open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Малиновка (Коми Республика)

**Малиновка** () — Коми Республикин Княжпогостан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац

## Билгалдахарш

Категори:Княжпогостан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Новоурлядински

**Новоурлядински** () — Челябинскан областан Верхнеуральскан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (48%), гӀезалой (8%), башкираш (9%), кхазакхаш (35%).

## Билгалдахарш

Категори:Верхнеуральскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Нови Мир (Троицкан кӀошт)

—

**Нови Мир** () — Челябинскан областан Троицкан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (88%), украинаш (5%), кхазакхаш (2%).

## Билгалдахарш

Категори:Челябинскан областан Троицкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Наследницки

**Наследницки** () — Челябинскан областан Бредин кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (56%), гӀезалой (8%), украинаш (12%), кхазакхаш (11%).

## Билгалдахарш

Категори:Бредин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Глазуновка (Челябинскан область)

**Глазуновка** () — Челябинскан областан Уйн кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (83%), гӀезалой (7%), башкираш (6%), кхазакхаш (4%).

## Билгалдахарш

Категори:Уйн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Курганни (Челябинскан область)

**Курганни** () — Челябинскан областан Нагайбакийн кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (54%), гӀезалой (7%), кхазакхаш (26%), Нагайбакаш (7%).

## Билгалдахарш

Категори:Нагайбакийн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Краснотал (Челябинскан область)

**Краснотал** () — Челябинскан областан Карталин кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (70%), гӀезалой (7%), украинаш (6%), кхазакхаш (10%).

## Билгалдахарш

Категори:Карталин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Тюбеляс

**Тюбеляс** () — Челябинскан областан Усть-Катаван гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (82%), гӀезалой (7%), башкираш (9%).

## Билгалдахарш

Категори:Усть-Катаван гӀалин гуо нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Ершовски

**Ершовски** () — Челябинскан областан Кизильскан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (52%), гӀезалой (6%), башкираш (17%), кхазакхаш (24%).

## Билгалдахарш

Категори:Кизильскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Ерал (станци)

**Ерал** () — Челябинскан областан Ашан кӀоштара станция.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (24%), гӀезалой (38%), башкираш (38%).

## Билгалдахарш

Категори:Ашан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Речной (Коми Республика)

**Речной** () — Коми Республикин Троицко-Печорскан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (12%), оьрсий (77%).

## Билгалдахарш

Категори:Троицко-Печорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Садови (Екатеринбург)

**Садови** () — Свердловскан областан Екатеринбург йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий, гӀезалой һ.б.

## Билгалдахарш

Категори:Екатеринбург нах беха меттигаш
Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Смородинка (Челябинскан область)

**Смородинка** () — Челябинскан областан Троицкан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (42%), гӀезалой (4%), башкираш (20%), кхазакхаш (32%).

## Билгалдахарш

Категори:Челябинскан областан Троицкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Алексеевски (Агаповкан кӀошт)

**Алексеевски** () — Челябинскан областан Агаповкан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (43%), гӀезалой (5%), башкираш (7%), кхазакхаш (43%).

## Билгалдахарш

Категори:Агаповкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Аткуль (Челябинскан область)

**Аткуль** () — Челябинскан областан Еткулан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (71%), гӀезалой (5%), украинаш (5%), башкираш (15%).

## Билгалдахарш

Категори:Еткулан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Зелени Лог (Челябинскан область)

**Зеленый Лог** () — Челябинскан областан Увельскан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (76%), гӀезалой (5%), кхазакхаш (15%), Нагайбакаш (4%).

## Билгалдахарш

Категори:Увельскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Нагайбакски

**Нагайбакски** () — Челябинскан областан Нагайбакийн кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (69%), гӀезалой (5%), кхазакхаш (17%), Нагайбакаш (5%).

## Билгалдахарш

Категори:Нагайбакийн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Тыелга

**Тыелга** () — Челябинскан областан Миассан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (85%), гӀезалой (5%), башкираш (7%).

## Билгалдахарш

Категори:Миассан гӀалин гуо нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Ключевка 2-я

**Ключевка 2-я** () — Челябинскан областан Чебаркулан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (79%), гӀезалой (4%), кхазакхаш (2%), Нагайбакаш (12%).

## Билгалдахарш

Категори:Чебаркулан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Бреды

**Бреды** () — Челябинскан областан эвла, Бредин кӀоштан административан центр.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (84%), гӀезалой (4%), украинаш (5%), кхазакхаш (3%).

