open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мане (шахӀрестан)

**Мане шахӀрестан** () — Иранан Къилбаседа Хорасан останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Пиш-КъалӀа гӀала йу. 2016 шеран ларарца гӀалин бахархой бара 2 001 стаг (611 доьзал).

## Истори
2023 шарахь Мане бахш (хӀинца — Йукъара бахш) Мане а, Самалькъан а шахӀрестанах дӀахадийна, цунах керла Мане шахӀрестан йина. Керла шахӀрестан йекъна йу шина бахше, хӀоранна йукъахь шишша йуьртан гуо бу. Коьрта гӀала — Пиш-КъалӀа йу.

## Административан йекъайалар
Мане шахӀрестанан административан хӀоттам гайтина таблицехь.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Иранан шахӀрестанаш
Категори:Къилбаседа Хорасан останан шахӀрестанаш
Самалькъан (шахӀрестан)

**Самалькъан шахӀрестан** () — Иранан Къилбаседа Хорасан останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Ашхане гӀала йу. Хьалха шахӀрестанан цӀе «Мане а, Самалькъан а» йара.

## Истори
2013 шарахь ши йурт вовшахтоьхна керла Ава гӀала кхоьллина. 2023 шарахь Мане шахӀрестан кхоьллинчул тӀаьхьа, Мане бахш цуьнан йукъа дӀабелла, ткъа хӀокху шахӀрестанан цӀе Самалькъан шахӀрестан аьлла хийцина.

## Бахархой
2006 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 91 884 стаг (23 040 доьзал). 2011 шеран лараро гайтира 103 944 стаг (28 261 доьзал). 2016 шеран ларарца бахархой бара 101 727 стаг (29 624 доьзал).

## Административан йекъайалар
Самалькъан шахӀрестанан бахархойн дукхаллин истори а, административан хӀоттам а кхаа ларарца гайтина таблицехь (Мане а, Самалькъан а шахӀрестан санна).

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Иранан шахӀрестанаш
Категори:Къилбаседа Хорасан останан шахӀрестанаш
Гарме (шахӀрестан)

**Гарме шахӀрестан** () — Иранан Къилбаседа Хорасан останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Гарме гӀала йу.

## Истори
2008 шарахь Гарме шахӀрестан кхоьллина Джаджром шахӀрестанах Голестан йуьртан гуо а, Мийан-Дашт йуьртан гуо цхьа дакъа а, Даракъ гӀала а схьахадийна.

## Бахархой
2011 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 24 599 стаг (7 039 доьзал). 2016 шеран ларарца бахархой бара 25 475 стаг (7 748 доьзал).

## Административан йекъайалар
Гарме шахӀрестанан бахархойн дукхаллин истори а, административан хӀоттам а шина ларарца гайтина таблицехь.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Иранан шахӀрестанаш
Категори:Къилбаседа Хорасан останан шахӀрестанаш
Ширван (шахӀрестан)

**Ширван шахӀрестан** () — Иранан Къилбаседа Хорасан останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Ширван гӀала йу.

## Истори
Йенги-КъалӀа-йе-Бала йурт 2012 шарахь Къушхане гӀала йина. Зийарат йурт 2013 шарахь гӀалин статусе йаьккхина. Хан-Лакъ йурт 2021 шарахь гӀала йина.

## Бахархой
2006 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 152 493 стаг (37 647 доьзал). 2011 шеран лараро гайтира 157 014 стаг (43 009 доьзал). 2016 шеран ларарца бахархой бара 146 140 стаг (43 873 доьзал).

## Административан йекъайалар
Ширван шахӀрестанан бахархойн дукхаллин истори а, административан хӀоттам а кхаа ларарца гайтина таблицехь.

## Географи
Ширван шахӀрестанан майда 3789 квадратан километр йу. Къилбаседехьа цуьнан доза ду Туркмениьца, къилбехьа — Исфарайен шахӀрестанца, малхбалехьа — Фарудж шахӀрестанца, ткъа малхбузехьа — Боджнурд шахӀрестанца. Климат Ӏай шийла йу, аьхка — барамехь йовха.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Иранан шахӀрестанаш
Категори:Къилбаседа Хорасан останан шахӀрестанаш
Бам а, Сафиабад а (шахӀрестан)

**Бам а, Сафиабад а шахӀрестан** () — Иранан Къилбаседа Хорасан останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Сафиабад гӀала йу. 2016 шеран халкъан ларарца гӀалин бахархой бара 3 427 стаг (1 020 доьзал).

## Истори
2023 шарахь Бам а, Сафиабад а бахш Исфарайен шахӀрестанах схьакъастийна Бам а, Сафиабад а шахӀрестан кхолларан бахьнехь. Керла шахӀрестан йийкъира шина бахше, хӀоранна чохь шишша йуьртан гуо а болуш. Сафиабад гӀала цуьнан коьрта гӀала а, оцу хенахь йерриг шахӀрестанехь цхьаъ бен йоцу гӀала а йара.

## Административан йекъайалар
Бам а, Сафиабад а шахӀрестанан административан хӀоттам гайтина таблицехь.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Бам а, Сафиабад а шахӀрестан
Категори:Къилбаседа Хорасан останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Баджестан (шахӀрестан)

**Баджестан шахӀрестан** () — Иранан Хорасан-Резави останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Баджестан гӀала йу.

## Истори
2007 шарахь Баджестан бахш Гонабад шахӀрестанах схьакъастийна Баджестан шахӀрестан кхолларан гура чохь. Керла шахӀрестан йийкъира шина бахше, хӀоранна чохь шишша йуьртан гуо а болуш.

## Бахархой
2011 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 30 664 стаг (9 244 доьзал). 2016 шеран ларарца бахархой бара 31 207 стаг (10 011 доьзал).

## Административан йекъайалар
Баджестан шахӀрестанан бахархойн дукхаллин истори а, административан хӀоттам а шина ларарца гайтина таблицехь.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Баджестан шахӀрестан
Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Бардаскан (шахӀрестан)

**Бардаскан шахӀрестан** () — Иранан Хорасан-Резави останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Бардаскан гӀала йу.

## Истори
2009 шарахь ШахӀрабад йуьртан гӀалин статус йелира.

## Бахархой
2006 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 68 392 стаг (18 229 доьзал). 2011 шеран ларарца бахархой бара 72 626 стаг (21 171 доьзал). 2016 шеран ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла хилира 75 631 стаг (23 732 доьзал).

## Административан йекъайалар
Бардаскан шахӀрестанан бахархойн дукхаллин истори а, административан хӀоттам а кхаа ларарца гайтина таблицехь.

## Географи а, климат а
Бардаскан Намак гӀум-аренан (Йоккха туьхан гӀум-аре) къилбаседехьа йу. Цуьнан майда 8535 км² йу. Бардаскан хӀордан сизал локхалла 985 метр йу. Бардасканан къилбаседехь шело йу, ткъа къилбехахь а, йуккъехь а климат ах-йекъа тӀера йовха а, йекъа а йу. Шеран йочанийн йуккъера барам 150 мм бу. Аьхка температура 45°C кхаччалц хьалаерза, ткъа Ӏай -5°C кхаччалц охьайолу. Даиман охьаоьху хиш дац, амма масех заманан хиш ду.

