Авиапошт

**Авиапо́шт**, йа **авиацин по́шт** (), — пошто дIайохьуьйтург авиацин гӀоьнца хӀаваан новкъа дӀахьуш долу поштан зӀен тайпа. Уггаре керла хIаваан поштан тайпа.

Авиапоштан лерина филателин дакъанах аэрофилатели олу.

## Гайтар
Авиапоштехула дӀайохьуьйтург дӀакхачоран хан, лаьтта тӀехулачулла сиха йу, амма авиапоштан мах лакхара бу кхечу тайпана поштан зӀел. Авиапошт хила тарло цхьаъ бен боцу пошт дӀайахьаран гӀирс, нагахь адресат кхечу пачхьалкхехь йа кхечу континентехь велахь, ткъа кехат сиха дӀакхачо иэшахь.

Авиапоштехула дӀадахьийтина кехатах *[[аэрограмма]]* а, *авиапоштан кехат* (*авиакехат*) а олу. Аэрограмма олу къевлина авиакехатах, арахьара дакъа леладо адресан а, кхин тӀе конвертан меттана а.

. Пачхьалкхе хьаьжжина лело тарло кхин башха *[[авиапоштан марка]]наш*.

Stamp Italy 1917airmailC1.png|
Thailand Post — Imprinted airmail etiquette EN TH (2006).jpg|


## Истори

### Йуьхьиг

Кехаташ хӀаваэхула кхехьийта долийна авиапошт йукъайалале дуккха а хьалха.

### Хьалхара авиапоштан рейсаш

1903 шарахь аэропланаш йукъаевлича пошта лелор дагадеира цуьнца. Дуьххьара официалан  хилира 1911 шеран 18 февралехь ХӀиндехь АллахIабадера , оцу 13 км ехачу рейсаца Пеке Анрис дӀакхачийра 6,6 эзар кехат, царех 250 лерина открытка. Кехаташна тӀетоьхнера лерина штемпель йозанца: *«First aerial post. U. P. Exhibition. Allahabad. 1911»* («Хьалхара хӀаваан пошт. Цхьаьнатоьхна къоман гайтам. АллахӀабад. 1911 ш.»). Лерина штемпель АллахӀабадан авиапоштан цӀиен басарца хӀоттадора, белхан корреспонденцин кӀезиг дакъа Ӏаьржа беса штемпель тоьхна дара. Штемпель кечдинера ХӀиндин правительствон заказаца поштан урхалло Алигарх гӀалахь, иза ша-тайпана ду: клише йохийра сихха пошт дӀакхаьччи. Штемпель тӀехь йу Азин лаьмнаш тӀехула тӀомадоьду бипланан :

Штемпелан проект йиллина авиапошт йахийтинчу , цуьнан автомобилан фирма йара, 1908 шарахь авиаклуб а йиллира. Авиапошт дӀайахьаран дела ахча дӀаделира «Оксфорд а, Кембридж а» хьешан цӀийнан ингалсан студенташна хьалхара.

, иза йолаелира йалх кӀира хьалха .


Stamp of Ukraine s38.jpg|
Stamp of Ukraine s39.jpg|Изза


1919 шарахь пилот Хаббард Эддис (*Eddie Hubbard*) дӀадаьхьина 60 кехат Ванкуверера (Канада) Сиэтле (АЦШ) **' кеманахь.


[[Австрали|Австралехь]] авиапоштаца корреспонденци дӀакхачон дуьххьарлера [[Барт|контракт]] кхечира къоначу [[авиакомпани]]н ''[[Qantas]]'' (х йацйина), болхбан йолаелира 1922 шеран ноябрехь. Дуккха а кхечу рейсийн [[кема]]наш, **' бипланан санна, авареш хилира, ткъа цхьерш чекхъевлира бохамашца. ТӀаккха а, 1920-гӀа шерашкахь авиарейсаш йора дукха мехкашкахь.

1928 шарахь арахецна Шют Невилан «» жайнахь пилотан-ветеранан монолог йу, цуо схьагойту авиации хӀоттаран гуонахьара йерриг атмосфера:

### Хьалхара авиапоштан рейсаш
, цуьна цхьа могӀа шен кхолламашкахь гайтина иза (роман «Къилбан поштан», кхин а).

## Авиапоштан марканаш

.

.

.

