open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Biēu-chĭng

**Biēu-chĭng** (表親) sê cī diŏh nòng-nā̤ gì hiăng-diê ciā-muói hĕ̤k-ciā nòng-bâ gì ciā-muói ô dĭk-ciék háik-nguòng guăng-hiê gì chĭng-chék.

## Sṳ̆k-ngṳ̄
***Siŏh dâi chĭng, nê dâi biēu, săng dâi ká̤ kó̤ ng-sāi biēu** (一代親, 二代表, 三代快去伓使表): é-sé̤ṳ cêu sê gōng gáu dâ̤ săng dâi gì biēu-chĭng háik-nguòng guăng-hiê ī-gĭng cêng-kó̤ sĕ̤, chă-bók-dŏ̤ mò̤ sié-nó̤h lièng-hiê lāu.

分類:Gă-dìng
Ĭ-gīng-huŏng

**Ĭ-gīng-huŏng** (衣錦坊) sê Săng-huŏng-chék-háe̤ng diē-sié gì siŏh dèu huŏng. Ciā huŏng dó̤i-méng sê Ták-háe̤ng, dĕ̤ng-hióng lièng Âu-gă̤, să̤-hióng lièng tŭng-hù-lô (通湖路).

分類:Hók-ciŭ gì diô
Iòng-giò-lô

**Iòng-giò-lô** (楊橋路) sê Hók-ciŭ Gū-làu-kṳ̆ gì siŏh dèu diô, dĕ̤ng-hióng lièng Báe̤k-ék-chék Báe̤k-lô (八一七北路), să̤-hióng lièng Băh-mā-lô (白馬路).

Nguòng-lài miàng-cê hô̤ lā̤ **Iòng-giò-háe̤ng** (楊橋巷), sê Săng-huŏng-chék-háe̤ng diē-sié gì siŏh dèu háe̤ng, dĕ̤ng-hióng lièng Nàng-gă̤ (南街, gĭng-dáng Báe̤k-ék-chék Báe̤k-lô). 1960 nièng-dâi céng-hū có̤ diô, chió gī-hù ké̤ṳk tiáh ták, nâ diông Lìng Gáuk-mìng gô-chió gâe̤ng Sĕ̤ng-pău-giò.

分類:Hók-ciŭ gì diô
Lòng-guăng-háe̤ng

**Lòng-guăng-háe̤ng** (郎官巷) sê Săng-huŏng-chék-háe̤ng diē-sié gì siŏh dèu háe̤ng. Ciā háe̤ng să̤-hióng lièng Âu-gă̤, dĕ̤ng-hióng lièng Báik-ék-chék Báe̤k-lô (八一七北路).

分類:Hók-ciŭ gì diô
Guŏng-liŏh-huŏng

**Guŏng-liŏh-huŏng** (光祿坊) sê Săng-huŏng-chék-háe̤ng diē-sié gì siŏh dèu huŏng. Ciā huŏng dó̤i-méng sê Gék-puói-háe̤ng, dĕ̤ng-hióng lièng Âu-gă̤, să̤-hióng lièng Băh-mā-lô (白馬路).

Gô-dā̤ Sóng-dièu gì Guŏng-liŏh-dâi-hŭ (光祿大夫) Tiàng Sṳ̆-mâing (程師孟) diêu lì có̤ Hók-ciŭ gì dĭ-ciŭ (知州), ciŏng chió kī diŏh cŭ-uái, gó-chṳ̄ nè̤ng gó̤ cŭ-uái hô̤ lā̤ „Guŏng-liŏh-huŏng“. 1960 nièng-dâi, céng-hū có̤ diô, tiáh lâi iā sâ̤ chió, nâ ô báe̤k hióng gô diông nék-giāng.

分類:Hók-ciŭ gì diô
Ciŏ-ciē-huŏng

**Ciŏ-ciē-huŏng** (朱紫坊) sê Hók-ciŭ Gū-làu-kṳ̆ gì siŏh dèu háe̤ng. Ciā háe̤ng dĕ̤ng-hióng lièng Ngū-ék Báe̤k-lô (五一北路), să̤-hióng lièng Báik-ék-chék Báe̤k-lô (八一七北路). Diē-sié ô iā sâ̤ gô-dā̤ gì chió.

分類:Hók-ciŭ gì diô
Dêu-uòng

**Dêu-uòng** (紂王), iâ hô̤ lā̤ **Dá̤ Sĭng** (帝辛), sê Siŏng-dièu gì có̤i hâiu siŏh ciáh guók-uòng. Ĭ sê Ū-dĭng gì giāng. Gáu-muōi-lāu Ciŭ Ū-uòng kī-bĭng miĕk Siŏng-dièu, ĭ cê̤ṳ-sák. 

Ṳ̀-gă diē-sié dó̤i ĭ gì bìng-gá iā ngài.

分類:Dṳ̆ng-guók guók-uòng
Giŏng Tái-gŭng

**Giŏng Tái-gŭng** (姜太公), iâ hô̤ lā̤ **Cà̤ Tái-gŭng** (齊太公), miàng **Giŏng Cṳ̄-ngà** (姜子牙), sê Ciŭ-dièu gì siŏh ciáh dâi-sìng. Ĭ dó̤i-chiū Ciŭ Ū-uòng miĕk lâi Siŏng-dièu, gáu-muōi-lāu ké̤ṳk hŭng kó̤ Cà̤-guók kó̤ có̤ guók-gŭng.

分類:Gū-dâi Dṳ̆ng-guók ìng-ŭk
分類:Sáng Giŏng
Ĭ-sṳ̆-làng-guók (cū-cék)

**Iraq gâe̤ng Levant Ĭ-sṳ̆-làng-guók** (Ā-lá-báik-ngṳ̄: ) sê Dṳ̆ng-dĕ̤ng gì siŏh ciáh Ĭ-sṳ̆-làng-gáu gì kṳ̄ng-buó cū-cék. Ciā cū-cék nguòng-lài hô̤ lā̤ **Iraq Séng-ciéng cū-cék**, sê Al-Qaeda diŏh Iraq gì hŭng-ciĕ cū-cék. 2013 nièng, sŏng-buó sìng-lĭk Iraq gâe̤ng Levant Ĭ-sṳ̆-làng-guók, ciéng-liāng Syria gâe̤ng Iraq gì buô-hông līng-tū.

Huāng-dó̤i ĭ gì nè̤ng ciŏng ĭ hô̤ lā̤ **Daesh** ().

分類:Kṳ̄ng-buó-ciō-ngiê
分類:Ĭ-sṳ̆-làng-gáu
Ciŏ-hāi

**Ciŏ-hāi** (珠海) sê Guōng-dĕ̤ng gì siŏh ciáh chê.

分類:Guōng-dĕ̤ng
分類:Siàng-chê
Dṳ̆ng-săng

**Dṳ̆ng-săng** kō̤-nèng cī:

#Sŏng Dṳ̆ng-săng
#Dṳ̆ng-săng-chê, Guōng-dĕ̤ng gì siŏh ciáh chê.
#Dṳ̆ng-săng-guók, Dṳ̆ng-guók Chŭng-chiŭ Sì-dâi gì siŏh ciáh guók-gă.
#Dṳ̆ng-săng-kṳ̆ (Dài-báe̤k-chê), Dṳ̆ng-guók Dài-uăng Dài-báe̤k gì hèng-céng Dăng-ôi. 
#Dṳ̆ng-săng-kṳ̆ (Dâi-lièng-chê), Dṳ̆ng-guók Lièu-nìng Dâi-lièng gì hèng-céng Dăng-ôi.
#Dṳ̆ng-săng-kṳ̆ (Giĕ-lè̤ng-chê), Dṳ̆ng-guók Dài-uăng Giĕ-lè̤ng gì hèng-céng Dăng-ôi.
#Dṳ̆ng-săng Uòng-guók, Liù-giù lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì siŏh ciáh guók-gă.
Dṳ̆ng-săng (chê)

**Dṳ̆ng-săng-chê** (中山市) sê Guōng-dĕ̤ng gì siŏh ciáh chê.

分類:Guōng-dĕ̤ng
分類:Siàng-chê
Nā-gŭng

**Nā-gŭng** (拏公, 拿公), iâ hô̤ lā̤ **Nā-uòng-iè** (拿王爺), sáng **Bók** (卜), miàng **Hók** (福), sê Hók-ciŭ mìng-găng gì siŏh ciáh cūi-sìng gâe̤ng cāng-sìng, dĕk-biék sê kuóh-dà̤ có̤i sáng ĭ. «Mìng-dŭ Biék Gé» diē-sié ô iā sâ̤ ĭ gì gô-sê̤ṳ.

Nā-gŭng buōng-dā̤ sê Siêu-ū giàng-sùng gì sĕng-lī-nè̤ng. Siŏh gĕ̤ng tiăng gōng áuk-gūi ciŏng dŭk-iŏ̤h gĕ̤h cāng lā̤ buóh siōng hâi nè̤ng, ké̤ṳk ĭ huák-hiêng. Ĭ ciŏng dŭk-iŏ̤h chiōng giâ lì siăh lâi, sĕng--kó̤. Ĭ lâi-mā Nā-bò̤ huák-hiêng, bô̤ ĭ sī-sĭ duâi tiè, iâ ké̤ṳk dŭk-ké hṳ̆ng sī. Nā-gŭng lâu-gŭng-mā géu lāu gó̤-lòng siàng gì nè̤ng, gó-chṳ̄ Hók-ciŭ nè̤ng kī miêu gé̤ṳng ĭ-lâng-ciáh.

Ciŏ Nguòng-ciŏng puái Tŏng Huò (湯和) téng hāi lā̤ páh Hók-ciŭ, gáu Ngū-hū-muòng (五虎門) páh mâ̤ diē, găng-huōi-duâi-cĕ̤ng, huák-buó bēng-ùng gōng nâ sê páh diē Hók-ciŭ "bók liù ék ìng" (不留一人, "siŏh ciáh nè̤ng dŭ mò̤ làu giâ lì"). Nā-gŭng tiăng gōng, kuóng siàng Tŏng Huò, ciŏng bēng-ùng gāi siàng "bók sák ék ìng" (不殺一人, "siŏh ciáh nè̤ng dŭ mò̤ tài"). Cuòi cêu sê Nā-gŭng bō̤-hô Hók-ciŭ nè̤ng gì "Nā-gŭng ék cê géu uâng-mìng" (拿公一字救萬民) gì diòng-siók. Tŏng Huò diōng kó̤, ciŏng cī giông dâi-gié bó̤-gó Ciŭ Nguòng-ciŏng, Ciŭ Nguòng-ciŏng cêu hŭng Nā-gŭng có̤ "Hô̤-guók-gŭng Tiĕng-hâ Bĭng-mā-sṳ̆ Dŭ-nguòng-só̤i" (護國公天下兵馬司都元帥), kī miêu gé̤ṳng ĭ.

Mìng-gĕ̤ng gĕ̤ng gièng dê-kṳ̆, dĕk-biék sê Mìng-gĕ̤ng diē-hāi-kāu gì dê-kṳ̆ ô kī Nā-gŭng-miêu lì gé̤ṳng ĭ. Tàu ciáh Nā-gŭng-miêu găk Dài-gĕ̤ng gì Dâi-miêu-săng (大廟山), hô̤ lā̤ Bók-gŭng-sṳ̀ (卜公祠), dāng cháik-chiĕng buăng gáu Ò̤-â-gă̤ (河下街) lāu. Muāng-chĭng gì sèng-âu, kó̤ Liù-giù gì cháik-hŭng-sṳ̄ (冊封使) dŭ â̤ kó̤ hŭ-uái chiāng Nā-gŭng gáu sùng lā̤, giù dáik bìng-ăng.

分類:Dô̤-gáu
分類:Ìng-ŭk
分類:Hók-gióng
Gāu-siĕng-gŭng

**Gāu-siĕng-gŭng** (九仙君) sê Dô̤-gáu diē-sié gì siŏh ciáh sìng, diŏh Hók-gióng sáng gì nè̤ng iā sâ̤.

Gāu-siĕng-gŭng sê 9 ciáh sáng Hò̤ (何) gì hiăng-diê, ĭ-gáuk-nè̤ng găk Háng Ū-dá̤ gì sèng-âu diŏh Hók-ciŭ gì Ṳ̀-săng dáik-dô̤ sĭng-tiĕng (得道升天). Gĭng-dáng Ṳ̀-săng gà̤-dēng ô ĭ-gáuk-nè̤ng gì liêng-dăng-ciāng (煉丹井), gâe̤ng gé̤ng ĭ-gáuk-nè̤ng gì Gāu-siĕng-guăng (九仙觀).

Gāu-siĕng-gŭng dáik-dô̤ ī-hâiu, bô gáu Hók-chiăng gì Siŏh-dé̤ṳk-săng (石竹山) siŭ-liêng, kĕk máe̤ng lì dēng-huá sié-ìng (點化世人), Hók-ciŭ mìng-găng gì nè̤ng nêng-ùi kó̤ Siŏh-dé̤ṳk-săng gì-máe̤ng (祈夢) iā lìng.

