Ӏаламан йисттехь

**«Ӏаламан йисттехь»** () — австралин-америкин фантастикин телевизионан сериал. Телесериал йаьккхина Австралехь The Jim Henson Company а, Hallmark Entertainment а телекомпанеш дакъа лоцуш, Sci Fi Channel телеканалан заказца. Зиеран сери экранашна тӀейаьлла 1999 шеран 19 мартехь.

Пхеа шарахь йаккха лерина сериал, деа шарахь бен ца йаьккхира. ТӀаьхьо сопродюсерна Хенсон Брайанна бакъо йелира *Farscape* кхин дӀа кхаа сахьтан мини-сериал кепара «Ӏаламан йисттехь: Дуьне къуьйсу тӀом» йаккха.

1999 шеран 30 октябрехь телесериал гайта йолийра Россехь ТНТ телеканал тӀехь. Эфире делира телесериалан кхо шо. 2005 шарахь Россин Hallmark цӀе йолу кабелан телеканало, иштта гайтира «Ӏаламан йисттехь: Дуьне къовсаран тӀом» фильм.

2007 шарахь кхайкхийра сериал онлайн-формате йухайарах. 2019 шарахь Amazon Prime Video арахийцира карлайаьккхина *Farscape*, цуьнца цхьаьна *«*Ӏаламан йисттехь: Дуьне къовсаран тӀом*»*. 

## Йаккхаран истори
1990-гӀа шераш чекхдовлуш маппеташ-тайнагаш йеш йолу, «The Jim Henson Company» компанис, хазчу басаршца шайн  «The Jim Henson Company», «Jim Henson’s Creature Shop» хьуьнар гайтархьама шоу кхолла гӀорта сацам бира. Ткъа цул тӀаьхьа, кхоьллина материал лелош, телесериал лело, иза хила йезара цхьа башха хӀума. Проектехь «Космосехь тӀехьахехкар» цӀе йолчу сериалах жоп луш бара О'Бэннон Рокни а, Хенсон Брайан а.  

ЖамӀехь цара цхьаьнатуьйхира «ТӀедеина къам» а, «Хин бухалара Одиссея» а йаьккхина О’Бэннон Рокнин ницкъаш. Царна хӀоттийна Ӏалашо йара Ӏилманан-фантастикин сериалашкахь хьовсархошна оьшу а хазахетарг а схьаэцар, масала, «Седарчийн некъана» а, «Вавилон-5-на а», тӀаккха иза схьа а эцна, ма-дарра долу харш чуьра сюжет хьовзийна, хьовсархошна хьалха гиначух дуьззина къаьсташ керлачу агӀор хьажо. Билгалчу барамера «Ӏилманан-фантастикаллех», йаьлла дан дагӀертиг хилира, тӀаккха дуьненна «Ӏаламан йисттехь» сериал гира».

Сериалан хӀора дакъа ду тоам боллуш хиламца, йерриг сериалан шуьйра сюжетан аса меттигаш йолуш. Берриг аьлча санна актерийн хӀоттам — Австралера а, Керла Зеландера бу, америкахо Браудер Бен дӀаваьккхичахьа. Сериалан персонажаша дукха хьолехь сих-сиха леладо ингалсийн довдаран сленгаш меттана, масала, «frell», «dren», «hezmana».

## Сюжет
Астронавт а, Ӏилманча а Джон Крайтон зуьйш вара башха космосан аппарат, гӀертара дуьненан орбитехь Ӏилманан теори тӀечӀагӀйан. Иза лело гӀертара Дуьненан гравитацин ницкъ сихдийриг меттана лело гӀертара. Аьтто балахь экспериментах хьалхара гӀулч хуьлура седарчашна йукъахь леларан.

