Ольга Фёдоровна

**О́льга Фёдоровна** (йинчу хенахь **Цеци́лия А́вгуста**, паччахьан йоӀ а, маркграф-аьзни Баден а; 1839 шеран 20 сентябрь, Карлсруэ, Баден — 1891 шеран 12 апрель, Харьков, Россин импери) — россин сийлахь-йоккха сту, сийлахь-воккхп элин Михаил Николаевичан зуда.

Жимаха йолу йоӀ сийлахь-воккха герцог Леопольд Баденан а, София Вильгельмина Шведийн а, император-аьзнин Елизавета Алексеевнин вешин кӀентан йоӀ.

## Биографи
Паччахьан йоӀ Цецилия кхиъна спартанхойн хьелашкахь, иза цкъа а дохко ца йаьлла иштта кхиарна. Цуьнан да шен берашца луьра вара, амма шен куьйга кӀел болчу нахаца кӀеда-мерза вара. Иза лоруш вара шен пачхьалкхехь либералан реформаш кхочушйина дуьххьарлера немцойн урхалхо. Оцу дерригено а къаьсташ лар йитира хинйолчу Сийлахьчу герцог-аьзнин дуьнене хьежамашна тӀехь.

Сийлахь-йоккха сту Ольга Феодоровна онда хьуьнаралла а, ира хьекъал а долуш йара. Цуьнан ирачу матто дуккха а товш йоцу мӀаьргонаш йира Александр III-гӀачунна а, император-аьзнин Мария Фёдоровнина а. Къаьсттина оьгӀазйахара иза императоро шен берийн бераш юкъара дохуш, баккхийчу элийн гуо бен ца хилийта сацам барна. Александр III-гӀачо цкъа оьгӀазвахана аьлла цуьнах лаьцна:

Ольга Фёдоровна массара а хьекъал долуш зуда йу олу. Сте гойту-те и хьекъал? Эладит дуьйцу, йеса романаш йоьшу, цхьан а ладаме гӀуллакх дан ца лаьа.

Пачхьалкхан а, йукъараллин а декхарш доцчу доьзалехь цхьаъ бен йоцучу Ольга Феодоровнас ша шен берашна а, майрачунна а дӀайелла. Шен майрачунна безаме зуда хилла ца Ӏаш, тешаме, хьекъале накъост хилла дӀахӀоьттира иза. 20 шарахь гергга Кавказехь баьхна и доьзал. Императоран вице-паччахьан хӀусамнана санна шен официалан декхарш кхочушдарал сов, Ольга Феодоровнас шен ницкъ кхочучу кепара гӀо дира Михаил Николаевична, цо шен тидамехь латтийра императоран Александр II-гӀачун Гуьржийчуьра реформаш. Нанас луьра шен бераш кхиорна а, дешарна а тӀехь терго латтайора, уьш буьззина муьтӀахь хилар доьхуш. Церан цхьаъ бен йоцу йоӀ Анастасия шен дас-нанас хаттар а доцуш, маре йелира Мекленбург-Шверинан сийлахь-везачу герцоган Ӏаршан верас волчу Мекленбург-Шверинан сийлахьчу элега Франц III Фридрихе. Йоккхачу стун аьтто ца баьлла шен кхиъначу кӀенташна тӀеӀаткъам бан. Шайна ма-гарра дӀанисбира цара шайн кхолламаш. Ольга Феодоровна боккха бала лайна, шен кӀант Михаил Михайловича 1891 шеран февралехь граф-аьзни Софья Николаевне Меренберг йалийча. Цу шеран мартехь сийлахь-йоккха сту шен лоьрашна муьтӀахь хилла, шен галйаьлла могашалла тойан ГӀирме йахара. Захало дӀакхайкхош йолу телеграмма Харьковерчу цӀерпоштнекъан вокзалехь Ольга Феодоровне дӀакхачийна, цигахь цӀерпошт жимма соцунгӀа а йина. Цу захалонах лаьцна хаам сел чӀогӀа инзарбаьккхира сийлахьчу стун, цуьнан дог сецира. Ольга Феодоровна кхелхина Харьковехь 1891 шеран 12 апрелехь, шен 51 шо долуш, иза дӀайоьллира Петропавловски килсехь.

## Маре а, бераш а

1857 шеран 28 августехь иза маре йахара Михаил Николаевиче (1832—1909), россин императоран Николай I жимаха волу кӀанте. Маре бахьнехь Цецилия Августа православи тӀеийцира, цунна цӀе йелира Ольга Федоровна, титул   йелира сийлахь-йоккха стун. Цуьнан 7 бер хилира:
* Николай (1859—1919)
* Анастасия (1860—1922)
* Михаил (1861—1929)
* Георгий (1863—1919)
* Александр (1866—1933)
* Сергей (1869—1918)
* Алексей (1875—1895).

Зудий-майрий гергара а бара 4-чу чкъоьрехь (ненан агӀор), ткъа пхоьалгӀачу чкъоьрехь Фридрих Вильгельм I а, Кристиан Август Гольштейн-Готторпан а гӀоьнца.

## Диканаш даран гӀуллакх
Цхьан пачхьалкхан даржехь йоцучу, Ольга Фёдоровнас боккха тидам бора диканашна, дукхаха дерг зударийн дешараш областехь.

## Полкийн шеф
Сийлахь-йоккха сту Ольга Фёдоровна йара 21-гӀа артиллерин Цуьнан Императоран Локхаллин Сийлахь-йоккха стунан Ольга Фёдоровнин бригадин шеф.

## БӀешерашка иэс йахйар
Цуьнан цӀе йелла Ольгински (хӀинца Правобережни кӀошт (Къилбаседа ХӀирийчоь)).
Стун цӀарах цӀе тиллина немцойн йуьртана Ольгафельд, йиллина 1864 шарахь Таврин губернин Мелитополан уездан Рогачикски волостан латташ тӀехь Сийлахь-воккха эла Михаил Николаевичан долахь долчу.

Сийлахь-йоккхачу стун Ольга Фёдоровнин  цӀарах цӀе тиллина цхьаьна урамна Тиблисехь — Ольгински (советийн заманахь — Ленинан, хӀинца Костава), иштта Бакохахь — Ольгински (советийн заманахь — Джапаридзе (1929 шарахь дуьйна), хӀинца — Расулзаде Мамед Эминан цӀарах).

## Дай

## Билгалдахарш

## Литература
* 
* 

Категори:Россин империн Сийлахь стунаш
Категори:Баденан паччахьан йоьӀрий
Категори:ДӀабоьхкинарш Петропавловски килсехь