Соьлжа-ГӀалахь Исламан дуьненайукъара конференци

**Исламан дуьненайукъара конференци «Муьлш бу уьш — суннатна тӀаьхьабозурш?»** — Соьлжа-гӀалахь 2016 шарахь дӀайаьхьана йолу «АхӀлю-Сунна валь Джамаан» суфийн Ӏеламнехан конференци. Иза лерина яра Нохчийн Республикин хьалхара Президент, Россин Турпалхо Кадыров Ахьмад-Хьаьжа вина 65 шо кхачарна. Конференци дӀайолаелира хьаьттан (август) беттан 25-чу дийнахь. Цигахь дакъалецира Россера а, дозанал арахьарчу 30 пачхьалкхера дуьненахь бевзаш болу динан векалш а, шайхаш а, муфтеш а, Ӏеламнах а.

## Конференцин декъашхой
Конференцис вовшахтуьйхира дуьненан берриге а мехкашкара бохург санна: Мисарера, Шемара, Иорданера, Суданера, Европера бусалба динан 200 гергга тхьамда а, Къуръанан говзанчаш а, исламан хьекъалчаш а. Царна йукъахь бара кху тайппана гӀуллакххой: аль-Азхаран лаккхара имам Шейхуль-Азхара Ахьмад Мухьаммад аль-ТӀоййиб, Мисаран лаккхара муфти шайх Шовки ИбрахӀим Ӏабдулкерим Моса Ӏаллам, Мисаран президентан хьехамча, Мисаран парламентан динан гӀуллакхашкахула йолчу комитетан декъашхо шайх Ӏусама Аз-ЗахӀри, Мисарарчу «Аль-Азхар» университетан ректор ИбрахӀим аль-Худхуд, Дамашкъан лаккхара муфти Ӏабдель Фаттах Аль-Безм, Йеменан Ӏелам Ӏали аль-Джифри, Иорданера Шайх СаӀид Фуда, ткъа иштта СНГ-ра а, Россин регионашкара а 90 сов бусалбанийн гӀуллакххой, дуккха а кхиберш.

Оцу хиламан дакъалацархой вовшахкхийтира Соьлжа-ГӀалин театральни-концертни зала чохь. Дийцаре дира исламан хазалла а, иза машаре дин хилар а, экстремизмана а, тайп-тайпанчу радикальни боламашна а дуьхьал къийсам дӀабахьа безар а. Цара иштта дийцира таханлерчу дийнахь ислам динан цхьамогӀа лазамех а, суфизмах а, иштта террористаша, ислам дин а дуьйцуш, лелочу зуламех а лаьцна.

Конференци схьайиллира Къуръана тӀера сурат дешарца. Цул тӀаьхьа Нохчийн Республикин Куьйгалхочун Кадыров Рамзанан хьехамчас Шахидов Адама хьешашка маршалла а хаьттира, республикехь ислам динна мел тидам тӀебохуьйту а дийцира. Нохчийн Республикин Куьйгалхочун гӀоьнчас Даудов Мохьмада дӀадийшира Нохчийчоьнан Куьйгалхочун Кадыров Рамзанан маршаллин кехат.

Конференцехь дакъалоцуш волчу Россин Федерацин Президентан векала Белоусов Андрейс дӀадийшира Россин Федерацин Президентан Путин Владимиран конференцин дакъалацархошка долу маршаллин кехат. Цо билгалдаьккхира Нохчийн Республикехь исламан форум дӀаяхьар чӀогӀа мехала хилар.

Массара а бохург санна билгалдоккхура Нохчийн Республикехь бакъдолчу цӀеначу бусалба динна боккха тидам тӀебохуьйтуш хилар а, терроризмана а, экстремизмана а дуьхьал кхузахь ондда къийсам латтош хилар а.

Дуьненаюкъара Исламан конференци чекхйелира августан 27- чу дийнахь, конференцин дакъалацархоша резолюци тӀеэцарца.

## Конференцин Ӏалашонаш а, декхарш а

Форуман дакъалацархой хьаьвсира «Суннатан халкъ а, суннатана йукъаралла а» бохучунна кхетам бала, такфиристийн-салафитийн терроризм йаржарца доьзна, иза дӀакхайкхочара дӀахьедо шаьш исламехь хилар, уьш шаьш суннизман бакъонца долу векалш ду ала гӀерта.

Дерзоран дӀахьедарехь конференцин дакъалацархоша боху суннатан адамаш ашариташ а, матуридаш а бу (суннизмехь Ӏаткъамечу некъийн векалш) – уьш суннитийн йукъараллех бу Ӏилманан тӀегӀанехь санна, иштта, суннитийн юриспруденцин йиэ а ишколах хьакхалуш долчуьнгахь а», ткъа иштта суфизм – «Ӏилманан декъехь а, эхь-бехкенан, гӀиллакх-оьздангаллин декъехь а». Салафитийн вахабизмана тӀаьхьабаьзначарах дерг аьлча, СаӀудийн Аравехь дӀакхайкхош йолчу, иза «суннизман халкъан» исписки йукъа ца йахийтина.

