Вен кхиэл

**Вен суд** — адамо динчу зуламна пачхьалкхо тӀелецна таӀзар даран кеп йу. Таханлерачу дийнахь дукхахйолу юрисдикцешкахь вен суд Ӏедалца йогӀуш йац, ткъа вукху пачхьалкхашкахь- доккха зулам дина волчу стагана бен йеш йац иза. 2016-чу шеран товбецан-баттахь (сентябрехь) 60-чу пачхьалкхашкахь гергга 22 500 стаг вара кхиэлан сацам кхочушбарна «собар деш». Уггаре дукха оцу хьолехь бара Америкин Цхьанатоьхначу Штаташкахь — 2500 адам. ХӀора шарахь вен суд дӀайахьарца 1000—2000 адам хӀаллакхуьлу.

## Вен кхиэлан тайпанаш
Вен суд шина тайпана хуьлу: **говзаллин** (квалификаци йолу) а, **говзалла (квалификаци) йоцу** а. Говзаллин тайпа вен кхиэл йолчу хьокъехь вен кхиэл динчу зуламе хьажжина хуьлу. Говзалла йоцу вен кхиэлан хьокъехь- муьлхха а зуламна цхьатерра вен кхиэл дӀахьо.

Кхузаманахь пайдаоьцуш йолу вен кхиэлаш:

* тоьпаш тохар
* ирхъоллар
* тӀулгаш тохар
* дӀовш тохар (лен инъекци)
* электронан гӀант
* корта баккхар
* газан чоь
Amnesty International кхолламан хаамашца, 2018-чу шарахь дуьненахь рогӀера вен кхиэлаш лелош йара: Ирхъоллар а (итт пачхьалкх), тоьпаштохар а (ялх пачхьалкх), лен инъекци а (йиъ пачхьалкх), корта баккхар а (СаӀуди Арави), электронан гӀант (Америкин Цхьанатоьхна Штаташ).

## Вен кхиэл динашкахь

### Ислам
ШарӀехь вен кхиэл яр масийтта бахьана ду: хуъушехь (стаг) вер а, гомосексуализм а, зина а (зуда-майра ямарт хилар) а, ислам дитар а.

Альбакъара (Етт) суратехь бӀе кхузткъе берхӀийттолгӀачу айатехь йаздина: ХӀай шаьш [Дéлах] тешнарш! [Дáла] Шуна [йаздина] тӀедиллина байъанчáрна тӀéра [нийсонца] чӀир эцар . Маьршачунна дуьхьал маьршаниг, лайна дуьхьал лай, стéна дуьхьал стé . Шен [бусалба] вашас шéна цхьа хӀума гечдинарг [милла велахь], тӀаккха [цунна тӀехь гӀиллакхца] девзинчунца тӀаьхьавáзар а, диканца [нийсонца] цунга [гӀýда] дӀадалар а ду . И [кхел] шун Дéлéра дайдар а, къинхéтам а бу . Цул тӀаьхьа [шарӀал] тӀехваьлларг [милла велахь], цунна лазош [долу] Ӏáзап ду .

### Керсталла

Кхечу шира къаьмнийн Ӏедалехь санна, Библехь вен кхиэл йора адамо доккха зулам дича. Царна йукъахь: шаббат-дийнан дозалла дохор а, Далла лер а, стаг вер а, зина а (зуда-майра ямарт хилар) а, бежанца дӀавижар а, хьийзор а, сийсаздаккхар а, палтасар а, денна а, ненна а еттар а, адамийн лачкъор а.

Библехь хьахийна вен кхиэлан кхо тайпа: тӀулгаш деттар а, дагор а, ирахъоллар а.

Дуьххьал дӀа Ӏийсас вен кхиэлах ца дийцина, амма *<sup>51</sup>Ша стигала хьалаоьцу волу хан тІекхача йоьлча, Іийсас сацам бира Ярушалайме ваха. <sup>52</sup>Цо Шен геланчаш хьалха бахийтира цхьана шамранхойн йуьрта, Шена оьшучунна кечам байтархьама. <sup>53</sup>Амма оцу йуьртарчу наха Іийса тІе ца ийцира, хӀунда аьлча гуш дара Иза Ярушалайме воьдуш вуйла. <sup>54</sup>И болх а гина, Цуьнан мурдаша Якъуба а, Яхьъяс а элира: «Эла! Хьуна лаахь, оха стигалара стелахаьштиг а тохийтина, хӀаллакбойтур бу и нах». <sup>55</sup>Амма Іийсас, йухавирзина, дихкира царна и дар. (Лака 9:51-55)*

Берийн динчу зуламан хьокъехь Ӏийсас аьлла: 2Делах тешаш болчу лахара болчех цхьаьнга къа латадойтучул, хьеран тІулг, коча а оьллина, ша хӀорда чу кхоссийтар гІоле йу цу стагана. (Лака 17:2).

## Бакъдерг
2007-чу шеран товбецан-беттан (сентябран) 26-чохь Европин Кхеташонан министрийн Комитето билгалдаьккхира вен кхиэлан дуьхьало йаран Де- лахьанан-беттан (октябран)- 10-гӀа де.

## Билгалдахарш