open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ханой

**Ханой** (; **, 河內), Вьетнамай ниислэл хото. 2009 оной байдалаар 6,448,837 оршон һуугшадтай байна. Тус хото Хошимин хотын дараахи уласайнгаа хоёрдохи ехэ хото болоно.  Хонгха мүрэндэхи байрлана. Түб харьялалтай засаг захиргаанай нэгэжын зэргэтэй.

Нойбай уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудал. Хайфон далайн аванпорт. Машина бүтээлгэ болон металл эдлэл үйлэдбэрилгэ, нэхэмэлэй, модо болбосоруулха, арһанай, хүнэһэнэй, химиин үйлэдбэрилгэ. Дээдэ һургуули. Хо Ши Минай мавзолей бунхан (1975). Түүхын музей, Вьетнамай уран һайханай музей. Ботаникын сэсэрлиг. 

V зуун жэлдэ (ондоо мэдээгээр, VIII зуун жэлдэ). XI зуун жэлһээ хойшо вьетнам гүрэнэй ниислэл, XIX зуун жэл эхинһээ хойшо Вьетнамай хойто хэһэгэй гол хото. 1902—45 ондо Франциин Энэдхэг-Хитадай ниислэл. 1945 онһоо хойшо 1976 оной 7 һара болотор Бүгэдэ Найрамдаха Вьетнам Арадшалһан Уласай ниислэл, 1976 оной 7 һараһаа Социалис Вьетнамай ниислэл. Мот-Кот субарга (1049), Күнзыдэ зорюулһан «Удха зохёолой » сүмэ (XI зуунда байгуулһан).

## Зураг

Файл:Hanoi SPOT 1120.jpg|Сансарһаа абаһан зураг
Файл:My dinh stadium.jpg|Сэнгэлдэхэ хүреэлэн
Файл:Cẩm Tú Palace inside Thống Nhất Park 07-05-2007.jpg|Сэсэрлигтэ хүреэлэн
Файл:Hanoi Skyline.JPG|Хотын үзэмжэ
Файл:Hanoi chua tran quoc 1.jpg|Субарга


Категори:Вьетнамай хотонууд
Категори:Азиин ниислэлнүүд
Бакзянг

**Бакзянг** - Вьетнамын хото, Аази.

File:Bắc Giang1.jpg
File:Bắc Giang2.jpg
File:Bắc Giang4.jpg
File:Bắc Giang5.jpg


Категори:Вьетнам
Чунцин

**Чунцин** (, Юйчэн, Басянь), Хитад уласай шууд харьяатай (можын зэргэтэй) хото, болон Хүхэ мүрэндэхи уһанай боомто. 2,3 сая. ажаһуугшадтай (1990). Түмэрлиг, машина бүтээлгэ, химиин, газар тоһо болбосоруулха, хүнгэн, хүнэһэнэй үйлэдбэрилгэ. Тойрондо — шулуун нүүрһэнэй олзобори байна. 2 дулаан сахилгаанай станцинууд, уһанай сахилгаанай станцинуудай каскад. Дээдэ һургуули. 3 мянган жэл урда бии болонхой. 1937 оной 11 һара — 1946 оной эхиндэ коммунис Хитад уласай caг зуурын ниислэл хотын үүргые гүйсэдхэбэ.

Категори:Хитадай хотонууд
Гуанчжоу

**Гуанчжоу** (**Кантон**, ), Хитад Уласай хото, Сицзян мүрэнэй зүүн һалаа болохо Чжуцзян (Субад) мүрэнэй адагта, Урда-Хитад тэнгисһээ 110 км зайда байрладаг уһанай боомто. Гуандун можын засаг захиргаанай түб мүн. Арбан сая үлүү хүн зонтой, энэ тоодо ехэнхи хуби хитадууд (хань); үсөөнхи үндэһэтэнэй түлөөлэгшэд баһа амидардаг (хуэй, манжанууд).

Гуанчжоу хадаа Урда Хитадай эгээн шухала эдэй засагай түб, бүхы Хитадай эгээн шухала тээбэриин улзабаринуудай болон үйлэдбэриин түбүүдэй нэгэн. Уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудал. Эртын сагһаа хойшо Гуанчжоу хото шухала гадаада наймаанай боомтоор ажаллаба (1842 ондо баруунхи наймаанда нээһэн). Уһанай боомтын жэлэй ашаанай эрьесэ 15 сая тонно үлүү.

Нэхэмэлэй (джут), рами, хүбэнгэй, торгоной, хүнэһэнэй (саахарай, жэмэсэй консервын гэхэ мэтэ), химиин, резинын, арһан-гуталай, целлюлозо-саарһанай, хэблэлэй, барилгын (цемент, хирпиис, вааран дээбэр) үйлэдбэрилгэ; машина бүтээлгэ (хүнды машина, онгосо, сахилгаанай машина, нэхэмэл болон хүнэһэнэй үйлэдбэридэ зорюулһан тоног түхеэрэмжэ), түмэрлиг. Уламжалалта уралигай дархалалга (будаһан болон хахархай эмаль, будагтай бүтээлнүүд, заанай һоёогоор хэһэн һиилэлгэ, дэбюурнүүд, шүхэрнүүд). Гуанчжоу хотын захадань — тропигой ороной таряалга (сэсэрлиг ажахын болон агнуури); загаһа барилга болон хэмэл загаһа ажахы.

Сунь Ятсен нэрэмжэтэ ехэ һургуули. Түүхын музей гэхэ мэтэ. Ботаникын сэсэрлиг.

## Түүхын бэшэлгэ

Гуанчжоу хото  3 зуун жэлэй оршомдо бии болонхой. Дунда зуунай үедэ томо наймаанай уһанай боомто байгаа, тус хотодо далайн торгоной зам эхилээ. 1516 ондо Гуанчжоудо португалшууд нэбтэржэ, 1684 ондо өөрынгөө Зүүн Энэдхэгэй хампааниин факториие байгуулба. 18 зуун жэлһээ хойшо харин зонтой гадаада наймаанай гансахан боомто болоһон, эндэ Гунхан хитад наймааша корпораци ажаллаба. 
1840—42 оной нэгэдүгээр опиумой дайнай үедэ — англиин эзэрхэг империалис засагта арадай эсэргүүсэлэй түб болоһон байна. 1842 оной Нанжингай хэрээнэй еһоор табан ондо боомтотой хамта Гуанчжоу харин наймаанда нэгдэһэн байгаа. Хоердугаар опиумой дайнай һүүлдэ Гуанчжоудо Шамянь аралда хари гүрэнэй (англи-франциин) концесси бии бололбо. 
1890-ээд онуудта Гуанчжоудо буржуа-арадшалһан хубисхалта хүдэлөөн бии болобо; эндэ Сунь Ятсен өөрынгөө ажаллалгые эхилһэн байна, тэрэнэй Синчжунхой нэрэтэй байгуулга 1895 оной 10 һарада зэбсэгтэй улас түрын гаралгые хэһэн байгаа. 
Синьхай хубисхалай үмэнэ Гуанчжоудо Тунмэнхой нам ударидаһан хоер буһалгаанууд болоо (1910 оной 2 һара болон 1911 оной һара). 1920 ондо Гуанчжоу ажалшадай болон профсоюзой хүдэлгөөнэй томохон становится түб болоод байгаа. 1923—26 ондо Гуанчжоу — Хитадай үндэһэтэнэй хубисхалай хүсэнгэй түб болоо. Эндэ үндэһэтэнэй хубисхалай засагай газар, үндэһэтэнэй хубисхалай армиин ударидалга, Хуанпу һургуули байгаа. 
Чан Кайши ганса нюуртай ударидагша болоһоной һүүлдэ 1927 оной Гуанчжоугой буһалгаан болобо. 1938—45 ондо япон сэрэгүүдэй эзэмдэһэн.

## Зүүлтэ

Категори:Хитадай хотонууд
Субъект

**Субъект**

* Оросой холбоото уласай нютаг можо
* Субъект (гүн ухаан)
* Субъект (психологи)
* Субъект (шажан) - Бурхан гү али сэдьхэл
* Субъект (хуули)
Түрын тэригүүн

**Түрын тэригүүн** гэдэгынь улас ороной тэргүүлэгшэ хүн юм. Мүнөөдэр дэлхэй дээрэ бай ехэнхи уласуудта юрэнхылэгшэ хэмээхэ албан тушаалтан энэ үүргые гүйсэдхэдэг бол Хаанта засаглалтай уласуудта хаан, социалис уласуудта Арадай хуралай тэргүүлэгшэ, коммунис уласуудта Коммунис намай дарга гэхэ мэтээр нэрэлдэг.

## Монгол уласай түрын тэригүүн

Монгол уласай түрын тэригүүниинь юрэнхылэгшэ болоод Монголой арад түмэнэй эб нэгэдэлые элирхылэгшэ мүн.
Юрэнхылэгшэгөөр дүшэн табан наһа хүрэһэн, һүүлэй табаһаа доошогүй жэл эх орондоо байнга оршон һууһан, Монгол Уласай унаган эргэниие дүрбэн жэлэй хугасаагаар һунгана,
гэжэ Монгол Уласай Үндэһэн Хуулиин 30-р зүйлдэ зааба.

