open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ведерниково

*Ведерниково (Чусовойн кӀошт)
*Ведерниково (Велики Лукин кӀошт)
*Ведерниково (Городецан кӀошт)
*Ведерниково (Кировн область)
*Ведерниково (Опочкан кӀошт)
*Ведерниково (Печорин кӀошт)
*Ведерниково (Тверан область)
Вахрушево

*Вахрушево (Код ОКТМО 19620488196)
*Вахрушево (Код ОКТМО 19620488191)
*Вахрушево (Буйн кӀошт)
*Вахрушево (Междуреченскан кӀошт)
*Вахрушево (Кировн область)
*Вахрушево (Красноярскан мохк)
*Вахрушево (Новосибирскан область)
*Вахрушево (Пермийн мохк)
*Вахрушево (Тихвинан кӀошт)
*Вахрушево (Верховажьен кӀошт)
*Вахрушево (Ярославлан область)
Вахнево

*Вахнево (Ивановн область)
*Вахнево (Вологдин кӀошт)
*Вахнево (Соколан кӀошт)
*Вахнево (Никольскан кӀошт)
*Вахнево (Шарьян кӀошт)
Ваулово

*Ваулово (Владимиран область)
*Ваулово (Москохан область)
*Ваулово (Большеселон кӀошт)
*Ваулово (станци)
*Ваулово (Тотьман кӀошт)
*Ваулово (Тутаевн кӀошт)
Ваулино

*Ваулино (Ярославлан область)
*Ваулино (Вологдин область)
*Ваулино (Тверан область)
*Ваулино (Нижни Новгородан область)
*Ваулино (Красноармейскан кӀошт)
*Ваулино (Можайскан кӀошт)
*Ваулино (Невелан кӀошт)
*Ваулино (Пскован кӀошт)
*Ваулино (Пустошкан кӀошт)
*Ваулино (Сергиев Посадан кӀошт)
Вахрамеево

*Вахрамеево (Ярославлан область)
*Вахрамеево (Кировн область)
Ватутино (маьӀнаш)

*Ватутино (Белгородан область)
*Ватутино (Сахалинан область)
*Ватутино (Тверан область)
*Ватутино (Неманан кӀошт)
*Ватутино (Нестерован кӀошт)
Ватолино

*Ватолино (Новгородан область)
*Ватолино (Курганан область)
*Ватолино (Москохан область)
*Ватолино (Первомайскан кӀошт)
*Ватолино (Ярославлан кӀошт)
Ватаманово

*Ватаманово (Белозерскан кӀошт)
*Ватаманово (Велики Устюган кӀошт)
Ватагино

*Ватагино (Новгородан область)
*Ватагино (Нижни Новгородан область)
*Ватагино (Тверан область)
*Ватагино (Ярославлан область)
Васютино

*Васютино (Омскан область)
*Васютино (Бабаеван кӀошт)
*Васютино (Белозерскан кӀошт)
*Васютино (Буйн кӀошт)
*Васютино (Вологдин область)
*Васютино (Егорьевскан кӀошт)
*Васютино (Куньян кӀошт)
*Васютино (Новосокольникин кӀошт)
*Васютино (Орёлан область)
*Васютино (Орехово-Зуеван кӀошт)
*Васютино (Павлово-Посадан кӀошт)
*Васютино (Смоленскан область)
*Васютино (Тверан область)
*Васютино (Вашкин кӀошт)
Васюнино

*Васюнино (Архангельскан область)
*Васюнино (Владимиран область)
*Васюнино (Вологдин область)
*Васюнино (Москохан область)
*Васюнино (Тверан область)
Васюковски

*Васюковски (Архангельскан область)
*Васюковски (Калугин область)
Васюково

*Васюково (Смоленскан область)
*Васюково (Коротецкан йуьртан меттиг)
*Васюково (Печенгскан йуьртан меттиг)
*Васюково (Вашкин кӀошт)
*Васюково (Бежецкан кӀошт)
*Васюково (Грязовецан кӀошт)
*Васюково (ГӀезалойчоь)
*Васюково (Ильинскан кӀошт)
*Васюково (Костромин область)
*Васюково (Можайскан кӀошт)
*Васюково (Первомайскан кӀошт)
*Васюково (Пушкинан кӀошт)
*Васюково (Ржеван кӀошт)
*Васюково (Солнечногорскан кӀошт)
*Васюково (Торопецан кӀошт)
*Васюково (Череповецан кӀошт)
*Васюково (Ярославлан кӀошт)
Васьковски

*Васьковски (Каргополан кӀошт)
*Васьковски (Устьян кӀошт)
Васьково

## Белорусси
*Васьково (Белорусси)

## Росси
*Васьково (Арбажан кӀошт)
*Васьково (Бежаницин кӀошт)
*Васьково (Велики Лукин кӀошт)
*Васьково (Вичуган кӀошт)
*Васьково (Днон кӀошт)
*Васьково (Западни Двинан кӀошт)
*Васьково (Ивановн область)
*Васьково (Кемеровн область)
*Васьково (Кесова Горан кӀошт)
*Васьково (Куньян кӀошт)
*Васьково (Леснойн кӀошт)
*Васьково (Локнян кӀошт)
*Васьково (Невелан кӀошт)
*Васьково (Новгородан область)
*Васьково (Новодугинан кӀошт)
*Васьково (Оленинан кӀошт)
*Васьково (Опочкан кӀошт)
*Васьково (Орёлан область)
*Васьково (Острован кӀошт)
*Васьково (Починокан кӀошт)
*Васьково (Приморскан кӀошт)
*Васьково (Пустошкан кӀошт)
*Васьково (Пыталован кӀошт)
*Васьково (Рославлан кӀошт)
*Васьково (Свердловскан область)
*Васьково (Сергиев Посадан кӀошт)
*Васьково (Соколан кӀошт)
*Васьково (Ступинан кӀошт)
*Васьково (Торжокан кӀошт)
*Васьково (Торопецан кӀошт)
*Васьково (Удомлян кӀошт)
*Васьково (Череповецан кӀошт)
*Васьково (Шекснан кӀошт)
*Васьково (Код ОКТМО 41603460111)
*Васьково (Код ОКТМО 41603460106)
Васютински

## Росси
*Васютински (Архангельскан область)
*Васютински (Вологдин область)

## Украина
*Васютински (Краматорскан кӀошт)
Васькино

*Васькино (Афанасьеван кӀошт)
*Васькино (Вавожан кӀошт)
*Васькино (Владимиран область)
*Васькино (Гайнин кӀошт)
*Васькино (Кириллован кӀошт)
*Васькино (Кирово-Чепецкан кӀошт)
*Васькино (Кочёван кӀошт)
*Васькино (Курганан область)
*Васькино (Междуреченскан кӀошт)
*Васькино (Моргаушин кӀошт)
*Васькино (Наро-Фоминскан кӀошт)
*Васькино (Нижнесергинскан кӀошт)
*Васькино (Пыталован кӀошт)
*Васькино (Коми Республика)
*Васькино (Санчурскан кӀошт)
*Васькино (Смоленскан область)
*Васькино (Суксунан кӀошт)
*Васькино (Сюмсин кӀошт)
*Васькино (Тверан область)
*Васькино (Тужан кӀошт)
*Васькино (Уржуман кӀошт)
*Васькино (Код ОКТМО 46656404126)
*Васькино (Код ОКТМО 46656404121)
*Васькино (Ядрин кӀошт)
*Васькино (Ярославлан область)
Васьки

*Васьки (Ярославлан область)
*Васьки (Кимрин кӀошт)
*Васьки (Красни Холман кӀошт)
*Васьки (Рамешкин кӀошт)
Васцы

*Васцы (Юхнован кӀошт)
*Васцы (Бабынинан кӀошт)
*Васцы (Пскован область)
Васнево

*Васнево (Вологдин область)
*Васнево (Костромин область)
*Васнево (Москохан область)
*Васнево (Белинан кӀошт)
*Васнево (Кашинан кӀошт)
Васильчиково

*Васильчиково (Тулин область)
*Васильчиково (Гороховецан кӀошт)
*Васильчиково (дӀатесна эвла, Гороховецан кӀошт)
Васильцово

*Васильцово (Архангельскан область)
*Васильцово (Ярославлан область)
Васильцево

*Васильцево (Угличан кӀошт)
*Васильцево (Данилован кӀошт)
*Васильцево (Тверан область)
Васильцево (Данилован кӀошт)

**Васильцево** () — Россин Федерацин Ярославлан областан Данилован кӀоштара эвла.

## Бахархойн дукхалла

## Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.

