София Шведийн

**София Вильгельмина Катарина Мария Ловиса Шарлотта Анна Шведийн** (, ; 1801 шеран 21 майхь, , Швеци — 1865 шеран 6 июлехь, Карлсруэн гӀала, Баден) — шведий паччахьан йоӀ, марехь йолуш Баденан сийлахь-йоккха герцог. Сийлахь-йоккха стун Ольга Федоровнин нана.

## Биографи
София йина Швецин паччахьан Густав IV а, цуьнан зудчун Фредерика Баденан а доьзалехь. Йинчул тӀаьхьа паччахьан йоӀ дӀайелира паччахьан берийн гувернантке Делагарди Хедвиг Ульрике (1761—1832).

Софин исс шо дара 1809 шарахь шен да даржера вохийна, доьзал махкара дӀабаха дезначу хенахь. Дозанал арахьа махкахбахале паччахьан доьзал цӀахь лаьцна латтош бара. Гольштейн-Готторпан паччахьан йоӀан Гедвиг Шарлотта тептар тӀехь паччахьан йоӀ йийцира «тӀех чӀогӀа жима йоӀ йу, шен вешин Густавал кӀезиг ша-шена тӀехь урхалла деш». Цхьана анекдотехь йийцира йишин а, вешин а амалийн башхалла. Фредерикана а, цуьнан берашна а махкара арадовла бакъо йелча, хиллачу паччахьца дозанал арахьа цхьаьнакхета, фон Ферсен Ханс Аксель веара цаьрга, дозанал арахьа дӀасалеларан кхерамазаллин низам дийцаре дан. Иза дӀаваха кечвелча, цунна неӀ схьайелла вахара Софин воккхах волу ваша. ТӀаьхьо паччахь-аьзни хиллачу Фредерикас шен тептар тӀехь йаздира: «Софияс шен дахарехь цкъа а дийр дацара и тайпа хӀума, цо шех тӀех лакхара ойла йо».
1809 шеран декабрехь Софин доьзало йитира Швеци.

1819 шеран 25 июлехь паччахьан йоӀ Софи маре йахара Баденан Леопольде, сийлахь герцоган Карл Фридрих Баденан кӀанте, цуьнан шолгӀа морганатически захалонах граф-аьзни Луиза Каролина Гейер фон Гохберго вина. Леопольдан а, Софин а захало дира цуьнан ден вашас Карла, Баденан сийлахьчу герцога, хийрачу паччахьан йоӀаца захало дарца Леопольдан аьтто хир бу Баденан паччахьан Ӏарше хьалавала аьлла. Леопольд принц санна къобалвинехь а, иза йуьхьанца морганан тӀаьхье лоруш вара, Баденан тажах ирс эца хьакъ вацара. Баденан сийлахь герцог Людвиг I-ра волчу хенахь Леопольдан доьзал гӀийла бехаш бара. 1820 шарахь Софис шен дуьххьарлера бер дира — Баденан Александрина, хинйолу Саксони-Кобурган а, Готан а герцог-аьзни.

1830 шарахь цуьнан майра Баденан урхалла деш волу герцог хилира, Софин *Баденан сийлахь-йоккха герцог-аьзнин* титул йелира. Паччахьан керто йуьйцура София хьекъал долуш майрачуьнга ладугӀу зуда, амма луьра нана санна. ТӀаьхьа дӀайуьжура иза, амма хьалхе гӀоттуш, кест-кеста кехаташ йаздора йерриг а Европехь болчу шен гергарчаьрга. Герцог-аьзнин говзаллица а, Ӏилманца а, политикица а шовкъ йолуш йара. Европехь мел хуьлуш болчу политикин хиламех лаьцна хаам беш хилла цунна. Цо жигара кехаташ яздора дуккха а немцойн политикашка.

## ТӀаьхье
* Александрина (1820—1904) — Саксен-Кобург-Готийн герцог Эрнст II зуда, бераш ца хилла;
* Людвиг II (1824—1858) — 1852—1856 шерашкахь Баденан сийлахь-воккха герцог, зуда йалийна ца хилла;
* Фридрих I (1826—1907) — 1856—1907 шерашкахь Баденан сийлахь-воккха герцог, цуьнан зуда хилла Пруссин паччахьан йоӀ Луиза, кхоъ бер хилла;
* Вильгельм (1829—1897) — Баденан паччахьан кӀант, паччахьан йоӀан Мария Максимилиановна Лейхтенберган майра, ши доьзалхо вара;
* Карл (1832—1906), зуда хилла барон-аьзни Розалия фон Бейст;
* Мария (1834—1899) — марехь хилла Эрнст Леопольдехь, Лейнингенан элехь, ши доьзалхо хилла;
* Цецилия (Ольга Фёдоровна) (1839—1891) — марехь хилла сийлахь-воккха элехь Михаил Николаевичехь, ворхӀ доьзалхо хилла.

## Дай

## Билгалдахарш

## Литература
* Heribert Jansson (in Swedish). Drottning Victoria (Queen Victoria). Hökerbergs Bokförlag. (1963) ISBN.
*  (search for all versions on WorldCat)
* Anteckningar om svenska qvinnor. [Utg. av P.G. Berg och Wilhelmina Stålberg]. Stockholm, 1864—1866.

## Хьажоргаш
* Профиль на Geneall.net
* Профиль на Thepeerage.com

Категори:Швецин паччахьан йоӀрий
Категори:Баденан сийлахь-йоккха герцог-аьзни
Категори:Немцойн принцессаш
Категори:XIX бӀешеран Европин урхалчийн зударий