open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Антониха

*Антониха (Ярославлан область)
*Антониха (Шудскан йуьртан меттиг)
*Антониха (Ветлуган кӀошт)
*Антониха (Ивановн кӀошт)
*Антониха (Тверан область)
*Антониха (Богородскан йуьртан меттиг)
Антонова

*Антонова (Кудымкаран кӀошт)
*Антонова (Ильинскан кӀошт)
*Антонова (Свердловскан область)
Антиповка

*Антиповка (Волгоградан область)
*Антиповка (Калугин область)
*Антиповка (Павловскан кӀошт)
*Антиповка (Саратовн область)
Антипово

*Антипово (Парфинан кӀошт)
*Антипово (Батецкан кӀошт)
*Антипово (Калугин область)
*Антипово (Ленинградан область)
*Антипово (Локнян кӀошт)
*Антипово (Нелидован кӀошт)
*Антипово (Новоржеван кӀошт)
*Антипово (Ржеван кӀошт)
*Антипово (Ярославлан область)
Антипково

*Антипково (Максатихан кӀошт)
*Антипково (Вышни Волочёкан кӀошт)
Антипински

*Антипински (Ивановн область)
*Антипински (Заборскан йуьртан меттиг)
*Антипински (Карели)
*Антипински (Новосибирскан область)
*Антипински (Свердловскан область)
*Антипински (Тарногскан кӀошт)
*Антипински (Устьян кӀошт)
*Антипински (Шенкурскан кӀошт)
Антипино

*Антипино (Нижни Тавдан кӀошт)
*Антипино (Батмановскан йуьртан меттиг)
*Антипино (Решемскан йуьртан меттиг)
*Антипино (Алтайн мохк)
*Антипино (Грязовецан кӀошт)
*Антипино (Кадыйн кӀошт)
*Антипино (Курганан область)
*Антипино (Лузан кӀошт)
*Антипино (Нижни Новгородан область)
*Антипино (Пермийн мохк)
*Антипино (Подосиновецан кӀошт)
*Антипино (Рязанан область)
*Антипино (Санчурскан кӀошт)
*Антипино (Сергиев Посадан кӀошт)
*Антипино (Ступинан кӀошт)
*Антипино (Судиславлан кӀошт)
*Антипино (Тверан область)
*Антипино (Удмурти)
*Антипино (Шатуран кӀошт)
*Антипино (Шекснан кӀошт)
*Антипино (Ярославлан область)
Антеплево

*Антеплево (Охотинскан йуьртан меттиг)
*Антеплево (Рождественскан йуьртан меттиг)
Антаново

*Антаново (Новгородан область)
*Антаново (Тверан область)
Антипина

*Антипина (Тюменан область)
*Антипина (Красновишерскан кӀошт)
*Антипина (Сиван кӀошт)
Антипенки

*Антипенки (Кировн область)
*Антипенки (Невелан кӀошт)

## Белорусси
*Антипенки (Белорусси)
Аношкино

## Росси
*Аношкино (эвла, Воронежан область)
*Аношкино (юрт, Воронежан область)
## Украина
*Аношкино (Луганскан область)
Анохово

*Анохово (Смоленскан область)
*Анохово (Брянскан область)
*Анохово (Пскован область)
Анохински

*Анохински (Велики Устюган кӀошт)
*Анохински (Свердловскан область)
Анохино

*Анохино (Тулин область)
*Анохино (Грязовецан кӀошт)
*Анохино (Коврован кӀошт)
*Анохино (Меленкин кӀошт)
*Анохино (Москохан область)
Аносовски

*Аносовски (Вологдин область)
*Аносовски (Тындан кӀошт)
*Аносовски (станци) — Амуран область
Аносово

*Аносово (Усть-Удан кӀошт)
*Аносово (Амуран область)
*Аносово (Архангельскан область)
*Аносово (Владимиран область)
*Аносово (Воскресенскан кӀошт)
*Аносово (Грязовецан кӀошт)
*Аносово (Большой Болдинан кӀошт)
*Аносово (Краснин кӀошт)
*Аносово (Мантурован кӀошт)
*Аносово (Новодугинан кӀошт)
*Аносово (Парфеньеван кӀошт)
*Аносово (Рязанан область)
*Аносово (Тёмкинан кӀошт)
Анновка

## Белорусси
*Анновка (Гомелан область)
## Кхазакхстан
*Анновка (Алтынсаринан кӀошт)
*Анновка (Сарыколан кӀошт)
## Росси
*Анновка (Амуран область)
*Анновка (Балтачеван кӀошт)
*Анновка (Белгородан область)
*Анновка (Белебейн кӀошт)
*Анновка (Бели Калитван кӀошт)
*Анновка (Буздякан кӀошт)
*Анновка (Воронежан область)
*Анновка (Зилаиран кӀошт)
*Анновка (Калугин область)
*Анновка (Кашарин кӀошт)
*Анновка (Куюргазин кӀошт)
*Анновка (Никифоровкан кӀошт)
*Анновка (Пензин область)
*Анновка (Рязанан область)
*Анновка (Сампуран кӀошт)
*Анновка (Смоленскан область)
*Анновка (Тулин область)
Аннински

*Аннински (Кировн область)
*Аннински (Благовещенскан кӀошт)
*Аннински (Вологдин область)
*Аннински (Себежан кӀошт)
*Аннински (Смоленскан область)
*Аннински (Тверан область)
Аннино

*Аннино (Новгородан область)
*Аннино (Александро-Невскан кӀошт)
*Аннино (Барятинан кӀошт)
*Аннино (Брянскан область)
*Аннино (Волоколамскан кӀошт)
*Аннино (Грязин кӀошт)
*Аннино (Зубцован кӀошт)
*Аннино (Ивановн область)
*Аннино (Кесова Горан кӀошт)
*Аннино (Кимрин кӀошт)
*Аннино (Ленинградан область)
*Аннино (Михайлован кӀошт)
*Аннино (Пензин область)
*Аннино (Рузан кӀошт)
*Аннино (Самарин область)
*Аннино (Саратовн область)
*Аннино (Серебряно-Прудин кӀошт)
*Аннино (Судогдан кӀошт)
*Аннино (Суздалан кӀошт)
*Аннино (Торжокан кӀошт)
*Аннино (Тулин область)
*Аннино (Ульянован кӀошт)
*Аннино (Хвастовичин кӀошт)
*Аннино (Череповецан кӀошт)
*Аннино (Шекснан кӀошт)
Анненски

*Анненски (Кадуйн кӀошт)
*Анненски (Ивановн область)
*Анненски (Торжокан кӀошт)
*Анненски (Челябинскан область)
Анненково

*Анненково (Тулин область)
*Анненково (Башкирийчоь)
*Анненково (Бугульман кӀошт)
*Анненково (Мордови)
*Анненково (Пензин область)
*Анненково (Шаткин кӀошт)
Анненка

*Анненка (Задонскан кӀошт)
*Анненка (Муравлянскан йуьртан меттиг)
*Анненка (Воскресенскан кӀошт)
*Анненка (Гавриловкан кӀошт)
*Анненка (Долгорукован кӀошт)
*Анненка (Егорьевскан кӀошт)
*Анненка (Клинан кӀошт)
*Анненка (Мордован кӀошт)
*Анненка (Первомайскан кӀошт)
*Анненка (Рязанан область)
*Анненка (Усманан кӀошт)
Анкудиново

*Анкудиново (Пермийн мохк)
*Анкудиново (Владимиран область)
*Анкудиново (Ивановн кӀошт)
*Анкудиново (Москохан область)
*Анкудиново (Ярославлан область)
Анкудиновка

*Анкудиновка (Богородскан кӀошт)
*Анкудиновка (Кстован кӀошт)
*Анкудиновка (станци)
*Анкудиновка (Ульяновскан область)
Анискино

## Росси
*Анискино (Москохан область)
*Анискино (Тверан область)
*Анискино (Ярославлан область)

## Украина
*Анискино (Харькован область)
Анишино

*Анишино (Новгородан область)
*Анишино (Брянскан область)
*Анишино (Тулин область)
*Анишино (Чагодан кӀошт)
*Анишино-1
Аничково

*Аничково (Липецкан область)
*Аничково (Галичан кӀошт)
*Аничково (Пскован область)
*Аничково (Рязанан область)
Анисимовски

*Анисимовски (Харовскан кӀошт)
*Анисимовски (Липино-Каликинскан йуьртан меттиг)
*Анисимовски (Сибирскан йуьртан меттиг)
*Анисимовски (Шелотскан йуьртан меттиг)
*Анисимовски (Явенгскан йуьртан меттиг)
*Анисимовски (Верхни Тойман кӀошт)
*Анисимовски (Шенкурскан кӀошт)
Анисимово

