ЧӀулга-Йурт

**ЧӀулга-Йурт** — Нохчийчоьнан йурт, Теркан кӀоштан центр.
Кхузахь деха нохчийн тайпанаш: Ӏаларой, цӀонтарой, гендаргной, зандакъой, аьрсаной, чермой, чартой, энганой, аргӀаной, айткхаьллой.
 

## Географи
Йуьрт лаьтта Теркан аьтту берд тӀехь, Соьлжа-гӀалан 99 километр генахь.

Уллора йарташ: къилбаседехь — Ишоре гӀала, къилбаседа-малхбалехь — Рубежни йурт, малхбузехь — Бена-Йурт а, Ӏелин-Йурт а, малхбалехь —Чернокозово йурт, къилба-малхбалехь — Новр-ГӀала, Алпату, Лакха-Невре, Лаха-Невре йарташ, къилба-малхбузехь — Ломаз-Йурт.

### Микротопонимаш
Йуьртахь билгалъйаьхна лахара микротопонимаш.

«Зима шу» — Теркан дукъан хьалхара тӀегӀа. ЧӀулга-йуртан къилба агӀора, йурт зима шу тӀех шорйелла.

«Боккха шу» — Теркан дукъан шолгӀа тӀегӀа. ЧӀулга-Йуртан къилба агӀора.

«Теркан татол» — хи туху татол, йуьртан къилба агӀора чекхдолу.

«Саьнгар» — Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом болуш 1942 шарахь мостагӀийн танкашна дуьхьала йаьккхина йуьртахоша. Йуьртан малхбуза агӀора йу, къилбаседехьа а йара, амма Теркан бердаца гӀишлош йина саьнгар къевлина.

«Диксалун барз» — лаьтта йуьртан къилба агӀора, ширачу заманара кешнийн барз бу иза. «Диксалу» — наггахь хаало нохчийн цӀе йу. Баккхийн наха дийцарехь, оцу барз тӀиера коллективизаци еш а, кулакашна дуьхьала дов латтош а, йуьртахошна хьалха вистхилира йуьртара жигархо Диксалу, цигара йогӀу цӀе: Диксалун барз.

«Лакхара хьун» — йуьртан къилбаседа а, къилбаседа малхбузан а агӀора.

«Лахара хьун» — йуьртан малхбалера хьун.

«МогӀара баьрзнаш» — йуккъерчу бӀешерашкара могӀара лаьтта кешнийн баьрзнаш. Малхбузехьа. ЦӀе йелла тӀехуларчу сиптех.

«Теркан тогӀе» — йуьртан къилбаседехьа, Теркан йисттехь.

«ЖагӀ мере» — жагӀа боллу меттиг йу йуьртан къилба-малхбузехь.

«Къахка муьре» — хьун. Малхбале агӀора. «Къахк» — диттан тайпа, «муьре» — дахкаделла дитте. Хила мега, «муьре» — галдаьккхина «мере», нохчаша и дош леладо уллохь, герга дешнийн маьӀнехь.

«ХӀурин бун лаьттинчу» — малхбален агӀора Эмасулин уллора говраш хохку майданахь лаьтта барз. Баккхийчара дийцарехь кхузахь бун тоьхна дуьххьара охьахиина ХӀурис(СайдулаевгӀеран а, ГелихановгӀеран а дайшах хилла иза). «Хьо хӀун да гӀерта хаьттича» — йуьртахоша хаьттича, жоп делира бахара: «Нах тӀебагӀахь йуьртда хир ву ша, цабагӀахь бун хир шена».

«Пероз» — къилбаседа-малхбузера хьуьнах олу. Нохчий махках бахале цигахь лаьттина Терках волу бурам. Дош даьлла оьрсийн «перевоз» дашах. Бурам тӀехь болхбеш хилла ЧӀулга-Йуртан вахархо Гилхан Ӏусман.

«Божа лаьхкина боьра» — йуьртан къилбехьара меттиг.

