open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
16 февраль

## Оцу динахь бинарш

* Борчашвили, Ӏимран (1994 шеран 16 февраль) — Австрехь Ӏаш волу нохчийн дзюдоист.
* Дудаев, Муса Абдиевич (1938 шеран 16 февраль — 2014 шеран 6 август) — вевзуш волу нохчийн артист, РСФСРн Сийлахь артист, ГӀалгӀайн Республикин Халкъан артист.
* Исмаилов Ӏабдулхьаким (1918 шо — 2010 шеран 16 февраль) — Россин Турпал.
* Эдиев, ИсмаӀил Ибрагимович (1988 шеран 16 февраль) — нохчийн футболист, лардархо.

## Оцу динахь белларш

Категори:16 февраль
20 февраль

## Оцу динахь бинарш

* Кацаев, Ӏадлан Зелимханович (1988 шеран 20 февраль) — нохчийн футболист, «Анжин» ахлардархо;
* Юсупов Ӏазим (1940 шеран 20 февраль) — поэт, литературовед.

## Оцу динахь белларш

Категори:20 февраль
23 февраль

## Оцу динахь хилларг
* Нохчий цӀера бахар (1944 шеран 23 февраль)
* Схьайиллина шуьйраформатан кинотеатр «Юбилейни» (1978 шеран 23 февраль)

## Оцу динахь бинарш

* Атавов, Ахьмад Султаналиевич (1961 шеран 23 февраль) — нохчийн паргӀата кепара латархо, ССРС а, Россин а, Европин а, дуьненан а чемпион, совгӀатхо, абсолютан йозаллин категорехь дуьненан чемпион, дуьненан Кубок яьккхинарг, ССРС Сийлахь спортан говзанча (1989).
* Вараев, Башир Магомедович (1964 шеран 23 февраль) — Дзюдох латаран Европин 4-за чемпион, дуьненан кубок яккхинарг, Олимпиадан борзан совгӀатхо.
* Гайтукаева, Бана Мустафаевна (1959 шеран 23 февраль — 1994 шеран 13 март) — нохчийн поэтесса, Нохчийчоьн а, Россин а яздархойн союзашан декъашхо.
* Гендель, Георг Фридрих (1685 шеран 23 февраль — 1759 шеран 14 апрель) — барокко муьран немцойн а, ингалсан а композитор.

## Оцу динахь белларш

* Гаусс, Карл Фридрих (1777 шеран 30 апрель — 1855 шеран 23 февраль) — гӀараваьлла немцойн математик, механик, физик, астроном.

Категори:23 февраль
26 февраль

## Оцу динахь хилларг
* ВЦИК Сацамца Соьлжа-ГӀалин йелла ЦӀиен Байракхан орден (1924 шеран 26 февраль)

## Оцу динахь бинарш

* Виктор Мари Гюго (1802 шеран 26 февраль, Безансон — 1885 шеран 22 май, Париж) — Французийн йаздархо (поэт, прозаик, драматург), французийн романтизман куьйгалхо а, теоретик а. Французийн академин декъашхо (1841 шо).

## Оцу динахь белларш

* Акаев, Даша Ибрагимович (1910 шеран 5 апрель — 1944 шеран 26 февраль) — хьалхара нохчийн лётчик, Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман декъашхо, майор, Балтийн флотан 9-гӀа штурман дивизин 35-гӀа штурман полкан баьчча.

Категори:26 февраль
29 февраль

## Оцу динахь бинарш
* Чокаев Кати Зайндинович (1932 шеран 29 февраль) — филолог

Категори:29 февраль
1 март

## Оцу динахь хилларг
* Соьлжа-ГӀалахь Рабфак йиллина (1922 шеран 1 март);
* Хайбах ягийна (1944 шеран 1 март);
* Кинотеатр «Родина» хьайиллина (1948 шеран 1 март);

## Оцу динахь бинарш

## Оцу динахь белларш

Категори:1 март
2 март

## Оцу динахь бинарш

* Усманов Имран (1953 шеран 2 март) — поэт, эшархо, композитор. Нохчийн республикин президентан сацамца цунна мидал йелла «За заслуги перед Чеченской Республикой».

## Оцу динахь белларш

Категори:2 март
17 февраль

## Оцу динахь хилларг
* Нохч-ГӀалгайн гражданийн авиатоба кхоьллина (1938 шеран 17 февраль)

## Оцу динахь бинарш

* Джамбеков, Овхьад Алихаджиевич (1949 шеран 17 февраль) — фольклорист;
* Жамалдаев, Салман (1989 шеран 17 февраль) — нохчийн эйина кепара латархо, шутбоксинган дуьненан чемпион, Россин панкратионан чемпион;
* Палестрина, Джованни Пьерлуиджи (1525 йа 1526 шеран 17 декабрь — 1594 шеран 2 февраль) — италин композитор, шен хенахь воккхучарах полифонист, руман полифонин ишколан бухбиллинарг.

## Оцу динахь белларш

* Мольер (1622 шеран 13 январь — 1673 шеран 17 февраль) — французийн комедиограф, классикан комеди кхоллархо, актёр, театран директор.

Категори:17 февраль
18 февралехь

## Оцу динахь хилларг
* Схьайиллира Соьлжа-ГӀалин пачхьалкхан цирк (1976 шеран 18 февраль)

## Оцу динахь бинарш

* Жумалаева, Лула Изнауровна (1960 шеран 18 февраль) — йаздархо, поэтесса, публицист, гочдархо, «Нана» журнал кхоьллинарг а, куьйгалхо а, Нохчийн Республикин йаздархойн бертан декъашхо, Нохчийн Республикин оьздангаллин Сийлахь белхало, Нохчийн Республикин Сийлахь журналист, Россин журналистийн бертан декъашхо, Нохчийн Республикин журналистийн бертан куьйгалхон декъашхо, ПЕН-клубан декъашхо.

## Оцу динахь белларш

* Микеланджело (1475 шеран 6 март — 1564 шеран 18 февраль) — гӀараваьлла Италин скульптор, художник, архитектор, поэт, философ. Дендалар муьрахь хилла гӀарваьлла говзанча.
* Тамерлан (1336 шеран 9 апрель — 1405 шеран 18 февраль) — Азин а, Кавказан а, Россин а исторехь доккху дакъа лаьцна Юккъерачу Азера даккхархо, гӀарваьлла баьчча, 1370 шарахь дуьйна эмир. Самарканд коьрта гӀала йолу Тимуридан империн а, некъийн а бухбиллинарг.
* Лютер, Мартин (1483 шеран 10 ноябрь — 1546 шеран 18 февраль) — керста динан Ӏилманча, Реформаци дӀайолинарг, Библи немцойн матте йаьккхинарг.

Категори:18 февраль
5 март

## Оцу динахь бинарш

* Азаев Хамид Хадидович (1948 шеран 5 март) — Нохчийн республикин Халкъан артист;
* Делаев, Яраги Юнусович (1941 шеран 5 март) — тайнигин театран актёр а, режиссёр а, Нохч-ГӀалгӀайн АССР Сийлахь культурин белхало, Нохчийн Республикин Сийлахь исбаьхьаллин гӀуллакххо;
* Люксембург, Роза (1871 шеран 5 март — 1919 шеран 15 январь) — марксизман теоретик, философ, экономист, публицист;
* Мадагов Увайс Абдул-Азимович (1934 шеран 5 март) — поэт.

## Оцу динахь белларш

* Исаева, Асет Марцаровна (1915 шеран 5 сентябрь — 1971 шеран 5 март) — Нохчийн пачхьалкхан драматически театран актриса, Нохч-ГӀалгӀайн АССР Халкъан артистка, РСФСР Сийлахь артистка;
* Сталин, Иосиф Виссарионович (1878 шеран 18 декабрь (1879 шеран 21 декабрь) — 1953 шеран 5 март) — Россин революционер, советан политикин а, пачхьалкхан а, тӀеман а, партийн а гӀуллакххо. Хьалкъашна юккъера коммунистан а, белхалойн а боламан гӀуллакххо, марксизман теоретик а, пропагандист а, СССРн куьйгалхо 1920-гӀа шерашкар дуьйна 1953 шарахь валлалц.

Категори:5 март
6 март

## Оцу динахь хилларг
* Хьайиллина берийн а, дешархойна а Дворец (1940 шеран 6 март)
* Нохчийчоьхь 1877 шарахь хилла гӀаттаме куьгулхойгара дов хаттар. Оцу доьвне сацамца 11 стаган вуьш таӀазар дина (1878 шеран 6 март)

## Оцу динахь бинарш

* Микеланджело (1475 шеран 6 март — 1564 шеран 18 февраль) — гӀарвелла италин скульптор, художник, архитектор, поэт, философ. Дендалар хенахь хилла гӀарвелла говзанча.
* Габриэль Гарсия Маркес (1927 шеран 6 март, Аракатака, Колумби) — колумбийн йаздархо, журналист, политикин гӀуллакххо. Нейштадтан литературин совгӀатан лауреат (1972 шо). Литературин Нобелин совгӀатан лауреат (1982 шо).