## Билгалдахарш

Категори:Бредин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Кинжитай

**Кинжитай** () — Челябинскан областан Варнан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (50%), гӀезалой (4%), чувашаш (5%), кхазакхаш (41%).

## Билгалдахарш

Категори:Варнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Кожанов (Челябинскан область)

**Кожанов** () — Челябинскан областан Верхнеуральскан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (54%), гӀезалой (4%), башкираш (22%), кхазакхаш (18%).

## Билгалдахарш

Категори:Верхнеуральскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Лагерни (Челябинскан область)

**Лагерни** () — Челябинскан областан Троицкан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (75%), гӀезалой (4%), украинаш (6%), кхазакхаш (13%).

## Билгалдахарш

Категори:Челябинскан областан Троицкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Лазурни (Коми Республика)

**Лазурни** () — Коми Республикин Интан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (15%), оьрсий (77%), украинаш (16%).

## Билгалдахарш

Категори:Интан гӀалин гуо нах беха меттигаш
Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Ильинка (Республика Алтай)

**Ильинка** () — Республика Алтайн Шебалинан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (22%), оьрсий (78%).

## Билгалдахарш

Категори:Шебалинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Республика Алтайн нах беха меттигаш
Еткуль

**Еткуль** () — Челябинскан областан эвла, Еткулан кӀоштан административан центр.

## Бахархойн дукхалла

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (86%), гӀезалой (4%), башкираш (7%).

## Билгалдахарш

Категори:Еткулан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Александровка (Приморьен мохк)

**Александровка** () — Приморьен мехкан Спасскан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (84%), украинаш (13%).

## Билгалдахарш

Категори:Приморьен мехкан Спасскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Летягино (Челябинскан область)

**Летягино** () — Челябинскан областан Южноуральскан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (68%), украинаш (14%), кхазакхаш (5%), Нагайбакаш (4%).

## Билгалдахарш

Категори:Южноуральскан гӀалин гуо нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Светли (Чесман кӀошт)

**Светлое** () — Челябинскан областан Чесман кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (87%), украинаш (5%), кхазакхаш (3%).

## Билгалдахарш

Категори:Чесман кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Александровка (Тугулыман гӀалин гуо)

**Александровка** () — Свердловскан областан Тугулыман гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац.

## Билгалдахарш

Категори:Тугулыман гӀалин гуо нах беха меттигаш
Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Березовка (Бредин кӀошт)

**Березовка** () — Челябинскан областан Бредин кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (15%), гӀезалой (22%), башкираш (17%), кхазакхаш (45%).

## Билгалдахарш

Категори:Бредин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Кизильски

**Кизильски** () — Челябинскан областан эвла, Кизильскан кӀоштан административан центр.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (72%), башкираш (10%), марийш (11%), кхазакхаш (4%).

## Билгалдахарш

Категори:Кизильскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Лысково

**Лысково** () — Россин Федерацин гӀала, Нижни Новгородан областан Лыскован кӀоштан административан центр.

## Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан. 
## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 21851 стаг (2010 шо).

## Сахьтан аса

Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.

## Билгалдахарш

Категори:Лыскован кӀоштан нах беха меттигаш
Нагорни (Сосновскан кӀошт)

**Нагорни** () — Челябинскан областан Сосновскан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (56%), гӀезалой (16%), башкираш (11%), немцой (15%).

## Билгалдахарш

Категори:Челябинскан областан Сосновскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Октябрьски (Республика Алтай)

**Октябрьски** () — Республика Алтайн Усть-Коксанан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (6%), оьрсий (90%).

## Билгалдахарш

Категори:Усть-Коксанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Республика Алтайн нах беха меттигаш
Алексеевка (Надеждинскан кӀошт)

**Алексеевка** () — Приморьен мехкан Надеждинскан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (80%), украинаш (20%).

## Билгалдахарш

Категори:Надеждинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Гирьял, остановочни пункт

**Гирьял, остановочный пункт** () — Челябинскан областан Карталин кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: гӀезалой (100%).

## Билгалдахарш

Категори:Карталин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Каменни Речка

**Каменная Речка** () — Челябинскан областан Троицкан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (88%), украинаш (6%), кхазакхаш (1%).

## Билгалдахарш

Категори:Челябинскан областан Троицкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Красни Октябрь (Челябинскан область)

**Красни Октябрь** () — Челябинскан областан Варнан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (82%), украинаш (7%), марийш (7%), кхазакхаш (1%).

