open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dê-mìng-hŏk

**Dê-mìng-hŏk** (地名學), sê ngiĕng-géu Dê-miàng gì iù-lài, ngṳ̄-sṳ̀ (語詞) gáiu-siàng (構成), hàng-ngiê (含義), iēng-biéng, hŭng-buó giĕ-lŭk (規律), tĕ̤k-siā biĕu-cūng-huá (標準化), gŭng-nèng, gó ô dê-miàng ṳ̄ cê̤ṳ-iòng gâe̤ng siâ-huôi kuàng-gīng cĭ găng gì guăng-hié gì hŏk-kuŏ. Cuòi sê dê-lī-hŏk gì siŏh-ciáh hŭng-ciĕ hŏk-kuŏ.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:dê-lī
Huăng-káh

**Huăng-káh** (番客), cêu-sê buōng-dā̤ cū-cū buói-buói diêu diŏh Dṳ̆ng-guók, cĭ-hâiu buăng gáu bĕk gì guók-gă diêu gì nè̤ng.
## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Dṳ̆ng-guók
強木根

**強木根**（），福州儂，閩菜師傅。野価儂告伊「木根師」。伊參與創新百幾種菜，裡勢第一出名其四碗菜是三絲伴糟雞、淡糟香螺片、雞湯汆海蚌、翡翠真珠鮑。除𡅏只価菜，伊煮盡霸其，故有烰其糟鰻，等等。
## 生平
1931年，強木根敆福州閩侯縣南嶼榕嶼村出世。
## 尾註

## 參考資料

分類:福州儂
分類:姓強
番客

**番客**，就是本底祖祖輩輩住着中國，之後搬遘別其國家住其儂。
## 參考資料

分類:中國
Siâ Miēng

**Siâ Miēng** (謝冕, ), báik-cèng ô sāi guó bék-miàng **Siâ ngṳ̀-liòng** (謝魚梁), **Liòng Ṳ̄-hŭng** (梁雨風), sê Dṳ̆ng-guók dŏng-dâi ùng-ngiê pàng-lâung-gă, sĭ-ìng, cáuk-gă. Ĭ găk Hók-gióng Hók-ciŭ chók-sié.

分類:hók-ciŭ-nè̤ng分類:sáng Siâ
謝冕

**謝冕**，仈曾有使過筆名**謝魚梁**、**梁雨風**，是中國當代文藝評論家、詩人、作家。1932年1月6號敆福建福州出世。之後敆福州三一中學讀書。1955年，考裡北京大學，之後留着學校教書，做教授、博士生導師，故做北京大學中國語言文學研究所所長。伊其文學評論專注中國當代詩其理論批評。
分類:福州儂分類:姓謝分類:1932年出世
Gŭng-huòng-lô

**Gŭng-huòng-lô** (公園路), sê Hók-ciŭ gì siŏh dèu diô. Nàng-biĕng gáu Hók-ciŭ Ìng-mìng Tā̤-ṳ̆k-diòng gì báe̤k-muòng. Báe̤k-biĕng gáu Gŭng-huòng Să̤-lô (公園西路), Lĭk-sĭng-lô (立新路). Gê̤ṳng-cūng ô 450 mī.

分類:Hók-ciŭ gì diô
Giòng Mŭk-gŏng

**Giòng Mŭk-gŏng** (強木根, ), Hók-ciŭ-nè̤ng, Mìng-chái să-âu. Iâ sâ̤ nè̤ng gó̤ ĭ „Mŭk-gŏng-să“. Ĭ chăng-ṳ̀ cháung-sĭng băh-gūi-cṳ̄ng chái, diē-sié dék chók-miàng gì sé uāng chái sê Săng-sĭ Puâng Cău-giĕ (三絲伴糟雞), Dâng-cău Hiŏng-lòi-piéng (淡糟香螺片) Giĕ-tŏng Chuăng Hāi-pâung (雞湯汆海蚌), Hói-chói Cĭng-ciŏ-pâu (翡翠真珠鮑). Dṳ̀ lā̤ cī sâ̤ chái, ĭ cṳ̄ cêng bá gì, gó ô pù gì cău-muàng, dēng-dēng.
## Bê-ciō

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:hók-ciŭ-nè̤ng
分類:Sáng Giòng
公園路

**公園路**，是福州其蜀條墿。南邊遘福州人民體育場其北門。北勢遘公園西路、立新路。共總有450米。屬於倉前街道。
## 歷史
清朝光緒初年，英國領事領頭向清政府租地起跑馬場。遘民國，跑馬場改做「林森公園」，嚽也是「公園路」墿名其由來。

分類:福州其墿
大指

**大指**，復號**大拇哥**，是頭蜀隻掌指。敆所有掌指裡勢，大指生第一肥。
## 文化
敆野価文化裡勢，掏出大拇哥，表示對方野霸。
## 參考資料

分類:生理
Duâi-cāi

**Duâi-cāi** (大指), bô hô̤ **duâi-mō̤-gŏ̤** (大拇哥), sê tàu siŏh-ciáh chiēng-cāi. Găk sū-iū chiēng-cāi diē-sié, duâi-cāi săng dék buòi.
## Ùng-huá
Găk iā sâ̤ ùng-huá diē-sié, dò̤ chók duâi-mō̤-gŏ̤, biēu-sê dó̤i-huŏng iā bá.
## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Sĕng-lī
箸

**箸**是中國、朝鮮、日本、越南其儂食飯其辰候掏𡅏揭食物其工具。

分類:飲食
風蚊

**風蚊**是1種會飛其蟲蟻，身體軟，骹長，喙部器官做長長喏，尖尖喏，共針蜀樣。

風蚊幼蟲號囉**把啷鼓墜**，會着20&nbsp;°C其沝裡勢生活14工乍變做風蚊。

分類:節肢動物
把啷鼓墜

**把啷鼓墜**，復寫做**巴啷鼓墜**、**巴噹鼓墜**、**撥郎鼓錘**，可以是：
# 風蚊其幼蟲，起動汝覷風蚊；
# 把啷鼓墜 (兩棲動物)：蜀類兩棲動物其幼蟲，起動汝覷水雞、青蛤、黃䱝。
## 參考資料
Hāng-ngiông

**Hāng-ngiông** (喊願), cêu-sê giù sìng-mìng bō̤-iêu, nuông cê-gă gì ngiông-uông sĭk-hiéng.
分類:Hŭng-sṳ̆k
比臺中指

**比臺中指**，或且講**翹脧友指**，就是臺中指掏出來槓儂。者手勢儥文明。

福州話使臭話嚗儂辰候裡勢，七處都是「𠚺」字，固加一般固咯翹起「脧鳥指」（臺中指），故此也叫做「翹脧𠚺嚗」或者「翹𠚺嚗」。
## 參考資料

分類:文化
Guá-bìng

**Guá-bìng** (掛瓶), cêu-sê ciŏng háik, iŏk, ìng-iōng-ĭk (營養液) dēng-dēng ĭk-tā̤ dĭk-ciék ció-siâ gáu cêng-mĕk (靜脈) diē-sié.
分類:ĭ-hŏk
有蜀條歌

《**有蜀條歌**》，是蜀條福州話其歌。馬祖儂賀廣義(筆名：湘羽)寫詞。福州其肖山編曲。

分類:福州話其歌
Ô siŏh-dèu gŏ̤

«**Ô siŏh-dèu gŏ̤**» (有蜀條歌), sê siŏh-dèu Hók-ciŭ-uâ gì gŏ̤. Mā-cū-nè̤ng Hô̤ Guōng-ngiê (賀廣義) siā sṳ̀. Hók-ciŭ gì Siĕu Săng (肖山) biĕng-ké̤ṳk.

分類:Hók-ciŭ-uâ gì gŏ̤
達道站

**達道站**，是福州地鐵1號線其蜀萆臺中站其車站，伊敆福建省福州市臺江區達道路共達江路墿口其下底。達道站敆2017年1月6號開始使。

## 車站結構

### 站廳

達道站其站廳是蜀萆特色站廳，因為福州地鐵大廈就敆本站，所以車站裡勢有蜀萆紫銅浮雕藝術牆，主題是「地鐵風采」。車站裡勢其廁所敆C出入口。

### 站臺

達道站有兩萆站臺，都是乞1號線使其，站臺是島式站臺其設計，其中，1號站臺是去象峰，2號站臺是去三江口使其。

## 出入口

達道站四萆出入口，但是目前固有蜀萆出入口固無開始使，所以現在有三萆出入口敆使。其中，A出入口其邊兜有公交車站「亞細亞廣場站」，C共D出入口其邊兜有公交車站「地鐵達道站」。

分類:福州地鐵車站
Bī dài-dŏng-cāi

**Bī dài-dŏng-cāi**, hĕ̤k-chiā gōng **kiéu lòi-iū-cāi**, cêu-sê dài-dŏng-cāi dò̤ chók-lì gáung nè̤ng. Ciā chiū-sié mâ̤ ùng-mìng.

Hók-ciŭ-uâ sāi cháu-uâ bók nè̤ng sèng-hâiu diē-sié, chék-ché̤ṳ dŭ sê „sá“ cê, gó gă ék-buăng gó lō̤ kiéu-kī „lòi-iū-cāi“ (dài-dŏng-cāi), gó-chṳ̄ iâ giéu có̤ „kiéu-lòi-sá-bók“ (翹脧𠚺嚗) hĕ̤k-chiā „kiéu-sá-bók“ (翹𠚺嚗).
## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:ùng-huá
Dăk-dô̤ câng

**Dăk-dô̤ câng** (達道站) sê Hók-ciŭ dê-tiék 1 hô̤ siáng gì siŏh bĭh dài-dŏng-câng chiă-câng, ĭ găk Hók-gióng-séng Hók-ciŭ-chê Dài-gĕ̤ng-kṳ̆ Dăk-dô̤-lô (達道路) gâe̤ng Dăk-gĕ̤ng-lô (達江路) diô-kāu gì â-dā̤. Dăk-dô̤-câng găk 2017 nièng 1 nguŏk 6 hô̤ kăi-sṳ̄ sāi.

分類:Hók-ciŭ dê-tiék chiă-câng
上藤站

**上藤站**，是福州地鐵1號線其蜀萆臺中站其車站，伊敆福建省福州市倉山區上藤路、下藤路共六一南路墿口其下底。上藤站敆2017年1月6號開始使。

## 車站結構

### 站廳

上藤站其站廳無什乇特色，車站裡勢其廁所敆A出入口，B出入口有便利店。

### 站臺

上藤站有兩萆站臺，都是乞1號線使其，站臺是島式站臺其設計，其中，1號站臺是去象峰，2號站臺是去三江口使其。

## 出入口

上藤站四萆出入口。其中，A出入口其邊兜有公交車站「上藤地鐵口站」，C出入口其邊兜有公交車站「埔頂站」，D出入口其邊兜有公交車站「橋南站」。

分類:福州地鐵車站
Siông-dìng câng

**Siông-dìng câng** (上藤站, gĭng-dáng sĭk-cié tĕ̤k „**Siông-dèng**“) sê Hók-ciŭ dê-tiék 1 hô̤ siáng gì siŏh-bĭh dài-dŏng-câng gì chiă-câng. Ĭ găk Hók-gióng-sēng Hók-ciŭ-chê Chŏng-săng-kṳ̆ Siông-dìng lô, Â-dìng lô, Lĕ̤k-ék nàng-lô diô-kāu â-dā̤. Siông-dìng câng găk 2017 nièng 1 nguŏk 6 hô̤ kăi-sṳ̄ sāi.