*Анисимово (Новгородан область)
*Анисимово (Алтайн мохк)
*Анисимово (Бологин кӀошт)
*Анисимово (Варнавинан кӀошт)
*Анисимово (Велики Лукин кӀошт)
*Анисимово (Грязовецан кӀошт)
*Анисимово (Ильинскан кӀошт)
*Анисимово (Калининскан кӀошт)
*Анисимово (Калугин область)
*Анисимово (Кемеровн область)
*Анисимово (Ковернинан кӀошт)
*Анисимово (Красни Холман кӀошт)
*Анисимово (Лежневан кӀошт)
*Анисимово (Ленинградан область)
*Анисимово (Острован кӀошт)
*Анисимово (Пестякин кӀошт)
*Анисимово (Пскован кӀошт)
*Анисимово (Сонкован кӀошт)
*Анисимово (Судиславлан кӀошт)
*Анисимово (Удомлян кӀошт)
*Анисимово (Чагодан кӀошт)
*Анисимово (Чердынан кӀошт)
*Анисимово (Шекснан кӀошт)
*Анисимово (Ярославлан область)
Анисимовка

*Анисимовка (Новосибирскан область)
*Анисимовка (Вологдин область)
*Анисимовка (Ростовн область)
*Анисимовка (Тюменан область)
Анисимиха

*Анисимиха (Новгородан область)
*Анисимиха (Ивановн область)
*Анисимиха (Тверан область)
Аниковски

*Аниковски (Архангельскан область)
*Аниковски (Сямжан кӀошт)
Аниково

*Аниково (Рязанан область)
*Аниково (Бабушкинан кӀошт)
*Аниково (Вашкин кӀошт)
*Аниково (Большеселон кӀошт)
*Аниково (Москохан область)
*Аниково (Некоузан кӀошт)
*Аниково (Первомайскан кӀошт)
*Аниково (Переславлан кӀошт)
*Аниково (Пошехоньен кӀошт)
*Аниково (Судиславлан кӀошт)
*Аниково (Чухломан кӀошт)
Аниковка

*Аниковка (Тулин область)
*Аниковка (Ярославлан область)
Аникинцы

*Аникинцы (Кумёнин кӀошт)
*Аникинцы (Чеглакин йуьртан меттиг)
*Аникинцы (Омутнинскан кӀошт)
*Аникинцы (Мулинон йуьртан меттиг)
Аникино

## Кхазакхстан
*Аникино (Павлодаран область)
## Росси
*Аникино (Байкалдехьара мохк)
*Аникино (Верещагинан кӀошт)
*Аникино (Москохан область)
*Аникино (Новосибирскан область)
*Аникино (Омскан область)
*Аникино (Пермийн кӀошт)
Аниканово

*Аниканово (Орёлан область)
*Аниканово (Москохан область)
Андрюшино

*Андрюшино (Мошенскан кӀошт)
*Андрюшино (Антропован кӀошт)
*Андрюшино (Бежаницин кӀошт)
*Андрюшино (Вологдин кӀошт)
*Андрюшино (Вологдин область)
*Андрюшино (Гаврилов-Яман кӀошт)
*Андрюшино (Иркутскан область)
*Андрюшино (Леснойн кӀошт)
*Андрюшино (Молокован кӀошт)
*Андрюшино (Пошехоньен кӀошт)
*Андрюшино (Пскован область)
*Андрюшино (Свердловскан область)
*Андрюшино (Торжокан кӀошт)
*Андрюшино (Тюменан область)
Андрюшевка

*Андрюшевка (Омскан область)
*Андрюшевка (Воронежан область)
Андрюково

*Андрюково (Пермийн мохк)
*Андрюково (Тверан область)
*Андрюково (Ярославлан область)
Андрохново

*Андрохново (Пустошкан кӀошт)
*Андрохново (Пушкински Горин кӀошт)
Андросово

*Андросово (Сафонован кӀошт)
*Андросово (Гагинан кӀошт)
*Андросово (Кардымован кӀошт)
*Андросово (Курскан область)
Андроновски

*Андроновски (Каргополан кӀошт)
*Андроновски (Красноборскан кӀошт)
Андроново

*Андроново (Кубенскан йуьртан меттиг)
*Андроново (Алтайн мохк)
*Андроново (Бабаеван кӀошт)
*Андроново (Велики Устюган кӀошт)
*Андроново (Вологдин кӀошт)
*Андроново (Вязьман кӀошт)
*Андроново (Гагаринан кӀошт)
*Андроново (Городецан кӀошт)
*Андроново (Данилован кӀошт)
*Андроново (Духовщинан кӀошт)
*Андроново (Кадуйн кӀошт)
*Андроново (Калугин область)
*Андроново (Косан кӀошт)
*Андроново (Красноярскан мохк)
*Андроново (Кунгуран кӀошт)
*Андроново (Куньян кӀошт)
*Андроново (Новгородан область)
*Андроново (Острован кӀошт)
*Андроново (Рыбинскан кӀошт)
*Андроново (Рязанан область)
*Андроново (Смоленскан кӀошт)
*Андроново (Соколан кӀошт)
*Андроново (Тулин область)
*Андроново (Угран кӀошт)
*Андроново (Чернушкан кӀошт)
*Андроново (Чкаловскан кӀошт)
*Андроново (эвла, Андреаполан кӀошт)
*Андроново (юрт, Андреаполан кӀошт)
*Андроново (Юсьван кӀошт)
Андроновка (Украина)

## Кхазакхстан
*Андроновка (Малхбален-Кхазакхстанан область)
## Росси
*Андроновка (Пермийн мохк)
*Андроновка (Рязанан область)
Андронниково

*Андронниково (Байкалдехьара мохк)
*Андронниково (Ленинградан область)
Андрониха

*Андрониха (Смоленскан область)
*Андрониха (Заволжскан кӀошт)
*Андрониха (Костромин область)
*Андрониха (Родникин кӀошт)
*Андрониха (Тверан область)
*Андрониха (Юрьевецан кӀошт)
Андрияновка

*Андрияновка (Долгин кӀошт)
*Андрияновка (Покровскан кӀошт)
*Андрияновка (Ульяновскан область)
Андрияновски

*Андрияновски (Архангельскан область)
*Андрияновски (Орёлан область)
*Андрияновски (станци)
Андриановски

*Андриановски (Волгоградан область)
*Андриановски (Холмогорин кӀошт)
*Андриановски (Шенкурскан кӀошт)
Андрианово

*Андрианово (Архангельскан область)
*Андрианово (Вохман кӀошт)
*Андрианово (Западни Двинан кӀошт)
*Андрианово (Калининскан кӀошт)
*Андрианово (Калязинан кӀошт)
*Андрианово (Нижни Новгородан область)
*Андрианово (Торжокан кӀошт)
*Андрианово (Тоснан кӀошт)
*Андрианово (Ярославлан область)
Андрианково

*Андрианково (Одинцован кӀошт)
*Андрианково (Решоткинскан йуьртан меттиг)
*Андрианково (Слободскан йуьртан меттиг)
*Андриановка (Альшееван кӀошт)
*Андриановка (Воронежан область)
*Андриановка (Медвенкан кӀошт)
*Андриановка (Нижни Новгородан область)
*Андриановка (Октябрьскан кӀошт)
*Андриановка (Омскан область)
*Андриановка (Рязанан область)
*Андриановка (Тамбовн область)
Андрейцево

*Андрейцево (Угличан кӀошт)
*Андрейцево (Борисоглебскан кӀошт)
*Андрейцево (Владимиран область)
*Андрейцево (Кашинан кӀошт)
*Андрейцево (Кимрин кӀошт)
*Андрейцево (Конакован кӀошт)
*Андрейцево (Молокован кӀошт)
*Андрейцево (Сандован кӀошт)
Андрейково

*Андрейково (Смоленскан область)
*Андрейково (Комьянскан йуьртан меттиг)
*Андрейково (Костинан йуьртан меттиг)
*Андрейково (Юровскан йуьртан меттиг)
*Андрейково (Яхроман гӀалин меттиг)
*Андрейково (Бежецкан кӀошт)
*Андрейково (Ветлуган кӀошт)
*Андрейково (Вологдин область)
*Андрейково (Большой Мурашкинан кӀошт)
*Андрейково (Калининскан кӀошт)
*Андрейково (Кашинан кӀошт)
*Андрейково (Леснойн кӀошт)
*Андрейково (Лотошинан кӀошт)
*Андрейково (Новосокольникин кӀошт)
*Андрейково (Печорин кӀошт)
*Андрейково (Пустошкан кӀошт)
*Андрейково (Рузан кӀошт)
*Андрейково (Свердловскан область)
*Андрейково (Талдоман кӀошт)
*Андрейково (Юрьевецан кӀошт)
*Андрейково (Ярославлан область)
Андреевщина

