open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Минцаев, Магомед Шавалович

**Мохьмад Шавалович Минцаев** (вина 1979, Бено-Юрт, Теркан кӀошт, Нохч-ГӀалгӀайн АССР, РСФСР, СССР) — Оьрсийн Ӏилманча, технически Ӏилманийн доктор, Соьлжа-ГӀалийн Нефтяной Университетан ректор (ГГНТУ).

## Биография
2001 шарахь чекха йаьккхина Москоханй автонекъин институт (МАДИ). Цуьнан корматалла йара «Автоматизация технологических процессов в строительстве». 2004 шарахь ларйина кандидатски диссертаций «Автоматизация выдерживания бетона в монолитном строительстве». 2005 шарахь дуьйна— заведующий лабораторией автоматики и доцент кафедры «Автоматизация производственных процессов» МАДИ.

2007 шарахь Минцаев хоьттина доладархо кафедрой «Автоматизация и управление» Соьлжа-ГӀалин нефтяной институтан. 2008 шарахь иза дӀахоттвина начальник научно-исследовательский секторан нефтяной институтан.

2010 шарахь апрель баттахь Минцаевс кхоьллийна студентийн а, аспирантийн а тоба МАДИ тоьлла Москвахь йолу робототехническийн фестивалехь.

100 сов йолу научный публикацийн автор (цун йуккъехь цхьа монографий а), 14 патент якхнарг, царн йуккъехь ЭВМ программаш. Цуьнан куьйгаллехь ларайина 2 кандидатский диссертаци. Минцаеван куьйгаллехь 2014 шарахь дуьнен чу йаьлла геотермальной электростанци Ханкальски месторождении.

Декабрь баттахь, 2016 шарахь дуьйна — дешаран Ӏилманан Департаментан директори заместитель, мартехь дуьйна — август 2018 шо чекхдаллалц дешаран Ӏилманан Департаментан директор. Августехь 2018 шарахь хоьттина коьртара проректор ГГНТУ. Сентябрехь 2018 шарахь иза дӀахоттийна ГГНТУ ректорийн дарже, Хасана Таймасханова хийцавеш.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
* 

Категори:Техникин Ӏилманийн докторш
Категори:Адамаш абатца
Категори:Бинарш 1979 шарахь
Таймасханов, Хьасан Ӏеламсолтин воӀ

**Таймасха́нов Хьаса́н Ӏеламсолтин воӀ** (род. , , Кхазакхийн ССР) — Россин Ӏилманча, экономикин Ӏилманийн лор, профессор, ректор Соьлжа-ГӀалин пачхьалкхан мехкадаьттан техникин университетан академик Миллионщиков цӀарх (2008—2018).

## Дахаран кхолларалла
1980-чу шарахь дика доьшуш чекхйаьккхина Ламанан йуьртабахаман институтан

«Йуьртабахаман бухгалтерин учёт» олу говзалла, хьехха Ламанан йуьртабахаман институтехь.

Ларйина кандидатски диссертаци темехь «Региональны АПК болхбар хьалабаккхар (Нохчийн Республикин)».

1992—2000-чу шерашкахь— хьехархо Нохчийн пачхьалкхан университетехь. 1995-чу шарахь дуьйна 1998-гӀа кхаччалц болхбина куьйгалхо Нохчийн Респбликан йуьртабахаман министерстван информационно-аналитически центрехь, цхьанаэбеш йуьртабахаман министерствера болх хьехархочун гӀуллакх университетехь.

2000—2008-чу шерашкахь болхбина Нохчийн Республикин правительствехь министран заместитель по экономике и финансам, заместителем Председателя Правительства Чеченской Республики, министром сельского хозяйства.

2008-чу шарахь дуьйна — ректор Соьлжа-ГӀалин пачхьалкхан мехкадаьттан техникин университетан академик М.nbsp;Д.nbsp;Миллионщиков цӀарх, «Экономическая теория» кафедран доладархо, экономически Ӏилманийн лор (2012), профессор (2013). 2018-чу шеран сентябрехь цуьнан ректоран дарж хийцира Мохьмада Минцаева.

## Лоьран диссертаци
Таймасхановин лоьран диссертацехь гучадевлира шортта заимствования из чужих текстов, в частности из Википедии. Статистические данные за 2003 год выдавались за сведения 2007 года, а данные 2004 года — за данные 2010. Во фрагментах, заимствованных из других диссертаций, Калмыкия была заменена на Чечню. Но диссертационный совет, проходивший в Орловском государственном аграрном университете единогласно проголосовал за то, что «доводы авторов коллективного заявления о наличии некорректного заимствования в диссертации Таймасханова Х. Э. на соискание учёной степени доктора экономических наук не нашли своего потдверждения».

## Билгалдахарш

Категори:Нохчийн университетан хьехархой
Категори:Ломан аграрин университет чекхйаьккхинарш
Категори:Ахьмад Кадыровн цӀарах йолу орденан кавалераш
Категори:Адамаш абатца
Категори:Экономисташ абатца
Категори:Ӏилманчаш абатца
Категори:Экономикин Ӏилманийн докторш
Категори:Бинарш Карагандахь
Категори:Бинарш 1954 шарахь
Ульянов, Дмитрий Ильич

**Улья́нов Дми́трий Ильи́ч** (1874 шеран 4 (16) август, Симбирск — 1943 шеран 16 июль, Горки Ленински) — Россин революционер а, советийн партин гӀуллакххо, Ленин Владимир Ильичан жимха волу ваша.

## Биографи
1893 шарахь Самарин гимназии чекхйоккхий, дӀахӀутту Москохан университетан медицинин факультет. Студент волуш, иза волавелира москохан «Белхалойн бертан» къайлаха йолчу марксистийн кружокашкахь революцин гӀуллакх лело.

1897 шеран ноябрехь дуьххьара лецира «Цхьаьнатоьхначу мехкаллин Бертан кхеташонан» а, «Белхалойн бератан» а гӀуллакх бахьнехь, университетера дӀа а ваьккхина шарахь набахтехь Ӏийра. Цул тӀаьхьа араваьккхира Туле, ткъа цхьа бутт баьлча кхелхира Подольске, цигахь вехира 1898 шо кхаччалц полицин терго а хӀоттийна. Цул тӀаьхьа 1917 шо кхаччалц иза лецира масийттаза.

1900 шарахь хилира «Сун» корреспондент, ткъа 1901 шарахь чекхйаьккхира Императоран Дерптан университетан медицинин факультет.

1903—1914 шерашкахь цхьаьна лелийра лоьран болх а, революцин гӀуллакх а. 1903 шарахь ву Тулехь революцин балхахь, РСДБП II гуламан векал, цул тӀаьхьа РСДБП ЦК Киевра агент. Масийттаза лецира. 1905—1907 шерашкарчу революцин заманахь лор болх бира Симбирскехь, РСДПБ комитетан декъахо вара, тӀаккха болх бира Москохан губернин Серпуховн уездехь, цул тӀаьхьа ГӀирмин Феодосехь.

## Хьажоргаш

* Всероссийское генеалогическое древо
* Младший брат
* Хронограф. Узники крови

Категори:Новодевичьи кешнашкахь дӀабоьхкинарш
Категори:Ленинан доьзал
Категори:Большевикаш
Категори:«Сун» агенташ
Категори:РСДРП II гуламан векалш
Категори:ЕКП(б) XVII гуламан делегаташ
Категори:Россин империн самарин гимназешкара арахецнарш
Баляй, Беким

**Беки́м Абдю́ль Баля́й** (; 1991 шеран 11 январь, Шкодер) — албанера футболист. Иза ловза «Штурм» цӀе йолу клубехь а, Албанин гулйина тобанехь а.

