open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мангал-гезг

**Мангал-гезг**  — аранеоморфийн (Araneomorphae) инфратобана йукъара гезгийн доьзал. Маша бузу тенёт кепехь. 

## Таксономи
Pholcidae доьзаллин йукъахь йу 80 тайпа:

**[[Aetana]]* Huber, 2005
**[[Anansus]]* Huber, 2007
**[[Anopsicus]]* Chamberlin & Ivie, 1938
**[[Artema]]* Walckenaer, 1837
**[[Aucana]]* Huber, 2000
**[[Aymaria]]* Huber, 2000
**[[Belisana (spider)|Belisana]]* Thorell, 1898
**[[Blancoa (spider)|Blancoa]]* Huber, 2000
**[[Buitinga]]* Huber, 2003
**[[Calapnita]]* Simon, 1892
**[[Canaima (spider)|Canaima]]* Huber, 2000
**[[Carapoia]]* González-Sponga, 1998
**[[Cenemus]]* Saaristo, 2001
**[[Chibchea]]* Huber, 2000
**[[Chichiriviche (spider)|Chichiriviche]]* González-Sponga, 2011b
**[[Chisosa]]* Huber, 2000
**[[Ciboneya]]* Pérez, 2001
**[[Codazziella]]* González-Sponga, 2005
**[[Coryssocnemis]]* Simon, 1893
**[[Crossopriza]]* Simon, 1893
**[[Enetea]]* Huber, 2000
**[[Galapa (spider)|Galapa]]* Huber, 2000
**[[Gertschiola]]* Brignoli, 1981
**[[Guaranita]]* Huber, 2000
**[[Holocneminus]]* Berland, 1942
**[[Holocnemus]]* Simon, 1873
**[[Hoplopholcus]]* Kulczy?ski, 1908
**[[Ibotyporanga]]* Mello-Leitão, 1944
**[[Ixchela]]* Huber, 2000
**[[Kambiwa]]* Huber, 2000
**[[Khorata]]* Huber, 2005
**[[Leptopholcus]]* Simon, 1893
**[[Litoporus]]* Simon, 1893
**[[Mecolaesthus]]* Simon, 1893
**[[Mesabolivar]]* González-Sponga, 1998
**[[Metagonia]]* Simon, 1893
**[[Micromerys]]* Bradley, 1877
**[[Micropholcus]]* Deeleman-Reinhold & Prinsen, 1987
**[[Modisimus]]* Simon, 1893
**[[Nerudia]]* Huber, 2000
**[[Ninetis]]* Simon, 1890
**[[Nita (spider)|Nita]]* Huber & El-Hennawy, 2007
**[[Nyikoa]]* Huber, 2007
**[[Ossinissa]]* Dimitrov & Ribera, 2005
**[[Otavaloa]]* Huber, 2000
**[[Panjange]]* Deeleman-Reinhold & Deeleman, 1983
**[[Papiamenta]]* Huber, 2000
**[[Paramicromerys]]* Millot, 1946
**[[Pehrforsskalia]]* Deeleman-Reinhold & van Harten, 2001
**[[Pholcophora]]* Banks, 1896
**[[Pholcus]]* Walckenaer, 1805
**[[Physocyclus]]* Simon, 1893
**[[Pisaboa]]* Huber, 2000
**[[Platnicknia]]* Özdikmen & Demir, 2009
**[[Pomboa]]* Huber, 2000
**[[Priscula]]* Simon, 1893
**[[Psilochorus]]* Simon, 1893
**[[Quamtana]]* Huber, 2003
**[[Queliceria]]* González-Sponga, 2003
**[[Savarna (spider)|Savarna]]* Huber, 2005
**[[Sihala (spider)|Sihala]]* Huber, 2011
**[[Smeringopina]]* Kraus, 1957
**[[Smeringopus]]* Simon, 1890
**[[Spermophora]]* Hentz, 1841
**[[Spermophorides]]* Wunderlich, 1992
**[[Stenosfemuraia]]* González-Sponga, 1998
**[[Stygopholcus]]* Absolon & Kratochvíl, 1932
**[[Systenita]]* Simon, 1893
**[[Tainonia]]* Huber, 2000
**[[Teuia]]* Huber, 2000
**[[Tibetia]]* Zhang, Zhu & Song, 2006
**[[Tolteca]]* Huber, 2000
**[[Trichocyclus]]* Simon, 1908
**[[Tupigea]]* Huber, 2000
**[[Uthina (spider)|Uthina]]* Simon, 1893
**[[Wanniyala]]* Huber & Benjamin, 2005
**[[Waunana]]* Huber, 2000
**[[Wugigarra]]* Huber, 2001
**[[Zatavua]]* Huber, 2003

## Билгалдахарш
Полла

**Полла** — сагалмат.

Категори:Сагалматаш
Категори:Лепидоптерологи
Категори:Полларчий
Сасахле

**Сасахле** () — Гуьржийчоьнан Имеретин Зестапонин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 587 стаг (2014 шо).

## Билгалдахарш

Категори:Зестапонин муниципалитетан нах беха меттигаш
Туьйлиг

**Туьйлиг** — зингатийн бенан цӀе, иза летта бухахь хуьлу, цуьна гӀирс бу гӀелгаш, кIохцалгаш, генаш, латта (зингатан бенан леттабухара дакъа).

## Билгалдахарш

Категори:Туьйлиг
Тайпа (даьхнийлелор)

**Тайпа** — зоотехнехь дийнатийн классификацин дакъа. Тайпа бохург ду, ша-тайпа дика кхиина йоккха дийнатийн тоба, адамо шен къинхьегамца кхоьллина а йолуш, цхьа кхиаман истори а йолуш, спецификин морфологин амалашца а, йуьртабахамехь пайдане а йолуш, () дегӀан куц а долуш.

## Билгалдахарш

Категори:Даьхнийлелор
Запорожец (автомобиль)

**«Запоро́жец»** (; Малхбузен Европин экспортйан кечйина йолчера билгалонаш — **Jalta**, **Eliette**, **ZAZ**) — советийн а, украинин а тӀихьахь матор болу тӀехуу автомобилийн марка къаьстина жимачу классин, арахуьйцуш йара Запорожье гӀалара  «Коммунар» заводехь (тӀехьо — Запорожьен автомобилийн завод, 1960—1994 шерашкахь йукъайогӀура «АвтоЗАЗана»).

## Билгалдахарш

Категори:ССРС автомобилаш
Категори:Украинин автомобилаш
Категори:ЗАЗ автомобилаш
Руслана Мельничук

**Руслана Мельничук** (; , Украина, Йосиповка, Винницан область)&nbsp;— Украинин поэтесса. Украинин къоман йаздархойн бертан декъахо (2010).

## Билгалдахарш

Категори:Украинин йаздархой
О’Хей, Дженна

**О’Хей Дженна** (; йина 1987 шеран 6 июнехь Траралгонехь, Виктори штат, Австрали) — австралин профессионалан баскетболхо, левзина зударийн къоман баскетболан ассоциацехь. Шен кандидатура 2011 шеран ДКъБА драфте а ца хӀоттош, ДКъБА рогӀера шарахь барт бира «Лос-Анджелес Спаркс» клубаца. Ловзуш йу тӀелета турслочун а, йайн форвардан а амплуахь. ХӀинца ловзуш йу зударийн къоман баскетболан лигин «Саутсайд Флайерз» командехь.

Австралин къоман гулйина командин йукъахь Лондонехь 2012 шеран Олимпийн ловзаршкахь йехира борзанан мидалш, кхин а 2018 шеран Испанера дуьненан чемпионатехь хилира детин совгӀатхо, дакъалаьцна 2010 шеран Чехера дуьненан чемпионатехь, 2018 шеран Голд-Костера ДоттагӀаллин ловзарийн толамхо хилла.

