Темирканов, Юрий Хатуевич

**Темирка́нов Ю́рий Хату́евич** (; вина 1938 10 декабрь, Нальчик, ССРС) — советийн а, Россин а дирижёр, хьехархо, йукъараллин гӀуллакххо, ССРС халкъан артист (1981), шина ССРС пачхьалкхан совгӀатан (1976, 1985) а, РСФСР пачхьалкхан М. И. Глинкин цӀарах совгӀатан (1971) а, шина РФ пачхьалкхан совгӀатан (1999, 2017) а лауреат. Ленинан орденан (1983) кавалер а, «Даймехкан гӀуллакхаш дарна» орденан вуьззина кавалер.

## Биографи

Вина 1938 шеран 10 декабрехь Нальчикехь (кхечу хьосташца — ГӀебартойн-Балкхаройн АССР Черекан кӀоштан Зарагиж эвлахь).

Музыка Ӏамон волавелла 9 шо долуш. Ленинграде кхелхинчул тӀаьхьа, 1953 - 1957 шерашкахь дийшира Ленинградан Н. А. Римскийн-Корсаковн цӀарах консерваторин Йуккъера башха музыкин ишколехь Ӏад-пондар а, альт а классехь, цул тӀаьхьа чекхйаьккхира Ленинградан консерватори альт классехь (1957—1962), 1962 - 1968 шерашкахь — И. А. Мусинан цӀарах операн-симфонин классехь дирижировкан консерваторин дирижёран факультетан студент а, аспирант а.

1965 шарахь дебют хилира Ленинградан оперин а, балетан а жимачу театрехь (хӀинца Михайловски театр) Верди Джузеппен «Травиата» оперица, куьйгалла дира консерваторера оперин студин спектаклашна. Шо даьллачул тӀаьхьа толам баьккхира Москохан II Йерригсоюзан дирижёрийн къовсамехь. К. Кондрашинца, Д. Ойстрахца, Москохан филармонин оркестрца вахара гастролан туре Европехула а, АЦШ а.

1966 - 1972 шераш — Ленинградан академин оперин а, балетан а Жима театран дирижёр.

1967 шарахь дебют хилира Ленинградан филармонин симфонин оркестр. Е. А. Мравинскийн лаамца хилира коллективан дирижёр-ассистент, ткъа 1968 шарахь коьрте хӀоьттира.

1976 - 1988 шерашкахь ― Ленинградан С. Кировн цӀарах оперин а, балетан а театран исбаьхьаллин куьйгалхо а, коьрта дирижёр а (хӀинца Мариински театр).

## Фильмографи
;Ролаш:
* 1972 — КӀиран дийнан музыкант — *дирижёр*
* 1982 — Сов билет — *дирижёр*

;Фильмашкахь дакъалацар:
* 1974 — Дирижировка йеш ву Юрий Темирканов (документалан)
* 1978 — Ленинград (документалан)
* 1980 — Петров Андрей: «Оьша дика мелоди» (документалан)
* 1981 — Сан ГӀебартойн-Балкхаройчоь (документалан)
* 1983 — ХӀора буса диллинчу сахьтехь… (документалан)
* 1989 — МусоргскийгӀеран тайрана модест (документалан)
* 1989 — Пачхьалкхо лардеш ду (документалан)
* 2008 — Говза халбатхо. Шварцан гуттаренна музыка (документалан)
* 2008 — Светланов Евгений. Дагалецамаш… (документалан)
* 2011 — Миронов Андрей. Хьовсийша, со ловзу… (документалан)
* 2011 — ХӀаъ, со паччахь-аьзни ю! Миронова Мария (документалан)
* 2011 — Со кхоьра, со ца везарна. Миронов Андрей (документалан)
* 2013 — Темирканов Юрий. Браво, маэстро! (документалан)

## Билгалдахарш

## Литература
* 
* Ю. Темирканов: Штрихи к портрету. СПб., 1998.
* 

## Хьажоргаш
* Биография на www.biograph.ru
* Информация на сайте Санкт-Петербургской академической филармонии имени Д. Д. Шостаковича
* Информация на сайте Большого театра
* 
* 

Категори:«Даймехкан гӀуллакх дарна» орденан буьззина кавалераш
Категори:ГӀебартойн-Балкхаройн АССР халкъан артисташ
Категори:Петарбухан консерваторера арахецнарш
Категори:Царскосельски исбаьхьаллин совгӀат
Категори:Россин академин музыканташ
Категори:ССРС академин музыканташ
Категори:«Триумф» совгӀатан лауреаташ
Категори:Адамаш:Мариински театр
Категори:Адамаш:Михайловски театр
Категори:Адамаш:Йоккха театр
Категори:Нальчикан сийлахь гражданаш
Категори:Петарбухан гуманитарин профсоюзийн университетан сийлахь докторш
Категори:Операн дирижёраш
Категори:Балетан дирижёраш
Категори:Россин йукъараллин гӀуллакххой
Категори:РФ Президент волчура Оьздангаллин а, говзаллийн а кхеташонан декъахой