Giū-áng Tái-săng

**Giū-áng Tái-săng** (九案泰山) sê Hók-ciŭ Dài-gĕ̤ng hó-gê̤ṳng gì siŏh ciáh chŏng-miêu (村廟) séng-ngiōng lièng-hăk-tā̤. Gé̤ṳng Giū-áng Tái-săng gì miêu dŭ-liāng ô sĕk-săng ciáh dòng (堂), tūng-chĭng "Giū-áng Sĕk-săng-dòng" (九案十三堂). Giū-áng Tái-săng táu-dā̤ mò̤ "cūng-dòng" (總堂) gì gái-niêng. Dáng-sê áng céng-hū giĕ-dêng, Tái-bìng-săng-dòng ī "Giū-áng Tái-săng-hū" (九案泰山府) gì miàng-cê ció-cáik siàng ciā séng-ngiōng huák-lŭk-siông gì cūng-dòng, ciā Tái-bìng-săng-dòng diŏh Dài-gĕ̤ng-kṳ̆ Tái-bìng Nê-lâe̤ng (太平二弄) biĕng-dău.

Giū-áng Tái-săng gé̤ṳng Dŭng-ngŏk Dâi-dá̤ (東嶽大帝) gì buô-hâ Ŭng Dŭ-tūng (溫都統) gâe̤ng Kŏng Dŭ-tūng (康都統), ĭ lâng ciáh ké̤ṳk séng-dù hô̤ lā̤ "Ŭng Tái-săng" (溫泰山), "Kŏng Tái-săng" (康泰山). Ciáng-ciáng Tái-săng sê cī Tái-săng-iè "Dŭng-ngŏk Dâi-dá̤", Ŭng, Kŏng lâng ciáh ciŏng-gŭng diŏh gó̤ "dŭ-tūng" (都統), ciŏng ĭ lâng ciáh gó̤ có̤ "Tái-săng" nâ sê ĭng-ôi cŏng-dâe̤ng. Ŭng Ciŏng-gŭng gâe̤ng Kŏng Ciŏng-gŭng ké̤ṳk gó̤ có̤ "Giū-chiĕng-suói" (九千歲), gâe̤ng Tái-săng-iè ciā "uâng-suói" (萬歲) kṳ̆-biék kŭi lì. Săi-gŭng dó̤i lâng ciáh ciŏng-gŭng gì gōng-huák iâ sê "Giū-áng Tái-săng", sāi "Giū-áng" (九案) lì âing-dêng "Tái-săng" (泰山), gâe̤ng ciáng-cŭng gì Tái-săng-iè kṳ̆-biék kŭi lì.

Giū-áng Tái-săng găk Nàng-dàng Sĕk-săng-hiŏng (南臺十三鄉) ô cê-gă gì hŭng-dòng (分堂), hŭng-dòng diē-sié sô̤i gì sê lâng ciáh dŭ-tūng gì buô-hâ. Muōi siŏh nièng gì gāu-nguŏk chĕ̤-ék gáu sĕk-sé, sĕk-săng-dòng buŏng siàng gāu cū chăng-gă ngiàng-sìng uăk-dông, hô̤ lā̤ "ngiàng Tái-săng" (迎泰山). Ciā gāu cū ké̤ṳk dŏng-dê nè̤ng hô̤ lā̤ "Giū-áng" (九案), "Giū-áng Tái-săng" gì miàng-cê cêu sê ciŏng-uâng lì gì. Sĕk-nê muóng-buŏi, giók-dêng â̤-nièng-màng lâng ciáh dŭ-tūng diŏh sô̤i diê ciáh dòng lā̤. Sĕk-săng-dòng ô gì siŏh hiŏng siŏh áng (案), ô gì lâng săng hiŏng siŏh áng, dŭ-liāng ô gāu ciáh áng. 

## Séng-ngiōng kṳ̆-mĭk

Giū-áng Tái-săng gì séng-ngiōng kṳ̆-mĭk hô̤ lā̤ Giū-áng Sĕk-săng-hiŏng (九案十三鄉), iâ hô̤ lā̤ Nàng-dài Sĕk-săng-hiŏng (南臺十三鄉). Ciā Sĕk-săng-hiŏng bău-guák Tái-bìng-săng (太平山), Săng-giāng-diē (山仔裏), Hàng-tàu (涵頭), Gá-diòng-bāng (教場坂), Puō-dĕ̤ng (浦東), Puō-să̤ (浦西), Să̤-iòng (西洋), Dāu-diè (斗池), Să̤-iàng (西營), Iòng-bāng (洋柄), Sĕ̤ng-puō-tàu (雙浦頭), Ò̤-siông (河上), Ò̤-â (河下) cī 13 ciáh chŏng. Ciā dê-huŏng ô 3420 bìng-huŏng hī māng duâi, siŏng-dŏng gĭng-dáng Dài-gĕ̤ng să̤-báe̤k gâe̤ng Gū-làu să̤-nàng, dĕ̤ng gáu Báik-ék-chék-lô (八一七路) gâe̤ng Iòng-dṳ̆ng-lô (洋中路), să̤ gáu Nê-kuàng-lô (二環路) gâe̤ng Dòng-tĭng-lô (長汀路), báe̤k gáu Ŭ-săng-lô (烏山路) gâe̤ng Là̤-mìng-lô (黎明路), nàng gáu Nìng-huá-lô (寧化路) gâe̤ng biĕng-dău gì Gĕ̤ng-gièng-siâ-háe̤ng (江墘社巷), Puō-să̤-gīng-háe̤ng (浦西境巷, ék-dĭk gáu Dâi-miêu-săng (大廟山). Â-dā̤ gōng lâ Sĕk-săng-hiŏng gì gê̤ṳ-tā̤ huŏng-ôi.