## Оцу динахь белларш

Категори:6 март
7 март

## Оцу динахь хилларг
* ГӀойтӀар гӀаттамхоша Деникин сура эшийна (1919 шеран 7 март)

## Оцу динахь бинарш

## Оцу динахь белларш

* Фома Аквински (я **Фома Аквинат**, **Томас Аквинат**, , ; 1225 шеран 25 январь, замок Рокказекка, Аквино уллехь — 1274 шеран 7 март, монастырь Фоссануова, Риман уллехь) — философ, теолог, схоластикин систематизатор.
* Стэ́нли Ку́брик (1928 шеран 26 июль — 1999 шо 7 март) — америкин кинорежиссёр, продюсер. XX бӀешеран шозлугӀа охехь массарелла Ӏаткъаме болу кинематографистех цхьаъ.

Категори:7 март
8 март

## Оцу динахь хилларг
* Алдехь болабелла паччахьан дуьхул Шейх Мансур гӀаттам (1785 шеран 8 март)

## Оцу динахь бинарш

* Гайтукаев, Казбек Байсалович (1937 шеран 8 март) — нохчийн йаздархо, Ӏилманча, Нохчийн Республикин йаздархойн бертан председатель, СССР йаздархойн бертан декъашхо;
* Исакова Зина Закриевна (1926 шеран 8 март — 2009 шо) — ЧИАССР а, РСФСР а Сийлахь артист;
* Эсхаджиев Якуб (1936 шеран 8 март) — филолог.

## Оцу динахь белларш

* Берлиоз, Гектор (1803 шеран 11 декабрь — 1869 шеран 8 март) — XIX бӀешеран французийн композитор, дирижёр, романтизм муран музыкин йаздархо.

Категори:8 март
9 март

## Оцу динахь хилларг
* Телефонан уьра хоттина Соьлжа-ГӀалин а, Буро-ГӀалин а юккъе (1923 шеран 9 март)

## Оцу динахь бинарш

* Ю́рий Алексе́евич Гага́рин (1934 шеран 9 март, Клушино, Гжатскан кӀошт, РСФСР, СССР — 1968 шеран 27 март, Киржач гӀалин уллехь, РСФСР, СССР) — советан лётчик-космонавт, Советски Союзан Турпал, дукха Россин а, кхоьчу пачхьалкхан а гӀаланий сийлахь гражданин, дукха пачхьалкхаш цуьна сий деш шайн лаккхара совгӀаташ делла.

## Оцу динахь белларш

* Соьлжа-ГӀалахь ирахъоьллина Нохчийчохь хиллачу гӀаттаме куьгалхой Алибек-хаж Алданов, Ума-хаж Дуев, Дада Умаев, Дада Залмаев (1878 шеран 9 март)
* Бажаев, Зия Юсупович (1960 шеран 11 июль — 2000 шеран 9 март) — нохчийн бизнесмен, «Альянс» компани кхоьллинарг.

Категори:9 март
16 март

## Оцу динахь бинарш

* Паскаев, Рамзан Султанович (1947 шеран 16 март) — нохчийн пондарча, композитор, Нохчийн а, ГӀалгӀайн а Республикийн Халкъан артист;
* Эдилов Хасмагомед Эдилович (1922 шеран 16 март — 1992 шо) — поэт, йаздархо.
* 1923 — ФахӀд бин Ӏабдул-Ӏазиз Аль СаӀуд, СаӀудийн Ӏаьрбийчоьнан пхоьалгӀа паччахь.
* 1935 — Жука де Оливейра, бразилин актёр, режиссёр;
* 2001 — Немцойн Википеди

## Оцу динахь белларш

* Алиев, Гапур Хамидович (1949 шеран 2 январь — 2011 шеран 16 март) — нохчийн поэт, бард, драматург.

Категори:16 март
17 март

## Оцу динахь хилларг
* Н. Ф. Гикало куьгулхо волуш ЦӀе эскирс Соьлжа-гӀалера Деникинан эскир арадаьккхира (1920 шеран 17 март)

## Оцу динахь бинарш

## Оцу динахь белларш

* Абу Зейд Абдуррахма́н ибн Мухаммад ибн Хальду́н аль-Ха́драми аль-Ашби́ли (1332 шеран 27 май, Тунис — 1406 шеран 17 март, Каир) — Ӏарбийн бусулбан философ, историк, ойланча.

Категори:17 март
18 март

## Оцу динахь хилларг
* 1925 шеран 18 мартехь Нохчийн маттахь долу «Серло» газетан хьалхара номер араялла. 1934 шеран шарахь цуьна цӀе хуьйчуш «Ленинан некъ» аьлла хоттина;
* Обком КПСС сацам бина кегирхойн газета «Комсомольское племя» арахеца (1957 шеран 18 март)

## Оцу динахь бинарш

## Оцу динахь белларш

Категори:18 март
19 март

## Оцу динахь хилларг
* ВЦИК сацамца эксплуатацин кӀошт «Грознефть» Соьлжа-гӀалах дӀатоьхна (1923 шеран 19 март)

## Оцу динахь бинарш

* Аюбов, Алихан (1988 шеран 19 март) — нохчийн Греко-римски латархо, Россин чемпионатан совгӀатхо, Дуьненан тобанийн Кубок яккхинарг.

## Оцу динахь белларш

Категори:19 март
20 март

## Оцу динахь бинарш

* Айдаев, Юша Ахъядович (1938 шеран 20 март — 2004 шеран 1 июнь) — нохчийн Ӏилманча, филологин Ӏилманийн доктор, профессор, Россин Ӏалман Ӏилманийн академин академик, Нохчийн Республикин Ӏилманийн академин вице-президент, Нохчийн Республикин Ӏилманийн Сийлахь гӀуллакххо, Нохч-ГӀалгӀайн АССР культурин Сийлахь гӀуллакххо;
* Жеребцова, Полина Викторовна (1985 шеран 20 март) — йаздархо-документалист, поэтесса;
* Николай Федорович Гикало (1897 шеран 20 март — 1939 шеран 15 декабрь) — Соьлжа-ГӀалин ЦӀен эскаран командир, Къилба-седан Кавказехь Совет Ӏедал хӀоттош дакъалацархо;
* Умарсултанов Вахид Османович (1950 шеран 20 март) — РФ Сийлахь художник;
* Публий Овидий Назон (вайн зама тӀекхачали 43 шо в. з. т. 20 март — 17 шо йа 18 шо) — дукха жанрашкахь болхбина Шира Риман поэт.

## Оцу динахь белларш

Категори:20 март
21 март

## Оцу динахь бинарш

* Вартанов, Григорий Мартиросович (1939 шеран 21 март — 2010 шеран 17 июль) — боксан спортан говзанча, Ерригсоюзан а, Халкъашна а юккъера категорин суьдхо, РСФСР Сийлахь тренер.
* Дадаев, Хамзат Юнусович (1938 шеран 21 март) — Нохчийн Республикин Халкъан художник;
* Исраилов, Хож-Бауддин (1953 шеран 21 март) — нохчийн актёр, художник-карикатурист, Нохчийн Республикин Халкъан артист;
* Эльсанов Ислам Исраилович (1956 шеран 21 март) — йаздархо
* Жан Батист Жозеф Фурье (1768 шеран 21 март — 1830 шеран 16 май), французийн математик а, физик а.

## Оцу динахь белларш

Категори:21 март
11 март

## Оцу динахь бинарш

* Закриев, Магомед Хамидович (1966 шеран 11 март) — нохчийн художник, Россин художникан бертан декъашхо (2001 шо), Нохчийн Республикин художникан бертан председателин когаметтаниг, Нохчийн Республикин Сийлахь художник, ГӀалгӀайн Республикин Халкъан художник.
* Сайтиев Бувайсар (1975 шеран 11 март) — паргӀатачу кепе охьатугӀа латарах 5-за Россиин чемпион, 6-за Европин чемпион, 6-за дуьненан чемпион, 3-за Олимпиадан чемпион, Россиин спортан Сийлахь мастер (1995 шо).

## Оцу динахь белларш

* Абдул-Муслимов, Мусан Юсупович (1955 шеран 3 февраль — 2014 шеран 11 март) — нохчийн паргӀат кепар латархо, СССР а, Европин а чемпион, дуьненан Кубок яккхинарг, СССР халкъашна юккъера даржан спортан говзанча.

