open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sék-nṳ̄-cô̤

**Sék-nṳ̄-cô̤** (室女座) iâ hô̤ lā̤ **Ék-nṳ̄-cô̤** (乙女座) sê Uòng-dô̤ Sĕk-nê Sĭng-cô̤ dâi-dŏng gì siŏh ciáh sĭng-cô̤, diŏh Săi-giāng-cô̤ gâe̤ng Tiĕng-bìng-cô̤ cĭ-găng.

## Gái káng
*Sék-nṳ̄-gṳ̆ng

分類:Sĭng-cô̤
Tiĕng-chéng-cô̤

**Tiĕng-chéng-cô̤** iâ hô̤ lā̤ **Tiĕng-bìng-cô̤** (天平座), sê Uòng-dô̤ Sĕk-nê Sĭng-cô̤ dâi-dŏng gì siŏh ciáh sĭng-cô̤, diŏh Ék-nṳ̄-cô̤ gâe̤ng Giék-giāng-cô̤ cĭ-găng.

## Gái káng
*Tiĕng-chéng-gṳ̆ng

分類:Sĭng-cô̤
Tiĕng-hiók-cô̤

**Tiĕng-hiók-cô̤** iâ hô̤ lā̤ **Giék-giāng-cô̤** (蠍囝座), sê Uòng-dô̤ Sĕk-nê Sĭng-cô̤ dâi-dŏng gì siŏh ciáh sĭng-cô̤, diŏh Tiĕng-bìng-cô̤ gâe̤ng Siâ-chiū-cô̤ cĭ-găng.

## Gái káng
*Tiĕng-hiók-gṳ̆ng

分類:Sĭng-cô̤
Ìng-mā-cô̤

**Ìng-mā-cô̤**, iâ hô̤ lā̤ **Siâ-chiū-cô̤** (射手座), sê Uòng-dô̤ Sĕk-nê Sĭng-cô̤ dâi-dŏng gì siŏh ciáh sĭng-cô̤, diŏh Giék-giāng-cô̤ gâe̤ng Săng-iòng-cô̤ cĭ-găng.

## Gái káng
*Ìng-mā-gṳ̆ng

分類:Sĭng-cô̤
Mò̤-giék-cô̤

**Mò̤-giék-cô̤** (摩羯座, 魔羯座), iâ hô̤ lā̤ **Săng-iòng-cô̤** (山羊座), sê Uòng-dô̤ Sĕk-nê Sĭng-cô̤ dâi-dŏng gì siŏh ciáh sĭng-cô̤, diŏh Siâ-chiū-cô̤ gâe̤ng Cūi-bìng-cô̤ cĭ-găng.

## Gái káng
*Mò̤-giék-gṳ̆ng

分類:Sĭng-cô̤
Gé̤ṳ-hâ̤-cô̤

**Gé̤ṳ-hâ̤-cô̤** iâ hô̤ lā̤ **Chiĕk-giāng-cô̤** (蟹囝座), sê Uòng-dô̤ Sĕk-nê Sĭng-cô̤ dâi-dŏng gì siŏh ciáh sĭng-cô̤, diŏh Sĕ̤ng-sĕng-cô̤ gâe̤ng Săi-giāng-cô̤ cĭ-găng.

## Gái káng
*Gé̤ṳ-hâ̤-gṳ̆ng

分類:Sĭng-cô̤
Sĕ̤ng-ngṳ̀-cô̤

**Sĕ̤ng-ngṳ̀-cô̤** (雙魚座) sê Uòng-dô̤ Sĕk-nê Sĭng-cô̤ dâi-dŏng gì siŏh ciáh sĭng-cô̤, diŏh Cūi-bìng-cô̤ gâe̤ng Iòng-gĕ̤ng-cô̤ cĭ-găng.

## Gái káng
*Sĕ̤ng-ngṳ̀-gṳ̆ng

分類:Sĭng-cô̤
Bō̤-bìng-cô̤

**Bō̤-bìng-cô̤** iâ hô̤ lā̤ **Cūi-bìng-cô̤** (水瓶座), sê Uòng-dô̤ Sĕk-nê Sĭng-cô̤ dâi-dŏng gì siŏh ciáh sĭng-cô̤, diŏh Săng-iòng-cô̤ gâe̤ng Sĕ̤ng-ngṳ̀-cô̤ cĭ-găng.

## Gái káng
*Bō̤-bìng-gṳ̆ng

分類:Sĭng-cô̤
Sĭng-buăng-chió

**Sĭng-buăng-chió** (星搬厝), hŏk-sŭk gà̤-dēng bô hô̤ lā̤ **Liù-sĭng** (流星), sê cī diŏh ṳ̄-dêu dâi-dŏng ông-dông gì liù-sĭng-tā̤ (bău-guák ṳ̄-dêu ŭ-dìng gâe̤ng gó-tā̤ ŭk-cék) diŏh ciék-gê̤ṳng sĭng-giù gì sèng-âu, ĭng-ôi sêu gáu sĭng-giù īng-lĭk, ké̤ṳk sĭng-giù ngék guó kó̤, diē hiā sĭng-giù gì dâi-ké-cèng diē-sié, gâe̤ng dâi-ké iòng-siĕu sāng-sĕng gì siŏh cṳ̄ng guŏng-siáng. 

## Gái káng
*Liù-sĭng-ṳ̄

分類:Tiĕng-ùng
Cék-tùi dông-ŭk

**Cék-tùi dông-ŭk** (脊椎動物) dó̤i siŏh lôi ô cék-tùi gì dông-ŭk gì tūng-chĭng.

分類:Cék-tùi dông-ŭk
Cék-tùi

**Cék-tùi** (脊椎) sê nè̤ng gâe̤ng cék-tùi dông-ŭk piăng lā̤ siŏh dèu ciĕ-tì sĭng-tā̤ gì iā dòng gì gáuk-gáuk.

分類:Sĕng-lī
Cék-só̤h dông-ŭk

**Cék-só̤h dông-ŭk** (脊索動物) sê dó̤i ô cék-só̤h gì dông-ŭk gì tūng-chĭng.

分類:Dông-ŭk
Cĭng-hŏk sĕng-ŭk

**Cĭng-hŏk sĕng-ŭk** (真核生物) sê dó̤i sá̤-bàu lā̤ ô sá̤-bàu-hŏk gì dăng-sá̤-bàu sĕng-ŭk gâe̤ng dŏ̤-sá̤-bàu sĕng-ŭk gì tūng-chĭng, bău-guák sū-iū gì dông-ŭk, sĭk-ŭk, cĭng-kṳ̄ng gâe̤ng gì-tă ô mŏk-mŏk bău lā̤ gì hók-căk ā-sá̤-bàu giék-gáiu gì sĕng-ŭk.

分類:Sĕng-ŭk
Sĭng-cô̤

**Sĭng-cô̤** (星座) sê cī tiĕng lā̤ siŏh gùng siŏh gùng hèng-sĭng gì cék-hăk.

Gĭng-dáng tiĕng-ùng-hŏk ciŏng tiĕng gà̤-dēng gì sĭng-sĭng buŏng siàng 88 ciáh sĭng-cô̤.

## Sĭng-cô̤ liĕk-biēu
*Siĕng-nṳ̄-cô̤
*Cék-dùng-cô̤
*Tiĕng-iéng-cô̤
*Bō̤-bìng-cô̤
*Tiĕng-ĭng-cô̤
*Tiĕng-dàng-cô̤
*Băh-iòng-cô̤
*Ngê̤ṳ-hŭ-cô̤
*Mŭk-hŭ-cô̤
*Dĕu-gê̤ṳ-cô̤
*Lṳ̆k-báu-cô̤
*Gé̤ṳ-hâ̤-cô̤
*Lăk-kēng-cô̤
*Duâi-kēng-cô̤
*Siēu-kēng-cô̤
*Mò̤-giék-cô̤
*Sùng-dā̤-cô̤
*Siĕng-hâiu-cô̤
*Buáng-ìng-mā-cô̤
*Siĕng-uòng-cô̤
*Gĭng-ngṳ̀-cô̤
*Iēng-dìng-cô̤
*Ièng-giĕ-cô̤
*Tiĕng-gák-cô̤
*Hâiu-huák-cô̤
*Nàng-miēng-cô̤
*Báe̤k-miēng-cô̤
*Ŭ-ă-cô̤
*Gé̤ṳ-ciók-cô̤
*Nàng-sĕk-cê-cô̤
*Tiĕng-ngò̤-cô̤
*Hāi-dòng-cô̤
*Giéng-ngṳ̀-cô̤
*Tiĕng-lṳ̀ng-cô̤
*Siēu-mā-cô̤
*Pŏ̤-gŏng-cô̤
*Tiĕng-lù-cô̤
*Sĕ̤ng-cṳ̄-cô̤
*Tiĕng-hŏk-cô̤
*Ū-siĕng-cô̤
*Sì-cṳ̆ng-cô̤
*Dòng-siè-cô̤
*Cūi-siè-cô̤
*Éng-dê-ăng-cô̤
*Hiók-hū-cô̤
*Sṳ̆-cṳ̄-cô̤
*Siēu-sṳ̆-cô̤
*Tiĕng-tó-cô̤
*Tiĕng-chéng-cô̤
*Chài-lòng-cô̤
*Tiĕng-mà-cô̤
*Tiĕng-kìng-cô̤
*Săng-áng-cô̤
*Hiēng-mì-giáng-cô̤
*Gì-lìng-cô̤
*Chŏng-sìng-cô̤
*Gṳ̄-chék-cô̤
*Nàng-gĭk-cô̤
*Siè-hŭ-cô̤
*Lăk-hô-cô̤
*Kūng-chiók-cô̤
*Buŏi-mā-cô̤
*Ĭng-siĕng-cô̤
*Hông-huòng-cô̤
*Huôi-gá-cô̤
*Sĕ̤ng-ngṳ̀-cô̤
*Nàng-ngṳ̀-cô̤
*Sùng-muōi-cô̤
*Lò̤-buàng-cô̤
*Uōng-gū-cô̤
*Tiĕng-ciéng-cô̤
*Ìng-mā-cô̤
*Tiĕng-hiók-cô̤
*Ngṳ̆k-hŭ-cô̤
*Dōng-bà̤-cô̤
*Gé̤ṳ-siè-cô̤
*Lĕ̤k-hŭng-ngì-cô̤
*Gĭng-ngù-cô̤
*Uông-uōng-giáng-cô̤
*Săng-gáe̤k-cô̤
*Nàng-săng-gáe̤k-cô̤
*Dô-giŏng-cô̤
*Duâi-hṳ̀ng-cô̤
*Siēu-hṳ̀ng-cô̤
*Sùng-pùng-cô̤
*Sék-nṳ̄-cô̤
*Buŏi-ngṳ̀-cô̤
*Hù-lì-cô̤

分類:Sĭng-cô̤
Céng-huá

**Céng-huá** (進化), iâ hô̤ lā̤ **iēng-huá** (演化), diŏh sĕng-ŭk-hŏk diē-sié sê cī cṳ̄ng-gùng diē-sié gì mì-diòng séng-câung diŏh sié-dâi cĭ găng gì biéng-huá.