*Андреевщина (Новгородан область)
*Андреевщина (Волхован кӀошт)
*Андреевщина (Лодейни Полен кӀошт)
Андреевски

*Андреевски (Андреевскан йуьртан меттиг)
*Андреевски (Благовещенскан йуьртан меттиг)
*Андреевски (Демьяновскан йуьртан меттиг)
*Андреевски (Коварзинон йуьртан меттиг)
*Андреевски (Коротецкан йуьртан меттиг)
*Андреевски (Маркушевскан йуьртан меттиг)
*Андреевски (Озерецкан йуьртан меттиг)
*Андреевски (Чудиновскан йуьртан меттиг)
*Андреевски (Александрован кӀошт)
*Андреевски (Алтайн мохк)
*Андреевски (Бабушкинан кӀошт)
*Андреевски (Бежецкан кӀошт)
*Андреевски (Большой Солдатскан кӀошт)
*Андреевски (Буйн кӀошт)
*Андреевски (Вашкин кӀошт)
*Андреевски (Верхни Тойман кӀошт)
*Андреевски (Верховажьен кӀошт)
*Андреевски (Вилегодскан кӀошт)
*Андреевски (Владимиран область)
*Андреевски (Вожеган кӀошт)
*Андреевски (Волгоградан область)
*Андреевски (Вологдин кӀошт)
*Андреевски (Устьен йуьртан меттиг)
*Андреевски (Вытегран кӀошт)
*Андреевски (Дзержинскан кӀошт)
*Андреевски (Дубовскан кӀошт)
*Андреевски (Западни Двинан кӀошт)
*Андреевски (Истран кӀошт)
*Андреевски (Калининскан кӀошт)
*Андреевски (Калязинан кӀошт)
*Андреевски (Каргополан кӀошт)
*Андреевски (Каширан кӀошт)
*Андреевски (Кезан кӀошт)
*Андреевски (Коломнан кӀошт)
*Андреевски (Конакован кӀошт)
*Андреевски (Котласан кӀошт)
*Андреевски (Кочубеевскан кӀошт)
*Андреевски (Красноборскан кӀошт)
*Андреевски (Краснодаран мохк)
*Андреевски (Ленинскан кӀошт)
*Андреевски (Лухан кӀошт)
*Андреевски (Макарьеван кӀошт)
*Андреевски (Мари-Турекан кӀошт)
*Андреевски (Мелеузан кӀошт)
*Андреевски (Можайскан кӀошт)
*Андреевски (Некоузан кӀошт)
*Андреевски (Некрасовскан кӀошт)
*Андреевски (Шалакушскан йуьртан меттиг)
*Андреевски (Одинцовон кӀошт)
*Андреевски (Омскан область)
*Андреевски (Переславлан кӀошт)
*Андреевски (Петушкин кӀошт)
*Андреевски (Подольскан кӀошт)
*Андреевски (Пошехоньен кӀошт)
*Андреевски (Приволжскан кӀошт)
*Андреевски (Рамешкин кӀошт)
*Андреевски (Ржеван кӀошт)
*Андреевски (Родникин кӀошт)
*Андреевски (Ростовн кӀошт)
*Андреевски (Рыбинскан кӀошт)
*Андреевски (Смоленскан область)
*Андреевски (Советскан кӀошт)
*Андреевски (Соколан кӀошт)
*Андреевски (Сусанинан кӀошт)
*Андреевски (Сямжан кӀошт)
*Андреевски (Тарусан кӀошт)
*Андреевски (Тюменан область)
*Андреевски (Уржуман кӀошт)
*Андреевски (Богородскан йуьртан меттиг)
*Андреевски (Ферзикован кӀошт)
*Андреевски (Харовскан кӀошт)
*Андреевски (Челябинскан область)
*Андреевски (Чухломан кӀошт)
*Андреевски (Шаховскан кӀошт)
*Андреевски (Шенкурскан кӀошт)
*Андреевски (Небылин йуьртан меттиг)
*Андреевски (Якути)
*Андреевски (Ярославлан кӀошт)
*Андреевски (Мышкинан кӀошт)
*Андреевски (Красносельскан йуьртан меттиг)
Андраково

*Андраково (Вологдин кӀошт)
*Андраково (Грязовецан кӀошт)
*Андраково (Устюжнан кӀошт)
Ангарски

*Ангарски (Красноярскан мохк)
*Ангарски (Иркутскан область)
*Ангарски (Кхазакхстан)
Андреево

*Андреево (Сиван кӀошт)
*Андреево (Варнавинан кӀошт)
*Андреево (Владимиран область)
*Андреево (Демидован кӀошт)
*Андреево (Ивановн кӀошт)
*Андреево (Калугин область)
*Андреево (Кириллован кӀошт)
*Андреево (Киришин кӀошт)
*Андреево (Кишертан кӀошт)
*Андреево (Октябрьскан кӀошт)
*Андреево (Павлово-Посадан кӀошт)
*Андреево (Пижанкан кӀошт)
*Андреево (Смоленскан кӀошт)
*Андреево (станци)
*Андреево (Тверан область)
*Андреево (Ярославлан область)
*Андреево (Чкаловскан кӀошт)
Анахино

*Анахино (Соскован кӀошт)
*Анахино (Курскан область)
*Анахино (Мценскан кӀошт)
Анатольевка

## Украина
*Анатольевка (Николаевн область)
*Анатольевка (Херсонан область)
*Анатольевка (Одессан область)
## Росси
*Анатольевка (Лыскован кӀошт)
*Анатольевка (Рыльскан кӀошт)
*Анатольевка (Рязанан область)
Анастасьино

*Анастасьино (Смоленскан область)
*Анастасьино (Саратовн область)
Алябьево

*Алябьево (Курскан кӀошт)
*Алябьево (Курскан кӀошт, ОКТМО 38620408106)
*Алябьево (Оренбурган область)
Анашкино

*Анашкино (Новгородан область)
*Анашкино (Артюшинскан йуьртан меттиг)
*Анашкино (Ершовскан йуьртан меттиг)
*Анашкино (Кубинкан гӀалин меттиг)
*Анашкино (Панинскан йуьртан меттиг)
*Анашкино (Архангельскан область)
*Анашкино (Вологдин область)
*Анашкино (Куньян кӀошт)
*Анашкино (Новоржеван кӀошт)
*Анашкино (Палкинан кӀошт)
*Анашкино (Пушкински Горин кӀошт)
*Анашкино (Тверан область)
*Анашкино (Устюжнан кӀошт)
Анаткасы

*Анаткасы (Цивильскан кӀошт)
*Анаткасы (Аликован кӀошт)
*Анаткасы (Канашан кӀошт)
*Анаткасы (Красноармейскан кӀошт)
*Анаткасы (Мариински Посадан кӀошт)
*Анаткасы (Моргаушин кӀошт)
*Анаткасы (Урмаран кӀошт)
*Анаткасы (эвла)
*Анаткасы (юрт)
Ананьино

*Ананьино (Кемеровн область)
*Ананьино (Антропован кӀошт)
*Ананьино (Буйн кӀошт)
*Ананьино (Вологдин кӀошт)
*Ананьино (Волоколамскан кӀошт)
*Ананьино (Вязникин кӀошт)
*Ананьино (Заволжскан кӀошт)
*Ананьино (Калининскан кӀошт)
*Ананьино (Кириллован кӀошт)
*Ананьино (Клинан кӀошт)
*Ананьино (Ленинградан область)
*Ананьино (Мышкинан кӀошт)
*Ананьино (Некрасовскан кӀошт)
*Ананьино (Осташкован кӀошт)
*Ананьино (Островскан кӀошт)
*Ананьино (Пензин область)
*Ананьино (Первомайскан кӀошт)
*Ананьино (Переславлан кӀошт)
*Ананьино (Пермийн мохк)
*Ананьино (Рыбинскан кӀошт)
*Ананьино (Рязанан область)
*Ананьино (Савинан кӀошт)
*Ананьино (Селижарован кӀошт)
*Ананьино (Смоленскан область)
*Ананьино (Солигаличан кӀошт)
*Ананьино (Ступинан кӀошт)
*Ананьино (Усть-Кубинскан кӀошт)
*Ананьино (Ярославлан кӀошт)
Анастасиевка

*Анастасиевка (Краснодаран мохк)
*Анастасиевка (Ростовн область)
Анапски

*Анапски (Анапан муниципалан кхоллар)
*Анапски (Кореновскан кӀошт)
*Анапски (Крымскан кӀошт)
Ананьевски