«Алмазийн боьра» — йуьртан къилбехьара меттиг, «Алмаз» я «Алмаст» — хьуьнхара, вала а ваьлла, дика стаг, хьехаво нохчийн а, гӀалгӀайн а фольклорехь. Масала, нохчийн эшаршкахь ГӀулоз чоь хьахош гуттара а цунан улло туху ловзу алмаз (…Алмазаш ловзучу ГӀулозан бийрахь).

«ГӀулоз чоь» — "Банкин-Йуьртан уллора боьра. Йуьртан къилбехьара меттиг.

«Банкин кӀотар» . ЧӀулга-Йуьртан къилбехьара Теркан дукъ тӀиера кӀотар йу, цига ховшура чӀулгйуртхой.

«Эмсулиэ» — йуьртан малхбалехьара меттиг. Хьун а, жима кӀотар а. ГӀараваьллачу нохчийн этнографа А. С. Сулеймановс йаздо: «Нохчийн меттаца оцу дешан кхетам бац». Амма йуьртарчу воккха стага Итрин Мийкалас дийцира оцу топониман маьӀна. Цуо дийцарехь, оцу меттигехь хьоладен Мазаев Тимофейн бахам бара, цуьнан шина йоӀа Эммас а, Соняс а тойш хӀиттадора, кхойкхура йуьртарчу кегий нехе кӀотарара тойне. Хьо стенгара вогӀу хаьттича, жоп лора ЭммСоние йолчура олий (аьлчи а Эммий, Соний йолчура).

«Чергазийн некъ» олура, баккхийчара хӀинца а олу, малхбузера малхбалехьа Теркан аьтту бердаца боьдучу некъах. Шоссейн некъ бу, цуо вовшех тосу Теркан аьтту бердаца йолу йарташ. Ширачу заманахь цуо вовшахтасара БуритӀе ГӀизларца, кхин дӀабоьдура ХӀинжа-гӀала а, Дербенте а, иза чӀогӀа ладаме йохк-эцаран а, стратегин а аса хилла. Тахана республикин чоьхьара маьӀна бен дац.

«Теркан тӀай» — Теркан тӀехулара тӀай, цунна «ДоттагӀаллин тӀай» аьлла цӀе тиллина оьрсаша. Вовшахтосу йурт Ишореца, аьлчи а аьрру, аьтту бердаш.

«Къуйн некъ» — ширйелла цӀе. Иштта олуш хилла ишалаш, боьранаш чухула, хьаннаш йукъахула боьдучу некъах, оцу некъа лелаш хилла къуй, талорхой, талораш деш, дукха хьолахь даьхни дӀадохуш хилла жаш лелош волчу Мазаев Тимофейгара а, гӀалагӀазкхийн баьччанашкара а, оьрсаша латтанаш деллачу нохчийн хьоладайшкара а, паччахьан белхалошкара Гендаргнойн ЧIулгера а, НогӀа-Мирзегара а (НогӀа-Мирзин-йуьртан йуьртда). ХӀинца йарташ йаккхий хилла, ишалаш лекъна некъ байна.

## Истори
Йуьрт йиллина схьавалар нохчех волчу, Ичкерера масех доьзал охьабалийначу мукъаваьккхинчу поручика Гендаргнойн ЧIулга 1808 шарахь Теркан аьтту берд тӀехь Ишоре гӀалин дуьхьала, ЧӀулга-Йурт аьлла цӀе а тиллина. Дукха хан йалале, тӀелетачу ламанхойх лардайтархьама, йуьртахоша кхайкхина валийра Аксайра гӀумкийн эла Эльдаров Мурдар, оцу хенахь иза акъарийн нохчийн йарташ лелош дара уьш Жимачу ГӀебартан латташ лоруш доллушехь. Иштта йуьртах Мундар-йурт ала долийра.

Эла Мундар Эльдаров аьттонца даржехь хьалавоьдуш вара, дика алапа а дагӀара цунна, таро йолуш вехаш вара, амма 1840 шарахь гӀевттинчу теркйистерачу нохчаша болчу бахамах ваьккхира иза. Иза шен цӀенош дагийна ведара.