## Клубашкахь ловзар
Баляй ловза волавелира «Влазния» цӀе йолу Албанера клубехь. 17 шо кхаьчча цо дакъалецира шен Албанера лакхара лигехь хьалхара ловзарехь «Беселидья» (Лежа) цӀе йолу тобанан дуьхьула 2008 шеран 17 майхь. 2009/10 шерийн сезонехь Баляй хилира «Влазнин» коьрта тобанан декъашхо. 2010 шарахь кхоьчу Албанера футболистца Одисе Роши и шиъ ваханера Франци «ПСЖ» клубе шаьш гайта, амма Францехь царне реза ца хилира. 2010 шеран 17 июнехь Баляйс 4 шеран контракт йира «Генчлербирлиги» цӀе йолу Турцера клубац. Турцин Суперлигехь иза цкъа бен ца левзира, 90-гӀа минутехь «Галатасарайн» дуьхал хьешахь ловзуш кхоьчу футболистан меттан араваьлла. 2011 шарахь Баляй «Влазния» а, «Тирана» а цӀе йолу Албанин клубаш шайгхьа ловза кхайкхира. Оцу шеран 20 январехь цо «Тиранехь» шина шарахь ловзур ву аьлла барт бира. Оцу бертахь цуьнан шеран алап хуьлура €70 000 сезонехь. Оцу шеран 18 августехь Баляйс цхьа гол чутуьхира 2011 шеран Албанин Суперкубкехь. И гол йоцург кхи чутоха аьтту ца белира цунан цу шарахь. 2016—2019 шерашкахь иза левзира Соьлжа-ГӀалин «Ахматехь».

## Гулйина тобанехь ловзар
Беким Баляй масийттуза левзира Албанин берийн а, кегирхойн а гулийна тобанашкахь. 2010 шаран 17 февралехь иза дуьххьара левзира Албанин коьрта гулйина тобанехь иза Косово пачхьалкхан гулйина тобанан дуьхьала ловзуш. Оцу ловзарехь цо шен гулйина тобанехь хьалхара гол туьхура. Иштта Португалехь оцу пачхьалкахн гулйина тобанан дуьхьуьла ловзуш Баляйс чутоьхна голас нахана тамашена хетта толам беккхира цуьнан тобанан.

## Ловзарийн статистика

### Тобанан

### Гулйина тобанехь

**Йерриг: 35 ловзар / 6 гол;** eu-football.info.

## Кхиамаш

### Тобанан кхиамаш
 **«Влазния»**
* Албанин Кубкан толамхо: 2007/08

 **«Тирана»**
* Албанин Кубкан толамхо **(2)**: 2010/11, 2011/12
* Албанин Суперкубкан толамхо: 2011

 **«Спарта Прага»**
* Чехин чемпионатехь 2-гӀа меттиг: 2012/13

 **«Риека»**

* Хорватин чемпионатехь 2-гӀа меттиг **(2)**: 2014/15, 2015/16

### Шен кхиамаш
* Албанин Суперлиган тоьлла къона футболист: 2011/12

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* National Football Teams (англ.) сайтехь йолу профиль
* 
* 

Категори:ФК Ахьмад ловзархой
Категори:Бинарш 1991 шарахь
Федьков, Андрей Юрьевич

**Андре́й Ю́рьевич Федько́в** () — советски а, российски а футболист, нападающий.

## Биографи
СДЮСШОР СКА Ростов-на-Дону кхиамхо (цуьнан хьлхара тренер вара Юрий Дмитриевич Агеев), ростован спортинтернатан кхиамхо.

Иза левзира «Ростсельмашехь» (Ростов-на-Дону, 1988, 1992), СКА Ростов-на-Дону (1989—1991, 2006), «Спартак»-дубль Москва (1991), «Кремень» Кременчуг (1992—1994, 1996—1997), ЦСКА-«Борисфен» Киев (1995), «Шахтёр» Донецк (1995—1996), «Балтика» Калининград (1997—1999), «Сокол» Саратов (2000—2003), «Терек» Грозный (2004—2005, 2007), «Шексна» Череповец (2008).

Иза левзира Россин чемпионатан лакхара лигехь 151 матч, чуьтуьхуьра 38 гол. Украинин лакхара лигехь иза левзира 114 матч, чуьтуьхира 39 гол. Россин хьалхара дивизионехь иза левзира 167 матч, чуьтуьхира 100 гол. 100-гӀа гол цо чуьтуьхира 2007 шеран 5 ноябрехь «Терек» — «Содовик» ловзарехь (4:0).

2008 шеран сентябрехь шен хьалхалера травмийн лазар чӀагӀдалар бахьнехь цо футболах ловзар дитира.

## Гулйина тобанехь ловзар
Россин гулйина тобанехь иза шозза левзира:

* 2001 шеран 25 апрель. Югослави — **Россия** 0:1. 45 минотехь левзича хийцира.
* 2001 шеран 6 июнь. Люксембург — **Россия** 1:2. 25 минотехь левзира кхоьчу футболистан меттан аравьлла.

## Кхиамаш

* 2003/2004 шерийн Россин Кубок йаьккхира (ФК «Терек» тобанехь)
* Россин хьалхара дивизионехь 1-ра меттиг: 2000 *(ФК «Сокол» тобанехь)*, 2004 *(ФК «Терек» тобанехь)*
* Россин хьалхара дивизионехь 2-гӀа меттиг: 2007 *(ФК «Терек» тобанехь)*
* Россин бомбардирийн «Клуб 100» декъашхо: 104 гол.
* Россин хьалхара дивизионан тоьлла бомбардир (2): 2000, 2004
* Россин хьалхара дивизионан тоьлла ловзархо: 2000, 2004

Гуьмсехь цхьана ураман Андрей Федькован цӀе тиллина.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
* Федьков № 11! (неопр.). «Спорт-Экспресс», 26 апреля 2005
* Федьков: «Однажды забил затылком из-за штрафной». (неопр.). «СЭ», 26 апреля 2005
* Все голы, статистика. (неопр.). «СЭ», 26 апреля 2005

Категори:Терекан ловзархой
Категори:ССРС футболисташ
Категори:Бинарш 1971 шарахь
Категори:Бинарш 4 июлехь
Фраев, Сослан Михайлович

**Фра́ев Сосла́н Миха́йлович** (; ) — советийн, Россин, узбекистанан паргӀата кепара латархо, Европин чемпион, Россин дуьненайукъара классан спортан говзанча.

## Биографи
Вина 1970 шеран 15 мартехь Къилбаседа-ХӀирийчоьнан правобережни кӀоштан Беслан гӀалахь. Ӏамийна тренеро Дзагоев Рамазан Ахсарбековича. 1989 шарахь ССРС чемпион хилира кегийрхошна йукъахь. 1992 шарахь хилира Москохара ЛПД чемпионатан борзан совгӀатхо. 1993 шарахь Москохахь хилира Россин чемпион. 1994 шарахь хилира Европин чемпион. 1995 шарахь хилира шолгӀа Россин чемпионатехь Пермехь. 1996 шарахь Дуьненан кедан борзанан совгӀатхо хилира. Кхузза хилира борзанан совгӀатхо Азин чемпионатехь (1997, 1998, 1999). АЦШ (1992) йиллина чемпионатан а, КъахӀирехь хиллачу Африкин йиллина чемпионатан толамхо а.

2004 шеран 3 сентрехь, Бесланехь волуш, йогучу ишкол чуьра дӀандаргашна кӀелара бераш арадохучу меттигерачу бахархошна йукъахь хьалхарчех цхьаъ вара. Цуьнан ваша, Фраев Руслан (1967—2004), уггаре хьалха кхелхинчех вара.

Фраев Сослана чекхйаьккхира нохч-ГӀалгӀайн пачхьалкхан Толстой Лев Николаевичан цӀарах университетан экономикин факультет.

Фраев Сослан Правобережни кӀоштан муниципалан кхолламан куьйгалхо ву. 

Зудчуьнца а, кхаа бераца а веха Бесланехь (берийн цӀераш — Фариза, Руслан, Маьхьарбек.

## Спортан кхиамаш
* Европин чемпион Румехь (1994)
* Россин чемпион Москохахь (1993)
* АЦШн йиллина чемпионатан толамхо (1992)
* КъахӀирехь хиллачу йиллина Африкин чемпионатан толамхо 

## СовгӀаташ а, сийлахь цӀераш а
* «Россехь Олимпийн болам кхиоран гӀуллакхашна» мидал 
* Сийлахь цӀе «Физикин оьздангаллин а, спортан а хьакъ долу белхало»

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Фраев Сослан
* Чемпионаты Европы по вольной борьбе 
* Рейтинг спортсменов Фраев Сослан
* Фраев Сослан Михайлович 
* Рамазан Дзагоев был тренером Сослана Фраева

Категори:ССРС латархой
Категори:Узбекистанан латархой
Категори:ПаргӀата кепара латарехь Россин чемпионаш
Категори:ПаргӀата кепара латарехь Европин чемпионаш
Категори:Нохчийн пачхьалкхан университетера арахецнарш
Хасковон область

**Хасковон область** () — Болгарин регион, Болгарин къилбаера-юккъера регионан йукъайогӀу.

Административан центр — гӀала Хасково.