分類:Dô̤-gáu
分類:Ìng-ŭk
分類:Hók-gióng
Ngṳ̆k-huòng-siông-dá̤

**Ngṳ̆k-huòng-siông-dá̤** (玉皇上帝), iâ hô̤ lā̤ **Ngṳ̆k-huòng-dâi-dá̤** (玉皇大帝), **Tiĕng-gŭng** (天公), sê Dô̤-gáu diē-sié dê-ôi có̤i gèng gì siŏh ciáh sìng.

分類:Dô̤-gáu
Abu Bakr al-Baghdadi

**Abu Bakr al-Baghdadi** (, ) sê kṳ̄ng-buó cū-cék Iraq gâe̤ng Levant Ĭ-sṳ̆-làng-guók gì liāng-dô̤-ìng. 2014 nièng, sŏng-buó cê-gă sê „Ĭ-sṳ̆-làng-guók gì Caliph“.

分類:Iraq ìng-ŭk
Cáu-gŭng

**Cáu-gŭng** (灶君) sê Dĕ̤ng Ā sìng-uâ diē-sié ciŏng-muòng guāng cáu-sèng gâe̤ng siăh gì sìng. 

Cáu-gŭng ô buŏng nàng gì sìng gâe̤ng nṳ̄ gì lâng ciáh. Nàng gì sìng hô̤ lā̤ **cáu-gŭng** (灶公), nṳ̄ gì sìng hô̤ lā̤ **cáu-mā** (灶媽). 

## Gái káng
*Cié-cáu

分類:Dô̤-gáu
Uòng-dâu

**Uòng-dâu** (黃豆) sê siŏh cṳ̄ng sĭk-ŭk.


File:So_3.jpg
File:Lait-soya-soja-beans-legumineuse-Pixabay.jpg
File:Kalo_Bhatmas.jpg
File:Soybean Oil, Meal and Beans (10059732523).jpg
File:Soy_powder.jpg


分類:Sĭk-ŭk
Kŭng-ké

**Kŭng-ké** (空氣) sê dó̤i dê-giù dâi-ké-cèng dâi-dŏng siū-iū ké-tā̤ hông-hăk gì tūng-chĭng. Gĭng-dáng dê-giù dâi-ké-cèng diē-sié ô 78% gì dâng-ké, 21% gì iōng-ké, gô ô 1% gì hĭ-iū ké-tā̤ gâe̤ng hông-hăk-ŭk. Kŭng-ké găk cê̤ṳ-iòng câung-tái â-dā̤ sê mò̤ ê gì.

分類:Ké-chiông
Dâi-ké-cèng

**Dâi-ké-cèng** (大氣層) sê cī tiĕng-tā̤ biēu-méng bău gì hī siŏh cèng ké-tā̤.

## Gái káng
*Kŭng-ké

分類:Ké-chiông
分類:Tiĕng-ùng
Guóh Báik-hṳ̀ng

**Guóh Báik-hṳ̀ng** (郭伯雄, ), Siēng-să̤ Hièng-iòng nè̤ng, sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh céng-dê ìng-ŭk. Ĭ diŏh 2003 nièng gáu 2013 nièng sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók Dṳ̆ng-iŏng Gŭng-sê̤ṳ Ūi-uòng-huôi gì hó-ciō-sĭk. 

Ĭ gì giāng Guóh Céng-gáung (郭正鋼) sê Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng Ciék-gŏng-sēng gì gŭng-kṳ̆ hó-céng-ūi (軍區副政委). 2015 nièng 2 nguŏk, siĕk-hièng (涉嫌) ùi-gī huâng-cô̤i (違紀犯罪), ké̤ṳk gŭng-sê̤ṳ giēng-că gĭ-guăng lĭk-áng diêu-că (立案調查).

分類:Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók ìng-ŭk
分類:Céng-dê-gă
分類:Sáng Guóh
Lìng (nguòng-só)

**Lìng** (燐, 磷) sê siŏh cṳ̄ng hĭ-gĭng-sṳ̆k nguòng-só.  Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 15, huá-hŏk hù-hô̤ sê P.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Huá-hŏk nguòng-só
Liù-uòng

**Liù** (硫) iâ hô̤ lā̤ **liù-uòng** (硫磺), sê siŏh cṳ̄ng hĭ-gĭng-sṳ̆k nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 16, huá-hŏk hù-hô̤ sê S.

分類:Huá-hŏk nguòng-só
Lī (gĭng-sṳ̆k)

**Lī** (鋰) sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só.  Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 3, huá-hŏk hù-hô̤ sê Li.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Huá-hŏk nguòng-só
Sĭk (nguòng-só)

**Sĭk** (矽), iâ hô̤ lā̤ **giĕ** (硅) hĕ̤k-ciā **giĕ-só** (珪素), sê siŏh cṳ̄ng hĭ-gĭng-sṳ̆k nguòng-só.  Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 14, huá-hŏk hù-hô̤ sê Si.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Huá-hŏk nguòng-só
Lṳ̆k (nguòng-só)

**Lṳ̆k** (綠, 氯), iâ hô̤ lā̤ **sièng-só** (塩素) hĕ̤k-ciā **Clo**, sê siŏh cṳ̄ng hĭ-gĭng-sṳ̆k nguòng-só.  Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 17, huá-hŏk hù-hô̤ sê Cl.
## Huá-hŏk séng-cék

## Éng-ê̤ṳng

## Cié-chṳ̄

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Huá-hŏk nguòng-só
Ā-iòng

**Ā-iòng** (亞鉛), iâ hô̤ lā̤ **sĭng** (鋅), sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 30, huá-hŏk hù-hô̤ sê Zn.

## Huá-hŏk séng-cék

## Éng-ê̤ṳng

## Cié-chṳ̄

分類:Huá-hŏk nguòng-só
Piĕ (nguòng-só)

**Piĕ** (砒), iâ hô̤ lā̤ **sĭng** (砷), **piĕ-só** (砒素) hĕ̤k-ciā **Asen**, sê siŏh cṳ̄ng hĭ-gĭng-sṳ̆k nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 33, huá-hŏk hù-hô̤ sê As.

## Huá-hŏk séng-cék

## Éng-ê̤ṳng

## Cié-chṳ̄

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Huá-hŏk nguòng-só
Iù (gĭng-sṳ̆k)

**Urani**, iâ hô̤ lā̤ **Iù** (鈾), sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 92, huá-hŏk hù-hô̤ sê U.

## Huá-hŏk séng-cék

## Éng-ê̤ṳng

## Cié-chṳ̄

## chăng-kō̤

分類:Huá-hŏk nguòng-só
Hâi

**Hâi** (氦) sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só.  Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 2, huá-hŏk hù-hô̤ sê He.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Huá-hŏk nguòng-só
Bèng

**Bèng** (硼) sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só.  Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 5, huá-hŏk hù-hô̤ sê B.
## Huá-hŏk séng-cék

## Éng-ê̤ṳng

## Cié-chṳ̄

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Huá-hŏk nguòng-só
Chéu (nguòng-só)

**Chéu** (溴), iâ hô̤ lā̤ **cháu-só** (臭素) hĕ̤k-ciā **Brom**, sê siŏh cṳ̄ng hĭ-gĭng-sṳ̆k nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 35, huá-hŏk hù-hô̤ sê Br.

Chéu sê gĭng-dáng â̤ báik gì nguòng-só dâi-dŏng mì-ék siŏh ciáh diŏh siòng-ŭng â-dā̤ sê ĭk-tái gì hĭ-gĭng-sṳ̆k nguòng-só.
## Huá-hŏk séng-cék

## Éng-ê̤ṳng

## Cié-chṳ̄

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Huá-hŏk nguòng-só
Să̤ (ké-tā̤)

**Să̤** (氥) sê siŏh cṳ̄ng hĭ-iū ké-tā̤ nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 54, huá-hŏk hù-hô̤ sê Xe.

## Huá-hŏk séng-cék

## Éng-ê̤ṳng

## Cié-chṳ̄

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Huá-hŏk nguòng-só
Ā (nguòng-só)

**Ā** (氬) sê siŏh cṳ̄ng hĭ-iū ké-tā̤ nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 18, huá-hŏk hù-hô̤ sê Ar.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Huá-hŏk nguòng-só
Bă (gĭng-sṳ̆k)

**Bă** (鈀) sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só.  Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 46, huá-hŏk hù-hô̤ sê Pd.

## Huá-hŏk séng-cék

## Éng-ê̤ṳng

## Cié-chṳ̄
 PdCl_{2} + CO+H_{2}O = Pd\downarrow + CO_{2}\uparrow+ 2HCl(aq) 

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

分類:Huá-hŏk nguòng-só
Sŏng

**Sŏng** kō̤-nèng cī:

*孫, giāng gì giāng, ché̤ṳ Sŏng (chĭng-chék).
*孫, siŏh cṳ̄ng sáng, ché̤ṳ Sŏng (sáng).
*霜, ché̤ṳ Sŏng (ké-chiông).
*酸, ché̤̤ṳ Sŏng (huá-hŏk).
Sŏng (huá-hŏk)

**Sŏng** (酸) sê cī ṳ̀ng-gāi diŏh cūi dâi-dŏng gì sèng-âu, ṳ̀ng-ĭk diē-sié kĭng-liê-cṳ̄ gì nùng-dô bī sùng-cūi diē-sié kĭng-liê-cṳ̄ gì nùng-dô duâi gì huá-hăk-ŭk.

Sŏng gâe̤ng giĕng huāng-éng â̤ sāng-sĕng cūi gâe̤ng sièng, cuòi hô̤ lā̤ dṳ̆ng-huò huāng-éng.

分類:Huá-hŏk
Giĕng (huá-hŏk)

**Giĕng** (鹼) sê gâe̤ng sŏng siŏng-dó̤i gì siŏh cṳ̄ng kĭng-iōng-huá-ŭk, â̤ diŏh cūi diē-sié ṳ̀ng-gāi, ṳ̀ng-ĭk diē-sié kĭng-diōng liê-cṳ̄ gì nùng-dô bī sùng-cūi diē-sié kĭng-iōng liê-cṳ̄ gì nùng-dô duâi gì huá-hăk-ŭk.

Giĕng gâe̤ng sŏng huāng-éng â̤ sāng-sĕng cūi gâe̤ng sièng, cuòi hô̤ lā̤ dṳ̆ng-huò huāng-éng.

分類:Huá-hŏk
Iòng (ŭk-lī hiêng-chiông)

**Iòng** (熔, 烊), iâ hô̤ lā̤ **iòng-kó̤** (熔去) hĕ̤k-ciā **ṳ̀ng-huá** (熔化), sê cī ŭk-cék téng gó-tái biéng siàng ĭk-tái gì siŏh cṳ̄ng ŭk-lī guó-tiàng. Ciŏng gó-tái gì ŭk-tā̤ gă-iĕk gáu dĕk-dêng gì ŭng-dô ī-hâiu cêu â̤ iòng lâi, ciā ŭng-dô hô̤ lā̤ ciā nó̤h gì ṳ̀ng-diēng.

分類:Ŭk-lī
Hĭ-gĭng-sṳ̆k

**Hĭ-gĭng-sṳ̆k** (非金屬) sê cī siŏh lôi huá-hŏk nguòng-só. Găk huá-hŏk diē-sié, ng-sê gĭng-sṳ̆k gì nguòng-só dŭ â̤ dé̤ṳng sáung sê hĭ-gĭng-sṳ̆k.

分類:Huá-hŏk
Cṳ̀-tiék

**Cṳ̀-tiék** (磁鐵), iâ hô̤ lā̤ **cṳ̀-siŏh** (磁石), sê siŏh cṳ̄ng ô tiĕng-iòng cṳ̀-séng gì nó̤h, ciō-iéu sìng-hông sê sé-iōng-huá săng-tiék.

Tiĕng-iòng gì cṳ̀-siŏh hô̤ lā̤ hiék-siŏh (熁石). Gô-dā̤ gì lò̤-buàng cêu sê kĕk hiék-siŏh có̤ gì.

分類:Ŭk-lī
分類:Dê-cék
Siông Hŭng

**Siông Hŭng** (尚豐, 1590 n. - 1640 n. 6 ng. 22 h.) sê Liù-giù-guók gì dâ̤ 17 dâi guók-uòng, 1621 nièng gáu 1640 nièng câi-ôi.

分類:Liù-giù guók-uòng
Lâu-iŏh

**Lâu-iŏh** (老鷂), hĕ̤k-chiā gōng **lō̤-ngà̤** (老𪺾), sê siŏh cṳ̄ng cēu.
## Chăng-kō̤ ùng-hióng

分類:Cēu
Chék-sĭng-nā̤

**Chék-sĭng-nā̤** (七星奶) iâ hô̤ lā̤ **Chék-nā̤** (戚奶), sê Hók-ciŭ nè̤ng sáng gì siŏh ciáh sìng. Nguòng miàng **Kŏ̤ Nguŏh-sĕng** (柯玉笙). 

