Муртазалиев, Сагид Магомедович

**Сагид Магомедович Муртазалиев** (; ) — Россин а, Украинин а паргӀат кепар латархо, йукъаралин а, политикин гӀуллакхо. 2000 шарахь Сиднейхь хилла Олимпиадан чемпион, 1999 шеран дуьненан чемпион, 2000 шеран Европин чемпион, Россин чемпион, 1998 шеран Дика Ӏалашо ловзарийн толамхо. Россин Сийлахь спортан говзанча. ЖӀайхо.

Дагестанан Халкъан гуламан депутат. 2010-2015 шерашкахь иза вара Россин Пенсин фондан Дагестанехь долу декъан куьйгалхо.

## Биографи
Вина 1974 шеран 11 мартехь Махачкалахь. Цуьнан дай, наний Цумадински кӀоштера ду. Цуьна виъ вашпий, цхьа йиший йу. Жима волуш хенахь иза Кизлярехь Ӏийна. Цигахь волавелира иза латар Ӏамо. Цуьнан хьалхара тренер вара Магомед Омарович Абдалов. 1988 шарахь иза Махачкала вахара. Цигахь цуьнан тренер вара Иман-Мурза Алиев. 1992 шарахь Муртазалиев России кегирхойн чемпионатехь туьйлира. Кестта Алиев Туркой махка болхбана вахара. Таккха Муртазалиев Киеве дӀавахар. Цул тӀаьхьа масийт шарахь иза вара Украинин гулйина тобанан декъашхо. 1996 шарахь Атлантехь хилла Олимпиадехь цо 7-гӀа меттиг йаьккхира.

## Хьажоргаш
1996 шарахь Муртазалиев Дагестане цӀавеара. Цо зуда йалийра, тӀетаьӀина тренировкаш йан волавелира. Машенан авари хилчул тӀаьхьа цуьна цхьана шарахь меттаван дийзира. Цул тӀаьхьа дов хоттуш иза эхашарахь чохьвеллира.

1998—2000 шераш дара цуьна уггаре кхиаме. Цо толам беккхира 1999 шарахь хилла дуьненан чемпионатехь а, 2000 шарахь хилла Россин а, Европин а чемпионаташкахь.

1999 шарахь хилла Россин чемпионатехь Муртазалиевс дато мидал йаьккхира. 2000 шарахь цо Сиднейхь хилла Олимпиадехь толам беккхира 97 кг кхаччалц йолу йозаллин категорехь.

## Йукъараллин а, политикин а болх
* 2002 шарахь иза хӀоттийра Дагестанан Ӏаламийн рицкъан а, экологин а министран когаметтаниг.
* 2003 шарахь иза хержира Дагестанан Халкъан гуламин депутат.
* 2007 шарахь иза хержира Дагестанан ГӀизларан кӀоштан куьйгалхо.
* 2010 шарахь иза хӀоттийра Россин Пенсин фондан Дагестанехь долу дакъан куьйгалхо.
* 2011 шарахь иза хержира Дагестанан Халкъан гуламин депутат.

2004—2005 шерашкахь Муртазалиев а, Гаджи Махачев а, Хасавюртан мэр Сайгидпаша Умаханов а бара Дагестанан Пачхьалкхан Советан председатель Магомедали Магомедов дӀаваккха гӀерташ.

Муртазалиев ву «Единая Россия» партин Дагестанан декъан политсоветан декъашхо.

Цо кхоьллина Сагид Муртазалиев цӀарах йолу нахан гӀон фонд.

2013 шарахь цо йаздира кехат МОК президенте Жак Рогге. Оцу кехатехь Муртазалиевс йаздинера цо шен деши мидал МОКе йухайоиту аьлла МОКс латар Олимпиадан йукъара дӀайаккхаран гӀертаран ша реза ца хилар бахьнехь.

2015 шарахь иза Россин Пенсин фондера балхара дӀавеккхира иза халкъашна йукъара лахаре дӀаваларна бахьнехь а, пачхьалкхан кӀайлонашка кхача кхин бакъо ца хилар бахьнехь а.

## Бакъонашца йукъаметтиг
* 1996 шарахь Муртазалиеван вевзаш волу стаг шен цӀийн уллехь вина каринера. Виначун да (Махачкалан милицин школан куьйгалхо Гаджимагомед Гаджимагомедов) Муртазалиевах шеквелира. Сагид 6 баттахь чуьвоьллина Ӏийра. ТӀаьххьара Муртазалиев бехкахвеккхира. И дов долийна Гаджимагомедов 2000 шарахь вийра.
* 2002 шарахь Сагид Муртазалиев «Орлёнок» цӀе йолу Москвара гостиницехь шина тагца довделира. Царех цхьаммо Муртазалиеван даган улле урс туьйхира. ТӀаккха Муртазалиевс тапча схьайаьккхина и ши а стаг вийра. Прокуратурас и гӀуллакх дӀадерзира Муртазалиеван бехк цахилар бахьнехь. Цуьнгахь долу герз 1999 шарахь Дагестанан тӀемлой тӀелетча эдало делла хиллера. ТӀом дӀабаьлча иза цуьнгара схьаэца дицдел хила.
* 2015 шарахь Муртазалиев массийтта стаг верна а, террористашна ахча даларна а бехки вина. Цу хенахь Муртазалиев ОАЭхь вара. 2015 шеран 10 сентябрехь Москван Басманан кӀоштан кхеллас и схьалаца веза аьлла сацам бира
* 2003 шеран 18 ноябрехь Муртазалиеван цӀийна уллехь Кизлярехь шина стага цуьнан машенан тӀе герз диттира. Кхано машенан тӀехь 22 дӀаьндирган Ӏуьрг карийра. Муртузалиеван шен цхьа а зе ца хилира. ТӀелеттраш цу меттера бойдира. Уьш муьлш бу ца хиира.
* 2014 шеран 9 июлехь Къилба-Кавказан тӀеман кхеллас Махачкалан мэр хилла волу Саид Амирова бехке винера иза Муртазалиев вен гӀерташ хиларна. И вен лууш берш дагахь бара Муртазалие тӀехь волу хӀаваан кема ракета тоьхна чудаита лууш.

## СовгӀаташ
* Россин Сийлахь спортан говзанча
* Орден «Знак Почёта»

## Билгалдахарш

## Хьажоргаш
* Сагид Муртазалиев — профиль на сайте International Wrestling Database (англ.) (данные перепутаны с данными Сайд-Хусейна Муртазалиева)
* Сайт Сагида Муртузалиева

Категори:Россин спортан хакъ долу говзанча
Категори:ПаргӀата кепара латарехь Европин чемпионаш
Категори:Россера Олимпийн чемпионаш
Категори:ПаргӀата кепара латарехь Россин чемпионаш
Категори:Бинарш ХӀинжа-ГӀалахь
Категори:Википеди:Заманхойн биографи
Категори:Бинарш 1974 шарахь
Категори:Бинарш 11 мартехь
Категори:«Сийн хьаьрк» орденан кавалераш