Céng-huá-lâung có̤i cā sê Ĭng-guók kuŏ-hŏk-gă Charles Darwin tì-chók gì.

分類:Sĕng-ŭk
Gregor Mendel

**Gregor Mendel** (1822 n. 7 ng. 20 h. - 1884 n. 1 ng. 6 h.) sê Ó̤-dê-lé gì siŏh ciáh sĕng-ŭk-hŏk-gă. Ĭ sê có̤i cā huák-hiêng gĭ-ĭng gì nè̤ng, dó̤i sĕng-ŭk gì mì-diòng-hŏk góng-hióng iā duâi.

分類:Ó̤-dê-lé ìng-ŭk
Hiēng-mì-giáng

**Hiēng-mì-giáng** (顯微鏡) sê siŏh cṳ̄ng ciŏng-muòng dò̤ lì ché̤ṳ nâung gáu mĕ̤k-ciŭ káng mâ̤ diŏh gì nó̤h gì giáng.

Hiêng-dâi gì guŏng-hŏk hiēng-mì-giáng sê Hò̤-làng nè̤ng Antoni van Leeuwenhoek huák-mìng gì.

分類:Ŭk-lī
Antoni van Leeuwenhoek

**Antoni van Leeuwenhoek** (1632 n. 10 ng. 24 h. - 1723 n. 8 ng. 26 h.) sê Hò̤-làng gì siŏh ciáh kuŏ-hŏk-gă. Ĭ dó̤i hiēng-mì-giáng có̤ chók iā duâi gāi-cô̤, bêng-chiă kĕk huòi huák-hiêng lāu mì-sĕng-ŭk.

分類:Hò̤-làng ìng-ŭk
分類:Kuŏ-hŏk-gă
Mì-sĕng-ŭk

**Mì-sĕng-ŭk** (微生物) sê dó̤i sū-iū nâung gáu dĭk-ciék kĕk mĕ̤k-ciŭ káng mâ̤ diŏh hĕ̤k-ciā káng mâ̤ chĭng-chū gì sĕng-ŭk gì tūng-chĭng.

分類:Sĕng-ŭk
Ngái Ṳ̀-liŏk

Ngái Ṳ̀-liŏk (艾儒略; É-dâi-lé-ùng: Giulio Aleni; 1582 n. - 1649 n.) sê Tiĕng-cuō-gáu Iă-sŭ-huôi gì É-dâi-lé duòng-gáu-sê̤ṳ. Ĭ iù 1613 nièng kī gáh Dṳ̆ng-guók, dĕk-biék sê Hók-gióng duòng-gáu 36 nièng, dĭk-tàu gáu 1649 nièng sī ṳ̀ Iòng-bìng. Ĭ cĭng-tŭng dṳ̆ng-să̤ ùng-huá, ô Să̤-lài Kūng-cṳ̄ gì chĭng-hô̤.

分類:Cŭng-gáu
Tiĕng-ciō-gáu

**Tiĕng-ciō-gáu** (天主教) sê Gĭ-dók-gáu gì siŏh ciáh ciō-iéu gì pái-biék. Ĭ găk Hĭ-lăk-ngṳ̄ diē-sié hô̤ lō̤ , găk Lá-dĭng-ngṳ̄ diē-sié hô̤ lō̤ Catholicismus, dŭ sê ciòng sié-gái, ciòng-tā̤, hĕ̤k-ciā puō-sié gì é-sé̤ṳ. Tiĕng-ciō-gáu nguòng-ṳ̀ Gŭng-nguòng ék sié-gé gì cō̤-gĭ Gĭ-dók-gáu, hâiu-lài bók hŭng-liĕk ùi gūi-ciáh pái-biék. Găk Hók-ciŭ gâe̤ng cuòng Dṳ̆ng-guók, Tiĕng-ciō-gáu cuō-iéu sê cī Lò̤-mā-tiĕng-ciō-gáu, cê̤ṳ-sê ī Lò̤-mā gáu-cŭng ùi liāng-sêu gì gáu-pái. Hiêng-dâi Tiĕng-ciō-gáu sê sĕk-lĕ̤k sié-gé Mìng-dièu sèng-hâu iù Iă-sŭ-huôi gĭng Dṳ̆ng-guók dĕ̤ng-nàng buô diòng gáu cuòng Dṳ̆ng-guók, Hók-gióng sê Tiĕng-ciō-gáu găk Dṳ̆ng-guók dĕk-ká̤ diòng-bó̤ gì dê-kṳ̆. 

Dói-ùi Hók-ciŭ gâe̤ng Dṳ̆ng-guók bàng-siòng gōng gì Tiĕng-ciō-gáu, cék Lò̤-mā-tiĕng-ciō-gáu, chiāng chăng-giéng Lò̤-mā-tiĕng-ciō-gáu.

分類:Gĭ-dók-gáu
Iĕk Hióng-gŏ̤

**Iĕk Hióng-gŏ̤** (葉向高, ), Mìng-dièu Hók-gióng Hók-ciŭ-hū Hók-chiăng-gâing nè̤ng. Ĭ găh Mìng-dièu Uâng-lĭk (萬曆), Tiĕng-kī (天啟) nièng-găng lâng huòi (1607-1614, 1621-1624) dăng-êng nô̤i-gó̤h siū-hū, sê ô-miàng gì Dŭng-lìng-dōng ìng. Hâiu ĭng gâe̤ng duâi tái-găng Ngôi Dṳ̆ng-hièng (魏忠賢) màu-dōng, sṳ̀-cék huàng-hiŏng. Hók-ciŭ Ciŏ-ciē-huŏng ô ĭ gì gó-gṳ̆.

分類:Hók-ciŭ-nè̤ng
Johann Sebastian Bach

**Johann Sebastian Bach** (Dáik-ngṳ̄: Johann Sebastian Bach, ) sê Baroque sì-gĭ ô-miàng gì Dáik-guók cáuk-ké̤ṳk-gă, să̤-huŏng ĭng-ngŏk-sṳ̄ siông có̤i dé̤ṳng-iéu gì ìng-ŭk cĭ-ék, ké̤ṳk nè̤ng cŏng-chĭng ùi ĭng-ngŏk-cĭ-hô.

## Sĕng-bìng
Bach 1685 nièng 3 nguŏk 31 nĭk chók-sĕng ṳ̀ Dáik-guók dṳ̆ng-buô Eisenach siàng diē gì siŏh ciáh ĭng-ngŏk sié-gă, ĭ nòng-bâ gâe̤ng gă-cé̤ṳk dŭ-sê ĭng-ngŏk-gă. Bach sĕk huói mò̤ lāu bâ-nà̤, iù ĭ gŏ̤ ciéu-gó gáu-ṳ̆k. Ĭ cê̤ṳ-éu găk hŏk-hâu cô kăi-sṳ̄ hŏk-sĭk cŭng-gáu gâe̤ng ĭng-ngŏk, béng sìng-ùi lāu siŏh ciáh Sĭng-gáu Lô-dáik-cŭng gì séng-dù. Iù hŏk-hâu bék-ngiĕk hâiu, ĭ sĕng-hâiu gáu Weimar, Köthen, Leipzig dēng-dēng dê-huŏng gì gáu-dòng gâe̤ng gṳ̆ng-dìng cṳ̀ng-sê̤ṳ iēng-cáiu gâe̤ng cáuk-ké̤ṳk gì gĕ̤ng-cáuk. 1707 nièng, ĭ gâe̤ng biēu-tsí Maria giék-huŏng, 1720 nièng Maria sī hâiu, ĭ bók gâe̤ng Anna giék-huŏng. Bach tūng-gâe̤ng ô 20 ciáh giāng. 1750 nièng 7 nguŏk 28 nĭk, Bach sī diŏh Dáik-guók Leipzig.

## Ĭng-ngŏk Cháung-cáuk
Bach ĭ-sĕng dé-lĭk ṳ̀ ĭng-ngŏk cháung-cáuk, siā chók hàng-gái gáuk-cṳ̄ng hìng-sék gì cáuk-pīng chiĕu-guó 1000 buô. Găk ĭ sī hâiu, gáu lāu 19 sié-gé, Dáik-guók cáuk-ké̤ṳk-gă Felix Mendelssohn dṳ̀ng-sĭng tŭi-guōng lāu Bach gì ĭng-ngŏk, có̤i-cṳ̆ng hāu ĭ ô lāu gĭng-dáng găk ĭng-ngŏk-sṳ̄ siông gì dê-ôi.

分類:Dáik-guók ìng-ŭk
分類:Ĭng-ngŏk-gă
Mŏ̤-mŏ̤

**Mŏ̤-mŏ̤** (饃饃), iâ hô̤ lā̤ **màng-tàu** (饅頭), sê siŏh cṳ̄ng sĭk-ŭk.

分類:īng-sĭk
Bī-dáik

**Báe̤k-dŏ̤-lṳ̆k** (伯多祿), bók hô̤ lō̤ Báe̤k-dŏk (伯鐸), găk Gĭ-dók-gáu Sĭng-gáu dăng-dŏng hô̤ lō̤ **Bī-dáik** (彼得), sê Ià-sŭ gì sĕk-nê sé̤ṳ-dù cĭ-ék. Lò̤-mā Tiĕng-ciō-gáu nêng-ùi Báe̤k-dŏ̤-lṳ̆k sê dâ̤ ék ciáh ciō-gáu.

分類:Ìng-ŭk
分類:Gĭ-dók-gáu
分類:Gáu-huòng
Justin Bieber

**Justin Drew Bieber** (1994 n. 3 ng. 1 h. - ) sê Gă-nā-dâi gì siŏh ciáh gŏ̤-chiū.

分類:Gŏ̤-chiū
Ayman al-Zawahiri

**Ayman Mohammed Rabie al-Zawahiri** () sê Ĭ-sṳ̆-làng-gáu cŭ-cék al-Qaeda gì dâ̤ 2 êng liāng-dô̤-ìng.

分類:Ăi-gĭk ìng-ŭk
分類:Saudi Ā-lá-báik ìng-ŭk
Gēng Gié-mâiu

**Gēng Gié-mâiu** (耿繼茂, ? - 1671 n.) sê Muāng-chĭng sèng-âu gì dâ̤ 2 dâi gì Cêng-nàng-uòng (靖南王), ĭ sê dâ̤ 1 dâi Cêng-nàng-uòng Gēng Dê̤ṳng-mìng gì giāng.

分類:Gū-dâi Dṳ̆ng-guók ìng-ŭk
分類:Hók-ciŭ-nè̤ng
分類:Sáng Gēng
閩東

**閩東**是蜀隻地理概念，指中國福建省其東部其地方。有其時候是指福州共寧德兩隻，有其時候只指寧德，無包括福州。

## 再看
*閩東語
*福州十邑

分類:閩東
Tanaka Hisashige

) sê Edo Sì-dâi () gì siŏh ciáh huák-mìng-gă. Ĭ sê Toshiba () gì cháung-sṳ̄-ìng.