分類:Dô̤-gáu
分類:Sĕk-ék
Mò̤ Gă-lĭk

**Mò̤ Gă-lĭk** (摩嘉立, Ĭng-ngṳ̄: Caleb Cook Baldwin, 1820 n. - 1911 n.) iâ miàng **Mò̤ Lièng** (摩憐), sê Mī-guók gì siŏh ciáh diòng-gáu-sê̤ṳ. Ĭ iâ sê có̤i cā lì Hók-ciŭ diòng-gáu gì siŏh piĕ diòng-gáu-sê̤ṳ dâi-dŏng gì siŏh ciáh, siā guó Bàng-uâ-cê sṳ̀-diēng.

分類:Mī-guók ìng-ŭk
分類:Diòng-gáu-sê̤ṳ
分類:Sĕk-ék
Sṳ̄ Lŏk-báik

**Sṳ̄ Lŏk-báik** (史犖伯, Ĭng-ngṳ̄: Robert Warren Stewart, 1850 n. - 1895 n.) sê Ĭng-guók gì siŏh ciáh diòng-gáu-sê̤ṳ. Ĭ sê siŏh ciáh Ái-ī-làng nè̤ng.

分類:Ái-ī-làng ìng-ŭk
分類:Diòng-gáu-sê̤ṳ
分類:Sĕk-ék
Huài Lā̤

**Huài Lā̤** (懷禮, Ĭng-ngṳ̄: Isaac William Wiley, 1825 n. - 1884 n.) sê Mī-guók gì siŏh ciáh diòng-gáu-sê̤ṳ gâe̤ng ĭ-sĕng.

分類:Mī-guók ìng-ŭk
分類:Diòng-gáu-sê̤ṳ
分類:Ĭ-sĕng
分類:Sĕk-ék
Mā-cū-uâ

**Mā-cū-uâ** (馬祖話) sê Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gì siŏh cṳ̄ng huŏng-ngiòng, diŏh ngṳ̄-ngiòng-hŏk diē-sié sṳ̆k Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Nàng-piéng. 

Mā-cū-uâ găk guōng-ngiê siông iâ ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ „Hók-ciŭ-uâ“, ĭ gâe̤ng dó̤i-áng gì Lièng-gŏng-uâ diŏh tĕ̤k-ĭng gâe̤ng kiŏng-diéu gà̤-dēng chă mâ̤ kó̤ huông. Bók-guó ĭng-ôi céng-dê gì ĭng-só, gâe̤ng dó̤i-áng gì Hók-ciŭ-uâ ô nék-dék chă-biék.

Mā-cū sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók Lièng-gŏng-gâing gì huák-dêng gău-tŏng ông-sók ngṳ̄-ngiòng, guăng-huŏng gó̤ ĭ „**Hók-ciŭ-ngṳ̄**“ (福州語). Bók-guó mìng-găng duâi-buô-hông nè̤ng gó̤ ĭ „Mā-cū-uâ“ hĕ̤k-ciā „Bàng-uâ“ (平話).

分類:Sĕk-ék ùng-huá
分類:Dài-uăng
分類:Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄
Siông Īng

**Siông Īng** (尚永, 1559 n. - 1588 n.) sê Liù-giù-guók gì dâ̤ 15 dâi guók-uòng, 1573 nièng gáu 1588 nièng câi-ôi. Ĭ sê Siông Nguòng gì giāng.

分類:Liù-giù guók-uòng
Huò Sêu-ŏng

**Huò Sêu-ŏng** (和受恩, Ĭng-ngṳ̄: Margaret E.Barber, 1866 n. - 1930 n.) sê Ĭng-guók gì siŏh ciáh diòng-gáu-sê̤ṳ.

分類:Ĭng-guók ìng-ŭk
分類:Diòng-gáu-sê̤ṳ
分類:Sĕk-ék
Găng Ùi-lìng

**Găng Ùi-lìng** (甘為霖, Ĭng-ngṳ̄: William Campbell, 1841 n. - 1921 n.) sê siŏh ciáh Ĭng-guók gì diòng-gáu-sê̤ṳ. Ĭ diŏh 1913 nièng siā guó siŏh buô Mìng-nàng-ngṳ̄ Băh-uâ-cê gì sṳ̀-diēng, hô̤ lā̤ «Â-muòng-ĭng sĭng cê-diēng».

分類:Ĭng-guók ìng-ŭk
分類:Diòng-gáu-sê̤ṳ
Dā-mā-cê

**Dā-mā-cê** (打馬字, Ĭng-ngṳ̄: John Van Nest Talmage, 1819 n. - 1892 n.)  sê siŏh ciáh Mī-guók gì diòng-gáu-sê̤ṳ. Ĭ sê tàu ciáh kĕk Mìng-nàng-ngṳ̄ Băh-uâ-cê lì diòng-gáu gì nè̤ng.

分類:Mī-guók ìng-ŭk
分類:Diòng-gáu-sê̤ṳ
Măk Dŭ-sṳ̆

**Măk Dŭ-sṳ̆** (麥都思, Ĭng-ngṳ̄: Walter Henry Medhurst, 1796 n. - 1857 n.) sê Ĭng-guók gì siŏh ciáh diòng-gáu-sê̤ṳ. Ĭ sê Mìng-nàng-ngṳ̄ Băh-uâ-cê gì huák-mìng-ciā.

分類:Ĭng-guók ìng-ŭk
分類:Diòng-gáu-sê̤ṳ
Hô-lièng-uōng

**Hô-lièng-uōng** (互聯網, ), iâ hô̤ lā̤ **uōng-cié-uōng-lô** (網際網路), sê siŏh cṳ̄ng uōng-lŏ̤k gâe̤ng uōng-lŏ̤k cĭ găng cháung-lièng diŏh siŏh dŏi gì siŏh ciáh dĕk-biék duâi gì uōng-lŏ̤k, cī siŏh cū gì uōng-lŏ̤k kĕk TCP/IP hiĕk-ngiê (iâ hô̤ lā̤ TCP/IP hiĕk-dêng) lièng kī lì, hìng siàng siŏh ciáh lò̤-cék siông gì dăng-ék gì dĕk-biék duâi gì guók-cié uōng-lŏ̤k.

Internet gâe̤ng World Wide Web lâng ciáh ng-sê dēng-dùng gì, World Wide Web nâ sê siŏh ciáh gĭ ṳ̀ Hypertext (chiĕu-ùng-buōng, chiĕu-ùng-cê) hô-siŏng lièng siŏh-dŏi gì ciòng-giù-séng hiê-tūng, bêng-chiă nâ sê Internet dâi-dŏng tì-gṳ̆ng gì hók-ô cĭ ék.

分類:Séng-sék
C Sharp

**C#** (C Sharp) sê Mì-niōng gŭng-sĭ huák-mìng gì siŏh cṳ̄ng gĭ ṳ̀ .NET Framework gì méng-hióng dó̤i-chiông (iâ hô̤ lā̤ ŭk-gióng dô̤-hióng) gì gŏ̤-ngék piĕng-tiàng ngṳ̄-ngiòng.

Â-dā̤ sê sāi C# siā gì, â̤ hiēng-sê "Hello World" gì dâi-mā:


```csharp
using System;

public class HelloWorld {

  public static void Main(string[] args) {
    Console.WriteLine("Hello world!");
  }
}
```


分類:Piĕng-tiàng ngṳ̄-ngiòng
Piĕng-tiàng ngṳ̄-ngiòng

**Piĕng-tiàng ngṳ̄-ngiòng** (編程語言, programming language), iâ hô̤ lā̤ **tiàng-sék ngṳ̄-ngiòng** (程式語言), sê cī dò̤ lì dêng-ngiê gié-sáung-gĭ tiàng-sê̤ṳ (iâ hô̤ lā̤ tiàng-sék) gì hìng-sék ngṳ̄-ngiòng.

分類:Piĕng-tiàng ngṳ̄-ngiòng
Amsterdam

**Amsterdam** sê Hò̤-làng gì siū-dŭ.

## 

Amsterdam-3552-Haeuser-vom Westerkerktoren-2008-gje.jpg|Amsterdam
Amsterdam-3314-Herengracht-Bruecke-Fietsen-2008-gje.jpg|Herengracht
Amsterdam-3312-Herengracht-Boot-2008-gje.jpg|Herengracht
Amsterdam-3294-Brouwersgracht-Pinkelbude-Hebebruecke-2008-gje Brug 148.jpg|Brouwersgracht
Amsterdam-3228-Leidsegracht-Keizersgracht-2008-gje.jpg|Leidsegracht
Amsterdam-3266-Haarlemmerstraat-Posthoornkerk-2008-gje.jpg|Posthoornkerk
Amsterdam-3478-Prinsengracht-Strickliesels-2008-gje.jpg|Souvenirs
Amsterdam-3638-Fietsen-Garage-2008-gje.jpg|Fietsen-Garage
Amsterdam-3776-Oudezijds Achter- und Voorburgwal-Spiegelung-2008-gje.jpg|Oudezijds Achterburgwal
Amsterdam-3790-Oudezijds Achterburgwal-Live Porno Show-2008-gje.jpg|Oudezijds Achterburgwal


分類:Siàng-chê
分類:Hò̤-làng
Vienna

**Vienna** sê Ó̤-dê-lé gì siū-dŭ.

Wien - Albertina.JPG|Albertina
Wien-Judenplatz-02-Mahnmal fuer die Opfer der Shoa-2007-gje.jpg|Judenplatz
Wien-Staatsoper-114-2009-gje.jpg|Staatsoper
Wien-Museumsquartier-04-Messepalast-2009-gje.jpg|Museumsquartier
Wien-Piaristenkirche Maria Treu-24-innen-2007-gje.jpg|Piaristenkirche
Wien-Parlament-112-aus Volksgarten-2008-gje.jpg|Austrian Parliament
Wien-Schoenbrunn-108-Garten mit Pferdekutsche-2007-gje.jpg|Palace of Schönbrunn
Wien-Zentralfriedhof-02-Borromaeus-Kirche-Allee-2008-gje.jpg|Zentralfriedhof
Wien-Prater-12-Riesenrad-2007-gje.jpg|Prater

分類:Siàng-chê
分類:Ó̤-dê-lé
JavaScript

**JavaScript** sê siŏh cṳ̄ng giók-buōng ngṳ̄-ngiòng (iâ hô̤ lā̤ chiū-gō̤ ngṳ̄-ngiòng).

Â-dā̤ sê sāi JavaScript siā gì, â̤ hiēng-sê "Hello World" gì dâi-mā:


```javascript
<!DOCTYPE HTML>
<html>
    <head>
    <title>Gāng-dăng gì JavaScript Hello World</title>
        <script type="text/javascript">
            document.write("Hello, world!");   
            alert("Hello, world!");            
            console.log("Hello, world!");      
        </script>
    </head>
    <body>
HTML nô̤i-ṳ̀ng
    </body>
</html>
```


hĕ̤k-ciā diŏh liù-lāng-ké gì "location bar" diē-sié sāi `javascript:`, ī hô-dông gì huŏng-sék lì biēu-sê:


```javascript
javascript:alert("Hello world!");
```


分類:Piĕng-tiàng ngṳ̄-ngiòng
Giók-buōng ngṳ̄-ngiòng

**Giók-buōng ngṳ̄-ngiòng** (腳本語言, Ĭng-ngṳ̄: Scripting language) iâ hô̤ lā̤ **Chiū-gō̤ ngṳ̄-ngiòng** (手稿語言), sê siŏh lôi niông diòng-tūng gì „piĕng-siā, piĕng-ĭk, lièng-giék, ông-hèng“ (edit-compile-link-run) gì guó-tiàng biéng dōi có̤ mŭk-dék lì cháung-gióng gì gié-sáung-gĭ piĕng-tiàng ngṳ̄-ngiòng.

