Apple

Apple ([ˈæp(ə)l] кириллицехь: *эпл*; нохчийн маттахь *«Ӏаж»* маьӀна ду цуьнан)- америкин корпораци ю, персональни а, планшетан а компьютерш а, аудиоплеерш а, смартфонш а,  программан латторан а арахоьцург ю. Персональни компьютерш а, кхузаманан *дукха хьесапийн* операцийн система яран декъехь а пионерах цхьаъ ю. Калифорни штатехь Купертино шахьрехь ю Apple-ан штаб-петар.

Компанин аппаратан сурсатийн кехатехь ю  iPhone смартфон а, планшетан компьютер **iPad** а, персональни компьютер **Mac** а, портативан медиаплеер **iPod** а, хьекъалдолу сахьташ **Apple Watch** а, терахьийн медиаплеер **Apple TV** а, сарабоцу ладугӀургаш **AirPods** а, интеллектан динамик **HomePod** а.

Apple-ан программа латторан юкъайогӀуш ю ***macOS*** а, ***iOS*** а, ***iPadOS*** а, ***watchOS*** а, ***tvOS*** а операцин кепаш *(системаш)* а, ***iTunes*** медиаплеер а,  ***Safari*** веб-браузер а, музыкин билгалйоккхург ***Shazam*** а, кхоллараллан а эвсараллан йина а ***iLife*** а, ***iWork*** гуламаш а, иштта корматаллин программаш ***Final Cut Pro*** а, ***Logic Pro*** а, ***Xcode*** а.

Цуьнан онлайн-сервисан чуйогӀуш ю ***iTunes Store*** а, ***iOS App Store*** а, ***Mac App Store*** а, ***Apple Arcade*** а, ***Apple Music*** а, ***Apple TV+*** а, ***iMessage*** а, ***iCloud*** а. Кхечу гӀуллакхан юкъайогӀуш ю ***Apple Store*** а, ***Genius Bar*** а, ***AppleCare*** а, ***Apple Pay*** а, ***Apple Pay Cash*** а, ***Apple Card*** а.

Apple кхоьллина **Стив Джобсас** а, **Стив Вознякс** а, Уэйно Рональдас а 1976-чу шеран оханан *(апрель)* баттахь **Wozniak’s Apple I** цӀе йолу персональни компьютер кхолла а, йохка а. Шийтта де даллалц Уэйно шен дакъа доьхкира. 1977-чу шарахь кхолламан (январь) баттахь *Apple Computer, Inc.* цӀарца компанис регистраци йира. Цу хенахь дуьйна компанин компьютерш йохкар *(масала Apple II)* а, кхиаран боларш а лакхадуьйлуш дара.

Масийтта шарахь Джобсо а Возняко а интерфейсийн дизайнерш балх ийцира. Иштта арахецаран *(производствон)* могӀа кхоьллира.

1980-чу шарахь Apple-x йукъара компани *([[Ингалсан мотт|инг]]. public company)* йира. И бахьан долуш Apple-ан боккха финансийн аьтто белара.

ТӀаьхьайогӀучу хенахь Apple-ас графикин интерфейс йолу компьютерш латтайора, масала 1984-чу шарахь араяьлла ша-тайпанара *(оригинал йолу)* **Macintosh**. Критикаш лакхара мах хадийра Apple-ас шен сурсатан йина маркетинган рекламан. Амма лаккхара мехаш а, жима программин библиотека а, куьйгалхоша Ӏедал къийсар а компанин проблема яра.

1985-чу шарахь Вознякан доттагӀаллица Apple-р аравалар нисделира. Компанин *сийлахь белхало* даржехь висира иза. Цу хенахь Джобс а, кхинберш а NeXT кхолла гӀуллакхера мукъа бевлира. 1990-чу шерашкахь персональни компьютерийн рынок кхуьуш а, шор луш а яра, *Intel PC*-ан клонаш тӀехь **Microsoft Windows** йораха дуополи хиларна рынкан дакъа дойуш лаьттара Apple-ас.

Директорийн кхеташоно *«инарла директор»* даржехь *Джил Амелио* *([[Ингалсан мотт|инг.]] Gil Amelio)* балха дӀаэца сацам бира. Пхи бӀе дийнахь финансийн хало йолу компанин юхаметтахӀоттор яра цуьнан белхан Ӏалашо- белхалой гӀуллакхера дӀабохуш юхадӀахӀоттор а, куьйгалхойн дӀахӀоттаман хийцар а, компанин некъ *(ориентаци)* сурсатийн тӀе берзабар а.

1997-чу шарахь Амелиос тоьшаллаш далорца  Apple-ас *NeXT* ийцира. Иштта юхавалийра Джобс а.

Стиван шен лидеран хьал *(статус)* меттахӀотто аьтто белира. 2000-чу шарахь иза инарла директор хоьттира.

## Хьосташ