Советийн поштан терминологехь, 1932 шо кхаччалц авиапоштах официалан «хӀаваан пошт» олура, цул тӀаьхьа цхьа хан йаьлчи тӀеийцира *«Ави*'о**пошт»''.

== Коллекци гулйар ==

Поштан Ӏалашонна кеманаш лело доладале [[поштан марка|марканийн]] [[коллекци гулйар]] даьржина дара, [[филателист]]аш тидамца хьовсура авиапошт кхиаре, дуьххьара кехаташ тӀома доьду меттигех лаьцна хаамаш гулбан мало ца йора, оцу рейсашца шеш кехаташ а дохьуьйтора. Ӏедало дукха хьолахь тайп-тайпана [[леррина йайар]]ш лелайора [[дуьххьара тIома йахана конверт]]ашна тӀехь. Дукха меттигаш хилара пилото шен куьг йаздеш а.


Авиапошт а, иштта кхин поштан корреспонденци хӀаваэхула дӀакхачоран кепаш лелайо [[аэрофилатели]]с. Оцу областера уггаре инзаречех цхьа гулам бина [[Москох]]ан филателисто Л. Я. Мельниковс. Цуьнан «[[ССРС]]н авиапошт» [[Коллекци (филатели)|коллекци]] къобал йина дерриг дуьненан [[филателистийн гайтам]]ашкахь, масийттаза йаккхий дешийн мидалш йаьхна.

<gallery perrow=12 widths="200px" heights="200px">
USSRcoverKharkovUniversity.jpg|ССРС авиапоштан [[Харьковн къоман университет|Харьковн университетан]] (1979) 175 шо кхачарна лерина [[Исбаьхьа марка латийна конверт]], 1981 шеран 30 мартехь лелийна [[заказан кехат]]
Polar IL-86 original stamp 1981.jpg|ССРС авиапоштан [[цхьаьнаагIонан почтан карточка оригиналан маркица]] (1980) [[Ил-18]]Д [[Москох]] — [[Антарктида]] — Москох тIехгена тIомадахаран лерина 1981 шеран 10 февралехь лелийна
</gallery>



== Хьажа иштта ==


== Билгалдахарш ==


== Литература ==
*  
*  
* ''[[Блехман, Самуил Маркович|Блехман С.]]'' Почту доставляет самолёт II Филателия СССР. — 1967. — № 9.
* ''Лангер Ф.'' [http:IIwww.fmus.ruIarticle02Ilanger2.html Розовый Меркурий. О чём рассказали марки.] — : Связь, 1969. — 224 с. [См. ''Хайдарабад — воздушная почта''.] 
*  
* ''Притула В. В.'' Почтовые маяки Пятого океана. — : Радио и связь, 1982. — 104 с. — (Сер. Библиотека юного филателиста; Вып. 12).
* ''Соркин Е. Б.'' [http:IIfmus.ruIarticle02ISorkin.html#A19 Почта спешит к людям.] — : Знание, 1977. — 128 с. [См. ''На стремительных крыльях''.]
* **' [https:IIbooks.google.comIbooks?id=vB4YAAAAIAAJ&q=airmail&pgis=1#search Standard Handbook of Stamp Collecting] I  Committee on Publications. — New York, NY, USA: Thomas Y. Crowell, 1979. — P. 207—221. — ISBN 0-690-01773-1.

## Хьажоргаш

* 
* 
* [http:IIwww.ukrweekly.comIoldIarchiveIsearch.php?zoom_query=airmail&zoom_per_page=100&zoom_cat%5B%5D=-1&zoom_and=0 Архив] статей по авиапочте на сайте [http:IIwww.ukrweekly.comI «The Ukrainian Weekly»] (США)
* [http:IIcatalogue.klaseboer.comIvol1IhtmlIgermaair.htm «Germany Airmail»] — раздел авиапочты Германии в [http:IIcatalogue.klaseboer.comIvol1IhtmlIcatalog.htm каталоге] Эверта Класебоера ()
* 
* [https:IIweb.archive.orgIwebI20080211082944Ihttp:IIwww.briefmarkenverein-roedelheim.deIphilathemenIfreisler-luftpost1912.htm «Die Flugpost am Rhein und Main 1912»] — статья Хайнца Фрайслера () об авиапочте на Рейне и Майне в 1912 году на сайте [https:IIweb.archive.orgIwebI20080915123611Ihttp:IIwww.briefmarkenverein-roedelheim.deIstart.htm филателистического общества Рёдельхайма] (, Германия)

Авиапошт