1-ра эзар шо

1-ра эзар шеран амалехь ду массашкахь монотеистийн ибрахӀиман динаш — керсталла а, бусалбаналла а даржар, къаьмнийн даккхийра кхалхарш, Руман импери йохар, Антикалла чекхйалар, Йуккъера бӀешераш доладалар.

## 1-ра эзар шеран оьздангаллин муьраш
* Антикалла
* ТӀаьхьара Антикалла
* Хьалхара ЙуккъерабӀешераш

## Ладаме хиламаш

* 33 шо — керстачарна Ӏийса пайхамар  жӀар тӀетоьхна тардолийта терахь.
* 301 шо — Эрмалойчоь керста дине йалийна ламаста терахь.
* IV-VI бӀешо: Къаьмнийн даккхийра кхалхарш.
* 451 шо — Каталаунан аренашкара тӀом: Руман Атиллин гуннашкара толам.
* IV-VI бӀешо: Къаьмнийн даккхийра кхалхарш.
* 451 шо — Каталаунан аренашкара тӀом: Руман Атиллин гуннашкара толам.
* 476 шо — Малхбузен Руман импери йожар (Августул Ромул вожор).
* 551 шо — Тюркийн каганат кхоллар.
* 610 шо — ислам дин дар.
* 630 шо — аьрбийн халифат кхоллар.
* 732 шо — Пуатьера тӀом: франкийн сарацинашкара баьккхина толам.
* 800 шо — Сийлахь Карлан таж тиллар.
* 862 шо — Рюрик Новгороде кхайкхар.
* 882 шо — Новгород а, Киев а Олеган куьйгакӀела цхьаьнатохар. Шираоьрсийн пачхьалкхан коьрта шахьар Киев дехьайаккхар.
* 962 шо — германин къоман Сийлахь Руман импери кхоллайалар.
* 988 шо — Русе жӀартохийтар.
* 1000 шо — Лейф Эриксоно Америка дӀайеллар.

### Нисса терахьаш ца хуурш
* I бӀешеран хьалхара дакъа — Христианалла кхолладалар.
* 1-ра эзаршеран йукъ — Малхбуза Суданехь Гана, Мали (Меле), Сонгай, Борну пачхьалкхаш кхоллайалар.

## Ладаме процессаш
* Къаьмнийн Доккха кхалхар
* Европехь Керсталла даржор 
* Ислам даржор

## Ладаме нах
### Ӏилманчаш
* Искандарийн Герон
* Птолемей Клавдий
* Искандрийн Менелай
* Искандрийн Диофант
* Порфирий
* Ямвлих
* Искандрийн Гипати
* Цзу Чунчжи
* Ариабхата (Арьябхата)
* Брахмагупта (Брамагупта)
* Милетан Исидор
* Анани Ширакаци
* Абу ӀабдаллахӀ Джабир ибн Хьайян аль-Азди ас-Суфи
* Абу Ӏабдуллахь Мухьаммад ибн Джабир ибн Синан аль-Раккъи аль-Хьаррани аль-Саби аль-Баттани
* Абу Юсуф Йакъуб ибн Исхьакъ аль-Кинди
* Къуста ибн Луккъа аль-БаӀалбакъи
* Абу-ль-Ӏаббас Ахьмад ибн Мухьаммад аль-ФаргӀани
* Абу ӀабдуллахӀ (Абу ДжаӀфар) Мухьаммад ибн Муса аль-Ховразми
* Абу Наср Мухьаммад ибн Тархан ибн УзлагӀ аль-Фараби
* Сильвестр II (Орильякан Герберт (Аврилакан), Реймсан Герберт)
* Абу Бакр Мухьаммад ибн Закарийа ар-Рази
* Абуль-Вафа Мухьаммад ибн Мухьаммад аль-Бузджани

### Урхалчаш
* Траян, руман император, мехкашдахархо
* Марк Аврелий, руман император, философ, законашкхоллархо
* Диоклетиан, доминат кхайкхийна руман император 
* Трдат III Сийлахьверг, Эрмалойчоьнан урхалча а, керсталле йалийнарг а
* Константин I Сийлахьверг, руман хьалхара керста император
* Аттила, гуннийн тхьамда, мехкашдахархо
* Юстиниан I, византин император
* Тисонг Децэн, Тибетан урхалча
* Сийлахь Карл, император, Малхбузен Европин доккхаха долу дакъа цхьаьнатоьхнарг
* Ашот II Эчигниг, Эрмалойчоьнан а, Гуьржийчоьнан а паччахь
* Харальд I Хаза месашйерг, Норвегин хьалхара паччахь
* Хин дерг хуу Олег, киевн дуьххьарлера эла
* Владимир Святославич, Русан жӀара тоьхнарг

### Динан гӀуллакххой
* Ӏийса бин Марйам, пайхамар, керста динан бух биллинарг
* Насиратара Марйам, пайхамаран нана а, нийсархо а, керсталлера сийлахьйерг 
* Пётр асхьаб, Ӏийса пайхамаран  нийсархо, Руман хьалхара епископ
* Иоанн Асхьаб, Ӏийса пайхамаран  нийсархо 
* Павел Асхьаб, керсталлин сийлахьверг, керста дин гӀарадаьккхинарг
* Арий, керсталлин мозгӀар, бекъархо, Арианалла некъ биллинарг 
* Иоанн Дешин Бат, Ӏелам стаг, Константинополан архиепископ, керсталлин сийлахьверг
* Мирликийн Николай, керсталлин сийлахьверг
* Сийлахь Патрик, керсталлин сийлахьверг
* Мухьаммад, пайхамар , бусалбалла деинарг
* Ӏали ибн Абу ТӀалиб, халиф, Мухьаммадан нийсархо
* Абу Бакр Сиддикъ, халиф, Мухьаммадан нийсархо

### Новкъахой
* Клонфертан Брендан
* Хьаьрса Эрик
* Лейф Эриксон

## Хьажа кхин а

## Билгалдахарш