分類:Hók-ciŭ dê-tiék chiă-câng
楊橋路

**楊橋路**是福州鼓樓區其蜀條墿，東向連八一七北路，西向連白馬路。

原來名字號𡅏**楊橋巷**，是三坊七巷裡勢其蜀條巷，東向連南街（今旦八一七北路）。1960年代政府做墿，厝幾乎乞拆澈，㑚長林覺民舊厝共雙拋橋。

分類:福州其墿
三叉街站

**三叉街站**，是福州地鐵1號線、福州地鐵3號線共濱海快線（F1線）其蜀芘會使盤車其車站，伊敆福建省福州市倉山區上三路、則徐大道共六一南路墿口其下底。三叉街站敆2016年5月18號開始使，敆1號線一期南段運營前後是北邊其終點站，遘了2017年1月6號北段開通後就變臺中站了。

## 站名來源

敆《榕城考古略》裡勢有記載，下藤路、埔頭路、埔尾路三條墿交叉敆只角，所以乞儂習慣性其號「三叉街」。

## 車站結構

### 站廳

三叉街站其站廳有蜀芘市民角，以後會做福州地鐵3號線其半車通道，車站裡勢其廁所敆C出入口。

### 站臺

三叉街站有兩芘站臺，都是乞1號線使其，站臺是島式站臺其設計，其中，1號站臺是去象峰，2號站臺是去三江口使其。

## 停車模式

* 2016年5月18號遘2016年11月25號，三叉街站是南段開通其北端其臨時終點站，列車停車其方式是站前折返模式，就是有使2號站台，伓使1號站台。

* 2016年11月25號遘2016年12月25號，1號線南北段開始敆運營前後貫通試運行，三叉街站恢復了臺中站，去象峰方向其列車使2號站台，去福州火車南站方向其列車使1號站台，站台臺中廮了鐵馬讓乘客遘2號站台等車，避免乘客遘固無開通其試運行其地方。但是期間有其前後會恢復南段以前其站前折返模式停車，共北段試運行隔離。

* 2016年12月25號遘2017年1月3號，1號線全線開始十天其試搭活動，三叉街站開始掏去做臺中站使，但是由於南段敆正常其試運營，所以敆白湖亭站前往三叉街站其前後會通過廣播提醒無參加試搭活動的乘客敆三叉街站落車。

* 趁2017年1月6號起，1號線全線開通試運營，三叉街站就變臺中站了。

## 出入口

三叉街站六芘出入口，但是目前固有兩芘出入口固無開始使，所以現在有四芘出入口敆使。其中，無障礙電梯敆C出入口，邊兜固有公交車站「上三站路口」共「三叉街站」，A出入口其邊兜有公交車站「種福寺站」，B出入口其邊兜有公交車站「上三路口站」，D1出入口其邊兜有公交車站「種福寺站」共「三叉街站」。

## 爭議

三叉街站敆2016年5月18號開始使其前後，有儂發現伊其普通話發音有問題，三叉街其「叉」字音應該是「chā」伓是「chà」，遘尾地鐵公司敆報站更新其前後做了改正。

分類:福州地鐵車站
996 gĕ̤ng-cáuk-cié

**996 gĕ̤ng-cáuk-cié** (996工作制), sê cī siŏh-cṳ̄ng „cā-kī-tàu 9 dēng siông-băng, màng-buŏ 9 dēng lŏ̤h-băng, muōi lā̤-bái gĕ̤ng-cáuk 6 nĭk“ gì gĕ̤ng-cáuk cié-dô, ô sì iâ ĕng lā̤ cī gáuk-cṳ̄ng lō̤-bēng iĕu-giù gĕ̤ng-ìng gă-băng dáng-sê mò̤ gă-băng gĕ̤ng-cṳ̆ gì gĕ̤ng-cáuk cié-dô. Có̤i-cā ĭng-ôi uōng-lŏk gâe̤ng niōng-giông hòng-ngiĕk gì gĕ̤ng-ìng gì gău-liù, sāng-sĕng ciā sṳ̀.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Dṳ̆ng-guók
分類:Siâ-huôi
𬂌

****是母其哺乳動物其乳腺產生其營養物，也是哺乳動物共別種動物第一大其差別。乍出世其哺乳動物因爲消化系統故未發育，着食𬂌乍會吸收營養。

分類:飲食
Săng-chă-gă̤ câng

**Săng-chă-gă̤ câng** (三叉街站) sê Hók-ciŭ dê-tiék 1 hô̤ siáng gâe̤ng Bĭng-hāi kuái-siáng (F1 siáng) gì siŏh bĭh â̤ sāi buáng-chiă gì chiă-câng , ī-hâiu â̤ buàng 3 hô̤ siáng. Ĭ găk Hók-gióng-sēng Hók-ciŭ-chê Chŏng-săng-kṳ̆ Siông-săng-lô (上三路), Cáik-sṳ̀ Dâi-dô̤ (則徐大道) gâe̤ng Lĕ̤k-ék Nàng-lô (六一南路) diô-kāu gì â-dā̤. Săng-chă-gă̤ câng găk 2016 nièng 5 nguŏk 18 hô̤ kăi-sṳ̄ sāi, găk 1 hô̤ siáng ék-gĭ nàng-dâung ông-ìng sèng-hâiu sê báe̤k-biĕng gì cṳ̆ng-diēng-câng, gáu lāu 2017 nièng 1 nguŏk 6 hô̤ báe̤k-dâung kŭi-tŭng hâiu cêu biéng dài-dŏng-câng lāu.

分類:Hók-ciŭ dê-tiék chiă-câng
糖餜箬𣗬

**糖餜箬𣗬，**也就是**艷山薑**（*Alpinia zerumbet*），是薑科（*Zingiberaceae）*山薑屬（*Alpinia*）其植物。

## 特征
糖餜箬𣗬是蜀種多年生其草本灌木，愛發著山嶺𣗬下日頭𣍐大其地方。箬箬是像竹箬許款披針狀其，但是會趁𠕇𠕇其中脈管斜斜生出羽狀脈。箬箬其柄柄格外短，通過葉鞘包遘椏椏懸頂。

糖餜箬𣗬花期趁四遘六月，圓錐花序，蜀串蜀串其垂下。未開之前苞片使花包起，是兩頭尖其橄欖形狀，白色，尾尾水紅色。花開以後花蕊蕊蜀邊頭像苞片，故有蜀邊做裙邊樣，內裡金黃色遘紅色，有特殊花紋。

糖餜箬𣗬其花、箬、果都有香味，特別是開花期其時候，清香會自家發出。

## 用途

### 食

敆福州，糖餜箬𣗬其箬箬號糖餜箬，因為伊大嫩正好，四季生長，去討去摘也會方便，所以炊食其乇其時候，儂都會使糖餜箬掏舒底兜。包括糖餜、𥺪、菜粑、龜桃等。

敆臺灣，儂會使糖餜箬縛棕。做粿膩其時候，也會使糖餜箬掏舒底兜，總款做出來，味共竹箬包其也儥蜀樣。

## 參考資料

分類:植物
Tòng-guōi-niŏh-chéu

**Tòng-guōi-niŏh-chéu** (糖餜箬𣗬), iâ cêu-sê **Iêng-săng-giŏng** (艷山薑),  sê giŏng-kuŏ (薑科) nguŏk-dò̤-sṳ̆k (月桃屬) gì sĭk-ŭk.

## Ê̤ṳng-dù

### Siăh

Găk Hók-ciŭ, tòng-guōi-niŏh-chéu gì niŏh-niŏh hô̤ tòng-guōi-niŏh, ĭng-ôi ĭ duâi-nâung ciáng hō̤, sé gié sĕng-diōng, kó̤ tō̤ kó̤ diáh iâ â̤ huŏng-biêng, sū-ī chŭi siăh gì nó̤h gì sì-hâiu, nè̤ng dŭ â̤-sāi sāi tòng-guōi-niŏh dò̤ cṳ̆ dā̤-dău. Bău-guák tòng-guōi, că̤, chái-bă, gŭi-dò̤ dēng.

Găk Dài-uăng, nè̤ng â̤ sāi tòng-guōi-niŏh buŏh cáe̤ng. Có̤ guōi-nó̤i gì sì-hâiu, iâ â̤ sāi tòng-guōi-niŏh dò̤ cṳ̆ dā̤-dău, cūng-kuāng có̤ chók lì, ê gâe̤ng dé̤ṳk-niŏh bău gì iâ mâ̤ siŏh-iông.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:sĭk-ŭk
漈

**漈**，也號囉**漈頭**或且**瀑布**，是河或且溪經過河漘斷面其辰候直直式趁懸頂逿下來其水流。閩東地區有盡価使「漈」做名字其地名，像永泰其百漈溝、屏南其漈頭村、周寧其九龍漈共高漈頭，等等。

分類:地理
Chiōng-lā̤-buái

**Chiōng-lā̤-buái** (廠禮拜), cêu-sê gĕ̤ng-chiōng cê-gă diâng-giâ gì dâi-tá̤ lā̤-buái-nĭk hiŭ-sék gì nĭk-cī.

分類:siâ-huôi
Giĕ-huâng kóng-cié

**Giĕ-huâng kóng-cié** (規範控制) iâ hô̤ lā̤ **guòng-ŭi kóng-cié** (權威控制), sī dù-cṳ̆ séng-sék-hŏk diē-sié cīng-lī dù-cṳ̆-guāng mŭk-liŏh gâe̤ng mŭk-liŏh séng-sék gì huŏng-sék, niông siŏh-iông gì ciō-dà̤ sāi siŏh-iông gâe̤ng mì-ék gì biĕu-dà̤. Cī biĕu-dà̤ guáng-tiék gó̤-lòng ciáh só-gé̤ṳ-kó, bêng-chiā â̤ gâe̤ng gì-tă gău-chă īng-ê̤ṳng gì só-gé̤ṳ-kó puói-hăk gĕ̤ng-cáuk. Muōi siŏh ciáh biĕu-dà̤ gāng-dăng gì biĕu-mìng éng-ê̤ṳng huâng-ùi gâe̤ng huŏng-huák, gó-chṳ̄ dù-cṳ̆-guāng gì gĕ̤ng-cáuk ìng-uòng guāng-lī huŏng-biêng, ngiēng-giú ìng-uòng ngiēng-giú iâ huŏng-biêng.

分類:Séng-sék
Alexander Graham Bell

**Alexander Graham Bell** () sê Gă-nā-dâi gì siŏh ciáh kuŏ-hŏk-kă. Ĭ sê diêng-uâ gì huák-mìng-ciā.

分類:Gă-nā-dâi ìng-ŭk
Dṳ̆ng-guók (gì-ngiê)

**Dṳ̆ng-guók** (中國) cī biĕh sṳ̀, ék-buăng sê gōng "Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók" (中華人民共和國). Nâ sê gōng, bók-dùng gì nè̤ng, mâ̤ siŏh iông gì ngṳ̄-gīng (語境), gōng gì nó̤h mâ̤ siŏh iông. Â̤-sāi cī â-dā̤ gì gái-niêng:

* Dṳ̆ng-guók (dê-kṳ̆): sê Dŭng-ā (東亞) gì siŏh ciĕ ùng-mìng;
* Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók: lī-dê Dṳ̆ng-guók Dâi-lṳ̆k, Hiŏng-gē̤ng gâe̤ng Ó̤-muòng; hĕ̤k-ciā
* Dṳ̆ng-huà Mìng-guók: lī-dê Dài-uăng, Pàng-hù, Gĭng-muòng gâe̤ng Mā-cū.
中國 (歧義)

**中國**這芘詞，一般是講「中華人民共和國」。㑚是講，不同其儂，儥蜀樣其語境，講其乇儥蜀樣。會使指下底其概念：

* 中國 (地區)：是東亞其蜀隻文明；
* 中華人民共和國：理治中國大陸、香港共澳門；或者
* 中華民國，理治臺灣、澎湖、金門共馬祖。
Dūng Gióng-huà

**Dūng Gióng-huà** (董建華, ) sê Hiŏng-gē̤ng gì siŏh ciáh céng-dê ìng-ŭk. Ĭ găk 1997 nièng 7 nguŏk 1 hô̤ gáu 2005 nièng 3 nguŏk 12 hô̤ cĭ-găng sê Hiŏng-gē̤ng Dĕk-biék Hèng-céng-kṳ̆ tàu siŏh êng gì hèng-céng diōng-guăng.

分類:Hiŏng-gē̤ng ìng-ŭk
分類:Sáng Dūng
Lìng Dâng Nguŏk-ngò̤

**Lìng Dâng Nguŏk-ngò̤** (林鄭月娥, , ), buōng-miàng **Dâng Nguŏk-ngò̤**, sê Hiŏng-gē̤ng gì siŏh ciáh céng-dê ìng-ŭk. Ĭ găk 2017 nièng 1 nguŏk 16 hô̤ dŏng-sōng Hiŏng-gē̤ng Dĕk-biék Hèng-céng-kṳ̆ gì hèng-céng diōng-guăng, 7 nguŏk 1 hô̤ ciáng-sék siông-dài. 

Ĭ câi-êng gì sèng-âu, Hiŏng-gē̤ng găk 2019 nièng huák-sĕng Huāng Sáe̤ng Dṳ̆ng Ông-dông.

分類:Hiŏng-gē̤ng ìng-ŭk
分類:Sáng Dâng
北馬其頓

**北馬其頓**，原名**馬其頓**，是南歐其蜀隻國家，1991年由前南斯拉夫獨立出來。

分類:歐洲國家
老媽

**老媽**，是指丈夫囝其配偶。

老媽其郎爸號𡅏丈儂，娘奶號𡅏丈奶。

着注意福州話其老媽共普通話其老媽意思𣍐蜀樣。
## 介看
* 唐餔

## 參考資料

分類:家庭
唐餔

**唐餔**，也號𡅏**老公**，是指諸娘囝其配偶。

唐餔其郎爸號𡅏老官，娘奶號𡅏臺家。

## 介看

* 老媽

分類:家庭
Gă-lô-lī

**Gă-lô-lī** (加路里, ), sáuk-siā *cal*, sê siŏh ciáh nèng-liông gì dăng-ôi.

## Chăng-kō̤

分類:Ŭk-lī
Gă-lùng

**Gă-lùng** (加倫) sê siŏh ciáh ṳ̀ng-liông dăng-ôi. Găk Ĭng-guók, siŏh gă-lùng sê 4.546 09 sĭng; găk Mī-guók, ĭk-tā̤ gì siŏh gă-lùng sê 3.785411784 sĭng, gó-tā̤ gì siŏh gă-lùng sê 4.40488377086 sĭng.