Категори:11 март
15 март

## Оцу динахь бинарш

* Топа Чермоев (1882 шеран (3) 15 март — 1937 шеран 28 август) — политикин белхало, нефтепромышленник

## Оцу динахь белларш

* Гай Ю́лий Це́зарь (в. з. к. 100 йа 102 шеран 12 июль — в. з. к. 44 шеран 15 март) — Шира Риман пачхьалкхан а, политикин а гӀуллакххо, диктатор, эскаран куьӀгалхо, йаздархо.

Категори:15 март
23 март

## Оцу динахь хилларг
* Нохчийн Республикин Конституци кхоьллин (2003 шеран 23 март)

## Оцу динахь бинарш

* Давлетмирзаев Муталип Ахмадович (1939 шеран 23 март) — РСФСРн а, ЧИАССРн а Халкъа артист, К. С. Станиславски цӀарах йолу РСФСРн Паччалкхан премин лауреат
* Акира Куросава (1910 шеран 23 март — 1998 шеран 6 сентябрь) — гӀарвелла японийн кинорежиссёр, сценарист, продюсер;
* Мусаев, Асланбек (1989 шеран 23 март) — нохчийн ийина кепар латархо.

## Оцу динахь белларш

Категори:23 март
24 март

## Оцу динахь хилларг
* «Грозненский рабочий» газетан Къинхьегаман ЦӀе байракхан орден йелла (1967 шеран 24 март)

## Оцу динахь бинарш

* Айдамирова Зулай (1947 шеран 24 март) — Нохчийн Республикин Халкъан артист
* Музакаев, Дикалу Абузедович (1960 шеран 24 март, Романовка, Целиноградан область, Кхазакхстан) — нохчийн хелхархо а, хореограф а. 1996—2001 шерашкахь «Ингушетия» ансамблин куьйгалхо. 2007 шо дуьна — Нохчийн Республикин культурин министр.

## Оцу динахь белларш

* Елизавета I (1533 шеран 7 сентябрь — 1603 шеран 24 март) — Ингалсан а, Ирландин а паччахь 1558 шеран 17 ноябрь дуьна, Тюдоран династехь тӀаьххьарниг.

Категори:24 март
25 март

## Оцу динахь бинарш

* Асуханов Аманды Абасович (1939 шеран 25 март) — Нохчийн Республикин Халкъан художник

## Оцу динахь белларш

Категори:25 март
26 март

## Оцу динахь бинарш

* Умхаева Зарган Сайпудиновна (1957 шеран 26 март) — физикин профессор

## Оцу динахь белларш

* Сара Бернар (1844 шеран 22 октябрь, Париж, Франци — 1923 шеран 26 март, Париж) — французийн актриса
* Людвиг ван Бетховен (1770 шеран 17 декабрь, Бонн, Вестфали — 1827 шеран 26 март, Вена, эрцгерцогство Австри) — немцойн композитор, дирижёр, пианист, кхаа «Венски классикашехь» цхьаъ.

Категори:26 март
28 март

## Оцу динахь хилларг
* Соьлжа-ГӀалин кинофикацин урхалла кхоьллина (28 март).

## Оцу динахь бинарш

* Абдурахманов, Канти (1916 шо — 2000 шеран 28 март) — Советан Эскиран старшина, Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман декъашхо, Россин Федерацин Турпал;
* Азаева Луиза Альвиевна (1948 шеран 28 март) — Нохчийн Республикин Сийлахь артист;
* Ордашев, Арби Умарович (1983 шеран 28 март) — нохчийн спортсмен, тхэквондон Россин чемпион, Россин халкъашна юккъера даржан спортан говзанча;
* Рафаэль Санти (1483 шеран 28 март (я 6 апрель) — 1520 шеран 6 апрель) — сийлахь воккху италийн художник а, график а, архитектор а.

## Оцу динахь белларш

Категори:28 март
4 апрель

## Оцу динахь хилларг
* Соьлжа-ГӀалахь радиостанци болхба йолаелла (4 апрель)

## Оцу динахь бинарш

* Баиев, Хасан (1963 шеран 4 апрель) — нохчийн пластически хирург, АЦШ а, Йоккха Британехь а, Японехь а шеран стаг, «Дуьненан лор» цӀе йолу совгӀатан лауреат, меценат, самбон АЦШ чемпион, АЦШ ийина кепар латаран чемпион, дзюдон Ӏаьржа доьхка деккхинарг, йаздархо;
* Билал Саидов (1914 шеран 4 апрель) — нохчийн поэт, драматург, гочдархо
* Эсембаев, Ваха Мухтарович (1932 шеран 4 апрель — 2014 шеран 6 июль) — хьалхара нохчийн тяжелоатлет.

## Оцу динахь белларш

* Кинг, Мартин Лютер (1929 шеран 15 январь — 1968 шеран 4 апрель) — массарелла вевзуш волу афроамерикан баптистан кхайкхорхо, оратор, АЦШ Ӏаржачера граждански бакъонаш ларъяран боламан куьйгалхо.

Категори:4 апрель
6 апрель

## Оцу динахь бинарш

* Верольский Юрий Борисович (1929 шеран 6 апрель) — литературовед, хьехархо, поэт

## Оцу динахь белларш

* Альбрехт Дюрер (1471 шеран 21 май, Нюрнберг — 1528 шеран 6 апрель, циггахь) — немцойн живописец а, график а, Европехь тоьллачарех ксилографин говзанча, малхбузу Европехь Ренессансан гӀарвелла говзанча. Къилбаседера Европера художникан юкъахь хьалхара теоретик.
* Рафаэль Санти (1483 шеран 28 март (я 6 апрель) — 1520 шеран 6 апрель) — сийлахь воккху италийн художник а, график а, архитектор а, Умбрия школан векал.
* Игорь Фёдорович Стравинский (1882 шеран 5 июнь (17 июнь), Ораниенбаум, Россин импери — 1971 шеран 6 апрель, Нью-Йорк; дӀавоьллина Венецехь Сан-Микеле кешнашкахь) — оьрсийн композитор, дирижёр, пианист, XX бӀешеран дуьненан эшеран культурин воккхачарах векал.

Категори:6 апрель
7 апрель

## Оцу динахь хилларг
* Болхба йолаелла радиостанци а, радиокомитет а (1928 шеран 7 апрель)

## Оцу динахь бинарш

## Оцу динахь белларш

* Ге́нри Форд (1863 шеран 30 июль — 1947 шеран 7 апрель) — америкин промышленник, дуьне мадду машенаш яш йолу заводий да, кхоллархо, 161 америкин патентан автор.

Категори:7 апрель
8 апрель

## Оцу динахь хилларг
* СССРн Лакхарчу Советан Президиум сацамца Ханпаша Нурадиловна Советски Союзан Турпла цӀе йелла (1943 шеран 8 апрель)

## Оцу динахь бинарш

* Идрисов Супьян Идрисович (1913 шеран 8 апрель) — хьалхара нохчийн полиграфист
* Минцаев, Мовсар Таирович (1952 шеран 8 апрель) — операн а, эстрадан а эшархо, Нохч-ГӀалгӀай АССРн а, Россин а Сийлахь артист

## Оцу динахь белларш

* Пабло Пикассо (1881 шеран 25 октябрь, Малага , Испани — 1973 шеран 8 апрель, Мужен, Франци) — Испанера художник, скульптор, график, керамист, дизайнер.

Категори:8 апрель
9 апрель

## Оцу динахь бинарш

* Джамаев, Амран Германович (1949 шеран 9 апрель) — Нохчийн Республикин Халкъан артист, Къилбаседан Осетин Сийлахь артист;
* Тамерлан (1336 шеран 9 апрель — 1405 шеран 18 февраль) — Азин а, Кавказан а, Россин а исторехь доккху дакъа лаьцна Юккъерачу Азера даккхархо, гӀарваьлла баьчча, 1370 шо дуьйна эмир. Самаркандехь коьрта гӀала йолу Тимуридан империн а, династин а бухбиллинарг.

## Оцу динахь белларш

Категори:9 апрель
11 апрель

## Оцу динахь бинарш

* Сатуев, Хусейн Джунидович (1939 шеран 11 апрель — 1995 шеран 6 февраль) — нохчий поэт.

## Оцу динахь белларш

Категори:11 апрель
12 апрель

## Оцу динахь бинарш

* Дабачхаджиев, Насрудин Амандиевич (1947 шеран 12 апрель) — нохчийн йаздархо, поэт, художник.
* Шайхиев, Алвади Хасмагомедович (1947 шеран 12 апрель) — нохчийн поэт а, йаздархо а, журналист а, 1975 шо дуьна СССР йаздархойн бертан декъашхо.