## Билгалдахарш

Категори:Болгарин областаш
Добрич (Болгари)

**Добрич** () — Болгарин Добричин областера гӀала. Бахархойн дукхалла 90 953 стаг (2016).

## Билгалдахарш

Категори:Болгарин гӀаланаш
Бургас

**Бургас** () — Болгарин Бургасан областера гӀала. Бахархойн дукхалла 211 752 стаг (2016).

## Билгалдахарш

Категори:Болгарин гӀаланаш
Стара-Загора

**Стара-Загора** () — Болгарин Старозагоран областера гӀала. Бахархойн дукхалла 135 889 стаг (2016).

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:Болгарин гӀаланаш
Шумен

**Шумен** (, ) — Болгарин Шуменан областера гӀала. Бахархойн дукхалла 87 924 стаг (2016).

## Билгалдахарш

Категори:Болгарин гӀаланаш
Федьков

**Федьков:**
## Адамаш
* Федьков, Андрей Юрьевич (1971) - Россин футболист.
## Нах беха меттиг
* Федьков Починок - Архангельскан областан Верхни Тойман кӀоштара эвла.
Хьан юьхь дага ца йогӀу

**«Хьан юьхь дага ца йогӀу»** () — 1988-чу шарахь йаьккхина йолу Раймундас Банионис фильм ю.
## Сюжет

## Рольшкахь
* Ина Розенайте — *Лета* 
* Лукас Жилис — *Саулюс* 
* Даля Меленайте — *коьрта лор* 
* Линас Паугис — *педагог Антанас* 
* Элеонора Коризнайте — *лорйиша* 
* Альбинас Келерис — *хьехархо*
* Алдона Янушаускайте — *хьехархо*
* Витаутас Григолис — *хьехархо*
* Габия Яраминайте-Рышкувене — *Гинтаре* 
* Аудроне Марцинкявичюте — *Янина* 
* Ренатас Шаяука — *Юозелис* 
* Гедиминас Карка — *гӀарол* 
* Евгения Шулгайте — *Латин баба*

## Билгалдахарш
Роши, Одисе

**Оди́се Ро́ши** (; 22 мая 1991, Фиери) — албанера футболист, «Ахматан» а, Албанин гулйина тобанан а ахтурсло.

## Клубийн карьера
Одисе Роши ву «Аполони» цӀе йолу Албанера клубан кхиамхо. 2007 шеран 21 апрелехь «Партизани» клубан дуьхьала Суперлигехь ловзуш иза хьалхара левзира. Цу шарахь «Аполони» Суперлигера араяла дийзира. ШозлугӀа шарахь Роши шен тобанца цул лахара лигехь ловза дийзира.

2009 шарахь Роши Албанин Суперлигера «Фламуртари» цӀе йолу клубе велира. 2010/11 шерийн сезонехь «Фламуртари» шозлугӀа меттиг йаьккхира. 2011 шеран 19 майхь Роши «Кёльн» цӀе йолу немцойн Бундеслиган клубе велира. Цу шеран 6 августехь «Кёльн» шен цӀахь ловзуш «Вольфсбурган» дуьхьула иза 83-чу минутехь Бундеслигехь духхьира ловза аравелира. 2012 шеран 5 февралехь Роши шен Бундеслигехь хьалхара гол чуьтуьхира. И гол бахьнехь «Кёльнас» «Кайзерслаутерн» эшийра.

2012 шеран августехь Роши аренде дӀавелира «Франкфурт» цӀе йолу ШозлугӀа Бундеслиган тобане. Цхьа шо даьлча цо цу клубаца контракт йазйира. 2015 шеран 6 июнехь Роши Хорватера «Риека» цӀе йолу клубе велира, цаьрца 3 шаран контракт йина.

2016 шарахь иза «Тереке» велира. Оцу клубехь цуьнан хьалхара ловзар 2016 шеран 31 июлехь хилира Самарера «Крыльев Советов» цӀе йолу тобанан дуьхьула ловзуш. 22 октябрехь «Рубинан» (3:1) дуьхьула ловзуш Роши къестина хаза гол чуьтуьхира. И гол тӀаьхьа цу шарахь «Терекан» тоьлла гол лерира. 2019/20 шерийн сезонехь иза 26 а матчехь левзира, 7 гол а чуьтуьхира. 2020 шеран 19 августехь Рошис чуьтоьхна ши гол бахьнехь «Ахматас» Россин чемпионатехь «Ротор» эшийра. Оцу динахь Роши тоьлла ловзархо лерира.

## Гулйина тобанан карьера
2011 шеран 7 октябрехь Роши дуьххьуьра левзира Албанин гулйина тобанехь. Цу динахь Албани йара Францин гулйина тобан дуьхуьла ловзуш. Албанин гулйина тобанехь шен хьалхара гол Рошис туьхуьра 2012 шеран 16 октябрехь Словенин дуьхьуьла ловзуш. Цо 36-чу минотехь тоьхна гол бахьнехь цуьнан тобанас толам беккхира.

**Йерриг: ловзарш: 55 / чуьтоьхна голаш: 5; толамаш: 18, ничьяш: 10, эшамаш: 27.** eu-football.info.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш

Категори:Терекан ловзархой
Категори:Адамаш абатца
Категори:Википеди:Заманхойн биографи
Категори:Бинарш 1991 шарахь
Категори:Бинарш 22 майхь
Кырджали

**Кырджали** () — Болгарин гӀала. Иза йу Кырджалин областехь. Бахархойн дукхалла 51 000 стаг (2019).

## Билгалдахарш

Категори:Болгарин гӀаланаш
Бериша, Бернард

**Берна́рд Бери́ша** (; род. 24 октября 1991 года, Печ, СФРЮ) — Косован футболист, «Ахматан» а, Косован гулйина тобанан а ахтурсло.

## Карьера
«Беса Печ» цӀе йолу клубехь ловза волавелира Бериша. Цигахь цо ши сезон йаьккхира. Иштта шина шарахь иза левзира Албанера «Беса» клубехь. 2014 шеран 27 маехь цо цхьана шаран контракт йира «Скендербеу» клубаца. Оцу клубехь Беришин хьалхара ловзра хилира Чемпионийн Лигийн 2014/2015 шерийн сезонехь Белорусера БАТЭ дуьхьул ловзуш. Иза ловзар дӀадолалуш ара а велира, 60-гӀа минутехь хийцира. Ловзра чекхделира 1:1 счёт йолуш. БАТЭ кхидӀа чекхъелира хьошаллехь тоьхна гол бахьнехь. Цул тӀаьхьа Беришас шен клубаца Албанин Суперкубок йаьккхира, «Фламуртари» цӀе йолу клуб а эшийна — 1:0.

2014 шеран 23 августехь хилира Беришан Албанин Суперлигехь хьалхара ловзар — иза йуьззина матч левзира «Эльбасани» клубан дуьхьула «Кемаль Стафа» стадионехь. Цу шеран октябрехь хилира Беришин Албанин Кубкехь хьалхара ловзар «Химар» цӀе йолу клубан дуьхьула. Цо шинна ловзарехь дакъалецир, хӀора ловзарехь цхьацца гол а туьхира. «Скендербеу» кхидӀа чекхъелира йерриг счёт 20:1 йолуш.

2014/15 шерийн сезон чекхъйолуш Беришас «Скендербеуца» контракт яхйира 2017 шо кхаччалц.

2016 шеран январехь Беришас контракт йазйира Махачкалара «Анжица» 3,5 шаран. Беришица гӀуллакх долуш иштта йара Москвара «Локомотив». 2016 шеран 12 мартехь цо туьхира шен хьалхара гол керлачу тобанехь «Уралан» кевначу (2:4). 2016 шеран гурахь цо туьхуьра ши гол «Зенитан» кевначу Каспийскехь: 25 сентябрехь пенальтица Россин чемпионатан ловзарехь (2:2), 27 октябрехь Россин Кубкехь (4:0).

