open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Юр-Даар

**Юр-Даар** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Итон-Кхаьллан къилба-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Лаккха-Хьерах а, Лаха-Хьерах а, къилбаседа-малхбалехьа — ИсмаьӀил-кхелли а, Муьжие ара а, Хилдиехьа а Кешта а, къилба-малхбузехьа — Виедача, малхбалехьа — Бален-Хьевхьа а, Юкъарашта а Зумса а, малхбузехьа — ЧӀаьнта.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Виедача

**Виедача** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара эвла.

Иза йу Виедачан йуьртан меттиган административан центр.

## Географи

Эвла йу Хьачарой-Аьхк олучу хийистехь, Итон-Кхаьлла къилбехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа Шок-кхелли, къилбехьа Мотпхьа, СиелиетӀа, Калхьада, Гамха, Аттин бӀовтӀа.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
ПхьалгӀашка

**ПхьалгIашка  ** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Хьачарой-Аьхк олучу хийистехь, Акха-Бассан къилба-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Виедача, къилбаседа-малхбалехьа — Юр-Даар, къилба-малхбалехьа — ӀомуйтӀе, къилбехьа — Аттин бӀовтӀа.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Лаккха-Хьерах

**Лаккха-Хьерах** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Орга олучу хийистехь.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа — БугӀара, къилбехьа — ЧӀаьнта, малхбузехьа — Лаха Исхой, къилбседа-малхбузехьа — Лаккха Исхой, къилба-малхбузехьа — Итон-Кхаьлла.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Лаха-Хьерах

**Лаха-Хьерах** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Орга Итон-Кхаьллан къилбседа-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбседехьа — Лаккха Исхой, къилбседа-малхбузехьа — КӀонжаха, малхбузехьа — Кхокхада а, Заза-Мерка а, Соьса, къилбехьа — Лаккха-Хьерах а, Мух мерка а, Хаз-кхелли а.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Лаккха Исхой

**Лаккха Исхой** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла. Сулейманов Ахьмадан жайна тӀехь цхьа Исхой бен кара цайо.

## Географи
Эвла йу Орга олучу хийистехь.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа — Ушкхаьлла, къилбаседа-малхбалехьа — БугӀара, къилбаседа-малхбузехьа — КӀонжаха, къилба-малхбузехьа — Кхокхада, къилбаа-малхбалехьа — Лаккха-Хьерах, къилбехьа — Лаха-Хьерах.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Бассахьа

**Бассахьа** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Мулкъойн эрк олучу хийистехь, Итон-Кхаьллан къилбаседа-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — БӀовтӀара а, Энистие а, къилбаседа-малхбалехьа — Борзе, къилба-малхбалехьа — ГутӀа а, Башан-кхелли а, Сайра а, къилба-малхбузехьа — Хьуьрика.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Хьуьрика

**Хьуьрика** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Посмэхк олучу хийистехь, Итон-Кхаьллан къилбаседа-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Къиелгие а, Жайние а Пешха а, къилбаседа-малхбалехьа — Энистие а, Меда а, БӀовтӀара а Бассахьа а, къилба-малхбузехьа — ЧӀуо а, Деха-Чу а, къилба-малхбалехьа ГутӀа а, Узмат-Кхелли а.

## Истори
Мулкъой бехаш хилла эвла.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Къиелгие

**Къиелгие** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна кӀотар.

## Географи
КIотар йу Мулкъойн эрк олучу хийистехь, Итон-Кхаьллан къилбаседа-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Жайние а, Чхьах а, къилбаседа-малхбалехьа — Хьаьлкана, къилба-малхбалехьа — Энистие а, БӀовтӀара а Бассахьа а, къилба-малхбузехьа — Хьуьрика.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
БӀовтӀара

**БIовтIара** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Мулкъойн эркан берд йистехь, Итон-Кхаьллан къилбаседа-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Эна-Йисте а, Къиелгие а, къилбаседа-малхбалехьа — Борзе, къилба-малхбалехьа — Бассахьа а, ГутӀа а.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Мух мерка

**Мух мерка** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштан кӏотар.

## Географи
КӀотар йу Орга олучу хийистехь.

Уллера нах беха меттигаш: къилбседехьа — Лаха-Хьерах а, Лаккха-Хьерах а, малхбузехьа — Итон-Кхаьлла, малхбалехьа — Хаз-кхелли.

## Билгалдахарш

## Литература
* 
Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Сайра

**Сайра** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Муьлкъой-Ахк олучу хийистехь, Итон-Кхаьллан къилбаседа-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — ГутӀа а, Хьуьрика а, ЧӀуо а, къилбаседа-малхбалехьа — Башан-кхелли, къилба-малхбузехьа — Ушкхаьлла а КӀонжаха а.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Деха-Чу

**Деха-Чу** — Нохчийчоьнан ГаланчӀожан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Тонгахойэрк олучу хийистехь, Акха-Бассан къилба-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Тиша-БархӀа а, ЦӀeна-БархӀа а, БархӀа а Уьйтта а, къилбаседа-малхбалехьа — ЧӀуо а, Хьуьрика а, къилбехьа — Ида, къилба-малхбалехьа — Эза, къилба-малхбузехьа — Гуоруо а, Тоьха а Сенах а.

## Билгалдахарш

Категори:ГаланчӀожан кӀоштан нах беха меттигаш
Тиша-БархӀа

**Тиша-БархIа** — Нохчийчоьнан ГаланчӀожан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу БархӀайн эрк олучу хийистехь, Акха-Бассан къилба-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Боьшна а, Уьйтта а, къилбаседа-малхбалехьа — ЦӀeна-БархӀа, къилба-малхбалехьа — ЦӀелтокхум, къилба-малхбузехьа — Гуоруо.

## Билгалдахарш

## Литература
* 
Категори:ГаланчӀожан кӀоштан нах беха меттигаш
Узмат-Кхелли

**Узмат-Кхелли** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Посмэхк олучу хийистехь, Итон-Кхаьллан къилбседа-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбседехьа БӀовтӀара а, Бассахьа а, къилбседа-малхбузехьа — Хьуьрика а, Деха-Чу а, къилбседа-малхбалехьа — ГутӀe а, Сайра а.

## Билгалдахарш

## Литература
* 
Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Дан-кхелли

**Дан-кхелли** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Зумсойн эрк олучу хийистехь, Итон-Кхаьллан къилбаседа-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Ушкхаьлла а, Башан-кхелли а, къилбаседа-малхбалехьа — Тумаран эркие а, Элка а, къилба-малхбалехьа — Хилдиехьа а, Кешта а, къилба-малхбузехьа — БугӀара.

