependency sa Britanya) – [[Saint Helier]]
* ***' – Riga
* ***' – [[Vaduz]]
*  '''[[Lituanya]]''' – [[Vilnius]]
* ***' – Luxembourg
* ***' – [[Skopje]]
* ***' – Valletta
* ***' – [[Chişinău]]
* ***' – Monaco (dakbayang-estado)
* ***' – [[Podgorica]]
* ***' (Olanda) – Amsterdam (seat sa gobyerno sa The Hague)
* ***' – [[Oslo]]
* ***' – Warsaw
* ***' – [[Lisbon]]
*  '''[[Pransiya]]''' – [[Paris]]
*  '''[[Republikang Czech]]''' – [[Prague]]
* ***' – Bucharest
*  **[[Rusya]]** – Moscow
* ***' – [[San Marino]]
*  '''[[Serbya]]''' – [[Belgrade]]
* ***' – Bratislava
* ***' – [[Ljubljana]]
* ***' – Stockholm
*  **[[Suisa]]**– Berne
* ***' – [[Kiev]]
* ***' – **[[Dakbayan sa Vaticano]]** (dakbayang-estado)

### Uban pang talaan sa mga nasod pinaagi sa kontinente
* Asya
* Aprika
* Amihanang Amerika
* Habagatang Amerika
* Oseanya
Kanada

Ang **Kanada** ka nasod nga nahimutang sa amihanang bahin sa Amihanang Amerika. Segun sa total nga arya, kini ang ikaduhang pinakadakong nasod sa kalibotan human sa Rusya. Pakasadpan gikan sa Kadagatang Atlantiko hangtod sa Kadagatang Pasipiko ug paamihanan ngadto sa Kadagatang Artiko, ang Canada adunay yutang utlanan sa Estados Unidos sa amihanangkasadpan ug habagatan.

Unang napuy-an sa mga tawong aborihinal, ang permanenteng kolonyang Uropeo sa Kanada nasugdan niadtong sayo sa ika-17 siglo. Ang Canada napundar sa tuig 1867 isip *dominion* sa *British North American colonies*. Nahimo kining independente gikan sa Hiniusang Gingharian pinaagi sa prosesong tiningi nga nakompleto niadtong 1982. Ang Canada usa ka nasod nga miyembro sa Komonwelt sa Britanya kung diin si Reyna Elizabeth II ang iyang ulohan sa estado.

Ang Canada usa ka monarkiyang pederal konstitusyonal nga naay demokrasyang parliamentaryo. Adunay 10 ka probinsya ug 3 ka teritoryo ang kining nasod. Iningles ug Prinanses ang iyang opisyal nga mga pinulongan, mao nga kini usa ka nasod nga bilingual ug multikultural sab tungod sa iyang palisiyang imigrasyon. Usa ka nasod nga abansado sa teknolohiya ug industriyalisado, ang Canada nagamentenar sa iyang ekonomiya nga kasagarang nakabase sa *natural resources* ug sa negosyo, ilabi na sa Estados Unidos--ang nasod nga ang Canada adunay dugay ug komplikadong relasyon. Miyembro sa G8, ang grupo sa mga labing gamhanang nasod, ang Canada. Adunay mga 392,120 ka mga Pilipino dinhi.
Kalibotan

Ang kalibotan (Iningles: *world*) ang ngalan sa planetang Kalibotan, sa makitawhanong punto de bista. Kasagaran, gipasabot niini ang sumatotal sa mga panghitabong tawhanon ug kasaysayan, o sa kahimtang sa mga tawo. Sa karon, sobra sa 6.6 ka bilyon ang mga tawo nga namuyo sa kalibotan.

Sa laing bahin, ang Kalibotan (gikapital), mao ang tawag sa planeta isip usa ka pisikal nga konsepto, para mailhan kini sa ubang mga planeta ug sa uban pang mga proseso sa astronomiya ug heyolohiya.

## Galeriya sa hulagway


The_Earth_seen_from_Apollo_17.jpg
Whole_world_-_land_and_oceans_12000.jpg



Kategoriyadymaichtodelaeshdayynnnyn:Heyograpiya
FOSS

Ang FOSS o Free/Open Source Software mao ang tawag sa mga software nga pwedeng ipang-apud-apod, kopyahon, ug usbon nga dili musupak sa mga balaodnon sa copyright.