*Ананьевски (Краснодаран мохк)
*Ананьевски (Архангельскан область)
*Ананьевски (Мошенскан кӀошт)
*Ананьевски (Нюксеницан кӀошт)
*Ананьевски (Тарногскан кӀошт)
*Ананьински (Каргополан кӀошт)
*Ананьински (Москохан область)
Ананьевка

## Белорусси
*Ананьевка (Могилёвн область)
## Росси
*Ананьевка (Алтайн мохк)
*Ананьевка (Орёлан область)
*Ананьевка (Свердловскан область)
Ананкино

*Ананкино (Ярославлан область)
*Ананкино (Грязовецан кӀошт)
*Ананкино (Москохан область)
*Ананкино (Тверан область)
Анастасьевка

*Анастасьевка (Льгован кӀошт)
*Анастасьевка (Томскан область)
*Анастасьевка (Хабаровскан мохк)
Анастасино

*Анастасино (Красноярскан мохк)
*Анастасино (Пермийн мохк)
Ананиха

*Ананиха (Смоленскан область)
*Ананиха (Вологдин область)
Ананино

*Ананино (Андреаполан кӀошт)
*Ананино (кӀотар, Бабаеван кӀошт)
*Ананино (эвла, Бабаеван кӀошт)
*Ананино (Весьегонскан кӀошт)
*Ананино (Кировн область)
*Ананино (Кичменгски Городокан кӀошт)
*Ананино (Торопецан кӀошт)
Амелино

*Амелино (Волгоградан область)
*Амелино (Пскован область)
Амурски

*Амурски (Алтайн мохк)
*Амурски (Амуран область)
*Амурски (Сахалинан область)
*Амурски (Челябинскан область)
Амур (маьӀнаш)

*Амур (Иркутскан область)
*Амур (Республика Алтай)
*Амур (Слободскойн кӀошт)
Амосово

*Амосово (Новгородан область)
*Амосово (Бабаеван кӀошт)
*Амосово (Белозерскан кӀошт)
*Амосово (Владимиран область)
*Амосово (Вологдин область)
*Амосово (Порхован кӀошт)
*Амосово (Приморскан кӀошт)
*Амосово (Пскован кӀошт)
*Амосово (Тверан область)
*Амосово (Холмогорин кӀошт)
Амачкино

*Амачкино (Тверан область)
*Амачкино (Павлован кӀошт)
*Амачкино (Чуваши)
Аманово

*Аманово (Рязанан область)
*Аманово (Макарьеван кӀошт)
*Аманово (Нижни Новгородан область)
Амангильдино

*Амангильдино (Абзелилован кӀошт)
*Амангильдино (Учалин кӀошт)
Амирово

*Амирово (Москохан область)
*Амирово (Майски йуьртан меттиг)
*Амирово (Халикеевски йуьртан меттиг)
*Амирово (Аскин кӀошт)
*Амирово (Буздякан кӀошт)
*Амирово (Черемшан кӀошт)
Аминево

*Аминево (Арслановски йуьртан меттиг)
*Аминево (Байкибашевски йуьртан меттиг)
*Аминево (Темясовски йуьртан меттиг)
*Аминево (Нерехтан кӀошт)
*Аминево (Уйн кӀошт)
*Аминево (Челябинскан область)
Альфимово (Самолукован волость)

**Альфимово** () — Россин Федерацин Пскован областан Локнян кӀоштара дӀатесна эвла.

## Бахархойн дукхалла

## Сахьтан аса

Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Локнян кӀоштан индексаш 

Категори:Локнян кӀоштан нах беха меттигаш
Альметьево

*Альметьево (Елабуган кӀошт)
*Альметьево (Сарманован кӀошт)
Альменево

*Альменево (Новосибирскан область)
*Альменево (Вурнаран кӀошт)
*Альменево (Козловкан кӀошт)
*Альменево (Курганан область)
Алькино

*Алькино (Мордови)
*Алькино (Башкирийчоь)
*Алькино (Похвистневан кӀошт)
1570 шо

## Хиламаш
* 17 июль — Вильнохь иезуитийн коллеги кхоллар, тӀаьхьа цунах университет йина.
* Данин а, Швецин а машаро статус-кво ларйира Балтикехь, данихошна бакъо йелира Российца Нарвин чухула махлело.
* 21 август — Ливонийн тӀамтӀехь Ревелан гуо бан болийна Магнус паччахьан эскарша.
* Курляндехь «Готардан аьттунаш бар». Мехкадайшна делла латтанаш, дола девлира тӀаьхьенашна дита йиш йолуш.
* Делах тешаш ца хиларна, Елизавета I Ӏедалера дӀайоккху Папин булла араделира, цуьнан куьйгакӀеларнаш мукъабехира байӀатах.
* Карачоньин эскар даржийра мажарийн феодалаша а, туркоша а.
* Шпейеран барт. Трансильванин эло Янош II Запольяис къобал до ша Габсбург Максимилианан сюзерен хилар, цунна дуьхьала цунна ло Мажарчоьнан паччахьаллин дакъа.
* 1570—1900 — Урхалчийн некъий Ашанти (Гана).
* Цийчоьнан Алтан-ханца болу машаран барт. Монголашца махлело дозанашкахь базарш йехкина.
* 1570 шо гергга — Ирокезийн пхеа тайпано (сенека, кайюга, онондага, онейда, могавкаш) барт бира: Ирокезийн лига

## Росси
*  Оьрсийн-литвахойн тӀом (1561—1570) чекхбалар.

* Оьрсийн-туркойн тӀом (1568—1570) чекхбалар.
* 3 январь — Иван IV-гӀачо донан гӀазакхий пачхьалкхан гӀуллакхе кхайкхар.

## Белла

*Хьажа кхин а: [[:Категори:Белларш 1570 шарахь]]*
* Бордоне, Парис — итальянхойн венецин ишколан исбаьхьалча, маньеризман векал.
* Делорм, Филибер — Йухадендаран муьран французийн архитектор. Иза къуьйсуш вара ордеран элементаш готикичуьнца цхьаьнадар («французийн ордер» олуш йолу), шуьйра леладора «французийн когаш», дечиган ферманаш («Делорман нартолаш»), киль кепара тхевнаш.
* Кордоверо, Моше — гӀараваьлла Къа-балахо, къабалин цфатийн ишколан векал
* Пскован-Печерин Корнилий — Пскован-Печерин килсан мозгӀар, вийна паччахьо Иван IV-гӀачо.
* Лоредано, Пьетро — 84-гӀа венецин дож.
* Приматиччо, Франческо — итальянхойн суртдиллархо, архитектор, скульптор.
* Сансовино, Якопо — Лакхара йухадендаран муьран скульптор а, архитектор а.
* Флорис, Франс — голландин суртдиллархо а, агархо а.
* Штаден, Ханс — немцойн ландскнехт а, хӀордахо а, шозза Къилба Америке вахана испанхойн а, португалхойн а конкистадорийн экспедицин йукъахь.
* Басманов Фёдор Алексеевич — ларвархо, Басманов Алексей Даниловичан кӀант, паччахьан Иван IV-гӀа Грознин везар (1565-70 шерашна гергга).

## Хьажа кхин а
Алысардах

*Алысардах (Верхоянскан улус)
*Алысардах (Ленскан кӀошт)
Алымовка

*Алымовка (Москох)
*Алымовка (Смоленскан область)
*Алымовка (Иркутскан область)
Алфимово

*Алфимово (Смоленскан область)
*Алфимово (Калугин область)
*Алфимово (Москохан область)
Бессоново

*Бессоново (Смоленскан область)
*Бессоново (Вологдин область)
*Бессоново (Воскресенскан кӀошт)
*Бессоново (ГӀезалойчоь)
*Бессоново (Пустошкан кӀошт)
*Бессоново (Сокольскан кӀошт)
*Бессоново (Ступинан кӀошт)
Бессоновка

*Бессоновка (Рязанан область)
*Бессоновка (Белгородан область)
*Бессоновка (Бессоновкан кӀошт)
*Бессоновка (Каменкан кӀошт)
*Бессоновка (Нови Бурасин кӀошт)
*Бессоновка (Новоузенскан кӀошт)
*Бессоновка (Тамбовн область)
Бессолово

*Бессолово (Пскован область)
*Бессолово (Соколан кӀошт)
*Бессолово (Шекснан кӀошт)
Беспятово

*Беспятово (Зарайскан кӀошт)
*Беспятово (Ступинан кӀошт)
Беспаловски

*Беспаловски (Алтайн мохк)
*Беспаловски (Волгоградан область)
Бестужево

*Бестужево (Алтайн мохк)
*Бестужево (Вологдин область)
*Бестужево (Москохан область)
*Бестужево (Нижни Новгородан область)
*Бестужево (Рязанан область)
*Бестужево (Тулин область)
*Бестужево (Устьян кӀошт)
Беспалово

*Беспалово (Омскан область)
*Беспалово (Кытманован кӀошт)
*Беспалово (Нижни Новгородан область)
*Беспалово (Усть-Пристанан кӀошт)
Бесово

## Росси
*Бесово (Калугин область)
*Бесово (Пермийн мохк)
*Бесово (Тверан область)
*Бесово (Ярославлан область)

## Польша
*Бесово (Польша)
Беседы

*Беседы (Ивановн область)
*Беседы (Вологдин кӀошт)
*Беседы (Ленинскан кӀошт)
*Беседы (Нижни Новгородан область)
*Беседы (Тверан область)
Бланчард (Айдахо)

**Бланчард **  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айдахо штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг () санна.

