open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hĭ-gĭ

**Hĭ-gĭ** (飛機) sê siŏh cṳ̄ng găk tiĕng lā̤ buŏi gì gău-tŭng gĕ̤ng-gê̤ṳ.

Gó-dā̤ iâ hô̤ lā̤ **buŏi-sùng** (飛船).
## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:gău-tŭng gĕ̤ng-gê̤ṳ
Hà-puō

**Hà-puō-gâing** (霞浦縣 hĕ̤k-ciā 蝦浦縣) sê Nìng-dáik â-dā̤ gì siŏh bĭh gâing, iâ sê Nìng-dáik lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng có̤i gū-lō̤ gì siŏh bĭh gâing. Gô-dā̤ Hà-puō sê Nìng-dáik dê-kṳ̆ gì céng-dê, gĭng-cá̤,  ùng-huá gì dṳ̆ng-sĭng.

Hà-puō nè̤ng gōng Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gì Hà-puō-uâ, ciā uâ sê Hók-ăng-uâ gì siŏh bĭh hŭng-ciĕ.

分類:Nìng-dáik
Guók-cié biĕu-cūng cṳ̆-hô̤

**Guók-cié biĕu-cūng cṳ̆-hô̤** (國際標準書號, Ĭng-ngṳ̄: **I**nternational **S**tandard **B**ook **N**umber, gāng-chĭng: **ISBN**) sê guók-cié tŭng-ê̤ṳng gì dù-cṳ̆ hĕ̤k-ciā dŭk-lĭk chók-bēng-ŭk (mò̤ bău-guák diâng-gĭ chók-bēng gì gĭng-kăng) gì dâi-mā. Chók-bēng-siâ â̤ sāi tŭng-guó guók-cié biĕu-cūng cṳ̆-hô̤ lì chĭng-chū gì biêng-nêng sū-iū ng-sê gĭ-kăng gì cṳ̆. Siŏh bĭh guók-cié biĕu-cūng cṳ̆-hô̤ nâ ô siŏh bĭh hĕ̤k-ciā siŏh hông dó̤i-éng gì chók-bēng-ŭk. Siŏh buŏng cṳ̆ gì muōi siŏh bēng hĕ̤k-ciā gì-tă gì biéng-huá, dŭ â̤ sāi sĭng-chiāng gáu siŏh bĭh sĭng gì guók-cié biĕu-cūng cṳ̆-hô̤. Sĭng gì bēng-buōng nâ sê găk nguòng-lài bēng-buōng gà̤-dēng mò̤ sié-nó̤h duâi gì biéng-dông gì uâ, diŏh chók-bēng gì sèng-âu cêu mâ̤ dáik gáu sĭng gì cṳ̆-hô̤. Nâ sê siŏh buōng cṳ̆ bàng-ciŏng-bēng gâe̤ng cĭng-ciŏng-bēng dùng-sì chók-bēng gì uâ, lâng cṳ̄ng bēng-buōng mâ̤ sāi sāi siŏh iông gì cṳ̆-hô̤.

分類:Bēng-guòng
分類:Ùng-huá
Nguòng-só ciŭ-gĭ-biēu

**Huá-hŏk Nguòng-só ciŭ-gĭ-biēu** (化學元素週期表) sê gŏng-gé̤ṳ nguòng-cṳ̄-sê̤ṳ téng nâung gáu duâi lì bà̤ gì huá-hŏk nguòng-só gì biēu-gáik. Ciā biēu-gáik sê dòng-huŏng-hìng gì iông-sék, ô gì nguòng-só ciŭ-gĭ dâi-dŏng ô kĕ̤ng gì dê-hŏng. Ciŏng dĕk-séng ciék-gê̤ṳng gì nguòng-só ĕng diŏh siŏh cŭk diē-sié, pī-ṳ̀ gōng lū-só gâe̤ng dô̤-séng ké-tā̤ cêu sê ciŏng-uâng ĕng siŏh cŭk diē-sié. Ciŏng-uâng gì có̤-huák â̤ găk ciā biēu diē-sié có̤ chók nguòng-só hŭng-kṳ̆ lì. Ciā nguòng-só ciŭ-gĭ-biēu â̤ sāi cūng-káuk gì ê̤ṳ-cháik chók gáuk cṳ̄ng nguòng-só gì dĕk-séng gâe̤ng cĭ-găng gì guăng-hiê, gó-chṳ̄ găk huá-hŏk gâe̤ng gì-tă kuŏ-hŏk diē-sié iā sèu sāi gáu, dĕk-biék sê găk ngiēng-géu huá-hŏk hìng-òi gì sèng-âu iā ô nó̤h sāi.

Nguòng-só ciŭ-gĭ-biēu sê iù Ngò̤-lò̤-sṳ̆ huá-hŏk-gă Dmitri Mendeleev găk 1869 nièng huák-mìng gì, dò̤ lì diēng-sê hī sèng-âu ī-gĭng â̤ báik gì nguòng-só gì dĕk-séng gâe̤ng ciŭ-gĭ-séng. Gáu-muōi-lāu, ĭng-ôi lī-lâung mò̤-hìng gì huák-diēng gâe̤ng sĭng nguòng-só gì huák-hiêng, ciā biēu iâ ké̤ṳk kuŏ-hŏk-gă gāi-céng gâe̤ng kuóng-diēng, có̤i-cṳ̄ng biéng siàng gĭng-dáng gì iông-sék. Mendeleev tŭng-guó ciā nó̤h cūng-káuk ê̤ṳ-cháik chók lì nék-giāng hī sèng-âu gó muōi huák-hiêng gì nguòng-só gâe̤ng ĭ gì dĕk-séng. Ī-hâiu kuŏ-hŏk-gă cêu cĭng gì huák-hiêng hŭ-uâng gì nguòng-só, céng-mìng ĭ ê̤ṳ-cháik gì mò̤ dâng.

Găk gĭng-dáng gì nguòng-só ciŭ-gĭ-biēu diē-sié, téng 1 hô̤ (kĭng) gáu 118 hô̤ (Uuo) gì sū-iū nguòng-só dŭ ī-gĭng sìng-gŭng hăk-siàng lāu. Gì-dṳ̆ng, 1 hô̤ (kĭng) gáu 98 hô̤ (Californium) găk cê̤ṳ-iòng-gái dâi-dŏng dŭ ô, diông giâ lì gì (iâ bău-guák iā sâ̤ gì huóng-siê-séng dùng-ôi-só) dŭ sê găk sék-ngiêng-sék diē-sié hăk-siàng gì. Hiêng-câi Uuo ī-hâiu gì nguòng-só gó lā̤ găk lā̤ có̤, ĭng-ôi cuòi bô dái chók ciŏng kuóng-diēng ciā biēu gì ông-tà̤.
## Nguòng-só ciŭ-gĭ-biēu

Dù-gā̤:

Sê̤ṳ-hô̤ liŏh-sáik gì găk Biĕu-cūng câung-huóng hâ sê ké-tā̤; sê̤ṳ-hô̤ làng-sáik gì sê ĭk-tā̤; sê̤ṳ-hô̤ ŭ-sáik gì sê gó-tā̤; sê̤ṳ-hô̤ huŏi-sáik gì sê muôi-dĭ siŏng-tái.

分類:Huá-hŏk
分類:Huá-hŏk nguòng-só
MediaWiki

**MediaWiki** sê siŏh cṳ̄ng uōng-lŏk Wiki īng-gìng, Wikimedia gì sū-iū gĕ̤ng-tiàng gâe̤ng iā sâ̤ wiki gì uōng-câng dŭ sê kék cuòi niōng-giông gì. 

MediaWiki sê kék PHP ngṳ̄-ngiòng siā gì, â̤ sāi sāi MySQL, MariaDB, PostgreSQL, SQLite dâi-dŏng gì siŏh cṳ̄ng có̤ ĭ gì guăng-hiê só-gé̤ṳ-kó. MediaWiki sê diŏh GNU tŭng-ê̤ṳng hṳ̄ng-kō̤ hiĕk-ngiê â-dā̤ huák-buó gì, ùng-dōng sê áng dĭ-sék gê̤ṳng-hiōng 3.0 (CC BY-SA 3.0) huák-buó gì, ô gì gó dò̤ ĕng gŭng-iū līng-ṳ̆k diē-sié, gó-chṳ̄ sê siŏh cṳ̄ng cê̤ṳ-iù niōng-giông.

Ciòng sié-gái kék MediaWiki có̤ gĕ̤ng-tiàng gì có̤i duâi uōng-cáng sê Wikipedia.

## Ngiê-dāu Lièng-giék
* 

分類:Wikipedia
Cáung-ngṳ̄

**Cáung-ngṳ̄**(壯語, Vahcuengh) sê Dṳ̆ng-guók Guōng-să̤ Cáung-cŭk nè̤ng gì mū-ngṳ̄, gōng ciā uâ gì dŭ liāng ô 2 chiĕng-uâng nè̤ng.

分類:Ngṳ̄-ngiòng
Nguòng-dièu

**Nguòng-dièu** (元朝) iâ hô̤ lā̤ **Dâi-nguòng** (大元), **Hù-nguòng** (胡元), sê Dṳ̆ng-guók lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì siŏh ciáh hŭng-gióng uòng-dièu, iâ sê Mùng-gū lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng có̤i giòng-duâi gì siŏh ciáh céng-guòng. Ĭ gì Mùng-gū-ngṳ̄ guók-hô̤ sê **Dâi-mùng-gū-guók** (, *Их Юань улс*) hĕ̤k-ciā **Dâi-nguòng Dâi-mùng-gū-guók** (, *Даян Их Монгол Улс*), sê siŏh ciáh iù Mùng-gū-cŭk gióng-lĭk gì guók-gă.

1206 nièng,  Genghis Khan tūng-ék Mùng-gū; gáu-muōi-lāu găk 1227 nièng miĕk Să̤-hâ, 1234 nièng miĕk Gĭng-guók. 1279 nièng miĕk Nàng-sóng, uòng-ciòng ciéng-līng Dṳ̆ng-guók.

Nguòng-dièu gì sèng-âu iā sèu chĭng-liŏk biĕng-dău guók-gă. Ĭ ciŏng ciòng-guók gì nè̤ng buŏng 4 ciáh dēng-ngék: Mùng-gū-ìng, Sáik-mĕ̤k-ìng, Háng-ìng, gâe̤ng Nàng-ìng. Mùng-gū nè̤ng ô iā sâ̤ dĕk-guòng. Háng-nè̤ng ké̤ṳk ĭ páuk-hâi, mò̤-niĕ-ài duâi cô̤-huāng. Có̤i cṳ̄ng Ciŏ Nguòng-ciŏng găk 1368 nièng ciŏng Mùng-gū nè̤ng dṳ̆k kó̤ Mŏk-báe̤k, Nguòng-dièu miĕk-uòng.

分類:Dṳ̆ng-guók
分類:Mùng-gū
分類:Gô-dā̤ gì guók-gă
Tò̤

**Tò̤** (桃, hŏk-miàng: *Prunus persica*) sê siŏh cṳ̄ng chéu. Ciā chéu gì guōi-cī sê siŏh cṳ̄ng cūi-guō.

分類:Cūi-guō
Buò-dò̤

**Buò-dò̤** (葡萄) sê siŏh cṳ̄ng cūi-guō. Muōi sṳ̆k gì â̤ sŏng, sṳ̆k gì iā diĕng.
## Tĕ̤k-ĭng
Bàng-siòng tĕ̤k „bù-lò̤“ „bò̤-lò̤“. Lièng-gŏng ô gì dê-huŏng tĕ̤k „pò̤-lò̤“.
分類:Cūi-guō
Gék

**Gék** (橘, hŏk-miàng: *Citrus reticulata*) sê siŏh cṳ̄ng chéu, ciā chéu gì guō-cī sê siŏh cṳ̄ng cūi-guō.

Hók-gióng ô siŏh cṳ̄ng dĕk-sāng gì gék hô̤ lā̤ hók-gék. Găk Hók-ciŭ-uâ diē-sié, hók-gék (福橘) ciā sṳ̀ iā ô „hâing-hók gék-lé“ (幸福吉利) gì é-sé̤ṳ, gó-chṳ̄ chŭng-cáik gì sèng-âu dŭ diŏh mā̤ hók-gék dò̤ lì siăh.

