open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ле Дреан, Сандра

**Ле Дреан Сандра**, йина 1977 шеран 13 майхь Реннехь (Иль-и-Вилен), французийн баскетболхо, левзина вингеран позицехь. Цуьнан локхалла – 187 см, иза йара Францин гулйина командин декъахо.

## Биографи
Даиман баскетбол йукъахь лаьттачу доьзалера йаларе терра, иза дӀакхийтира INSEPах 15 шо долуш. 1995 шарахь цуодуьххьарлера профессионалан контракт дира, дӀакхийтира Экс-ан-Провансах.Французийн элитера хьалхарчу шарахь иза хаьржира MVP.

2000 шарахь иза дӀакхийтира французийн элитера коьртачу шина клубах цхьаъ йолчу Валенсьенах. Цунна йукъахь цуо йаьккхира Францин пхиъ чемпионийн титул а, Федерацин йиъ турнир а, Францин биъ кад баьккхира.

Европин аренехь цуо хьалхий-тӀаьхьий доьазза  дакъа лецира Евролигин «Йеаннан финалехь», 2002 шарахь титул йаьккхира полякийн ЗБК «Арка Гдыня» клубера, ткъа цул тӀаьхьа 2004 шарахь а йаьккхира оццу къовсамхочуьнгара. 2001 шарахь французийн Бурж клубо новкъарло йира шен хьалхара титул йаккха. 2003 шо чекхдаьккхира Россин УГМК (баскетболан клуб) клубан дуьхьала.

2006 шарахь цуо сацам бира дозанал арахьа ловза хьажа. Иза дӀакхийтира чехин УСК Прага клубах, цуьнан ойла йара Брно клубаца къовсам латто. Иза деа шарахь левзира прагин клубехь, Чехи чемпионатехь хӀора шарахь оьшура «Брнона». Оцу деа шарахь иза левзира Евролигехь, кхузза аракхоьссира 1/8 финалехь, 2007 а, 2009 а шерашкахь  Москохан областера Спарта&К командо, 2010 шарахь Валенсияс. 2008 шарахь прагин клуба аьтту ца болу хьалхара раундах чекхйала.

Карьера чекхйаьккхира 2009-2010 шо чекхдолуш. Цуьнан тӀаьххьара ловзар хилира 2010 шеран 15 майхь Валансьенехь Зал Энохь цуьнан юбилей йолуш.

### Къоман гулйина команда
Сийна майкица цуьнан дебют хилира 1996 шеран 25 апрелехь Нимехь Къилба Корейн дуьхьала..

Оцу хенахь дуьйна цуо дакъа лецира цуьнан йерриг кампанешкахь. Иштта, дакъа лецира йеа Европин чемпионатехь, 1999 шарахь йаьккхира детин мидал цӀахь ловзучу Польшегара, цул тӀаьхьа деши даьккхира Францехь хиллачу  Европин чемпионатехь.

## СовгӀаташ
### Клубехь
;Дуьненайукъара
* Чемпион: 2002 шо, 2004 шо
* Евролигин вице-чемпион: 2001 шо, 2003 шо
;Къоман
* Францин чемпион: 2001 шо, 2002 шо, 2003 шо, 2004 шо, 2005 шо
* Францин кад баьккхинарг: 2000 шо, 2001 шо, 2002 шо, 2003 шо, 2004 шо
* Федерацин турниран толамхо: 2002 шо, 2003 шо, 2004 шо, 2005 шо

### Гулйина командехь
* Европин чемпионатан 2001 дешин мидал, 
* Европин чемпионатан 1999 детин мидал, 

### Шен совгӀаташ
* Зударийн баскетболан лигин MVP: 2005 шо
* Федерацин турниран MVP: 2003 шо
* Францин чемпионатан MVP (23 шо кхачанза): 1996
* 2010 шеран 27 июнехь совгӀат дина Французийн баскетболан федерацин Дешин боргӀалца.

## Билгалдахарш

## Арахьара хьажоргаш
*  Son blog-note officiel 
*  Le site de l'USK Prague

Категори:Францин баскетболхой
Категори:ЗБК «Экс-ан-Прованс» ловзархой
Категори:ЗБК «Валансьен» ловзархой
Категори:ЗБК УСК ловзархой
Категори:Баскетболхой 2000 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:Баскетболех ловзаран Францин гулйина командин ловзархой
Тучково (маьӀнаш)

*Тучково
*Тучково (Весьегонскан кӀошт)
*Тучково (Селиванован кӀошт)
Тюмень (маьӀнаш)

*Тюмень
*Тюмень (Оричин кӀошт)
*Тюмень (Троицкан кӀошт)
*Тюмень (Черемхован кӀошт)
*Тюмень (Юсьван кӀошт)
Удачни (маьӀнаш)

*Удачни
*Удачни (Аштаркханан область)
*Удачни (Красноярскан мохк)
Узлови (маьӀнаш)

*Узлови
*Узлови (Гурьевскан гӀалин гуо)
*Узлови (Краснознаменскан кӀошт)
Уржум (маьӀнаш)

*Уржум
*Уржум (Алейскан кӀошт)
*Уржум (Неян кӀошт)
*Уржум (Санчурскан кӀошт)
Усолье (маьӀнаш)

*Усолье
*Усолье (Владимиран область)
*Усолье (Костромин область)
*Усолье (Нижни Новгородан область)
*Усолье (Онеган кӀошт)
*Усолье (Оханскан кӀошт)
*Усолье (Коми Республика)
*Усолье (Самарин область)
*Усолье (Слободскойн кӀошт)
*Усолье (Холмогорин кӀошт)
Хункар

**Хункар** йа **Хуьнкар** хила мега:
* Хункар — Раштракави Рамдхари Сингхан «Динкар» эпосан поэма.
* Хункар — Истмала гӀалара ресторан (Туркойчоь).
## Хьажа иштта
* Император
* Шах
* Султан
* Хункар маьждиг (маьӀнаш)
Хотьково (маьӀнаш)

*Хотьково
*Хотьково (Думиничин кӀошт)
*Хотьково (Сычёвкан кӀошт)
*Хотьково (Шаблыкинан кӀошт)
Фастов (маьӀнаш)

*Фастов
*Фастов (Белгородан область)
*Фастов (Волгоградан область)
Эстони (маьӀнаш)

*Эстони
*Эстони (Алтайн мохк)
*Эстони (Красноярскан мохк)
Черепаново (маьӀнаш)

*Черепаново
*Черепаново (Верещагинан кӀошт)
*Черепаново (Кадуйн кӀошт)
*Черепаново (Калининградан область)
*Черепаново (Карагайн кӀошт)
*Черепаново (Костромин область)
*Черепаново (Красни Четайн кӀошт)
*Черепаново (Нижни Новгородан область)
*Черепаново (Салаватан кӀошт)
*Черепаново (Свердловскан область)
*Черепаново (Сиван кӀошт)
*Черепаново (Тюменан область)
*Черепаново (Чердынан кӀошт)
*Черепаново (Ярославлан область)
Тыхы

**Тыхы** () — Польшин Силезин воеводаллин гӀала.

## Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

## Бахархой

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Central Statistical Office / Główny Urząd Statystyczny

Категори:Польшин гӀаланаш
Черноярски (маьӀнаш)

*Черноярски
*Черноярски (Свердловскан область)
*Черноярски (станци)
Чудово (маьӀнаш)

*Чудово
*Чудово (Калининскан кӀошт)
*Чудово (Ковернинан кӀошт)
*Чудово (Окуловкан кӀошт)
*Чудово (Семёнован гӀалин гуо)
*Чудово (Старицан кӀошт)
*Чудово-3 (станци)
Реттиховка

**Реттиховка** () — Приморьен мехкан Черниговкан кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла

## Билгалдахарш

Категори:Приморьен мехкан Черниговкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Кисурин, Евгений Владимирович

**Кису́рин Евге́ний Влади́мирович ** (вина 1969 шеран 28 январехь, Новосибирскехь, РСФСР, ССРС) — советийн а, Россин а баскетболхо; тренер. Локхалла — 208 см. Россин спортан хьакъ долу говзанча (1994).