分類:Nĭk-buōng ìng-ŭk
Dâi-gŏng Gióng-săng-lòng

**Duâi-gŏng Gióng-săng-lòng** (Nĭk-buōng-ngṳ̄: ,1935 n. 1 ng. 31 h. - ) sê Nĭk-buōng gì siŏh ciáh siēu-siók-gă. Ĭ găk 1994 nièng dáik gáu Nobel Ùng-hŏk Ciōng (諾貝爾文學獎).

分類:Nĭk-buōng ìng-ŭk
Hentaigana

**Hentaigana**(Nĭk-buōng-ngṳ̄: ), iâ hô̤ lā̤ **Itaigana**(Nĭk-buōng-ngṳ̄:), sê Hiragana(平仮名) gì siŏh cṳ̄ng cṳ̆-huák(書法) huŏng-sék.

分類:Nĭk-buōng
分類:Ùng-cê
Duang

***Duang*** (tĕ̤k: *duăng*, Háng-ngṳ̄ Pĭng-ĭng&#x3A; *<span lang="zh-Latn-pinyin">duāng</span>*; Ció-ĭng Hù-hô̤&#x3A; ㄉㄨㄤ) sê siŏh ciáh Dṳ̆ng-guók gì uōng-cié-uōng-lô sṳ̀-ngṳ̄. Ciā sṳ̀ sê téng Hiŏng-gē̤ng mìng-sĭng Sìng-lṳ̀ng (成龍) gì „bá-uòng sā̤-huák-cūi“ (霸王洗髮水) guōng-gó̤ diē-sié lì gì, dò̤ lì hìng-ṳ̀ng siŏh ciáh dâe̤ng-cáuk gì dĕk-háu puói-ĭng, cī siŏh hâ céu dăk gáu gì dĕk-sṳ̀ háu-guō.

分類:Ùng-huá
8 nguŏk 23 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
***[[1839 nièng]]**: Ĭng-guók ciéng-līng **[[Hiŏng-gē̤ng]]** (Ă-piéng Ciéng-cĕng gì siŏh buô-hông).
* **[[1884 nièng]]**: Huák-sĕng **[[Mā-gĕ̤ng Hāi-ciéng]]**, Huák-guók hāi-gŭng páh Mā-muōi (Dṳ̆ng-huák Ciéng-cĕng gì siŏh buô-hông).
* **[[1958 nièng]]**: **[[823 páu-ciéng]]**, Dṳ̆ng-guók Ìng-mìng Gāi-huóng-gŭng sāi páu-dâng kó̤ páh Gĭng-muòng.
* **[[2011 nièng]]**: Libya dṳ̆k-cài-ciā **[[Muammar Gaddafi]]** ké̤ṳk nè̤ng dṳ̆k lŏk-tài.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:8 nguŏk
8 nguŏk 18 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1645 nièng]]**: Nàng-mìng gì **[[Lè̤ng-ū Huòng-dá̤]] Ciŏ Ṳ̆k-gióng** diŏh Hók-ciŭ dĕng-gĭ.
* **[[1683 nièng]]**:  Muāng-chĭng gì ciŏng-gŭng Siĕ Lâung páh giâ **[[Dài-uăng]]**, Dài-uăng guók-uòng Dâng Káik-sōng tàu-hòng.
* **[[1868 nièng]]**: Huák-guók tiĕng-ùng-hŏk-gă Pierre Janssen dó̤i nĭk-siăh guŏng-puō ngiēng-géu gì sèng-âu huák-hiêng **[[Hâi Nguòng-só]] (He)**. 
* **[[1966 nièng]]**: Mò̤ Dĕk-dŭng diŏh Tiĕng-ăng-muòng siàng-làu gà̤-dēng tàu huòi giēng-iók lì Báe̤k-gĭng „**[[Dâi-ché̤ṳng-lièng]]**“ gì è̤ng-ôi-bĭng.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:8 nguŏk
8 nguŏk 19 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
***[[1866 nièng]]**: **[[Hók-ciŭ Sùng-céng-guŏk]]** diŏh Hók-ciŭ gì Mā-muōi sìng-lĭk. Cuòi sê Dṳ̆ng-guók tàu ciáh hiêng-dâi cô̤-sùng gì gĕ̤ng-chiōng.
***[[1942 nièng]]**:  Nà̤-cuôi Dáik-guók gì buô-dôi kăi-sṳ̄ páh Sŭ-lièng gì **[[Stalingrad Céng-ĭk|siàng-chê Stalingrad]]** (gīng-dáng Ngò̤-lò̤-sṳ̆ gì Volgograd).
***[[1948 nièng]]**: Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng Ciōng Gái-sĭk giĕ-dêng báh-sáng diŏh sāi **[[gĭng-nguòng-guòng]]**, géng-cī sāi uòng-gĭng, báh-ngṳ̀ng gâe̤ng nguôi-bê.
***[[1978 nièng]]**: Dṳ̆ng-guók chṳ̄-siĕu **[[è̤ng-ôi-bĭng]]** cī siŏh lôi cū-cék.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:8 nguŏk
8 nguŏk 16 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1378 nièng]]**:**[[Hùng-hĭ Huòng-dá̤]] Ciŏ Gŏ̤-chié** sĕng̤.
* **[[1945 nièng]]**:Muāng-ciŭ-guók gì huòng-dá̤ **[[Puō-ngì]]** ké̤ṳk Sŭ-lièng nè̤ng niăh kó̤.
* **[[1945 nièng]]**:Nĭk-buōng gì Kŭng-ìng **[[Ōnishi Takijirō]]** sī.
* **[[1960 nièng]]**:Cyprus dŭk-lĭk.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:8 nguŏk
8 nguŏk 17 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
***[[1307 nièng]]**: Nguòng Sié-cū Kublai ké̤ṳk **[[Kūng-cṳ̄]]** gì hŭng-hô̤ gă „Dâi-sìng“ lâng cê, hô̤ lā̤ „Dâi-sìng Cé-séng Ùng-sŏng-uòng“.
* **[[1949 nièng]]**:  Dṳ̆ng-guók Ìng-mìng Gāi-huóng-gŭng iù Uâng-sêu-giò (cêu sê gīng-dáng gì Gāi-huóng-dâi-giò) **páh diē [[Hók-ciŭ|Hók-ciŭ-siàng]]**. Gāu-muōi-lāu cī siŏh nĭk ké̤ṳk Hók-ciŭ-chê Ìng-mìng Céng-hŭ dêng có̤ „Hók-ciŭ Gāi-huóng-nĭk“.
* **[[1998 nièng]]**: Mī-guók cūng-tūng Bill Clinton găk diêng-sê gà̤-dēng sìng-nêng cê-gă gâe̤ng **[[Monica Lewinsky]]** ô „bók-céng-dŏng guăng-hiê“.
***[[2008 nièng]]**: Mī-guók ông-dông-uòng **[[Michael Phelps]]** găk Báe̤k-gīng Ó̤-ông-huôi gì nàng-gái 4×100 mī hông-hăk-êng ciék-lĭk-suói bô cháung-cô̤ sĭng gì gé-lṳ̆k, dū-liāng dáik gáu 8 miâng gĭng-bà̤. Ciā gé-lṳ̆k gáu hiêng-câi gó mò̤ nè̤ng â̤ chiĕu-guó.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:8 nguŏk
8 nguŏk

**8 nguŏk** sê Gregorius Lĭk-huák nièng diē-sié gì dâ̤ 8 ciáh nguŏk. Cī ciáh nguŏk sê duâi-nguŏk, dŭ-liāng ô 31 gĕ̤ng.

分類:8 nguŏk
9 nguŏk

**9 nguŏk** sê Gregorius Lĭk-huák nièng diē-sié gì dâ̤ 9 ciáh nguŏk. Cī ciáh nguŏk sê siēu-nguŏk, dŭ-liāng ô 30 gĕ̤ng.

分類:9 nguŏk
8 nguŏk 1 hô̤

## Cáik-nĭk
*Dṳ̆ng-guók: Dṳ̆ng-guók Ìng-mìng Gāi-huóng-gŭng gì gióng-gŭng-cáik.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:8 nguŏk
2 nguŏk

**2 nguŏk** sê Gregorius Lĭk-huák nièng diē-sié gì dâ̤ 2 ciáh nguŏk. Ciā nguŏk sê siēu-nguŏk, diŏh bìng-nièng gì sèng-âu dŭ-liāng ô 28 gĕ̤ng, diŏh nông-nièng gì sèng-âu dŭ-liāng ô 29 gĕ̤ng.

分類:2 nguŏk
2 nguŏk 6 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
*2012 nièng: Dṳ̆ng-guók gì guăng-lièu Uòng Lĭk-gŭng cāu kó̤ diŏh Tṳ̀ng-kéng gì Mī-guók liāng-sê̤ṳ-guāng (Uòng Lĭk-gŭng Sê̤ṳ-giông).

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:2 nguŏk
2 nguŏk 8 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
*1948 nièng: Dièu-siēng Ìng-mìng-gŭng sìng-lĭk.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:2 nguŏk
2 nguŏk 11 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* 1979 nièng: Ĭ-lāng Ĭ-sṳ̆-làng Gáik-mêng
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:2 nguŏk
2 nguŏk 13 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
*1258 nièng: Ă-lá-báik Dá̤-guók ké̤ṳk Mūng-gū Dá̤-guók miĕk-uòng. 
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:2 nguŏk
2 nguŏk 19 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
*1997 nièng: Dâing Siēu-bìng (1904 nièng chók-sié)

分類:2 nguŏk
2 nguŏk 20 hô̤

## Cáik-nĭk
*Lièng-hăk-guók: sié-gái siâ-huôi gŭng-céng nĭk
## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:2 nguŏk
2 nguŏk 24 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
*1582 nièng: Gáu-cŭng Gregorius 13-sié huák-buó Gregorius Lĭk-huák.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:2 nguŏk
2 nguŏk 17 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
*1616 nièng: Nū-ī-hăk-cà̤ gióng-lĭk Hâiu-gĭng.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:2 nguŏk
2 nguŏk 27 hô̤

## Cáik-nĭk
*Dominica Gê̤ṳng-huò-guók: dŭk-lĭk-nĭk
## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:2 nguŏk
2 nguŏk 28 hô̤

## Cáik-nĭk
*Dài-uăng: Huò-bìng Gé-niêng Nĭk
## Duâi dâi
*1947 nièng: Nê-nê-báik Sê̤ṳ-giông
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:2 nguŏk
9 nguŏk 1 hô̤

## Cáik-nĭk
***[[Dài-uăng]]**: Gé-ciā-cáik
## Duâi dâi
***[[1649 nièng]]**: **[[Tū-mŭk-bō̤ cī biéng]]**: Mìng-dièu buô-dôi diŏh Tū-mŭk-bō̤ ciòng-gŭng hók-mŭk, huòng-dá̤ Mìng Ĭng-cŭng ké̤ṳk Mùng-gū-bĭng niăh kó̤.
***[[1939 nièng]]**:  Nazi Dáik-guók săng-mŭk-siŏh-sì puái buô-dôi kó̤ páh Pŏ̤-làng, ciā sê̤ṳ-giông â̤ dé̤ṳng sáung **[[Dâ̤ 2 ché̤ṳ Sié-gái Dâi-ciéng]]** kăi-sṳ̄ gì biĕu-cé.
***[[1969 nièng]]**: Libya guók-uòng Idris 1-sié ké̤ṳk gŭng-guăng **[[Muammar Gaddafi]]** dṳ̆k lŏk-dài.
***[[2003 nièng]]**: Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (Dài-uăng) găk hô-ciéu piăng-âu gă diē Ĭng-ùng „TAIWAN“ ciā sṳ̀.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:9 nguŏk
Dalai Lama 14-sié

**Dalai Lama 14-sié** (), huák-miàng hô̤ lā̤ **Tenzin Gyatso** (Câung-ngṳ̄: ), sê Câung-diòng hŭk-gáu Gelug-puái gì dâ̤ 14 sié Dalai Lama, iâ sê hiêng-câi gì Dalai Lama, diŏh 1940 nièng dĕng-gĭ. Ĭ sê Să̤-câung dŭk-lĭk ông-dông gì cĭng-sìng liāng-dô̤-ìng, diŏh 1989 nièng dáik gáu Nobel Huò-bìng Ciōng.