分類:Cūi-guō
Bì-bà

**Bì-bà** kō̤-nèng sê:
# **枇杷**, chiāng chăng-kō̤ Bì-bà (cūi-guō);
# **琵琶**, chiāng chăng-kō̤ Bì-bà (ngŏk-ké).
Bì-bà (cūi-guō)

**Bì-bà** (枇杷) sê siŏh cṳ̄ng cūi-guō. Ĭ gì iông-sék chiông ngŏk-ké bì-bà, gó-chṳ̄ hô̤ lā̤ „bì-bà“.

分類:Cūi-guō
Hāi-dái

**Hāi-dái** (海帶), bô gó̤ **hāi-chái** (海菜), sê siŏh cṳ̄ng chó̤-lôi. Nē̤ng-gă bàng-siòng sāi gì ê-só cêu sê téng hāi-dái diē-sié tì-chṳ̄ chók lì gì.
## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Sĭk-ŭk
Ciē-chái

**Ciē-chái** (紫菜), sê siŏh lôi â̤ siăh gì è̤ng-chó̤ gì tūng-chĭng.

分類:Īng-sĭk
Giò (sĭk-ŭk)

**Giò** (茄), iâ hô̤ lā̤ **giò-chái** (茄菜),  (茄囝),  (茄白菜), hĕ̤k-ciā **ciē-chái** (紫菜), sê siŏh cṳ̄ng cĭng-sĕ̤ng-cṳ̄-iĕk sĭk-ŭk, iâ sê siŏh cṳ̄ng chái.
## Muōi-ció



分類:Sĭk-ŭk
分類:Chái
Giò

**Giò** kō̤-nèng sê:
# **茄**, chiāng chăng-kō̤ Giò (sĭk-ŭk);
# **橋**, chiāng chăng-kō̤ Giò (gióng-dé̤ṳk giék-gáiu);
Giŏng

**Giŏng** (薑) sê siŏh cṳ̄ng sĭk-ŭk. Ĭ gì gṳ̆ng-gṳ̆ng hô̤ lā̤ **giŏng-mō̤** (薑母).

Áng dṳ̆ng-ĭ diē-sié gì gōng-huák, giŏng-mō̤ séng ŭng (性溫), gó-chṳ̄ giŏng-mō̤-tŏng â̤ dê gàng-cék (寒積).

Giŏng iâ â̤ dé̤ṳng có̤ dièu-lâiu.

分類:Sĭk-ŭk
分類:Dṳ̆ng-iŏh
分類:Dièu-lâiu
Ĭ-hŏk

**Ĭ-hŏk** (醫學) sê ciŏng-muòng ngiēng-géu ciŏng ké̤ṳk nè̤ng káng-bâng, dê-bâng, gâe̤ng ê̤ṳ-huòng bâng gì kuŏ-hŏk. Ciā bâng bău-guák sĕng-lī gì bâng gâe̤ng sĭng-lī gì bâng.

Găk Dṳ̆ng-guók, ĭ-hŏk áng dê-bâng gì huŏng-huák â̤ dé̤ṳng buŏng dṳ̆ng-ĭ gâe̤ng să̤-ĭ lâng cṳ̄ng.

分類:Ĭ-hŏk
Chó

**Chó** (醋) sê siŏh cṳ̄ng dièu-lâiu, â̤ sŏng. Chó gì iông-sék sê ĭk-tā̤. Chó sê kék liòng-sĭk có̤ gì, găk Dṳ̆ng-guók ék-buăng sāi gók-ŭk có̤ chó, să̤-huŏng guók-gă kék cūi-guō hĕ̤k-ciā può-dò̤-ciū có̤.

Chó diē-sié ô 3%-5% gì chó-sŏng.

分類:Dièu-lâiu
Huă-sĕng

**Huă-sĕng** (花生) sê siŏh cṳ̄ng sĕ̤ng-cī-niŏh sĭk-ŭk, gṳ̆ng-gṳ̆ng diē-sié gì guō-cī â̤ siăh.


Peanut 9417.jpg|
Peanut oil bottle.jpg|
PeanutButter.jpg
Peanuts (Arachis hypogaea) - in shell, shell cracked open, shelled, peeled.jpg|Huă-sĕng
Dragee_"Арахис_в_шоколаде"_02.jpg|


分類:Sĭk-ŭk
Ciĕ-muài

**Ciĕ-muài** (芝麻) iâ hô̤ lā̤ **muài** (麻, 蔴), sê siŏh cṳ̄ng sĭk-ŭk. Ĭ gì cī-cī iâ sê hô̤ muài.

Ciĕ-muài gì cī-cī â̤ dé̤ṳng có̤ muài-iù.

分類:Sĭk-ŭk
Cēu

**Cēu** (鳥) sê siŏh lôi ô lâng ciáh kă, hèng-ŭng, luāng-sĕng gì cék-tùi dông-ŭk, ô ṳ̄-mò̤, sèng-kă iēng-huá siàng sĭk-sĭk, ô ngâing gì chói.

分類:Cék-tùi dông-ŭk
Iéng (cēu)

**Iéng** (鷰, 燕) iâ hô̤ lā̤ **ŭ-chiók** (烏雀) hĕ̤k-ciā **ŭ-ĭ** (烏衣), sê siŏh cṳ̄ng cēu.

分類:Cēu
Ák

**Ák** (鴨) sê siŏh lôi cēu, iâ sê siŏh cṳ̄ng gă-iōng-huá gì dông-ŭk.

分類:Cék-tùi dông-ŭk
Giĕ

**Giĕ** (雞) sê siŏh cṳ̄ng cēu, iâ sê siŏh cṳ̄ng gă-iōng-huá gì dông-ŭk. Giĕ sê ìng-lôi có̤i cā gă-iōng-huá gì siŏh cṳ̄ng cēu, giĕ-nṳ̆k gâe̤ng giĕ-lâung dŭ sê gĭng-dáng sié-gái gà̤-dēng gì ciō-iéu sĭk-pīng.

Giĕ iâ sê sĕk-nê săng-ngáu (十二生肖) cĭ ék, dó̤i-éng gì dê-ciĕ (地支) sê iū (酉), sèng-dāu sê gàu, â-dāu sê kēng.
## Sṳ̆k-ngṳ̄
*Giĕ-mō̤ bà bŏng-só̤, mò̤ dâi tō̤ dâi có̤. ()

分類:Cék-tùi dông-ŭk
Ngâng

**Ngâng** (雁) sê siŏh lôi cēu. Ngiè sê ngâng gă-iōng-huá ī-hâiu gì dông-ŭk.

分類:Cēu
Huăng-siŏh-liù

**Huăng-siŏh-liù**(番石榴) sê siŏh cṳ̄ng cūi-guō.

## sṳ̆k-ngṳ̄
*Huăng-siŏh-liù mâ̤ siông săng-gái-dó̤h(番石榴𣍐上三界桌)

分類:Cūi-guō
Huăng-ciĕu

**Huăng-ciĕu** (番椒) sê siŏh cṳ̄ng sĭk-ŭk, ĭ gì guō-cī iā lăk, â̤ có̤ dièu-lâiu.

分類:Dièu-lâiu
分類:Sĭk-ŭk
Huăng-siông

**Huăng-siông** (番檨) iâ hô̤ lā̤ **mòng-guō** (芒果), sê siŏh cṳ̄ng cūi-guō.

分類:Cūi-guō
Hù Iêu-băng

**Hù Iêu-băng** (胡耀邦, 1915 n. 11 ng. 20 h. - 1989 n. 4 ng. 15 h.), cê **Guók-guŏng** (國光), Hù-nàng Liù-iòng nè̤ng, sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh céng-dê-gă, iâ sê Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng dâ̤ 2 dâi liāng-dô̤-ìng cĭ ék.

Ĭ găk 1980 nièng dŏng-sōng Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng dṳ̆ng-iŏng cṳ̆-gé-ché̤ṳ cūng-cṳ̆-gé, 1981 nièng dŏng-sōng Dṳ̆ng-guók Gêṳng-sāng-dōng dṳ̆ng-iŏng ūi-nguòng-huôi gì ciō-sĭk. 1982 nièng lâng ciáh cék-ôi tiék-siĕu, gāi kó̤ có̤ Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng dṳ̆ng-iŏng-ūi-nguòng-huôi cūng-cṳ̆-gé.

Ĭ găk có̤ liāng-dô̤-ìng gì sèng-âu, dó̤i iā sâ̤ Ùng-huá Dâi-gáik-mêng sèng-âu gì „iêu-puái“ bìng-huāng, iâ sê Gāi-gáik Kăi-huóng gì gê̤ṳ-tā̤ cĭk-hèng-ciā. Bók-guó ĭ găk 1987 nièng gì sèng-âu ké̤ṳk nè̤ng piĕ-bàng „huāng-dó̤i cṳ̆-sāng-găi-gék cê̤ṳ-iù-huá bók-lĭk“, bék ĭ lŏk-dài, iù Diêu Ciē-iòng ciék-băng. 1989 nièng bâng-sī. Sī lō̤ ī-hâiu, Mò̤-niŏh-òng cêu huák-sĕng Lĕ̤k-sé Sê̤ṳ-giông.

分類:Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók ìng-ŭk
分類:Céng-dê-gă
分類:Sáng Hù
Lī Bèng

**Lī Bèng** (李鵬, ) Sé̤ṳ-chiŏng Kéng-hù nè̤ng, sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh céng-dê-gă.

Ĭ iù 1988 nièng kăi-sṳ̄ có̤ guók-ô-iêng cūng-lī, 1998 nièng sṳ̀-cék.

分類:Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók ìng-ŭk
分類:Céng-dê-gă
分類:Sáng Lī
Lùng-sùng

**Lùng-sùng** hĕ̤k-ciā **lṳ̀ng-sùng** (龍船), sê siŏh cṳ̄ng sùng, iông-sék gâe̤ng lṳ̀ng iā chiông.

Ék-buăng Dṳ̆ng-guók, Uŏk-nàng, gâe̤ng Liù-giù nè̤ng găk ngô-nguŏk-cáik gì sèng-âu dŭ â̤ bà-lùng-sùng. Nĭk-buōng gì Diòng-gì (長崎) iā ô ciā hŭng-sṳ̆k.

分類:Ùng-huá
分類:Hŭng-sṳ̆k
Huà Guók-hŭng

**Huà Guók-hŭng** (華國鋒, 1921 n. 2 ng. 16 h. - 2008 n. 8 ng. 20 h.), nguòng-lài miàng-cê hô̤ lā̤ **Sŭ Ció** (蘇鑄), Săng-să̤ Gău-siàng nè̤ng, sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gâe̤ng Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng gì ciō-iéu liāng-dô̤-ìng cĭ ék.

Huà Guók-hŭng găk Lìng Biĕu hĭ-gĭ sék-sê̤ṳ ī-hâiu dáik gáu Mò̤ Dĕk-dŭng gì séng-êng, 1976 nièng Mò̤ Dĕk-dŭng sī lō̤ ī-hâiu ciék-băng, ciŏng Gŏng Chĭng, Diŏng Chŭng-giò, Uòng Hùng-ùng, Ièu Ùng-nguòng 4 ciáh nè̤ng (ciā 4 ciáh ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ 4 nè̤ng bŏng) niăh kī lì puáng-hìng, Ùng-huá Dâi-gáik-mêng ciék-sók. Bók-guó ĭ giĕng-tì Mò̤ Dĕk-dŭng gì sū-iū céng-cháik, có̤ cṳ̄ng găk 1981 nièng ké̤ṳk Dâing Siēu-bìng dṳ̆k lŏk-dài.

分類:Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók ìng-ŭk
分類:Céng-dê-gă
分類:Sáng Huà
Bà-lùng-sùng

**Bà-lùng-sùng** (扒龍船), cêu-sê bī-piâng lùng-sùng gì ká̤ mâing. Cuòi sê Dĕ̤ng-ā gì diòng-tūng hŭng-sṳ̆k.
分類:Ùng-huá
分類:Hŭng-sṳ̆k
Diòng-gĕ̤ng

**Diòng-gĕ̤ng** (長江) iâ hô̤ lā̤ **Iòng-cṳ̄-gĕ̤ng** (揚子江), sê Dṳ̆ng-guók nàng-huŏng gì siŏh dèu gĕ̤ng. Ciā gĕ̤ng găk Chĭng-câung gŏ̤-nguòng hŭ-uái huák-nguòng, làu guó Să̤-câung, Chĭng-hāi, Sé̤ṳ-chiŏng, Hùng-nàng, Dṳ̀ng-kéng, Hù-báe̤k, Hù-nàng, Gŏng-să̤, Ăng-hŭi gâe̤ng Gŏng-sŭ, diŏh Siông-hāi làu gáu Dĕ̤ng-hāi diē-sié kó̤. Gó̤-lòng dèu gĕ̤ng dŭ-liāng ô 6300 gŭng-lī hī māng dòng.

