ПхоьалгӀа канал (Росси)

**«ПхоьалгӀа канал»** — Россин федералан телеканал. Гойту дийнахь-бусий Петарбухера.

1997 шеран 31 октябрь кхаччалц хаамаш бора Россий Европин декъан, Уралан, Малхбуза Сибрехан гӀаланашна а, кхин а Россин дозанашца йолу Кхазакхстанан, Белоруссин, Балтий мехкашкара областашна. 1997 шарахь ПТРК «Петарбух — ПхоьалгӀа каналан» федералан машанаш Б. Н. Ельцинан № 919 омарца дӀайелира кхуллучу «Оьздангалла» телеканалана. 1997 шеран 1 ноябрехь дуьйна «ПхоьалгӀа каналана» ца дитира Петарбухан а, Ленинградан областан а хаамаш бан лестам бен.

2006 шеран 1 октябрехь дуьйна телеканало меттахӀоттийра кхоман йукъара хаамийн бакъо. ХӀинца, Петарбух а, Ленинградан область а йоцуш, лицензеш йу Россин 83 регионехь, входит в Россин терхьийн телевизионан хьалхара мультиплекс.

2008 шеран 20 декабрехь «ПхоьалгӀа канал» болх бан доладелла дийнахь-бусий ца соццуш.

2019 шо кхачале Петарбухан а, Ленинградан областан а кабелан машанашкахь «ПхоьалгӀа каналан» лестамашкахь 7:00 тӀера 8:00 а, 18:30 тӀера 19:30 а хенан йукъаметтигашкахь (2016 шо кхаччалц) болх бора ЛОТ телеканало (Ленинградан областан телекомпани), цунах тахана олу Лен ТВ 24.

2018 шеран 2 апрелехь дӀайиллина телеканалан дуьненайукъара версии — «ПхоьалгӀа канал International».

ХӀинца телеканалан эфиран доккхаха долу хенан дакъа дӀалоцу дуккхасерийн фильмаша (царна йукъахь оригиналан йерш а) а, йуха гойту цхьайолу сериалаша а, ткъа кӀезиг долу декъехь — керланаш, исбаьхьаллин фильмаш, шеш хӀитто программаш а.

## Истори
### Зиеделла Ленинградан радиоцентр (1933—1952)
1933 шеран 31 мартехь кхоьллира белхалойн, ахархойн, цӀен эскархойн депутатийн Ленинградан областан кхочушдаран комитетан радиофикацин а, радиохаамийн а комитет (Ленинградан радиокомитет).

1936 шарахь Ленинградан радиокомитето йукъахийцира телевизионан хаамаш 240 могӀанан стандартехь; москохачух къаьсташ (цигахь лелабора RCA гӀирс 343 могӀанан стандартехь) лелабора даймехкан гӀирс. 1938 шеран 1 апрелехь Ленинградан областан радиотрансляцин а, радиохаамийн а комитетан гуран чохь кхоьллира Зиеделла ленинградан телевизионан центр (ЗЛТЦ). 1938 шеран 7 июлехь эфире йелира дуьххьарлера хӀотторан передача, ткъа 1 сентябрехь дуьйна йуьйлайелира рожера передачаш. Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом болабаларца а, цул тӀаьхьа Ленинград дӀакъовларца а телевизион ОЛТЦ сацийра, Ленинградан радиокомитетан йукъахь болх дӀабаьхьира йеккъа радиостанци.

1949 шарахь Ленинградан радиокомитетан цӀе хийцира Ленинградан гӀалин къинхьегамхойн депутатийн Кхочушдаран комитетан Радиохаамийн комитет (Ленинградан радиокомитет) аьлла. 1949 шеран 1 майхь ССРС дуьххьара Ленинградехь гайтира ГӀалин майданера телевизионан репортаж. 1949 шеран 17 июлехь ОЛТЦ йукъара арадаьккхира Ленинградан телехаамийн дакъа, ткъа ОЛТЦ тӀехь дисира технике болхбайтар.

### Ленинградан телевизионан студи (1952—1960)
1952 шеран 26 январехь кхоьллина Ленинградан телевизионан студи. 1953 шарахь Ленинградан радиокомитетехь хийцамаш бира, цунах Ленинградан къинхьегамхойн депутатийн кхеташонан Кхочушдаран комитетан Оьздангаллин урхаллин Радиохаамийн Дакъа дира (Ленинградан радиодакъа), амма 1957 шарахь иза арадаьккхира Ленинградан оьздангаллин урхаллера, цунах йира Ленинградан къинхьегамхойн халкъан депутатийн областан кхеташонан а, Ленинградан гӀалин халкъан депутатийн а Кхочушдаран комитетан Радиохаамийн а, телевизионан а комитет (Лентелерадио). 1957 шеран 1 сентябрехь араделира Ленинградан телевизионан «ТӀаьххьара хаамийн» хьалхара арахецар. Йуьхьанца передача арайолура оршот а, кхаара а, пӀераска а деношкахь. 1959 шеран 7 майхь дуьйна арахецар хӀора дийнахь хилира, 8—10 минотехь передаш чекхйовлале хьалха.