Гендаргной тайпана наха кхоьллина лору йурт, амма ЧӀулгаца Ичкерера охьабаьхкинарш АргӀаной хилла, 1811 шеран дуьххьара ЧӀулга-Йурт хьахочу архиван тептар тӀехь вуьйцу АьргӀанойн тайпана Бисолтийн некъех волу Байтаркха. 1863 шеран дозатохаран архиван кехат тӀехь, комисси йукъахь бу Далка Мисарбиев АьргӀанойн тайпанара, ШаӀма Болатбиев Беркойн тайпанара, Нурмохьмад Центуров ЦӀонтаройн тайпанара. ТӀехьуо XIX бӀешо чекдолуш йуьрта охьахевшина кхечу тайпанан нах — Айткхаьллой, Аьрсалой, Аьрсаной, ГӀордалой, Зандакъой, Салой, Таркхой, ТӀерлой, Чермой, Чартой, Шикъарой, ЭгӀашбатой, Энганой, Ӏаларой, ткъа иштта кхечу къаьмнийн векалш — оьрсий, гӀалгӀай, жӀайхой, гӀазгӀумкий, гӀумкий.

1944 шарахь нохчий а, гӀалгӀай а, ара а баьхна Нохч-ГӀалгӀайн АССР дӀаяьккхинчул тӀехьа Мундар-Йуртан цӀе хийцира оьрсаша шайн маттахь Знаменское аьлла, амма нохчашна ЧӀулга-Йурт цӀе йисира.
1943 шарахь 1 сентябрехь Мундар-Йурт (ЧӀулга-Йурт) уллохь тӀемаш хилира немцойн эскаршца Мазалк агӀо мукъаяккхархьама — мостагӀийн (шиъ минометан батарей а, батальон сов гӀашлой а) аьтту белира Теркан къилба берд тӀе дехьабевлла чӀагӀбала бердйисттерчу хьун чохь йуьртан къилбехьа. Йуьртан тӀелатар йухатуьйхира 417-гӀа Сивашан а, 389-гӀа кхийсархойн дивизин а ницкъашца. ТӀехьуо, 1943 шеран декабрехь Мазалк а мукъаяьккхира.

Дуьххьара ножан хьокха ЧӀулга-Йурт кхуллучу меттигехь боьгӀна ша ЧӀулга, аларца: Оцу хьокханах иттанаш шераш девлча боккха наж кхиара.

1963 шарахь 1 февралехь НГӀАССР-н Теркан кӀоштан администраци Лаха Неврера дӀахьо ЧӀулга-Йурта.

## Бахархой

; Къаьмнийн хӀоттам
2002 шеран:
* нохчий — 9 264 ст. (96,3 %)
* оьрсий — 254 ст. (2,6 %)
* кхин берш — 102 ст. (1,1 %)

## Социалан сфера
Йуьртахь йиъ йуккъера ишкол йу: № 10 йолу гимнази (Московски ур., № 20), ЧӀулга-Йуьртан № 1 йолу ЙДИ, ЧӀулга-Йуьртан № 3 йолу ЙДИ (Центран урам тӀехь), ЧӀулга-Йуьртан № 2 йолу ЙДИ (А.Хь. Кадыровн цӀарах микрокӀоштехь), спортан ишколаш, йиъъ берийн беш, шиъ техникуман филиал, шиъ спортан цӀа, стадион, Нохчийн Республикин лакхарчу лигехь ловзу футболан команда «Теркйист», тренажерийн чоьнаш, бассейн, шиъ медицинан учреждени, Оьздангаллин цӀа 100 меттигана, шиъ библиотека, шиъ пошта, телеграф, иттаннаш туьканаш, кафеш, ресторанаш, йохк-эцаран центр «Знаменский», иттаннаш машенаш тоен боксаш, иттех машенаш йуьлуш йолу боксаш.
Дзержински урам тӀиера № 1 А йолчу гӀишлон чохь йу Россельхозбанкан тӀейина офис.

