Оганесян, Хорен Георгиевич

**Оганеся́н Хоре́н Гео́ргиевич** (; 1955 10 январь, Ереван) —  советийн а, эрмалойн а футболист, ахтурсло. ССРС спортан дуьненайукъара классан говзанча (1976). Республика Эрмалойчоьнан хьакъ долу тренер.

«Араратан» а, эрмалойн футболан а легенда. «Арарат» йукъахь ССРС чемпионатан официалан ловзаршкахь 295 матчехь левзина, чутоьхна 93 буьрка. ССРС лакхарчу лигехь чутоьхна буьрканий гайтам рекорд йу эрмалойн футболехь.

2005 шарахь хеттарш дира, XX бӀешеран Эрмалойчоьнан уггаре дика футболист хаьржира Оганесян. 2010 шеран майхь, даймехкан хьалха даккхий гӀуллакхаш дарна Республика Эрмалойчоьнан президентан Саргсян Сержан омарца, «Пачхьалкхан совгӀатех» цӀе йолчу законаца, «Хоренаци Мовсесан мидалца» совгӀат дира.

## Ловзархочун карьера
Вина спортан доьзалехь. Да — штангист, Эрмалойн ССР хьакъ долу тренер. Нана — гимнастикехь говзалла йолуш йара. Воккхаха волу ваша левзинера футболех, жимаха верг — штангист, спортан говзанча.

Схьавалар керташкара футболера ду. 1969 шарахь «Ани» (Ереван) командин йукъахь Йерригсоюзан керташкара командин «ТӀаьрсиган буьрка» турниран (финалехь ловзуш цхьа гол туьйхира) толамхо хилира. Ӏемира спортан ишколехь, тренер Сарибекян Ашот Гургенович, иза чекйаьккхича деша хӀоьттира Физкультурин институте, иза чекйаьккхича деша хӀоьттира халкъан бахаман институте (говзалла — пачхьалкхан планаш хӀиттор). Оцу хенахь футболистега кхайкхира Эрмалойчоьнан жимахойн гулйина командин йукъа, цигахь иза гира ССРС жимахойн гулйина командин коьрта тренеран Лядин Евгенийн. Цуо рекомендацин кехат йаздира «Араратан» куьйгалле, цул тӀаьхьа, 1973 шарахь, Оганесян дӀаийцира командин дубле. Дублехь левзира 2 шарахь.

«Арарат» йукъахь дебютан официалан матч левзира 1975 шеран 19 мартехь 1974/75 шеран Чемпионийн кедан 1/4 финалехь, мюнхенан «Баварин» дуьхьала. Матч чекхйаьлира чот 1:0 йолуш. ССРС чемпионатехь дебют хилира кхин а бутт баьллачул тӀаьхьа 16 апрелехь Ереванехь. «Арарат» — «Днепр» (Днепропетровск) матчехь 15-гӀа минотехь Оганесяна хийцира Бондаренко Сергей. Матч чекхйаьлира 3:0 чоьтаца.

Чемпионатан хьалхарчу матчашкахь дуьйна къегина гайтира ша — дукха чуеттара буьрка. Оганесян къасталора аьрру когаца нийса тоха хаарца, лакхара техникица. 1975 шарахь кхойкху Николаев Валентина Ӏамош йолчу Союзан кегийрхойн гулйинчу команде.

1975 шарахь баьккхира ССРС Кад. ШолгӀачу шарахь хилира ССРС чемпионатан детин мидалхо, ткъа тӀаьхьа — Европин кегийрхойн хьалхейаккхаран толамхо. 1975 шеран жамӀашца, шеран уггаре дика дебютантийн совгӀат долчеран испискин йукъавахара, и совгӀат лора йерригсоюзан кегийрхойн «Хийцар» журнало.

Оганесянан говзалла гира къоман гулйина командин, 1979 шарахь, Бесков Константин коьрте хӀоьттича, иза цунна йукъахь ловза волавелира. Цунна тӀаьхьарчу шарахь Москохарчу Олимпийн ловзаршкахь олимпийн гулйина командин йукъахь хуьлу борзанан совгӀатхо. Цу тӀе, иэшачу ахфиналехь Оганесян ца левзира чийрикфиналехь коьртан хье лазбарна. 3-гӀа меттиг къовсучу матчехь хуьцуш йукъа а ваьлла, толаман гол туьйхира.