Категори:Улас түрэ
Тэнгэри

**Тэнгэри** () — Дэлхэйн нюруу дээшэ орон зай юм.

## Тэнгэриин үнгэ
Дэлхэйн гадарга хүрэдэг наранай гэрэл түүниие бүхыл шиглэлдэ һарнидаг агаар мандал дахи агаарай болон уһанай молекулануудые дайран үнгэрдэг. Һарняалтын зэргэнь тусгалай адляар долгиной утаһаа шалтагаалдаг. Жэшээнь ягаан сасарал улаанһаа 16 дахин ехэ хүсэтэй һарнидаг. Богони долгиной сасаралнууд бүхыл шиглэлдэ хүсэтэй һарнидаг, тиимэшье ушарһаа нюудэндэ үлүү харагдадаг. Тэнгэринь ягаан бэшэ, сэнхир мэтэ һанагдадаг, ушарынь нюудэн сэнхир үнгэдэ үлүү мэдэрэмтэгы. 

## Зурагай согсо

Foto-wiki-Peleng-Sky-Sun-1.jpg|Бүхы тэнгэри
Skyshot.jpg|Үүлэн дээгүүр ниидэжэ онгосодо хараха
Treetops in spring, Põhja-Kõrvemaa, May 2010.jpg|Хүнгэн үүлэтэй тэнгэри
Stormy skies.jpg|Аянгын үүлэтэй тэнгэри
Myrtle Beach Sunrise1.jpg|Наран мандахын тэнгэри
|Намарай тэнгэри
Sky night TH.jpg|Һаратай үүлэтэй һүниин тэнгэри
Midnight sun in Kiruna.jpg|Сагаан һүни. Швед.
Sunset 2007-1.jpg|Наран жаргахын шара улаан тэнгэри, Португали.
sunpillar.jpg|Наранай багана.
Misty morning03.jpg|Манатай үглөөгэй тэнгэри
MarsSunset.jpg|Баасанай тэнгэри


Категори:Агаар мандал
Катима Мулило

**Катима Мулило** - Намибийн хото. Капривийн ниислэл хото. Хажууда Замбези гол.

Категори:Намиби
Японой Үндэһэн Хуули

**Японой үндэһэн хуули** (, *Нихон-коку кэмпо:/Ниппон-коку кэмпо:*) — Япон уласта мүрдэгдэдэг үндэһэн хуули юм. 1946 оной 11 һарын 3-да баталагдажа, 1947 оной 5 һарын 3-һаа хүсэн түгэлдэр үйлэшэлжэ бай болоод мүнөөдэр хүрэтэр нэгэшье удаа нэмэлтэ өөршэлэлтэ оруулаагүй байна. Тус үндэһэн хуулиинь 11 бүлэг, 103 заалтатай.

Категори:Япон
Категори:Үндэһэн хуулинууд
Үндэһэн хуулита хаанта засаглал

**Үндэһэн хуулита хаанта засагта улас** () —  удам залгамжалһан гү, али һунгагдадаг хааниие түрын тэригүүнээ болгоһон, хаанта засагтай болобошье хаанай эрхэ мэдэл үндэһэн хууляар хизаарлагдадаг түрын хэлбэри юм. Хэмжээгүй эрхэтэ хаанта засагтай уласуудташье парламент байха элбэг тула парламенттай гү, али засаглалай хэлбэриие тодорхойлногүй. Хаан болбол парламентын зүбшөөрэлгүйгөөр хуулишье ба улас түрын шэнжэ шанар захиралтыешье тунхаглаха эрхэгүй байдаг.

## Одоо оршин буй үндэһэн хуулита хаанта засаглал бүхы оронууд
### Ази
* Катар - Эмир
* Камбож - Хаан
* Кувейт - Эмир 
* Таиланд - Хаан
* Япон - Хаан
* Бахрейн - Хаан
* Бутан - Хаан
* Бруней - Хаан
* Малайз - Хаан
* Йордан - Хаан

### Далайн орнууд
* Самоа - Хаан
* Тонга - Хаан

### Европ
* Андорра - Ван
* Нидерланд - Хатан хаан 
* Ехэ Британи - Хатан хаан
* Швед - Хаан
* Испани - Хаан 
* Дани - Хатан хаан
* Норвеги - Хаан
* Бельги - Хаан
* Монако - Ван
* Лихтенштейн - Ван
* Люксембург - Ван

### Африк
* Марокко - Хаан 
* Лесото - Хаан

### Британиин Хамтын нөхөрлөлийн орнууд
Британийн Хамтын нүхэрлэлын оронуудада Ехэ Британиин хатан хаан түрын тэргүүн байдаг болоод хатан хаанһаа томилогдоһон амбан захирагшань түрын хэрэгые хүтлэн ябуулна.
* Антигуа ба Барбуда
* Австрали
* Барбадос
* Бахама
* Белиз
* Гренада
* Канад
* Папуа-Шэнэ Гвинея
* Сент-Кристофер ба Невис
* Сент-Винсент ба Гренадин
* Сент-Люси
* Соломон аралууд
* Тувалу
* Шэнэ Зеланд
* Ямайка

## Мүн үзэхэ
* Хаанта засаг

Категори:Ниигэм
Категори:Газар зүй
Категори:Хаанта засаг

## Зүүлтэ
Замбези

**Замбези** - Африкийн гол. Африкийн өмнөд хэсгээр урсан Энэтхэгийн далайд цутгадаг, уртаараа Африкт 4-т ордог гол юм. Урт нь 2,750км.
Сагаан америкынхид

**Сагаан Американцанууд** — Европо, урдахи Азиийн ба Хойто Африкын уг гарбалтай хунууд АНУ-да байдаг зон

## Мүн үзэхэ
* Африкын Американцанууд

## Зүүлтэ
Де Абазин Сейп

**Де Абазин Сейп** (موج‌های اباسین) - клуб. 
## А

## Уриха





Приблизительный стартовый состав «Де Абазин Сейп» в сезоне 2012.


|-----

|-----

## Холбооһон
* Страница клуба на сайте АФФ 

Категори:Афганистан
Свакопмунд — Виндхук (түмэр зам)

}

|}
|}

**Свакопмунд-Виндхук** — хуушарhан түмэр зам хоорондуур Свакомпунд ба Виндхук. 1897 онд байгуулагдсан.

## Холбооһон

* *[[Батцлер, Франц|Франц Батцлер]]*: *«Die Kolonialbahnen mit besonderer Berücksichtigung Afrikas»*. Берлин 1916. Reprint: Лейпциг 2008, S. 78ff, ISBN 978-3-8262-0233-9. Namibia»*. Виндхук 1997, ISBN 0-86976-401-2
* *Бренда Брэйвенбоэр*, *Вальтер Руш*: *«The First 100 Years of State Railways in
* *[[Шрётер, Гельмут|Гельмут Шрётер]]*: *«Die Eisenbahnen der ehemaligen deutschen Schutzgebiete Afrikas und ihre Fahrzeuge»* = *Die Fahrzeuge der deutschen Eisenbahnen 7. Frankfurt 1961*.

Категори:Намиби
Хезер Карван

**Хезер Карван** - Афганын хөлбөмбөгчин бөгөөд. 
 
Категори:Афганистан
Намибиин газарзүй

**[[Намиби|Намибынь]]** дарааха улсуудтай хил залгана (сагай зүүнэй эсрэгээр, баруун-хойто зүгhөө зүүн-үмэнэдэ зүг рүү): Ангол, Замби, Ботсвана, Өмнөд Африк. Мүн харисангы бага уhаар  Атлантын далай ойролсоо.

## Холбооһон
* http://kruzo.com.ua/voksvet/namibiy.htm 

Категори:Намиби
Каприви

**Каприви** — Намибийн уласэн. Хажуудань байха Ангола ба Ботсвана.

Категори:Намиби
Агдам

**Агдам** — Азербайжан Уласын хото, Аази.

Категори:Азербайджан
Астара

**Астара** — Азербайджан Уласай хото, Аази.

Категори:Азербайджан
Карачай-Черкеси

**Бүгэдэ Найрамдаха Карачай-Черкеси Улас** (, *Karachayevo-Cherkesskaya Respublika*; , *Qaraçay-Çerkes Respublika*; , *Ķêrêšei-Šêrdžês Respublikê*, , *Karaşay-Şerkeş Respublika*, , *Qarça-Çerkes Respublika*) гү, али **Карачай-Черкеси** (, *Karachayevo-Cherkesiya*) — Оросой холбоото уласай сүбъеэкт. 8 муниципал аймагууд, 2 хотон округууд
 
## Мүн үзэхэ

## Зүүлтэ



Категори:Оросой холбоото уласай нютаг можонууд
Коми

**Бүгэдэ Найрамдаха Коми Улас** (; ), заримдаа тобшоор **Коми**,, гээшэ Оросой холбоото уласай нэгэ нютаг можо болохо улас юм. Хойто Ураалда, Баруун Хойто холбооной тойрог болон Хойто эдэй засагай бүһэдэ багтана. Ниислэл хото — Сыктывкар.

1921 оной 8 һарын 22-до Коми (Зырян) автономито можоор байгуулагдаба. 1936 оной 12 һарын 5 хойшо — Коми АССР болобо. 1991 оной 5 һарын 24 РСФСР-эй бүридэл соохи Зүблэлтэ Социалис Коми Улас болоо. 1993 оной 1 һарын 12-һоо хойшоо — Коми Улас.

## Газар зүй
Ураалай шэлэ нюруугай баруун талада, Зүүн Европын тэгшэ газарай зүүн хойто хэһэгтэ оршоно.

Нютаг дэбисхэрынь 415 900 км² хэмжээтэйһээ 70 үлүү процент тайга, 15 оршом процент намаг юм. Ураалай нюруугай хойто хэһэгэй 32 800 км²талмайе эзэлэн оршохо тундра Европын эгээн томо эртын ой болоод ЮНЕСКО-гой дэлхэй үбдэ бүридхэгдэһэн байдаг.