Амма эксперимент йеш гӀуллакх нийса ца дахара — цӀеххьана гучуйелира гравитацин тулгӀе, цунах хиллачу нӀаьна летта меттиго дӀакхаьллира  модуль. Цунна чуйоьжна, иза дӀахьаьдира шортенехула а, заманехула а, кхечира Паналлин дехьа йуьххьехь, уггаре чӀогӀачу седарчашна йукъара тӀаме нисвелира, тӀом беш бара кхечу планетийн расашна йукъара бевдда тутмакхаш а, хин тӀадам санна адамех тера болу дера себацианашна а йукъахь, цара шайха «машарбийриш» олура».

Оцу хене валлалц Крайтонна хӀумма а ца хаара дийна набахтех лаьцна, цӀеххьана царех, тутмакхашца йедда, цхьанна чохь нисвелира иза. Дийна космосан кема Мойя борт тӀаьхь тайп-тайпана халкъаца дедда лела. Ткъа цӀоганна тӀехь къиза космосан тӀемлой бу, шайх шалхо лелош машарбийриш а олуш.

Крайтона тайп-тайпанийна космосан расанийн барт бан беза, уьш делан кхелаца нисбелла «цхьаьна кеманна чу», оцу гӀеранах дика команда йан йеза, кеманан экипаж — левиафана Мойя йан йеза.

Мойян йу шортта хикеманан тӀера майданаш а, бӀенаш залаш а. Цуьнан цхьаъ бен йоцу дуьхьало — иза сихдийриг ду, болх бо серлонан сихаллел чехка. Цуо Мойян тӀехьарчайо седарчийн чан, иза бӀаьрга негӀар тохале кхоченан йукъахула дӀасалела, Паналлин вукха агӀор декъе кхочуш. Цунах олу «седарчий кхоссадарар».

Иштта Крайтонна, оцу тамашена кхолламех бакъ йолу бертахь йолу команда хуьлу, цуьнан дукха хиламаш хуьлу шен новкъахь.

Крайтона сихха шен мостагӀий гулбо, доттагӀий карабо, уьш хуьлу и бевдда лела тутмакхаш. Дерриг хьалхарчу шарахь Крайтона дӀа ца доккху астронавтан духар, ша воьллачу шен дуьне некъ лоьху.

Мойин тӀехь вовшахкхетта: лаксианан тӀемло Ka ДӀарго, дельвийн цӀу-аьзни  ПаӀу Зото Заан, вожийна Хайниран Империн Доминар Райджел XVI-гӀа, ткъа кхин а машарбечарех цхьаъ — Айрин Сун, тӀаьхьуо царех кхета кхин а ладаме ши турпал — Чиана а, Старк а.

## Кхин дӀа йаккхар
2014 шеран февралехь хаамаш гучабийла бевлира *Farscape* сериал кхин дӀа йаккха йолайаларх. 2014 шеран апрелехь WonderCon конвенцехь О'Бэннон Рокнис Nerdacy тӀечагӀдира Farscape тӀехь болх беш бу аьлла, амма цкъачунна, чӀогӀа хьалхара тӀегӀанашкахь. 2017 шо чекхдолуш The Paley Center for Media интервью луш О'Бэннона йуха а чӀагӀдира фильм тӀехь болх беш бу аьлла.

2018 шеран августехь *Den of Geek* интервьюхь Хенсон Брайанан дийцира хӀун чулацам бу *Farscape* йухайерзаран. «Со чӀогӀа гӀерта, кхин дӀа гӀертар а ву. Амма цкъачунна иза оьшург йац». Цуо тӀетуьйхира: «Иза оха кино йаккхаран, цунна тӀаьхь болх беш максимум ницкъ тӀебахийта беза, меттигех цхьаъ йу. Хаало хьалха цхьа хӀама ца тоар, кхета хӀинца дерриг тӀе ца тоьий. Ткъа иза бакъдолуш тхоьх дозу».

