Аьчка-ХитӀе

**Аьчка-ХитӀе**, кхин цӀерш **Аьчган-ХитӀе, Аьчкашка, Зибир-Йурт** () — Нохчийчоьнан Теркан кӀоштара эвла.

Аьчка-ХитӀан йуьртан меттиган йукъайогӀу административан центр йу.
## Географи

Лаьтта Теркан дукъан къилбаседан басешкахь, Соьлжа-ГӀалин къилбаседа-малхбузехьа а, кӀоштан центр йолчу ЧӀулга-Йуртан къилба-малхбалехьа. 
Гергара йарташ: къилбаседа-малхбузехьа — Лаха Невре, Лакха Невре, Минеральни, къилбаседа-малхбалехьа — Макане 20 км генахь, Макан-КӀотар, къилба-малхбузехьа — Бартхой а, Керла-Йурт а, къилбехьа — Долински, къилба-малхбалехьа — Радужни а, Победински а.

### Микротопоними
Аьчка-ХитӀан йисташкахула лахара топонимаш йу:
* Алкханчан берд — йуьртан къилбехьа. Кхозуш болчу берда тӀехь хӀора шарахь бенаш бой ховшу алкханчаш.
* Аьчган хи — дарбане лору. Йуьртан къилбан агӀора ду.
* Аьчган хьун — йуьртан къилбехьара жима хьун.
* Бамт хи чу — йуьртан къилба-малхбалехь.
* Бовха боьра — йуьртан къилбехьара дежийлаш, кхузахь латтан бухахь мела хиш дохку. Боьра иза бахьнехь чӀогӀа хьекъаш бу. Латта Ӏай а гӀора ца до, шеран муьлхачу заманчохь а сийна буц хуьлу.
* Говрийн боьра — йуьртан малхбузехьара дежийлаш.
* Гомушан мара — йуьртан къилбехьара аратаьӀна тарх. Дежийлаш.
* Гомушан Ӏам — йуьртан малхбален йисттехь.
* ГӀамаран мара — йуьртан къилбехьара дежийлаш.
* Дозанан саьнгар — элийн латташна гуонахьа даьккхина дара, Аьчкан-ХитӀера Девкар-Эвла кхаччалц.
* Доккха шовда — къилба эвлан йисттехь.
* ДӀамийн Ӏуьргаш — къилба эвлан йисттехь.
* ЖагIжагIан боьра — йуьртан къилбехьа.
* Жима шовда — йуьртан къилбехьа долуш ду. Дарбане ду. Йуьртахоша цигара кхоьхьура мала хи.
* Куллан боьлак — дежийла йуьртан къилба-малхбалера.
* Лорсин бекъа кхетта чоь — дежийла йуьртан къилба-малхбалера.
* Лоьша хи — къилба-малхбален эвла йисттехь.
* Майда — йуьртан йуккъехь кегий нах гуллало.
* РогӀан дукъ — Теркан дукъ ГӀебартой-Балкхаройчуьра Гуьмсе кхочу.
* Сосакхан корта — йуьртан малхбузехьара дежийлаш.
* Суосин дукъ — йуьртан къилбехьа. Суоса — нохчийн боьршачу стеган долара цӀе.
* ТангIалкх йолчу — аьчкхоша тангӀалкх аьлла цӀе тиллира геодезин хьаьркан — реперан. Дежийлаш.
* Хин корта — йуьртан къилбехьа мел долу хин хьостан корта.
* ХьажкӀийн боьра — йуьртан къилба-малхбузера боьра, цигахь йуьртахоша хьаьжкӀаш йуьйра.
* Хьаьмцан боьлак — йуьртан къилба-малхбалехьара дежийлаш. Кхузахь акха стоьмийн коллаш а, хьаьмцаш а кхуьура.
* «Минеральни» совхозан йуккъера керт. Лаьтта йуьрйуьртан тан къилбаседа агӀора, Макане боьдучу новкъан аьрру агӀора.
* ЦIийдарийн боьра — йуьртан малхбузехьа. Кхузахь йуьртахоша басар доккхура.
* Шира кешнаш — йуьртан йукъахь.
* Шира тӀулгаш — йуьртан къилбехьа Ӏохкура тӀулгаш, уьш цига кхачар хууш дац. Дуьйцура уьш доьхначу ширачу чуртах дисина.
* Ширчу ардашка — йуьртан къилба-малхбалехьа.
* Эла вийна чоь — йуьртан малхбузехьа.
* Элашханан боьра — йуьртан малхбузехьа Элашханан дакъа хилла.
* Элийн мохк — Аьчкан-ХитӀера Девкар-Эвла кхаччалц дара Бековичаш-Чергазийн элийн латташ. Латташна урхалла деш хьадалчаш бара, лелош ялхой а, латтан дайх бозуш болу ахархой а бара.
* Элса вийна чоь — йуьртан къилбехьара дежийлаш.
* Эльдаровн тогӀи — малхбузехьара мехкдаьттан кӀошт, тогӀе ГӀулозе кхаччалц яра.
* Янарсин хи — йуьртан къилба-малхбалера Янарсас тодина хьост.
* Iуьргаш дохкачу — йуьртан къилба-малхбалехьара дежийлаш.

## Бахархой

## Социалан объекташ

* Аьчка-ХитӀан муниципалан йуккъера йукъарадешаран ишкол. Керла йина 2010 шарахь.
* Аьчка-ХитIан дарбанийн пункт. Керла йина.
* Поштан дакъа.

## Тайпанаш
Юьртахь деха тайпанаш:
# Энганой,
# Зандакъой,
# Анастой,
# Ширдий,
# Мелардой,
# ТӀерлой,
# Чунгарой,
# Таркхой,
# Ӏалларой,
# Курчалой

Аьчка-ХитӀе Ӏалароша йиллина олу.

## ГӀарабевлла аьчк’хой

Дени-Шайх (Деда) Арсанов (1851— 27 декабрь 1917) — исламан Суьпаллин агӀора Накъшбандин тӀарикъатера авлияъ. Энганойн тайпанара хилла.http://vesti95.ru/49280/%D1%88%D0%B5%D0%B9%D1%85-%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8-%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2/http://achkahite.ru/publ/istorija/avlijai/nakshbandijskij_tarikat/5-1-0-6 

Масхадов, Аслан Алиевич (Халид) (1951 шеран 21 сентябрехь, Шокай, Карагандан область, Кхазакхийн ССР, ССРС — 2005 шеран 8 мартехь, Девкар-Эвла, Нохчийн Республика, Россин Федераци) — Нохчийн Республикин Ичкерин (НРИ) къобалъянза йолчу тӀеман а, пачхьалкхан а гӀуллакххо. 1990-гӀа шерашкахь дакъалецира НРИ тӀеман ницкъаш кхуллуш, тӀемлошна куьйгаллехь вара тӀемехь федералан ницкъашна дуьхьала; 1997 январера 2005 март кхаччалц — НРИ президент. 
Вийна 2005 шеран 8 мартехь ФКХГӀ леррина операцехь. Тайпана Ӏаларой вара.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
 
* село Зебир-Юрт, Россия, республика Чеченская — Мобильные Яндекс. Карты
* Почтовые индексы и коды ОКАТО — Надтеречный район Чеченская республика. 

Категори:Теркан кӀоштан нах беха меттигаш