## Chăng-kō̤

分類:Ŭk-lī
Gă-pŏ̤-lĭk-káik-sŏng

**Gă-pŏ̤-lĭk-káik-sŏng** (加波力克酸, ) iâ hô̤ lā̤ **Siŏh-táng-sŏng** (石炭酸), sê siŏh cṳ̄ng sŏng, huá-hŏk-sék sê C6H5OH.

## Chăng-kō̤

分類:huá-hŏk
Guók-miàng Háng-cê biēu-gé liĕk-biēu

**Guók-miàng [[Háng-cê]] biēu-gé liĕk-biēu**.

## Ā-ciŭ guók-gă

## Hĭ-ciŭ guók-gă

## Ĕu-ciŭ guók-gă

## Baé̤k Mī-ciŭ guók-gă

## Nàng Mī-ciŭ guók-gă

## Dâi-iòng-ciŭ guók-gă

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
### Muōi-ció

### Cṳ̆
* 

分類:Guók-gă
咬奶頭

《**咬奶頭**》，是閩劇其戲齣。
## 劇情
講蜀隻名希人其儂，愛偷別儂其乇，遘尾了乞搦起去。伊死前卜想介食蜀喙娘嬭其奶，遘尾咬下伊奶頭，怪伊娘嬭做細無好好教育伊。
分類:閩劇其戲齣
Gâ nā̤-tàu

«**Gâ nā̤-tàu**» (咬奶頭), sê Mìng-kiŏk gì hié-chók. 
## Kiŏk-cìng
Gōng siŏh ciáh miàng Hĭ-ìng (希人) gì nè̤ng, ó̤i tău bĕk-nè̤ng gì nó̤h, gáu muōi-lāu ké̤ṳk niĕk-kī kó̤. Ĭ sī sèng buóh siōng gái siăh siŏh chói nòng-nā̤ gì nā̤, gáu muōi gâ-giâ ĭ nā̤-tàu, guái ĭ nòng-nā̤ có̤ sá mò̤ hō̤-hō̤ gáu-ṳ̆k ĭ.
分類:Mìng-kiŏk gì hié-chók
Ī-sáik-liĕk sĕk-nê ciĕ-puái

**Ī-sáik-liĕk sĕk-nê ciĕ-puái** (以色列十二支派) sê Ī-sáik-liĕk dâ̤ 3 dâi cū-cŭng Ngā-gáuk (雅各) gì 12 ciáh giāng huák-diēng lì gì 12 ciáh ciĕ-puái. Gì-dṳ̆ng dâ̤ 11 giāng Iók-sáik sê Ăi-gĭk gì siū-sióng, dáik gáu lâng hông gă-sāng, hŭng-biék iù giāng Ī-huák-lèng gâe̤ng Mā-nā-să̤ gié-sìng. Lé-ê ciĕ-puái ciŏng-muòng hó-cáik guāng huák-gôi (法櫃), mò̤ chăng-gă hŭng-puói tū-dê, dêu diŏh gì-tă ciĕ-puái diē-sié, gó-chṳ̄ cūng-só gó sê 12.

## Ī-sáik-liĕk sĕk-nê ciĕ-puái
Gŏng-gé̤ṳ *[[Séng-gĭng]]*, ciā Ī-sáik-liĕk sĕk-nê ciĕ-puái sê:

*Liù-biêng ciĕ-puái (流便支派, Tribe of Reuben): duâi-giāng Liù-biêng gì hâiu-dâi.
*Să̤-miêng ciĕ-puái (西面支派, Tribe of Simeon): nê-giāng Să̤-miêng gì hâiu-dâi.
*Lé-ê ciĕ-puái (利未支派, Tribe of Levi): dâ̤ 3 giāng Lé-ê gì hâiu-dâi.
*Iù-dâi ciĕ-puái (猶大支派, Tribe of Judah): dâ̤ 4 giāng Iù-dâi gì hâiu-dâi.
*Ī-sák-giă ciĕ-puái (以薩迦支派, Tribe of Issachar): dâ̤ 9 giāng Ī-sák-giă gì hâiu-dâi.
*Să̤-buó-lùng ciĕ-puái (西布倫支派, Tribe of Zebulun): dâ̤ 10 giāng Să̤-buó-lùng gì hâiu-dâi.
*Iók-sáik ciĕ-puái (約瑟支派, Tribe of Joseph): dâ̤ 11 giāng Iók-sáik gì hâiu-dâi.
**Ī-huák-lèng ciĕ-puái (以法蓮支派, Tribe of Ephraim): Iók-sáik dâ̤ nê-giāng Ī-huák-lèng gì hâiu-dâi.
**Mā-nā-să̤ ciĕ-puái (馬拿西支派, Tribe of Manasseh): Iók-sáik duâi-giāng Mā-nā-să̤ gì hâiu-dâi.
*Biêng-ngā-mīng ciĕ-puái (便雅憫支派, Tribe of Benjamin): dâ̤ 12 giāng Biêng-ngā-mīng gì hâiu-dâi.
*Dáng ciĕ-puái (但支派, Tribe of Dan): dâ̤ 5 giāng Dáng gì hâiu-dâi.
*Ā-siék ciĕ-puái (亞設支派, Tribe of Asher): dâ̤ 8 giāng Ā-siék gì hâiu-dâi.
*Giă-dáik ciĕ-puái (伽得支派, Tribe of Gad): dâ̤ 7 giāng Giă-dáik gì hâiu-dâi.
*Năk-dâi-lé ciĕ-puái (納大利支派, Tribe of Naphtali): dâ̤ 6 giāng Năk-dâi-lé gì hâiu-dâi.

## Chăng-kō̤

分類:Ī-sáik-liĕk
Auckland

**Auckland** găk Báe̤k-dō̤, sê Niū-să̤-làng gì có̤i duâi siàng-chê.

分類:Siàng-chê
分類:Niū-să̤-làng
Christchurch

**Christchurch** sê Niū-să̤-làng gì siŏh ciáh siàng-chê, iâ sê Nàng-dō̤ có̤i duâi gì siàng-chê.

分類:Siàng-chê
分類:Niū-să̤-làng
Michelangelo

**Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni** (), gāng-chĭng **Michelangelo** (), sê É-dâi-lé Ùng-ngiê-hók-hĭng sì-hâiu gì siŏh ciáh uâ-gă, dĕu-sé̤ṳ-gă, gióng-dé̤ṳk-sṳ̆, sĭ-ìng gâe̤ng cáuk-gă.

分類:É-dâi-lé ìng-ŭk
Raffaello

**Raffaello Sanzio da Urbino** (), gāng-chĭng **Raffaello** (iâ siā có̤ **Raphael**), sê É-dâi-lé Ùng-ngiê-hók-hĭng sì-hâiu gì siŏh ciáh uâ-gă gâe̤ng gióng-dé̤ṳk-sṳ̆.

分類:É-dâi-lé ìng-ŭk
Dante Alighieri

**Durante di Alighiero degli Alighieri** (), gāng-chĭng **Dante Alighieri**, sê É-dâi-lé Ùng-ngiê-hók-hĭng sì-hâiu gì siŏh ciáh cáuk-gă.

分類:É-dâi-lé ìng-ŭk
Francesco Petrarca

**Francesco Petrarca** (), gāng-chĭng **Petrarca** (iâ siā có̤ **Petrarch**), sê É-dâi-lé Ùng-ngiê-hók-hĭng sì-hâiu gì siŏh ciáh cáuk-gă gâe̤ng sĭ-ìng.

分類:É-dâi-lé ìng-ŭk
Khmer-ngṳ̄

**Khmer-ngṳ̄** () sê siŏh cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng. Ĭ sê Khmer-cŭk gì mū-ngṳ̄, iâ sê Kampuchea gì guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng.

分類:Ngṳ̄-ngiòng
Bonaire

**Bonaire** sê Hò̤-làng găk Báe̤k Mī-ciŭ gì siŏh ciáh cê̤ṳ-dê-chê.

分類:Báe̤k Mī-ciŭ
分類:Hò̤-làng
Tiáng-kēng gì nè̤ng

**Tiáng-kēng gì nè̤ng**, cêu-sê gōng iā dṳ̆ng-é kēng-giāng, sāi gáuk-cṳ̄ng bâing-huák bō̤-hô kēng-giāng gì nè̤ng.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Kēng
疼犬其儂

**疼犬其儂**，就是講野中意犬囝，使各種辦法保護犬囝其儂。

## 參考資料

分類:犬
動物

**動物**是指儥將無機物合成有機物㑚使食有機物其，有感覺、會繁殖、會運動其許蜀類生物。按生物學其分法，儂也會中算蜀種動物；不過敆生活其口語臺中，儂伓是動物其蜀種。

分類:動物
Lò̤-siēu-háik Ciéng-gé

«**Lò̤-siēu-háik Ciéng-gé**» (羅小黑戰記) sê MTJJ gâe̤ng siŏh-dŏi nè̤ng có̤ gì dông-uâ kiók-cĭk (劇集). Gó ô miàng-cê dùng siŏh-iông gì mâng-uâ gâe̤ng dông-uâ diêng-īng.
## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:dông-uâ
羅小黑戰記

《**羅小黑戰記**》是MTJJ共蜀堆儂做其動畫劇集
。故有名字同蜀樣其漫畫共動畫電影。
## 參考資料

分類:動畫
Huế

**Huế**, nguòng-miàng **Thuận Hóa**, sê Uŏk-nàng gì siū-hū.

分類:Thừa Thiên-Huế
分類:Siàng-chê
分類:Uŏk-nàng
Mŭk-sṳ̆-làu

**Mŭk-sṳ̆-làu** (牧師樓, ), sê Mā-lài-să̤-ā Pék-lék-ciŭ (霹靂州) Mâng-ṳ̀ng-gâing (曼絨縣) Sĕk-cê-lô (十字路) gì siŏh-ciáh sĭng-chŏng.

分類:Mā-lài-să̤-ā
牧師樓

**牧師樓**（馬來語：Kampung Koh），是馬來西亞霹靂州曼絨縣十字路其蜀隻新村。

分類:馬來西亞
Sĕk-cê-lô

**Sĕk-cê-lô** (十字路), iâ hô̤ lā̤ **Sĭk-diêu-uōng** (實兆遠, ), sê Mā-lài-să̤-ā Pék-lék-ciŭ (霹靂州) Mâng-ṳ̀ng-gâing (曼絨縣) gì siŏh-ciáh dê-kṳ̆. Cāng-sē̤ Hók-ciŭ-nè̤ng iā sâ̤, gó-chṳ̄ bô gó **Siēu Hók-ciŭ** (小福州).

分類:Mā-lài-să̤-ā
十字路

**十字路**，也號𡅏**實兆遠**（馬來語：Sitiawan），是馬來西亞霹靂州曼絨縣其蜀隻地區。嚽所福州儂野価，故此復告**小福州**。
## 歷史
1903年9月，363隻奉教其福州儂，包括72隻女界共55隻伲囝哥，因爲厝裡野逼，坐船遘了十字路。牧師林稱美、柳依美等等帶𡅏伊各儂，敆牧師樓住下。傳說伊各儂落船其時候，互相講：「實在遠，實在遠！」遘尾這地方就告「實兆遠」了。只価移民大多數敆十字路其橡膠種植園工作。

福州移民故敆1930年代共1950年代掘了4隻井。只価井一直留下，㑚是後首無使了。

分類:馬來西亞
福州儂

**福州儂**是漢族其蜀隻民系，生活着福州十邑，講閩東語其福州話。

## 參考資料

分類:民族
分類:福州儂
分類:十邑
Ù-cŭng-gáu

**Ù-cŭng-gáu** (無宗教), sê gōng siŏh-ciáh nè̤ng mò̤ hông gó-dêng gì cŭng-gáu, ng sṳ̆k-ṳ̀ nêng-hò̤ siŏh-ciáh cŭng-gáu cū-cék.

分類:Cŭng-gáu
無宗教

**無宗教**，是講蜀隻儂無奉固定其宗教，伓屬於任何蜀隻宗教組織。

分類:宗教
砂拉越

**砂拉越**（平話讀做Să-lăk-uŏk或且Să-lăk-iŏk，）是馬來西亞其蜀隻州。
## 參考資料

分類:馬來西亞
Chék-dèu-lô

**Chék-dèu-lô** (七條路), iâ hô̤ lā̤ **Ái-dâi-huà** (愛大華), sê Mā-lài-să̤-ā Pék-lék-ciŭ (霹靂州) Mâng-ṳ̀ng-gâing (曼絨縣) gì siŏh-ciáh sĭng-chŏng.
## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Mā-lài-să̤-ā
七條路

**七條路**，也號𡅏**愛大華**，是馬來西亞霹靂州曼絨縣其蜀隻新村。
## 參考資料

分類:馬來西亞
詩巫

**詩巫**，也號𡅏**新福州**，是馬來西亞砂拉越其蜀隻城市。夫塊有野価福州移民，主要是滿清其辰候趁福清共坵塍搬過其。

## 介看
*黃乃裳

分類:城市
分類:馬來西亞
Lā̤-biāng

**Lā̤-biāng** (禮餅), sê Hók-ciŭ-nè̤ng gì Dṳ̆ng-chiŭ-cáik siēu-siăh.

## Cáuk-ê̤ṳng
Hiêng-câi, Hók-cĭu lā̤-biāng dŭ-sê găk Dṳ̆ng-chĭu-cáik sèng-âu siăh. Gô-dā̤, lā̤-biāng sê Hók-cĭu cṳ̆-nè̤ng-giāng chók-gá séng-âu gì lā̤-pīng.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Dṳ̆ng-guók chó̤i-siăh‎
分類:Dṳ̆ng-guók_ciék-kéng_sĭk-pīng
禮餅

**禮餅**，是福州儂其中秋節小食。禮餅其樣式是蜀大棱圓圓其餅，禮餅外斗一般使麵粉做皮，施𡅏芝麻，裡勢有肉餡、冬瓜糖餡。

## 主要成分

麵粉、豬肉、花生、芝麻、菜頭、冬瓜糖、梅舌、白芝麻、白糖、蔥花。

## 作用
現在，福州禮餅都是敆中秋節前後食。舊底，禮餅是福州諸娘囝出嫁前後其禮品。

## 參考資料

分類:中國碎食
分類:中國節慶食品
Ĭ-sō̤

**Ĭ-sō̤** (依嫂, bàng-siòng tĕ̤k ĭ-lō̤), cêu-sê ké̤ṳk nè̤ng chiáng chió diē-sié có̤ dâi-gé gì nṳ̄-gái.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:cék-ngiĕk
Chuŏ-lòi-hŭng

**Chuŏ-lòi-hŭng** (搓螺風) , bô hô̤ lā̤ **Chuŏ-lòi-ŭng gì Hŭng** (搓螺紋其風), sê siŏh cṳ̄ng cĭng duâi hŭng, iù iā ká̤ chuŏ-chuŏ gì dĭk-dĭk-sék gì ké-liù hìng-sìng gì ô chuŏ-lòi-ùng hìng-cáung gì hŭng.