## Экономика
Коьрта белхаш — латталелор а, бахамлелор а бу. Коьрта йалташ — кӀа, мукх, бамба а, зира а, ткъа иштта фисташкаш, заьпран, зайт, инжир а, кемсаш а йу. Заьпран, фисташкаш а, инжир а шахӀрестанан коьрта коммерцин сурсаташ ду.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Бардаскан шахӀрестан
Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Гонабад (шахӀрестан)

**Гонабад шахӀрестан** () — Иранан Хорасан-Резави останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Гонабад гӀала йу.

## Истори
2007 шарахь Баджестан бахш шахӀрестанах схьакъастийна Баджестан шахӀрестан кхолларан гура чохь. Рушнаванд йуьртан гӀалин статус йелира 2020 шарахь.

## Бахархой
2006 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 106 158 стаг (30 357 доьзал). 2011 шеран ларарца бахархой бара 80 783 стаг (24 292 доьзал). 2016 шеран ларарца бахархой бара 88 753 стаг (27 607 доьзал).

## Административан йекъайалар
Гонабад шахӀрестанан бахархойн дукхаллин истори а, административан хӀоттам а кхаа ларарца гайтина таблицехь.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Гонабад шахӀрестан
Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Анзорова, Балкан Анзоран йоӀ

**Анзорова Балкан Анзоровна** (псевдоним, бакъ фамили *Назирова*; ) — нохчийн халкъан туьйранча, поэт, музыкахо, Нохч-ГӀалгӀайн пачхьалкхан эшаран а, хелхаран а ансамблан солист, ССРС йаздархойн бертан декъахой.

## Биографи
Доьзалехь кхо йоӀ а, цхьа кӀант а вара. Балкан шолгӀа йоӀ йара доьзалехь. Цуьнан дехарца дас ийцира цунна пондар, иза сиха йоӀа лакха Ӏамийра, локхура гӀараваьллачу нохчийн музыкахочун  Димаев Ӏумаран мукъмаш.

Ишкол чекхйаьккхича Балкана хьехархо болх бира ликбезан курсашкахь, йуккъера ишколехь пионервожати, берийн бешахь кхиорхо, клубан хьаькам, библиотекарь. Мукъачу хенахь иза лелара парашютан спорте, лелара спортан секцешка. 1940 шарахь иза туьйлира Соьлжа-ГӀалин кроссехь, толамна цунна йелира бедарш тоьгу чарх. Дукха хан йалале цунна Ӏемира иза лело, шайн доьзална а, гергарчарна а тегарш дан йолайелира. Цуьнга кхайкхира болх бан Хьалха-Мартанан артеле.

Цуьнца цхьаьна республикин зорбанехь («Ленинан некъ газет», «Орга» литературин альманах) цуьнан дуьххьарлера, байташ зорбане йаха йолайелира. Цуьнца цхьаьна «Тхан иллеш» цӀе йолчу коллективан гуларна йукъайахийтира цуьнан байташ. Иза шуьйра йевзира республикехь халкъан барта кхоллараллин а, шен-шен иллеш а дӀааларца. Цо лело йолийра шен ден сий деш ша схьаэцна "Анзорова" цӀе йолу сценически цӀе. 1940 шарахь ССРС йаздархойн бертан декъашхо хилира. 1939 шарахь цунна йелира «Сийлаллин Билгало» орден.

Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом болуш Анзоровас куьйгалла до артело латтайора эскаран тӀергӀа пазаташ а, тужуркаш а.

1944 шарахь шен къомаца цхьаьна Анзорова хилира депортацехь. Ӏедало тӀедилларх, цуо дӀа ца делира артелан мухар. Цу мухарца цуо удостоверенеш дора нахана, удостоверенино нахана таро лора дӀасалела, цуо дуккха а нахана таро лора ахча даккха, иштта кӀехьара бохура нах мацаллех.

Сталин велла цхьа хан йаьлча, леррина дӀатарбеллачарна дина дехкарш хаъал гӀелделира. 1955-чу шарахь нохчийн маттахь болх бан йолайелла кхазакхийн радио. Кхечу нохчийн гӀарабевллачу артисташца цхьаьна (Димаев Ӏумар Димин воӀ, Айдамирова Марьям Ахьмадан йоӀ, Шамилева Жансари) эфиран тулгӀенаш тӀехь хозийтуш йолу йолчу концерташкахь а дакъалецира Анзоровас. Дукха хан йалале иза тӀеийцира Нохч-ГӀалгӀайн пачхьалкхан иллин а, хелхаран а ансамблан коллективе. 1957-чу шарахь, Нохч-ГӀалгӀайн АССР меттахӀоттийначул тӀаьхьа, дуьххьара даймахка цӀабирзинчу оьздангаллин гӀуллакххошна йукъахь йара Анзорова. ЦӀайеанчул тӀаьхьа арайала йолайелира цуьнан кхоллараллин гуларш: «Сатийсаман тӀемаш», «Даггара», «Хьалхара седа», кхин а.

## Йемалалла
Кусаев Ӏадиз йаздира:

## Библиографи
### Нохчийн маттахь
* Коллективан гулар: Нохч-ГӀалгӀайн поэташ. Соьлжа-ГӀала, 1939;
* Коллективан гулар «Тхан иллеш». Соьлжа-ГӀала, 1940;
* «ЙоІа кІантах йолуш лекхна йиш». «ДоттагІалла», 1959, № 2;
* Нохч-ГӀалгӀайн поэзин антологи. Соьлжа-ГІала, 1981.

### Оьрсийн маттахь
* Коллективан гулар: Нохч-ГӀалгӀайчоьнан поэташ. Соьлжа-ГӀала, 1939;
* «Хьалхара седа». , 1975;
* «Даггара». , 1976;
* «Сатийсаман тӀемаш». , 1988;

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
* 

## Литература
* 
* 

Категори:ССРС поэташ-эшархой
Категори:Нохчийчоьнан композиторш
Батаева, Хеда

**Хеда Батаева** () — нохчийн поэт.

## Биографи
Чекхйаьккхина хьехархойн доьшийла Соьлжа-ГӀалахь, цул тӀаьхьа Нохчийн пачхьалкхан университетан филологин факультет. Хьийхира Олхазар-КӀотаран а, ГӀой-Чура ишколашкахь. Болх бира «Орга» а, «Стелаӏад» а журналийн редакцешкахь.

1984 шарахь литературин «Орга» журнало дуьххьа йехархойн кхеле йехкира цуьнан байташ. Авторан оцу хенахь 14 шо дара. Кхин а шо даьлча цуо шолгӀа меттиг йаьккхира республикин литературин къовсамехь. 1990-гӀа шераш дуьйлалуш иза Нохчийн Республикин йаздархойн бертан йукъайахара, оцу хенахь председатель вара гӀараваьлла нохчийн поэт Арсанукаев Шайхи.