## Хьалхара шераш
Дженна йина 1987 шеран 6 июнехь жимачу гӀалахь Траралгон (Виктори штат) Джонан а, Мари а О’ХейгӀеран доьзалехь, цуьнан ши ваша ву, Мэттью а, Люк а. Иза кхиина Мельбурнехь, циггахь дешна йуккъерачу Колфилд-Граммар ишколехь, цигахь левзина меттигера баскетболан командехь.

## Профессионалан карьера

## Къоман гулйина командера карьера

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Профайл на сайте WNBA.com
* Профайл на сайте wnbl.basketball
* Профайл на сайте eurobasket.com
* Статистика в WNBA на сайте Basketball-reference.com 
* Олимпийская статистика на сайте Sports-reference.com

Категори:Баскетболхой 2012 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:2012 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхой
Категори:Баскетболех ловзаран Австралин гулйина командин ловзархой
Категори:Австралин баскетболхой
Категори:«Данденонг Рейнджерс» ловзархой
Категори:«Бендиго Спирит» ловзархой
Категори:ЗБК «Аррас» ловзархой
Категори:«Буллин Бумерс» ловзархой
Категори:«Лос-Анджелес Спаркс» ловзархой
Категори:«Сиэтл Шторм» ловзархой
Категори:ЗБК «Лат-Монпелье» ловзархой
Категори:«Мельбурн Бумерс» ловзархой
Категори:«Саутсайд Флайерз» ловзархой
Абовце

**Абовце** () — Словакин  гуонера эвла.

## Истори

Йиллина .

## Географи
Майда — . ХӀордан сизал локхалла .

## Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

## Бахархой

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* ŠVEDA, Dušan; PETRLOVÁ, Marcela; RÚŽIČKA, Zdenko; KRIŠKA, Peter. Nové územnosprávne členenie a organizácia miestnej štátnej správy. Bratislava : Epos, 1996. 224 s. ISBN 80-88810-59-0.
* ZUBRICZKÝ, Gabriel; KOREC, Pavol; LAUKO, Viliam; TOLMÁČI, Ladislav; MIČIETOVÁ, Eva. Kraje a okresy Slovenska : Nové administratívne členenie. 1. vyd. Bratislava : Q111, 1997. 392 s. ISBN 80-85401-58-4.
* VOLKO, Viliam; KIŠ, Miloslav, ed. Stručný prehľad vývoja územného a správneho členenia Slovenska. Bratislava : Ministerstvo vnútra SR, 2007. Dostupné online.

Категори:Словакин нах беха меттигаш
Миннесота Линкс

**«Миннесота Линкс»** () — америкин профессионалан зударийн баскетболан клуб, ловзу зударийн къоман баскетболан ассоциацин Малхбузен конференцехь. Команда кхоьллина Миннеаполис гӀалахь (Миннесота штат) 1999 шо долалуш, ткъа цӀера ловзарш дӀахьо «Таргет-центрехь». Клубан долахо ву Тейлор Глен, цуьнан долахь ю кхин а КъБА клуб «Миннесота Тимбервулвз» а, компани «Taylor Corporation» а.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
* 

Категори:Зударийн къоман баскетболан ассоциацин клубаш
Категори:АЦШ зударийн баскетболан клубаш
Категори:Миннеаполисан спортан клубаш
БархӀкогберг

**БархӀкогберг** ( цхьадаьлла  «борхӀ» а,  «ког» а), — угарре евзаш йолу Cephalopoda моллюскийн тоба. 

Категори:БархӀкогбергаш
Комсомольски (Чуваши)

**Комсомольски** (, ) — Чувашин эвла. Комсомольскан кӀоштан административан центр.

## Бахархой

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
*Чувашин энциклопеди.

Категори:Чувашин Комсомольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Айнак

**Айнак** () — Россин Федерацин Алтайн мехкан Славгородан гӀалин гуонан йукъайогӀу станци.

## Бахархойн дукхалла

## Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.

## Сахьтан аса

Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Славгородан гӀалин гуонан индексаш 

Категори:Славгородан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Окин йурт

**Окин йурт** — таханалерчу Нохчийчоьнан Курчалойн кӀоштан махкахь хилла эвла. Лаьтташ хилла БӀачи-Йуьртан къилбаседехьа, Ойсхаран малхбузехьа. Окин йурт йиллина цӀонтаройн тайпана волуш Оки цӀе хиллачу стага, хӀинца а ду цӀонтаройн йукъахь Оки-некъе.

Сулейманов Ахьмада шен жайнан тӀехь Ойсхаран къилбехьа Мичиг-Хи эркан аьрру берйистехь Аьккхи-Йурт хилла аьлла йаздина, амма иза йу цӀонтаройн Оки цӀе хиллачу стага йиллина йолу Окин йурт.

## Билгалдахарш

## Литература
* 
Категори:Нохчийчоьнан нах беха меттигаш
Адамово (Велике Лаще)

**Адамово ** — Словенин  йукъараллера эвла.

## Географи
Майда — . ХӀордан сизал локхалла .

## Бахархой

## Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Словения // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* Словения // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Поспелов Е. М. Географические названия мира. Топонимический словарь / отв. ред. Р. А. Агеева. — 2-е изд., стереотип. — М.: Русские словари, Астрель, АСТ, 2002. — 512 с. — 3000 экз. — ISBN 5-17-001389-2.

Категори:Словенин нах беха меттигаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NABC версица студенташна йукъара шеран баскетболхо

**NABC версица студенташна йукъара шеран баскетболхо** () — хӀора шеран баскетболан совгӀат, ло уггаре дика студенташна йукъара баскетболхочунна кхаж тасаран жамӀашца. И совгӀат юкъадаьккхина Баскетболан тренерийн къоман ассоциацис (БТКъА) (), дуьххьара делла Къилбаседа Каролина штатан университетера Томпсон Дэвидан 1974/75 шарахь студентийн спортан къоман ассоциацин (NCAA) I дивизионехь. Ткъа 1982/83 шарахь кхин а дала долийна студенташна йукъара NCAA II а, III дивизионашкара уггаре дика баскетболхошна. СовгӀатан спонсор ю америкин компанийн тоба State Farm Insurance.

Шина ловзархочунна бен, Сэмпсон Ральфан а, Уильямс Джейн а ца делла и совгӀат шозза, Дюрант Кевин а, Уильямсон Зайон а бен ца хилла совгӀатан лауреат, хьалхара курсехь болуш. Кхузза и совгӀат даьккхина шишша ловзархоша (2002, 2004, 2006). Уггаре дукха и совгӀат делла Дьюкан университетан баскетбол (6 раз). ТӀаьххьара совгӀат даьккхинарг ву Дьюкан университетера Уильямсон Зайон.

## Легенда

## Хьалхара дивизионан толамхой

## Хьажоргаш
* 
* 

Категори:NCAA совгӀаташ
Транквилли, Эллисон

**Эллисон Петра Транквилли** (; децӀийнан фамили **Кук** (); йина 1972 шеран 12 августехь Мельбурнехь, Виктори штатхь, Австрали) — австралин профессионалан баскетболхо, левзина зударийн къоман баскетболан лигехь, ловзар дӀахьо турслочун позицехь. 2019 шарахь дуьйна Австралин баскетболан сийлаллин залан декъашхо.

Австралин къоман гулйина командин йукъахь цуо йехира 1996 шеран Атлантера Олимпийн ловзаршкахь борзанан мидалш, 2004 шеран Афинера Олимпийн ловзаршкахь детин мидалш, ткъа иштта хилира 1998 шеран Германера дуьненан чемпионатан а, 2002 шеран Цийчуьра мундиалан а борзанан совгӀатхо, кхин тӀе дакъалецира 1994 шарахь цӀахь хиллачу дуьненан чемпионатехь.