## Pananglitan
*GNU/Linux
*FreeBSD ; NetBSD ; OpenBSD
*FreeDOS
*ReactOS
*CollapseOS ; DuskOS
*KolibriOS
*Apache OpenOffice ; LibreOffice

## Mga sumpay sa gawas
*Free Software Foundation
**List of free GNU/Linux distributions endorsed by the Free Software Foundation
**List of free non-GNU distributions endorsed by the Free Software Foundation
*Free Software Foundation Europe
*Free Software Foundation Latin America
*Free Software Directory ; GNU Project
*Opensource.com
*Open Source Initiative
*Linux Foundation
*Mozilla Foundation ; Mozilla Corporation
*DistroWatch
*SourceForge.net
Kalibotan (planeta)

Ang **Calebôtan** (simbolo astronomiya: ; Iningles: Earth) ang ekatolo'ng planeta gekan sa Adlaw ug ang labe'ng dakó sa tana'ng mga planetang teristreyal sa Sistema'ng Solar, sa dayamitro ug *gebugatun*. Puy-anan sa mga lahi-lahê'ng *species*, Qene osab getawag nga Yotá.   

Qene osab ang planeta nga sa carun mao palay nahebaloan nga makatobuy ug Qenabohé.
Dominggo

Ang **Ligidligid** kun **Dominggo** (Kinatsila: *Domingo*) maoy unang adlaw sa pitlaw.

Sumala sa tradisyong Kristyanhon, ang Dominggo mao ang Adlaw sa Ginoo ug ang unang adlaw sa semana. Kini mao usab ang batakan sa Pilipinas, Tinipong Bansa, ug uban pang nasod. Sa Uropa, sulod na sa pipila ka dekada, ang Dominggo giilang kataposang adlaw. Kini maoy gisunod sa ISO 8601. 

## Galeriya sa hulagway


Máni_and_Sól_by_Lorenz_Frølich.jpg
Paul_Signac_Dimanche.jpg
Sun920607.jpg
Los Angeles

Ang **Los Angeles** (minubo: L.A.; Iningles: *City of Angels*; toponimo:*Nuestra Señora de Los Ángeles*; literal nga "Syudad sa mga Anghel" sa Kinatsila) mao ang kinadak-ang dakbayan sa estado sa California, nahimutang sa *West Coast* sa Tinipong Bansa base sa kamulupyohan, ug ang ikaduhang pinakadaghang tawo nga dakbayan sa tibuok nasod, human sa Dakbayan sa Bag-ong York. Ang Los Angeles (ilabi na ang distrito sa Hollywood) nahimong sentro sa industriya sa sinehan sa Amerika, ingon man usa ka reperensiya sa tibuok kalibotang sinehan. Sa mga dakbayang global, usa kini ka dakbayang *alpha world*. Sobra sa 3.8 ka milyon ang iyang kamulupyohan ug nagahupot kini og 469.1 milya kwadrado (1214.9 kilometro kwadrado) nga arya. Kini ang dakbayan nga adunay pinakadaghang Pilipino sa Amerika.
Tuig

**Tuig** (usahay: **anyos**) mao ang usa ka ihap sa panahon kung diin nakompleto ang usa ka rebolusyon sa atong Kalibotan palibot sa Adlaw. Sa kalendaryo, adunay dose ka buwan ang usa ka tuig. Sa kalendaryo, ang usa ka tuig nagsugod sa buwan sa Enero hangtod sa buwan sa Disyembre, o 365+ ka adlaw.
Produksyon

Sa ekonomiks, ang **produksyon** (Ininggles: *manufacturing*) mao ang pagtranspormar ug pagproseso sa mga hilaw nga karne para masarap ngadto sa mabaligya ug magamit nga produkto.  

## Galeriya sa hulagway


Payl:Angulus-Produktionshalle.jpg
Payl:R. H. Tawney.png
Astronomiya

Ang **astronomiya** mao ang siyensiya sa mga butang nga selestyal (sama sa mga bituon, planeta, kometa, ug galaksiya) ug mga penomena nga naggikan gawas sa atmospera sa Kalibotan (sama sa mga aurora ug *[[cosmic background radiation]]*). Kini nagtuon sa ebolusyon, pisika, kemika, meteorolohiya, ug lihok sa mga butang selestyal, apil na pud ang pormasyon ug pagdebelop sa Lukopngatanan. Ang pulong astronomiya nagpasabot nga "balaod sa mga bituon" ug naderiba gikan sa Griyego αστρονομία, astronomia, gikan sa mga pulong άστρον (astron, "star") ug νόμος (nomos, "balaod sa pagpangalan").