分類:Dṳ̆ng-guók gì ò̤
Uòng-ò̤

**Uòng-ò̤** (黃河) sê Dṳ̆ng-guók báe̤k-huŏng gì siŏh dèu ò̤. Ciā ò̤ găk Chĭng-câung gŏ̤-nguòng hŭ-uái huák-nguòng, làu guó Chĭng-hāi, Sé̤ṳ-chiŏng, Găng-sé̤ṳk, Nìng-hâ, Nô̤i Mùng-gū, Siēng-să̤, Săng-să̤, Ò̤-nàng gâe̤ng Săng-dĕ̤ng, có̤i cṳ̄ng diŏh Săng-dĕ̤ng gì Dĕ̤ng-ìng làu gáu Bók-hāi diē-sié. Gó̤-lòng dèu ò̤ dŭ-liāng ô 5464 gŭng-lī hī māng dòng.

分類:Dṳ̆ng-guók gì ò̤
Sĭng-găng

**Sĭng-găng** (心肝) iâ hô̤ lā̤ **hṳ̆ng-dòng** (胸膛), **hṳ̆ng-buô** (胸部), sê cī nè̤ng dâiu-gáuk â-dā̤, bók-lō̤ gà̤-dēng gì buô-ôi. Diŏh Hók-ciŭ-uâ diē-sié, sĭng-găng ô sèng-âu iâ cī sĭng-câung.

Sĭng-găng-tàu gì sèng-dāu sê nĕng-nĕng.

分類:Sĕng-lī
Diòng-siàng

**Diòng-siàng**(長城) iâ hô̤ lā̤ **Uâng-lī Diòng-siàng**(萬里長城), sê gô-dā̤ Dṳ̆ng-guók kī gì siŏh gì iā dòng gì gŭng-sê̤ṳ huòng-ngṳ̄ chiòng. Ciā chiòng să̤ kī Gă-ṳ̆k-guăng, dĕ̤ng gáu Ák-liŏh-gĕ̤ng.

分類:Dṳ̆ng-guók
分類:Lĭk-sṳ̄
分類:Chiòng
GFW

**GFW** (Ĭng-ngṳ̄: **G**reat **F**ire**w**all of China), iâ hô̤ lā̤ **Huòng-huōi Diòng-siàng** (防㷄長城), ciáng-sék miàng-cê hô̤ lā̤ **Dṳ̆ng-guók Guók-gă Huòng-huōi-chiòng** (中國國家防火牆), sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók diŏh cê-gă guók-gă diē-sié có̤ gì siŏh ciáh iā duâi gì huòng-huōi-chiòng. Siék-gié ciā nó̤h gì cūng gĕ̤ng-tiàng-sṳ̆ sê Dṳ̆ng-guók Gĕ̤ng-tiàng-iêng gì iêng-sê̤ṳ Huŏng Bĭng-hĭng.

Céng-hū có̤ ĭ gì mŭk-dék sê niông ĭ gì báh-sáng káng mâ̤ diŏh céng-hū mâ̤ ūng-hṳ̄ káng gì hô-lièng-uōng (uōng-cié-uōng-lô) gì nô̤i-ṳ̀ng. Ciā nô̤i-ṳ̀ng duâi buô-hông sê gâe̤ng céng-dê, cŭng-gáu ô găng-guó gì. Chiông guók-ngôi chók-miàng gì sáik-cìng uōng-câng, chók-miàng gì sĭng-ùng uōng-câng, gó ô Google, Youtube, Facebook, Twitter cī siŏh lôi gì siâ-gău uōng-câng, dŭ ké̤ṳk ĭ hŭng-sō̤. Wikipedia găk gô-dā̤ ô iā sâ̤ huòi dŭ ké̤ṳk Huòng-huō Diòng-siàng hŭng-sō̤, hiêng-câi ī-gĭng gāi-hŭng, bók-guó gó ô iā sâ̤ dèu-mĕ̤k dĭk-ciék káng mâ̤ lì.

Dṳ̆ng-guók nè̤ng ciŏng ké̤ṳk ciā Huòng-huō Diòng-siàng hŭng-sō̤ hô̤ lā̤ „ké̤ṳk-chiòng“. Sāi gáuk-cṳ̄ng bâing-huák kó̤ ché̤ṳ „ké̤ṳk-chiòng“ gì nô̤i-ṳ̀ng hô̤ lā̤ „huăng-chiòng“. Chiông Tor, Freegate, goagent, ù-gái-liù-lāng cī siŏh lôi niōng-giông, dŭ sê Dṳ̆ng-guók nè̤ng é̤ṳ sāi gì „huăng-chiòng niōng-giông“.

## Chăng-kō̤

分類:Séng-sék
分類:Dṳ̆ng-guók
Să̤-câung

**Să̤-câung Cê̤ṳ-dê-kṳ̆** (西藏自治區, ) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh cê̤ṳ-dê-kṳ̆.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
*Lă-sák-chê
*Chamdo-chê
*Nyingchi-chê
*Shigatse-chê
*Lhoka Dê-kṳ̆
*Nagqu Dê-kṳ̆
*Ngari Dê-kṳ̆

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá


分類:Dṳ̆ng-guók
Ciék-gŏng

**Ciék-gŏng-sēng** (浙江省) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh sēng.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
#Hòng-ciŭ-chê (杭州市)
#Nìng-pŏ̤-chê (寧波市)
#Ciŭ-săng-chê (舟山市)
#Dài-ciŭ-chê (台州市)
#Gă-hĭng-chê (嘉興市)
#Gĭng-huà-chê (金華市)
#Gṳ̀-ciŭ-chê (衢州市)
#Hù-ciŭ-chê (湖州市)
#Lâ̤-cūi-chê (麗水市)
#Siêu-hĭng-chê (紹興市)
#Ŭng-ciŭ-chê (溫州市)

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá

分類:Dṳ̆ng-guók
Găng-sé̤ṳk

**Găng-sé̤ṳk** (甘肅) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh sēng.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
*Làng-ciŭ-chê (蘭州市)
*Băh-ngṳ̀ng-chê (白銀市)
*Bìng-liòng-chê (平涼市)
*Ciū-ciòng-chê (酒泉市)
*Dêng-să̤-chê (定西市)
*Diŏng-ĭk-chê (張掖市)
*Gă-ṳ̆k-guăng-chê (嘉峪關市)
*Gĭng-chiŏng-chê (金昌市)
*Kéng-iòng-chê (慶陽市)
*Lūng-nàng-chê (隴南市)
*Tiĕng-cūi-chê (天水市)
*Ū-ŭi-chê (武威市)
*Găng-nàng Câung-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (甘南藏族自治州)
*Lìng-hâ Huòi-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (臨夏回族自治州)

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá

分類:Dṳ̆ng-guók
Gék-lìng

**Gék-lìng** (吉林) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh sēng.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
Gék-lìng â-dā̤ ô 1 ciáh hó-sēng-ngék-chê, 7 ciáh dê-ngék-chê gâe̤ng 1 ciáh cê̤ṳ-dê-ciŭ:

#Diòng-chŭng-chê (長春市)
#Băh-săng-chê (白山市)
#Băh-siàng-chê (白城市)
#Gék-lìng-chê (吉林市)
#Lièu-nguòng-chê (遼源市)
#Sé-bìng-chê (四平市)
#Sṳ̀ng-nguòng-chê (松原市)
#Tŭng-huá-chê (通化市)
#Iòng-biĕng Dièu-siēng-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (延邊朝鮮族自治州)

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá

分類:Dṳ̆ng-guók
Gói-ciŭ

**Gói-ciŭ** (貴州) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh sēng.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
*Gói-iòng-chê (貴陽市)
*Ăng-sông-chê (安順市)
*Bék-ciék-chê (畢節市)
*Cŏng-ngiê-chê (遵義市)
*Dè̤ng-ìng-chê (銅仁市)
*Lĕ̤k-buàng-cūi-chê (六盤水市)
*Kièng-dĕ̤ng-nàng Mièu-cŭk Tŭng-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (黔東南苗族侗族自治州)
*Kièng-nàng Buó-ĭ-cŭk Mièu-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (黔南布依族苗族自治州)
*Kièng-să̤-nàng Buó-ĭ-cŭk Mièu-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (黔西南布依族苗族自治州)

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá

分類:Dṳ̆ng-guók
Gŏng-să̤

**Gŏng-să̤** (江西) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh sēng.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
Gŏng-să̤ â-dā̤ ô 11 ciáh dê-ngék-chê:

#Nàng-chiŏng-chê (南昌市)
#Bìng-hiŏng-chê (萍鄉市)
#Gáng-ciŭ-chê (贛州市)
#Gāu-gŏng-chê (九江市)
#Gék-ăng-chê (吉安市)
#Gīng-dáik-déng-chê (景德鎮市)
#Ĭng-tàng-chê (鷹潭市)
#Ngì-chŭng-chê (宜春市)
#Sĭng-ṳ̀-chê (新餘市)
#Siông-ngièu-chê (上饒市)
#Ū-ciŭ-chê (撫州市)
## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá

分類:Dṳ̆ng-guók
Gŏng-sŭ

**Gŏng-sŭ** (江蘇) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh sēng.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
Gŏng-sŭ â-dā̤ ô 1 ciáh hó-sēng-ngék-chê gâe̤ng 12 ciáh dê-ngék-chê:

#Nàng-gĭng-chê (南京市)
#Déng-gŏng-chê (鎮江市)
#Huài-ăng-chê (淮安市)
#Iòng-ciŭ-chê (揚州市)
#Lièng-hùng-gē̤ng-chê (連雲港市)
#Nàng-tŭng-chê (南通市)
#Sé̤ṳk-chiĕng-chê (宿遷市)
#Sièng-siàng-chê (鹽城市)
#Siòng-ciŭ-chê (常州市)
#Sŭ-ciŭ-chê (蘇州市)
#Sṳ̀-ciŭ-chê (徐州市)
#Tái-ciŭ-chê (泰州市)
#Ù-sék-chê (無錫市)

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá


分類:Dṳ̆ng-guók
Sé̤ṳ-chiŏng

**Sé̤ṳ-chiŏng-sēng** (四川省) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh sēng.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
*Sìng-dŭ-chê (成都市)
*Bă-dṳ̆ng-chê (巴中市)
*Cê̤ṳ-góng-chê (自貢市)
*Dăk-ciŭ-chê (達州市)
*Dáik-iòng-chê (德陽市)
*Guōng-ăng-chê (廣安市)
*Guōng-nguòng-chê (廣元市)
*Lŏk-săng-chê (樂山市)
*Lù-ciŭ-chê (瀘州市)
*Mì-săng-chê (眉山市)
*Mièng-iòng-chê (綿陽市)
*Nàng-chṳ̆ng-chê (南充市)
*Ngā-ăng-chê (雅安市)
*Ngì-bĭng-chê (宜賓市)
*Nô̤i-gĕ̤ng-chê (內江市)
*Păng-ciĕ-huă-chê (攀枝花市)
*Sôi-nìng-chê (遂寧市)
*Garzê Câung-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ
*Liòng-săng Ì-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (涼山彝族自治州)
*Ngawa Câung-cŭk Giŏng-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (--藏族羌族自治州)

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá


分類:Dṳ̆ng-guók
Chĭng-hāi

**Chĭng-hāi** (青海) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh sēng.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
*Să̤-nìng-chê (西寧市)
*Hāi-dĕ̤ng-chê (海東市)
*Hāi-să̤ Mūng-gū-cŭk Câung-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (海西蒙古族藏族自治州)
*Hāi-báe̤k Câung-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (海北藏族自治州)
*Hāi-nàng Câung-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (海南藏族自治州)
*Uòng-nàng Câung-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (黃南藏族自治州)
*Ngṳ̆k-sê̤ṳ Câung-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (玉樹藏族自治州)
*Golog Câung-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (--藏族自治州)

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá

分類:Dṳ̆ng-guók
Lièu-nìng

**Lièu-nìng** (遼寧) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh sēng.

## Lĭk-sṳ̄
Gô-dā̤, Lièu-nìng dê-kṳ̆ iù Gŏ̤-gŏ̤-lì, Buò-hāi-guók dēng gū-guók cê̤ṳ-lì. Lièu-dièu (916-1125 nièng) gì sì-hâiu, Lièu-nìng sê Lièu-guók gì dṳ̆ng-sĭng dê-dài. Gĭng-dièu (1115-1234 nièng) gâe̤ng Ngùng-dièu (1271-1368 nièng) iâ sìk-dṳ̀ guó cŭ-iê. Mìng-dièu mò-dŏi, cŭ-iê sê biĕng-giòng dê-kṳ̆.