## Хьалхара шераш
Транквилли Эллисон йина 1972 шеран 12 августехь Мельбурн гӀалахь (Виктори штат).

## Профессионалан карьера

## Къоман гулйина командера карьера

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Профайл на сайте eurobasket.com
* Профайл на сайте olympics.com.au 
* Олимпийская статистика на сайте Sports-reference.com 
* Профайл на сайте Зала славы австралийского баскетбола 

Категори:Австралин баскетболхой
Категори:Баскетболех ловзаран Австралин гулйина командин ловзархой
Категори:Баскетболисташ 1996 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:1996 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхой
Категори:Баскетболисташ 2004 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:2004 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхой
Категори:ЗБК «Мельбурн Тайгерс» ловзархой
Категори:«Данденонг Рейнджерс» ловзархой
Категори:«Буллин Бумерс» ловзархой
Категори:ЗБК «Печ» ловзархой
Категори:Австралин баскетболан сийлаллин залан декъахой
Тиммс, Мишель

**Мише́ль Ма́ргарет Тиммс** (; йина 1965 шеран 28 июнехь, Мельбурнехь, Виктори, Австрали) — австралин профессионалан баскетболхо, левзина зударийн къоман баскетболан ассоциацехь а, зударийн къоман баскетболан лигехь. 1997 шеран ДКъБА драфтал кхо бутт хьалха «Финикс Меркури» клубе хьажийра. Ловзар дӀахьо турслочун амплуахь левзина. Австралин къоман гулйина командина йукъахь тӀехьий-хьалхий левзира шина аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь. Австралин баскетболан сийлаллин залан декъахо 2006 шарахь дуьйна, оцу сийлаллин залан легенда 2016 шарахь дуьйна.

## Биографи
Мишель Тиммс йина 1965 шеран 28 июнехь Мельбурнехь (Виктори штат, Австрали). Цуьнан йалх ваша а, Марк, Росс, Брюс, Иэн, Пол, Нил, шиъ йиша а, Венди, Карен.

## Карьера
Цуо болх бира австралин къоман баскетболан лигехь баскетбол кхиоран эпсаран хьокъехь «South Dragons». Шен заманахь «саьрмакашца», цуо цецбехира клубан дукхаха болу белхалой кӀоргера ловзарш довзарца а, тӀех дика коучинган хьуьнаршца а. Цуо клуб йитира 2008 шеран 9 январехь, «саьрмакийн» шеран йуккъехь, шен карьеран амбицеш кхочушйархьама, кхелхира АЦШ.

Тиммс Мишель хилла Цийчоьнан къоман гулйина командин коьрта тренеран гӀоьнча, шен хиллачу тренеран Мэхер Томан. 

2008 шарахь иза хаьржира Теннесси штатехь йолу Ноксвиллера Зударийн баскетболан сийлаллин зале.

## Шен дахар
2000-гӀа шерашкахь Мишель марехь йара. Уьш къаьстира. Церан йоӀ йу — Кэлси Патриша Тиммс (йина 2004 шеран 25 январехь).

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Профайл на сайте WNBA.com
* Профайл на сайте olympics.com.au
* Профайл на сайте nunawadingbasketball.com.au
* Статистика в WNBA на сайте Basketball-reference.com 
* Олимпийская статистика на сайте Sports-reference.com 
* Профайл на сайте Зала славы австралийского баскетбола 

Категори:Австралин баскетболхой
Категори:Баскетболисташ 1996 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:1996 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхой
Категори:Баскетболхой 2000 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:Баскетболех ловзаран Австралин гулйина командин ловзархой
Категори:2000 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхой
Категори:«Буллин Бумерс» ловзархой
Категори:«Нанавадинг Спектрес» ловзархой
Категори:«Перт Брейкерс» ловзархой
Категори:«Сидней Юни Флэймз» ловзархой
Категори:«Финикс Меркури» ловзархой
Категори:Австралин баскетболан сийлаллин залан декъахой
Цигонийн мотт

**Цигонийн мотт** () — Цигонийн малхбузен генийн дакъа. хӀинди-европин меттанийн хӀиндоарин генийн йукъабогӀу.

## Билгалдахарш

Категори:Европин меттанаш
СиелиетӀа

**СиелиетӀа** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштан эвла.

Лаьтташ йу Хьачарой-Аьхкан бердйистехь. Къилбаседехьа йу Мотпхьа, Виедача, Шок-кхелли, къилбехьа йу Гамха, Аттин бӀовтӀа.

## Литература
* 
## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Львован область

**Львован область** () —  Украинин область, административан центр — Львов.

## Билгалдахарш

Категори:Украина
Черновцин область

**Черновцин область** () —  Украинин область, административан центр — Черновци.

## Билгалдахарш

Категори:Украина
СелетӀе

**СелетӀе**, **СиелатӀе**, **СиелатӀа**  — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара лам. Йокха Кавказан малхбален декъехь бу; Данедукъан дакъа ду.
ХӀордан сизал локхалла 1860 метр, кхечу хаамашца 2161 метр. Дозанера зона. ГаланчӀожан кӀоштара Орзуме-Кхаьллан гена боцуш бу СиелиетӀа цӀе йолуш лам.

Уллера нах беха меттигаш — Виедача а, Шок-кхелли а.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Нохчийчоьнан лаьмнаш
Мельбурн Бумерс

**«Мельбурн Бумерс»** () — австралин профессионалан зударийн баскетболан клуб, ловзуш ю зударийн къоман баскетболан лигехь (ЗКъБЛ). Команда ловзу Мельбурнехь (Виктори штатехь). ХӀинца «Бумерсан» спонсор Дикинан университет ю.

Клуб йиллина 1969 шарахь, ткъа шен дебютан шо ЗКъБЛехь дӀадаьхьна 1984 шарахь. Юьхьанца командин башха кхиамаш бацара, амма 2008 шо чекхдаьллачул тӀаьхьа «Бумерс» хилира уггаре чӀогӀачех команда лигехь, дукхаха дерг цунна йукъа Кэмбидж Лиз, Джарри Рейчел, О’Хей Дженна яр бахьнехь, тренеран штабан коьртехь Мар Том хилар бахьнехь. «Мельбурн Бумерс» пхоьазза левзина ЗКъБЛ йоккха финалехь, 2011 шарахь толам баьккхира, ткъа кхин а ийшира шеран коьртачу матчехь 2009, 2010, 2012, 2018 шерашкахь.

## ЗКъБЛ яккхийн финалашкахь ловзар
«Мельбурн Бумерс» команда левзина ЗКъБЛ пхеа йоккхачу финалехь, толам цкъа бен ца баьккхина (тӀаьххьара жамӀ уггаре кӀезигниг ду ЗКъБЛ ловзуш йолчу клубашна йукъахь).

## ЗКъБЛ шерийн протоколаш

## Ловзархойн статистика

## СовгӀаташ

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
*  
*  

Категори:Австралин зударийн баскетболан клубаш
Категори:Зударийн КъБЛ клубаш
Категори:Мельбурнан спортан клубаш
Канберра Кэпиталз

**«Канберра Кэпиталз»** () — австралин профессионалан зударийн баскетболан клуб, ловзу зударийн къоман баскетболан лигехь. Командин база ю Канберрехь (Австралин коьрта гӀалин мохк). 2014 шарахь дуьйна командин долахо ю University of Canberra Union. ХӀинца «Кэпиталзан» спонсор ю Канберрин университет.

