open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лата хэлэн

**Лата хэлэн** (лат. *lingua latīna*) - итаалиин хэлэнүүдэй латин-фалиск таһагай хэлэн. Мүнөө хадаа үхэнхэй хэлэн. Дэлхэйн эгээ хуушан бэшэгтэй (Энэдхэг-Европын) хэлэнүүдэй нэгэн.  

Үхэнхэй хэлэншье хадаа, мүнөө үедэ Ватикан хото-гүрэнэй, Христосой шажанай католигуудай (Римэй абын - лат. **Papa**) болон Мальтын орденой албан ёһоной хэлэн болоно юм. Урда үедэ латин хэлэн Римэй Эзэнтэ Уласай (лат. Imperium Romanum) албан ёһоной хэлэн байгаа юм.

Урда Европын хэлэнүүд (Франц, Испан, Италиин, Португал болон бусад хэлэнүүд) латин хэлэнһээ гараһан юм, али түрэл хэлэн болоно. Бусад Европын хэлэнүүдэй үгэнүүд ехынхидээ латин хэлэнһээ үндэһөө абана. Латин үзэглэл хадаа бүхы Европын үзэглэлүүдэй үндэһэ-һуури болоһон байна.

Категори:Хэлэнүүд
Манжуур хото

**Манжуур** (; ) хото. Хитад Уласай Үбэр Монгол можын Хүлэн-Буйр тойрогой хилэ дээрэ байдаг хото юм. Орос Уластай хилэһээ 4 модо саана, Забайкальск хотоһоо 6 модо холо байна; Орос-Хитад хилэ дээрэ эгээ ехэ газар хилын гарса болоно. Эндэһээ Хитадай бүгэдэ арадай "Годао 301" гэжэ автохаргы эхилнэ.

Талмай: 696 модо².
Хүн амын тоо: 570 000 хүн.

## Зүүлтэ

Категори:Хитадай хотонууд
Баир Бадёнов

**Баяр Доржиевич Бадёнов** - байт харбаанай Буряад Ороной мастер. 2007 оной Дэлхэйн сумын абрага.

## Намтар
1986 оной Социалис Хоолбоной Уласай гавъяат дасгалжуулагч Б. Ц. Цынгуевийн удирдлага дор байт харваагаар хичээллэж эхэлсэн.

* 1993 онд Дэлхийн залуучуудын аварга болсон
* 1996 онд Эвропын аварга болсон
* 2000 онд Сиднейн Олимпод багийн дүнгээр шагналт 4-р байр эзэлсэн
* 2007 онд Туркэд болсон Дэлхийн Цомын Тэмцээнд түрүүлсэн
* 2008 онд Туринд болсон Европын аварга шалгаруулах тэмцээнд хувийн оноогоор мөнгөн медаль хүртсэн
* 2008 онд Бээжингийн Олимпод хүрэл медаль хүртсэн.

Хувийн болон багийн дүнгээр Ородой хэд хэдэн удаагийн аварга. 

## Холбооһон
* Страница на официальном сайте Олимпиады в Пекине
* Интервью с Баиром после завоевания олимпийской медали

Категори:Буряадай тамиршад
Бальжинима Цыремпилов

**Бальжинима Цыренжапович Цыремпилов** - Буряад Ороной һүр харбалгын тамиршан, габьяата тамиршан.

## Намтар
* 2000 оной Сиднейн Олимпиин мүрысөөндэ 7-дохи һуури эзэлбэ.
* 2004 оной Афинын Олимпиин мүрысөөндэ 14-дэхи һуури эзэлбэ.
* 2005 оной Антальяда болоһон Европын Гран-Прида алтан медаль эзэлбэ.
* 2007 оной Ульсанда болоһон Дэлхэйн мүрысөөндэ 3-дахи һуури эзэлбэ.
* 2007 оной Варезедэ болоһон Дэлхэйн мүрысөөндэ 2-дохи һуури эзэлбэ.
* 2007 оной Лайпцигтэ болоһон Дэлхэйн абарга шалгаруулаха тэмсээндэ мүнгэн медаль хүзүүндээ үлгэбэ.
* 2007 оной Дувртэ болоһон Дэлхийн мүрысөөндэ 1-дэхи һуури.
* 2007 оной Дубайда болоһон Дэлхийн мүрысөөндэ 1-дэхи һуури.
* 2008 оной Дэлхэйн мүрысөөндэ 3-дахи һуури эзэлбэ.
* 2008 оной Виттельдэ болоһон Европын абарга шалгаруулаха тэмсээндэ алтан медаль шүүбэ.

## Холбооһон
*Страница на официальном сайте Олимпиады в Пекине

Категори:Буряадай тамиршад
Рождество

**Рождество** гэжэ (монгол хэлээр **Зул Сарын Баяр**) (ород хэлээр **Рождество Христово**) (Η κατά σάρκα Γέννησις του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών) - бэлгын тооллын шэнэ жэл. Хабарай тэргүүн һарын шэнын нэгэндэ тэмдэглэдэг. Орон даяар амардаг. Эхэ үрсын баяр болон Хүүгэдэй баяр зэрэг олон нэршэлтэй. Христиан шажанай бурхан болон тэнгэри Иисус Христос түрэhэн.

## Зүүлтэ

## Холбооһон
* *The Battle for Christmas*, by Stephen Nissenbaum (1996; New York: Vintage Books, 1997). ISBN 0-679-74038-4
* *[http://books.google.ca/books?id=ERahko4FXJgC&lpg=PP1&dq=The%20Origins%20of%20Christmas&pg=PP1#v=onepage&q&f=true The Origins of Christmas]*, by Joseph F. Kelly (August 2004: Liturgical Press) ISBN 978-0-8146-2984-0
* *[http://books.google.ca/books?id=1XRjAyL8LogC&lpg=PP1&dq=Christmas%20Customs%20and%20Traditions&pg=PP1#v=onepage&q&f=true Christmas Customs and Traditions]*, by Clement A. Miles (1976: Dover Publications) ISBN 978-0-486-23354-3
* *The World Encyclopedia of Christmas*, by Gerry Bowler (October 2004: McClelland & Stewart) ISBN 978-0-7710-1535-9
* *Santa Claus: A Biography*, by Gerry Bowler (November 2007: McClelland & Stewart) ISBN 978-0-7710-1668-4
* *[http://books.google.ca/books?id=NngtujclaxoC&lpg=PP1&dq=There%20Really%20Is%20a%20Santa%20Claus%3A%20The%20History%20of%20St.%20Nicholas%20%26%20Christmas%20Holiday%20Traditions&pg=PP1#v=onepage&q&f=true There Really Is a Santa Claus: The History of St. Nicholas & Christmas Holiday Traditions]*, by William J. Federer (December 2002: Amerisearch) ISBN 978-0-9653557-4-2
* *St. Nicholas: A Closer Look at Christmas*, by Jim Rosenthal (July 2006: Nelson Reference) ISBN 1-4185-0407-6
* *Just say Noel: A History of Christmas from the Nativity to the Nineties*, by David Comfort (November 1995: Fireside) ISBN 978-0-684-80057-8
* *4000 Years of Christmas: A Gift from the Ages*, by Earl W. Count (November 1997: Ulysses Press) ISBN 978-1-56975-087-2
Һамбург

**Сүлөөтэ болон Һанзын Һамбург хото** () — хото-улас. Улас-хото болоод Германи Уласай 16 газар можонуудай нэгэн. Хүн зоной тоогоороо улас гүрэндөө Берлин һүүлдэ хоёрдохи томо хото. 2014 оной тоосоогоор, 1 718 187 тухай ажаһуугшадтай. 

Эльба мүрэн Хойто тэнгистэ шудхан ородог адагта байрлана. 

Арюун Римэй эзэнтэ гүрэнэй үедэ Һамбург эзэнтэ гүрэнэй сүлөөтэ хото байгаа. 1871 оной Германиин нэгэдэлэй урда, бэе даанги бүрин эрхэтэ хото улас бэлэй. 

Талмай — 755,264 модо².

Хотын дарга — Олаф Шольц.

## Зурагай сомог

HH Rathaus pano1.jpg|Түб танхим
Hamburg.Oberlandesgericht.wmt.jpg|Газар можын дээдэ шүүхын газар
Altona1000251.JPG|Альтоной танхим
Hamburg.Schauspielhaus.wmt.jpg|Германиин арадай театр
Hamburg Musikhalle 01 KMJ.jpg|Хүгжэмэй танхим 
Hamburg-Bismarck-Denkmal-frontal.jpg|Бисмаркда табиһан хүшөө
Hamburg.St.Katharinen.wmt.jpg|Гэгээн Катаринын церковь
StGertrud Uhlenhorst Hamburg.jpg|Гэгээн Һертрудын церковь
Mess-Turm.jpg|Һамбургын телевидениин самхаг


## Зүүлтэ

Категори:Германи
Анциклопедиа

**Анциклопеэди** () — нэбтэрхы толи бэшэг нь сүлөөтэ агуулгатай, Creative Commons Attribution-ShareAlike лицензитэй бидэнэй һайн дурын оролсоотойгоор баяшадаг нэбтэрхэй толи юм. Вэб сайт - http://en.uncyclopedia.co.

Хэншье оролсожо баяшуулжа болохо, хамагай баялиг, олон хэлэн дээрэхи нэбтэрхэй толиин түсэл, нэбтэрхэй толи. Тухайн мэдээллые өөршэлхэ, баяшуулха боломжо хүн бүридэ нээлтэтэй байдаг. Энэнь өөрын мэдэлээ бусадтай хубаалсаха үргэн боломжые хүн бүхэндэ олгожо байха юм.