分類:Piĕng-tiàng ngṳ̄-ngiòng
Stockholm

**Stockholm** sê Sôi-diēng gì siū-dŭ.


Stockholm-206-Riddarholmen-2005-gje.jpg
Stockholm-240-Rathaus-2005-gje.jpg
Stockholm-300-Altstadtplatz-2005-gje.jpg
Stockholm-326-Altstadtgasse-2005-gje.jpg
Stockholm-380-Storkyrkan-2005-gje.jpg
Stockholm-422-Einkaufspassage-2005-gje.jpg
Stockholm-484-Berzeliusdenkmal-2005-gje.jpg
Stockholm-506-Strandvaegen-2005-gje.jpg
Stockholm-564-Tunnelgatan-2005-gje.jpg


分類:Siàng-chê
分類:Sôi-diēng
Sarajevo

**Sarajevo** sê Bosnia gâe̤ng Herzegovina gì siū-dŭ.

分類:Siàng-chê
分類:Bosnia gâe̤ng Herzegovina
Abu Dhabi

**Abu Dhabi** sê Ā-lá-báik Lièng-hăk Dâi-gŭng-guók gì siū-dŭ.

分類:Siàng-chê
分類:Ā-lá-báik Lièng-hăk Dâi-gŭng-guók
Ià-lô-sák-lēng

**Ià-lô-sák-lēng** (耶路撒冷, , ) sê Dṳ̆ng-dĕ̤ng gì siŏh ciáh siàng-chê, iâ sê Gĭ-dók-gáu, Iù-tái-gáu gâe̤ng Ĭ-sṳ̆-làng-gáu diē-sié gì siŏh ciáh iā dâe̤ng-iéu gì siàng-chê. Gĭng-dáng iù Ī-sáik-liĕk sĭk-cié kóng-cié. Palestine Guók sŏng-buó dó̤i ĭ ô ciō-guòng iĕu-giù.


Jerusalem-Oelberg-14-2010-gje.jpg
Jerusalem-Felsendom-10-2010-gje.jpg
Jerusalem-Tempelberg-52-Bab-al-Silsila-Minarett-2010-gje.jpg
Jerusalem-Klagemauer-02-nachts-2010-gje.jpg
Jerusalem-Klagemauer-44-Jugend-2010-gje.jpg
Jerusalem-Grabeskirche-08-Vorhof-2010-gje.jpg
Jerusalem-Mauerrundgang-48-Busbahnhof beim Damaskustor-Haendler-Taxi-1985-gje.jpg
Jerusalem-Oelberg-40-Graeber-2010-gje.jpg


分類:Siàng-chê
分類:Ī-sáik-liĕk
Sahara

**Sahara** sê Hĭ-ciŭ báe̤k-buô gì siŏh ciáh să-mŏk. Ĭ iâ sê sié-gái gà̤-dēng có̤i duâi gì siŏh ciáh să-mŏk.

分類:Hĭ-ciŭ
È̤ng-hāi

**È̤ng-hāi** (紅海) sê siŏh ciáh hāi, diŏh Ā-ciŭ gì Ā-lá-báik Buáng-dō̤ gâe̤ng Hĭ-ciŭ dĕ̤ng-buô cĭ găng.

分類:Hāi
Dê-dṳ̆ng-hāi

**Dê-dṳ̆ng-hāi** (地中海) sê Ĕu-ciŭ, Ā-ciŭ gâe̤ng Hĭ-ciŭ cĭ găng gì siŏh ciáh hāi.

分類:Hāi
R. Kelly

**Robert Kelly** (1967 n. 8 ng. 29 h. - ) sê Mī-guók gì siŏh ciáh chók-miàng gì gŏ̤-chiū.

分類:Mī-guók ìng-ŭk
分類:Gŏ̤-chiū
Chăng-sáik

**Chăng-sáik** (青色, gĭng-dáng sĭk-cié tĕ̤k „**''Chiăng''-sáik**“) iâ hô̤ lā̤ **chăng**, sê pŏ̤-diòng găh 485 gáu 500 nà̤-mī gì ngàng-sáik.

Hók-ciŭ-uâ diē-sié, chăng-sáik ô sì-hâiu iâ sê cī ŭ-sáik.
分類:ngàng-sáik
Mā-lăk-gă Hāi-hiĕk

**Mā-lăk-gă Hāi-hiĕk** sê Mā-lài Buáng-dō̤ gâe̤ng Éng-nà̤ gì Sumatra cĭ găng gì siŏh ciáh hāi-hiĕk.

分類:Hāi
Buáng-săng-giāng

**Buáng-săng-giāng** (半山仔, Dài-uăng-uâ: Poàⁿ-soaⁿ-á) sê cī Dài-uăng Nĭk-buōng Sì-dâi cāu kó̤ Dṳ̆ng-guók, Dṳ̆ng-huà Mìng-guók diŏh Káung Nĭk Ciéng-cĕng páh iàng ī-hâiu gṳ̆ng Dṳ̆ng-guók Guók-mìng-dōng diōng Dài-uăng gì Dài-uăng nè̤ng. Hī sì-hâiu téng Dṳ̆ng-guók Dâi-lṳ̆k lì gì nè̤ng ké̤ṳk Dài-uăng-nè̤ng hô̤ lā̤ „Dòng-săng-giāng“ (唐山仔, Dài-uăng-uâ: tn̂g-soaⁿ-á) hĕ̤k-ciā „Ĭ-săng-giāng“ (伊山仔, Dài-uăng-uâ: a-soaⁿ-á), gó-chṳ̄ gó̤ cī siŏh lôi nè̤ng hô̤ lā̤ „Buáng-săng-giāng“.

分類:Dài-uăng
分類:Céng-dê
Báh-gă-sáng

«**Báh-gă-sáng**» (百家姓) sê gô-dā̤ ciŏng-muòng gá-siêu nè̤ng sáng gì siŏh buōng cṳ̆.

分類:Cṳ̆
分類:Diék-hŏk
儒家

**儒家**，也號𡅏**儒家思想**或者**儒教**，是由中國發源其蜀種思想體系。儒家最早是春秋時期魯國儂孔子提出來其，主要思想是仁、義、禮、智共信。

儒家著西漢其漢武帝手𡅏乞定做正統其思想，以後各隻朝代都繼續西漢其政策。許辰候其讀書儂著拜孔子，著讀孔子尊崇其四書五經。儒家思想也傳遘韓國、日本、琉球共越南，變成許辰候東亞漢字文化圈共同其思想。

儒家思想有仂囝帶宗教其性質，不過儒家是伓是蜀隻宗教今旦學者其看法都𣍐蜀樣。今旦日本、韓國共越南野価學者提出伊是宗教，不過敆中國，大部份儂見覺伊儷是蜀隻思想，伓是宗教。20世紀初其辰候，野価中國學者見覺嚽是落後其宗教，蔑稱伊“孔教”。文化大革命其辰候，中國共產黨對儒家思想共孔子其看法盡去呆，蔑稱孔子號𡅏孔老二。不過敆今旦其中國開始反思，復見覺儒家思想裡勢也有野価好乇了。

分類:哲學
分類:宗教
Gióng-ĕu-uâ

**Gióng-ĕu-uâ** sê Mìng-báe̤k-ngṳ̄ gì siŏh cṳ̄ng huŏng-ngiòng, iâ sê Gióng-ĕu nè̤ng gì mū-ngṳ̄.

分類:Mìng-báe̤k-ngṳ̄
Săng-cê-gĭng

«**Săng-cê-gĭng**» (三字經) sê Ṳ̀-gă diē-sié gì siŏh buōng gĭng-diēng gì cṳ̆, ciŏng-muòng dò̤ ké̤ṳk niè-giāng tĕ̤k.

分類:Cṳ̆
分類:Diék-hŏk
Chiĕng-cê-ùng

«**Chiĕng-cê-ùng**» (千字文) sê Ṳ̀-gă diē-sié gì siŏh buōng gĭng-diēng gì cṳ̆.

分類:Cṳ̆
分類:Diék-hŏk
Siông-gū Háng-ngṳ̄

**Siông-gū Háng-ngṳ̄** (上古漢語) sê cī diŏh Siŏng-dièu gáu Háng-dièu gì sèng-âu sāi gì Háng-ngṳ̄. Ciā Háng-ngṳ̄ gâe̤ng Hiêng-dâi Biĕu-cūng Háng-ngṳ̄ tĕ̤k ĭng chă iā huông. Siông-gū Háng-ngṳ̄ sê téng Nguòng-sṳ̄ Háng-ngṳ̄ huák-diēng lì gì, chă-bók-dŏ̤ diŏh Nàng-báe̤k-dièu gì sèng-âu huák-diēng siàng Dṳ̆ng-gū Háng-ngṳ̄.

Háng-ngṳ̄ sê kĕk biēu-é ùng-cê lì siā gì, gó-chṳ̄ mò̤-niĕ-ài huòi-é hī sèng-âu gì Háng-ngṳ̄ gâe̤ng Háng-cê dó̤-dā̤ ciŏng-iông tĕ̤k. Gĭng-dáng gì ngṳ̄-ngiòng hŏk-ciā kĕk Dṳ̆ng-gū Háng-ngṳ̄ gì «Chiék-ông» (切韻) lì ngiēng-géu Háng-cê diŏh Siông-gū Háng-ngṳ̄ diē-sié kō̤-nèng gì tĕ̤k ĭng.

分類:Ngṳ̄-ngiòng
分類:Háng-ngṳ̄
Dṳ̆ng-gū Háng-ngṳ̄

**Dṳ̆ng-gū Háng-ngṳ̄** (中古漢語) sê Nàng-báe̤k-dièu, Sùi-dièu, Dòng-dièu gâe̤ng Sóng-dièu gì sèng-âu sāi gì Háng-ngṳ̄. Dṳ̆ng-gū Háng-ngṳ̄ sê téng Siông-gū Háng-ngṳ̄ huák-diēng lì gì, gáu-muōi-lāu huák-diēng siàng Gê̤ṳng-dâi Háng-ngṳ̄.

Chŭi-iòng-gōng Háng-ngṳ̄ sê kĕk biēu-é ùng-cê lì siā gì, dáng-sê diŏh ciā sì-gĭ diē-sié sāng-sĕng guó gūi buōng ông-cṳ̆ (韻書), gĭng-dáng gì ngṳ̄-ngiòng hŏk-gă ô-niĕ-ài kĕk ông-cṳ̆ lì ngiēng-géu chók hī sèng-âu gì tĕ̤k ĭng. Că gĭ gì Dṳ̆ng-gū Háng-ngṳ̄ sê kĕk «Chiék-ông» (切韻) cī buōng cṳ̆ lì ngiēng-géu gì; muăk-gĭ sê kĕk Sóng-dièu gì „ông-dù“ (韻圖) lì ngiēng-géu gì.

Gĭng-dáng gì gūi cṳ̄ng Mìng-ngṳ̄ diē-sié, ô iā sâ̤ gì tĕ̤k ĭng gâe̤ng Dṳ̆ng-gū Háng-ngṳ̄ cĭng chiông.

分類:Ngṳ̄-ngiòng
分類:Háng-ngṳ̄
上古漢語

**上古漢語**是指著商朝遘漢朝其辰候使其漢語。者漢語共現代標準漢語讀音差野遠。上古漢語是趁原始漢語發展來其，差不多著南北朝其辰候發展成中古漢語。

漢語是挈表意文字來寫其，故此無能耐會意許辰候其漢語共漢字到底蔣樣讀。今旦其語言學者挈中古漢語其《切韻》來研究漢字著上古漢語裡勢可能其讀音。

分類:語言
分類:漢語
中古漢語

**中古漢語**是南北朝、隋朝、唐朝共宋朝其辰候使其漢語。中古漢語是趁上古漢語發展來其，遘尾了發展成近代漢語。

雖然講漢語是挈表意文字寫其，但是著者時期裡勢產生過幾本韻書，今旦其語言學者有能耐挈韻書來研究出許辰候其讀音。早期其中古漢語是挈《切韻》茲本書來研究其；末期是挈宋朝其“韻圖”來研究其。

今旦其幾種閩語裡勢，有野価其讀音共中古漢語盡像。

分類:語言
分類:漢語
Gāng-huá-cê

**Gāng-huá-cê** (簡化字), iâ hô̤ lā̤ **Gāng-tā̤-cê** (簡體字), sê cī Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók diŏh 1956 nièng ī-hâiu dó̤i diòng-tūng Háng-cê gāng-huá ī-hâiu cháung-cô̤ chók lì gì sĭng gì Háng-cê.

分類:Háng-cê
分類:Ùng-cê
Diòng-tūng Háng-cê

**Diòng-tūng Háng-cê** (傳統漢字) sê Háng-cê ciō-iéu tā̤-hiê cĭ ék, iâ sê Háng-cê lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng sāi gì có̤i òng gì siŏh cṳ̄ng Háng-cê. Cī cṳ̄ng cê diŏh Dṳ̆ng-guók Dâi-lṳ̆k hô̤ lā̤ **Huàng-tā̤-cê** (繁體字), diŏh Dài-uăng hô̤ lā̤ **Ciáng-tā̤-cê** (正體字) hĕ̤k-ciā **Guók-cê** (國字).

## Gái káng
*Gāng-huá-cê

分類:Háng-cê
分類:Ùng-cê
Gák-gáuk-ùng

**Gák-gáuk-ùng** (甲骨文) sê Dṳ̆ng-guók Siŏng-dièu gì sèng-âu sāi gì siŏh cṳ̄ng ùng-cê, siā diŏh ŭ-gŭi gì káe̤k-káe̤k hĕ̤k-ciā dông-ŭk gì gáuk-gáuk gà̤-dēng.  Gĭng-dáng gì Háng-cê cêu sê téng Gák-gáuk-ùng huák-diēng lì gì.