## Географи
Бланчард  бахархойн статистикин меттиган майда — . Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.

ХӀордан сизал локхалла .

## Бахархой

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
*  

Категори:Айдахо штатан бахархойн статистикин меттигаш
Категори:Айдахо штатан нах беха меттигаш
Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Беседка

## Росси
*Беседка (Смоленскан область)
*Беседка (Татищеван кӀошт)

## Украина
*Беседка (Киеван область)
Беседино

*Беседино (Тулин область)
*Беседино (Курскан кӀошт)
*Беседино (Пскован область)
Берсениха

*Берсениха (Дальни Константинован кӀошт)
*Берсениха (Кировн область)
Берсеневка

*Берсеневка (Москохан область)
*Берсеневка (Мордови)
*Берсеневка (Челябинскан область)
Берниково

*Берниково (Калязинан кӀошт)
*Берниково (Вашкин кӀошт)
*Берниково (Зубцован кӀошт)
*Берняково (Москохан область)
*Берняково (Устюжнан кӀошт)
Бернятино

*Бернятино (Архангельскан область)
*Бернятино (Велики Устюган кӀошт)
Берники

## Белорусси
*Берники (Белорусси)
## Польша
*Берники (Польша)
## Росси
*Берники (станци)
*Берники (Тверан область)
*Берники (Тулин область)
Берлюково

*Берлюково (Данилован кӀошт)
*Берлюково (Гаврилов-Яман кӀошт)
Берлек

*Берлек (Башкирийчоь)
*Берлек (Бугульман кӀошт)
*Берлек (Тетюшин кӀошт)
Берково

## Польша
*Берково (ХӀордан воеводалла)
*Берково (Великопольскан воеводалла)

## Росси
*Берково (Владимиран область)
*Берково (Тверан область)
Берещино

*Берещино (Орёлан область)
*Берещино (Первомайскан гӀалин гуо)
*Берещино (эвла)
Берестянка

*Берестянка (Новосибирскан область)
*Берестянка (Нижни Новгородан область)
Албиница (Анений Ной)

**Албиница** (, ) — Молдавин Анений Нойн кӀоштара эвла.

## Бахархой

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Закон об административно-территориальном устройстве Республики Молдова от 27 декабря 2001 года
* Закон 2003 года о внесении изменений и дополнений в Закон об административно-территориальном устройстве
* Национальное бюро статистики Республики Молдова

## Литература
* 

Категори:Анений Нойн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Беркуново

*Беркуново (Гороховецан кӀошт)
*Беркуново (Москохан область)
Маунт-Кармел (Къилба Каролина)

**Маунт-Кармел **  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилба Каролина штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг () санна.

## Географи
Маунт-Кармел  бахархойн статистикин меттиган майда — . Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.

ХӀордан сизал локхалла .

## Бахархой

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
*  

Категори:Къилба Каролина штатан бахархойн статистикин меттигаш
Категори:Къилба Каролина штатан нах беха меттигаш
Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Уьшал

**Уьшал** — тӀуналла йеза дийна лаьттан тӀехулара чкъор долу, тӀех сов тӀуналла йолу ландшафтан дакъа. Уьшалан амалехь ду лаьттан тӀехула йуьззина йахкайаланза органикин хӀуманаш гулйалар, цунах тӀаьхьа хуьлу Ӏеха. Ӏеханан чкъор 30 см сов ца хуьлу, нагахь кӀезиг делахь, тӀаккха уьш **уьшалш долу латташ** ду. Уьшалш гидросферин коьрта дакъа ду. Дуьненна тӀера дуьххьарлера уьшалш кхолладелла силуран а, девонан а муьраш хийцалуш, 350—400 млн шо хьалха.

Дуьненахь уггаре доккха уьшал Амазонка эркан тогӀи йу.

Россехь даьржина Европин декъан къилбаседехьа а, йуккъехь а (цунна йукъахь Москохан а, Москох гуонахьара а кӀоштахь), Малхбузен Сибрехахь а, Камчаткехь а. Белоруссехь а, Украинехь а уьшалш лаьтта Полесьехь (царах олу Пинскан уьшалш).

Уьшалш Ӏамадо географин башха отрасло — уьшалдовзаро.

## Уьшалш кхолладалар
Уьшалш кхоллало шина кепара: латта тӀундаларца йа Ӏам чу ораматаш довларца.


Jacob Isaaksz. van Ruisdael 015.jpg|УьшалЯкоб ван Рёйсдал, XVII бӀешо
Саврасов. Лунная ночь. Болото (1870).jpg|Беттаса долу буьйса. УьшалА. К. Саврасов, 1870
Fyodor Vasilyev Swamp in the forest Autumn 11014.jpg|Хьуьнхара уьшал. ГуьйреФ. А. Васильев, 1872—1873
Ivan Ivanovich Shishkin - Marsh in Polesia, 1890.jpg|Уьшал. ПолесьеИ. И. Шишкин, 1890


## Хьажа кхин а

* Хин-уьшалийн меттигийн дерригдуьненан де (2 февраль)
* ГӀоргӀа гӀум
* Уьшалан микроландшафт
* Барамера асанан уьшалан хьаннаш

## Билгалдахарш

## Литература
; Ӏилманан-гӀарайаьлла
* 
* 
* 
* 
* 
* 

; Ӏилманан
* 
* 
* 
; Энциклопедин йаззамаш
* 
* 
## Хьажоргаш
* ''Попов С. Ю''. Удивительные болота
* Список ценных болот России
Лаьттан бухара хиш

**Ла́ьттан бу́халара хиш** — тӀуьна, чӀогӀа, газкепара хьолехь дуьненан чкъоьран лакхарчу декъехь, ламанан породашна йукъахь дохку хиш. 

## Классификаци
Шеш дахкаран хболашца лаьттан бухара хиш декъало масех тайпана:
* хьена лаьттан;
* лаьттан;
* чкъоьрашна йукъара;
* артезианан;
* дарбане.
**Хьена лаьттан** хиш йузу лаьттан дакъолгашна йукъара деса меттигийн дакъа; уьш хила тарло маьрша (гравитацин), йозаллин ницкъан Ӏаткъамца дӀасалелаш йа молекулин ницкъашца совцийна йихкина.

**[[Лаьттан хи]]ш** тӀехулонна тӀера охьа хьалхарчу хи чекх ца долуьйту чкъоьрехь кхуллу хи доллу анасиз. КӀоргехь ца хиларна лаьттан хин тӀегӀа дикка техка шеран заманашкахь: иза цкъа айало догӀанаш даьхкича йа ло дешца, йуха охьайолу йекъачу заманахь. Шийлачу Ӏай лаьттан хиш гӀоро тарло. И хиш дукхаха дерш бехделла хуьлу.

**Чкъоьрашна йукъара хиш** — лахахь лаьтта шина хи чекх ца долуьйту чкъоьрашна йукъахь доллу хи долу анасизаш. Лаьттан хишшах къаьсташ, шина чкъоьран йукъара хин тӀегӀе алсама меттаха ца йолу заманан йохаллехь. Чкъоьрашна йукъара хиш алсама цӀена хуьлу, лаьттан хишшал. Ӏаткъамехь дохку чкъоьрашна йукъара хишша массара а йузу хи доллу анасиз, лаьтта гуттаренна а Ӏаткъамехь. Ӏаткъамехь ду дерриг чкъоьрнашна йукъара чутаьӀна тектоникин структурашкахь дохку хиш.

Хи доллу чкъоьрнашкахула хи леларан хьелашца, декъало семса (гӀамаран, жагӀин, сицкъаран) чкъоьрнашкахь а, тархийн породин лелхарш чухула а лелаш долу лаьттан бухара хиш.