## Билгалдахарш

Категори:Варнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Черновски (Челябинскан область)

**Черновское** () — Челябинскан областан Миассан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (90%), марийш (7%).

## Билгалдахарш

Категори:Миассан гӀалин гуо нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Бруснични (Коми Республика)

**Бруснични** () — Коми Республикин Княжпогостан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (44%), оьрсий (42%), украинаш (7%), белорусаш (5%).

## Билгалдахарш

Категори:Княжпогостан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Вишневи (Ульяновскан область)

**Вишневый** () — Россин Федерацин Ульяновскан областан Радищеван кӀоштара эвла.
## Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга. 
## Бахархойн дукхалла

## Сахьтан аса

Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Радищеван кӀоштан индексаш 

Категори:Радищеван кӀоштан нах беха меттигаш
Екатериновка (Свердловскан область)

**Екатериновка** () — Свердловскан областан Красноуфимскан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).

## Билгалдахарш

Категори:Красноуфимскан гӀалин гуо нах беха меттигаш
Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Межозерни

**Межозерни** () — Челябинскан областан Красноармейскан кӀоштара станция.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац.

## Билгалдахарш

Категори:Челябинскан областан Красноармейскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Ключи (Снежинск гӀалин гуо)

**Ключи** () — Челябинскан областан Снежинск ГӀалин гуоанера эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (69%), гӀезалой (15%), башкираш (15%).

## Билгалдахарш

Категори:Снежинск ГӀалин гуоан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Руднични (Челябинскан область)

**Руднични** () — Челябинскан областан Бакал гӀалин гуо разъезд.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (45%).

## Билгалдахарш

Категори:Бакал гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Категори:Белхан категори
Александро-Невски (Челябинскан область)

**Александро-Невски** () — Челябинскан областан Нагайбакийн кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (71%), марийш (3%), кхазакхаш (19%), Нагайбакаш (4%).

## Билгалдахарш

Категори:Нагайбакийн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Андреевка (Хасанан кӀошт)

**Андреевка** () — Приморьен мехкан Хасанан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (94%), украинаш (6%).

## Билгалдахарш

Категори:Хасанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Большие Егусты

**Большие Егусты** () — Челябинскан областан Кыштыман гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (81%),  башкираш (17%).

## Билгалдахарш

Категори:Кыштыман гӀалин гуо нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Воробьевка (Козловкан кӀошт)

**Воробьевка** (, ) — Чувашин Козловкан кӀоштара эвла.

Поштан индекс — 429436. ОКАТО - 97219840002. Код КЛАДР - 2100800001400.

Налоган органан код  - 2137.

## Бахархой
Бахархойн дукхалла 16 стаг ( 2010 шо) .

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (91%).

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
*Чувашин энциклопеди.

Категори:Чувашин Козловкан кӀоштан нах беха меттигаш
Камышный (Челябинскан область)

**Камышни** () — Челябинскан областан Чесман кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (91%),  украинаш (5%), кхазакхаш (3%).

## Билгалдахарш

Категори:Чесман кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Ключи (Сысертан гӀалин гуо)

**Ключи** () — Свердловскан областан Сысертан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (93%), гӀезалой (3%), удмурташ (4%).

## Билгалдахарш

Категори:Сысертан гӀалин гуо нах беха меттигаш
Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Кукушка (Кировн область)

**Кукушка** () — Кировн областан Верхошижемьен кӀоштара дӀатесна эвла.

## Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.

## Сахьтан аса

Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.

## Билгалдахарш

Категори:Кировн областан дӀатесна нах беха меттигаш
Категори:Кировн областан Верхошижемьен кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Краснооктябрьски (Челябинскан область)

**Краснооктябрьски** () — Челябинскан областан Троицкан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (77%),  украинаш (9%), кхазакхаш (10%).

## Билгалдахарш

Категори:Челябинскан областан Троицкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Михеевка (Нижни Новгородан область)

**Михеевка** () — Россин Федерацин Нижни Новгородан областан Ардатован кӀоштара эвла.
## Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан. 
## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 349 стаг (2010 шо).

## Сахьтан аса

Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.

## Билгалдахарш

Категори:Нижни Новгородан областан Ардатован кӀоштан нах беха меттигаш
Лесной (Миассан гӀалин гуо)

**Лесной** () — Челябинскан областан Миассан ГӀалин гуоанера эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац.

## Билгалдахарш

Категори:Миассан ГӀалин гуоан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Новоозерни (Челябинскан область)

**Новоозерни** () — Челябинскан областан Верхнеуральскан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (51%),  украинаш (5%), башкираш (5%), кхазакхаш (37%).