Клуб йиллина 1984 шарахь, шен дебютан шо лигехь дӀадаьхьна 1986 шарахь, 1985 шарахь Австралин зударийн баскетболан конференцехь тоьллачул тӀаьхьа. Юьхьанца клубан баккхий кхиамаш бацара ЗКъБЛехь, амма 1999 шерал тӀаьхьа «Кэпиталз» хилира лигехь ондачу командех, цунна йукъа дуьненан уггаре дикачех ловзархо Джексон Лорен а, коьрта тренер Граф Кэрри а вар бахьнехь. Команда цхьайттаза левзира ЗКъБЛ йоккха финалехь, толам баьккхира 2000, 2002, 2003, 2006, 2007, 2009, 2010, 2019, 2020 шерашкахь, ткъа кхин а ийшира шеран коьртачу матчехь 2001 а, 2011 а шерашкахь.

## ЗКъБЛ яккхийчу финалашкахь ловзар
«Канберра Кэпиталз» клуб левзина ЗКъБЛ цхьайтта йоккха финалехь, царех иссаннехь толам баьккхира (тӀаьххьара кхиам ЗКъБЛ рекорд ю).

## СовгӀаташ

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
*  

Категори:Австралин зударийн баскетболан клубаш
Категори:Зударийн КъБЛ клубаш
Категори:Канберрин спортан клубаш
КӀарх-Лам

**КӀарх-Лам** — Нохчийчоьнан Соьлжа-ГӀалин кӀоштара лам. ХӀордан сизал локхала 336 метр. БоргӀанан дукъан йукъара цхьа лам. Уллера нах беха меттигаш: Бамат-Юрт, Девкар-Эвла, Баса-ГӀала, Дарбанхи, Чурт-ТогӀи.

## Билгалдахарш

Категори:Нохчийчоьнан лаьмнаш
Бусулба цигонаш

**Бусулба цигонаш** (хораханэ́, миллет, туркойн цигонаш, ашкали. гӀирман цигонаш «крымы» и др.) — ислам дин лелош болу цигонийн этнографин тоба. Дуьхьара цигонаш Европе кхаьчна  XI а, XV а бӀешерийн йукъехь Жима Ази (Анатоли) ахгӀайрехула.

## Билгалдахарш

Категори:Цигонаш
Дени-дукъ

**Дени-дукъ**  — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара ломан дукъ. Дукъан локхалла 2126 метр.

## Билгалдахарш

Категори:Нохчийчоьнан лаьмнаш
КӀобуъ-лам

**КӀобуъ-лам**  — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара ломан дукъ. Дукъан локхалла 2808 метр йа 3282 метр. Дукъ ду Гуьржийчоьнан дозана гена доцуш. Уллехь йу нах бехаш хила меттигаш: Кочие, Хьаьнга кхин а.

## Билгалдахарш

## Литература
* 
Категори:Нохчийчоьнан лаьмнаш
Обь (гӀала)

**Обь** () — Россин Федерацин Новосибирскан областан Обин гӀалин гуонан йукъайогӀу гӀала.

## Бахархойн дукхалла

## Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.

## Сахьтан аса

Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Обин гӀалин гуонан индексаш 

Категори:Обин гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Категори:Новосибирскан областан гӀаланаш
Ровнан область

**Ровнан область** () —  Украинин область, административан центр — Ровно.

## Билгалдахарш

Категори:Украина
Одессин область

**Одессин область** () —  Украинин область, административан центр — Одесса.

## Билгалдахарш

Категори:Украина
Сусулда корта

**Сусулда корта** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара ломан дукъ. Хуланда эвлана уллехь бу лам. ХӀордан сизал локхалла 2711 метр.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Нохчийчоьнан лаьмнаш
Пама

**Пама** () — Австрин Бургенланд федералан латтана йукъара коммуна. Нойзидль-ам-Зе гуонан йукъайогӀу.

## Географи

ХӀордан сизал локхалла .  коммунаш.

## Бахархой

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш

* Административно-территориальное деление Австрии по ISO.
* Адм.-терр. деление Австрии, географическое положение — Google map.

Категори:Бургенланд латтана гӀаланаш
Категори:Австрин гӀаланаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
БгӀени

**БгӀени** () — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПикагӀди регионехь. Коммунан департамент — Эна. 
## Географи
. 

## Бахархойн статистика

## Билгалдахарш

Категори:Францин гӀаланаш
Категори:Эна департаментан коммунаш
Боричево

**Боричево** — Словенин  йукъараллера эвла.

## Географи
Майда — . ХӀордан сизал локхалла .

## Бахархой

## Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Словения // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* Словения // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Поспелов Е. М. Географические названия мира. Топонимический словарь / отв. ред. Р. А. Агеева. — 2-е изд., стереотип. — М.: Русские словари, Астрель, АСТ, 2002. — 512 с. — 3000 экз. — ISBN 5-17-001389-2.

Категори:Словенин нах беха меттигаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Галициос, Георгиос

**Георгиос Галициос** (; вина 1986 шеран 6 июлехь Ларисехь, Желтойчоь) — желтойн футболист, ловзу аьтту турслочун позицехь, кипран «Анортосис» клубехь. «Ларисин» 1980-гӀа шерашкара ловзархочун Галициос Яннисан кӀант.

Галициос — аьтту турсло, цкъа левзина ца Ӏа Желтойчоьнан кегийрхойн гулйина командехь. Нуьцкъала ловзархо ву ала мегар ду, виртуоз олучул, иза къастало ша кепара когийн ницкъаца.

## Клубан карьера

### АЕЛ
Клубехь ловзучу шерашкахь, царна йукъахь ду «Лариса» 2007/08 шеран УЕФА кедехь тобанан муьрашкахь ловзар а, цуо АЕЛ йукъахь ладаме роль ловзийра, цуьнан ладаме ловзархо а хилира. ТӀаккха Желтойчоьнан кхин а чӀогӀа командаш тергоне ийцира иза.

Лигехь шен хьалхара гол туьйхира 2007 шеран 7 октябрехь цӀерачу ловзарехь «Левадиакосна», ловзар чекхделира 3:3 чоьтаца, ткъа шолгӀачу баттахь туьйхира кхин а цхьа гол «Панатинаикосна». Иза левзира УЕФА кедан йалх матчехь. Иза дика левзира шен 2005/06 шеран Суперлигин хьалхарчу чемпионатехь, командин 30 матчех 27 левзира, гӀодира бархӀалгӀа меттиг йаккха.

### «Олимпиакос»
2008 шеран январехь дӀакхийтира «Олимпиакосах». Иза левзира Чемпионийн лигехь «Арсеналан» дуьхьала, амма 75-гӀа минотехь жимма лазийна, хийцира. Кхаа шарахь клуб йукъахь левзира 45 матчехь, берриг къийсамашкахь.

### Панионис
28 январехь Георгиос велира эха шеран «Панионисе» аренде. Цунна кхин а болх бара кховдийна цуьнан хиллачу клубо «Ларисас», амма цунна гӀоле хийтира «Паниониосах» кхетар, цигахь таро йара коьрта роль ловзо, Маниатис Иоаннис а хийцина.

## Кхиамаш

### Клуб
**Лариса**
* Желтойчоьнан кад: 2006/2007

**Олимпиакос**
* Футболех ловзаран Желтойчоьнан чемпионат: 2008/2009
* Желтойчоьнан кад: 2008/2009

**Локерен**
* Кубок Бельгии: 2011/12, 2013/14

## Билгалдахарш

Категори:Желтойчоьнан футболисташ
Категори:Футболех ловзаран Желтойчоьнан гулйина командин ловзархой (21 шо кхачанза)
Категори: Футболех ловзаран Желтойчоьнан кегийрхойн гулйина командин ловзархой
Категори:ФК «Лариса» ловзархой
Категори:ФК «Олимпиакос» Пирей ловзархой
Категори:ФК «Паниониос» ловзархой
Категори:ФК «Локерен» ловзархой
Категори:ФК «Мускрон» ловзархой
Категори:ФК «Анортосис» ловзархой
Категори:Ларисера спортхой
Баумкорт

**Баумкорт** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара лам. ХӀордан сизал локхалла 2661 метр. Ломан гобаьккхина йу нах бехаш хила меттигаш: къилбехьа йу ХӀиндугӀа, малхбузехьа йу ХӀиндуштара, къилбаседа-малхбалехьа йу Чайра. ДегӀастанан дозанашца бу Баумкорт.