## Биографи
Баскетболех ловза волавелла Новосибирскехь. Хьалхара тренер — Уткин Виталий Федорович, цуо тидам бира къоначу похӀманчан ишколера физикин оьздангаллин хьехолехь.

Ишкол чекхйаккхарца Уткина дӀахьажийра Кисурин Ленинграде шен доттагӀ Кондрашин Владимир Петрович волчу. Кисурин дӀаийцира ленинградан «Спартак» йукъа, цуьнца цхьаьна, Кондрашинан хьехарца, дӀахӀоьттира Ленинградан хӀордкеманашдаран институте. Дукха дӀасалеларна а, ловзарша а дийзийтира Кисуринан ши шо даьлча физикин оьздангаллин институте дехьавала.

1989 шарахь дуьххьара кхайкхира ССРС гулйина команде.

## Карьера
2013 шеран 8 апрелехь хӀоттийра Петарбухан БК «Спартакан» коьрта тренеран декхарш кхочуш дан.

## Кхиамаш
* ДЧ-1994, 1998 детин совгӀатхо 
* ЕЧ-97 борзанан совгӀатхо.
* Жимахойн ЕЧ-90 детин совгӀатхо.
* Жимахойн ЕЧ-88 декъахо (5-гӀа меттиг)
* 1997 шарахь дакъа лецира Европин дерриг седарчийн матчехь.
* 1992 шеран ЛДП чемпион, 1991 шеран ССРС чемпионатан детин совгӀатхо
* Кхузза Россин чемпион: 1994/95, 1995/96, 1998/99
* Хорватин шозза чемпион: 1996/97, 1997/98
* 1987 шеран ССРС кад баьккхинарг 
* Евролигин-95/96 борзанан совгӀатхо

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Евгений Кисурин чуть было не погиб
* *Струнин С.* Евгений Кисурин: А корабелом я так и не стал // Спорт-экспресс. — 1991. — № 57 (31 октября). — с. 3.
* Профиль на сайте итальянской лиги

## Хьосташ
* 100 лет российского баскетбола: история, события, люди: справочник / Автор-составитель В. Б. Квасков. — М.: Советский спорт. — 274 с.: илл. ISBN 5-9718-0175-9

Категори:ССРС баскетболхой
Категори:Россин баскетболхой
Категори:БК «Спартак» Петарбух ловзархой
Категори:БК «Удине» ловзархой
Категори:БК ЦСКА Москох ловзархой
Категори:БК «Цибона» ловзархой
Категори:БК «Варезе» ловзархой
Категори:БК «Анвил» ловзархой
Категори:БК «Динамо» Москох ловзархой
Категори:БК «Арсенал» Тула ловзархой
Категори:БК «Антиб Шаркс» ловзархой
Категори:БК «Санкт-Петербург Лайонс» ловзархой
Категори:Баскетболех ловзаран ССРС чемпионаш
Категори:Баскетболан Россин гулйина командин ловзархой
Категори:Баскетболхой 2000 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:Россин баскетболан тренераш
Категори:БК «Спартак-Приморье» тренераш
Категори:БК «Химки-Подмосковье» тренераш
Категори:ЗБК «Динамо» Москох тренераш
Башминов, Александр Васильевич

**Башминов Александр Васильевич** (вина 1978 шеран 7 майхь, Ибресехь, Чувашийн АССР, РСФСР, ССРС) — Россин баскетболхо, левзина центровойн позицехь. ХӀинца баскетболан «Парма» клубан инарлин директор ву.

## Клубан карьера
Башминов Александр — перман хьовсархошна дукха веза, цара цунна «БӀов» аьлла цӀе тиллина. ХӀинца Александр доьзалца веха Пермехь. Иза хӀинца урамашкахь, туькнашкахь вевза, автографаш йоьху, цхьаьна суьрташ доху. Цуо цхьан а дӀатеттина вац, цундела пермхошна иза кхин чӀогӀа веза. Спортан говзанча ву. «Урал-Грейтехь» левзина 7 шарахь.

2012 шеран сентябрехь дуьйна БК «Парма» (Пермь) клубан инарлин директоран декхарш кхочушдеш ву.

## Кхиамаш
;ЦСКА
* Россин чемпион: 1996/1997, 1997/1998, 2002/2003, 2003/2004.
;«Урал-Грейт»
* Россин чемпион: 2000/2001, 2001/2002.
;«Спартак»
* Россин кад 2010/2011 баьккхинарг.

## Статистика

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш

* Профиль на сайте ПБК ЦСКА
* Профиль на сайте БК «Спартак»

Категори:Россин баскетболхой
Категори:БК «Самара» ловзархой
Категори:БК ПАОК ловзархой
Категори:БК ЦСКА Москох ловзархой
Категори:БК ЦСК ВВС ловзархой
Категори:БК «Урал-Грейт» ловзархой
Категори:БК «Триумф» ловзархой
Категори:БК «Спартак» Петарбух ловзархой
Категори:БК «Парма» ловзархой
Категори:Баскетболан Россин гулйина командин ловзархой
Категори:Баскетболхой 2000 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:Россин баскетболан функционераш
Шумиха (маьӀнаш)

*Шумиха
*Шумиха (Алтайн мохк)
*Шумиха (Бежаницин кӀошт)
*Шумиха (Болотнин кӀошт)
*Шумиха (Иланскан кӀошт)
*Шумиха (Карагайн кӀошт)
*Шумиха (Нытван кӀошт)
*Шумиха (Свердловскан область)
*Шумиха (Слюдянкан кӀошт)
Шура (маьӀнаш)

*Шура
*Шура (ГӀезалойчоь)
*Шура (Марий Эл)
*Шура (Кировн область)
Щёлково (маьӀнаш)

*Щёлково
*Щелково (Горицкан йуьртан меттиг)
*Щелково (Калязинан кӀошт)
*Щелково (Кашинан кӀошт)
*Щелково (Кимрин кӀошт)
*Щелково (Конакован кӀошт)
*Щелково (Междуреченскан кӀошт)
*Щелково (Ржеван кӀошт)
*Щелково (Ферапонтовскан йуьртан меттиг)
*Щёлково (Нижни Новгородан область)
*Щелково (Ярославлан область)
Крумин, Гаральд Иванович

**Крумин Гаральд Иванович** (кхин а **Круминьш Харальдс** (), вина 1894 шеран 21 июлехь Лифляндин губернин Ригин уездера  Сунцельн эвлахь— велла 1943 шеран 17 майхь, Коми АССР) — латышийн, советийн партин гӀуллакххо, журналист.

## Биографи
Вина йуьртара хьехархочун доьзалехь. 1905 шарахь чекхйаьккхина йуьртара килсера ишкол, деша хӀоьттира ригин гимназе.

