Зурабишвили Саломе

**Зурабишви́ли Саломе́ Лева́новна** (, ; йина , Париж, Франци) — 2018 шеран 16 декабрехь дуьйна гуьржийн а, французийн а пачхьалкхан а, политикин а гӀуллакххо, хӀинца йолу Гуьржийчоьнан президент а, Гуьржийчоьнан ТӀеман Ницкъийн лакхара коьрта баьчча а. Мехкан исторехь дуьххьарлера зуда-президент.

«Гуьржийчоьнан некъ» партин тхьамда. Хьалха — «Зурабишвили Саломен йукъараллин болам» (2005—2006) корта, Гуьржийчоьнан арахьарчу гӀуллакхийн министр (2004—2005), Гуьржийчоьнан Францехь волу бакъонца волу векал, Францин къам лардаран Инарлан секретариатан арахьарчу гӀуллакхий а, стратегин а корта (2001—2003). Йехачу хенахь болх бира Францин АГӀМ.

## Биографи

### Дай
Йина 1921 шарахь Гуьржийчоь йитинчу гуьржийн политикин мухажарийн Зурабишвили Леванан (1906—1975) а, Кедиа Зейнабан а доьзалехь.
Деда — Зурабишвили Иван Иванович — 1918 а, 1921 шарахь маьрша Гуьржийчоьнан правительство йукъахь хилла. Дененада Николадзе Никос йиллина хӀордан порт Потехь, Гуьржийчохь цӀерпоштнекъ буьллуш хьалхаваьлла лелла. Ший а йаздархочун а, йукъараллин гӀуллакххочун а, «гуьржийн къоман ден» Чавчавадзе Ильян нийсархо хилла.

### Дешар
1972 шарахь Зурабишвилис чекхйаьккхира Парижан политикин Ӏилманийн институт, 1973 шарахь — АЦШн [ [Колумбийн университет]].

Французийн а, гуьржийн а боцург, буьйцу оьрсийн, ингалсан, немцой, италийн меттанаш.

### Дипломатан карьера
1974 шарахь дуьйна болх бира Францин АГӀМ системехь.

1974—1977 шерашкахь йара Италера французийн вакилатан кхоалгӀа секретарь, 1977—1980 шерашкахь — Францин ВКЪКХн гуттаренна миссин шолгӀа секретарь йара.

1980 - 1984 шерашкахь арахьара политикин урхаллин центран аппаратан анализан а, прогноз йаран а центран белхало йара.

1984 - 1988 шерашкахь йара Францин АЦШара вакилатан хьалхара секретарь.

1989 - 1992 шерашкахь йара Чадера вакилатан шолгӀа секретарь.

1992 шарахь хӀоттийра Францин НАТОн гуттаренна миссин хьалхара секретарь, 1993 шарахь — Европин Бартехь французийн гуттаренна а векалан гӀовс.

1996 шарахь дуьйна хилира министраллин кабинетан техникин хьехамча, ткъа 1997 шарахь дуьйна — Францин АГӀМ инспектор.

1998 - 2001 шерашкахь болх бира АГӀМ урхаллехь стратегин а, кхерамазаллин а, герз дӀадаккхаран а а агӀора.

2001 шарахь хӀоттийра Францин къам лардаран Инарлин секретариатан дуьненайукъара хаттарийн а, стратегин а куьйгалхо.

2003 шарахь хилира Гуьржийчуьра Францин йуьззина бакъо йолу векал.

2004 шеран мартехь дукха хан йоццуш хаьржина гуьржийн президента а, «ровзанийн революцин» тхьамдано а Саакашвили Михаила Гуьржийчоьнан арахьарачу гӀуллакхийн министр хӀоттийра Зурабишвили Джапаридзе Тедон меттана. И сацам Саакашвилис французийн президентаца Ширак Жакца дага а ваьлла бира, «иштта говза дипломат Гуьржийчоьнан цкъан а хилла вац» элира цуо цхьаьнакхетар чекхдолуш. Ша Зурабишвилис кхайкхийра МХГӀ, ма-аьлла реза хилира керла дарж дӀалаца, бераллехь дуьйна лууш йара гуьржийн дипломатин гӀуллакхан коьрте хӀотта.