## Билгалдахарш

## Литература
* 
Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Эйлер, Леонард

**Леона́рд Э́йлер** (; 1707 шеран 4 апрель (15 апрель), Базель, Швейцари — 1783 шеран 7 сентябрь (18 сентябрь), Петарбух, Россин импери) — швейцарийн, немцойн, Россин а математик, механик. Цо дукха къахьегна и Ӏилманаш кхио. Иштта цуьна дукха кхиамаш бу бина физикехь а, астрономехь а, кхоьчу Ӏилманашкахь а.

### Марканаш, ахча
2007 шарахь РФн Центробанкс арахийцира ахча Эйлеран 300 шо кхачарна. Иштта Эйлеран сурт дара швейцарийн 10 франк долу ахчан тӀехь а, Швейцарин, Россин, Германийн марканаш тӀехь а.

Сурт:Euler-USSR-1957-stamp.jpg|СССРн почтан марка,  1957 шо
Сурт:RR5110-0079R.gif|2007 шеран дато Россин ахча
Сурт:Euler-10 Swiss Franc banknote (front and back).jpg|Жима Эйлеран сурт т1ехь долуш Швейцарин ахча


## Библиографи
* Новая теория движения Луны. Л. Изд. АН СССР. 1934
* Метод нахождения кривых линий, обладающих свойствами либо максимума, либо минимума. М.-Л. ГТТИ. 1934
* Основы динамики точки. М.-Л. ОНТИ. 1938
* Дифференциальное исчисление. М.-Л. 1949
* Интегральное исчисление. В 3 томах. М. Гостехиздат. 1956-58
* Избранные картографические статьи. М.-Л. Геодезиздат. 1959
* Введение в анализ бесконечных. В 2 томах. М. Физматгиз. 1961
* Исследования по баллистике. М. Физматгиз. 1961
* Письма к немецкой принцессе о разных физических и философских материях. СПб. Наука. 2002. ISBN 5-02-027900-5, 5-02-028521-8. С. 720
* Опыт новой теории музыки, ясно изложенной в соответствии с непреложными принципами гармонии. пер. с лат. Санкт-Петербург. Рос. акад. наук, С.-Петерб. науч. центр, изд-во Нестор-История. 2007. ISBN 978-5-98187-202-0

## Билгалдахарш

## Литература
* Артемьева Т. В. Леонард Эйлер как философ . Философия в Петербургской Академии наук XVIII века. СПб. 1999.
* Башмакова И. Г., Юшкевич А. П. Леонард Эйлер. Историко-математические исследования. № 7. ГИТТЛ. М. 1954. с. 453—512
* Белл Э. Т. Творцы математики. М. Просвещение. 1979
* Гиндикин С. Г. Рассказы о физиках и математиках. 3-е изд., М. МЦНМО. 2001. с. 465. ISBN 5-900916-83-9
* Делоне Б. Н. Леонард Эйлер . Квант. № 5. 1974
* Котек В. В. Леонард Эйлер. М. Учпедгиз. 1961
* К 250-летию со дня рождения Л. Эйлера. Сборник. Изд-во АН СССР. 1958
** *Бурья А.* Смерть Леонарда Эйлера. С. 605—607.
* Летопись Российской Академии наук. том 1: 1724—1802. М. Наука. 2000. ISBN 5-02-024880-0
* Математика XVIII столетия . История математики в 3-х томах. Под редакцией А. П. Юшкевича. том 3. М. Наука. 1972
* Полякова Т. С. Леонард Эйлер и математическое образование в России. КомКнига. 2007. с. 184. ISBN 978-5-484-00775-2
* Прудников В. Е. Русские педагоги-математики XVIII—XIX веков. 1956
* Развитие идей Леонарда Эйлера и современная наука. Сб. статей. М. Наука. 1988. 525. ISBN 5-02-000002-7
* Юшкевич А. П. История математики в России. М. Наука. 1968

## Хьажоргаш

* *Гордин М.* Наводя мосты: Эйлер, Кулибин и техническое знание.
* Леонард Эйлер. Интернет-олимпиада для школьников. 
* Проект «Эйлер».
*  

;Эйлерас йазйинарш
* 
* 
* 
*
1707 шо

## Оцу шарахь бинарш
* Леона́рд Э́йлер (1707 шеран 4 апрель (15 апрель), Базель, Швейцари — 1783 шеран 7 сентябрь (18 сентябрь), Петарбух, Россин импери) — швейцарийн, немцойн, Россин а математик, механик, физик, астроном.
* Карл Линне́й (1707 шеран 23 май, Росхульт — 1778 шеран 10 январь, Уппсала) — шведин Ӏаламдовзархо а, лор а; массо а ораматан а, дийнатан а цхьаъ классификаци хӀоттинарг.
1783 шо

## Оцу шарахь белларш
* Леона́рд Э́йлер (1707 шеран 4 апрель (15 апрель), Базель, Швейцари — 1783 шеран 7 сентябрь (18 сентябрь), Петарбух, Россин импери) — швейцарийн, немцойн, Россин а математик, механик, физик, астроном.

## Оцу шарахь бинарш
* Симо́н Боли́вар (1783 шеран 24 июль, Каракас — 1830 шеран 17 декабрь, Санта-Марта, Колумби) — массарелла а Ӏаткъаме а, вевзуш волу а Америкехь йолу Испанин колонишан паргӀатъякхаран тӀемашан куьйгалхо.
Тумаран эркие

**Тумаран эркие** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Зумсойн эрк олучу хийистехь, Итон-Кхаьллан къилбаседа-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Башан-кхелли, къилбаседа-малхбалехьа — БашлагӀа, къилбехьа — Хилдиехьа, къилба-малхбалехьа — Кешта а, ИсмаьӀил-кхелли а, къилба-малхбузехьа — Дан-кхелли.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
БашлагӀа

**БашлагIа** — Нохчийчоьнан Шуьйтан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Вердыэрк олучу хийистехь, Шуьйта къилба-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа Мус-Кхаьлла а ГӀаьттин-Кхаьлла а, къилбаседа-малхбузехьа — Дехьа-Йисте а Ушкхаьлла а, къилбаседа-малхбалехьа — Мусолт-Эвла а, Бена а Бек-Кхаьлла а, къилба-малхбалехьа —  Сона, къилба-малхбузехьа — Элка.

