Буряти

**Буря́ти**, официалан **Респу́блика Буря́ти** () — Россин Федерацин субъект, цунна йукъара республика. Генарамалхбален федералан гуонна а, Генарамалхбален экономикин кӀоштан а йукъайоьду.

Йиллина 1923 шеран 30 майхь Бурят-Монголийн Автономин Советийн Социалистийн Республика санна.

Коьрта шахьар — Улан-Удэ гӀала.

Бахархой —  чел. (). Бахархойн луьсталла — 2,77 ст./км² .

Малхбузехь, къилбаседехь, малхбалехь РФ субъекташца доза ду — Республика Тываца, Иркутскан областьца (пхи бӀе километр дакъа Байкалан акваторица), Байкалдехьара мохкца. Бурятин Монголица долу къилба доза Россин Федерацин пачхьалкхан доза ду.

Пачхьалкхан меттанаш: бурятийн а, оьрсийн а.

## Истори

### Шира зама
Бурятин махкара уггаре шира хьалхара бахаман адамех дисина карийнарш йу, Тункински тогӀенера Иркут эркан аьтту берд тӀера, Туяна лоттийлера дӀаьӀахкаш.

ХӀинцалера Бурятин махкахь даьхна Протомонголийн тайпанаша, кхоьллина экъанийн кешнийн оьздангалла олург.

Вайн эран йуьххьехь Байкалйист Хунну ( *сюнну*) пачхьалкхан къилбаседа дакъа дара— иза вайн эрал 220 шо хьалхара вайн эран II бӀешо кхаччалц Монголийн акъари тӀаьхь даьхна шира къерста къам дара. Шуьйра йаьржинцу ойланца, хунну цхьа дакъа кхаьчна Европе, ийна уграшца, Европехь гуннаш цӀарца девза, керла къоман йуьхьиг йолийна.

### Филатели
1973 шарахь Бурятийн АССР 50 шо кхачарна зорбане арахецна ССРС поштан марка.

Файл:The Soviet Union 1973 CPA 4240 stamp (Buryat Autonomous Soviet Socialist Republic (Established on 1923.05.30)).jpg|Бурятийн АССР 50 шо 
Файл:Russia stamp 1998 № 464.jpg|Республика Буряти, 1998 ш.
Файл:RU032-11.jpg|Буряти шен лаамца йукъайеина 350 шо кхачарна


### Нумизматика
Буряти шен лаамехь Россин пачхьалкхан йукъайеина 350 шо кхачарна сий деш Россин Банко 2011 шеран 1-ра апрелехь арахецна лахара иэсан нахарташ (далийна деккъа реверсаш):


RR5111-0211R.png| ТӀаьхь къоман духар долу зудчуьн сурт долу  детин 3 сом
RR5117-0045R.png| Бурятин бахархойн дахаран сценаш килсийн фон тӀаьхь сурт долу детин 100 сом 
RR5216-0075R.png| Республика Бурятин хӀост долу дешин 50  сом
RR5514-0077R.png| Республика Бурятин хӀост долу латунан-мельхиоран 10 сом 


## Хьажа кхин а
* Республика Бурятин конституци
* Бурятера Советийн Союзан Турпалхой исписка
* Тункински эксперимент

## Билгалдахарш

## Литература
* 
* *[[Буянтуев, Бальжан Ринчинович|Буянтуев Б. Р.]], Раднаев Г. Ш.* Советская Бурят-Монголия: (Экономико-географический обзор) / Акад. наук СССР. Вост.-Сиб. филиал. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1957. — 352 с.
* Елаев А. А. Бурятский народ: становление, развитие, самоопределение. — М.: РАГС при Президенте РФ, 2000. — 351 с. ISBN 5-9200-0008-2
* *Жуков В. М.*, Климат Бурятской АССР, Улан-Удэ, 1960;
* История бурятской советской литературы, Улан-Удэ, 1967;
* Литература о Бурятской АССР. Рекомендательный указатель, Улан-Удэ, 1968.
* Писатели Советской Бурятии. Биобиблиографический справочник, Улан-Удэ, 1959;
* Санжиев Г. Л., Санжиева Е. Г. Бурятия. Вып. 4: История (XVII—XIX вв.) / Бурят. гос. ун-т. — Улан-Удэ: Издательство Бурятского государственного университета, 1997. — 356 с.
* Шулунов Н. Д. Становление Советской национальной государственности в Бурятии (1919—1929 гг.). / Под ред. П. Т. Хаптаева; БФ СО АН СССР. — Улан-Удэ: Бурятское книжное издательство, 1972. — 493 с.

## Хьажоргаш

* Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России
* Официальный сайт Администрации города Улан-Удэ — Столицы Республики Бурятия
* Официальный сервер органов государственной власти Республики Бурятия
* Министерство культуры и массовых коммуникаций Республики Бурятия
* Законодательство Республики Бурятия
*  
* «Культурный туризм в Бурятии» — сайт для туристов, интересующихся культурным наследием республики
* Документы по истории Бурятии XVII век
* Исторические сведения о Бурятии
* Виртуальный тур по Бурятии (3D-панорамы Бурятии)
* База данных «Научная Сибирика: природа, история, экономика, культура, наука Сибири и Дальнего Востока (1988 г.-)»

## Билгалдахарш