## Сахьтан аса

Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Данилован кӀоштан индексаш 

Категори:Ярославлан областан Данилован кӀоштан нах беха меттигаш
Васильки

## Украина
*Васильки (Полтаван область)

## Росси
*Васильки (Бежецкан кӀошт)
*Васильки (Брянскан область)
*Васильки (Вязникин кӀошт)
*Васильки (Красни Холман кӀошт)
*Васильки (Курганан область)
*Васильки (Лихославлан кӀошт)
*Васильки (Невелан кӀошт)
*Васильки (Новгородан область)
*Васильки (Оленинан кӀошт)
*Васильки (Петушкин кӀошт)
*Васильки (Пустошкан кӀошт)
*Васильки (Рамешкин кӀошт)
*Васильки (Смоленскан область)
*Васильки (Ярославлан область)
Васильевщина

*Васильевщина (Парфинан кӀошт)
*Васильевщина (Демянскан кӀошт)
*Васильевщина (Пскован область)
*Васильевщина (Смоленскан область)
Васильевски

*Васильевски (Волкован йуьртан меттиг)
*Васильевски (Климовскан йуьртан меттиг)
*Васильевски (Колюбакинан йуьртан меттиг)
*Васильевски (Марьинскан йуьртан меттиг)
*Васильевски (Митюковскан йуьртан меттиг)
*Васильевски (Унорожскан йуьртан меттиг)
*Васильевски (Челсменскан йуьртан меттиг)
*Васильевски (Щетинскан йуьртан меттиг)
*Васильевски (Югскан йуьртан меттиг)
*Васильевски (Бабаеван кӀошт)
*Васильевски (Бели Калитван кӀошт)
*Васильевски (Болхован кӀошт)
*Васильевски (Буйн кӀошт)
*Васильевски (Вашкин кӀошт)
*Васильевски (Велики Устюган кӀошт)
*Васильевски (Верхни Тойман кӀошт)
*Васильевски (Верховьен кӀошт)
*Васильевски (Владимиран область)
*Васильевски (Волгоградан область)
*Васильевски (Вологдин кӀошт)
*Васильевски (Волоколамскан кӀошт)
*Васильевски (Воронежан область)
*Васильевски (Воскресенскан кӀошт)
*Васильевски (Гагаринан кӀошт)
*Васильевски (Городецан кӀошт)
*Васильевски (Дзержинскан кӀошт)
*Васильевски (Дмитровскан кӀошт)
*Васильевски (дӀатесна эвла)
*Васильевски (Житьевскан йуьртан меттиг)
*Васильевски (Зубцован кӀошт)
*Васильевски (Ивановн кӀошт)
*Васильевски (Кадуйн кӀошт)
*Васильевски (Каменскан кӀошт)
*Васильевски (Каргополан кӀошт)
*Васильевски (Касторнин кӀошт)
*Васильевски (Кашинан кӀошт)
*Васильевски (Киреевскан кӀошт)
*Васильевски (Кичменгски Городокан кӀошт)
*Васильевски (Код ОКТМО 28620440116)
*Васильевски (Код ОКТМО 63621443106)
*Васильевски (Код ОКТМО 70612460166)
*Васильевски (Код ОКТМО 70612460171)
*Васильевски (Коношан кӀошт)
*Васильевски (Котласан кӀошт)
*Васильевски (Красноборскан кӀошт)
*Васильевски (Краснодаран мохк)
*Васильевски (Кугарчин кӀошт)
*Васильевски (Локнян кӀошт)
*Васильевски (Мантурован кӀошт)
*Васильевски (Марий Эл)
*Васильевски (Медынан кӀошт)
*Васильевски (Мосальскан кӀошт)
*Васильевски (Некрасовскан кӀошт)
*Васильевски (Неман кӀошт)
*Васильевски (Новгородан кӀошт)
*Васильевски (Новосибирскан область)
*Васильевски (Няндоман кӀошт)
*Васильевски (Омутнинскан кӀошт)
*Васильевски (Первомайскан кӀошт)
*Васильевски (Пермийн мохк)
*Васильевски (Плавскан кӀошт)
*Васильевски (Плесецкан кӀошт)
*Васильевски (Подпорожьен кӀошт)
*Васильевски (Пошехоньен кӀошт)
*Васильевски (Приволжскан кӀошт)
*Васильевски (Пушкински Горин кӀошт)
*Васильевски (Раменсккан йуьртан меттиг)
*Васильевски (Рыбинскан кӀошт)
*Васильевски (Сафонован кӀошт)
*Васильевски (Селижарован кӀошт)
*Васильевски (Сергиев Посадан кӀошт)
*Васильевски (Серебряно-Прудин кӀошт)
*Васильевски (Серпухован кӀошт)
*Васильевски (Соколан кӀошт)
*Васильевски (Ставрополан мохк)
*Васильевски (Старицан кӀошт)
*Васильевски (Ступинан кӀошт)
*Васильевски (Тёмкинан кӀошт)
*Васильевски (Удмурти)
*Васильевски (Устьян кӀошт)
*Васильевски (Холмогорин кӀошт)
*Васильевски (Чернан кӀошт)
*Васильевски (Чухломан кӀошт)
*Васильевски (Шарьян кӀошт)
*Васильевски (Шаховскан кӀошт)
*Васильевски (Шекснан кӀошт)
*Васильевски (Шенкурскан кӀошт)
*Васильевски (Шуян кӀошт)
*Васильевски (Щёлкован кӀошт)
*Васильевски (Кировн область)
*Васильевски (Ярославлан кӀошт)
*Васильевски (Мышкинан кӀошт)
*Васильевски (Нукутин кӀошт)
*Васильевски (Бодайбон кӀошт)

## Хьажа иштта
*Васильевски 1-я (Кировн область)
*Васильевски 1-я
*Васильевски 2-я (Кировн область)
*Васильевски 2-я
Васильево-Петровски

*Васильево-Петровски (Код ОКТМО 60601425106)
*Васильево-Петровски (Код ОКТМО 60601425111)
Васильево

*Васильево (Новгородан область)
*Васильево (Городищенскан йуьртан меттиг)
*Васильево (Игмасскан йуьртан меттиг)
*Васильево (Княжинскан йуьртан меттиг)
*Васильево (Красноозёрнан йуьртан меттиг)
*Васильево (Мельникован йуьртан меттиг)
*Васильево (Мурыгинскан йуьртан меттиг)
*Васильево (Бабушкинан кӀошт)
*Васильево (Бологин кӀошт)
*Васильево (Вашкин кӀошт)
*Васильево (Велики Устюган кӀошт)
*Васильево (Владимиран область)
*Васильево (Вышни Волочёкан кӀошт)
*Васильево (Глазован кӀошт)
*Васильево (Зеленодольскан кӀошт)
*Васильево (Калтасин кӀошт)
*Васильево (Каргополан кӀошт)
*Васильево (Кардымован кӀошт)
*Васильево (Карели)
*Васильево (Кашинан кӀошт)
*Васильево (Кизнеран кӀошт)
*Васильево (Кириллован кӀошт)
*Васильево (Кировн область)
*Васильево (Ковернинан кӀошт)
*Васильево (Коломнан кӀошт)
*Васильево (Мамадышан кӀошт)
*Васильево (Монастырщинан кӀошт)
*Васильево (Наро-Фоминскан кӀошт)
*Васильево (Палкинан кӀошт)
*Васильево (Раменскан кӀошт)
*Васильево (Рязанан область)
*Васильево (Семёнован гӀалин гуо)
*Васильево (Солигаличан кӀошт)
*Васильево (Тамбовн область)
*Васильево (Торжокан кӀошт)
*Васильево (Угличан кӀошт)
*Васильево (Удомлян кӀошт)
*Васильево (Шекснан кӀошт)
*Васильево (Ярославлан кӀошт)
Васильково

## Польша
*Васильково (Польша)

## Росси
*Васильково (Бабаеван кӀошт)
*Васильково (Боран гӀалин гуо)
*Васильково (Вичуган кӀошт)
*Васильково (Владимиран область)
*Васильково (Гурьевскан гӀалин гуо)
*Васильково (Егорьевскан кӀошт)
*Васильково (Зеленоградскан кӀошт)
*Васильково (Калининскан кӀошт)
*Васильково (Кесова Горан кӀошт)
*Васильково (Кировн область)
*Васильково (Кировскан кӀошт)
*Васильково (Клинан кӀошт)
*Васильково (Красносельскан кӀошт)
*Васильково (Кувшинован кӀошт)
*Васильково (Любиман кӀошт)
*Васильково (Любытинан кӀошт)
*Васильково (Макарьеван кӀошт)
*Васильково (Невелан кӀошт)
*Васильково (Некоузан кӀошт)
*Васильково (Некрасовскан кӀошт)
*Васильково (Окуловкан кӀошт)
*Васильково (Парфинан кӀошт)
*Васильково (Пестован кӀошт)
*Васильково (Пошехоньен кӀошт)
*Васильково (Пучежан кӀошт)
*Васильково (Ростовн кӀошт)
*Васильково (Рыбинскан кӀошт)
*Васильково (Савинан кӀошт)
*Васильково (Себежан кӀошт)
*Васильково (Сергиев Посадан кӀошт)
*Васильково (Торжокан кӀошт)
*Васильково (Чкаловскан кӀошт)
*Васильково (Курскан область)
Васильев

*Васильев (Белгородан область)
*Васильев (ГӀалмакхойчоь)
*Васильев (Ставрополан мохк)
Василисино