## Билгалдахарш

Категори:Шуьйтан кӀоштан нах беха меттигаш
Доркъул-Чу

**Доркулчи** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Итон-Кхаьллан къилба-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Лаккха-Хьерах а, Лаха-Хьерах а, къилбаседа-малхбалехьа — Кешта а, ИсмаьӀил-кхелли а, Муьжие ара а, къилба-малхбалехьа — Зумса, къилба-малхбузехьа — Юр-Даар.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Кешта

**Кешта** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Зумсойн эрк олучу хийистехь, Итон-Кхаьллан къилбседа-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбседа-малхбузехьа — Дан-кхелли а, Тумаран эркие а, БугӀара а, къилбседа-малхбалехьа — Элка, къилба-малхбалехьа — ИсмаьӀил-кхелли а, Муьжие ара а, къилба-малхбузехьа — Хилдиехьа.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Юкъарашта

**Юкъарашта** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла ю Зумсойн эрк олучу хийистехь, Итон-Кхаьллан къилба-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа — Оьлгуза, къилбаседа-малхбузехьа — Бален-Хьевхьа а, Муьжие ара а, къилба-малхбузехьа — Зумса, къилба-малхбалехьа — ХутӀе-КӀажа.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Оьлгуза

**Оьлгуза** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Зумсойн эрк йу, Итон-Кхаьллан къилба-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Муьжие ара а, ИсмаьӀил-кхелли а, къилба-малхбузехьа — Бален-Хьевхьа а, Зумса а, къилба-малхбалехьа — Юкъарашта а, ХутӀе-КӀажа а.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
ХутӀе-КӀажа

**ХутIе-КӀажа йа Роьтин-КIажа** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна кӀотар.

## Географи
Эвла йу Зумсойн эркан бердйистехь, Итон-Кхаьллан къилба-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Юкъарашта а, Бален-Хьевхьа а Зумса а, къилба-малхбузехьа — Шикъара, къилба-малхбалехьа — ЦӀеса.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Цацах

**Цацах** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Орга олучу хийистехь, Итон-Кхаьллан къилба-малхбузехьа.
Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбалехьа — Ботурча а, Амкхелли а, Тусхара а, къилбаседа-малхбузехьа — Тоьнга а, Бечий а, къилбаа-малхбалехьа — Шок-кхелли а, Виедача а, къилбаа-малхбузехьа — Луьнки а, ЦӀийла а.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Ӏал-кхелли

**Iал-кхелли** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Итон-Кхаьллан малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Чухушлана а, БӀавла а, Юьрдаха а, къилбаседа-малхбалехьа — Кхокхада, къилба-малхбалехьа — Ботурча а, Шок-кхелли а, Тусхара а, къилба-малхбузехьа — Амкхелли а, Тоьнга а.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Чухушлана

**Чухушлана ** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Итон-Кхаьллан къилбаседа-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Юрдаха а, Туьхм а, БӀавла а, къилбаседа-малхбалехьа — Эза, къилба-малхбалехьа  — Iал-Кхаьлла а, Амкхелли а, къилба-малхбузехьа — Тоьнга а, Бечиг а, Гезах а.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Амкхелли

**Амкхелли** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Итон-Кхаьллан малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбседа-малхбузехьа — Чухушлана а, БӀавла а, Ӏал-кхелли а, къилбседа-малхбалехьа — Кхокхада, къилба-малхбалехьа — Тусхара, малхбузехьа Тоьнга, малхбалехьа — Ботурча.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Юьрдаха

**Юьрдаха  ** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Тонгихойэрк олучу хийистехь, Акха-Бассн къилба-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — БӀавла а, Сенах а Элда-Пхьа а, къилбаседа-малхбалехьа — Эза, къилба-малхбалехьа — Чухушлана а, Тоьнга а Амкхелли а, къилба-малхбузехьа — Гезах а Пийж-Басса а.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Кхурие

**Кхурие** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Кхорхи (Цlийлахой-Эрк) олучу хийистехь, Итон-Кхаьллан къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа — Пкъиера, къилбаседа-малхбалехьа — ЦӀийла а, Луьнки а, къилбаседа-малхбузехьа — Шуьндели а, Пуожах а, къилба-малхбалехьа — Сакан йистие, малхбузехьа — Хьавхичу, къилба-малхбузехьа — ЧамгӀа.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Пкъиера

**Пкъиера** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Кхорхи (Цlийлахой-Эрк), Итон-Кхаьллан къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбалехьа — ЦӀийла а, Цацах а, къилбаседа-малхбузехьа — Хьорси-Пхьа а, Пуожах а, къилба-малхбалехьа — Сакан йистие а, Керистие а, малхбалехьа — Луьнки, малхбузехьа — Шуьндели.

## Билгалдахарш

## Литература
* 
Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
ПуогӀа

**ПуогӀа** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу МӀайстойн эркан бердйистехь, Итон-Кхаьллан къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: малхбузехьа - Банах, къилбаседа-малхбузехьа - БӀаьст-Хьаьвхьа, къилбаседа-малхбалехьа - Васар-кхелли а, ЦӀекхелли а, къилба-малбузехьа - ТӀуга а, Гуйда а, къилба-малбалехьа - Кхал, къилбехьа - Коче .

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
ЦӀекхелли

**ЦӀекхелли** — Нохчийчоьнан ГаланчӀожан кӀоштан дӀатесна эвла йу.

Лаьтта МӀайстойн эрк олучу хийистехь, Итон-Кхаьллан къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбалехьа — Шуьндели а, Бассах а, Хьорси-Пхьа а, къилбаседа-малхбузехьа — БӀаьст-Хьаьвхьа а, Комалха а, къилбаа-малхбалехьа — Хьавхичу, къилбаа-малхбузехьа — ПуогІа.

## Билгалдахарш

Категори:ГаланчӀожан кӀоштан нах беха меттигаш
ТӀуга

**ТӀуга** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Маистихи олучу хийистехь, Итон-Кхаьллан къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа — БӀаьст-Хьаьвхьа а, ПуогІа а, къилбаседа-малхбалехьа — ЦӀекхелли а, Хьавхичу а, къилбаседа-малхбузехьа — Комалха, къилба-малхбалехьа — ЧамгӀа.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
ЧамгӀа

**ЧамгӀа** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу ЧамгIой-Эрк олучу хи йистехьа, Итон-Кхаьллан къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбалехьа — Гор-Йист а, Керистие а, къилбаседа-малхбузехьа — ПуогІа а, Хьавхичу а ЦӀекхелли а, къилба-малхбалехьа — Хьаьнга, къилба-малхбузехьа — ТӀуьйли.

## Билгалдахарш

## Литература
* 
Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Пуожапхьаруо

**Пуожапхьаруо** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Кхорхи (ЦӀийлахойн эрк) олучу хийистехь, Итон-Кхаьллан къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа — Кхурие а, Пкъиера а, къилбаседа-малхбалехьа — Керистие а, Сакан йистие а, къилбаседа-малхбузехьа — Хьавхичу а, ЦӀекхелли а, къилба-малхбалехьа — Гор-Йист а, Гор-Йист а, къилба-малхбузехьа — ЧамгӀа.