Лаьттаха дахкаре а хи чухоьу породийн йесаллин амале хьаьжна, лаьттан бухара хиш декъало:
* *херонийн* — дохку, хьийза боьалгӀа муьран ӀаӀаршкахь: гӀамаршкахь, сицкъаршкахь, кхечу кегйелла породашкахь;
* *дотӀанийн* (пхенийн) — дохку, хьийза тархийн породашкахь (мокхазашкахь, гӀайракхашкахь);
* *карстан* (дотӀанин-карстан) — дохку, хьийза йешачу породашкахь (кир-маьӀданшкахь, доломиташкахь, гипсашкахь, кхин а).

## Лаьттан бухара хин резерваш

Лаьттан бухара хиш — Дуьненан хин резервийн дакъа ду; дерриг лаьттан бухара хинийн резерваш 60 млн км³ сов йу. Лаьттан бухара хи маьӀда лору.

## Лаьттан бухара хиш лахаран хьесапаш
* Меттиган геоморфологин маххадор,
* Геотермин талламаш,
* радонометри,
* талламан буру тохар,
* Буру чуьра даьккхина кхахьам, лабораторин хьелашкахь таллар,
* бурун чуьра зеран дуьхьа хиэцар, 
* лаьттан тӀехулара талламан геофизика (сейсмоталлам а, электроталлам а) а, бурун каротаж а

## Хьажа кхин а
* Артезианан хиш
* хи долу ана
* Хи эца бина гӀирсаш
* Лаьттан хи
* Ювенилан хиш

## Билгалдахарш

## Литература
* 
* Ланге O. K. Подземные воды СССР, ч. 1-2, М., 1959—1963;
* Гидрогеология СССР. — М., 1971;
* *Савцова Т. М.* Общее землеведение, М., 2005.
* 
Из БРЭ:
* *Коноплянцев A. A., Cеменов C. M.* Изучение, прогноз и картирование режима подземных вод. M., 1979.
* Классификация эксплуатационных запасов и прогнозных ресурсов подземных вод. M., 1983.
* *Гольдберг В. М., Газда С.* Гидрогеологические основы охраны подземных вод от загрязнения. М., 1984.
* *Бочевер Ф. М., Лапшин Н. Н., Орадовская А. Е.* Защита подземных вод от загрязнения. - М., Недра, 1979. - 254 c.

## Хьажоргаш
* Учёт влияния грунтовых вод при проектировании фундаментов
* Дренаж болотистой почвы 

Категори:Гидрологи
*
Хьозийн кхоьш

**Хьозийн кхоьш** () —  баьцан ораматан тайпа  доьзал, цуьна йукъайогӀу массийта тайпа кхуьуш йолу Лаьттайуккъера хӀордан йистехь, Жима Азехь, Чоьхьара Кавказехь, Йуккъера Азехь.

## Билгалдахарш

Категори:Хьозийн кхоьш
Хелманис, Увис

**Хелманис Увис** (вина 1972 шеран 10 июнехь Талсехь, Латышийн ССР) — Латвин баскетболхо а, тренер а, шен махкахь левзина ца Ӏаш, йехачу хенахь профессионал волуш болх бира Германехь, 2005 шарахь Бамбергера клубехь Германин чемпион хилира. Хьалха иза левзира Леверкузенехь. Йерриг Бундеслигехь цуо дӀайаьхьна 179 матчехь. Цуьнан даймахкахь контракт хилира Ригера латвин хьалхара баскетболан «ЛБЛ» лигера Баронс/ЛМТ клубаца  2010  шо кхаччалц. Цул тӀаьхьа кӀеззиг тренер лаьттира оцу командехь. Кхин а шо даьлча иза тренеран гӀоьнча балха ийцира меттигера ВЭФ йукъа, цуо Ӏалашйира шен чемпионан титул 2012 шарахь. 2013/14 шарахь Хелманис керлачу дарже хӀоьттира – коьрта тренер Латвин Лиепаян БК Лаувасан.

## Карьера

## Хьажоргаш
* archive.fiba.com: Players – Uvis HELMANIS (LAT) – Übersicht über Teilnahmen an FIBA-Turnieren ()
* 
* 

## Билгалдахарш

Категори:Баскетболех ловзаран Латвин гулйина командин ловзархой
Категори:БК «Брозе» ловзархой
Категори:Латвин баскетболан тренераш
Категори:Латышаш
Категори:Бинарш 1972 шарахь
Категори:Божарий
Категори:Баскетболех ловзаран Германин чемпион
Категори:Баскетболех ловзаран Латвин чемпион
Категори:Байер Джайентс Леверкузен ловзархой
Арешан уезд

**Арешан уезд** — Елизаветполан губернин йукъара административан дакъа. Административан йукъ — Агдаш олу меттиг.

## Истори
Уезд йиллина 1873 шарахь Елизаветполан губернин йукъахь иза йоккхайеш. Азербайджанехь Советийн Ӏедал хӀоттийначул тӀаьхьа Арешан уездах ала долийра Агдашан уезд. Агдашан уезд дӀайаьккхира 1926 шарахь.

## Бахархой
1890 шарахь БЕЭДца уездан бахархой хилира 52 371 ст..

1897 шарахь дуьххьарлера йерригйукъара Россин империн бахархой багарбарца уездехь вехара 67&nbsp;277 ст., царна йукъахь Агдашехь — 528 стаг.

### Къоман хӀоттам

## Административан йекъайалар
1913 шарахь уезд йукъйодара 43 йуьртан урхалла:

## Нах беха меттигаш
Уездан уггаре йаккхий нах беха меттигаш (бахархой, 1908 шо) 

## Билгалдахарш
;Комментареш

;Хьосташ

## Хьажоргаш
* 
* Первая Всеобщая перепись населения Российской империи 1897 г./ под ред. (и с предисл. Н.А. Тройницкого). - Санкт-Петербург: издание Центрального статистического комитета Министерства внутренних дел , 1899-1905. Елисаветпольская губерния. - 1904. - 4, XII, 184 с. Скан.
* 
** 

Категори:Елизаветполан губернин уездаш
Савова, Радка

**Савова Радка** (; йина 1934 шарахь Болгарехь) — болгарийн профессионалан баскетболхо.

## Карьера
Иза кхузза левзина Европин чемпионатехь (1952, 1954, 1956).

## Билгалдахарш
Маунт, Рик

**Ричард Карл «Рик» Маунт** (; вина 1947 шеран 5 январехь Лебанонехь, Индиана, АЦШ) — америкин профессионалан баскетболхо, левзина Америкин баскетболан ассоциацехь, иза лаьттина исс шерах пхи шо даьккхина цигахь. «Индиана Пэйсерс» клубан йукъахь 1971/1972 шеран АБА чемпион.

## Хьалхара шераш
Маунт Рик вина 1947 шеран 5 январехь Лебанон гӀалахь (Индиана штат), цигахь дешна иштта цӀе йолчу йуккъерачу ишколехь, меттигера баскетболан командехь.

## Студентийн карьера

## Профессионалан карьера

Категори:«Мемфис Саундс» ловзархой

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Статистика в NCAA на сайте Thedraftreview.com
* Статистика в NCAA на сайте Sports-Reference.com 
* Статистика в АБА на сайте Basketball-Reference.com 
* Краткая биография в АБА на сайте Nasljerseys.com

Категори:АЦШ баскетболхой
Категори:«Индиана Пэйсерс» ловзархой
Категори:«Кентукки Колонелс» ловзархой
Категори:«Юта Старз» ловзархой
Букъсуьртан тӀум

**Букъсуьртан тӀум** () — букъсурт долу дийнатийн букъсуьртан харш чохь йолу Центран нервийн системин меже. Букъсуьртан тӀамаран а, коьртан хьен а доза чекхдалар пирамидин кепехь оьзган (и доза дикка билламе делахь а) йа тӀуьскан даьӀахкан тӀегӀанехь хилар тӀеэцна. Букъсуьртан тӀамаран чохь хара йу, цунах йуккъера харш () олу, иза дуьзна ду букъсуьртан тӀамаран тӀуналлица. Букъсуьртан тӀум ларйо *[[КӀеда тӀамаран чкъор|кӀеда]]*, машин а, *[[ЧӀогӀа тӀамаран чкъор|чӀогӀа тӀамаран а чкъоьро]]*. Чкъоьрнашна а, букъсуьртан харшан а йукъара йесалла йуьзна букъсуьртан тӀамаран тӀуналло. ЧӀогӀа тӀамаран чкъор лаьтта висцералан а, париеталан а декъехь. Висцералан а, париеталан а чӀогӀа тӀамаран чкъоьран йесаллех олу эпидуралан йесалла, и йуьзна махьарш а, дегапхенан машано а.