## Gái Ché̤ṳ
*Guōng-lòi-hŭng (捲螺風)

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Ké-chiông
分類:Tiĕng-căi
Chiŏ-lòi-ùng

**Chiŏ-lòi-ùng** (搓螺紋), cêu-sê cūi-làu hìng-siàng gì uŏ-siòng (渦旋).
## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:ŭk-lī
控制桿

**控制桿**，是蜀種輸入設備，由下底其基座共懸頂其絞絞組成，會向所控制其設備傳遞方向信號。控制桿平話也告**絞絞**。
## 參考資料

分類:家私花
Kóng-cié-gāng

**Kòng-cié-gāng** (控制桿), sê siŏh-cṳ̄ng sṳ̆-ĭk siék-bê (輸入設備), iù â-dā̤ gì gĭ-cô̤ gâe̤ng gà̤-dēng gì gā-gā (絞絞) cū-siàng, â̤ hióng sū kòng-cié gì siék-bê diòng-dâ̤ huŏng-hióng séng-hô̤. Kòng-cié-gāng Bàng-uâ iâ gó̤ **gā-gā**.
## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Gă-sĭ-huă
Gā-gā

**Gā-gā** (絞絞) sê chiŏ chiū mò̤ bâing-huák chông gì nó̤h — pī-ê̤ṳ gōng chông lòi-mô̤ sāi gì.
## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:gă-sĭ-huă
Siĕ Săng-dáik

«**Siĕ Săng-dáik**» (施三德) sê siŏh-ciáh Mìng-kiŏk gì hié-chók.
## Miàng-cê
Bô hô̤ lā̤ „**Ngiê-cé̤ṳk Hièng-sīng**“ (義叔賢嬸), **Hièng-ngiê-diông** (賢義傳).

分類:Mìng-kiŏk gì hié-chók
Kū-lòi

**Kū-lòi** (苦螺) sê siŏh-cṳ̄ng lòi. Ĭng-ôi siăh-kī iā kū, gó-chṳ̄ gó̤ ciā miàng.
## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:gáuk-lòi-kuŏ
施三德

《**施三德**》是蜀隻閩劇其戲齣。
## 名字
復號𡅏「**義叔賢嬸**」「**賢義傳**」。
## 故事
只本戲是講，舊底顧府有蜀隻公子，名君恩。伊厝有蜀隻婢女，號月梅。只兩其兩情相悅。仱月梅帶身喜，君恩中狀元。但是皇帝下詔，伊着即日出塞邊關。君恩拍算此刻討親，但是吏部其官儂卜將伊千金配乞伊。硬去共孃嬭講，㑚驚月梅會乞伊嬭「活活拍死」。君恩求伊弟君統想辦法。孃嬭來了，君統講千金小姐伓好伺候，孃嬭直接問君恩中意世乇款其諸娘囝。遘尾問出，是中意月梅，講儥使。孃嬭囝兩隻大爭。君恩講㑚伓讓伊兩其結婚，伊就伓裡京，去做和尚。孃嬭講佪伊共月梅「活活拍死」。君統勸伊兩其，讓依哥趕緊裡京，月梅其事計以後介講。君恩行去，孃嬭命下人準備家法。君統出蜀計，共伊嫁乞鄉下蜀主姓王其。

分類:閩劇其戲齣
Mâng-ṳ̀ng Kū-chèng Huôi-guāng

**Mâng-ṳ̀ng Kū-chèng Huôi-guāng** (曼絨古田會館), găk Mā-lài-să̤-ā Pék-lék-ciŭ (霹靂州) Mâng-ṳ̀ng-gâing (曼絨縣) Chék-dèu-lô.
分類:Mā-lài-să̤-ā
分類:Sĕk-ék
分類:Siâ-tuàng
Lī Ngiê Bă

**Lī Ngiê Bă** (李毅吧), iâ hô̤ lā̤ **Dá̤-bă** (帝吧), iâ áng Pū-tŭng-uâ gì ĭng siā có̤ **D-bă** (D吧), **D8** dēng-dēng, sê Báik-dô Táik-bă gì siŏh-bĭh „bă“ (uōng-lŏk lâung-dàng gì bēng-kuái). Cī-bĭh bă ĭng-ôi hūng-ché̤ṳ (諷刺) Lī Ngiê gó-chṳ̄ gióng-lĭk. Cī-bĭh bă gì guăng-cé̤ṳ ìng-só dĕk-biék sâ̤, gó gă iā sâ̤ huòi huák-kī bó̤-bă sê̤ṳ-giông, gó-chṳ̄ chók-miàng.

分類:Uōng-câng
曼絨古田會館

**曼絨古田會館**敆馬來西亞霹靂州曼絨縣七條路。

## 歷史
曼絨古田會館其歷史，有能涯溯源遘培民小學。由1903年開始，野価十邑儂搬遘十字路，做塍討生活。後首復有儂搬遘縣裡勢別其位處，像二條路、三條路、五條路、七條路、莫珍歪、昔加里等等。其中搬厝第一価其，就是去七條路其坵塍儂。1920年，坵塍儂起了培民小學，讓自家其囝伲有書讀，後首故有了9英畝地做𣗬奶園。者學校其董事部，也就是七條路坵塍儂其頭頭隻有系統其組織了。

1928年，全世界經濟都儥好，𣗬奶無塊賣，小學也伓好做。正好七條路下南儂做其醒民學校共興化儂做其育德小學合併，變成民德中小學。佪正好敆民德隔壁其三英畝𣗬奶園，就題捐乞民德了。長下六英畝，做七條路坵塍儂所共有其產業，由李培春、林家橫、李森興等等儂一直託管遘1950年代。

1950年代起頭，坵塍儂拍算賣唻長下其六英畝地，買了雙溪萬宜其五英畝地做義山。爲𡅏向政府申請改囇土地用途，只堆儂發起「**愛大華古田會館**」，掏會館其名字去申請。遐辰候，㑚有七條路其坵塍儂，乍有能涯加裡會館。第一開始其會所也儥大，卜做活動，都着去寶昌酒家其2層樓。

1956年初，會館向七條路其坵塍儂募款，得遘錢買下愛大華大街125號做會所。11月30號，開會員大會，都講着擴大會館，就將名字改做「**天定古田會館**」。原底其會所也敆1958年12月賣唻。1960年11月30號，做理事會議，講着起蜀隻新其會所。拿督林心漢題捐自家其地。4年後厝起好，共總有3層樓，敆愛大華大街220遘222號。

1973年4月30號，理事會開會其時候，決定起蜀隻大禮堂。1983年，天定縣改名爲曼絨縣。許蜀日其4月21號，會館也改名，號「曼絨古田會館」。1993年，禮堂起好。古田會館也由許蜀日其7月1號搬裡。2016年12月17號，舊底其3層樓會所改做七條路文物館共古田樂齡聯絡所。

## 參考資料

## 外斗鏈接
*曼絨古田會館
分類:馬來西亞
分類:十邑
分類:社團
Lé Mā-dâiu

**Lé Mā-dâiu** (利瑪竇, ), É-dâi-lé-ngṳ̄ buōng-miàng **Matteo Ricci**, sê É-dâi-lé gì Ià-sŭ-huôi diòng-gáu-sê̤ṳ. Ĭ găk Dṳ̆ng-guók uăk-dông, dṳ̀ kó̤ diòng-gáu, iâ hŏk-sĭk Dṳ̆ng-guók gì dĭ-sék, gó gă ciŏng Să̤-iòng gì kuŏ-hŏk gâe̤ng gê-sṳ̆k diòng gáu Dṳ̆ng-guók.

分類:É-dâi-lé ìng-ŭk
分類:diòng-gáu-sê̤ṳ
Sé̤ṳ-dù

**Sé̤ṳ-dù** (使徒) sê siŏh ciáh Gĭ-dók-gáu miàng-sṳ̀, cī ôi siŏh ciáh dĕk-sṳ̀ sé̤ṳ-mêng ké̤ṳk puái chók gì muòng-dù. Găk Mā-tái, Mā-kō̤, Lô-gă cī 3 buô Hók-ĭng-cṳ̆ diē-sié, Ià-sŭ Gĭ-dók nêng-dêng 12 ciáh muòng-dù, cī 12 ciáh muòng-dù sê có̤i cā ké̤ṳk hô̤ có̤ sé̤ṳ-dù gì nè̤ng.

## Sĕk-nê Sé̤ṳ-dù
Gŏng-gé̤ṳ Mā-tái Hók Ĭng 10:2-4, Sĕk-nê Sé̤ṳ-dù sê:
*chĭng Bī-dáik gì Să̤-muòng (稱彼得其西門)
*Ăng-dáik-liĕk (安得烈)
*Să̤-bī-tái gì giāng Ngā-gáuk (西比太其仔雅各)
*Iók-hâng (約翰)
*Pĭ-lĭk (腓力)
*Bă-dŏ̤-lò̤-mā̤ (巴多羅買)
*Dŏ̤-mā (多馬)
*suói-lê Mā-tái (稅吏馬太)
*Ā-lĕk-pĭ gì giāng Ngā-gáuk (亞勒腓其仔雅各)
*Dăk-tái (達太)
*chĭng Iô gì Să̤-muòng (稱銳其西門)
*mâ̤ sṳ̆ Gă-liŏk nè̤ng Iù-dâi (賣師加畧𠆧猶大)

Gŏng-gé̤ṳ Sé̤ṳ-dù Hèng-diông 1:18-26, Ià-sŭ Gĭ-dók sĭng-tiĕng ī-hâiu, Mā-tì-ā (馬提亞) ké̤ṳk buō-sōng có̤ sé̤ṳ-dù.

分類:Gĭ-dók-gáu
Céng-tūng-puái

**Céng-tūng-puái** (正統派, , , ), iâ gó̤ có̤ **Céng-gáu-huôi** (正敎會), sê Gĭ-dók-gáu gì siŏh ciáh gáu-puái. Céng-tūng-puái gâe̤ng Lò̤-mā-tiĕng-ciō-gáu, Sĭng-gáu cà̤ sê Gĭ-dók-gáu săng ciáh có̤i duâi gì gáu-puái, gĭng-dáng hông céng-tūng-puái gì nè̤ng dŭ-liāng ô 260,000,000 nè̤ng, ciō-iéu găk Ĕu-ciŭ dĕ̤ng-buô gâe̤ng să̤-nàng-buô.

分類:Gĭ-dók-gáu
Mā-tì-ā

**Mā-tì-ā** (馬提亞, , , ) sê Gĭ-dók-gáu diē-sié gì siŏh ciáh ìng-ŭk. Gŏng-gé̤ṳ Sé̤ṳ-dù Hèng-diông 1:18-26, Ià-sŭ Gĭ-dók sĭng-tiĕng ī-hâiu, ĭ ké̤ṳk buō-sōng có̤ sé̤ṳ-dù, dâi-tá̤ mâ̤ sṳ̆ gì Gă-liŏk nè̤ng Iù-dâi.

分類:Gĭ-dók-gáu
Bă-sák-bă

**Iók-sáik Bă-sák-bă** (約瑟 巴撒巴, ) bô chĭng **Iù-sê̤ṳ-dŭ** (猶士都, ), sê Gĭ-dók-gáu diē-sié gì siŏh ciáh ìng-ŭk. Gŏng-gé̤ṳ Sé̤ṳ-dù Hèng-diông 1:18-26, Ià-sŭ Gĭ-dók sĭng-tiĕng ī-hâiu, ĭ gâe̤ng Mā-tì-ā 2 ciáh nè̤ng ké̤ṳk Ià-sŭ gì muòng-dù gṳ̄ chók lì có̤ sé̤ṳ-dù. Bók-guó Bă-sák-bă ng-sê Sĕk-nê sé̤ṳ-dù diē-sié gì nè̤ng.

分類:Gĭ-dók-gáu
Dâi-só

**Dâi-só** (代數) sê só-hŏk gì siŏh ciáh hŭng-ciĕ, ngiēng-géu só, só-liông, dâi-só-sék, guăng-hiê, huŏng-tiàng-sék lī-lâung, dâi-só giék-gáiu dēng-dēng ông-dà̤.

分類:Só-hŏk
Dăk-tái

**Dăk-tái** (達太, , ) sê Gĭ-dók-gáu gì siŏh ciáh ìng-ŭk. Gŏng-gé̤ṳ Mā-tái Hók Ĭng 10:2-4, ĭ sê Ià-sŭ Gĭ-dók gì sĕk-nê sé̤ṳ-dù cĭ ék.