Lièu-nìng sê Màng-ciŭ nè̤ng gì hŭng-tū, Nū-ā-lăk-chŏ̤k gì lāu-gă. 17 sié-gī, Nū-ā-lăk-chŏ̤k gióng-lĭk Hâiu-Gĭng, hâi-lâi cê̤ṳ-sìng Chĭng-dièu (1644-1912 nièng). 20 sié-gī chŏ̤-sè, Lièu-nìng guó-siŏh dŏi sê Ĭ-buōng gì tūng-dê. Dâe̤ng-Ìng Ciéng-cĕng sì, cŭ-iê sê dŏng-céng dê-kṳ̆.

Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók sìng-lĭk hâiu, Lièu-nìng sìng-ùi Dṳ̆ng-guók gì dĭk-ngiĕk gá-dê, iā sâ̤ gŏ̤-gŏ̤-sṳ̆k gì gŭng-cà̤ gâe̤ng sĕng-sāng lĭk-hiêng.

## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
Lièu-nìng â-dā̤ ô 2 ciáh hó-sēng-ngék-chê gâe̤ng 12 ciáh dê-ngék-chê:

#Sīng-iòng-chê (瀋陽市)
#Dâi-lièng-chê (大連市)
#Ăng-săng-chê (鞍山市)
#Buàng-gīng-chê (盤錦市)
#Buōng-kă̤-chê (本溪市)
#Dăng-dŭng-chê (丹東市)
#Dièu-iòng-chê (朝陽市)
#Gīng-ciŭ-chê (錦州市)
#Hù-lù-dō̤-chê (葫蘆島市)
#Ìng-kāu-chê (營口市)
#Lièu-iòng-chê (遼陽市)
#Pâiu-sĭng-chê (阜新市)
#Tiék-liāng-chê (鐵嶺市)
#Ū-sông-chê (撫順市)

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá

分類:Dṳ̆ng-guók
Nô̤i Mùng-gū

**Nô̤i Mùng-gū Cê̤ṳ-dê-kṳ̆** (內蒙古自治區, Mùng-gū-ngṳ̄: ) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh cê̤ṳ-dê-kṳ̆.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
*Hohhot-chê
*Bău-tàu-chê (包頭市)
*Bayannur-chê
*Chiáh-hŭng-chê (赤峰市)
*Hulunbuir-chê
*Ordos-chê
*Tŭng-lièu-chê (通遼市)
*Ŭ-hāi-chê (烏海市)
*Ulanqab-chê
*Alxa-mèng
*Hinggan-mèng
*Xilingol-mèng

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá


分類:Dṳ̆ng-guók
Nìng-hâ

**Nìng-hâ Huòi-cŭk Cê̤ṳ-dê-kṳ̆**(寧夏回族自治區) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh cê̤ṳ-dê-kṳ̆.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
*Ngṳ̀ng-chiŏng-chê (銀川市)
*Dṳ̆ng-ôi-chê (中衛市)
*Gó-nguòng-chê (固原市)
*Ngù-dṳ̆ng-chê (吳忠市)
*Siŏh-chói-săng-chê (石嘴山市)

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá


分類:Dṳ̆ng-guók
Tṳ̀ng-kéng

**Tṳ̀ng-kéng** (重慶, gó-dā̤ iâ tĕ̤k có̤ **Dṳ̀ng-kéng**) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh dĭk-hăk-chê.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
*Ṳ̀-dṳ̆ng-kṳ̆ (渝中區)
*Dâi-dô-kāu-kṳ̆ (大渡口區)
*Gŏng-báe̤k-kṳ̆ (江北區)
*Să-bìng-bá-kṳ̆ (沙坪壩區)
*Gāu-lṳ̀ng-pŏ̤-kṳ̆ (九龍坡區)
*Nàng-ngiâng-kṳ̆ (南岸區)
*Báe̤k-buôi-kṳ̆ (北碚區)
*Gì-gŏng-kṳ̆ (綦江區)
*Dâi-cé̤ṳk-kṳ̆ (大足區)
*Ṳ̀-báe̤k-kṳ̆ (渝北區)
*Bă-nàng-kṳ̆ (巴南區)
*Uâng-ciŭ-kṳ̆ (萬州區)
*Hù-lìng-kṳ̆ (涪陵區)
*Kièng-gŏng-kṳ̆ (黔江區)
*Diòng-sêu-kṳ̆ (長壽區)
*Hăk-chiŏng-kṳ̆ (合川區)
*Īng-chiŏng-kṳ̆ (永川區)
*Gŏng-cĭng-kṳ̆ (江津區)
*Nàng-chiŏng-kṳ̆ (南川區)
*Iù-iòng Tū-gă-cŭk Mièu-cŭk Cê̤ṳ-dê-gâing (酉陽土家族苗族自治縣)
*Dùng-nàng-kṳ̆ (潼南區)
*Dè̤ng-liòng-kṳ̆ (銅梁區)
*Séu-săng Tū-gă-cŭk Mièu-cŭk Cê̤ṳ-dê-gâing (秀山土家族苗族自治縣)
*Ìng-chiŏng-kṳ̆ (榮昌區)
*Pék-săng-kṳ̆ (璧山區)
*Dâing-gŏng-gâing (墊江縣)
*Ū-lè̤ng-gâing (武隆縣)
*Hŭng-dŭ-gâing (豐都縣)
*Siàng-kāu-gâing (城口縣)
*Liòng-bìng-gâing (梁平縣)
*Kăi-gâing (開縣)
*Ŭ-kă̤-gâing (巫溪縣)
*Ŭ-săng-gâing (巫山縣)
*Hông-ciék-gâing (奉節縣)
*Hùng-iòng-gâing (雲陽縣)
*Dṳ̆ng-gâing (忠縣)
*Siŏh-cê̤ṳ Tū-gă-cŭk Cê̤ṳ-dê-gâing (石柱土家族自治縣)
*Pàng-cūi Mièu-cŭk Tū-gă-cŭk Cê̤ṳ-dê-gâing (彭水苗族土家族自治縣)

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá

分類:Dṳ̆ng-guók

分類:Siàng-chê
Guōng-să̤

**Guōng-să̤ Cáung-cŭk Cê̤ṳ-dê-kṳ̆** (廣西壯族自治區, Cáung-ngṳ̄: Gvangjsih Bouxcuengh Swcigih) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh cê̤ṳ-dê-kṳ̆.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
*Nàng-nìng-chê (南寧市)
*Báe̤k-hāi-chê (北海市)
*Báh-sáik-chê (百色市)
*Gié-lìng-chê (桂林市)
*Gói-gē̤ng-chê (貴港市)
*Hô̤-ciŭ-chê (賀州市)
*Huòng-siàng-gē̤ng-chê (防城港市)
*Kĭng-ciŭ-chê (欽州市)
*Lài-bĭng-chê (來賓市)
*Liū-ciŭ-chê (柳州市)
*Ngù-ciŭ-chê (梧州市)
*Ngṳ̆k-lìng-chê (玉林市)
*Ò̤-diè-chê (河池市)
*Sùng-cō̤-chê (崇左市)

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá


分類:Dṳ̆ng-guók
Tiĕng-cĭng

**Tiĕng-cĭng** (天津) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh dĭk-hăk-chê.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
*Huò-bìng-kṳ̆ (和平區)
*Ò̤-dĕ̤ng-kṳ̆ (河東區)
*Ò̤-să̤-kṳ̆ (河西區)
*Nàng-kăi-kṳ̆ (南開區)
*Ò̤-báe̤k-kṳ̆ (河北區)
*È̤ng-giò-kṳ̆ (紅橋區)
*Bĭng-hāi Sĭng-kṳ̆ (濱海新區)
*Dŭng-lâ̤-kṳ̆ (東麗區)
*Să̤-chĭng-kṳ̆ (西青區)
*Cĭng-nàng-kṳ̆ (津南區)
*Báe̤k-sìng-kṳ̆ (北辰區)
*Ū-chĭng-kṳ̆ (武清區)
*Bō̤-dì-kṳ̆ (寶坻區)
*Nìng-ò̤-kṳ̆ (寧河區)
*Cêng-hāi-kṳ̆ (靜海區)
*Gié-gâing (薊縣)

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá

分類:Dṳ̆ng-guók

分類:Siàng-chê
Hù-báe̤k

**Hù-báe̤k** (湖北) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh sēng.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
*Ū-háng-chê (武漢市)
*Gĭng-muòng-chê (荊門市)
*Gĭng-ciŭ-chê (荊州市)
*Hàng-nìng-chê (咸寧市)
*Háu-gāng-chê (孝感市)
*Ngáuk-ciŭ-chê (鄂州市)
*Ngì-chiŏng-chê (宜昌市)
*Sĕk-iēng-chê (十堰市)
*Siŏng-iòng-chê (襄陽市)
*Sùi-ciŭ-chê (隨州市)
*Uòng-gŏng-chê (黃岡市)
*Uòng-siŏh-chê (黃石市)
*Ŏng-siĕ Tū-gă-cŭk Mièu-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (恩施土家族苗族自治州)

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá

分類:Dṳ̆ng-guók
Hù-nàng

**Hù-nàng** (湖南) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh sēng.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
*Diòng-să-chê (長沙市)
*Chĭng-ciŭ-chê (郴州市)
*Diŏng-gă-gái-chê (張家界市)
*Hèng-iòng-chê (衡陽市)
*Huài-huá-chê (懷化市)
*Iáh-iòng-chê (益陽市)
*Īng-ciŭ-chê (永州市)
*Lèu-dī-chê (婁底市)
*Ngŏk-iòng-chê (岳陽市)
*Siêu-iòng-chê (邵陽市)
*Siòng-dáik-chê (常德市)
*Siŏng-tàng-chê (湘潭市)
*Tṳ̆-ciŭ-chê (株洲市)
*Siŏng-să̤ Tū-gă-cŭk Mièu-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (湘西土家族苗族自治州)

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá

分類:Dṳ̆ng-guók
Ò̤-báe̤k

**Ò̤-báe̤k** (河北) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh sēng.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
*Siŏh-gă-cŏng-chê (石家莊市)
*Bō̤-dêng-chê (保定市)
*Chŏng-ciŭ-chê (滄州市)
*Cìng-huòng-dō̤-chê (秦皇島市)
*Diŏng-gă-kāu-chê (張家口市)
*Dòng-săng-chê (唐山市)
*Hàng-dăng-chê (邯鄲市)
*Hèng-cūi-chê (衡水市)
*Hìng-dài-chê (邢臺市)
*Lòng-huŏng-chê (廊坊市)
*Sìng-dáik-chê (承德市)

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá

分類:Dṳ̆ng-guók
Ò̤-nàng

**Ò̤-nàng** (河南) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh sēng.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
*Dâng-ciŭ-chê (鄭州市)
*Ăng-iòng-chê (安陽市)
*Bìng-dīng-săng-chê (平頂山市)
*Bŭk-iòng-chê (濮陽市)
*Cé̤ṳ-mā-dáing-chê (駐馬店市)
*Ciĕu-cáuk-chê (焦作市)
*Ciŭ-kāu-chê (周口市)
*Hŏk-biáh-chê (鶴壁市)
*Hṳ̄-chiŏng-chê (許昌市)
*Kăi-hŭng-chê (開封市)
*Lŏk-iòng-chê (洛陽市)
*Nàng-iòng-chê (南陽市)
*Săng-muòng-hiĕk-chê (三門峽市)
*Séng-iòng-chê (信陽市)
*Sĭng-hiŏng-chê (新鄉市)
*Siŏng-kiŭ-chê (商丘市)
*Ták-ò̤-chê (漯河市)
*Cá̤-nguòng-chê (濟源市)