## Билгалдахарш

## Литература
* 
Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Хьаьнга

** Хьаьнга  ** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Хьаьнгахой-Эрк олучу хийистехь, Итон-Кхаьллан къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — ЧамгӀа а, Пуожапхьаруо а, къилбаседа-малхбалехьа — Гор-Йист а, Керистие а, къилба-малхбалехьа — Кийр босса, къилба-малхбузехьа — КӀента.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Кийр босса

**Кийр босса** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Кериго олучу хийистехь, Итон-Кхаьллан къилбседа-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбседехьа — Керистие а, Сакан йистие а, къилбседа-малхбалехьа — ӀомуйтӀе а, Хьавхьа а Аттин бӀовтӀа а, къилбседа-малхбузехьа — Хьаьнга а, ЧамгӀа а, малхбузехьа — КӀента.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
КӀента

**КIента ** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Кхорхи (Цlийлахой-Эрк) хи йистехьа, Итон-Кхаьлла къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — ЧамгӀа, къилбаседа-малхбалехьа — Хьаьнга, къилба-малхбалехьа — Кийр босса, къилба-малхбузехьа — ТӀуьйли.

## Билгалдахарш

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
ТӀуьйли

**ТӀуьйли** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла. 1877 шеран картин тӀехь билгалйина Тебула аьлла.
Нохчийчохь уггара лаьккха ламан тIехь эвла йу, цун тIера дIа-яхна лаьккха Кавказан ламан цIе ТӀуьйли-лам (Тебулосмта)

## Географи
Эвла йу ТӀуьйли-лам тIехь, ТӀуьйли эрк олучу хийистехь, Гуьржийн дозантӀехь, Итон-Кхаьллан къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа — ЧамгӀа, къилбаседа-малхбалехьа — КӀента а, Хьаьнга а Кийр босса а, къилбаседа-малхбузехьа — ТӀуга.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Меда

**Меда** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Мулкъойн эрк олучу хийистехь, Итон-Кхаьллан къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбалехьа — БӀовтӀара а, Энистие а Бассахьа а, къилбаседа-малхбузехьа — Къиелгие а, Жайние а, къилбехьа — Узмат-Кхелли, къилба-малхбалехьа — ГутӀа а, Сайра а, къилба-малхбузехьа — Хьуьрика.

## Билгалдахарш

## Литература
* 
Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Шуьйта

**Шуьйта** () — Нохчийчоьнан Шуьйтан кӀоштан центр. 

Иза йу Шуьйтан йуьртан меттиган административан центр.

## Географи
Эвла йу Орган чӀажехь, Орга хина аьтто агӀо йистехь.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Хьакка а, Суьжа а Лакха-Варанда а, къилбаседа-малхбалехьа —  Зонах; къилба-малхбалехьа — Бекум-кхелла а, Пхьаьмта а, къилба-малхбузехьа — Вашандара, къилбехьа — Ваьрде а, ГӀуш-Корта а.

## Истори
1944 шарахь нохчий а, гӀалгӀай а махкахбаран а, Нохч-ГӀалгӀайн АССР дӀайаккхар а бахьана долуш, эвлан цӀе а хийцина, Советское тиллина цӀе эвла Дагестанера суьйлий балира. Нохч-ГӀалгӀайн АССР меттахӀоттийначул тӀаьхьа, эвлана хьалхалера цӀе а меттахӀоттийна ткъа суьйлий йуха Дегестане дӀа бигира.

## Бахархой

## Суьрташ

Файл:Ukreplenie Shatoy. Vozdvignuto v 1858 godu na okkupirovannykh zemlyakh taypa Hakkoy..jpg|Шуьйта цӀе йолу саьнгар, ян йолийна 1858 шарахь Хьаккойн тайпана латта тӀаьхь. Гуш йолу агӀо — къилбаседа-малхбале
Файл:Krepost (Ukreplenie) Shatoy. Vozdvignuto v 1858 godu na okkupirovannyh zemlyah taypa Hakkoy..jpg|Шуьйта цӀе йолу саьнгар, ян йолийна 1858 шарахь Хьаккойн тайпана латта тӀаьхь. Гуш йолу агӀо — къилбаседа-малхбузе
Файл:Storojevie bashni u seleniya Hakkoy do 1868 goda.jpg|Хьаккой бӀаьвнаш, сурт даьккхана хан 1868 шо
Файл:IMG 20180721 155740Шуьйта.jpg|Шуьйта
Файл:IMG 20180721 155747Шуьйта1.jpg|Шуьйта
Файл:IMG 20180721 160906Шуьйта.jpg|Шуьйта
Файл:IMG 20180721 161426Шуьйтара стадион.jpg|Шуьйтара стадион


## Дешар
* Шуьйтан  муниципальни юкъара ишкол .
* Шуьйтан муниципальни суьйренан юкъара ишкол .

## Билгалдахарш

Категори:Шуьйтан кӀоштан нах беха меттигаш

## Дешар

* Шуьйтан  муниципальни юкъара ишкол .
* Шуьйтан муниципальни суьйренан юкъара ишкол .
Шара-Орга

**Шара-Орга** — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштан коьрта эвла йу. Бахархой — 303 леррана 2010 шарахь.

Иза йу Шара-Орган йуьртан меттиган административан центр.

## Билгалдахарш

Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
Нажи-Йурт

**Нажи-Йурт** — Нохчийчоьнан Нажи-Йуьртан кӀоштан административан центр.

Иза йу Нажи-Йуьртан йуьртан меттиган административан центр.

## Географи

Эвла йу Нохчийчоьнан малхбален дакъан тӀехь, Соьлжа-ГӀалина къилба-малхбалехьа 111 километрехь йу, ДегӀаста дозанан гена йоцуш йу, Хаси-Эвлан къилба-малхбузехьа 30 километрехь йу, Ястий хинайистехь йу.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа йу — БуланхитӀа, къилбаседа-малхбузехьа йу — Бетти-Мохк, къилбаседа-малхбалехьа йу — Кешен-Эвла а, Бони-Эвла (Дагестан) а, къилбехьа йу — Билта а, МехкаштӀехьа а, къилба-малхбузехьа йу — Ишхой-Отар, малхбузехьа йу — Айти-Мохк а, СоврагӀа а, Ӏалара а, къилба-малхбалехьа йу — Чуьрча-Ирзе а, Гилна а, Зандакъ а.

## Истори
Эвла йиллина 1810 шарахь.

1944 шеран 23 февралехь коммунистийн Ӏедало нохчий а, гӀалгӀай а махкахбахар а, иштта Нохч-ГӀалгӀайн АССР дӀайаккхар а бахьана долуш, эвлан цӀе Андалалы аьлла хийцина яра. Эвла баьхкина Дагестанера суьйлий а СССР меттигашкара оьрсийн бахархой а.
1957 шеран 9 январехь Нохч-ГӀалгӀайн АССР меттахӀоттийна иштта меттахӀоттийна эвлан хьалхалера цӀе а. Коммунистийн харца Ӏедало баха охьахийшина болу суьйлийн дезна шаьш схьа баьхканча йуха баха.