## Билгалдахарш

Категори:Верхнеуральскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Николаевка (Партизанан кӀошт)

**Николаевка** () — Приморьен мехкан Партизанан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (93%), украинаш (7%).

## Билгалдахарш

Категори:Партизанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Просторни (Челябинскан область)

**Просторни** () — Челябинскан областан Агаповкан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (66%),  украинаш (7%), башкираш (6%), кхазакхаш (21%).

## Билгалдахарш

Категори:Агаповкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Селезни (Челябинскан область)

**Селезни** () — Челябинскан областан Озёрскан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (82%),  башкираш (18%).

## Билгалдахарш

Категори:Озёрскан гӀалин гуо нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Подгорни (Республика Алтай)

**Подгорни** () — Республика Алтайн Майман кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (97%), кхазакхаш (3%).

## Билгалдахарш

Категори:Майман кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Республика Алтайн нах беха меттигаш
Соколово (Коми Республика)

**Соколово** () — Коми Республикин Печора муниципалан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (80%), оьрсий (18%).

## Билгалдахарш

Категори:Печора муниципалан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Чисти (Челябинскан область)

**Чистый** () — Челябинскан областан Красноармейскан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: башкираш (42%), немцой (28%).

## Билгалдахарш

Категори:Челябинскан областан Красноармейскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Ямки (Вельскан кӀошт)

**Ямки** () — Россин Федерацин Архангельскан областан Вельскан кӀоштара дӀатесна эвла.
## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 шо).

2010 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.

## Билгалдахарш

Категори:Вельскан кӀоштан нах беха меттигаш
Тургояк (Миассан гӀалин гуо)

**Тургояк** () — Челябинскан областан Миассан ГӀалин гуоанера эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац.

## Билгалдахарш

Категори:Миассан ГӀалин гуоан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Петровски (Нагайбакийн кӀошт)

**Петровски** () — Челябинскан областан Нагайбакийн кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (34%), гӀезалой (4%), кхазакхаш (36%), Нагайбакаш (19%).

## Билгалдахарш

Категори:Нагайбакийн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Калинински (Бредин кӀошт)

**Калинински** () — Челябинскан областан Бредин кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (81%), гӀезалой (5%), башкираш (5%), кхазакхаш (5%).

## Билгалдахарш

Категори:Бредин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Центральни (Карталин кӀошт)

**Центральни** () — Челябинскан областан Карталин кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (68%), гӀезалой (17%), башкираш (13%), кхазакхаш (1%).

## Билгалдахарш

Категори:Карталин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Комсомольски (Варнан кӀошт)

**Комсомольски** () — Челябинскан областан Варнан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (44%), гӀезалой (17%), украинаш (11%), кхазакхаш (17%).

## Билгалдахарш

Категори:Варнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Озерни (Агаповкан кӀошт)

**Озерни** () — Челябинскан областан Агаповкан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (74%), гӀезалой (6%), башкираш (7%), кхазакхаш (8%).

## Билгалдахарш

Категори:Агаповкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Красни Яр (Пожарскан кӀошт)

**Красный Яр** () — Приморьен мехкан Пожарскин кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (16%), нанайш (18,10%), удэгейш (67%).

## Билгалдахарш

Категори:Пожарскин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Абезь (Коми Республика)

**Абезь** () — Коми Республикин Интан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (100%).

## Билгалдахарш

Категори:Интан гӀалин гуо нах беха меттигаш
Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Красни Яр (Уссурийскан гӀалин гуо)

**Красный Яр** () — Приморьен мехкан Уссурийскан гӀалин гуо эвла эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (92%), украинаш (8%).

## Билгалдахарш

Категори:Уссурийскан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Айкино (Коми)

**Айкино** () — Коми Республикин Усть-Выман кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (56%), оьрсий (36%), украинаш (5%).

## Билгалдахарш

Категори:Усть-Выман кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
БакугӀ

**БакугӀ** () — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мозель. 
## Географи
. 

## Бахархойн статистика

## Билгалдахарш

Категори:Мозель департаментан коммунаш
Категори:Францин гӀаланаш
Бели Бор (Коми)

**Белый Бор** () — Коми Республикин Троицко-Печорскан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (12%), оьрсий (72%), украинаш (9%).

