НогӀамирзин-Йурт

**НогӀамирзин-Йурт** (Ломаз-Юрт) — Нохчийчоьнан Теркан кӀоштара эвла.

НогӀамирзин-Йуьртан меттиган административан центр.

## Географи

Нохчийчохь уггар малхбузера йуьрт йу, Къилбаседа ХӀирийчоьнан Мазалкан кӀоштаца доза ду малхбузехь. Лаьтта Теркан аьтту бердаца Ставрополан мехкара Курскан кӀоштан Гуьлгани гӀалин дуьххьала, кӀоштан йукъ йолчу ЧӀулга-Йуртан 19 километр къилба-малхбузехь, 116 километр гена Нохчийчоьнан коьрта шахьран Соьлжа-ГӀалин, 24 километр гена цӀерпоштнекъа станцин Ишорен. Уллора йарташ: къилбаседа-малхбалехь — Ӏелин-Йурт а, Бена-Йурт а.

### Микротопоними

Йуьртан махка тӀехь йу лахара микротопонимиш:

* Баьрзнаш – йуккъерчу бӀешерашкара кешнийн баьрзнаш, йуьртан къилбехьа.
* Кешнаш – йуьртан къилба декъехь.
* Шира кешнаш – йуьртан къилбаседа агӀора дӀатесна кешнаш, токхмаш хиларна духуш ду.
* ГIонжин некъ – некъ араболу малхбалехьа аренашка. И некъ биллина Анстой тайпана хиллачу хьоладас ГӀонжас, йуьртан гена йоццуш ГӀонжгӀеран кӀотар хилла.
* Манин саьнгар – Мани-Шайхан омрица цуьнан муридаш а, ломазюртхоша а, XX бӀешеран 20-гӀачу шерашкахь гӀалагӀазкхашна дуьхьала тӀом бан йаьккхина саьнгар.
* ГIарсин гIайре – йуьртан къилбаседа-малхбалера Теркан гӀайре. ГӀарси – нохчийн боьршачу стеган цӀе йу.
* БугIин некъенан кIотар – йуьртан малхбалехьара кӀотар, цӀе ширъелла. ХӀинца Къурбан кӀотар йа МТС олу. БугӀин некъе Чермойх дакъа ду.
* Къурбан кӀотар – БугIин некъенан кIотар цхьаъ ду. Кхазакхстанера цӀехьадирзича Къурбан некъе дуьххьара охьахевшира цига НогӀамирзин-Йуртара кхелхина. Къурбан некъе орстхойн тукхумара Анстой тайпах бу.
* Элийн мохк – массо а аьлча санна теркан аьтту бердаца йолчу йарташкахь йу иштта цӀе, уггар дика латташ паччахьо совгӀатан лора эскаран гӀуллакхехь болчарна, хьоладайшна, элашна, гӀазакхийн тхьамданашна, шайн агӀора бевлла цӀе йоккхуш хилла болу нохчашна а.
* Кхуран хи долу чоь – йуьртан къилбехьара хьост долуш меттиг.
* КIир боккху чоь – йуьртан къилбехьа.
* Белшин чоь – йуьртан къилбехьа. «Белши» - наьртан Новран зуда. 
* Бесиран боьлак – йуьртан къилбехьара коьллин хьун. Бесир – нохчийн боьршачу стеган цӀе йу.
* Ирбаьхьанан барз – йуьртан къилба-малхбузехь. Ирбяхан - нохчийн боьршачу стеган цӀе йу.
* Ирзен гIайре – Теркан гӀайре тӀехь хьуьнан ирзе долуш, йуьртан къилбаседа-малхбалехьа.
* Оьзаг – йуьртан малхбалехьа а, къилбехьа а долу дежийлаш.
* ГIожакъан Iуьрг – йуьртан малхбален агӀора лаьтташ доьду Ӏуьрг. ГIожакъ – наьрт ду вайнехан мифологера. Наьрташ ГIожакъ, Новр, церан зударий Сатиха а, Белши а дуккха а хьахийна бу теркхойн дийцаршкахь а, туьйранашкахь а. Теркан дукъ тӀехь а, Ӏалханчуртан тогӀен чохь а иттаннаш топонимаш йу наьртех техкина.
* ГӀонжин боьра – йуьртан малхбалехьа. Цигахь лаьттина ГӀонжин кӀотар.