Круминна боккха Ӏаткъам бора цуьнан воккхаха волчу вашас Альфреда а, йишас Герминас а, уьш оцу хенахь Латышийн социал-демократин белхалойн партин (ЛСДБП) декъахой бара. 1909 шерашкахь Крумин Гаральд кхин а йукъавахара ЛСДБП (ЛСД). 1910 шарахь цӀийнах хьожуш цуьнгахь карийра къайлаха марксистийн литература, иза дӀаваьккхира гимназера, араваьккхира Эзель гӀайрен тӀе меттигерачу мозгӀаран тергоне, цигахь кхин дӀа дийшира меттигерачу гимназехь. Амма 1912 шарахь иза дӀаваьккхира оцу гимназера а «тешаме ца хиларна».

1913 шарахь цуьнан аьтту белира Перновера гимнази чекхйаккха. Цул тӀаьхьа иза деша хӀоьттира Петарбухан университетан историн-филологин факультете. Цигахь иза хуьлу латышийн большевикийн Петарбухан «Прометей» кӀоштан партин кхолламан уггаре жигарчех цхьа. «Бакъдерг» газетехь йаззамаш, заметкаш, корреспонденцеш зорба туху. 1916 шарахь Петроградан университетан историн-филологин факультет чекхйаьккхинчул тӀаьхьа йуха Ӏедал тӀехьаделира, къайлаха вехира Псковехь. 1916 шарахь Москохахь цуо болх бира къайлаха РСДБП(б) Москохан а, Преснин а комитетийн латышийн кӀоштахь (Къилбаседа тоба).

## Сочиненеш
* Организация и управление производством, [М., 1920];
* Новая экономическая политика в промышленности, М., 1922;
* Пути хозяйственной политики, М., 1924;
* В борьбе за социализм, М., 1926;
* Основные вопросы хозяйства и оппозиция, М., 1927;
* Итоги и проблемы социалистического строительства, М.— Л., 1927;
* О НЭПе, М.— Л., 1929;
* Борьба за индустриализацию и задачи партии, М.— Л., 1929.

## Хьажоргаш
* Хронос. Крумин Гаральд Иванович
* Г. И. КРУМИН (1894—1943)
* [chel-portal.ru/?site=encyclopedia&t=Krumin&id=9230 Крумин (Круминьш) Геральд (Гаральд) Иванович]

### Хьовса хьоьху хьосташ
* *Паушикна Г. М.* Трагедия невиновных: Воспоминания. М.: 1965—1988. Машинопись 289 с. Архив Об-ва «Мемориал» Ф. 2, Оп. 1, Дело 92.

## Билгалдахарш

Категори:Большевикаш
Категори:ССРСхь репрессеш йинарш
Категори:Коммунистийн академин бакъ болу декъашхой
Бек, Клеменс

**Клеманс Бейкес** (йина 1983 шеран 19 октябрехь ГгӀанд-Синтехь) — тӀехьа ловзуш йолу французийн баскетболхо. Цуьнан локхалла 181 см.

## Биографи
Францин чемпион Сен-Аман клубаца, цунна йукъахь йисира иза лакхара лигера охьайаьлчи а, 2010 шарахь иза кхайкхира дуьненан чемпионатехь дакъа лаца. Францис йалхалгӀа меттиг йаьккхира.

Евро-2011 цуо йаьккхира борзанан мидал, цул тӀаьхьа детин мидал йаьккхира 2012 шеран Олимпийн ловзарийн.

2013 шеран аьхка цуо дӀакхайкхадо ша спортера дӀайала йоллу олийpour cause de blessure au genou l’empêchant de reprendre la compétition. En mars, elle annonce sa retraite sportive.

## Командаш

## Билгалдахарш

Категори:Францин баскетболхой
Категори:Баскетболех ловзаран Францин гулйина командин ловзархой
Категори:Баскетболхой 2012 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:ЗБК «Вильнёв-д’Аск» ловзархой
Категори:ЗБК «Кале» ловзархой
Категори:ЗБК «Валансьен» ловзархой
Категори:ЗБК «Тарб Жесп Бигор» ловзархой
Категори:ЗБК «Сент-Аман» ловзархой
Категори:ГӀуллакхаш дарна французийн Орденан кавалер (Франци)
Категори:Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхой
Нижнесилезин воеводалла

**Нижнесилезин воеводалла** (, ) — Польшин къилба-малхбузен декъера воеводалла. Коьрта гӀала — Вроцлав. Кхоьллина 1999 шарахь Вроцлаван, Легницкан, Еленегурскан, Валбжихскан, вовшахтоьхна цул сов Лешненскан, Калишскан воеводаллин цхьадолу дакъош тоьхна воеводаллех.

## Билгалдахарш

Категори:Польшин воеводаллаш
Юрьевец (маьӀнаш)

*Юрьевец
*Юрьевец (Нижни Новгородан область)
*Юрьевец (Вологдин область)
*Юрьевец (Новгородан область)
Ярови (маьӀнаш)

*Ярови
*Ярови (Калининградан область)
*Ярови (Кировн область)
*Ярови (Курганан область)
*Ярови (Ленинградан область)
*Ярови (Тюменан область)
Ярославль (маьӀнаш)

*Ярославль
*Ярославль (Смоленскан область)
*Ярославль (Кировн область)
Пуговкин, Михаил Иванович

**Михаил Иванович Пуговкин** () — советан а, оьрсийн театран а кинон актёр ву. ССРС къоман артист (1988).

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
* Михаил Пуговкин в фильмах Леонида Гайдая
* Михаил Пуговкин фото
* Биография М. И. Пуговкина
* Пуговкин Михаил Иванович  // Благовещенское высшее танковое командное училище

Категори:ССРС актёраш
Журавка

*Журавка (Черниговн область)
*Журавка (Белорусси)
*Журавка (Новосибирскан область)
*Журавка (Чернышковскан кӀошт)
*Журавка (Киквидзен кӀошт)
*Журавка (Жирновскан кӀошт)
*Журавка (Еланан кӀошт)
*Журавка (Ростовн область)
*Журавка (Тулин область)
*Журавка (Орёлан область)
Згода

*Згода (Белорусси)
*Згода (Люблинан воеводалла)
*Згода (Ловицкан повет)
*Згода (Великопольскан воеводалла)
*Згода (гмина Ланента)
*Згода (гмина Жихлин)
*Згода (Подкарпатан воеводалла)
*Згода (Западно-Поморскан воеводалла)
*Згода (Куявско-Поморскан воеводалла)
Ярцево (маьӀнаш)

*Ярцево
*Ярцево (Бабаеван кӀошт)
*Ярцево (Брянскан область)
*Ярцево (Владимиран область)
*Ярцево (Вожеган кӀошт)
*Ярцево (Дмитрован кӀошт)
*Ярцево (Енисейскан кӀошт)
*Ярцево (Залесскан йуьртан меттиг)
*Ярцево (Калугин область)
*Ярцево (Кировн область)
*Ярцево (Любытинан кӀошт)
*Ярцево (Макарьеван кӀошт)
*Ярцево (Навашинан кӀошт)
*Ярцево (Некоузан кӀошт)
*Ярцево (Новосокольникин кӀошт)
*Ярцево (Опочкан кӀошт)
*Ярцево (Палкинан кӀошт)
*Ярцево (Парфинан кӀошт)
*Ярцево (Подольскан кӀошт)
*Ярцево (Сандован кӀошт)
*Ярцево (Сошневскан йуьртан меттиг)
*Ярцево (Ступинан кӀошт)
*Ярцево (Тотьман кӀошт)
*Ярцево (Череповецан кӀошт)
*Ярцево (Щёкинан кӀошт)
*Ярцево (Юрьевецан кӀошт)
*Ярцево (Ярославлан кӀошт)
Димавичюс, Дарюс

**Димавичюс Дариус** (вина 1968 шеран 8 апрелехь Каунасехь ЛитССР ССРС ) — Литвхойн а, советийн а хилла баскетболхо, левзина веза форвардан позицехь. ХӀинца тренер ву.