分類:Gĭ-dók-gáu
轎

**轎**，是蜀種交通工具。外首有槓槓，讓兩隻或且野価隻儂罔扛罔行，乘客坐臺中。
## 參考資料

分類:交通
Bă-nā-bă

**Bă-nā-bă** (巴拿巴, , ), buōng-miàng **Iók-sáik** (約瑟, Joseph), sê Gĭ-dók-gáu lĭk-sṳ̄ siông cā-gĭng gì siŏh ciáh Iù-tái-nè̤ng hông-gáu-ciā. Ĭ gâe̤ng Bō̤-lò̤ siŏh dŏ̤i, ciŏng Gĭ-dók-gáu diòng gáu Siēu Ā-sá̤-ā, dó̤i Gĭ-dók-gáu huák-diēng góng-hióng cêng duâi. Ĭ găk Sé̤ṳ-dù Hèng-diông 14:14 gâe̤ng Bō̤-lò̤ cà̤ hô̤ có̤ sé̤ṳ-dù, bók-guó, ĭ lâng ciáh nè̤ng dŭ ng-sê Ià-sŭ Gĭ-dók gì sĕk-nê sé̤ṳ-dù.

分類:Gĭ-dók-gáu
耶穌教

**耶穌教**，是基督教臺中伓算天主教體系其宗派其統稱。

## 參考資料

分類:宗教
Ià-sŭ-gáu

**Ià-sŭ-gáu** (耶穌教), sê Gĭ-dók-gáu dài-dŏng ng-sáung Tiĕng-ciō-gáu tā̤-hiê gì cŭng-puái gì tūng-chĭng.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Cŭng-gáu
Mā-kō̤

**Mā-kō̤** (馬可, , , ) sê Gĭ-dók-gáu gì siŏh ciáh ìng-ŭk. Ĭ sê *[[Mā-kō̤ Hók Ĭng]]* gì cáuk-ciā. Mā-kō̤ sê Ià-sŭ Gĭ-dók gì chék-sĕk muòng-dù cĭ ék, ĭ iâ ké̤ṳk Céng-tūng-puái nêng-dêng sê siŏh ciáh sé̤ṳ-dù, bók-guó gì-tă gáu-puái mò̤ sìng-nêng ĭ sé̤ṳ-dù gì sĭng-hông.

分類:Gĭ-dók-gáu
Săng-dèu-lô

**Săng-dèu-lô** (三條路), sê Mā-lài-să̤-ā Pék-lék-ciŭ (霹靂州) Mâng-ṳ̀ng-gâing (曼絨縣) gì siŏh-ciáh sĭng-chŏng.
## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Mā-lài-să̤-ā
Giêu

**Giêu** (轎), sê siŏh-cṳ̄ng gău-tŭng gĕ̤ng-gé̤ṳ. Ngiê-sāu ô góng-góng, niông lâng-ciáh hĕ̤k-chiā iā sâ̤ ciáh nè̤ng muōng gŏng muōng giàng, sìng-káh sô̤i dài-dŭng.
## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:gău-tŭng
三條路

**三條路**是馬來西亞霹靂州曼絨縣其蜀隻新村。遘2015年，有大概1500主厝。村民7000儂左右，其中超過95%是華裔。
## 歷史
1910年，古田儂就遘三條路附近地區住下，故敆只塊開墾。後首興化、福清、閩侯、閩清籍貫其儂也來了。但是各隻籍貫其居民，都設界為限，無住着蜀堆。遘1950年，英國殖民政府做新村政策，大家乍集體搬遘三條路新村。1951年2月4號起五更早，馬共火燒三條路。遐辰候做欽差大臣其亨利格尼爵士（Sir Hendry Gurney）撥款，復蜀回起了三條路。為𡅏紀念，將三條路改名做「格尼市」（Pekan Gurney）。
## 經濟
大多數其儂是農民，栽油棕、橡膠共各類農作物，養雞趁錢。

## 參考資料

分類:馬來西亞
Séng Iók-sáik

**Séng Iók-sáik** (聖約瑟, , , ) sê *[[Sĭng-iók Séng-gĭng]]* diē-sié gì ìng-ŭk. Ĭ sê Séng-mū Mā-lé-ā gì dòng-buŏ, iâ sê Ià-sŭ Gĭ-dók gì iōng-hô.

Gŏng-gé̤ṳ *[[Mā-tái Hók Ĭng]]* gì gōng-huák, Iók-sáik sê Nā-sák-lĕk nè̤ng, ĭ sê Ā-báik-lăk-hāng gâe̤ng Dâi-bĭk gì giāng-sŏng. Iók-sáik gâe̤ng Séng-mū Mā-lé-ā có̤-chĭng, dáng-sê gó muôi guó-muòng, Mā-lé-ā cêu gāng diŏh Séng-lìng (聖靈) huài-tăi lāu. Iók-sáik mâ̤ siōng mìng-mìng lìng-ṳ̆k ĭ, buóh siōng áng-áng ng dĭk ĭ. Ciáh găk lā̤ siōng ciā dâi-gé gì sèng-âu, Ià-huò-huà Siông-dá̤ gì sé̤ṳ-ciā táuk-máe̤ng ké̤ṳk ĭ, gó̤-só ĭ Mā-lé-ā huài gì giāng sê téng Séng-lìng lì gì. Iók-sáik chĭng-chiāng cĭ hâiu, cêu áng Siông-dá̤ gì é-sé̤ṳ, ciŏng Mā-lé-ā tō̤ guó lì, dáng-sê mò̤ gâe̤ng ĭ dùng-bùng. Dīng Mā-lé-ā iōng-giāng, ciŏng ĭ gì giāng kī miàng hô̤ có̤ Ià-sŭ.

分類:Gĭ-dók-gáu
Hāi-gièng Sĭng-lô

**Hāi-gièng Sĭng-lô** (海墘新路, Â-nàng-uâ: Hái-kînn sin-lōo; ), sê Mā-lài-să̤-ā Bĭng-siàng (檳城) gì siŏh-dèu diô.

分類:Mā-lài-să̤-ā
Tūng-ék Ī-sáik-liĕk Uòng-guók

**Tūng-ék Ī-sáik-liĕk Uòng-guók** (統一以色列王國) sê Ī-sáik-liĕk lĭk-sṳ̄ siông gì siŏh ciáh uòng-guók, găk sèng 1050 nièng gióng-lĭk. Sèng 931 nièng ī-hâiu, hŭng-liĕk siàng Ī-sáik-liĕk Uòng-guók gâe̤ng Iù-dâi Uòng-guók.

## Tūng-ék Ī-sáik-liĕk guók-uòng

分類:Ī-sáik-liĕk
分類:Gô-dā̤ gì guók-gă
Ī-sáik-liĕk Uòng-guók

**Ī-sáik-liĕk Uòng-guók** (以色列王國) sê Ī-sáik-liĕk lĭk-sṳ̄ siông gì siŏh ciáh uòng-guók. Sèng 931 nièng, Sū-lò̤-muòng Uòng táung-kuàng ī-hâiu, Ī-sáik-liĕk hŭng-liĕk siàng lâng ciáh guók-gă. 12 ciĕ-puái diē-sié, báe̤k-buô gì 10 ciáh ciĕ-puái (Liù-biêng ciĕ-puái, Să̤-miêng ciĕ-puái, Ī-sák-giă ciĕ-puái, Să̤-buó-lùng ciĕ-puái, Dáng ciĕ-puái, Năk-dâi-lé ciĕ-puái, Giă-dáik ciĕ-puái, Ā-siék ciĕ-puái, Mā-nā-să̤ ciĕ-puái, Ī-huák-lèng ciĕ-puái) sìng-lĭk gì guók-gă hô̤ có̤ Ī-sáik-liĕk (以色列), siū-dŭ găk Sák-mā-lé-ā.

Gâe̤ng Nàng-guók Iù-dâi mâ̤ siŏh-iông, Báe̤k-guók Ī-sáik-liĕk (北國以色列) gâe̤ng Sák-mā-lé-ā-nè̤ng bók-câi siêu cŭng-gáu gì iók-sók. Áng *[[Séng-gĭng]]* gì gōng-huák, Báe̤k-guók Ī-sáik-liĕk siêu gáu Ià-huò-huà Siông-dá̤ gì sìng-huăk, găk sèng 722 nièng ké̤ṳk Ā-sŭk miĕk lâi.

## Ī-sáik-liĕk guók-uòng

分類:Ī-sáik-liĕk
分類:Gô-dā̤ gì guók-gă
Sê-bă nṳ̄-uòng

**Sê-bă nṳ̄-uòng** (示巴女王, , , ) sê *[[Séng-gĭng]]* diē-sié tì gáu gì Sê-bă Uòng-guók gì nṳ̄ uòng, ĭ gì guók-gă găk gĭng-dáng Hĭ-ciŭ gì Ethiopia. Gŏng-gé̤ṳ *[[Liĕk uòng Gé Liŏk, Siông]]* gì gōng-huák, ĭ hióng Sū-lò̤-muòng Uòng tì-chĭng.

分類:ìng-ŭk
Iù-dâi Uòng-guók

**Iù-dâi Uòng-guók** (猶大王國, ) sê Ī-sáik-liĕk lĭk-sṳ̄ siông gì siŏh ciáh uòng-guók. Sèng 931 nièng, Sū-lò̤-muòng Uòng táung-kuàng ī-hâiu, Ī-sáik-liĕk hŭng-liĕk siàng lâng ciáh guók-gă. 12 ciĕ-puái diē-sié, nàng-buô gì 2 ciáh ciĕ-puái (Iù-dâi ciĕ-puái, Biêng-ngā-mīng ciĕ-puái) sìng-lĭk gì guók-gă hô̤ có̤ Iù-dâi (猶大), siū-dŭ găk Ià-lô-sák-lēng.

Nàng-guók Iù-dâi (南國猶大) gié-sṳ̆k hông-gáu. Sèng 587 nièng, Nàng-guók Iù-dâi ké̤ṳk Bă-bī-lùng miĕk lâi, Ià-lô-sák-lēng gó̤-lòng siàng nè̤ng dŭ ké̤ṳk niăh kó̤ Bă-bī-lùng.

## Iù-dâi guók-uòng

分類:Ī-sáik-liĕk
分類:Gô-dā̤ gì guók-gă
七月半

**七月半**，是東亞其蜀隻傳統節日，着農曆其七月十五。

七月半本底敆古早時候，是慶祝豐收、酬謝大地其節日。後首道教將只蜀日看做地官赦罪其日子，號**中元節**。佛教傳裡以後，復將只蜀日當做**盂蘭盆節**。帶連東亞巫覡宗教共民間信仰混蜀堆，野価地方敆只蜀日會做各種各色其活動。

按迷信其講法，餓死鬼會敆只蜀日行出來活動，故此着佈施仂囝乇乞伊。

福州儂着七月半會做半段。

分類:節日
分類:中國
海墘新路

**海墘新路**（下南話：Hái-kînn sin-lōo；英語：Victoria Street），是馬來西亞檳城其蜀條墿。

分類:馬來西亞
Hók-chiăng-iòng

**Hók-chiăng-iòng** (福清洋), sê Mā-lài-să̤-ā Pék-lék-ciŭ (霹靂州) Mâng-ṳ̀ng-gâing (曼絨縣) gì siŏh-ciáh sĭng-chŏng.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Mā-lài-să̤-ā
Huăng-sṳ̄-uòng

**Huăng-sṳ̄-uòng** sê Hók-chiăng gì siēu-siăh.
## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Īng-sĭk
分類:Sĕk-ék ùng-huá
Kī-gă-guōi

**Kī-gă-guōi** (起家粿) sê Hók-chiăng gì siēu-siăh.
## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Īng-sĭk
分類:Sĕk-ék ùng-huá
福清洋育英華小

**福清洋育英華小**，是馬來西亞霹靂州曼絨縣福清洋其蜀隻華人小學，1903年建立。
## 教育情況
2002年，有學生百幾儂。2019年超过500隻儂。
## 學堂文化
育英是全馬來西亞頭蜀隻敆課外活動推行福清話溝通其學校。

## 參考資料

分類:學校
分類:馬來西亞
Hók-chiăng-iòng Ṳ̆k-ĭng Huà-siēu

**Hók-chiăng-iòng Ṳ̆k-ĭng Huà-siēu** (福清洋育英華小), sê Mā-lài-să̤-ā Pék-lék-ciŭ (霹靂州) Mâng-ṳ̀ng-gâing (曼絨縣) Hók-chiăng-iòng gì siŏh-ciáh Huà-ìng siēu-hŏk, 1903 nièng gióng-lĭk.
## Gáu-ṳ̆k cìng-huóng
2002 nièng,ô hŏk-sĕng băh-gūi-nè̤ng. 2019 nièng chiĕu-guó 500 ciáh nè̤ng.
## Hŏk-dòng ùng-huá
Ṳ̆k-ĭng sê ciòng Mā-lài-să̤-ā tàu siŏh-ciáh găk kuó-ngôi uăk-dông tŏi-hèng Hók-chiăng-uâ gĕu-tŭng gì hŏk-hâu.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:hŏk-hâu
分類:Mā-lài-să̤-ā
Mâng-ṳ̀ng

**Mâng-ṳ̀ng** (曼絨), găk Mā-lài-să̤-ā Pék-lék-ciŭ (霹靂州).
## Ùng-huá
Mâng-ṳ̀ng ô „Să̤-mā Siēu-hók-ciŭ“ (西馬小福州) gì miàng-hô̤. Cāng-sē̤ iā sâ̤ nè̤ng gōng Hók-ciŭ-uâ, siăh Hók-ciŭ-chái, diòng-sìng Hók-ciŭ-nè̤ng gì ùng-huá gâe̤ng sĭk-sṳ̆k.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Mā-lài-să̤-ā
曼絨

**曼絨**敆馬來西亞霹靂州。
## 歷史
1903年，福州儂開始搬遘曼絨做塍。

## 文化
曼絨有「西馬小福州」其名號。嚽所野価儂講福州話，食福州菜，傳承福州儂其文化共習俗。
## 參考資料

分類:馬來西亞
2016 nièng Mī-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄

**2016 nièng Mī-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄** diŏh 2016 nièng 11 nguŏk 8 hô̤ gṳ̄-hèng, có̤i hâiu Gê̤ṳng-huò-dōng hâiu-sōng-ìng Donald Trump dŏng-sōng Mī-guók cūng-tūng.