## Адаман букъсуьртан тӀамаран анатоми

### Арахьара хӀоттам
Букъсуьртан тӀамаран () бу къегина сегментийн хӀоттам. Цуо латтайо коьртан хьен йисташца уьйр, лелабо сегментийн рефлексийн болх.

Букъсуьртан тӀум йоллу букъсуьртан харш чохь йоӀзаран I букъдаьӀахкан лакхара йистера гӀодайукъан II букъдаьӀахк тӀекхаччалц, букъсуьртан шен-шен дакъойн гомаллин агӀо йух-йуха гойтуш. 3 бутт болу хӀун иза чекхйолу V гӀодайукъан букъадаьӀахкан тӀегӀанехь, керла динчу беран — III гӀодайукъан букъадаьӀахкан тӀегӀанехь.

Букъсуьртан тӀум цӀеххьана доза доцуш дехьайолу уккал-тӀуме йоӀзаран хьалхарчу букъсуьртан нерв арайолучу меттигехь. Гомтопица и доза чекхдолу доккха кӀесаран Ӏуьрган лахара йистан а, йоӀзаран I букъадаьӀахкан а тӀегӀанехь.

Лахахь букъсуьртан тӀумах конускепара иралла хуьлу (), иза чуйоьду чеккхенгара (букъсуьртан тӀамаран) хьасане (), цуьнан хуьлу 1 мм кхаччалц пурхе, иза ду букъсуьртан тӀамаран лахара декъан редуцировка йина дакъа. Чеккхенгара хьаса (нервийн хьесийн дакъолгаш йолу лакхара дакъа доцург) цхьаьнатосу хьаса санна хӀума йу. чӀогӀа хьен чкъоьраца цхьаьна иза чуйулу гӀортхоттен харшна, цуьнен чеккхенна тӀелета. ЧӀогӀа тӀамаран чкъоьран йесаллехь болу чеккхенгара хьасанан дакъа цуьнца хӀоттаделла дац, цунах олу чоьхьара чеккхенгара хьаса (), чӀогӀа тӀамаран чкъоьраца дихкина цуьнан дисина дакъа, — иза арахьара чеккхенгара хьаса () бу. Чеккхенгара хьесаца богӀу хьен тӀамаран хьалхара цӀиэпха а, дегапха а, кхин а цӀогандаьӀахкан цхьаъ йа шиъ нервийн орамийн курс.

## Патологи
* Букъасуьртан тӀум лазйарех олу миелопати, букъасуьртан тӀум лазоран тӀегӀане хьаьжжина хила тарло, параплеги йа квадриплеги.
* Нагахь йахйелла шелйаларан реакци хилахь Бехтеревн цамгар кхиа тарло.
* Бухан синдром — букъсуьртан невралги.

## Билгалдахарш

## Литература
* .
* .


Категори:Нейроанатоми
Категори:Нейробиологи
Категори:Леламе система
Руьйта

**Руьйта** — эркан йа Ӏоман тӀера делкъана йовхачу хенахь говран рема соцу меттиг.

Категори:Руьйта
Къилбаседа ТийнаӀапказан лелам

**Къилбаседа ТийнаӀапказан лелам** — Тийна Ӏапказ къилбаседа декъера Ӏапказан бовха лелам .

Японин малхбалехьара Куросио леламан тӀаьхьенах олу Куросион дрейф (М.-бален йохаллера 142 - 160° йукъара бовха леламан дакъа), ткъа цул тӀаьхьа — Къилбаседа ТийнаӀапказан лелам олу. Лела малхбузера малхбалехьа Къилбаседа Америкин бердийн агӀора.

Тийна Ӏапказан малхбален декъехь Къилбаседа ТийнаӀапказан лелам 40-гӀа параллелан къилбаседехьа кхочу м.-бален й. 170° йолчу, цигахь бовха Аляскин леламан геннаш до, ткъа иза йоьду къилбаседехьа Къилба Аляскин бердашка, кхин тӀе хин дакъа кхочу Беринган хӀордан чу, шолгӀа га Калифорнин лелам дӀатаьӀа къилбехьа, кхин дӀа кхета Къилбаседа пассатан леламах.

Охьабоьду тропикин а, полюсийн а хишшан дозанца, кхуллу шуьйра дехьадаларан область. ТӀехуларчу чкъоьрера хин температура августехь 18—23 °C, февралехь 7—16 °C. Леламан сихалла йужу малхбузехьара малхбалехьа 0,5 тӀера 0,1 м/сек тӀекхаччалц (2 тӀера 0,4 км/сахьт кхаччалц). Хи охьадахьаран чухоам 15—35 млн м³/сек.

## Хьажа кхин а
* Кромвеллан лелам

## Билгалдахарш

Категори:Тийна Ӏапказан леламаш
Куросио

**Куроси́о** наггахь **Японин лелам** — Тийна Ӏапказ чура Японин малхбален а, къилбин а бердашкара  бовха лелам. Куросиос дӀахьо Къилба-Цийчоьнан а, Малхбален-Цийчоьнан а хӀордаш чуьра довха а, дуьра а хиш  къилбаседин шораллашка, цигара климат ладаме кӀадйеш. Куросион коьрта кӀеж Хотя Японин хӀордан чу ца йодахь а, цуьнан кхо га (Малхбален-Корейн лелам, Цусимин лелам, царна йукъара цӀе йоцу га а) цуьнан акватории чу кхочу Цусимин хидоькъехула, ткъа царех йисинарш кхин дӀа кхочу Талламан хӀорд чу Соя лелам хуьлий. Куросион бовхачу леламан геннаш кхочу къ.-с.ш. 40°, кхин дӀа къилбаседе а. Леламан сихалла 6 км/сахьт гергга къилбехахь а, 1—2 км/сахьт къилбаседехь а. Хин температура августехь къилбехахь 28 °C сов хуьлу, къилбаседехь кхочу 25 °C, февралехь 18 °C а, 12 °C а хӀоранхьа.

## Башхаллаш
Дийна схьаэцча малхбален йист кӀезиг билгалйаьлла малхбузачул. Малхбузен йистехь тӀехулара температурийн йоккха башхалла карайо леламан хишшан малхбузехьа, подобно Гольфстриман «шийла пенан» санна, иштта чӀогӀа дацахь а. Йукъара схьаэцча Куросио лелам дукха меттигашкахь Гольфстримах тера бу. Леламо ладаме Ӏаткъам бо  Сикоку, Хонсю, Кюсю гӀайренийн  климатна.

## Хьажа кхин а
* Курилийн лелам (Оясио)

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Японийн хӀордан леламаш
Категори:Тийна Ӏапказан леламаш
Категори:Японин географи
Корнеев, Юрий Иванович

**Корне́ев Ю́рий Ива́нович ** (1937 шеран 26 март, Москох, ССРС — 2002 шеран 17 июнь, Москох, Росси) — советийн баскетболхо, Олимпийн ловзарийн шозза детин совгӀатхо. ССРС спортан хьакъ долу говзанча (1956).

## Биографи
Вина Москохахь 1937 шеран 26 мартехь.

Чекхйаьккхира Москохан технологин йайн промышленностан институт «инженер-экономист» говзаллица. Чекхйаьккхира кхин а ПЦЛОФОьИ.

Институтехь доьшуш волуш, дакъалецира Москохан хьалхейаккхаран къийсамашкахь, цигахь тидам а бина 17 шо долуш кхайкхира БК «Динамо» йукъа.

Кхин а левзира ЦСКА (1962—1966) йукъахь.

1960 шеран Олимпиадехь ССРС гулйина командин йукъахь 8 матч левзира, детин мидал йаьккхира. Цул тӀаьхьара ловзаршкахь 9 матч левзина, йуха а даьккхира дети.

Спартакиадийн 1959 а, 1963 шерашкара толамхо хилла Москохан гулйина командин йукъахь.

Йалхазза хилла ССРС чемпион 1958/59, 1961/62, 1962/63, 1963/64, 1964/65, 1965/66 шерашкахь, 1962/63 шеран Чемпионийн Кад баьккхинарг.

1968 – 2000 шерашкахь тренер вара Москохан Москворецки (хьалха — Советийн) кӀоштан БЖСИ къона баскетболхойн (хӀинца — Ю. Я. Равинскийн цӀарах СБЖОРИ № 49 йолу «Тринта»). Цуьнан кхиорхошна йукъахь — ЦСКА йукъахь левзина А. Вадеев, Россин дуккхаза а чемпион.