*Василисино (Москохан область)
*Василисино (Дорогобужан кӀошт)
*Василисино (Мышкинан кӀошт)
*Василисино (Переславлан кӀошт)
*Василисино (станци)
Василенки

*Василенки (Калугин область)
*Василенки (Брянскан область)
*Василенки (Марий Эл)
*Василенки (Оричин кӀошт)
*Василенки (Советскан кӀошт)
Василево

*Василево
*Василево (Аносовскан йуьртан меттиг)
*Василево (Глебовскан йуьртан меттиг)
*Василево (Головинскан йуьртан меттиг)
*Василево (Кубенскан йуьртан меттиг)
*Василево (Медведевскан йуьртан меттиг)
*Василево (Старосельскан йуьртан меттиг)
*Василево (Шашковскан йуьртан меттиг)
*Василево (Бежаницин кӀошт)
*Василево (Бокситогорскан кӀошт)
*Василево (Вышни Волочёкан кӀошт)
*Василево (Гаврилов Посадан кӀошт)
*Василево (Гагаринан кӀошт)
*Василево (Глинкан кӀошт)
*Василево (Грязовецан кӀошт)
*Василево (Данилован кӀошт)
*Василево (Дмитрован кӀошт)
*Василево (Жарковскан кӀошт)
*Василево (Западни Двинан кӀошт)
*Василево (Ивановн кӀошт)
*Василево (Калязинан кӀошт)
*Василево (Каргополан кӀошт)
*Василево (Кашинан кӀошт)
*Василево (Кириллован кӀошт)
*Василево (Клинан кӀошт)
*Василево (Красни Холман кӀошт)
*Василево (Кувшинован кӀошт)
*Василево (Локнян кӀошт)
*Василево (Любиман кӀошт)
*Василево (Молокован кӀошт)
*Василево (Мосальскан кӀошт)
*Василево (Новодугинан кӀошт)
*Василево (Новоржеван кӀошт)
*Василево (Первомайскан кӀошт)
*Василево (Переславлан кӀошт)
*Василево (Приволжскан кӀошт)
*Василево (Пскован кӀошт)
*Василево (Пустошкан кӀошт)
*Василево (Раменскан кӀошт)
*Василево (Ростовн кӀошт)
*Василево (Селижарован кӀошт)
*Василево (Соколан кӀошт)
*Василево (Сонкован кӀошт)
*Василево (Ступинан кӀошт)
*Василево (Сухиничин кӀошт)
*Василево (Торжокан кӀошт)
*Василево (Торопецан кӀошт)
*Василево (Фурманован кӀошт)
*Василево (Холм-Жирковскан кӀошт)
*Василево (Шуян кӀошт)
*Василево (Ярославлан кӀошт)
*Василёво (Егорьевскан кӀошт)
*Василёво (Киржачан кӀошт)
*Василёво (Костроман кӀошт)
*Василёво (Макарьеван кӀошт)
*Василёво (Мошенскан кӀошт)
*Василёво (Островскан кӀошт)
*Василёво (Пушкинан кӀошт)
*Василёво (Собинкан кӀошт)
*Василёво (Хвойнин кӀошт)
*Василёво (Холман кӀошт)
*Василёво (эвла, Гусь-Хрустальнин кӀошт)
*Василёво (юрт, Гусь-Хрустальнин кӀошт)
Василевка

*Василевка (Рязанан область)
*Василевка (Гордеевкан кӀошт)
*Василевка (Ершичин кӀошт)
*Василевка (Нижни Новгородан область)
*Василевка (Погаран кӀошт)
*Василевка (Суражан кӀошт)
*Василевка (Сычёвкан кӀошт)
*Василевка (Тулин область)
*Василевка (Унечан кӀошт)
Василевичи (маьӀнаш)

*Василевичи (Брянскан область)
*Василевичи (Смоленскан область)
Васенки

*Васенки (Краснокамскан кӀошт)
*Васенки (Верещагинан кӀошт)
*Васенки (Кировн область)
*Васенки (Удмурти)
Васенино

*Васенино (Владимиран область)
*Васенино (Некрасовскан кӀошт)
*Васенино (Большеселон кӀошт)
*Васенино (Некоузан кӀошт)
Васенево

*Васенево (Тверан область)
*Васенево (Кировн область)
*Васенёво (Поназыреван кӀошт)
*Васенёво (Шарьян кӀошт)
Варыгино

*Варыгино (Новгородан область)
*Варыгино (Пскован область)
Варнавино

*Варнавино (Архангельскан область)
*Варнавино (Смоленскан область)
*Варнавино (Вологдин область)
*Варнавино (Нижни Новгородан область)
Варлыгино

*Варлыгино (Ярославлан область)
*Варлыгино (Вологдин область)
Васино

## Украина
*Васино (Кировоградан область)

## Росси
*Васино (Архангельскан область)
*Васино (Бабаеван кӀошт)
*Васино (Вологдин область)
*Васино (Дорогобужан кӀошт)
*Васино (Большеселон кӀошт)
*Васино (Клепикин кӀошт)
*Васино (Некоузан кӀошт)
*Васино (Путятинан кӀошт)
*Васино (Талдоман кӀошт)
*Васино (Тверан область)
*Васино (Угран кӀошт)
*Васино (Холм-Жирковскан кӀошт)
*Васино (Чехован кӀошт)
Варламов

*Варламов (Серафимовичан кӀошт)
*Варламов (Городищен кӀошт)
*Варламов (Ростовн область)
Варениковски

*Варениковски (Краснодаран мохк)
*Варениковски (Ставрополан мохк)
Вареж

*Вареж (Владимиран область)
*Вареж (Нижни Новгородан область)
Варегово

*Варегово (Вареговскан йуьртан меттиг)
*Варегово (Марковскан йуьртан меттиг)
Варламово

*Варламово (Вологдин кӀошт)
*Варламово (Сызранан кӀошт)
*Варламово (Харовскан кӀошт)
*Варламово (Челябинскан область)
*Варламово (Новосибирскан область)
Вардугино

*Вардугино (Тверан область)
*Вардугино (Костромин область)
Варваровка

## Украина
*Варваровка (Бахмачан кӀошт)

## Росси
*Варваровка (Алексеевкан кӀошт)
*Варваровка (Амуран область)
*Варваровка (Белгородан кӀошт)
*Варваровка (Богучаран кӀошт)
*Варваровка (Волован кӀошт)
*Варваровка (Ичалкин кӀошт)
*Варваровка (Кадоман кӀошт)
*Варваровка (Калугин область)
*Варваровка (Каменкан кӀошт)
*Варваровка (Касимован кӀошт)
*Варваровка (Краснодаран мохк)
*Варваровка (Ленинскан кӀошт)
*Варваровка (Павловскан кӀошт)
*Варваровка (Подгоренскан кӀошт)
*Варваровка (Пугачёван кӀошт)
*Варваровка (Сапожокан кӀошт)
*Варваровка (Сочин гӀалин гуо)
*Варваровка (Татарскан кӀошт)
*Варваровка (Чистоозёрнин кӀошт)
*Варваровка (эвла)
Варвариха

*Варвариха (Ивановн область)
*Варвариха (Москохан область)
Варварински

*Варварински (Ярославлан область)
*Варварински (Буряти)
*Варварински (Ростовн область)
*Варварински (Тулин область)
*Варварински (Тюменан область)
Немец, Борис Иосифович

**Немец, Борис Иосифович** (1919, Здолбунов— ?)&nbsp;— советийн футболист, левзина тӀелатархочун позицехь. Футболистан карьера чекхйаьккхинчул тӀаьхьа — футболан суьдхо а, тренер а хилла. Уггаре хьалха вевза говзанчийн лигера «Волынь» командин хьалхара тренер санна.

## Биографи
Немец Борис левзина луцкан Динамо команде 1939 шеран сентябрехь дуьйна областан а, областашна йукъара а къийсамашкахь, ткъа тӀемал тӀаьхьарчу муьрехь цунна йукъахь левзира, тӀелатархочун позицехь, ССРС чемпионатан ІІІ тобанехь, цунна йукъахь ловзуш йара уггаре чӀогӀа йезархойн командаш, цунна йукъахь левзира 1952 шарахь шен футболистан карьера чекхйаллалц.