分類:Mī-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄
分類:2016 nièng
2012 nièng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄

**2012 nièng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄** diŏh 2012 nièng 1 nguŏk 14 hô̤ gṳ̄-hèng, có̤i hâiu Dṳ̆ng-guók Guók-mìng-dōng hâiu-sōng-ìng Mā Ĭng-giū dŏng-sōng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (Dài-uăng) cūng-tūng.

分類:Dài-uăng gì cūng-tūng sōng-gṳ̄
分類:2012 nièng
2004 nièng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄

**2004 nièng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄** diŏh 2004 nièng 3 nguŏk 20 hô̤ gṳ̄-hèng, có̤i hâiu Mìng-ciō Céng-buô-dōng hâiu-sōng-ìng Dìng Cūi-biēng dŏng-sōng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (Dài-uăng) cūng-tūng.

分類:Dài-uăng gì cūng-tūng sōng-gṳ̄
分類:2004 nièng
1911 nièng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók lìng-sì dâi-cūng-tūng sōng-gṳ̄

**1911 nièng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók lìng-sì dâi-cūng-tūng sōng-gṳ̄** diŏh 1911 nièng 12 nguŏk 29 hô̤ gṳ̄-hèng, có̤i hâiu Sŏng Dṳ̆ng-săng dŏng-sōng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók lìng-sì dâi-cūng-tūng.

分類:Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄ (1912 nièng–1949 nièng)
分類:1911 nièng
2016 nièng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄

**2016 nièng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄** diŏh 2016 nièng 1 nguŏk 16 hô̤ gṳ̄-hèng, có̤i hâiu Mìng-ciō Céng-buô-dōng hâiu-sōng-ìng Chái Ĭng-ùng dŏng-sōng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (Dài-uăng) cūng-tūng.

分類:Dài-uăng gì cūng-tūng sōng-gṳ̄
分類:2016 nièng
1996 nièng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄

**1996 nièng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄** diŏh 1996 nièng 3 nguŏk 23 hô̤ gṳ̄-hèng, có̤i hâiu Dṳ̆ng-guók Guók-mìng-dōng hâiu-sōng-ìng Lī Dĕng-hŭi dŏng-sōng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (Dài-uăng) cūng-tūng.

分類:Dài-uăng gì cūng-tūng sōng-gṳ̄
分類:1996 nièng
1948 nièng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄

**1948 nièng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄** diŏh 1948 nièng 4 nguŏk 20 hô̤ gṳ̄-hèng, có̤i hâiu Ciōng Gái-sĭk dŏng-sōng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng.

分類:Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄ (1912 nièng–1949 nièng)
分類:1948 nièng
Ià-sŭ-huôi

**Ià-sŭ-huôi** (耶穌會, ) sê Lò̤-mā-tiĕng-ciō-gáu gì siŏh ciáh ciō-iéu gì nàng-gái siŭ-dô̤-huôi, 1534 nièng 8 nguŏk 15 hô̤ iù Loyola gì Ignatius, Franciscus Xaverius gâe̤ng Pierre Favre găk Huák-guók gì Bă-là̤ sìng-lĭk, 1540 nièng ké̤ṳk Gáu-huòng Paulus 3-sié ciáng-sék sìng-nêng. Ĭ có̤i cā gì mŭk-dék dó̤i-káung cŭng-gáu gāi-gáik, dâe̤ng-sê Sìng-hŏk gáu-ṳ̆k, iĕu-giù dó̤i gáu-huôi ciŏk-dó̤i dṳ̆ng-sìng.

分類:Gĭ-dók-gáu
傳統市場

**傳統市場**，共超市相對，是蜀種賣乇其位處。

馬來西亞其福州儂復告**巴刹**（/pa ɾaʔ/），嚽是由馬來語「pasar」其讀音翻譯其。
分類:經濟
Diòng-tūng chê-diōng

**Diòng-tūng chê-diōng** (傳統市場), gâe̤ng chiĕu-chê siŏng-dó̤i, sê siŏh-cṳ̄ng mâ̤ nó̤h gì ôi-ché̤ṳ.

Mā-lài-să̤-ā gì Hók-ciŭ-nè̤ng bô gó̤ **bă-sák** (巴剎, /pa ɾaʔ/), cuòi sê iù Mā-lài-ngṳ̄ „pasar“ gì tŭk-ĭng huăng-ĭk gì.

分類:Gĭng-cá̤
2012 nièng Mī-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄

**2012 nièng Mī-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄** diŏh 2012 nièng 11 nguŏk 6 hô̤ gṳ̄-hèng, có̤i hâiu Mìng-ciō-dōng hâiu-sōng-ìng Barack Obama dŏng-sōng Mī-guók cūng-tūng.

分類:Mī-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄
分類:2012 nièng
Tàng-hiŏng-săng

**Tàng-hiŏng-săng** (檀香山, ) sê Mī-guók gì siŏh ciáh siàng-chê, iâ sê Hawaii gì siū-hū. „Tàng-hiŏng-săng“ ciā sṳ̀ buōng-sĭng iâ â̤ cī Hawaii, dáng-sê gĭng-dáng ék-buăng cī ciā siàng-chê.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Mī-guók
分類:Siàng-chê
月餅

**月餅**是中國中秋節其食品。月餅其形狀做圓圓喏，像月，表示團圓其意思。殼殼是麵粉做其，裡勢有餡。八月節食月餅是全球華人其傳統風俗。

分類:飲食
1954 nièng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄

**1954 nièng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄** diŏh 1954 nièng 3 nguŏk 22 hô̤ gṳ̄-hèng, có̤i hâiu Ciōng Gái-sĭk dŏng-sōng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (Dài-uăng) cūng-tūng.

分類:Dài-uăng gì cūng-tūng sōng-gṳ̄
分類:1954 nièng
2004 nièng Mī-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄

**2004 nièng Mī-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄** diŏh 2004 nièng 11 nguŏk 2 hô̤ gṳ̄-hèng, có̤i hâiu Gê̤ṳng-huò-dōng hâiu-sōng-ìng George W. Bush dŏng-sōng Mī-guók cūng-tūng.

分類:Mī-guók cūng-tūng sōng-gṳ̄
分類:2004 nièng
Vladivostok

**Vladivostok** sê Ngò̤-lò̤-sṳ̆ gì siŏh ciáh siàng-chê, iâ sê Primorsky Biĕng-giŏng-kṳ̆ gì siū-hū. Ĭ nguòng-lài sṳ̆k Dṳ̆ng-guók, Muāng-chĭng găk 1860 nièng ciŏng ciā dê-huŏng gák ké̤ṳk Ngò̤-lò̤-sṳ̆, gāi siàng gĭng-dáng gì miàng-cê.

分類:Siàng-chê
分類:Ngò̤-lò̤-sṳ̆
Phra Nakhon Si Ayutthaya Hū

**Phra Nakhon Si Ayutthaya Hū** sê Tái-guók dṳ̆ng-buô gì siŏh ciáh hū.

分類:Tái-guók gì hū
Khabarovsk Biĕng-giŏng-kṳ̆

**Khabarovsk Biĕng-giŏng-kṳ̆** sê Ngò̤-lò̤-sṳ̆ gì siŏh ciáh biĕng-giŏng-kṳ̆.

分類:Ngò̤-lò̤-sṳ̆ gì biĕng-giŏng-kṳ̆
Chechnya

**Chechnya** sê Ngò̤-lò̤-sṳ̆ gì siŏh ciáh gê̤ṳng-huò-guók.

分類:Ngò̤-lò̤-sṳ̆ gì gê̤ṳng-huò-guók
Sevastopol

**Sevastopol** (, Ukraine-ngṳ̄: ) sê Ngò̤-lò̤-sṳ̆ gì siŏh ciáh duâi siàng-chê. Ciā siàng-chê gâe̤ng Ukraine ô ciō-guòng cĕng-ngiê.

分類:Siàng-chê
分類:Ngò̤-lò̤-sṳ̆
Altai Gê̤ṳng-huò-guók

**Altai** sê Ngò̤-lò̤-sṳ̆ gì siŏh ciáh gê̤ṳng-huò-guók.

分類:Ngò̤-lò̤-sṳ̆ gì gê̤ṳng-huò-guók
Gău-dâi

**Gău-dâi** (交代), hĕ̤k-chiā gōng **gău-dâi-uâ** (交代話), cêu-sê nè̤ng buóh sī kó̤ làu-giâ gì uâ.

分類:gă-sê̤ṳ-huák
Lī-ngṳ̀-biāng

**Lī-ngṳ̀-biāng** (鯉魚餅), sê Hók-ciŭ-nè̤ng báik-nguŏk dṳ̆ng-chiŭ siăh gì siēu-siăh.
## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:īng-sĭk
黑嘴端鳳頭燕鷗

**黑嘴端鳳頭燕鷗**（學名：Thalasseus bernsteini），也號𡅏**中華鳳頭燕鷗**或**黑嘴鳳頭燕鷗**，是燕鷗科其蜀種海鳥。大概長40釐米。喙黃色，但是尖尖是烏其。食魚，食蝦。求偶其時候會舒開頭懸頂其毛，盡像戴了鳳冠。每蜀年6月遘8月生卵。

## 住其地方
黑嘴端鳳頭燕鷗是蜀隻極危物種。只種鳥一般共與別種燕鷗敆蜀堆生活，遘敆中國大陸共臺灣其海岸可能故會發現。

仈曾大家都以爲已經絕種了，告伊「神話之鳥」。但是敆山東北勢其海岸、闽江口、菲律賓、泰國、印尼、砂拉越，都有儂講看見過伊。1998年，臺灣南勢其八掌溪有儂發現黑嘴端鳳頭燕鷗敆𡅏遷徙。

仱遘1999年，有儂敆馬祖列島其中島懸頂發現，第一少有蜀頭黑嘴端鳳頭燕鷗覭着野価頭大鳳頭燕鷗臺中。2000年，敆同蜀隻島，蜀麇大鳳頭燕鷗旁邊復發現了4頭大鳥共4頭鳥囝。儂都講，只種鳥囝卵乞掏去恰価，故此慢慢變少。這鳥有能涯敆馬祖存活，可能因爲舊底嚽所是軍事禁區，別儂伓好裡。敆馬祖發現以後，當地政府劃了燕鷗保護區。

也是2000年，八掌溪復有儂看見只種鳥遷徙。2004年，敆浙江韭山列島，復發現另蜀隻繁殖地。2014年6月，澎湖縣野鳥學會敆澎湖玄武岩自然保留區雞善嶼復發現了只種鳥，後首嚽所乞確認也是繁殖地。

## 保護
只種鳥敆全世界伓超過50頭。2012年，世界自然保護聯盟將伊列裡「全球最瀕危其100隻物種」。
## 文化
2000年發現黑嘴端鳳頭燕鷗，馬祖也出名了。馬祖當局將黑嘴端鳳頭燕鷗定為「縣鳥」，希望儂都去客佻。故做了有這鳥囝圖案其指墿其牌牌、路燈。福澳港裡口、機場到站出口、馬祖風景管理處等等地方，也有只種鳥其形象。起廟其時候，也有使遘只種鳥。譬喻講南竿鄉牛峰境五靈公廟其飛簷懸頂，就做了黑嘴端鳳頭燕鷗其形狀。北竿鄉坂里天后宮其參道邊兜，石燈籠也做成黑嘴端鳳頭燕鷗其樣式。

## 參考資料

分類:燕鷗科
Háik-cuōi-duăng hông-tàu iéng-ĕu

**Háik-cuōi-duăng hông-tàu iéng-ĕu** (黑嘴端鳳頭燕鷗, hŏk-miàng：Thalasseus bernsteini), iâ hô̤ lā̤ **Dṳ̆ng-huà hông-tàu iéng-ĕu** (中華鳳頭燕鷗) hĕ̤k **háik-cuōi hông-tàu iéng-ĕu** (黑嘴鳳頭燕鷗), sê iéng-ĕu-kuŏ (燕鷗科) gì siŏh-cṳ̄ng hāi-cēu.
分類:iéng-ĕu-kuŏ
Ìng-ciŭ-ò̤

**Ìng-ciŭ-ò̤** (瀛洲河) sê Hók-ciŭ gì nô̤i-ò̤.
分類:găk Hók-ciŭ gì Mìng-gĕ̤ng ciĕ-liù
Cê-buô

**Cê-buô** (字部), iâ hô̤ có̤ **buô-siū** (部首), sê áng Háng-cê cê-hìng gâe̤ng cê-bèng buŏng chók lì gì muòng-lôi, sū-iū Háng-cê dŭ kēng-dêng â̤ buŏng gáu siŏh ciáh cê-buô â-dā̤.