## Билгалдахарш

Категори:Нохчийчоьнан лаьмнаш
Шаихкорт

**Шаихкорт** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара лам. ХӀордан сизал локхалла 3942 метр. Ломан къилбаседа-малхбузехьа йу Сандаха, къилба-малхбалехьа йу Мозхие.

## Билгалдахарш

Категори:Нохчийчоьнан лаьмнаш
Серчихи (лам)

**Серчихи** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара лам. ХӀордан сизал локхалла 3 153 метр. Ломан къилбаседехьа йу Серчихи, малхбалехьа йу Хуланда.

## Билгалдахарш

Категори:Нохчийчоьнан лаьмнаш
Чорхамаш корта

**Чорхамаш корта** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара лам. ХӀордан сизал локхалла 2778 метр. Ломан къилба-малхбалехьа йу Шикъара, малхбалехьа йу ХӀиндуштара.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Нохчийчоьнан лаьмнаш
ДугӀанга корта

**ДугӀанга корта** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара лам. ХӀордан сизал локхалла 2231 метр. Ломан КӀонжаха, Кхокхада, Итон-Кхаьлла.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Нохчийчоьнан лаьмнаш
Артиматас, Костакис

**Артиматас Костакис** (; вина 1993 шеран 15 апрелехь, Паралимнехь, Кипр) — кипран футболист, «Анортосис» клубан а, Кипран гулйина командин а ахтурсло.

## Биографи
### Клубан карьера
«Эносис» клубан кхиорхо. 2009 шарахь дехьавелира ингалсан «Ноттингем Форестан» кегийрхойн команде. 2012 шарахь йухавирзира «Эносис» йукъа, цигахь шо даьккхира, Кипран чемпионатехь 18 матчехь левзира, 3 гол туьйхира. 2013 шеран аьхка контракт йаздира мехкан карара чемпионаца АПОЭЛца. 2017 шарахь цхьана шарна аренде велира желтойн Суперлигера «Керкира» клубе.
 
### Гулйина командера карьера
Кипран гулйина коьрта командехь дебют хилира 2012 шеран 12 октябрехь 2014 шеран дуьненан чемпионатан харжаман турниран Словенин гулйина командин дуьхьала матчехь. Иза йукъавелира садоӀу йукъ чекхйаьлча Марангос Христосан метта.

2018 шарахь дакъалецира УЕФА Къаьмнийн лигин йерриг йалх матчехь, амма турниран жамӀашца Кипран гулйина команда тӀаьххьара меттиг а йаьккхина лахарчу дивизионе охьаелира.

## Кхиамаш
 **АПОЭЛ**
* Кипран чемпион **(4):** 2013/2014, 2014/2015, 2015/2016, 2016/2017
* Кипран кад баьккхинарг **(2):** 2013/2014, 2014/2015
* Кипра Суперкад баьккхинарг **(1):** 2013

## Хьажоргаш
* 
* 

Категори:Кипран футболисташ
Категори:Футболех ловзаран Кипран гулйина командин ловзархой
Категори:ФК «Эносис» ловзархой
Категори:ФК АПОЭЛ ловзархой
Категори:ФК «Керкира» ловзархой
Категори:ФК «Анортосис» ловзархой
Коьран корта

**Коьран корта**, **Коьра-лам** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара лам. ХӀордан сизал локхалла 3074 метр. Лаьтташ бу Гуьржийчоьца а, ГӀалгӀайчоьца а долу дозана гена боцуш.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Нохчийчоьнан лаьмнаш
Заелшье

**Заелшье** — Словенин  йукъараллера эвла.

## Географи
Майда — . ХӀордан сизал локхалла .

## Бахархой

## Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Словения // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* Словения // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Поспелов Е. М. Географические названия мира. Топонимический словарь / отв. ред. Р. А. Агеева. — 2-е изд., стереотип. — М.: Русские словари, Астрель, АСТ, 2002. — 512 с. — 3000 экз. — ISBN 5-17-001389-2.

Категори:Словенин нах беха меттигаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
КъБА рогӀера чемпионатан буьрка схьаэцарехь лидерийн исписка

Къоман баскетболан ассоциацис ло, цхьаьна ловзарехь йуккъера барам уггаре дукха буьрка схьаэцначу ловзархочун **рогӀера чемпионатан буьрка схьаэцарехь лидеран** титул.

Баскетболехь «буьрка схьаэцар» — ловзаран ладаме дакъолг ду, цу тӀе ловзархочо буьрка схьаоьцу аьттонза шина- йа кхаа очкон кхосса гӀоьртича йа гӀуданан кхоссар дича. ГӀарайаьккхина йоцу бакъо йу, схьаэцарехь тоьлуш йолчу командо дукха хьолехь матч а схьайоккху. Схьаэцарехь коьрта говзанчаш бу хьалхара асанера ловзархой — центровойш а, беза форвардаш а, кхечу позицернаш а хуьлу, позицин а, хенан а дика синхаам белахь, уьш сих-сиха уггаре дикачех а хуьлу оцу гайтамца. КъБАхь ло уггаре дика буьрка схьаоьцу ловзархочун титул, нагахь цуьнан карарчу шарахь йуккъера схьаэцаран барам  уггаре дика белахь. Дуьххьара уггаре дика буьрка схьаоьцу ловзархочун совгӀат делира 1950/1951 шарахь, оцу шарахь дуьххьара лара йолийра КъБАхь буьрка схьаэцаран статистика. 1973/1974 шо кхачале и совгӀат даьккхина ловзархойн тӀелатарехь а, дуьхьалонехь а къаьстина лоруш дацара. Уггаре дика буьрка схьаоьцу ловзархочун цӀе йаккха, баскетболхо ловза веза 82 матчех 70 матч мукъане, йа 800-зза буьрка схьаэца еза. И барамаш йукъабаьхна 1974/1975 шарахь дуьйна.

1960/1961 шарахь Чемберлен Уилта хӀоттийра йерриг хенан рекорд йерриг схьаэцаран барамца (2149) а, цхьаьна ловзаран йуккъера бараман гайтамца а (27,20). Цхьа шо хьалха цуо хӀоттийнера керлачу ловзархошна йукъахь рекорд берриг буьрка схьаэцаран барамца а (1941), цхьаьна шеран йуккъера гайтамца а (26,96). Ткъа ловзаш болчу ловзархошна йукъахь жамӀаш дикка ледира дара, Джордан Деандрен ду уггаре дика жамӀ схьаэцаран йукъарчу барамца (2014/2015 шарахь 1226-зза), ткъа Лав Кевин уггаре дикачу жамӀан автор ву йуккъера барам схьаэцарца цхьаьна ловзарехь ( 2010/2011 шарахь – 15,23).