2016 шеран 26 декабрехь «Терекс» хаийтира шен «Анжица» хилла барт Бериша «Терекан» ловзархо хирву аьлла. 2017 шеран 4 январехь Беришас йира керлачу тобанца 3,5 шеран контракт.. «Терекехь» цо хержира номер «77». 8 апрелехь «Арсеналца» ловзуш (3:1) цо шен хьалхара гол туьхуьра керлачу клубехь.

2019 шеран 14 июлехь России чемпионатан 2019/20 шерийн сезонехь Беришас Соьлжа-ГӀалахь «Краснодаран» гол туьхуьра (1:0). 2019 шеран 31 августехь «Тамбовца» Соьлжа-ГӀалахь ловзуш тӀаьххьара минотеха цо счёт нисйира (1:1). КхозлугӀа цо тоьхна гол оцу чемпионатехь цуьнан тӀаьххьара гол хилира. Иза цо туьхуьра 2020 шеран 19 июнехь «Крыльев Советов» тобанен кевначу Самарехь ловзуш (4:2).

2020 шеран 26 августех Москвахь ловзуш цо шен тобанан толам беккхира «Локомотиван» кевначу гол тоьхна (3:2). Иза йара цуьнан Россин чемпионаташкахь 10-гӀа гол.

## Кхиамаш

; «Скендербеу»

* Албанин чемпион: 2014/15
* Албанин Суперкубок йаьккхинарг: 2014

## Ловзарийн статистика

### Клубийн статистика

### Гулйина тобанехь

**Йерриг: 14 ловзар / 0 гол;** eu-football.info.

## Билгалдахарш

Категори:Терекан ловзархой
Категори:Адамаш абатца
Категори:Википеди:Заманхойн биографи
Категори:Бинарш 1991 шарахь
Ямболан область

**Ямболан область** () — Болгарин регион, Болгарин Къилба-Малхбален регионан йукъайогӀу.

Административан центр — гӀала Ямбол.

## Билгалдахарш

Категори:Болгарин областаш
Налбандян, Эдвард Агванович

**Налбандя́н Э́двард Агва́нович** (; вина 1956 16 июлехь, ССРС, Эрмалойн ССР Ереванехь) — советийн а, эрмалойн а дипломат, 2008—2018 шерашкахь Эрмалойчоьнан арахьара гӀуллакхийн министр; партехь вац.

## Дешар
* 1978 шарахь чекхйаьккхира Москохан дуьненайукъара йукъаметтигийн пачхьалкхан институт.
* 1988 шарахь чекхйаьккхира ССРС Ӏилманан академин МалхбузеӀаморан институтан аспирантура, цунах политикин Ӏилманийн кандидатан хилира.

## Карьера
1978—1983 — ССРС Ливанера вакилат.

1983—1986 — ССРС арахьара гӀуллакхийн министралла.

1986—1992 — ССРС, цул тӀаьхьа Россин Мисрара вакилатан хьехамча.

1992—1993 — Эрмалойчоьнан Мисрара гӀуллакхийн векал.

1994—1998 — Эрмалойчоьнан Мисрара, МагӀрибера, Ӏоманера Къаьсттина а, Йуьззина а бакъонаш йолу векал.

1999 шеран мартехь дуьйна — Эрмалойчоьнан Францера Къаьсттина а, Йуьззина а бакъонаш йолу векал.

2000 шеран январехь дуьйна — Эрмалойчоьнан Исраилера Къаьсттина а, Йуьззина а бакъонаш йолу векал.

2004 шеран сентябрехь дуьйна — Эрмалойчоьнан Андоррера Къаьсттина а, Йуьззина а бакъонаш йолу векал.

2006 шеран декабрехь дуьйна — Дуьненайукъара кхолламера франкофонера Эрмалойчоьнан векал, Эрмалойчоьнан президентан леррина векал волуш башха гӀуллакхаш кхочушдеш хуьлура тайп-тайпана мехкашкахь. Гергара Малхбалех а, дуьненайукъара йукъаметтигех а лаьцна дуккха а белхийн автор.

2008 шеран 14 апрелера 2018 шеран 12 май кхаччалц — Республика Эрмалойчоьнан Арахьара гӀуллакхийн министр.

## СовгӀаташ а, сийлахь цӀераш а
* 1982 — Халкъийн доттагӀаллин орден (ССРС)
* 2001 — Сийн легионан орденан командор (Франци)
* 2001 — Мхитар Гошан мидал (Эрмалойчоь)
* 2003 — Сийлахь Воккха Григорийн орденан йоккха жӀаран кавалер (Ватикан)
* 2011 — Сийн легионан орденан сийлахь эпсар (Франци),
* 2012 — «Даймехкан гӀуллакхаш дарна» 2-гӀа тӀегӀанан мидал (Эрмалойчоь) (2012 шо 28 декабрь) — *Республика Эрмалойчоьнан пачхьалкхан урхаллин системехь дуккха шерашкахь а, хьанала а болх барна, пачхьалкх хӀотторехь ладаме дакъа лацарна*,
* 2014 — МДЮПИн сийлахь доктор (Росси),
* 2015 — «Даймехкан гӀуллакхаш дарна» 1-ра тӀегӀанан мидал (Эрмалойчоь) (2015 шо 28 декабрь) — *Эрмалошна геноцид йаран 100 шо кхачарна лерина мероприятин кечам беш ладаме дакъа лацарна*,
* 2016 — ДоттагӀаллин Орден (2016 шо 26 август) — *Россий Федерацица доттагӀалла чӀагӀдеш доккха дакъа лацарна а, цхьаьна гӀуллакхаш дарна а*,
* 2016 — ГӀуллакхийн орден pro Merito Melitensi Йоккха жӀар (Малтойн орден).

## Кхин дерг
* Мехкал арахьара меттанаш — французийн, ингалсан, оьрсийн, Ӏаьрбийн.
* Зуда а, цхьа йоӀ а йу.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Официальный сайт МИД Армении

Категори:МДЮПИ арахецнарш
Категори:МДЮПИ сийлахь докторш
Категори:ССРС дипломаташ
Категори:Политикин Ӏилманийн кандидаташ
Категори:Эрмалойчоьнан Мисрера векалш
Категори:Эрмалойчоьнан МагӀрибера векалш
Категори:Эрмалойчоьнан Ӏоманера векалш
Категори:Эрмалойчоьнан Францера векалш
Категори:Эрмалойчоьнан Израилера векалш
Категори:Эрмалойчоьнан Андоррера векалш
Категори:Эрмалойчоьнан арахьара гӀуллакхийн министраш
Категори:Эрмалойчоьнан Ватиканера векалш
Анхель, Вилькер

**Вилькер Хосе Анхель Ромеро** (; ) — Венесуэлера футболист, «Ахмат»  клубан а, Венесуэлан гулйина тобанан а турсло. Венесуэлера футболистех уггаре дукха Россин чемпионатан ловзаршкахь дакъа лаьцнарг.

## Клубан карьера

Вилькер ловза волавелира «Трухильянос» клубехь. 2010 шеран 12 сентябрехь «Карабобо» клубан дуьхьула ловзуш хилира цуьнан Венесуэлан лакхара лигехь. Шен хьалхара сезонехь Вилькерс гӀо дира шен клубанВенесуэлан Кубок яккха. 2011 шарахь Анхель «Депортиво Тачира» клубе велира. 5 мартехь хилира цуьнан хьалхара ловзар «Карони» клубан дуьхьула. Оцу ловзарехь Вилькерс шен хьалхара гол «Депортиво Тачира» клубехь. Керла клубаца Анхельч шозза йаьккхира Венесуэлан чемпионат. 2016 шеран 6 апрелехь Кубок Либертадорес къуьйсуш Эквадорера «Эмелекан» дуьхьул ловзуш цо гол чуьтуьхийра.

2016 шарахь Вилькер волавелира «Терекехь» ловза. Цуьнан хьлахара ловзар хилира 14 августехь Москвара «Локомотиван» дуьхьула. 28 августехь «Ростован» дуьхьул ловзуш Анхельс шен «Терекехь» хьлхара гол. 2017 шарахь Анхельс кхиъ шин шара яхъйира «Терекца» контракт.

«Ахматан» болельщикаш лерира Анхель тоьллира ловзархо 2016/17 шерийн сезонехь.