Ang astronomiya usa sa mga dugay nang establisadong siyensiya. Ang mga astronomo sa mga karaang sibilisasyon naghimo og mga obserbasyon nga metodikal sa gabiing kalangitan. Ang imbensyon sa mga teleskopyo mao ang nagpadebelop sa atronomiya ngadto sa modernong pagtuon. 

Sugod sa ika-20 siglo, ang astronomiya nabahin ngadto sa astronomiya nga obserbasyonal ug astropisika nga teyoretikal. Ang astronomiya nga obserbasyonal konsernd sa pagkuha og datos, apil na ang paghimo ug pagmentenar sa mga instrumento, ug sa pagproseso sa mga resulta. Ang astropisika nga teyoretikal nakapokus sa pag-*ascertain* sa mga modelong kompyuter o analitikal para sa implikasyon niini sa mga obserbasyon. Nagkomplemento kining duha ka sanga, ang astropisika nga teyoretikal nagaeksplikar sa mga resulta sa mga obserbasyon. Ang mga obserbasyon puedeng mo-testing sa mga teoryang pundamental sa pisika, sama sa relatibidad nga heneral.
Italya

Ang **Italya** (Initalyano: *Italia*, opisyal: Republikang Italyano; Initalyano: *Repubblica Italiana*) nasod nga nahimutang sa Habagatang Uropa. Ginsakopan niya ang kawalogan sa Suba sa Po, ang daklawis sa Italya ug ang duha sa dagkong isla sa Dagat Mediteranyo, ang Sicilia ug ang Sardinia. Ang mga Italyano mosangpit usab sa nasod nga *lo Stivale* ("ang Bota", tungod sa iyang daw-bota nga itśura), *il Bel Paese* ("ang Maanyag nga Nasod") o *la Penisola* ("ang Daklawis"). Ang Italya giutlanan sa amihanan sa mga nasod sa Pransiya, Nasod nga Swiss, Austriya ug Slovenia. Ang mga nagkinaugalingnong estado sa San Marino ug Dakbayan nga Vaticano mga *enclave* sa teritoryong Italyanhon, samtang ang Campione d'Italia usa ka *exclave* sa Italya nga napalibotan sa Yuta sa mga Swiss.

Ang Italya puloy-anan sa mga kulturang Uropeyo sama sa mga Etruskanhon, Griyego, ug Romanhon. Ang iyang ulohan ang Roma ang mipasiuna sa pundasyon sa pangatlingban nga Kasadpanon, ug usa ka importanteng makasaysayanon nga dakbayang global, ilabi na nga mao niy sentro sa karaang Imperyong Romanhon ug sa Simbahang Katoliko. Ang uban pang mga dakbayan nga ilado mao ang Venecia, Milano ug Neapoli. Kapin sa 3,000 ka tuig nga natilawan sa mga Italyanhon ang mga pagdayo ug pagsakop sa mga tribong Alemanhon, Keltikhon, Frankohanon, Lombard, Griyegong Bizantinhon, Saracen ug Normahanon sa panahon nga Medyibal; gisundan sa *[[Renasans]]*, kanus-a nahitabo ang mga Gubat nga Italyanhon ug ang mga dakbayang-estado niini nailhan sa mga kulturanhon ug siyentipiko nga kontribusyon. 

Paghuman sa Renasans, nabahinbahin ang Italya sa nagkalain-laing mga nagkinaugalingnong estado ug permeng gisakop sa mga langyaw niadtong wala pa mahiusa ang Italya. Ang pagkahiusa sa Italya mipahimo ug mipahimsog niini isip usa ka nagkinaugalingon nga nasod-estado (sa tuig 1861). Gubot perme sa panahon sa monarkiya sa Italya ug sa duha ka gyerang tibuok-kalibotanhon, nabalik lang ang kalinaw ug kalamboan sa pagmugna sa Republikang Italyano niadtong Hunyo, 1946.

Sa karon, ang Italya usa ka nasod nga asensado. Kini ang ika-7 nga taas og GDP ug ika-17 nga taas sa *Human Development Index* (Barahan sa Kaugmad sa Tawo). Miyembro kini sa G8 ug usa sa orihinal nga miyembro sa Paghiusang Uropenhon. Sugod sa Enero 1, 2007, usa ang Italya sa milangkob isip di-permanenteng miyembro sa Konsehong Pangseguridad sa HN. Ang mga lungsoranon sa Italya gitawag og Italyano ug ang pinulongan nila Initalyano(*Italiani*, o sa pangbabalak *Italici*).

