Аксёнова, Галина Владимировна

**Аксёнова Гали́на Влади́мировна** (йина 1960 23 мартехь; Москохахь) — Россин историк, историн Ӏилманийн доктор, доцент, йаздархо, публицист. Цхьа могӀа Ӏилманан-кхетаме жайнийн, монографийн, оьрсийн исбаьхьалчийн биографийн автор, ткъа иштта 200 сов йаззамаш зорба тоьхна муьран арахецаршкахь, 1986 - 2015 шерийн муьрехь, царна йукъахь цхьа могӀа хьехархойн практикехь лелон дешаран-методикан а, Ӏилманан а белхаш, ткъа кхин а йаззамаш ЕАК докторийн диссертацийн коьрта Ӏилманан жамӀаш зорба тоха магийна арахецаршкахь. Москохан «Россин пачхьалкхан истори» журналан редколлегин декъашхо.

## Биографи
Аксёнова Галина йина 1960 шеран 23 мартехь Москохахь, белхалочун доьзалехь. 1982 шарахь чекхйаьккхира Москохан хьехархойн пачхьалкхан В. И. Ленинан цӀарах институтан историн факультет «Истори а, йукъараллаӀамор а» говзаллица. Хьехархо болх бира ишколехь. Цул тӀаьхьа ССРС пачхьалкхан В. И. Ленинан цӀарах библиотекан куьйгайозан декъехь (1992 шарахь дуьйна ― Россин пачхьалкхан библиотека) лакхара Ӏилманан белхахочун даржехь.

1992 шарахь В. И. Ленинан цӀарах ХьПУ Аксёновас чекхдаьккхира кандидатан диссертаци, тема «Нижегородски Ийдалйистан халкъан жайнан оьздангалла, XIX бӀешеран чаккхе ― XX бӀешеран йуьхьиг» йолуш, говзаллица ― Даймехкан истори. 1999 шарахь дуьйна хьеха йолайелира оцу университетан историн факультетехь. 2011 шарахь чекхдаьккхира докторан диссертаци, тема «Жайнийн гуламаш а, XIX ― XX бӀешаран йуьххьера оьрсийн куьйга йаздина жайна: хьост Ӏаморан а, историографин а анализан теоретикан-методологин а, прикладни а баланаш». 2013 шарахь МХьПУ « догӀу дешаран кхиамийн мах хадоран баллан-рейтинган системан проекташ йар» программица квалификаци хьалайаьккхира, ткъа шолгӀачу 2014 шарахь кхечу программица ― «Ийна дешарна LMS Moodle таронаш лелор».

Аксёнован говзаллин марзонаш шуьйра йу ― православин оьздангаллин истори, XIX ― XX бӀешерийн йуьхьиган Россин истори, оьрсийн хатӀ, XIX бӀешеран жайнин оьздангалла, кодикологи, палеографи, кхин а.