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá

分類:Dṳ̆ng-guók
Hùng-nàng

**Hùng-nàng-sēng** (雲南省) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh sēng.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
*Kŏng-mìng-chê (昆明市)
*Bō̤-săng-chê (保山市)
*Ciĕu-tŭng-chê (昭通市)
*Kuóh-cêng-chê (曲靖市)
*Lâ̤-gŏng-chê (麗江市)
*Lìng-chŏng-chê (臨滄市)
*Ngṳ̆k-kă̤-chê (玉溪市)
*Puō-ngī-chê (普洱市)
*Chū-hṳ̀ng Ì-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (楚雄彝族自治州)
*Dâi-lī Bĕk-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (大理白族自治州)
*Dáik-hèng Dái-cŭk Gīng-pō̤-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (德宏傣族景頗族自治州)
*Dĭk-kéng Câung-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (迪慶藏族自治州)
*È̤ng-ò̤ Hăk-nà̤-cŭk Ì-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (紅河哈尼族彝族自治州)
*Nô-gē̤ng Lĭk-sé̤ṳk-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (怒江傈僳族自治州)
*Să̤-sĕ̤ng-bāng-năk Dái-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (西雙版納傣族自治州)
*Ùng-săng Cáung-cŭk Mièu-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (文山壯族苗族自治州)

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá

分類:Dṳ̆ng-guók
Săng-să̤

**Săng-să̤** (山西) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh sēng.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
*Tái-nguòng-chê (太原市)
*Céng-dṳ̆ng-chê (晉中市)
*Céng-siàng-chê (晉城市)
*Dâi-dùng-chê (大同市)
*Diòng-dê-chê (長治市)
*Hṳ̆ng-ciŭ-chê (忻州市)
*Iòng-ciòng-chê (陽泉市)
*Lìng-hŭng-chê (臨汾市)
*Lṳ̄-liòng-chê (呂梁市)
*Ông-siàng-chê (運城市)
*Sáuk-ciŭ-chê (朔州市)

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá

分類:Dṳ̆ng-guók
Siēng-să̤

**Siēng-să̤** (陝西) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh sēng.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
*Să̤-ăng-chê (西安市)
*Ăng-kŏng-chê (安康市)
*Bō̤-giĕ-chê (寶雞市)
*Dè̤ng-chiŏng-chê (銅川市)
*Háng-dṳ̆ng-chê (漢中市)
*Hàng-iòng-chê (咸陽市)
*Iòng-ăng-chê (延安市)
*Ôi-nàng-chê (渭南市)
*Siŏng-lŏk-chê (商洛市)
*Ṳ̀-lìng-chê (榆林市)

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá

分類:Dṳ̆ng-guók
Săng-dĕ̤ng

**Săng-dĕ̤ng** (山東) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh sēng.

## Lĭk-sṳ̄
## Dê-lī
## Hèng-céng dăng-ôi
*Cá̤-nàng-chê (濟南市)
*Chĭng-dō̤-chê (青島市)
*Bĭng-ciŭ-chê (濱州市)
*Cá̤-nìng-chê (濟寧市)
*Cō̤-cŏng-chê (棗莊市)
*Cṳ̆-báuk-chê (淄博市)
*Dáik-ciŭ-chê (德州市)
*Dĕ̤ng-ìng-chê (東營市)
*Hò̤-dĕk-chê (菏澤市)
*Iĕng-dài-chê (煙台市)
*Lài-ù-chê (萊蕪市)
*Lièu-siàng-chê (聊城市)
*Lìng-gì-chê (臨沂市)
*Mì-huŏng-chê (濰坊市)
*Nĭk-ciéu-chê (日照市)
*Tái-ăng-chê (泰安市)
*Ŭi-hāi-chê (威海市)

## Gĭng-cá̤
## Ìng-kēu
## Ùng-huá

分類:Dṳ̆ng-guók
Chĭng-dáung

**Chĭng-dáung** (深圳) hĕ̤k-chiā **Chĭng-cáung**, sê Guōng-dĕ̤ng gì siŏh ciáh siàng-chê, iâ sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh gĭng-cá̤ dĕk-kṳ̆, găk Hiŏng-gē̤ng biĕng-dău.

分類:Guōng-dĕ̤ng
分類:Siàng-chê
Háng-cŭk

**Háng-cŭk** (漢族) iâ hô̤ có̤ **Háng-nè̤ng**, sê sié-gái gà̤-dēng ìng-kēu có̤i sâ̤ gì siŏh ciáh mìng-cŭk, iâ sê Dṳ̆ng-guók guăng-huŏng giĕ-dêng gì „Dṳ̆ng-huà Mìng-cŭk“ cĭ ék. Háng-cŭk nè̤ng gì mū-ngṳ̄ dŭ sê Háng-ngṳ̄-cŭk gì ngṳ̄-ngiòng, bău-guák Háng-ngṳ̄ guăng-uâ, Ngù-ngṳ̄, Gáng-ngṳ̄, Siŏng-ngṳ̄, Káh-gă-ngṳ̄, Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄, Buò-siĕng-ngṳ̄, Mìng-nàng-ngṳ̄, Uŏk-ngṳ̄ dēng dēng, iā sâ̤ dê-huŏng gó tŭng-ê̤ṳng Hiêng-dâi biĕu-cūng Háng-ngṳ̄ (iâ hô̤ lā̤ Guók-ngṳ̄ hĕ̤k-ciā Pū-tŭng-uâ). Háng-cŭk â-dā̤ â̤ dé̤ṳng buŏng iā sâ̤ mìng-hié.

分類:Dài-uăng mìng-cŭk
分類:Mìng-cŭk
分類:Dṳ̆ng-guók mìng-cŭk
Miêng-cék

**Miêng-cék** (面積) sê dò̤ lā̤ biĕu-sê siŏh ciáh kuóh-méng hĕ̤k-ciā bìng-méng dù-hìng ciéng gì duâi-nâung gì liông, â̤ dé̤ṳng káng có̤ sê dòng-dô (ék-mì dô-liông) gâe̤ng tā̤-cék (săng-mì dô-liông) gì nê-mì lôi-bī.

分類:Só-hŏk
分類:Ŭk-lī
Dòng-dô

**Dòng-dô** (長度), iâ hô̤ lā̤ **dòng-dōi** (長短), sê ék-mì kŭng-găng gì dô-liông, iâ sê guók-cié dăng-ôi cié dâi-dŏng gì 7 cṳ̄ng gĭ-buōng dăng-ôi cĭ ék.

分類:Só-hŏk
分類:Ŭk-lī
Tā̤-cék

**Tā̤-cék**(體積) sê dò̤ lā̤ biĕu-sê nó̤h ciéng niŏh-uâi kŭng-găng gì liông. Cuòi sê siŏh ciáh săng-mì dô-liông. Nâ sê buóh siōng biĕu-sê siŏh ciáh ṳ̀ng-ké diē-sié â̤ diō niŏh-uái ĭk-tā̤, cêu hô̤ lā̤ ciā ṳ̀ng-ké gì **ṳ̀ng-cék**(容積).

分類:Só-hŏk
分類:Ŭk-lī
Liòng-chióh

**Liòng-chióh** (量尺) iâ hô̤ lā̤ **chióh** (尺), sê siŏh cṳ̄ng ciŏng-muòng liòng dòng-dô gâe̤ng uâ dĭk-siáng gì nó̤h.

分類:Só-hŏk
Ià-cī

**Ià-cī-chéu**(椰子樹) sê siŏh cṳ̄ng chéu, ĭ gì guō-sĭk hô̤ lā̤ **ià-cī**(椰子), diē-sié ô iā sâ̤ cáik-cáik, â̤ chiók, iā diĕng.

分類:Sĭk-ŭk
分類:Chéu
分類:Cūi-guō
Sáu-chiū

**Sáu-chiū** (掃帚) iâ hô̤ lā̤ **chēng-chiū** (筅帚), sê siŏh cṳ̄ng sáu diê-dău gì nó̤h.

Ô niĕ-ài có̤ sáu-chiū gì cài-lâiu hēng sâ̤. Bī-ṳ̀ dé̤ṳk, găng-mè̤ng, hà-dêu, só-lâiu dēng-dēng. Sāi dé̤ṳk có̤ gì gó̤ chēng-chiū, Lièng-gŏng iâ gó̤ **dé̤ṳk-chēng-chiū**, găk Mìng-chiăng gó gó̤ **chiáh-sáu** (刺掃), Kŭ-chèng, Bìng-nàng gó̤ **chà-chiū** (柴帚). Găng-mè̤ng có̤ gì, Lièng-gŏng gó̤ **guăng-chiū** (菅帚), Kŭ-chèng gó̤ **mè̤ng-chiū** (芒帚).
Gáuk-cṳ̄ng cài-lâiu có̤ gì, dŭ kō̤-ī tūng-chĭng sáu-chiū. Iâ̤ ô dê-huŏng sê tūng-chĭng có̤ chēng-chiū.


File:Japanese-broom-takebouki,katori-city,japan.JPG|Dé̤ṳk-chēng-chiū
File:Russian venik.jpg|Hà-dêu có̤ gì
Vileda broom - detail.jpg|Só-lâiu có̤ gì

Sáu-chiū sáu tŭk kó̤, cêu gó **sáu-chiū-kŭk** (掃帚𥏘).
## Ùng-huá
Sáu-chiū gì lĭk-sṳ̄ iā òng. Sié-gái gā̤-dēng gáuk-cṳ̄ng ùng-huá dài-dŏng, dŭ â̤ káng-giéng sáu-chiū gì sĭng-īng (身影).

*Ciō dèu-mŭk: *'Sáu-chiū-sĭng***

[[Uói-sĭng]] (彗星) hióng [[tái-iòng]] gì huŏng-hióng ông-dông gì sèng-âu â̤ bóng chók [[cūi-cĭng-ké]], káng guó kó̤ iā chiông sáu-chiū, gó-chṳ̄ hô̤ lā̤ „sáu-chiū-sĭng“.

''Ciō dèu-mŭk: '''[[Hĭ-tiĕng sáu-chiū]]***

Ĕu-ciŭ dṳ̆ng-gū (中古) diòng-suók diē-sié, nṳ̄-ŭ (女巫), iâ cêu-sê sìng-mā (神嬤), â̤ gé̤ṳk sáu-chiū kià kă-bōng-giâ buŏi. Cī cṳ̄ng ô niĕ-ài buŏi gì sáu-chiū, cêu hô̤ lā̤ hĭ-tiĕng sáu-chiū (飛天掃帚). 

*Ciō dèu-mŭk: *'Chiū-sìng**'

Áng Nĭk-buōng gì diòng-suók, iĕk-tiĕng gì sèng-âu, màng-buŏ â̤ ô iā sâ̤ iĕu-ciăng gūi-guái chók-lì iù-hèng, cuòi cêu-sê báik-gūi iê-hèng (百鬼夜行). Dài-dŏng cêu ô chiū-sìng (箒神) chăng-gă. Diòng-suók sáu-chiū ké̤ṳk kē̤-lâi, siŏh-báh nièng dŭ mò̤ nè̤ng guāng, cêu â̤ mâing-mâing ngék-siŭ tiĕng-dê cĭng-huà, cék-cê̤ṳ uóng-niêng (怨念), gāng-sêu Hŭk-séng (佛性), gáu-muōi biéng-siàng sáu-chiū gì hó-sáung-sìng (付喪神), iâ cêu-sê chiū-sìng lāu. Chiū-sìng â̤ bō̤-êu nṳ̄-gái bìng-ăng săng giāng, cuòi gâe̤ng Hók-gióng diòng-suók dài-dŏng gì Lìng-cūi-nā̤ (臨水奶) ô lék-giāng chiông.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Chĭng-giék gĕ̤ng-gê̤ṳ
Lâung

**Lâung** (卵) sê cēu, tè̤ng, ngṳ̀ gâe̤ng liōng-chă̤ dông-ŭk iōng giâ lì gì bì-tăi.

分類:Īng-sĭk
分類:Dông-ŭk
Dêu

**Dêu** (䅢 hĕ̤k-ciā 秞, 粙), iâ hô̤ lā̤ **dô̤** (稻), sê ìng-lôi gì liòng-sĭk. Dêu gì guō-sĭk cêu sê mī (米).

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Īng-sĭk
分類:Sĭk-ŭk
Chà

**Chà** (柴, gĭng-dáng Hók-ciŭ chê-kṳ̆ gâe̤ng Mìng-âu gì nè̤ng ék-buăng tĕ̤k **chià**) iâ hô̤ lā̤ **mŭk** (木), sê cī chéu gì mŭk-dê-huá cŭ-cék, â̤ dé̤ṳng dò̤ lì siĕu.