## Билгалдахарш

Категори:Троицко-Печорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Богородск

**Богородск** () — Россин Федерацин гӀала, Нижни Новгородан областан Богородскан кӀоштан административан центр.

## Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан. 
## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 34070 стаг (2010 шо).

## Сахьтан аса

Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.

## Билгалдахарш

Категори:Нижни Новгородан областан Богородскан кӀоштан нах беха меттигаш
Возей

**Возей** () — Коми Республикин Усинскан гӀалин гуонера дӀатесна эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац

## Билгалдахарш

Категори:Усинскан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Запольски (Свердловскан область)

**Запольски** () — Свердловскан областан Верхотурьен гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).

## Билгалдахарш

Категори:Верхотурьен гӀалин гуо нах беха меттигаш
Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Ком

**Ком** () — Коми Республикин Койгородскан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (22%), оьрсий (70%), украинаш (7%).

## Билгалдахарш

Категори:Койгородскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Комаю

**Комаю** () — Коми Республикин Интан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (100%).

## Билгалдахарш

Категори:Интан гӀалин гуо нах беха меттигаш
Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Нюмыд

**Нюмыд** () — Коми Республикин Усть-Куломан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (45%), украинаш (40%).

## Билгалдахарш

Категори:Усть-Куломан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Оброчни (Коми Республика)

**Оброчни** () — Коми Республикин Лузан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (87%), оьрсий (13%).

## Билгалдахарш

Категори:Коми Республикин Лузан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Нижни Турунъю

**Нижний Турунъю** () — Коми Республикин Койгородскан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (6%), оьрсий (81%), украинаш (8%), гӀезалой (5%).

## Билгалдахарш

Категори:Койгородскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Черни Яр (Коми Республика)

**Черный Яр** () — Коми Республикин Усть-Выман кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (64%), оьрсий (30%), украинаш (6%).

## Билгалдахарш

Категори:Усть-Выман кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Верхняя Омра

**Верхни Омра** () — Коми Республикин Сосногорск муниципалан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (11%), оьрсий (71%), украинаш (15%), гӀезалой (5%).

## Билгалдахарш

Категори:Сосногорск муниципалан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Юкост

**Юкост** () — Коми Республикин Усинскан гӀалин гуонан йукъайогӀу станци.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац

## Билгалдахарш

Категори:Усинскан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Соколово (Челябинскан область)

**Соколово** () — Челябинскан областан Еткулан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (82%),  башкираш (14%).

## Билгалдахарш

Категори:Еткулан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Синегорье (Приморьен мохк)

**Синегорье** () — Приморьен мехкан Кавалерован кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (92%), украинаш (6%).

## Билгалдахарш

Категори:Кавалерован кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Кочмес (эвла)

**Кочмес** () — Коми Республикин Интан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (25%), оьрсий (55%), украинаш (11%), гӀезалой (14%).

## Билгалдахарш

Категори:Интан гӀалин гуо нах беха меттигаш
Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
РСФСР

**Россин Советан Федеративан Социалистийн Республика** (*оьрсийн маттахь — Росси́йская Сове́тская Федерати́вная Социалисти́ческая Респу́блика*) (**РСФСР**, наггахь иштта олура **Росси́йская СФСР**) — Россин Федерацин цӀе 1991 шеран 25 декабрь кхаччалц. И цӀе йукъайаккхина 1936 шарахь арахецна ССРС Конституцис. Цул хьалха, 1918 шеран 19 июль дуьйна цуьнан цӀе йара **Россин Социалисти́йн Федерати́ван Сове́тан Респу́блика**. Цу хенахь оцу пачхьалкхан йара кхин цхьаъ официальны йоцу цӀе — *Россин Федераци*, *Росси*. 1991 шеран 25 декабрехь республикин цӀе официально хийцира, амма 1978 шарахь йукъайаккхина советан конституци а, массо а даржан советаш болх беш йара 1993 шеран октябрь кхаччалц.