## СовгӀаташ
* Москохан а, ерриг Россин а сийлахьчех патриархан Алексий II грамота (1997) — ша ца кхоош, Керстан Килсан беркатна, синмехаллин дешаран гӀуллакхехь къахьегарна.
* МПХьИ 2-гӀа тегӀанера диплом (2002) — йелла 2-гӀа тӀегӀан Лауреатан цӀе — уггаре дикачу гуманитарин цӀекхлон Ӏилманан белхан къовсамехь — дешаран жайна «Россин истори. XIX бӀешо» (2001).
* Жайнаш арахецараллин ассоциацин (ЖАА) диплом а, совгӀат а 2003 шеран (2003) — жайна «Кутепов Н. И. Сийлахь Элин а, Паччахьан а таллар Русехь» (2002) арахецаралле кечдарна, арахецарна а.
* МПХьИ 2-гӀа тегӀанера диплом (2002) — йелла 2-гӀа тӀегӀан Лауреатан цӀе — уггаре дикачу гуманитарин цӀекхлон Ӏилманан белхан къовсамехь — дешаран жайна «Россин истори. XIX бӀешо» (2001).
* Жайнаш арахецараллин ассоциацин (ЖАА) диплом а, совгӀат а 2003 шеран (2003) — жайна «Кутепов Н. И. Сийлахь Элин а, Паччахьан а таллар Русехь» (2002) арахецаралле кечдарна, арахецарна а.
* ЖАА диплом а, совгӀат а 2003 шеран (2003) — жайна «Преподобни Сергийн Радонежскин, Ӏаламаташ дечун, дахар: Троице-Сергиевн Лаврера Ризницера, баьхначеран йаххьийн миниатюрийн, XVI бӀешеран чеккхенгара, гулам» (2003, *довзийтаран йаззам а, комментареш а*).
* Россин Йаздархойн бертан, Россин Литературин Фондан, «Россин керла жайна» журналан, ИИПК «Ихтиосан» «Империн оьздангалла» совгӀат (2004) — «Оьрсийн баьччаш» жайна йаздарна  (В. А. Волковца цхьаьна)
* Дерриг дуьненан оьрсийн халкъан гуламан, Россин Йаздархойн бертан, Йерригроссин «Бородински гуьйре» фестивалан диплом (2007) — «Россин тӀеман аре» гайтам беш болх барна, фестиваль «Бородинон аре» йечу хенахь гӀо дарна, оьрсийн историн ларлуш йукъаметтиг хиларна.
* Йерригроссин историн-литературин «Александр Невский» совгӀат (2009) — Россин историн тӀаьхье а, цуьнан турпалхойн иэс а лардаран гӀуллакхан декъан, лакхара синмехаллин а, гражданийн а агӀо лацарна.
* СовгӀат (2009) — «Оьрсийн хатӀ: Солнцев Фёдоран похӀма» жайнин.
* Россин исбаьхьаллин академин «Хьакъ долчун» Дешин Мидал (2010)
* Митрополитан Крутицки а, Коломенски а Ювеналийн грамота  (2010) — синмехаллин-оьздангаллин серлонан а, дешаран а аренашкахь даггах къахьегарна.
* Епископан Якутийн а, Ленин а Романегара (Лукинегара) архиерейн грамота (2015) — Делан гӀуллакхехь къахьегарна.

## Аксёнова Галинин хаьржина библиографи
* Молитвослов княгини М. П. Волконской работы академика живописи Фёдора Солнцева (, 1998. — 445 с., ISBN 5-7471-0010-6) — *составление, вступление, публикация текста и комментарии*.
* Иллюстрированная хроника России (, 2001. — 815 с., ISBN 5-17-015936-6) — *в соавторстве с [[В. А. Волков]]ым*.
* Заказчики и читатели рукописных книг конца XVIII — начала XX веков (, 2001. — 236 с., ISBN 5-85810-041-1)
* Житие преподобного Сергия, Радонежского чудотворца: Миниатюры из лицевого жития конца XVI века собрания Ризницы Троице-Сергиевой Лавры (, 2003. — 316 с., ISBN 5-89709-008-4) — *составление, вступительная статья, комментарии*.
* Русские полководцы (, 2004. — 208 с., ISBN 5-17-021766-8) — *в соавторстве с В. А. Волковым*.
* Русский книжный стиль. Этюды о книгах и книжниках (, 2004. — 288 с., ISBN 5-89709-012-2)
* Русский стиль: Гений Фёдора Солнцева (, 2009. — 392 с., ISBN 978-5-387-00083-6)
* Русская рукописная книжность в историко-культурных процессах конца XVIII — начала XX веков (, 2010. — 256 с.)
* Русская книжная культура на рубеже XIX—XX веков (, 2011. — 200 с., ISBN 978-5-4263-0063-7)
* Андрей Рябушкин (, 2012. — 96 с., ISBN 978-5-404-00297-3)

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Статья  в энциклопедии «Всемирная история»
* 
* 
* 

Категори:МХьПУ арахецнарш
Категори:МХьПУ хьехархой
Категори:Россин пачхьалкхан библиотекан белхахой
Категори:Зударий-историкаш