## Хэлэнууд
Виктор Янукович

**Ви́ктор Фёдорович Януко́вич** (укр. *Віктор Федорович Янукович*) — Украинын дүрбэдүгээр юрынхэлэгшэ байһан улас түрэгшэ.

## Холбооһон
* 

Категори:Украина
Николай Азаров

**Никола́й Я́нович Аза́ров** (*Мико́ла Я́нович Аза́ров*) - Украина уласай юрэнхы һайд.
Буряад Википеэди

**Буряад [[Википеэди]]** — буряад хэлэнэй нэбтэрхы толи бэшэгынь сүлөөтэ агуулгатай, Creative Commons Attribution-ShareAlike лицензитэй бидэнэй сайн дүрын оролсоотойгоор баяшадаг нэбтэрхэй толи юм. Буряад хэлэн дээрэхи хубилбари 2006 оной 2 һарада эхилһэн. Мүнөөгэй байдалаар хамагай түрүүндэ хэрэгтэй байгаа зүйлнүүд. Нюур хуудаһан болон систеэмын хэлэлгэнүүдые Буряад хэлэн рүү оршуулха үйлэ ябасад хубита нэмэриеэ оруулаарайгты. Үүнэй тулада доорохи холбооһонууд дээрэ даража ороод, Өөршэлхэ гэһэн хэһэг дээрэ дарагты. Энэ хадаа буряад Википеэди. Буряадаар бэшэжэ шадаха хүн бүхэн тус нэбтэрхэй толиие зохёолсохо аргатай.

## Холбооһон
* bxr.wikipedia.org — Буряад Википеэди
Англи Википеэди

**Англи [[Википеэди]]** – англи хэлэнэй нэбтэрхы толи бэшэгынь сүлөөтэ агуулгатай, Creative Commons Attribution-ShareAlike лицензитэй сайн дүрын оролсоотойгоор баяшадаг нэбтэрхэй толи юм. 3 сая 500 мянга үлүүнь эгээн түрүүшын википедеэди болохо англи хэлэнэй хубилбари ха юм.

## Холбооһон
* en.wikipedia.org — Английская Википедия
Idexx Laboratories

**IDEXX Laboratories, Inc.** () - олон үндэҺэтэний корпораци сүй тавьсан т хөгжэл, үйлдвэрлэх болон тараалт бүтээгдэхүүн ба үйлчилгээ турш мал эмнэлгийнб хоол болон ус туршилтын зах зээлууд. 1983-оной агуулах агуулж байха. Түб байр - Уэстбрук хото, Амеэрикын Нэгэдэһэн Улас. Idexx явуулах ажиллагууд нэвт 40 байрлалууд д дэлхий, болон ажиллуулах ойролцоогоор 5,000 хүмүүс д дүүрэн ба хэсэг цаг е байдалууд. Ерөнхий Эвропын нийлүүлэгч - чех компани Cymedica.
## Зүүлтэ

## Холбооһон
* IDEXX Laboratories, Inc.
Япон Википеэди

**Япон [[Википеэди]]** (, *Wikipedia Nihongo-ban*) — Япон хэлэнэй нэбтэрхы толи бэшэгынь сүлөөтэ агуулгатай, Creative Commons Attribution-ShareAlike лицензитэй бидэнэй сайн дүрын оролсоотойгоор баяшадаг нэбтэрхэй толи юм.

## Түүхэ
Англи хэлэнэй хубилбаринь 2001 оной 1 һарын 15-нда нээгдэһэн болоод тэндэһээ олон хэлэтэй түсэл болгохо зорилго табигдаһан болоод япон хэлэн дээрэхи хубилбаринь 2001 оной 5 һарын 20-до нээгдэһэн байна.

Гэхэ зуура, тэрэ үедэ Wikisoft-ай программна хангамжа япон үзэгүүдые дэмжэдэггүй байһан тула үгүүлэлнүүдые Римэй үзэгөөр бэшэдэг байгаа.

Тэрэ үедэ хаяг http://nihongo.wikipedia.com/ байгаа.

2002 оной 9 һарын 1-һээ япон хэлэн дээрэ гаража, тэрээнһээ хойшо япон заһабарилагшадай тоо аажамаар олошорһон байна.

2003 оной эхиндэ Википедиин япон хубилбари Интернедтэ үргэн анхарал татажа, хэрэглэгшэдэйнь тоо хурдадхаһан байна.

## Холбооһон
**[[:ja:メインページ|Япон Википеэди]]**

## Үндэһэн
Франци Википеэди

**Франци [[Википеэди]]** (ород: *Французская Википедия*) – франци хэлэнэй нэбтэрхы толи бэшэгынь сүлөөтэ агуулгатай, Creative Commons Attribution-ShareAlike лицензитэй бидэнэй сайн дүрын оролсоотойгоор баяшадаг нэбтэрхэй толи юм.

## Холбооһон
* fr.wikipedia.org — Франц Википедия
Хотошо нохой

**Хотошо, хотошо нохой** () - Буряад Ороной болон Забайкалиин хизаарай дурбэн нюдэтэй хара нохой ба зэрлиг томо амитан. Энэ - шоно нохой, ондоо нэрэ - "буряад-монголой" шоно нохой. Бэеэрээ тиимэшье ехэ бэшэ юм.

## Нэрэ
* 1. волкодав али шоно нохой
* 2. түгэд (түгэд нохой, табет), гартшь
* 3. монгол нохой, монгол
* 4. хотошо, хотошо нохой, хорёоши 
* 5. дүрбэн нюдэтэй хара нохой 
* 6. банхар, бангхаар, баабгай, бавгай
* 7. хунну нохой

## Ном зохёол
* Desmond Morris: *Dogs*, North Pomfret, Vermont 2008, ISBN 978-1-57076-410-3
* Renée Willes: *All världens hundraser*, Bromma 2003, ISBN 91-89090-79-9
* Galina Yavorskaya: ''The Mongolian sheep-dog - the most ancient breed'' , Burjatskogo Nautjnogo Tsentra (Buryat Scientific Center), Ulan-Ude, Burjatien, Ryssland (läst 2011-08-08)
* Galina Yavorskaya: ''Mongolian Sheep Dog - Banhar (Bankhar; Bavgar)'', Zoopiramida.com, översättning från  , Burjatskogo Nautjnogo Tsentra (läst 2011-08-08)

## Холбооһон
* Сайт о породе Бурят-Монгольский волкодав 

Категори:Амитад
Алан-гуа

**Алан-гуа** — Хоридой мэргэнэй нэгэл басаганиинь. 5 хүүгэдтэй байһан, тон жаанинь — Бодончар-мунхаг.

Барга Баатарай бага хүү Хоридой бэлэй. Хоридойн Баргажан-гуа хатанһаа Алан-гуа гараба. Алан-гуа болбол монгол боржигид обогой Добу-Мэргэндэ хадамда гараа. Тэдэнэр Бүгүнэтэй хүбүүтэй болобо. Хоридойн дунда гэргэнһээ (Шаралдайһаа) Галзууд, Хуасай, Хүбдүүд, Гушад, Шарайд гэжэ хүбүүд түрэбэ. Бага хатанһаань (Нагатайһаа) Харгана, Бодон, Худай, Батнай, Сагаан, Хальбан гэжэ хүбүүд гараа.

Категори:Буряад
Джимми Уэйлс

**Джимми Уэйлс** (Jimmy Donal «Jimbo» Wales) — хүн, хэн википеэди түсэлэг 2001 оной 1 һарын 15-һаа «Сүлөөтэ нэбтэрхы толи» нэрэ доро хэрэгжүүлжэ эхилһэн байна. Холимог барааны наймаачин аав, хувийн сургуулийн багш ээж нарын хүү болон мэндэлжээ.

## Зүүлтэ

## Холбооһон

* Джимми Уэйлсийн Блог (Аангли хэлээр)

Категори:Википеэди
Зичиуйфалу

**Зичиуйфалу** (*Zichyújfalu*, IPA ) — улус зуун тээшэ гурэн Унгар.

## Зүүлтэ

Категори:Унгар
Дженна Джеймсон

**Дженна Джеймсон** (англ. Jenna Jameson,  9 апреля 1974 Лас-Вегас, Америкын Нэгэдэһэн Улас) — америкын порнозүжэгшэ болон фотомодель.

## Одонууд
мини|right|300px|Джеймсон 2007 ондо
* 1995 The X-Rated Critics Organization XRCO — Лучшая восходящая звезда актриса года
* 1996 Hot D’Or — Лучшая новая американская актриса, Лучшая американская актриса
* 1996 AVN Best New Starlet Award, AVN Awards for Best Actress (Video) — Wicked One, Best Couples Sex Scene (Film) — Blue Movie (c T.T. Boy)
* 1996 Fans of X-Rated Entertainment (FOXE) Video Vixen
* 1997 AVN Award for Best Couples Sex Scene (Film) — Jenna Loves Rocco (c Rocco Siffredi), Best Couples Sex Scene (Video) — Conquest (c Vince Vouyer)
* 1997 Hot D’Or — Лучшая американская актриса
* 1997 FOXE Female Fan Favorite
* 1998 AVN Award for Best All-Girl Sex Scene (Film) — Satyr (с Missy)
* 1998 Hot D’Or Лучшая американская актриса — Sexe de Feu, Coeur de Glace
* 1998 FOXE Female Fan Favorite
* 1999 Hot D’Or Лучший американский фипльм — Flashpoint
* 2003 AVN Award for Best All-Girl Sex Scene (Video) — I Dream of Jenna (with Autumn and Nikita Denise)
* 2003 G-Phoria Award for Лучший голос — Grand Theft Auto: Vice City
* 2003 XRCO Award Лучшая Girl/Girl сцена — My Plaything: Jenna Jameson 2 (с Carmen Luvana) (presented August 19, 2004)
* 2004 AVN Award for Best Interactive DVD — My Plaything: Jenna Jameson 2 (Digital Sin)
* 2004 XRCO Hall of Fame, XRCO Award for Mainstream’s Adult Media Favorite — for How to Make Love Like a Porn Star: A Cautionary Tale
* 2005 AVN Award for Best Actress (Film) — The Masseuse, Best All-Girl Sex Scene (Film) — The Masseuse (с Саванной Сэмсон), Best Couples Sex Scene (Film) — The Masseuse (с Justin Sterling)
* 2006 AVN Hall of Fame, AVN Awards for Best Supporting Actress (Film) — The New Devil in Miss Jones, Best All-Girl Sex Scene (Film) — The New Devil in Miss Jones (с Саванной Сэмсон), Crossover Star of the Year
* 2006 °F.A.M.E. Awards for Hottest Body, Favorite Adult Actress
* 2006 Temptation Hall of Fame, Temptation Awards for Best Supporting Actress (Film) — The New Devil in Miss Jones, Best All-Girl Sex Scene (Film) — The New Devil in Miss Jones (с Саванной Сэмсон), Temptress of the Year
* 2006 Added to Adult Star Path of Fame in Edison, New Jersey.
* 2006 XBIZ Award — Businesswoman of the Year
* 2007 AVN Award for Crossover Star of the Year
* 2007 °F.A.M.E. Award for Favorite Performer of All Time

## Лавлах бичиг


## Холбооһон
*  Official website of the Дженна Джеймсон

Категори:Порнозүжэгшэд
Эмир Кустурица

**Эмир Кустурица** (серб. Емир Кустурица, 24. 11. 1954 Сараево) — серб кинорежиссёр.

## Фильмографи

*Герника
*Невјесте долазе
*Бифе Титаник
*Сјећаш ли се Доли Бел
*Отац на службеном путу
*Дом за вешање
*Arizona Dream
*Подземље
*Црна мачка бели мачор
*Super 8 Stories
*Живот је чудо
*Завет
*Марадона
*Седам пријатеља Панча Виље и жена са шест прстију

## Лавлах бичиг


## Холбооһон
*  IMDB Emir Kusturica

Категори:Кинорежиссёры
Никола Тесла

**Никола Тесла** (серб. Никола Тесла/Nikola Tesla) — серб физик болон инженер.

## Холбооһон
* Тесла системи Белград
* Tesla museum

Категори:АНУ-ай эрдэмтэд
Категори:Сербиин эрдэмтэд
Белград

**Белград** (Серб: Београд) — Серб Уласай ниислэл ба томоохон хото.

Категори:Белград
Категори:Серби
Категори:Саятан хото
Категори:Европын ниислэлнүүд
Боже правде

**Боже правде** — Серб Уласай дуулал.
*Текст: Йован Джооджевич
*Композиитор: Даворин Еэнко

## Текст

Категори:Дуулалууд
Категори:Серби
Винсент ван Гог

**Винсент Виллем ван Гог** () — Нидерландын пост-импрессионист зурааша. Түүниин зарим зураг мүнөөдэр дэлхэйдэ хамагай алдартай, нэрэтэй, үнэтэй бүтээлүүд болоһон.

## Намтар
Ван Гог 16 наһанһаа эхилжэ уралигай бүтээл худалдадаг фирмада ажалладаг байгаа. Богонихон хугасаанда багшалһанайнгаа һүүлдэ тэрэ Амстердамай Ехэ Һургуулиин шажанай номлолой факультетдэ 2 жэл һуралсаад угаа ядуу уула уурхайн бүһэ нютагта шажан дэлгэрүүлхэ газарта ажаллаха болобо. 1879 ондо номлогшой ажалһаан халагдаһанаар түүнэй ядуу баарһан, тэнүүлшэн амидарал эхилһэн байна. 1880 он хүрэтэр уран зурагай шэглэлээр ажаллажа эхилээгүй юм. Эхиндээ Ван Гог даруухан үнгөөр хуулбари хэжэ, хаяа байгаали дээрэ һудалбари зурадаг байжа байгаад Париста импрессионизм, нео-импрессионизмтай танилсаба. Тэрээр үбэрмүһэн танигдахысэ хэбэ маягтаа тодо үнгэ, будалтын хэбэ маягые тусгаһан. Энэхүү шэнэ хэбэ маягаа тэрээр Франциин Арльда байхадаа бүрэн хүгжөөлэжээ. Амидаралынхаа һүүлэй арбан жэлэй хугасаанда ниитэдээ 2000 үлүү бүтээл туурбиһанай дотор 900 оршом уран зураг, 1100 зурааһан зураг, ноорог бүтээбэ. Хамагай ехэ олониитэдэ зорюулһан бүтээлүүдээ амидаралынхаа һүүлэй хоёр жэлдэ бүтээһэн болоод шухам энэ үедэ тэрэ Поль Гогентой андын харилсаагаа тасалаһанһаа боложо зүүн шэхэн таһалһан бэлээ. Үүнһээ хойшо түүниин сэдьхэлэй үбшэн үе үе хүдэлэн улам хүндэржэ, уламаар амяа хоролходо хүргэһэн.

Ван Гогай амидаралда нүлөө үзүүлэһэн гол хүн боло мүнгэ түгэрэгөөр харамгүй, байнга дэмжэжэ байһан түүниин дүү хүбүүн Тео юм. Тэдэнэй наһан туршын үерхэл нүхэрлэлни 1872 оной 8-р һараһаа хойшо харилсажа байһан олон захидалһаа харагдадаг. Ван Гог һүүлдэ *[[экспрессионизм]]* гэгдэхэ болоһон урадхалые анха үндэһэлэгшэдын нэгэ юм. Тэрээр оршон үеын уралигта, илангаяа фовизм болон Германиин экспрессионизмда эгээн ехэ нүлөө үзүүлэһэн ажа.

## Ван Гогой алдартай зурагууд


## Холбооһон
* 

## Зүүлтэ

Категори:Нидерландын уран зураашад
Леонардо да Винчи

**Леонардо да Винчи** (, 1452 оной 4 һарын 15, Винчи һуурин, Фиренце хотын хажууда - 1519 оной 5 һарын 2, Амбуаз (Франци)) Италиин эрдэмтэй хүн, Тоогой ухаанша, инженер, зохёон бүтээгшэ, анатом, зурааша, һэлбэршэ, уран барималша, уран барилгашан, хүгжэмшэн, ба зохёолшо юм.

## Мүн үзэхэ
*Мона Лиза

## Холбооһон
* 

## Зүүлтэ

Категори:Италиин уран зураашад
Категори:Италиин эрдэмтэд
Категори:Италиин уран барилгашад
Микеланжело

**Микеланжело ди Лодовико Буонарроти Симони** (, 1475 оной гурбандугаар һарын 6 – 1564 оной хоёрдугаар һарын 18)  ехэбшэлэн **Микеланжело** гэдэг нэрээр хүнүүдтэ алдаршаһан, Италиин Һэргэн мандалтын үеын зурааша, уран барилгашан, уран барималша, зохёолшо, яруу найрагша, зохёон бүтээгшэ болоод баруун зүгэй уралиг болон инженерлэлэй хүгэжэлдэ ехэ хуби нэмэри оруулһан хүн юм. Тэрэнэй дахин дабтагдашгүй абьяас суу бэлэг тэрэ үеын уралигта ноёрхоһон байһан хэбшэмэл сэдьхэлые эбдэһэнэй түлөө тэрэниие болон Леонардо да Винчи, Рафаэль Санти хоёрые һэргэн мандалтын үеын ехэ гурбан гэгдэдэг. Нэрэнэйхи үүсэл Микел (*Michael*) Ангел (Тэнгэриин дангина)(*angelo*) хоёрой ниилэмэл юм.

## Ажал
*Пьета
*Давид
*Адамай үүһэн
*Моисей

## Холбооһон
* 

## Зүүлтэ

Категори:Италиин уран зураашад
Категори:Италиин уран барималшад
Категори:Италиин уран барилгашад
Пабло Пикассо

**Пабло Пикассо** (, 1881 оной 10 һарын 25 - 1973 оной 4 һарын 8) Испаниин зурааша, уран барималша хүн юм. Тэрэниие XX зуун жэлэй агуу зураашадай нэгэ гэжэ үзэдэг болон кубизмын урасхалые үндэһэлэгшэ гэдэг.

Пикассо бүри бага байхадаа зурадаг байһан ба тэрэ анха түрүүшынхиеэ хэлэндэ орохдоо *lapiz* гэжэ хэлэһэн гэдэг. Энэ үгэ испан хэлэнһээ оршуулбал "харандааш" гэжэ удхатай юм.

Пикассое 90 наһатай байхада тэрэниие уран бүтээлэй үзэсхэлэн Парисай Луврын музейдэ табигдаһан түүхэтэй. Тэрэ амиды һэрюундэ Луврын музейдэ үзэсхэлэнгөө гаргаһан түрүүшын уран бүтээлшэ юм.
Гайхамшагта хүнүүдэй амидарал хэзээ уран бүтээл шэнгинь байдаггүй жэшээ бол ХХ зуунай агууехэ зурааша Пабло Пикассо бэлэй.

Бухын тулаан, хаана байхагүй имперссионист, сюрреалист, кубист шэг­лэл­эй уран барилга, уран зураг, гал согтой испан үхибүүдэй аян дуун, зоримог баатарлигые дуулаһан удха зохёол, ута жада агсаһан Дон Кихот тэрэнэй туһалха элжэгэн унаһан Санчо гээдэ түһөөлхөөр яахын аргагүй Испани ороной дүрсэ түрхэ нюудэнээ бууна. Испаншууд хаа байһан Америкэдэ хүршэ хүшэрхэг Инкын эзэнтэ гүрэные мүхөөнэ урда Америкэда өөрын соёл эргэншэлээ бүтээн cогcолооһон юм. Мүнөөдэр Латин Америкэ бүхэлидөө ис­пан хээд уламжалалта инкын соёл эргэншэл холилдоһон манай гарагай эгээл һонин, эгээл хүсэтэй соёлой нэгые бии болгожо байна. Шухам иимэл үндэһэ һуурин дээрэ ХХ зуун жэлэй нэгэ гайхамшагта хүн мэндэлжэ уран зурагай юртэмсые бүхэлидэ сошоогоо. Тэрэ хадаа Пабло Пикассо байгаа.

## Холбооһон
* 

## Зүүлтэ

Категори:Испаниин уран зураашад
Категори:Испаниин уран барималшад
Рембрандт

**Рембрандт Харменс ван Рейн** () — XVII зуун жэлэй үедэ амидарһан  Голландиин агууехэ уран зурааша. Рембрандт ван Рейн болбол бүхэ дэлхэйн дүрсэлхэ уралигай түүхэдэ яаха аргагүй нэрэ хүндэтэй байра һууриие эзэлдэг гайхамшагтай зурааша мүн.

Тэрэнэй бүтээһэн бүтээлнүүд уран һайхан түүхын һодо бүтээл болон саг хугасаа үнгэрхэ тусам үнэ улам бүри нэмэгдэжэ, алдар нэрэнь суурайтһаар лэ байна. Рембрандт болбол 1606 ондо Лейден хотодо түрөө һэн. Рембрандтын эсэгэ тээрмэшэн байгаа, эхэнь — хилээмэ баридаг хүнэй басаган бэлэй. Рембрандтын 20—25 наһатайдаа зураһан эртынь зурагуудые харахада, уран зураашын үндэр дээдэ гэгдэдэг Италиин уран зураашадые һажаадагүй, юрын байдал харуулдаг зураашадые дахадаггүй байһаниинь элирнэ. 

Испаниин булаан эзэмдэлгэдэ эсэргүү байгуулһан габъяаных түлөө Лейден хотын хондо барижа үгэһэн һургуулида Рембрандт 14 наһатайдаа ороо. Эртын һунгадаг эди шэдитэй юртэмсэтэй хэрэнээ хүн амын тэн хагас үлэсхэлэнгэй аман дээрэ тулаад байһан залуу зураашад маша хүсэнтэй сэдьхэгдэл тэрүүлһэн байна.

Бүри хорёод онуудта Лейдендэ байхада Рембрандт техникын талаар эрхим бэшэшье һаа, залуу уран зураашын хүнэй зосоохиие харуулхаа эрмэлзэлэтынь гэршэлмээр хэдэ хэдэн зурагуудые зураа һэн. Тэрэнэй «Мэдэлшэ Валаам», «Мүнгэ бусаажа байһан Иуда», «Хаалтада һууһан апостол Павел» болон бусад иимэ түхэлэй зурагуудта хабаатай байна.

1632 ондо Амстердам зөөжэ ошоходоо, Рембрандт удангүй гол түлэб хүрэг зурагуудые зуража суурхаһан байна. Дэлхэйн уралигай томохон түб болоһон Голландиин ниислэл Амстердам хотодо хахад жэл хэртэй ажаллажа амидарһан Рембрандт уралигай шэнэ туйлалтаһаа хүртэхэдэ ехээхэн түлхисэ болобо. Энэ үеэһөө эхилэн эртын Грек, Рома, библиин домогуудые үлүү сэдьхэл хүдэлэлэй амиды шэнжэтэй болгохоор эрмэлзэн амидаралай жижиг сажиг зүйлнүүдээр баяжуулхын һасуу хамагай гол хүнэй зан шанарые гайхалтай гүн гүнзэгы тусган харуулжа эхилээ.

Дүшөөд онуудай эхинһээ Рембрандтын бүтээл ехэхэн хубилалта болоно. «Һүниин харуул» (1642) гэжэ зураг соогоо Голландиин эрхэтэнэй дундаһаа түрүү зониие харуулдха гэжэ оролдоһон. Энэ үедэ Саксия һамганиинь наһа баража, бүри гансаардаад, үгыржэ эхилээ бэлэй.

## Галерей

Rembrandt Christ in the Storm on the Lake of Galilee.jpg|«Галилей далайн шуурганай үедэ Христос» (1633).
Rembrandt-Belsazar.jpg|«Балтазарын найр» (1635)
Rembrandt Harmensz. van Rijn 026.jpg|«Даная» (1636—1643).
The Nightwatch by Rembrandt - Rijksmuseum.jpg|«Һүниин харуул» (1642).

## Холбооһон
* 

## Зүүлтэ

Категори:Нидерландын уран барималшад
Категори:Нидерландын уран зураашад
Дэлхэйн эгээн хүн зонтой хотонуудай жагсаалта

## Зүүлтэ

## Холбооһон
* World Gazetteer (последнее обновление — 2010-01-01)

Категори:Хотонууд
Ишихара Шинтаро

**Ишихара Шинтаро** (Япон хэлэн:石原 慎太郎) - Тоокёой хотын дарга.

Категори:Японууд
Мухаммед

**Мухаммед** — лалын шажанай үндэһэлэгшэ болон лалашууд тэрэнь Аллахай үгые дамжуулагша гэжэ үзэдэг. Лалын шажанай үмэнэхи үедэ Аравиин хахад аралай обог аймагууд өөһэдэйнгөө эбээгшэ бурхадта мүргэдэг байба. Мухаммед өөрын этигэл һүзэглэлээ нэгэ Аллахда даадхан тунхаглаба. Тэрэ уур хилэн, хардалга сэрдлэг, догшин хатуутай тулгараха болоо.

Худалдаашан эрэ Мухаммед өөрын нэрэ хүндээ 610 дугаар ондо хүлеэн абаа. Энэ үедэ Аллахай номлогшо Жабраил тэрэниие Аллахай элшэ хэмээн нэрэлжэ, хүмүүные бүхы ниитын Аллахые һүһэглэн дагахые уряалха, Бүтээгшын үгые тэдэн дамжуулхые этигэжэ байгаа хэлэһэн гэдэг. Тэрэ һүниһөөнь эхилэн Мухаммед Жабраилай ядхан этигүүлһэнээр Аллахай хүсэлые хүлээн абаха болоо. Тэрэнэй хүлээн абаһан элгээлтэнүүд араб хэлэнэй “уншаха”, “уран уншаха” гэһэн удхатай Коран номлолой ариин бэшэлгые бүрилдүүлдэг. Мухаммедай шажанай замаар анха түрүүн тэрэнэй гэр бүлынхэн, ойро дотонын нүхэдынь ороо. Гэбэшь өөрын обог аймагтаа курайшиитүүдэй эрхэ баригша Меккын зүгһөө амидаралдань заналхиилһэн эсэргүүсэлтэй тулгараба. Тэрээр бүхы обог аймгуудай заагые арилгаһан, нэгэдэмэл нэгэ шүтэлгэдэ ниигэмые Мухаммед бүрилдүүлхээр оролдожо байна хэмээн заналхиилбэ. Мухаммед Медина хотын түрэ баригшаһаа тэндэ ерэжэ, һургаха урилга хүлээн абаа. Мухаммед өөрын һүһэгтэнүүдэй хамтаар Меккые нюусаар орхин Медина руу ябаа. Тэдэнэй энэ нүүдэлые хижра хэмээн нэрэлдэг ба энэнь ислам шажанай он тоололой үндэһые табяаа.

## Зүүлтэ
Мифологи

**Мифологи**, **домог үльгэр** гээшэнь тус тусдаа удха элирхылэгдэхэ болон юрэнхыдэнь тодорхойлбол тухайн үедэ болоһон үйлэ ябадалые ам дамнан уран ирагуу хэлэлигтэй мүн үйлэ ябадалай дүрсэлэлые ехэ хэтэрүүлэгтэйгөөр элирхылхые хэлэнэ. Домог гэдэг эртэ дээрэ үедэ болоһон тухайн үйлэ ябадалые элирхылхэ болон үнэнэй улбаатай байдаг. Дээрэ хэлэһэншэлэн дүрсэлэлэй хубида хэтэрүүлэгтэй байдаг болоно. Харин үльгэр гэдэг хэн нэгэн хүн зохёоһон ба эзэн холбогдогшонь тодорхойгүй он удаан жэл ама дамжан хөөрэһэн аман хэлэн хэлэнэ.
Уран шүлэг

**Шүлэг** (, , *śloka*) гү, али **найраг** () — үгые айзамда тохируулжа, бадаглан бэшэһэн уран зохёолой нэгэ хэлбэри юм.

Шүлэг найраг ба уран зохёол — уран үгэ зохёон байгуулха арга замаар ба бадагланаар илгаатай удха зохёолой үндэһэн хоёр түрэл юм. Шүлэг найраг хэлэнэй дээдэ зэргээр ашаглаха болон шэнэ шүлэг найрагай дүрсэ бии болгохо хангадаг хэлэнэй уралиг мүн.

ЮНЕСКО-гой гушадахи хуралдаан 1999 оной гурбадугаар һарын 21 шиидбэри дээрэ (2000 онһоо хойшо) жэл бүри тэмдэглэжэ Дэлхэйн найрагай үдэр байгуулһан.

# Гильгамешэй үльгэр
# Илиада
# Махабхарата
# Шахнамэ

## Зүүлтэ

Категори:Уралиг
Категори:Удха зохёол
Үзэг бэшэг

**Үзэг бэшэг** () буюу **сагаан толгой** () гэжэ аман хэлэнэй абяаные түлөөлэн дүрсэлхэ тулда тэмдэг, зурлаа маягаар бэшэхэ үзэгүүдые хамтадхаһан ижи бүридэл ха юм.

Дэлхэй дээрэ олон янзын үзэг бэшэг байдаг.

## Хэб янза
Оршон сагай олон хэлэн соо Латин сагаан толгойн түрэлүүд хэрэглэжэ байна.
 
*Монгол бэшэг — 1204 онhоо хэрэглэжэ эхилhэн монголшуудай уламжалалта сагаан толгой ха юм. Монгол бэшэгэнь хоёрдогшо сагаан толгойн үүрэгтэйгээр одоо Монгол улас соо хэрэглэжэ байна.

*Грек үзэг бэшэг — Али эртэ үеhээ одоо үе хүртэл хэрэглэжэ байна.

*Лата сагаан толгой — Али эртэ үеhээ одоо үе хүртэл хэрэглэжэ байна.

*Араб сагаан толгой — Араб мүн Перс хэлэнэй бэшэгэй системэ

*Еврей сагаан толгой — Еврей болон Ладино, Иддиш хэлэнэй бэшэгэй системэ

*Кирилл сагаан толгой — Грек сагаан толгойн дээр һуурилан үүсэһэн. Ород, Болгар болон бусад уласай хэлэнэй бэшэгэй системэ

*Хангыль — Солонгос хэлэнэй бэшэгэй системэ

Категори:Үзэг бэшэг
Роман

**Роман** (хуушанфранцяар *romanz*) — үльгэр-туулиин зохёолой томохон түрэл зүйл; түүхэн роман (түүхэн үйлэ ябадалһаа һэдэблэн, түүхэдэ хүн тухай бэшэһэн үргэлжэлһэн үгын зохёол); түүхэн романда улас үндэһэтэнэй ниигэмэй үйлэ ябасые туулиин сараатай дүрсэлдэг бол ажа байдалай романда арад түмэнэй амидаралай нарин зүйлые хүүрнэн үгүүлдэг байна.

*Улаан асарай зүүдэн
*Гэндзи моногатари
Уран зохёол

**Уран зохёол** () гээшэ хүн, юумэн, үйлэ ябадалай дүрэ шэнжые үгээр элирүүлдэг нэгэ зүйл уралиг. 

Ямаршье үедээ маша баян түрэлэй уран зохёол байна. Юунэй үмэнэ уран зохёол хоёр үндэһэн янзада (хэлбэри) хубаагдана: прозо ба ирагуу найраг. Энэһээ гадна уран зохёол гурбан түрэлдэ хубаагдана - домог (эпос), уран шүлэг (лирикэ) болон зүжэг (драма).
    
## Мүн үзэхэ
*Роман
Сара Бернар

**Сара Бернар** — франциин зүжэгшэ, «хамаг түүхын эгээн алдартай зүжэгшэ» гэһэн театрай одон. 1870 ондо Европой тайзнууд дэрэ амжилт олоод, тэрэ гастроли забһар Америк дотор магтагдаа. Тэрэниие амплуа — нухастай драмын үүрэгүүд, ийн энэ жүжэгшэн «Гэгээнтэй Сара» хошо үгэгдээ.



Bernhardt.jpg|Сара Бернар.
Bernhardt_in_Theodora_Early_in_Career.jpg|*Theodora*.
Bernhardt_with_elaborate_headdress.jpg|Сара Бернар.



## Зүүлтэ

## Холбооһон
* imdb.com
Чарльз Чаплин

**Чаплин Чарльз Спенсер** — дуугүй киногой үедэ ехэхэн алдаршаһан Америкын ба Англиин режиссёр, зүжэгшэн ба найруулагша. Хүмүүнлиг, капитализмда ба фашизмда эсэргүү комединууд олон уласай хүлеэн зүбшөөрэгдэһэн: "Алтан халууралга" (1925), "Ехэ хотын гэрэл" (1931), "Шэнэ үе саг" (1936), "Агууехэ диктатор" (1940), "Месье Верду" (1947), "Рампын гэрэл" (1952), "Нью-Йоркын хаан" (1957), "Гонконгын гүн" (1967). "Бишыхан хүнэй" трагокомик персонаж бии болгоһоноор, өөрынгөө клоунай багые ехэ нэгэдхэхэ хүсэтэй хүнэй хэлбэри болоһон байна.

Категори:Англиин зүжэгшэд
Дитрих, Марлен

**Марлен Дитрих** () — энэ үгэ болон ород хэлэнэй, сайхан хүн.

## Холбооһон
* www.marlene.com
Мигель де Сервантес

**Мигель де Сервантес** (, 1547 оной юһэдүгээр һарын 29-нд Алькала де Энарес хотодо түрэжэ 1616 оной дүрбэдүгээр һарын 23-нда Мадрид хотоноо наһа бараһан) Испаниин үргэлжэлэһэн үгын зохёолшо. «Дон Кихот» гэһэн зохёолоороо алдартай.

## Мүн үзэхэ
* Франц Кафка
* Хорхе Луис Борхес

Категори:Намтар
Данте Алигьери

**Данте Алигьери** - (, 1265 - 1321) боло Һэргэн мандалтын үеын Италиин агуу ехэ шүлэгшэ юм.

Категори:Италиин зохёолшод
Йоһанн Вольфганг фон Гёте

**Иоһанн Вольфганг фон Гёте** ( ; 1749 оной 8 һарын 28, Майн дахи Франкфурт — 1832 оной 3 һарын 22, Ваймар) боло Германиин ехэ зохёолшо, эрдэмтэн, улас түрын зүтэгэлтэн хүн байба. Түүнэй Фауст зүжэгые дэлхэйн уран зохёолой оргилуудын нэгэ хэмээн үзэдэг.

## Холбооһон
* 

## Зүүлтэ

Категори:Германиин зохёолшод
Һомэр

**Һомэр** (грек: Ὅμηρος; лата: Hómēros), хадаа дэлхэйдэхи олониитэдэ зорюулһан Илионой дуулал, Одиссейн үльгэр гэһэн гайхамшагта хоёр үльгэрнүүдые зохёогшо гэжэ эртэ сагһаа үзэһөөр ерэһэн, Эртын Грециин домогто ирагуу найрагша. Энэ cуута найрагшын намтар юрэдөө мэдэгэдээгүй балархай тула, юрэһөө Һомер гэгшэ түүхын хүн мүн гү, бэшэ гү гэдэг асуудал гаража, эрдэмтэн шудалаашад маргалдаһаар ерэһэн юм.

## Зүүлтэ

Категори:Намтар
Цзяинь

**Цзяинь** - Ород Википеэдийн Үбэр Монголой долоо хоногой үгүүлэл.

## Мүн үзэхэ
*Үбэр Монголой долоо хоног
Дайлин

**Дациншань** - Ород Википеэдийн Үбэр Монголой долоо хоногой үгүүлэл.

## Мүн үзэхэ
*Үбэр Монголой долоо хоног
Ород Википеэди

**Ород [[Википеэди]]** (ород: *Русская Википедия*) – ород хэлэнэй нэбтэрхы толи бэшэгынь сүлөөтэ агуулгатай, Creative Commons Attribution-Share Alike лицензитэй бидэнэй сайн дүрын оролсоотойгоор баяшадаг нэбтэрхэй толи юм.

## Холбооһон
* Ород Википеэди
Цэрэнэй Цэрэнжабай Бабаасан

**Цэрэнэй Цэрэнжабай Бабаасан** (, 1910 жэл, Бүрдэ, Буряад Орон — 1987 жэл, Хяагта) болбол Эхэ ороной Ехэ дайнда 1938—1945 оной Финландын Фронтһоо эхилжэ ябаһан байна.

## Намтар
Буряад Уласай Хяагта аймагай Бүрдэ һууринда 1910 ондо түрэһэн.

Сэрэгэй албанда 1938 оной 9 һарын 6-нда Хяагтын РВК-һаа татагдаһан. 1939 оной 9 һараһаа 4 һара хүртэр 68-дугаар служихэ соо 68 полк. Соо апрель 1939 оной тэр сургууль бишыхан авиаци специалистууд, энэ закончихэ соо май 1940 оной. Май 1940 оной — май 1941 оной служихэ стрелок-радист — 215 авиаци полк холо али холын хэх, дайна соо 32 авиаци отряд, 42 авиаци полк холын хэх. Байха нэрэ «старший сержант».

Соо ассух, бэшэг эскадрилия командир, социалис улас герой Ф. Я. Брысев руу 21 сентябрь 1944 оной, хэлэхэ, γтэлхэ сержант Б. Ц. Цыренов


…в период с 22 июня 1941 года по август 1944 совершил в качестве воздушного стрелка 144 боевых вылета, из них днём-6, ночью-138 боевых вылета.


Байха бүх дайной нүргээн 650 цагууд. Ялаа соо мөнгөгүй болох төмөр замууд, нисэх буудал блокууд, алаха скопления войск и 2 раза на территорию Ярмаан для уничтожения военно-промышленных объектов: г. Тильзит −20.04.1943, г. Инстенбург-23.04.1943 г.

1942 оной 9 һарада ниидэхэ онгосонь эсэргүү талын нютаг дэбисхэр болохо Финландада совершил вынужденную посадку на территории противника в . В октябре 1943 года в Белоруссии


.. самолёт шатаа, экипажынь десантлажа амиды гараа…


Бабаасан өөрын бэеэр германай МЕ-109, МЕ-110 гэһэн 2 һүнөөгшэ онгосо усадхаһан байна.

Дайнай үедэ 1943 ондо, 1943 оной 10 һарада болон 1944 оной 3 һарада тус тус гурба шархатуулһан байна. Һүүлшынхиеэ эмнэлгэдэ хэбтэжэ гараад, авиациин байршалай 93-дугаар районой аэродромой үйлэшэлгын 121-дүгээр батальондо шэлжүүлэгдээ. Тэрэ үедэ штабай дарга ахамад Галкин байһан.

Участвовал в обороне Советского Заполярья: (Подушенное-африканда- продвижение морских караванов союзников в Северные порты СССР. Начальник штаба 109-го БАП гвардии майор Никитин, подполковник Должиков.

С 1941 год по 1945 гг. летал с лётчиком-лейтенантом, позже ставшим майором, Героем Советского Союза Ф. Я. Брысевым, жившем после войны в г. Москва. По завершении конфликта, а также в его течении, его наградили рядом медалей и орденов.

В послевоенное время Бабасан жил в городе Кяхта Республики Бурятия. Умер в 1987 году в возрасте 76 лет после продолжительной болезни.

## Шагнал

### Одон
* Эхэ ороной дайнай 1-р зэргын хоёр одон.

### Медаль
* За отвагу;
* За боевые заслуги;
* За оборону Сталинграда;
* За оборону Ленинграда;
* За оборону Советского Заполярья;
* Победа над Германией;
* Доблесть и отвага в Великой Отечественной войне.

### Дайнай һүүлээрхи шагнал
* Илалтын 25 жэлэй ой;
* Илалтын 30 жэлэй ой;
* ЗСБНХУ-ай Зэбсэгтэ хүсэнэй 50 жэлэй ой

## Зүүлтэ

Категори:Буряад орондо түрэһэн
Категори:Буряад орондо наһа бараһан
Категори:Эхэ ороной дайнда ябаһан
Категори:Хүнүүд
Этигэлэй Дашадоржо

**Этигэлэй Дашадоржо** (1852—1927) — эрдэни мүнхэ бэетэй буддын шажанай 12-дохи Бандида Хамба Лама, буряадай бүддын шажанай хүдэлмэрилэгшэ, ХХ зуун жэлэй бүддын шажанай эгээ ехэ мэргэжэлтэдэй нэгэн; 1911—1917 онуудта — Зүүн Шэбэрэй бүддын шажантанай толгойлогшо.

Буряад арадай урдаа хараха, түшэхэ, мүргэхэ лама санаартан, 19-дэхи зуун жэлэй ниитын ажал ябуулагша 12-дугаар Бандида Хамба лама Даша-Доржо Этигылов Ивалгын аймагай Оронго шадар Үлзы Добо гэжэ газарта түрэһэн намтартай. 2012 ондо Буддын шажантанда ехэ удхатай юм. Этигэл Хамбын түрэһөөр 160 жэл, энэ юртэмсэ руу дахинаа бусаһаар 10 жэл гүйсэбэ.

## Намтар
Хамба лама Дашадоржо 1852 ондо түрэжэ 16 наһанһаа Буряадай Анын дасанда һуужа шажанай гүн ухаан ба эмнэхүйн ухаанда һуралсаба. 1911 ондо түүные Хамба лама Бандида солодо дэбшүүлжэ бүхы Буряадай шажанай тэргүүнээр һунгаа. 1913—1917 онуудта Дашадоржо хамба Ородой эзэнтэ гүрэнэй Эзэн Хаанта засаглалай нэрэ нүлөө бүхы шажанай зүтгэлтэнээр тодоршо 1917 оной 3 һарын 19-нд Ородой хаанһаа Гэгээн Станиславай одон хүртэбэ. Дашадоржонь Романовой гэр бүлын хүрээлэлтэй ойро дотоно байжа Санкт Петербургта анханай буддын дасан байгуулхад шухал нүлөөе үзүүлэбэ.

Хамба лама Дашадоржонь Дэлхэйн 1-р дайнай үедэ ородой армида хандиб суглуулха, эмнэлгэ байгуулха зэрэгээр эдэбхитэй тусалжа Гэгээн Аннагай одонгоор шагнуулжа байба.

### Гэрһээ ба дараахи амидарал

1926 ондо Дашадоржо бусад лама нартаа Буряад ба Ородые орхожо ябахые зүблэжэ өөрөө Буряаддаа үлдэхээр шэдээ. Жэлын дараа 75 наһандаа сүмынхээ ламанарда өөрыгөө бэе бараха болоһоноо дуулгажа шажанай тусгай бисалгалые бусаддаа хамта хэхэг хүсэһэн болобош бусад ламанар татгалзажа өөрөө гансаараа бисалгалаа хэжэ һүүлдэ бусад нэгэдэжэ удалгүй Этигэл хамба бисалгаһан байдалаар өөд болоо.

Дашадоржо хамба өөд болоходоо өөрыень бадам-лянхуа һууһан байдалаар оршуулхые захиһан байна. Түүнэй гэрээһээр хэдэн жэлын дараа өөрыень оршуулганһаань гаргажа һүзэгтэн олондо үзүүлхэ ёһотой байгаа. Гэбэшье тухайн сагай Зүблэлтэ комунист засагай шажаные устгаха бодолгоһоо боложо Буряадай ламанар 1955, 1973 онуудта түүнэй шарилые нюусаар гаргажа үзэхэд бэень бараг зандан жуугүй байһан үлэ тайлагдаха таабари болобо. 2002 оной 9 һарын 11-ндэ Дашадоржо хамбын шарилые Ородой буддын шажанай тэргүүнэй оролсоотойгоор ил гаргажа Эбилгын дасанда байралуулаа.
 

## Зүүлтэ

Категори:Буддын шажан
Категори:Хамба ламанар
Категори:Ламанар
Серб хэлэн

**Серб хэлэн** () — нэгэ из гурба зуун-славянин хэлэн. Серб хэлэхэ бэшэхэ Сербууд. Энэ гурэнэй хэлэн Серби Уласай.

## Үзэг бэшэг
Бурханизм

**Бурханизм**, (**burχa** - Будда) - Монголой Алтай үндэһэтэнэй бурханай шажанай хэлбэри. Хойто зүгые сахин хамгаалдаг эд зөөриин сахюусан тэнгэри, баян зөөриие сахигша бурхан; эрын нэрэ.

## Зурагай галерея

Chet Chelpanov.jpg|Чет Челпанов Кул һамгани хоёр
SB - Altai man in national suit on horse.jpg|Алтай-монгол эрэ


Категори:Бурханизм
Эрхүү

**Эрхүү**:

*Эрхүү гол — Буряад, Эрхүү можодо урдадаг гол.
*Эрхүү хото — Эрхүү можын ниислэл хото. 
*Эрхүү можо — Ородой Холбооной Уласай болон Шэбэрэй холбооной тойрогой можо.
Монголшууд

**Монголшууд** - уг гарбалаараашъе, уг изагуураараашье, соёлоороошье, хэлэ бэшэгээрээшье, ёһо заншалаараашье нэгэн арад. Монгол, Ород, Хитад уласад ажа һуудаг. Монгол уг изагууртай арадууд хэдэн хуби боложо таһардаг: халха-монголшууд, ойрад-монголшууд, сахар-монголшууд, буряад-монголшууд гэхэ мэтэ.

Категори:Үндэһэтэнууд
Gangnam style

**Gangnam style** () - PSY гэжэ дуушанай дуун. K-pop - Korean Pop гэжэ аялгын стайл. 2012 ондо YouTube гэжэ сайтдээрэ энэ дуунай клип эгээ олон лайкнууды эзэлһэн байна.

Категори:Солонгос
Иво Андрич

**Иво Андрич** (серб. Иво Андрић, 09. 10. 1892 Долац — 13. 03. 1975 Белград) — сербохорват удха зохёолшо болон Югослави хаанта уласай дипломат.

## Ρоманууд
* На Дрини ћуприја 
* Травничка хроника
* Госпођица
* Проклета авлија
* Омерпаша Латас
* Јелена жена које нема
* На сунчаној страни
* Знакови поред пута

## Зүүлтэ

## Холбооһон
* Сайт Андрича
* Андрич Нобелевской премии
* Биография САНУ
* Иво Андрич   

Категори:Нобелиин шагналда хүртэгшэд
Категори:Сербиин зохёолшод
Владе Дивац

**Владе Дивац** (серб. Владе Дивац/Vlade Divac, 03. 02. 1968 Приеполе) — серб баскетболист.

## Клуб
* Слога Краљево 1982–1986
* Партизан 1986–1989
* Лос Анђелес лејкерс 1989–1996
* Шарлот хорнетс 1996–1998
* Црвена звезда 1999
* Сакраменто кингс 1999–2004
* Лос Анђелес лејкерс 2004–2005

## Лавлах бичиг


## Холбооһон
* Владе Дивац

Категори:Серби
Милутин Миланкович

**Милутин Миланкович** (серб. Милутин Миланковић, 28. 05. 1879 Даљ — 12. 12. 1958 Белград) — серб инженер, климатолог, геофизик болон астроном.

## Холбооһон
* Биография САНУ
* Solar Radiation and Milankovich 
* Precession and the Milankovich Theory
* Факсимил једног Миланковићевог рада
* NASA Earth Observatory article in the „on the shoulders of giants“ series 

Категори:Серби
Герман хэлэн

**Герман хэлэн** ( гү, али ) — Энэдхэг-Европын хэлэнэй изагуурай герман хэлэнэй бүлэгтэ багтадаг хэлэн юм.

Германаар Германи, Австри, Швейцари, Лихтенштайн, Люксембург уласуудта хэлэсэдэг. Тиигээд Бельги, Нидерланд, Франци, Итали зэргэ уласуудта герман хэлэтэй зарим үндэһэтэн оршоно һуудаг. Америкын Нэгэдэһэн Улас, Канада зэргэ Германиһаа олон сагаашад һуурижаһан уласуудта герман хэлэтэнүүд нэлээд бии. Мүнөө Зүүн Европын Болгари, Романи, Ород зэргэ уласта болон Түб Азиин Казахстан зэргэ уласта герман хэлэтэн баһа байдаг.

Герман хэлэниинь Германи хэлэнэй бүлэдэ багтадаг Баруун Германи хэлэнүүдэй нэгэ юм. Англи, Нидерланд хэлэнүүдынь мүн Баруун Германи хэлнүүд бэлэй. Герман хэлэнэй олон үгэ англи хэлэтэй холбоотой болобош хэлэзүйн хубида англи хэлэнһээ үлүү нарин түбэгтэй. Герман хэлэндэ туһалха үйлэ үгэ хэрэглэжэ байгаа тохёолдолдо гол үйлэ үгэнь үгүүлбэриин эсэстэ ошохо ёһотой байдаг.

## Зүүлтэ

Категори:Хэлэнүүд
Далай лама

**Далай лама** (**Далай Багша**, , Вайли: *ta la’i bla ma*) Түбэд ороной һэтэгэгшэ Богдо Зонхобын үүдхэһэн Бурханай шажанай буянай ёһой (Шара шажанай) тэргүүн юм.

1578 ондо Түмэдын Алтан хан Түбэдын гэлүгба ёһын гурба дугаар тэргүүн Содномжамсой Хүхэ-Нуурда уулзажа, түүнда "Далай лама" хэмээхэ нэрые анха үргэмжэлбэ. Түүнһээ хойшо Далай лама тэргүүтэй гэлүгбын ёһо бусад урусгалуудһаа элүү зонхилон дэлгэрэһэн болоод Далай ламань Түбэд болон Монголшуудай дундэ амид Бурхан хэмээн дээдлэгдэһээр дүрбэн зуун жэл үлүү боложо бай юм.

Одоое Арбан дүрбэдүгээр Далай Лама 1959 онһоо хойшо Энэдхэг уласай Дарамсала хотодо амидаржа байна.

## Далай Ламанар

## Холбооһон
* Далай лама - Албан ёһой веб сайт

Категори:Буддын шажан

Категори:Ламанар
Буряадай хүн зон

Буряад Ороной хүн ама (ажаhуугшад).

## Зүүлтэ

Категори:Буряад Улас
Галуута хото

**Галуута** хото - Сэлэнгын аймагай түб. Хүн амын тоо - 24 600 хүн (2010).
Хото

**Хото** ( — *koṭṭa* «бэхилэлтэ») — олон ажаһуугшадтай газар, хүн олоноор хуран сугларжа, барилга байшан согсолоон һуурижаһан томохон хэмжээнэй һуурин газар юм. Хүн зон ехэтэй һуурин газарые юрэнхыдөөнь гасаа, тосхонһоо илган хото гэхэ болобошье захирха, хуули зүйн тусхай эрхэ, түүхэн тохёолдолнуудһаа хамааран хото хэмээгдэжэ болодог.

Хотын ажаһуугшад хүдөөажахын ажал хэдэггүй. Хото гээшэ олон үндэр шабар болон шулуун барилгатай байха ёһотой. Ажаһуугшадынь худалдаа найманай, уран дархашанай, эрдэм ухаанай, сэрэгшэдэй, гүрэнэй албанай болон бусад ажал хүдэлмэри хэдэг юм.

## Холбооһон
* 

Категори:Газар зүй
Хяагта

**Хяагта** хото - Хяагтын аймагай түб. Хүн амын тоо - 19 530 хүн (2010).

Категори:Хяагтын аймаг
Мухар Шэбэр

**Мухар Шэбэр** — Мухар Шэбэрэй аймагай түб.

Категори:Мухар-Шэбэрэй аймаг
Мүнхэ Һарьдаг

**Мүнхэ Һарьдаг** (*Мүнхэ Сагаан Һарьдаг*) — Саяан уулын ноён орьёл мүн. Ехэ Саяан нюруунда Орос, Монгол хоёр уласай хилэдэ байрладаг. Буряад Уласай ба Хүбсэгэл аймагай эгээ үндэр сэг. Үндэрынь — 3491 м (далайн нюруу дээшэ).

Категори:Уула
Категори:Буряад Улас
Ангар мүрэн

**Ангар мүрэн** - Ород Уласай, Эрхүү можодо болон Красноярск хизаарта урдадаг мүрэн. Байгал далайhаа гарадаг мүрэн.
Мүрэнэй утань - 1779 модо. Мүрэнэй бассэйнэй талмай - 1 040 000 модо². Эхин - Байгал далай. Адаг - Горлог мүрэн.
Астана

**Нур-Султа́н** () — Казахстанай ниислэл хото. Казахстанай түб хойто талада Акмола можоор хүреэлүүлжэ 722 км² газар эзэлэн байрладаг. 2012 оной тоосоогоор 743,014 оршон һуугшатай байна. Энэнээр хадаа Алматы хотын дараахи уласай хоёрдугаар ехэ хото гэгдэнэ.

СССР-эй үедэ 1961 онһоо үмэнэ **Акмолинск**, 1961—1992 оной хоорондо **Целиноград** гэжэ нэрэтэй байгаад Казахстан улас тусгаар амяарлан тогтоһоной дараа 1992 онһоо «Акмола» гэжэ нэрэлэгдэһэн. 1997 ондо уласай ниислэлые Алматыһаа тус хотодо шэлжүүлжэ **Астана** («ниислэл») гэжэ нэрлэбэ.

1989 ондо бүхы хүн зоной тоо 281 мянга байжа ородууд дилэнхидээ (хүн зоной 54,1 % ород, 17,7 % казах) һуужа байһан бол 2010 ондо ниитэ хүн зоной тоо 684 мянгад хүрэжэ хүн зоной 65,1%-ые казахууд бүридүүлхэ болоо.

## Зүүлтэ

Категори:Казахстан
Категори:Казахстанай хотонууд
Категори:Азиин ниислэлнүүд
Һаити

**Бүгэдэ Найрамдаха Һаити Улас** () — Хойто Америкын улас. Карибын тэнгисэй Ехэ Антилиин бүлэгтэ оршодог Һаити аралда (урдань Эспаньола) баруун гурбанай нэгэ хубиие эзэлдэг. Аралайнь үлөөдэһэн хубиие Бүгэдэ Найрамдаха Доминикана Улас эзэлдэг. Эдэ уласуудай хоорондохи хилэ 309 км утатай. Гонав ба Тортю (урдань Тортуга) гэһэн эрьеын аралнуудтай хамта Һаити 27,75 мянган дүрбэлжэн км талмай эзэлдэг. Һаити тойроод хойто зүгһөө Атлантын далай, урда зүгһөө Карибын тэнгис байдаг, баруун зүгтэ Һаити Кубаһаа 80 км үргэн Һалхинай хоолойгоор тусгаарлагдана.

## Зүүлтэ

## Холбооһон
* 
* presidence.ht 
* Permanent Mission of Haiti to the United Nations
* Статистика

Категори:Хойто Америкэ
Красноярскын хизаар

**Красноярск хизаар** - Ород Уласай регион. Ниислэл - Красноярск хото.

Категори:Ородой Холбооной Уласай хизаарнууд
Красноярск

**Красноярск** — Ород Уласай Красноярск хизаарай ниислэл хото. Енисей мүрэн дээрэ байдаг хото.
Сибириин хүн зоной тоогоор 3-дахи хото (Новосибирск ба Омск хотонуудай һүүлдэ). Хүн зоной тоо — 1 052 мянган хүн (2015).

Категори:Красноярскын хизаар
Категори:Оросой холбоото уласай хотонууд
Спартак (хүлбүмбэгын баг, Москва)

**Спартак Москва** (ород **«Спартак Москва»**) - Ородой Москвагай хүл бүмбэгын клуб.

Категори:Хүлбүмбэгэ
Категори:Москва
Дордой

**Дордой** (*«футбольный клуб Дордой»*) — Кыргызстан (Хиргис Улас)гай Бишкекай хүл бүмбэгын клуб.

## Зүүлтэ

## Холбооһон
* Официальный сайт клуба

Категори:???? хүл бүмбэгын клубүүд
Категори:Хүлбүмбэгэ
Черногори хэлэн

**Черногори хэлэн** () — зүүн славян хэлэнүүдэй баруун дэд ангиин хэлэн буюу Черногорида хэлэһэн сербохорвати хэлэнэй аялгуу, бэшэг юм. Черногориин үндэһэнэй хэлэн.