Совет Ӏедал заманехь йуртахь латталелоран а, хьуна лелоран предпреятеш хилла. 1960-1990 шершкахь кӀоштахь тонка кхиоша хилла. 

## Бахархой

; Къаьмнийн хӀоттам
2010 шарахь Йерригроссийн бахархой ларарца къаьмнийн хӀоттам:

## Экономика
Нажи-Йуьртахь йу кибарчигийн завод. 1994 шарахьхиллачу ШолгӀа нохчийн тӀамехь завод йохийнера, 2006 шарахь меттахӀоттийра. Заводан арахецаран нуьцкъалла — 8 миллион кибарчигаш шарахь.

## Галерей

Нажи-Юрт (1).jpg|Нажи-Йурт
Нажи-Юрт (2).jpg|Нажи-Йурт
Нажи-Юрт (3).jpg|Нажи-Йурт
Нажи-Юрт (4).jpg|Нажи-Йурт
Нажи-Юрт (5).jpg|Нажи-Йурт
Нажи-Юрт (6).jpg|Нажи-Йурт
Нажи-Юрт (7).jpg|Нажи-Йурт
Нажи-Юрт (8).jpg|Нажи-Йурт
Нажи-Юрт (9).jpg|Нажи-Йурт
Нажи-Юрт (10).jpg|Нажи-Йурт
Нажи-Юрт (11).jpg|Нажи-Йурт
Нажи-Юрт (12).jpg|Нажи-Йурт
Нажи-Юрт (13).jpg|Нажи-Йурт
Нажи-Юрт (14).jpg|Нажи-Йурт
Нажи-Юрт (15).jpg|Нажи-Йурт
Нажи-Юрт (1).jpg|Нажи-Йурт


## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Нажи-Йуьртан кӀоштан нах беха меттигаш
Хилдиехьа

**Хилдиехьа** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Итон-Кхаьллан къилбаа-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Лаккха Исхой а, Лаха Исхой а, Дан-кхелли а, БугӀара а, ЧӀиннах а, къилбаседа-малхбалехьа — ИсмаьӀил-кхелли а, Муьжие ара а, Кешта а, къилба-малхбузехьа — Виедача, малхбалехьа — Бален-Хьевхьа а, Юкъарашта а, Зумса а, малхбузехьа — Лаккха-Хьерах а, Лаха-Хьерах а.

## Билгалдахарш

## Литература
* 
Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
ХӀима

**ХӀимa** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштан коьрта эвла.

Иза йу ХӀиман йуьртан меттиган административан центр.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга эркан бердйистехь, Шара эвлан къилбаседа-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш:къилбаседа — ДӀай,  къилбаседа-малхбузехьа — Аьлти-овл, къилбаседа-малхбалехьа — Кхиерие, къилба-малхбузехьа — Хьакъмада, къилба-малхбалехьа — Чайра.

## Истори
Йурта йола масийта эзар шо ду. Кхузахь шир бlовнаш а , гlаланаш а хилир совнахь, шира Хlимар маьлхан сахьт ду. Хlокха йуртар схьадаьлла ду Хlимой тайп. 

### Микротопонимаш
**КӀотарш а, эвлаш а:
* Аьлти-овл
* Басхойн овла
* БаьӀан чу
* Елиза
* Зун юххие
* Кхуоранчу
* Мирзийн овла
* Пхьачин овла
* Сай бийнача кхиерие
* ХӀидин овла
* Хохадичу
* Хьуна юккъие
* ЦӀэйн архӀа
* Чурчу ирзуо
* Шарипан овла
* Ӏалбаган овла
* Ӏумаран жиелуо

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
ДӀай

**ДӀай** () — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара эвла. Бахархой — 536 леррана 2010 шарахь.

Иза йу ДӀайн йуьртан меттиган административан центр.
Эвла йу Шара-Орга олучу хийистехь, Шара-Орган къилба-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбехьа — ЦӀеса, малхбалехьа — Нохч-Кела, къилбаседехьа а, къилбаседа-малхбалехьа а — Хьала-Кела а, Садой а.

## Билгалдахарш

Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
Эсилда

**Эсилда** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга олучу хийистехь, ХӀиман къилба-малхбузехьа.
Уллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа —  Шара а, ХӀиндой овл а, къилбаседа-малхбузехьа — Дукъа а, ГовлтӀа а Чихалда а, къилбаседа-малхбалехьа — МӀалчу-ХитӀе а, Хьакъмада а, къилбехьа — Хашалда, къилба-малхбузехьа — Борша-Куллаш а, Лаха-Хашалда а, къилба-малхбалехьа — ХӀиндуштара а, ХӀиндугӀа а.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
ХӀиндой овл

**ХIиндой овл** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга олучу хийистехь, ХӀимойн къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — ЖангӀолда а, ГӀалайн-Корта а, къилбаседа-малхбалехьа — Берд-КӀел а, Чайра а, къилба-малхбузехьа — Шара а, Чихалда а ГовлтӀа а, къилба-малхбалехьа — Хьакъмада а, МӀалчу-ХитӀе а ХӀиндуштара а.

## Билгалдахарш

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
Хьер-Кха

**Хьер-Кха ** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Донойн ломура догӀу хин йистехь, ХӀиман къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа — Ке-боссуо, къилбаседа-малхбузехьа — Етткерчие а, Кочие а Сандаха а, къилбаседа-малхбалехьа — Серчихи а, КӀесала а, къилба-малхбузехьа — Мозхие, къилба-малхбалехьа — Хуланда.

## Билгалдахарш

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
Берд-КӀел

**Берд-КIел** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга олучу хийистехь, ХӀиман къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — ХӀиндуштара а, ЖангӀолда а, Дукъа а ГӀалайн-Корта а, къилбаседа-малхбалехьа — Чайра а, ГӀази-Кха а, къилба-малхбузехьа — Хьакъмада а, Шара а.

## Билгалдахарш

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
МӀалчу-ХитӀе

**МIалчу-ХитIе ** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга олучу хийистехь,  ХӀимойн къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа — Хьакъмада, къилбаседа-малхбузехьа — Шара а, Берд-КӀел а ХӀиндой овл а, къилбаседа-малхбалехьа — ГӀази-Кха а, Чайра, къилба-малхбузехьа — Хашалда а, Лаха-Хашалда а, къилба-малхбалехьа — ХӀиндуштара.

## Билгалдахарш

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
Лаха-Хашалда

**Лаха-Хашалда** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга олучу хийистехь, ХӀима эвлан къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Борша-Куллаш а, Дукъа а Эсилда а, къилбаседа-малхбалехьа — МӀалчу-ХитӀе а Хьакъмада а, къилба-малхбалехьа — Хашалда, къилба-малхбузехьа — КӀесала.