分類:Háng-cê
分類:Ùng-cê
Páh-cê-huák

**Páh-cê-huák** (拍字法) sê ciŏng gáuk cṳ̄ng ùng-cê gâe̤ng hù-hô̤ páh gáu gié-sáung-gĭ, chiū-gĭ cī siŏh lôi diêng-cṳ̄ siék-bê diē-sié gì piĕng-mā huŏng-huák.

分類:Séng-sék
Guók-cié Ĭng-biĕu

**Guók-cié Ĭng-biĕu** (國際音標) sê Guók-cié Ngṳ̄-ĭng hiĕk-huôi huák-mìng gì siŏh cṳ̄ng â̤ biĕu-sê sié-gái gà̤-dēng sū-iū ngṳ̄-ngiòng kēu-ngṳ̄ siăng-ĭng gì biĕu-cūng-huá biēu-sê huŏng-huák.

分類:Ùng-cê
分類:Ngṳ̄-ngiòng
Biĕu-diēng Hù-hô̤

**Biĕu-diēng Hù-hô̤** (標點符號) sê cṳ̆-méng siông biĕu-sê siŏh guó uâ dìng-dông, ngṳ̄-ké hĕ̤k-ciā sṳ̀-ngṳ̄ gì siŏh cṳ̄ng hù-hô̤.

分類:Ùng-cê
Buô-ṳ̄ dông-ŭk

**Buô-ṳ̄ dông-ŭk** (哺乳動物), iâ hô̤ lā̤ **siăh-nĕng dông-ŭk**, sê dó̤i siŏh lôi dông-ŭk gì tūng-chĭng.

分類:Buô-ṳ̄ dông-ŭk
Nguòng-siĕu bā̤-màng

**Nguòng-siĕu bā̤-màng** (元宵擺暝) sê Mā-cū diŏh Nguòng-siĕu-cáik gì siŏh cṳ̄ng hŭng-sṳ̆k.

分類:Hŭng-sṳ̆k
Dìng Cīng-lṳ̀ng

**Dìng Cīng-lṳ̀ng** (陳振龍, ), Hók-gióng Diòng-lŏ̤h nè̤ng, sê Mìng-dièu sèng-âu siŏh ciáh có̤ sĕng-é gì nè̤ng. Ĭ diŏh Hĭ-lĭ-pĭng có̤ sĕng-é, huăng-sṳ̀ gâe̤ng hŏng-chāu có̤i cā cêu sê ĭ chāu-sṳ̆ gáu Dṳ̆ng-guók lì gì.

分類:Hók-ciŭ-nè̤ng
Uŏk-nàng-ngṳ̄ cê-mō̤

**Uŏk-nàng-ngṳ̄ cê-mō̤** (Uŏk-nàng-ngṳ̄: Chữ Quốc Ngữ) sê Huák-guók diòng-gáu-sê̤ṳ Alexandre de Rhodes diŏh 1651 nièng tá̤ Uŏk-nàng-ngṳ̄ siék-gié gì siŏh cṳ̄ng Lò̤-mā-cê. Ciā ùng-cê gĭng-dáng Uŏk-nàng nè̤ng dŭ diŏh lā̤ sāi.

分類:Ùng-cê
Ā-lĭk-săng Dáik-lò̤

**Ā-lĭk-săng Dáik-lò̤** (亞歷山德羅, , ), buōng-miàng **Alexandre de Rhodes**, sê Huák-guók gì siŏh ciáh Ià-sŭ-huôi gì diòng-gáu-sê̤ṳ. Ĭ diŏh 1651 nièng tá̤ Uŏk-nàng-ngṳ̄ siék-gié siŏh cṳ̄ng Uŏk-nàng-ngṳ̄ cê-mō̤, gĭng-dáng Uŏk-nàng nè̤ng gô lā̤ diŏh lā̤ sāi.

分類:Uŏk-nàng ìng-ŭk
Dài-uăng nguòng-cê̤ṳ-mìng

**Dài-uăng nguòng-cê̤ṳ-mìng** sê dó̤i Dài-uăng sū-iū nguòng-cê̤ṳ-mìng mìng-cŭk gì tūng-chĭng. Dài-uăng nguòng-cê̤ṳ-mìng gâe̤ng gô-dā̤ Mìng-uŏk gì nguòng-cê̤ṳ-mìng ô iā chĭng gì háik-tūng guăng-hiê.

## Dài-uăng nguòng-cê̤ṳ-mìng gì mìng-cŭk
*Amis-cŭk
*Atayal-cŭk
*Bunun-cŭk
*Kanakanavu-cŭk
*Kavalan-cŭk
*Paiwan-cŭk
*Puyuma-cŭk
*Rukai-cŭk
*Saaroa-cŭk
*Sakizaya-cŭk
*Saisiyat-cŭk
*Seediq-cŭk
*Tao-cŭk
*Thao-cŭk
*Truku-cŭk
*Tsou-cŭk
*Siraya-cŭk (Dài-nàng-chê sìng-nêng)
*Taivuan-cŭk (Huă-lièng-gâing Hó-lī-hiŏng sìng-nêng)

分類:Dài-uăng nguòng-cê̤ṳ-mìng
Nguòng-cê̤ṳ-mìng

**Nguòng-cê̤ṳ-mìng** (原住民) sê cī siŏh ciáh dê-huŏng bī-gáu cā diâng-gṳ̆ gì mìng-cŭk, cuòi sê gâe̤ng ngôi-lài mìng-cŭk siŏng-dó̤i gì siŏh ciáh gái-niêng.

分類:Mìng-cŭk
Dâi-mā-sáik

**Dâi-mā-sáik** (大馬色, ‎) sê Sê̤ṳ-lé-ā gì siū-dŭ, Dṳ̆ng-dĕ̤ng ô-miàng gì gū siàng, ìng-kēu 1,711,000.
## Chăng-kō̤

分類:Siàng-chê
分類:Sê̤ṳ-lé-ā
Sĕng-ŭk hŭng-lôi-huák

**Sĕng-ŭk hŭng-lôi-huák** (生物分類法) sê sĕng-ŭk-hŏk diē-sié dó̤i sĕng-ŭk gì ŭk-cṳ̄ng hŭng-lôi gì siŏh cṳ̄ng huŏng-huák.

Gĭng-dáng gì sĕng-ŭk hŭng-lôi-huák ciŏng sū-iū gì sĕng-ŭk kĕk gái (界), muòng (門), gŏng (綱), mŭk (目), kuŏ (科), sṳ̆k (屬), cṳ̄ng (種) lì hŭng-lôi.

分類:Sĕng-ŭk
DNA

**DNA**, ciòng-miàng hô̤ lā̤ **tuák-iōng hŏk-tòng hŏk-sŏng** (脫氧核糖核酸, Ĭng-ngṳ̄: deoxyribonucleic acid) sê siŏh cṳ̄ng sĕng-ŭk-tā̤ diē-sié hŭng-cṳ̄-liông cêng kó̤ duâi gì hŭng-cṳ̄, ĭ â̤ cū-siàng mì-diòng cī-lêng, īng-dō̤ sĕng-ŭk-tā̤ gì huák-ṳ̆k gâe̤ng sĕng-mêng gĭ-nèng gì ông-cáuk. Ô dái lâung-băh-cék piĕng-mā gì DNA piéng-dâung hô̤ lā̤ gĭ-ĭng.

## Gái káng
*RNA (Hŏk-tòng Hŏk-sŏng)
*Gĭ-ĭng

分類:Sĕng-ŭk
Gĭ-ĭng

**Gĭ-ĭng** (基因) sê cī ô dái mì-diòng séng-sék gì Tuák-iōng Hŏk-tòng Hŏk-sŏng (DNA) sê̤ṳ-liĕk.

## Gái káng
*Hŏk-tòng Hŏk-sŏng (RNA)
*Tuák-iōng Hŏk-tòng Hŏk-sŏng (DNA)
*Lâung-băh-cék
*Niēng-sáik-tā̤

分類:Sĕng-ŭk
Lâung-băh-cék

**Lâung-băh-cék** (卵白質) sê siŏh cṳ̄ng iù Ăng-gĭ-sŏng hŭng-cṳ̄ cū-siàng gì iū-gĭ huá-hŏk-ŭk.

分類:Huá-hŏk
分類:Sĕng-ŭk
Niēng-sáik-tā̤

**Niēng-sáik-tā̤** (染色體) sê cĭng-hŏk sĕng-ŭk dĕk-iū gì giék-gáiu, ciō-iéu iù Tuák-iōng Hŏk-tòng Hŏk-sŏng (DNA) gâe̤ng lâung-băh-cék cū-siàng. Niēng-sáik-tā̤ gâe̤ng gĭ-ĭng ô iā sâ̤ guăng-hiê.

Ciáng-siòng gì ìng-lôi ô 24 dó̤i niēng-sáik-tā̤.

分類:Sĕng-ŭk
分類:Huá-hŏk
Siáng-lăk-tā̤

**Siáng-lăk-tā̤** (線粒體), iâ hô̤ lā̤ **Lăk-siáng-tā̤** (粒線體). sê duâi-buô-hông cĭng-hŏk sá̤-bàu diē-sié gì siŏh cṳ̄ng ô lâng cèng mŏk bău lā̤ gì sá̤-bàu-ké.

分類:Sĕng-ŭk
Chiū-dăng

**Chiū-dăng** (手𩨑), iâ hô̤ lā̤ **chiū-diū** (手肘), sê chiū gì siŏh ciáh buô-ôi.

Siông-bié gâe̤ng cièng-bié (前臂) siŏng-ciék gì buô-hông iâ hô̤ lā̤ chiū-uăng (手彎).
## Chăng-kō̤ ùng-hióng

分類:Sĕng-lī
Chĭng-dō̤

**Chĭng-dō̤** (青島) sê Dṳ̆ng-guók Săng-dĕ̤ng gì siŏh ciáh hó-sēng-ngék siàng-chê.

分類:Săng-dĕ̤ng
分類:Siàng-chê
Sŏng (sáng)

**Sŏng** (孫) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 3 ôi.

分類:Sáng Sŏng
Mì-diòng

**Mì-diòng** (遺傳), diŏh sĕng-ŭk-hŏk diē-sié sê cī kĕk gĭ-ĭng gì diòng-dâ̤ niông hâiu-dâi dáik gáu cê-gă dĕk-dĭng. Hiêng-câi kuŏ-hŏk-gă â̤ hiēu gì sĕng-ŭk, duâi-buô-hông sê kĕk Tuák-iōng Hŏk-tòng Hŏk-sŏng (DNA) có̤ mì-diòng ŭk-cék gì. Dṳ̀ kó̤ mì-diòng ī ngôi, kuàng-gīng iâ sê giók-diâng sĕng-ŭk dĕk-cĭng gì ciō-iéu ĭng-só.

分類:Sĕng-ŭk
Ĭk-mièu

**Ĭk-mièu** (疫苗) sê cī kĕk sá̤-kṳ̄ng, bâng-dŭk hĕ̤k-ciā ngàng sá̤-bàu có̤ siàng gì, â̤ niông sĕng-ŭk-tā̤ sāng-sĕng dĕk-ê-séng miēng-ĭk gì sĕng-ŭk cié-câ̤. Tŭng-guó ĭk-mièu ciék-cṳ̄ng gì huŏng-sék, â̤ niông sĕng-ŭk dáik gáu miēng-ĭk-lĭk.

分類:Ĭ-hŏk
Dâng (sáng)

**Dâng** () sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 7 ôi.

分類:Sáng Dâng
Uòng (sáng, 王)

**Uòng** (王) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 8 ôi.

„王“ sáng gâe̤ng „黃“ sáng tĕ̤k-ĭng siŏh-iông. Ôi lā̤ kṳ̆-biék, Hók-ciŭ-uâ gâe̤ng Nìng-dáik-uâ â̤ gōng **duâi-dô-uòng** (大肚王), **săng-uăh-uòng** (三劃王) .

## Muōi-ció



*
Uòng (sáng, 黃)

**Uòng** (黃) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 96 ôi.

„黃“ sáng gâe̤ng „王“ sáng tĕ̤k-ĭng siŏh-iông. Ôi lā̤ kṳ̆-biék, Hók-ciŭ-uâ gâe̤ng Nìng-dáik-uâ â̤ gōng **chāu-tàu-uòng** (草頭黃).

*
Iù-tái-gáu

**Iù-tái-gáu** (猶太教) sê Ī-sáik-liĕk mìng-cŭk gì siŏh ciáh cŭng-gáu.

分類:Iù-tái-gáu
Gă-liŏk nè̤ng Iù-dâi

**Gă-liŏk nè̤ng Iù-dâi** (加畧𠆧猶大, , , ) sê Gĭ-dók-gáu diē-sié gì siŏh ciáh ìng-ŭk. Ĭ sê Ià-sŭ gì 12 ciáh sé̤ṳ-dù cĭ ék.

Ĭ ôi lāu dáik gáu 30 dó̤i ngṳ̀ng-nguòng ciŏng Ià-sŭ Gĭ-dók chók-mâ̤, có̤i cṳ̄ng Ià-sŭ ké̤ṳk niăh kī kó̤ déng sī diŏh Sĕk-cê-gá siông. Gáu-muōi Iù-dâi cêng-kó̤ tó̤i-huói, gó-chṳ̄ cê̤ṳ-sák.