Цуьнан байташ кест-кеста арайовла йуьйлайелира Нохчийчохь арахоьцучу газетийн а, журналийн а агӀонаш тӀехь, цул тӀаьхьа коллективан гуларшкахь а. 1880-гӀа шераш дуьйлалучу хенахь, шен 12 шо долуш, «Пхьаьрмат» (Прометей) цӀе йолчу литературин цхьаьнакхетаралле дӀакхийтира иза, цига йалийра шен ишколехь ненан меттан а, литературин а хьехархочо. Цуьнан Ӏуналча вара цуьнан ишколера хьехархо, гӀараваьлла поэт Бисултанов Апти. Пхьаьрматехь цунна бевзира Бексултанов Муса, Жумалаева Лула, кхиболу сийлахь поэташ а.

Кечдеш дара цуьнан хьалхара жайна, амма иза хӀаллак хилира 1995 шарахь Нохчийн жайнин арахецараллин бумбанаш тоьхна. ШолгӀа а хьаьжира иза зорба тоха, 2002 шарахь, цунна а аьтту ца белира — Батаева реза ца хилира редакцин хьелашца.

2001 шарахь арайелира цуьнан авторийн гулар «Озан лар».

Карарчу хенахь йеха Францехь.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

## Хьажоргаш
* 

Категори:Нохчийн поэташ
Категори:Нохчийн пачхьалкхан университетехь дешнарш
Кашмар (шахӀрестан)

**Кашмар шахӀрестан** () — Иранан Хорасан-Резави останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Кашмар гӀала йу.

## Истори
2019 шарахь кхоьллира ФарахӀ-Дашт бахш, иза йийкъира Къала-йе Бала а, Резкъабад а йуьртан гуонашка. Оццу хенахь Кухсорх бахш шахӀрестанан йукъара схьакъастийна Кухсорх шахӀрестан кхоьллира. 2021 шарахь ши йурт вовшахтухуш Фарг-Къала йуьрт кхоьллира, ткъа 2022 шарахь цунах гӀала хилира.

## Бахархой
2006 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 146 536 стаг (39 554 доьзал). 2011 шеран ларарца бахархой бара 157 149 стаг (46 726 доьзал). 2016 шеран ларарца бахархой бара 168 664 стаг (52 778 доьзал).

## Административан йекъайалар
Кашмар шахӀрестанан бахархойн дукхаллин истори а, административан хӀоттам а кхаа ларарца гайтина таблицехь.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Кашмар шахӀрестан
Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Калат (шахӀрестан)

**Калат шахӀрестан** () — Иранан Хорасан-Резави останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Калат гӀала йу.

## Истори
2003 шарахь Калат шахӀрестан кхоьллира. 2021 шарахь Йукъара бахш йукъахь Чарам йуьртан гуо кхоьллира, ткъа ХӀезармасджед бахш кхолларан гура чохь ХӀезармасджед йуьртан гуо цунах схьакъастийра. Оццу шарахь Ченар а, Хьасанабад-е Лайен-е Нов а йуьрташна гӀалин статус йелира.

## Бахархой
### Этникан хӀоттам
Калат шахӀрестанан бахархойх ах гергга Тюркаш бу (азербайджанийн орамаш долуш а, текке туркменаш а). 35% — курдаш бу, 15% — гӀажарий (персаш) бу.

### Дукхалла
2006 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 39 560 стаг (9 489 доьзал). 2011 шеран ларарца бахархой бара 38 232 стаг (10 298 доьзал). 2016 шеран ларарца бахархой бара 36 237 стаг (10 708 доьзал).

## Административан йекъайалар
Калат шахӀрестанан бахархойн дукхаллин истори а, административан хӀоттам а кхаа ларарца гайтина таблицехь.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Калат шахӀрестан
Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Къучан (шахӀрестан)

**Къучан шахӀрестан** () — Иранан Хорасан-Резави останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Къучан гӀала йу.

## Истори
2004 шо кхаччалц Къучан шахӀрестанан йукъахь кхо бахш бара: Йукъара, Баджгиран а, Фарудж а. ТӀаьххьарниг шахӀрестанах схьакъастийна Къилбаседа Хорасан останан Фарудж шахӀрестан кхоьллира.

2020 шарахь Йукъара бахшах схьакъастийна АбкухӀ бахш а, Къучан-Атикъ бахш а кхоьллира. 2021 шарахь Альмаджекъ, Мезердж а, ШахӀре-КохӀне а йуьрташна гӀалин статус йелира.

## Бахархой
2006 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 179 613 стаг (45 502 доьзал). 2011 шеран ларарца бахархой бара 179 714 стаг (51 045 доьзал). 2016 шеран ларарца бахархой бара 174 495 стаг (52 851 доьзал).

## Административан йекъайалар
Къучан шахӀрестанан бахархойн дукхаллин истори а, административан хӀоттам а кхаа ларарца гайтина таблицехь.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Къучан шахӀрестан
Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
МахӀвелат (шахӀрестан)

**МахӀвелат шахӀрестан** () — Иранан Хорасан-Резави останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Фейзабад гӀала йу. ШахӀрестан кхоьллина 2005 шарахь.

## Истори
ШадмехӀр йуьртана гӀалин статус йелира 2009 шарахь, Ӏабдулабад йуьртана — 2024 шарахь.

## Бахархой
2006 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 47 068 стаг (12 268 доьзал). 2011 шеран ларарца бахархой бара 48 900 стаг (14 226 доьзал). 2016 шеран ларарца бахархой бара 51 409 стаг (15 844 доьзал).

## Административан йекъайалар
МахӀвелат шахӀрестанан бахархойн дукхаллин истори а, административан хӀоттам а кхаа ларарца гайтина таблицехь.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:МахӀвелат шахӀрестан
Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
МашхӀад (шахӀрестан)

**МашхӀад шахӀрестан** () — Иранан Хорасан-Резави останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — МашхӀад гӀала йу, иза иштта останан центр а йу.

## Истори
2007 шарахь шахӀрестанах схьакъастийна Торкъабе-Шандиз шахӀрестан (хьалха Биналуд цӀе йолуш) кхоьллира.

## Бахархой
2006 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 2 848 637 стаг (746 652 доьзал). 2011 шеран ларарца бахархой бара 3 069 941 стаг (889 034 доьзал). 2016 шеран ларарца бахархой бара 3 372 660 стаг (1 021 068 доьзал). Иза Иранан бахархойн дукхаллица шолгӀа шахӀрестан йу (ТехӀранал тӀаьхьа).

## Административан йекъайалар
МашхӀад шахӀрестанан бахархойн дукхаллин истори а, административан хӀоттам а кхаа ларарца гайтина таблицехь.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:МашхӀад шахӀрестан
Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Сабзевар (шахӀрестан)

**Сабзевар шахӀрестан** () — Иранан Хорасан-Резави останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Сабзевар гӀала йу.