Adunay 104,000 ka Pilipinhon nga nanarbaho ug nanimuyo sa Italya.

## Administratiba nga pagbahin-bahin

Ang Italy nabahin ngadto sa kawhaan (20) ka rehihyon (*regioni*, kon usa *regione*). Lima kining mga rehiyon dunay espesyal nga status og awtonomiya nga nagatugot kanila og paghimong balaod mahitungod sa ilang mga lokal nga butang; kini gibutangan og asterisko (*) diha sa talaan sa ubos. Ang nasod gibahin usab ngadtosa 109 ka lalawigan (*province*) ug 8,101 ka mga lungsod (*comuni*).

## Mga sumpay sa gawas
* Associazione Pinoy
* Italo-Philippine Chamber of Commerce 

## Ang mga gi basihan niini
Pakyaw

Ang **pakyaw** usa ka sistema sa panarbaho diin ang bayad sa pagtrabaho dili base sa oras nga gigasto sa paghimo sa butang (sama sa inadlaw) apan sa kahumanan sa gihimo. Pananglitan ang pagpahimo sa usa ka balay mahimong pinakyaw ug busa binulto ang bayad ug mahimo usab nga inadlaw.

Ang bentaha sa pakyaw nga paagi mao nga mahimong mas gamay og gasto ang nagpahimo tungod kay malikayan ang pagligoy-ligoy nga sagad makita sa inadlaw nga trabaho. Apan sa laing bahin, ang pakyaw nga trabaho, labi na kon dili kasaligan ang gikakontrata, mahimong mahiagom sa mas ubos nga kalidad sa pagtrabaho tungod sa pagdali-dali kay dili man base sa oras ang binayranay.

## Tan-awa usab
* Palihog
* Inadlaw
Hiniusang Emiratong Arabo

Ang **Hiniusang Emiratong Arabo** (Arabiko:  الإمارات العربية المتحدة , o Al-Imārāt al-ʿArabiyyah al-Muttaḥidah, minubo: UAE, Emiratos, o HEA) usa ka nasod sa Tunga-tungang Sidlakan nga makit-an sa habagatang-sidlakan sa Peninsulang Arabo sa rehiyon sa Habagatang-kasadpang Asya sa Golpong Persiano. Kini adunay pito ka emirato: Abu Dhabi, Ajmān, Dubai, Fujairah, Ras al-Khaimah, Sharjah, ug Umm al-Quwain. Sa wa pa ang 1971, kini nailhan nga *Trucial States* o *Trucial Oman*, base sa nahitabong *truce* niadtong ika-19 siglo sa Britanya ug daghang mga Sheikh nga Arabo. Ang ngalang *Pirate Coast* usab gigamit sa kining lugara niadtong ika-18 hangtod sa sayo sa ika-20 siglo. Ang iyang utlanan mao ang Oman ug ang Arabyang Saudi. Adunahan ang nasod sa lanang petrolyo. Ang UAE , madesyerto ug *coastal* nga nasod, nahimong usa sa mga adunahang nasod human nakakuha og *foreign direct investment funding* sa 1970s. Naa sa hitaas ang iyang Human Development Index, o HDI. Abu Dhabi ang iyang kapital.

Adunay mga 193,144 ka Pilipino ang nanrabaho o namuyo dinhi.

## Galeriya sa hulagway


Dubai_Airport.jpg
LocationUnitedArabEmirates.png
Абу-Даби_(Abu_Dhabi)_-_panoramio_(1).jpg
Hong Kong

**Hong Kong** (Inintsik: 香港, *[[Minandarin|Xianggang]]*) mao ang usa sa duha nga espesyal nga administratibong rehiyon (SAR) sa Tsina, Macau ang usa pa. Aduna kiniy 260 ka isla, ang teritoryo nahimutang sa sidlakan nga kilid sa Delta sa Sapang Pearl, probinsya sa Guangdong ang iyang utlanan sa amihanan ug naka-atbang sa Habagatang Dagat Tsino sa sidlakan, kasadpan ug habagatan. Ang pinakaduol nga mga nasod o bansa (way labot Tsina) mao ang Taiwan sa sidlakan, Pilipinas sa habagatang-sidlakan, Vietnam sa habagatang-kasadpan ug Macau sa habagatan. Niadtong 1892 hangtod 1997, kolonya kini sa Hiniusang Gingharian. Inintsik nga Cantones ang iyang lumad nga pinulongan. Ang Iningles opisyal sab nga pinulongan. Usa sa mga dakbayang global, ang Hong Kong usa sa mga sentro sa negosyo sa kalibotan.