### Ленинградан телевизион (1960—1991)

1961 шарахь Чапыгинан урамера, 6-гӀа цӀенна чуьра Ленинградан телецентран йелира керла аппаратан-студин комплекс. 1962 шарахь Чапыгинан урамера ТТЦ кхаа студехь хӀоттийра бесара телевизионан дуьххьарлера экспериментан гӀирс. Техникин базин таро йара гайта студин а, студин арахьара а телевизионан программаш. 1968 шарахь Ленинградан телецентрера доладелира гуттаренна бесара телегайтар дан.

1968 шеран 1 январехь  Телевизионан а, радихаамийн а Ленинградан комитетан куьйгакӀела по кхоьллира Телефильмаш йаран коьрта редакци («Лентелефильм», 1968—1994), дукхаха дерг арахоьцура документалан телефильмаш, ткъа кхин а цхьацца телеспектаклаш а, исбаьхьаллин телефильмаш а. Уьш йийриш бара режиссёраш К. Артюхов, В. Виноградов, Ю. Панич, А. Белинский, А. Стефанович, О. Рякобонь, Л. Цуцульковский и другие. 1970—1980-гӀа шерашкахь цхьаьнакхетараллин коьрта редактор йара Алёшина Лидия.

1982 шарахь дуьйна Ленинградан телевизионо гойтура Новгородан а, Пскован а областашкахь.

1985 шеран 1 мартехь дуьйна Ленинградан телевизионан программин ретрансляци йеш йара Москохахь 33-гӀа ДМВ-лестамехь: йуьхьанца зиеран передачаш, цул тӀаьхьа кӀиранденошкара 15:00 дуьйна, цул тӀаьхьа шот дийнахь а, белхан деношкахь а (кхечу хаамашца, 1982 шарахь дуьйна Москохан кабелан машанашкахула 5-гӀа МВ-лестам тӀехь).

1986 шарахь Ленинградан телевизионо трансляци йора Вологдехь, Ивановохь, Таллинехь. 1988 шеран 1 июнехь дуьйна Ленинградан телевизион Ленинградал а, Ленинградан областал а арахьа официалан гойтура (Вильнюс, Кострома, Пенза, Ртищево, Рязань, Сафоново, Тверь, Тула). Ленинградан телевизионан амале башхалла йара, тайп-тайпана регионашкахь цуо гойтура тайп-тайпанчу хенахь (масала, Псковехь а, Новгородехь а, Ленинградехь санна, цуо гойтура буьззинчу чухоамехь; ткъа Москохахь а, Москохан областехь а — 1990 шо кхаччалц доза тоьхначу барамехь).

### Ленинградан телевизион (1960—1991)
1990 шарахь Свердловскехь (11 март), Ярославлехь, Калугехь, Смоленскехь, Ярцевохь гайта йолийра Ленинградан телевизион; ткъа 1991-гӀа шарахь — Минскехь, Орелехь («Накануне» телекомпаница цхьаьна), Пермехь («VETTA» телекомпаница цхьаьна), Томскехь.

;Гайтаран маша
1965 шарахь эфире йевлира дуьххьарлера кегийрхойн программаш, хьалхара  викторинаш а, къийсамаш а. Оцу хенан уггаре гӀарайаьлла берийн передача йара «Ляпа а, Тяпа а, Жаконя а» (хьалха махкахь уггаре даккхийчех хилла, телекомпанин берийн редакцин гӀуллакх, чӀогӀа лагӀделира 1990-гӀа шерашкахь), кхолламаш арахоьцу башха передачех цхьаъ йара — ССРС дуьххьарлера «Цхьаъ массаьрца, массо цхьаьнца» цӀе йолу телевикторина (1968—1975) а, «ЧӀижан до́гӀа» (1975—1980). Передачийн цхьа дакъа Центран телевизионан йухагойту передачаш а, фильмаш а йара, царна йукъахь дешаран передачаш, уьш арахецар сацийра 1992 шеран 20 апрелехь.