## Оцу динахь белларш

* Рузвельт, Франклин (1882 шеран 30 январь — 1945 шеран 12 апрель) — 32-гӀа АЦШ президент, АЦШн куьйгал динарг дуьненан экономикин кризисан а, ШозлугӀа дуьненан тӀеман а хенахь.

Категори:12 апрель
5 апрель

## Оцу динахь бинарш

* Акаев, Даша Ибрагимович (1910 шеран 5 апрель — 1944 шеран 26 февраль) — хьалхара нохчийн лётчик, Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман декъашхо, майор, Балтийски флотан 9 штурмовой дивизин 35 штурмовой полкан командир;
* Ахмаев, Ильяс Супьянович (1986 шеран 5 апрель) — нохчийн ийина кепар латархо, грэпплинган а, джиу-джитсун а, тӀеман самбон а Россин чемпион, ийина кепар латарийн Ӏаьржа хӀордан Кубок яккхинарг;
* Берсанов Хож-Ахъмад (1926 шо 5 апрель) — йаздархо;
* Болтукаев, Анзор Адамович (1986 шеран 5 апрель) — нохчийн паргӀат кепар латархо, Россин спортан говзанча, Россин чемпионатийн чемпион а, совгӀатхо а, дуьненан чемпионатан бронзан совгӀатхо;
* Хасимиков Салман Алхазурович (1953 шеран 5 апрель) — паргӀата кепар охьатугӀурх латарх деуза дуьненна чемпион

## Оцу динахь белларш

* Мальсагов, Дзияудин Габисович (1913 шо — 1994 шеран 5 апрель) — нохчийн юрист, историк, правозащитник, йукъараллин гӀуллакххо.

Категори:5 апрель
13 апрель

## Оцу динахь хилларг
* Алибека-Хаджи Алдановс Нохчийчохь гӀаттам болина (1877 шеран 13 апрель)

## Оцу динахь бинарш

## Оцу динахь белларш

* Къилбаседа Кавказехь хьалхара имам шейх Мансура (Ушурма) Шлиссельбурган гӀап чохь велла (1794 шеран 13 апрель)

Категори:13 апрель
14 апрель

## Оцу динахь хилларг
* Соьлжа-ГӀалахь йиллина Книжни издательство (1927 шеран 14 апрель)

## Оцу динахь бинарш

* Вагаев, Абубакар (1993 шеран 14 апрель) — нохчийн ийина кепар латархо;
* Отарсултанов, Джамал Султанович (1987 шеран 14 апрель) — нохчийн паргӀат кепар латархо, Россин а, Европин а, дуьненан а чемпион а, совгӀатхо а, Олимпиадан чемпион, Россин Сийлахь спортан говзанча.

## Оцу динахь белларш

* Гендель, Георг Фридрих (1685 шеран 23 февраль — 1759 шеран 14 апрель) — барокко муран немцойн а, ингалсан а композитор.
* Бовуар, Симона де (1908 шеран 9 январь — 1986 шеран 14 апрель) — французийн йаздархо, философ, феминизман идеолог.
* Заменгоф, Людвик Лазарь, йа **Лазарь Маркович Заменгоф** (1859 шеран 15 декабрь — 1917 шеран 14 апрель) — жуьгтий лор а, лингвист а, эсперанто меттан кхоллархо.

Категори:14 апрель
15 апрель

## Оцу динахь бинарш

* Арсанукаев, Шайхи Абдулмуслимович (1930 шеран 15 апрель — 2012 шеран 14 март) — нохчийн йаздархо а, поэт а, Нохчийн Республикин Халкъан йаздархо;
* Дугучиев, Ислам Бетерсултанович — (1966 шеран 15 апрель) — нохчийн греко-риман латархо, Олимпиадан дато совгӀатхо, 4-за дуьненан чемпион, 2-за Европин чемпион, масийттуза СССР а, Россин а чемпионатийн чемпион а, совгӀатхо а, СССР Сийлахь спортан говзанча, Россин Сийлахь тренер.
* Леонардо да Винчи (1452 шеран 15 апрель — 1519 шарахь 2 май) — Италера художник, скульптор, архитектор, Ӏилманча, анатом, изобретатель, йаздархо, Дендаларан исбаьхьаллина гӀарвелла векал, «универсальни адаман» сирла масалла.
* Синан (1489 шеран 15 апрель — 1588 шеран 7 февраль) — массарелла вевзуш волу османийн архитектор а, инженер а.
* Хадашев Баудин Саидович (1943 шеран 15 апрель) — Нохчийн Республикин культурин Сийлахь белхало, артист;
* Эйлер, Леонард (1707 шеран 4 апрель — 1783 шеран 7 сентябрь) — швейцарийн, немцойн, Россин а математик, механик, физик, астроном.

## Оцу динахь белларш

* Сартр, Жан-Поль (1905 шеран 21 июнь — 1980 шеран 15 апрель) — французийн философ, йаздархо, драматург, хьехархо. 1964 шарахь литературин Нобелин совгӀатан лауреат (тӀе ца ийцира).
* Линкольн, Авраам (1809 шеран 12 февраль — 1865 шеран 15 апрель) — америкин пачхьалкхан гӀуллакххо, 16-й АЦШн президент а, хьалхара АЦШ Республикински партис хьалхатеттинарг а, америкин лайшна паргӀато елларг, америкин халкъан турпал.

Категори:15 апрель
16 апрель

## Оцу динахь хилларг
* Нохчийн Республикин чохь терроризман дуьхул оперцин режим дӀаяккхина. И де Машеран Де аьлла билгалдекхина ду (2009 шеран 16 апрель).

## Оцу динахь бинарш

* Ча́рльз Спе́нсер (Ча́рли) Ча́плин (1889 шеран 16 апрель — 1977 шеран 25 декабрь) — америкин а, ингалсан а киноактёр, сценарист, композитор, режиссёр.

## Оцу динахь белларш

* Франсиско Хосе де Гойя-и-Лусьентес (1746 шеран 30 март, Фуэндетодос, Сарагоса уллехь, Испани — 1828 шеран 16 апрель, Бордо, Франци) — испанхойн художник а, гравёр а, романтизм муран хьалхарчарах а, бӀаьрлачарах а гайтаман исбаьхлан говзанча.

Категори:16 апрель
17 апрель

## Оцу динахь хилларг
* Нохчийн профессиональни цхьанакхетаран областной совет кхоллина (1924 шеран 17 апрель).

## Оцу динахь бинарш

* Гериханов, Ихван Баудинович (вина 1954 шеран 17 апрелехь, Кхазакхийн ССР Карагандан областера, Караганда гӀалахь) — Нохчийн Республикин политикин а, пачхьалкхан а, йукъараллин гӀуллакххо, юридически Ӏилманийн кандидат, республикин дуьххьарчех Ӏилманча юрист.
* Хацыгов, Хаважи (1977 шеран 17 апрель) — Белоруссехь Ӏаш волу нохчийн боксёр, 2002 шарахь Европин чемпион, 2004 а, 2008 а шерашкахь хилла Олимпиадийн декъашхо.

## Оцу динахь белларш

* Саракаев, Хамзат Ибрагим-Бекович (1927 шеран 31 декабрь — 2013 шеран 17 апрель) — нохчийн берийн йаздархо, поэт, журналист, гочдархо, Нохчийн Республикин йаздархойн бертан декъахо, Россин йаздархойн бертан декъахо, Россин журналистан бертан декъахо.

Категори:17 апрель
18 апрель

## Оцу динахь даздешдерг
* Иэсийн а, историн меттигийн а дуьненайукъара де.

## Оцу динахь бинарш

* Лабазанов, Чингиз Суйлеманович (1991 шеран 18 апрель) — нохчийн греко-риман кепар латархо, 2014 шарахь дуьненан чемпион;

## Оцу динахь белларш

* Давлетмирзаев, Муталип Ахмадович (1939 шеран 18 апрель) — Нохчийн пачхьалкхан драматически театран коьрта артистех цхьаъ, Нохч-ГӀайлгӀайн АССР Халкъан артист, РСФСР Халкъан артист, К. С. Станиславски цӀарах долу РСФСР Пачхьалкхан совгӀатхо;
* Куцель, Феликс Петрович (1945 шеран 10 октябрь — 2000 шеран 18 апрель) — дзюдон СССР Сийлахь тренер;
* Саламов, Абдулхалим Асхабович (1899 шо — 1978 шеран 18 апрель) — нохчийн политик, юкхараллин гӀуллакххо, Ӏилманча, Къилбаседера Кавказехь Ленинан орден йелла хьалхара стаг;
* Саритов, Рамзан (1983 шеран 28 июнь — 2012 шеран 18 апрель) — нохчийн паргӀат кепар латархо;
* Эйнштейн, Альберт (1879 шеран 14 март — 1955 шеран 18 апрель) — физик-теоретик, таханлера теорин физикин бух биллинарг, 1921 шарахь физикин Нобелин совгӀатан лауреат, йукъараллин гӀуллаккхо, гуманист.