Хойто талаараа Ненецэй автономито тойрог, зүүн талаараа Ямал-Ненецэй автономито тойрог, Ханты-Мансиин автономито тойрог, Свердловскын можо, урда талаараа Пермиин хизаар, Кировой можо, баруун талаараа Архангельскын можотой хилэлнэ.

Печора мүрэн, Вычегда гол (Хойто Двина голой шудхалнууд тус нютаг можоор урдана.

### Байгаалтиин баялиг
Тус нютаг можын нютаг дэбисхэртэ шулуун нүүрһэн, газарай тоһон, байгаалиин хии, алтан, алмаазай ордо газарнууд бии.

### Уларил
* 1 һарын дундажа температура нютагай урда хэһэгээр −17℃, хойто хэһэгээр −20℃.
* 7 һарын дундажа температура нютагай урда хэһэгээр +15℃, хойто хэһэгээр +11℃.
* Жэлэй шииг нойтоной дундажа хэмжээ 625 мм.

### Сагай бүһэ

Коми Улас Москвагай сагай бүһэдэ байрлана. UTC-һаа +3:00 шэлжэлтэтэй.  Оросто MSK гэжэ тэмдэглэгдэнэ.

## Хүн зон
Хүн зониинь 2016 оной Оросой Госкомстатай мэдээгээр 856 831 байгаа. 2010 оной тоололгын мэдээгээр 901 189 байһанһаа ородууд 65,1 % тухай, угро-фин изагуурай коми-зырянууд 23,7 тухай процентые эзэлнэ. Мүн украиншууд (4,2 %), татарнууд (1,3 %), беларусууд (1,0 %), германшууд (0,6 %) ажаһууна. Ниитэ 381,626 үрхэтэй. Хүн зоной нягта һиирэг — 2.44 хүн/км². Албан ёһоной хэлэнүүдынь коми хэлэн ба ород хэлэн. Ажаһуугшадай ехэнхинь үнэн алдартанай шажан шүтэнэ.

**Хүн зоной яһатан зүй:**

## Холбооһон
* 

Категори:Коми Улас
Категори:Оросой холбоото уласай нютаг можонууд
Марий Эл

**Марий Эл Улас** (, *Respublika Mariy El*; Нугын Марий: ; Уулын Марий: ) — улас, Оросой холбоото уласай нютаг можо. 15 нютаг байгууламжа аймагууд, 5 хотын тойрогууд. **Марий Элшье** гэнэ. Эжэл шадар холбооной тойрог болон Эжэл-Вяткын эдэй засагай бүһэ нютагта хамаардаг. Ниислэл — Йошкар-Ола хото.

## Мүн үзэхэ

## Зүүлтэ



Категори:Марий Эл
Категори:Оросой холбоото уласай нютаг можонууд
Хойто Осети

**Бүгэдэ Найрамдаха Хойто Осети-Алани Улас** (; , *Rêšpublika Tsagât Irešton — Âlâni*,  ), болбол Оросой холбоото уласай сүбъеэкт. 8 муниципал аймагууд, 1 хотон округууд.
 
## Мүн үзэхэ

## Зүүлтэ



Категори:Оросой холбоото уласай нютаг можонууд
Удмурти

**Удмурти** (; ), гү, али **Бүгэдэ Найрамдаха Удмурти Улас** (, ), болбол Оросой холбоото уласай холбооной нютаг можо болон улас. Эжэл шадар холбооной тойрог болон Ураалай эдэй засагай бүһэ нютагта хамаардаг. Ниислэл — Ижевск хото.

Нютаг дэбисхэр — 42,061  км2, 2010 оной байдалаархи хүн зоной тоо — 1 522 761. Энэһээ 62,2 % ородууд, 28,0 % (410 584) удмуртууд юм. Ород хэлэнһээ гадна фин-угор хэлэнэй бүлэгтэ оруулан ангилдаг удмурт хэлэн албан ёһоной зэргэмжэтэй.

## Газар зүй
Оросой Европын хэһэгэй зүүн хэһэгтэ оршохо болоод, Ураалай шэлэ нюруугай баруун талада Кама мүрэн Эжэл мүрэнэй хоорондо байрлаха түби газарай уларилтай нютаг юм. Хойто талаараа Кировой можо, зүүн талаараа Пермиин хизаар, урда талаараа Башкортостан, Татарстантай хилэ залгадаг.

### Уһан зүй

### Сагай бүһэ

Удмурти Самарын саг сагай бүһэдэ байрлана. UTC-һаа +4:00 шэлжэлтэтэй. Москвагай сагһаа тус сагай бүһэ +1 сагай үргэлжын шэлжэлтэтэй байгаад Оросто MSK+1 гэжэ тэмдэглэгдэнэ.

## Хүн зон
Хүн зоной 53% ородууд, 35% удмуртууд, 7% татарнууд болоно. Удмуртууд угро-фин угсаанай үндэһэтэн юм. Зонхилхо шажаниинь үнэн алдартанай шажан, бөө мүргэл.

## Мүн үзэхэ

## Зүүлтэ



Категори:Оросой холбоото уласай нютаг можонууд
Хакаси

**Хакаси** (; ), албан ёһоор **Бүгэдэ Найрамдаха Хакаси Улас** (, ; , tr. *Khakas Respublikazy*), болбол Оросой холбоото уласай сүбъеэкт. 8 муниципал аймагууд, 4 хотон округууд. Ниислэл — Абакан. 
 
## Мүн үзэхэ

## Зүүлтэ



Категори:Оросой холбоото уласай нютаг можонууд
Баргу Буряад хэлэн

**Хитад Буряад хэлэн** гү, али **Баргу Буряад** (*China Buryat*, *Bargu Buriat*) — Алтайн хэлэнэй изагуурай монгол хэлэнэй аялгуу юм, уугарха, хэлэхэ Хитад Улас, Хулунбуир сомон, Үбэр Монголын Өөртөө Засах орондо ажаhуудаг буряадууд хэлэлсэдэг. Энэ монголын угаастан хэлэн.

## Зүүлтэ

## Холбооһон
* Ethnologue entry for China Buriat

Категори:Буряад Улас
Кабардино-Балкари Улас

**Бүгэдэ Найрамдаха Кабардино-Балкари Улас**  (, *Kabardino-Balkarskaya Respublika*; , *Ķêbêrdej-Baĺķêr Respublikê*; , *Qabartı-Malqar Respublika*) гү, али **Кабардино-Балкари** (, *Kabardino-Balkariya*), Оросой холбоото уласай сүбъеэкт. Талмай(модо²) - 12,470. Хүн ама(10.09.2002) - 893,819 (901,000). Ниислэл хото - Нальчик. 10 муниципальный аймагууд, 3 хотон округууд.
 
## Мүн үзэхэ

## Зүүлтэ



Категори:Оросой холбоото уласай нютаг можонууд
Алтайн хизаар

**Алтай хизаар** () — Оросой холбоото уласай хизаар. 60 нютагай засагай аймагууд, 12 хотын тойрогууд.
 
## Мүн үзэхэ

## Зүүлтэ



Категори:Оросой холбоото уласай нютаг можонууд
Polandball

**Polandball** буюу **Польштойрог**, **Уластойрог** - интэрнэт-мем, байгуулха ярмаанынь сайт Krautchan.net хабаадаhан хун /INT/, 2009 жэл. Энэ мем нь уласын тойрог-түг интэрнэт шог. 
## Түүхэ
Polandball байгуулха 2009 август Польш интэрнэт хабаадаhан хунынь drawball.com. Вэб сайт шадаха, бираха бэшэг. Польш Интэрнэт бэшэг Польш түг-тойрог, центр - γзэг "POLSKA". Сайт 4chan хадхаха свастика.

Krautchan.net - ярмаант хэлэнэй сайт ба /INT/ - аангли хэлэнэй. /INT/ Польштойрого нэрэ *Falco*, MS Paint хубилха *Wojak*, дуугарха, хэлэхэ хухалха аангли (ингли) хэлэн, бэшэг Ородууд.

## Бусад
Комикс бусад - Польш түүхэ, польш угаастан. Polandball энеэхэ угаастан ба угаастан комплекс. Уласууд дуугарха, хэлэхэ хухалха аангли (ингли) ба интэрнэт-сленг, hануулха мем Lolcat.

## Зургийн цомог

File:Australiaball_cork_hat.jpg
File:Murricaball_M16.jpg
File:Brazilball.jpg
File:Britball.png
File:Britball_the_Pirate.jpg
File:Catalanball.PNG
File:Basqueball.PNG
File:Latviaball_with_riches.png
File:Russiaball_AK-47.jpg
File:Serbiaball.PNG
File:Finnball_angry.jpg
File:Sveaball_the_Viking.jpg


## Зүүлтэ

## Холбооһон

* Polandball at Knowyourmeme.com
* Polandball at militaryphotos.net
Краснодарай хизаар

**Краснодаар хизаар** () — Оросой холбоото уласай хизаар. 37 муниципал аймагууд, 11 хотон округууд.
 
## Мүн үзэхэ

## Зүүлтэ



Категори:Оросой холбоото уласай нютаг можонууд
Камчаткын хизаар

**Камчаткын хизаар** () — Оросой холбоото уласай хизаар. Алас Дурнын холбооной тойрог болон Алас Дурнын эдэй засагай бүһэдэ багтана. Туйлай Хойто зүгэй нютаг мүн. Засаг захиргаанай түб — Петропавловск-Камчатский хото. 11 нютаг засагай аймагуудтай, 3 хотын тойрогуудтай.