Гимназин а, № 1 йолу ишколан а гӀишлош вовшахъяьккхина, меттиг кӀезиг хиларна, цигахь йина йаьлла керла йаккхийра гӀишлош.

2019 шарах ЧӀулга-Йуртахь йиллина микрокӀошт Нохчийчоьнан президентан а, Россин турпалхочун а А.Кадыровн цӀарах.
Даздарца микрокӀошт дӀайоьллуш дакъалецира Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана, республикин парламентан председатела Даудов Мохьмада, гӀишлошъяран министраллин коьрто Зайпуллаев Муслима, Пачхьалкхан думан депутато Делимханов Адама, Теркан кӀоштан администрацин куьйгалхочо Куцаев Шамила.
ЧӀулга-Йуртара микрокӀошт лерина йу Горагорскера бахархой кхалхо. Берриш микрокӀошта кхелхира ву 963 стаг — царна йина 128 хӀусам, ерриг майда 16 эз. сов кв м йолуш. Керла берийн беш йоьгӀна микрокӀоштахь, дарбан цӀа а ду дугӀуш.
Кхин а тӀедеш ду 35 цӀа.


Гимназия №10 с.Знаменское.jpg|ЧӀулга-Йуртара №10 йолу гимнази
Знаменская СОШ №1.jpg|ЧӀулга-Йуртара №1 йолу ишкол
СОШ №3 с.п.Знаменское.jpg|ЧӀулга-Йуртара №3 йолу ишкол
ТЦ "Знаменский".jpg||ЧӀулга-Йуртара базар
Знаменская мечеть им.Абаст-Хаджи.jpg|ЧӀулга-Йуртара керла Абаст-Хьаьжин маьждиг
IMG 20180411 080638ЧӀулга-Юртара берийн беш "Теремок".jpg|ЧӀулга-Йуртара берийн беш "Теремок"
IMG 20180107 105453 HDR.jpg|"Россельхозбанкан" гӀишло
IMG 20180107 105536 HDR.jpg|Теркан кӀоштан суд
IMG 20180107 105716 HDR.jpg|"Ценопад" туька
IMG 20180107 105733 HDR.jpg|"Быттехника" туька
IMG 20180107 105827 HDR.jpg|"Меридиан" туька
IMG 20180107 110441 HDR.jpg|"Олимп" туька
IMG 20180107 110738 HDR.jpg|Берийн библиотека
IMG 20180107 105726 HDR.jpg|Теркан кӀоштан полицин гӀишло
IMG 20180107 103911 ЧӀулга-Юртара типография.jpg|ЧӀулга-Йуртара типографи
IMG 20180107 104043 Йохк-эцаран цӀа "Строймаркет" (Сайд-палахьера туька).jpg|Йохк-эцаран цӀа "Строймаркет"
IMG 20180107 104332 ДарбанцӀа.jpg|ДарбанцӀа
IMG 20180107 104458 ДарбанцӀен кертара маьждиг.jpg|ДарбанцӀен кертара маьждиг
IMG 20180107 104600 HDR Юьртан амбулатори.jpg|Йуьртан амбулатори
IMG 20180107 104616 HDR Аптек 36,6.jpg|Аптек 36,6
IMG 20180107 104702 HDR "ЭлектрозӀен" гӀишло.jpg|"ЭлектрозӀен" гӀишло
IMG 20180107 104850 HDR Федералан налогийн гӀуллакх.jpg|Федералан налогийн гӀуллакх
IMG 20180107 104920 HDR "Дешин таьлланг" ресторан.jpg|"Дешин таьлланг" ресторан
IMG 20180107 105332 HDR БелхагӀуллакхан центр.jpg|БелхагӀуллакхан центр
IMG 20180107 105406 HDR ЗАГС.jpg|ЗАГС
Микрорайон Кадырова в Знаменском.jpg|А.Кадыровн цӀарах микрокӀошт
Въездная арка в Знаменском микрорайоне.jpg|А.Кадыровн цӀарах микрокӀоштан чуволу нартол


## Промышленность
ЧӀулга-Йуртахь промышленностах йара ЧӀулга-Йуртан «Тереквинпроман» чагӀаран завод, ЧӀулга-Йуртан кӀоштан йуурган комбинат, шурийн завод, гарзанийн фабрика.