Tái-bìng-chŏng (太平村) găk Tái-bìng-săng (太平山), Tái-bìng-săng sê Gék-siòng-săng (吉祥山) să̤-nàng gì siŏh ciáh nâung-nâung gì săng-bău. 2014 nièng cháik-chiĕng, dê găk gĭng-dáng Tái-bìng Nê-lâe̤ng (太平二弄) dĕ̤ng-biĕng gì Ṳ̀ng-séng Sĕ̤ng-hòng Biék-iêng (融信雙杭別院) siēu-kṳ̆.

Săng-giāng-diē-chŏng (山仔裏村) găk Tái-bìng-chŏng dó̤i-méng. 2014 nièng cháik-chiĕng, dê găk gĭng-dáng Săng-giāng-diē báe̤k-biĕng gì Dìng-huŏng-uōng (庭芳苑).

Puō-dĕ̤ng-chŏng (浦東村), Ùng-gáik gì sèng-âu gāi-miàng hô̤ lā̤ È̤ng-gì-chŏng (紅旗村). Gāu-gūi-nièng muăk-gĭ nguòng-cháik-nguòng-chiĕng, dê găk Puō-dĕ̤ng Sĭng-chŏng (浦東新村).

Puō-să̤-chŏng (浦西村), 1992 nièng huōi-siĕu-chió, siŏh-buô-hông chà-làng-chió ké̤ṳk siĕu bàng-báik, cī siŏh-dêng nè̤ng 1994 nièng buăng kó̤ sĭng kī gì Puō-să̤-gīng Sĭng-chŏng (浦西境新村) dêu. Diông giâ lì gì chió diŏh 2021 nièng ciòng-buô cháik-chiĕng, dê găk Nìng-huá-lô gâe̤ng Puō-să̤-lô (浦西路) gău-chă diô-kāu biĕng-dău.

Dāu-diè-chŏng (斗池村), kī diŏh Dāu-diè-săng (斗池山) dĕ̤ng-nàng-sié. 1990 nièng nguòng-cháik-nguòng-chiĕng, dê găk gĭng-dáng Dāu-diè Sĭng-gṳ̆ (斗池新居), Dāu-diè Sĭng-chŏng (斗池新村).

Hàng-tàu-chŏng (涵頭村) diŏh 2000 nièng cháik-chiĕng, dê găk gĭng-dáng Să̤-iòng-lô (西洋路) gâe̤ng Băh-mā Dṳ̆ng-lô (白馬中路) gău-chă diô-kāu biĕng-dău gì Băh-mā Huă-huòng (白馬花園).

Să̤-iòng-chŏng (西洋村) diŏh 1991 nièng téng chà-làng-chió gāi siàng gĭng-dáng gì Să̤-iòng Sĭng-chŏng (西洋新村), dê găk Să̤-iòng-lô biĕng-dău.

Să̤-iàng-chŏng (西營村) găk Gá-diòng-bāng să̤-nàng-sié, 2002 niàng tiáh siŏh buô-hông, 2007 nièng ciòng-buô tiáh lâi, dê găk gĭng-dáng Gă-iòng Sĭng-chŏng (加洋新村) hó-gê̤ṳng.

Gá-diòng-bāng-chŏng (教場坂村) diŏh 2000 nièng tiáh siŏh buô-hông, 2014 nièng ciòng-buô tiáh lâi, dê găk gĭng-dáng Ŭ-săng Gāu-háe̤ng (烏山九巷) siēu-kṳ̆ hó-gê̤ṳng.

Ò̤-siông (河上) bô hô̤ lā̤ Siông-ò̤-siông (上河上), 2001 nièng cháik-chiĕng, dê găk gĭng-dáng Siông-ò̤-diē (上河裏) gâe̤ng Ìng-dáik-lô (仁德路) hó-gê̤ṳng, dāng sṳ̆k Hók-gióng Ĭ-kuŏ Dâi-hŏk Hó-sṳ̆k Dê-ék Ĭ-iêng (福建醫科大學附屬第一醫院) gì dê.

Ò̤-â (河下) bô hô̤ lā̤ Â-ò̤-siông (下河上), sê téng Ò̤-siông buŏng chók lì gì chŏng, 2001 nièng tiáh lâi siŏh buô-hông. Ciā chŏng gĭng-dáng gó găk lā̤, diŏh Hók-gióng Ĭ-kuŏ Dâi-hŏk Hó-sṳ̆k Dê-ék Ĭ-iêng piăng-âu gì Â-ò̤-diē (下河裏).

Iòng-bāng (洋柄) bô hô̤ lā̤ Iòng-bàng (洋坪), găk Ò̤-â să̤-nàng-sié. 1996 niàng cháik-chiĕng,dê găk Hók-gióng Ĭ-kuŏ Dâi-hŏk (福建醫科大學) hó-gê̤ṳng.

