Бичелдей, Ульяна Павловна

**Бичелдей (Опей-оол) Ульяна Павловна** (, Ээрбек эвла, Пий-Хеман кӀошт, Тувининийн автономин область) — Россин, тувинийн Ӏилманча, теологин доктор, Республика Тыван хьакъдолу белхало.

## Биографи
1972 шарахь чекхйаьккхира Кызылан № 2 йолу йуккъера ишкол, ткъа 1979 шарахь чекхйаьккхира Кызылан пачхьалкхан хьехархойн институтан филологин факультет.

## Ӏилманан гӀуллакх
1979 - 1995 шерашкахь болхбира Тувинийн Ӏилманан-талламан меттан, литературин, историн институтехь (хӀинца — ТИГПИ) меттан, йозан, дошамийн декъера Ӏилманан белхалочун даржехь. Дакъалецира тувинийн меттан маьӀнан дошам хӀоттош.

2012 шарахь йаздира теологин докторан (Ph.D) Ӏилманан тӀегӀа йаккхархьама диссертаци, тема йара «Тэнгрианалла а, махаяна а: йукъаметтигийн истори». Диссертаци йаздира Монголин пачхьалкхан университетан дин Ӏаморан кафедрехь.

2015 шарахь дуьйна болхбеш ву Тувинийн гуманитарийн а, прикладни а социалан-экономикин талламийн институтехь.

### Публикацеш

## Йукъараллин а, пачхьалкхан а гӀуллакх
Дикка йоккха йу Ульяна Павловнин жигара йукъараллин гӀуллакххочун амалаш гойту исписка:
* 1995 - 1998 шеракахь — Пачхьалкхан Думан I кхайкхаман депутатан гӀоьнча.
* 1996 - 1998 шерашкахь — Россин Федерацин Федерацин Советан Федералан Гуламан  декъашхочун гӀоьнча.
* 1999 - 2003 шерашкахь — Республика Тывара хаьржина Пачхьалкхан Дума III кхайкхаман депутатан гӀоьнча.
* 2006 - 2010 год — Лакхара Хуралан Векалийн палатан депутат, Социалан политикин комитетан декъашхо.
* Дуккха а шерашкахь болхбира Кызыл гӀалан халкъан суьдан халкъан хьажархо, цул тӀаьхьа Туван цӀарах хьажийра Россин Лакхара суьде халкъан хьажархо.

Ульяна Бичелдей — «Единая Россия» партин декъашхо.

1999 шарахь чекхйаьккхира Россин Федерацин Президент волчура Россин пачхьалкхан гӀуллакхан Академи говзалла «Пачхьалкхан урхалла», специализаци «пачхьалкхан-килсан йукъаметтигаш» йолуш.

2004 - 2010 шерашкахь болхбира фодийн дакъа Ӏалашдархо, Ӏилманан секретарь, Республика Тыван Алдан-Маадыран цӀарах Къоман музейн директоран гӀовс даржашкахь.

2011 - 2015 шерашкахь У. П. Бичелдейс куьйгалла дира Республика Тыван Оьздангаллин тӀаьхьенан объекташ Ӏалашйаран гӀуллакх (историн а, оьздангаллин а иэсаш).

## Доьзал
Ульяна Павловна зуда йу тувинийн йукъараллин а, пачхьалкхан а гӀуллакххочун Бичелдей Каадыр-оола Алексеевичан.

## СовгӀаташ а, сийлахь цӀераш а
* Республика Тыван оьздангаллин министраллин сийлахь грамота 
* Республика Тыван Сийлахь Хуралан Законашкхолларан палатин сийлахь грамота
* Республика Тыван Сийлахь Хуралан Векалийн палатин сийлахь грамота 
* Росси а, Тува а цхьаьнакхетаран 100 шо кхачарна а, Кызыл йиллина 100 шо кхачарна а Республика Тыван юбилейн мидал 
* Республика Тыван хьакъдолу белхало.

## Хьост
Бичелдей (Опей-оол) Ульяна Павловна // Библиографин хьажорг. Республика Тыван Алдан-Маадыран цӀарах Къоман музейн — 90 шо: истори а, тахане а (1929—2018 шш.) Кызыл, 2019. С. 123.

## Хьажоргаш
* УЛЬЯНА ОПЕЙ-ООЛ: ТИБЕТ — МОЯ ЛЮБОВЬ, МОЯ БОЛЬ
* Персоналии: Бичелдей (Опей-оол) Ульяна Павловна
* Ульяна Бичелдей. Идеальная жена государственного мужа
* Ученый Совет Национального музея Республики Тыва
* Научные сотрудники ТИГПИ: Бичелдей (Опей-оол) Ульяна Павловна

Категори:Россин динӀамориш
Категори:Тувинийн пачхьалкхан университет чекхйаьккхинарш