КӀоштан йуурган комбинатах цхьа а хӀума ца дисина, ткъа шурийн заводах деккъа пенаш бен ца дисина, чагӀаран завод вовшахъяьккхина, гарзанийн фабрикан гӀишлош дика лаьтташ йу, амма иза а болх беш йац; кемсаш бухъйаьхна алкоголан дуьхьала компани йолчу хенахь. Дика болх дӀабахийта хи дуьллу маша метта хӀотто беза, 800 га майданера кемсаш меттахӀитто оьшу.
Гарзанийн фабрикан уллохь йина цхьаъ ах гектар майданехь йоккха дешаран-производственни реабилитацин центр, цигахь деша таро йу тайп-тайпанчу пхьоланашна 240 беран, царна йукъахь БЦП бала хьоьгуш а, кхин цамгарш йолу бераш а. Оцу майданахь йалх производственни пхьолгӀа йоцуш 30 беран лерина чохь Ӏан меттиг йу, самукъадаккхаран комплекс йу, администрацин гӀишло йу, маьждиг ду. Центр дӀайоьллуш дакъалецира НР Правительствон жима а, йуккъера а бизнесан Комитетан председатель волчу Шуаипов ШаӀранис, цуо элира:«Хьуьнарчашна кхузахь йу пхьолгӀанаш: мебелан, дечка пхьолан, тегаран, эчка пхьолан, хьун йакъоран чоь. Йу иштта берашна компьютерца болх, бухгалтеран гӀуллакх Ӏамо классаш. Берашна кхузахь 12 корматалла Ӏамор йу, царна йукъахь аьчка пхьар, дечка пхьар, слесаран, дешин а, кхин а пхьоланаш. 120 стаг болх беш хир ву центрехь даиман а бух тӀехь»


IMG 20180107 110110 HDR.jpg|ЧӀулга-Йуртан «Тереквинпроман» чагӀаран завод лаьттина меттиг 
IMG 20180107 110223 HDR.jpg||Шира хьер
IMG 20180108 121335 Хьалха мутта доккху завод лаьттина меттиг.jpg|Йуурган комбинатан меттехь
IMG 20180108 121431 Дешаран а, сурсаташ даран а реабилитацин центр.jpg|Дешаран а, сурсаташ даран а реабилитацин центр
IMG 20180108 121526 Гарзанийн фабрикийн гӀишлош.jpg|Гарзанийн фабрикийн гӀишлош


## Динан агІо
Йуьртахь маьждигаш ду:
* Абаст-Хьаьжин цӀарах долу рузбанан маьждиг
* ССРС дуьххьара дина доккха маьждиг
* Хамидов Баудин маьждиг
* ЦӀонтаройн маьждиг
* Миколаев ЗавдигІера маьждиг
* Іабдул-КеримгІера маьждиг
* ДарбанцӀен кертара маьждиг
* Реабилитацин-дешаран меттиган кертара маьждиг
* Базаран кертара маьждиг

Йуьртахь йоккха хьуьжар «Нур» йу.

Кешнийш кертахь кхоъ зиярат а, гІазота кхелхинчеран хӀоллам а бу. Иза боьгІна вайн йуьртарчу кІенташна: Ахмадов Ильясан, Дадаев Зайндин, Кадиев Хьасанан, Мусаев Ризванан, Хажмурадов Анзоран.