## Карьера
2011 шарахь Анхельс дакъа лецира Перухь хилла Къилба Америкин кегирхойн чемпионатехь. Оцу турнирехь иза байтӀе ца велира. 2013 шарахь Вилькерс йуха а вагӀара Аргентинехь хилла Къилба Америкин кегирхойн чемпионате. Цигахь иза левзира Уругвайн а, Эквадоран а, Перун а, Бразилин а гулйина тобанийн дуьхьула.

2014 шеран 19 ноябрехь Вилькерс хьалхара левзира Венесуэлан гулйина тобанехь Боливин гулйина тобанан дуьхьула товарищески ловзарехь. Оцу ловзарехь Анхельс чуьтуьхира шен гулйина тобанехь хьалхара гол.

2015 шарахь Вилькерс дакъа лецира Чилехь хилла Америкин Кубкехь, амма тренераш иза байтӀе ара ца хийцира.

2016 шарахь Анхельс йуха а дакъа лецира СШАхь хилла Америкин Кубкехь. Цигахь иза левзира Ямайкан а, Уругвайн а, Мексикан а, Аргентинан а гулйина тобанийн дуьхьула.

### Венесуэлан гулйина тобанехь чуьтоьхна голаш

## Кхиамаш
**Клубашкахь**
* «Трухильянос»
** Венесуэлан Кубок — 2010

**«Депортиво Тачира»**
*  Венесуэлан футболан чемпионат — 2010/2011
*  Венесуэлан футболан чемпионат — 2014/2015

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
* Goalface.com
* Профиль на sports.ru

Категори:Терекан ловзархой
Категори:Адамаш абатца
Категори:Википеди:Заманхойн биографи
Категори:Бинарш 1993 шарахь
Категори:Бинарш 18 мартехь
Аах (Хегау)

**Аах** () — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.

## Географи

Коммунан майда — . ХӀордан сизал локхалла .

## Бахархой

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш

* Германин коммунаш, 2008 шо (Excel: Таблица SA61)

Категори:Германин гӀаланаш
Категори:Германин коммунаш
Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Банско

**Банско** () — Болгарин Благоевградан областера гӀала. Бахархойн дукхалла 9254 стаг (2016).

## Билгалдахарш

Категори:Болгарин гӀаланаш
Гостун (эвла, Болгари)

**Гостун ** — Болгарин Благоевградан областера эвла. Банско йукъараллин йукъайогӀу.

## Географи

Майда — . ХӀордан сизал локхалла .

## Бахархой

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 

Категори:Болгарин нах беха меттигаш
Категори:Благоевградан областан нах беха меттигаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сан-Себастьян

**Сан-Себастья́н**, иштта **Донóстия-Сан-Себастья́н** (), — гӀала йу Баскийн махкахь (Испани), Гипускоа провинцин административан центр.

Муниципалитет Сан-Себастьян цӀе йолучу кӀоштан (комарки) йукъайогӀуш йу.

Бахархой — 182,9 эзар (2005).

2016 шарахь дуьйна Вроцлав гӀала а, Сан-Себастьян гӀала а йу Европин культурин центр.

## Билгалдахарш

Категори:Испани
Земо-Чибати

**Земо-Чибати** () — Гуьржийчоьнан Гурин Ланчхутин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 300 стаг (2014 шо).

## Билгалдахарш

Категори:Ланчхутин муниципалитетан нах беха меттигаш
Шервашидзе, Александр Константинович

Эла **Шерваши́дзе Алекса́ндр Константи́нович** (*Ча́чба*; 1867 24 декабрь — 1968 17 август) — Абхазин олаллин урхалчин Чачба Келешбейн кӀентан кӀентан кӀант, Абхазин «элин Ӏаршан меттиг ларйийриг» (1918 шарахь дуьна). Вевза абхазашна йукъахь дуьххьарлера говзанча-исбаьхьалча санна: график, Ӏаламдиллархо, сценограф, исбаьхьаллаӀамориг, исбаьхьаллин емалча.

## Биографи

Вина Феодосехь (Таврин губерни). 1886 - 1889 шерашкахь дийшира Киевн реалан доьшийлехь, цигахь сурт дилла волавелира. 1891 - 1893 шерашкахь хилла  Москохан Ӏаламдилларан, скульптурин, архитектурин доьшийлин ладогӀархо (В. Д. Поленовн класс). 1885 шарахь дуьйна дийшира Парижехь. Парижехь оьрсийн исбаьхьалчийн белхаш гайтаман декъахо (1906). Парижан оьрсийн артистийн «Монпарнас» гуонан декъахо хилла.

А. К. Шервашидзе исбаьхьалча санна кхоллавелла оьрсийн реалистийн исбаьхьаллин ишколан бух тӀехь, кӀоргера Ӏамийна европин оьздангалла Францехь. XX бӀешо долалуш (1907—1918) иза хилла уггаре гӀарабевллачу Петарбухан императоран театрийн — Мариински а, Александрински а, — сценографех цхьаъ. Цхьаьна могӀара болхбина гӀарабевллачу оьрсийн исбаьхьалчашца, масала, А. Н. Бенуаца, А. Я. Головинца, В. А. Серовца, Н. А. Рерихца, дозанал арахьарчу говзанчашца П.Пикассоца, А. Деренца.

## Доьзал
Зуда (йалийна 1905 шеран 29 майхь; Париж) — *Падалка Екатерина Васильевна* (1876—1955),  шайш дайшкара эла волчун йоӀ. Жима йолуш буо йисина, кхиийна И. Н. Мамонтовн доьзалехь, Москохан долара зударийн гимназин курс чекхйаьккхина, дийшира Сорбоннехь математикин факультетехь, цул тӀаьхьа болхбира парижан страховкин «Нью-Йорк» йукъараллехь. Жимаха йолу йоӀ дуьненан тӀейаьлча йехира Петарбухехь майрачух къаьстина. 1917 шарахь дуьйна йехира Феодосехь, 1924 шарахь лаьцна, хьажийра Вологдин юххе. ТӀаьхьарчу шерашкахь хьехархо йара Сухумин хьехархойн институтехь. Бераш: Михаил (1906—1909), Константин (1909—1938), Русудана (1911—2006, Ставрополь; марешкахь Зайцева а, Пилиди а).

## Билгалдахарш

## Литература
* Абхазское искусство / авторы-сост.: Б. М. Аджинджал, Ю. М. Иваненко). — : «Русская классика», 2004.
* *[[Аджинджал, Боча Миджитович|Аджинджал Б. М.]]* Страницы большой жизни. — Сухуми, 1985.
* *Князь Александр Чачба (Шервашидзе)*. Статьи об искусстве. Отрывки из писем и записных книжек. / Сост. Б. М. Аджинджал). — : Издательство Н. А. Разумовой, 1998. — ISBN 5-89604-007-5
*  *Аджинджал Б. М.* Художник Александр Чачба: Жизнь. Творчество. Судьба. — Сухум: Абгосиздат, 2017. — 208 с.

Александр Константинович
Категори:Россин империн сценографаш
Категори:Францин исбаьхьалчаш
Категори:Франце хьалхара тулгӀенца кхелхина оьрсийн мухажираш
Категори:БӀешарахь баьхнарш
Категори:Оьрсийн Кокад (Ницца) кешнашкахь дӀабоьхкинарш
Категори:Монакон дукха баьхнарш
Категори:Францин дукха баьхнарш
Категори:Москохан Ӏаламдилларан, скульптурин, архитектурин доьшийлера арахецнарш
Гоце-Делчев (гӀала)

**Гоце-Делчев** () — Болгарин Благоевградан областера гӀала. Бахархойн дукхалла 22 157 стаг (2016).

## Билгалдахарш

Категори:Болгарин гӀаланаш
Нохчийчоьнан йаздархойн барт

**Нохчийчоьнан [[йаздархойн барт]]** — нохчийн кхоллараллин юкъараллийн организаци, кхоьллина 1932 шарахь. 1990-гӀа шерийн йухьенгахь бертан организаци дӀайаьллера. 2000 шарахь меттахӀотина. 70 сов бакъалла а болу декъашхой бу.