分類:Ìng-ŭk
Dalai Lama

**Dalai Lama** (câung-ngṳ̄: ), ĭng-ĭk **Dăk-lâi Lá-mà** (達賴喇嘛), sê Câung-diòng Hŭk-gáu (藏傳佛教) Gelug-puái diē-sié diōng-sié diòng-sìng (轉世傳承) gì hù-siông (和尚), sê Guăng-ĭng Bù-sák (觀音菩薩) gì huá-sĭng (化身). 

分類:Hŭk-gáu
Panchen Lama

**Panchen Lama** (câung-ngṳ̄: ), ĭng-ĭk **Băng-sièng Lá-mà**(班禪喇嘛), sê Câung-diòng hŭk-gáu(藏傳佛教) Gelug-puái(格魯派) diē-sié diōng-sié diòng-sìng(轉世傳承) gì hù-siông(和尚), sê Ŏ̤-mì-tò̤-hŭk(阿彌陀佛) gì huá-sĭng(化身). 

分類:hŭk-gáu
Mikhail Gorbachev

**Mikhail Sergeyevich Gorbachev** (, ) sê Sŭ-lièng có̤i hâiu siŏh ciáh có̤i gŏ̤ liāng-dô̤-ìng. Ĭ diŏh 1990 nièng dáik gáu Nobel Huò-bìng Ciōng.

分類:Sŭ-lièng ìng-ŭk
分類:Céng-dê-gă
2015 nièng

## Duâi dâi
*6 nguŏk 11 hô̤: Ciŭ Īng-kŏng ké̤ṳk Dṳ̆ng-guók huák-iêng niăh lā̤ puáng ù-gĭ-dù-hìng.
*7 nguŏk 20 hô̤: Lêng Gié-hĕk ké̤ṳk Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng kăi-dṳ̀ dŏng-gék, lĭk-áng sīng-că.
*7 nguŏk 30 hô̤: Guóh Báik-hṳ̀ng ké̤ṳk Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng kăi-dṳ̀ dŏng-gék, lĭk-áng sīng-că.
*8 nguŏk 12 hô̤: Tiĕng-cĭng dĕk duâi gì huák-sĕng báuk-cá sê̤ṳ-gó.

## Chók-sié

## Guó-sié
*3 nguŏk 15 hô̤: Sṳ̀ Cài-hâiu (1943 nièng chók-sié)
*7 nguŏk 15 hô̤: Uâng Lī (1916 nièng chók-sié)
## Nĭk-cī-dăng

分類:2015 nièng
2010 nièng-dâi

**2010 nièng-dâi** téng 2010 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 2019 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.

## Duâi dâi

分類:2010 nièng-dâi
21 sié-gī

**21 sié-gī** sê cī téng 2001 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 2100 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók gì siŏh ciáh sié-gī.

## Duâi dâi

分類:21 sié-gī
7 nguŏk 20 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi

*2015 nièng: Lêng Gié-hĕk ké̤ṳk Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng kăi-dṳ̀ dŏng-gék, lĭk-áng sīng-că.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:7 nguŏk
6 nguŏk 11 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi

*2015 nièng: Ciŭ Īng-kŏng ké̤ṳk Dṳ̆ng-guók huák-iêng niăh lā̤ puáng ù-gĭ-dù-hìng.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:6 nguŏk
7 nguŏk 15 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
*2015 nièng: Uâng Lī, Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng gì liāng-dô̤-ìng. (1916 nièng chók-sié)

分類:7 nguŏk
3 nguŏk 15 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi

## Chók-sié
*1638 nièng: Sông-dê Huòng-dá̤, Muāng-chĭng gì huòng-dá̤. (1661 nièng chók-sié)

## Guó-sié
*2015 nièng: Sṳ̀ Cài-hâiu, Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng gì liāng-dô̤-ìng. (1943 nièng chók-sié)

分類:3 nguŏk
10 nguŏk 1 hô̤

## Cáik-nĭk
*Dṳ̆ng-guók: guók-kéng

## Duâi dâi
* **[[Sèng 331 nièng]]**: Macedonia guók-uòng Alexandros 3-sié diŏh **[[Gaugamela ciéng-ĭk|Gaugamela]]** páh iàng Pŏ̤-sṳ̆ gì Darius 3-sié.
* **[[1367 nièng]]**: **[[Ciŏ Nguòng-ciŏng]]** páh giâ Sŭ-ciŭ, ciŏng Diŏng Sê̤ṳ-sìng miĕk lâi.
* **[[1946 nièng]]**: Mèng-gŭng găk **[[Nuremberg]]** sīng-puáng Nazi Dáik-guók gì liāng-dô̤-ìng.
* **[[1949 nièng]]**: Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng gì liāng-dô̤-ìng Mò̤ Dĕk-dŭng găk Báe̤k-gĭng Tiĕng-ăng-muòng Siàng-làu gà̤-dēng sŏng-buó **sìng-lĭk [[Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók]]**.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 10 hô̤

## Cáik-nĭk
* Dài-uăng: guók-kéng

## Duâi dâi
* **[[1911 nièng]]**: Dṳ̆ng-guók Dùng-mèng-huôi **găk [[Ū-chiŏng]] huák-dông [[Ū-chiŏng Kī-ngiê|kī-ngiê]]**, có̤i cṳ̆ng tŭi-huăng Muāng-chĭng céng-hū. Gáu-muōi-lāu cī nĭk ké̤ṳk Dṳ̆ng-huà Mìng-guók diâng có̤ guók-kéng-nĭk.
* **[[1913 nièng]]**: **[[Panama Ông-ò̤]]** kī hō̤.
* **[[1934 nièng]]**: Găk Suôi-gĭng gì Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng ké̤ṳk guók-mìng céng-hū páh suŏ, kăi-sṳ̄ cāu bék-duái kó̤ (ciā dâi-gié ké̤ṳk Gê̤ṳng-sāng-dōng hô̤ lā̤ **„[[Diòng-cĭng]]“**).
* **[[1945 nièng]]**: **[[Dièu-siēng Lò̤-dông-dōng]] Dṳ̆ng-iŏng cŭ-cék ūi-uòng-huôi** sìng-lĭk.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
12 nguŏk 1 hô̤

## Cáik-nĭk
*Sié-gái Ái-cṳ̄-bâng Nĭk (téng 1988 nièng kī)
## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:12 nguŏk
7 nguŏk 1 hô̤

## Cáik-nĭk
*Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng gì gióng-dōng-cáik
*Hiŏng-gē̤ng hùi-gŭi gé-niêng-nĭk
## Duâi dâi
*1997 nièng: Ĭng-guók ciŏng Hiŏng-gē̤ng gì ciō-guòng iè-gău ké̤ṳk Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:7 nguŏk
7 nguŏk 4 hô̤

## Cáik-nĭk
*Mī-guók: dŭk-lĭk gé-niêng-nĭk
## Duâi dâi
*1776 nièng: Ĭng-guók diŏh Báe̤k Mī-ciŭ gì 13 ciáh ciŭ sĭk-mìng-dê gì dâi-biēu diŏh Philadelphia tŭng-guó «dŭk-lĭk sŏng-ngiòng», sŏng-buó Mī-guók dŭk-lĭk.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:7 nguŏk
2014 nièng

## Duâi dâi
*12 nguŏk 5 hô̤: Ciŭ Īng-kŏng ké̤ṳk Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng kăi-dṳ̀ dŏng-gék, lĭk-áng sīng-că.

## Chók-sié

## Guó-sié
## Nĭk-cī-dăng

分類:2014 nièng
12 nguŏk 25 hô̤

## Cáik-nĭk
*séng-dáng-cáik (iâ hô̤ lā̤ Ià-dáng-cáik): Gĭ-dók-gáu gì dâe̤ng-iéu cáik-nĭk.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:12 nguŏk
Nông-nièng

**Nông-nièng** (閏年) sê cī bī puō-tŭng gì nièng (bìng-nièng) dòng chók siŏh dâung sì-găng gì nièng-hông, diŏh gáuk cṳ̄ng gì lĭk-huák diē-sié dŭ ô, mŭk-dék sê mì-buō nièng giĕ-dêng gì gī-nièng gâe̤ng dê-giù gŭng-diōng sāng-sĕng gì chă-é.