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
* 

Категори:Къоман баскетболан ассоциаци
Категори:КъБА ловзархойн испискаш
Городище (Козинскан йуьртан меттиг)

**Городище** () — Россин Федерацин Курскан областан Рыльскан кӀоштара эвла.

## Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
## Бахархойн дукхалла

## Сахьтан аса

Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Рыльскан кӀоштан индексаш

Категори:Рыльскан кӀоштан нах беха меттигаш
КъБА исторехь уггаре сийлахь 50 ловзархо

**КъБА  исторехь уггаре сийлахь 50 ловзархочун** исписка хӀоттийна 1996 шарахь Къоман баскетболан ассоциацин шовзткъе итт шо кхочуш. Испискин йукъа вахара ассоциацин исторехь хьалхарчу 50 шарахь левзина шовзткъе итт уггаре дика ловзархо; йукъатохаран хьесапаш дика ловзар хилла ца Ӏара, кхин а оьшура говзалла, лидеран хьуьнар, баскетбол кхиорехь дакъалацар. Исписка хӀоттош болх бира шовзткъе итт стагах лаьтта лерина комисси, цунна йукъахь вара 16 хилла ловзархо, 13 спортан журналист (зорбанан прессан а, телевизионан а векалш), ассоциацин клубийн 21 векал: хилла а, болу а менеджераш, коьрта тренераш а, президенташ а. ТӀаьххьарчу тобанера ворхӀ а вара КъБА хилла ловзархо.

Исписка кхайкхийра 1996 шеран 29 октябрехь Нью-Йоркехь КъБА комиссаро Стерн Дэвида. ТӀаьхьо, 1997 шеран дерриг седарчийн матчехь Кливлендехь, испискин йукъатоьхна ловзархойн базбар хилира, цигахь вацара кхоъ: Маравич Пит веллера 1988 шарахь, О'Нил Шакил чов йина, дарба лелош вара, ткъа Уэст Джерри дарбанан цӀахь Ӏуьллура.

## Ловзархойн исписка

## КъБА исторехь уггаре сийлахь 10 тренер

50 уггаре сийлахь ловзархо воцуш хаьржира КъБА исторера 10 уггаре дика тренер. Исписка кечъян тешам белира КъБАх лаьцна дуьйцу МХГӀ векалшна. Верриг 10 тренер дийна вара кхаж тосучу хенахь, царех виъ — Фил Джексон, Дон Нельсон, Пэт Райли, Ленни Уилкенс — КъБА клубашца болх беш а вара. Исписка кхайкхийначул тӀаьхьа пхи тренер велла: Рэд Хольцман 1998 шарахь, Рэд Ауэрбах 2006 шарахь, Чак Дэйли 2009 шарахь, Джек Рамси 2014 шарахь, Джон Кундла 2017 шарахь. Итт тренерах Нельсонан аьтту ца белира КъБА командех чемпион ян, ловзархо волуш ша пхоьазза КъБА чемпион хиллашехь.

## КъБА  исторехь 10 уггаре дика команд

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Список на сайте НБА

Категори:Къоман баскетболан ассоциаци
Категори:Къоман баскетболан ассоциацин испискаш
Черкассин область

**Черкассин область** () —  Украинин область, административан центр — Черкасси.

## Билгалдахарш

Категори:Украина
Кировоградан область

**Кировоградан область** () —  Украинин область, административан центр — Кропивницки.

## Билгалдахарш

Категори:Украина
АшанетӀе

**АшанетӀе** — Нохчийчоьнан Нажи-Йуьртан кӀоштара лам. ХӀордан сизал локхалла 1257.6 метр. Лам тӀера хаза аренаш а го. Ломан къилбаседехьа йу Лоьма-КӀорца, Бенойн-Ведана, къилбаседа-малхбузехьа йу ДаьргӀа.

## Билгалдахарш

Категори:Нохчийчоьнан лаьмнаш
Гроднон область

**Гроднон область** () — Белоруссин область. Административан центр — Гродно.

## Билгалдахарш

Категори:Белорусси
Минскан область

**Минскан область** () — Белоруссин область. Административан центр — Минск.

## Билгалдахарш

Категори:Белорусси
Башкалиа (Бессарабкан кӀошт)

**Башкалиа** (, ) — Молдавин Бессарабкан кӀоштара эвла.

## Бахархой

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Закон об административно-территориальном устройстве Республики Молдова от 27 декабря 2001 года
* Закон 2003 года о внесении изменений и дополнений в Закон об административно-территориальном устройстве
* Национальное бюро статистики Республики Молдова

## Литература
* 

Категори:Бессарабкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Богдановка (Молдави)

**Богдановка** — Молдавин Бессарабкан кӀоштера эвла. Иза  коммунан йукъайогӀу.

## Географи

ХӀордан сизал локхалла .

## Бахархой

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
* 

Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Категори:Бессарабкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мадейра

**Маде́йра** ( — дечиг) — Португалин автономин регион, лаьтта Мадейра архипелагехь Атлантикин Ӏапказан къилба декъехь, гергарчу хьесапехь Португалин 1000 км къилба-малхбузехьа, Африкин хӀордйистан 500 км малхбузехьа. Мадейра ЕБ йукъахь йу ша къаьстина мохк санна.

Регионан коьрта гӀала, а йоккха гӀала а йу Фуншал, лаьтта бокхачу гӀайренан къилба хӀордйистехь.

## Билгалдахарш

Категори:Португали
Балий

**Балий** (шен цӀе: *бали*) — ХӀиндонезин Бали гӀайренан а, Ломбок гӀайренан малхбузен декъехь а деха къам. Бахархойн дукхалла 3 миллион 650 эзар стаг.

Мотт йукъабогӀу австронезийн меттанийн Малхбузезондийн зонан. Дин агама тиртха (индуизман балийн вариант). ЧогӀа йаьржина йу Шива культ.

## Галерей

Файл:Baliyka1.jpg|Балий берашца
Файл:BaliytsiHram1.jpg|Балий храмехь
Файл:BaliPerarakan.jpg|
Файл:BaliPolRaboti1.jpg|
Файл:Balikecak1.jpg|Кечак
Файл:BaliOmovenie.jpg|


## Билгалдахарш

Категори:Австронезийн меттанаш
Сан-Антонио Спёрс

**«Сан-Антонио Спёрс»** () — профессионалан баскетболан клуб, ловзуш йу Къоман баскетболан ассоциацехь. Команда кхоьллина 1967 шарахь. Клубан база йу Техасера Сан-Антонио галахь. ЦӀера матчаш дӀахьо AT&T-центр аренехь.

«Сан-Антонио Спёрс» АБА хиллачу декъашхойх йеаннах цхьаъ йу, 1976 шарахь АБА а, КъБа а вовшахтоьхна цхьа лига йинчул тӀаьхьа хийца а ца луш КъБАхь дакъалоцучех, AБA йукъахь хиллачех КъБА коьрта хӀонс йаьккхина иза бен йац. «Сан-Антонио» 5-зза КъБАн толамхо хилла (команда хилла КъБА чемпион 1999, 2003, 2005, 2007, 2014 шерашкахь), Цул сов толам бац «Бостон Селтикс» (17), «Лос-Анджелес Лейкерс» (16), «Чикаго Буллс» (6) бен. 2015 шеран июлехь «Сан-Антонио Спёрс» клубо хьалхара меттиг йоккху Ассоциацин йерриг командашлахь КъБА плей-оффехь дакъалацаран процентаца, иза ца левзина 4 плей-оффан къовсамехь доцург ша КъБАхь мел ловзу: 89,7% (Лейкерсан – 89,6%, Селтиксан – 75,4%, Филадельфин – 71,2%, кхечера – 70% кӀезиг).

2019 шеран апрелерчу хьолехь «Спёрс» 22-зза тоьлла шен дивизионехь. Командо тӀаьхьарчу 25 шарахь 24-зза дакъалаьцна плей-оффехь (1989/90 шарахь дуьйна). Сан-Антонио йукъахь Данкан Тим веинчул тӀаьхьа, клубо дакъалецира плей-оффехь 18 шарахь 18-зза. 
Командин берриг тӀаьхьара кхиамаш бихкина бу командин коьртачу тренеран цӀарах Попович Греггах, иза «Спёрсан» тренер ву 1996 шарахь дуьйна.