Арахьарчу гӀуллакхий министран даржехь шеен коьрта кхиамаш лору Зурабишвилис махкара Россин тӀеман базанаш арайахарах болу сацам. Цхьаьна шеен къамелехь цуо кхайкхийра иза шена историн кхиам хетта аьлла. Министро иштта кхайкхадора, Гуьржийчоьно кхин хӀиттор йац шеш долчохь арахьарчу мехкийн тӀеман базанаш бохуш, амма и пункт Российца барт беш оха йукъайогӀуьйтур йац, хӀунда аьлча цуо доза туху цуьнан суверенитетан.

2005 шеран мартехь гуьржийн парламенто резолюци тӀеийцира, цуьнца Россин тӀемлооша йита йеза Гуьржийчоь 2006 шеран январь кхачале. Амма 2006 шеран мартехь (Зурабишвили АГӀМ коьртан даржера дӀайаьллачул тӀаьхьа) куьг йаздира компромиссан Россин базанаш 2008 шо чекхдаллалц арайохур йу аьллачу Россин-гуьржийн барт кӀелахь.

2005 шеран 20 октябрехь Зурабишвили дӀайаьккхира балхара. Гуьржийчоьнан АГӀМ керла корта хӀоьттира Бежуашвили Гела. ДӀайаккхале хьалха иза морса йистхилира «Рустави-2» телеканалан эфирехь. Цуо бехке йира парламентехь йолу «Марталлин къоман болам» партин дукхалла а, цуьнан спикер Бурджанадзе Нино а махкахь «гергарчеран диктат» хӀотто гӀертарех. Цу тӀе шен оппонентех цуо элира «каджи», гуьржийн буьйцучу маттахь «акха хӀума» йа «дешан боцу нах» маьӀна ду цуьнан. Терго ечарна хетарехь, Зурабишвилин а, Бурджанадзен а йукъара дов даьллера, АГӀМ корта берриг векалийн болх шен куьйгакӀела бало гӀертарна, ткъа уьш дукха хьолахь цунна тӀехула а лелхий, куьйгалла деш бара парламенто бохучу агӀора. Зурабишвилис цхьа могӀа дипломаташ цӀа кхайкхинчул тӀаьхьа, Бурджанадзес бехке йира иза болх ца бовзарех.

2005 шеран ноябрехь кхоьллира, ша коьрте а хӀуттуш оппозицин «Зурабишвили Саломен йукъараллин болам», 2006 шеран мартехь цӀе хийцира парти «Гуьржийчоьнан некъ» аьлла. Партин программех лаьцна дуьйцуш, Зурабишвилис кховдийра «реалан а,  эффективан а демократин» некъ лацар, ткъа кхин а «историс бакйинчу гуьржийн мехалле» а. Гуьржийчоьнан арахьара политикин коьрта накъост АЦШ йу элира экс-министро. Цуьнца цхьаьна Зурабишвилис билгалдаьккхира Российца йукъаметтигаш тойан иэшар, гайтира, гуьржийн элитас Россех дерг чӀогӀа дера олуш хилар, амма цуьнца цхьаьна дукха паргӀата Россин коммерсанташ Гуьржийчоьнан предприятеш приватизаци йаран йукъабуьту. Цуьнца цхьаьна долу Ӏедал Зурабишвилис бехке дора «большевистийн методологи а, цӀена америкин PR технологеш а цхьаьнакхетар» бахьнехь кхоллайеллачу «необольшевизмех».

2006 шеран сентябрехь итт оппозицин партис, царна йукъахь Зурабишвилин «Гуьржийчоьнан некъ» а, Гамсахурдия Константинан «Маршо» парти а, ткъа иштта Гуьржийчоьнан девнаш дерзоран пачхьалкхан министр хилла волу Хаиндрава Георгий а волуш, президент Саакашвилин дуьхьала кхоьллира коалици.

2007 шеран 2 ноябрехь гуьржийн парламентан гӀишлон хьалха хилира, цхьа могӀа оппозицин партеш йина, массийн реза бацаран акци. Царна йукъахь йара Зурабишвили. Митинг ечара  Саакашвилега даржера мукъавала а, хенал хьалха харжамаш бие а, политикин чубоьхкинарш арахеца а  элира.

7 ноябрехь оппозицин керла митинг эккхийра полицис а, башха тобанаша а. Манифестанташна дуьхьала лелийра бӀаьргаш Ӏийжо газ а, хидеттарш а. Митинг эккхийначул тӀаьхьа Зурабишвили цхьаьнакхийтира АЦШн Гуьржийчуьра векалца Тэфт Джонаца, ша цунна хаийта машаран реза ца хиларан акци эккхийний.