Sĕ̤ng-puō-tàu (雙浦頭) bô hô̤ lā̤ Siŏh-buô-tàu (石步頭), Báik-gūi-nièng, Sĕ̤ng-puō-tàu téng chà-làng-chió gāi siàng gĭng-dáng gì Sĕ̤ng-puō-tàu Sĭng-chŏng (雙浦頭新村), găk Gĕ̤ng-ngiĕk-lô (工業路) diô-biĕng gì Sĕ̤ng-puō-tàu-lâe̤ng (雙浦頭弄).

Dṳ̀-kó̤ cī 13 ciáh chŏng, hó-gê̤ṳng gì Dâi-uòng, Iéng-âu, Hò̤-dĕk, Dòng-tĭng, Nìng-huá, Gĕ̤ng-gièng, Ngiê-ciŭ iâ sáng Giū-áng Tái-săng:

Dâi-uòng-chŏng (大王村, dê-miàng ngā-huá siā có̤ "大鳳村"), diŏh Dâi-uòng-săng (大王山) dĕ̤ng-nàng-sié gì săng-kă, dê găk gĭng-dáng Dāu-diè-lô (斗池路) biĕng-dău gì Dâi-hông-háe̤ng (大鳳巷), Hông-hòng Báe̤k Sĭng-chŏng (鳳凰北新村) hó-gê̤ṳng.

Iéng-âu (燕後, dê-miàng ngā-huá siā có̤ "院後"), dê găk gĭng-dáng Siòng-bāng-lô (祥坂路) gâe̤ng Uông-lṳ̀ng-lô (望龍路) gău-chă diô-kāu hó-gê̤ṳng.

Hò̤-dĕk (菏澤), dê găk gĭng-dáng Să̤-nê-kuàng Dṳ̆ng-lô (西二環中路) biĕng-dău gì Hò̤-dĕk Sĭng-chŏng (荷澤新村) hó-gê̤ṳng.

Dòng-tĭng (長汀), dê găk gĭng-dáng Să̤-nê-kuàng Dṳ̆ng-lô biĕng-dău gì Dòng-tĭng-diē Huă-huòng (長汀裏花園) hó̤-gê̤ṳng.

Nìng-huá (寧化), dê găk gĭng-dáng Nìng-huá-lô gâe̤ng Nìng-huá Ciĕ-lô (寧化支路) gău-chă diô-kāu să̤-báe̤k-sié, chă-bók-dŏ̤ cêu-sê 2025 nièng cháik-chiĕng gì Nìng-huá Sĭng-chŏng (寧化新村) gì dê.

Gĕ̤ng-gièng (江墘), dê găk gĭng-dáng Gĕ̤ng-gièng-siâ-háe̤ng (江墘社巷), Huà-gièu Dṳ̆ng-hŏk (華僑中學) piăng-âu. Duâi buô-hông ké̤ṳk tiáh lâi biéng siàng Huà-gièu Dṳ̆ng-hŏk gì dê, nâ diông gūi lŏ̤h chió.

Ngiê-ciŭ (義洲), dê găk gĭng-dáng Puō-să̤-gīng Sĭng-chŏng (浦西境新村), Gīng-biĕu-huòng (錦標園) hó-gê̤ṳng.

## Lĭk-sṳ̄
Sáng Giū-áng Tái-săng gì dê-kṳ̆ diŏh gô-dā̤ Hók-ciŭ-siàng ngiê-dāu să̤-nàng huŏng-ôi gì gău-kṳ̆, cŭ-uái gô-dā̤ siŏh-chék-ché̤ṳ dŭ sê chèng, kă̤-giāng diè-giāng siàng-dŏ̤i-săng, Hók-ciŭ-nè̤ng ciŏng cŭ-uái hó-gê̤ṳng hô̤ lā̤ Sĕk-báik-iòng (十八洋). Săng ciŏng-uâng gì dê-huŏng iā ṳ̀ng-ê buóh tè̤ng-giāng, gô-dā̤ iā sèu huák-sĕng diòng-niēng-bâng. Gó-chṳ̄, cŭ-uái gì báh-sáng â̤ gé̤ṳng ŭng-sìng (瘟神) lì bō̤-iêu cê-gă mâ̤ dáik diòng-niēng-bâng.