Adunay mga 188,404 ka Pilipino nanrabaho o namuyo sa Hong Kong. Diri sab gitahi ang unang bangyaw sa Pilipinas.
Republika sa Tsina

Ang **Republika sa Tsina** (**RT**; Inintsik: 中華民國, *Zhōnghuá Mínguó*) usa ka yutang-sakop sa Sidlakang Asya, amihanan sa Pilipinas. Usa kini sa mga nakadaog sa Ikaduhang Gerang Kalibotanhon ug *founding member* sa Hiniusang mga Nasod. Kaniadto, sakop niini ang tanang teritoryo sa Tsina sa wala pa mawad-an og kontrol ang Kuomintang (KMT) sa meynland ngadto sa Partido Komunista sa Tsina sa paghunong sa pag-away sa *Civil War* sa Tsina niadtong 1950. Paghuman niini, ang otoridad naa lang didto sa isla sa Taiwan ug sa mga silingang gagmay'ng isla, ang Pescadores, Kinmen, ug ang Islas Matsu. Ang iyang kapital gibalhin gikan Nanking ngadto sa Taipei. Ang Republika sa Tsina nailhan sa komun nga ngalang "Taiwan", ug ang Republikang Popular sa Tsina nailhan sa ngalang "Tsina". Tungod sa mga rason nga politikal, ang Taiwan gitawag nga "Taipeng Intsik" (o "*Chinese Taipei*" sa Iningles) sa mga organisayon nga internasyonal sama sa Duwang Olimpiks. Uban pang tawag sa Taiwan mao ang "Gawasnong Tsina" ("Free China") o "Nasyonalistang Tsina", mga terminong hinay-hinay nawala human sa Gerang Tugnaw o *Cold War*.
Singgapura

Ang **Singgapura** maoy usa ka dakbayang-estado nga nahimutang sa habagatang tumoy sa Peninsulang Malaya, sa Habagatan-Sidlakang Asya. Usa ka nasod nga 137 ka kilometro (85 ka milya) amihanan ka layo sa Ekwador, natung-an siya sa Johor (usa ka kagamhananan o *state* sa Malaysia) ug sa Arkipelago sa Riau (gipanag-iya sa Indonesia). Sa iyang gidak-on nga 704.0 km² (272 milyas kwadrados), kini ang kinagamyang nasod sa Habagatan-Sidlakang Asya. 

Giisip kini nga usa ka *global city* kay usa kini sa mga sentro sa kalibotanong pamatigayon. Ang Singgapura ika-upat sa mga banggiitang sentro sa panguwartahan (*finance*) sa kalibotan, ug ang Dunggoanan sa Singapur maoy ika-lima sa kinabisian nga mga dunggoanang pangkalibotan. Kini usa usab ka 'global city' nga ginaagian sa mga transaksiyon diha sa kalibotanong panguwartahan ug pamatigayon.

Ang Singgapura nagdako daan tungod sa imigrasiyon. Busa, ang mga mulupyo dinhi nagkadaiya sa ilang mga grupo etniko. Pagkakaron aduna nay 5 ka milyon ka tawo dinhi, nga mabahin sa mga Intsik, Malayo, Indio, lain pang mga Asyano, ug mga Puti. Kapin-kulang sa 42% sa mga mulupyo mga nanarbaho ug nagtungha dinhi, ug usa ka katunga sa nanarbaho sa sektor sa kaalagaran (*service sector*) ang langyaw. Ang Singgapura dayon ang ikaduhang kinadaskang nasod sa tibuok kalibotan, sunod lang sa Monaco.

## Gigikanan sa ngalan

Ang pangkaron nga tawag (Singgapura) naggikan sa Malayo nga gihulam sa pinulongang Sanskrit nga सिंहपुर, "Siyudad sa Leon". Kini gipangalan dayon dinhi sa maong lugara sa nagtukod, si Sang Nila Utama, nga nakakita kuno og mananap nga giisip niyang leon. Maoy hinungdan nga gitawag usab siyag "Lion City". Apan sa pagdukiduki sa mga istorista, wala tingali nga leon sa maong lugara. Tingali usa ka tigre ang maong daang nakit-ang mananap.

