Наталья Алексеевна (сийлахь сту)

**Ната́лья Алексе́евна**, йинчу хенахь принцесса **Вильгельмина Луиза [[Гессен-Дармштадт]]ан** (; , Дармштадт — , Петарбух) — сийлахь сту (1773), Гессен-Дармштадтан ландграфан Людвиг IX а, Каролина Цвейбрюкен-Биркенфельдан а йоӀ, сийлахь элин Павел Петровичан хьалхара зуда (тӀаьхьа император Павел I-ра).

Йелла доьзалхо хуьлуш, дуьнен тӀеваьккхира велла сийлахь эла .

## Биографи
Вильгельмина Луиза йина 1755 шеран 14 (25) июнехь, ландграфан Людвиг IX Гессен-Дармштадтан (1719—1790) а, цуьнан хьалхара зудчун принцесса Каролина Цвейбрюкен-Биркенфельдан (1721—1774) а доьзалехь пхеалгӀа бер, йоьалгӀа йоӀ.

ЙоӀ кхиийра чӀогӀа тӀаьхь ненан терго йолуш, ненах олура «сийлахь ландграф-аьзни». Иза дика дешна зуда йара, цуьнан цӀахь хиллера Гёте, Гердер, кхин оцу заманахь гӀарабевлла нах. Жимачу хенахь дуьйна йоӀ чӀогӀа хьекъал долуш йара, дика амалаш а,чӀогӀа хьуьнаралла а йолуш йара.

### Маренан планаш
1772 шарахь сийлахь элин Павел Петровичан кхечира берхӀитта шо, цуьнан нана, император-аьзни Екатерина II-гӀа, йолайелира кӀантана нускал лаха. Дуккха лехна севцира шина кандидатурин тӀехь: София-Доротея Вюртемберган а, Вильгельмина Гессен-Дармштадтан а. Амма Софиян кхойтта шо кхечира, ткъа Екатеринин сихха когаметтаниг везара, цундела император-аьзнис шен харжам бира кхаа принцессех Гессен-Дармштадтан.
Оцу хьоло самукъа цадоккхура император-аьзнин. Ша вахийтинчу Ассебурге шен кехатехь цуо йаздора:

Принцесса Вильгельмина Дармштадтан суна йуьйцу, дукхаха дерг дог дика долуш йу бохуш, Ӏалам санна хаза кхоьллина бохуш; амма иштта хазалла дуьненахь ца хуьлу, сунна ма-хаъара, ахьа боху, цуьнан **сиха хьекъал ду барт бохо**. Иза цхьаьнатоьхча цуьнан ден а, дуккха а йижарийн а, вежарийн а, дукхаха берш дӀанисбелла, биснарш хӀин-хӀинца бохуш Ӏа, ларйала йезийта со оцу агӀора. Амма аса доьху хьоьга хьайн тергонаш карлайахар…

Пруссин паччахьан Фридрих II-гӀачун лаара и захало дан, цуо Россех а йахана и захало Пруссин ладаме хиларх тешабе аьлла ландграф-аьзни Каролина йахийтира.

1772 шеран октябрехь Екатеринас йаздира Панин Никита Ивановиче:

Ландграф-аьзнин, хастам бу Далла, мааре йала кхин а кхо йоӀ йу; доьхур ду цуьнга кхуза йар шен маьхкарийн жӀуганца; вай чӀогӀа ирс доцуш хир ду оцу кхааннах вайца йогӀушйерг ца харжахь. Цаьрга хьовсур ду, тӀаккха сацам бийр бу. И йоьӀрий: Амалия-Фредерика — 18 шо; Вильгельмина — 17 шо; Луиза — 15 шо… Башха сеца а ца соьцу Гессенан пруссин паччахьа принцессехь йоккхаха йолчун хестамаш тӀехь, цунна оьшурш, цунна хазахетарш, вайна хазахетар ялахь тамаша бу. Цуьнан ойланца — Ӏовдалнаш гӀоле бу: суна гина, бевзина цуо хаьржинарш.

Ландграф-аьзни Каролинин а, цуьнан мехкаршна а тӀаьхьа Екатеринас хьажийра кхоъ фрегат-кема. Царех цхьанна баьччал деш вара граф Разумовский Андрей.

Паччахьан кӀентан принцессашца Амалийца (1754—1832, тӀаьхьа Баденан принцесса), Вильгельминица, Луизица (1757—1830, тӀаьхьа сийлахь Саксен-Веймар-Эйзенахан герцог-аьзни) гар нисделира Гатчинехь 1773 шеран 15 июнехь.

Павела хаьржира Вильгельмина. Екатеринас йаздира:

… Сан кӀантана хьалхарчу минотехь дуьйна йезайелира принцесса Вильгельмина, аса цунна кхо де хан йелира, иза дохко волий хьажа, и принцесса йерриг агӀонашца а шен йижрел тоьлуш хиларна… йоккхаха йерг эсала; жимаха йерг, хета, чӀогӀа хьекъале; йуккъерчуьнгахь дерриг вайна оьшург цхьаьна ду: йуьхь цуьнан чӀогӀа хаза хуьлу, аматаш нийса, иза кӀеда-мерза, хьекъале йу; со чӀогӀа реза йу, сан кӀант иза йезайелла йу …


1773 шеран 27 июнехь герцог-аьзни Каролинин а, цуьнан кхаа йоьӀан а йелира Сийлахь Екатерин орден.

1773 шеран 15 августехь принцессас Вильгельминас тӀеийцира сийлахь цӀе хийцар титулца сийлахь сту Наталья Алексеевна цӀарца, ткъа шолгӀачу дийнахь мах бира сийлахь элица  Павел Петровца.

### Мах бар

## Дай

## Билгалдахарш

## Литература
* *Данилова А.* Русские императоры, немецкие принцессы. Династические связи, человеческие судьбы. — : Изографус, Эксмо-Пресс, 2002.
* *Васильева Л. Н.* Жёны русской короны. Т. 2. — : «Атлантида XXI век», 1999.
* *Григорян В. Г.* Романовы. Биографический справочник. — : АСТ, 2007.
* 
* *[[Пчелов, Евгений Владимирович|Пчелов Е. В.]]* Романовы. История династии. — : Олма-Пресс, 2004.
* *Логунова М. О.* Смерть и погребение великой княгини Натальи Алексеевны // История Петербурга. № 6 (52)/2009. — С. 49-54.
* Описание торжества высокобрачного сочетания его императорского высочества благоверного государя цесаревича и великого князя Павла Петровича с её императорским высочеством благоверною государыней великой княгиней Наталией Алексеевной, счастливо совершившегося 1773 года сентября в 29 день. 1773. 

Категори:Россин империн Сийлахь стунаш
Категори:Гессен-Дармштадтан принцессаш
Категори:Сийлахь Екатеринин орденан йоккха жӀаран даманаш
Категори:Павел I
Категори:Доьзалхо веш белларш