Giū-áng Tái-săng gì séng-ngiōng ô sé ngô báh nièng gì lĭk-sṳ̄, gé̤ṳng Ŭng Dŭ-tūng (溫都統) gâe̤ng Kŏng Dŭ-tūng (康都統). Ŭng Dŭ-tūng miàng Kìng (瓊), guăng hŭng "Dŭng-dâi Ngŏk-cŭng Ngṳ̆k-cièng Dṳ̆ng-cêng-uòng" (東岱嶽宗御前忠靖王), Kŏng Dŭ-tūng miàng Sĭk (席), guăng hŭng "Dŭng-dâi Ngŏk-cŭng Ngṳ̆k-cièng Ĭng-liĕk-uòng" (東岱嶽宗御前英烈王); ĭ lâng ciáh ciŏng-gŭng dŭ sê ĭng-ôi dê hō̤ cêng sâ̤ báh-sáng gì ŭng-bâng ké̤ṳk Ngṳ̆k-huòng-siông-dá̤ hŭng-guăng, sṳ̆k Dŭng-ngŏk Dâi-dá̤ guāng, dŭ sê Dŭng-ngŏk Sĕk Tái-bō̤ (東嶽十太保) cĭ ék. Có̤i cā nâ diŏh Tái-bìng-săng-chŏng ô gé̤ṳng lâng ciáh ciŏng-gŭng, Tái-bìng-săng gì hiŏng-huōi sê téng Hók-ciŭ siàng-báe̤k gì Dŭng-ngŏk-miêu (東嶽廟) chiāng gì. Dâi-kái diŏh Dòng-dièu muăk-gĭ gáu Sóng-dièu chĕ̤-gĭ sèng-âu, Nàng-dài huák-sĕng ŭng-bâng, cêng sâ̤ nè̤ng gāng-niēng, nâ ô gé̤ṳng lâng ciáh ciŏng-gŭng gì Tái-bìng-săng-chŏng sêu-căi có̤i kĭng, gó-chṳ̄ hó-gê̤ṳng gì chŏng dŭ lièng-hăk kī lì gé̤ṳng lâng ciáh ciŏng-gŭng, ī-giù bō̤-iêu, dŭ-liāng 13 ciáh chŏng. Có̤i cā Sĕk-săng-hiŏng cêng bék, mò̤-niĕ-ài kī ciŏng-muòng gì miêu, bù-sák gâe̤ng tăk-gáuk dŭ sê gé̤ṳng diŏh duâi-chió ìng-gă gì tiăng-dŏng, hĕ̤k-ciā ĕng Dâi-uòng-iè gì miêu lā̤. Chă-bók-dŏ̤ Mìng-dièu, Chĭng-dièu gì sèng-âu, Gáuk-ciáh hiŏng ciáh lṳ̆k-lṳ̆k-sṳ̆k-sṳ̆k kăi-sṳ̄ kī ciŏng-muòng gì miêu lì gé̤ṳng lâng ciáh ciŏng-gŭng â-dā̤ gì kă-giāng.

Giū-áng Tái-săng gì séng-ngiōng bī-gáu dĕk-sṳ̀: 13 ciáh chŏng gê̤ṳng-dùng gé̤ṳng siŏh-iông gì bù-sák, séng-ngiōng lièng-hăk-tā̤ bī-gáu duâi; muōi siŏh ciáh chŏng dŭ ô cê-gă gì chŏng-miêu, dáng-sê gé̤ṳng gì ciō-sìng sê áng muóng-buŏi gì giék-guō lùng lā̤ sô̤i 13 ciáh dòng lā̤, ng-sê dòng-gĭ sô̤i siŏh ciáh dòng lā̤; lêng-ngôi, ngiàng-sìng sê ī ciék-sáe̤ng ciō-sìng gì huŏng-sék kăi-sṳ̄, cuòi iâ sê bī-gáu dĕk-biék.

Có̤i-cā, Dĕ̤ng-muòng gì Dŭng-ngŏk-miêu ngiàng-sìng uăk-dông sê có̤i duâi có̤i lṳ̀ng-dâe̤ng gì. Ùng-gáik ī-hâiu, ngiàng-sìng uăk-dông ké̤ṳk géng-cī, dāng hŭ-uái gì ngiàng-sìng mò̤ lāu. Giū-áng Tái-săng gì ngiàng-sìng hī sèng-âu iâ dìng lâi, dáng-sê gáu Gāu-gūi-nièng, Giū-áng Tái-săng gì ngiàng-sìng uăk-dông bók hŭi-hŭk lāu, gó-ô cêng sâ̤ chĭng-nièng-gŏ̤ gă diē lì. Chŭi-iòng-gŏng sĕk-săng-chŏng dŭ cháik-chiĕng chă-bók-dŏ̤ lāu, Giū-áng Tái-săng gì ngiàng-sìng gó làu lā̤, gó có̤ lā̤ cêng nâu-iĕk, nièng-nièng-màng chăng-gă gì nè̤ng ciēu ô gūi báh nè̤ng, dŏ̤ ô chiĕng gūi nè̤ng, sê gĭng-dáng Hók-ciŭ siàng-kṳ̆ có̤i duâi gì ngiàng-sìng uăk-dông.

2016 nièng 3 nguŏk, Dài-gĕ̤ng-kṳ̆ céng-hū ciŏng "Hók-ciŭ Giū-áng Tái-săng séng-sṳ̆k" (福州九案泰山信俗) liĕk diē Dài-gĕ̤ng-kṳ̆ dâ̤ 2 piĕ hĭ-ŭk-cék ùng-huá mìng-sāng mìng-liŏh (非物質文化遺產名錄). 2017 nièng 10 nguŏk 31 hô̤ gáu 11 nguŏk 2 hô̤, tàu gái "Hāi-hiĕk Liōng-ngiâng (Hók-ciŭ) Giū-áng Sĕk-săng-hiŏng Tái-săng Ùng-huá-cáik" (海峽兩岸（福州）九案十三鄉泰山文化節) gṳ̄-bâing, chiāng Dài-uăng gì Ngì-làng Dŭng-ngŏk-miêu (宜蘭東嶽廟) gì nè̤ng lì chăng-gă. 2018 nièng, Sĕk-săng-hiŏng iâ puái nè̤ng kó̤ chăng-gă Ngì-làng Dŭng-ngŏk-miêu gì "Ngì-làng duâi-bái-bái" (宜蘭大拜拜) ngiàng-sìng uăk-dông, ciā ngiàng-sìng ngiàng gì sê Dŭng-ngŏk Dâi-dá̤. 2021 nièng 10 nguŏk 17 hô̤, "Mìng-dài chĭng-nièng Tái-săng séng-sṳ̆k hĭ-ngì ùng-huá siáng-siông gău-liù uăk-dông" (閩台青年泰山信俗非遺文化線上交流活動) găk Să̤-iòng Cék-siêng-dòng gâe̤ng Ngì-làng Dŭng-ngŏk-miêu dùng-sì gṳ̄-bâing. 2024 nièng 10 nguŏk 15 hô̤ gáu 17 hô̤, Hiŏng-gē̤ng Dŭng-huà Săng-iêng (東華三院) puái nè̤ng lì Hók-ciŭ káng Giū-áng Tái-săng ngiàng-sìng.