## Билгалдахарш

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
ХӀиндугӀа

**ХIиндугIа ** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Хашалдой-Аьхк олучу хийистехь, ХӀимойн къилбехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — ХӀиндуштара, Лаха-Хашалда а МӀалчу-ХитӀе а, къилбаседа-малхбалехьа — Чайра, къилба-малхбузехьа — Хуланда.

## Билгалдахарш

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
ХӀиндуштара

**ХIиндуштара** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара эвла.

## Географи
Эвла йу Хашалдой-Аьхк олучу хийистехь, ХӀиман къилбехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — МӀалчу-ХитӀе а, ХӀиндой овл а, Хьакъмада а Шара а, къилбаседа-малхбалехьа — ГӀази-Кха а, Чайра а, къилба-малхбузехьа — Хашалда, къилба-малхбалехьа — ХӀиндугӀа, малхбалехьа — Лаха-Хашалда.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
ГӀази-Кха

**ГIази-Кха** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга олучу хийистехь, ХӀимойн къилбехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — ХӀима а, Цейкара а Аьлти-овл, къилбаседа-малхбалехьа — Босса, къилба-малхбузехьа — ГовлтӀа а, ХӀиндуштара а Чайра, къилба-малхбалехьа — РагӀхьалхие а, Кататла а, малхбалехьа — Ӏумаран жиелуо, малхбузехьа — ГӀалайн-Корта.

## Билгалдахарш

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
ГовлтӀа

**ГовлтӀа** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга олучу хийистехь, ХӀиман къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Шикъара, къилбаседа-малхбалехьа — Шара а, Чихалда а ХӀиндой овл а, къилба-малхбузехьа — Дукъа а, КӀесала а, къилба-малхбалехьа — Эсилда а, Лаха-Хашалда а Хашалда а.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
Борша-Куллаш

**Борша-Куллаш ** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга олучу хийистехь, ХӀимой къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Дукъа а, ГовлтӀа а Шикъара а, къилбаседа-малхбалехьа — МӀалчу-ХитӀе а,  Эсилда а Шара, къилба-малхбузехьа — КӀесала а, Серчихи, къилба-малхбалехьа — Лаха-Хашалда а Хашалда а.

## Билгалдахарш

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
Мозхие

**Мозхие** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Кочу ломура догӀу хин йистехь, ХӀиман къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа — Кочие, къилбаседа-малхбузехьа — Сандаха а, Кийр босса, а Хьаьнга (Итон-Кхелан кӀошт) а, къилбаседа-малхбалехьа — Ке-боссуо а, КӀесала а, къилба-малхбузехьа — ЧӀиеша (Гуьржийчоь).

## Билгалдахарш

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
ГӀалайн-Корта

**ГӀалайн-Корта** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга олучу хийистехь, ХӀимойн къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — ЖогӀалда, къилбаседа-малхбалехьа — Аьлти-овл а, Цейкара а ХӀима а, къилба-малхбузехьа — ХӀиндуштара а, ЖангӀолда а ХӀиндой овл а, къилба-малхбалехьа — Берд-КӀел а, ГӀази-Кха а.

## Билгалдахарш

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
Серчихи (эвла)

**Серчихи** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Хуландой-Аьхк олучу хийистехь. ХӀимойн къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбалехьа — КӀесала, къилба-малхбалехьа — Хуланда.

## Билгалдахарш

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
ЖангӀолда

**ЖангIолда** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга олучу хийистехь, ХӀимойн къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа — ЖогӀалда, къилбаседа-малхбалехьа — ГовлтӀа а, Цейкара а Аьлти-овл а, къилбаседа-малхбузехьа — ЦӀеса, къилбехьа — Чихалда, къилба-малхбалехьа — ХӀиндуштара а, Берд-КӀел а, Шара а, Хьакъмада а, къилба-малхбузехьа — Шикъара.

## Билгалдахарш

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
Хашалда

**Хашалда** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга олучу хийистехь, ХӀима эвлан къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Лаха-Хашалда а, Борша-Куллаш а, Дукъа а Эсилда а, къилбаседа-малхбалехьа — ХӀиндуштара а, МӀалчу-ХитӀе а Хьакъмада а, къилба-малхбалехьа — ХӀиндугӀа, къилба-малхбузехьа — Хуланда.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
Аьлти-овл

**Аьлти-овл** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга олучу хийистехь, ХӀиман къилбаседа-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — ЦӀеса а ХутӀе-КӀажа а, къилбаседа-малхбалехьа — Кири, къилба-малхбузехьа — ГовлтӀа а ХӀиндуштара, къилба-малхбалехьа — Ӏумаран жиелуо а, Кататла а, ХӀима а, Чайра а, малхбалехьа — Цейкара, малхбузехьа — ЖогӀалда.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
ЖогӀалда

**ЖогӀалда ** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу ХӀиман къилбаседа-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — ХутӀе-КӀажа (Итон-Кхаьллан кӀошт), къилбаседа-малхбалехьа — КӀеса, къилбехьа — Чихалда, къилба-малхбузехьа — Шикъара, къилба-малхбалехьа — Галикорт а, ХӀиндуштара а ЖангӀолда а.

## Билгалдахарш

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
Чихалда

**Чихалда** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга олучу хийистехь, ХӀиман къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Шикъара, къилбаседа-малхбалехьа — Шара а, ЖангӀолда а ХӀиндой овл а, къилба-малхбузехьа — ГовлтӀа а, Дукъа а, Борша-Куллаш а, къилба-малхбалехьа — Эсилда а, Лаха-Хашалда а Хашалда а.

## Билгалдахарш

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
Цейкара

**Цейкара** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга олучу хийистехь, ХӀиман дуьхьала.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Аьлти-овл а, ЖангӀолда а, къилбаседа-малхбалехьа — Кири, къилба-малхбузехьа — ГовлтӀа а, ХӀиндуштара а, къилба-малхбалехьа — Ӏумаран жиелуо, Кататла а, РагӀхьалхие а, малхбалехьа — Босса, малхбузехьа — ЖогӀалда.

## Билгалдахарш

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
Хилиди

**Хилиди** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Кенхи-эхк хийистехь, Шаран къилбаседа-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — БутӀи а, Кабардатли а, къилба-малхбузехьа — Бицухе.