分類:Nièng
分類:Lĭk-huák
6 nguŏk 4 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1644 nièng]]**: Lī Cê̤ṳ-sìng ké̤ṳk Ngù Săng-gié gâe̤ng **[[Muāng-chĭng]]** gì buô-dŏi dṳ̆k chók Báe̤k-gĭng.
* **[[1839 nièng]]**:  **[[Huòng-gū-dòng Sê̤ṳ-giông]]**: Dṳ̆ng-guók Hông-hiê gŭng-huăk Diŏng Cáuk-lìng diŏh Sīng-iòng gì Huòng-gū-dòng ké̤ṳk Nĭk-buōng Guăng-dĕ̤ng-gŭng siā cá-dâng cá sī.
* **[[1942 nièng]]**: **[[Dṳ̆ng-dù-dō̤ Hāi-ciéng]]**: Nĭk-buōng puái hāi-gŭng kó̤ páh Mī-guók gì Dṳ̆ng-dù-dō̤.
* **[[1989 nièng]]**: **[[Lĕ̤k-sé Sê̤ṳ-giông|6 4 Sê̤ṳ-giông]]**: Dṳ̆ng-guók Ìng-mìng Gāi-huóng-gŭng gì tāng-káik kŭi gáu Tiĕng-ăng-muòng Guōng-diòng, ciŏng diŏh hŭ-uái káung-ngiê sê-ŭi gì nè̤ng ciòng-buô dṳ̆k kó̤.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:6 nguŏk
10 nguŏk 2 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1187 nièng]]**: Ăi-gĭk gì guók-uòng **[[Saladin]]** páh giâ ké̤ṳk Sĕk-cê-gŭng ciéng kó̤ 88 nièng gì Ià-lô-sák-lēng.
* **[[1628 nièng]]**: Mìng-dièu có̤i hâiu siŏh ciáh huòng-dá̤ **[[Cùng-dĭng Huòng-dá̤]]** dĕng-gĭ.
* **[[1925 nièng]]**: Ĭng-guók nè̤ng John Logie Baird huák-mìng tàu gá **[[diêng-sê]]**.
* **[[1941 nièng]]**: Nazi Dáik-guók gì buô-dôi páh gáu Sŭ-lièng gì **[[Mŏ̤h-sṳ̆-kuŏ]]**.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 3 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1363 nièng]]**: Ciŏ Nguòng-ciŏng gâe̤ng Dìng Iū-liông diŏh **[[Bŏ̤-iòng-hù]]** duâi ciéng, có̤i cṳ̆ng ciŏng ĭ miĕk lâi.
* **[[1942 nièng]]**: Nazi Dáik-guók huák-siâ sié-gái gà̤-dēng tàu ciáh dâng-dô̤ dô̤-dâng **V-2 huōi-ciéng**.
* **[[1949 nièng]]**: Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gâe̤ng **[[Sŭ-lièng]]** gióng-lĭk ngôi-gău guăng-hiê.
* **[[1990 nièng]]**: Dáik-guók ciáng-sék tūng-ék, sáng siâ-huôi-ciō-ngiê gì **[[Dáik-é-cié Mìng-ciō Gê̤ṳng-huò-guók]]** miĕk-uòng.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 4 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[23 nièng]]**: Lṳ̆k-lìng-gŭng **páh giâ [[Diòng-ăng]]**, ciŏng huòng-dá̤ Uòng Māng tài-sī.
* **[[1929 nièng]]**: Mī-guók gū-chê duâi **bĕng-buàng**.
* **[[1957 nièng]]**: Sŭ-lièng gì **[[Sputnik 1]]** huák-siâ sìng-gŭng, cuòi sê tàu ciáh diē dê-giù gūi-dô̤ gì ìng-cô̤ ôi-sĭng.
* **[[1993 nièng]]**: Ngò̤-lò̤-sṳ̆ gì cūng-tūng Boris Yeltsin sāi tāng-káik kó̤ páh ngiê-huôi duâi-làu, bék có̤i gŏ̤ Sŭ-mì-ăi ciō-sĭk Ruslan Khasbulatov giàng chók lì dàu-hòng. Cuòi cêu sê **[[Mŏ̤h-sṳ̆-kuŏ Sĕk-nguŏk Sê̤ṳ-giông]]**.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 5 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1789 nièng]]**: Iā sâ̤ Huák-guók Bă-là̤ gì nṳ̄-gái diŏh **[[Versailles]] duâi iù-hèng**, káung-ngiê ŭk-gá guó gèng, siăh gì miêng-bău guó ciēu (Huák-guók Dâi-gáik-mêng gì siŏh buô-hông).
* **[[1938 nièng]]**: Nazi Dáik-guók buô-dôi ciék-siĕu Ciĕk-káik gì **[[Sudetenland]]**.
* **[[1989 nièng]]**: Să̤-câung liù-uòng céng-hū gì liāng-dô̤-ìng **[[Dalai Lama 14-sié]]** dáik gáu Nobel Huò-bìng-ciōng.
* **[[1991 nièng]]**: Hŭng-làng gì diêng-nō̤ gĕ̤ng-tiàng-sṳ̆ Linus Torvalds huák-buó **[[Linux]]** gì tàu ciáh bēng-buōng.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 6 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1928 nièng]]**: **[[Ciōng Gái-sĭk]]** dŏng-sŏng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók gì guók-mìng céng-hū ciō-sĭk.
* **[[1930 nièng]]**: **[[Dṳ̆ng-nguòng Dâi-ciéng]]**, Ngièng Sék-săng gì céng-hū dó̤-tài.
* **[[1973 nièng]]**: Ăi-gĭk gâe̤ng Syria cà̤ puái buô-dôi kó̤ páh Ī-sáik-liĕk, **[[Dâ̤ 4 ché̤ṳ Dṳ̆ng-dĕ̤ng Ciéng-cĕng]]** báuk-huák.
* **[[1976 nièng]]**: Huà Guók-hŭng gó̤ nè̤ng kó̤ niăh Gŏng Chĭng, Diŏng Chŭng-giò, Uòng Hùng-ùng, Ièu Ùng-nguòng 4 ciáh nè̤ng (ciā 4 ciáh ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ 4 nè̤ng bŏng), Dṳ̆ng-guók gì **[[Ùng-huá Dâi-gáik-mêng]] ciék-sók**.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 7 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1849 nièng]]**: Mī-guók cáuk-gă **[[Edgar Allan Poe]]** diŏh Maryland Baltimore gì siŏh ciáh ĭ-dêng diē-sié bâng-sī.
* **[[1936 nièng]]**: Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng gì È̤ng 1, È̤ng 2, È̤ng 4 săng ciáh huŏng-miêng-gŭng diŏh Găng-sé̤ṳk gì Huôi-nìng huôi-hăk, **„[[Diòng-cĭng]]“ ciék-sók**.
* **[[1949 nièng]]**: **[[Dáik-é-cié Mìng-ciō Gê̤ṳng-huò-guók]]** găk Sŭ-lièng gì bō̤-hô giâ diŏh Dĕ̤ng Báik-lìng sìng-lĭk, ciā guók-gă ék-buāng ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ „Dĕ̤ng-dáik“.
* **[[1976 nièng]]**: **[[Huà Guók-hŭng]]** ciék-tá̤ Mò̤ Dĕk-dŭng, có̤ Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng Dṳ̆ng-iŏng Ūi-uòng-huôi gì ciō-sĭk.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 8 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1813 nièng]]**: Tiĕng-lī-gáu gì liāng-dô̤-ìng Lìng Chĭng dái bĭng kó̤ **páh [[Báe̤k-gĭng]] gì [[Ciē-géng-siàng|huòng-gṳ̆ng]]**, Muāng-chĭng gì huòng-cṳ̄ Mièng-nìng dái bĭng huăng-káung, có̤i-cṳ̆ng ciŏng Lìng Chĭng siŏh dêng nè̤ng niăh kī lì.
* **[[1895 nièng]]**: Dièu-siēng gì **[[Mìng-sìng Huòng-hâiu]]** ké̤ṳk Nĭk-buōng gŭng-sṳ̆ Miura Gorō áng-sák.
* **[[1967 nièng]]**: Chók-miàng gì Marx Ciō-ngiê-ciā **[[Che Guevara]]** ké̤ṳk Bolivia céng-hū-gŭng niăh lā̤ tài lâi.
* **[[2010 nièng]]**: Dṳ̆ng-guók nè̤ng **[[Làu Hiēu-pŏ̤]]** dáik gáu Nobel Huò-bìng-ciōng.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 9 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[768 nièng]]**: Frank-nè̤ng gì guók-uòng **[[Charlemagne]]** dĕng-gĭ.
* **[[1446 nièng]]**: Dièu-siēng gì Sié-cŭng Dâi-uòng sŏng-buó huák-mìng **[[Dièu-siēng-cê|ngiêng-ùng]] cê-mō̤-biēu**. Gĭng-dáng gì Dièu-siēng-ngṳ̄ duâi buô-hông sê kĕk ciā ngiêng-ùng siā gì.
* **[[1740 nièng]]**: Éng-nà̤ gì Dṳ̆ng-guók nè̤ng huák-dông kī-ngiê, ké̤ṳk Hò̤-làng sĭk-mìng céng-hū déng-ák, **diŏh È̤ng-kă̤ tài sī 1 uâng nè̤ng**. Muāng-chĭng huòng-dá̤ tiăng-gōng ī-hâiu mò̤ chiŏh mò̤ sê̤ṳ.
* **[[2006 nièng]]**: Mī-guók gì Google gŭng-sĭ sāi 16.5 é mī-nguòng **siŭ-gáiu [[Youtube]]**.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 11 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1899 nièng]]**: Transvaal Gê̤ṳng-huò-guók gâe̤ng Orange cê̤ṳ-iù-băng ciáng-sék sŏng-buó hióng Ĭng-guók kăi-ciéng, **[[Dâ̤ 2 ché̤ṳ Boer Ciéng-cĕng]]** báuk-huák.
* **[[1951 nièng]]**: Dṳ̆ng-guók Ìng-mìng Gāi-huóng-gŭng **páh [[Să̤-câung]]**, Kelsang Wangdu dàu-hòng.
* **[[1954 nièng]]**: Hồ Chí Minh dái-liāng **[[Uŏk-nàng Dŭk-lĭk Dùng-mèng-huôi]]** diē Hà Nội, ciéng-liāng Báe̤k-uŏk.
* **[[2007 nièng]]**: **[[Youtube]]** diŏh Mĕ̤k-să̤-gŏ̤ ciáng-sék siông-siáng.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 12 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[sèng 539 nièng]]**: Pŏ̤-sṳ̆ guók-uòng **[[Cyrus 2-sié]]** páh giâ Bă-bī-lùng.
* **[[1492 nièng]]**: **[[Christopher Columbus]]** gì sùng-dôi dĕng-lṳ̆k Bahamas. Ĭ iâ sê tàu ciáh huák-hiêng Mī-ciŭ gì Ĕu-ciŭ nè̤ng.
* **[[1885 nièng]]**: Muāng-chĭng diŏh **[[Dài-uăng]]** gióng-lĭk siŏh ciáh sēng. Cĭ sèng Dài-uăng sê Hók-gióng-sēng guāng gì.
* **[[1960 nièng]]**: Sŭ-lièng liāng-dô̤-ìng **[[Nikita Khrushchev]]** diŏh lièng-hăk-guók dâi-huôi gà̤-dēng cêng kó̤ sêu-ké, táung giâ cê-gă gì puòi-à̤ duâi mó̤ dó̤h-méng.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 13 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[54 nièng]]**: Lò̤-mā Dá̤-guók gì huòng-dá̤ Claudius ké̤ṳk ĭ lâu-mā Julia Vipsania Agrippina dŭk-sī, **[[Nero]] siông-dài**.
* **[[982 nièng]]**: Lièu-guók gì **[[Siĕu Tái-hâiu]]** siông-dài.
* **[[1884 nièng]]**: Greenwich sì-găng ciáng-sék ké̤ṳk nè̤ng giĕ-dêng sê **[[Guók-cié Biĕu-cūng sì-găng]]**.
* **[[1949 nièng]]**: Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì **[[Dṳ̆ng-guók siēu-nièng Sĭng-hŭng-dôi]]** sìng-lĭk.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 16 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[690 nièng]]**: Dòng-dièu gì huòng-tái-hâiu **[[Ū Cáik-tiĕng]]** dĕng-gĭ, ciŏng guók-hô̤ gāi siàng „Ciŭ“. Ĭ iâ sê Dṳ̆ng-guók lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng mì-ék siŏh ciáh ké̤ṳk sū-iū nè̤ng sìng-nêng gì nṳ̄ huòng-dá̤.
* **[[1843 nièng]]**: Ái-ī-làng só-hŏk-gă William Rowan Hamilton găk Dublin lók-gă̤ gì sèng-âu **huák-hiêng [[sé-nguòng-só]]**, ciŏng gŭng-sék siā diŏh buáng-diô-dŏng gì siŏh ciáh giò gì gà̤-dēng.
* **[[1846 nièng]]**: Mī-guók ngāi-kuŏ ĭ-sĕng William Thomas Green Morton diŏh dông chiū-sŭk gì sèng-âu tàu huòi sāi **[[ék-mì]]** niông bâng-nè̤ng mâ̤ tiáng. 
* **[[1964 nièng]]**: Dṳ̆ng-guók tàu ciáh **[[nguòng-cṳ̄-dâng]]** diŏh Sĭng-giŏng báuk-cá.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 14 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1066 nièng]]**: Normandy gŭng-ciók Willam 1-sié diŏh **[[Hastings Ciéng-ĭk]]** tài-sī Ĭng-gáik-làng guók-uòng Harold Godwinson.
* **[[1851 nièng]]**: **[[Reuters tŭng-séng-siâ]]** diŏh Ĭng-guók gì Lùng-dŭng kŭi-ngiĕk.
* **[[1944 nièng]]**: Nazi Dáik-guók gì nguòng-só̤i **[[Erwin Rommel]]** ké̤ṳk nè̤ng huák-hiêng gâe̤ng áng-sák Adolf Hitler gì nè̤ng ô găng-guó, gó-chṳ̄ Hitler bék ĭ cê̤ṳ-sák.
* **[[1964 nièng]]**: **[[Leonid Brezhnev]]** dŏng-sōng Sŭ-lièng Gê̤ṳng-sāng-dōng Dṳ̆ng-iŏng ūi-nguòng-huôi gì cṳ̆-gé.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 15 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1815 nièng]]**: Huák-guók huòng-dá̤ **[[Napoléon Bonaparte]]** ké̤ṳk Ĭng-guók nè̤ng làu-huóng gáu Saint Helena, gáu-muōi-lāu sī diŏh hŭ-uái.
* **[[1962 nièng]]**: Sŭ-lièng ciŏng dô̤-dâng hâ gáu Gū-bă kó̤, gâe̤ng Mī-guók chă-nék-giāng buóh páh kī kó̤. Cuòi cêu sê **[[Gū-bă dô̤-dâng nguòi-gĭ]]**.
* **[[1984 nièng]]**: Dài-uăng cáuk-gă Gŏng-nàng diŏh Mī-guók ké̤ṳk Dài-uăng céng-hū gó gì háik-siâ-huôi gì nè̤ng áng-sák, cuòi cêu sê **[[Gŏng-nàng Áng]]**.
* **[[2003 nièng]]**: Dṳ̆ng-guók tàu ciáh cái-ìng hĭ-sùng **[[Sìng-ciŭ 5 hô̤]]** siông-tiĕng.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 17 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[Sèng 538 nièng]]**: Pŏ̤-sṳ̆ guók-uòng Cyrus 2-sié ciŏng **[[Iù-tái-nè̤ng]]** téng Bă-bī-lùng bóng diōng chió.
* **[[1831 nièng]]**: Ĭng-guók kuŏ-hŏk-gă Michael Faraday huák-hiêng **[[diêng-cṳ̀ gāng-éng]]** gì hiêng-chiông.
* **[[1862 nièng]]**: Muāng-chĭng céng-hū giĕ-diâng kék **uòng-lṳ̀ng-gì** có̤ Muāng-chĭng gì guók-gì.
* **[[2003 nièng]]**: Dài-uăng gì **[[Dài-báe̤k 101]]** kī hō̤.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 20 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1945 nièng]]**: Mùng-gū tŭng-guó dàu-piéu, **ciáng-sék dŭk-lĭk**.
* **[[1962 nièng]]**: Dṳ̆ng-guók buô-dôi páh Éng-dô, cuòi cêu sê **[[Dṳ̆ng Éng Biĕng-gái Ciéng-cĕng]]**.
* **[[2003 nièng]]**: Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì «Dṳ̆ng-guók Diêng-nō̤ Gáu-ṳ̆k-bó̤» tàu huòi hióng Dṳ̆ng-guók nè̤ng **gái-siêu [[Wikipedia]]**.
* **[[2011 nièng]]**: Libya gì dŭk-cài ìng-ŭk **[[Muammar Gaddafi]]** ké̤ṳk nè̤ng tài-sī.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 18 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1009 nièng]]**: Ià-lô-sák-lēng gì **[[Séng-muó Gáu-dòng]]** ké̤ṳk sáng Ĭ-sṳ̆-làng-gáu gì Fatimid uòng-dièu tiáh lâi.
* **[[1860 nièng]]**: Ĭng-guók gâe̤ng Huák-guók gì buô-dôi ciéng-liāng Muāng-chĭng gì siū-dŭ Báe̤k-gĭng, ciŏng **[[Ièng-mìng-nguòng]] siĕu lâi**.
* **[[1867 nièng]]**: **[[Alaska]]** ciáng-sék biéng siàng Mī-guók gì siŏh ciáh ciŭ.
* **[[1922 nièng]]**: **[[Ĭng-guók guōng-bó̤ gŭng-sĭ]]** diŏh Lùng-dŭng sìng-lĭk.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 19 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[Sèng 202 nièng]]**: Lò̤-mā gì ciŏng-gŭng Scipio Africanus diŏh **[[Zama Ciéng-ĭk|Zama]]** páh iàng Hannibal gì Carthage buô-dôi  (Dâ̤ 2 ché̤ṳ Punic Ciéng-cĕng gì siŏh buô-hông).
* **[[1781 nièng]]**: Mī-guók gâe̤ng Huák-guók gì buô-dôi diŏh **[[Yorktown Ciéng-ĭk|Yorktown]]** páh iàng Ĭng-guók buô-dôi, bék ĭ dàu-hòng (Mī-guók Dŭk-lĭk Ciéng-cĕng gì siŏh buô-hông).
* **[[1812 nièng]]**: Huák-guók huòng-dá̤ Napoléon Bonaparte gì buô-dôi **liê kŭi [[Mŏ̤h-sṳ̆-kuŏ]]**.
* **[[1950 nièng]]**: Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók ciáng-sék puái **[[Cé-nguòng-gŭng]]** kó̤ dó̤i-chiū Dièu-siēng Mìng-ciō-ciō-ngiê Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók (Dièu-siēng Ciéng-cĕng gì siŏh buô-hông).
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 21 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1520 nièng]]**: Può-dò̤-ngà-nè̤ng Fernando de Magallanes huák-hiêng **[[Magallanes hāi-hiĕk]]**.
* **[[1879 nièng]]**: Mī-guók kuŏ-hŏk-gă Thomas Edison huák-mìng **[[diêng-dĕng]]**.
* **[[1949 nièng]]**: Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì **Dṳ̆ng-iŏng Ìng-mìng Céng-hū Céng-ô-iêng** sìng-lĭk, gáu-muōi-lāu gāi miàng hô̤ lā̤ Guók-ô-iêng.
* **[[1983 nièng]]**: Guók-cié Dô-liòng-hèng Dâi-huôi dṳ̀ng-sĭng giĕ-diâng **1 [[gŭng-chióh|mī]] gì dêng-ngiê**: guŏng găk cĭng-kŭng dâi-dŏng diŏh 1/299792458 miēu diē-sié giàng gì gé̤ṳ-liê.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 24 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1851 nièng]]**: Ĭng-guók tiĕng-ùng-hŏk-gă William Lassell huák-hiêng tiĕng-uòng-sĭng gì ôi-sĭng **[[Ariel]] (tiĕng-ôi-ék) gâe̤ng [[Umbriel]] (tiĕng-ôi-nê)**.
* **[[1860 nièng]]**: Muāng-chĭng **ciŏng [[Gāu-lṳ̀ng]] gák ké̤ṳk [[Ĭng-guók]]**.
* **[[1861 nièng]]**: Mī-guók tàu ciáh **kuā [[Báe̤k Mī-ciŭ]] Dâi-lṳ̆k gì [[diêng-bó̤]]** siū-huák sìng-gŭng.
*  **[[1945 nièng]]**: Mī-guók, Ĭng-guók, Dṳ̆ng-guók, Sŭ-lièng, Huák-guók chiĕng-dêng «Lièng-hăk-guók hièng-ciŏng», **[[lièng-hăk-guók]] ciáng-sék sìng-lĭk**.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 25 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1864 nièng]]**: Tái-bìng Tiĕng-guók gì **Iéu-tiĕng-uòng [[Hùng Tiĕng-gói-hók]]** diŏh Gŏng-să̤ ké̤ṳk Muāng-chĭng buô-dôi niăh kó̤.
* **[[1961 nièng]]**: Mī-guók gâe̤ng Sŭ-lièng gì tāng-káik găk Báik-lìng gì **[[Charlie giēng-chák-câng]] dó̤i-sê**, ciā cuòi ī-hâiu Să̤ Dáik gâe̤ng Dĕ̤ng Dáik gì guăng-hiê iā gīng-diŏng.
* **[[1971 nièng]]**: Lièng-hăk-guók tŭng-guó **2758 hô̤ giók-ngiê**, ciŏng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (Dài-uăng) dṳ̆k chók Lièng-hăk-guók, ĭ gì sĭk-ôi ké̤ṳk Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók céng-hū dŏk kó̤.
* **[[2001 nièng]]**: Mī-guók gì Mì-niōng gŭng-sĭ **huák-buó [[Windows XP]]** chŏ̤-cáuk-hiê-tūng.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 26 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1597 nièng]]**: Dièu-siēng Uòng-dièu gì ciŏng-gŭng Lī Sông-sìng găk **[[Myeongnyang Hāi-hiĕk]]** (diŏh gĭng-dáng Dâi-hàng Mìng-guók Jeolla Nàng-dô̤) hô-gê̤ṳng páh iàng Nĭk-buōng gì cūi-gŭng.
* **[[1909 nièng]]**: Nĭk-buōng gì sèng siū-sióng **[[Itō Hirobumi]]** diŏh Dṳ̆ng-guók gì Hăk-ī-bĭng ké̤ṳk Hàng-guók nè̤ng An Jung-geun áng-sák. 
* **[[1955 nièng]]**: **[[Uŏk-nàng Gê̤ṳng-huò-guók]]** diŏh Uŏk-nàng nàng-buô gì Sài Gòn (gĭng-dáng gì Hồ Chí Minh Chê) sìng-lĭk, Ngô Đình Diệm dŏng-sōng cūng-tūng.
* **[[1979 nièng]]**: Dâi-hàng Mìng-guók cūng-tūng **[[Park Chung-hee]]** ké̤ṳk nè̤ng áng-sák.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 27 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1275 nièng]]**: Gĭng-dáng Hò̤-làng gì siū-dŭ **[[Amsterdam]]** gióng-lĭk.
* **[[1682 nièng]]**: **[[Philadelphia]]** gióng-lĭk.
* **[[1927 nièng]]**: Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng diŏh Gŏng-să̤ nàng-buô gì **[[Gīng-gŏng-săng]]** gióng-lĭk ĭ gì „gáik-mêng gŏng-gé̤ṳ-dê“.
* **[[1930 nièng]]**: Dài-uăng Seediq-cŭk gì tàu-tàu Mona Rudo găk Ô-siâ huák-dông huāng-dó̤i Nĭk-buōng tūng-dê gì kī-ngiê, có̤i-cṳ̄ng sék-bâi. Cuòi cêu sê **[[Ô-siâ sê̤ṳ-giông]]**.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 22 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[794 nièng]]**: Nĭk-buōng gì Kanmu Tiĕng-huòng ciŏng **siū-dŭ buăng gáu Heian** (gĭng-dáng gì Gĭng-dŭ), cuòi â̤ dé̤ṳng sáung Heian sì-dâi gì kăi-sṳ̄.
* **[[1633 nièng]]**: Mìng-dièu gì cūi-gŭng diŏh Gĭng-muòng hô-gê̤ṳng **páh iàng [[Hò̤-làng]] gì buô-dôi**.
* **[[1949 nièng]]**: Sŭ-lièng sŏng-buó sìng-gŭng ngiēng-géu chók cê-gă gì **[[nguòng-cṳ̄-dâng]]**.
* **[[1964 nièng]]**: Gă-nā-dâi sié-gié chók **sĭng gì [[guók-gì]]**.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 23 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1856 nièng]]**: Ĭng-guók puái buô-dôi páh Muāng-chĭng gì Guōng-ciŭ, **[[Dâ̤ 2 ché̤ṳ Ă-piéng Ciéng-cĕng]]** ciáng-sék báuk-huák.
* **[[1911 nièng]]**: É-dâi-lé diŏh gâe̤ng Tū-ī-gì gì ciéng-cĕng dâi-dŏng **tàu huòi sāi gáu [[hĭ-gĭ]]**.
* **[[1956 nièng]]**: Hungary gì Budapest huák-sĕng káung-ngiê sê-ŭi, ké̤ṳk gīng-chák déng-ák. Cuòi cêu sê **[[Hungary Sĕk-nguŏk Sê̤ṳ-giông]]**.
* **[[2001 nièng]]**: Bìng-guō gŭng-sĭ sié-gié gì **[[iPod]]** ciáng-sék kăi-sṳ̄ mâ̤.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 30 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[637 nièng]]**: Ă-lá-báik Dá̤-guók céng-liāng **[[Antioch]]**.
* **[[1905 nièng]]**: Ngò̤-lò̤-sṳ̆ huòng-dá̤ Nicholas II ciáng-sék băng-buó ciā guók gì tàu buô hièng-huák, **sìng-lĭk [[Guók-gă Duma]]**. 
* **[[1960 nièng]]**: Ĭng-guók ĭ-sĕng Michael Woodruff sìng-gŭng có̤ siàng sié-gái gà̤-dēng **tàu ciáh [[sêng-iè-sĭk]] chiū-sŭk**.
* **[[1961 nièng]]**: Sŭ-lièng gì kĭng-dâng „**[[Să-huòng cá-dâng]]**“ sìng-gŭng báuk-cá. Cuòi sê lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng ŭi-lĭk có̤i duâi gì siŏh ciáh cá-dâng.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 31 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[474 nièng]]**: Să̤ Lò̤-mā Dá̤-guók có̤i hâiu siŏh ciáh huòng-dá̤ **[[Romulus Augustulus]]** dĕng-gĭ.
* **[[1517 nièng]]**: Dáik-guók sìng-hŏk-gă Martin Luther diŏh Wittenberg gì siŏh găng gáu-dòng muòng-kāu táik ĭ siā gì «95 dèu lâung-gŏng», ciā dâi-gié â̤ dé̤ṳng sáung Sĭng-gáu gì **[[cŭng-gáu gāi-gáik ông-dông]] gì kăi-sṳ̄**.
* **[[1941 nièng]]**: Mī-guók Rushmore săng gà̤-dēng diĕu hō̤ sé ciáh cūng-tūng gì chiông: George Washington, Thomas Jefferson, Theodore Roosevelt gâe̤ng Abraham Lincoln. Gáu-muōi-lāu ciā săng ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ „**Cūng-tūng-săng**“.
* **[[2011 nièng]]**: Lièng-hăk-guók ìng-kēu gĭ-gĭng-huôi diŏh cī siŏh nĭk sŏng-buó, sié-gái gì cūng-ìng-kēu ī-gĭng **chiĕu guó 70 é**.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
7 nguŏk 2 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
*626 nièng: Lī Sié-mìng huák-dông Hièng-ū-muòng cĭ Biéng.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:7 nguŏk
10 nguŏk 29 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1675 nièng]]**: Dáik-guók só-hŏk-gă Gottfried Wilhelm Leibniz tàu huòi kĕk „∫“ ciā hù-hô̤ có̤ **[[cék-hŭng]] gì biĕu-cé**.
* **[[1863 nièng]]**: **[[Guók-cié È̤ng-sĕk-cê-huôi]]** diŏh Sôi-sê̤ṳ gì Ginevra sìng-lĭk.
* **[[1956 nièng]]**: Ī-sáik-liĕk páh Ăi-gĭk gì Sinai Buáng-dô̤, **[[Dâ̤ 2 ché̤ṳ Dṳ̆ng-dĕ̤ng Ciéng-cĕng]]** báuk-huák.
* **[[1958 nièng]]**: Sŭ-lièng cáuk-gă **[[Boris Pasternak]]** diŏh ĭ guók-nô̤i gì ák-lĭk cĭ giâ, mò̤-niĕ-ài sŏng-buó huóng-ké cê-gă dáik gáu gì Nobel Ùng-hŏk-ciōng.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
10 nguŏk 28 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[312 nièng]]**: Lò̤-mā Dá̤-guók huòng-dá̤ Constantinus 1-sié ciŏng Maxentius miĕk lâi, **dùng-sĭng tūng-ék Lò̤-mā**.
* **[[1886 nièng]]**: Huák-guók sé̤ṳng ké̤ṳk Mī-guók gì **[[cê̤ṳ-iù nṳ̄-sìng chiông]]** diŏh Niū-iók giék-máuk, cūng-tūng Grover Cleveland gáu-dó̤i ciō-tì.
* **[[1922 nièng]]**: É-dâi-lé gì Guók-gă Fascism-dōng **[[hióng Lò̤-mā céng-gŭng]]**, gáu-muōi-lāu ciā dōng gì liāng-dô̤-ìng Benito Mussolini biéng siàng É-dâi-lé gì siū-sióng.
* **[[1962 nièng]]**: Sŭ-lièng liāng-dô̤-ìng Nikita Khrushchev sŏng-buó ciŏng diŏh Gū-bă gì dô̤-dâng hâ diōng chió, **[[Gū-bă dô̤-dâng nguòi-gĭ]] ciék-sók**.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:10 nguŏk
5 nguŏk 4 hô̤