## Бахархой

 
Къоман хӀоттам (2002 ш.):
* нохчий — 5 022 ст. (99,6 %)
* кхин берш — 20 ст. (0,4 %)

## Истори
НогӀамирзин-Юрт йилина 1860 шарахь Теркан аьтту бердаца, тайпана цӀечой хиллачу НагӀмирзас.

1944 шарахь нохчий а, гӀалгӀай а махкахбаьхначул тӀехьа йуьртан цӀе хийцира цӀе – Братски, ткъа нохчийн цӀе НогӀамирзин-Юрт юхаерзийра Братское — село с большой

Ичкерин хьалхара паччахьо Дудаев Жовхаро НогӀамирзин-Юрт цӀе «Турпал-Юрт» аьла хийцира. Тахана йуьртхоша дукхах дерг Ломаз-Юрт олу, ткъа НогӀамирзин-Юрт а, Турпал-Юрт а наггахь болчара бен ца олу.

## Социалан объекташ
Йуьртахь ду доккха рузбанан маьждиг, оьздангаллин цӀа, масех туька, пошта, 2015 шарахь керла йиллина ишкол (НогӀамирзин-Юртан муниципалан юккъера йукъарадешаран ишкол).

## ГӀарабевлла йуьртахой
* Буркаев Мовлад (1937 шо. Ломаз-Юрт, Теркан кӀошт, Нохч-ГӀалгӀайн АССР - 1995 шо, Соьлжа-ГӀала, Нохчийчоь) — гӀараваьлла нохчийн а, советан пачхьалкхан а артист, эшархо, солист. Нохч-ГӀалгӀайн АССРн халкъан артист. 
* Курбанов, Сайд-ИбрахӀим (1933 шарахь, ССРС, Нохчийн автономин область, Теркан кӀошт, Банкин кӀотар) – Нохчийн Республикин Ичкерин финансийн министр (1997-1999 шераш), НГӀАССР йуьртабахаман министран гӀовс, НГӀАССР Республикин хьашташкхочушдаран йукъараллин председателан гӀовс.
* Умалат Лаудаев – дуьххьарлера нохчийн историк а, этнограф а.
* Чабаев, Лема Тепсуркаевич (2 февраль 1957 шо, Темиртау, Кхазакхийн ССР, ССРС) — гӀараваьлла нохчийн журналист а, политикин гӀуллакххо а, «Маршо» газетан редактор («Свобода»), хьалха — Нохчийчуьра Россин «Хьалхара каналан» долара корреспондент (1998—2004).
* Элабаздукъа-молла - XVIӀI бӀешарахь гӀараваьлла Ӏелам стаг.


Курбанов Сайд-ИбрахӀим.jpg|Курбанов Сайд-ИбрахӀим
Буркаев Мовлад.jpg|Буркаев Мовлад
Чабаев, Лёма Тепсуркаевич.jpg|Чабаев Лоьма


## Йуьртара тайпанаш

* Анстой,
* Бийтарой,
* Зандакъой,
* Таркхой,
* ЦӀонтарой,
* Чермой,      
* Энганой,
* Ялхой.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Топонимика слова Ногамирзин-Юрт
* Почтовые индексы и коды ОКАТО — село Братское Надтеречного района Чеченской Республики. 
* НОГАМИРЗИН-ЮРТ. Индекс почты 366816 — отзывы и оценки работы отделения почты
* Населённые пункты Чечни на CHECHEN.ORG
* Газета "Коммерсантъ" № 067 от 13-05-97 Полоса 001

Категори:Теркан кӀоштан нах беха меттигаш