## Билгалдахарш

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
Кочие

**Кочие** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга олучу хийистехь, ХӀиман къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Кийр босса а, Хьаьнга а Хьаьвхьа (Итон-Кхаьллан кӀошт), къилбаседа-малхбалехьа — Шикъара а, КӀесала а Дукъа а, къилба-малхбузехьа — Сандухой, къилба-малхбалехьа — Мозхие а, Серчихи а Хуланда а.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
Ке-боссуо

**Ке-боссуо** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга олучу хийистехь, ХӀиман къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Кочие а, Хьавхьа (Итон-Кхаьллан кӀошт) а, къилбаседа-малхбалехьа — КӀесала а, Дукъара а, къилба-малхбузехьа — Сандаха а, Мозхие а, къилба-малхбалехьа — Серчихи а, Хуланда а.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
1606 шо

## Оцу шарахь бинарш
* Ре́мбрандт Ха́рменс ван Рейн (1606 шеран 15 июль, Лейден, Нидерландаш — 1669 шеран 4 октябрь, Амстердам, Нидерландаш) — Нидерландин художник, гравёр, ӀиндагӀан а, серлонан а сийлахь воккху говзанча, Голландин сурташ дахкаран «дашо бӀешеран» воккху векал.
ХӀанкъула

**ХӀанкъула  ** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу БутӀи эркан йистехь, ХӀиман къилбаседа-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Кири а, КӀеса а, къилбаседа-малхбалехьа — ХӀинда (ЧӀебарлойн кӀошт), къилба-малхбузехьа — Гайдхе а, Инубах а Кенхи, къилба-малхбалехьа — Ачилатли а, Кабардатли а.

## Билгалдахарш

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
Босса

**Босса** — Нохчийчоьнан Шаройн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга олучу хийистехь, ХӀиман къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Аьлти-овл а, ЦӀеса а, къилбаседа-малхбалехьа — Кири а, ХӀанкъула а, къилба-малхбузехьа —  ХӀима а, ГӀази-Кха а, къилба-малхбалехьа — Ӏумаран жиелуо а, Кататла а.

## Билгалдахарш

Категори:Шаройн кӀоштан нах беха меттигаш
Жима Хьорсана

**Жима Хьорсана** () — Нохчийчоьнан Шуьйтан кӀоштара эвла.

Иза йу Хьорсанан йуьртан меттиган йукъайогӀуш.

## Билгалдахарш

Категори:Шуьйтан кӀоштан нах беха меттигаш
Мус-Кхаьлла

**Мус-Кхаьлла**, **Мус-кхелла** () — Нохчийчоьнан Шуьйтан кӀоштара эвла.

Асланбек-Шериповн йуьртан меттиган йукъайогӀу.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Шуьйтан кӀоштан нах беха меттигаш
Борзе

**Борзе** цхьадолу хьосташкахь **Тумса-Борзе** () — Нохчийчоьнан Шуьйтан кӀоштан эвла. 

Иза йу Борзен йуьртан меттиган административан центр.

## Истори
Борзе — йуьхьанца Тумса йуьртан кӀотар хила, хӀинца Тумса йуьртал йокха йу.

1944 шаран 23 февралехь коммунистийн Ӏедало нохчий а, гӀалгӀай а махкахбахар а, иштта Нохч-ГӀалгӀайн АССР дӀайаккхар а бахьана долуш, эвлан цӀе «Альпийское» аьлла хийцина. Эвла баьхкина Дагестанера суьйлий.
1957 шаран 9 январехь Нохч-ГӀалгӀайн АССР меттахӀоттийна иштта меттахӀоттийна эвлан хьалхалера цӀе а. Коммунистийн харца Ӏедало баха охьахийшина болу суьйлийн дезна шаьш схьа баьхканча йуха баха.

## Билгалдахарш

## Литература
* 
* 
* 

Категори:Шуьйтан кӀоштан нах беха меттигаш
Бена (Шуьйтан кӀошт)

**Бена** () —  Нохчийчоьнан Шуьйтан кӀоштара эвла.

Асламбек-Шерипован йуьртан меттиган йукъайогӀу.

## Билгалдахарш

Категори:Шуьйтан кӀоштан нах беха меттигаш
Гоьргача

**Гоьргача** () — Нохчийчоьнан Шуьйтан кӀоштара эвла.

Вашиндаран йуьртан меттиган йукъайогӀу.

## Географи
Юрт лаьтта Орган хин аьрру бердаца, кӀоштан центран Шуьйтан къилба-малхбузехь. 

Уггаре а уллера нах беха меттигаш ю: къилбаседехьа — Вашиндаройн эвла, къилбаседехьа — Нихала, къилб-малхбалехьа — ГӀуш-Корт, малхбузехь — РегӀадукъа, къилба-малхбузехь — Борзойн эвла.

## Билгалдахарш

Категори:Шуьйтан кӀоштан нах беха меттигаш
Бекум-кхелла

**Бекум-кхелла**, **Бекум-Кхаьлла** () — Нохчийчоьнан Шуьйтан кӀоштара эвла.

Иза йукъайогӀу  Пхьаьмтан йуьртан меттиган.

## Географи
Эвла йу Ваьрди-эрк хина аьтто агӀона йистехь, кӀоштан центр Шуьйтана къилба-малхбалехьа а йолуш.

Уллера нах беха меттигаш: малхбалехьа — Пхьаьмта, къилбехьа — Уьрд-Юхе, малхбузехьа — Ваьрде а, ГӀуш-Корта а, къилбаседа-малхбузехьа — Шуьйта.

## Истори
Н. Зейдлица 1874 шеран хаамашца Терекан кӀоштан бахархой бехачу меттигийн тептарехь боху: Бекум-Кхела ( Орган кӀоштан 1-ра дакъа ) лаьтта Орга хин йистехь, 35 цӀено, божарийн бахархойн — 85, зударийн бахархой — 89 . 1883 шарахь Бекум-Кхела юьртахь 41 доьзал дара, божарийн бахархойн — 132, зударийн бахархойн — 118, юьртахь цхьа маьждиг дара.

## Бахархой

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:Шуьйтан кӀоштан нах беха меттигаш
Ваьрде

**Ваьрде** () — Нохчийчоьнан Шуьйтан кӀоштара эвла.

Пхьаьмтан йуьртан меттиган йукъайогӀу.

## Билгалдахарш

Категори:Шуьйтан кӀоштан нах беха меттигаш
Орса

**Орса** — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Ахкати олучу хийистехь, Шара-Орган къилбехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбалехьа — Макажа, къилбаседа-малхбузехьа — Маънех а, Инкота а, къилба-малхбузехьа — ХӀиндой овл, малхбалехьа — Хьаркъаруо.

## Бахархой

## Билгалдахарш

Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
Арие овл

**Арие овл** — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара эвла.

## Географи
Эвла йу Веданан къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбехьа — Буне, къилба-малхбалехьа — Макажа а, Тунжайн овл а Ихара а.