Дуьненахь хьалхара социалистийн пачхьалкх. Иза кхоьллира Россехь Октябран революци а йина.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Всесоюзная перепись населения 1926.РСФСР и её регионы.\\проект «Демоскоп Weekly» № 293—294
* РСФСР: Высшие органы власти: 1917—1991 
* Подборка статей журнала «Скепсис»:
# Юрий Семёнов «Россия: что с ней случилось в XX веке»
# Марк Васильев «Внутрипартийная демократия и социальное равенство в 1920 году»
# Мервин Мэтьюз «Становление системы привилегий в Советском государстве»
# Шейла Фицпатрик «Классы и проблемы классовой принадлежности в Советской России 20-х годов»
* сайт Раковского А. В. :
# Карта Европейской части СССР 1929 с областями и краями 
# Карта Азиатской части СССР 1929 с областями и краями 

Категори:РСФСР
Морозково (Серован гӀалин гуо)

**Морозково** () — Свердловскан областан Серован гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).

## Билгалдахарш

Категори:Серован гӀалин гуо нах беха меттигаш
Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Байкалово (Свердловскан область)

**Байкалово** () — Свердловскан областан эвла, Байкалован кӀоштан административан центр.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (98%).

## Билгалдахарш

Категори:Байкалован кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Бели Яр (Свердловскан область)

**Белый Яр** () — Свердловскан областан Артёмовскан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац.

## Билгалдахарш

Категори:Артёмовскан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Глубоки (Турински Слободан кӀошт)

**Глубокое** () — Свердловскан областан Турински Слободан кӀоштара дӀатесна эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий, гӀезалой һ.б.

## Билгалдахарш

Категори:Турински Слободан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Горни Щит

**Горный Щит** () — Свердловскан областан Екатеринбург йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (86%), гӀезалой (8%).

## Билгалдахарш

Категори:Екатеринбург нах беха меттигаш
Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Калиновски (Александровскан кӀошт)

**Калиновски** () — Россин Федерацин Ставрополан мехкан Александровскан кӀоштара эвла.
## Бахархойн дукхалла

## Билгалдахарш

Категори:Ставрополан мехкан Александровскан кӀоштан нах беха меттигаш
Карелино (ГӀезалойчоь)

**Карелино** () — Россин Федерацин ГӀезалойчоьнан Балтасин кӀоштара эвла.
## Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь. 
## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 1284  стаг (2010).

## Сахьтан аса

Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.

## Билгалдахарш

Категори:Балтасин кӀоштан нах беха меттигаш
Марамзино (эвла)

**Марамзино** () — Кировн областан Лебяжьен кӀоштара эвла.

## Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.

## Сахьтан аса

Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (95%).

## Билгалдахарш

Категори:Кировн областан Лебяжьен кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Михайловски Завод

**Михайловский Завод** () — Свердловскан областан Нижнесергинскан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (72%), гӀезалой (26%).

## Билгалдахарш

Категори:Нижнесергинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Мишина

**Мишина** () — Свердловскан областан Сосьван гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).

## Билгалдахарш

Категори:Сосьван гӀалин гуо нах беха меттигаш
Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Родники (Троицкан кӀошт)

**Родники** () — Челябинскан областан Троицкан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (85%), гӀезалой (4%), украинаш (6%), кхазакхаш (3%).

## Билгалдахарш

Категори:Челябинскан областан Троицкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Арсамаков, Исраил Магомедгиреевич

**Исраи́л Магомедгире́евич Арсама́ков** () — советски штангист, 1988 шарахь Сеулехь хилла йолу Олимпиадан чемпион, ССРС Сийлахь спортан говзанча (1988).

## Биографи
Цо чекхйаьккхира Нохчийн пачхьалкхан хьехархойн институтан физкультуран факультет. Иза вара «Динамо» клубехь. Иза ву хьалхара Нохч-ГӀалгӀайн Республикин Олимпиадан чемпион. 1990-гӀа шерашкахь иза вара Россин йеза атлетикин Федерацин президент.

Иза паргӀата кепар латар Ӏамош вара. Цуьна баккхий кхиамаш бара. Амма цуьнан тренеран Асланбек Дзгоев гира, цунна штанга дика керайирзини. Цо дӀавигира иза вевзаш волу йеза атлетикин тренеран тӀе Ибрагим Кодзоев. Цу хенара дуьйна йолайелира цуьна штангистан карьера.

Александр Скляренкос цуьнаца цхьана йазйина книга «Штангист Исраил Арсамаков».