Gŏng-gé̤ṳ «Kŏng-hĭ Cê-diēng», cê-buô dŭ-liāng ô 214 ciáh.

## Ngiê-dāu lièng-giék
*Áng cê-buô că Bàng-uâ-cê

*
分類:Háng-cê
瀛洲河

**瀛洲河**是福州其內河。河是東北——西南方向其。南勢是江四水閘，懸頂有橋5座，東北共光明港相接。共總長1099.1米，闊12米遘22米。匯水面積大概0.35平方千米。水第一淺其時候有0.5米，會開25噸其船。河經過南臺農貿市場、榕城古街、東百元洪購物廣場。

## 歷史
只條河原底寬52米。附近30幾鄉，幾萬主居民，食水、開船，都靠只條河。民國19年（1930年），福建省建設廳改建馬路，填塞蜀部分。
## 環境

敆閩江北岸城區其河臺中，瀛洲河水質最好。河邊都是厝，特別是架遘河懸頂其比較価。屎共糞掃也隨便抾。但是水流野急，一般儥淤積。瀛洲橋兩邊3隻大排汙口屎共糞掃比較価。

## 參考資料

分類:敆福州其閩江支流
躍進河

**躍進河**，敆福州市倉山區，是蜀條內河。共總長6公里。闊16米左右。
## 歷史
2008年，躍進河開始整治。整治其儂攖裡野価微生物，總款除去淤泥。故敆河懸頂攖生物浮床共沉水植物。讓微生物共植物吸收、分解、消化營養共儥澈潔其乇，總款修復生態。有其位處——像連江南路許邊——故做了大理石其欄杆，河邊栽了柳𣗬。

㑚是講有其河段，卜拆河邊其厝，遘尾拆了野価年，故此事計𣹇𡅏無辦法做。遘2015年尾，故有則徐大道共浦下村閩江口許所河故未通。野価地方發滿水葫蘆，下底野価風蚊，水都烏去。

2019年秋天，躍進河敆福建船政交通職業學院許邊其支流做好。只條河正好頭尾儥蜀樣懸，故此臺中做了嫩嫩其漈頭。河邊故做迎賓廣場、兒童樂園、休閑娛樂廣場、香花廣場、臺地園、駁岸技术展示區、船政文化廣場。河臺中有島看風景。

## 參考資料

分類:福州其河
Iŏk-céng-ò̤

**Iŏk-céng-ò̤** (躍進河)，găk Hók-ciŭ-chê Chŏng-săng-kṳ̆, sê siŏh-dèu nô̤i-ò̤.

分類:Hók-ciŭ gì ò̤
Ăi-dièng-huòng

**Ăi-dièng-huòng** (埃田園, ) sê *[[Séng-gĭng]]* diē-sié tì gáu gì siŏh ciáh huă-huòng. Gŏng-gé̤ṳ *[[Cháung-sié Gé]]* gì gōng-huák, Ià-huò-huà Siông-dá̤ cháung-cô̤ nè̤ng ī-hâiu, ciŏng Ā-dŏng gâe̤ng Hâ-uă ăng-bà̤ dêu diŏh cū-uái. Ô 4 dèu ò̤ làu guó Ăi-dièng-huòng, cī 4 dèu ò̤ sê: Báik-lăk Ò̤, Hĭ-dī-giék Ò̤, Gì-hóng Ò̤ gâe̤ng Bī-sáung Ò̤.

Ià-huò-huà Siông-dá̤ ciŏng lâng ciáh nè̤ng ăng-bà̤ diŏh cū-uái siŭ-lī huă-huòng, sū-iū guō-sĭk dŭ â̤ siăh, cêu sê biék siêng áuk chéu gì guōi-cī ng niông ĭ-gáuk-nè̤ng siăh, Ià-huò-huà gōng nâ sê siăh gì uâ â̤ sī. Dáng-sê găk siè gì kuóng-siók cĭ hâ, Hâ-uă siăh lāu ciā guō, bêng-chiā niông Ā-dŏng siăh lāu. Ciā dâi-gé ké̤ṳk Siông-dá̤ â̤ báik ī-hâiu, Siông-dá̤ ciŏng lâng ciáh nè̤ng dṳ̆k chók Ăi-dièng-huòng.

Gĭ-dáng gó mâ̤ hiēu Ăi-dièng-huòng gì nguòng-hìng diŏh diē-nē̤, kō̤-nèng găk Mī-sū-pŏ̤-dâi-mī, ô nè̤ng nêng-ôi găk Tū-ī-gì gì Kurdistan, ô nè̤ng nêng-ùi găk Iraq gì Basra.

分類:Gĭ-dók-gáu
Sák-dáng

**Sák-dáng** (撒但) sê Gĭ-dók-gáu gâe̤ng Ĭ-sṳ̆-làng-gáu diē-sié gì mò̤-gūi.

分類:Gĭ-dók-gáu
Ià-lô-sák-lēng Siông-dá̤-dâing

**Ià-lô-sák-lēng Siông-dá̤-dâing** (耶路撒冷上帝殿, ) sê gū-dâi Ī-sáik-liĕk dê-ôi có̤i gŏ̤ gì Siông-dá̤-dâing, dò̤ lì buái Ià-huò-huà Siông-dá̤. Gĭng-dáng ciā dâing ī-gĭng mò̤ lāu, dê-huŏng găk Ià-lô-sák-lēng gì .

分類:Gĭ-dók-gáu
分類:Iù-tái-gáu
Huák-gôi

**Huák-gôi** (法櫃, ) sê gū-dâi Ī-sáik-liĕk mìng-cŭk gì séng-ŭk, sê siŏh ciáh gôi-gôi, diē-sié ĕng gì sê Mò̤-să̤ téng Ià-huò-huà Siông-dá̤ hŭ-ái dáik gáu gì Sĕk Gái.

分類:Ī-sáik-liĕk
分類:Iù-tái-gáu
分類:Gĭ-dók-gáu
Diông-cṳ̆

**Diông-cṳ̆** (篆書) hĕ̤k-ciā hô̤ có̤ **diông-cê** (篆字), sê gū-dâi Háng-cê gì siŏh cṳ̄ng cê-tā̤, guōng-ngiê siông cī lâ̤-cṳ̆ chók-hiêng ī-sèng sāi gì Háng-cê, hiĕk-ngiê siông dĕk-biék cī dâi-diông gâe̤ng siēu-diông.

分類:Háng-cê
Hèng-cṳ̆

**Hèng-cṳ̆** (行書) sê Háng-cê cṳ̆-huák diē-sié gì siŏh cṳ̄ng chiū-siā cê-tā̤ hŭng-gák, kāi-cṳ̆ siā ká̤ nék-giāng cêu sê hèng-cṳ̆.

分類:Háng-cê
Chō̤-cṳ̆

**Chō̤-cṳ̆** (草書) sê Háng-cê cṳ̆-huák diē-sié gì siŏh cṳ̄ng chiū-siā cê-tā̤ hŭng-gák, ĭng-ôi cê siā gì cêng chō̤, gó-chṳ̄ hô̤ ciā miàng-cê.

分類:Háng-cê
Kŏng-hĭ Cê-diēng

«**Kŏng-hĭ Cê-diēng**» (康熙字典) sê siŏh buōng diŏh 1716 nièng uòng-sìng gì Háng-ngṳ̄ cê-diēng.

分類:Háng-cê
分類:Sṳ̀-diēng
Cê-hĕk

**Cê-hĕk** (字畫) sê cī siā Háng-cê gì sèng-âu, mò̤ gáng-duâng gì siŏh huòi lièng lā̤ siā siàng gì siŏh dèu siáng. Cê-hĕk iâ sê Háng-cê có̤i nâung gì gáiu-siàng dăng-ôi.

Có̤i gĭ-chū gì cê-hĕk ô 8 cṳ̄ng, bău-guák: huàng (橫, ), dĭk (直, ), piék (撇, ), năk (捺, ), dók (點, ), tiĕu (挑, ), gău (鈎, ) gâe̤ng uăng (彎, ).

分類:Háng-cê
Lâ̤-cṳ̆

**Lâ̤-cṳ̆** (隸書) hĕ̤k-ciā hô̤ có̤ **lâ̤-cê** (隸字), sê gū-dâi Háng-cê gì siŏh cṳ̄ng cê-tā̤. Cī cṳ̄ng cê-tā̤ sê téng gū-dâi gì diông-cṳ̆ diē-sié gì siēu-diông huák-diēng lì gì.

分類:Háng-cê
Kāi-cṳ̆

**Kāi-cṳ̆** (楷書) hĕ̤k-ciā hô̤ có̤ **kāi-cê** (楷字), sê Háng-cê gì siŏh cṳ̄ng cê-tā̤. Cī cṳ̄ng cê-tā̤ sê téng gū-dâi gì lâ̤-cṳ̆ huák-diēng lì gì.

分類:Háng-cê
Andaman gâe̤ng Nicobar Gùng-dō̤

**Andaman gâe̤ng Nicobar Gùng-dō̤** sê Éng-dô gì siŏh ciáh lièng-băng dĭk-hăk-kṳ̆.

分類:Éng-dô
Kashmir

**Kashmir** sê Nàng-ā gì siŏh ciáh dê-kṳ̆, bău-guák Éng-dô gì Jammu gâe̤ng Kashmir, Pakistan gì Azad Kashmir gâe̤ng Gilgit-Baltistan, Dṳ̆ng-guók Sĭng-giŏng gì Aksai Chin. 

分類:Ā-ciŭ
Delhi

**Delhi Siū-dŭ Guók-gă Dê-kṳ̆** sê Éng-dô gì siŏh ciáh lièng-băng dĭk-hăk-kṳ̆.

分類:Éng-dô
Ladakh

**Ladakh** găk Kashmir, gĭng-dáng sṳ̆k Éng-dô guāng. Éng-dô gié-hĕk diŏh 2019 nièng 10 nguŏk 31 hô̤ diŏh Ladakh sìng-lĭk lièng-băng dĭk-hăk-kṳ̆.

分類:Éng-dô
Ék-buô (一)

**Ék-buô** (一部) sê Háng-cê diē-sié gì siŏh ciáh cê-buô, diŏh *[[Kŏng-hĭ Cê-diēng]]* diē-sié bà̤ dâ̤ 1 ôi.

Ék-buô kĕk Háng-cê "一" lì kī-miàng. Có̤ cê-bèng gì sèng-âu hô̤ có̤ **siŏh-huàng** (一橫). 

## Cê-hìng

File:一-bigseal.svg|Dâi-diông
File:一-seal.svg|Siēu-diông

## Ék-buô gì Háng-cê

## Ngiê-dāu lièng-giék
*Áng cê-buô că Bàng-uâ-cê: 一

分類:Cê-buô
Ék-buô (乙)

**Ék-buô** (乙部) sê Háng-cê diē-sié gì siŏh ciáh cê-buô, diŏh *[[Kŏng-hĭ Cê-diēng]]* diē-sié bà̤ dâ̤ 5 ôi.

Ék-buô kĕk Háng-cê "乙" lì kī-miàng. 

## Cê-hìng

File:乙-oracle.svg|Gák-gáuk-ùng
File:乙-bronze.svg|Gĭng-ùng
File:乙-bigseal.svg|Dâi-diông
File:乙-seal.svg|Siēu-diông


## Ék-buô gì Háng-cê

## Ngiê-dāu lièng-giék
*Áng cê-buô că Bàng-uâ-cê: 乙

分類:Cê-buô
Ìng-buô (人)

**Ìng-buô** (人部) sê Háng-cê diē-sié gì siŏh ciáh cê-buô, diŏh *[[Kŏng-hĭ Cê-diēng]]* diē-sié bà̤ dâ̤ 9 ôi.

Ìng-buô kĕk Háng-cê "人" lì kī-miàng. Có̤ cê-bèng gì sèng-âu ék-buăng ĕng diŏh cō̤-biĕng, siā có̤ "亻", hô̤ có̤ **kiè-nè̤ng-ìng** (騎𠆧人).

## Cê-hìng

File:人-bronze-shang.svg|Gĭng-ùng (Siŏng-dièu)
File:人-oracle.svg|Gák-gáuk-ùng
File:人-bronze.svg|Gĭng-ùng (Să̤-ciŭ)
File:人-bronze-warring.svg|Gĭng-ùng (Ciéng-guók)
File:人-silk.svg|Dâi-diông (Chū-guók)
File:人-slip.svg|Dâi-diông (Cìng-guók)
File:人-seal.svg|Siēu-diông

## Ìng-buô gì Háng-cê

## Ngiê-dāu lièng-giék
*Áng cê-buô că Bàng-uâ-cê: 人

分類:Cê-buô
Ìng-buô (儿)

**Ìng-buô** (儿部) sê Háng-cê diē-sié gì siŏh ciáh cê-buô, diŏh *[[Kŏng-hĭ Cê-diēng]]* diē-sié bà̤ dâ̤ 10 ôi.

Ìng-buô kĕk Háng-cê "儿" lì kī-miàng. Bók-guó, găk gĭng-dáng Dṳ̆ng-guók "儿" cê sê "兒" (tĕ̤k „ì“) gì gāng-huá-cê, gâe̤ng ĭ nguòng-lài gì é-sé̤ṳ uòng-ciòng mâ̤ siŏh-iông.