### Микротопонимаш
* Дукъа тIиехьа
* ГIаза цона
* Акълайн арие
* Махкачие
* Дакъайн дукъ
* ТIийхьие
* Якъшие
* Жа деллача
* Старчиекартие
* Шина коьртан йукъ
* Осхара овл
* Герги овл
* ИгIа овл
* ГутIахой
* Хин коьртие
* БIагаша овл
* Гидайн овл
* Ригахойн лам
* Хьаркъаруо

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
Ихара

**Ихара**, **Ихара-Овл** — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара эвла.

## Географи
Эвла йу Веданан къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбалехьа — Хо, къилбаседа-малхбузехьа — Макажа, къилба-малхбузехьа — Хьаркъаруо а, Тунжайн овл а, Буне а, къилба-малхбалехьа — ТӀандо а, Ансалта а (Дагестан).

## Галерей

Сурт:Нагорные сани стоят у жилого дома в ауле Ихорой.jpg|Ихара
Сурт:Сушка навоза на стене дома в ауле Ихорой.jpg|Ихара
Сурт:Старик за кузнечной работой в ауле Ихорой.jpg|Ихара
Сурт:Навивание основы для тканья в ауле Ихорой.jpg|Ихара
Сурт:Женщина за стацким станком в ауле Ихорой.jpg|Ихара
|Ихара


## Билгалдахарш

Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
Куланха

**Куланха** — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара эвла.

Хойн йуьртан меттиган йукъайогӀу.

## Билгалдахарш

Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
Хьаркъаруо

**Хьаркъаруо, Хьаркъруо** —  Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара эвла.

Хойн йуьртан меттиган йукъа йогӀу.

## Бахархой

## Географи
Лаьтта Ансалта хина йистехь.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбалехьа — Ихара, къилбаседа-малхбузехьа — Макажа, къилба-малхбалехьа — ТӀандо а, Анаста (ДегӀаста) а, малхбузехьа — Тунжайн овл а, Буне а.

## Билгалдахарш

## Литература
* 
* 
Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
ХӀинда

**ХӀинда** — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара эвла.

## Географи
Эвла йу Веданан къилба-малхбузехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбалехьа — Макажа а Тунжайн овл а, къилба-малхбузехьа — БутӀи а, Кири а (Шаройн кӀошт), къилба-малхбалехьа — Садо-Эвла а, Ансалта а Шодрода (ДегӀаста).

## Билгалдахарш

Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
ТӀундакхуо

**ТӀундакхуо** — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орган къилба-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Ӏалхан овл а, ЦӀикара а, къилбаседа-малхбалехьа — Эбуз овл а, Макажа а, къилба-малхбузехьа — Буне а, Тунжайн овл а, къилба-малхбалехьа — Хьаркъаруо.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
Ӏалхан овл

**Ӏалхан овл** — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орган къилба-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Арие овл, къилбаседа-малхбалехьа — Желашка а, ЧӀара овл а, къилба-малхбузехьа — ЦӀикара а, Буне а, къилба-малхбалехьа — Эбуз овл а, Куланха а.

## Билгалдахарш

Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
ЦӀикара

**ЦӀикара** — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Монахой а, Чубахкинача а Нохч-Кела а, къилба-малхбалехьа — Буне а, Тунжайн овл а, къилбаседа-малхбалехьа — Макажа а, Арие овл а, малхбузехьа — Инкота, къилбаседехьа Миммайн овл.

## Билгалдахарш

Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
Бассахуо

**Бассахуо** — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орган къилба-малхбалехьа.

## Истори
1889 шарахь Бассахуо эвлахь йара 43 керт, 124 божарий, 197 зударий, шаберш 321, къам. нохчий, бусулбанаш.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
Ригахуо

**Рига ** — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара эвла.

Макажан йуьртан меттиган йукъайогӀу.

## Билгалдахарш

Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
Мали овл

**Мали овл** — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга къилба-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Тунжайн овл, къилбаседа-малхбалехьа — Эбуз овл а, Хьаркъаруо а Куланха а, къилба-малхбузехьа — ХӀинда, къилба-малхбалехьа — Орса.

## Билгалдахарш

Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
Желашка (ЧӀебарлойн кӀошт)

**Желашка** — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орган къилба-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — ПатӀайн овл а, ТӀушик овл а Миммайн овл а, къилба-малхбалехьа — Къоьзана, къилба-малхбузехьа — Ӏалхан овл, къилба-малхбалехьа — ЧӀара овл.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
Торсунан овл

**Торсунан овл** — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орган малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Пхьарайн овл а, Ригахуо ‎ а, къилба-малхбузехьа — Ӏарпи овл а, Миммайн овл а, ТӀушик овл а ПатӀайн овл а.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
Ӏарпи овл

**Ӏарпи овл** — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Нижлойн-Ахк олучу хийистехь, Шара-Орган малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — БагӀай овл а, Жубиг овл а ГӀези овл а, къилбаседа-малхбалехьа — Пхьарайн овл, къилба-малхбалехьа — Миммайн овл а, ТӀушик овл а, къилба-малхбузехьа — Чуьрейн мохк.

## Билгалдахарш

Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
БагӀай овл

**БагӀай овл**, **Бакъин овл** — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Нижлойн-Ахк олучу хийистехь, Шара-Орган къилбаседа-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Жубиг овл а, Хьевхьа цӀогуние а, къилбаседа-малхбалехьа — ГӀези овл, къилба-малхбалехьа — Чуьрейн мохк а, Ӏарпи овл а, къилба-малхбузехьа — Нижала.

## Билгалдахарш

Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
Хьевхьа цӀогуние

**Хьевхьа цӀогуние** — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орган къилбаседа-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Лаьшкара а, Саьрбала а, къилба-малхбалехьа — Жубиг овл а, ГӀези овл а, къилба-малхбузехьа — Богачара.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
Жубиг овл

**Жубиг овл**, **Жубиган овл**, **Жубиган-овл** — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орган къилбаседа-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Хьевхьа цӀогуние а, Лаьшкара а Саьрбала, малхбалехьа — ГӀези овл, къилба-малхбалехьа — БагӀай овл а, Чуьрейн мохк а, къилба-малхбузехьа —  Нижала а, Дургойн овл а.

## Билгалдахарш

## Литература
* 
Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
Дургойн овл

**Дургойн овл** — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга олучу хийистехь.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Богачара, къилбехьа — ЦӀиндойн овла, къилба-малхбалехьа — Батин овл а, Кула а Нохч-Кела а, малхбузехьа — Шара-Орга, къилба-малхбузехьа — ДӀай.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш
ЦӀиндойн овла

**ЦӀиндойн овла** — Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштара дӀатесна эвла.

## Географи
Эвла йу Шара-Орга олучу хийистехь, Шара-Орган къилба-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбалехьа — Чубах-Кенерой, къилбаседа-малхбузехьа — ДӀай, къилба-малхбалехьа — Маънех а, Инкота а Кири а.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

Категори:ЧӀебарлойн кӀоштан нах беха меттигаш