Категори:18 апрель
22 апрель

## Оцу динахь бинарш

* Биярсланов, Артур (1995 шеран 22 апрель) — Канадехь Ӏаш волу нохчийн боксёр, Канадан чемпион, Панамерикан ловзарийн чемпион;
* Кант, Иммануил (1724 шеран 22 апрель — 1804 шеран 12 февраль) — немцойн философ, немцойн классикан философин бухбиллинарг;
* Ленин, Владимир Ильич (1870 шеран 22 апрель — 1924 шеран 21 январь) — Россин а, советан а политикин а, пачхьалкхан а гӀуллакххо, революционер, Россин социал-демократин белхалойн партин кхоллархо, Россиехь 1917 шеран октябран революцин куьйгалхойх цхьаъ, РСФСР Хьалкъан Комиссарин Советан председатель, дуьненахь хьалхара социализман пачхьалкхан кхоллархо;
* Башаев, Тамерлан (1996 шеран 22 апрель) — дзюдоист.
* Яшуркаев Султан (1942 шеран 22 апрель) — йаздархо, поэт;

## Оцу динахь белларш

Категори:22 апрель
23 апрель

## Оцу динахь хилларг
* Арахеца доладеллира «Серло» газет. Кхоно цуьна цӀе хийцира «Даймохк» аьлла (1923 шеран 23 апрель)

## Оцу динахь бинарш

* Гаургашвили, Гиви (1969 шеран 23 апрель — 1993 шеран 13 сентябрь) — нохчийн дзюдоист, СССР а, СНГ а, Россин а чемпионатийн толамхо а, совгӀатхо а, халкъашна юккъера турнирийн толамхо, СССР халкъашна юккъера даржан спортан говзанча;
* Мамакаев Эдуард (1939 шеран 23 апрель) — йаздархо;
* Планк, Макс (1858 шеран 23 апрель — 1947 шеран 4 октябрь) — немцойн физик-теоретик, квантан физикин бухбиллинарг, физикин Нобелин совгӀатан лауреат;
* Чергизбиев, Зайнди Магомедович (1937 шеран 23 апрель) — нохчийн композитор, музыкант, дирижёр, Нохч-ГӀалгӀайн АССР Сийлахь исбаьхьаллин гӀуллакххо.

## Оцу динахь белларш

* Сервантес, Мигель де (схьахетарехь 1547 шеран 29 сентябрь — 1616 шеран 23 апрель) — дуьненанхь вевзушволу испанхойн йаздархо.
* Шекспир, Уильям (1564 шеран 26 апрель (жӀара оьллин де) — 1616 шеран 23 апрель) — гӀарвелла ингалсан драматург а, поэт а, дуьненахь вевзуш волу драматург.
* Рай, Сатьяджит (1921 шеран 2 май — 1992 шеран 23 апрель) — гӀарвелла индийн кинорежиссёр, сценарист, берийн йаздархо, композитор, продюсер, кинокритик, иллюстратор, хьалхара индийн Оскаран лауреат.
* Чжу Си (1130 шеран 18 октябрь — 1200 шеран 23 апрель) — Китайн философ, Ӏилманча, энциклопедист, литератор, текстолог и Конфуцийc язйиначун комментатор, хьехархо, неоконфуцианстван коьрта векал.

Категори:23 апрель
25 апрель

## Оцу динахь хилларг
* Арахеца долийнера «Советская автономная Чечня» газет (1923 шеран 25 апрель)
* Болхба йолаелира «Садко» бассейн (1976 шеран 25 апрель)

## Оцу динахь бинарш

* Аласханов, Зайнди (1949 шеран 25 апрель) — нохчийн паргӀат кепар латархо, СССР чемпионатан совгӀтахо хилла хьалхара нохчо, СССР халкъашна юккъера даржан спортан говзанча, Россин Сийлахь тренер, полковник;
* Шамилов, Якуб Джамбекович (1991 шеран 25 апрель) — нохчийн дзюдоист, Россин чемпионатийн чемпион а, совгӀатхо.

## Оцу динахь белларш

## Оцу динахь даздо
* Нохчийн меттан де

Категори:25 апрель
20 апрель

## Оцу динахь бинарш

* Нашхоев Руслан (1936 шеран 20 апрель — 2010 шеран 5 май) — журналист.
* Гитлер, Адольф (1889 шеран 20 апрель — 1945 шеран 30 апрель) — национал-социализман бухбиллинарг а, коьрта декъашхо а, КхозлугӀа рейхан диктатуран бухбиллинарг, Национал-социалистан немцойн белхалойн партин баьчча (*фюрер*) (1921—1945 шерашкахь), Германин рейхсканцлер (1933—1945 шерашкахь), Германин фюрер (1934—1945 шерашкахь), Вермахтан коьрта куьйгалхо (1941 шеран 19 декабрь дуьйна) ШозлугӀа дуьненан тӀамтӀехь.

## Оцу динахь белларш

* Айбулат, Константин Михайлович (1817 шо — 1865 шеран 20 апрель) — нохчех ваьлла оьрсийн поэт.

Категори:20 апрель
21 апрель

## Оцу динахь бинарш

* Вебер, Макс (1864 шеран 21 апрель — 1920 шеран 14 июнь) — немцойн социолог, философ, историк, политикин экономист;
* Кутаев, Хамзат Яхиятович (1960 шеран 21 апрель) — Нохчийн Республикин Халкъан артист, Нохчийн Республикин Пачхьалкхан совгӀатан лауреат;
* Якубов, Герман (1989 шеран 21 апрель) — нохчийн ийина кепар латархо, чуччавахана латаран Россин чемпион.

## Оцу динахь белларш

* Марк Твен (1835 шеран 30 ноябрь — 1910 шеран 21 апрель) — америкин йаздархо, журналист, йукъараллин гӀуллакххо.
* Кейнс, Джон Мейнард (1883 шеран 5 июнь — 1946 шеран 21 апрель) — ингалсан экономист, экономикехь кейнсианство цӀе йолу боламан бухбиллинарг.

Категори:21 апрель
28 апрель

## Оцу динахь бинарш

* Мамакаев Эдуард Арбиевич (1938 шеран 28 апрель) — поэт

## Оцу динахь белларш

Категори:28 апрель
3 май

## Оцу динахь хилларг
* Соьлжа-ГӀалин аэропортехула кеманаш лела доладелла Москва — Минвод — Соьлжа-ГӀала — Баку — Тбилиси (1927 шеран 3 май)

## Оцу динахь бинарш

* Никколо́ Макиаве́лли (Макьявелли, 1469 шеран 3 май, Флоренци — 1527 шеран 21 июнь, *циггахь*) — италийн ойланча, философ, йаздархо, политикин гӀуллакххо.

## Оцу динахь белларш

Категори:3 май
5 май

## Оцу динахь бинарш

* Идаев, Юсуп Шамсуддинович (1938 шеран 25 июнь — 1987 шеран 5 май) — Нохч-ГӀалгӀайн АССР Сийлахь артист;
* Маркс, Карл (1818 шеран 5 май — 1883 шеран 14 март) — немцойн философ, социолог, экономист, писатель, политикин журналист, йукъараллин гӀуллакххо;
* Махажиев, Рахман Саламбекович (1992 шеран 5 май) — нохчийн ийина кепар латархо, 5-за джиу-джитсун Россин чемпион, кобудон а, грэпплинган а Россин чемпион, грэпплинган дуьненан чемпионатан дато совгӀатхо, джиу-джитсун дуьненан чемпионатан дато совгӀатхо, ийина кепар латаран Россин а, Европин а чемпион, Россин спортан говзанча;
* Омаев, Дагун Ибрагимович (1943 шеран 5 май, Сиржа-Эвла) — нохчийн театран, а кинон а артист, Нохч-ГӀалгӀайн АССРн а, Россин Федерацин а (2002 шо) Халкъан артист;
* Сардалова Зулай (1936 шеран 5 май — 2005 шеран 15 ноябрь) — хелхархо, Нохчийн Республикин Халкъан артист, РСФСРн Сийлахь артист;

## Оцу динахь белларш

* Наполеон I (1769 шеран 15 август — 1821 шеран 5 май) — Францин император 1804 шо дуьйна 1815 шо кхаччалц, таханлера Францин бухбиллина сийлахь воккху французийн баьчча а, пачхьалкхан гӀуллакххо а.