Iù-dâi gì miàng-cê găk gĭng-dáng Să̤-huŏng sié-gái dâi-biēu buói-puáng. Gĭ-dók-gáu ciō-liù nêng-ôi ĭ sê puáng-dù. Mì-ék nâ ô hông lìng-dĭ ciō-ngiê (Gnosticism) gì nè̤ng nêng-ôi ĭ sê có̤i hō̤ gì sé̤ṳ-dù.

分類:Gĭ-dók-gáu
Sū-lò̤-muòng Uòng

**Sū-lò̤-muòng Uòng** (所羅門王, ) sê Ī-sáik-liĕk gì siŏh ciáh guók-uòng, diŏh «Gô-iók Séng-gĭng» gì „Liĕk uòng Gé Liŏk, Siông“ diē-sié ô ĭ gì gó-sê̤ṳ. 

Ĭ sê Dâi-bĭk Uòng gì giāng. «Séng-gĭng» diē-sié gōng ĭ tàu-nō̤ iā hō̤ sāi, puáng-áng iā lâ̤-hâi.

分類:Ī-sáik-liĕk ìng-ŭk
Dâi-bĭk Uòng

**Dâi-bĭk Uòng** (大辟王, ), iâ huăng-ĭk có̤ **Dâi-ôi Uòng** (大衛王), sê Ī-sáik-liĕk gì siŏh ciáh guók-uòng, diŏh «Gô-iók Séng-gĭng» diē-sié ô ĭ gì gó-sê̤ṳ. 

分類:Ī-sáik-liĕk ìng-ŭk
Nò̤-ā

**Nò̤-ā** (挪亞, Hĭ-báik-lài-ngṳ̄: ) sê «Séng-gĭng» gâe̤ng «Gū-làng-gĭng» diē-sié gì siŏh ciáh ìng-ŭk. 

Áng «Gô-iók Séng-gĭng» diē-sié gì „Cháung-sié-gé“ gì gōng-huák, Nò̤-ā nè̤ng mâ̤ ngài. Hī sèng-âu ìng-lôi có̤ ngài, Ià-huò-huà Siông-dá̤ cūng-bê ciŏng gó̤-lòng ciáh sié-gái hūi-miĕk lâi, diŏh ciā sèng ciŏng siĕu-sék gó̤-só Nò̤-ā, gó̤ ĭ kī siŏh ciáh duâi sùng, ciŏng dông-ŭk gâe̤ng sĭk-ŭk dŭ buăng lâng-săng-ciáh kó̤ gà̤-dēng kó̤. Gáu-muōi-lāu huák-sĕng duâi-hùng-cūi, sié-gái dŭ ké̤ṳk cūi mĭh kó̤. Cūi tó̤i kó̤ ī-hâiu, Nò̤-ā siông-ngiâng, dṳ̀ng-sĭng hŭi-hók ìng-lôi siâ-huôi.

## Gái káng
*Nò̤-ā Duâi Sùng

分類:Gĭ-dók-gáu
Aztec

**Aztec** sê lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì siŏh ciáh ùng-mìng gâe̤ng dá̤-guók, diŏh gĭng-dáng gì Mĕ̤k-să̤-gŏ̤.

分類:Dṳ̆ng Mī-ciŭ
分類:Lĭk-sṳ̄
Maya

**Maya** kō̤-nèng cī:

#Maya ùng-mìng
#Maya-nè̤ng
#Maya-ngṳ̄
#Autodesk Maya: siŏh cṳ̄ng gié-sáung-gĭ niōng-giông.
Háng-Câung ngṳ̄-hiê

**Háng-Câung ngṳ̄-hiê** (漢藏語系) sê ngṳ̄-ngiòng-hŏk gă áng Puō-hiê Hŭng-lôi-huák (譜系分類法) huăh-hŭng  gì siŏh cū ngṳ̄-gùng, dáng-sê huăh-hŭng gì hìng-sék iā să̤. Cī ciáh ngṳ̄-hiê cé-ciēu bău-hàng Háng-ngṳ̄ gâe̤ng Câung-Miēng ngṳ̄-cŭk (藏緬語系), gâe̤ng-cūng ô iók 400 cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng, cuō-iéu hŭng-buó găk Dṳ̆ng-guók, Miēng-diêng, Éng-dô, Nepal, Bhutan, Bangladesh dēng-dēng Ā-ciŭ gáuk guók, dê-kṳ̆. Áng sāi gì nè̤ng gì să̤ ciēu kó̤ sáung, sê dâ̤ nê duâi ngṳ̄-hiê, nâ bī Éng-Ĕu ngṳ̄-hiê (印歐語系) ciēu. 

分類:Ngṳ̄-ngiòng
Háng-ngṳ̄-cŭk

**Háng-ngṳ̄-cŭk** (漢語族) sê Háng-Câung ngṳ̄-hiê â-dā̤ gì siŏh ciáh ngṳ̄-cŭk, sāi gì dê-huŏng ciō-iéu diŏh Dĕ̤ng-ā.

Ô gì ngṳ̄-ngiòng hŏk-ciā nêng-ùi Háng-ngṳ̄-cŭk â-dā̤ ô Guăng-uâ, Gáng-ngṳ̄, Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄, Mìng-nàng-ngṳ̄, Mìng-báe̤k-ngṳ̄, Mìng-dṳ̆ng-ngṳ̄, Buò-siĕng-ngṳ̄, Siêu-ciŏng-ngṳ̄, Káh-gă-ngṳ̄, Uŏk-ngṳ̄, Ngù-ngṳ̄, Siŏng-ngṳ̄, Céng-ngṳ̄, Hŭi-ngṳ̄ gâe̤ng Guōng-să̤ Bàng-uâ dēng dēng gì ngṳ̄-ngiòng; gó ô gì hŏk-ciā nêng-ùi ĭ â-dā̤ nâ ô Háng-ngṳ̄ siŏh cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng.

分類:Ngṳ̄-ngiòng
Bă-bī-lùng

**Bă-bī-lùng** (巴比倫) sê sié-gái sé duâi ùng-mìng cĭ ék, diŏh Mesopotamia, iâ cêu sê gĭng-dáng gì Iraq.

分類:Lĭk-sṳ̄
Inca Dá̤-guók

**Inca Dá̤-guók** sê lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì siŏh ciáh dá̤-guók, diŏh gĭng-dáng gì Peru.

分類:Nàng Mī-ciŭ
分類:Lĭk-sṳ̄
Buò-dò̤-tòng

**Buò-dò̤-tòng** (葡萄糖), iâ hô̤ lā̤ **háik-tòng** (血糖), sê siŏh cṳ̄ng tòng.

分類:Īng-sĭk
分類:Sĕng-lī
Ā-lá-báik cê-mō̤

**Ā-lá-báik cê-mō̤** sê Ā-lá-báik guók-gă sāi gì siŏh cṳ̄ng cê-mō̤.

## Gĭ-buōng cê-mō̤
Diòng-tūng Ā-lá-báik cê-mō̤ ô 28 ciáh gĭ-buōng gì cê-mō̤, muōi siŏh ciáh dŭ ô dŭk-lĭk, sṳ̀-tàu, sṳ̀ dâi-dŏng gâe̤ng sṳ̀-muōi 4 cṳ̄ng siā-huák:

A-lá-báik cê-mō̤
Gṳ̆ng-nṳ̆k

**Gṳ̆ng-nṳ̆k** (筋肉), iâ hô̤ lā̤ **Gĭ-nṳ̆k** (肌肉), sê dông-ŭk sĭng-tā̤ diē-sié gì siŏh cṳ̄ng cū-cék.

分類:Sĕng-lī
Dṳ̆ng-ĭ

**Dṳ̆ng-ĭ** (中醫) sê siŏh cṳ̄ng Dṳ̆ng-guók diòng-tūng gì ĭ-hŏk.

分類:Dṳ̆ng-ĭ
Ngāi-cióng

**Ngāi-cióng** (牙齒醬), hĕ̤k-chiā gōng **ngāi-gŏ̤** (牙齒膏), **ngà-gŏ̤** (牙膏), sê sā̤ ngāi sèng-âu sāi gì siŏh cṳ̄ng nó̤h, â̤ ciŏng ngāi có̤ táh-gáik.

分類:Ôi-sĕng
Ŋ
Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤

**Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤** sê gô-dā̤ Hĭ-lé-nà̤ nè̤ng huák-mìng gì siŏh cṳ̄ng cê-mō̤, dò̤ lì biĕu-gé Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄ sāi.

## Gĭ-buōng gì cê-mō̤
Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ ô 24 ciáh gĭ-buōng gì cê-mō̤, muōi siŏh ciáh dŭ ô duâi-siā gâe̤ng siēu-siā 2 cṳ̄ng siā-huák:

## Ī-gĭng mò̤ sāi gì cê-mō̤
Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ ô 7 ciáh ī-gĭng mò̤ sāi gì cê-mō̤, muōi siŏh ciáh dŭ ô duâi-siā gâe̤ng siēu-siā 1 cṳ̄ng siā-huák:

* Digamma  - w
* Stigma  - st
* Heta  - h
* San  - s
* Koppa  - q
* Sampi  - ss
* Sho  - sh

## Nguôi-buô lièng-giék
* Greek Unicode Issues

分類:Ùng-cê
Kyril cê-mō̤

**Kyril cê-mō̤** sê Slav guók-gă sāi gì siŏh cṳ̄ng cê-mō̤.

## Gĭ-buōng cê-mō̤
Kyril cê-mō̤ ô 29 ciáh gĭ-buōng gì cê-mō̤, muōi siŏh ciáh dŭ ô duâi-siā gâe̤ng siēu-siā 2 cṳ̄ng siā-huák:

分類:Ùng-cê
湯池店

**湯池店**是專門掏來乞儂洗湯其蜀種店。

福州其溫泉野価，故此舊底湯池店也𣍐少。不過今旦大部分其儂厝𡅏都有衛生間會掏𡅏洗湯，湯池店生意𣍐好，就慢慢變少了。

分類:文化
Kō̤-lŏ̤h

**Cola**, ĭng-ĭk **kō̤-lŏ̤h** (可樂), sê siŏh cṳ̄ng īng-lâiu. Kō̤-lŏ̤h buōng-sĭng sê siŏh cṳ̄ng iŏh-câ̤, ĭ sê Mī-guók iŏh-sṳ̆ găk 19 sié-gī muăk-gĭ huák-mìng gì. Ĭ sê Ŭ-hăk sáik gì, diĕng gì ê. Bê lā̤ iâ chĭng-sōng, ièu lā̤ â̤ săng có̤ iâ sâ̤ puŏk-puŏk chók lā̤, bĭng gì kō̤-lŏ̤h chiók hâ â̤ có̤ bĭng-bĭng liòng-liòng gì.

## Huák-mìng
Kō̤-lŏ̤h sê Mī-guók gì siŏh ciáh miàng John Clifford Pemberton gì iŏh-sṳ̆ huák-mìng gì. Ĭ hĭ-uông có̤ chók siŏh cṳ̄ng ô nièng-ài tì-sìng, gā̤ pì-lò̤, dê tàu-tiáng gì iŏh-ê̤ṳng hông-hăk īng-lâiu. Pemberton dièu-cié gì cola, kăi-tàu sê mò̤ hàng ké-tā̤ gì, sê ĭng-ôi siŏh ché̤ṳ é-nguôi, ciá biéng kó̤ táng-sŏng īng-lâiu (碳酸飲料).

## Lĭk-sṳ̄ ê̤ṳng gáu gì cài-lâiu
Kō̤-lŏ̤h-chéu nguòng-sāng Nàng-africa gì siòng-liŏh-chéu chiăng-dùng-kuŏ sĭk-ŭk. Diŏh Nàng-mī-ciŭ, Dṳ̆ng-mī-ciŭ, Éng-nà̤, Sri Lanka, Mā-lài-să̤-ā dŭ ô căi-buòi. Kō̤-lŏ̤h-guō guō-sĭk dṳ̆ng bău-guák cĭng sâ̤ lăk guō-sĭk, muôi sé̤ṳk sèng-âu sê iù-niōng nṳ̆k-cék, săng chiông cĭng hō̤ káng gì băh-sáik hĕ̤k-ciā déng-è̤ng-sáik, diŏh biéng sé̤ṳk gì guó-tiàng dṳ̆ng mâing-mâing biéng kó̤ è̤ng-hăk-sáik. Sé̤ṳk lāu muôi liĕk kŭi sèng-âu diáh lì, buók kó̤ puòi chṳ̄ chók guō-sĭk, găng-só̤ hâiu â̤ biéng có̤ kō̤-lŏ̤h-dâu. Kō̤-lŏ̤h-dâu tì-chṳ̄-ĕk sê lĭk-sṳ̄ siông kō̤-lŏ̤h hìng īng-lâiu gì hiŏng-ê-câ̤.