## Газар зүй

Камчаткын хизаар Камчаткын хахад аралда, Оросой Алас Дурна хубида байрлана. Зүүн зүгтэ Номгон далайгаар, баруун зүгтэ Номгон далайн нэгэ хуби болодог Агнууриин тэнгисээр хүреэлэгдэнэ. Камчатка галта уула эдэбхитэй бүһэдэ оршоно. Нютаг можо дотор 300 галта уула байна, тэдэнһээ 29 эдэбхитэй гэжэ тоосоно. Эндэ Евразиин эгээн үндэр уула болохо — Ключевская Сопка (4750 метр үндэр) байрлана. Камчаткада олон гейзер ба дулаан аршаан байна.

### Сагай бүһэ

Хизгаар Камчаткын сагта хамаарна. Иимэһээ Дэлхэйн координировалһан сагһаа 12 (UTC+12), Москвагийнхаас (MSK+9) юһэн сагаар түрүүлдэг. 


## Хүн зон
Хизаарайнгаа эгээн томо хото хадаа нютагай хүн зоной 56 % ажаһуудаг Петропавловск-Камчатский (2010 оной тоосоогой ёһоор 179 800). 2010 оной байдалаар арад түмэнэй бүлэглэлынь: 
* Ородууд: 78,4 %
* Украиншууд: 3,6 %
* Корягууд: 2,1 %

Эгээн олон зонтой уугуул үндэһэн арад түмэн корягууд 2002 ондо нютагай хүн зоной 26,7 % ажаһууһан Коряк автономито тойрогто ажаһууна. Ондоо, үсөөн үндэһэн арад түмэн:
* Ительменүүд - (2394 - 0,7 %)
* Эвенүүд (1872 - 0,6 %)
* Камчадалнууд (1551 - 0,5 %)
* Чукчууд (1496 - 0,5 %)
* Алеудууд (401 - 0,1 %)

Оросой Хойто туйлай ондоо нютаг можотой адли можын хүн зоной тоо үсөөржэ байна. 1989 ондо хүн зоной тоо 471 932 байгаа. 1989 ба 2010 оной хороондо хүн зоной тоо 31,8 % үсөөрбэ.

## Зүүлтэ

 
## Мүн үзэхэ

Категори:Камчаткын хизаар
Категори:Алас Дурнын холбооной тойрог
Лех Валенса

**Лех Валенса** (, IPA[ˈlɛx vaˈwɛ̃sa], 1943 оной 9 һарын 29 түрэһэн) — Польшын улас түрын зүдхэлтэн ба 1990—1995 оной хоорондо Польшын юрэнхылэгшэ, хүнэй эрхын түлөө эдэбхитэй тэмсэгшэ. «Солидарнощч» гэһэн мэргэжэлэй холбооной түрүүшын ударидагша.

1943 оной 9 һарын 29-дэ Германиин эзэмдэһэн Поморьегэй нютаг дэбисхэртэ Попово тосхондо модошо дарханай бүлэдэ түрэһэн.

## Зүүлтэ

Категори:Нобелиин шагналда хүртэгшэд
Түүхэ

## [[Буряад Республикын түүхэ]]

Эртнээс нааш Монгол угсааны нүүдэлчид оршин сууж ирсэн тус нутаг 1206 онд байгуулагдсан Ехэ Монгол Уласынь бүрэлдэхүүнд багтаж байв.

16-р зууны үеэс алт, ангийн арьсаар баялаг тус нутагт Хаант Ород Уласын худалдаачид, цэргүүд суурьшиж эхэлсэн аж. Ородууд 1666 онд Үдэ голын хөндийд цайз барьж, Дээд Үд гү, али Верхне-Удинск хэмээн нэрлэсэн нь хожмын Улаан-Үдэ хот бөгөөд тэр үеэс тус бүс нутгийн төв болсон юм. 1689 онд Манж Чин гүрэн, Хаант Оросын хооронд байгуулсан Нерчинскийн гэрээ ёсоор албан ёсоор Ородын мэдэлд шилжсэн байна.

Хожим 1917 оны Октябрийн хувьсгалын дараа нэг хэсэг цагаан арми болон Жибэн улсад эзлэгдэж байсан бөгөөд 1920 онд Алс Дорнодын Бүгд Найрамдах Улас Дээд Үдэд нийслэлтэйгээр оршин тогтнож байв. 1922 онд Зөвлөлт Холбоот Уласад нэгтгэгдсэний дараа 1923 онд Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Буряад Монгол Улас болон зохион байгуулагдсан юм. 1958 онд тус уласынь нэрнээс Монгол гэдэг үгийг хасчээ.

1991 оны 5 сарын 27-нд Бүгд Найрамдах Буряад Улас болгож нэрээ өөрчилсөн тус улс нь мөн оны 12 сарын 25-нд ЗХУ задрахад ОХУ-ын бүрэлдэхүүнд үлдэж, 1994 онд түүхэндээ анх удаа ардчилсан замаар ерөнхийлөгчөө сонгоход Леонид Потапов тус улсын ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон байна.

## [[Буряад-Монгол ороной түүхэ]]

Байгалай урда бэеын газар дайда эртэ урдын сагһаа Түб Аазиин түүхэ, соёлтой гээшэ. Энэ хизаарай улад зон хэдэн мянган жэл соо түби дэлхэйн энэ хубида болоһон гайхамшагта үйлэ хэрэгүүдые үзэһэн байна. Байгалай үмэнэхын газарай тон урда холын түүхын һонирхолтой намтар Хүннүгэй (хуннугай) үедэ байгаа (энэ хадаа Эброопын литээр Ⅰ зуун жэлэй һүүл Ⅲ зуун жэлэй мүн лэ һүүлэй үе байгаа) Хүннүгэй гүрэн түрэдэ олон ондoo гарбалтан байгаа.

## [[Монголын түүхэ]]

Эрт дээр үеэс өнөөгийн Монгол уласай бэлчээрийн нүүдэлчид амьдарч байсан ба хааяа нэгдэж томохон улс гүрнүүдийг байгуулж байжээ. Эдгээрээс анхных нь болох Хүннү гүрэн нь МЭӨ 209 онд Модун шаньюйгаар удирдуулан төрт улс үүсгэсэн юм. Энэ гүрэн нь богино хугацааны дотор Цинь уласад аюул учруулсан хамгийн гол хүчин болж, улмаар Цагаан хэрэмэн баригдах шалтгаан нь болсон. Цагаан хэрэм нь өөрөө жанжин Мэнь Тианы үед 300,000 цэргээр хамгаалагдаж байв. Хүннүгийн дараа Сяньби, Жужан улас, Муюн, Тоба зэргэ эртний Монголчуудын байгуулсан улсууд оршиж явсаар 6-р зуунд Түрэгүүдэд дарагдаж, 8-р зууны үед Уйгурнууд залгамжлан улс байгуулж, түүний дараа Киданууд залгамжилсан байна. 10-р зуунаас эхлэн зэргэцсэн олон аймгууд байгуулагдсан бөгөөд, 1182-1206 онуудад Чингис хааны Хамаг Монголын ханлигт бүгд нэгтгэгдэж, Ехэ Монгол Улас байгуулагдсан.

Категори:Хүмүүнлигэй шэнжэлхэ ухаанууд
Категори:Түүхэ
Россиин хотонууд

**[[Оросой холбоото улас]]ай хотонүүд**. Хотонуудай хүн зон - «Оросой статистик ежегодник» 1897—2002 жэлнүүд — 2011 он, 2010 жэл - «Всероссийская перепись населения 2010 жэл, т.1», 2012 жэл - «Федеральная служба государственной статистики»

## Зүүлтэ

Категори:Оросой холбоото уласай хотонууд
ЦСКА (хүлбүмбэгын баг, Москва)

**ЦСКА Москва** (ород **«Профессиональный футбольный клуб ЦСКА»**) — Ородой Москвагай хүл бүмбэгын клуб.

## Холбооһон

* Официальный сайт клуба

Категори:Ородой хүл бүмбэгын клубүүд
Категори:Хүлбүмбэгэ
Категори:Москва
Монголой хүрэнгын биржэдэхи компанинуудай жагсаалта

Энэ үгүүлэл нь **Монголын Хөрөнгийн биржэд бүртгэгдсэн компаниуд**ын жагсаалт юм. Энэ жагсаалт нь компаниудын Аангли ба Монгол нэрэ, код, үйлдвэрлэл ба үйлчилгээний төрөл зэрэг мэдээллийг агуулсан болно. Мөн энэхүү жагсаалт нь 2007 оны 9 дүгээр һарын 12-ноос өмнө бүртгэлээс хасагдсан компаниудын мэдээллийг агуулаагүй болно. 

Монголын Хөрөнгийн Бирж нь Монгол Уласай ниаслэл Улаан-Баатар хотоноо байрлах бөгөөд дэлхийн хамгийн бага хөрөнгийн биржүүдийн нэг юм.

## Жагсаалт

## Зүүлтэ
Жэжэ булжамуур

**Жэжэ булжамуур** (лат. *Calandrella*)—  зэрлиг жэжэ булжамуур шубуун.

Шубуун хэмжээ - 14 см.