Ang ngalang *Singgapura* gihatag panahon sa imperyo sa Sri Vijaya. Ang karaang ngalan sa Singapur maoy *Temasek* (Habanes, "lungsod sa dagat"). 

## Kasaysayan

### Daang Kasaysayan

Ang unang gisulat mahitungod sa Singapur gikan pa sa ika-duhang siglo sa anaa si Kristo. Nahimo kini nga lungsod ubos sa kagamhanang Sri Vijaya didto sa silingang pulo sa Sumatra, isip *Temasek*. Sukad ika-16 nga siglo hangtod sayong ika-19 nga siglo, ang Singgapura mipaubos sa Sultanato sa Johor. Niatong 1613 gisunog sa mga Portuges ang lungsod.     

### Imperyalismo sa mga Bretanyo

Niadtong ika-28 sa Enero 1819, midunggo si Thomas Stamford Raffles sa British East India Company dinhi sa pulo sa Singapur. Sa usa ka kasabotan niadtong ika-6 sa Pebrero, misugot si Sultan Hussein Shah nga magpalambo ang East India Company dinhi sa habagatang bahin sa pulo, isip panimuyoan sa mga Bretanyo.

Gikuha na dayon niadtong ikaduha sa Agosto 1824 sa East India Company ang tibuok pulo, pinaagi sa usa ka kasabotan sa naasoyng sultan nga gipasiugda ni John Crawfurd, nga Ikaduhang Mulupyo sa Singapur. Nahimo siya unya nga apil sa kolonya nga *Straits Settlements* (uban sa Melaka, Malaya, ug Sarawak).      

Adunay mga 130,263 ka Pilipino ang nanrabaho o namuyo dinhi.
Palihog

:*Kining maong artikulo kabahin sa kalihokan. Alang sa ekspresyon, adtoa ang [[Palihog (ekspresyon)]].*
Ang **palihog** usa ka kalihokan sa pundok sa mga tawo sa usa ka katilingban nga ang katuyoan mao ang paghimo sa usa ka butang nga lisod buhaton sa usa lamang ka tawo, apan daling mahuman kon daghan ang motabang.

Ang sistema sa palihog usa ka komon nga paagi sa paghimog balay ug uban pang edipisyo sa wala pa moabot ang sistema sa panarbaho nga binase sa pagbayad og kuwarta. Sa usa ka palihog, ang usa ka dakong tawo, sagad ang tag-iya sa pagahimoong balay, maoy moabaga sa paniudto, matimo-timo (*snacks*) ug mainom (sagad tuba) sa mga **pinalihogan**. Ang mga mosalga sa palihog wala magpaabot nga adunay bayad ang ilang serbisyo gawas lamang sa libreng pagkaon ug ilimnon, ug ingon man ang implisit nga pagsabot nga ang nagtawag sa palihog kinahanglan usab nga moapil sa palihog unya sa uban kon sila na usab ang nanginahanglan.

## Tan-awa usab
* Pakyaw
* Inadlaw
Durban

**Durban** (Zulu: eThekwini (IPA: [ˈɛːʔtɛˌkwinĭ]) mao ang ikaduhang pinakapopulosang dakbayan sa Habagatang Aprika, parte kini sa eThekwini metropolitan municipality. Kini ang pinakadakong dakbayan sa KwaZulu-Natal ug kini ang pinaka-busy nga pantalan (piyer) sa Aprika. Sentro sab kini sa torismo tungod sa iyang klima nga *warm subtropical*ug mga kabaybayonan.
Argentina

Ang **Arhentina** (Kinatsila: *Argentina*) usa ka nasod nga nahimutang sa Habagatang Amerika. Ang ulohan sa nasod maoy ang dakbayan sa Buenos Aires. Mao kini ang ikaduhang kinadak-ang nasod sa Habagatang Amerika.