### СовгӀаташ
* 1992 шеран Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхо.

## Хьажоргаш

## АХь
* 

Категори:Литван баскетболхой
Категори:БК «Жальгирис» ловзархой
Категори:БК «Ритас» ловзархой
Категори:БК УСК ловзархой
Категори:БК «Спарта» Бертранж ловзархой
Категори:БК «Свонс Гмунден» ловзархой
Категори:БК «Баррейренсе» ловзархой
Категори:БК «Брно» ловзархой
Категори:БК «Кауно Атлетас» ловзархой
Категори:Баскетболисташ 1992 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:Литван баскетболан тренерашl
Категори:Аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхой
Янковский, Олег Иванович

**Олег Иванович Янковский** () — советан а, оьрсийн театран а кинон актёр ву. ССРС къоман артист (1991).

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
* Сайт об Олеге Янковском
* Интервью с Олегом Янковским на сайте Inter-view.org
* Могила Олега Янковского

Категори:ССРС актёраш
Абдулов, Александр Гавриилович

**Александр Гавриилович Абдулов** () — советан а, оьрсийн театран а кинон актёр ву. РСФСР къоман артист (1991).

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
* Александр Абдулов Биографическая справка РИА Новости
* Александр Абдулов на сайте Наш Фильм
* Александр Абдулов на сайте Rusactors.ru
* Александр Абдулов  на сайте Рускино.ру
* 
* 

Категори:ССРС актёраш
Мишель, Сара

**Мишель Сара** ( йина 1989 шеран 10 январехь ГӀис-ОгӀанжисехь) – Франци баскетболхо, локхалла 180 см, ловзу турслочун позицехь.

Францин гулйина командин йукъахь 2015, 2017, 2021 шерашкахь цуо детин мидалш йехира, 2020 шарахь борзанан олимпийн мидал йаьккхира.

## Биографи
Жимахойн а, 20 шо кхачанза а Франци гулйина командехь, иза йара шен чкъоьран уггаре дика хила тарлуш ловзархо. 
Цуьнан LFB дебют хилира 2004 шеран 16 октябрехь 15 шо а, 9 бутт а болуш Буффалд Лоранан куьйгаллехь, цуо иза ЗБК «Валенсьен» йукъайоккху, Францин а, Европин а карарчу чемпионан ЗБК «Страсбург» клубан дуьхьала.

Цуо шен хьалхара профессионаланй контракт йаздира 26 майхь Валансьен командица, цунна урхалла хӀинца Эрве Кудрегахь ду, цунна гӀоле хета элитица болх беш. Иза цуьнан дуьххьарлера шо дара LFB. 

2009 шарахь и французийн баскетболан керла похӀмо сутара йаьккхира LFB, Европин чемпионийн кедехь ловзу масех клуб, амма Энохь турсло халонех Ӏоттайелла, гӀоле хийтира Аррагуазера цхьаьна эшшарера хьал, шина шаранна контракт йаздира тӀаьхьарчу клубаца..

Аррасан  LFB йуккъера шо хилла 2010–2011 шо (рогӀера шеран турниран таблицехь ворхӀалгӀа меттиг а, Францин кедан ахфиналхо а.), тӀаккха а команда кхечира еврокедан финале.
2010–2011 шо чекхдолуш шина шарна (2011–2012 а, 2012–2013 а) контракт йаздира Нантца.
Нантан цхьа кегийна шо дара шортта лазийна ловзврхой хиларна дерриг шеран дохаллехь, амма тӀаккха а цуьнан таро хилира дӀалаца 2012 шеран раундан кхайкхам, Еврокедехь квалификацехь чекхйала.

2012-2013 шарахь хилира уггаре дика лигин дӀайала лерина буьрка схьайаьккхина ловзархо зударийн лигехь.

## Билгалдахарш

## АХь

Категори:Францин баскетболхой
Категори: Баскетболхой 2016 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори: Баскетболхой 2020 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:ЗБК «Валансьен» ловзархой
Категори:ЗБК «Аррас» ловзархой
Категори:ЗБК «Нант» ловзархой
Категори:ЗБК «Лат-Монпелье»
Категори:ЗБК «Бурж» ловзархой
Категори:Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхой
Категори:ГӀуллакхаш дарна французийн Орденан кавалер (Франци)
Ефремов, Олег Николаевич

**Олег Николаевич Ефремов** () — советан а, оьрсийн театран а кинон актёр ву. ССРС къоман артист (1976).

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
* 
* Олег Ефремов на сайте «Наш Фильм»
* 
* 

Категори:ССРС актёраш
Браздаускис, Романас

**Браздаускис, Романас** (вина1964 шеран 20 февралехь Кретингехь) – советийн а, литвахойн а баскетболхо, 1992 шеран Барселонера ([Испани]) Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхо (1992), Литван чемпион (1982) .

Локхалла - 204 см, возалла - 115 кг.

2002 шеран бӀаьста цунна 3 шо 8 бутт хан туьйхира башха боккха барам цигаьркийн контрабанда бахьнехь, царах налогаш ца такхарна (набахтера мукъаваьккхина ах хан чекхйаьлча).
## Доьзал
Зуда йалийна ву; кӀант Браздаускис, Лукас (1988 ш.в.), баскетболхо, Ритасан ловзархо.

## Карьера
* 1981–1982 шераш БК "Литкабелис" Паневежис 
* 1982–1983 шераш БК "Статиба" Вильнюс 
* 1983–1984 шераш БК АСК Рига (Латви)
* 1984–1985 шераш БК АСК Рига (Латви)
* 1985–1986 шераш БК "Статиба" Вильнюс
* 1986–1987 шераш БК "Статиба" Вильнюс
* 1987–1988 шераш БК "Жальгирис"Каунас 
* 1988–1989 шераш БК "Жальгирис"Каунас
* 1989-1990 шераш БК "Жальгирис"Каунас
* 1991-1992 шераш БК «Витис» (Австрали)
* 1996-1997 шераш БК «Интер» Братислава (Словаки)
* 1997-1998 шераш БК "Олимп" Плунге 
* 2000-2001 шераш БК «Кауно Атлетас».

## Хьосташ

Категори:Литван баскетболхой
Категори:Литван олимпихой
Крапикас, Гинтарас

**Крапикас Гинтарас** (; 1961 шеран 6 июлехь, Кретингехь, Литвахойн ССР, ССРС) — советийн а, литвахойн а баскетболхо. ССРС халкъашна йуккъера даржан спортан говзанча. Форвард.

## Биографи
10 шо долуш дуьйна баскетболех ловза волавелира Кретинга гӀалин спортишколехь.

1979—1989 шерашкахь левзира БК «Жальгирис» йукъахь. 1990/91 шарахь дуьйна левзира «ТуС» (Изерлон, Германи) командехь, цига кхелхира цунна йукъахь хьалха дуьйна ловзаш волчу Йовайшин а, Куртинайтисан а гӀоьнца. Дерриг «ТуСехь» 8 шо дӀадаьхьира.

Германехь йелира тренеран лицензи, «ТуС» клубера тӀаьххьара шерашкахь ловзар а, жимахойн командийн тренеран болх а цхьаьна бора.

2000 шарахь Литве цӀа а вирзира, тренер болх бан волавелира. 2001—2005 шерашкахь — БК «Жальгирисехь» коьрта тренеран ассистент вара.

2001—2005 шерашкахь Литван гулйина командин тренер болх бира. Командица цхьаьна йехира 2000 шеран Сиднейра Олимпиадин борзанан а, 2003 шеран Европин чемпионатан дешин а мидалш. Литван гулйина командин коьрта тренер 2005/06 шарахь.