Ша конференци чекхйаьллачул тӀаьхьа оьрсийн а, иштта Ӏаьрбийн а меттанашкахь гучудаьллачу документехь билгалдина официальни сунниташ:
* ашариташ; 
* мутаридаташ;
* диъ мазхӀаб;
* суфийн тӀарикъаташ лоруш хилар.

Тайп-тайпана боламаш, конференцехь секташ санна билгалйаьхна йолу («вахабиташ», «салафиш», кхийерш) «тилларш» санна билгалйина. Иштта, «тилла сектанех» лерина «Вежарий-бусалбанаш», «Хизб ут-Тахрир», ДАЕШ (ИГИЛ йа ИГ), кхийерш.

Исламан и боламаш, боху дӀахьедарехь, исписки йуккъера дӀайаьхна суннизман цӀенна маьӀна меттахӀотторан Ӏалашонца баккхий хийцамаш бан безаш хиларца доьзна, экстремисташ цуьнан маьӀна хӀаллакдан а, иза шайн кхетамна тӀедало а гӀертар бахьана долуш и кхетам чӀогӀа кхерамечу хьоле берзош галбаккхар хьесапе а оьцуш. 

Цу тайппана, конференцин дакъалацархошна хетарехь, вахабизм а, такфиризм  а санна болчу билггалчу боламийн векалш, СаӀудийн Аравера раж шена тӀехь лаьтташ йолу, суннитех бац.

## Конфенерцин жамӀаш
Соьлжа-ГӀалахь конференци дӀахьош цхьамогӀа предложенеш йалийра исламехь вайн заманахьлерчу боламашна корректировка йарехь.
# «Аль-Джазирана» дуьхьал латта, «исламан хьокъехь а, экстремизмаца а, терроризмаца а дӀахьочу къийсаман хьокъехь а бакъ дош адамашка дӀакхачош» Россехь телевизионни канал кхолларан предложени йалийра.
# Магийра «Нохчийчохь Ӏилманан туш кхоллар, кху заманан тобанашна мониторинг а йийр йолуш, уьш Ӏамор а йолуш... экстремистийн кхетамна Ӏилманца критика а йийр йолуш, иза харц а йийр йолуш». 
#* Оцу туьшана «Табсир» (хин дерг гар) цӀе тиллар магийра.
# Предложени йалийра «сийлахьчу хаарийн ишколашка йухадерзар (сий-ларамечу Мисарарчу «Аль-Азхаре», Мароккорчу «Аль-Каруине, Тунисерчу «Зейтуне»), СаӀудера бусалба динан ишколаш – ша аьлча, Мединатера Исламан университет йукъара а йоккхуш.
# ШариӀат Ӏамо лууш болчарна степенди дилларан предложени йалийра, и дарца саӀудийн финансированина альтернатива хилийта.

## Конференцин хьокъехь хетарш
СаӀудийн Аравин ваххабитийн цхьаболчу тергамхоша чӀагӀдора и конференци Кремлан тӀома кӀел дӀахьош хилар.

Соьлжа-ГӀалахь хиллачу исламан конференцин жамӀашкахула тӀеэцначу дерзоран декларацис доккха резадацар кхоьллина цхьаболчу саӀудийн чиновникашкахь. ХӀунда аьлча, конференцис сунниташна йукъара дӀабаьхна салафитийн, ваххабизман, кхечу такфиритийн а, экстремистийн а боламийн векалш.

«Аль-Алям» телеканало хаам беш ма-хиллара, Р. Кадыровс тӀетоьхна: «Бусалбанаш тахана бала хьоьгуш бу хавариджаш бахьанехь». СВС телеканалана йеллачу интервьюхь цо тӀетуьйхира: «Тахана хавариджаша питана а тесна бусалбанаш вовшашца тӀемаш беш бу. Цундела керла тӀаьхье цу тайпанчу питанах ларйан йеза». Цо иштта дӀахьедина: «Нохчийчохь хилла исламан конференци Россин Президентаца Путин Владимирца хӀумма а долуш йацара, тхо ислам лардархой ду».

Террористийн ДАИШ гӀерано 1500 нохчи вийна хилар а хьахош, Р. Кадыровс тӀетуьйхира: «Тхо толам баккха лууш ду хӀокху заманан хавариджашна тӀехь».

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Сайт конференции
* В Грозном открылась Всемирная исламская конференция
* Декларация мусульманских учёных всего мира «Кто они, Ахлус-Сунна валь-Джама’а?»

Категори:Конференцеш
Категори:Соьлжа-ГӀала
Категори:Дин Соьлжа-ГӀалахь
Категори:2016 шо