Зияраташ:
* Мани-Шайхан зийарат
* Хьесамак-Моллин зийарат
* МӀомин зийарат


IMG 20180219 153500Юьртан кешнаш.jpg|Йуьртан кешнаш
IMG 20180219 150404Хьалхарчу Оьрсийн-нохчийн тІамехь кхелхинчеран хІоллам.jpg|Хьалхарчу Оьрсийн-нохчийн тІамехь кхелхинчеран хІоллам
IMG 20180219 145816 Manin ziyarat.jpg|ЧІулга-Йуртара Манин зийарат 
IMG 20180219 145751 Манин чурт.jpg|Зийартера Манин чурт
IMG 20180219 144311Хьесамак-Моллин зиярат.jpg|Хьесамак-Моллин зийарат
IMG 20180219 144432МІомин зиярат.jpg|МІомин зийарат


## Куьйгалхой
Юьртдай лаьттина: Хьату Халад, Закаев Сайпудди Закаевич, Махмудова Людмила Петровна, Халадова ПетӀамат Ахмедовна, Такуев Висани Дараевич, Закаев Мохьмад Адамович, Аслаханов Салавдин Абал-Хасанович, Джагаев Адам Вахаевич.
1966—1971 шерашкахь — «Знаменский» совхозан директор лаьттина Завгаев Доку Гапурович — 1995—1997 шерашкара Нохчийн Республикин корта.
Совхозехь директорш лаьттина Батукаев Асланбек, Нурадиев ИбрахӀим Олхазурович, Яхъяев Висхан Магомедович, Семиев Ширвани Язедович.

## Тайпанаш
Юртара тайпанаш:

# Айткхаьллой
# АргIаной,
# Аьрсалой,
# Аьрсаной,
# Беркой,
# Гендаргной,
# ГӀордалой,
# Зандакъой,
# Нижалой,
# Пешхой,
# Салой,
# Таркхой,
# ТӀерлой (Гуорой, Оьтти),
# ЦӀонтарой,
# Чартой,
# Чермой,
# Шикъарой,
# ЭгӀашбатой,
# Энганой,
# Ӏаларой,