分類:Sĭk-ŭk
Siŏng-ngṳ̄

**Siŏng-ngṳ̄**(湘語) sê Hù-nàng nè̤ng gì mū-ngṳ̄. Gĭng-dáng gōng Siŏng-ngṳ̄ gì nè̤ng chă-bók-dŏ̤ ô 3800 uâng nè̤ng.

分類:Ngṳ̄-ngiòng
Gáng-ngṳ̄

**Gáng-ngṳ̄**(贛語, Kàn-ngṳ́) sê Gŏng-să̤ nè̤ng gì mū-ngṳ̄, gōng ciā ngṳ̄-ngiòng gì chă-bók-dŏ̤ ô 5200 uâng. Hù-báe̤k, Ăng-hŭi, Hók-gióng gâe̤ng Hù-nàng iâ ô gōng ciā uâ gì nè̤ng.

分類:Ngṳ̄-ngiòng
Ùng-ngiòng-ùng

**Ùng-ngiòng-ùng** (文言文) sê gô-dā̤ Háng-cê Ùng-huá-kuŏng sāi gì siŏh cṳ̄ng cṳ̆-méng ngṳ̄-ngiòng, kĕk Háng-cê lì siā.

分類:Lĭk-sṳ̄
分類:Ngṳ̄-ngiòng
Háng-cê Ùng-huá-kuŏng

**Háng-cê Ùng-huá-kuŏng** iâ hô̤ lā̤ **Dĕ̤ng Ā Ùng-huá-kuŏng**, **Ṳ̀-gă Ùng-huá-kuŏng**, hĕ̤k-ciā **Dê̤ṳ Ùng-huá-huŏng**, sê siŏh ciáh găk lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng sāi ùng-ngiòng-ùng có̤ guŏng-huŏng cṳ̆-méng ngṳ̄-ngiòng, sáng Ṳ̀-gă sṳ̆-siōng, siăh buông sèng-âu sāi dê̤ṳ gì siŏh ciáh ùng-huá-kuŏng. Ék-buăng cī Dṳ̆ng-guók, Dài-uăng, Nĭk-buōng, Dièu-siēng gâe̤ng Uŏk-nàng.

分類:Lĭk-sṳ̄
分類:Ùng-huá
Lòi-sĭ-gā

**Lòi-sĭ-gā** (螺絲絞) sê siŏh cṳ̄ng ciŏng-muòng dò̤ lā̤ ciŏng lòi-sĭ chiŏ-chiŏ gīng gì gă-sĭ-huă.
## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Gă-sĭ-huă
Gŏ̤-ák-guŏ

**Gŏ̤-ák-guŏ** (高壓鍋) sê tŭng-guó gŏ̤-ák gă-iĕk gì nguòng-lī cṳ̄ siăh gì siŏh cṳ̄ng guŏ.

分類:Diêng-ké
Iĕk-cūi-ké

**Iĕk-cūi-ké**(熱水器) sê siŏh cṳ̄ng dò̤ lā̤ gă-iĕk cūi ké̤ṳk nè̤ng sā̤-tŏng gì nó̤h.

分類:Diêng-ké
Sā̤-tŏng

**Sā̤-tŏng** (洗湯) sê cī sāi cūi ciŏng cê-gă gì sĭng-tā̤ có̤ táh-gáik gì siŏh cṳ̄ng hèng-ùi.

分類:Ôi-sĕng
分類:Sā̤-tŏng
Tŏng-diè-dáing

**Tŏng-diè-dáing** (湯池店) sê ciŏng-muòng dò̤ ké̤ṳk nè̤ng sā̤-tŏng gì siŏh cṳ̄ng dáing.

Hók-ciŭ gì ŭng-ciòng iā sâ̤, gó-chṳ̄ gô-dā̤ tŏng-diè-dáing iâ mâ̤ ciēu. Bók-guó gĭng-dáng duâi buô-hông gì nè̤ng chió lā̤ dŭ ô ôi-sĕng-găng â̤ dò̤ lā̤ sā̤-tŏng, tŏng-diè-dáing sĕng-é mâ̤ hō̤, cêu mâing-mâing biéng ciēu lāu.

分類:Ôi-sĕng
分類:Sĕk-ék ùng-huá
Nguŏk-gĭng

**Nguŏk-gĭng** (月經), iâ hô̤ lā̤ **hèng-nguŏk-gĭng** (行月經) hĕ̤k-ciā **tiĕng-gói**, sê cṳ̄-gṳ̆ng nô̤i-mò̤ táung-puòi, táung giâ lì gì nô̤i-mò̤ cŭ-cék gâe̤ng háik téng ĭng-dô̤ diē-sié làu chók lì gì hiêng-chiông. Nṳ̄-gái gâe̤ng ô gì chĭ-séng gì buô-ṳ̄ dông-ŭk găk sĕng-ṳ̆k-gĭ cĭ nô̤i â̤ găk gô-dêng gì sèng-âu chók-hiêng nguŏk-gĭng, chă-bók-dŏ̤ siŏh nguŏk siŏh huòi, gó-chṳ̄ hô̤ lā̤ „nguŏk-gĭng“.

Hók-ciŭ-uâ gōng nṳ̄-gái hèng nguŏk-gĭng gó ô 1 cṳ̄ng ūi-uāng gì gōng-huák: sĭng lā̤ lì lāu.

分類:Sĕng-lī
Giòng-cié cháik-chiĕng

**Giòng-cié cháik-chiĕng** (強制拆遷, gĭng-dáng ék-buăng tĕ̤k „giòng-cié chiék-chiĕng“) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók téng 2000 nièng-dâi kăi-sṳ̄ gáu hiêng-câi iā sèu huák-sĕng gì siŏh cṳ̄ng hiêng-chiông, bêng-chiă muōng biéng muōng ngièng-dâe̤ng. Ék-buăng sê cī găk cháik-chiĕng siŏh huŏng gâe̤ng ké̤ṳk ĭ cháik-chiĕng hī siŏh huŏng găk gó muôi ciék-ché̤ṳk hĕ̤k-ciā găk lā̤ dàng-puáng gì sèng-âu, puái nè̤ng ciŏng ĭ gì chió giòng-cié tiáh dâi gì hèng-ùi.

分類:Dṳ̆ng-guók
分類:Huák-lŭk
分類:Ìng-guòng
Dièu-siēng-cŭk

**Dièu-siēng-cŭk** (朝鮮族, Dièu-siēng-ngṳ̄: ) iâ hô̤ lā̤ **Dâi-hàng-mìng-cŭk** (大韓民族, ), sê Dièu-siēng buáng-dō̤ gì ciō-tā̤ mìng-cŭk, găk Dṳ̆ng-guók gâe̤ng Ngò̤-lò̤-sṳ̆ iâ ô iā sâ̤ Dièu-siēng-cŭk gì nè̤ng. Gĭng-dáng sié-gái gà̤-dēng dŭ-liāng ô 8000 uâng nè̤ng. Dièu-siēng-cŭk gì mū-ngṳ̄ sê Dièu-siēng-ngṳ̄, iâ hô̤ lā̤ Hàng-guók-ngṳ̄.

分類:Hàng-guók
分類:Mìng-cŭk
分類:Dṳ̆ng-guók mìng-cŭk
Gŏ̤-guó-là̤

**Gŏ̤-guó-là̤** (高句麗, Dièu-siēng-ngṳ̄: 고구려) sê Dièu-siēng buáng-dō̤ gô-dā̤ gì guók-gă, iâ sê Dièu-siēng lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng Săng-guók Sì-dâi gì săng ciáh guók-gă cĭ ék.

Gŏ̤-guó-là̤ găk 668 nièng ké̤ṳk Dòng-dièu, Sĭng-lò̤ lièng-gŭng chók-bĭng miĕk dâi. Ô gì guók-mìng ké̤ṳ Dòng-dièu niăh kó̤ Dṳ̆ng-guók; ô gì cāu kó̤ Muāng-ciŭ, gâe̤ng hŭ-uái gì nè̤ng cà̤ gióng-lĭk Buŏk-hāi-guók; gó ô gì làu diŏh nguòng-dê, biéng siàng gĭng-dáng Dièu-siēng-cŭk gì cū-cŭng.

分類:Dièu-siēng lĭk-sṳ̄
分類:Gô-dā̤ gì guók-gă
Báik-cá̤

**Báik-cá̤** (百濟, Dièu-siēng-ngṳ̄: 백제) sê Dièu-siēng buáng-dō̤ gô-dā̤ gì guók-gă, iâ sê Dièu-siēng lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng Săng-guók Sì-dâi gì săng ciáh guók-gă cĭ ék. Ciā guók-gă gì ôi-dê găk gĭng-dáng Dièu-siēng buáng-dō̤ gì să̤-nàng-buô.

Gŏ̤-gău-là̤ găk 660 nièng ké̤ṳk Dòng-dièu, Sĭng-lò̤ lièng-gŭng chók-bĭng miĕk dâi.

分類:Dièu-siēng lĭk-sṳ̄
分類:Gô-dā̤ gì guók-gă
Báik-siĕng-dó̤h

**Báik-siĕng-dó̤h**(八仙桌) sê dó̤h gì siŏh cṳ̄ng. Ciā dó̤h dó̤h-méng bī-gáu kuăng, siŏh biĕng â̤ sôi 2 ciáh nè̤ng, biĕng-dău dŭ-liāng â̤ sôi 8 ciáh nè̤ng, gó-chṳ̄ hô̤ lā̤ „báik-siĕng-dó̤h“.
## Gái káng
*Báik-siĕng

分類:Gă-sĭ
Dó̤h

**Dó̤h** (桌 hĕ̤k-ciā 棹) sê siŏh cṳ̄ng gă-sĭ, iù siŏh ciáh bìng-dài gâe̤ng gūi ciáh ciĕ-gá cŭ-siàng, dò̤ lā̤ ĕng nó̤h sāi. Ô gì dó̤h ô tá̤, tá̤ diē-sié â̤ ĕng nó̤h. Dó̤h ék-buăng gâe̤ng iē-giāng cà̤ sāi.

Dó̤h â̤ dé̤ṳng buŏng cṳ̆-dó̤h, dà-gī, siăh-buông-dó̤h, gĕ̤ng-cáuk-dài, mà-chiók-dó̤h dēng dēng.

分類:Gă-sĭ
Chéu

**Chéu** (𣗬), ùng-tĕ̤k **sê̤ṳ** (樹), sê cī ô mŭk-cê chéu-sĭng gâe̤ng chéu-ngâ̤ gì siŏh lôi sĭk-ŭk, â̤ uăk iā sâ̤ nièng. Găk bàng-siòng sĕng-uăk dâi-dŏng, ô gì duâi dău gì guáng-mŭk iâ â̤ dé̤ṳng hô̤ lā̤ chéu, pī-ṳ̀ gōng siŏh-liù-chéu, dà-chéu.

Chéu â̤ ngiēk găk ngék-ciēu nê-iōng-huá-táng, tū-dê chĭng-sĭk gâe̤ng dièu-cīng ké-hâiu gì huŏng-miêng siŏng-dŏng dṳ̀ng-iéu.

Chéu găk gô-dā̤ iâ hô̤ lā̤ **mŭk** (木). Mŭk iâ sê Dṳ̆ng-guók ngū-hèng dâi-dŏng gì siŏh ciáh.
## Gái káng
*Chà
*Sĕng-lìng

分類:Sĭk-ŭk
分類:Ngū-hèng
Hŭng-cūi

**Hŭng-cūi** (風水) cêu sê ké̤ṳk dê-huŏng káng-sióng, hiêng-diòng kō̤-chă dê-huŏng gì hŭng gâe̤ng cūi, sōng-dĕk găk diê-uái kī gṳ̆ng-dâing, kī chió, kī chŏng hĕ̤k-ciā kī muó gì siŏh cṳ̄ng huŏng-huák. Iā sâ̤ nè̤ng giéng-gáe̤k hŭng-cūi sê siŏh cṳ̄ng mì-séng, bók-guó, hŭng-cūi diē-sié mâ̤ ciēu gì nó̤h â̤ dé̤ṳng sāi kuŏ-hŏk nguòng-lī lì gāi-sék, gó-chṳ̄ ô gì nè̤ng giéng-gáe̤k hŭng-cūi ng-sê mì-séng.