Тренеран карьеру Немец Бориса йолийна 1950 шерашкахь, ша ловзуш а волуш тренер вара луцкан «Динамохь». Оццу хенахь 50-гӀачу шерашкахь иза суьдхо а вара футболан матчашкахь, республикин категорин суьдхочун цӀе а йара. 1960 шеран мартехь Немец Борис хӀоттийра «Б» классан говзанчийн йуха а луцкан командин лакхарчу тренеран дарже, оцу командина цӀе йелира «Волынь». Немецан куьйгаллица команда гӀуо ца йолайелира хьалхейаккхарехь, амма шеран йуккъехь коьрта тренеро ца хуучу бахьанца команда йитира. ТӀаьхьа цунах хилларг хууш дац.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* 
* Профіль у базі ''footbook'' 

Категори:ССРС футболисташ
Категори:ССРС футболан тренераш
Категори:Бинарш Здолбуновхь
Варварино

*Варварино (Тулин область)
*Варварино (Воронежан область)
*Варварино (Воротынецан кӀошт)
*Варварино (ГӀезалойчоь)
*Варварино (Дмитрован кӀошт)
*Варварино (Ильинскан кӀошт)
*Варварино (Курскан область)
*Варварино (Мелеузан кӀошт)
*Варварино (Мокшанан кӀошт)
*Варварино (Мордован кӀошт)
*Варварино (Мучкапскан кӀошт)
*Варварино (Наро-Фоминскан кӀошт)
*Варварино (Орёлан область)
*Варварино (Подольскан кӀошт)
*Варварино (Рыбинскан кӀошт)
*Варварино (Смоленскан область)
*Варварино (Судогдан кӀошт)
*Варварино (Тамалан кӀошт)
*Варварино (Тейкован кӀошт)
*Варварино (Угличан кӀошт)
*Варварино (Шаховскан кӀошт)
*Варварино (Юрьев-Польскан кӀошт)
Варваринка

*Варваринка (Липецкан область)
*Варваринка (Орёлан область)
*Варваринка (Староюрьеван кӀошт)
*Варваринка (Тулин область)
*Варваринка (Туркин кӀошт)
*Варваринка (Умётан кӀошт)
*Варваринка (Челябинскан область)

## Хьажа иштта
*Варваринка 2-я
Варваренки

*Варваренки (Тарусан кӀошт)
*Варваренки (Бабынинан кӀошт)
Вараксино

*Вараксино (Новосибирскан область)
*Вараксино (Грязовецан кӀошт)
*Вараксино (Ельнян кӀошт)
*Вараксино (Калугин область)
*Вараксино (Кировн область)
*Вараксино (Москохан область)
*Вараксино (Пскован область)
*Вараксино (Сычёвкан кӀошт)
*Вараксино (Тверан область)
*Вараксино (Удмурти)
*Вараксино (Ярославлан область)
Ванютино

*Ванютино (Новгородан область)
*Ванютино (Вологдин область)
*Ванютино (Ивановн область)
*Ванютино (Палкинан кӀошт)
Ванькино

*Ванькино (Пермийн кӀошт)
*Ванькино (Берёзовкан кӀошт)
*Ванькино (Карагайн кӀошт)
*Ванькино (Чуваши)
Ваньки

*Ваньки (Пермийн мохк)
*Ваньки (Афанасьеван кӀошт)
*Ваньки (Удмурти)
*Ваньки (Шабалинан кӀошт)
Вантино

*Вантино (Ивановн область)
*Вантино (Костромин область)
*Вантино (Москохан область)
Ванински

*Ванински (Опаринан кӀошт)
*Ванински (Подосиновецан кӀошт)
*Ванински (Ярославлан область)
Ванино

*Ванино (гӀала)
*Ванино (Верхни Ландехан кӀошт)
*Ванино (Кировн область)
*Ванино (Медвенкан кӀошт)
*Ванино (Орёлан область)
*Ванино (Палкинан кӀошт)
*Ванино (Пермийн мохк)
*Ванино (Приволжскан кӀошт)
*Ванино (Рязанан область)
Ваньково

*Ваньково (Ивановн область)
*Ваньково (Вареговскан йуьртан меттиг)
*Ваньково (Новосельскан йуьртан меттиг)
*Ваньково (Дмитрован кӀошт)
*Ваньково (Ленинградан область)
*Ваньково (Нижни Новгородан область)
*Ваньково (Острован кӀошт)
*Ваньково (Пыталован кӀошт)
*Ваньково (Тверан область)
Ванина

*Ванина (Красновишерскан кӀошт)
*Ванина (Курскан область)
Ванеево

*Ванеево (Тверан область)
*Ванеево (Вохман кӀошт)
*Ванеево (Неян кӀошт)
*Ванеево (Череповецан кӀошт)
*Ванеево (Шекснан кӀошт)
Ванево

## Польша
*Ванево (Польша)

## Росси
*Ванёво (Новгородан область)
*Ванево (Архангельскан область)
*Ванево (Буйн кӀошт)
*Ванево (Пермийн мохк)
*Ванево (Тверан область)
Вандышево

*Вандышево (Большеселон кӀошт)
*Вандышево (Вичуган кӀошт)
*Вандышево (Костромин область)
*Вандышево (Тверан область)
*Вандышево 31 км (Ломовскан йуьртан меттиг)
*Вандышево 47 км (Ломовскан йуьртан меттиг)
Вальцово

*Вальцово (Москохан область)
*Вальцово (Угличан кӀошт)
*Вальцово (Рыбинскан кӀошт)
Валуевски

*Валуевски (Пскован область)
*Валуевски (Свердловскан область)
Валуево

*Валуево (Ростовн область)
*Валуево (Амуран область)
*Валуево (Ленинскан кӀошт)
*Валуево (Можайскан кӀошт)
*Валуево (Тулин область)
Валуевка

*Валуевка (Омскан область)
*Валуевка (Волгоградан область)
*Валуевка (Ростовн область)
Вальково

*Вальково (Ростовн область)
*Вальково (Костромин область)
*Вальково (Кировн область)
*Вальково (Пскован область)
Ильино

*Ильино (Хвойнин кӀошт)
*Ильино (Бабынинан кӀошт)
*Ильино (Белёван кӀошт)
*Ильино (Боровскан кӀошт)
*Ильино (Брянскан область)
*Ильино (Буйн кӀошт)
*Ильино (Велики Лукин кӀошт)
*Ильино (Володарскан кӀошт)
*Ильино (Волотан кӀошт)
*Ильино (Воскресенскан кӀошт)
*Ильино (Высокогорскан кӀошт)
*Ильино (Гагаринан кӀошт)
*Ильино (Гусеван гӀалин гуо)
*Ильино (Гусь-Хрустальнин кӀошт)
*Ильино (Дмитрован кӀошт)
*Ильино (Западни Двинан кӀошт)
*Ильино (Ивановн область)
*Ильино (Истран кӀошт)
*Ильино (Калининскан кӀошт)
*Ильино (Каргополан кӀошт)
*Ильино (Кимрин кӀошт)
*Ильино (Клепикин кӀошт)
*Ильино (Клинан кӀошт)
*Ильино (Коврован кӀошт)
*Ильино (Красносельскан кӀошт)
*Ильино (Кувшинован кӀошт)
*Ильино (Курганан область)
*Ильино (Ленинградан область)
*Ильино (Ленинскан кӀошт)
*Ильино (Липецкан область)
*Ильино (Москохан область)
*Ильино (Новосокольникин кӀошт)
*Ильино (Пермийн мохк)
*Ильино (Подольскан кӀошт)
*Ильино (Порхован кӀошт)
*Ильино (Путятинан кӀошт)
*Ильино (Рамешкин кӀошт)
*Ильино (Рыбинскан кӀошт)
*Ильино (Сандован кӀошт)
*Ильино (Селижарован кӀошт)
*Ильино (Сокольскан кӀошт)
*Ильино (Судогдан кӀошт)
*Ильино (Тёмкинан кӀошт)
*Ильино (Тамбовн область)
*Ильино (Торжокан кӀошт)
*Ильино (Удомлян кӀошт)
*Ильино (Усвятин кӀошт)
*Ильино (Ферзикован кӀошт)
*Ильино (Холм-Жирковскан кӀошт)
*Ильино (Холмогорин кӀошт)
*Ильино (Челябинскан область)
*Ильино (Чучкован кӀошт)
*Ильино (Ярославлан кӀошт)
NCAA божарийн баскетболан ерригамерикин гулйина команда 1986

Йерригамерикин команда — сийлахь спортан коллектив, лаьтта билгалчу шеран уггаре дика командин хӀора позицера йезархойн ловзархойх, царна, шен рогӀехь, ло сийлахь титул «Йерриг Америка», дукха хьолехь хьахабо «Йерригамерикин спортхой» олий. Лауреаташ дукха хьолехь къийсало цхьаьна дийна цхьа меже санна, «Йерригамерикин спортхой» термин лелайо АЦШхь спортан командин тайпанашкахь къоман МХГӀ декъашхоша хаьржина ловзархой билгалбохуш. Кэмп Уолтера хаьржира 1889 шеран хьалхарчу деношкахь америкин футболан хьалхара йерригамерикин команда.  **NCAA божарийн баскетболан ерригамерикин гулйина команда 1986** – Associated Press (AP), АЦШ баскетболан йаздархойн ассоциаци (USBWA), Къоман баскетболан тренерийн ассоциаци (NABC), United Press International (UPI) хаьржина сийлахь испискаш. Массо а харжамхоша хаьржира хьалхарчу а, шолгӀачу а команде пхиппа стаг. AP а, UPI а хаьржира кхоалгӀа команда а, ткъа NABC кхин а хаьржира йоьлгӀа команда.

Коьрта йерригамерикин диъ жамӀ вовшахтохарца билгалйоккху 1986 шеран колледжийн йерригамерикин баскетболан команда.  Командин йукъавахархьама, ловзархочо даха деза тайп-тайпана йерригамерикин командашкара совгӀаташ.