## Cáik-nĭk
*Dṳ̆ng-guók: Ngū-sé̤ṳ Chĭng-nièng-cáik
## Duâi dâi
*1919 nièng: Ngū-sé̤ṳ Ông-dông
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:5 nguŏk
11 nguŏk 1 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1611 nièng]]**: William Shakespeare gì có̤i-hâiu siŏh buô cáuk-pīng «***The Tempest***» diŏh Ĭng-guók Lùng-dŭng siông-iáng.
* **[[1755 nièng]]**: Buò-dò̤-ngà Lisboa hô-gê̤ṳng huák-sĕng **iā duâi gì [[hāi-lâung]]**, sī iā sâ̤ nè̤ng.
* **[[1922 nièng]]**: Tū-ī-gì gì liāng-dô̤-ìng Mustafa Kemal Atatürk sŏng-buó **hié-dṳ̀ gŭng-ciō-cié**.
* **[[1952 nièng]]**: Mī-guók kăi-sṳ̄ ngiēng-géu ciŏng có̤ kĭng-dâng.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:11 nguŏk
11 nguŏk 4 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1869 nièng]]**: Ĭng-guók kuŏ-hŏk căk-cé «Cê̤ṳ-iòng» kăi-sṳ̄ chók-bēng.
* **[[1913 nièng]]**: Uòng Sié-kāi mêng-lêng **gāi-sáng [[Dṳ̆ng-guók Guók-mìng-dōng]]**.
* **[[1921 nièng]]**: Adolf Hitler diŏh Munich **sìng-lĭk [[Sturmabteilung]]**.
* **[[1922 nièng]]**: Ĭng-guók kō̤-gū-hŏk-gă Howard Carter găk Ăi-gĭk gì Dá̤-uòng-gók huák-hiêng Gū Ăi-gĭk Pharaoh (guók-uòng) **[[Tutankhamun]] gì muó [[KV-62]]**.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:11 nguŏk
11 nguŏk 5 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1138 nièng]]**: Uŏk-nàng Lī-dièu gì huòng-dá̤ **[[Lī Ĭng-cŭng]]** dĕng-gĭ.
* **[[1924 nièng]]**: Dṳ̆ng-huà Mìng-guók gì gŭng-huăk Hùng Nguŏk-siòng ciŏng Muāng-chĭng có̤i-hâiu siŏh ciáh huòng-dá̤ **[[Puō-ngì]]** téng ciē-géng-siàng (gĭng-dáng gì Báe̤k-gĭng gó-gṳ̆ng) diē-sié dṳ̆k chók lì.
* **[[1940 nièng]]**: **[[Franklin Delano Roosevelt]]** Dâ̤ 3 huòi dŏng-sōng Mī-guók cūng-tūng. Ĭ iâ sê Mī-guók lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng mì-ék siŏh ciáh lièng-êng chiĕu-guó 2 gái gì cūng-tūng.
* **[[2006 nièng]]**: Iraq gì sèng dŭ-cài-ciā **[[Saddam Hussein]]** ké̤ṳk nè̤ng puáng diêu-sī.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:11 nguŏk
11 nguŏk 6 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1860 nièng]]**: **[[Abraham Lincoln]]** dŏng-sōng Mī-guók dâ̤ 16 êng cūng-tūng.
* **[[1944 nièng]]**: Mī-guók diŏh Washington Hanford kăi-sṳ̄ **sĕng-sāng [[Plutonium]] nguòng-lâiu**. Cĭ hâiu Mī-guók duâi buô-hông gì hŏk-ū-ké dŭ sê kĕk cuòi nguòng-lâiu có̤ gì.
* **[[1971 nièng]]**: Mī-guók diŏh Aleutian gùng-dō̤ gì Amchitka có̤ Mī-guók lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng **có̤i duâi gì dê-hâ [[hŏk-ché-ngiêng]]**.
* **[[2005 nièng]]**: Miēng-diêng ciŏng siū-dŭ téng Yangon buăng gáu **[[Naypyidaw]]**.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:11 nguŏk
11 nguŏk 7 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1888 nièng]]**: Muāng-chĭng céng-hū ciáng-sék sìng-lĭk **[[Báe̤k-iòng hāi-gŭng]]**.
* **[[1917 nièng]]**: Ngò̤-lò̤-sṳ̆ huák-sĕng **[[Sĕk-nguŏk Gáik-mêng]]**.
* **[[1931 nièng]]**: Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng diŏh Gŏng-să̤ gì Sô̤i-gĭng sìng-lĭk **[[Dṳ̆ng-huà Sṳ̆-mì-ăi Gê̤ṳng-huò-guók]]** lìng-sìng dṳ̆ng-iŏng céng-hū.
* **[[2001 nièng]]**: **[[Taliban]]** găk Afghanistan Ciéng-cĕng dâi-dŏng dó̤-dài.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:11 nguŏk
11 nguŏk 8 hô̤