## ГӀарабевлла йуьртахой
* Гендаргнойн ЧIулг — XIX бӀешеран йуьххьера нохчийн баьчча, АтагӀан йуьртда.
* Чуликов Юсуп — Теркан областан Теркан декъан хьаькам. Гендаргано.
* Хамидов, Баудин Хожаевич (1958 шеран 9 апрель) — геолого-минералогиийн Ӏилманийн кандидат, ООО «Компания Полярное Сияние», ООО «Соровскнефть» инарлин директор. Тайпана аргӀано.
* Умарсултанов, Вахит Османович (1950 шеран 20 август, Кхазакхстан, ССРС) — нохчийн художник, Россин Федерацин Сийлахь художник, Нохчийн Республикин художникийн тобанан председатель, Россин художникийн тобанан нохчийн регионан декъан председатель, Россин художникийн тобанан секретарь, ССРС художникийн тобанан декъашхо, дукха регионийн а, йерригроссин а, халкъашна йуккъера а гайтахӀоттамийн декъашхо, 2012 шарахь Россин Федерацин Правительстван оьздангаллин совгӀатхо. ЦӀонтаро.
* Багалова, Зулейхан Мутушевна (Зулай) ((1945 шеран 2 июнь, Кара-Балта, Жайыл кӀошт, Чуйн область, Киргизийн ССР, ССРС) — нохчийн актриса, НГӀАССР Халкъан актриса (1981 шо), РСФСР Сийлахь артист (1991 шо), йукъараллин гӀуллакханча. Тайпана аргӀано.
* Ахтаханов, Руслан Абуевич (1953 шеран 14 март — 2011 шеран 15 ноябрь) — нохчийн поэт, Россин йаздархойн Союзан декъашхо, Боровик Артеман цӀарахчу премин лауреат, Современни гуманитарни академин проректор. Чертой.
* Хажмурадов, Ӏайнди Алиевич (1955 шеран 25 май) — нохчийн йаздархо, поэт, 1983 шарахь дуьйна ССРС журналистийн Союзан декъашхо, 2014 шарахь дуьйна Россин йаздархой Бертан декъашхо, 1976 шарахь Германера Дрезден гӀалахь хиллачу ерригевропан хелхаран фестивалан лауреат, вайнехан «Лаьмнийн Поэма» цӀе йолу хелхар хӀотторна мидал а луш. Тайпана аргӀано.
* Салихов Джаьнтамар-Хьаьжа — гӀараваьлла Ӏеламстаг, шайх, кхелхина 18.03.1904. Каш ду ЧӀулг-Йуртахь. Тайпана аргӀано.
* Мисарбиев Джансу-Хьаьжа — Ӏеламстаг, кхелхина 1902. Каш ду ЧӀулг-Йуртахь. Тайпана аргӀано.
* Юсупов Хьабар (Хьабар-молла) — гӀараваьлла Ӏеламстаг, шайх. Каш ду Йоккхачу АтагӀахь. Тайпана аргӀано.
* Багалов Мутуш Генаевич — ЧӀулга-Йуртан вахархо — лахара лейтенант, 1941 шарахь Сталинградан тӀамехь дакъа лаьцна, 1942 ш. мукъаваьккхина, тӀаьхьа 1943—1944 шерашкахь Теркан кӀоштехь болх бина ЧГӀХК хьаькам даржехь. Тайпана аргӀано.
* Багалов Махьмуд Мутушович — ЧӀулг-Йуртан вахархо, шиъ институт чекхъйаьккхина, Америкин колледжехь дешна. 1991—1995 шерашкахь Нохчийн Республикин Ичкерин Парламентан депутат, 1995—1996 шерашкахь НРИ Арахьарчу ГӀуллакхийн Министраллин Америкин Цхьанатоьхначу Штаташкахь волу векал, АЦШ вахархо. Тайпана аргӀано.
* Амаев Махьмуд — революци хиллачул тӀехьа ССРС пачхьалкхехь дуьххьала маьждаг дан дагадеънарш а, иза деш шайн бахамца дӀакъа лаьцнарш а. Тайпана аргӀано.
* Хасанов Шамсуддин а — революци хиллачул тӀехьа ССРС пачхьалкхехь дуьххьала маьждаг дан дагадеънарш а, иза деш шайн бахамца дӀакъа лаьцнарш а. Тайпана аргӀано.
* Усманов, Нурлан Сайд-Алиевич (1954 шо Карагандан область) — Россин Федерацин исбаьхьалчийн декъахо, Россин Халкъан говзанча, Нохчийн Республикин Хьакъ долу исбаьхьалча. Тайпана Пешхо.
* Мицаева Рубати Хароновна (1967 шарахь ЧӀулга-Йуртахь йина) — гӀарайаьлла тӀемло, тайпана аргӀано.
* Гарсиев, Хьамзат Ӏелин кӀант (вина 2001 шарахь Луцкехь) — Луцкан «Волынь» командин тӀелатархо, тайпана аргӀано.


Багалова, Зулейхан Мутушевна.jpg|Багалова Зулай (Зулейхан)
Ахтаханов, Руслан Абуевич.jpg|Ахтаханов Руслан (ТӀахӀир)
Умарсултанов,_Ваха.jpg|Умарсултанов Вахид (Ваха)
Усманов Гилани (Нурлан) Сайд-1алин во1.jpg|Усманов Нурлан (Гилани)