2006—2008 шерашкахь — БК УНИКСан коьрта тренеран гӀоьнча. Командица цхьаьна йехира чемпионатан детин мидалш. 2008 шарахь дуьйна — БК «Жальгирисан» коьрта тренер. 2010—2011 шерашкахь тренер вара «Невежисан», ткъа цул тӀаьхьарчу шарахь «Азовмашан». 2012 шарахь йуха а БК УНИКСан коьрта тренеран гӀоьнча. 2013 шеран Европин чемпионатехь Литван гулйина командин коьрта тренеран ассистент вара, цигахь детин мидалш йехира.

Зуда а йу, кӀант, йоӀ кхиийна.

## Кхиамаш
* ОЛ-1992 борзанан совгӀатхо 
* ЕЧ-95 детин совгӀатхо 
* 1985-87 шерашкара ССРС чемпион 
* 1986 шеран Континенташна йукъара кедан толамхо 
* 1980 шеран жимахошна йукъахь Европин чемпион

## СовгӀаташ
* Литвахойн Сийлахь элин Гядиминасан эпсаран жӀаран орденан кавалер (1995)
* «Литван гӀуллакхан» йоккха жӀаран орденан командор (2003)
* Литвахойн Сийлахь элин Гядиминасан йоккха жӀаран орденан командор (2013)

## Хьажоргаш
* Интервью «СЭ»

Категори:ССРС баскетболхой
Категори:Литван баскетболхой
Категори:БК «Жальгирис» ловзархой
Категори:Баскетболех ловзаран ССРС чемпионаш
Категори:Баскетболех ловзаран Литван гулйина командин ловзархой
Категори:Баскетболисташ 1992 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:1992 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхо
Категори:Литван баскетболан тренераш
Категори:БК «Нявежис» тренераш
Категори:БК «Азовмаш» тренераш
Категори:БК «Жальгирис» тренераш
Ильинск

*Ильинск (Кировн область)
*Ильинск (Удмурти)
*Ильинск (Пермийн мохк)
Ильиновка

*Ильиновка (Амуран область)
*Ильиновка (Воронежан область)
*Ильиновка (Дедовски йуьртан меттиг)
*Ильиновка (Покровски йуьртан меттиг)
*Ильиновка (Саратовн область)
*Ильиновка (станци)
*Ильиновка (Тамбовн область)
Ильински Погост

*Ильински Погост (Москохан область)
*Ильински Погост (Ленинградан область)
Ильицино

*Ильицино (Бежецкан кӀошт)
*Ильицино (Калязинан кӀошт)
*Ильицино (Москохан область)
*Ильицино (Ярославлан область)
Ильич

*Ильич (Брянскан область)
*Ильич (Кхарачой-Чергазийчоь)
*Ильич (Отраднин кӀошт)
*Ильич (Тамбовн область)
*Ильич (Темрюкан кӀошт)
Ильича

*Ильича (Алтайн мохк)
*Ильича (Каширскан кӀошт)
*Ильича (Кемеровн область)
*Ильича (Курскан область)
*Ильича (Липецкан область)
*Ильича (Пермийн мохк)
*Ильича (Рязанан область)
*Ильича (Тулин область)
Ильичевка

*Ильичевка (Багратионовскан кӀошт)
*Ильичевка (Боковскан кӀошт)
*Ильичевка (Калугин область)
*Ильичевка (Марксан кӀошт)
*Ильичевка (Москохан область)
*Ильичевка (Октябрьскан кӀошт)
*Ильичевка (Омскан область)
*Ильичевка (Пскован область)
Ильичево

*Ильичево (Выборган кӀошт)
*Ильичево (Гурьевскан гӀалин гуо)
*Ильичево (Красноярскан мохк)
*Ильичево (Полесскан кӀошт)
Секрецин хьесий

** Секре́цин хье́сий** — ораматан чуьра метаболизман даххаш дӀадоху хьесийи.

Секрецин хьесий декъало *секреторан* а, *экскреторан* а дакъошка. Секреторан хьесашкахь метаболизман даххаш дуьсу шеш йолчу клеткашна чохь, млечникашна, лизигенан чухоамашна, ткъа экскреторанчарна чуьра уьш арайовлу (Трихомаш#Эчиг долу чоьш, нектарникаш) йа межклетникан чуйовлу (схизогенан чухоам).

## Гистологи
Ораматехь секрецин структурийн билггала локализацеш йац, уьш йекъна сов йа кӀезиг диффузица, схьайалар тайп-тайпана ду: цхьа дакъа царех схьадолу протодермех (*экзогенан* структураш), кхин дерш — коьрта меристемех, васкуляран меристемех (камбех а, прокамбех а) йа гуттаренна хьесех, масала, флоэмех (*эндогенан* структураш). Секреторан структураш кхоллар хьалхадолу гуонахьара хьесий кхиарел.

Секреторан клеткаша мелла а дагайохкуьйту меристемийн клеткаш. Церан вовшашца кӀеззиг плазмодесмица уьйр йолу дуткъа пардош ду, цитоплазман дукха йу, цуьнца ду даккхийра хӀоьънаш а, лейкопласташ а. Кхечу органеллин кхиаран тӀегӀа билгалйоккху функционалан говзаллица.

Иштта, нагахь секреци кхоллайаларехь углеводаша дакъа лацахь (нектарникийн а, мазин чухомашкахь), тӀаккха клеткашна чохь дика кхиина Гольджин аппарат, шота йу пластидаш. Нагахь секреци терпенан ( санна) йелахь, тӀаккха клеткашкахь хуьлу пластидаш а, шортта шера эндоплазмин ретикулум (ЭПР). ТӀаьххьара, нагахь секреци белокан (сагалматаш дуу ораматийн Ӏийдарг чохь санна) йелахь, тӀаккха клеткашна амалехь хуьлу дика кхиина шога ЭПР а, Гольджин аппарат а. Млечникийн секрецин синтезехь дакъа лоцу коьртаниг ЭПРо.

## Экзогенан структураш
Лахахь далийна доцца лаьцна ораматийн экзогенан секрецех лаьцна.

## Эндогенан структураш
Лахарчу таблицехь амал йелла цхьайолчу тайпана  ораматийн эндогенан аратотту структурийн.

## Билгалдахарш

## Литература
* 
* 

Категори:Ораматийн хьесий
ХӀуртан-кхелли

**ХӀуртан-кхелли** — Нохчийчоьнан Итон-Кхаьллан кӀоштан дӀатесна эвла.

## Билгалдахарш

## Литература
* 

## Хьажоргаш
* Населенный пункт: Урган-Кале
Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш
Яшково

*Яшково (Марий Эл)
*Яшково (Красногородскан кӀошт)
*Яшково (Палкинан кӀошт)
*Яшково (Пустошкан кӀошт)
*Яшково (Пыталован кӀошт)
Макариха (Харьковн область)

**Макариха** () — Украинин Харьковн областан Золочеван кӀоштара эвла.

## Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

## Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт йухахьовзадо.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Харьковн областан индексаш 

Категори:Харьковн областан Золочеван кӀоштан нах беха меттигаш
Ильичевски

*Ильичевски (ГӀезалойчоь)
*Ильичёвски (Кхарачой-Чергазийчоь)
*Ильичёвски (Самарин область)
*Ильичёвски (Тамбовн область)
Илькино

*Илькино (Белебейн кӀошт)
*Илькино (Выксан гӀалин гуо)
*Илькино (ГӀезалойчоь)
*Илькино (Данилован кӀошт)
*Илькино (Заячье-Холмскан йуьртан меттиг)
*Илькино (Киржачан кӀошт)
*Илькино (Любиман кӀошт)
*Илькино (Меленкин кӀошт)
*Илькино (Некоузан кӀошт)
*Илькино (Стогинскан йуьртан меттиг)
*Илькино (Тверан область)
Иноземка

**Иноземка** () — Россин Федерацин Тулин областан Ефремовн кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла

## Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.