Категори:5 май
7 май

## Оцу динахь бинарш

* Заураев Вахит Вахаевич (1952 шеран 7 май) — Нохчийн Республикин Сийлахь художник
* Рабиндранат Тагор (1861 шеран 7 май — 1941 шеран 7 август) — индийн йаздархо, поэт, композитор, художник, йукъараллин гӀуллакххо. Цуьна кхолларалло кхоьллина Бенгалин литература а, музыка а. Нобелин совгӀатан лауреат (1913 шо).
* Иоганнес Брамс (1833 шеран 7 май, Гамбург — 1897 шеран 3 апрель, Вена) — немцойн композитор, пианист, романтизман муран коьртачарех векал.
* Пётр Ильич Чайковский (1840 шеран 25 апрель (7 май), Воткинск, Вятски губерни, Россин импери — 1893 шеран 25 октябрь (6 ноябрь), Петарбух) — оьрсийн композитор, дирижёр, хьехархо, музыкин йукъараллин гӀуллакххо, музыкин журналист.

## Оцу динахь белларш

Категори:7 май
9 май

## Оцу динахь бинарш

* Джамалханов Зайнди (1922 шеран 9 май) — Нохчийн Республикин Сийлахь хьехархо, фольклорист, языковед

## Оцу динахь белларш

* Соьлжа-ГӀалахь «Динамо» стадионехь теракт хилла байина Нохчийн Республикин президент Ахмат Кадыров, Нохчийн Республикин Госсоветан председатель Хусейн Исаев (2004 шеран 9 май)

Категори:9 май
13 май

## Оцу динахь хилларг
* Хьайиллина Соьлжа-ГӀалин телецентр (1960 шеран]] 13 май)

## Оцу динахь бинарш

* Аухадов, Хамзат Ахмаевич (1965 шеран 13 май) — нохчийн еза атлетикан тренер, СССР спортан говзанча, Россин Сийлахь тренер;
* Висаитов, Мавлид Алероевич (1913 шеран 13 май — 1986 шеран 23 май) — 28 гвардейски дошлойн полкан командир, гвардин подполковник, Советски Союзан Турпал;
* Минкаилов, Эльбрус Салаудыевич (1955 шеран 13 май) — нохчийн журналист, йаздархо, гочдархо, критик, литературовед, литературин а, исбаьхьаллин а «Орга» журналан коьрта редактор;

## Оцу динахь белларш

Категори:13 май
14 май

## Оцу динахь хилларг
* Соьлжа-ГӀалин пожарникашна памятник хоттина (1944 шеран 14 май)

## Оцу динахь бинарш

* Хакишева, Санухат Адсаламовна (1965 шеран 14 май) — нохчийн театран а, кинон а актриса, Нохчийн Республикин Халкъан актриса.

## Оцу динахь белларш

Категори:14 май
1 май

## Оцу динахь хилларг
* Болхба йолаелла Соьлжа-ГӀалин эчиг некъан вокзал. Дуьххьара цига беан поезд Бесланера бара (1893 шеран 1 май)
* Соьлжа-ГӀалахь дуьххьара даздина 1 май (1922 шеран 1 май);
* Хьайиллина белхлойн поселок «12 участок» (1922 шеран 1 май)
* «Серло» газетан хьалхара номер араялла (1923 шеран 1 май);
* Соьлжа-ГӀалийна ЦӀе Байракхан орден йелла (1924 шеран 1 май);
* Соьлжа-ГӀалахь радиостанци болхба йолаелира (1928 шеран 1 май);
* Хьайиллина Национальни театран студи (1931 шеран 1 май). Цуьна хьалхара директор вара Яндаров Магомед. 1933 шеран дуьна цунна цӀе тиллина Нохчийн драматически театр.

## Оцу динахь бинарш

* Агаев, Рустам Арбиевич (1982 шеран 1 май) — нохчийн паргӀат кепар латархо.
* Сулейманов, Ахьмад Сулейманович (1922 шеран 1 май — 1995 шеран 20 июнь) — йаздархо, поэт, музыкант, Ӏилманча, хьехархо.
* Татаев, Илес Вахидович (1938 шеран 1 май) — кинорежиссер, сценарист, художник, нохчийн кинематографин бухбиллинарг, скульптор, Нохч-ГӀалгӀайн АССР исбаьхьаллин Сийлахь гӀуллакххо, РСФСР исбаьхьаллин Сийлахь гӀуллакххо, Россин Федерацин Сийлахь художник.

## Оцу динахь белларш

* Дворжак, Антонин (1841 шеран 8 сентябрь — 1904 шеран 1 май) — чехийн композитор, романтизман векал.

Категори:1 май
2 май

## Оцу динахь бинарш

* Умаров Мухад Умарович (1941 шеран 2 май) — биологически Ӏилманан доктор, профессор
* Сатьяджит Рай (1921 шеран 2 май, Калькутта, ХӀинди — 1992 шеран 23 апрель, Калькутта, ХӀинди) — гӀарвелла ХӀиндин кинорежиссёр, сценарист, берийн йаздархо, композитор, продюсер, кинокритик, иллюстратор, хьалхара ХӀиндийн Оскаран лауреат.

## Оцу динахь белларш

* Леона́рдо ди сер Пье́ро да Ви́нчи (1452 шеран 15 апрель, Винчи гӀалин уллехь Анкиано юрт, Флоренцин генахь йоцуш, Итали — 1519 шарахь 2 май, замок Кло-Люсе, Амбуазан уллехь, Турень, Франци) — Италера художник, скульптор, архитектор, Ӏилманча, анатом, изобретатель, йаздархо, Дендаларан исбаьхьаллина гӀарвелла векал, «универсальни адаман» сирла масалла.

Категори:2 май
15 май

## Оцу динахь хилларг
* Соьлжа-ГӀалахь йиллина хьалхара базар (1850 шеран 15 май)
* Пачхьалкхан символикех доьзна Нохчийн Республикин закон тӀелецна (Пачхаьлкхан хӀост а, байракх а йуцуш) (2008 шеран 15 май)

## Оцу динахь бинарш

* Дениев, Альви Алиевич (Сутарби, 1932 шеран 15 май — 1985 шеран 25 май) — нохчийн артист, Нохч-ГӀалгӀайн АССР Халкъан артист;
* Магомадов Мухтар (1939 шеран 15 май) — экономически Ӏилманийн доктор

## Оцу динахь белларш

Категори:15 май
18 май

## Оцу динахь бинарш

* Сайдулаев Хасан Хамидович (1947 шеран 18 май — 2006 шо) — поэт, публицист

## Оцу динахь белларш

* Густав Малер (1860 шеран 7 июль, Калиште, Богеми, Австро-Мажаройчоь — 1911 шеран 18 май, Вена) — сийлахь воккху австрийн композитор а, дирижёр а. XIX—XX бӀешерашках гӀарвелла композитор-симфонист а, дирижёр а.

Категори:18 май
19 май

## Оцу динахь хилларг
* Керлачу промыслашкахь хьалхара йокху мехкдаьттан фонтан ятта йолаелла, динахь-буси 100 000 пунт мехкдаьтта луш (1922 шеран 19 май)

## Оцу динахь бинарш

* Ататюрк, Мустафа Кемаль (*Гази Мустафа Кемаль-паша*; 1881 шеран 19 май — 1938 шеран 10 ноябрь) — Турцийн реформатор, политик, пачхьалкхан гӀуллакххо, эскаран хьаьким; Турцин Республикин халкъан партин бухбиллинарг а, хьалхара куьйгалхо; Турцин хьалхара президент, таханлера турцийн пачхьалкхан бухбиллинарг;
* Ацаламов, Артур Абубакарович (1976 шеран 19 май) — нохчийн эшархо, рок-музыкант, композитор.

## Оцу динахь белларш

Категори:19 май
25 май

## Оцу динахь хилларг
* Ермоловс шен эскирцана Соьлжи тӀе хьа а веана, лулар нохчийн юрташкара аманаташ дӀабигира (1818 шеран 25 май)
* Хьалхара кеман рейс хилла Соьлжа-ГӀала — Москва (1947 шеран 25 май)

## Оцу динахь бинарш

* Исраилов, Бадруддин Хасанович (1967 шеран 25 май) — нохчийн каратист, 1-ра дан йолу каратист Кёкусинкай, карате Кёкусинкайкан организацин Нохчийн Республикехь Бранч-Чиф, карате Кёкусинкай халкъашна юккъера совгӀатан номинант;
* Тунгаев, Бекхан Дуквахович (1950 шеран 25 май) — нохчийн паргӀата кепар латархо, СССР халкъашна юккъера классан спортан говзанча, СССР чемпионаташан совгӀатхо, РСФСР чемпион, 3-за СССР Герзан Ницкъан чемпион, 2-за СССР Кубок яккхинарг, СССРн паргӀата кепаран латаран вовшахтоьхна тобанан декъашхо.