## Gái káng
*Báik-guá
*Tái-gĭk
*Ngū-hèng
*ê-gĭng
*Káng-miâng

分類:Hŭng-cūi
Mā-muōi

**Mā-muōi-kṳ̆** (馬尾區) sê Hók-ciŭ-chê â-dā̤ gì siŏh ciáh kṳ̆, iâ sê Hók-ciŭ gì lĕ̤k-kṳ̆ cĭ ék.

## Hèng-céng kṳ̆-mĭk
Mā-muōi-kṳ̆ â-dā̤ ô 1 ciáh gă̤-dô̤ gâe̤ng 3 ciáh déng:
*Lò̤-sĭng gă̤-dô̤ (羅星街道)
*Mā-muōi-déng (馬尾鎮)
*Dìng-gĕ̤ng-déng (亭江鎮)
*Làu-giè-déng (琅岐鎮)

分類:Hók-ciŭ
分類:Sĕk-ék
Gū-làu

**Gū-làu-kṳ̆** (鼓樓區) sê Hók-ciŭ-chê gì siŏh ciáh kṳ̆, iâ sê Hók-ciŭ-chê gì hèng-céng dṳ̆ng-sĭng.  Gô-dā̤ găk Bìng-săng săng kă ô siŏh ciáh „gū-làu“ (鼓樓), gó-chṳ̄ ciā kṳ̆ miàng-cê hô̤ lā̤ „Gū-làu-kṳ̆“. Hī sèng-âu gì gū-làu găk gĭng-dáng Gū-bìng-lô (鼓屏路) gâe̤ng Gū-să̤-lô (鼓西路) gău-chă diô-kāu gì să̤-báe̤k-gáe̤k, 1950 nièng-dâi ké̤ṳk céng-hū tiáh dâi lāu.

Gū-làu-kṳ̆ sê Hók-ciŭ lĭk-sṳ̄ có̤i dòng gì siŏh ciáh kṳ̆. Găk Mìng-uŏk gì sèng-âu, guók-uòng Ù-cṳ̆ ciŏng siū-dŭ kī diŏh cŭ-uái, cuòi â̤ dé̤ṳng sáung Hók-ciŭ gióng siàng gì kăi-sṳ̄.

## Hèng-céng kṳ̆-mĭk
Gū-làu-kṳ̆ â-dā̤ ô 9 ciáh gă̤-dô̤ gâe̤ng 1 ciáh déng :

*Gū-dĕ̤ng gă̤-dô̤ (鼓東街道)
*Gū-să̤ gă̤-dô̤ (鼓西街道)
*Ŭng-ciòng gă̤-dô̤ (溫泉街道)
*Dĕ̤ng-gă̤ gă̤-dô̤ (東街街道)
*Nàng-gă̤ gă̤-dô̤ (南街街道)
*Ăng-tái gă̤-dô̤ (安泰街道)
*Huà-dâi gă̤-dô̤ (華大街道)
*Cūi-buô gă̤-dô̤ (水部街道)
*Ngū-hông gă̤-dô̤ (五鳳街道)
*Hùng-săng-déng (洪山鎮)

分類:Hók-ciŭ
分類:Sĕk-ék
Kŭ-chèng

**Kŭ-chèng** (古田 hĕ̤k-ciā 坵塍) sê Nìng-dáik â-dā̤ gì siŏh ciáh gâing. Kŭ-chèng gô-dā̤ sê sṳ̆k Hók-ciŭ guāng gì, sê Mìng-dṳ̆ng sĕk-ék cĭ ék, gó̤-lòng gâing tŭng-ê̤ṳng Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Hók-ciŭ-uâ gì Kŭ-chèng-kiŏng.

分類:Nìng-dáik
分類:Sĕk-ék
Guŏng-biāng

**Guŏng-biāng** (光餅) sê siŏh cṳ̄ng Hók-gióng dĕk-sáik gì biāng, găk Hók-ciŭ, Buò-dièng gâe̤ng Gióng-ĕu dŭ ô. Gáu-muōi-lāu guŏng-biāng iù Hók-ciŭ diòng gáu Liù-giù, iâ sê Liù-giù gì dĕk-sáik sĭk-pīng.

Siŏng-diòng găk Mìng-dièu Gă-cêng 41 nièng (1562 nièng) gì sèng-âu Uŏ-káiu duâi páh-huāng, Mìng-dièu huòng-dá̤ puái Chék Gié-guŏng lì Hók-gióng miĕk Uŏ-káiu. Chék Gié-guŏng chók-huák cĭ sèng, gó̤ ĭ gì buô-hâ kék miêng-hūng có̤ siàng siŏh cṳ̄ng ièng-ièng-sék gì biāng, dâi-dŏng páh siŏh ciáh kĕ̤ng-kĕ̤ng dò̤ lā̤ ché̤ṳng sók, guá diŏh dâiu-gáuk gà̤-dēng. Ciŏng-uâng có̤ iā huŏng-biêng, nâ sê bók-lō̤ siŏh kĕ̤ng, cêu â̤ téng dâiu-gáuk gà̤-dēng dò̤ giâ lì dĭk-ciék kă̤. Gáu-muōi-lāu báh-séng iâ kăi-sṳ̄ liù-hèng siăh cuòi, kék Chék Gié-guŏng gì miàng-cê lì miàng ciā biāng, hô̤ lā̤ „guŏng-biāng“.

Hók-ciŭ gì guŏng-biāng gó sê sáung Hók-chiăng guŏng-biāng gâe̤ng Hùng-săng-giò guŏng-biāng có̤i chók-miàng. Gô-dā̤ Hùng-săng-giò sê Hók-ciŭ gì siŏh ciáh gău-tŭng iéu-dô̤, gĭng-guó hŭ-uái gì nè̤ng iā sâ̤, guŏng-biāng bô biêng-ngì bô hō̤ siăh, gó-chṳ̄ găk Hók-ciŭ iā chók-miàng.

分類:Īng-sĭk
分類:Sĕk-ék ùng-huá
Céng-ăng

**Céng-ăng-kṳ̆** (晉安區) sê Hók-ciŭ-chê gì siŏh ciáh kṳ̆, iâ sê Hók-ciŭ chê-kṳ̆ dâi-dŏng miêng-cék có̤i duâi gì siŏh ciáh kṳ̆. Céng-ăng-kṳ̆ găk Hók-ciŭ chê-kṳ̆ gì dĕ̤ng-báe̤k-buô, biĕng-dău ô Céng-ăng-ò̤, gó-chṳ̄ hô̤ lā̤ „Céng-ăng-kṳ̆“.

## Hèng-céng kṳ̆-mĭk
Gū-làu-kṳ̆ â-dā̤ ô 3 ciáh gă̤-dô̤, 4 ciáh déng gâe̤ng 2 ciáh hiŏng:

*Dà̤-huòng gă̤-dô̤ (茶園街道)
*Uòng-cŏng gă̤-dô̤ (王莊街道)
*Chiông-huòng gă̤-dô̤ (象園街道)
*Nguŏk-hŭng-déng (岳峰鎮)
*Gū-săng-déng (鼓山鎮)
*Sĭng-dáing-déng (新店鎮)
*Huâng-kă̤-déng (宦溪鎮)
*Sêu-săng-hiŏng (壽山鄉)
*Nĭk-kă̤-hiŏng (日溪鄉)

分類:Hók-ciŭ
分類:Sĕk-ék
Chŏng-săng

**Chŏng-săng-kṳ̆** (倉山區) sê Hók-ciŭ-chê gì siŏh ciáh kṳ̆. Dŏng-ciŭ-dô̤ (中洲島) dó̤i-méng ô Dìng-săng (藤山, iâ hô̤ lā̤ Iĕng-dài-săng), gô-dā̤ hô̤ lā̤ „Chŏng-săng“, sê sṳ̆k Chŏng-săng-kṳ̆ guāng gì. Chŏng-săng-kṳ̆ ciā miàng-cê iâ sê téng cŭ-uái lì gì.

Chŏng-săng-kṳ̆ gô-dā̤ sê să̤-huŏng liāng-sê̤ṳ-guāng gì dê-huŏng, ô iā sâ̤ huăng-giāng lì cŭ-uái dêu, gó-chṳ̄ ô iā sâ̤ să̤-iòng gì gū-cék gâe̤ng gáu-dòng.

## Hèng-céng kṳ̆-mĭk
Chŏng-săng-kṳ̆ â-dā̤ ô 8 ciáh gă̤-dô̤ gâe̤ng 5 ciáh déng:

*Chŏng-sèng gă̤-dô̤ (倉前街道)
*Dĕ̤ng-sĭng gă̤-dô̤ (東升街道)
*Dó̤i-hù gă̤-dô̤ (對湖街道)
*Gĭng-săng gă̤-dô̤ (金山街道)
*Lìng-gĕ̤ng gă̤-dô̤ (臨江街道)
*Săng-chă-gă̤ gă̤-dô̤ (三叉街街道)
*Siông-dô gă̤-dô̤ (上渡街道)
*Hâ-dô gă̤-dô̤ (下渡街道)
*Chŏng-săng-déng (倉山鎮)
*Siàng-muòng-déng (城門鎮)
*Gái-săng-déng (蓋山鎮)
*Gióng-sĭng-déng (建新鎮)
*Lòi-ciŭ-déng (螺洲鎮)

分類:Hók-ciŭ
分類:Sĕk-ék
Bànguâpedia

**Bànguâpedia** (Bàng-uâ Wikipedia), iâ hô̤ lā̤ **Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Wikipedia**, sê sāi Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Hók-ciŭ-uâ siā gì Wikipedia. Găk Hók-ciŭ-uâ diē-sié, „Bàng-uâ“ sê „bàng-siòng gōng gì uâ“ gì é-sé̤ṳ.
 
Bànguâpedia diŏh 2006 nièng 9 nguŏk 30 hô̤ ciáng-sék sìng-lĭk. Có̤i cā nâ kĕk Bàng-uâ-cê lì siā, mò̤-niĕ-ài ô mâ̤ ciēu nè̤ng káng mâ̤ huôi-é, iù 2013 nièng 6 nguŏk 23 hô̤ kăi-sṳ̄, dùng-sì sāi Bàng-uâ-cê gâe̤ng Háng-cê cà̤ siā. Gáu 2014 nièng 10 nguŏk 19 hô̤, dèu-mĕ̤k só-liông ciáng-sék chiĕu guó siŏh chiĕng. Hiêng-câi, Bànguâpedia dŭ-liāng ô  piĕng ùng-ciŏng.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Wikipedia
平話維基百科

**平話維基百科**（Bànguâpedia，=Bàng-uâ Wikipedia），也號𡅏**閩東語維基百科**，是使閩東語福州話寫其維基百科。敆福州話裡勢，「平話」是「平常講其話」其意思。

平話維基百科着2006年9月30號正式成立。最早僅挈平話字來寫，無能耐有𣍐少儂看𣍐會意，由2013年6月23號開始，同時使平話字共漢字齊寫。遘2014年10月19號，條目數量正式超過蜀千。現在，平話維基百科都領有篇文章。
## 參考資料

分類:維基百科
Holopedia

**Holopedia**, iâ hô̤ lā̤ **Mìng-nàng-ngṳ̄ Wikipedia**, sê sāi Mìng-nàng-ngṳ̄ siā gì Wikipedia. „Holo“ sê cī „Hō-ló-oē“, sê Mìng-nàng-ngṳ̄ gì siŏh cṳ̄ng biék-chĭng.

Holopedia găk 2003 nièng 4 nguŏk sìng-lĭk, có̤i cā sê siŏh dêng Dài-uăng nè̤ng có̤ gì dŭk-lĭk uōng-câng, gâe̤ng Wikimedia mò̤-găng-guó. Gáu-muōi-lāu găk 2004 nièng 5 nguŏk gă diē Wikipedia, biéng siàng Wikipedia gì siŏh ciáh Mìng-nàng-ngṳ̄ bēng-buōng. 