## Билгалдахарш

Категори:Нохчийчоьнан литература
Дидигов Мухарбек Ильясан воӀ

**Дидигов Мухарбек Ильясан воӀ** (вина 1952 шеране 21 октябрехь) — советийн инженер, Россин политикин а, пачхьалкхан а гӀуллакххо, ГӀалгӀайчоьнан правительствон председатель (1994—1996), Федерацин Кхеташонан декъахо (2009—2011 а, 2013—2018 а).

## Биографи
Вина 1952 шеран 21 октябрехь Кхазакхийн ССР Целиноградехь (хӀинца — Астана, Республика Кхазакхстан). Ишкол чекхйаьккхира Несарахь (Нохч-ГӀалгӀайн АССР). 1969—1970 шерашкахь болх бира Несарарчу «Электроинструмент» заводехь фрезеровщик даржехь, 1970—1972 шерашкахь Советийн эскарехь вара. 1978 шарахь чекхйаьккхира Соьлжа-ГӀалин пачхьалкхан мехкдаьттан институт «инженер-механик» говзаллийца. 1978—1986 шерашкахь — «Ставропольтехмонтаж» трестан монтажан урхаллин пхьар, лакхара прораб (Тырныауз гӀала, ГӀебартойн-Балкхаройчоь). 1986—1988 шерашкахь ССРС Монтажан а, башха гӀишлошйаран белхийн а министраллин Кавказан арахецаран-Ӏуналлин урхаллин (Нальчик) хьаькаман гӀовс даржехь вара. 1988 - 1991 шерашкахь вара арахецаран декъан куьйгалхо, цул тӀаьхьа Минмонтажспецстройн (Москох) Кавказан мехкан координацин-хаамийн центран хьаькаман гӀовс. 1991 шарахь ССРС Министрийн Кхеташонера Халкъан бахаман академи диплом делира. 1991—1993 шерашкахь вара Кавказан мехкан монтажан комплексан министраллин (Нальчик) хьаькаман гӀовс.

## СовгӀаташ
Пачхьалкхан совгӀаташ ду:
* Сийлахь цӀе «Россин Федерацин хьакъ долу гӀишлошйархо» (2008)
* ДоттагӀаллин орден (2015)

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
*  

Категори:Соьлжа-ГӀалин мехкдаьттан университетехь дешнарш
Категори:ГӀалгӀайчоьнан Правительствон председателаш
Категори:«Цхьааллин Россин» декъахой
Категори:Россин Федерацин Советан декъашхой (2000 дуьйна)
Категори:ГӀалгӀайчоьнан Халкъан гуламан председателаш
Категори:Россин Федерацин хьакъ долу гӀишлошйархой
Абасов, Магомед Абасович

**Магоме́д Аба́сович Аба́сов** (**Абасил Магомед**, ) — жӀайхойн поэт, Дагестанан Халкъан поэт (1995).

## Биографи
Чекхйаьккхина М. Горьскийн цӀарах йолу Литературин институт. Цо бина лаьмнашскахь ойлу школашкахь хьехархон болх а, Дагестанан книгийн издательствон жӀайхойн редакцин редакторан а.

1967 шо дуьйна иза ву Дагестанан йаздархойн союзан Куьгаллаллин декъашхо.

1959 шарахь цуьнан байташ дуьххьара араелира «Красное знамя» цӀе йолу республикин газетехь а, «Дружба» альманахехь а. 1961 шо дуьйна цуьнан байташ арахоьцара жӀайхойн къона поэтийн гуламашкахь «Молодые голоса», «Говор ручьёв», кхийолчарехь а. Абасовн «Подснежник» цӀе йолу хьалхара жӀайхойн маттахь байттийн гулам араелиран 1965 шарахь. Цул тӀаьхьа араелира цуьнан байтийн гуламаш : «Ночная лампада» (1966), «Орёл на скале» (1968), «Морская волна» (1971), «Горы над облаками» (1973), «В горах» (1975), «Череда» (1978), «Капельки» (1981), «Стихи и поэмы» (1982), «На крыльях ласточки» (1985).

Цо йазйина масийтта берийн байтийн гулам: «Лесные сказки» (1972), «Лесные мелодии» (1974), «Пламенные сердца» (1978), «Лесные тайны» (1983); «Махмуд из Кахаб-Росо» а, «Камалил Башир» а трагедеш а. 1985 шарахь Москвахь араелира цуьнан байтийн книга «Орлиное перо» («Современник», 1985). 2004 шарахь Дагестанан книгийн издательствехь араелира цуьнан хаьржина говзарийн гулам жӀайхойн маттахь.

1974 шарахь ЖӀайхойн эшаран а, драман а театрехь хӀоттийна «Махмуд» цӀе йолу трагеди бахьнехь цунна делира Гамзат Цадасан цӀарах долу республикин совгӀат. Иштта иза ву Кахаб-Россора Махмудан цӀарах долу йукъараллин литературин совгӀатан лауреат.

Шен тӀаьххьара денош цо деккхира ша вина Тлайлух юртахь. Иза Ӏиначу цӀинчохь йу литературин музей.

## СовгӀаташ
* Дагестанан Халкъан поэт (1995)
* ДАССРн исбаьхьаллин Сийлах гӀуллаккхо
* Медаль «За любовь к родному селу»

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* На 82-м году жизни скончался известный аварский писатель, народный поэт Дагестана Магомед Абасов 
* Хунзахский район Официальный сайт

Категори:ДегӀастанан халкъан йаздархой
Цой, Виктор Робертович

**Виктор Цой** (1962 21 июньехь, Петарбух—1990 15 августехь, Талси) —  советийн рок-музыкахо, эшарийн автор а, исбаьхьалча а. «Кино» рок-тоба кхоьллинарг а цуьна лидер а, оьцу тобан юкъахь Виктора эшараш лоьккхура, гитарин тӀехь ловзура.

Цул совнах массийта фильмашкахь гайтира Виктор. «Советийн экран» цӀе йолучо журнала билгал вина 1989 шеран Дика актёр ву аьлла.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Роковая рыбалка Виктора Цоя, или о чём молчит водитель «Икаруса»
Хаметова, Ханбиче Шихрагимовна

**Ханбиче́ Шихраги́мовна Хаме́това** (; , Цлак, Хиван кӀошт, ДАССР) — Дагестанан Халкъан поэтесса. Лаьзгийн маттахь долу «Соколёнок» цӀе йолу берийн журналан редактор. Россин йаздархойн Бертан декъашхо. Йаздархойн бертан халкъашна йуккъера гуламан декъашхо.

## Биографи
Йина 1938 шарахь Хиван кӀоштара Цлак цӀе йолу йуьртахь. Цо чекхйаьккхина Гамзат Цадасан цӀарах йолу Дагестанан пачхьалкхан зударийн хьехархойн институт. Цо бина хьехархочун болх шен йуьртан школехь а, республикин хьехархойн говзалла совйоккху институтехь а, Тахо-Годи школийн Ӏилманан а, талларан а институтан белхало а.

1974 шо дуьйна СССР йаздархойн бертан декъашхо. Дагестанан йаздархойн бертехь секретариатан декъашхо а, лаьзгийн йаздархойн куьйгалхо. Лаьзгийн маттахь долу «Соколёнок» цӀе йолу берийн журналан редактор. Россин йаздархойн бертан куьйгалхочун декъашхо.

## Кхолларалла
1958 шарахь арайелира Хаметовин хьалхара йаззамаш. 1964 шарахь арайелира цуьнан лаьзгийн маттахь байтийн хьалхара книга «Узоры дум». Цо арахийцира шен лаьзгийн маттахь байтийн а, поэмийн а итт книга. Цуьнан байташ арайелира оьрсийн а, кхиболу а меттанашкахь.

## СовгӀаташ
1985 шарахь «Письмо к Ирен» книга бахьнехь цуьнна делира Сулейман Стальскийн цӀарахь йолу республикин совгӀат. 1988 шарахь «Венки сонетов» байтин гулам бахьнехь цунна делира Е. Эминан ц1арах долу совгӀат. Дагестан АССР культурин Сийлахь белхало. 1992 шо дуьйна Дагестанан Халкъан поэт.

2000 шарахь цунна йелира ДоттагӀалин орден.

