Азербайджанан пачхьалкхан мехкдаьттан а, промышленностан а университет

**Азербайджа́нан пачхьа́лкхан мехкда́ьттан а, промы́шленностан а университе́т ** () — Бакохара лакхара дешаран меттиг (Азербайджан).

## Истори
1887 шеран 10 ноябрехь Бакохахь, Бакохан ГӀалин Думо сацам бира техникин ишкол йилларах.

1896 шарахь техникин ишколан цӀе хийцира лахарчу тӀегӀанера техникин ишкол.
* 1896—1905 шерашкахь, ишкол чекхйаьккхира 50 стага механикин дакъа, 55 стага гӀишлошйаран дакъа. 1910 шарахь механикин декъана йукъатуьйхира кхин а мехкдаьттан техникин а, электромеханикин а агӀонаш.
* 1916 шарахь ишколехь доьшуш вара 494 дешархо, царех 20 стаг азербайджанех вара.
1918 шарахь ишколах йира политехникум. Политехникумехь мехкдаьттан промышленностан, электромеханикин, гӀишлошйаран, архитектурин дакъош дара, ткъа студентийн барам бара 188 стаг. Оцу муьрехь арахийцира 62 стаг, царна йукъахь вара 12 инженер азербайджанех.

Академин коьрта корпусан гӀишло йира 1900 шарахь архитекторан Гославский Иосифан проектаца. Кхузахь болх беш йара Бакохан техникин доьшийла.

Азербайджанехь Советийн Ӏедал хӀоттийначул тӀаьхьа, 1920 шеран 14 ноябрехь, доьшийлин бух тӀехь йиллира Бакохан политехникин институт.

1923 шо кхочуш институто арахийцира шен хьалхара 3 студент, ткъа 1927 шарахь арахецначеран барам айабелира 289 стаге кхаччалц.

1959 шарахь институтан йелира революционеран Азизбеков Мешадин цӀе.

1991 шеран 18 февралан Республикин Министрийн Кабинетан сацамца Институтан цӀе хийцира Къинхьегаман ЦӀечу Байракхан орденан индустриалан М. Азизбековн цӀарах университет.

1991 шеран 18 февралан Республикин Министрийн Кабинетан сацамца Институтан цӀе хийцира Къинхьегаман ЦӀечу Байракхан орденан индустриалан М. Азизбековн цӀарах университет.

1992 шеран 21 мартехь, Азербайджан Советийн Союзан йукъара арайаьлча, университето хийцира шен цӀе академин.

### Официалан цӀераш
Тайп-тайпана хенашкахь университето лелийна иштта цӀераш:

* 1920 — Бакохан политехникин институт
* 1923 — Азербайджанан политехникин институт
* 1930 — Азербайджанан мехкдаьттан институт (АМИ)
* 1934 — Азербайджанан индустриалан институт (АзИИ)
* 1959 — Азербайджанан мехкдаьттан а, химин а институт (АзМЕХХИМИ М. Азизбековн цӀарах)
* 1991 — Промышленностан университет
* 1992 — Азербайджанан пачхьалкхан мехкдаьттан академи (АПМА)
* 2015 — Азербайджанан пачхьалкхан мехкдаьттан а, промышленностан а университет (АПМПУ)

### Ректорш

* 1922 — Есьман Иосиф Гаврилович
* 1928 — Баринов, Михаил Васильевич
* 1929 — Никишин, Александр Алексеевич
* 1933 — Ахундзаде И.С.
* 1939 — Алиев, Муса Мирза охӀли
* 1941 — Годжаев Салехь Балай охӀли
* 1960 — Ибрагимов, ИсмаӀил Ӏали охӀли
* 1970 — Кули-заде Кязим Новруз охӀли
* 1978 — Ибрагимов, ИсмаӀил Ӏали охӀли
* 1988 — Алиев Тофик Мамед охӀли
* 1993 — Мамедов Парвиз Зия охӀли
* 1997 — Гараев, Сиявуш Фархад охӀли
* 2015 — Бабанлы, Мустафа Баба охӀли

## СовгӀаташ
* 1931 — Азербайджанан ССР Къинхьегаман ЦӀечу Байракхан орден
* 1940 — Къинхьегаман ЦӀечу Байракхан орден

## Ӏамор
 
1993 шарахь академис хийцира шен дешаран планаш малхбузен кепашца нисъеш, цуьнан хьалхара бакалавран а, магистраш а, кандидаташ а дешна бовлура 1997 шарахь.

АПМА болх беш йара малхбузен университеташца, шен программаш тоярхьама, башха алсама болх бира Джорджин пачхьалкхан университетца (АЦШ). АПМА ню цхьа могӀа дуьненайукъара университеташца программаш.

2019 шеран 9 июлехь Азербайджанан Президента Алиев Ильхама куьг йаздина Азербайджанан пачхьалкхан мехкдаьттан а, промышленностан университетан уггаре хьуьнар долчу шина студентана «Салманов Фарманан цӀарах стипенди» кхолларан сацамна.

## Хиламаш
* Бакохан лдмехь герз деттар — 2009 шеран 30 апрелехь Азербайджанан пачхьалкхан мехкдаьттан академехь массашкахь нах байар (13 велла, тӀелеттачуьнца цхьаьна).

## ГӀарабевлла арахенарш а, хьехархой а
* :Категори:Азербайджанского мехкдаьттан а, промышленностан а университетан хьехархой
* :Категори:Азербайджанского мехкдаьттан а, промышленностан а университетера арахецнарш

## Хьажа кхин а
*Бакохан мехкдаьттан лакхара ишкол

;АПМПУ бух тӀехь йехкина университеташ 
* Азербайджанан пачхьалкхан аграрин университет
* Азербайджанан техникин университет
* Сумгаитан пачхьалкхан университет
* Мингечевиран Пачхьалкхан Университет
* UFAZ

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш

* АГНА Facebook
* 
* Мир-Бабаев М. Ф. Истоки зарождения храма нефтехимической науки (к 90-летию открытия первого нефтяного вуза Закавказья) — «Азербайджанское нефтяное хозяйство», 2010, № 5, с.63-69.
* Mir-Babayev M.F. Establishment of the first oil institute in Transcaucasia — «Reservoir», Canada, 2011, Volume 38, Issue 8, September, p.31-37.
* Мир-Бабаев М. Ф. Краткая история азербайджанской нефти. Книга вторая. — Бакох, Изд-во SOCAR, 2012.

Категори:Азербайджанан мехкдаьттан а, промышленностан а университет