## 1986 шеран йерригамерикин гулйина команда

{| style="width:600px" "border:'1' 'solid' 'gray'"
|+ **Хьалхара команда** 
|-
! bgcolor="#CCCCCC" style="width:40%" | Ловзархо
! bgcolor="#CCCCCC" style="width:4%"  | Позици
! bgcolor="#CCCCCC" style="width:16%" | Класс
! bgcolor="#CCCCCC" style="width:40%" | Команда

|-
| Стив Алфорд
| Т
| Жимахо
| Индиана
|-
| Уолтер Берри
| Ф
| Жимахо
| Сент Джонс
|-
| Лен Биас
| Ф
| Воккханиг
| Мэриленд
|-
| Джонни Докинз
| Т
| Воккханиг
| Дьюк
|-
| Кенни Уокер
| Ф
| Воккханиг
| Кентукки


## Индивидуалан йерригамерикин командаш

## Билгалдахарш

Категори:Йерригамерикин NCAA божарийн баскетбол
Берригамерикахой
Футбол Украинехь

**[[Футбол]]** Украинехь уггаре гӀарадаьллачу спортан тайпанех цхьаъ ду. Украинин футболан коьрта урхаллин меже йу 1991 шарахь кхоьллина Украинин футболан ассоциаци (УФА).

Украинин футболан, иза маьршайаьллачул тӀаьхьа, уггаре баккхий кхиамаш, уггаре хьалха, донецкера «Шахтёран» 2008/09 шеран УЕФА кад къовсарехь толам баккхар. Цул тӀаьхьа, киевн «Динамо» 1998/99 шеран Чемпионийн лигехь ахфинале йалар, днепропетровскан «Днепр» 2014/15 шарахь УЕФА Европин лигехь финале йалар, 2006 шеран Украинин кегийрхойн гулйина командо Европин чемпионатехь кегийрхойн командашна йукъахь шолгӀа меттиг йаккхар, Украинин гулйина командо дуьненан чемпионатехь 2006 дакъа лацар, цигахь украинаш кхечира 1/4 финале. 2007 шеран 9 апрелехь Украинина бакъо йелира Польшица цхьаьна Евро-2012 дӀайахьа. 2009 шеран июлехь а, августехь а Донецко а, Мариуполо а тӀеийцира 19 шо кхачанза ловзархошна йукъара Европин чемпионат, цигахь Украинин гулйина команда чемпион хилира. 2014/15 шарахь донецкан «Шахтёран» жимахой кхечира УЕФА жимахойн лигин финале.

## Истори

### Ловзар чудар
ХӀокху заманан Украинин мехка оцу ловзаран орамаш кхаьчна XIX бӀешеран чеккхенгахь, цара дуьгу вай Одессе. Уггаре хьалхара футболех ловзархой таханлера Украинин махкахь бара Одессин портера Ингалсан хӀордахой, цара 1878 шарахь кхоьллира ОБАК — «Одессин британин атлетикин клуб». 1899 шо кхаччалц футболан команда лаьттара ингалсхойх. Клубан дуьххьалера меттигера ловзархо хилира Пиотровский а, тӀаьхьа «Спортинг-Клуб» йиллина Крыжановский а. ОБАК йукъахь левзира, оьрсийн авиаторех хьалхарчех цхьаъ волу, Уточкин Сергей, одессахо…

1884 шарахь Одессехь а, Украинин хӀинцалерачу махкахь а йина дуьххьарлера боккъала йолу футболан аре, «foot-ball» ловзар кхечу махкахоша марздира одессахошна йукъахь.

1892 шарахь Одессехь кхоьллира немцойн спортан «Турн-Ферайн» клуб, цунна йукъахь футболан дакъа а дара.

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* История украинского футбола на сайте «ukrsoccerhistory.com»
* Довоенный львовский футбол
* Украинский футбол на сайте upl.org.ua 

Малхбален Европехь футбол кхиар‏
Индустри (маьӀнаш)

## Украина
*Индустри (Луганскан область)

## Росси
*Индустри (Прокопьевскан кӀошт)
*Индустри (Коломнан кӀошт)
*Индустри (Ставрополан мохк)
Кавказ (маьӀнаш)

*Кавказ (Амуран область)
*Кавказ (Башкирийчоь)
*Кавказ (Орёлан область)
Калуга (маьӀнаш)

*Калуга
*Калуга (Орёлан кӀошт)
*Калуга (Саратовн область)
Камчатка (маьӀнаш)

*Камчатка (Гавриловкан кӀошт)
*Камчатка (Ичалкин кӀошт)
*Камчатка (Краснодаран мохк)
*Камчатка (Крутинкан кӀошт)
*Камчатка (Новосёлован кӀошт)
*Камчатка (Пошехоньен кӀошт)
*Камчатка (Шадринскан кӀошт)
Гвардейскан кӀошт

**Гвардейскан кӀошт** () — Калининградан областан муниципалан кӀошт.

Административан центр — Гвардейск.

## Бахархой

## Нах беха меттигаш
*Белово (Гвардейскан кӀошт)
*Березовка (Гвардейскан кӀошт)
*Большая Поляна (Калининградан область)
*Большие Горки (Гвардейскан кӀошт)
*Борски (Гвардейскан кӀошт)
*Великолукски
*Весели (Гвардейскан кӀошт)
*Вишневи (Гвардейскан кӀошт)
*Гвардейск
*Гордое (Гвардейскан кӀошт)
*Дальни (Гвардейскан кӀошт)
*Демидово (Калининградан область)
*Детски (Гвардейскан кӀошт)
*Дивни (Гвардейскан кӀошт)
*Ельняки (Калининградан область)
*Ершово (Гвардейскан кӀошт)
*Забарье (Гвардейскан кӀошт)
*Заречье (Гвардейскан кӀошт)
*Звеньеви
*Знаменск (Гвардейскан кӀошт)
*Зорино (Гвардейскан кӀошт)
*Истровка (Гвардейскан кӀошт)
*Калинково (Гвардейскан кӀошт)
*Комсомольск (Гвардейскан кӀошт)
*Красни Бор (Гвардейскан кӀошт)
*Красни Яр (Гвардейскан кӀошт)
*Кругловка (Гвардейскан кӀошт)
*Куйбышевски (Гвардейскан кӀошт)
*Курган (Гвардейскан кӀошт)
*Ливны (Калининградан область)
*Лозови (Калининградан область)
*Лунино (Гвардейскан кӀошт)
*Малиновка (Гвардейскан кӀошт)
*Озерки (Гвардейскан кӀошт)
*Озерни (Гвардейскан кӀошт)
*Ольховка (Гвардейскан кӀошт)
*Осиновка (Гвардейскан кӀошт)
*Островски (Гвардейскан кӀошт)
*Поддубни (Гвардейскан кӀошт)
*Пригородни (Гвардейскан кӀошт)
*Прудни (Гвардейскан кӀошт)
*Пруды (Гвардейскан кӀошт)
*Ратни (Калининградан область)
*Речни (Гвардейскан кӀошт)
*Ровни (Гвардейскан кӀошт)
*Рощино (Гвардейскан кӀошт)
*Ручьи (Гвардейскан кӀошт)
*Семеново (Гвардейскан кӀошт)
*Славинск (Гвардейскан кӀошт)
*Сокольники (Гвардейскан кӀошт)
*Солдатово (Гвардейскан кӀошт)
*Суворово (Гвардейскан кӀошт)
*Суходолье (Гвардейскан кӀошт)
*Талпаки
*Тельманово (Гвардейскан кӀошт)
*Тумановка (Гвардейскан кӀошт)
*Холмы (Гвардейскан кӀошт)
*Яблоновка (Гвардейскан кӀошт)
*Ягодни (Гвардейскан кӀошт)
*Ярки (Калининградан область)
*Ясеньски

## Билгалдахарш

Категори:Калининградан область
Категори:Россин кӀошташ
Мачаш

**Мачаш** — кога йухуш йолу хӀуманаш, когаш лазбарах, бех баларах ларбен а утилитаран а эстетикин функцеш йолу а хӀуманаш.

Мачаш ду бедарийн дакъа.

## Билгалдахарш

Категори:Мачаш
ПхьегӀаш

** ПхьегӀаш ** — кхача кечбеш, бууш, латтош лело бахаман гӀирсийн йукъара цӀе. йерриг пхьегӀаш йекъало масех категорина:
* Текха тӀейохкурш: бошхепаш, кедаш, лоха кедаш, хедарш, салатйуьллургаш, куршканаш, пелаш, зӀоканаш, рюмканаш, баканаш, стаканаш.
* Кхача кечбен гӀирсаш: йайнаш, зайланаш, чоьлпанаш, чаданаш;
* Кхача латто пхьегӀаш.

## Истори
Генара заманара дуьйна адамо лелайора тайп-тайпана пхьегӀаш. Йуьхьанца пхьегӀаш кечйора сацкъар-латтах — каро а, лело а атта болу, йовхоно талха ца бо, тӀуналла чекх ца йолу гӀирсах.