Holopedia gă diē Wikipedia cĭ hâiu, Dṳ̆ng-ùng ī-ngôi gì Háng-ngṳ̄-cŭk gáuk cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng bēng-buōng kăi-sṳ̄ chók-hiêng, bău-guák Ùng-ngiòng-ùng Wikipedia (Mì-gĭ-dâi-diēng), Uŏk-ngṳ̄ Wikipedia, Ngù-ngṳ̄ Wikipedia, Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Wikipedia (Bànguâpedia), Káh-gă-ngṳ̄ Wikipedia (Hakkâpedia), Gáng-ngṳ̄ Wikipedia dēng dēng. Siŏng-ngṳ̄ gâe̤ng Buò-siĕng-ngṳ̄ dēng dēng gì bēng-buōng iâ găk Wiki Bô-lâung-diòng diē-sié lā̤ có̤. Gó-chṳ̄ gōng Holopedia gì sìng-lĭk dó̤i Háng-ngṳ̄-cŭk gáuk cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng  bēng-buōng gì sìng-lĭk īng-hiōng cêng duâi.

Holopedia ŏ̤k Uŏk-nàng-ngṳ̄ Wikipedia siŏh iông, nâ kĕk Mìng-nàng-ngṳ̄ gì Băh-uâ-cê lì siā dèu-mĕ̤k, ng-sāi Háng-cê siā. Cuòi gâe̤ng Bànguâpedia, Hakkâpedia mâ̤ siŏh iông. Nâ sê buóh siōng siā Háng-cê, nâ dé̤ṳng găk dèu-mĕ̤k gì tō̤-lâung-hiĕk diē-sié kĕk Háng-cê siā, ciā Háng-cê gì „dèu-mĕ̤k“ dâi-dŏng, gó ô iā sâ̤ mò̤-niĕ-ài kĕk Háng-cê siā gì cê, ciòng-buô kĕk Băh-uâ-cê lì tá̤. Gáu 2016 nièng 6 nguŏk, Holopedia dŭ-liāng ô [ 150,000] piĕng ùng-ciŏng.

## Ngiê-dāu Lièng-giék
*HOLOPEDIA GÌ TÀU-HIĔK

分類:Wikipedia
Hakkâpedia

**Hakkâpedia** iâ hô̤ lā̤ **Káh-gă-ngṳ̄ Wikipedia**, sê sāi Káh-gă-ngṳ̄ siā gì Wikipedia. Găk Káh-gă-ngṳ̄ diē-sié, „Hakkâ“ sê „Káh-gă-nè̤ng“ hĕ̤k-ciā „Káh-gă-ngṳ̄“ gì é-sé̤ṳ.

Hakkâpedia găk 2007 nièng 5 nguŏk 27 hô̤ ciáng-sék sìng-lĭk. Có̤i cā nâ kĕk Káh-ngṳ̄ Băh-uâ-cê lì siā, mò̤-niĕ-ài ô nè̤ng káng mâ̤ huôi-é, iù 2013 nièng 4 nguŏk 28 hô̤ kăi-sṳ̄ iâ kĕk Háng-cê lì siā. Mò̤-niŏh-òng, Bànguâpedia (Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Wikipedia) iâ sêu ĭ gì īng-hiōng, iâ kăi-sṳ̄ kĕk Háng-cê lì siā ùng-ciŏng.

Gáu 2019 nièng 9 nguŏk 26 hô̤, Hakkâpedia dŭ-liāng ô [ 9,014] piĕng ùng-ciŏng.

## Ngiê-dāu Lièng-giék
*HAKKÂPEDIA TÀU-HIĔK (BĂH-UÂ-CÊ)
*HAKKÂPEDIA TÀU-HIĔK (HÁNG-CÊ)

分類:Wikipedia
Ū-ì-săng

**Ū-ì-săng**(武夷山) sê Gŏng-să̤ gâe̤ng Hók-gióng gău-gái gì siŏh bĭh săng. Ciā săng gì săng-sìng sê Ū-ì-gŭng(武夷君), gó-chṳ̄ săng hô̤ lā̤ „Ū-ì-săng“.

Ū-ì-săng sê dĕ̤ng-báe̤k gáu să̤-nàng hióng gì săng, báe̤k-biĕng ciék Siĕng-hà-liāng(仙霞嶺), nàng-biĕng lièng Gāu-lièng-săng(九連山). Dòng 550 gŭng-lī, bìng-gĭng ô 1000 mī hī māng gèng. Có̤i gèng gì săng sê Uòng-gŏng-săng(黃崗山), gèng 2158 mī.

Ū-ì-săng gì gīng mâ̤ ngài, sê Dṳ̆ng-guók gì guók-gă-gék cê̤ṳ-iòng-bō̤-hô-kṳ̆. Hók-gióng lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì tàu ciáh guók-gă Mìng-uŏk, có̤i cā gì dŭ-siàng cêu sê găk Ū-ì-săng săng-kă gì Ū-ì-săng-chê hŭ-uái, gáu-muōi-lāu ciáh buăng gáu Hók-ciŭ. Ū-ì-săng ô siŏh cṳ̄ng miàng-cê hô̤ „Dâi-è̤ng-bò̤“(大紅袍) gì è̤ng-dà iā chók-miàng.

分類:Hók-gióng
分類:Hók-gióng gì săng
Chiéu

**Chiéu** (笑) sê siŏh cṳ̄ng biēu-dăk sĭng-cìng gì biēu-cìng. Nè̤ng gì chiéu ék-buăng biēu-dăk huăng-hī.

分類:Biēu-cìng
Tiè-mà

**Tiè-mà** (啼嘛) iā hô̤ lā̤ **tiè** (啼), sê siŏh cṳ̄ng biēu-cìng, ék-buăng biēu-sê nè̤ng mâ̤ sōng-kuái hĕ̤k-ciā iā gĭ-dông.

分類:Biēu-cìng
Cìng-gāng

**Gāng-cìng** (感情) sê dó̤i siŏh dêng ciō-guăng niêng-dĭ gīng-ngiêng gì tŭng-chĭng, bău-guák iā sâ̤ cṳ̄ng gāng-gáe̤k, sṳ̆-siōng, hèng-ùi công-hăk siŏh dŏi sāng-sĕng gì sĭng-lī gâe̤ng sĕng-lī câung-tái. Có̤i pū-biéng gì cìng-gāng ô huăng-hī, sêu-ké, siŏng-sĭng, chiăng-ngiăk, giăng gâe̤ng ái.

分類:Gāng-cìng
Dĕ̤ng Dṳ̆ng-guók Hāi

**Dĕ̤ng Dṳ̆ng-guók Hāi**(東中國海), Dṳ̆ng-guók nè̤ng gó̤ ĭ **Dĕ̤ng-hāi** (東海), Hàng-guók nè̤ng gó̤ ĭ **Nàng-hāi** (南海), sê Tái-bìng-iòng biĕng-dău gì siŏh ciáh hāi. Găk Dṳ̆ng-guók dĕ̤ng-biĕng, gó-chṳ̄ hô̤ lā̤ „Dĕ̤ng Dṳ̆ng-guók Hāi“.

分類:Hāi
Tái-iòng-hiê

**Tái-iòng-hiê** (太陽系) sê ī Tái-iòng ùi dṳ̆ng-sĭng gì siŏh ciáh sĭng-hiê. 

Tái-iòng-hiê ô 8 ciáh giàng-sĭng, ièng tái-iòng có̤ dŭng-sĭng tié-lāu pă-pă-kuàng. Cī 8 ciáh giàng-sĭng sê: Cūi-sĭng, Gĭng-sĭng, Dê-giù, Huōi-sĭng, Mŭk-sĭng, Tū-sĭng, Tiĕng-uòng-sĭng gâe̤ng Hāi-uòng-sĭng.

分類:Tái-iòng-hiê
Guă-cī

**Guă-cī** (瓜子) sê siŏh lôi chó̤i-siăh-nó̤h gì tŭng-chĭng, cêu sê gáuk cṳ̄ng guă gì cī-cī.

Hók-ciŭ nè̤ng có̤i sèu siăh gì guă-cī sê háik-guă-cī (黑瓜子), ĭ sê siŏh cṳ̄ng să̤-guă gì guă-cī. Bók-guó, gĭng-dáng sié-gái gà̤-dēng có̤i sâ̤ nè̤ng siăh gì sê hióng-nĭk-gì gì guă-cī.

分類:Īng-sĭk
Lāng

**Lāng** (漤) sê dông-ŭk chói diē-sié hŭng-mĭk chók lì gì siŏh cṳ̄ng ĭk-tā̤, mò̤ ngàng-sáik, ô dó̤i-chiū siēu-huá gì gŭng-nèng.

## Gái káng
* tàng

分類:Sĕng-lī
Tàng

**Tàng** (痰) sê nè̤ng hié, ciĕ-ké-guāng dēng dēng pé-kiŏng â-dā̤ gì hŭ-ngék guāng-dô̤ niĕng-mŏk hŭng-mĭk chók lì gì nĭ-nĭ-sék gì ĭk-tā̤. Tàng diē-sié ô ŭng-dìng, bâng-dŭk, sá̤-kṳ̄ng hĕ̤k-ciā guó-mīng-nguòng, tŭng-guó sáu ciŏng tàng téng chói lā̤ puòi chók lì. 

## Gái káng
*lāng

分類:Sĕng-lī
Gâng

**Gâng** (汗) sê nè̤ng cī siŏh lôi cék-tùi dông-ŭk tŭng-guó gâng-siáng hŭng-mĭk chók lì gì ĭk-tā̤. Ék-buăng lì gōng cī siŏh lôi dông-ŭk găk cê-gă giéng-gáe̤k iĕk gì sèng-âu â̤ chók gâng, mŭk-dék sê gáung-ŭng. Gâng gì ciō-iéu sìng-hông sê cūi, chă-bók-dŏ̤ găk 98% gáu 99% cō̤-iêu, diông giâ lì sê lṳ̆k-huá-năk, iā ciēu liông gì niêu-só gâe̤ng gì-tă sièng-lôi.

Bók-dùng dông-ŭk gì gâng-siáng ôi-dê mâ̤ siŏh iông: pī-ṳ̀ gōng nè̤ng gì gâng-siáng găk puòi-hŭ â-dā̤, kēng-giāng gì sê găk chói-siĕk diē-sié.

分類:Sĕng-lī
Niêu

**Niêu** (尿) sê nè̤ng gâe̤ng gì-tă cék-tùi dông-ŭk dâi-siâ ī-hâiu, iù niêu-dô̤ bà̤ chók lì gì ĭk-tā̤.

Niêu diē-sié gì ciō-iéu sìng-hông sê cūi, chă-bók-dŏ̤ ciéng 95% gáu 97% cō̤-iêu; diông giâ lì sê niêu-só, niêu-sŏng, diêng-gāi-cék, dŭk-só, sáik-só, gék-só dēng dēng.

分類:Sĕng-lī
Hāi

**Hāi** (海) sê gâe̤ng dâi-iòng lièng siŏh dŏi gì duâi miêng-cék gì gèng-cūi-kṳ̆. Ô gì mò̤ gâe̤ng dâi-iòng lièng siŏh dŏi gì iā duâi gì nô̤i-lṳ̆k gèng-cūi-hù, iâ ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ hāi.

Hāi gâe̤ng dâi-iòng tŭng-chĭng hāi-iòng. Dê-giù biēu-méng 71% gì miêng-cék sê hāi-iòng.

分類:Hāi
Dâi-iòng

**Dâi-iòng**(大洋) sê cī dê-giù biēu-méng miêng-cék iā duâi gì gèng-cūi-kṳ̆. Dâi-iòng găk dâi-lṳ̆k biĕng-dău gì hī siŏh buô-hông gèng-cūi-kṳ̆ hô̤ lā̤ hāi. 

Áng diòng-tūng gì guăng-diēng, sié-gái gà̤-dēng gì ô 4 ciáh dâi-iòng: Éng-dô-iòng, Dâi-să̤-iòng, Tái-bìng-iòng gâe̤ng Báe̤k-bĭng-iòng. 2000 nièng, guók-cié cūi-ùng dê-lī cŭ-cék bô ciŏng Nàng-gĭk-ciŭ hô-gê̤ṳng gì gèng-cūi-kṳ̆ téng gūi dâi-iòng diē-sié buŏng chók lì, biéng siàng dâ̤ 5 ciáh dâi-iòng, hô̤ lā̤ Nàng-bĭng-iòng.

Hāi gâe̤ng dâi-iòng tŭng-chĭng hāi-iòng. Dê-giù biēu-méng 71% gì miêng-cék sê hāi-iòng. Găk hāi-iòng dâi-dŏng, iòng gì miéng-cék ciéng 89%.

## Sṳ̆k-ngṳ̄
*Iòng-dŏng-diè, ô-lī-kó̤. (洋當池，霧裡去)

分類:Hāi