## Истори
2006 шеран халкъан ларарал тӀаьхьа шахӀрестанах схьакъастийна Джоветайн шахӀрестан, Джовейн шахӀрестан а, Хошаб шахӀрестан а кхоьллира. 2011 шеран ларарал тӀаьхьа схьакъастийна Даварзан шахӀрестан, ткъа 2016 шеран ларарал тӀаьхьа — Шештамад шахӀрестан.

## Бахархой
2006 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 429 187 стаг (116 891 доьзал). 2011 шеран ларарца бахархой бара 319 893 стаг (98 581 доьзал). 2016 шеран ларарца бахархой бара 306 310 стаг (95 553 доьзал).

## Административан йекъайалар
Сабзевар шахӀрестанан бахархойн дукхаллин истори а, административан хӀоттам а кхаа ларарца гайтина таблицехь.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Сабзевар шахӀрестан
Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Торбате-Джам (шахӀрестан)

**Торбате-Джам шахӀрестан** () — Иранан Хорасан-Резави останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Торбате-Джам гӀала йу.

## Истори
2006 шеран халкъан ларарал тӀаьхьа Ахьмадабад-Совлат йуьртана гӀалин статус йелира. 2016 шеран ларарал тӀаьхьа Самиабад-Арбаб-Дин-Мухьаммад йуьртана а гӀалин статус йелира. 2017 шарахь Салехьабад бахш шахӀрестанах схьакъастийна, цуьнан бух тӀехь Салехьабад шахӀрестан кхоьллира.

## Бахархой
2006 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 239 395 стаг (53 510 доьзал). 2011 шеран ларарца бахархой бара 262 712 стаг (65 817 доьзал). 2016 шеран ларарца бахархой бара 267 671 стаг (71 802 доьзал).

## Административан йекъайалар
Торбате-Джам шахӀрестанан бахархойн дукхаллин истори а, административан хӀоттам а кхаа ларарца гайтина таблицехь.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Торбате-Джам шахӀрестан
Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Нишапур (шахӀрестан)

**Нишапур шахӀрестан** () — Иранан Хорасан-Резави останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Нишапур гӀала йу. Нишапур йу останехь йоккхаллица шолгӀа гӀала, ткъа Малхбален Иранехь — кхолгӀа.

## Истори
2007 шарахь шахӀрестанах схьакъастийна Фирузе шахӀрестан (хьалха Тахт-е Джолге цӀе йолуш) кхоьллира. 2020 шарахь Зеберхан шахӀрестан схьакъастийна, ткъа 2023 шарахь — Миян-Джолге шахӀрестан.

## Бахархой
2006 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 441 184 стаг (118 214 доьзал). 2011 шеран ларарца бахархой бара 433 105 стаг (128 969 доьзал). 2016 шеран ларарца бахархой бара 451 780 стаг (142 545 доьзал).

## Административан йекъайалар
Нишапур шахӀрестанан бахархойн дукхаллин истори а, административан хӀоттам а кхаа ларарца гайтина таблицехь.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Нишапур шахӀрестан
Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Торкхабе а, Шандиз а (шахӀрестан)

**Торкхабе а, Шандиз а шахӀрестан** () — Иранан Хорасан-Резави останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Торкхабе гӀала йу.

## Истори
2006 шеран халкъан ларарал тӀаьхьа МашхӀад шахӀрестанах схьакъастийна Торкхабе бахш, цуьнан бух тӀехь Биналуд шахӀрестан кхоьллира (тӀаьхьа цӀе хийцина Торкхабе а, Шандиз а аьлла). ШахӀрестан йийкъина йу шина бахше, хӀоранна йукъахь шишша йуьртан гуо а болуш.

## Бахархой
2011 шеран ларарца бахархой бара 58 483 стаг (17 457 доьзал). 2016 шеран ларарца бахархой бара 69 640 стаг (21 861 доьзал).

## Административан йекъайалар
Торкхабе а, Шандиз а шахӀрестанан бахархойн дукхаллин истори а, административан хӀоттам а шина ларарца гайтина таблицехь.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Торкхабе а, Шандиз а шахӀрестан
Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Хаф (шахӀрестан)

**Хаф шахӀрестан** () — Иранан Хорасан-Резави останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Хаф гӀала йу.

## Истори
СедехӀ йуьртана гӀалин статус йелла 2021 шарахь. ШахӀрестан кхоьллина 1989 шарахь.

## Бахархой
2006 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 108 964 стаг (23 896 доьзал). 2011 шеран ларарца бахархой бара 121 859 стаг (29 923 доьзал). 2016 шеран ларарца бахархой бара 138 972 стаг (36 399 доьзал).

## Административан йекъайалар
Хаф шахӀрестанан бахархойн дукхаллин истори а, административан хӀоттам а кхаа ларарца гайтина таблицехь.

## Археологи
Хаф шахӀрестанна гергахь йу шира гӀала Зузан, иза ЮНЕСКО-н Дуьненан ирсан тептаре йаккха йиллина йу.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Хаф шахӀрестан
Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Хошаб (шахӀрестан)

**Хошаб шахӀрестан** () — Иранан Хорасан-Резави останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Солтанабад гӀала йу.

## Истори
2010 шарахь Хошаб бахш Сабзевар шахӀрестан йукъара йаьккхина, шахӀрестан кхоьллира. Цу хенахь цуьнан коьрта гӀала Солтанабад йара. 2019 шарахь кхоьллина НоудехӀ-е Анъкъалаб бахш. Мешкан йуьртана гӀалин статус йелла 2017 шарахь, НоудехӀ-е Анъкъалаб йуьртана — 2020 шарахь.

## Бахархой
2011 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 37 914 стаг (10 989 доьзал). 2016 шеран ларарца бахархойн дукхалла йара 37 181 стаг (11 883 доьзал).

## Административан йекъайалар
Хошаб шахӀрестанан бахархойн истори а, административан хӀоттам а шина ларарца гайтина таблицехь.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Хошаб шахӀрестан
Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Ченаран (шахӀрестан)

**Ченаран шахӀрестан** () — Иранан Хорасан-Резави останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Ченаран гӀала йу. ШахӀрестан кхоьллина 1990 шарахь.

## Истори
Гольмакан йуьртана гӀалин статус йелла 2007 шарахь. 2014 шарахь керла гӀала Гольбахар кхоьллира.

2020 шарахь Радкан бахш а, Сеййедабад бахш а кхоьллина. Иштта оцу шарахь Гольбахар бахш Ченаран шахӀрестанах дӀакъаьстина, ша йолу Гольбахар шахӀрестан кхоьллина. Сеййедабад йуьртана гӀалин статус йелла 2021 шарахь.

## Бахархой
2006 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 108 533 стаг (26 937 доьзал). 2011 шеран ларарца — 125 601 стаг (34 477 доьзал). 2016 шеран ларарца бахархой бара 155 013 стаг (45 105 доьзал).

## Административан йекъайалар
Ченаран шахӀрестанан бахархойн истори а, административан хӀоттам а кхаа ларарца гайтина таблицехь.