分類:Īng-sĭk
Chiáh-dô̤

**Chiáh-dô̤** (赤道) sê cī dê-giù biēu-méng gì siŏh dók gṳ̆ng dê-giù cê̤ṳ-diōng gì sèng-âu uâ chók lì gì siŏh dèu ciŭ-dòng có̤i dòng gì hī dèu ièng-ciŭ-siáng. Chiáh-dô̤ báe̤k-biĕng hô̤ lā̤ báe̤k-buáng-giù, nàng-biĕng hô̤ lā̤ nàng-buáng-giù. Gì-tă giàng-sĭng gâe̤ng tiĕng-tā̤ iâ ô ciŏng-uâng gì chiáh-dô̤.

分類:Tiĕng-ùng
分類:Dê-lī
Chomolungma Hŭng

**Chomolungma Hŭng**, iâ hô̤ lā̤ **Sagarmāthā Hŭng** hĕ̤k-ciā **Everest Hŭng**, sê Himalaya Săng-măh diē-sié gì siŏh ciáh săng-hŭng, diŏh Să̤-câung gâe̤ng Nepal cĭ găng, iâ sê sié-gái gà̤-dēng có̤i gèng gì săng-hŭng.

分類:Săng
Băh-cūi-iòng

**Băh-cūi-iòng** (白水洋) sê Nìng-dáik Bìng-nàng gì siŏh ciáh gīng-diēng.

分類:Hók-gióng gì săng
分類:Hók-gióng gì ò̤
Dăng-gŏng

**Dăng-gŏng** (湛江) sê Guōng-dĕ̤ng gì siŏh ciáh chê.

分類:Guōng-dĕ̤ng
分類:Siàng-chê
Chṳ̄-biĕu

**Chṳ̄-biĕu** (鼠標), iâ hô̤ lā̤ **huăk-chṳ̄** (滑鼠), sê gié-sáung-gĭ gì siŏh cṳ̄ng diêng-cṳ̄ siék-bê.

分類:Séng-sék
MacOS

**macOS**, nguòng-lài miàng-cê hô̤ lā̤ **Mac OS X**, sê Bìng-guō gŭng-sĭ kăi-huák gì siŏh cṳ̄ng chŏ̤-cáuk-hiê-tūng (iâ hô̤ lā̤ cáuk-ngiĕk-hiê-tūng).

分類:Séng-sék
Chŏ̤-cáuk hiê-tūng

**Chŏ̤-cáuk hiê-tūng** (操作系統, Ĭng-ngṳ̄: operating system, sáuk-siā: OS), iâ hô̤ lā̤ **cáuk-ngiĕk hiê-tūng** (作業系統), sê dò̤ lì guāng-lī gié-sáung-gĭ ngâing-giông (ngâing-tā̤) gâe̤ng niōng-giông (niōng-tā̤) gì siŏh cṳ̄ng diêng-nō̤ tiàng-sê̤ṳ (diêng-nō̤ tiàng-sék), iâ sê gié-sáung-gĭ hiê-tūng gì nô̤i-hŏk.

分類:Séng-sék
Diêng-nō̤ tiàng-sê̤ṳ

**Diêng-nō̤ tiàng-sê̤ṳ** (電腦程序, Ĭng-ngṳ̄: Computer Program), iâ hô̤ lā̤ **diêng-nō̤ tiàng-sék** (電腦程式), **diêng-nō̤ tìng-sék** hĕ̤k-ciā **gié-sáung-gĭ tiàng-sê̤ṳ** (計算機程序), sê cī siŏh cū cī-sê diêng-nō̤ hĕ̤k-ciā gì-tă ô séng-sék ché̤ṳ-lī gŭng-nèng gì nó̤h muōi siŏh buô dông-cáuk gì cī-lêng, ék-buăng kĕk piĕng-tiàng ngṳ̄-ngiòng (tiàng-sék ngṳ̄-ngiòng) lì siā, diŏh siŏh cṳ̄ng mŭk-biĕu tā̤-hiê giék-gáiu gà̤-dēng cék-hèng.

分類:Séng-sék
Himalaya Săng-măh

**Himalaya Săng-măh** sê Să̤-câung gâe̤ng Nepal cĭ găng gì siŏh ciáh săng-măh.

分類:Săng
Tái-mū-săng

**Tái-mū-săng** (太姥山) sê Nìng-dáik Hók-tīng gì siŏh ciáh săng.

分類:Hók-gióng gì săng
Nguòng-dâi-mā

**Nguòng-dâi-mā** (源代碼, Ĭng-ngṳ̄: Source code), iâ hô̤ lā̤ **nguòng-sṳ̄-mā** (原始碼), **nguòng-mā** (源碼), **nguòng-tiàng-sê̤ṳ** (源程序) hĕ̤k-ciā **tìng-sék-mā** (程式碼), sê cī siŏh dŏi nè̤ng ô-niĕ-ài tĕ̤k gì diêng-nō̤ ngṳ̄-ngiòng cī-lêng.

分類:Séng-sék
Niōng-giông

**Niōng-giông** (軟件, Ĭng-ngṳ̄: software), iâ hô̤ lā̤ **ngiōng-tā̤** (軟體), sê siŏh dŏi áng dĕk-diâng sóng-sê̤ṳ cū-cék gì diêng-nō̤ só-gé̤ṳ gâe̤ng cī-lêng gì cū-hăk, sê diêng-nō̤ „hĭ ô hìng“ gì buô-hông.

分類:Séng-sék
Uōng-cé

**Uōng-cé** (網誌, Ĭng-ngṳ̄: Blog), iâ hô̤ lā̤ **bŏk-káh** (博客) hĕ̤k-ciā **buô-lŏk-gák** (部落格), sê siŏh cṳ̄ng iù gáuk-ìng guāng-lī gì, siā cê-gă gì ùng-ciŏng, dù-piéng hĕ̤k-ciā sê-bìng gì uōng-câng hĕ̤k-ciā siáng-siông (câi-siáng) nĭk-gé.

分類:Séng-sék
Buò-dièng-uâ

**Buò-dièng-uâ** (莆田話, sĭk-cié tĕ̤k „**Può-dièng-uâ**“) sê Buò-siĕng-ngṳ̄ gì siŏh cṳ̄ng huŏng-ngiòng.

分類:Ngṳ̄-ngiòng
Dĭng-tàu-cê

**Dĭng-tàu-cê** (釘頭字), iâ hô̤ lā̤ **siék-hìng-cê** (楔形字), sê gū-dâi Mesopotamia gì siŏh cṳ̄ng ùng-cê.

分類:Ùng-cê
Hŏk-miàng

**Hŏk-miàng** (學名) sê sĕng-ŭk-hŏk diē-sié ké̤ṳk siŏh gùng sĕng-ŭk kī gì miàng-cê. Cī siŏh gùng sĕng-ŭk kō̤-nèng sê siŏh ciáh cṳ̄ng, iâ ô kō̤-nèng sê siŏh ciáh sṳ̆k, siŏh ciáh kuŏ hĕ̤k-ciā gó duâi gì siŏh gùng.

分類:Sĕng-ŭk
Hĭ-dī-giék Ò̤

**Hĭ-dī-giék Ò̤** (希底結河, , ) sê Dṳ̆ng-dĕ̤ng gì siŏh dèu ò̤, kī-nguòng ṳ̀ Tū-ī-gì, làu-gĭng Iraq, có̤i-hâiu làu gáu Pŏ̤-sṳ̆-uăng. Hĭ-dī-giék Ò̤ sê Să̤-ā dê̤ṳng-iéu gì duâi ò̤, iā sê Mī-sū-pŏ̤-dâi-mī ùng-mìng gì ièu-làng.

分類:Ò̤
Báik-lăk Ò̤

**Báik-lăk Ò̤** (百辣河, , ) Dṳ̆ng-dĕ̤ng gì siŏh dèu ò̤, kī-nguòng ṳ̀ Tū-ī-gì, làu-gĭng Sê̤ṳ-lé-ā gâe̤ng Iraq, có̤i-hâiu làu gáu Pŏ̤-sṳ̆-uăng. Báik-lăk Ò̤ sê Să̤-ā dék dòng gì ò̤, iā sê Mī-sū-pŏ̤-dâi-mī ùng-mìng gì ièu-làng.

分類:Ò̤
Ā-báik-lăk-hāng

**Ā-báik-lăk-hāng** (亞伯拉罕, ), nguòng-lài miàng-cê hô̤ lā̤ **Ā-báik-làng** (亞伯蘭, ), sê «Séng-gĭng» diē-sié gì siŏh ciáh ìng-ŭk.

分類:Gĭ-dók-gáu
Hĭ-lŭk Uòng

**Hĭ-lŭk Uòng** (希律王, Hĭ-báik-lài-ngṳ̄: , s. 74 n. - s. 4 n.), sê Ī-sáik-liĕk gì siŏh ciáh guók-uòng.

Gŏng-gé̤ṳ «Sĭng-iók Séng-gĭng» diē-sié „Mā-tái Hók Ĭng“ gì gōng-huák, ĭ ciā nè̤ng iā ngài. Ià-sŭ cêu sê diŏh ĭ câi-ôi gì sèng-âu chók-sié. Ĭ tiăng gōng Ià-sŭ kō̤-nèng â̤ có̤ guók-uòng, cêu puái nè̤ng kó̤ tài ĭ, dáng-sê mò̤ sìng-gŭng.

分類:Ī-sáik-liĕk ìng-ŭk
分類:Gĭ-dók-gáu
Báik-lé-hèng

**Báik-lé-hèng** (伯利恒, , ) sê Dṳ̆ng-dĕ̤ng gì siŏh ciáh siàng-chê. Gĭng-dáng ciā siàng-chê siŏh buô-hông iù Ī-sáik-liĕk kóng-cié, gó ô siŏh buô-hông iù Palestine kóng-cié.

Báik-lé-hèng sê Ià-sŭ chók-sié gì siàng-chê.

分類:Palestine
分類:Siàng-chê
Palestine

**Palestine** sê Dṳ̆ng-dĕ̤ng gì siŏh ciáh dê-kṳ̆, diŏh Dê-dṳ̆ng-hāi gì hāi-gièng.

Gŏng-gé̤ṳ Séng-gĭng gì gōng-huák, gô-dā̤ Hĭ-lĭk-sê̤ṳ-nè̤ng gâe̤ng Ī-sáik-liĕk-nè̤ng dŭ sĕng-uăk diŏh Palestine. Gĭng-dáng Palestine iù Ī-sáik-liĕk gâe̤ng Palestine Guók cī 2 ciáh guók-gă kóng-cié.

分類:Palestine
分類:Ā-ciŭ
Pontius Pilatus

**Pontius Pilatus** hĕ̤k-ciā **Pontius Pilate**, ĭng-ĭk **Bī-lăk-dŏ̤** (彼剌多), sê Lò̤-mā Dá̤-guók puái gáu Ī-sáik-liĕk gì siŏh ciáh cūng-dók, tūng-dê sì-găng sê 26 nièng gáu 36 nièng. Ĭ hâ mêng-lêng ciŏng Ià-sŭ tài sĭ.

分類:Ìng-ŭk
分類:Gĭ-dók-gáu
Mò̤-să̤

**Mò̤-să̤** (摩西, ) sê lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng Iù-tái-nè̤ng gì siŏh ciáh liāng-dô̤-ìng. Gŏng-gé̤ṳ «Gô-iók Séng-gĭng» „Chók Ăi-gĭk Gé“ gì gōng-huák, ĭ dái-liāng Ī-sáik-liĕk nè̤ng téng Ăi-gĭk cāu chók lì. Ĭ gâe̤ng Ià-huò-huà Siông-dá̤ iók-dêng „Sĕk Gái“, nâ sáng Siông-dá̤ siŏh ciáh sìng. Ī-sáik-liĕk mìng-cŭk biéng-siàng sié-gái gà̤-dēng có̤i că siŏh ciáh nâ sáng siŏh ciáh sìng gì mìng-cŭk.

分類:Ī-sáik-liĕk ìng-ŭk
分類:Gĭ-dók-gáu
Pharaoh

**Pharaoh**, ĭng-ĭk **huák-lō̤** (法老), sê dó̤i Gū Ăi-gĭk guók-uòng gì chĭng-hŭ.

分類:Lĭk-sṳ̄
Muāng-săng-è̤ng

**Muāng-săng-è̤ng** (滿山紅), iâ hô̤ lā̤ **dô-giŏng** (杜鵑), sê siŏh cṳ̄ng huă.

分類:Huă
Gâing

**Gâing** (縣) sê siŏh ciáh hèng-céng-kṳ̆ dăng-ôi. „Gâing“ ciā miàng-cê diŏh Chŭng-chiŭ Ciéng-guók gì sèng-âu cêu ô lāu. 

Diŏh Dṳ̆ng-guók Dâi-lṳ̆k, gâing bī dê-ngék-chê nâung; diŏh Dài-uăng gâe̤ng Nĭk-buōng siŏng-huāng, gâing bī chê duâi siŏh ngék.