## Биографи
Зуда йалийна хилла, кӀант Михаил, баскетболхо, 1992 шарахь бохамехь велла.

Велла 2002 шеран 17 июнехь Москохахь. ДӀавоьллина Ваганьковн кешнашкахь 9-гӀа декъехь.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 

Категори:ССРС баскетболхой
Категори:БК «Динамо» Москох ловзархой
Категори:БК ЦСКА Москох ловзархой
Категори:Баскетболхой 1960 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:Баскетболхой 1964 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:1960 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхой
Категори:1964 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхой
Категори:Баскетболех ловзаран ССРС гулйина командин ловзархой
Категори:Баскетболех ловзаран ССРС чемпионаш
Категори:Баскетболан Европин чемпионаш
Категори:ССРС къаьмнийн Спартакиадин чемпионаш
Категори:ССРС баскетболан тренераш
Категори:Москохан пачхьалкхан кӀадин А. Н. Косыгинан цӀарах университетан арахецархой
Категори:Россин пачхьалкхан физикин оьздангаллин, спортан, кегийрхойн, туризман университетан арахецархой
Категори:ДӀабоьхкинарш Ваганьковски кешнашкахь
Пи терахьан де

**Пи терахьан де** — математика йезачара 14 мартехь 1:59:26 математикин константин — пи терахьан лерамна дазден официалан доцу Ӏида. 

И Ӏида дагадеина 1987 шарахь Сан-Францискора физикна Шоу Ларрина, цуо тидам бина, америкин терхьаш дӀайаздаран системехь (бутт /де) терахь 14 март — 3/14 — хан 1:59:26 нисло хьалхарчу терхьашца  ***π*** = 3,1415926…
Дукха хьолехь даздо 1:59:26 делкъана (12 сахьтан системехь), амма 24 сахьтан система лелочара лору, оцу хенахь 13:59 хуьлу, Ӏида буса даздар гӀоле хета.

Оцу дийнахь ***π*** терахь хесторан къамелаш до, адамаллин дахарехь цуьнан эшар дуьйцу, дохку антиутопин ***π*** доцу дуьненан суьрташ, йоттий «чуда» йуу («*Pi pie*») желтойн элпан «пин» йа ша «пин» хьалхара  терхьийн суьрташ дой, маларш муьйлу, пих долало ловзарех ловзу, хьовлонаш а, хӀетал-металш а до, хӀумнашна гуонаха хороводаш йом.

БӀаьрла ду, оццу дийнахь Эйнштейн Альберт — дустараллин теори кхоьллинарг —  вар, ткъа кхин а велла Стивен Хокинг.

Кхин а даздо ***π*** гергара маьӀнан де — 22 июль. Билгаладаккха деза, 22/7 дакъойн кепара йаздина терахь, 3,14 терахьал нийсо гергадаладо ***π*** терахь. Цу тӀе терахь дӀайаздаран формат ДД/ББ йа Д/Б шуьйра даьржина, ББ.ДД,14 март терахь бух тӀедиллина долу.

## Хьажа кхин а
* Нецин де
* Квадратан ораман де
* Гатанан де
* Программистан де
* Ӏилманаш гӀарадахар

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* PiDay.org Официальный сайт 14 марта
* 
* Dr. Wilson Celebrates Pi Day (3/14) at The Maine School of Science and Mathematics

Категори:Официалан доцу Ӏиданаш
Категори:Пи (терахь)
Категори:14 мартан Ӏиданаш
Категори:22 июлан Ӏиданаш
Категори:Ӏилманан Ӏиданаш
Категори:Математика гӀарайаккхар
Калифорнин лелам

**Калифо́рнин ле́лам** (, ) — Тийна Ӏапказан къилбаседа декъера тӀехулара шийла лелам.

Охьабоьду къилбаседехьара къилба-малхбалехьа Калифорнин уллехула Къилбаседа ТийнаӀапказан леламан къилба га санна, къилбехахь цунах хуьлу Къилбаседа Пассатан лелам. Сихаллин барам 1—2 км/сахьт бу, шоралла 550—650 км, хин температура 15 - 26 °C. Дуралла къилбаседехь — 33—34 ‰.

## Хьосташ
* 

Категори:Тийна Ӏапказан леламаш
Геокчайн уезд

**Геокчайн уезд** — Бакохан губернин а, Азербайджанийн ССРн йукъара административан дакъа. Йукъ — Геокчайн меттиг (1916 шарахь дуьйна — гӀала).

## Истори
Геокчайн уезд йиллина 1867 шарахь Бакохан губернин йукъахь, Шемахин уезд йукъара йаккхарца. 1920 шарахь Геокчайн уезд Азербайджанийн ССР дакъа хилира.

ДӀайаьккхира 1929 шарахь.

## Бахархой
БЕЭДца 1892 шеран уездан бахархой кхочура 77 331 ст.

1897 шеран Россин империн дуьххьара йукъара бахархой багарбарца уездехь вехара 117 705 ст. царна йукъахь:

* ГӀезалой (азербайджанаш) — 92 962 (78,98 %),
* эрмалой — 12 994 (11,04 %),
*таташ — 3 995 (3,39 %), 
*славянаш (коьртаниг великорусаш (оьрсий), кхин а малорусаш (украинаш) а, белорусаш) — 2 475 (2,10 %),
*лаьзгийн къаьмнаш— 2 051 ст. (1,75 %),
*жӀайхойн-Ӏаьндийн къаьмнаш — 1 772 ст. (1,51 %),
*жуьгтий —  847 (0,72 %),
* гӀажарий — 265 (0,23 %),
* гуьржий —  235 (0,2 %),
* полякаш —  27 (0,02 %),
* немцой —14 (0,01 %),
*желтой — 12 (0,01 %),
* туркой —  11 (0,01 %), 
*Мордвинаш — 1 (<0,01 %), 
* кхечу къаьмнийн векалш —  44 (0,04 %).

1926 шеран бахархой багарбарца уездан бахархойн барам  бара 172&nbsp;851 ст.

## Административан йекъайалар

1913 шарахь уезд йукъайоьдура 66 йуьртийн йукъаралла а, 6 меттамотт а:

меттамоттанаш:
* Ӏараб-Шахвердин — Ӏараб-Шахварды метт.,
* Ашик-Байрамлин — Ашик-Байрамлы метт.,
* Бянд-Мелид-Умудан — Бояд-Мелид-Умуд метт.,
* Ильхичи-Алиджанан — Ильхичи-Алиджанлу метт.,
* Растаджаран — Растаджа метт.,
* Халилы-Къубин — Халилы-Къуба метт.

1926 шарахь уезд йекъалора 7 декъе: Зардобан, Карамарьянан, Кюрдамиран, Моллакендан, Мюсюслин, Сураханан (йукъ — Исмаиллы э.), Уджаран.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
* Первая Всеобщая перепись населения Российской империи 1897 г. т.61.:/ под редакцией Н. А. Тройницкого. - (Санкт-Петербург): издание Центрального статистического комитета Министерства внутренних дел, 1899-1905. Бакинская губерния
* 
** Кавказский календарь на 1910 год 

Категори:Бакохан губернин уездаш
Категори:Азербайджанийн ССР уездаш
Угрехелидзе, Владимир Несторович

**Угрехели́дзе Влади́мир Не́сторович** (; 1939 18 август, Тиблиси, ССРС — 2009 3 февраль) — советийн баскетболхо, Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхо. ССРС Спортан хьакъ долу говзанча (1964).

## Биографи
Левзира «Динамо» (Тиблиси) командехь (1958—1974).

1960 шеран Олимпиадехь ССРС гулйина командин йукъахь левзира 8 матчехь, хилира детин мидалан совгӀатхо.

Дуьненан чемпионатан борзанан совгӀатхо (1963). Европин чемпион (1961).

1960 шеран Олимпиадехь ССРС гулйина командин йукъахь левзира 8 матчехь, хилира детин мидалан совгӀатхо.

Дуьненан чемпионатан борзанан совгӀатхо (1963). Европин чемпион (1961).

ССРС чемпион 1967/68. ССРС чемпионатийн детин (1960, 1961, 1969) а, борзанан (1965) совгӀатхо.

Чемпионийн Кад 1961/62.

1974 шарахь чекхйаьккхира Гуьржийчоьнан йуьртабахаман институтан механизацин факультет.

ТПУ физикин кхиоран а, спортан а кафедрин куьйгалхо (1997 шарахь дуьйна), доцент.

Сийн орденанца совгӀат дина.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 

Категори:ССРС баскетболхой
Категори:Баскетболхой 1960 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:1960 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхой
Категори:Баскетболех ловзаран ССРС гулйина командин ловзархой
Категори:Баскетболан Европин чемпионаш
Категори:БК «Динамо» Тиблиси ловзархой
Категори:Баскетболех ловзаран ССРС чемпионаш
Категори:Гуьржийчоьнан лдмера арахецархой
Категори:Тиблисин пачхьалкхан университетан хьехархой