## Урамаш
* 1-ра Базаран урамалг
* Абаст-Хьаьжин урам
* Абубакар Сайдхасаевн урам
* Абузара Айдамировн урам
* Адам Сайдулаевн урам
* Амад Атиевн урам
* Артезианан урам
* Асламбек Шериповн урам
* Ахьмад Завгаевн урам
* Ахьмад Завгаевн урамалг
* Ахьмад-Хьаьжа Кадыровн урам
* Ахьмад-Хьаьжа Кадыровн урамалг
* Базаран урам
* Бамматгири-Хьаьжин урам
* Баудин Арсановн урам
* Береговой урам
* Ваха Умеевн урам
* Виноградни урам
* Владимир Маяковскин урам
* Восточни урам
* Гагаринан урам
* Гилани Бисултановн урам
* Грозненски урам
* Грузински урам
* Дальни урам
* Дени Арсановн урам
* Десяти урам
* Дзержински урам
* Докка Датиевн урам
* Жаьнтамар-Хьаьжин урам
* Зайнди Джамалхановн урам
* Знаменски урам
* Ирисхан Алиевн урам
* Ирисхан Алиевн урамалг
* Кабардински урам
* Кавказан урам
* Кавказан урамалг
* Калауссан урам
* Карьерни урам
* Кати Айсхановн урам
* КахӀим Ясаковн урам
* Комаровн урам
* Кооперативан урам
* Кунта-Хьаьжин урам
* Лев Толстойн урам
* Лермонтовн урам
* Лесной урам
* Лесной урамалг
* Луговой урамалг
* Ляля Насуханован урам
* Мани-Шайхан урам
* Марьям Айдамирован урам
* Маташ Мазаевн урамалг
* Маташа Мазаевн урам
* Махьмуд Амаевн урам
* Махьмуда Эсамбаевн урам
* Мира урам
* Мирни урам
* МитӀи Арбиевн урам
* Мовлад Дакуевн урам
* Мовлид Висаитовн урам
* Мовлид Висаитовн урамалг
* Молодежни урам
* Молодежни урамалг
* Московски урам
* Мохьди Исраиловн урам
* Мохьмад Баймурзаевн урам
* Муса Абдулаевн урам
* Мусайп Мидаевн урам
* Муслим Магомаевн урам
* Надтеречни урам
* Надтеречни урамалг
* Наурски урам
* Нефтяникийн сектор 1 урам
* Нефтяникийн сектор 2 урам
* Нефтяникийн сектор 2а урам
* Нефтяникийн сектор 3 урам
* Нефтяникийн сектор 4 урам
* Никита Хрущевн урам
* Нови урам
* Озерни урам
* Олимпийски урам
* Паша Бисултановн урам
* Перви урам
* Первомайски урам
* Петр Захаровн урам
* Победы урам
* Пойменни урам
* Полевой урам
* Прудни урам
* Раиса Ахматован урам
* Рамзан Кадыровн урам
* Рамзан Кадыровн урамалг
* Садови урам
* Сайд-Хьасан Индербиевн урам
* Сайпудди Закаевн урам
* Свободы урам
* Свободы урамалг
* Северни урам
* Солта Бисултановн урам
* Спортивни урам
* Спортивни урамалг
* Строительни урам
* Сулим-Хьаьжин урам
* Сулим-Хьаьжин урамалг
* Тапа Чермоевн урам
* Тапа Чермоевн урамалг
* Ташу-Хьаьжин урам
* Терски урам
* Тихи урам
* Торгови урам
* Узеньки урам
* Умалат Лаудаевн урамалг
* Ханпаша Нурадиловн урам
* Хизар Ахмадовн урам
* Хьалим-моллин урам
* Хьесамакк-Моллин урам
* Хьусейн Исаевн урам
* Хьусейн Исаевн урамалг
* Хьусейн Юсуповн урам
* Хьуьнхойн цӀа урам
* Центральни урам
* Чеченски урам
* ЧуликовгӀеран урамалг
* Шаба Шамаевн урам
* Шайх Канин урам
* Шайх Мансуран урам
* Шамсуддин Хасановн урамалг
* Шамсуддин Хасановш урам
* Школьни урам
* Энтузиастийн урам
* Южни урам
* Юнус Дешериевн урам
* Ӏабдурахьман Автурхановн урам
* Ӏарби Мамакаевн урам
* Ӏели Малаевн урам
* Ӏели Митаевн урам
* Ӏумар Якубовн урам
* Ӏусман-Хьаьжин урам

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Прогноз экономического развития
* Исламская мечеть села Знаменское , 2007004209

Категори:Теркан кӀоштан нах беха меттигаш