## Экономика
Ченаран — йуьртабахаман шахӀрестан йу. ТӀаьхьарчу хенахь кхузахь промышленность а кхуьуш йу. ГӀалин йистехь дукха ферманаш йу.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Ченаран шахӀрестан
Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Куьсхорх (шахӀрестан)

**Куьсхорх шахӀрестан** () — Иранан Хорасан-Резави останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Риваш гӀала йу.

## Истори
2019 шарахь Куьсхорх бахш Кашмар шахӀрестан йукъара йаьккхина, шахӀрестан кхоьллира. Иза шина бахшах йекъалуш йу, цу хенахь Риваш цуьнан цхьаъ бен йолу гӀала йара.

## Бахархой
2016 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан административан центр йолу Риваш гӀалин бахархой бара 5 687 стаг (1 701 доьзал). Йерриг шахӀрестанан бахархойн дукхалла 2016 шарахь 25 014 стаг йара.

## Административан йекъайалар
Куьсхорх шахӀрестанан административан хӀоттам таблицехь гайтина йу.

## Хьажа иштта

## Билгалдахарш


Категори:Куьсхорх шахӀрестан
Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Гольбахар (шахӀрестан)

**Гольбахар шахӀрестан** () — Иранан Хорасан-Резави останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Гольбахар гӀала йу.

## Истори
2020 шарахь Гольбахар бахш Ченаран шахӀрестан йукъара йаьккхина, шахӀрестан кхоьллира. Иза шина бахшах йекъалуш йу, административан центр Гольбахар гӀала йу.

## Бахархой
2016 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан административан центр йолу Гольбахар гӀалин бахархой бара 36 877 стаг (10 854 доьзал). Йерриг шахӀрестанан бахархойн дукхалла 2016 шарахь 66 321 стаг йара (19 444 доьзал).

## Административан йекъайалар
Гольбахар шахӀрестанан административан хӀоттам таблицехь гайтина йу.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Иранан шахӀрестанаш
Категори:Гольбахар шахӀрестан
Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш
Фирузе (шахӀрестан)

**Фирузе шахӀрестан** () — Иранан Хорасан-Резави останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Фирузе гӀала йу.

## Истори
2007 шарахь Нишапур шахӀрестанах схьакъастийна ТагӀенкухӀ а, Тахт-е Джолге а бахшех Тахт-е Джолге шахӀрестан кхоьллира (тӀаьхьа цӀе хийцина Фирузе аьлла). ШахӀрестан йийкъина йу шина бахше, хӀоранна йукъахь шишша йуьртан гуо а болуш.

Гармаб йуьртана гӀалин статус йелла 2021 шарахь.

## Бахархой
2011 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 42 739 стаг (12 351 доьзал). 2016 шеран ларарца бахархой бара 37 539 стаг (11 783 доьзал).

## Административан йекъайалар
Фирузе шахӀрестанан бахархойн дукхаллин истори а, административан хӀоттам а шина ларарца гайтина таблицехь.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Фирузе шахӀрестан
Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Зеберхан (шахӀрестан)

**Зеберхан шахӀрестан** () — Иранан Хорасан-Резави останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Къадамгахь гӀала йу.

## Истори
2016 шеран халкъан ларар дӀадаьллачул тӀаьхьа Зеберхан бахш Нишапур шахӀрестан йукъара йаьккхина, шахӀрестан кхоьллира. Иза шина бахшах йекъалуш йу, административан центр Къадамгахь гӀала йу. Исхьакъабад йуьртана гӀалин статус йелла 2023 шарахь.

## Бахархой
2016 шеран халкъан ларарца Къадамгахь гӀалин бахархой бара 3 127 стаг (992 доьзал). Йерриг Зеберхан шахӀрестанан бахархойн дукхалла 2016 шарахь 56 635 стаг йара (18 251 доьзал).

## Административан йекъайалар
Зеберхан шахӀрестанан административан хӀоттам таблицехь гайтина йу.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Зеберхан шахӀрестан
Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Бирджанд (шахӀрестан)

**Бирджанд шахӀрестан** () — Иранан Къилба Хорасан останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Бирджанд гӀала йу.

## Истори
2007 шарахь Мохьаммадийе йуьртана гӀалин статус йелла, цӀе МохьаммадшахӀр аьлла хийцина. 2011 шеран халкъан ларар дӀадаьллачул тӀаьхьа Хусуф шахӀрестан Бирджандан йукъара йаьккхина, ша лаьтта шахӀрестан кхоьллира. 2016 шеран ларар дӀадаьллачул тӀаьхьа Шакхенат бахш кхоьллина.

## Бахархой
Бирджанд шахӀрестанан бахархойн динамика а, административан хӀоттам а лахахь гайтина йу.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Бирджанд шахӀрестан
Категори:Къилба Хорасан останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Бошруйе (шахӀрестан)

**Бошруйе шахӀрестан** () — Иранан Къилба Хорасан останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Бошруйе гӀала йу.

## Истори
Бошруйе гӀалахь а, цуьнан гуонахьа а шира гӀишлош йу. Историн жайнашкахь ма-гайттара, гӀала йара 700 шо хьалха а. Цуьнан уггаре гӀарадаьллачу меттигех йу Къале-йе Дохтар (ЙоьӀан гӀала). 2008 шарахь Фердоус шахӀрестан йукъара Бошруйе бахш дӀа а къастийна, ша лаьтта шахӀрестан кхоьллира.

## Бахархой
Бошруйе шахӀрестанан бахархойн динамика а, административан хӀоттам а лахахь гайтина йу.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Бошруйе шахӀрестан
Категори:Къилба Хорасан останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Дармиан (шахӀрестан)

**Дармиан шахӀрестан** () — Иранан Къилба Хорасан останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Асадийе гӀала йу.

## Истори
2006 шеран халкъан ларар дӀадаьллачул тӀаьхьа Газик, КъохӀестан, Табас-е Масина эвлашна гӀалин статус йелира.

2016 шеран ларар дӀадаьллачул тӀаьхьа Мийандашт бахш кхоьллира. Цуьнан йукъа йахара КъохӀестан бахшара схьайаккхина Фахруд йуьртан гуо а, Йукъара бахшара схьайаккхина Мийандашт йуьртан гуо а. Иштта кхоьллира керла йуьртан гуонаш: НугӀаб (Йукъара бахшехь) а, Кушкак (КъохӀестан бахшехь) а.

## Бахархой
Дармиан шахӀрестанан бахархойн динамика а, административан хӀоттам а лахахь гайтина йу.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Дармиан шахӀрестан
Категори:Къилба Хорасан останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
НехӀбандан (шахӀрестан)

**НехӀбандан шахӀрестан** () — Иранан Къилба Хорасан останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — НехӀбандан гӀала йу.

## Истори
2016 шеран халкъан ларар дӀадаьллачул тӀаьхьа Шусеф бахшехь Гарм-е Тамам Дехь йуьртан гуо кхоьллира. Иштта Сардаран бахш кхоьллира, цуьнан йукъа йахара Шусеф бахшехь хилла Ӏарабхане йуьртан гуо а, керла кхоьллина СахӀлабад а, Сейедал а йуьртан гуонаш а.