ССРС гулйина командин йукъахь дакъалецира 1982 шеран дуьненан чемпионатехь, чутуьйхира чӀогӀа хаза гол ССРС — Бельги матчехь. Мехкан коьртачу командехь ловзар сацийра 1984 шарахь. Цунна йукъахь левзира 34 матчехь, чутуьйхира 6 буьрка, уьш дукхах ерш матчехь толаман голаш хилира.

1984 шеран февралехь Федотов Григорийн клубан чоьте туьйхира бӀолгӀа гол. Чуеттара наггахь бен ца туху хаза голаш: ЦСКАца ловзуш кӀажанца (1983 шарахь Москохахь), Ӏункар оьккхуш шена тӀехула — матчехь «Нефтчица» (1981 шарахь Ереванехь).

1980-гӀа шераш долалуш вара «Араратан» капитан.

1985 шарахь «Араратан» куьйгаллица тар а ца велла клуб йуьту. Оганесян шина шарахь гергга ца левзира, хӀунда аьлча цунна республикехь къайлаха дисквалификаци йинера, бакохан «Нефтчин» матч йоьхкина аьлла бехке вина.

1987 шарахь реза хилира ловза Ереванан заводан «Су» командехь, иза цуьнца республикин чемпион хилира. 1988 шарахь цуьнца левзира 2-гӀа союзан лигехь.

1989 шарахь левзира Блохин Олеган Ӏа дика йаран матчехь.

1989 шеран декабрехь иза кхойкху «Пахтакоран» тренеро Новиков Фёдора шен команде. Футболисто гӀодира узбекийн клубан лакхарчу лиге яла. 1991 шарахь киевн динамохойн дуьхьала матчехь кӀажин пха а хадийна, шо чекхдаллалц йукъара велира.

ССРС чемпионаташкахь левзина 305 матчехь, чутоьхна 93 гол. Пхоьазза 33 шеран уггаре дика футболистийн испискин йукъа вахана.

## Тренеран карьера
1991 шарахь ССРС йохар бахьнехь, Оганесян дӀавахара йуха Эрмалойчу. Кхузахь, бевзачаьрца сацам бира клуб кхолла. И клуб хилира ЭЮСБ, Эрмалойн Йукъара Спортан Барт (эрмалойн дацдарехь ХМНМ — «Оменетмен»). Оганесян ша футболан ветеран валахь а, кхин дӀайаьхьира ловзархочун карьера. Дуьххьарлерачу шарахь дуьйна керла йиллинчу клубехь Оганесянах хилира чемпион а, Эрмалойчоьнан Кедан финалхо.

ТӀаьхьа кхелхира Ливане, цигахь коьрте хӀоьттира коьрта шахьран клубан «Оменетмен». Хьалхарчу шарахь йаьккхира командица 5-гӀа меттиг, шолгӀачу шарахь — 3-гӀа.

Дукха хан йалале йухавирзира Эрмалойчу, цигахь коьрте хӀоьттира шен хилла командин, оцу хенахь цуо цӀе хийцинера «Пюник» аьлла. Оганесян оцу хенахь вара ловзуш волу клубан тренер. Оганесян шолгӀа варца къегина моменташ йу клубан исторехь. Дуьххьарчу шарахь дешин дубль йира. шолгӀачу шарахь команда финале йелира, амма ийшира финалехь, чемпионийн деши даьккхира. Цул тӀаьхьа йаьккхира 4-гӀа меттиг, цунна тӀаьхьаро шо данне а аьтту боцуш дара. Команда йара турниран таблицин йуккъехь. 1998 шеран августехь Оганесяна йитира клуб, цуьнан меттана веира кӀезиг зийна волу Казарян Давид.

2011 шеран декабрь бутт йуккъе баханчу хенахь Оганесян коьрте хӀоьттира ташкентан «Локомотив», иза хьалхарчу шарахь хьалайаьллера Узбекистанан Премьер-лиге.

## Ловзаран статистика

## ССРС къоман гулйина командехь тоьхна голаш

## Тренеран карьера
1991 шарахь кхиира «Таврин» тренер латта. Официалан коьрта тренер хилла Заяев Анатолий, амма йерриг тренировкин процесс йара Оганесянан тӀехь.