## Библиографи
; лаьзгийн маттахь
* «Искры волны» (Дагкнигоиздат, 1978);
* «Капля и камень» (Дагкнигоиздат, 1980);
* «Оранжевый звездопад» (Дагкнигоиздат, 1982);
* «Письма к Ирен» (Дагкнигоиздат, 1984);
* «Доверие» (Дагкнигоиздат, 1985);
* «Дорогой, дорогой» (Дагучпедгиз, 1987);
* «Белая песня» (Дагкнигоиздат, 1988);
* «Опора»;
* «Полнолуние»;
* «Избранное» (в двух томах);
* «Корона».

; оьрсийн маттахь
* «Гордая волна»;
* «Колыбель»;
* «Хазранский родник»;
* «Монолог»;
* «Венки сонетов»;
* «Избранное» и др.

## Билгалдахарш

## Хьажораг
* 
* 
* Стихи Ханбиче Хаметовой

Категори:ДегӀастанан сийлахь культурин белхахой
Категори:ДоттагӀаллин Орден йелларш
Категори:Википеди:Заманхойн биографи
Категори:ДегӀастанан халкъан йаздархой
Джафаров, Магомед Раджабович

**Магомед Раджабович Джафаров** () — Россин дзюдоист, Россин чемпионатийн толамхо а, совгӀатхо а, 2001-гӀа шарахь Пекинехь хилла Универсиадан толамхо, дуьнен Суперкубок йаккхинарг, дуьненан чемпионатан совгӀатхо, Россин хакъашна йуккъера классан спортан говзанча. 2004 шарахь Афинашкахь хилла Олимпиадан декъашхо.

2006 шарахь цо чекхйаьккхира Дагестанан пачхьалкхан университет. Цул тӀаьхьа цо болхбира Ӏаламан Ӏалашйашйолу территорий Дирекцин куьгулхонан когаметтаниг. 2014 шеран октябрехь иза хӀоттийнера Росрыболовство Малхбузу-Каспийн территорий урхаллийн куьйгалхо. 2020 шеран февраль дуьйна цо болхбо ЧӀаралоцу федерални агентствон Къилба-Седан Кавказан территорийн урхаллийн куьйгалхо.

## Спортан кхиамаш
* 1996 шеран Россин дзюдон чемпионат — ;
* 1997 шеран Россин дзюдон чемпионат — ;
* 1998 шеран Россин дзюдон чемпионат — ;
* 2000 шеран Россин дзюдон чемпионат — ;
* 2001 шеран Россин дзюдон чемпионат — ;
* 2003 шеран Россин дзюдон чемпионат — ;
* 2006 шеран Россин дзюдон чемпионат — ;
* 2008 шеран Россин дзюдон чемпионат — ;

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
* Магомед Джафаров — judoinside.com сайтехь профель (ингл.)
* Магомед Джафаров стал руководителем Западно-Каспийского ТУ Росрыболовства

Категори:Дуьненан чемпионаш
Категори:Россин чемпионаш
Категори:Россин дзюдоисташ
Крамаров, Савелий Викторович

**Савелий Викторович Крамаров** () — советан а, оьрсийн театран а кинон актёр ву. РСФСР сийлахь артист (1978).
## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
* После отъезда Савелия Крамарова из СССР его звание Народного артиста аннулировали, а фамилию вымарали из титров  // Бульвар Гордона
* Об отце Крамарова Викторе Савельевиче. Детские фотографии /вебархив/
* *[[Юрий Дружников]]*. Воспоминания о Савелии Крамарове на своём сайте
* д/ф «Савелий Крамаров… Чтобы помнили», 1.08.2009
* Эмигрировал и умер от рака: зачем Крамаров бежал в США (85 лет назад родился Савелий Крамаров) // Газета.Ru, 13.10.2019

Категори:ССРС актёраш
Батиров, Мавлет Алавдинович

**Бати́ров Мавлет Алавдинович** () — Россин паргӀат кепар латархо, шозза Олимпиадан чемпион (2004,  2008 шерашкахь), 2007 шеран дуьненан чемпион, 2006 шеран Европин чемпион, массийтуза Россин чемпион; Адам Батиров цӀе йолу Азин чемпионан воккха ваша.

## Биографи
ЖӀайхо.

Батиров жима волчу дуьйна цуьнан дас тайп-тайпана спортан къийсамашка вуьгура. Цунна 7 шо кхаьчча дас иза спортан секце вигира. Цуьнан хьалхара тренер вара Сайгидпаша Умаханов.

2003 шо дуьйна Батиров Россин гулйина тобанан декъашхо ву. Иза вара ЦСКА клубехь. Цуьнан тренераш бара Сайгидпаша Умаханов, Магомед Азизов, Джамболат Тедеев.

2008 шарахь Пекинехь хилла Олимпиада чекхйалчула тӀехь цунна операци йира. И операци бахьнехь цунна 66 кг кхаччалц йозаллин категоре вала дийзира. 2010 шарахь шен керла категорехь иза сиха эшийра.

2011 шарахь Мавлет Россин чемпионатехь дато мидал йаьккхира шен ваша Адам воцург массо а эшавеш. 2011 шарахь дуьненан чемпионатехь Адамега мидал йаккхар ца хилир.

## Кхиамаш
* Олимпиадийн чемпион (Афины 2004, Пекин 2008);
* Дуьненан чемпион а (2007), борзан совгӀатхо а (2006);
* Европин чемпион а (2006), борзан совгӀатхо а (2003);
* Россин чемпиона а (2003, 2004, 2006, 2008 шераш), дато мидалхо а (2005, 2007, 2011).

## СовгӀаташ
* Россин Сийлахь спортан говзанча (2004)
* Орден Дружбы (2006 шеран 18 февраль);
* Орден Почёта (2009 шеран 2 августа).

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Мавлет Батиров на сайте Федерации спортивной борьбы России 
* Мавлет Батиров на сайте «Мой Дагестан» 
* Мавлет Батыров: Когда президент увидел меня без бокала – растерялся
* Двукратный олимпийский чемпион Мавлет Батиров: Призовые отдам в благотворительный фонд. Хочу людям помочь — *«Советский спорт», 19 августа 2008*

Категори:Олимпиадан чемпионаш
Категори:Дуьненан чемпионаш
Категори:Европин чемпионаш
Категори:Россин чемпионаш
Категори:Россин паргӀат кепар латархой
Муратов, Раднэр Зинятович

**Раднэр Зинятович Муратов** () — советан а, оьрсийн театран а кинон актёр ву. РСФСР сийлахь артист (1986).
## Хьажоргаш
* 
* Анатолий Яббаров: «Радик Муратов пришёл ко мне и сказал: „Жить не на что. Сегодня даже не завтракал“»

Категори:ССРС актёраш
Баркалаев, Абдулгаджи Шапиевич

**Абдулгаджи́ Шапи́евич Баркала́ев** () — советски дзюдоист, ССРС чемпионатийн толамхо а, совгӀатхо а, Европин чемпионатан совгӀатхо, ветеранан йукъара дзюдон Европин чемпионатан толамхо, Махачкалан СДЮСШОР дзюдон директор, ССРС Сийлахь тренер. Велла 2019 шеран 3 августехь.

## Спортан кхиамаш
* 1973 шеран ССРС дзюдон чемпионат — ;
* 1974 шеран ССРС дзюдон чемпионат — ;
* 1977 шеран ССРС дзюдон чемпионат — ;
* 1979 шеран ССРС дзюдон чемпионат — ;

## Доьзалла
Цуьнан кӀант Джабраил Баркалаев вара Россин дзюдон чемпионатийн совгӀатхо а, дзюдон тренер а.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
*  
*  

Категори:Дуьненайукъара классан ССРС спортан говзанча
Категори:Адамаш абатца
Категори:Белларш 3 августехь
Категори:Бинарш 1953 шарахь
Категори:Бинарш 16 декабрехь
КӀестинчу

**КӀестинчу**, **КӀестара**  — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара лам. ХӀордан сизал 3524 метр лекха.

## Билгалдахарш

## Литература
* 
* 

Категори:Нохчийчоьнан лаьмнаш
Балдево

**Балдево** — Болгарин Благоевградан областера эвла. Гырмен йукъараллин йукъайогӀу.

## Географи

Майда — . ХӀордан сизал локхалла .