## «Спёрс» Сан Антониохь
«Спёрс» Сан-Антониора цхьаъ бен йоцу команда йу, гӀала АЦШ профессионалийн йеа лигехь ловзуш йолу, изий бен йац 5 шарахь сов цунна йукъахь левзина. Дукхаха болу хилла ловзархой а болх беш бу клубан структурехь. Масала Дэвид Робинсон , ткъа Джордж Гервин Кегийрхойн Центрехь.

## Статистика

Къоман баскетболан ассоциацера 39 шарахь клуб 35-зза плей-оффе йелира 5-зза йаьккхира чемпионийн титул. «Спёрсал» алсама чемпион ца хилла «Бостон Селтикс» (17-зза), «Лос-Анджелес Лейкерс» (16-зза), «Чикаго Буллз» (6-зза) бен.

## Ловзархой

### Карара хӀоттам
### Текущий состав

### Баскетболан Сийлаллин зал
* Джордж Гервин — 1996
* Артис Гилмор — 2011
* Мозес Мэлоун — 2001
* Дэвид Робинсон — 2009
* Деннис Родман — 2011
* Доминик Уилкинс — 2006

### Лелочуьра йукъара йаьхна лоьмарш
* **00** — Джонни Мур, Т, 1980—1988, 1989—1990
* **6** — Эйвери Джонсон, Т, 1991, 1992—1993, 1994—2001
* **9** — Тони Паркер, ЛДТ, 2001—2018
* **12**1 — Брюс Боуэн, ВФ, 2001—2009
* **13** — Джеймс Сайлас, Т, 1972—1981
* **20** — Ману Джинобили, ТӀТ, 2002—2018
* **21** — Тим Данкан, Ц/ВезФ, 1997—2016
* **32** — Шон Эллиотт, Ф, 1989—1993, 1994—2001
* **44** — Джордж Гервин, З, 1974—85
* **50** — Дэвид Робинсон, Ц, 1989—2003
**Билгалдахарш**
* 2015 шеран 1 9 июлехь «Спёрсо» йуха йукъайаьккхира лоьмар 12, иза йелира Олдридж Ламаркусан, Боуэн Брюсан пурбанца.

### ГӀарабевлла ловзархой
: *Википедехь йаззамаш болу «Сан-Антонио Спёрсан» ловзархойн юьззина испискаш, хьажа [[:Категори:«Сан-Антонио Спёрс» ловзархой|кхузахь]]*

## Тренераш

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Официальный сайт команды
* Официальный сайт домашнего стадиона команды — AT&T Center

Категори:АЦШ баскетболан клубаш
Категори:КъБА клубаш
Категори:АБА клубаш
*
Категори:Сан-Антонион спортан клубаш
Зударийн КъБА дерриг седарчийн матчан уггаре мехала ловзархо

**Зударийн КъБА дерриг седарчийн матчан уггаре мехала ловзархо (MVP ASG WNBA)** () — хӀора шеран совгӀат, ло Зударийн къоман баскетболан ассоциацин (ДКъБА) уггаре мехала ловзархочунна дерриг седарчийн матчан жамӀашца. СовгӀат йукъадаьккхина 1999 шарахь. Кхаж тосу матчехь болу журналисташа а, комментаторша а. Титул ло уггаре дукха кхаж тесначу ловзархочун.

2008 а, 2012 а шерашкахь титул ца йелира, хӀунда аьлча дерриг седарчийн матч ца хилийтира Олимпийн ловзарш бахьнехь. 2004 а, 2010 а шерашкахь хилира ДКъБА дерриг седарчийн альтернативан матчаш, царех элура «*[[The Game at Radio City|Радио-Ситих ловзар]]*» () а, «*[[Stars at the Sun|Седарчий малхехь]]*» () а.

Кхаа ловзархочо и совгӀат даьккхина шозза а, сов а: Лиза Лесли а, Майя Мур а — кхузза, Свин Кэш — шозза. 2001 шарахь Лесли кхечира кхин цхьаммо а ца баьккхинчу кхиаме, иза цкъачунна цхьамме йуха ца бина, MVP кхо титул йаьккхина шарахь, и хӀонс йоцуш, кхин а хаьржира рогӀера чемпионатан а, финалан серин уггаре мехала ловзархо. Кэш бен йац иэшначу командера, MVP ASG WNBA хаьржина. Цкъан а ца хилла сийлахь совгӀатан да кхечу пачхьалкхан баскетболхо. Оцу номинацин карара толамхо йу «Индиана Фивер» командера Уилер Эрика.

## Испискин легенда

## Толамхой

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 

Категори:ДКъБА дерриг седарчийн матчаш
Категори:Зударийн КъБА совгӀаташ
Кукарековка (Малогнеушевскан йуьртан меттиг)

**Кукарековка** () — Россин Федерацин Курскан областан Рыльскан кӀоштара эвла.
## Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
## Бахархойн дукхалла

## Сахьтан аса

Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Рыльскан кӀоштан индексаш

Категори:Рыльскан кӀоштан нах беха меттигаш
АгӀач-Эвл

**АгӀач-Эвл** — ДегӀастанан КхарабудагӀгентан кӀоштара эвла йу.

Иза йу АгӀач-Эвлан йуьртан меттиган административан центр.

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:КхарабудагӀгентан кӀоштан нах беха меттигаш
Кхакхамахи (КхарабудагӀгентан кӀошт)

**Кхакхамахи** ( — ДегӀастанан КхарабудагӀгентан кӀоштара эвла йу. Бахархой — 1269 (2010 шо).

Иза йу Кхакха-Шуран йуьртан меттиган административан центр.

## Билгалдахарш

Категори:КхарабудагӀгентан кӀоштан нах беха меттигаш
Данелия, Георгий Николаевич

**Георгий Николаевич Данелия** () — советин кинорежиссёр, сценарист, актёр.
## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
* 
* Биография, фильмография Георгия Данелии на *kinomag.ru*
* «Мне жаль, что я дожил до сегодняшнего дня» (деятели культуры о ситуации в Южной Осетии) // 11 августа 2008
* «Переход власти в другие руки был неизбежен» (деятели культуры о «революции роз» в Грузии) // Ноябрь 2003

Категори:ССРС кинорежиссёраш
Катынехь дина зулам

Катынехь уллехь 20 000 полшхо вер (полякийн маттахь *zbrodnia katyńska* — катынан зулам) — тӀеман зулам ду, 1940-чу шеран бӀаьстенан муьрехь массийн полшхой байъар а *(коьртачу декъехь йийсаре лаьцна полякийн армин офицераш)* ду.

Категори:Катынь
Сийлахь Марьям кхалхаран килс (Печатники)

**Сийлахь Марьям кхалхаран килс** *([[Оьрсийн мотт|оьрсийн маттахь]] Храм Успения Пресвятой Богородицы в Печатниках)* — Оьрсийн Ортодоксан килсан Москохан епархин Сретенски благочинин йукъадогӀу килс ду. Адрес ду Сретенка урам, цӀа 3/27.
Еврогайтам-2021

**Эшаршлакхархойн къовсам «Еврогайтам-2021»** *([[Ингалсан мотт|инг.]] Eurovision Song Contest 2021, [[Французийн мотт|фр.]] Concours Eurovision de la chanson 2021, [[Нидерландийн мотт|нидерл.]] Eurovisie Songfestival 2021)* — кхузткъа пхиолгӀа эшарийн къовсам «Еврогайтам» бу, йирзина 2021-чу шарахь Роттердамехь (Нидерландаш). 2019-чу шарахь Тель-Авивехь Лоуренс Дункано «Arcade» эшарца толам баьккхира. Къовсам дӀабахьа безара 2020-чу шарахь, амма COVID-19 уьнан пандеми бахьана долуш оцу шарахь конкурс ца хилира.

2021 шеран къовсам хилале хьалха Нидерландаш доьазза тӀелаьцна «Еврогайтам» — 1958-чу, 1970-чу, 1976-чу, 1980-чу шерашкахь.