Цул тӀаьхьа вайн эрал VI—IV бӀешо хьалха йукъайала йолайелла чуьйнан пхьегӀаш, цул тӀаьхьа цӀестан пхьегӀаш. Коьрта гӀирс болу сацкъар-латта хийца дийзира йиллина цӀеран тӀера йа пешахь, кхехко панелаш (конфоркаш лело йаллалц). Кхин а тӀаьхьа, XX бӀешарахь йукъайевлира  мекха ца дулу болатан пхьегӀаш. XX бӀешеран 50-гӀа шерашкахь йукъайевлира, тахана а гӀарайаьлла йу йага ца йо тӀехуло йолу пхьегӀаш.

## Ӏалашонца

### Кхача кечбен
Оцу категорин векалшца вай хӀора дийнахь Ӏиттало кухни чохь (коьртаниг металлан хуьлу) — уьш зайланаш, йайнаш, [чамеш ду.

=== Текх кечден ===
Оцу категори йукъайогӀу, вайн текха тӀехь гуттаренна го пхьегӀа. Кхузахь гӀирсаш бу [ангали|ангалех (балурах): бошхепаш, зӀоканаш; кхийранах йа кӀайчу кхийранах берамбуьллургаш, кедаш, куршканаш; шортта металлан гӀирсаш — Ӏайгаш, мӀараш, уьрсаш. КӀезиг ца лелайо пластикин цкъа лело пхьегӀа — иза, шеко йоцуш, чӀогӀа цӀена ду, амма йезачу ресторанашкахь лелор оьзда ца лору.

## Йага ца йойту чкъор долу пхьегӀа
Таханлера пхьегӀан тӀехь ган тарло шортта йуург йага ца йойту чкъоьрнаш. Алсама хаало Teflon а, Whitford а къовламаш, уьш дина америкин компаниша. Амма йага ца йойту чкъор пхьегӀаш йеш кхин шортта компанеш йу, цара йо наштарх йа болатах. ТӀаьхьарчу заманахь йукъайаьлла кхийра чкъор диллина пхьегӀаш.

Къовламаш къастало чкъоьрнийн барамца, стоммаллица, механикин айпанашна дуьхьала дика лаьтташ. Уггаре буткъа къовлам, 10-15 мк хуьлу, лелабо хӀума йоттучу кепашна буьллуш, хӀунда аьлча механикин ницкъ цигахь кӀезиг болун дела. ПхьегӀашна, дукха хьолехь, лелабо 25 – 50 мк стомма къовлам.

Алсама лакхара классан къовламашна чохь йалпаран кийсигаш хуьлу, цара и къовлам чӀагӀбо — тайп-тайпана арахецархойн оцу Ӏалашонна лелайо кхийранан а, алмазан а чан, йа кхин тайп-тайпана тӀетохамаш, дукха хьолехь минералех бевлла.

## Хьажа иштта

* Лабораторин пхьегӀаш
* Кухнин гӀирсаш

## Билгалдахарш

## Литература
* 
*
Чоьлпа

**Чоьлпа** — кухонин чохь лелайо хӀума, иза йу кийги Ӏуьргаш долуш бокхачу Ӏайгах тера, Ӏуьргаш ду кочала чекхйалита леррина. Дукхачу хьолехь уьш деш ду эчигах йа пластмассах.

Гуттара аьлча санна лелош ду чопа схьауьцуш, даар кечдеш иза кегош, дааран дакъош схьайьцуш.

Оьрсийн «Шумовка» боху дош схьадаьлла  < *szumować* чопа схьаэца < *szum* чопа <  чопа.

## Билгалдахарш

Категори:ПхьегӀаш
Стака

**Стака** — дукхачу хьоьлехь англин пхьегӀа , шен формица герга йу  цилиндран йа дӀахадийна конусан, тӀам йа ког боцуш. Лелош йу шийла а, довха а маларш молуш. Довха малар малуш дукхачу хьолехь лелайо стакачухӀотторг.

## Билгалдахарш

Категори:ПхьегӀаш
Кад

**Кад** — гоьрга форма а йолуш, тӀам а болуш жима маларан пхьегӀа. Лелош йу довха маларш молуш. Цхтайолу культурашкахь кад чохь хӀума а йууу, Азин пачхьалкхашкахь баьржина йу тӀам боцуш болу кад  — *[[пела]]*.

## Билгалдахарш

Категори:ПхьегӀаш
Кхаба

**Кхаба** — шуьйра лаг долуш, лаха йолуш керамикин пхьегӀийн цӀе. Лелирана йу йуург йан а, Ӏалашйан а. Тайп-тайпана лериначу кхабийн барамаш башх-башха хуьлу: жимачу 200—300 г тӀера 2—3-ведарш тӀе. Форма дика йогӀуш йу оьрсийн пешан. 

## Билгалдахарш

Категори:ПхьегӀаш
Кад (кӀорга)

**Кад** — кӀорга пхьегӀа жима тасан йа кӀорга хедаран тайпа. Хила мега эчиган, эмалтоьхна, дечкан йа попаран. 

Кад лела бо хӀума йууш а, цул сов кхача кечбеш а (салаташ эйеш, винегреташ, бод булуш кхин а).

## Билгалдахарш

Категори:ПхьегӀаш
Хедар

**Хедар** — йистош айина йолуш тӀапа керамикин хӀума, лерина йу истол кечйеш, стоьлан пхьегӀийн тайпа.

## Билгалдахарш

Категори:ПхьегӀаш
Ведар

**Ведар** — иза йу хи чекх ца долу, лакхе йиллина а, бух тӀапа а болу, вертикалан цилиндран йа дӀахадина конусан кепехь йолу хӀума; цуьнан лакхарчу декъехь ахгоьрга тӀам хуьлу. Лелош йу коча а, сорса материалаш Ӏалашйан а уьш гена доцуш кхечухьа дӀайахьа а.

## Билгалдахарш

Категори:Ведар
Категори:Чухоамаш
Салатъйуьллург

**Салатъйуьллург** — лекха йистош йолуш шуьйра пхьегӀа, чохь  салаташ латош йа йеш йолу пхьегӀа. Салатъйуьллургаш йеш йу эчигах, фарфорах, керамикех йа англех лелош йу стоьлан пхьегӀаш санна, салат стоьлан тӀе йуьлуш.

## Билгалдахарш

Категори:ПхьегӀаш
Шелиг (тӀекха)

**Шелиг** — цилиндрин форма йолу чухоам, дечкан аннаш вовшаххуттуш царна эчкин йа дечкин хӀазарш тухуш дина хуьлу шаьлгаш. Кхин лело йалта дустуш.

## Билгалдахарш

Категори:Чермаш
Варзап

**Варзап** — куьйга туху инструмент (ши куьган йеза варзап), лелош йу тӀулг отуш, эчиг кечдеш йа дохош цуьна тӀе чӀогӀа тухуш.

## Билгалдахарш

Категори:Варзап
ЗӀокберг

**ЗӀокберг** ( йа ) — куьйга туху инструмент, лерина тӀулг тӀех, тӀулг болу латта тӀехь, чӀогӀа латтан тӀехь болхбан, шира чира, гӀишло йохайан, цел (метиг) тайпа, латтан тӀехь, бешахь йа тӀулг тӀехь белхаш бан.

ЗӀокберган цхьана агӀора хуьлу целах (метигах) тера ира дитт, ткъа вуькху агӀора — зӀок аьтту бо кечбеш болу гӀирсана тӀе чӀогӀа тоха.

## Билгалдахарш

Категори:ЗӀокберг
ДӀам

**ДӀам** — тухуш-хадо инструмент лерина эчиг йа тӀулг тоьстуш кечбан. 
## Билгалдахарш

Категори:ДӀам
Категори:Хадоран гӀирсаш
Кекоран

*Кекоран (Код ОКТМО 94650420101)
*Кекоран (Код ОКТМО 94650420106)
*Кекоран (станци)
Нуьйжа

**Нуьйжа** — аьчк-пхьеран гӀорторан инструмент лелош йу довха а, шийла а эчиг кечдеш пластикин деформацин методашца. Эчиг кечдан йина аьчк-пхьеран коьртачарех инструмент; иза йу эчиган таза гӀортор, цуьнан тӀехь эчиган кечамаш тусу; гӀортор меттах ца йолуьтуш чӀагӀйо дечиган гуьйриг тӀехь. Аьчк-пхьеро болхбеш, цхьана хӀуманна тӀе жӀовтухуш, бухайуьллу хӀума. Жимачух олу нуьйжиг.

## Билгалдахарш

Категори:Нуьйжа
Категори:Эчигкечдар
Сиак, Хелена

**Сиак Хелена** (; йина 1989 шеран 15 декабрехь Дюнкеркехь, Нор департаментехь, Франци) — французийн профессионалан баскетболхо, ловзу французийн «Лион АСВЕЛ Баскет» командехь  а, Францин къоман гулйина командехь а, цунна йукъахь дакъа лецира 2014 шеран Туркойчуьра дуьненан чемпионатехь а, 2016 шеран Рио-де-Жанейрора Олимпийн ловзаршкахь а.