## Бахархой

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 

Категори:Болгарин нах беха меттигаш
Категори:Благоевградан областан нах беха меттигаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кресна

**Кресна** () — Болгарин Благоевградан областера гӀала. Бахархойн дукхалла 3668 стаг (2016).

## Билгалдахарш

Категори:Болгарин гӀаланаш
Абдулбеков, Загалав Абдулбекович

**Загалав Абдулбекович Абдулбеков** (, Ахвахского района Дагестанской АССР) — советски паргӀат кепар латархо, 1972 шеран  Олимпиадан чемпион (1972), дуьненан чемпионатийн толамхо а (1971, 1973), совгӀатхо а (1969),  Европин чемпионатийн совгӀатхо (1969, 1973, 1975).

1966—1968 шерашкахь иза вара «Буревестник» цӀе йолу клубехь (Махачкала), 1969—1973 шерашкахь «Динамо» клубе велира иза (Махачкала). Цуьнан тренер вара Арменак Карапетян. 1968 шарахь цо чекхйаьккхира Дагестанан хьехархойн институт. 1974 шо дуьйна иза КПСС декъашхо вара.

## Биографи
Вина 1945 шеран 29 декабрехь Карата цӀе йолу Ахвахски кӀоштан юртахь. ЖӀайхо.

## Кхиамаш
**Латархо**
* ССРС Сийлахь спортан говзанча (1971).
* 1972 шарахь Олимпиадан чемпион.
* 1971 а, 1973 а шерашкахь дуьненан чемпион.
* 1973 шарахь Европин дети совгӀатхо.
* 1969 шарахь дуьненан чемпионатан борзан совгӀатхо
* 1969 а, 1975 а шерашкахь Европин чемпионатан борзан совгӀатхо.
* 1966, 1968, 1969, 1973 шерашкахь ССРС чемпион.
* 1970, 1971 шерашкахь ССРС чемпионатийн борзан совгӀатхо.

**Тренер**
* Орден «Знак Почёта» (1972).
* Дагестан АССРн культурин Сийлахь гӀуллакхо (1972).
* 1976 а, 1980 а шерашкахь хилла Олимпиадашкахь  ССРС гулйина тобанан тренер.
* ССРС Сийлахь тренер (1980).
* Почётный знак «За заслуги в развитии физической культуры и спорта» (1995).

## Билгалдахарш

## Литература
* Абдулбеков Загалав Абдулбекович // Олимпийская энциклопедия / Павлов С. П.. — М.: Советская энциклопедия, 1980. — 415 с.

## Хьажоргаш
* ОИ 1972 — Мюнхен, Германия — Борьба 
* 

Категори:ХӀинжа-ГӀалин сийлахь гражданаш
Категори:ССКП декъахой
Категори:Олимпиадан чемпионаш
Категори:Дуьненан чемпионаш
Категори:ССРС чемпионаш
Категори:ССРС латархой
Абсаидов, Сайпулла Атавович

**Сайпулла Атавович Абсаидов** () — советски паргӀат кепар латархо, 1980 шеран Олимпиадан чемпион. ССРС сийлахь спортан говзачна (1980).

2009 шарахь иза хӀоттира Азербайджанан паргӀат кепар латархон гулйина тобанан коьрта. 2016 шеран ноябрехь иза хӀоттийра Азербайджанан паргӀат кепар латаран кегирхойн гулйина тобанан коьрта тренер.

2012 шарахь Азербайджанан а, Халкъан олимпийски комитетан а президент Ильхам Алиевс йелира Абсаидован «Шохрат» орден. 2016 шарахь цунна йелира «Прогресс» мидал.

## Хьажоргаш
Цо чекхйаьккхира Дагестанан пачхьалкхан университетан историн факультет. Абсаидов Махачкалара «Динамо» клубан декъашхо вара. Иза гӀумки ву.

## Кхиамаш
* 1980 шеран Олимпиан толамхо.
* 1981 шеран дуьненан чемпион.
* 1978 шеран дуьненан Кубкан толамхо.
* 1980 шеран Европин чемпион.
* 1978 шеран Европин чемпионатан дети совгӀатхо.
* 1980 а, 1981 а шерашкахь ССРС чемпион.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Абсаидов Сайпулла Атавевич // Большая олимпийская энциклопедия: В 2 т. / Автор-составитель В. Л. Штейнбах. — М.: Олимпия Пресс, 2006. 
* 
* Сайпулла Абсаидов — профиль на сайте International Wrestling Database (англ.)
* Профиль на сайте «Спортивная борьба Дагестана» 
* Олимпийскому чемпиону Сайпулле Абсаидову – 60 лет! 

Категори:ПаргӀата кепара латарехь Европин чемпионаш
Категори:ССРС латархой
Категори:ССРС чемпионаш
Категори:Дуьненан чемпионаш
Категори:Олимпиадан чемпионаш
Магомедов, Хаджимурад Сайгидмагомедович

**Магоме́дов Хаджимура́д Сайгидмагоме́дович** () — Россин паргӀат кепар латархо, Олимпиадан чемпион, Россин Сийлахь спортан говзанча (1996). ЖӀайхо.

## Биографи
1983 шарахь лата Ӏама волавелира. 1994 шарахь иза Россин чемпионатан совгӀатхо а хилира, пачхьалкхан гулйина тобанан йукъа вахара. 1996 шарахь Атлантехь хилла Олимпиадехь толам беккхира. Цо чекхйаьккхира Дагестанан пачхьалкхан университетан экономически факультет. 1997 шарахь цунна йелира ДоттагӀалин орден.

Иза Ӏаш ву Москвахь. 2005 шо дуьйна иза ву Россин паргӀат кепар латаран гулйина тобанан тренер. 2006 шо дуьйна Кизилюртехь йеш йу Хаджимурад Магомедован совгӀатийн халкъашна йуккъера паргӀат кепар латаран кегирхойн турнир. Магомедов хӀора шарахь дакъа лоцу Владимир Семёнован турнирехь. 2012 шеран октябрехь иза хьажа цӀан вахара.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
* Хаджимурад Магомедов International Wrestling Database сайтехь (ингл.)

Категори:ПаргӀата кепара латарехь Европин чемпионаш
Категори:1996 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн чемпионаш
Категори:Россера Олимпийн чемпионаш
Категори:Россин спортан хакъ долу говзанча
Категори:ПаргӀата кепара латарехь Россин чемпионаш
Категори:ДоттагӀаллин Орден йелларш
Умаханов, Мурад Мустафаевич

**Умаха́нов Мура́д Мустафа́евич** () — Россин паргӀат кепар латархо, Олимпиадан чемпион, Россин Сийлахь спортан говзанча (2000).

## Биографи
Цуьнан баккхи вежарий а бара гӀабевлла парӀат кепар латархой:

* Багаутдин Умаханов — Россин Сийлахь спортан говзанча, масийттуза Европин чемпион;
* Шамиль Умаханов — Россин Сийлахь спортан говзанча, дуьненан Кубок йаьккхинарг.

Цуьнан ден ваша Сайгидпаша Умаханов ву Россин Сийлахь тренер.

1994 шарахь хилира Умаханован Россин первенствехь хьалхара латар. 2000 шарахь Сиднеехь Умаханов Олимпиадан чемпион хилира. 2004 шарахь Афинехь хилла Олимпиадехь цо 10-гӀа меттиг йаьккхира. Цо чекхйаьккхира Дагестанан пачхьалкхан университет. Умаханов Хасавюртехь Ӏаш ву.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
* Мурад Умаханов — профиль на сайте International Wrestling Database (ингл.)

Категори:ПаргӀата кепара латарехь Европин чемпионаш
Категори:Россера Олимпийн чемпионаш
Категори:ПаргӀата кепара латарехь Россин чемпионаш
Категори:Сийлаллин орден йелла нах
Категори:Россин спортан хакъ долу говзанча
Категори:Бинарш Хаси-Эвлахь
Категори:Википеди:Заманхойн биографи
Миронов, Андрей Александрович

**Андрей Александрович Миронов** () — советан а, оьрсийн театран а кинон актёр ву. РСФСР къоман артист (1980).

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
* Андрей Миронов  на сайте Наше кино
* Андрей Миронов на СССР ТВ
* Музей-квартира актёрской семьи М. В., А. А. Мироновых — А. С. Менакера 
* д/ф «Я блесну непрошеной слезой…» (2016, Первый канал)
* Андрей Миронов: вспомним великого советского актёра театра и кино

Категори:ССРС актёраш