## Оцу динахь белларш

* Багаев, Дэги Имранович (1942 шеран 27 май — 2015 шеран 25 май) — паргӀата кепара латаран нохчийн тренер, СССР Сийлахь тренер, Россин Сийлахь тренер, Нохчийн Республикехь паргӀата кепара латаран бухбиллинарг;
* Дениев, Альви Алиевич (*Сутарби*, 1932 шеран 15 май — 1985 шеран 25 май) — Нохч-ГӀалгӀайн АССР Халкъан артист.

Категори:25 май
1 июнь

## Оцу динахь бинарш
* Ачичаев, Ахмад Адамович (1961 шеран 1 июнь) — нохчийн штангист, СССР чемпион а, Кубок яккхинарг а, Россин кегирхойн гулйина тобан коьрта тренер;
* Бислиев, Абдул-Хамид Махмудович (1944 шеран 1 июнь — 1991 шеран 11 ноябрь) — физикин-математикин Ӏилманийн доктор, профессор, Нохчийн пачхьалкхан университетан проректор, СССР мисарболатан хиламийн коьрта говзанчах цхьаъ;
* Мэрили́н Монро (1926 шеран 1 июнь — 1962 шеран 5 август) — Америкин киноактриса а, эшархо а.

## Оцу динахь белларш
* Айдаев, Юша Ахъядович (1938 шеран 20 март — 2004 шеран 1 июнь) — нохчийн Ӏилманча, филологин Ӏилманийн доктор, профессор, Россин Ӏалман Ӏилманийн академин академик, Нохчийн Республикин Ӏилманийн академин вице-президент, Нохчийн Республикин Ӏилманийн Сийлахь гӀуллакххо, Нохч-ГӀалгӀайн АССР культурин Сийлахь гӀуллакххо;

Категори:1 июнь
2 июнь

## Оцу динахь бинарш
* Багалова, Зулейхан Мутушевна (1945 шеран 2 июнь) — РСФСРн Сийлахь артист, Нохчийн драматически театран хьалхара артист;
* Касумов, Исраил (1990 шеран 2 июнь) — нохчийн паргӀат кепар латархо, Россин чемпионатан совгӀатхо.

Категори:2 июнь
3 июнь

## Оцу динахь хилларг
* Пролетарски йаздархойн нохчийн ассоциаци дӀаакъойлин цуьна метта кхоьллина Нохчийчоьн советски йаздархойн союз (1932 шеран 3 июнь)
* ЮгӀа кхоьллина Нохч-ГӀалгӀайн пачхьалкхан хелхаран а, эшеран а ансамбля (1957 шеран 3 июнь)
* Нохчийн художникашна хьалхара гулам хилла (1976 шеран 3 июнь)

## Оцу динахь бинарш
* Мутузов, Анзор (1990 шеран 3 июнь) — нохчийн греко-риман латархо, Россин чемпионатан совгӀатхо, Россин спортан говзанча.

## Оцу динахь белларш
* Франц Кафка (1883 шеран 3 июль — 1924 шеран 3 июнь) — XX бӀешеран сийлахь воккху немцойн йаздархо. Цо язйинарш дукха хьолехь иза веллачула тӀехь арахецнера.

Категори:3 июнь
5 июнь

## Оцу динахь хилларг
* Соьлжа-ГӀалахь аэровокзал йиллина (1965 шеран 5 июнь)

## Оцу динахь бинарш
* Арсанукаев Зайнди Зиявдиевич (1952 шеран 5 июнь) — физико-математически Ӏилманийн доктор;
* Азуев, Магомед (1986 шеран 5 июнь) — Испанехь Ӏаш волу нохчийн спортсмен, кикбоксёр, каратист, боксёр, 4-за Испанин а, Европин а кикбоксинган чемпион.
* Кейнс, Джон Мейнард (1883 шеран 5 июнь — 1946 шеран 21 апрель) — ингалсан экономист, экономикехь кейнсианство цӀе йолу боламан бухбиллинарг.

Категори:5 июнь
6 июнь

## Оцу динахь хилларг
* Соьлжа-ГӀалахь пионерий беш хьайиллина (1937 шарахь 6 июнь)

## Оцу динахь бинарш
* Абастов, Анзор Сайтамиевич (1970 шеран 6 июнь) — нохчийн каратист, 2002 шарахь Европин Кубок яккхинарг;
* Веласкес, Диего (1599 шеран 6 июнь — 1660 шеран 6 август) — испанхойн художник, Испанера сурташ дахкаран Дашо бӀешеран сийлахь воккух векал.
* Пушкин, Александр Сергеевич (1799 шеран 26 май (6 июнь) — 1837 шеран 29 январь (10 февраль)) — оьрсийн поэт, драматург, прозаик.

Категори:6 июнь
13 июнь

## Оцу динахь хилларг
* Соьлжа-ГӀалахь йолаелла дуьненаюккъар кинофестиваль «Ноев ковчег» (2008 шеран 13 июнь)

Категори:13 июнь
15 июнь

## Оцу динахь бинарш
* Мусаев Магомед Мусаевич (1915 шеран 15 июнь — 1999 шеран 23 ноябрь) — йаздархо, драматург;
* Мусаев, Магомед Мусаевич (1915 шеран 15 июнь — 2001 шо) — нохчийн йаздархо, драматург, гочдархо, публицист, Сийлахь-Бокхха Даймехкан тӀеман декъашхо, Нохч-ГӀалгӀайн АССР культурин Сийлахь белахало;

Категори:15 июнь
17 июнь

## Оцу динахь хилларг
* Соьлжа-ГӀалахь йиллина Оьрсийн драматически театр (1936 шеран 17 июнь)

## Оцу динахь бинарш
* Игорь Фёдорович Стравинский (1882 шеран 5 июнь (17 июнь), Ораниенбаум, Россин импери — 1971 шеран 6 апрель, Нью-Йорк; дӀавоьллина Венецехь Сан-Микеле кешнашкахь) — оьрсийн композитор, дирижёр, пианист, XX бӀешеран дуьненан эшеран культурин воккхачарах векал.

Категори:17 июнь
18 июнь

## Оцу динахь хилларг
* Гуьмсехь арахеца долийна районан газет «Гумс» (1941 шеран 18 июнь)

## Оцу динахь бинарш
* Джабраилов, Рустам (1974 шеран 18 июнь) — нохчийн культурист, Россин а, Европин а, дуьненан а чемпион, Россин халкъашна юккъера даржан спортан говзанча;
* Маккартни, Пол (1942 шеран 18 июнь) — британин музыкант, эшархо, композитор, мультиинструменталист, продюсер, «The Beatles» тобанан бухбиллинаргах а, декъашхох а цхьаъ.

## Оцу динахь белларш
* Амундсен, Руаль (1872 шеран 16 июль — 1928 шеран 18 июнь) — норвегийн поляран некъахо а, рекордсмен а;
* Ибн Сина (980 шеран 16 август — 1037 шеран 18 июнь) — юккъерачу бӀешарашкахь Ӏийна волу Персийн Ӏилманча, философ, лор.

Категори:18 июнь
20 июнь

## Оцу динахь бинарш
* Хасиев, Сайд-Магомед Адамович (1942 шеран 20 июнь) — нохчийн историн Ӏилманий кандидат, этнограф.

## Оцу динахь белларш
* Услар, Пётр Карлович (1816 шеран 1 сентябрь — 1875 шеран 20 июнь) — оьрсийн эскаран инженер (генерал-майор), лингвист, этнограф, XIX бӀешеран гӀарваьлла кавказовед;
* Сулейманов, Ахьмад Сулейманович (1922 шеран 1 май — 1995 шеран 20 июнь) — йаздархо, поэт, музыкант, Ӏилманча, хьехархо;

Категори:20 июнь
21 июнь

## Оцу динахь хилларг
* Шейх Мансур орсийн эскаро хьалаьцна (1792 шо)

## Оцу динахь бинарш
* Жан-Поль Шарль Эма́р Сартр (1905 шеран 21 июнь, Париж — 1980 шеран 15 апрель, Париж) — французийн философ, йаздархо, драматург, педагог. 1964 шарахь литературин Нобелин совгӀатан лауреат (тӀе ца ийцира).