## Cê-hìng

File:儿-oracle.svg|Gák-gáuk-ùng
File:儿-bronze.svg|Gĭng-ùng
File:儿-bigseal.svg|Dâi-diông
File:儿-seal.svg|Siēu-diông


## Ìng-buô gì Háng-cê

## Ngiê-dāu lièng-giék
*Áng cê-buô că Bàng-uâ-cê: 儿

分類:Cê-buô
Bĭng-buô

**Bĭng-buô** (冫部) sê Háng-cê diē-sié gì siŏh ciáh cê-buô, diŏh *[[Kŏng-hĭ Cê-diēng]]* diē-sié bà̤ dâ̤ 15 ôi.

Bĭng-buô kĕk Háng-cê "冫" lì kī-miàng. Có̤ cê-bèng gì sèng-âu ék-buăng ĕng diŏh cō̤-biĕng, hô̤ có̤ **lâng-dēng-cūi** (兩點水).

## Cê-hìng

File:仌-bronze.svg|Gĭng-ùng
File:仌-bigseal.svg|Dâi-diông

## Bĭng-buô gì Háng-cê

## Ngiê-dāu lièng-giék
*Áng cê-buô că Bàng-uâ-cê: 冫

分類:Cê-buô
Huāng sáe̤ng Dṳ̆ng Ông-dông

**Huāng sáe̤ng Dṳ̆ng Ông-dông** sê téng 2019 nièng 3 nguŏk 31 hô̤ kăi-sṳ̄ Hiŏng-gē̤ng báh-sáng huāng-dó̤i «Dò̤-huâng Dèu-liê Siŭ-dêng Chō̤-áng» gì káung-ngiê ông-dông.

分類:Hiŏng-gē̤ng
分類:Céng-dê
Mĭk-buô

**Mĭk-buô** (冖部) sê Háng-cê diē-sié gì siŏh ciáh cê-buô, diŏh *[[Kŏng-hĭ Cê-diēng]]* diē-sié bà̤ dâ̤ 14 ôi.

Mĭk-buô kĕk Háng-cê "冖" lì kī-miàng. Có̤ cê-bèng gì sèng-âu ék-buăng ĕng diŏh gà̤-dēng, hô̤ có̤ **tŭk-bō̤-gái** (禿寶蓋).

## Cê-hìng

File:冖-oracle.svg|Gák-gáuk-ùng
File:冖-bronze.svg|Gĭng-ùng
File:冖-seal.svg|Siēu-diông

## Mĭk-buô gì Háng-cê

## Ngiê-dāu lièng-giék
*Áng cê-buô că Bàng-uâ-cê: 冖

分類:Cê-buô
Dŏ̤-buô

**Dŏ̤-buô** (刀部) sê Háng-cê diē-sié gì siŏh ciáh cê-buô, diŏh *[[Kŏng-hĭ Cê-diēng]]* diē-sié bà̤ dâ̤ 18 ôi.

Dŏ̤-buô kĕk Háng-cê "刀" lì kī-miàng. Có̤ cê-bèng gì sèng-âu ék-buăng ĕng diŏh êu-biĕng, siā có̤ "刂 ", hô̤ có̤ **cáik-dŏ̤** (鍘刀).

## Cê-hìng

File:刀-oracle.svg|Gák-gáuk-ùng
File:刀-bronze-shang.svg|Gĭng-ùng
File:刀-bigseal.svg|Dâi-diông
File:刀-seal.svg|Siēu-diông

## Dŏ̤-buô gì Háng-cê

## Ngiê-dāu lièng-giék
*Áng cê-buô că Bàng-uâ-cê: 刀

分類:Cê-buô
Stepanakert

**Stepanakert** sê Artsakh Gê̤ṳng-huò-guók gì siū-dŭ.

分類:Artsakh Gê̤ṳng-huò-guók
分類:siū-dŭ
Ramallah

**Ramallah** sê Palestine gì siŏh ciáh siàng-chê. Cŭ-uái iâ sê Palestine Guók gì sĭk-cié siū-dŭ.

分類:Palestine
分類:siū-dŭ
Laayoune

**Laayoune** sê Să̤ Sahara gì siŏh ciáh siàng-chê. Sahrawi Ā-lá-báik Mìng-ciō Gê̤ṳng-huò-guók ciŏng ciā siàng-chê diâng có̤ siū-dŭ, dáng-sê gĭng-dáng iù Morocco sĭk-cié kóng-cié.

分類:Siàng-chê
Adelaide

**Adelaide** sê Ó̤-ciŭ gì siŏh ciáh siàng-chê, iâ sê Nàng Ó̤-ciŭ gì siū-hū.

分類:Ó̤-ciŭ
分類:Siàng-chê
Wall Gă̤

**Wall Gă̤** () sê Mī-guók Niū-iók gì siŏh dèu gă̤, Mī-guók cêng sâ̤ gĭng-ṳ̀ng gĭ-gáiu dŭ găk cī dèu gă̤, bău-guák Niū-iók Céng-guóng Gău-ĭk-sū gâe̤ng NASDAQ gì cūng-buô.

分類:Mī-guók
Silicon Valley

**Silicon Valley** sê Mī-guók California Santa Clara Gông gì siŏh ciáh dê-huŏng, sié-gái siông cêng sâ̤ gì gŏ̤-kuŏ-gê kié-ngiĕk siék diŏh cŭ-uái.

分類:Mī-guók
Hollywood

**Hollywood** sê Mī-guók California Lŏk-săng-gĭ gì siŏh ciáh dê-huŏng, Mī-guók cêng sâ̤ chók-miàng gì diêng-īng gŭng-sĭ siék diŏh cŭ-uái.

分類:Mī-guók
Darwin

**Darwin** sê Ó̤-ciŭ gì siŏh ciáh siàng-chê, iâ sê Báe̤k Liāng-tū gì siū-hū.

分類:Ó̤-ciŭ
分類:Siàng-chê
Ciék-buô

**Ciék-buô** (卩部) sê Háng-cê diē-sié gì siŏh ciáh cê-buô, diŏh *[[Kŏng-hĭ Cê-diēng]]* diē-sié bà̤ dâ̤ 26 ôi.

Ciék-buô kĕk Háng-cê "卩" lì kī-miàng. Có̤ cê-bèng gì sèng-âu ék-buăng ĕng diŏh êu-biĕng hĕ̤k-ciā â-dā̤, hô̤ có̤ **ngâing-ngê** (硬耳). ĕng diŏh â-dā̤ gì sèng-âu siā có̤ "".

## Cê-hìng

File:卩-oracle.svg|Gák-gáuk-ùng
File:卩-bronze.svg|Gĭng-ùng
File:卩-seal.svg|Siēu-diông

## Ciék-buô gì Háng-cê

## Ngiê-dāu lièng-giék
*Áng cê-buô că Bàng-uâ-cê: 卩

分類:Cê-buô
Tū-buô

**Tū-buô** (土部) sê Háng-cê diē-sié gì siŏh ciáh cê-buô, diŏh *[[Kŏng-hĭ Cê-diēng]]* diē-sié bà̤ dâ̤ 32 ôi.

Tū-buô kĕk Háng-cê "土" lì kī-miàng. Có̤ cê-bèng gì sèng-âu ék-buăng ĕng diŏh cō̤-biĕng, hô̤ có̤ **tiŭ-tū-bèng** (挑土爿). Iâ ô sèng-âu ĕng diŏh â-dā̤.

## Cê-hìng

File:土-oracle.svg|Gák-gáuk-ùng
File:土-bronze.svg|Gĭng-ùng
File:土-bigseal.svg|Dâi-diông
File:土-seal.svg|Siēu-diông

## Tū-buô gì Háng-cê

## Ngiê-dāu lièng-giék
*Áng cê-buô că Bàng-uâ-cê: 土

分類:Cê-buô
Mièng-buô

**Mièng-buô** (宀部) sê Háng-cê diē-sié gì siŏh ciáh cê-buô, diŏh *[[Kŏng-hĭ Cê-diēng]]* diē-sié bà̤ dâ̤ 40 ôi.

Mièng-buô kĕk Háng-cê "宀" lì kī-miàng. Có̤ cê-bèng gì sèng-âu ék-buăng ĕng diŏh gà̤-dēng, hô̤ có̤ **pók-bō̤-gái** (覆寶蓋).

## Cê-hìng

File:宀-oracle.svg|Gák-gáuk-ùng
File:宀-bronze.svg|Gĭng-ùng
File:宀-bigseal.svg|Dâi-diông
File:宀-seal.svg|Siēu-diông

## Mièng-buô gì Háng-cê

## Ngiê-dāu lièng-giék
*Áng cê-buô că Bàng-uâ-cê: 宀

分類:Cê-buô
Tiék-buô

**Tiék-buô** (屮部) sê Háng-cê diē-sié gì siŏh ciáh cê-buô, diŏh *[[Kŏng-hĭ Cê-diēng]]* diē-sié bà̤ dâ̤ 45 ôi.

Tiék-buô kĕk Háng-cê "屮" lì kī-miàng. Có̤ cê-bèng gì sèng-âu hô̤ có̤ **buáng-chō̤** (半草), cêu sê „buáng ciáh chō̤-tàu (艹)” gì é-sé̤ṳ.

## Cê-hìng

File:屮-bronze.svg|Gĭng-ùng
File:屮-bigseal.svg|Dâi-diông
File:屮-seal.svg|Siēu-diông

## Tiék-buô gì Háng-cê

## Ngiê-dāu lièng-giék
*Áng cê-buô că Bàng-uâ-cê: 屮

分類:Cê-buô
Sĭng-buô (心)

**Sĭng-buô** (心部) sê Háng-cê diē-sié gì siŏh ciáh cê-buô, diŏh *[[Kŏng-hĭ Cê-diēng]]* diē-sié bà̤ dâ̤ 61 ôi.

Sĭng-buô kĕk Háng-cê "心" lì kī-miàng. Có̤ cê-bèng gì sèng-âu ék-buăng ĕng diŏh cō̤-biĕng hĕ̤k-ciā â-dā̤, hô̤ có̤ **chiŏng-sĭng-bèng** (穿心爿). Ĕng diŏh cō̤-biĕng gì sèng-âu siā có̤ "忄".

## Cê-hìng

File:心-oracle.svg|Gák-gáuk-ùng
File:心-bronze.svg|Gĭng-ùng
File:心-bigseal.svg|Dâi-diông
File:心-seal.svg|Siēu-diông

## Sĭng-buô gì Háng-cê

## Ngiê-dāu lièng-giék
*Áng cê-buô că Bàng-uâ-cê: 心

分類:Cê-buô
Chiū-buô

**Chiū-buô** (手部) sê Háng-cê diē-sié gì siŏh ciáh cê-buô, diŏh *[[Kŏng-hĭ Cê-diēng]]* diē-sié bà̤ dâ̤ 64 ôi.

Chiū-buô kĕk Háng-cê "手" lì kī-miàng. Có̤ cê-bèng gì sèng-âu ék-buăng ĕng diŏh cō̤-biĕng, siā có̤ "扌", hô̤ có̤ **tiŭ-cāi-chiū** (挑指手).

## Cê-hìng

File:手-bronze.svg|Gák-gáuk-ùng
File:手-bronze.svg|Gĭng-ùng
File:手-bigseal.svg|Dâi-diông
File:手-seal.svg|Siēu-diông


## Chiū-buô gì Háng-cê

## Ngiê-dāu lièng-giék
*Áng cê-buô că Bàng-uâ-cê: 手

分類:Cê-buô
Cūi-buô (水)

**Cūi-buô** (水部) sê Háng-cê diē-sié gì siŏh ciáh cê-buô, diŏh *[[Kŏng-hĭ Cê-diēng]]* diē-sié bà̤ dâ̤ 85 ôi.

Cūi-buô kĕk Háng-cê "水" lì kī-miàng. Có̤ cê-bèng gì sèng-âu ék-buăng ĕng diŏh cō̤-biĕng, siā có̤ "氵", hô̤ có̤ **săng-dēng-cūi** (三點水). Ô gì sèng-âu ĕng diŏh â-dā̤, siā có̤ "氺".

## Cê-hìng

File:水-oracle.svg|Gák-gáuk-ùng
File:水-bronze.svg|Gĭng-ùng
File:水-bigseal.svg|Dâi-diông
File:水-seal.svg|Siēu-diông

## Cūi-buô gì Háng-cê

## Ngiê-dāu lièng-giék
*Áng cê-buô că Bàng-uâ-cê: 水

分類:Cê-buô
Ngṳ̆k-buô

**Ngṳ̆k-buô** (玉部) sê Háng-cê diē-sié gì siŏh ciáh cê-buô, diŏh *[[Kŏng-hĭ Cê-diēng]]* diē-sié bà̤ dâ̤ 96 ôi.

Ngṳ̆k-buô kĕk Háng-cê "玉" lì kī-miàng. Háng-cê "王" iâ sê sṳ̆k cī ciáh cê-buô. Có̤ cê-bèng gì sèng-âu ék-buăng ĕng diŏh cō̤-biĕng, siā có̤ "⺩", hô̤ có̤ **cēng-ngṳ̆k-bèng**.

## Cê-hìng

File:玉-oracle.svg|Gák-gáuk-ùng
File:玉-bronze.svg|Gĭng-ùng
File:玉-seal.svg|Siēu-diông

## Ngṳ̆k-buô gì Háng-cê

## Ngiê-dāu lièng-giék
*Áng cê-buô că Bàng-uâ-cê: 玉

分類:Cê-buô