## Мүн үзэхэ
*Хара булжамуур
 
## Холбооһон
* Жэжэ булжамуур 

Категори:Шубууд
Категори:Амитад
Хара булжамуур

**Хара булжамуур** () - зэрлиг жэжэ булжамуур шубуун. Хара γнгэ, зγhэн.

## Мүн үзэхэ
*Жэжэ булжамуур
 
Категори:Шубууд
Уолфиш-Бей

**Уолфиш-Бей** (африкаанс Walvisbaai, англи Walvis Bay, Walfish Bay) — Африкын урда хэһэгтэ байрладаг Намибиин хото. 2001 оной хүн зон 80 мянган хүн.

## Мүн үзэхэ
* Silverman, Melinda: the Atlantic and the Namib. An Environmental History of Walvis Bay'' , NWG, Windhoek 2004 — Namibiana Buchdepot
* de Beer, Charles: Marine Life'' , @tidude Graphix, Swakopmund o.J. — Namibiana Buchdepot
* Heemstra, Phillip; Smith, Margaret M.: Sea Fishes'', Struik Publishers, Cape Town 2003
* Bridgeford, P. and M.: Cross'' , Walvis Bay 2002 — Namibiana Buchdepot
* Vogt, Andreas: Monuments in Namibia'', Gamsberg Macmillan, Windhoek 2004 — Namibiana Buchdepot

## Холбооһон
* Images from Walvis Bay 
* Walvisbay Port Information
* Walvis Bay City Council
* Walvis Bay Airport Information
* Transfer of Walvis Bay To Namibia Act, 1993

Категори:Намиби
Фарерай аралнууд

**Фарерын арлууд** (*Føroyar* али *Færøerne*) - Европын улас болон арлууд.
Авар хэлэн

**Авар хэлэн** (*магIарул мацI*) - хэлэн.

## Алфавит

## Холбооһон
* Синтаксис
* Авар
* Словарь ориентализмов в аварском языке  (гӀурус мацӀалда)
* Корпус аварского языка
Энди Роддик

**Энди Роддик** (аангли: Andy Roddick, 1982 оной 5-р һарын 30 Техас, Амеэрикын Нэгэдэһэн Улас) — Амеэрикын теннисист.

## Big Slam мүрысөөнүүд
* Австрали: SF **2003**, **2005**, **2007**, **2009**
* Франц: 4. round **2009**
* Нэгдсэн Вант Улс: F **2004**, **2005**, **2009**
* Амеэрикын Нэгэдэһэн Улас: W **2003**

## Нэмэри
* Новак Джокович
* Рафаэль Надаль
* Роджер Федерер

## Лавлах бичиг


Категори:Спорт
Энди Маррей

**Энди Маррей** (аангли Andy Murray,  1987 оной 5-р hарын 15 Глазго, Ехэ Британи) — Шотландын теннисист.

## Big Slam мүрысөөнүүд
* Австрали: F **2010**, **2011**
* Франц: SF **2011**
* Нэгдсэн Вант Улс: F **2012**
* Амеэрикын Нэгэдэһэн Улас: W **2012**

## Нэмэри
* Новак Джокович
* Рафаэль Надаль
* Роджер Федерер

## Лавлах бичиг


Категори:Спорт
Мексикэ

**Мексикэ** ( ) — албан ёһоор **Мексикын Нэгэдэһэн Улас** () — Хойто Америкэда оршодог улас. Хойто зүгтэ АНУ, зүүн урда зүгтэ Белиз, Гватемала гурбан уластай газараар хилэ залгажа, баруун зүгтэ Калифорниин булан, Номгон далай, зүүн зүгтэ Мексикын булан, Карибын тэнгистэй эрэг хүбөөлдэг.

Мексикэ 1 972 550 км² газар нютагтайгаараа  дэлхэйн 14-р, Америкэ түби газарай 5-р томо орон болохоһоо гадна 112.3 сая хүн зонтой тула дэлхэйн 11 дэхи, Испани хэлэтэ оронуудһаа хамагай олон хүн зонтой улас гэгдэнэ. Хүн зоной үндэһэн хэлэн - Испани. Зонхилхо шажан - Христосой шажан. Ниислэл Сьюдад де Мехико дэлхэйн ехэ хотын тоондо багтадаг.

Мексикэ бол холбооной түрын байгууламжата, юрэнхылэгшын эрхэ мэдэл дабамгайлха бүгэдэ найрамдаха засагта, түлөөлэлэй арадшалһан улас түрын дэглэмтэй улас. Арад эргэдые засаглаха ушар холбооной гушан нэгэн можо улас, нэгэ дүүргэдэ нютаг дэбисхэр хубаагдадаг.

Мексикэнь тухайн бүһынхээ хүшэрхэг орон болоод 1994 онһоо ЭЗХАХБ-да элсһэн сорын ганса Латин Америкын орон болоһон. Мексикэнь дундаһаа дээгүүр орлоготой орондо тоосогдодог.

ҮНБ-ыень худалдан абаха шадабариин паритетаар тоособол Мексикын эдэй засагиинь дэлхэйдэ 12-т ороно. Эдэй засагиинь Хойто Америкын Сүлөөтэ Худалдаанай Хэрээнэй (NAFTA) гишүүн оронуудтай шухала уялдаа холбоотой. Мексикэнь дэлхэйн хүшэтэй орон боложо буйда тоосогдожо байгаа болобош ниигэмэй болон аюулгүй байдалай асуудалуудынь муугаар нүлөөлжэ байна.

2000 оны һунгуулида анха удаад сүрэг хүсэнэй нам, 1929 онһоо хойшо Юрэнхылэгшын албые барижа байһан Байгуулалай Хубисхалта намые ("Partido Revolucionario Institucional" : PRI) дэлжэ илалта байгуулба.

## Газарзүй

## Зүүлтэ

## Холбооһон
* 
* Мексикын эртэнэй түүхэ (мифологи, домогууд, гэхэ мэтэ) «Эртэнэй Мезоамерика» сахим газарда
* Зураг сомог
* Ород хэлээр Мексикын һонин. Интернет-издание Мексикэ-24

Категори:Хойто Америкэ
Эрхүү хото

**Эрхүү** (), Оросой холбоото уласай Эрхүүгэй можын засагай захиргаанай түб, Сибириин шухала томо хотонуудай нэгэн. Эрхүү голой Ангар мүрэн руу шудхажа ородог адагта һууна.

## Газар зүй
Эрхүү хото Орос уласай ниислэл Москва хотоһоо 5185 км, Байгал нуурһаа баруун хойшо 72 км зайда, Енисей мүрэндэ шудхажа ородог Ангар мүрэнэй эрьедэ оршдог. Эрхүүгэй Уһан сахилгаанай станциин хэһэгтэ мүрэн 580 м үргэн болодог. Хотын нэрын анхадагша удха болоһон Эрхүү гол хотын баруун урдаһаа ерэжэ Ангарта шудхадаг. Ангар хотые зүүн эрье, баруун эрье гэжэ хоёр хубаана.

Эрхүү зундаа халуун, үбэлдөө хүйтэн. 7 һарада дундажаар +18 °C, ехэдээ +37.2 °C, 1 һарада дундажаар −18 °C, туйлдаа −49.7 °C хүрэнэ.

## Түүхэ
1652 ондо Иван Похабов хэжэ нэрэтэй хасаг, хасагуудай үбэлжөөнэй модон гэр (Эрхүү голой Ангар гол руу ородог адагта) болбосоруулаад бариһан байна. 1661 ондо Яков Похабов хажуудань модон хэрэм бариба. Энэ хэрэм алта наймаалха, мүн зэрлиг амитадай зөөлэн арһа буряад арадһаа абаха гэжэ хэрэглэн табигдаһан байна. Нэгэ хэды жэл болоод энэ модон хэрэм 1686 онһоо «хото» гэжэ нэрэллэдэг болобо. Түрүүшын Москва хүртэр харгы, Сибириин харгы гэжэ нэрэлһэн, 1760 ондо баригбада. Бараан ехынхиинь Хяагтаар гарадаг Ехэ Сайн замаар Хитад Уласһаа Ород руу оруулладаг байна. Энэл сагта Эрхүү хото, худалдаа наймаанай түб хото болоод, өөдөө гараба. Эрхүүгэй худалдаа наймаанай бараа алтанһаа, үнтэй шулуунһаа, зөөлэн арһанһаа, модонһоо, сайһаа, торгонһоо болон бусад юмэнүүдһэй бүридэбэ.

19-дэхиин зуун жэлэй эхиндэ Эрхүү хото баруун тэһээ декабрист-эльгээһэншүүдэй газар болоод байгаа. Сэрэгшэдэй нойод, уран зохёолшод, уран зурагшад, бусад Ород Эзэлһэн Уласай нойод-дарганууд Эрхүү руу Николай I Хаанаар эльгээдэһэн байна. Тэдээнһэй боложо, Эрхүү хото эрдэм ухаанай, хүүнэй хамтын ажаһууриин түб болобо. Мүнөөшье болотор эдээнһээ (декабристнуудһаа) үлэһэн соёлой түүхэ Эрхүү баряад байна. Тэрэ сагта баригдаһан баян, уран, гоё модон гэрнүүд мүнөө болотор Эрхүүгэй түб соо байдаг.

## Хүн зон

Эрхүү хотодо 2013 ондо 620 мянган хүн ажа һуужа байна. 2010 оной тоололгоһоо үндэһэлбэл 91.8 процентынь ородууд, 2.3 процент буряадууд, 1,1 % украиншууд, 0,8 % татарнууд.