## Биографи
Сиак Хелена йина 1989 шеран 15 декабрехь Нор департаментан къилбаседехьара Дюнкерк гӀалахь.

## Карьера
2014/2015 шарахь Сиак Хелена хилира французийн Буржин ловзархо. 2016 шеран июлехь официалан кхайкхийра Сиака Курскера Динамоца шаранна контракт йаздарх. 2017 шарахь Сиака командица йаьккхира зударийн Евролига, цул тӀаьхьа цхьаьна интервьюхь элира ша кхин цхьаьна шарна йуьсу Динамохь.

## Гулйина команда
Хелена левзира Францин гулйина командехь баскетболах 2014 шеран Туркойчуьра дуьненан чемпионатехь.

## Кхиамаш
* Евролигин чемпион: 2017
* Францин чемпион (2015, 2016)
* Россин чемпионатан детин совгӀатхо: 2017

## Билгалдахарш

Категори:Францин баскетболхой
Категори:Баскетболех ловзаран Францин гулйина командин ловзархой
Категори:2020 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхо
Категори:Баскетболхой 2016 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:Баскетболхой 2020 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Категори:ЗБК «Рош Вандея» ловзархой
Категори:ЗБК «Перпиньян» ловзархой
Категори:ЗБК «Лат-Монпелье» ловзархой
Категори:ЗБК «Бурж» ловзархой
Категори:ЗБК «Динамо» Курск ловзархой
Категори:ЗБК «АСВЕЛ» ловзархой
Кагтуха

**Кагтуха** — йуьртабахаман гӀирс, лелош йу кес, йол, ча тӀегулйеш, аренашкара йол гулйеш лелойо (куьйга лелош йерш иза дечигах йина хуьлу, говрниг, тарахтарниг), Ӏа, нехаш, асаран орамаш гулйеш аре цӀанйеш лелайо, цул сов лелайо латта самсадоккхуш, эхиначу латтара гӀорзанаш йохош (эчиган куьга кагтуха).

## Билгалдахарш

## Литература
 

* 
* 
* 
Категори:Чудерзаден гӀирс
Поллард, Джим

**Джеймс Клиффорд «Джим» Поллард** (; 1922 шеран 9 июлехь, Окленд, Калифорни, АЦШ — 1993 шеран 22 январехь, Стоктон, Калифорни, АЦШ) — америкин профессионалан баскетболхо а, тренер а. «Миннеаполис Лейкерс» йукъахь хьалхий-тӀаьхьий кхаа шарахь хилира КъБЛ чемпион, АБА, НБА, иза кхоллайелира хьалхара ши лига цхьаьнакхетаран жамӀехь (йерриг цуьнан йалх титул). 1941/1942 шеран NCAA чемпион «Стэнфорд Индианс» командин йукъахь. 1978 шарахь дуьйна баскетболан сийлаллин залан декъахо.

## Биографи
Поллард левзина Стэнфордан университетан баскетболан командехь, хилла 1942 шеран чемпионийн хӀоттаман коьртачех цхьаъ ловзархо, оцу шарахь Стэнфордо йаьккхира NCAA чемпионат. Амма цамгар бахьнехь Джеймсан дийзира финалан матч ца ловзуш йита. Дуьненан шолгӀа тӀом болуш Поллард левзира тайп-тайпана тӀеман баскетболан командашкахь, уьш левзира Аламидера Гонолулу кхаччалц. ТӀом чекхбаларца иза левзира «Сан-Диего Донс» а, «Окленд Биттнерс» а командашкахь. КъБАхь Поллард лорура шен заманан кхоссавала хьуьнар долу дикачу форвардех цхьаъ. Тренировкашкахь Джима сих-сиха йора гӀуда кхуссу сиз тӀера слэм-данкаш, иза бахьнехь харц цӀе йелла «The Kangaroo Kid».

«Миннеаполис Лейкерс» йукъахь Поллард левзира Майкен Джорджца а, Миккелсен Вернца а цхьаьна, уьш лорура уггаре дика тӀелатаран уьйр баскетболан исторехь. Командица цхьаьна Поллард 5-зза КъБА чемпион хилла.

1955 шарахь Полларда чекхйаьккхира ловзархочун карьера, тӀаккха 1955 – 1958 шерашкахь куьйгалла дира Ла Саллан университетан командина. 1960 шарахь цуо куьйгалла дира «Миннеаполис Лейкерсан», 1961 – 1962 шерашкахь — «Чикаго Пэкерсан», 1967 - 1968 шерашкахь — «Миннесота Маскисан», 1968 – 1969 шерашкахь — Америкин баскетболан ассоциацин «Майами Флоридиансан».

1978 шарахь Поллард хаьржира баскетболан сийлаллин зал йукъа. Иза кхин а хабржина Бэй Ареин сийлаллин зале а, Стэнфорда сийлаллин зале а, Pac-10 сийн зале а.

## Статистика

### КъБАра статистика

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Профиль на сайте Зала славы баскетбола

Категори:АЦШ баскетболхой
Категори:«Стэнфорд Кардинал» (баскетбол) ловзархой
Категори:«Миннеаполис Лейкерс» ловзархой
Категори:АЦШ баскетболан тренераш
Категори:«Лос-Анджелес Лейкерс» тренераш
Категори:«Вашингтон Уизардс» тренераш
Категори:Баскетболан сийлаллин залан декъахой
Категори:Лелош йоцу лоьмарш йолу КъБА баскетболхой
Категори:Бинарш Оклендехь (Калифорни)
Категори:Белларш Сан-Хоакин гуонехь
Цел

**Цел** кхин цӀе **метиг** (, къилбаоьрс.  тӀера, иштта *кетмень* (Йуккъера Ази)) — йуьртабахаман куьйга лело гӀирс, цуьнца латта самсадоккху. Цел хуьлу дичиган тӀам а, цуьна дуьхьала эчиг долуш (хьалха дичиган а, тӀулган а). Цел йина хила мега дуткъа аьчка тахтах йа хила мега чӀогӀа, безза а гӀирс. Болхбен агӀо хила мега йуткъа, шуьйра, тӀапа, сеттина, белах тера. Цул сов дитта долу дакха хуьлу тӀапа йа хьаласеттина. Йайн цел лелайо латта самсадоккхуш, асар деш. Наггахь цуьна тӀетуху шада йа кагтуха.

## Билгалдахарш

Категори:Йуьртабахаман гӀирсаш
Мапуче (мотт)

**Мапу́че**— индейн мапуче цӀе йолучу къоман мотт. Баьржина бу Чилин йуккъера-къилба декъехь а, лулара Аргентинин кӀошташкахь а. 2007 шарахь Фернандо Суниг лингвиста арахецначу талламан хаамашца, мотт дика буьйцуш бу 144 эзар герг стаг, 263 эзар стагана ледара хаа.

## Билгалдахарш

Категори:Меттанаш
ГӀант

**ГӀант** — цхьа стаг вахьа хуу мебелин предмет, букъ товжо гӀортор йолуш йикаш гӀортораш йолуш а, йоцуш а хуьлу. (табуретан уьш ца хуьлу).

## Билгалдахарш

Категори:Мебель
Попова, Ярмила

**Попова Ярмила** (; йина 1937 шарахь — Болгарин баскетболхо, левзина Болгарин гулйина командехь. 1959 а, 1964 шеран дуьненан чемпионатийн совгӀатхо. Европин чемпион 1958.

## Карьера
Къоман баскетболан гулйина командехь иза левзина кхаа дуьненан чемпионатехь (1959, 1964, 1967) а, йалх Европин чемпионатехь (Европин чемпионатехь 1956|1956, 1958, 1960, 1962, 1964 , 1966).

## Билгалдахарш
Комий

**Комий** (**коми-зыря́наш**, ширъелла цӀе — **зыря́наш**; ; шен цӀе — *комийас*, *коми-морт*, *коми-войтыр*) — финно-угорийн халкъ, Коми Республикин кӀоргера орамаш йолу бахархой. Бехаш болу кхин регионаш — Пермийн мохк; Свердловскан область; Мурманскан область; Омскан область; Тюменан область; Ненцойн автономин гуо; Ямал-Ненцойн автономин гуо; Ханты-Мансийн автономин гуо-Югра. Шаберш аьлча санна бехаш бу Россех: 97,6 % коми-зырянаш а, 96,9 % йуххера гергара коми-пермаш. 

Коьрта этнографин тобанаш: лакхавычегодаш, вымичий, ижемой, печорой, прилузой, сысолой, удорий.