## Бахархой
НехӀбандан шахӀрестанан бахархойн динамика а, административан хӀоттам а лахахь гайтина йу. 2006 шарахь бахархойн барам хилла 56 089 стаг, 2011 шарахь — 57 258 стаг, ткъа 2016 шеран ларарца — 51 449 стаг.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:НехӀбандан шахӀрестан
Категори:Къилба Хорасан останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Фердоус (шахӀрестан)

**Фердоус шахӀрестан** () — Иранан Къилба Хорасан останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Фердоус гӀала йу.

## Истори
ШахӀрестан кхоьллина 1944 шарахь. Маца йерриг а Хорасан остан кхаа декъе йекъча, Фердоус шахӀрестан малхбалехьа Разави Хорасан останан йукъахь йара, амма 2006 шарахь иза Къилба Хорасан остан йукъа йахара.

2006 шеран ларарал тӀаьхьа Бошруйе бахш шахӀрестанан статус а йелла Фердоусах дӀахиллайелира. 2020 шарахь Исламийе бахш кхоьллира, цуьнан йукъа йахара БахӀестан а, Борун а йуьртан гуонаш а, Исламийе гӀала а. БахӀестан-е Олйа йуьртана гӀалин статус йелира, цӀе а БахӀестан аьлла хийцира.

## Бахархой
Фердоус шахӀрестанан бахархойн динамика а, административан хӀоттам а лахахь гайтина йу. 2006 шарахь бахархойн барам хилла 61 346 стаг, 2011 шарахь — 41 626 стаг, ткъа 2016 шеран ларарца — 45 523 стаг.

## Йуьртабахам
Фердоус шахӀрестан маьхси а, загӀа а бахьнехь йевзаш йу.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Фердоус шахӀрестан
Категори:Къилба Хорасан останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Ӏешкъабад (шахӀрестан)

**Ӏешкъабад шахӀрестан** () — Иранан Къилба Хорасан останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Ӏешкъабад гӀала йу. 2016 шеран ларарца гӀалин бахархой хилла 3 965 стаг.

## Истори
2001 шарахь Табас шахӀрестан Йазд остан йукъа йахара. 2013 шарахь иза Къилба Хорасан остан йукъа йахара.

2024 шарахь Дастгардан бахш Табас шахӀрестанах дӀа а хадийна, цунах Ӏешкъабад шахӀрестан кхоьллира, ткъа бахшан цӀе Йукъара бахш аьлла хийцира. Керла шахӀрестан шина бахше йекъна йу, хӀоранна йукъахь шишша йуьртан гуо а болуш. Ӏешкъабад йу шахӀрестанан коьрта гӀала а, цхьаъ бен йоцу гӀала а.

## Бахархой
### Административан йекъайалар
Ӏешкъабад шахӀрестанан административан хӀоттам лахахь гайтина йу.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Ӏешкъабад шахӀрестан
Категори:Къилба Хорасан останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Хусеф (шахӀрестан)

**Хусеф шахӀрестан** () — Иранан Къилба Хорасан останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — Хусеф гӀала йу.

## Истори
2012 шарахь Хусеф бахш Бирджанд шахӀрестанах дӀа а хадийна, Хусеф шахӀрестан кхоьллира. Иза шина бахше а, пхеа йуьртан гуоне а йекъна йу. ШахӀрестан кхоьллинчул тӀаьхьа Мохьаммадийе йурт гӀалин статусе айира, хӀинца цуьнан цӀе МохьаммадшахӀр йу.

## Бахархой
2016 шеран ларарца шахӀрестанан бахархой хилла 27 600 стаг (7 492 кхача).

### Административан йекъайалар
Хусеф шахӀрестанан административан хӀоттам лахахь гайтина йу.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:Хусеф шахӀрестан
Категори:Къилба Хорасан останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
ЗиркухӀ (шахӀрестан)

**ЗиркухӀ шахӀрестан** () — Иранан Къилба Хорасан останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — ХӀаджиабад гӀала йу.

## Истори
2013 шарахь ЗиркухӀ а, Зохан а бахшаш Къаен шахӀрестанах дӀа а хадийна, ЗиркухӀ шахӀрестан кхоьллира. Иза кхаа бахше йекъна йу. 2016 шеран ларарл тӀаьхьа Абиз-е Джадид йуьртана гӀалин статус йелла.

## Бахархой
2016 шеран ларарца шахӀрестанан бахархой хилла 40 155 стаг (11 178 кхача).

### Административан йекъайалар
ЗиркухӀ шахӀрестанан административан хӀоттам лахахь гайтина йу.

## Хьажа иштта

## Комментареш

## Билгалдахарш


Категори:ЗиркухӀ шахӀрестан
Категори:Къилба Хорасан останан шахӀрестанаш
Категори:Иранан шахӀрестанаш
Абтар (Хузестан)

**Абтар** () — ГӀажарийчоьнан Хузестанан останан (провинцин) Абаданан шахӀрестанан Арвандкенаран Новабадан дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 27 стаг, 8 доьзалехь.

## Географи
Абтар лаьтташ йу Иранан къилба-малхбузехьарчу декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран къилба-малхбузехьа, Персийн айман бердйистан герга.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:Абаданан нах беха меттигаш
Категори:Хузестанан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Алиабад (АбадехӀ)

**Алиабад** () — ГӀажарийчоьнан Фарсан останан (провинцин) АбадехӀан шахӀрестанан Централан Бидакан дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 148 стаг, 47 доьзалехь.

## Географи
Алиабад лаьтташ йу Иранан къилбехьарчу декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран къилбехьа, Загрос ламанан кӀажошкахь.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:АбадехӀан нах беха меттигаш
Категори:Фарсан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Категори:Бот:Проблемаш йолу Иранан НБМ
Абанар (Илам)

**Абанар** () — ГӀажарийчоьнан Иламан останан (провинцин) Абдананан шахӀрестанан Калатан Абанаран дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 1322 стаг, 179 доьзалехь.

## Географи
Абанар лаьтташ йу Иранан малхбузехьарчу декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран къилба-малхбузехьа, Иракъца дозана герга.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:Абдананан нах беха меттигаш
Категори:Иламан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Баудж Хейл

**Баудж Хейл** () — ГӀажарийчоьнан Мазандаранан останан (провинцин) Аббасабадан шахӀрестанан Централан Лангаруд-е Шаркъин дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 342 стаг, 83 доьзалехь.

## Географи
Баудж Хейл лаьтташ йу Иранан къилбаседехьарчу декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран къилбаседехьа, Каспий-хӀордан бердйистан герга.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:Аббасабадан нах беха меттигаш
Категори:Мазандаранан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Категори:Бот:Проблемаш йолу Иранан НБМ
Абдолабад (Абйек)

**Абдолабад** () — ГӀажарийчоьнан Къазвинан останан (провинцин) Абйекан шахӀрестанан Башарйатан Башарйат-е ГӀарбин дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 1369 стаг, 323 доьзалехь.

## Географи
Абдолабад лаьтташ йу Иранан Къазвинан останехь.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:Абйекан нах беха меттигаш
Категори:Къазвинан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Категори:Бот:Проблемаш йолу Иранан НБМ
АгӀур

**АгӀур** () — ГӀажарийчоьнан Занджанан останан (провинцин) АбхӀаран шахӀрестанан Централан Довлатабадан дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 260 стаг, 73 доьзалехь.

## Географи
АгӀур лаьтташ йу Иранан Занджанан останехь.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:АбхӀаран нах беха меттигаш
Категори:Занджанан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Категори:Бот:Проблемаш йолу Иранан НБМ
Сирри (Иран)

**Сирри** () — ГӀажарийчоьнан ХӀормозганан останан (провинцин) Абумусаан шахӀрестанан Централан Сиррин дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 2041 стаг, 36 доьзалехь.

## Географи
Сирри лаьтташ йу Иранан къилбехьарчу декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран къилбехьа, Персийн а, Ӏоманан а айманийн бердйистан герга.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:Абумусаан нах беха меттигаш
Категори:ХӀормозганан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Категори:Бот:Проблемаш йолу Иранан НБМ
Абеллу

**Абеллу** () — ГӀажарийчоьнан Еаст Азербаиджанан останан (провинцин) АхӀаран шахӀрестанан Централан АзгӀанан дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 207 стаг, 45 доьзалехь.

## Географи
Абеллу лаьтташ йу Иранан Еаст Азербаиджанан останехь.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:АхӀаран нах беха меттигаш
Категори:Еаст Азербаиджанан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Аб Барик-е Софла (Алигударз)

**Аб Барик-е Софла** () — ГӀажарийчоьнан Лорестанан останан (провинцин) Алигударзан шахӀрестанан Централан Борборуд-е Шаркъин дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 360 стаг, 69 доьзалехь.

## Географи
Аб Барик-е Софла лаьтташ йу Иранан малхбузехьарчу декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран къилба-малхбузехьа, Загрос ламанашкахь.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:Алигударзан нах беха меттигаш
Категори:Лорестанан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
ДехӀ-е Борзу (Лорестан)

**ДехӀ-е Борзу** () — ГӀажарийчоьнан ан останан (провинцин) Алигударзан шахӀрестанан  дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 0 стаг, 13 доьзалехь.

## Географи
ДехӀ-е Борзу лаьтташ йу Иранан ан останехь.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:Алигударзан нах беха меттигаш
Категори:ан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Категори:Бот:Проблемаш йолу Иранан НБМ
Ира (Мазандаран)

**Ира** () — ГӀажарийчоьнан Мазандаранан останан (провинцин) Амолан шахӀрестанан Лариджанан Бала Лариджанан дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 69 стаг, 29 доьзалехь.

## Географи
Ира лаьтташ йу Иранан къилбаседехьарчу декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран къилбаседехьа, Каспий-хӀордан бердйистан герга.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:Амолан нах беха меттигаш
Категори:Мазандаранан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Категори:Бот:Проблемаш йолу Иранан НБМ
Аббасабад (Анар)

**Аббасабад** () — ГӀажарийчоьнан Керманан останан (провинцин) Анаран шахӀрестанан Централан ХӀосейнабадан дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 218 стаг, 47 доьзалехь.

## Географи
Аббасабад лаьтташ йу Иранан къилба-малхбалехьарчу декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран къилбехьа.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:Анаран нах беха меттигаш
Категори:Керманан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Аб Бид-е ГаллехӀ Тавак

**Аб Бид-е ГаллехӀ Тавак** () — ГӀажарийчоьнан Хузестанан останан (провинцин) Андикаан шахӀрестанан Централан КъалехӀ-йе ХваджехӀан дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 279 стаг, 48 доьзалехь.

## Географи
Аб Бид-е ГаллехӀ Тавак лаьтташ йу Иранан къилба-малхбузехьарчу декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран къилба-малхбузехьа, Персийн айман бердйистан герга.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:Андикаан нах беха меттигаш
Категори:Хузестанан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Абкенар (Гилан)

**Абкенар** () — ГӀажарийчоьнан Гиланан останан (провинцин) Бандар-е Анзалиан шахӀрестанан Централан ЧахӀар ФаризехӀан дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 1926 стаг, 979 доьзалехь.

## Географи
Абкенар лаьтташ йу Иранан къилбаседа-малхбузехьарчу декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран къилбаседа-малхбузехьа, Каспий-хӀордан бердйистан герга.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:Бандар-е Анзалиан нах беха меттигаш
Категори:Гиланан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Категори:Бот:Проблемаш йолу Иранан НБМ
Амалия Гессен-Дармштадтан

**Фридерика Амалия Гессен-Дармштадтан** (; 1754 шеран 20 июнехь, Пренцлау — 1832 шеран 21 июнехь, Брухзаль) — Гессен-Дармштадтан паччахьан йоӀ, марехь Баденан когаметта принцесса. Гессен-Дармштадтан ландграфан Людвиг IX а, Генриетта Каролинин Пфальц-Цвейбрюккенан йоӀ. Оьрсийн хин волчу император Павел I хьалхара зудчун сийлахь-йеза стун Наталья Алексеевнин йоккхаха йолу йиша, Александр I зудчун император-аьзнин Елизавета Алексеевнин нана, Александр II зудчун император-аьзнин Мария Александровнин нена нана, сийлахь-йоккха стун Ольга Фёдоровнин нена ненан нана, тӀаьххьара россин император-аьзнин Александра Фёдоровнин а, сийлахь-йоккха стун Елизавета Фёдоровнин а нена нена ненан нана.

## Биографи
1773 шарахь Амалия, шен кегийчу йижаршца цхьаьна, Вильгельминица а, Луизица а, император-аьзнис Екатерина II нускал санна лорура когаметтаволчу сийлахь-воккхачу элин Павелан. Шен цхьана кехат тӀехь цо йаздина паччахьан йоӀах лаьцна: «...Йоккханиг чӀогӀа эсала йу». Паччахьан кӀанта Вильгельмина хаьржинчул тӀаьхьа, Амалиян император-аьзнис Сийлахь-йоккха Екатеринин орден йелира, кхин тӀе совгӀат делира 5 эз. туьма.

Амалия  1774 шеран 15 июлехь маре йахара шен шичега Карл Людвиг Баденера, маркграфан Карл Фридрихан а, иза 1806 шарахь хилира хьалхара сийлахь-воккха Баденан герцог, Каролина Луиза Гессен-Дармштадтан а кӀанте, Амалин дейиша йу. Амалия хила а ца хилира Баденан сийлахь-йоккха герцог-аьзни, хӀунда аьлча цуьнан майра дел хьалха велира 1801 шарахь.

Цуьнан заманхоша дийцарехь, маркграф-аьзни Амалия «чӀогӀа хьекъале а, онда амал йолуш а йара». Наполеонан политикаца мостагӀалла долуш йара иза, шен кӀента Стефани Богарнеца захалонна дуьхьал йара иза. Венин конгрессан заманчохь шен дакъа лецира Сийлахь-йоккха Баденан герцогаллин, иза коьллинера Наполеона, латташ а ца дойуш Ӏалашдина.

## ТӀаьхье
* Катарина Амалия Кристиана Луиза (1776 шеран 13 июль — 1823 шеран 26 октябрь).
* Фридерика Каролина Вильгельмина (1776 шеран 13 июль — 1841 шеран 13 ноябрь) — 1797 шеран 9 март – шолгӀа зуда Максимилиан I.
* Луиза Мария Августа (1779 шеран 24 январь — 1826 шеран 16 май) — 1793 шеран 9 октябрехь императоран Александр I зуда хилла.
* Фридерика Доротея Вильгельмина (1781 шеран 12 март — 1826 шеран 25 сентябрь) — 1797 шеран 31 октябрехь Густав IV Адольфан зуда хилла. Уьш дӀасакъаьстина 1812 шарахь.
* Мария Елизавета Вильгельмина (1782 шеран 7 сентябрь — 1808 шеран 29 апрель) — 1802 шеран 1 ноябрехь Фридрих Вильгельман, Брауншвейг-Вольфенбюттелан герцоган зуда хилла.
* Карл Фридрих (1784 шеран 13 сентябрь — 1785 шеран 1 март).
* Карл Людвиг Фридрих (1786 шеран 8 июнь — 1818 шеран 8 декабрь) — Баденан хин волу шолгӀа сийлахь-воккха герцог. 1806 шеран апрелехь Стефания де Богарнен майра хилла.
* Вильгельмина Луиза (1788 шеран 10 сентябрь — 1836 шеран 27 январь) — 1804 шеран 19 июнехь сийлахь-воккха герцоган Людвига II Гессенан зуда хилла.

## Дай

## Билгалдахарш

Категори:Гессен-Дармштадтан принцессаш
Категори:Баденан паччахьан йоьӀрий
Аббасабад (Акъкъала)

**Аббасабад** () — ГӀажарийчоьнан Голестанан останан (провинцин) Акъкъалаан шахӀрестанан Вошмгиран МазраехӀ-йе Шомалин дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 468 стаг, 92 доьзалехь.

## Географи
Аббасабад лаьтташ йу Иранан къилбаседехьарчу декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран къилбаседа-малхбалехьа, Каспий-хӀордан малхбалехьара бердйистан герга.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:Акъкъалаан нах беха меттигаш
Категори:Голестанан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
АхӀмадабад (Арак)

**АхӀмадабад** () — ГӀажарийчоьнан Марказиан останан (провинцин) Аракан шахӀрестанан Централан МасумийехӀан дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 68 стаг, 16 доьзалехь.

## Географи
АхӀмадабад лаьтташ йу Иранан центрехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран къилба-малхбузехьарчу декъехь.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:Аракан нах беха меттигаш
Категори:Марказиан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Категори:Бот:Проблемаш йолу Иранан НБМ
Алиабад-е Кавир

**Алиабад-е Кавир** () — ГӀажарийчоьнан ИсфахӀанан останан (провинцин) Аран ва Бидголан шахӀрестанан Централан Сефиддаштан дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 1330 стаг, 339 доьзалехь.

## Географи
Алиабад-е Кавир лаьтташ йу Иранан ИсфахӀанан останехь.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:Аран ва Бидголан нах беха меттигаш
Категори:ИсфахӀанан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Категори:Бот:Проблемаш йолу Иранан НБМ
Аббасабад (Ардабил)

**Аббасабад** () — ГӀажарийчоьнан Ардабилан останан (провинцин) Ардабилан шахӀрестанан ХӀиран Фуладлуи-йе Джонубин дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 81 стаг, 24 доьзалехь.

## Географи
Аббасабад лаьтташ йу Иранан Ардабилан останехь.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:Ардабилан нах беха меттигаш
Категори:Ардабилан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Категори:Бот:Проблемаш йолу Иранан НБМ
АхӀмадабад (Арсанджан)

**АхӀмадабад** () — ГӀажарийчоьнан Фарсан останан (провинцин) Арсанджанан шахӀрестанан Централан Шурабан дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 418 стаг, 92 доьзалехь.

## Географи
АхӀмадабад лаьтташ йу Иранан къилбехьарчу декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран къилбехьа, Загрос ламанан кӀажошкахь.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:Арсанджанан нах беха меттигаш
Категори:Фарсан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Джафарабад (Арсанджан)

**Джафарабад** () — ГӀажарийчоьнан ан останан (провинцин) Арсанджанан шахӀрестанан  дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 0 стаг, 40 доьзалехь.

## Географи
Джафарабад лаьтташ йу Иранан ан останехь.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:Арсанджанан нах беха меттигаш
Категори:ан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Категори:Бот:Проблемаш йолу Иранан НБМ
АхӀу ТаппехӀ

**АхӀу ТаппехӀ** () — ГӀажарийчоьнан ХӀамаданан останан (провинцин) Асадабадан шахӀрестанан Централан ЧахӀардулин дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 293 стаг, 63 доьзалехь.

## Географи
АхӀу ТаппехӀ лаьтташ йу Иранан малхбузехьарчу декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран малхбузехьа.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:Асадабадан нах беха меттигаш
Категори:ХӀамаданан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Аханд

**Аханд** () — ГӀажарийчоьнан БушехӀран останан (провинцин) АсалуйехӀан шахӀрестанан Централан Ахандан дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 6775 стаг, 455 доьзалехь.

## Географи
Аханд лаьтташ йу Иранан БушехӀран останехь.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:АсалуйехӀан нах беха меттигаш
Категори:БушехӀран нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Категори:Бот:Проблемаш йолу Иранан НБМ
Алиабад (Ашкезар)

**Алиабад** () — ГӀажарийчоьнан Йаздан останан (провинцин) Ашкезаран шахӀрестанан Централан Ростакъан дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла Below reporting threshold стаг, 0 доьзалехь.

## Географи
Алиабад лаьтташ йу Иранан Йаздан останехь.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:Ашкезаран нах беха меттигаш
Категори:Йаздан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Категори:Бот:Проблемаш йолу Иранан НБМ
Амир ХӀендехӀ (ДехӀшал)

**Амир ХӀендехӀ** () — ГӀажарийчоьнан Гиланан останан (провинцин) АстанехӀ-йе АшрафийехӀан шахӀрестанан Централан ДехӀшалан дехестанара эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 767 стаг, 303 доьзалехь.

## Географи
Амир ХӀендехӀ лаьтташ йу Иранан къилбаседа-малхбузехьарчу декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран къилбаседа-малхбузехьа, Каспий-хӀордан бердйистан герга.

## Истори

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:АстанехӀ-йе АшрафийехӀан нах беха меттигаш
Категори:Гиланан нах беха меттигаш
Категори:Иранан нах беха меттигаш
Категори:Бот:Проблемаш йолу Иранан НБМ