Белов, Александр Александрович

**Бело́в Алекса́ндр Алекса́ндрович ** (1951 шеран 9 ноябрь, Ленинград — 1978 шеран 3 октябрь, циггахь) — советийн баскетболхо, ССРС спортан хьакъ долу говзанча (1972). Хьалхара а, цхьаъ бен воцу а тренер — Кондрашин Владимир. 1967 – 1970 шерашкахь «Спартак» (Ленинград)  командин центровой а, форвард а.

Баскетболан историн йукъавахна 1972 шеран Олимпийн ловзарийн баскетболан турниран финалан тӀаьххьарчу секундера шен толаман кхоссар бахьнехь, цуо толам беира ССРС гулйина командин АЦШ командин тӀаьхь. ССРС баскетболан гулйина команда дуьххьара хилира олимпийн чемпион, ткъа АЦШ гулйина команда исторехь дуьххьара ийшира Олимпийн ловзаршкахь.

## Кхиамаш
* Олимпийн ловзарийн чемпион (1972)
* Дуьненан чемпион (1974)
* Европин чемпион (1969 а, 1971 а),
* ССРС чемпион (1975)
* Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхо (1976)
* Дуьненан чемпионатан борзанан совгӀатхо (1970)
* Белов Александр йукъатоьхна ФИБА сийлаллин залан из адӀайоьллачу дийнахь — 2007 шеран 1 мартехь.
* «Сийлаллин билгало» орденца совгӀат дина (1972).

## 1973 а, 1977 а шерашкара таможнин девнаш
1973 шеран бӀаьста, ССРС гулйина команда АЦШ а, Латинан Америкера а турнера цӀайогӀуш, Шереметьево аэропортан таможнехь гучуваьлла «ССРС чу материалан мехала хӀумнаш  чуйаран бакъонаш йохорна». А. Жармухамедовца а, М. Коркияца а, И. Дворныйца а «Мел веха дисквалификаци» йелла, гулйина командин йукъара дӀабаьхна. Через некоторое время дисквалификация была снята.

1977 шеран 23 январехь, къийсамашка воьдуш ССРС чура араволуш таможнин тергонах чекхволуш, Белов Александран тӀоьрмиг чохь гучуйевлла цӀуш. ГӀовгӀа йаьлла, центран зорбанехь йаззамаш а хилла. Беловн спортан хьакъ долу говзанча цӀе дӀайаьккхина, стипенди дӀадаьккхина. Иза араваьккхира къоман гулйина командин йукъара а,  «Спартакан» йукъара а (1977 шеран декабрь кхаччалц).

Жима контрабанда (къаркъа, Ӏов, видеотехника) оцу заманан советийн спортхошна доккха хӀума дацара. Цуьнца къовсам латто мехкан политикин куьйгалло гайтаман процесс йира гӀараваьллачу спортхочунна.

Тарло, Белов Александр йамартлонан кӀела вахна хила. Цхьаьна версица, иза стартан пхеаннан йукъара меттиг къовсар дара, цуьнан меттиг дӀалацархьама. Кхечу версица, иштта гӀелйан гӀорта тарлора ленинградан «Спартак».

## Цамгар а, валар а
Масех шеран дохаллехь Белов Александр арз деш вара некхан у лазарна, «Спартакан» тренеро Кондрашинас садоӀуьйтара цуьнга хӀора матчехь цхьана-шина минотехь. Девно а, баскетболах дӀакъасторо чӀогӀа ницкъ бира спортхочун. 1978 шеран августехь Беловга кхайкхира къоман командин кечаман гуламе, амма масех де далале цунна гӀуо хийтира. Ши бутт балале, 27-гӀа шо долуш, иза велира наггахь бен ца хуьлучу цамгарх — деган ангиосаркомех. ДӀавоьллина Ленинградера Къилбаседа кешнашкахь. Александран уллехь тӀаьхьа дӀавоьллира Кондрашин а.

Белов Александран деган препарат хӀоттийна Мечниковн цӀарах Къ-СММУ музейхь, церан клиникехь (оцу хенахь ЛенПИДУВ) дарба лелийра цунна.

## Доьзал
* Овчинникова Александра — зуда (1977 шеран апрелехь дуьйна), баскетболхо, ССРС спортан хьакъ долу говзанча. Бераш дац.

## Кинохь денвар
«Хьала эхар» (2017, реж. А. Мегердичев) фильмехь Белов Александран роль ловзийра Колесников Ивана.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Легенды советского спорта — А. А. Белов
* Отрывки выступлений и интервью Александра Белова (видео)

Категори:ССРС баскетболхой
Категори:ССРСн Олимпийн чемпионаш
Категори:Баскетболех ловзаран Олимпийн чемпионаш
Категори:1972 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн чемпионаш
Категори:1976 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхой
Категори:Баскетболхой 1972 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:Баскетболхой 1976 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:Баскетболан Европин чемпионаш
Категори:Баскетболех ловзарехь дуьненан чемпионаш
Категори:Баскетболех ловзаран ССРС гулйина командин ловзархой
Категори:ССРС Спортан хьакъ долу говзанчаш
Категори:БК «Спартак» Петарбух ловзархой
Категори:Баскетболех ловзаран ССРС чемпионаш
Категори:ФИБА Сийлаллин залан декъахой
Категори:КӀедачу хьесийн саркомех белларш
Категори:ДӀабоьхкинарш Къилбаседа кешнашкахь (Петарбух)