## Билгалдахарш

Категори:Россин меттанаш
Котельниково (маьӀнаш)

*Котельниково
*Котельниково (Спасскан йуьртан меттиг)
*Котельниково (Старосельскан йуьртан меттиг)
*Котельниково (Антропован кӀошт)
*Котельниково (Архангельскан область)
*Котельниково (Боровичин кӀошт)
*Котельниково (Гатчинан кӀошт)
*Котельниково (Зеленоградскан кӀошт)
*Котельниково (Неманан кӀошт)
*Котельниково (Нерчинскан кӀошт)
*Котельниково (Обоянан кӀошт)
*Котельниково (Тверан область)
Котово (маьӀнаш)

*Котово
*Котово (Починно-Сопкинскан йуьртан меттиг)
*Котово (Сушиловскан йуьртан меттиг)
*Котово (Бежаницин кӀошт)
*Котово (Белгородан область)
*Котово (Белинан кӀошт)
*Котово (Гаврилов-Яман кӀошт)
*Котово (Дедовичин кӀошт)
*Котово (Долгорукован кӀошт)
*Котово (Западни Двинан кӀошт)
*Котово (Истран кӀошт)
*Котово (Истран кӀошт, юрт)
*Котово (Калининскан кӀошт)
*Котово (Калугин область)
*Котово (Костроман кӀошт)
*Котово (Куньян кӀошт)
*Котово (Лухан кӀошт)
*Котово (Любытинан кӀошт)
*Котово (Монастырщинан кӀошт)
*Котово (Наро-Фоминскан кӀошт)
*Котово (Некоузан кӀошт)
*Котово (Новодугинан кӀошт)
*Котово (Новоржеван кӀошт)
*Котово (Окуловкан кӀошт)
*Котово (Опочкан кӀошт)
*Котово (Орёлан область)
*Котово (Парфеньеван кӀошт)
*Котово (Пионерски Лагерь)
*Котово (Пошехоньен кӀошт)
*Котово (Пристенан кӀошт)
*Котово (Пскован кӀошт)
*Котово (Пустошкан кӀошт)
*Котово (Рязанан область)
*Котово (Угличан кӀошт)
*Котово (Устюжнан кӀошт)
*Котово (Фурманован кӀошт)
*Котово (Чагодан кӀошт)
*Котово (Челябинскан область)
*Котово (Череповецан кӀошт)
*Котово (Шекснан кӀошт)
*Котово (Ярославлан кӀошт)
Красни Кут (маьӀнаш)

*Красни Кут
*Красни Кут (Весёлин кӀошт)
*Красни Кут (Купинан кӀошт)
*Красни Кут (Медвенкан кӀошт)
*Красни Кут (Мостовскан кӀошт)
*Красни Кут (Октябрьскан кӀошт)
Красни Холм (маьӀнаш)

*Красни Холм
*Красни Холм (Барятинан кӀошт)
*Красни Холм (Волован кӀошт)
*Красни Холм (Вологдин область)
*Красни Холм (Выборган кӀошт)
*Красни Холм (Вязьман кӀошт)
*Красни Холм (Зубцован кӀошт)
*Красни Холм (Калтасин кӀошт)
*Красни Холм (Клинан кӀошт)
*Красни Холм (Локнян кӀошт)
*Красни Холм (Новокузнецкан кӀошт)
*Красни Холм (Первомайскан кӀошт)
*Красни Холм (Чернан кӀошт)
*Красни Холм (Шарьян кӀошт)
*Красни Холм (Шацкан кӀошт)
*Красни Холм (Шилован кӀошт)
*Красни Холм (Шумихан кӀошт)
*Красни Холм (Ярославлан кӀошт)
Шарбал

**Шарбал** (,  (*sirwāl*);  (*šalvâr*);  (*shawal*);  (*shalwâr*); ; ;  (*şalbar*);  (*shalwar*)) — вареш йолучехь чӀогӀа шуьйра хеча, дукхачу хьолехь гӀодайукъехь хабина а, гоьлашкахь йуьткъа хуьлу.

## Билгалдахарш

Категори:Шарбал
Красногорск (маьӀнаш)

*Красногорск
*Красногорск (Сахалинан область)
*Красногорск
*Красногорск
Константиновка (маьӀнаш)

*Константиновка
*Константиновка (Азнакаеван кӀошт)
*Константиновка (Александро-Невскан кӀошт)
*Константиновка (Алтайн мохк)
*Константиновка (Амуран область)
*Константиновка (Бардан кӀошт)
*Константиновка (Гурьевскан гӀалин гуо)
*Константиновка (Добрянкан кӀошт)
*Константиновка (Елховкан кӀошт)
*Константиновка (Иркутскан область)
*Константиновка (Большой Глушицан кӀошт)
*Константиновка (Калугин область)
*Константиновка (Кармаскалин кӀошт)
*Константиновка (Кемеровн область)
*Константиновка (Княгининан кӀошт)
*Константиновка (Кораблинан кӀошт)
*Константиновка (Красни Кутан кӀошт)
*Константиновка (Куйбышеван кӀошт)
*Константиновка (Малмыжан кӀошт)
*Константиновка (Медвенкан кӀошт)
*Константиновка (Мценскан кӀошт)
*Константиновка (Называевскан кӀошт)
*Константиновка (Николаевскан кӀошт)
*Константиновка (Озёрскан кӀошт)
*Константиновка (Пензин кӀошт)
*Константиновка (Починкин кӀошт)
*Константиновка (Коми Республика)
*Константиновка (Ромоданован кӀошт)
*Константиновка (Сараин кӀошт)
*Константиновка (Саратовн кӀошт)
*Константиновка (Свердловн кӀошт)
*Константиновка (Сердобскан кӀошт)
*Константиновка (Советскан кӀошт)
*Константиновка (Тамбовн область)
*Константиновка (Татарскан кӀошт)
*Константиновка (Татищеван кӀошт)
*Константиновка (Туймазин кӀошт)
*Константиновка (Хабаровскан кӀошт)
*Константиновка (Шилован кӀошт)
Кострома (маьӀнаш)

*Кострома (Свердловскан область)
*Кострома (Белгородан область)
*Кострома (Камчаткин мохк)
Кременки (маьӀнаш)

*Кременки
*Кременки (Дальни Константинован кӀошт)
*Кременки (Дивееван кӀошт)
*Кременки (Лыскован кӀошт)
Крестцы (маьӀнаш)

*Крестцы
*Крестцы (Ленинградан область)
*Крестцы (Мышкинан кӀошт)
*Крестцы (Пошехоньен кӀошт)
*Крестцы (Селижарован кӀошт)
*Крестцы (Старицан кӀошт)
*Крестцы (Устюжнан кӀошт)
*Крестцы (Хвойнин кӀошт)
Кривой Лука

*Кривой Лука (Орёлан область)
*Кривой Лука (Ростовн область)
*Кривой Лука (Рязанан область)
*Кривой Лука (Самарин область)
*Кривой Лука (Тверан область)
*Кривой Лука (Иркутскан область)
Крутой Гора

*Крутой Гора (Орёлан область)
*Крутой Гора (Ленинградан область)
*Крутой Гора (Костромин область)
*Крутой Гора (Мордови)
Крутой

## Белорусси
*Крутой (Гомелан область)
*Крутой (Могилёвн область)

## Росси
*Крутой (Волгоградан область)
*Крутой (Бежковскан йуьртан меттиг)
*Крутой (Ильинскан йуьртан меттиг)
*Крутой (Пронскан йуьртан меттиг)
*Крутой (Рождественскан йуьртан меттиг)
*Крутой (Стари Осколан гӀалин гуо)
*Крутой (Богородицкан кӀошт)
*Крутой (Велижан кӀошт)
*Крутой (Верховьен кӀошт)
*Крутой (Вязьман кӀошт)
*Крутой (Гдован кӀошт)
*Крутой (Добрин кӀошт)
*Крутой (Елецан кӀошт)
*Крутой (Киреевскан кӀошт)
*Крутой (Кировн область)
*Крутой (Колпнан кӀошт)
*Крутой (Кораблинан кӀошт)
*Крутой (Куркинан кӀошт)
*Крутой (Лебедянан кӀошт)
*Крутой (Ливнин кӀошт)
*Крутой (Людинован кӀошт)
*Крутой (Мантурован кӀошт)
*Крутой (Нижни Новгородан область)
*Крутой (Плавскан кӀошт)
*Крутой (Покровскан кӀошт)
*Крутой (Руднян кӀошт)
*Крутой (Сараин кӀошт)
*Крутой (Сасован кӀошт)
*Крутой (Серебряно-Прудин кӀошт)
*Крутой (Становин кӀошт)
*Крутой (Тавдан гӀалин гуо)
*Крутой (Тамбовн область)
*Крутой (Тверан область)
*Крутой (Хотынецан кӀошт)
*Крутой (Щёкинан кӀошт)
*Крутой (Аштаркханан область)
*Крутой (Ровенькин кӀошт)
*Крутой (Брянскан область)
*Крутой (Воронежан область)
*Крутой (Краснодаран мохк)
*Крутой (Пензин область)
*Крутой (Свердловскан область)
*Крутой (Цимлянскан кӀошт)
*Крутой (Черткован кӀошт)
*Крутой (Новотроицкан йуьртан меттиг)
*Крутой (Черновскан йуьртан меттиг)
*Крутой (Юхнован кӀошт)
*Крутой (Щигрин кӀошт)