## Сахьтан аса

Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Ефремовн кӀоштан индексаш 

Категори:Ефремовн кӀоштан нах беха меттигаш
Балки (Польша)

**Балки** () — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.

## Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

## Бахархой

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* «Morąg — z dziejów miasta i powiatu», Pojezierze, Olsztyn 1973
* Мякотин В. А. Воеводство // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Категори:Польшин нах беха меттигаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
ВТБ Йукъара лигин Сийлаллин зал

**ВТБ Йукъара лигин Сийлаллин зал** — ВТБ Йукъара лига кхиорехь а, гӀарайаккхарехь а доккха дакъа лаьцна ловзархошна, тренерашна, функционерашна, баскетболан говзанчашна хӀора шарахь ло совгӀат.

## Истори
Дуьххьара совгӀат делира 2019 шеран 16 февралехь, ВТБ Йукъара лигин Дерриг седарчийн матч 2019 хила цхьа де хьалха. «VTB League Awards Night» синкъерамехь совгӀаташца билгалбехира 6 гӀараваьлла ловзархо а, 3 тренер а. ШозлагӀа совгӀат делира 2020 шеран 15 февралехь, ВТБ Йукъара лигин Дерриг седарчийн матч 2020 хила цхьа де хьалха. СовгӀаташца билгалваьккхира 5 стаг. ВТБ Йукъара лигин Дерриг седарчийн матч 2021 йолайалале совгӀаташца билгалваьккхира 3 ловзархо а, 1 комментатор а. ВТБ Йукъара лигин Дерриг седарчийн матч 2022 йолайалале сийлаллин зал чу ваьккхира 2 ловзархо а, 1 тренер а, 1 функционер а, 1 хьалхелелориг а.

## Сийлаллин зал чу баханчеран исписка
### Ловзархой

### Тренераш

### Функционераш

### Говзанчаш

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Зал славы ВТБ Йукъара лигин

Категори:Баскетбол Россехь
Категори:ВТБ Йукъара лигин совгӀаташ
Категори:Спортан совгӀаташ

Категори:Россин Сийлаллин залаш
Категори:2019 шарахь йукъадевлла совгӀаташ
Решетников, Лев Борисович

**Реше́тников Лев Бори́сович** (,  — , Екатеринбургехь) — ТӀелета турслочун позицехь левзина советийн баскетболхо, Европин чемпион. Свердловскан областера баскетболех ловзаран хьалхара ССРС спортан говзанча.

## Биографи
Йерриг спортан карьера дӀайаьхьна «Уралмашехь». Шозза левзина ССРС гулйина командин йукъахь Европин чемпионаташкахь: 1953 шеран турнирехь левзина 2 матчехь, дешин мидал а йаьккхина, 1955 шарахь левзина 9 матчехь, 3-гӀа меттиг йаьккхина.

Карьера чекхйаьккхинчул тӀаьхьа спорт йитина болх бан веира Уралан турбомоторан заводе.

Велла 1994 шеран 2 июнехь, дӀавоьллина Екатеринбургера Къилбаседан кешнашкахь.

2012 шарахь, Лев Борисовичан вина 85 шо кхочуш, цуьнан каш тӀехь керла иэс хӀоттийра. Оцу церемонехь дакъа лецира Свердловскан областера, Уралера тайп-тайпана гӀаланашкара, Москохара баскетболан ветеранаша. Иэс тойеш а, и дӀайелларан церемонии дӀахьуш а харжан шен тӀе коьрта дакъа лецира Свердловскан областан баскетболан Федерацин президенто Ганиенко Виктор Владимировича.

## Билгалдахарш

Категори:ССРС баскетболхой
Категори:БК «Уралмаш» ловзархой
Категори:Баскетболех ловзаран ССРС гулйина командин ловзархой
Категори:Баскетболан Европин чемпионаш
Категори:ДӀабоьхкинарш Къилбаседа кешнашкахь (Екатеринбург)
Силиньш, Гунарс Теодорович

**Силиньш Гунарс Теодорович** (; 1928—2001) — советий баскетболхо, центровой. ССРС спортан хьакъ долу говзанча (1953).

## Карьера
Баскетболех ловза волавелла 1939 шарахь. 1950 шарахь латышийн хьалхара ССРС чемпион хилла баскетболхо хилира.
* Европин чемпион — 1953
* Европ чемпионатан борзанан совгӀатхо — 1955.
* Шозза баьккхина Европин чемпионийн кад — 1958, 1959
* Пхоьазза ССРС чемпион — 1952, 1955, 1956, 1957, 1958
* Кхузза ССРС вице-чемпион — 1951, 1953, 1954
* ССРС чемпионата борзанан совгӀатхо — 1950
* ССРС къаьмнийн Спартакиадин толамхо (Латышийн ССР гулйина командин йукъахь) — 1956

## Хьажоргаш
* Gunārs Siliņš

Категори:ССРС баскетболхой
Категори:Баскетболех ловзаран ССРС гулйина командин ловзархой
Категори:Баскетболан Европин чемпионаш
Категори:Баскетболех ловзаран ССРС чемпионаш
Категори:БК «Динамо» Рига ловзархой
Категори:БК АСК Рига ловзархой
Категори:БК ВВС Москох ловзархой
Категори:БК ЦСКА Москох ловзархой
Категори:ССРС къаьмнийн Спартакиадин чемпионаш
Стонкус, Станисловас Станисловович

**Стонкус Станисловас Станисловович** (; 1931 шеран 29 декабрехь, Тельшяйхь, Литва — 2012 шеран 19 февралехь, Каунасехь, Литва) — советийн баскетболхо. 1957 шеран Европин чемпион, 1952 шеран а, 1956 шеран а Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхо. ССРС спортан хьакъ долу говзанча (1957).

## Биографи
1950 – 1958 шерашкахь левзина «Жальгирис» йукъахь, цунна йукъахь 1951 шеран ССРС чемпионом хилла, ткъа 1953 шарахь баьккхина мехкан кад.

ССРС гулйина командин йукъахь дакъа лаьцна шина Европин чемпионатехь а, шина Олимпийн ловзаршкахь а. 1952 шеран Олимпийн ловзаршкахь майданан тӀе ца велира, ткъа кхин а диъ шо даьлча Советийн Союзан гулйина командехь уггаре диканиг хилира ловзарехь чукхийсинчу очкон йуккъера барамца, 5 матчехь гулйира 80 очко (йуккъера барам 16). Толаме 1957 шеран Европин чемпионатехь Софияхь йуха а хилира ССРС гулйина командин уггаре жамӀе ловзархо, 9 цхьанакхетарехь 125 очко йаьккхира.

1954 шарахь чекхйаьккхира Литвахойн физикин оьздангаллин институт, цул тӀаьхьа цигахь болх бан волавелира — йуьхьанца лакхара хьехархо, цул тӀаьхьа — спортан ловзарийн кафедрин куьйгалхо. В 1978—1990 шерашкахь — институтан ректор. Хьехархойн Ӏилманийн кандидат.

ГӀараваьлла спортан журналист а, публицист а санна, дуккха а баскетболех лаьцна жайнийн автор. Литвахойн спортан энциклопедин редактор хилла. Литвахойн ССР баскетболан Федерацин президиуман председатель хилла.

2006 шарахь «Спорт-Экспресс» газетан дешархошка Россин баскетболан бӀе шо кхачарна лерина хаттаран жамӀашца, 8-гӀа меттиг йаьккхира уггаре дика ловзар дӀакхоьхьучу турслошна йукъахь.

### Библиографи
*Стонкус С. С.* Мы играем в баскетбол [Текст] : кн. для учащихся / Станисловас Станиславович Стонкус. — М. : Просвещение, 1984. — 64 с. : ил. — (Спорт в твоей жизни)

## Билгалдахарш

Категори:ССРС баскетболхой
Категори:БК «Жальгирис» ловзархой
Категори:Баскетболех ловзаран ССРС чемпионаш
Категори:Баскетболан Европин чемпионаш
Категори:Баскетболех ловзаран ССРС гулйина командин ловзархой
Категори:Баскетболхой 1952 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:1952 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхой
Категори:Баскетболхой 1956 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:1956 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхой
Категори:Литван лдм арахецархой
Категори: Литван лдм хьехархой
Категори:Хьехархойн Ӏилманийн кандидаташ
Петкявичюс, Казис

**Петкя́вичюс Ка́зис** (; 1926 шеран 1 январехь, Стейгвиляйхь, Шяуляйн уездехь, Литва — 2008 шеран 14 октябрехь, Каунасехь, Литва) — советийн баскетболхо, советийн а, литвахойн баскетболан тренер. Левзина ловзар дӀахьо турслочун а, тӀелета турслочун а позицешкахь.

Шозза Европин чемпион (1947, 1953), 1952 а, 1956 шерашкара Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхо. ССРС спортан хьакъ долу говзанча (1953). Литвахойн ССР хьакъ долу тренер (1976).

## Карьера

### Клубан
Баскетболех ловза волавелла Тельшяйра ишколехь. 1945 шарахь доьшуш вара Литвахойн физикин оьздангаллин институтехь, ловзуш вара каунасера «Жальгирис» йукъахь. «Жальгирисца» хилла шозза ССРС чемпион, шозза йаьхна детин мидалш, цкъа — борзанан.

Шозза Европин чемпион (1947, 1953), 1952 а, 1956 шерашкара Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхо. ССРС спортан хьакъ долу говзанча (1953). Литвахойн ССР хьакъ долу тренер (1976).

Литвахойн физикин оьздангаллин институт чекхйаьккхира. 1951 – 1956 шерашкахь — ПШОФОьИ аспирант. 50-гӀа шерашна йуккъехь кхелхира Ленинграде, хьалха левзира СКИФ йукъахь, ткъа 1955 шарахь дуьйна левзира «Буревестник» йукъахь. Левзина ваьлла 1958 шарахь.

### Гулйина командийн
В составе сборной СССР принял участие в трёх чемпионатах Европы. Чемпион Европы 1947 и 1953 годов, бронзовый призёр чемпионата 1955 года.

Дакъа лецира шина Олимпийн баскетболан турнирехь: 1952 а, 1956 а шерашкахь. Шозза хилла Олимпиадин детин совгӀатхо. Йерриг Советийн Союзан гулйина командехь левзина 61 официалан матчехь, чукхоьссина 405 очко. Кхин а левзина Литвахойн ССР гулйина командехь 28 матчехь, чукхоьссина 111 очко.

1953 шарахь йелира ССРС спортан хьакъ долу говзанча цӀе. 2006 шарахь советийн а, Россин а баскетболан исторехь уггаре дика тӀелета турслошна йукъахь 8-гӀа меттиг йаьккхира, и къовсам дӀабаьхьира «Спорт-Экспресс» газето.

### Тренеран
Ловзу баскетболхо волчу хенахь дуьйна, физикин кхиоран хьехархо болх бира: йуьхьанца ЛФОьИ (1949—1951), цул тӀаьхьа ПШОФОьИ спортан ловзарийн кафедрехь (1956—1958). 1958—1978 шерашкахь — ЛФОьИ спортан ловзарийн кафедрин лакхара хьехархо.

1960 – 1962 шерашкахь «Жальгирисан» лакхара тренер.

1976 шарахь Литвахойн ССР хьакъ долу тренеран цӀе йелла. Къанваллалц тренер болх бина Сабонис Арвидасан ишколехь Каунасехь.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Kazys Petkevicius — Olympic medals and stats
* 

Категори:ССРС баскетболхой
Категори:Баскетболех ловзаран ССРС чемпионаш
Категори:Баскетболех ловзаран ССРС гулйина командин ловзархой
Категори:1952 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхой
Категори:Баскетболхой 1952 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:1956 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхой
Категори:Баскетболхой 1956 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:Баскетболан Европин чемпионаш
Категори:БК «Жальгирис» ловзархой
Категори:БК «Буревестник» Ленинград ловзархой
Категори:ССРС баскетболан тренераш

Категори:Литван баскетболан тренераш
Категори:Литвахойн ССР хьакъ долу тренераш
Категори:БК «Жальгирис» тренераш
Категори:Литван лдм арахецархой
Категори: Лесгафтан цӀарах университетан хьехархой
Категори:Литван лдм хьехархой
Ей (Франци)

**Ей** () — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Уаза. 
## Географи
. 

## Бахархойн статистика

## Билгалдахарш

Категори:Уаза департаментан коммунаш
Категори:Францин гӀаланаш
Вятски Поляны

**Вятски Поляны** () — Кировн областан гӀала. Вятски Полянин кӀоштан административан центр .

## Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.

## Сахьтан аса

Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.

## Бахархойн дукхалла

## Билгалдахарш

Категори:Кировн областан Вятски Полянин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Кировн областан гӀаланаш
Конев, Анатолий Константинович

**Ко́нев Анато́лий Константи́нович** (1921 шеран 10 январехь, Москохахь — 1965 шеран 9 ноябрехь, Москохахь) — советийн баскетболхо. Левзина центровойн позицехь.

Кхузза Европин чемпион, 1952 шеран Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхо. ССРС спортан хьакъ долу говзанча (1948).

## Биографи
### Клубан
Ловза волавелла Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом болабалале москохара «Буревестник» командехь. 1944 шарахь дехьавелира москохан «Динамо», хьалхарчу шарахь командица 2-гӀа меттиг йаьккхира ССРС чемпионатехь. Москохан гулйина командин йукъахь шозза, 1945 а, 1947 а шерашкахь гӀаланийн матчийн толамхо хилира. 1948 шарахь Советийн Союзан чемпион хилира, оцу шарахь Коневн йелира спортан хьакъ долу говзанча цӀе.

1951 шарахь дуьйна — ВВС МВО баскетболхо, 1952 шарахь командица йаьккхира ССРС чемпионат. 1953 шарахь дехьавелира ЦДСА, «эскархошна» йукъахь кхузза хьалхий-тӀаьхьий хилира ССРС чемпионатан детин совгӀатхо, ткъа 1955 шарахь толамхо хилира ССРС уггаре чӀогӀа командийн къовсамашкахь. 1956 шарахь хилира ССРС къаьмнийн Спартакиадин детин совгӀатхо Москохан гулйина командин йукъахь.

### Гулйина командин
ССРС гулйина командехь Коневс дакъа лецира советийн спортхошна хьалхарчу 1947 шеран Европин чемпионатехь, иза командо шеек йоцуш схьайаьккхира. На турнире сыграл 5 матчей, набрал 38 очков. Цул тӀаьхьарчу, иштта толам баьккхинчу 1951 шеран Европин чемпионатехь Коневс чукхоьссира 84 очко 8 матчехь, йуккъерачу гайтамца 10,5 очко ловзарехь, хилира 4-гӀа гулйина командехь. 1952 шеран Олимпийн ловзаршкахь левзира 8 матчехь, кхоьссира 41 очко: эшначу финалехь АЦШ гулйина командина дуьхьала очкош ца йехира.

