Оздоева, Фируза Гиреевна

**Оздоева Фируза (Фируза, Фирюза) Гиреевна (Гериевна)** (31 декабрь 1929, Базоркино эвла, ГӀалгӀайн автономин гуо — 27 апрель 2010, Магас, ГӀалгӀайчоь) — советски а, оьрсийн а меттан говзанча, лингвист, филологин Ӏилманийн доктор, профессор, Россин Федерацин лакхарчу дешаран хьакъйолу белхахо (2005).

## Биографи
Йина 1929 шеран 31 декабрехь ГӀалгӀайн автономин областан Базоркино йуьртахь.

1954-чу шарахь ГӀиргӀизойн пачхьалкхан университет (Фрунзе) дикачу баллашца ингалсан меттан говзалла чекхйаьккхинчул тӀаьхьа, цигахь ингалсан меттан кафедрехь хьехна (1965-чу шарахь доцент, 1987-чу шарахь профессор).

1994-чу шарахь дуьйна ГӀалгӀайн пачхьалкхан университетехь меттан Ӏилманан кафедрин профессоран даржехь, ткъа 1995-чу шарахь дуьйна гӀалгӀайн филологин кафедрин куьйгалхочун даржехь къахьегна.

1984 шарахь дуьйна СССР a, Азин а, Африкин а пачхьалкхийн солидаран комитетан декъашхо, ткъа 2008 шарахь дуьйна ГӀалгӀайн Республикан интеллигенцин конгрессан председатель.

## Доьзал
Майра: Руслан Израилович Мамилов (1928—1993), скульптор.

## Дешаран а, Ӏилманан а болх
1962 шарахь цо чӀагӀйира кандидатан диссертаци, ткъа 1985 шарахь докторан диссертаци.

1976-чу шарахь дуьйна гӀалгӀайн мотт Ӏамош йолу Ӏилманан школа вовшахтохархо йу иза.

Цо вовшахтоьхна а, куьйгалла дина а Йерригроссин Ӏилманан конференцешна: «ГӀалгӀайн мотт а, Россин Федерацин къаьмнашна а, меттанашна а йукъахь» а, «Хьалхара гӀалгӀайн Ӏилманча а, хьехамча а Ахриев Чаха вина 150 шо кхачар».

1990-гӀа шераш дуьйлалуш Калифорнерчу Беркли университетехь лингвистца, Кавказан говзанчаца Джоанница Николсца цхьаьна болх бира ингалсан-гӀалгӀайн дошам хӀоттош. К. Хетагуровн цӀарахчу Къилбаседа ХӀирийчоьнан пачхьалкхан университетехь а, Нохчийн пачхьалкхан университетехь а диссертацин кхеташонашкахь болх бина цо.

Цо шен Ӏуналлехь латтийна 11 кандидат.

Цо йаздина 70 сов Ӏилманан белхаш, шайна йукъахь монографеш а йолуш.

## Хаьржина Ӏилманан белхаш
* Оздоева, Ф. Г. ГӀалгӀай-оьрсийн фразеологически дошам. Нальчик: Эль-Фа, 2003. 132 агӀо. 1000 экз.
* Оздоева, Ф. Г. Нахски меттанашкахь гӀуллакхан къамелан дакъойн исторически билгалонаш. Грозный: Нохч-ГӀалгӀайн книжни издательство, 1976. 237 агӀо. 500 экземпляр
* Оздоева, Ф. Г. Нахски меттанашкахь функциональни къамелан дакъош (синхронно-диахронически анализ): Филологин Ӏилманийн докторан тезис (диссертаци). Тбилиси, 1983. 31 агӀо.

## СовгӀаташ
* Диплом а, совгӀат а академик А. С. Чикобавн цӀарах (1998) — иберо-кавказхойн меттаӀилма кхиорехь доккха дакъа лацарна
* Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н хьакъйолу Ӏилманан белхахо
* «Лакхарчу дешаран отличник» сийлаллин билгало (шозза)
* Мидал «За трудовую доблесть».
* ГӀалгӀай Республикан «За заслуги» орден
* Знак «Россин Федерацин лакхарчу корматаллин дешаран сийлахь белхахо».
* ГӀалгӀай Республикан хьакъйолу Ӏилманан говзанча
* Россин Федерацин лакхарчу дешаран сийлахь белхахо (2005 шо)

## Эс
# ГӀалгӀайчоьнан коьртачу гӀалахь Магасехь цхьана урамна цӀе тиллина Оздоева Фирузан цӀарах.
# Ф. Г. Оздоеван цӀе «Оьрсийчоьнан тоьлла нах» цӀе йолчу энциклопедин кхоалгӀачу зорбанехь йу.
## Билгалдахарш

## Литература
Гешаев Муса. ГӀарабоьвлла гӀалгӀай. — Турин: СТИГ, 2003. — Т. 1. 1. — АгӀо 10. 520—523 агӀонаш тӀехь. — 620 агӀо йу. — 2000 экземпляр.