## Зүүлтэ

## Холбооһон
* Сайт администрации города Иркутска 
* Исторический центр Иркутска  Виртуальная прогулка
* Иркутск Статья в путеводителе *[[Wikivoyage]]*
* Иркутск Проект «Прибайкалье»
* Иркутск Проект «Иркипедия»
* Карта с указанием улиц Иркутска Роскартография, 1997

Категори:Эрхүүгэй можо
Категори:Оросой холбоото уласай хотонууд
Вики

**Вики** - интэрнэт ормин болвсрулх эрдм. Мэдээллийн агуулгыг хэн ш өөрчлөх, баяжуулах болон шинээр сэдэв нээх боломжтой нэгэн төрлийн вэб хуудаһан юм. Ингэж өөрчлөлт хийхэд заавал бүртгүүлсэн байх албагүй харин өөрчлөлт хийсэн хүний нэрэний оронд таны IP хаяг бүртгэгдэнэ. Википеэди - викигийн нэг шишээ юм. Вики гэдэг - Хавай хэлээр "хурдан" гэсэн утгатай. Тер эрдмин тавснас хэлээр хеншн болон болвчн эн ормин өггциг заҺаха шадна. Нэрэ «вики» - тер эрдмөр тоссн интэрнэт юм.

## Учрутх

* Вики болв чигн хәләлгчин немсн угаһар зөвшөнө:
** Болвчн олзлгчд болвчн халхиг чиклх;
** Өдл биш халхсин загт тааврта холвата болулх;
** Тер холва кехлә, бөөдг уга халхиг үзүлх.
* Вики тохнятаһар тоссн, генткн гиичт кесн орм бәәнү? Уга, Вики - амитан тосх орлцулдг юм.

## Шинрд

* Болв чигн чиклләчин тааруллһна угаһар дала дәкҗ чикллһнә эв-арһ;
** Холва-дүрнь кех шишлң темдгллһн;
** Сольһна (халхин янзин) бүрткл. Әдлцүллһнә болн хәрүллһнә эв-арһ;
* Сольһна дарунь олдлһн;
* Һаргин нер өггдг хувалһн;
** Гипер бичлһн: халхин болн әңгин загт холвас;
* Демнчнрин олн.

## Сүүр

Вики вики болюулха, көдлвр теткүл кергтө. Үлгүрнь, Википеэдидэ теткүл - Mediawiki.

Категори:Википеэди
Хойто Америкэ

**Хойто Америкэ** — дэлхэйн тибэ. Баруун хахад бүмбэрсэгэй хойто талада байдаг газар. Гурбан тээһээ 3 тэнгисэй (Хүйтэн, Номгон, Атлантик) уһаар угаагдадаг. Баруун-хойно Евраази тибэтэй Беринг холой хахасуулдаг. Урда талада нарин газараар Урда Америкэтай ниилэдэг. Харин, Панамын канал хоёр Америкэнүүдэй хилэ болоод эдээние хахасуулдаг.

Хойто Америкын талмай 24,709,000 дүрб. модо болоно. Дэлхэйн талмайһаа 4,8 % болоно, мүн дэлхэйн хатуу газарай талмайһаа жаа гүй 16,5 % болоно юм. 2008 оной июль һарын тоогоор, Х. Америкын хүн амын тоо 529 саягай (млн.) хажууда байгаа һэн, тэдэ хүүнүүд 23 улас гүрэнүүд соо ажаһуудаг юм. Талмайгаар Хойто Америкэ дэлхэйн тибэнүүдэй дунда гурбадахи һуури эзэлнэ, Еврази ба Африка хоёрой һүүлдэ. Хүн амын тоодо баһал 3-дахи һуурида.
## Уласууд
# Канада
# Америкын Нэгэдэһэн Улас
# Мексика
# Никарагуа
# Һондурас
# Куба
# Гватемала
# Панама
# Коста-Рика
# Бүгэдэ Найрамдаха Доминикана Улас
# Бүгэдэ Найрамдаха Гаити Улас
# Белиз
# Сальвадор
# Бахамын аралууд
# Джамайка
# Тринидад ба Тобаго
# Доминика
# Сент-Люси
# Антигуа ба Барбуда
# Барбадос
# Сент-Винсент ба Гренадин
# Гренада
# Сент-Китс ба Невис

## Холбооһон
* «North America»/«Central America». *[http://www.bartleby.com/65/ The Columbia Encyclopedia]*, 6th ed. 2001-6. New York: Columbia University Press.
* «North America»/«Central America». *Encyclopædia Britannica*. 2006. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc.
*  UN Statistics Division: Composition of macro geographical (continental) regions, geographical sub-regions, and selected economic and other groupings
* «North America »/ «Central America ». *MSN Encarta Online Encyclopedia 2006.*
* American Heritage Dictionaries, North America and Central America
* Houghton Mifflin Company, «North America»
* WordNet Princeton University: Central America
* Crystal Reference Encyclopedia, «North America»
* Internet World Map  Study showing the geographic distribution of the Internet across North America.

Категори:Америкэ
Урда Америкэ

**Урда Америкэ** — дэлхэйн тибэ. Баруун хахад бүмбэрсэгэй урда талада байдаг газар. Баруун тээһээ Номгон тэнгисэй уһаар угаагдадаг, зүүн талаһаань Атлантик тэнгис эрьеын норгоодог. Баруун-хойто талада нарин газараар Хойто Америкэтай ниилэдэг. Харин, Панамын канал хоёр Америкэнүүдэй хилэ болоод эдээние хахасуулдаг. Урда зүгтэ, Дрейкын хоолой хоёр тэнгисэй уһа ниилүүлдэг, харин Антарктика тибэтэй хахасуулдаг юм.

## Холбооһон
* Infolatam. Латин Америкийн мэдээлэл ба дүн шинжилгээ
* The Council on Hemispheric Affairs Латин Америкийн мэдээ, ард түмний үзэл бодол
* CONMEBOL -- Confederación Sudamericana de Fútbol (Өмнөд Америкийн Хөлбөмбөгийн Холбоо)

Категори:Америкэ
Сэлэнгэ мүрэн

**Сэлэнгэ** (монгол бэшэгээр  - selengge) мүрэн - Буряад Ороной эгээ ехэ мүрэн. Монгол Уласта эхилээд Байгал далай руу ородог мүрэн юм. Монгол  ба Ород Уласуудаар урдадаг.

## Нэрэ
"Сэлэнгэ" - "sele" али "сэлэ" гэжэ тунгус (хамниган) хэлэнэй үгэһөө "түмэр" гэжэ тэмдэгтэй. Тиигээд, "Сэлэнгэ" гээшэмнай "түмэр мүрэн" гэжэ хамниган хэлэнһээ тэмдэгтэй.

## Газар зүй
Сэлэнгын утань (Идэр голой эхинһээ) — 1024 модо, харин 409 модонь — Ород Уласай газараар. Сэлэнгын хамаг уһанай суглардаг талмай (бэйзин) — 447 мян. модо². Монголой Идэр болон Дэлгэр мүрэн хоёрой ниилэһэн уһан Сэлэнгэ мүрэн болоод гарадаг. Сэлэнгэ ехынхидээ талын мүрэн, харин, заримдаа уйтан болоод урдадаг (уужамаараа 1—2 модо), мүн тогоо шэнги хүнхэр соо урдаад уужам болодог (уужамаараа 20—25 модо), тиихэдэ холой таһагуудта мүрэнэй уһан хубаагдадаг. Байгал далай руу ороһон адагтань ехэ дельтэ бии юм. Дельтын талмай - 680 модо² (Байгал руу ородог бүхы уһанай, хахадынь Сэлэнгэ мүрэн оруулдаг юм).

Сэлэнгэ мүрэн уһанай найралга, химиин бүтэсээр эгээн ехэ минерализацида тоосогдохо ба гидрокарбонатын уһа бүхы голнуудта хамаарна. Сэлэнгэ мүрэндэ Дэлгэр, Эдир, Хануй, Эгын, Орхон, Хёлго, Сүхэ, Үдэ зэрэг голууд цутгана.

## Зурагай сомог

Мартынов. Вид реки Селенги в Сибири.jpg|Мартынов А.Е. Сэлэнгэ мүрэнэй зураг. 1817 он.
Mongol cable ferry.jpg|Монгол Орон. Сэлэнгын татуур гарса.
Selenga River bridge.jpg|Түмэр харгын хүүргэ (Шэбэрэй түмэр зам, Улаан Үдын хажууда)
Selenga2.jpg|Сэлэнгын хүнхэр (Тарбагатайн аймагта). 


## Зүүлтэ
Омоли

**Арктик оомоли** али олон **омоли** (латин: *Coregonus autumnalis*) Арктик дурадхалаар, Умард мөсөн далай загаhа үсхэбэрилгын хүтэлбэритэй хамтын захиралтаар, Аляска арлууд соо омолиин баялиг гамтайгаар ашаглахын түлөө, тэрэниие олзоборилго жэл бүри хиналта доро байдаг. Тиихэдээ омолиин тоо толгой тодорхойлогдожо, олзоборилжо болохо хэмжээн (ОДУ – общий допустимый улов), ерэхэ жэлэй олзоборилго хараалагдадаг. Нуурай эрьеhээ сааша омолиин наhан дунда зэргээр 7,56 жэл, тиихэдэ эрье шадарай омоли 6,03 жэл наhатай гээд элирэнхэй. Энэнь үнэндөө тус тустаа 6-hаа ба 5-hаа дээшэ байха ёhотой юм. Нуурай оёорой омоли бэшэ жэжэ загаhадтай үсөөхэнөөр баригдадаг, тэдэнэй наhан 9-11 жэл байдаг. и выделен в отдельный вид 

## Зүүлтэ

## Холбооһон
* Позвоночные животные России: омуль 
* Омуль: Описание и фото
Категори:Загаhад
Окаханджа

**Окаханджа** — тойрогой шухала хото. Очосондьюпа улас, Намиби. Зэргэлээд төмөр зам Свакопмунд-Виндхук, B1 ба B2 байха. 2012 оной хүн зон 27 335 хүн. Окаханджайн голууд Окаканго болон Окамита байха.

## Тγγхэ

**1700 жэл.** Окаханджа хото — Ботсванайн гереро хүнууд hуурин. Хожомынь гереро олон соо Виндхук, Очимбингве болон Гросс-Бармен орохо. Хожомынь олон дахин соо Окаханджа орохо. Эндэ солото Магареро (1820) ба солото Самуэль Магареро (1956) түрэhэн.

**23 август hар**, 1850 жэл. Йонкер Африканер ба сэрэгшууд соо Окаханджа орохо. Нама хүнууд гереро hуурин алаха. Йонкер Африканер Окаханджайн эзэн байха. Энэ дайн нэрэмжэ *«Окаханджайн шуhан гол»* (герм. *Blutbad von Okahandja*) байха.

## Зүүлтэ

## Холбооһон
* *[http://www.okahandja.org.na/ Окаханджайн шухала сайт]* 

Категори:Намиби
Түрэг Улас

**Түрэг** (түрэгөөр *Türkiye*), албан ёһоор **Бүгэдэ Найрамдаха Түрэг Улас** болбол зүүн Европо болон баруун Азиин түби хоорондо оршодог улас юм. Баруунһаа нара зүб тойруулбал Греци, Болгари, Гүржи, Армени, Азербайджан, Иран, Ирак, Сири гэхэ 8 уластай хилэлдэг. Мүн урда, баруун, хойто талануудаараа Газарай дундада тэнгис, Эгейн тэнгис, Хара тэнгисээр хүбөөлэгдэнэ. Гантиг тэнгис, Босфорой, Дарданеллын хоолойнуудаар түбинүүдые заагладаг. Ниислэл — Анкара, хамагай томо хото — Истанбул. Ниитээрээ шахуу лалын шажан шүтэлгэтэй, албан ёһоной хэлэниинь түрэг, баһа Иран гарбалтай өөһэдын хэлээр дугаардаг курд, зазанар бии.

## Түүхэ
* Османай эзэнтэ гүрэн (1299-1922): Түрэгүүдэй байгуулһан эзэнтэ гүрэн, 600 жэл оршом оршожо байһан.
* Түрэгэй тусгаар тогтолой дайн: 1919-1923 онуудта Османай эзэнтэ гүрэнэй задарһанай һүүлдэ тусгаар тогтолой дайн боложо, Бүгэдэ Найрамдаха Түрэг Улас байгуулагдаһан.
* Мустафа Кемаль Ататюрк: Түрэгэй тусгаар тогтолой дайн дараа Бүгэдэ Найрамдаха Түрэг Уласые үндэһэлэгшэ.
* Бүгэдэ Найрамдаха Түрэг Улас: 1923 ондо тунхаглагдаһан, секулярна (шажангүй) улас болоһон.

## Газар зүй
* Хоёр тибтэ оршодог: Европо (Зүүн Түрэг) ба Ази (Анатоли).
* Уулархаг газар, тэнгисэй эрьеын бүһэнүүдтэй.
* Уур амһаар: Газарай дундада тэнгисэй эрьеын бүһэдэ дулаан зун, хүйтэн үбэлтэй.

## Улас түрэ
* Парламентын бүгэдэ найрамдаха улас.
* Юрэнхылэгшэ уласые ударидадаг.
* Парламент хуулинуудые баталдаг.

## Эдэй засаг
* Хүгжэжэ байгаа эдэй засаг.
* Аялал туризм, хүдөө ажахый, үйлэдбэри гол салбарууд юм.
* Европын Холбоондо орохо хүсэлтэй.

## Соёл
* Түрэг соёл олон янзын уласуудай нүлөөлэлгэтэй.
* Лалын шажан гол нүлөө үзүүлдэг.
* Түрэг хоол, хөгжэм, уран зураг дэлхэй даяар алдартай.

## Хүн зон
* Хүн зоной олонхинь түрэгүүд.
* Курд, араб, черкес зэргэ үндэһэтэнүүд бии.
* Албан ёһоной хэлэн түрэг хэлэн.

## Холбооһон
* Албан ёһоной сахим хуудаһан

## Зүүлтэ

Категори:Түрэг
Категори:Азиин уласууд
Категори:Европын уласууд

## Зурагай сомог

Mount Nemrut.jpg|Немрут Уула
Celsus-Bibliothek2.jpg|Эфес
Bellini, Gentile - Sultan Mehmet II.jpg|Султан Мехмед II
Mehter zurna.jpg|Османай оркестр
Turkishcoffee.jpg|Түрэгын кофе
Pantocrator Constantinople.jpg|Византиин мозаика
SunsetOverTheBosphorus1.JPG|Босфор далайн хоолой
Ayasofya 2006-2.JPG|Истанбул хото
Blue mosque 2006-1.jpg|Истанбул
Kız_Kulesi.jpg|Чызджы мæсыг, Стамбул 
Kadiköymodadtrassenbahn.jpg|Трамвай Стамбулай транспорт
Izmir coast.jpg|Измир
Selimiye Camii.jpg|Селимие Лалын шажанай сүмэ, Эдирне
Antalya Hafen.jpg|Антали
Alanya Turkey.JPG|Аланья
Pamukkale00.JPG|Памуккале


## Зүүлтэ


Категори:Азиин уласууд
Категори:Европын уласууд
Рома

**Ромо** (*Roma* гэжэ италиин хэлээр бэшэдэг) али **Рим** (ород хэлээр).  буряад хэлэнэй абяагаар *Роо-мо*. лат. Roma; ;  — Итаали уласай ниислэл, хүн амын тоогоор уласайнгаа эгээ ехэ хото.

Рим Итаалиин засаг захиргаанай Лацио можодо ороно, түүнэ дотрох Рим аймагт харьяалагдах нэгэн суурин (''commune'') юм. Муж, аймгийн засгийн газар энд төвлөдөг. Мэдээж **Рим һуурин** (*Commune di Roma*) бусдаасаа хамгийн том бөгөөд ганцаараа **Ниислэл Рим** (*Roma  Capitale*) гэж нэрэнийдэгдэх, бас өөртөө засах зарим эрхтэй байдаг. Ниислэл Римын 1,285.3 км² дэвсгэр нутагт 2011 оны байдлаар 2.78 сая хүн зон төрөн сууж байна. Рим һуурин (яг, гарцаагүй, баараггүй **Рим хото**)-наас зайлахгүй шавж байрласан дөчөөд суурин бий. Энэ Рим хотонын бөөгнөрөлд 3 мянган км² нутаг, 3.2-оос 3.8 сая хүн багтана.

Рим хото Итаалийн дунд бие, Тиррений тэнгист гарах баруун эрэгт байрладаг. Хотонын төвөөр Итаалийн гуравдугаар урт гол Тибер шувтлан урсдаг. Дунд нэгэ арал бий.

Рим *Caput Mundi* (Дэлхийн ниислэл), *la Città Eterna* (Үүрдийн хото), *Limen Apostolorum* (Апостл али Шавь нарын босго), *la città dei sette colli* (Долоон гүвээний хото) эсвэл зүгээр л *l'Urbe* (Хото) гэсэн хоч нэрүүдтэй. Олон зуун жэлийн туршид барууны соёл иргэншлийн түб байсан бөгөөд Католик сүмийн түб байрладаг газар юм.

Рим хото дотор тусгаар тогтносон Ватикан хото улас оршдог.

Өнөөгийн Рим хото - орчин үеийн бөгөөд олон үндэстэн аманьдардаг газар юм. Эвропын холбоонд аялал жуулчдынхаа тоогоор гуравт ордог бөгөөд соёл урлаг, улас төрийн нөлөө ихтэй хото юм. Фиумичино дахь олон уласын нисэх буудал Итаалидаа хамгийн томд тооцогддог бөгөөд Итаалийн хамгийн том 100 компанийн төвүүд байрладаг. Мөн Enel, ENI, Telecom Italia гэсэн дэлхийн хамгийн том 100 компанийн гурвынх төвүүд байдаг.

Рим хото нь дэлхийн хоёрдугаар дайнд харьцангуй бага өртсөн цөөн хотонуудын нэг учраас түб хэсэг сэргэн мандалтын үеийн болон барроко маягийн үзэмжтэй. Рим хотонын түүхэн түб хэсэг нь Дэлхийн өв хэмээн ЮНЕСКО-гоор тэмдэглэгджээ.

Хотын дарга - Джанни Алеманно.

## Түүхэ

### Эртэ үе

Тэнд археологийн нотолгоо хүнын эрхэлсэн ажала соо Ром хэсэг аас 14,000 жэлууд өмнө, гэхдээ шигүү давхарга ехэын дүү залуу...

#### Домог Римэй үндсэслэх

### Эзэнтэ гүрэн

### Манжийн эрхшээлд

### Тусгаар тогтнол

## Дарга

## Газар зүй

### Топографи

## Уур амьсгал

## Хүн зон

### Угаастан

## Экономик

## Спорт

## Aх дүү хотонууд

## Зүүлтэ

## Холбооһон
* Ром хотын албан ёсны сайт (Итали хэлээр)
* Ром хотын аялал жуулчлалын албан ёсны сайт (Англи хэлээр)
* Ромын музейнууд (Итали хэлээр) 
* Ватиканы музейнууд (Англи хэлээр)
* Эртний Ромын загварууд 
* 

Категори:Итали
Категори:Саятан хото
Категори:Европын ниислэлнүүд
Виктор Цой

**Ви́ктор Ро́бертович Цой** (, ; 1962 оной 6 һарын 21 – 1990 оной  8 һарын 15) — солонгос яһатай Зүблэлтын рок-дуушан, хүгжэмэй зохёогшо, зүжэгшэн юм. "Кино" хамталигые үүсхэн зохёон байгуулагша, ахалагша байгаа. Мүн хэдэ хэдэн кинодо тоглоһон (Игла, Асса) юм. 1962 оной 6 һарын 21 Санкт-Петербург хотодо түрэһэн болон 1990 оной 8 һарын 15 Латви уласта наhа бараhан.

## Дуунууд
### Би hуулгаха модо
:Би hуулгаха модо
:Би hуулгаха модо

:Би мэдэхэ - минии модо соо энэ хото бү амидарха hаяхан.
:Би мэдэхэ - минии модо соо энэ хото усадхалга.
:Ба би олон өөрын саг үе үдэшэхэ зэргэлээд тай тэрэ.
:Намда олон бусад хэхэ хашарааха.
:Намда тухайлха - энэ минии гэр.
:Намда тухайлха - энэ минии хани нүхэр.

:Би hуулгаха модо
:Би hуулгаха модо

:Би мэдээхэ - минии модо үглөөдэрэй шадаха хухалха үхиб.
:Би мэдээхэ - минии модо түргөөр орхихо намайг надад.
:Болон хэдыдэ тэрэ энд, би хододоо зэргэлээд тай тэрэ.
:Намда тай тэрэ баяр, намда тай тэрэ үбдэхэ.
:Намда тухайлха - энэ минии эб найрамдал.
:Намда тухайлха - энэ минии хүү хөбуун.

:Би hуулгаха модо
:Би hуулгаха модо

## Зурагай цомог

File:Памятник Виктору Цою (Благовестнов).JPG|
|
|


## Зүүлтэ

## Холбооһон
* Первая стена В. Цоя в цифровом формате 
* Биография Виктора Цоя на Peoples.ru
* Статья об актёрских работах Виктора Цоя и видеосъемках группы «Кино» 
* Интервью Виктора Цоя на YouTube
* Перевод воспоминаний Жоэля Бастенера о Викторе Цое
* Последнее лето Виктора Цоя
* Памятник на месте гибели В.Цоя на Google Street View
* Фильм Первого канала «Цой — „Кино“» к 50-летию Виктора Цоя (премьера раритетной песни «Атаман») (видео)
* Фан-клуб Виктора Цоя "Камчатка": коллекционирование по любви

Категори:Кино
Зуунмодон

**Зуунмодон** — Монгол Уласай Түб аймагай засаг захиргаанай түб болон хото. Аймагай 27 **[[һомон]]ой** нэгэн юм. 19.18 км² газар нютагтай. Дотроо 6 багт хуваагддаг. Баһа нютаг дэбисхэрэй даюхардалаар дээрэхи аймагай нэгэн һомон — мүн юм. Богдо хаан уулын үбэртэ Улаан Баатарһаа 30 км зайда байрладаг. Хүн зон — 14,660 (2006 он). Байха компани «Өгөөмөр Зуунмод» (Монголын хүрэнгын биржэдэхи код OZM), бүридхэгдэһэн огноо 1995-04-20.

1733 ондо Зуунмодонһоо 4-8 км зайда Манзашэриин хиид бодоо. Түб аймагай засаг захиргаанай түб Улаан Баатарта байһаниие 1942 ондо һалган Богдо хаан уулын урдада гаргажа Зуун модоной аманда һуурин үүсхэһэн. 

## Шэнэ Зуунмодон
Түб аймгийн Зуунмодон можын 70 жэлэй ойдо зорюулан Түб аймагай Зуунмодон можын Засаг Даргын Тамгын газар, Түб аймагай Нютагай Залуушуудай холбоон хамтаран зохёон байгуулжа бай «Шэнэ Зуунмодон» бүтээлжэ хото юм.

## Зүүлтэ

Категори:Монгол
Манжуур

**Манжуур** али **Манжу** (Manzhou, хитад: 滿洲 али 满洲 , пинин: Mǎnzhōu):

***[[Манжуур (улас)|Манжуур]]** - улас.
***[[Манжуурууд|Манжуур]]** - үндэһэтэн.
***[[Манжуур (хото)|Манжуур]]** - хото.
***[[Манжуур (гарал)|Манжуур]]** - гарал.
***[[Манжуур (ниидэмэл онгосонуудай буудал)|Манжуур]]** - ниидэмэл онгосонуудай буудал.
***[[Манжуур (хэлэн)|Манжуур]]** - хэлэн.
Үбэр Монгол

**Үбэр Монгол** (хитад: 内蒙古自治区 *Nèi Měnggǔ Zìzhìqū*;  монг. ; товч. **ҮМӨЗО, Үбэр Монгол, Үбэр Монголой ӨЗО**) - Хитад Уласын Өөртөө Засах орон.
## Хэлэнууд
### Баргу Буряад хэлэн
Алтайн хэлэнэй изагуурай монгол хэлэнэй аялгуу юм, уугарха, хэлэхэ Хитад Улас, Хүлүүн Буир һомон, Үбэр Монголой Өөртөө Засах орондо ажаhуудаг буряадууд хэлэлсэдэг.

### Хитад хэлэн
### Манжуур хэлэн
Манжуур али Манжу хэлэн (Manzhou, хитад: 滿洲 али 满洲 , пинин: Mǎnzhōu)
### Монгол бэшэг
### Монгол хэлэн

Нэгэ из гурба Алтайин хэлэн. Монгол хзлэхэ бэшэхэ Монголшууд. Энэ гурэнэй хэлэн Монгол Уласай. Монгол хэлэн - турэлхи хэлэн обо 10.000.000 хγн. 

Алтай хэлний язгуурын ерөнхий шинж болох SOV（өгүүлэгдэхүүн-тусагдахуун-өгүүлэхүүн） гэсэн дарааллаар орно. Мөн нэр үгийн холбоос болон үйл үгийн хувирал нь үгийн төгсгөл нь хувирах зарчимтай. Эгшиг зохицох ёсд захирагдана.

Грамматикын байгуулалтын хубида монгол хэлэн залгамал хэлэн болоно. Аялган абяанууд аялганай тааралдалай хуулида захирагдадаг, мүн түргэн, удаан гэжэ илгардаг. Буряад хэлэн өөрын гэhэн онсолигтой, тон баялиг үгын hантай юм. Монголшууд 95 %-нь монгол хэлые.

## Үбэр-Монголой телевидени хараха боломжо
Монголой, Үбэр-Монголой, Хятадай, Австралиин телевидени үзэхэ дуратай һаа, иимэ утаһаар холбоо барина уу: 8-924-396-79-00. Сансарын телевидениин хүлеэн абагшын үнэ – 5000 түх., танай гэр байшанда угсаржа тохиргоо хэхэ ажалтайгаа – 8 000 түх.

## Уласууд

## Зүүлтэ

## Холбооһон
* (Аангли, Монголоор) Өвөр Монголын Хүний Эрхийн Мэдээллийн Өртөө
* (Монгол бишгээр) Өвөр Монголын аймаг хотуудын газрын зураг
Амар мүрэн

**Амар мүрэн** (, ), гү, али **Хэйлунцзян** (, "**Хара [[Хитадай луу|Луу]] мүрэн**",  ), — Алас Дурнын эгээн ехэ мүрэн. Оросой холбоото уласта эхилээд Японой далай руу ородог мүрэн юм. Хитад ба Орос уласуудаар урдадаг. Нэрэнь "Амуур" - манжуур хэлэнэй «амар», «дамуур» - «ехэ мүрэн». Манжаар «Сахаляан ула» (), хитадаар «Хэйхэ» ((, «Хара Луу мүрэн») нэрлэдэг.

## Зурагай сомог

Amur River in Habarovsk.jpg
Confluence of Goryun and Amur - P1040640.JPG
Петроглифы Сикачи-Аляна 14.JPG
Heilongjiang (Amur) shore.jpg
Amur-2010.JPG
Китайский теплоход у Хабаровска.JPG
Хори

**Хори** — буряадуудай яhатанай нэгэн, 11 угуудай холбоон. Буряад Уласта болон Забайкалиин хизаарай Агын Буряадай тойрогто тон олоороо ажаhуудаг юм. Энэ угуудай холбоон Буряад Уласай Хориин аймагта нэрээ үгэһэн байна.

Урдын урда сагта Хоридой гэжэ нэрэтэй мэргэн 11 хүбүүдтэй байhан байгаа юм. Тэдээнhээнь мүнөө хориин 11 эсэгэ болоно: Галзууд, Хуасай, Хүбдүүд, Гушад, Шарайд, Харгана, Худай, Бодонгууд, Хальбан, Сагаангууд, Батанай, тэдээнhээ 8 эсэгэниин Агын (Забайкалиин) буряад болоно, Байгалhаа холо байжа, 1837 ондо Хориин управаhаа гаража, Нерчинскын мэдээлдэ ороо һэн.

## Мүн үзэхэ
* Хориин аймаг

## Холбооһон
*Происхождение хори-бурят Хориин аймагай түүхын сайт дээрэ.

## Зүүлтэ

Категори:Буряадууд
Категори:Хоридой-мэргэнэй омогтон