## Cáik-nĭk
***[[Dṳ̆ng-guók]]**: Gé-ciā-ciák
## Duâi dâi
* **[[1519 nièng]]**: Să̤-băng-ngà sĭk-mìng-ciā **[[Hernán Cortés]] gáu [[Tenochtitlan]]**, sêu gáu Aztec huòng-dá̤ Monctesuma 2-sié gì ciék-dâi.
* **[[1889 nièng]]**: **[[Montana]] gă diē [[Mī-guók]]**, biéng-siàng Mī-guók gì siŏh ciáh ciŭ.
* **[[1937 nièng]]**: Dṳ̆ng-guók Chĭng-nièng Sĭng-ùng Gé-ciā hŏk-huôi sìng-lĭk. Gáu-muōi-lāu biéng siàng gĭng-dáng gì **Dṳ̆ng-huà Ciòng-guók Sĭng-ùng Gĕ̤ng-cáuk-ciā hiĕk-huôi**.
* **[[1997 nièng]]**: Dṳ̆ng-guók gì **[[săng-kiák gĕ̤ng-tiàng]] sìng-gŭng cĕk-làu**, cuòi â̤ dé̤ṳng biĕu-cé dâ̤ 1 gĭ gĕ̤ng-tiàng gì ciék-sók.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:11 nguŏk
11 nguŏk 9 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1799 nièng]]**: Huák-guók ciŏng-gŭng Napoléon Bonaparte huák-dông **[[Ô-nguŏk Céng-biéng]]**.
* **[[1911 nièng]]**:  Hók-gióng Dùng-mèng-huôi ciéng-līng Hók-ciŭ, sìng-lĭk „**Hók-gióng Gŭng-céng-hŭ**“.
* **[[1923 nièng]]**: Dáik-guók Nazi Dōng liāng-dô̤-ìng Adolf Hitler huák-dông **[[Bì-ciū-guāng Céng-biéng]]**.
* **[[1989 nièng]]**: Dĕ̤ng-Dáik-nè̤ng kăi-sṳ̄ tiāng dó̤ **[[Báik-lìng-chiòng]]**. Ciā sê̤ṳ-giông biĕu-cé Lēng-ciéng gì ciék-sók.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:11 nguŏk
11 nguŏk 2 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1843 nièng]]**: Gŏng-gé̤ṳ Muāng-chĭng céng-hū gâe̤ng Ĭng-guók chiĕng-dêng gì «Nàng-gĭng dèu-iók», **[[Â-muòng]] ciáng-sék kăi-bó**.
* **[[1861 nièng]]**: Cṳ̀-hĭ Tái-hâiu lièng-hăk Gŭng-chĭng-uòng Ĭk-sĭng huák-dông **[[Sĭng-iū céng-biéng]]**, có̤i cṳ̄ng siông-dài.
* **[[1963 nièng]]**: Uŏk-nàng Gê̤ṳng-huò-guók huák-sĕng ciéng-biéng, cūng-tūng **[[Ngô Đình Diệm]] ké̤ṳk nè̤ng tài dâi**.
* **[[1988 nièng]]**: Mī-guók dâi-hŏk-sĕng Robert Tappan Morris tŭng-guó hô-lièng-uōng sìng-gŭng **diòng-bó̤ [[diêng-nō̤ ṳ̀-tè̤ng]]** gì dâi-gié ké̤ṳk iā sâ̤ muòi-tā̤ bó̤-dô̤.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:11 nguŏk
11 nguŏk 3 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[644 nièng]]**: Ā-lá-báik Dá̤-guók gì caliph **[[Umar bin al-Khat'tab]]** ké̤ṳk nè̤ng áng-sák.
* **[[1385 nièng]]**: Mìng-dièu Huòng-dá̤ Ciŏ Nguòng-ciŏng huák-buó **«Dâi-gó̤» gì tàu biĕng**.
* **[[1946 nièng]]**: Nĭk-buōng gì Chiĕu-huò Tiĕng-huòng huák-buó **«[[Huò-bìng hièng-huák]]»**.
* **[[1957 nièng]]**: Sŭ-lièng gì **tái-kŭng-kēng [[Laika]]** dák ìng-cô̤ ôi-sĭng Sputnik 2 diē tái-kŭng. Ĭ sê tàu ciáh diē dê-giù gūi-dô̤ gì kēng-giāng.
## Chók-sié

