ДегӀастанан футболан истори

** ДегӀастанан футболан истори** йолаелла 1920-гӀа шерашна йуькъан йуьххехь. ДегӀастанан клубаш дакъалоцу республикин кедехь а, чемпионатехь а, ткъа цхьацца командаш — Россин чемпионатехь (хьалха — ССРС чемпионатехь).

### Футбол тӀемал хьалхарчу заманахь кхиар (1920—1930-гӀа шерашкахь)
1927 шарахь кхоьллира дуьххьарлера спортан йукъаралла — «Динамо». Цул тӀаьхьа шо даьлча йира стадион, цунна тӀаьхь дӀахьора оцу йукъараллин матчаш. «Динамо» ехачу заманахь, 70 шо гергга, лаьттира ДегӀастанан футболан флагман (футболан дуьненахь «Анжи» йукъайаллалц).

1930-гӀа шерашна йуккъера дуьйна гӀиртира ДегӀастанан АССР чемпионаташ а, Кедаш ловзор а дӀадахьа. Дуьххьарлера чемпионат а, Кад ловзор а дӀадаьхьира 1936 шарахь. Дуьххьарлера дегӀастанан чемпионаш хилира ХӀинжа-ГӀалара «Темпан» футболисташ. Цул тӀаьхьа 4-за тӀаьхьий хьалхий толам базбира ХӀинжа-ГӀалара «Динамон» футболисташ.

### ДегӀастанан футбол тӀемал тӀаьхьарчу муьрехь (1940—1980-гӀа шерашкахь)
ТӀом болучу хенахь и турнираш ца хилира, карла йехира 1946 шарахь.

ТӀом чекхбаьлча (1946 шарахь) ХӀинжа-ГӀалара «Динамос» йаьккхира ДегӀастанан пхоьалгӀа а титул. 1947 шарахь туьйлира капитан Шмуничевн команда (ХӀинжа-ГӀала). Цул тӀаьхьа — йуха а туьйлира ХӀинжа-ГӀалара командаш: «Старт» а (1948—1950-гӀа шераш), «Звезда» а (1951 шо).

Республикин хьалхе къовсаран дуьххьарлера коьрта гӀалара йоцу тоьлла команда хилира Шури-ГӀалара «Пищевик» (1952 шарахь). 1953 а, 1954 а шерашкахь ДегӀастанан чемпионатан дешийн мидалш йехира йуха а «Динамос», иза ворхӀазза ДегӀастанан чемпионаш хилира.

1955 шарахь тӀекхечира рагӀ футболех ловзаран коьрта республикин турнирехь чемпион хила дербентан командан. ХӀинжа-ГӀалара командаш йуха хьалха хилира 1956 шарахь (ХӀинжа-ГӀалин гулйина команда), 1957 шарахь («Динамо» — 8-гӀа титул). Дербентан консервийн комбинатан команда туьйлира 1958 шарахь. Кхин дӀа дербентхой ца туьйлира ДегӀастанан чемпионатехь цкъа бен — 1961 шарахь («Урожай»).

1960 шарахь кхин цхьа гӀала а хилира чемпионийн даймохк («Труд» Каспийск). 1962 шарахь дуьйна толаман сери хилира оццу «Трудан», 13 толам (1962—1965, 1970—1972, 1974—1977), цунах 14-за республикин чемпион хилира. Шина коьрта гӀалин командаша кӀеззиг йохийра «Трудан» статистика, 1966 шарахь туьйлира «Дагэлектромаш», ткъа 1973 шарахь — «Луч».

Шури-гӀалара «Булатан» цхьан а тӀаьхьа ца кхиавелира 1978 шарахь. ШолгӀа оцу командо толам ца баьккхира 15 шо даьлча бен — 1993 шарахь. Цул тӀаьхьа, цкъа бен ца туьйлира оцу гӀалин команда — 2001 шарахь (СКА-Темир-Хан-Шура).

Каспийскан кхин команда («Заря») иштта аьттонца левзира 4-зза чемпион хуьлуш тӀаьхьий хьалхий (1979—1982 шерашкахь).

### ДегӀастанан чемпионаш

## ДегӀастанан клубийн ССРС а, Россин а чемпионаташкара статистика
Тайп-тайпанчу хенашкахь тайп-тайпанчу бертан а, Россин а лигашкахь левзина ДегӀасра 11 команда. Профессионалан (говзанчийн командаш) тӀегӀанехь: ХӀинжа-ГӀалан «Динамо» (1946 шарахь дуьйна), «Анжи» (1992 шарахь дуьйна), каспийскан «Анжи-Хазар» (1949 шарахь дуьйна), «Дагдизель» (2003 шарахь дуьйна), «Дербент» (1966—1970 а, 1992—1996 а шерашкахь). Езархойн хьалхеяккхарехь (КФК/ЕФЛ): Кизилюртан «Автомобилист» (1991, 1994), «Хасавюрт» (2003), Избербашан «Каякент» (2002—2003), Шури-ГӀалара СКА-«Темирхан‑Шура» (2002), Карабудахкентан «Газпром-Бекенез» (2002—2004), магарамкентан «Леки» (2008—2009).

## ДегӀастанан футболан керла истори
2011 шеран январехь дуьйна Керимов Сулейман вара ХӀинжа-ГӀаларчу футболан клубан «Анжин» долахо. Иза волуш клубо оьцу иштта гӀарабевлла ловзархой, масала Прудников Александр («Спартак» Москох), Юрий Жирков («Челси» Лондон), ткъа кхин а: бразилин турсло Роберто Карлос а, камерунан тӀелатархо ЭтоӀо. Нидерландашкара ПСВ йукъара веира мажар Балаж Джуджак, узбекийн футболан флагмано «Пахтакоро» велира шайн лидер Ахмедов Одил, ткъа коьрта эцар дира 2011 шеран август чекхболуш Миланан «Интернационалера» камерунан суперфорвард Самуэль ЭтоӀо. Каспий-ХӀордан бердашца йан йолийна ши футболан база, футболан клубан хьашташна.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Махачкалинский футбольный клуб «Судостроитель» отметил 65-летие

Категори:Россин футболан истори
Категори:ДегӀастанан истори
Категори: Футбол ДегӀастахь