## Кхиамаш
* 1988 шарахь Сеулехь хилла Олимпиадан чемпион (двоеборье — 377,5 кг; рывок — 167,5 кг; толчок — 210 кг).
* 1986 шарахь Болгарехь дуьненан чемпионатан дато совгӀатхо (двоеборье — 390 кг; рывок — 177,5 кг; толчок — 212,5 кг).
* 1986 шарахь Европин чемпион (двоеборье — 382,5 кг; рывок — 170 кг; толчок — 212,5 кг).
* ССРС чемпион 1985 а, 1986 а, 1988 а шерашкахь.
* ССРС Кубок йаьккхинарг 1979 а, 1980 а шерашкахь.
* Рывок яш ССРС чемпион 1979 шарахь — 160 кг.
* ССРС чемпион 1980 шарахь (рывок — 165, толчок — 197,5)
* Рывок яш ССРС чемпион 1981 шарахь — 172,5 кг.
* Толчок яш ССРС чемпион 1983 шарахь — 222,5 кг (в категории 90 кг).
* ССРС чемпионатан дато совгӀатхо 1982 а, 1983 а, 1987 а шерашкахь.

## Хьажоргаш
* «Исраил Арсамаков — первый олимпийский чемпион Чечено-Ингушетии» статья на сайте «Виват Ингушетия!»
* Повесть Александра Скляренко «Штангист Исраил Арсамаков» на сайте «Олимпийская атлетика»
* Интервью Исраила Арсамакова на сайте Viam Affectare Olympo

Категори:ССРС чемпионаш
Категори:Европин чемпионаш
Категори:Олимпиадан чемпионаш
Категори:ГӀалгӀайн спортхой
Категори:ССРС Сийлахь спортан говзанчаш
Самадов, Ибрагим Беркманович

**Ибраги́м Беркма́нович Сама́дов** (1968 шеран 18 июль, Мамакхин-КӀотар, Нохчийн Республика, ССРС) — нохчийн штангист, ССРС чемпион (1991), Европин чемпион (1992), дуьненан чемпион (1991) йуккъерачу йозаллин категорехь, ССРС Сийлахь спортан говзанча (1991).

## Биографи
Вина 1968 шеран 18 июлехь Нохчийн Республикин Соьлжа-ГӀалин кӀоштан Мамакхин-КӀотарехь. Иза йеза атлетика Ӏамо волавелира 12 шо кхаьчча. Цуьнан хьалхара тренер вара Валентин Чингисов. 1982—1984 шерашкахь иза Ӏаш вара Ворошиловградан спортан интернатехь. Цигахь цуьнан тренер вара Лев Пекарь. 1984 шарахь иза Соьлжа-ГӀале схьавеара. Цу хенар дуьйна цуьнан тренераш бара Ибрагим Кодзоев а, Адлан Магомадов а.

1989 шарахь цхьана йерригсоюзан кегирхойн йахьаллонашкахь цуьнан хьалхара допинг-тестас бакъхьара жоп делира. ШозлугӀа тестехь цуьнагахь допинг ца карийнехь а, цунна шин шеран говзалла йохира. Цуьнан дисквалификаци чекхйаьлча 1991 шарахь цо X ССРС халкъийн Спартакиадехь толам а беккхира, иза ССРС вовшахтоьхна тобана йукъа а йазвира. Донауэшингенехь хилла дуьненан чемпионатехь цо дашо мидал йаьккхира. Иза хилира йеза атлетикехь хьалхара нохчийн дуьненан чемпион.

1992 шарахь СНГ вовшахтоьхна тобанан йукъахь цо Сексардехь хилла Европин чемпионатехь толам беккхира. Цул тӀаьхьа цо Барселонехь хилла Олимпиадехь дакъа лецира. Цо цигахь 3-гӀа меттиг йаьккхира. Хиллачун реза воцуш, иза шен мидал пьедестал тӀе а йиллина дӀавахара. Цо и дарна бахьнехь Халкъашна йуккъера олимпиадан комитетас иза валлалц говзаллехь вохийра.

Кхоно и хан лахйира шина шара кхаччалц. Иза чекхйаьлча Самадов йуха а тренировкаш йолаян гӀортира. Нохчийн Республикехь оцу балхан аьтто ца хиларна, иза Кхазакхстане дӀавахара. Яхьаллонашкахь цо дакъалоцара Кхазакхстанан вовшаха тоьхна тобанан йуккъехь.

1997 шарахь Ибрагим Самадовс спорт йитира. Иза Нохчийн Республике схьавеара. ХӀинца иза тренер болх беш ву. 2010 шо дуьйна иза ву юниорашна йуккъехь Европин а, дуьненан а чемпион (2012), Россин чемпионатан а, Универсиадан а совгӀатхо (2013) Магомед Абуев Ӏамош.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Профиль на сайте Chidlovski.net
* http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/sa/ibragim-samadov-1.html 
* Профиль на сайте WSPORT — SHATOY
* Долг фортуны

Категори:ССРС чемпионаш
Категори:Европин чемпионаш
Категори:Дуьненан чемпионаш
Категори:Нохчийчоьнан штангисташ
Категори:ССРС Сийлахь спортан говзанчаш
Категори:Нохчийчоьнан тренераш
Половинка (Кондинскан кӀошт)

**Половинка** () — Россин Хантийн-Мансийн автономин гуонан Кондинскан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (72%), мансаш (20%), украинаш (3%).