## Ngiàng-sìng
Muōi siŏh nièng gāu-nguŏk chĕ̤-ék gì Ngū-sì (午時) sê Ŭng, Kŏng lâng ciáh ciŏng-gŭng kŭi-dòng bâing-gŭng gì sì-găng, có̤i-gê̤ṳng gūi nièng ĭng-ôi sì-găng gāng, gĭng-siòng tì-cā gáu Báik-nguŏk Săng-sĕk cêu kŭi-dòng lāu. Kŭi-dòng cĭ sèng, Gé̤ṳng diŏh Să̤-iàng-diē Dòng-sĕng-dòng gì lâng ciáh "Tái-săng Hô̤-gá Dâi-ciŏng-gŭng" (泰山護駕大將軍) Duâi-báh (大伯), Nê-báh (二伯) chók-huák kó̤ gô-áng (舊案) Ŭng, Kŏng lâng ciáh ciŏng-gŭng hŭ-uái hô̤-gá. Sĕk-săng-dòng có̤ gāng-dăng gì ngì-sék, ciŏng miêu diē-sié gì Ŭng, Kŏng lâng ciáh ciŏng-gŭng uâng siông sĭng gì ĭ-siòng, uâng ĭ-siòng iù Săng-giāng-diē-dòng hó-cáik. Ngì-sék giék-sók ī-hâiu, ciŏng Ngū-iàng-guáng (五營罐) gì hŭng-dièu tiē lâi, gái-gái huăng kŭi, ngê̤ṳ-é ciŏng Ngū-iàng Bĭng-mā-sĭ (五營兵馬司) gì bĭng-giāng bóng chók kó̤ sùng, ôi ngiàng-sìng có̤ cūng-bê. Gô-dā̤ kŭi-dòng ī-hâiu gó ô muóng-áng (問案), cô̤i-ìng dái-già (罪人戴枷) gì liù-tiàng, gĭng-guó Ùng-gáik páuk-huâi ī-hâiu, gĭng-dáng ī-gĭng mò̤ kó̤ lāu.

Ciék-giâ-lì gì chĕ̤-nê gáu chĕ̤-báik cêu-sê sĕk-săng-dòng cê-gă gì ngiàng-sìng uăk-dông. Gì-tă sĕk-nê ciáh dòng gé̤ṳng gì sìng gáu gô-áng, hióng Kŏng Ciŏng-gŭng bái-sêu. Chĕ̤-gāu sê Kŏng Ciŏng-gŭng gì săng-nĭk (Ŭng Ciŏng-gŭng săng-nĭk sê ngū-nguŏk chĕ̤-ngô), áng diòng-tūng diŏh có̤ ngì-sék, bā̤ gé̤ṳng-pīng, bóng páu-diông, cê̤ṳ-chuăng dēng-dēng. Sĕk-ék màng-buŏ iù mā-lù (馬爐), puái nè̤ng kòng lā̤ mā-lù sùng Sĕk-săng-hiŏng. Mā-lù sê ô mā-tàu gì hiŏng-lù, gà̤-dēng chák lā̤ lâng ciáh ciŏng-gŭng gì lêng-gì (令旗), kòng mā-lù gì nè̤ng hô̤ lā̤ mā-hŭ (馬夫). Gô-dā̤ sĕk-săng-hiŏng ô gì diô cêng cák, giêu mò̤-niĕ-ài diē kó̤, mā-lù gáu gì dê-huŏng cêu siŏng-dŏng Ŭng, Kŏng lâng ciáh ciŏng-gŭng giàng guó siŏh-iông.

