Россин Федерацин Конституци

**Россин Федерацин конституци** — Россин Федерацин лакхара нормативан бакъонийн акт. ТӀеэцна Россин халкъо 1993 шеран 12 декабрехь, лела яьлла 1993 шеран 25 декабрехь. Конституцин лакхара юридически ницкъ бу, цуо чӀагӀбо Россин конституцин хӀоттаман, пачхьалкхан хӀоттаман, векалан, кхочушдаран, суьдан Ӏедалан меженаш кхолларан, адаман а, гражданийн а бакъонийн а, маршонан а бух, кхин а Конституцин хийцамийн а, цуьнга юхахьажаран а бух.

2017 шеран декабрехь ЮОТЕЦо дина долу социологин хеттарийн хаамашца, 61 % хеттарш делла россихоша Россин Федерацин Конституци дуьззина йа мехкан а, цуьнан халкъан а хьашташна оьшу документ лору ю.

## Конституцин истори

1990—1991 шерашкахь йоха йолайелира ССРС. Йерриг республикаш, царна йукъахь РСФСР, тӀеийцира шайн пачхьалкхан суверенитетийн Декларацеш. Республики халкъан депутатийн съездо 1990 шеран 12 июнехь тӀеийцира РСФСР пачхьалкхан суверенитетех долу Деклараци. Цунна чохь дуьххьара Ӏалашо хӀоттийра РСФСР керла Конституци кечъян, цунна чохь кхайкхийна хьесапийн бух тӀехь, цунна йукъахь Ӏедалан геннаш декъаран хьесап а.

### Проект кечъяр
1990 шеран 16 июнехь кхоьллира РСФСР халкъан депутатийн I гуламан Конституцин комисси, цуо дӀаболийра и болх. Комиссин председатель хӀоттийра РСФСР Лакхара Советан председатель Б. Н. Ельцин, гӀовс — РСФСР Лакхара Советан председателан хьалхара гӀовс Р. Ӏ. Хасбулатов, секретарь — РСФСР халкъан депутат О. Г. Румянцев. Юьхьанца комиссин йукъавахара 102 депутат, амма 1992 шеран ноябрехь цуьнан барам охьабелира 98 стаге, масала, Конституцин комиссин кхоъ декъахо хаьржинера РФ Конституцин Суьде.

Амма халкъан депутаташна йукъахь политикин ницкъаш дӀахӀиттар чолхе хиларо, дикка дахдира керла Конституци тӀеэцар. Дукхаха дерг гӀуллакх дӀадодара карарчу РСФСР Конституцин шортта хийцамаш баран новкъа, цуо иза бахьнехь оьцура цхьаьна ца йогӀу амал, цхьа норманаш дуьхьала хуьлура кхечарна. Иза цхьаьна ца яро хуьлийтура законашкхолларан а, кхочушдаран а Ӏедалан геннийн къиза дуьхьалхӀиттарш а, дуьхьалалаттарш дора.

1993 шеран 21 сентябрехь Российскойн Федерацин Президента Б. Н. Ельцина арадаьккхира омар «Россин Федерацехь муьрашца конституцин хийцамаш барех», цуьнца Халкъан депутатин съезд а, Россин Лакхара Совет  а шайн болх сацо безаш йара, ткъа иштта 12 декабрехь кечйина яла езара керла Конституци. Масех сахьт даьлча Россин Федерацин Конституцин Суьдо сацам бира «Россин Федерацин Президентан Б. Н. Ельцинан, цуьнан 1993 шеран 21 сентябран „ Россин Федерацин муьрашкара конституцин хийцамех“ долчу Омарах доьзна гӀуллакхаш а, сацамаш а Россин Федерацин Конституцица дарах», цунна чохь дӀаваьккхира Б. Н. Ельцин РФ Президентан даржера, амма дӀаваккхар къобал ца дора Президенто а, цуьнан гуоно а.

1993 шеран 21 сентябрехь Россин Федерацин Президента Б. Н. Ельцина арадаьккхира омар «Россин Федерацехь муьрашца конституцин хийцамаш барех», цуьнца Халкъан депутатин съезд а, Россин Лакхара Совет  а шайн болх сацо безаш йара, ткъа иштта 12 декабрехь кечйина йала йезара керла Конституци. Масех сахьт даьлча Россин Федерацин Конституцин Суьдо сацам бира «Россин Федерацин Президентан Б. Н. Ельцинан, цуьнан 1993 шеран 21 сентябран „ Россин Федерацин муьрашкара конституцин хийцамех“ долчу Омарах доьзна гӀуллакхаш а, сацамаш а Россин Федерацин Конституцица ца дарах», цуьнца дӀаваьккхира Б. Н. Ельцин РФ Президентан даржера, амма дӀаваккхар къобал ца дора Президенто а, цуьнан гуоно а.

## Хьажа кхин а
* Конституцин къоьлла Россехь (1992—1993)
* Халкъан депутатийн съезда а, Россин Федерацин Лакхара Совет а дӀасахецар
* Россин Конституцин дерриг халкъо кхаж тасар
* Россин Федерацин Конституцин суд
* ССРС Конституци
* Россин Федерацин Конституцин гулам
* Россин Конституцин хийцамаш
* Россин Федерацин Конституцин де

## Билгалдахарш

## Литература
* *Баренбойм П. Д., Мишина Е. А.* Уроки конституционного кризиса 2020 — М.: ЛУМ, 2020. — 156 с. — ISBN 978-5-6043304-2-5
* 
* 
* 
* Беляев И. А. : Какая Конституция нужна современной России?  // Социально-гуманитарные инновации : стратегии фундаментальных и прикладных научных исследований : материалы Всероссийской научно-практической конференции. — Оренбург : ОГУ, 2019. — С. 740—747.

## Хьажоргаш

* Текст Конституции Российской Федерации на официальном сайте президента России
* Конституция РФ от 11 апреля 2014 года // опубликована новая редакция Конституции РФ
* Комментарии к Конституции РФ
*  Федеральный конституционный закон от 28.06.2004 N 5-ФКЗ (ред. от 18.06.2017) «О референдуме Российской Федерации»

Росси

Категори:1993 шо Россехь
Категори:1993 шо бакъонехь