## Mga sumpay sa gawas
* Opisyal nga sityo
Tśile

**Tśile** o **Chile** mao ang usa ka nasod sa Habagatang Amerika. Santiago ang iyang kapital.

## Tan-awa usab
* Mga rehiyon sa Tsile
## Mga pakisayran

## Mga sumpay sa gawas

* MarcaChile.cl - Official Chile website - English and Spanish version
* ValorDelDolar.cl - Convert US Dollar to Chilean Pesos (CLP) - English and Spanish version
Cuba

Ang **Cuba** o **Kuba** nga ang opisyal nga ngalan **Republika sa Kuba** (Kinatsila: *República de Cuba*) mao ang usa ka islang nasod sa Dagat Caribbean. Lakip sa nasod ang Pulo sa Kuba nga maoy ang kinadak-ang pulo ug ikaduhang pulong kinadak-an sa populasyon sa Antillas Mayores, ang Isla de la Juventud, ug pila ka gagmayng pulo nga duol. Ang Dakbayang La Habana maoy ang ulohang dakbayan sa nasod. 

## Mga lalawigan ug espesyal nga munisipalidad

Naay napulo'g upat (14) ka lalawigan sa Kuba ug usa ka espesyal nga munisipalidad (ang Isla de la Juventud). Kining mga lalawigan lakip sa una sa mas dakong mga lalawigan sa kaagi: Pinar del Río, La Habana, Matanzas, Las Villas, Camagüey ug Oriente.
Indonesia

**Indonesia**, opisyal nga ginganlag **Republika sa Indonesia** (Inindonesyo: *Republik Indonesia*) mao ang pinakadakong arkipelagong nasod nga nahimutang sa habagatang-sidlakang Asya. Inindonesyo, usa ka diyalekto sa Minalayo, ang punong pinulongan niining nasod. Gilangkuban ug 80% mga Muslim, 16% mga Kristiano, 1.9% mga Hinduista, 0.3% mga Budhista ug 2.5% maoy mga laing tinuohan, apan naay pundok sa mga ateistang Indones.

## Album

File:Museum Nasional Indonesia.jpg|National Museum of Indonesia in Central Jakarta
File:Jakarta Skyline Part 2.jpg|Wisma 46, Indonesia's tallest office building, located in the middle of Jakarta skyscraper.
File:Central Jakarta.JPG|Jalan Thamrin, the main avenue in Central Jakarta
File:Gambir Station Platform.jpg|A train at Gambir station in Central Jakarta
File:BungKarno-indonoob.JPG|The Bung Karno Stadium is capable of hosting 100,000 spectators
File:Indonesia 2002 CIA map.png|Map of Indonesia
File:Indonesia provinces english.png|Provinces of Indonesia
File:Jalan malioboro - Jogjakarta.JPG|Malioboro, the most famous street in Yogyakarta city
Image:transjogja.jpg|Trans Jogja Bus. A bus rapid transit system in Yogyakarta city
File:SOTO FOOD.jpg|A selection of Indonesian food, including *Soto Ayam* (chicken soup), *sate kerang* (shellfish kebabs), *telor pindang* (preserved eggs), *perkedel* (fritter), and *es teh manis* (sweet iced tea)
File:Indonesian Army infantryman participating in the GPOI.jpg|An Indonesian Army infantryman participating in the U.N.'s Global Peacekeeping Operation Initiative
Image:Panser side left.JPG|Pindad Panser "Anoa" shown during Indo Defense and Aerospace Expo 2008
|Indonesian Naval vessels
Image:AURI B-25.jpg|B-25 Mitchell bombers of the AURI in the 1950s
Image:Jmnei.jpg|A Javanese engineer closes one of the gun bay doors on a Dutch Buffalo, January 1942. 
|Mazda6 used by the Jakarta Metro Highway Patrol (*Ditlantas Polda Metro Jaya*) as a patrol car
|Mitsubishi Lancer used by Vital Object Protection of Indonesian National Police
File:ID_diesel_loco_CC_201-05_060327_4217_kta.jpg|GE U20C in Indonesya, #CC201-05
File:Diesel locomotive CC 203 22 at Gambir Station.jpg|GE U20C "Full-Width Cabin" in Indonesia, #CC203-22
File:ID_diesel_loco_CC_204-06_060403_2512_mri.jpg|GE U20C full computer control locomotive in Indonesia, #CC204-06
[...]
Sidlakang Timor

**Sidlakang Timor** (Tinetun: *Timor Lorosae*; Pinortuges: *Timor-Leste*; Ininggles: *East Timor*) mao ang usa ka nasod nga nahimutang sa isla sa Timor, sa habagatang-sidlakang Asya. Parte kini sa Indonesia kaniadto ug kolonya sa Portugal.
Habagatang Korea

Ang **Habagatang Korea** (**Republika sa Korea**; Hangeul: **대한민국**; Hanja: **大韓民國**) usa ka nasod sa habagatang bahin sa dawis sa Korea, nga nahimutangan kini sa Sidlakang Asya ug nag-ambitay og utlanan sa yuta sa Amihanang Korea. Ang kaulohang dakbayan niini mao ang Seoul. Ang uban pang dagkong mga dakbayan mao ang Incheon, Busan, ug ang Daegu. Aduna kini'y populasyon nga 51.75 ka milyon.