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Хантийн-Мансийн автономин гуо администрацин сайт .
* поштан индексашан ОКАТОн сайт .

Категори:Хантийн-Мансийн автономин гуонан нах беха меттигаш
Категори:Хантийн-Мансийн автономин гуо Кондинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Половинка (Верхни Уфалейн гӀалин гуо)

**Половинка** () — Челябинскан областан Верхний Уфалейн ГӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац.

## Билгалдахарш

Категори:Верхний Уфалейн ГӀалин гуоан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Подгорни (Нагайбакийн кӀошт)

**Подгорни** () — Челябинскан областан Нагайбакийн кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (11%),  башкираш (7%), кхазакхаш (54%), Нагайбакаш (28%).

## Билгалдахарш

Категори:Нагайбакийн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Первомайски (Михайловкан кӀошт)

**Первомайское** () — Приморьен мехкан Михайловкан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (89%), украинаш (8%).

## Билгалдахарш

Категори:Приморьен мехкан Михайловкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Нови (Кизильскан кӀошт)

**Нови** () — Челябинскан областан Кизильскан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (16%), гӀезалой (5%), башкираш (14%), кхазакхаш (62%).

## Билгалдахарш

Категори:Кизильскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Ольховка (Сысертан гӀалин гуо)

**Ольховка** () — Свердловскан областан Сысертан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (42%).

## Билгалдахарш

Категори:Сысертан гӀалин гуо нах беха меттигаш
Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Березники (Троицкан кӀошт)

**Березники** () — Челябинскан областан Троицкан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (60%), гӀезалой (10%), украинаш (10%), кхазакхаш (12%).

## Билгалдахарш

Категори:Челябинскан областан Троицкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Никольски (Алтай Республика)

**Никольски** () — Республика Алтайн Чоянан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (64%).

## Билгалдахарш

Категори:Чоянан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Республика Алтайн нах беха меттигаш
Никольски (Уйн кӀошт)

**Никольски** () — Челябинскан областан Уйн кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (77%), гӀезалой (4%), башкираш (17%), кхазакхаш (2%).

## Билгалдахарш

Категори:Уйн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Краснояр (Башкирийчоь)

**Краснояр** — Башкирийчоьнан Белебейн кӀоштара эвла, иза Слакбашевски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 83 стаг (2009 шо).
Поштан индекс — 452016, код ОКАТО — 80209834004.
 
## Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.

Категори:Белебейн кӀоштан нах беха меттигаш
Зелени Бор (Екатеринбург)

**Зеленый Бор** () — Свердловскан областан Екатеринбург йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (88%), гӀезалой (6%), украинаш (7%).

## Билгалдахарш

Категори:Екатеринбург нах беха меттигаш
Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Ерзовка (Турински Слободан кӀошт)

**Ерзовка** () — Свердловскан областан Турински Слободан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац.

## Билгалдахарш

Категори:Турински Слободан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Горни (Миассан гӀалин гуо)

**Горни** () — Челябинскан областан Миассан ГӀалин гуоанера эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (26%),  башкираш (71%).

## Билгалдахарш

Категори:Миассан ГӀалин гуоан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Горни (Михайловкан кӀошт)

**Горный** () — Приморьен мехкан Михайловкан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (97%).

## Билгалдахарш

Категори:Приморьен мехкан Михайловкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Горни (Агаповкан кӀошт)

**Горни** () — Челябинскан областан Агаповкан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (79%), гӀезалой (5%), украинаш (5%), башкираш (5%), немцой (5%).

## Билгалдахарш

Категори:Агаповкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Горни (Аргаяшан кӀошт)

**Горни** () — Челябинскан областан Аргаяшан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (30%), гӀезалой (5%), башкираш (34%), кхазакхаш (31%).

## Билгалдахарш

Категори:Аргаяшан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Горки (Ирбитан гӀалин гуо)

**Горки** () — Свердловскан областан Ирбитан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.

## Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (94%).

## Билгалдахарш

Категори:Ирбитан гӀалин гуо нах беха меттигаш
Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш