open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уласхоорондын фонетикой алфавит

**Уласхоорондын фонетикой алфавит** (УФА, ородоор:Международный фонетический алфавит, МФА, англигаар: *International Phonetic Alphabet*, IPA) — Лата үзэг дээрэ үндэһэлһэн транскрипци бэшэхэ алфавит. Уласхоорондын фонетическэ холбооной байгуулһан. IPA хари хэлэнэй багшанар болон һурагшад, хэлэ бэшэгэй эрдэмтэд, логопедүүд, дуушад, зүжэгшэд, лексикографууд болон оршуулагшад хэрэглэдэг. 

IPA гансал яряанай хэлэндэ илгардаг хэлэлгын шанарнуудые харуулхаар зохёогдоһон: фонемэнүүд, интонаци, үгэ ба үенүүдэй илгарал. Хэлэлгын нэмэлтэ шэнжэнүүдые (шүдэнэй шэшэрхэ, шэшэрхэ, аманай хахарһанһаа гараһан абяануудые) дамжуулхын тула нэмэлтэ тэмдэгүүдэй багтаамжа хэрэглэгдэдэг - IPA үргэдхэлнүүд.

Транскрипциин алфавитые Уласхоорондын фонетическэ холбоон заһабарилжа, хубилгадаг. 2005 оной байдалаар IPA 107 үзэгэй үзэг, 52 диакритик үзэг, 4 прозодиин үзэгые багтаадаг.

## Аялганууд

IPA-да аялган гээшэ аялганай түбтэ байһан абяан гэжэ тодорхойлогдоно. Дооро IPA аялгануудай таблица үгтэнэ. IPA-да аялганууд үгүүлбэриин үедэ хэлэнэй байра байдалаар табигдана.

Таблицагай босоо тэнхэлэг аялганай дээшэлхые харуулна. Хэлэеэ доошонь үргэжэ үгүүлэгдэдэг аялганууд таблица соо доодо талада, хэлэеэ дээшэнь үргэжэ үгүүлэгдэһэн аялганууд дээдэ талада байдаг.

Энэл аргаар таблица соохи аялган абяанай горизонталь һуури тэрэнэй мүрөөр тодорхойлогдоно. Хэлэнэй урагшаа хүдэлдэг аялганууд ([ɛ] мэтэ) зүүн баганада, хэлэнэй хойшоо хүдэлдэг аялганууд ([ʌ] мэтэ) баруун баганада.

Хэрбээ аялганууд хос-хосоор ерэхэдэ, баруун гээшэ лабиализированна аялга (түхэреэн нюуртайгаар үгүүлэгдэдэг) гэһэн удхатай. Бусад бүхы аялганууд түхэреэн бэшэ (лабиализацилагдаагүй).

## Зүбшөөһэн
Уушханай зүбшөөһэн гээшэ глоттисые (аялганай утаһанай хоорондохи зай) гү, али аманай һаалта хэжэ, нэгэ доро гү, али удаань уушханһаа агаар гаргажа гарадаг аялганай абяанууд юм. Уушханай аялганууд IPA болон хүнэй хэлэнүүдтэ аялгануудай диилэнхи хубиие бүридүүлдэг.
Улаан-Үдэ (станци)

**Улаан-Үдэ** — Буряадай ниислэл Улаан-Үдэ хотодо Зүүн Сибириин түмэр замай станци, 1900 ондо нээгдэһэн. Хотын гол түмэр замай вокзал.

Категори:Улаан-Үдэ
Категори:Буряадай түмэр замай унаа тээбэри
Дабан (станци)

**Дабан** — Зүүн Сибириин түмэр замай Северобайгалай можын Байгал-Амарай магистрал (1014 км) түмэр замай станци. Тэрэ 1981 ондо нээгдэһэн юм.

Буряад Уласай Северо-Байгалай аймагта Даван дабаанһаа (Байгалай шэлэ) зүүн урда зүгтэ 4,5 км газарта, Байгалай тоннельэй зүүн үүдэндэ оршодог.

## Зүүлтэ

Категори:Буряадай түмэр замай унаа тээбэри
Анамакит (станци)

**Анамакит** — Зүүн Сибириин түмэр замай Северобайгалай хизаарай Байгал-Амарай гол шугамай (1227 км) буудал юм.

Анамакит голой зүүн эрьедэ (Дээдэ Ангарай баруун һалаа), голойнгоо нюрууһаа зүүн зүгтэ 2 км зайда, Буряад Уласай Северо-Байгалай аймагта оршоно.

Категори:Буряадай түмэр замай унаа тээбэри
Анго (станци)

**Анго** () — Зүүн Сибириин түмэр замай Северобайгалай хизаарай Байгал-Амарай магистральна шугамай станци (1181 километр).

Буряад Уласай Северо-Байгалай аймагай Ангоя тосхондо оршодог. Хотын захын албанаар Северобайкальск хототой холбоотой.

Категори:Буряадай түмэр замай унаа тээбэри
Гоуджекит (разъезд)

**Гоуджекит** — Зүүн Сибириин түмэр замай Северобайгалай разъезд Байгал-Амарай магистрал (1028 километр).

Буряад Уласай Северо-Байгалай аймагта Гоужекит голой баруун эрьедэ (Тяа мүрэнэй һалаа), Гоужекитын курортно газарһаа (амаралтын газар, дулаасуулгын аршаан) хойто зүгтэ 1 км газарта оршоно.

Категори:Буряадай түмэр замай унаа тээбэри
Кюхельбекер (станци)

**Кюхельбекер** — Зүүн Сибириин түмэр замай Северобайгалай хизаарай станци, Байгал-Амарай гол шугамай (1315 км).

Тус станци анхан Янчукан гэжэ нэрэтэй байгаад, 1980-аад онуудай һүүл багаар шэнээр нэрлэгдээ.

Буряад Уласай Северо-Байгалай аймагай хотын түхэлэй Янчукан һууринда оршодог.

Станциие армян барилгашад баряа, тиимэһээ станциин түсэбтэ армян уран барилгын мотивуудые хэрэглэһэн байна.

## Станци дээрэ холын зайн поезднууд
### Бүхэли жэлэй туршада

### Жэлэй саг

## Станци дээрэ ниидэхэ поезднууд

## Зүүлтэ

Категори:Буряадай түмэр замай унаа тээбэри
Хойто-Му (станци)

**Хойто-Му** үгы **Хойто-Муя** (Муякан; ) — Зүүн Сибириин түмэр замай Северобайгалай хизаарта, Байгал-Амарай магистрал (1385 километр) станци.

Буряад Уласай Муйскын аймагай хотын түхэлэй Хойто-Му (Северомуйск) һууринһаа зүүн тээ харгыгаар 7 км газарта, Муякан голһоо урагшаа 1 км газарта оршодог.

Категори:Буряадай түмэр замай унаа тээбэри
Тыяа (разъезд)

**Тыяа** — Зүүн Сибириин түмэр замай Северобайгалай хизаарай Байгал-Амарай магистраль (1043 километр) разъезд.

Буряадай Северо-Байгалай аймагта Гоужекит голой баруун эрьедэ, Тыяа голдо ородог газарһаа баруун тээ 1 км газарта оршоно.

Категори:Буряадай түмэр замай унаа тээбэри
Шэнэ Уоян (станци)

**Шэнэ Уоян** — Зүүн Сибириин түмэр замай Северобайгалай хизаарта, Байгал-Амарай магистрал (1242 км) станци.

Буряад Уласай Северо Байгалай аймагай хотын түхэлэй Шэнэ Уоян һууринда оршодог. Хотын захын албанаар Северобайкальск хототой холбоотой.

Категори:Буряадай түмэр замай унаа тээбэри
Twice

**Twice** (ехэ үзэгөөр бэшэгдэһэн, hangeul: 트와이스, RR: Teuwaiseu: Япон: トゥワイス, rōmaji: Tuwaisu) хадаа Урда Солонгосой JYP Entertainment-эй 2015 ондо Sixteen гэһэн реалити-шоу программаар байгуулһан басагадай бүлэг юм. Бүлэг юһэн гэшүүдтэй: Наён, Жонён, Момо, Сана, Жихё, Мина, Дахён, Чэён ба Цзюю. Twice гээшэнь англи хэлээр «Хоёр дахин» гэһэн удхатай, юундэб гэхэдэ гэшүүд «нэгэ дахин шэхээрээ, дахин нюдөөрөө дуратайшуулаа гайхуулха» аргатай.

## Түүхэ
* 2015: Sixteen шоу, *The Story Begins* мини-альбомоор дебют хэһэн.
* 2016: *Page Two* мини-альбом, "Cheer Up" хит дуу.
* 2017: Япондо дебют хэһэн, олон амжалтатай альбомнууд гаргаһан.
* 2018-2023: Дэлхэйн турнууд хэһэн, олон шагналнууд, дэлхэйн хэмжээнэй алдартай болоһон.

## Гэшүүд
* Наён (임나연)
* Жонён (유정연)
* Момо (平井 もも)
* Сана (湊崎 紗夏)
* Жихё (박지효)
* Мина (名井 南)
* Дахён (김다현)
* Чэён (손채영)
* Цзюю (周子瑜)

## Дискографи
* Солонгос альбомнууд:
* Япон альбомнууд:
* Мини-альбомнууд:
* Синглнууд:

## Шагналнууд
* Mnet Asian Music Awards:
* Golden Disc Awards:
* Seoul Music Awards:
* Gaon Chart Music Awards:

## Холбооһон
* Албан ёһоной сахим хуудаһан

## Зүүлтэ

Категори:K-pop
Категори:2015 ондо байгуулагдһан хүгжэмэй бүлэгүүд
Категори:Урда Солонгос басагадай бүлэгүүд
Stray Kids

**Stray Kids** (Hangul: 스트레이 키즈, RR: Seuteurei Kijeu; Japanese: ストレイキッズ, rōmaji: Sutoreikizzu), Урда Солонгосой хүбүүдэй хамталиг, Урда Солонгосой Сеул хотоһоо гарбалтай.

Тэрэ 2017 ондо JYP Entertainment-ээр Stray Kids гэжэ реалити-шоудо байгуулагдаһан. Энэ бүлэг Банг Чан, Ли Ноу, Чанбин, Хёнжин, Хан, Феликс, Сунмин ба И.Н. гэжэ найман гэшүүдһээ бүридэнэ.
Itzy

**Itzy** (Hangul: 있지, RR: Itji) хадаа 2019 ондо JYP Entertainment-эй байгуулһан Урда Солонгосой басагадай бүлэг юм. Энэ бүлэг Yeji, Lia, Ryujin, Chaeryeong ба Yuna гэжэ нэрэтэй табан гэшүүдһээ бүридэнэ.
Доодо Ангар (станци)

**Доодо Ангар** — Зүүн Сибириин түмэр замай Северобайкальск можын станци, Байгал-Амарай гол шугамай (1090 км).

Буряад Уласай Северо-Байгалай аймагай захиргаанай түб Доодо Ангар хотын түхэлэй һууринда оршоно. Хотын захын албанаар Северобайкальск хототой холбоотой.

Категори:Буряадай түмэр замай унаа тээбэри
Хушын-Сибириин

**Хушын-Сибириин** () — Зүүн Сибириин түмэр замай Трансибириин түмэр замай станци.

Буряадай Кабанскын аймагай Кедровая станциин дэргэдэ Транссибириин түмэр замай 5406 модоной зайда оршодог тосхондо оршодог.

## Түүхэ
1905 ондо ашаглалгада тушаагдаһан.

Категори:Буряадай түмэр замай унаа тээбэри
Огторгойн хаяа

**Огторгойн хаяа** гээшэ бүмбэрсэг тэнгэриин бэеын гадаргуу дээрэ ажаглагшын хараха талые хизаарладаг шугам мүн. 

Цыбиковой ном бэшэг соо иижэ бэшэжэ харуулһан: «Хүдөө талада гараад иишэ тиишэ алас харабал огторгой газар хоёр ниилэһэн мэтэ шугам харагдана. Тэрэ шугам болбол бидэнэй үзэгдэгэн, огторогойн хаяа (хари хэлээр **горизонт**) хэмээн нэрэжэнэ, бидэ дээрэ үзэгдэдэг үндэр огторгой тэрэ шугам дээшэ хэдэшэнээн ойртоно тэдышэнээн буужа газартай ниилэхэ мэтэ байна.
Бидэнэй тэрэ шугам дээшэ ойртохо гэбэл тэрэ шугам улам холодоно. Тиимэ тула огторгойн хаяа гэдэг манай нюдэнэй хүрэдэг газарай яагийн шугам юм, тэрэ шугам ямар ушарһаа түхэреэнээр үзэгдэнэ хэмээбэл, тэгшэ тала газарта зогсоод иишэ тиишэ зүг бүгэдэдэ холо ойро нэгэ адли гарадагһаа юм.»

## Зүүлтэ

Категори:Газар зүй
Хүндэ хүнгэн

**Хүндэ хүнгэн** (**жин**) гээшэнь тухайн зүйл буюу бэетын татаха хүсэнэй хэмжүүр юм. Энэнь тухайн бэетын масса болон таталсалай хурданай үрэжэбэри байдаг. Таталсалай хүсэн дэлхэйн татаха хүсэнһөө үүсдэг болон тухайн бэетын хүндэ хүнгэн элирхэйлнэ.

Хүндэ хүнгэн бэетын массаһаа, хүндын хүсэнэй хурдадхалһаа болон бусад олон зүйлһөө (ямар тодорхойлолто хэрэглэһэнһээ хамааран) дулдыдана.

Инерциальна системын хүреэндэ амаралтада байһан бэетын тохёолдолдо тэрэнэй хүндэ хүнгэн \mathbf P бэедэ нүлөөлһэн хүндын хүсэнтэй тэнсүү ба үгтэһэн сэгтэ m масса болон хүндын хурдадхал \mathbf g-тай хуби тааруу байна:

: \mathbf P = m \mathbf g.

## Зүүлтэ

Категори:Физикэ
Дранда (станци)

**Дранда** — Абхазиин түмэр замай сахилгаангүй Сухум - Очамчира хэһэгтэ оршохо түмэр замай станци юм. Тэндэ оршодог Дранда тосхоной нэрээр нэрлэгдэһэн.

Тус станци 1940 ондо нээгдэһэн юм.
Огторгойн хаяагай зүгүүд

**Огторгойн хаяагай зүгүүд** гээшэ огторгойдо Наранай хүдэлөөнтэй харисуулан Дэлхэй дээрэхи навигациин дүрбэн гол зүг шэглэл.

Цыбиковой ном бэшэг соо иижэ бэшэжэ харуулһан: «Огторгойн хаяагай зүгүүд.
Наранай үдэр түли байдаг зүгые үмэнэ буюу үдэр түлиин зүгые умара буюу һүни түлиин зүг гэнэ. 
Хүдэлмэри 2. Тэгшээ талмай дээрэ газарта эрид сэгээр гасуу (гадаһа) зоогоод тэрэ гасуугай һүүдэрые ажаглагты. Энэ хүдэлмэреэр үглөөгүүр эхилээд һүүдэрэй үзүүртэ гадаһа хадхажа байгаад, һүүдэрэй хаана тон богони болоһониие тэмдэглэгты.
Тэмдэглэл.
Хэрбээ хойто, урид буюу умара үмэнэ зүгые эндүүгүй олохые хүсэбэл дээрэ дурсагдаһан гасуугай гадуур дээһээр хэдэн дүхэреэн гортиг татагты. Гасуугай һүүдэрые ажаглажа байха яагуур үдэһөө уридын наранай һүүдэрэй нэгэ гортиг дээрэ тодоходо түүниие гадаһаар тэмдэглээд үдэһөө хойно һүүдэрэй мүн гортигто тодоһониие баһа нэгэ гадаһаар тэмдэглээд тэрэ хоёроор холбооһон шугам тэн хубаад мүн 1 гадаһа шаагаад. Гол гадаһа һүүлэй гадаһан хоёрой хууртанда нэгэ зуралга хэгты. Тэрэ зуралгые үдэр туйлын буюу үдэ наранай зуралга гэнэ.
Хүдэлмэри 3. Газаахи талмай дээрэ үдэр туйлын буюу үдын шугам зураад түүгээр даажа умара зүг гаража байгаад нэгэ гараараа дурна (зүүн) нүгөө гараараа баруун (үрнэ) зүг заагты.
Огторгойн хаяагай дүрбэн зүгһөө гадна хоорондонь дүрбэн зубхи байна. Эдэгээрые тосбори нэрлээд огторгойн хаяае бүхы зүг зубхиин тэмдэглэлгэтэеээ зуража сурагты. Энэ огторгойн хаяагай зүгүүд бидэнэй ажа оршоходо маша ехэ ушартай бай, үльгэрбэл гэр барихадаа хойто урид зүг хаана бэ гэжэ бодоно. Зуунда таанар өөр ажалһаа үльгэр абагты. Һүниин сагта замһаа төөрибэл хойто урид зүг хаана бэ гэжэ эн түрүүн олохые хэшээнэ.»

## Зүүлтэ

Категори:Газар зүй
Мелилья

**Мелилья** (Испани: Melilla, ; Бербер: Melilia; Араб: سَبْتَة) болбол Африкын эрье шадар байрладаг Испаниин Автономито хото юм.

Испани хэлэниинь албан ёһоной хэлэн юм. Хүн зоной 40–50% Дарижа Араб хэлээр дуугаардаг.

## Зүүлтэ


## Холбооһон

* Official Melilla government website
* Мелилья туризмай вебсайт
Категори:Испаниин Автономито хотонууд
Категори:Газарай дундада тэнгисэй Испаниин хото ба һуурин
Категори:Марокко–Испаниин хилын боомто
Категори:Византиин эзэнтэ гүрэнэй һуурин
Категори:Африкын боомтын хото
Категори:Европын Холбооной тусхай газар нютаг
Категори:1995 ондо байгуулагдаhан улас ба газар нютаг
Категори:Мароккогиин хилын арсалдаан
Категори:Испаниин хилын арсалдаан
Категори:Хойто Африка
Категори:1497 ондо Португалиин эзэнтэ гүрэндэ байгуулагдаhан
Категори:1995 ондо Испаниин эзэнтэ гүрэндэ үгы болоhон
Категори:Испани дахи Финикиин колони
NiziU

**NiziU** (япон: ニジュー; солонгос: 니쥬) — 2020 ондо Урда Солонгосой JYP Entertainment агентствын Sony Music Entertainment Japan-тай хамта байгуулһан Японой басагадай бүлэг юм. Энэ бүлэг 9 гэшүүдһээ бүридэнэ, тэдэниие Nizi Project гэһэн амидаралгын шоу дамжуулан шэлэжэ абаһан: Мако, Рио, Майя, Рику, Аяка, Маюка, Рима, Миихи ба Нина. Бүлгэмэй нэрэ япон хэлэнэй "Niji" (虹) гэһэн үгэһөө гаралтай, энэнь "солонгос" гэһэн удхатай.
The Story Begins

**The Story Begins** («Түүхэ эхилнэ» гэжэ удхатай) хадаа Урда Солонгосой басагадай бүлэг TWICE-ын түрүүшын мини-альбом юм. Энэнь 2015 оной 10 һарын 20-до JYP Entertainment компаниар гаргагдаһан. EP зургаан дуутай, тэрэ тоодо "Like Ooh-Ahh" гэһэн гол дуутай.

## Дуунуудай жагсаалта
* "Like OOH-AHH (OOH-AHH하게)" – 3:35
* "Candy Boy" – 3:11
* "Truth" – 3:32
* "Like a Fool" – 3:34
* "Must Be Crazy (다시 해줘)" – 3:31
* "Do It Again (다시 해줘)" – 3:37

## Чартууд
* Урда Солонгос (Gaon Album Chart): 4-дэ хүрэһэн

## Худалдаа
* Урда Солонгос (Gaon): 150,000+ хуби худалдагдаһан.

## Гаргалга
* Урда Солонгос: 2015 оной 10 һарын 20 – CD, сахим таталга.

## Холбооһон
* "Like OOH-AHH" дуунай клип (YouTube-тэ)

Категори:TWICE-ай альбомнууд
Категори:2015 оной мини-альбомнууд
Категори:JYP Entertainment-эй альбомнууд
2023 он

**2023 он** (**[[Римэй тоо|MMXX]]**) гү, али **хоёр мянга хорин гурба** — нэгэн гарагта эхэлһэн юрэдын жэл юм. Григориин тоолол гү, али Ниитын тоололой ёһоор *[[Манай эрин]]*-эй 2023-дахи он болоод гурбадугаар мянган жэлэй болон 21-р зуунай 23-дахи, 2020 оной арбан жэлэй 3-дахи он болоно.

## Үйлэ ябадалнууд

## Наһа баралгууд

## [[Нобелиин шагнал]]

## Зүүлтэ

Категори:Онууд
Джон Мейнард Кейнс

**Джон Мейнард Кейнс** (1883—1946) болбол Англиин экономист, макроэкономикын үндэһэлэгшэ, XX-р зуун жэлэй маша нүлөөтэй эрдэмтэдэй нэгэн юм. Тэрэ Кембридж хотодо 1883 оной 6 һарын 5-да түрэһэн. Эсэгэнь Джон Невилл Кейнс Кембриджын ехэ һургуулиин багша, эхэнь Флоренс Ада Браун Кембриджын хотын захирагшын басаган байһан юм.

Кейнс Итон колледж, Кембриджын Кингс колледждо һуралсаһан. Тэндэ тэрэ математика, гүн ухаан, эдэй засаг шудалһан байгаа. 1908 ондо Кембриджын ехэ һургуулиин багша болоһон. 1915 ондо Мүнгэн сангай яаманда ажаллажа эхилһэн. 1919 ондо Версалиин хэлсээндэ Англиин түлөөлэгшөөр эльгээһэн байна.

Кейнс 1936 ондо хэблэгдэһэн «Ажал, түрсэ ба мүнгэн тухай юрэнхы онол» гэһэн номоороо нэрэтэй солотой болоһон. Энэ номдоо тэрэ капиталис эдэй засаг өөрөө өөртөө тохируулагдахагүй, засагай газарай оролсоотойгоор зохисуулагдаха ёһотой гэжэ үзэһэн. Тэрэ хэлэхэдээ, эдэй засагай хёморолой үедэ засагай газар гарза гаргашаяа нэмэгдүүлжэ, хүн зониие ажалтай болгохо ёһотой гэжэ үзэһэн.

Кейнсэй үзэл бодол XX-р зуун жэлэй эдэй засагай, улас түрэ, ниигэмдэ гүнзэгы нөлөө үзүүлһэн. Тэрэ 1946 оной 4 һарын 21-дэ Англиин Сассекс можодо наһа бараһан.

## Зүүлтэ

Категори:Англиин эдэй засагша
Карл Фридрих Гаусс

**Карл Фридрих Гаусс** (1777—1855) болбол герман эрдэмтэн, математик, физик, астроном, геодезист юм. Тэрэ 1777 оной 4 һарын 30-да Брауншвейг хотодо түрэһэн. Гаусс хадаа «математикын хаан» гэжэ нэрлэгдэдэг ба тэрэ математикын олон һалбарта, тухайлбал, тоонуудай онол, алгебра, статистикэ, анализ, дифференциал геометриие хүгжөөхэдэ ехэ хуби нэмэрээ оруулһан байна.

Бага наһанһаа юрэ бусын ухаагаараа илгардаг байһан, гурбахан наһатайдаа эхэ эсэгынгээ мүнгэн һангай тоосоо соо алдуу элирүүлһэн байна. Гауссын математикын абьяасые тэрэнэй багшанар харажархёод, тайжа Карл Вильһельм Фердинандын эбээл доро Гёттингенэй ехэ һургуулида һуралсаха боломжо олгобо. Гаусс 1799 ондо докторой зэргэ хамгаалжа, олон һалбарида хуби нэмэрээ оруулһан байна. Тэрэнэй алдарта «Арифметикын шудалал» (*Disquisitiones Arithmeticae*) бүтээлынь тооной онолой һуури шудалгаанда шухала байра һуури эзэлдэг. Тэрэнь комплекс тоо, статистикэ, геометри, сахилгаан суранзан, астрономи зэргэ олон һалбарида амжалтатай һэн.

Тэрэ 1799 ондо алгебрын үндэһэн теоремые баталһан. Энэ теоремэ комплекс коэффициенттэй полиномиал тэгшэдхэл бүхэн наядаа нэгэ комплекс үндэһэтэй гэжэ мэдэгдэнэ.
Гаусс хадаа тоонуудай онолдо ехэ хуби нэмэрээ оруулһан байна. Тэрэ арифметикын үндэһэн теоремые баталһан ба тэрэ квадратик харилсаанай хуулиие нээһэн.
Тэрэ статистикын аргануудые хүгжөөхэдэ ехэ хуби нэмэрээ оруулһан байна. Тэрэ хамгийн бага квадратуудай аргые нээһэн ба тэрэ нормал тархалтые нээһэн.
Гаусс баһал астрономидо ехэ хуби нэмэрээ оруулһан байна. Тэрэ Церес гэжэ нэрэтэй бага гарагай орбитые тоосоолһон ба тэрэ гарагуудай хөөрэлгын онолые хүгжөөһэн.
Гаусс мүн лэ геодезидэ ехэ хуби нэмэрээ оруулһан байна. Тэрэ Һанноверэй хаанай захяалгаар Һанноверэй газарай зурагые зураһан байна. Тэрэ газар хэмжэхэдэ хэрэглэгдэдэг гелиотроп гэжэ нэрэтэй багажа зохёоһон.

Гаусс 1855 оной 2 һарын 23-да Гёттинген хотодо наһа бараһан. Тэрэ математикын түүхэдэ хамагай агуу математикуудай нэгэ гэжэ тоосогдодог.

## Зүүлтэ

Категори:Германиин эрдэмтэд
II Ехэ Кир

**Хоёрдугаар Ехэ Кир** (манай ээрын урда тээхи 600—530 он) болбол Ахеменидтэн обогой Персиин эзэнтэ гүрэнэй үндэһэлэгшэ юм. Тэрэ Персиин омогуудые нэгэдхэжэ, Мидиигэй эзэнтэ гүрэн, Лидиин эзэнтэ гүрэн, Шэнэ Вавилониин эзэнтэ гүрэн зэргэ хүшэрхэг гүрэнүүдые байлдан дагуулжа, түүхэдэхи эгээн томо эзэнтэ гүрэнүүдэй нэгые байгуулһан байна. Кир өөрын байлдан дагуулһан хүнүүдтэ хүлсэнгүй хандажа, шажан мүргэлэй эрхэ сүлөөе олгожо, тэдэнэй ёһо заншалые хүндэлдэг байһанаараа алдартай. 

## Зүүлтэ

Категори:Персиин хаашуул
Никколо Макиавелли

**Никколо Макиавелли** () болбол Флоренциин сэдьхэгшэ, бэшээшэ, дипломат, гүн ухаантан, хүгжэмшэн, ирагуу найрагша, драматург болон Италиин Һэргэн мандалтын үедэ амидаржа байһан удха зохёолшо юм. Тэрэ 1469 оной 5 һарын 3-да Флоренцидэ түрэжэ, 1527 оной 6 һарын 21-дэ Флоренцидэ наһа бараһан. Тэрэнэй нэрэнь «макиавеллизм» гэһэн үзэл сурталай үндэһэ һуури табиһан байна. Тэрэ «Хун тайжа» (*Il Principe*, 1532) гэжэ нэрэтэй номоороо дэлхэй дүүрэн мэдээжэ болоһон юм.

1498 онһоо 1512 он болотор Макиавелли болбол Флоренциин республикын хоёрдугаар канцлер байһан болоод түрэ болон сэрэгэй асуудалда харюусажа байһан. 1512 ондо Медичитэн гэр бүлэ республикые эзэлһэнэй дараа Макиавелли албан тушаалһаа гаргагдаһан байгаа. Тэрэ Медичитэнэй засаг захиргаада эргэжэ орохые оролдоһоншье һаа, 1513 ондо баригдажа эрүүдэгдэн шүүгдэһэн бэлэй. Макиавелли хадаа һүүлдээ сүлөөлэгдэһэн байгаад Флоренциһээ гүйжэ бодхуултаһан байна.

1526 ондо тэрэ хадаа улас түрэ ажаябуулгада бусажа, Медичитэн албанда ехээр дипломат ажаллалга ябуулһан. Гэбэшье, 1527 ондо тэрэ албан тушаалһааа зайлуулгдажа, ядууралда наһа бараһан.

Макиавелли өөрынгөө хүдэлмэринүүд соо хүсэ шадал, бодито байдал, хойшолонгой тухай бэшэһэн. Тэрэнэй үзэл бодолнууд мүнөөшье хүрэтэр мүнөөдэрэй улас түрэдэ нүлөөлжэ байна. 1512 онһоо 1526 он хүрэтэрхи жэлнүүдтэ Макиавелли гүрэнэй онолой болон бусад уран зохёолой ажалдаа зорюулһан. Тэрэнэй хоёр хамагай шухала политик зохёолнууд болохо «Хунтайжа» болон «Тит Ливийн тухай тайлбари болохо Дискорси» (*Discorsi sopra la prima deca di Tito Livio*) 1513 ондо гараһан. «Дайнай урлаг» гэһэн зохёол 1522 ондо гараһан. Макиавеллиин «Флоренциин түүхэ» (*Istorie Fiorentine*, 1532) гэжэ зохёол наһа бараһанайнгаа һүүлдэ хэблэгдэһэн байгаа.

## Зүүлтэ

Категори:Италиин гүн ухаантан
Homay (дуун)

**«Homay»** гээшэ «Ay yola» хамталигай бэшэһэн башкир дуун юм. Тус дуун болбол 2025 оной 3 һарада гараһан байна. Альтернатив рок, этно-рок, сахим хүгжэм шэглэлтэй.. Энэ дуун хадаа «Урал Баатар» башкир үльгэр соо гарадаг Һомай гэһэн хун шубуун эхэнэр тухайлна. Һомай гээшэ Самрау тэнгэриин шубуун болон Наранай басаган болоод, Урал Баатарай гурбадахи һамган юм.

## Дуунай үгэһөө

## Зүүлтэ

Категори:Башкир хэлэн
Альма

**Альма** (ботаникын нэрэ: Malus domestica) — сарнайнхин (Rosaceae) обогой малус (Malus) түрэлэй үрэ жэмэстэй модон юм. Энэ дэлхэй дээгүүр эгээл үргэнөөр таригдажа ургадаг, хүнүүдэй эдеэндэ үргэнөөр хэрэглэгдэдэг жэмэсүүдэй нэгэн болоно.

## Үүдхэл
Альмын модоной үүдхэл гаралые Дотоодо Азиин нютаг, мүнөөнэй Казахстан оршомой уулархаг газарнуудһаа гарбалтай гэжэ эрдэмтэд тоолодог. Тэндэ мүнөөшье хүрэтэр альмын зэрлиг үбгэ болохо Сиверсын альма (Malus sieversii) ургадаг юм. Хэдэн мянган жэлэй туршада хүнүүд альмые тарижа ургуулһаар ерэһэн болон агуу ехэ Торгоной замаар дамжан Европо болон бусад түбинүүдтэ тараагдан дэлгэрһэн түүхэтэй.

## Ботаникын тодорхойлолто
Альмын модон хадаа набшаһаа унагадаг, дунда зэргын үндэртэй модон юм. Хабарта сэсэглэдэг, зун болон намарай эхеэр жэмэсээ үгэдэг. Альма өөрөө «хуурмаг жэмэс» гү, али помологиин ангилалаар болбол «жэмэсхэнэй үрэ» (pome) гэһэн түрэлдэ хамаарна. Альмын жэмэс янза бүриин үнгэтэй (улаан, ногоон, шара г.м.), хэмжээтэй, амтатай (хүшэбтэр, амталиг г.м.) байдаг.

## Тарилга ба сортнууд
Альмын модон һэрюун уларилтай бүһэ нютагуудта һайн ургадаг. Үрэжэлэйнгээ онсолигһоо боложо, гол түлэб залгаха аргаар (grafting) үржүүлэгдэдэг. Энэ аргань тухайн сортын шанарые алдагдуулангүй хадагалхада туһалдаг. Мүнөө үедэ дэлхэй дээрэ хэдэн мянган нэрэ зүйлын (сортын) альма таригдажа байна.

## Хэрэглэл
Альмые хүнүүд түүхэйгээр эдихэһээ гадна олон янзын хоол ба эдеэ бэлдэхэдээ үргэнөөр хэрэглэдэг. Жэшээлбэл:

* Жэмэстэ эдеэнүүд (пирог, жэмэстэй бообо)
* Жим (варени) ба джем
* Шүүһэн ба ондоо ундаан (сидр)
* Соус ба амталганууд
* Альмын уксус

Альмань шэмэ тэжээлээр баялиг юм. Илангаяа С витаминаар, хоолой һэбэрдэһээр (клечаткаар), тэрэ дундаа пектинээр (pectin), мүн антиоксидант бодосуудаар баян байдаг тула хүнэй бэе махабадта һайн нүлөө үзүүлдэг.

## Соёлой ажахолбогдол
Альма олон арадуудай соёл домогто шухала һуури эзэлдэг. Зарим соёлдо эрдэм мэдэлгын, үхэшэгүй мүнхын, уруу таталгын гү, али хайра дурлалай ба гоо үзэсхэлэнгэй бэлгэдэл болгон хэрэглэгдэдэг. Мүн эдэй засагай талааршье томохон ажа холбогдолтой, дэлхэйн олон ороной хүдөө ажахын гол бүтээгдэхүүнүүдэй нэгэн юм.

## Зүүлтэ

## Мүн үзэхэ
* Альмата

Категори:Модод
Абраһаам

**Абраһаам** (Иврит: אַבְרָהָם‎, дуудалга: *Абраһаам*; Араб: إبراهيم‎, дуудалга: *Ибрахим*) — гээшэ Библиидэ дүрсэлэгдэһэн үльгэр домогой үбгэ эсэгэнэрэй (патриархуудай) эгээн ахамад болоод, Бытие номой ёһоор израильшууд (еврейнүүд) болон бусад олон арадуудай үбгэ эсэгэ гэжэ тоосодог. Иудаис, христосой, лалын шажанай ёһо заншалаар, Абраһаам ганса нэгэ Бурханиие хүлеэн зүбшөөрһэн түрүүшын хүн байһан гэжэ тоологдодог. Тэрэ иудаис, христосой, лалын шажануудта маша шухала байһан ушар тэрэ шажануудые *абраһаамтан шажанууд* гэнэ.

## Зүүлтэ

Категори:Шажан
Һэргээгдэхэ эршэм хүсэн

**Һэргээгдэхэ эршэм хүсэн** гээшэ хэрэглэгдэхэһээ түргэн нэмэгдэдэг байгаалиин нөөсэнүүдһээ абтадаг энергиин түрэл юм. Жэшээлбэл, наранай гэрэл ба һалхин иимэ үргэлжэдөө нэмэгдэдэг эхэ үүсэбэри болоно. Һэргээгдэхэ эхэ үүсэбэринүүд аргагүй ехэ эршэм хүсэн үгэжэ шадаха ба бидэниие тойроод байдаг. Һэргээгдэхэ эршэм хүсэн юрын түлишэтэй (нүүрһэн, газарай тоһон, байгаалиин хии) сасуулхада, оршон тойрондо бага хохирол үзүүлдэг ба уларилай хубилалтатай тэмсэхэдэ шухала үүргэ гүйсэдхэнэ.

Һэргээгдэхэ эршэм хүсэнэй эхэ үүсэбэринүүдтэ һалхинай эршэм хүсэн, уһанай эршэм хүсэн, наранай эршэм хүсэн, газарай дулаанай эршэм хүсэн, биоэнерги, далайн эршэм хүсэн гэхэ мэтэ нүүрһэнтүрэгшын нейтральна эхэ үүсэбэринүүд ороно.

## Зүүлтэ

Категори:Энергетикэ
Панисламизм

**Панисламизм** гээшэ Бүхыдэлхэйн мусульман угтани булта лалын шажанай толгой болохо ба халифай эрхэдэ оруулха ёһотой гэһэн улас түрын һэдэлгэ, үзэл суртал юм.

## Зүүлтэ

Категори:Улас түрэ
Категори:Лалын шажан
Пантюркизм

**Пантюркизм** гээшэ Түрэгтэ 20-дохи зуунай эхеэр болоһон һэдэлгэ, улас түрын бодол; энээнэй зоригынь хадаа тюрк яһатаниие бултынь нэгэ гүрэнэй эрхэдэ оруулан нэгэдхэхэ гэһэн байна.

## Зүүлтэ

Категори:Тюрк
Категори:Улас түрэ
Мобилизаци

**Мобилизаци** гээшэ зэбсэгтэ хүсэниие энхэ тайбангай байдалһаань дайнай байдалда оруулха ябаса юм.

## Зүүлтэ

Категори:Дайн
Тувын туг

Тыва Уласай туг 1992 оной сентябриин 17-до абтаа.

## үнгэ
Хүхэ үнгэ - тэнгэриие тэмдэглэнэ. Түрэг арадуудые һүлдэ тэмдэглэһэн үнгэнь баһа болоно.

Сагаан үнгэ - тува арадай арюун сэбэрые тэмдэглэнэ.

Шара - Жаргал ба баялигые тэмдэглэнэ.

Категори:Тува Республика
Монгол уласай түрын дуулал

Монгол уласай түрын дуулал. Тэрэ 1950 ондо абтаа. Тэрэ сагһаа хойшо үгэнүүдынь хэдэн дахин хубилһан байна.

## Дуунай үгэнүүд
Дархан манай тусгаар улс

Даяар монголын ариун голомт

Далай их дээдсийн гэгээн үйлс

Дандаа энхжиж, үүрд мөнхжинө.

Хамаг дэлхийн шударга улстай

Хамтран нэгдсэн эвээ бэхжүүлж

Хатан зориг, бүхий л чадлаараа

Хайртай Монгол орноо мандуулъя.

Өндөр төрийн минь сүлд ивээж

Өргөн түмний минь заяа түшиж

Үндэс язгуур, хэл соёлоо

Үрийн үрдээ өвлөн бадраая.

Эрэлхэг Монголын золтой ардууд

Эрх чөлөө жаргалыг эдлэв

Жаргалын түлхүүр, хөгжлийн тулгуур

Жавхлант манай орон мандтугай.

### Монгол бэшэг
ᠳᠠᠷᠬᠠᠨ ᠮᠠᠨᠠᠶ ᠲᠤᠰᠠᠭᠠᠷ ᠤᠯᠥᠰ

ᠳᠠᠶᠠᠭᠠᠷ ᠮᠤᠩᠭᠣᠯ ᠤᠨ ᠠᠷᠢᠭᠤᠨ ᠭᠤᠯᠤᠮᠲᠠ

ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠶᠡᠬᠡ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦᠰ ᠤᠨ ᠭᠡᠭᠡᠨ ᠦᠢᠯᠡᠰ

ᠳᠠᠩᠳᠠ ᠡ᠊ᠩᠬᠡᠵᠢᠵᠦ᠂ ᠡᠭᠦᠷᠢᠳᠡ ᠮᠦᠩᠬᠡᠵᠢᠨ᠎ᠠ᠃

ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠳᠡᠯᠡᠭᠡᠢ ᠢᠨ ᠰᠢᠳᠤᠷᠭᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠲᠠᠢ

ᠬᠠᠮᠲᠤᠷᠠᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠰᠡᠨ ᠡᠪ ᠢᠶᠡᠨ ᠪᠡᠬᠢᠵᠢᠭᠦᠯᠵᠦ

ᠬᠠᠲᠤᠨ ᠵᠤᠷᠢᠭ ᠪᠦᠬᠦᠶᠢᠯᠠ ᠴᠢᠳᠠᠯ ᠢᠶᠠᠷ ᠢᠶᠠᠨ

ᠬᠠᠢᠢᠷᠠᠲᠠᠢ ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠤᠷᠤᠨ ᠢᠶᠠᠨ ᠮᠠᠨᠳᠤᠭᠤᠯᠤᠢ᠎ᠠ᠃

ᠦᠨᠳᠦᠷ ᠲᠦᠷᠦ ᠢᠨ ᠮᠢᠨᠢ ᠰᠦᠯᠳᠡ ᠢᠪᠡᠭᠡᠵᠦ

ᠦᠷᠭᠡᠨ ᠲᠦᠮᠡᠨ ᠦ ᠮᠢᠨᠢ ᠵᠠᠶᠠᠭ᠎ᠠ ᠲᠦᠰᠢᠵᠦ

ᠦᠨᠳᠦᠰᠦ ᠢᠵᠠᠭᠤᠷ᠂ ᠬᠡᠯᠡ᠂ ᠰᠤᠶᠤᠯ ᠢᠶᠠᠨ

ᠦᠷ᠎ᠡ ᠢᠨ ᠦᠷ᠎ᠡ ᠋ᠳ᠋ᠡᠭᠡᠨ ᠦᠪᠯᠡᠨ ᠪᠠᠳᠠᠷᠠᠭᠠᠶ᠎ᠠ᠃

ᠡᠷᠡᠯᠬᠡᠭ᠌ ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ  ᠤᠨ ᠵᠤᠯ ᠲᠠᠢ ᠠᠷᠠᠳ ᠦᠳ

ᠡᠷᠬᠡ ᠴᠢᠯᠦᠭᠡ ᠵᠢᠷᠭᠠᠯ ᠢ ᠡᠳ᠋ᠯᠡᠪᠡ

ᠵᠢᠷᠭᠠᠯ ᠤᠨ ᠲᠦᠯᠬᠢᠭᠦᠷ᠂ ᠬᠦᠭ᠍ᠵᠢᠯ  ᠦᠨ ᠲᠤᠯᠭᠠᠭᠤᠷᠢ

ᠵᠢᠪᠬᠤᠯᠠᠩᠲᠤ ᠮᠠᠨᠠᠶ ᠤᠷᠤᠨ ᠮᠠᠨᠳᠤᠲᠤᠭᠠᠢ᠅
Буряад Уласай түрын һүлдэ

**Буряад Уласай түрын һүлдэ** 1995 оной апрелиин 20-до байгуулагдаа.

## Удха
Бамбай һүлдэ хүхэ, сагаан, шара үнгэтэй дүхэригтэй. Дүхэригэй оройдо соёмбо. 2000 оной январиин 1-дэ багахан хубилалта хэгдээ.

## Эшэ үндэһэн
Япон уласай туг

**Японой туг** сагаан дэбисхэр дээрэ улаан дүхэригтэй.

## Удха
Улаан үнгэ буян үйлэдэл ба амидаралые тэмдэглэнэ, харин сагаан үнгэ арюун сэбэрые ба нангин байдалые тэмдэглэнэ.

## Түүхэ
Олон жэлэй туршада Японой һүлдэ тэмдэг гэжэ хайрлагдажа байһан болобошье 1999 ондо албан ёһоор байгуулагдаһан.

## Үндэһэн
Хиросима можын туг

**Хиросимагай туг** хадаа Японой Хиросима можын албан ёһоной туг юм. Тэрэ 1966 оной 7 һарын 16-нда баталагдаа.

## Удха
Түбэй тэмдэг хадаа "ヒロシマ" гэһэн катакана бэшэгэй түрүүшын үзэгэй "ヒ"-гай стилизацилагдаһан түхэл юм.

## Эшэ үндэһэн
Нисванис

**Нисванис** (, ;  *nyon mongs*) гээшэ Буддын шажанай гурбан хорон, гасалан зоболонгой уг шалтагаан юм.

## Зүүлтэ

Категори:Буддын шажан
Тагалог хэлэн

**Тагалог хэлэн** (*[[Байбайин үзэг]]*: ᜆᜄᜎᜓᜄ᜔) гээшэ Тагалог арад зонойнгоо түрэл Австронези хэлэн болон Филиппинын хүн зоной дүрбэнэй нэгэ хуби дуугардаг хэлэн юм. Тагалог хэлэнэй стандартизацилагдаһан ба кодификацилагдаһан хэлбэри заримдаа *филиппин хэлэн* гээд, англи хэлэтэеэ хоюулаа Филиппинын үндэһэтэнэй хэлэн болоно. 

## Зүүлтэ

Категори:Хэлэн
Категори:Филиппинэ
Араб-израилиин мүргэлдөөн

**Араб-израилиин мүргэлдөөн** — нэгэ талаһаа Израилиин мэдэлдэ байһан Палестинын нютаг дэбисхэрэй үндэһэн араб ажаһуугшадай нэгэ хубинь дэмжэһэн олон араб гүрэнүүдэй, мүн араб босоолиг радикальна бүлэгүүдэй, нүгөө талаһаа сионис хүдэлөөнэй, һүүлдэнь Израиль уласай хоорондохи тулалдаан. Хэдыгээр Израиль Улас гансал 1948 жэлдэ ондо байгуулагдаһаншье һаа, энэ зүрилдөөн үнэндөө XIX-р зуунай һүүл багаар еврейнүүдэй өөрын уласай түлөө тэмсэлэй эхин болоһон улас түрын сионис хүдэлөөнэй бии болоһон үеһөө эхилһэн юм.
Япон уласай һүлдэ

Япон уласта хуулиин（日本の国章）ёһоор тогтооһон албан ёһоной үндэһэтэнэй һүлдэ тэмдэг үгы, харин эзэн хаанай гэр бүлын һүлдэ тэмдэгые дэ-факто уласай һүлдэ тэмдэг гэжэ үзэдэг.

## Үндэһэн
Шигеру Ишиба

**Шигеру Исиба** (яп.石破 茂、いしば しげる:1957 оной 2 һарын 4 -) Японой 102-дохи ба 103-дахи юрэнхы сайд байгаа. Тоттори можодо түрэһэн.

## Үндэһэн


## Албан ёһоной сайт
Шигеру Ишиба албан ёһоной сайт

Шигеру Исибагай X

Шигеру Исибагай Инстаграм
Майкоп

**Майкоп** (орос:*Майкоп*,Адыг:*Мыекъуапэ*) — Адыгея Уласай ниислэл хото. Хүн зон: 143,385 хүн (2021)

Тус хотын нэрэ адыг хэлэн дээрэ «зэрлиг алим жэмэсэй орон» гэһэн удхатай.

## Газар зүй
Ехэ Кавказай уулын хойто набтар дээрэ, Кубанай нуурые бүридүүлдэг Белая мүрэнэй эрьедэ оршоно.

## Угсаатанай бүридэл
2002 оной хүн зоной тоололгын ёһоор хүн зоной 72,59% ород, 16,65% адыг, 2,99% армян, 2,52% украин яһатан байгаа.

## Үндэһэн
Категори:Адыг Республика
11 һарын 17

**Арбан нэгэдүгээр һарын 17** — Григориин литын жэлэй 321-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 322-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 44 үдэрнүүд үлэжэ байна.

## Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр

## Энэ үдэр тохёоһон үйлэ ябадалай жагсаалта

## Энэ үдэр түрэһэниинь

## Энэ үдэр наһа бараһаниинь

Категори:Үдэрнүүд
12 һарын 1

**Арбан хоёрдугаар һарын 1** — Григориин литын жэлэй 335-дохи үдэр (үндэр жэлдэ 336-дахи үдэр). Жэлэй эсэн болотор 30 үдэрүүд үлэжэ байна.

## Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр

## Энэ үдэр тохёоһон үйлэ ябадалай жагсаалта

## Энэ үдэр түрэһэниинь

## Энэ үдэр наһа бараһаниинь

Категори:Үдэрнүүд
Будапешт

**Будапешт** гээшэ Унгарай ниислэл ба эгээн томо хото. Дунай мүрэнэй хоёр эрьедэ оршодог. Энэ хото Унгарай улас түрэ, эдэй засаг, соёлой эгээн шухала түб болоод, жэл бүри олон мянган туристнүүдые өөртөө татадаг. Будапешт өөрын баян түүхэ, гайхамшагта уран барилга, эмшэлгын халуун аршаанууд, үргэн һайхан соёлоороо дэлхэйдэ алдартай.

Мүнөөнэй Будапештын һуурида олон зуун жэлэй урда тээ кельтнүүдэй Ак-Инк гэжэ һyyрин газар оршодог байгаа. Манай эрын урда тээ 89 ондо римэйхид эндэ ерэхэдээ,
Аквинкум хотые бодхоо һэн. Мянга бага үлүүтэй жэлэй урда тээ Дунайн баруун ба зүүн эрьенүүдтэ мадьярнууд өөрынгөө хотодо һуури табиһан юм. Дунда зуун жэлэй үедэ Унгар хаан IV Бела Буда хотые ниислэл болгобо. Хэдэн зуун жэлнүүдэй туршада хариин булимтарагшад Буда болон Пештые нэгэтэ бэшэ үнэһэн тоборог болгодог байгаа бшуу. Зүгөөр тэдэнэр алишье ушартань дахяад һэргэн хүгжэдэг һэн. 

## Зүүлтэ

Категори:Унгар
Коми Уласай түрын дуун

**Коми Уласай түрын дуун** (Коми:*Коми Республикаса кып,*Орос*:Гимн Республики Коми* ) 1994 оной июниин 6-да баталагдаа.Тэрэнь коми ба орос хэлэн дээрэ дуулагдадаг.

## Дуунуудай үгэнүүд

## Үндэһэн
Категори:Коми Улас
Сыктывкар

**Сыктывкар** — Оросой Холбоото Уласай Коми Уласай ниислэл хото.

## Тоймоор
* Талмай — 760 км²
* Хүн зон — ойролсоогоор 230,000 (2021)
* Стандарт саг — UTC+3

## Саг агаар
Үндэр үргэригтэ оршожо, богони, дулаан зунай уларилтай, ута, хүйтэн үбэлэй уларилтай.

## Түүхэ

## Фото

Сыктывкар - panoramio (1).jpg
Городская панорама - panoramio (3).jpg
Свято-Казанский Храм, Сыктывкар 1.jpg
RU Syk3.jpg


## Гадаада холбоонууд
* Албан ёһоной сайт

## Зүүлтэ

Категори:Коми Улас
Зона комфорта

**«Зона комфорта»** (*Амгалан байдалай бүһэ*) — энэ Ород Уласай инээдмийн (комедийн) телесериал юм. Тус сериал «Medium Quality Production» компаниар «Premier» онлайн-кинотеатрт зориулагдан бүтээгдэһэн байна. Киноной гол дүрдэ алдартай зүжэгшэ Гарик Харламов тоглодог.

Буряад зүжэгшэн Жаргал Бадмацыренов тус сериалай сценаристуудай болон зүжэгшэдэй нэгэн юм.

## Ангинууд

Категори:Кино
Комсомольска

**«Комсомольска»** — Москвагай метрополитенай станци юм. Кольцевой лини дээрэ байрладаг. Тус станци 1952 оной январиинь 30-да ашаглалганда ороһон түүхэтэй. Станциин архитектор — Алексей Щусев. Станциин ойро түмэр замай гурбан вокзал байрладаг: Ленинградска, Ярославска болон Казанска.

## Холбооһон
* 

Категори:Москва
Категори:Москвагай метрополитен
Хойто-Муяын тоннель

**Хойто-Муяын тоннель** () — энэ Байгал-Амурска замай (БАМ) болон Ород Уласай хамагай ута түмөр замын тоннель юм. Тус тоннель Буряад Республикын Муяын аймагай дэбисхэр дээрэ оршодог бөгөөд дэлхэйн хамагай ута тоннельнуудай нэгэн гэжэ тоологдодог.

Категори:Буряадай түмэр замай унаа тээбэри
Новослободска

**«Новослободска»** () — энэ Москвагай метрополитенэй станци юм. Энэ Кольцевой (Дугы) лини дээрэ оршодог. Станци 1952 оной январиин 30-да нээгдэhэн байна. Станциин архитектор — Алексей Душкин. Энэ «Белорусска» болон «Проспект Мира» станциянуудай хоорондо байдаг. Энэ станциhаа «Менделеевска» станци руу шэлжэн оролго бии.

## Холбооһон
* 

Категори:Москва
Категори:Москвагай метрополитен
Жаргал Бадмацыренов

**Жаргал Бадмацыренов** — энэ Буряад Республикын соёлой болон кино урлалай ажал ябуулагша, зүжэгшэ, найруулагч болон сценарист юм. Тэрэ 1980 ондо Буряад Уласай Хэжэнгын аймагта түрэһэн байна.

## Ажалай зам
Жаргал Бадмацыренов «Буузы», «Решала», «Чайник» болон «Шарнохой — желтый пес» гэһэн алдарта кинонуудые бүтээлгэдэ хубита нэмэриеэ оруулһан юм. Мүнөө үедэ тэрэ Ород Уласай хэмжээндэ мэдээжэ болоһон «Зона комфорта», «Полярный» гэхэ мэтэ телесериалнуудай сценаринуудые бэшэлсэдэг болоод байна.

## Фильмографи

## Холбооһон
* Жаргал Бадмацыренов - Кинопоиск

Категори:Намтар