Gāu-nguŏk sĕk-nê ê-sì (未時, chă-bók-dŏ̤ â-dáu siŏh-dēng gáu săng-dēng) muóng-buŏi, tŭng-guó gĕ̤h buŏi gì huŏng-sék giók-dêng â-nièng-màng Ŭng, Kŏng lâng ciáh ciŏng-gŭng sô̤i diê ciáh dòng lā̤. Muóng-buŏi sèng siŏh gĕ̤ng ék-buăng â̤ "ché-buŏi" (試杯) siŏh huòi, "ché-buŏi" gì giék-guō mâ̤ sáung-só. Muóng-buŏi gì sèng-âu sông-sê̤ṳ iâ sê gó-diâng gì. Muóng-buŏng gì sèng-âu, gáuk dòng dòng-ciō gô̤i lâng ciáh ciŏng-gŭng méng-sèng, săi-gŭng ciŏng lâng piéng buŏi hióng tiĕng lā̤ gĕ̤h. lâng piéng buŏi nâ sê siŏh ciáng siŏh huāng hô̤ lā̤ "siáng-buŏi" (聖杯), dâi-biēu cáng-dòng. Muōi huòi muóng-buŏi giék-sók, áng diòng-tūng dŭ ô "dŏk mā-bà̤" (奪馬牌) gì ngì-sék. Mā-bà̤ sê siŏh ciáh chà-bà̤, dáik gáu mā-bà̤ gì áng cêu dâi-biēu â-nièng-màng ciŏng-gŭng sô̤i hiā áng gì dòng lā̤. Nâ sê dáik gáu sô̤i-áng cṳ̆-gák gì áng sê gūi ciáh dòng hăk siŏh-dŏ̤i gì, cêu áng hī ciáh áng nô̤i-buô gì giĕ-dêng, giók-dêng lâng ciáh ciŏng-gŭng dó̤-dā̤ diŏh sô̤i diê ciáh dòng lā̤. Tái-bìng-săng-áng (太平山案) gì gé̤ṳ-tā̤ iók-dêng sê: áng Tái-bìng-săng, Săng-giāng-diē, Sĕ̤ng-puō-tàu ciā sông-sê̤ṳ lùng lā̤ sô̤i. Ò̤-siông-áng (河上案) gì iók-dêng sê: Ò̤-siông lùng lâng huòi, Ò̤-â lùng siŏh huòi. Dāu-diè-áng (斗池案) gì iók-dêng sê: Dāu-diè lùng lâng huòi, Hàng-tàu lùng siŏh huòi. Tiăng-gōng cê-gă gì dòng dáik gáu "siŏh siáng" (蜀聖, siŏh ciáh siáng-buŏi), iàng gì hī dòng gì chĭng-nièng-gŏ̤ chṳ̄-káik kĕk có̤i ká̤ gì sók-dô̤ ciŏng mā-bà̤ dŏk kó̤, muōng bié muōng tiăng cê-gă gì dòng ô-mò̤ dáik gáu "lâng siáng" (兩聖, lâng ciáh siáng-buŏi). Nâ sê mò̤, cêu ciŏng mā-bà̤ dèng diōng kó̤, iù â siŏh áng ciék siông. Cêu ciŏng-uâng lièng gĕ̤h, nâ sê dŭ sê siŏh ciáng siŏh huāng hô̤ lā̤ "săng-siáng" (三聖, săng ciáh siáng-buŏi), săng-siáng diâng-áng, giók-dêng màng-nièng sô̤i gì dòng. Nâ sê gĕ̤h siŏh lùng giâ-lì gāu ciáh áng dŭ muôi dé̤ṳng, cêu áng gó-dêng sông-sê̤ṳ gái gĕ̤h siŏh lùng, gĕ̤h gáu ô áng sê "săng-siáng" ùi-cī. Màng-nièng-màng sô̤i gì gó-sê gĭng-nièng gì áng hô̤ lā̤ "hŭk-áng" (復案).

Sĕk-săng hī nĭk găk gô-áng ngiàng-sìng, cĭ-âu ciŏng sìng chiāng gáu hèng-dài (行台) cáng-sì hiók-kă, áng sĭk-guáng hèng-dài ék-buăng siék diŏh Să̤-iòng Cék-siêng-dòng. Sĕk-săng màng-buŏ â̤ sāi găk Să̤-iòng hó-gê̤ṳng ngiàng-sìng. Sĕk-sé màng-buŏ báik-dēng téng hèng-dài chók-huák, sùng guó sĕk-săng-hiŏng. Cī gĕ̤ng iâ sê có̤i lṳ̀ng-dâe̤ng gì siŏh gĕ̤ng, muōi siŏh ciáh hiŏng dŭ â̤ có̤ ngì-sék, bù-sák gĭng-guó gì dê-huŏng nè̤ng dŭ diŏh bā̤ gé̤ṳng-dó̤h ciék-sìng, hô̤ lā̤ bā̤-màng (擺暝). Ngiàng-sìng gì sèng-âu, Ŭng Ciŏng-gŭng giàng sèng, Kŏng Ciŏng-gŭng giàng âu. Ô siŏh cṳ̄ng gōng-huák sê Ŭng Ciŏng-gŭng ngièng-lâ̤ (嚴厲), Kŏng Ciŏng-gŭng ìng-cṳ̀ (仁慈). Nâ sê có̤-ngài-dâi ké̤ṳk Ŭng Ciŏng-gŭng káng-giéng dĭk-ciék niăh kī lì, giàng piăng-âu gì Kŏng Ciŏng-gŭng â̤ ciŏng huâng-cháuk-nguô gì nè̤ng gáu-ṳ̆k lâ bóng lâi kó̤. Ŭng, Kŏng lâng ciáh ciŏng-gŭng muōi gĭng-guó siŏh ciáh dòng, hī ciáh dòng dŭ diŏh ciŏng ĭ ĕng diŏh gé̤ṳng-dók lā̤ gé̤ṳng có̤ siŏh ciáh miàng hô̤ lā̤ "siăh iéng" (食宴) gì ngì-sék, dòng lā̤ iâ â̤ cṳ̄ hūng-găng, diĕng-cé̤ṳk, gèng-cé̤ṳk chiāng chăng-gă gì nè̤ng siăh. Có̤i hâiu gáu â̤-nièng-màng gì sĭng-áng siék hiŏng-áng ăng-chió, hô̤ lā̤ diōng-gṳ̆ng (轉宮). Gô-dā̤ có̤i-hâiu siŏh gĕ̤ng sê siŏh buŏ có̤ gáu sĕk-ngô tiĕng-guŏng, guó-áng (過案) ī-hâiu, chiāng săi-gŭng có̤ ăng-ôi (安位) gì ngì-sék, dīng tiĕng-guŏng ī-hâiu gáe̤k-nè̤ng guó lì siĕu-hiŏng chăng-bái. Hiêng-câi ngì-sék gāng-huá lāu, ék-buăng iâ diŏh có̤ gáu buàng-màng-giāng săng sé dēng ciáh â̤ giék-sók. Cĭ-hâiu, sĭng-áng sōng siŏh gĕ̤ng kó̤ chiāng săi-gŭng guó lì siŭ kī Ngū-iàng bĭng-mā, nâing-gĭng nâing lâ, ciŏng Ngū-iàng-guáng hŭng kī lì, ciā ngì-sék ciáh sáung ciòng-buô giék-sók.