1980-гӀа шерашкахь дуьххьара эфире йовлу даймехкан музыкин шоу «Музыкин ринг», кегийрхойн программаш, викторинаш, къийсамаш, «йуханехьа зӀенан» программаш. 1980-гӀа шераш чекхдовлуш Ленинградан программех керлачу заманан синоним хуьлу; оццу хенахь иза гайтар доладелира  Горькехь, Ивановохь, Кировхь, Любимехь, Ярославлехь. Перестройка йолуш берриг мохк телевизионашна хьалха хуьйшуш бара, Невзоров Александран «600 секунда» хьажархьама, Набутов Кириллан «Телекурьере» а, «Логан шад». Кхуззахь дуьххьара гучубевлира «Телекурьер» а, «600 секунда» а передачийн хьалхелелориг Сорокина Светлана. ГӀарадаьлла 1985 шеран советийн-америкин Донахью Филан а, Познер Владимиран а телетӀай дӀадаьхьира Ленинградан телецентран Хьалхара студехь. Кхин а эфире арайевлира «Зебра» (1988—1996), «Йоккха фестиваль» (1989—2001), «Мультлото» (1984—1989), «Паутиныч вехачу меттигехь» программаш. 1991 шеран 1 январехь тӀетуьйхира Ленинградан программин Ӏуьйренан а, дийнан а передачаш, кхин а «ПхоьалгӀа чкъург» (1988—1996), оцу суьрташна йукъахь 1991 шеран 17 майхь гайтира легенда хилла телевизионан сурт-мистификаци «Ленин — жӀалин-нускал».

## Гайтар
«ПхоьалгӀа канал» Россин телевизионан терхьийн хьалхара мультиплексан йукъадоьду.

2012 шеран мартехь дуьйна Петарбухехь «ПхоьалгӀа канал» гойту 35 ТВК DVB-T2 стандартехь.

Петарбухехь «ПхоьалгӀа канал» гойтура 3 ТВК Ленинградан радиотелевизионан дӀагайтаран центран (ЛРТДЦ) бӀов тӀера. ДӀайаларан нуьцкъалалла: 25 киловатт; дӀалучун тайпа а, поляризацииа: ТМР Telekom OTV 1/25 AVB, анин поляризаци; дӀайаларан антеннин локхалла: 281 метр. Москохахь телеканало гойтура 44 ТВК Останкинан радиотелевизионан дӀайаларан центран бӀов тӀера. ДӀалучун нуьцкъалалла: 5 киловатт; дӀайаларан антеннин локхалла: 411 метр.

«ПхоьалгӀа каналан» трансляци йо Россин кабелан телевизионан берриг машанаша.

Спутникан гайтар:
* Экспресс АМ5 140° м-л. д. «Телекарта» пакет йукъахь 
* Asiasat 9 122,1° м-л. д. Irdeto кодировкин йукъахь
* Intelsat 15 85,2° м-л. д. «Телекарта» пакет йукъахь 
* ABS 2 75° м-л. д. «Спутникан МТС ТВ» пакет йукъахь
* Экспресс-АТ1 56° м-л. д. «Триколор ТВ» а, «НТВ-Плюс» пакеташна йукъахь 
* Экспресс-АМУ1 / Eutelsat 36B 36° м-л. д. «Триколор ТВ» а, «НТВ-Плюс» пакеташна йукъахь

## Билгалдахарш

## Литература
* 
* 
* 
* 
* 

## Хьажоргаш

* Официалан сайт
* Экскурсия по Пятому каналу  // Фабрика информации
* ТРК «Петарбух-ПхоьалгӀа канал». Фоторепортаж из Ленинградского телецентра и Дома радио
* Сайт телекомпании в 2000—2004 годах (Архив Интернета)

Категори:Россин телеканалаш
Категори:Оьрсийн маттара телеканалаш
Категори:Россин телекомпанеш
Категори:Телевизион Петарбухехь
Категори:ССРС телеканалаш
Категори:Телекомпанеш абатца
Категори:Россин пачхьалкхан телеканалаш
Категори:Россин пачхьалкхан телекомпанеш
Категори:Петарбухан телеканалаш
Категори:Россин спутникан телеканалаш
Категори:Дийнахь-бусий гойту телеканалаш
Категори:Цензура Россехь
Категори:Радио- а, телезион а лелош йолу Россин компанеш
Категори:Россин терхьан телевизионан хьалхара мультиплекс
Категори:ПхоьалгӀа канал (Росси)
Категори:Йукъара тематикин телеканалаш
Категори:Россин акционерийн йукъараллаш