Финалехь тоьлла Италера Måneskin тоба, шай «Zitti e buoni» эшарца.
Хурма

**Хурма** — цхьадолу хурмийн пальма тӀера буу стоьмаш, къаьстина  тайпан. Ширачу хенахь дуьйна адамаша лелош йу лаухарамах болуш буу стоьман сурсат санна . Дукхачу хьолехь бухкуш хуьйлу  бакъийна стоьмаш санна. Хурмийн пальмин гӀарайаьлла тайпа йу — *[[деглет нур]]* а, ** а — индустрин масштабашкахь лелош йу йовха климат йолу пачхьалкхашкахь.

## Билгалдахарш

Категори:Хурма
Михаил Ломоносовн цӀарах йолу Москван пачхьалкхан университет

**Михаил Ломоносовн цӀарах йолу Москван пачхьалкхан университет** *([[Оьрсийн мотт|оьрсийн маттахь]] Моско́вский госуда́рственный университе́т и́мени М. В. Ломоно́сова; 1917-чу шеран чиллин-беттан 23-гӀа де (бекарг-беттан 8-гӀа де) тӀекхачале — Императоран Москван университет) —* Россехь университеташна йукъахь уггаре а ширачарех а, яккхийчарех а цхьаъ ю. Даймехкан Ӏилманан, оьздангаллин а йукъ ю.

1940-чу шарера схьа дуьйна Михаил Васильевич Ломоносовн цӀе лелош ю. Юьззина цӀе — Федералан пачхьалкхан бюджетан лакхарчу дешаран дешаран хьукумат «М. В. Ломоносовн цӀарах Москван пачхьалкхан университет». Шуьйра пайда оьцуш ю «МГУ» аббревиатура.

Университетна йукъайогӀуш ю пхийтта Ӏилманан-талламан институт, шовзткъа кхоъ факультет, кхо бӀе сов кафедра а, ворхӀ филиал а (царна йукъахь 6 кхечу пачхьалкхера — пхиъ Лааме Пачхьалкхийн ДоттагӀаллин пачхьалкхашкахь, цхьаъ Словенехь).

1992-чу шарера схьа дуьйна МПУ-н ректор ву Виктор Антонович Садовничий.
Робисон Мэттью Стэнфордан каш

**Робисон Мэттью Стэнфордан каш** — Солт-Лейк-Сити кешнашкахь лаьтташ хӀоллам бу.

ХӀоттийна Робисон Эрнесто, иза итт шо долчу Робисон Мэттью Стэнфордан да вара. ХӀолламо гойту заьӀапан гӀудалкх чура хьалагӀоттуш волу кӀанта, ткъа цуьнан аьрру куьг стигале хьала айбина ду. ХӀолламан сурт а, кадаман (некрологан) дакъа а Reddit сайтан тӀехь зорба тоьхнера. И публикаци сиха яьржира, дуьненахь гӀараяьллера. ХӀинца кхуза туристаш оьху. Иза Ютин сийлахь меттиг ю. Цхьайолчу туристийн сайташкахь цига ваха экскурсеш йо.

## Хьосташ
Пауэлл, Николь

**Николь Кристен Пауэлл** (; йина 1982 шеран ийунехь Сьерра-Вистехь, Аризона штатехь, АЦШ) — америкин профессионалан баскетболхо, левзина зударийн къоман баскетболан ассоциацехь. Хаьржинера 2004 шеран ДКъБА драфтехь хьалхарчу раундехь, йукъара кхоалгӀа лоьмарца «Шарлотт Стинг» командо. Левзина йайн форвардан позицехь. Ловзаран карьера чекхйаьккхийтинчул тӀаьхьа иза йукъайахара NCAA «Гонзага Бульдогс» командин тренеран штабан . ХӀинца а йу студентийн «Гранд-Каньон Антилопес» командин коьртехь.

Категори:АЦШ баскетболхой
Категори:«Шарлотт Стинг» ловзархой
Категори:ЗБК «Специйа» ловзархой
Категори:«Сакраменто Монархс» ловзархой
Категори:ЗБК «Фенербахче» ловзархой
Категори:БК «Авенида» ловзархой
Категори:ЗБК ЦСКА Москохан ловзархой
Категори:«Нью-Йорк Либерти» ловзархой
Категори:ЗБК «Висла» ловзархой
Категори:«Талса Шок» ловзархой
Категори:«Сиэтл Шторм» ловзархой
Категори:Баскетболех ловзаран АЦШ гулйина командин ловзархой
Категори:АЦШ баскетболан тренераш
Этридж, Кэми

**Этридж Мэри Камилла «Кэми»** (; йина 1964 шеран 21 апрелехь, Херфорд, Техас штат, АЦШ) — америкин баскетболхо, дагайогӀу студентийн тӀегӀанехь ловзарца. 1986 шарахь NCAA турнирехь туьйлира «Техас Лонгхорнс» командица. Левзина ловзар дӀахьо турслочун амплуахь. АЦШ къоман гулйина командин йукъахь хилира 1988 шеран Сеулера аьхкенан Олимпийн ловзарийн чемпионка, ткъа кхин а йехира дешин мидалш 1986 шеран ССРС дуьненан чемпионатехь. Университет чекхйаккхарца йукъайахара шен хьомен «Техас Лонгхорнс» командин тренеран штабан. ХӀинца студентийн командин «Вашингтон Стэйт Кугарз» коьрта тренер йу.

## Къона шераш
Этридж Кэми йина 1964 шеран 21 апрелехь Херфорд гӀалахь (Техас штатехь), доьшуш йара жимма къилбехьа, Лаббок гӀаларчу йуккъера Монтерей ишколехь, цигахь ловзуш йара меттигерачу баскетболан командехь.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Профайл на сайте женского баскетбольного зала славы
* Студенческая карьера в NCAA на сайте texassports.com
* Олимпийская статистика на сайте Sports-reference.com 
* Профайл главного тренера на сайте wsucougars.com

Категори:АЦШ баскетболхой
Категори:Баскетболисташ 1988 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:1988 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн чемпионаш
Категори:Баскетболех ловзаран Олимпийн чемпионаш
Категори:АЦШ Олимпийн чемпионаш
Категори:Баскетболех ловзарехь дуьненан чемпионаш
Категори:Баскетболан Панамерикин ловзарийн чемпионаш
Категори:Баскетболех ловзаран АЦШ гулйина командин ловзархой
Категори:АЦШ баскетболан тренераш
Категори:Къилбаседа Иллинойсан Университетан арахецархой
Лукка (Итали)

**Лукка** () — Италин Тоскана регионера коммуна. Лаьтташ йу Лукка провинцехь.

## Географи

Коммунан майда — . ХӀордан сизал локхалла .  коммунаш.

## Бахархой

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш

* Cтатистикин къоман институт
* Cтатистикин къоман институт 

Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Категори:Италин коммунаш
Категори:Тоскана йукъара гӀаланаш
Коренево (Кореневан йуьртан меттиг)

**Коренево** () — Россин Федерацин Курскан областан Кореневан кӀоштара эвла.
## Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
## Бахархойн дукхалла

## Сахьтан аса

Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Кореневан кӀоштан индексаш 

Категори:Кореневан кӀоштан нах беха меттигаш
Мэркэуць (Бричанин кӀошт)

**Мэркэуць** (, ) — Молдавин Бричанин кӀоштара эвла.

## Бахархой

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Закон об административно-территориальном устройстве Республики Молдова от 27 декабря 2001 года
* Закон 2003 года о внесении изменений и дополнений в Закон об административно-территориальном устройстве
* Национальное бюро статистики Республики Молдова

## Литература
* 

Категори:Бричанин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Молдавин нах беха меттигаш