2018 шарахь *Jim Henson's Creature Shop Challenge Live!* Брайан Хенсона кхайкхийра:Фанатийн хазахетар доккха ду, амма иза йохка хала ду. Амма — со дукха хан йу фильм йаккха гӀерта, берриш гӀелбелла — дикка, со а гӀелвелла — *Farscape* лаьцна исбаьхьаллин филь йаккха баьхна хаза. Со хӀинца йаьккхина ваьлла хӀара фильм [*[[Баккхийчеран тайнагаш]]*], цуо боккъала а тӀебахийтинера 16 беттана сан тидам. Со йухахьоьжуш ву  *Farscape* фильме, фильман йохалла дикка кӀезиг хила тарло, и истори йийца. Иштта, аса цхьаъ дан ойла йийр йу телевизионехь оцу фильман меттана. Лондонехь оха хӀинца «Ӏаьржа кристаллах»  дийриг [* [[Ӏаьржа кристалл: Дуьхьалонан мур]]*]. Ишттачу кепара, потенциал йу *Farscape* иштта цхьаъ дан. Бакъдерг дийцичий? Со хӀинца а йоккхачу энтузиазмаца хьоьжу *Farscape*, со гӀийтира иза фильманна адаптаци йан, амма тешна вац иза сайн нислур ду аьлла.   

### Комиксаш
*Farscape* йухайирзина комиксашка 2008 шарахь The Jim Henson Company а, Boom! Studios йукъара накъосталла бахьнехь.  4 арахецарх лаьтта кхо мини-сериал («*The Beginning of the End of the Beginning», «Strange Detractors», *«Gone and Back*») арахийцира 2008 шеран декабрера 2009 шеран июнь кхаччалц, хӀора беттан *Farscape* сереш йолайаллалц. Иза лаьттира йеа сюжетан бух тӀера нартолах: *«Тилделла орамаш»* (4 арахецар), *«Ӏуьйренан цӀен стигал»* (4 арахеца), *«Компульсеш*» (4 арахецар), *«Талланза мехкаш къуьйсу тӀом»* (12 арахецар).

BOOM! цӀейолу коьрта сери йоцуш, кхин а арахийцира йеа арахецарх лаьтта кхоъ мини-сериал 2009 шеран апрелера 2010 шеран март кхаччалц цӀе *Farscape: Uncharted Tales* йолуш. *«Плача ДӀаргон»* сурт хӀоттадо телесериалан кхоалгӀачу шарахь, оцу хенахь *«ДӀарго зиер»* а, *«ДӀаргон квест»* а хилира кхоалгӀа а, доьалгӀа а шерашна йукъахь.

=== Ловзарш ===
Видеоловзар «Farscape: The Game», телесериалан бух тӀехь дина, Red Lemon Studios, арахецна 2002 шеран йуккъехь Microsoft Windows программина. Ловзаран гӀуллакх хуьлу хьалхарчу шеран дохаллехь, цунна йукъахь телесериалан актерийн хӀоттаман оригиналан аз ду. Ловзарех олуш дерг гӀуо дара, дукхаха болу рецензихой реза бацара гӀийла [[Ловзаран механика|ловзаран механикина]].

Текхан [[ролан ловзар]] *Farscape* арахийцира Alderac Entertainment Group олучу тобано 2002 шарахь. Цуьнан бух бу [[d20]] системин тӀехь, шена чохь йу телевизионан кхоченехь ца хуьлу хӀуманаш а. Ловзарехь ду Р. А. ДеКандидон Китан оригиналан дийцар а, сериалан хьалхарчу шарахь йукъайолу «Жима итт хьаша» цӀарца. 2003 шарахь ловзарна номинаци йира [[ENnie Awards|ENnie]]  совгӀатца *уггаре дика графикин дизайн а, макет а*, *d20 уггаре дика ловзар''.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш

* Официальный сайт телесериала от Брайана Хенсона


Категори:Австралин фантастикин телесериалаш
Категори:1990-гӀа шерашкара Австарин телесериалаш
Категори:АЦШ Ӏилманан-фантастикин телесериалаш
Категори:Nine Network телеканалан программаш
Категори:Syfy телеканалан программаш
Категори:Космосехь некъбарах телесериалаш
Категори:Ингалсан маттахь телесериалаш
Категори:Космоопера