12 ноябрех Цхьаьнатоьхна оппозицин къоман кхеташоно хаьржира оппозицин йукъара кандидат депутат а, коммерсант а волу Гачечиладзе Леван, Саакашвилис 2008 шеран январан хӀиттийначу рогӀера боцучу харжамашна. Гачечиладзе тоьлла меттиг хилахь оппозицис дош деллера президентан дарж дӀадаккха, дерриг Ӏедал дӀадала парламето терго йеш волу премьер-министре. Иштта меттиг хилахь премьеран дарж дӀалаца дезара Зурабишвилис. Цхьаьнатоьхна оппозицера шайн кандидатураш президентан харжамашка хӀиттор кхайкхийра бизнесмена Патаркацишвили Бадрис, Лейбористийн партин тхьамдано Нателашвили Шалвас,  «Керла аьттунарш» цхьаьнакхетараллин коьрто Гамкрелидзе Давида. 2008 шеран январехь Саакашвили йуха хаьржира шолгӀачу муьран.

2010 шеран ноябрехь Зурабишвилис, шен партин архаш Сетуридзе Кахега йелла, кхайкхийра ша гуьржийн политикера дӀайалар. Цуо дийцарехь, и сацам баран бахьна, Гуьржийчохь демократии ца хиларх тешна хилар а, оппозицега махкахь болх балур ца хилар а ду аьлла.

### 2018 шеран президентан харжамашкара толам
2018 шеран президентан харжамашкахь коьртачех цхьа кандидат хилира Зурабашвилих. Харжамашна йукъайахара йозуш йоцу партера йоцу кандидатат хилла, амма Ӏедалехь йолу «Гуьржийн дог-ойла» партин куьйгалхоша, царна йукъахь цуьнан председатель волу миллиардер Иванишвили Бидзина а, масийттаза дери дира, шеш цунна гӀо лацар, гӀоьнан йукъахь «партин жигархой балар а, финанса» а.

28 ноябрехь Зурабишвили Саломе туьйлира харжамийн шолгӀачу турехь: 2018 шеран 29 ноябрехь зорба тоьхна Гуьржийчоьнан ЦХК терхьашца, 100 % харжамхойн кхаьжнаш багарбинчул тӀаьхьа, цуьнан хилира 59,52 % (йа 1 147 627) кхаж. Зурабишвилих хилира мехкан исторехь дуьххьарлера зуда-президент. Инаугураци хилира 16 декабрехь.

Харжамашкахь толам баьккхинчул тӀаьхьа кхайкхийра Российца муьлхха а йукъаметтиг лелор йац ша аьлла, которую она считает врагом Грузии.

## Доьзал
* Хьалхара майра — Николоз (Коки) Горджестани (Гугушвили), вина Иранехь, да гуьржи хилла, нана – украинка, хӀинца веха АЦШхь. Цуьнан да Гугушвили Евсей-Дзуку дӀавахана 1913 шарахь Гуьржийчуьра болх бан ГӀажарчу. ГӀажарийн гражданалла тӀеоьцуш цуьнга фамили хийцийтара, *Горджестани* гӀажарийн маттахь «гуьржийн махкара» ву бохург ду. Горджестани Коки Зурабишвилин вевзира Румехь 1974 шарахь. Оцу марехь дуьнен тӀеделира ши бер: кӀант Теймураз а, йоӀ Кетевани а, шиммо а ден фамили лелайо.

* ШолгӀа маре йахара советийн диссидент хиллачу журналисте Кашия Жанрига (1939 — 11.03.2012), цунна политикин къайлавалар делира Францехь, ткъа тӀаьхьа журналистан карьера йира маьрша Гуьржийчохь. ШолгӀачу марехь бераш ца хилира.
Зурабишвилин шича — Французийн Ӏилманийн академин гуттаренна секретарь Каррер-д’Анкосс Элен, йечу хенахь Зурабишвили.

## СовгӀаташ
* Сийлаллин легионан орден
*Францин «ГӀуллакх дарна» орден»

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш

Категори:Политикин талламийн институтехь дешнарш
Категори:Гуьржийчоьнан арахьарачу гӀуллакхийн министраш
Категори:Сийлаллин легионан орденан кавалераш
Категори:Францин Гуьржийчуьра векалш
Категори:Гуьржийчоьнан Президенташ
Категори:Зударий-президенташ
Категори:2018 шарахь дарже баьхкина президенташ
Категори:Пачхьалкхийн балхахь болу куьйгалхой