## Кхиамаш

### Ловзархочун
*  **«Арарат» (Ереван)**
* *командин:*
** **[[Футболех ловзаран ССРС чемпионат|ССРС чемпионатан]]** детин совгӀатхо: 1976 (бӀаьсте)
** **[[Футболех ловзаран ССРС Кад|ССРС Кад]] баьккхинарг**: 1975
* *долара:*
** шеран 33 уггаре дика футболистийн исписка: № 1 — 1980, 1982, 1983; № 2 — 1979; № 3 — 1981
** Уггаре дика шеран дебютант: 1975
** «Шеран уггаре хаза голан» совгӀат: 1982
*  **«Киликия»**
** **[[Эрмалойн футболан Премьер-лига|Эрмалойчоьнан чемпион]]**: 1992, 1995/96
** **[[Футболех ловзаран Эрмалойчоьнан Кад|Эрмалойчоьнан Кад]]** баьккхинарг: 1995/96
** **Эрмалойчоьнан Кедан** финалхо: 1992
* 1976 шеран Европин чемпион кегийрхойн командашна йукъахь
* 1980 шеран Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхо 
* Федотов Григорийн клубан декъахо — 118 гол

### Тренеран
*  **«Киликия»**
** **[[Эрмалойн футболан Премьер-лига|Эрмалойчоьнан чемпион]]**: 1995/96, 1996/97
** **[[Футболех ловзаран Эрмалойчоьнан Кад |Эрмалойчоьнан Кад]] баьккхинарг**: 1995/96
** **Эрмалойчоьнан Кедан** финалхо: 1996/97
** **[[Футболех ловзаран Эрмалойчоьнан Суперкад |Эрмалойчоьнан Суперкад]]** баьккхинарш: 1997
** **Эрмалойчоьнан Суперкедан** финалхо: 1996

## Шен дахар
КӀант — Оганесян Жора, йоӀ — Оганесян Эдита.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
* Статистика выступлений в еврокубках
* Герой и изгой Армении. В 2015 году Хорену Оганесяну исполнилось 60 лет 
* Товарищеский матч, посвященный 60-летнему юбилею Хорена Оганесяна
* *Айвазян А. С. Хорен Оганесян. Биографический очерк (На армянском языке). — «Советакан грох», Ереван, 1984 г. — 124 с., ил.
* *Григорян А.Г. Победа тренерской мысли или о том, как Хорен переиграл Йожефа. Газета "Айстани комунист",  09.05.1997.
* *Григорян А.Г. Лучший, по мнению "Уорлд Соккер" ахтурсло Советского Союза. Газета "Правда Армении", 31.03.2000.
* *Григорян А.Г. "Пюник" восстал для Кубка. Газета "Урарту", #18 за 2002 г.
* ''Григорян А. Г. Футболан одиссея отца и сына Оганесянов. — Газета «Ноев Ковчег», январь 2014 
* ''Григорян А. Г. Хорен Оганесян, которого сравнивали с Ривелино и Марадоной.— Газета Ноев Ковчег, март 2015 

Категори:ССРС футболисташ
Категори:Футболех ловзаран ССРС гулйина командин ловзархой
Категори:Футболех ловзаран кегийрхошна йукъахь Европин чемпионаш
Категори:Футболисташ 1980 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:1980 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхой
Категори:Дуьненайукъара классан ССРС спортан говзанча
Категори:ФК «Искра» Ереван ловзархой
Категори:ФК «Арарат» Ереван ловзархой
Категори:ФК «Пахтакор» ловзархой
Категори:ФК «Киликия» ловзархой
Категори:Эрмалойчоьнан футболисташ
Категори:Федотов Григорийн клубан декъахой
Категори:ССРС футболан тренераш
Категори:Эрмалойчоьнан футболан тренераш
Категори:Футболех ловзаран Эрмалойчоьнан гулйина командин тренераш
Категори:ФК «Таврия» тренераш
Категори:ФК «Киликия» тренераш
Категори:ФК «Пюник» тренераш
Категори:ФК «Локомотив» Ташкент тренераш
Категори:Хоренаци Мовсесан мидал йелларш