Ang Habagatang Korea usa ka mauswagon nga nasod. Sukad sa ika-21 nga gatosay, ang Habagatang Korea nabantog sa tibuok kalibotan nga impluwensyal nga bantogang kultura, ilabina sa musika (K-pop), mga drama sa telebisyon ug sine, usa ka panghitabo nga gintawag og Hallyu.
Brunei

Ang **Burnay** o **Brunei** (opisyal nga ngalan: *Negara Brunei Darussalam*) usá ka nasod sa habagatang-sidlakang Asya, sa isla sa Borneo.
Kambodiya

Ang **Cambodia**, **Kambodiya** o **Kamboya** mao ang usa ka nasod sa habagatang-sidlakang Asya.  Phnom Penh ang ulohang dakbayan.

Ang Cambodya ay usa ka bansa sa Asia.Ang napakaparehas sa Tayland,Laos,ug Vietnam. Ang bansa dinhi sa ngalan
kampuchea.Ang ngalan sa bariasyon sa spelling sa Cambodya http://en.wikipedia.org/wiki/Cambodia. Ang Mekong River ay usa ka
suba sa asia. Ang tawo sa cambodya ay Khmer.

## goberno

Ang taka-khmer ay makatabang sa goberno law ang nakabatayawa (ang goberno nga bill sa imong kwarta). Si king norodom sihanouk 1922-2012 ay presedente sa khmer party ug sa prime minister.ang gobeno sa Phnom Penh ay nadi-esklalar kini. Noong 1991
gi-apil sa united nations sa gikan sa treaty of paris.
Laos

**Laos** mao ang usa ka nasod sa habagatang-sidlakang Asya.

Ang kasamtangan nga Kinatibuk-ang Secretary mao ang Buonnhang Vorachith.
Miyëma

**Miyëma** (kun **Birmanya**) mao ang usa ka nasod sa habagatang-sidlakang Asya. **Birmano** ang tawag sa mga nasodnon. Ang opisyal nga pinulongan sa nasod maoy Burmese.

Presidente: Thein Sein
Bise Presidente: Tin Aung Myint Oo, Sai Mauk Kham
Mongolia

Usa ka nasod ang **Mongolia** nahimutangan sa Sidlakang Asya ug Tungang Asya. Nag-utlanan kini sa Russia sa amihanan ug Pangmasang Republika sa Tsina ngadto sa habagatan, sidlakan ug sa kasadpan.
Arcadio Maxílom

Si **Arcadio Maxílom y Molero** (November 13, 1862 – August 10, 1924) usa ka Sugboanong heneral panahon sa Rebolusyon sa mga Pilipino batok sa mga Katsila. Siya lumad nga taga-Tuburan, Sugbo.

Iyang mga ginikanan mao sila si Roberto Maxilom ug Gregoria Molero.

Usa siya ka magtutudlo sa wala pa mosulod sa Katipunan.

Panahon sa Rebolusyon ubos siya sa pagmando ni Leon Kilat ug usa sa mga miatake panahon sa Tres de Abril. Human sa kamatayon ni Leon Kilat siya ang namuno sa rebolusyon sa mga Sugbu. Sa Disyembre 16, 1898 nagpadala siyag suwat ngadto sa mga Kastila nga nagawhag kanila sa pagsurender. Namiya ang mga Kastila bisperas sa Pasko nagbilin lamang og tulo ka pari.

Pagkagun-ob sa Pilipinhong kagamhanan tungod sa pag-abot sa mga Amerikano, gipili ni Hen. Maxilom ang padayong pakiggubat. Oktubre 27, 1901 nitahan siya sa mga Amerikano.

Namatay siya Agosto 10, 1924.

Usa sa mga dagkong dalan sa Dakbayan sa Sugbo karon gingalan sa maong heneral.

## Mga referensya