分類:Céng-dê
Sēng

**Sēng** (省) sê gĭng-dáng Dṳ̆ng-guók gâe̤ng Uŏk-nàng dĕk duâi ngék hèng-céng-kṳ̆ gì mìng-chĭng (名稱). Diŏh Háng-ngṳ̄ diē-sié, iâ â̤ ciŏng iā sâ̤ guók-gă có̤i gŏ̤-ngék gì hèng-céng-kṳ̆ huăng-ĭk siàng „sēng“.

分類:Céng-dê
Bìng-tàng Cŭng-hăk Sĭk-ngiêng-kṳ̆

**Bìng-tàng Cŭng-hăk Sĭk-ngiêng-kṳ̆** (平潭綜合實驗區) sê Hók-gióng-sēng diŏh Hók-ciŭ-chê Bìng-tàng-gâing siék gì siŏh ciáh cŭng-hăk sĭk-ngiêng-kṳ̆. 

Hók-ciŭ-chê céng-hū diŏh 2009 nièng 7 nguŏk siék ciā cŭng-hăk sĭk-ngiêng-kṳ̆, hī sèng-âu sê sṳ̆k Hók-ciŭ-chê guāng gì. Téng 2013 nièng 7 nguŏk kăi-sṳ̄, Hók-gióng-sēng céng-hū ciék-chiū guāng ciā sĭk-ngiêng-kṳ̆, biéng siàng gâe̤ng dê-ngék-chê dùng-duâi gì siŏh ciáh hèng-céng gĭ-gáiu.

Bìng-tàng Cŭng-hăk Sĭk-ngiêng-kṳ̆ nâ guāng Bìng-tàng siŏh ciáh gâing. Bók-guó, Bìng-tàng-gâing diŏh hèng-céng dăng-ôi siông gó sê sṳ̆k Hók-ciŭ-chê.

分類:Hók-ciŭ
Greenland

**Greenland** sê Báe̤k Mī-ciŭ gì siŏh ciáh dō̤, sê sṳ̆k Dăng-măh guāng gì cê̤ṳ-dê liāng-tū.

分類:Báe̤k Mī-ciŭ
Puerto Rico

**Puerto Rico** sê Mī-guók diŏh Báe̤k Mī-ciŭ Caribe dê-kṳ̆ gì siŏh ciáh cê̤ṳ-dê liāng-tū.

分類:Mī-guók
分類:Báe̤k Mī-ciŭ
Bermuda

**Bermuda** sê Ĭng-guók diŏh Báe̤k Mī-ciŭ Caribe dê-kṳ̆ gì siŏh ciáh hāi-ngôi liāng-tū.

分類:Báe̤k Mī-ciŭ
Dṳ̆ng Mī-ciŭ

**Dṳ̆ng Mī-ciŭ** (中美洲) sê siŏh ciáh dê-lī gái-niêng, cī lièng-giék Báe̤k Mī-ciŭ gâe̤ng Nàng Mī-ciŭ gì dê-hiĕk, sṳ̆k Báe̤k Mī-ciŭ. Gĭng-dáng Dṳ̆ng Mī-ciŭ ô 7 ciáh guók-gă.

分類:Dṳ̆ng Mī-ciŭ
Caribe Hāi

**Caribe Hāi**, iâ hô̤ lā̤ **Caribbean Hāi**, sê diŏh Mĕ̤k-să̤-gŏ̤ Yucatán Buáng-dō̤ gâe̤ng Dṳ̆ng Mī-ciŭ cĭ găng gì siŏh ciáh hāi.

分類:Hāi
Caribe dê-kṳ̆

**Caribe dê-kṳ̆** sê cī Caribe Hāi gâe̤ng ĭ biĕng-dău siŏh kuàng hāi-gièng gì dê-kṳ̆.

分類:Mī-ciŭ
Newfoundland gâe̤ng Labrador

**Newfoundland gâe̤ng Labrador** sê Gă-nā-dâi gì siŏh ciáh sēng.

分類:Gă-nā-dâi gì sēng
Să̤-báe̤k Liāng-tū (Gă-nā-dâi)

**Să̤-báe̤k Liāng-tū** (西北領土, ), iâ huăng-ĭk có̤ „Să̤-báe̤k Dê-kṳ̆“ (西北地區), sê Gă-nā-dâi gì siŏh ciáh dê-kṳ̆.

分類:Gă-nā-dâi gì sēng
Ngṳ̄-huák

**Ngṳ̄-huák** (語法) sê cī ngṳ̄-ngiòng diē-sié kóng-cié dăng-sṳ̀, cṳ̄-guó dēng dēng giék-gáiu gì giĕ-cáik. Diêng-nō̤ kuŏ-hŏk diē-sié iâ ô ciā gái-niêng.

分類:Ngṳ̄-ngiòng
Brisbane

**Brisbane** sê Ó̤-ciŭ gì siŏh ciáh siàng-chê, iâ sê Queensland gì siū-hū.

分類:Ó̤-ciŭ
分類:Siàng-chê
Alberta

**Alberta**, iâ hô̤ lō̤ **Ái-báik-ták** (愛伯塔), sê Gă-nā-dâi să̤-buô gì siŏh ciáh sēng, ché̤ṳ diŏh Rocky Săng-mĕk gì dĕ̤ng-bèng. Ĭ să̤-bèng sê Bĭ-sĭ-sēng, dĕ̤ng-bèng sê Saskatchewan, báe̤k-bèng sê Să̤-báe̤k Liāng-tū, nàng-bèng sê Mī-guók gì Montana.

Alberta ĭng-ôi chók-sāng cêng sâ̤ mŭk-cài, siŏh-iù gâe̤ng tiĕng-iòng-ké, gó̤-chṳ̄ sê Gă-nā-dâi gĭng-cá̤ cêng-gó̤ huák-dăk gì dê-kṳ̆. Alberta gó sĕng-sāng cuòng Gă-nā-dâi chă-bók-dŏ̤ siôh-buáng gì ngù-nṳ̆k.

Alberta gì sēng-huôi sê Edmonton, dék duâi gì siàng-chê sê Calgary.

分類:Gă-nā-dâi gì sēng
Melbourne

**Melbourne**, iâ hô̤ lā̤ **Sĭng Gĭng-săng** (新金山), sê Ó̤-ciŭ gì siŏh ciáh siàng-chê, iâ sê Victoria gì siū-hū.

分類:Ó̤-ciŭ
分類:Siàng-chê
Victoria

**Victoria** kō̤-nèng cī:

#Victoria Nṳ̄-uòng: Ĭng-guók siŏh gì ciáh nṳ̄-uòng.
#Victoria (Ó̤-ciŭ): Ó̤-ciŭ gì siŏh ciáh ciŭ.
#Victoria Hù: Hĭ-ciŭ gì siŏh ciáh hù.
#Victoria (British Columbia): Gă-nā-dâi British Columbia gì siū-hū.
#Victoria (Seychelles): Seychelles gì siū-dŭ.
Să̤ Ó̤-ciŭ

**Să̤ Ó̤-ciŭ** () hĕ̤k-ciā **Să̤ Ó̤-dâi-lé-ā-ciŭ**, sê Ó̤-ciŭ gì siŏh ciáh ciŭ.

分類:Ó̤-ciŭ
Nàng Ó̤-ciŭ

**Nàng Ó̤-ciŭ** () hĕ̤k-ciā **Nàng Ó̤-dâi-lé-ā-ciŭ**, sê Ó̤-ciŭ gì siŏh ciáh ciŭ.

分類:Ó̤-ciŭ
München

**München** sê Dáik-guók gì siŏh ciáh siàng-chê, iâ sê Bayern gì siū-hū.

分類:Dáik-guók
Ó̤-ciŭ Siū-dŭ Dĕk-kṳ̆

**Ó̤-ciŭ Siū-dŭ Dĕk-kṳ̆** (澳洲首都特區, ) sê Ó̤-ciŭ gì siŏh ciáh gâe̤ng ciŭ dùng-duâi gì hèng-céng-kṳ̆, diŏh siū-dŭ Canberra gâe̤ng ĭ gì hô-gê̤ṳng.

分類:Ó̤-ciŭ
Diêng-cṳ̄-piĕ

**Diêng-cṳ̄-piĕ** (電子批), iâ hô̤ lā̤ **diêng-piĕ** (電批), sê siŏh cṳ̄ng kĕk só-cê séng-sék lì huák-sáe̤ng hĕ̤k-ciā gău-uâng séng-sék gì huŏng-sék, ék-buăng tŭng-guó hô-lièng-uōng hĕ̤k-ciā gì-tă diêng-nō̤ gì uōng-lŏk lì siā, huák-sáe̤ng gâe̤ng ciék-siŭ.

分類:Séng-sék
Dâ̤-ék-ché̤ṳ Sié-gái Dâi-ciéng

**Dâ̤-ék-ché̤ṳ Sié-gái Dâi-ciéng** (第一次世界大戰) iâ hô̤ lā̤ **Ék Ciéng** (一戰), sê 19 sié-gī muăk-gĭ gáu 20 sié-gī chĕ̤-gĭ huák-sĕng gì siŏh huòi sié-gái dâi-ciéng.

分類:Gŭng-sê̤ṳ
分類:Lĭk-sṳ̄
Dài-uăng dŭk-lĭk ông-dông

**Dài-uăng dŭk-lĭk ông-dông** sê gĭng-dáng Dài-uăng siâ-huôi siông gì siŏh cṳ̄ng céng-dê guăng-diēng, ĭ gì mŭk-biĕu sê ciŏng Dài-uăng có̤ siàng siŏh ciáh ô dŭk-lĭk ciō-guòng, sêu guók-cié duâi-buô-hông guók-gă sìng-nêng gì guók-gă.

## Gái káng
*Dài-uăng ông-dà̤
*Dṳ̆ng-huà Mìng-guók
*Dài-uăng-sēng (Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók)

分類:Dài-uăng
分類:Céng-dê
Gióng-iòng-uâ

**Gióng-iòng-uâ** sê Mìng-báe̤k-ngṳ̄ gì siŏh cṳ̄ng huŏng-ngiòng, iâ sê Gióng-iòng nè̤ng gì mū-ngṳ̄.

分類:Mìng-báe̤k-ngṳ̄
Băh-iòng-cô̤

**Băh-iòng-cô̤** iâ hô̤ lā̤ **Iòng-gĕ̤ng-cô̤** (羊港座), sê Uòng-dô̤ Sĕk-nê Sĭng-cô̤ dâi-dŏng gì siŏh ciáh sĭng-cô̤, diŏh Sĕ̤ng-ngṳ̀-cô̤ gâe̤ng Gĭng-ngù-cô̤ cĭ-găng.

## Gái káng
*Băh-iòng-gṳ̆ng

分類:Sĭng-cô̤
Gĭng-ngù-cô̤

**Gĭng-ngù-cô̤** (金牛座) sê Uòng-dô̤ Sĕk-nê Sĭng-cô̤ dâi-dŏng gì siŏh ciáh sĭng-cô̤, diŏh Iòng-gĕ̤ng-cô̤ gâe̤ng Sĕ̤ng-sĕng-cô̤ cĭ-găng.

## Gái káng
*Gĭng-ngù-gṳ̆ng

分類:Sĭng-cô̤
Sĕ̤ng-cṳ̄-cô̤

**Sĕ̤ng-cṳ̄-cô̤** iâ hô̤ lā̤ **Sĕ̤ng-sĕng-cô̤** (雙生座), sê Uòng-dô̤ Sĕk-nê Sĭng-cô̤ dâi-dŏng gì siŏh ciáh sĭng-cô̤, diŏh Gĭng-ngù-cô̤ gâe̤ng Chiĕk-giāng-cô̤ cĭ-găng.

## Gái káng
*Sĕ̤ng-cṳ̄-gṳ̆ng

分類:Sĭng-cô̤
Sṳ̆-cṳ̄-cô̤

**Sṳ̆-cṳ̄-cô̤** (狮子座) iâ hô̤ lā̤ **Săi-giāng-cô̤** (獅囝座), sê Uòng-dô̤ Sĕk-nê Sĭng-cô̤ dâi-dŏng gì siŏh ciáh sĭng-cô̤, diŏh Chiĕk-giāng-cô̤ gâe̤ng Ék-nṳ̄-cô̤ cĭ-găng.

## Gái káng
*Sṳ̆-cṳ̄-gṳ̆ng

分類:Sĭng-cô̤