Сийлахь-толаме нартол (Париж)

**Сийлахь-толаме нартол** *([[Французийн мотт|фр.]] Arc de triomphe de l’Étoile)*- Парижан *8-чу гонахь а*, Шарль де Голль цӀарах йолу (Седан) майданехь а лаьтташ йолу гӀалин историн сийлахь меттиг.

ГӀишло йина архитектор волу **Жан Шальгрено** 1806-1836-чу шерашкахь Наполеонан буьйрца.

Наполеоно шен **«Сийлахь-доккхачу эскаран»** толамаш базбарна лерина дара гӀишло йолаяран белхаш.

## Боцца хаам
Дика куц-кеп ду Сийлахь-толаман нартолан. Цуьнан локхалла 49,51 метр ю, шоралла 44,82 метр ю, нартолан лакхе 29,19 метр ю.

Нартолан югӀийлан маьӀӀехь Жан-Жак Прадьено йина барельефаш ю. Царна тӀехь гойту тӀемаш долу мехкарий фанфараш чухул зурма локхуш. Ткъа *фанфара* сийлаллин аллегори ю.

Иштта нартол кечйина ю горельефшца:

* Елисейн атагӀаш агӀор:
** аьрру aгӀop: «1810-чу шеран триумф». **Шёнбруннан машаран** куьг таӀоран лерина ю. Скульптор **Жан-Пьер Корто** ву.
** аьтто агӀор: «гӀоьнчаш дуьхьал бовлар». Гоельеф лерина ю французаш ЛугӀен мохк дӀалаьцна Ӏаш йолу пруссин эскаран дуьхьал бовларан (1792 шо). Иштта доьвзуш ду «Марсельеза» цӀарца. Скульптор **Франсуа Рюд ву.**

* Гранд-Армен авеню агӀор:
** аьрро агӀор: Антуан Этекс скульптор волу «1815-чу шеран машар» а;
** аьтто агӀор: Изза скульптор волу «1814-чу шарахь дуьхьало яр» горельеф а. 


Файл:Paris July 2011-16a.jpg|«Марсельеза»
Файл:Paris July 2011-17a.jpg|«1810-чу шеран аьтто (триумф)»
Файл:Paris July 2011-15a.jpg|«1814-чу шарахь дуьхьало яр»
Файл:Antoine Étex, Der Friede von 1815, Halbrelief, Arc de Triomphe, Paris.jpg|«1815-чу шеран машар»


Горельфийн лакхахь йолу ялх барельефаш гойту тайп-тайпана кармачан а, империн а сарташ:

* Елисейн атагӀаш агӀор:
** аьрру агӀор: 1799-чу шеран мангалан (июль) беттан 25-чохь *Абукъиран уллохь хиллачу тӀамехь* йийсаре лаьцна волу туркойн эскаран хьаькам *СаӀид Мустафа-Паша* Наполеонан вовзийтар гойту барельеф. Бернар Габриэль Сёрр (я Сёрр Воккхахверг) ву цуьнан скульптор.
** аьтту агӀор: «1796-чу шарахь товбецан (сентябрь) 20-чохь Марсо генералан тезет», P. H. Lamaire скульптор ву.

* авеню де ла Гранд-Армен агӀор:
** аьрру агӀор: 1798-чу шеран мангалан (июль) баттахь 3-чу дийнахь Мисарахь Каноб схьаяккхаран латаран" лерина барельеф. Джон-Этьен Шапоньер ву цуьнан скульптор.
** аьтту агӀор: «1796-чу шарахь лахьанан (ноябрь) беттан 15-чу дийнахь Арколе-гӀалан уллохь хилла тӀом» Жан-Жак Фёшер ву скульптор.

** агӀошкахь:
*** «1792-чу шеран лахьанан (беттан) 6-чохь хилла Жемаппе уллохь латар». Марокетти Карло ву скульптор.
*** 1805-чу шарахь гӀуран (декабрь) беттан 2-чу дийнахь Ауштерлицан юххехь хилла тӀом". Жан-Франсуа-Теодор Гештер ву скульптор.


Файл:Paris Arc de Triomphe Bataille de Jemmappes.jpg|Жемаппе юххехь хилла тIом 1792 шо
Файл:Paris Arc de Triomphe Bataille d'Austerlitz.jpg|Ауштерлицан юххехь хилла т1ом1805 шо



Файл:Paris Arc de Triomphe Bataille d'Aboukir.jpg|Абукъиран уллохь хилла тIом 1799 шо
Файл:Paris Arc de Triomphe Mort de Marceau 2.jpg|«1796-чу шарахь товбецан (сентябрь) 20-чохь Марсо генералан тезет»
Файл:Paris Arc de Triomphe prise d'Alexandrie.jpg|Каноб схьаяккхаран бина тIом 1798 шо
Файл:Paris Arc de Triomphe passage du pont d'Arcole.jpg|Арколен йистехь хилла тIом 1796 шо


## Билгалдахарш

Категори:Парижер сийлаллаш
Категори:ГӀалин историн сийлаллаш