### Ловзаран амал
Дукхаха дерг ловзура центровойн позицехь, амма аьттонца ловзалора тӀелатарехь а, дуьхьалонехь а. Дика ловзура турс кӀелахь, контртӀелатарна аьтту бора, йуккъера дистанцкра дика кхуссура буьрка. Къовсамхочун чӀогӀа ловзархой ларлора.

Велла 1965 шарахь. Чим чохь болу урна дӀайоьллина Введенски кешнашкара колумбарехь.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Анатолий Конев на портале «Спортивная страна»
* Anatoly Konyev — Olympic medals and stats
* 

Категори:ССРС баскетболхой
Категори:БК «Динамо» Москох ловзархой
Категори:БК ЦСКА Москох ловзархой
Категори:БК ВВС Москох ловзархой
Категори:Баскетболех ловзаран ССРС гулйина командин ловзархой
Категори:1952 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхой
Категори:Баскетболхой 1952 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:Баскетболан Европин чемпионаш
Категори:ДӀабоьхкинарш Введенски кешнашкахь
Витолс, Айгарс

**Витолс Айгарс** (вина 1976 шеран 15 февралехь Ригехь) — латышийн хилла баскетболхо, левзина тӀелета турслочун позицехь, Баскетболех ловзаран Латышийн гулйина командин декъахо. Шен баскетболан карьера чекхйаьлча политике вирзира, Баьццарчеран а, фермерийн а барто хаьржира Кекаван уездан кхеташоне.

## Баскетболан карьера
Профессионалан баскетболех ловза волавелира 1994 шарахь ВЭФ/Адажи командехь. ТӀаьхьа команда цӀе «Метрополь» аьлла хийцина кхелхира Талсе. Ткъа А. Витолс левзира оцу командехь 1998 шо кхаччалц. Цул тӀаьхьара деа шарахь А. Витолс левзира БК Вентспилс йукъахь, цуьнца оцу хенан чохь ЛБЛ кхоъ чемпионийн титул йаьккхира. 2002-2003 шерашкахь А. Витолса шо долийра Словенин "Слован" Любляна командехь. Ноябрехь иза команда а йитина латве цӀа вирзира, йуьхьанца левзира «Баронс/ЛУ», амма декабрехь дехьавелира Ригера «Сконто», цигахь шо чекхдаьккхира. Цул тӀаьхьара шина шарахь А. Витолс йуха а левзира БК Вентспилс командехь, ЛБЛ шиъ чемпионийн титул йаьккхира.

2005-2006 шарахь Витолс йуха а дозанал арахьа вара, Испанин ACB лигин командехь *[[Фуэнлабрада (баскетболан клуб)|Фуэнлабрада]] *. Испанехь шо чекхдаьлча Витолс йухавирзира БК Вентспилс йукъа. 2011 шеран мартехь А. Витолс Ригас ВЭФ йукъа ваха гӀерташ вара, амма цунах гӀуллакх ца хилира, хӀунда аьлча "Баронсо" дӀа ца хийцира.

Левзира Латвин U-22 гулйина командехь, 1990-гӀа шерийн чаккхенгахь дуьйна А. Витолс Латвин баккхийчеран гулйина командин гуттаренна а ловзархо ву. Дакъа лаьцна йеа Европин чемпионатан финалехь. 2007 шеран Евробаскетехь А. Витолс Латвин гулйина командин капитан вара.

## Политикин гӀуллакх
А. Витолс хаьржира Кекаван уездан кхеташоне. Видземан партин испискица, амма 2016 шарахь хийцира политикин некъ, Латвин фермерийн бертан йукъавахара. [Хаьржира Кекаван уездан думе [Баьццарчеран а, фермерийн а барт|Баьццарчеран а, фермерийн а бертан испискица. Иза хаьржира уездан кхеташонан председателан гӀовс.

2019 шеран сентябрехь иза лецира KNABо гӀишлошйаран белхашкахь кхаж эцарна бехке вина.

## Хьажоргаш

## Билгалдахарш

Категори:Латвин баскетболхой
Категори:Латвин политикаш
Сергеевка (Гродовкан эвлан кхеташо)

**Сергеевка** () — Украинин Донецкан областан Покровскан кӀоштара эвла.

## Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

## Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Донецкан областан индексаш 

Категори:Донецкан областан Покровскан кӀоштан нах беха меттигаш
Межгорьен кӀошт

**Межгорьен кӀошт** () — Украинин Закарпатьен областан къилбаседа декъера дӀадаьккхина административан дакъа. Административан центр — Межгорье.

## Билгалдахарш

Категори:Украинин дӀайаьхна кӀошташ
1097 шо

## Хиламаш

 
* Эдгар Ателинга Шотландин паччахь Бейн Дональд вожорехь дакъа лацар. Паччахь хуьлу Эдгар, Малькольм III-гӀчун а, Маргаретан йалх кӀентах цхьаъ.
* 1097—1107 — Шотландин паччахь Эдгар, Малькольм III-гӀчун кӀант.
* Генриху IV-гӀачун Папас кхайкхийна наьӀалтан маьӀна дайна.
* Хилла Любечера гулам — Ӏалашо элашна йукъара лаьттан дакъош бахьнехь хилла къийсамаш дӀа а баьхна, Русан зуламаш ден   половцашна цхьаьнакхетта дуьхьала довлар йолу, Любече (Днепр тӀаьхь) гӀалахь хилла оьрсийн элийн гулам.
* 1097 — берендейша барт бина печенегашца.
* Дуьххьара Пинск гӀала хьахайар.
* 14 май — 19 июнь — Никейн жӀарахоша а, румхоша а гуо а лаьцна, схьайаккхар. Никей дӀайелла Византийн.
* 1 июль — жӀарахоша боккха толам баьккхина туркошна тӀехь Дорилейн гергахь. Никейн а, Дорилейн а гергарчу тӀемашкахь билгалвелира Танкред, Робер Гвискаран кӀентан кӀант.
* 21 октябрь — Дуьххьарлера жӀарахойн тӀелатарехь жӀарахоша Антиохин гуо лацаран йуьхьиг 
* Любечера гуламан барт бохош, владимир-волынан эло Давид Игоревича бӀаьрзе вина теребовлан эла Василько Ростиславич.
* Гвозд лам тӀерачу мажаршца хиллачу тӀамехь кхелхина тӀаьххьара хорватин паччахь Свачич Петар.
* КангӀлиша а, туркменаша а мукъайаьккхина Хорезм (КъутӀб ад-Дин Мухьаммад I).
* 1097 — йохийна Сазанан килс Чехехь Чехера тӀаьххьара правосавин кхерчан бен санна. Цунна чохь, иза йохайаллалц йара шина кепара причасти.

## Белла
*Хьажа кхин а: [[:Категори:Белларш 1097 шарахь]]*
* Одо, Байён епископ
* Марпа

## Хьажа кхин а

## 1097 шеран карташ

## Билгалдахарш
Хаджидимово

**Хаджидимово** — Болгарин Благоевградан областера гӀала. Хаджидимово йукъараллин административан центр.

## Географи

Майда — . ХӀордан сизал локхалла .

## Бахархой

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 

Категори:Болгарин нах беха меттигаш
Категори:Благоевградан областан нах беха меттигаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш