Америкин баскетболан ассоциаци

**Америкин баскетболан ассоциаци** () — хьалха  америкин профессионалийн баскетболан лига, кхоьллина 1967 шарахь. ДӀабаьккхина 1976 шарахь Къоман баскетболан ассоциацих дӀатоьхна.

## АБА истори
1967 шарахь КъБА йукъайоьдура итт команда, лигин низам чӀогӀа морса дара йукъабахка луучарна, масала йукъабохкучара йукъадилла дезара 1,5 миллион доллар, цу тӀе командийн санаш гена йара таханлерачарна. Иза бахьнехь масех гӀалара бизнесменаша сацам бира КъБАца къовсалур долу альтернативан профессионалийн баскетболан лига кхолла, Ӏалашо йара масех шо даьлча ши лига вовшахтоха. АБАн хьалхара комиссар хилира «Миннеаполис Лейкерсан» гӀараваьлла ловзархо Майкен Джордж. АБА клубийн аьтту белира КъБА  клубашкара масех лакхара классан ловзархо къевсина ваккха, кхин а суьдхой сехьабаха.

АБАхь лелаш КъБАчух къаьстина кхин низам дара: командашна тӀелата 30 секунда лора КъБАн 24 секундин меттана, ткъа 1967/1968 шарахь йукъайаьккхира кхаа очкон зона, КъБАхь иза йукъа ца йаьккхира кхин а шийтта шо даьлча бен. Кхин а АБАхь официалан лелайора бес-бесара (цӀен-кӀайн-сина) буьрка, оцу хенахь КъБАхь ловзура ламаста хилла стандартан цӀен-можа буьрканца. Кхин а КъБАх цхьа ладаме къастам бара АБАхь регионийн командаш хилар, масала, «Виргиния Сквайрз» а, «Каролина Кугарз» а, цара шайн цӀера матчаш ловзайора шайн штатийн тайп-тайпана гӀаланийн майданашкахь.

АБА а, КъБА а цхьаьнатохарх дийцарш долийра 1970 шеран аьхка, амма Робертсон Оскара КъБАн дуьхьала суьде ловзархошна алсама бакъонаш ца ло аьлла, арз дар бахьнехь, суьдо цхьаьнакхетар дӀатеттира. АБА хиларо таро йира клубашна йукъахь къовсам латто, цигара схьа, ловзархойн алапа айарехь а. 1976 шарахь вовшахкхийтира, амма АБАн дукхаха йолу клубаш ахча ца тоарна дӀайевллера. КъБА дехь йиъ клуб бен ца йелира: «Нью-Йорк Нетс», «Денвер Наггетс», «Индиана Пэйсерс», «Сан-Антонио Спёрс».

## Лигин комиссараш

«Миннеаполис Лейкерс» клубан хьалха цӀейаххана хилла ловзархо Майкен Джордж хилира АБАн хьалхара комиссар, цуо йукъабаьккхина кхаа очкон асанан кхетам а, лигин сурсатийн хьаьрк а — цӀен-кӀайн-сина бесаш. Майкен мукъавелира 1969 шарахь. Дебуше Дэйв, «Нью-Йорк Никс» командина йукъахь КъБА шозза чемпион хилла, лигин тӀаьххьара комиссар хилира, иза 1976 шарахь КъБАх дӀакхетталц, 1974/1975 шерашкахь иза «Нью-Йорк Нетс» командин вице-президентан а, инарлин менеджеран а даржехь вара.

* Майкен Джордж (1967—1969)
* Джеймс Карсон Гарднер (1969) (ханна)
* Дольф Джек (1969—1972)
* Карлсон Боб (1972—1973)
* Сторен Майк (1973—1974)
* Мунчак Тедд (1974—1975)
* Дебуше Дэйв (1975—1976)

## Ассоциацин командаш
Ассоциацин цхьайтта командех шиъ бен, «Индиана Пэйсерс» а, «Кентукки Колонелс» а, шеш йолу исс шарахь цкъан а цӀе ца хийцира, йолу меттиг а ца хийцира. Уьш йоцуш шеш беха меттиг кхин а «Денвер Ларкс / Рокетс / Наггетс» клубо а ца хийцира, иза йуьхьанца Канзас-Ситихь (Миссури штат) кхолла ойла йара, амма дийзира оьшу арена ца хиларна дийзира Денвере дехьадовла. Лиганаш вовшахкхетарна КъБАх кхетта йеа клубанна тӀе, тӀаьхьа ширачу лигехь орамаш тесна кхин а бархӀ команда дехьайаьккхира керлачу лиге: «Даллас», «Майами», «Мемфис», «Миннесота», «Нью-Орлеан», «Хьюстон», «Шарлотт», «Юта». 2001 шарахь клуб «Ванкувер Гриззлис» Луисвилле (Кентукки штат) дехьайоккхуш, «Кентукки Колонелсан» хилла цӀийне хьоьжура, амма хаьржира «Мемфис». ХӀинца Луисвилл коьрта претендент йу КъБА шорйарна, хӀунда аьлча 2010 шарахь гӀалахь йина керла спортан арена «КФС Ям-центр», 22 000 саг хьажархо чухоьу, иза дуккха а йоккха йу «Фридом Холлал», иза «Колонелсан» цӀера арена йара (16 600 хьажархо).

### Блок-шоташца лидерш

## ТӀеман трибунал
Локвудан кхера кхо хӀума дара:

#оцу девно дуьненайукъара гӀовгӀа йаккхарах, цуо АЦШ йоьхьӀаьржа хӀотторах;
#японаша къиза америкин йийсархой байарх; кхин а
#Лаулин, уггаре дикачех шкипер, верах.


Локвуд балийра турслой, тешалла дира Лаулинехьа, 28 мартехь хиллачух цхьа болу бехк шена тӀелецира. Турслоша ши аргумент йалийра. Хьалхарниг, «Ава Маруна» кхерамаза чекхволийла ца деллера. Лаулинна ца хаара «Ава Марус» хӀун хьо. ШолгӀа аргумент хуьттаренна ца дар. Лаулинан тактика жимачу кеманна дуьхьала йаьккхинера. Тактика толлуш, хьевсира берриг цуьнан тӀаме. Суьдан таме деган ойла йитира, Лаулина кхин а туьйлира бехк кеман тӀера кхечарна тӀе ца билларна.

ТӀеман трибунало дӀабаьккхира бехк хьаькамийн омар кхочуш ца дарна. Суьдо боккъала а Лаулин бехке вира ледарло йалийтарна, кхел йира тӀеман-хӀордан флотан министро таӀзар дан. Нимица, тӀаӀзар кӀеда хеташ, суьдан декъахошна бехкбаккхаран кехат йаздира, цара Лаулинна динчул алсама таӀзар дара иза.

## Дуьненан шолгӀа тӀеман резюме
Кхета деза, тӀеман заманан хин бухахула лела хӀордахошна доьналлин делла дерриг совгӀаташ делла хила тарло тӀелеташ динчу зиенашца. Лаулин совгӀаташа церан башхаллаш гойту.

## Ассоциацин командаш

### Лидеры по передачам

### Схьалацарехь лидерш

### Хаккъийн хьалхара легион
Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Президента хазахетарца ло Сийлахь легионан орден Цхьаьнатоьхна Штатийн тӀеман-хӀордан флотан контр-адмирална Лаулин Чарльз Эллиоттна (NSN: 0-72307/1100), Цхьаьнатоьхна Штатийн правительствон хьалха 1964 шеран 24 августера 1966 шеран 24 сентябрь кхаччалц Хин бухахула лела кеманийн йалхолгӀа флотилин баьчча волуш гӀуллакхаш дарна, хакъ долу низмехь хиларна. Шен болх тӀех дика бевзаш волу, муха а некъ карош волу, контр-адмирала Лаулина тӀеман а, оперативан а баьччалла дира АЦШ Атлантикин флотан хин бухара ницкъийн. 
Вашингтонан тӀеман-хӀордан гуонан комендантан даржехь Лаулина чекхйаьккхира шен карьера шолгӀа Сийлахь легионан орденца.

## Кар-кара далар
1999 шарахь кхоьллира керла лига, цунна йелира иштта цӀе. Оцу лигехь иштта лелайо бес-бесара буьрка (цӀен-кӀайн-сина), амма оригиналан АБАх къаьсташ цунна йукъахь бац КъБАхь санна лакхара тӀегӀанера ловзархой, амма керла лигин командийн и ловзар доцург йаккхийра аренаш тӀехь ца ловзу, кхин а телевизионехь уьш ца гойту.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Remember the ABA
* ABA Memorabilia

Категори:Америкин баскетболан ассоциаци
Категори:1976 шарахь дӀайаьлларш