## Үзэг бэшэг

Категори:Хэлэнүүд
Категори:Черногори
Будда

**Будда** ( — *«бодоһон»*, *«гэгээрһэн»*) Бодито байдалые абаһан амитан. Манай үеын Будда Бурхан Багша байна. Будда «һэрихэ» гэһэн удхатай «будх» гэжэ санскрит глаголһоо гараһан үгэ (будда, бурхан). Энэ үгын удхань болбол нойрсожо байһан бүрхэг ухаанһаа һаруул һонор ухаан мэдэрэлдэ орожо, һэргэлгэ болоно. Энэ шажан болбол бүхы наһаараа зүб үзэлтэй, һайн замаар ябажа, һайхан хэрэгүйлэдэхыень бодомжолжо, арбан сагаан буян, арбан хара нүгэл гэхэ мэтэ тухай номнол дэлгэрүүлээ. Буддын шажанай номнолоор, хүн гээшэ үхэхэдөө, үгы болодоггүй, һүнэһэниинь ондоо түрэл олодог. Нүгэл ехэтэй һаа, тамада унажа, хэтэ заяандаа зобохо, буянтай һаа, Сухабаадиин орондо сэсэгһээ мүндэлжэ, бурхан боложо түрэхэ гэһэн зарилгтай. Зүгөөр Будда бурханай шабинар хэдһээшье, юудһээшье олон һэн. 

## Буддын шанарууд
### Буддын бэеын шанарууд
Буддын бэе гушан хоёр гол, наян бага тэмдэг байһан судар бэшэгһээ гэжэ мэдэгдэнэ. Ерээдүйн бурхан түрэһэн үедэ тэрэ мэргэн Асита хүмүүнэй агуу ехэ бодисада дэлхэйдэ үзэгдэл бурхадһаа һуралсаха харуулһан байна. Байгууллагань хүүгэд, тусгай ехэ, бага тэмдэг хараад, Асита түрэһэн хүбүүн ехэ гэгээнтэн хамагай агуу жишээнь ехэ Сэрэгтэн али Чакравартин хаан болохо гэжэ таамаглалые хэһэн.
#### 32 тэмдэг
#Түхэр гартай, хүлэтэй;
#Мэлхэй шэнги хүлэтэй;
#Гарай хурганууд хальһатай;
#Бамбагар гартай, хүлэтэй;
#Ойбоһон долоотой;
#Ута гарай хургануудтай;
#Үргэн һүеытэй;
#Ехэ, сэхэ бэетэй;
#Ойбоһонгүй үбдэгтэй;
#Дээшэ зүглүүһэе үһэтэй;
#Антилопо шэнги булшантай;
#Ута, һайхан гартай, хүлэтэй;
#Шэгүү эрэ бэлэг эрхэтэнтэй;
#Алтан арһатай;
#Нимгэн, үнжэгэн арһатай;
#Наран зүб буржэһэн үһэтэй;
#Харагдадаггүй һайхан үһэтэй;
#Арсалан шэнги сээжэ бэетэй;
#Бамбагар сарбуутай;
#Үргэн мүртэй;
#Муухай амтае һайн амтада болгоһон.
#Ньягродха модон шэнги хуби тааруугаар бэетэй;
#Ушнишатай толгой;
#Үргэн һайхан хэлэтэй;
#Брахма шэнги хоолойтой;
#Арсалан шэнги хүсэртэй;
#Сагаан шүдэтэй;
#Тэгшэ шүдэтэй;
#Нягтаар шүдэтэй;
#Дүшэн шүдэтэй;
#Сапфир шэнги нюудэтэй;
#Бүхэ шэнги һорьмоһотой;

Категори:Буддан шажан
Кызыл

**Кызыл** («улаан» гэһэн удхатай уряанхай үгээр 1926 онһоо нэрлэһэн, [кезийл] гэжэ дуудана, энэһээ гадна **Кизил** [кизийл]) гээшэ Оросой холбоото уласай Тыва Уласай ниислэл, Тыва Уласай дотор ямар нэгэн хошуунда харьяалагдадаггүй арбан нэгэн түмэн хүнэтэй хото юм.

## Түүхэ, нэрэ
Хаанта Орос 1914 ондо Таганын Уряанхайе эбээн эзэрхэжэ **Белоцарск** («сагаан хаанай хото» гэһэн удхатай ород үгэ) нэрээрээ тулгуури һуурин үүсхэһэн. Оросто хаанта засаг унаһанай дараа 1918 ондо **Хем-Бэлдэр** («голой бэлшээри» гэхэ удхатай уряанхай үгэ) нэрэтэй болобо. Дараань сагаан армиие улаан арми илаһанай дараа 1922 оной нэгэн хуралда ородууд «Красный городок» гэжэ байгаа. Эсэстээ 1926 ондо «улаан» гү, али Кызыл гэхэ уряанхай түрэг үгээр нэрлэһэниинь ерээд жэлэе туулажа ябана. 1921 онһоо энэ хото Тыва ороной гол хото, ниислэл болонхой. Монгол уласта «**Кызыл**», «**Кизил**» гэжэ хоёр янзаар бэшэжэ болоно.

Категори:Уряанхай
Категори:Тыва Улас
Категори:Оросой холбоото уласай хотонууд
Ниислэл

**Ниислэл** гэдэгэнь улас түрын ойлголтоор тухайн уласын түрэ засаг захиргаатай холбогдоһон гол хотонь юм. Өөрээр хэлбэл түрэ, засагай байгууллагууд уг хотодо бодитоор байрлаха болоод хуулиар уг хотые ниислэл хото хэмээн тогтооһон байдаг.

## Хамагай томо ниислэлнууд

Дэлхэйн хамагай томо хотонуудэнь заримдаа уласын ниислэл бэшэ байдаг.:
* Aфрика: Каир (11.146.000)
* Aази: Токио (35.237.000)
* Европо: Москва (10.400.000)
* Хойд Америкэ: Мехико (17.809.471)
* Далайн орнууд: Веллингтон (445.400)
* Урда Америкэ: Буэнос Айрес (14.230.000)

Категори:Газар зүй
Боди сэдьхэл

Буддын шажанда, **боди сэдьхэл** (; , *putixin*; ; , Вайли: *byang chub kyi sems*; ) амитан бүгэдын зоболонгые арилгай хүсэл юм.

Аливаа зоболондо амитан бүгэдын зоболонгые би арилгая «гэһэн сэдьхэл хэгээд „амитан бүгэдые зоболонгоһоо абарахын тулд би өөрөө бурханай хутгэг ольё“» гэхэ энэ хоёр сэдьхэлэнь өөрын болон бусдын тусыг шухалшэлһан сэдьхэл бөгөөд иимэ сэдьхэл түрбэл боди сэдьхэл түрэжэ байна гэһэн үгэ. Улмаар ехэ хөлгөнтөн болж байгаа юм. Боди сэдьхэлнь Бурханай хутгийг олохо аргын тала болодог боло хооһон шанарыг оножо мэдэһэн бэлгүүннь бэлигэй тала болоно.

Категори:Буддын шажан
Дасан

**Дасан** (, , Вайли: grwa tshang - философиин факультет) Буряад, Монгол Буддын шажанай сүмэ юм.

## Түүхэ
Ородой Октяабриин хубисхал үмэнэ Ородой гүрэндэ 35 дацанууд байгаа (32 — Забайгалиин аймагда, 2 — Иркутск губернида, 1 — Санкт-Петербург хотодо), мүнөө үдэр 30 дацанууд ажаллаха байна.

## Буряад ороной түүхын ехэ дасангууд

## Зүүлтэ

Категори:Буддын шажан
Категори:Дасангууд
Юрэнхылэгшэ

**Юрэнхылэгшэ** (****) гэбэл зарим байгууллага, компани, ехэ һургуули, олон уласын байгууллага, бүрэн эрхэтэ юм уу харъяат уласын удэрдагшаийг хэлэнэ. Эргэдэһээ шууд һонгуулир эсвэл хууль тогтоох байгууллагын сонголтоор гэдгийн аль нь ч байсан хамаагүй өнөө үед ихэнх бүгд найрамдах төрийн хэлбэрт улсын төрийн тэргүүний цол нь ерөнхийлөгч гэгдэнэ.

## Мөн үзэх
* Түрын тэригүүн
* Монгол Уласай Юрэнхылэгшэ
Һабаб Дүйсэн

**Лхабаб Дуйсан** (Лхабаб Дуйчен, , Вайли *lha babs dus chen* — *«Бурхан уруудаһан баяр»*), али буряадаар **Санжадай хурал** Буддын шажанай ехэ һайн үдэр ба баяр юм. Энэ үдэр агуу ехэ Будда Бурхан манай дэлхэйһээ уруудаһан үдэр юм. Лхабаб Дуйсан Түбэдэй литын 9 дугаар һарын 22 үдэрөөр тэмдэглэжэ байна. Лхабаб Дуйсан Грегориин литын 2013 ондо 11 һарын 24 үдэр, 2014 ондо 11 һарын 13 үдэр, 2020 ондо 11 һарын 7 үдэр  байна.

Категори:Буддын шажан