## Có̤ buáng-dâung
Dṳ̀-kó̤ nièng-nièng-màng siŏh huòi gì ngiàng-sìng, Giū-áng Tái-săng muōi siŏh ciáh Cṳ̄-nièng (子年) có̤ buáng-dâung có̤ siŏh huòi, cêu-sê gōng ciā ngì-sék muōi sĕk-nê nièng â̤ có̤ siŏh huòi. Lâng ciáh ciŏng-gŭng sô̤i-áng (坐案) gì duâi-dòng (大堂) có̤ duâi dô̤-diòng, ék-buăng â̤ chiāng săi-gŭng nâing-gĭng chék nĭk-buŏ, iâ â̤ chiāng nè̤ng lì có̤-hié. Gì-tă gì dòng hô̤ lā̤ siēu-dòng (小堂), iâ â̤ chiāng săi-gŭng lì có̤ siēu dô̤-diòng.

Có̤ buáng-dâung gì có̤i-hâiu sê "chók-hāi" (出海) gì ngì-sék. Chók-hāi cêu sê dák siŏh ciáh kĕk chà-bēng, buó, cāi có̤ gì sùng-giāng, gà̤-dēng ĕng siŏh ciáh tē̤ng-tē̤ng hô̤ lā̤ "Hók-tē̤ng" (福桶), diē-sié diō dṳ̆-háik, giĕ-mò̤ dēng-dēng lă-că-nó̤h, màng-buŏ ciŏng ciā sùng-giāng sáe̤ng Mìng-gĕ̤ng lā̤ siĕu lâi. Hók-tē̤ng sông Mìng-gĕ̤ng làu kó̤ hāi lā̤, ngê̤ṳ-é ŭng-bâng iâ ké̤ṳk dṳ̆k hāi lā̤ kó̤, gó-chṳ̄ hô̤ lā̤ "chók-hāi". Hók-ciŭ gì ngiàng Ngū-dá̤ iâ ô ciŏng-uâng gì chók-hāi ngì-sék.

## Hiêng-câung
Hiêng-câi Sĕk-săng-hiŏng duâi-buô-hông dŭ cháik-chiĕng lāu, ô gì chŏng sê nguòng-chiák-nguòng-chiĕng (原拆原遷), hiŏng-lī gó diêu ciā miêu hó-gê̤ṳng, ciŏng-uâng cìng-huóng hiŏng-lī dó̤i séng-ngiōng bī-gáu cék-cĭk. Gó ô gì chŏng cháik-chiĕng ăng-dé sê sáng gáu bĕk-dó̤i kó̤, nâ săng hŭ-uâng sáng cuòi gì nè̤ng mâing-mâing cêu ciēu lāu. Bêng-chiā Sĕk-săng-hiŏng hiêng-câi sê diŏh chê-kṳ̆ diē-sié, mâ̤ chiông gó-dā̤ găk hiŏng-hâ. Muōi siŏh huòi ngiàng-sìng gì sèng-âu dŭ â̤ bóng páu-diông, siĕu gì-buàng, lò̤ gū kuăng kuăng kuăng, có̤ lā̤ iā nâu-iĕk, ké̤ṳk siŏh buô-hông chê-mìng nêng-ùi sê "chó̤-ĭng iēu-mìng" (噪音擾民), "ŭ-niēng kuàng-gīng" (污染環境). Ngiàng-sìng iâ â̤ huák-sĕng sáik-chiă, ô gì chê-mìng iâ sê é-giéng iā duâi. Dĕk-biék sê Ŭ-săng kă hó-gê̤ṳng ô gĭ-guăng gáng-buô gì sé̤ṳk-siá, cī siŏh dêng nè̤ng sêu ù-sìng-lâung (無神論) gì īng-hiōng, ék-buăng dŭ káng mâ̤ kī ngiàng-sìng, giéng-gáe̤k cuòi sê "hŭng-gióng mì-séng" (封建迷信). Uōng-nièng-màng muōi siŏh nièng ngiàng-sìng dŭ â̤ ké̤ṳk nè̤ng niăh lā̤ dàu-só, iū-guăng buô-muòng ék-buăng mâ̤ kó̤ kó̤ chák, dŭ sê hĭ hù lâ. 2016 nièng "Giū-áng Tái-săng séng-sṳ̆k" (九案泰山信俗) ké̤ṳk liĕk diē Dài-gĕ̤ng-kṳ̆ hĭ-ŭk-cék ùng-huá mì-sāng (臺江區非物質文化遺產) ī-hâiu, dâi-gă-nè̤ng gì guăng-diēng kăi-sṳ̄ mâing-mâing gāi-biéng, dàu-só gì nè̤ng biéng ciēu lāu. Giū-áng Tái-săng-hū diē-sié siék siŏh ciáh Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók lṳ̆k-ôi (中華人民共和國祿位), lì giù guók-tái mìng-ăng (國泰民安). 2021 nièng 7 nguŏk, Giū-áng Tái-săng-hū gṳ̄-bâing "kéng-cé̤ṳ Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng sìng-lĭk siŏh báh ciŭ-nièng" (慶祝中國共產黨成立一百週年) gì uăk-dông, hĭ-uông lĭk-ê̤ṳng ciŏng-uâng gì uăk-dông dáik gáu céng-hū gì ciĕ-tì.