## Оцу динахь белларш
* Никколо́ Макиаве́лли (Макьявелли, 1469 шеран 3 май, Флоренци — 1527 шеран 21 июнь, *циггахь*) — италийн ойланча, философ, йаздархо, политикин гӀуллакххо.

Категори:21 июнь
10 июнь

## Оцу динахь бинарш
* Саидов, Билал Саидович (1914 шеран 10 июнь — 1994 шеран 15 ноябрь) — нохчийн йаздархо, поэт, драматург, актёр, режиссёр, гочдархо.

## Оцу динахь белларш
* Александр Македонский (*Сийлахь воккху Александр III*, 356 шо в. з. к. 20 июль — 323 шо в. з. к. 10 июнь) — Шира Македонин паччахь, баьчча, веллачул тӀехь йохна йоккху пачхьалкхан кхоллархо.

Категори:10 июнь
12 июнь

## Оцу динахь хилларг
* Нохчийн пачхьалкхан университетан Л. Н. Толстойн цӀе тиллина (1979 шеран 12 июнь)
* Ахмат Кадыров Нохчийн Республикин Администрацин куьгалхо хоттийна (2000 шеран 12 июнь)

## Оцу динахь бинарш
* Музаев, Мохьмад Нурдинович (1941 шеран 12 июнь — 2015 шеран 17 сентябрь) — нохчийн историк, Нохчийн Республикин пачхьалкхан архиван урхаллан куьйгалхо.

## Оцу динахь белларш
* Ахтаев, Увайс Мажидович (1930 шеран 26 декабрь — 1978 шеран 12 июнь) — нохчийн баскетболист, СССР вовшахтоьхна тобанан декъашхо.

Категори:12 июнь
22 июнь

## Оцу динахь бинарш
* Яричев, Умар Денелбекович (1941 шеран 22 июнь) — нохчийн Халкъан поэт.

Категори:22 июнь
27 июнь

## Оцу динахь бинарш
* Саиев Умар Махмудович (1959 шеран 27 июнь) — поэт

Категори:27 июнь
30 июнь

## Оцу динахь бинарш
* Адиев, Мохьмад Мусаевич (1977 шеран 30 июнь) — нохчийн футболист, нападающий;
* Бадуев Маужды Сулейманович (30 июнь) — Нохч-ГӀалгӀан АССРн Халкъан артист
* Дагаев, Валид Шитаевич (1940 шеран 30 июнь — 2016 шеран 22 сентябрь) — нохчийн эшархо, музыкант, композитор, Нохч-ГӀалгӀайн АССР Халкъан артист, РСФСР Сийлахь артист, РСФСР Халкъан артист, Ахмат Кадыровн орденан кавалер.
* Шовхалов, Расул (1990 шеран 30 июнь) — Германехь Ӏаш волу нохчийн ийина кепар латархо.

Категори:30 июнь
1 июль

## Оцу динахь хилларг
* Нохчи а, гӀалгӀай а мотт латински алфавит тӀера кирилице йаккха йолайина (1938 шеран 1 июль)
* Соьлжа-ГӀалин мехкдаьттан институт хьалхара инженераш арахаьцна (1948 шеран 1 июль)
* Нохч-ГӀалгӀай АССРн Лакхара Советас йукъайаьккхина «Республики культурин Сийлахь белхало» цӀе (1967 шеран 1 июль)

## Оцу динахь бинарш
* Бексултанов, Муса Эльмурзаевич (1954 шеран 1 июль) — нохчийн йаздархо, прозаик, Нохчичоьн а, Россин а (1992 шо) йаздархойн союзашан декъашхо, 2005 шарахь «Литература» номинацехь «Дашо бухӀа» совгӀатан лауреат, Нохчийн Республикин Халкъан йаздархо (2005 шо).
* Го́тфрид Ви́льгельм Ле́йбниц (1646 шеран 21 июнь (1 июль) — 1716 шеран 14 ноябрь — немцойн философ, логик, математик, механик, физик, юрист, историк, дипломат, кхоллархо, меттан Ӏилманча, Берлинан Ӏилманийн Академин бухбиллинарг а, хьалхара президент а, Французийн Ӏилманийн Академин кхьчу пачхьалкхара декъашхо.

Категори:1 июль
2 июль

## Оцу динахь хилларг
* Арахецна «Комсомольское племя» газетан хьалхара номер (1957 шеран 2 июль)

## Оцу динахь бинарш
* Осмаев Асланбек Дакаевич (1946 шеран 2 июль) — поэт

## Оцу динахь белларш
* Жан-Жак Руссо́ (1712 шеран 28 июнь, Женева — 1778 шеран 2 июль, Эрменонвиль, Парижан уллехь) — французийн йаздархо а, ойланча а, композитор а, ботаник а.

Категори:2 июль
10 июль

## Оцу динахь бинарш
* Ибрагимов Хамзат (1934 шеран 10 июль — 2006 шо) — химин Ӏилманийн доктор, профессор
* Валентин Луи Жорж Эжен Марсель Пруст (1871 шеран 10 июль — 1922 шеран 18 ноябрь) — французийн йаздархо, новеллист, критик, литературехь модернизман векал.
* Ни́кола Те́сла (1856 шеран 10 июль, Смилян, Австрийн импери, хӀинца Хорвати — 1943 шеран 7 январь, Нью-Йорк, АЦШ) — электротехникин а, радиотехникин а кхоллархо, инженер, физик.

Категори:10 июль
11 июль

## Оцу динахь бинарш
* Бажаев, Зия Юсупович (1960 шеран 11 июль — 2000 шеран 9 март) — нохчийн бизнесмен, «Альянс» компани кхоьллинарг;
* Кацаев, Сайд-Хасан Абзуевич (1966 шеран 11 июль) — нохчийн йаздархо;
* Хакишев, Руслан Шалаудинович (1938 шеран 11 июль) — театран режиссёр, РСФСР Сийлахь артист, К. С. Станиславски цӀарах йолу Пачхьалкхан совгӀатан лауреат, Нохчийн Республикин Пачхьалкхан совгӀатан лауреат;

Категори:11 июль
12 июль

## Оцу динахь бинарш
* Магомаев Леча (1939 шеран 12 июль) — журналист
* Гай Ю́лий Це́зарь (в. з. к. 100 йа 102 шеран 12 июль — в. з. к. 44 шеран 15 март) — Шира Риман пачхьалкхан а, политикин а гӀуллакххо, диктатор, эскаран куьӀгалхо, йаздархо.

Категори:12 июль
15 июль

## Оцу динахь хилларг
* «Акха дивизис» хӀаллак йина 46-гӀа а, 58-гӀа а Пруссин пехотан полкаш (1916 шеран 15 июль).

## Оцу динахь бинарш
* Айсханов, Султан Катаевич (1944 шеран 15 июль) — нохчийн Ӏилманча, хирург;
* Ре́мбрандт Ха́рменс ван Рейн (1606 шеран 15 июль — 1669 шеран 4 октябрь) — Нидерландин художник, гравёр, ӀиндагӀан а, серлонан а сийлахь воккху говзанча, Голландин сурташ дахкаран «дашо бӀешеран» воккху векал;
* Хазбулатов Бекхан Абусупьянович (1952 шеран 15 июль) — филологийн Ӏилманий доктор;
* Эсамбаев, Махмуд Алисултанович (1924 шеран 15 июль — 2000 шеран 7 январь) — советски нохчийн балетан артист, эстрадан хелхархо, хореограф, актёр, СССРн Халкъан артист (1974 шо), Социалистически Къинхьегаман Турпал (1984 шо).

## Оцу динахь белларш
* Чехов, Антон Павлович (1860 шеран 17 январь (29 январь) — 1904 шеран 2 июль (15 июль)) — сийлахь воккху оьрсийн йаздархо, драматург, лор, Императоран Ӏилманий Академин исбаьхьалли йозан сийлахь академик, дуьненна литературин классик.

Категори:15 июль
16 июль

## Оцу динахь хилларг
* СССР Лакхара Советан Президиуман сацам араялла «Нохчийн спецпереселени учетан тӀера дӀабахар» (1956 шеран 16 июль)
* Махьмуд Эсамбаеван музей хьайиллина Йоккхачу АтагӀахь (2012 шеран 16 июль)

## Оцу динахь бинарш
* Амундсен, Руаль (1872 шеран 16 июль — 1928 шеран 18 июнь) — норвегийн поляран некъахо а, рекордсмен а;
* Чужигаев, ИбрахӀим Суманович (1991 шеран 16 июль) — нохчийн самбист а, ийина кепар латархо а, Россин а, Европин а панкратионан чемпион, Россин кунг-фун чемпионатан дато совгӀатхо, дукха халкъашна юккъера къийсамийн толамхо.

Категори:16 июль