## Guó-sié

分類:11 nguŏk
11 nguŏk 10 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1038 nièng]]**: Lī Nguòng-hô̤ **gióng-lĭk [[Să̤-hâ]]**.
* **[[1918 nièng]]**: Józef Piłsudski găk Warszawa sŏng-buó **[[Pŏ̤-làng]] dŭk-lĭk**. 
* **[[1928 nièng]]**: Nĭk-buōng gì **[[Ciĕu-huò Tiĕng-huòng]]** dĕng-gĭ.
* **[[1965 nièng]]**: Ièu Ùng-nguòng huák-biēu piĕ-bàng lĭk-sṳ̄-kiŏk „Hāi Sô̤i bá-guăng“ gì ùng-ciŏng, lá kŭi **[[Ùng-huá Dâi-gáik-mêng]] gì sê̤ṳ-máuk**.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:11 nguŏk
11 nguŏk 11 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1675 nièng]]**: Dáik-guók só-hŏk-gă Gottfried Wilhelm Leibniz găk giù hàng-só „y=x“ â-dā̤ gì miêng-cék gì sèng-âu tàu huòi tì chók **[[cék-hŭng]]** gì huŏng-huák.  
* **[[1889 nièng]]**: Mī-guók sìng-nêng **[[Washington]]** sê Mī-guók gì dâ̤ 42 ciáh ciŭ.
* **[[1918 nièng]]**: Ó̤ Hṳ̆ng Dá̤-guók gì huòng-dá̤ **[[Karl 1-sié]]** sŏng-buó tó̤i-ôi.
* **[[1949 nièng]]**: **[[Dṳ̆ng-guók Ìng-mìng Gāi-huóng-gŭng]]** gì kŭng-gŭng sìng-lĭk.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:11 nguŏk
11 nguŏk 12 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[725 nièng]]**: Dòng-dièu gì huò-siông Ék-hèng gâe̤ng tiĕng-ùng-hŏk-gă Liòng Lêng-cuāng cô̤ chók **[[hùng-tiĕng-ngì]]**.
* **[[936 nièng]]**: Kié-dăng hŭng **[[Siŏh Géng-dòng]]** có̤ Hâiu-céng huòng-dá̤.
* **[[1927 nièng]]**: Sŭ-lièng Gê̤ṳng-sāng-dōng liāng-dô̤-ìng **[[Lev Trotsky]]** ĭng-ôi huāng-dó̤i Joseph Stalin gì céng-cháik ké̤ṳk kăi-dṳ̀ chók dōng.
* **[[1990 nièng]]**: Nĭk-buōng tiĕng-huòng **[[Mìng-ìng]]** dĕng-gĭ.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:11 nguŏk
11 nguŏk 13 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1851 nièng]]**: **[[Seattle|Seattle siàng]]** gióng-lĭk.
*  **[[1907 nièng]]**: Huák-guók nè̤ng Paul Cornu huák-mìng sié-gái gà̤-dēng tàu gá â̤ hâ nè̤ng gì **[[dĭk-sĭng-gĭ]]**.
*  **[[1990 nièng]]**: **[[World Wide Web]]** chók-hiêng.
*  **[[2010 nièng]]**: **[[Aung San Suu Kyi]]** ké̤ṳk Miēng-diêng céng-hū téng chió lā̤ bóng chók lì.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:11 nguŏk
11 nguŏk 14 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[Sèng 207 nièng]]**: Làu Băng gì buô-dôi páh gáu Cìng-dièu gì siū-dŭ Hàng-iòng, Cìng uòng **[[Cṳ̄-ĭng]] dàu-hòng**.
* **[[Sèng 180 nièng]]**: **[[Háng Ùng-dá̤]]** dĕng-gĭ.
* **[[1989 nièng]]**: **[[Lièng-siōng gŭng-sĭ]]** găk Báe̤k-gĭng sìng-lĭk.
* **[[2012 nièng]]**: Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng gì **18 Dâi ciék-sók**.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:11 nguŏk
11 nguŏk 17 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1558 nièng]]**: Ĭng-guók nṳ̄-uòng **[[Elizabeth 1-sié]]** dĕng-gĭ.
* **[[1918 nièng]]**: Muāng-chĭng dâi-sìng **[[Longkodo]]** ké̤ṳk Ṳ̆ng-céng Huòng-dá̤ guŏng kī lì.
* **[[1843 nièng]]**: Gŏng-gé̤ṳ «Nàng-gĭng dèu-iók», **[[Siông-hāi]] kăi-bó**.
* **[[1950 nièng]]**: Să̤-câung gì **[[Dalai Lama 14-sié]]** chĭng-céng.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:11 nguŏk
11 nguŏk 18 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1067 nièng]]**: Sṳ̆-mā Guŏng ciŏng ĭ siā gì tŭng-cé céng-hióng ké̤ṳk Sóng Sìng-cŭng, Sóng Sìng-cŭng ké̤ṳk ciā cṳ̆ kī miàng-cê hô̤ lā̤ **«[[Cṳ̆-dê-tŭng-gáng]]»**.
* **[[1903 nièng]]**: Panama ciŏng **[[Panama ông-ò̤]]** gì ciō-guòng niông ké̤ṳk Mī-guók.
* **[[1978 nièng]]**: **[[Ìng-mìng Séng-dâing-gáu]]** gì gáu-ciō Jim Jones gâe̤ng 900 gūi ciáh séng-dù găk Guyana gì Jonestown cék-tā̤ cê̤ṳ-sák.
* **[[1984 nièng]]**: Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók tàu huòi hióng siâ-huôi gŭng-kăi **huák-hèng [[gū-piéu]]**.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:11 nguŏk
11 nguŏk 19 hô̤

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi
* **[[1493 nièng]]**: Christopher Columbus găk Mī-ciŭ gì **[[Puerto Rico]]** dĕng-lṳ̆k. Ĭ iâ sê tàu ciáh diŏh Mī-ciŭ dĕng-lṳ̆k gì Ĕu-ciŭ nè̤ng.
* **[[1863 nièng]]**: Mī-guók cūng-tūng Abraham Lincoln găk Pennsylvania gì Gettysburg huák-biēu **«[[Gettysburg iēng-gōng]]»**. 
* **[[1942 nièng]]**: Sŭ-lièng nguòng-só̤i Georgy Zhukov puái buô-dôi bău-ùi ùi-gŭng **[[Stalingrad]]** gì Dáik-guók buô-dôi, có̤i cṳ̆ng sìng-gŭng (Stalingrad Céng-ĭk gì siŏh buô-hông).
* **[[1999 nièng]]**: Dṳ̆ng-guók gì ṳ̄-dêu hĭ-sùng **[[Sìng-ciŭ 1 hô̤]]** téng Nô̤i Mùng-gū huák-siâ siông-tiĕng.

## Chók-sié

## Guó-sié

分類:11 nguŏk