Giū-áng Tái-săng gì séng-ngiōng gṳ̆ng lā̤ sì-dâi huák-diēng. Nguòng-lài iēng-cáiu nâ ô sĕk-huăng-chiĕ, hiêng-câi iâ ô kĕk ĭng-hiōng bóng hiêng-dâi ĭng-ngŏk lāu. Giū-áng Tái-săng gâe̤ng Dài-uăng gì Ngì-làng Dŭng-ngŏk-miêu ùng-huá gău-liù, siêu gáu dŏng-dê céng-hū gì ciĕ-tì. Dài-uăng gì "diêng-ĭng Săng-tái-cṳ̄" (電音三太子) dēng-dēng sĭng gì nó̤h iâ găk cī sèng-âu diòng diē Hók-ciŭ, dó̤i Hók-ciŭ ngiàng-sìng sāng-sĕng īng-hiōng. Chĭng-nièng-gŏ̤ gă diē ngiàng-sìng ī-hâiu, kăi-sṳ̄ găk diòng-tūng ngì-sék diē-sié gă diē hiêng-dâi nguòng-só, chiông Hăk-hĭng-siâ (合興社) ciŏng-uâng gì chĭng-nièng-gŏ̤ siâ-tuàng (社團), siék-gié kā-tŭng (卡通) sìng-chiông, lĭk-ê̤ṳng hô-lièng-uōng sŏng-diòng. Gó ô chĭng-nièng-gŏ̤ tŭng-guó Dēu-ĭng (抖音) dēng-dēng duāng-sê-bìng bìng-dài (短視頻平臺) dĭk-bó̤ ngiàng-sìng, niông gó sâ̤ nè̤ng liēu-gāi Giū-áng Tái-săng ciā séng-ngiōng. Ô gì chĭng-nièng-gŏ̤ ô tàu-nō̤, ĭ-gáuk-nè̤ng buóh siōng ciŏng diòng-tūng séng-ngiōng có̤ siàng ùng-huá cháung-é sāng-ngiĕk, dáng-sê ô gì nè̤ng giéng-gáe̤k gă diē káh sâ̤ siŏng-ngiĕk-huá nguòng-só buōng-sĭng cêu sê piĕng-liê diòng-tūng séng-ngiōng gì chĕ̤-sĭng.

## Giū-áng Sĕk-săng-hiŏng gì dòng

}
|title1 = Tái-bìng-săng

|type2 = point
|coord2 = 
|title2 = Săng-giāng-diē

|type3 = point
|coord3 = 
|title3 = Sĕ̤ng-puō-tàu

|type4 = point
|coord4 = 
|title4 = Puō-dĕ̤ng

|type5 = point
|coord5 = 
|title5 = Puō-să̤

|type6 = point
|coord6 = 
|title6 = Iòng-bāng

|type7 = point
|coord7 = 
|title7 = Ò̤-siông (Siông-ò̤-siông)

|type8 = point
|coord8 = 
|title8 = Â-ò̤ (Â-ò̤-siông)

|type9 = point
|coord9 = 
|title9 = Gá-diòng-bāng

|type10 = point
|coord10 = 
|title10 = Să̤-iàng

|type11 = point
|coord11 = 
|title11 = Să̤-iòng

|type12 = point
|coord12 = 
|title12 = Dāu-diè

|type13 = point
|coord13 = 
|title13 = Hàng-tàu
}}

|-
|}

## Lĭk-nièng muóng-buŏi giék-guō
Ùng-gáik ī-sèng gì cṳ̆-lâiu chăng-kō̤ «Ò̤-siông Uòng-sê cŭk-puō» (河上王氏族譜). Gāu-gūi-nièng ī-hâiu gì cṳ̆-lâiu iù Giū-áng Tái-săng gáuk ciáh guāng-ūi-huôi (管委會) tūng-gié.

## Muōi-ció

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

*调查与研究︱闽都游神：迷恋“塔骨”的年轻人
*春节新年俗：福州九案泰山温康二都统的新春团拜
*
*
*
*
*
*
*

分類:dô̤-gáu