Кнессет

**Кнессет** ( ;  "суглаан" гү, али "ассамблей") Израилиин нэгэ палататай хуули тогтоохо байгуулга юм. Дээдэ гүрэнэй органай хубида Кнессетиинь бэеэ даанги ба, тиимэ хадаа, Израилиин засагай газарые бүрин хинадаг (нютагай засаг захиргаа ба сүүдэй тогтоохо ба эсэргүүсүүлэнэй системын гадуур).

Кнессет бүхы хуулиие баталжа, юрэнхылэгшэ, юрэнхы сайдые һунгадаг (юрэнхы сайд албан ёһоор юрэнхылэгшээр томилогдодог), засагай газарай кабинетые баталжа, засагай газарай ажалые хинадаг. Тэрээнһээ гадна, Кнессет гүрэнэй хинагшые һунгадаг. Кнессет мүн гэшүүдэйнхэ ойроо хүртэшэгүй байдалые болюулха, юрэнхылэгшэ болон гүрэнэй хинагшые тушаалһаань гаргаха, конструкциин этигэжэ найдаагүйн вотумаар засагай газарые тарааха, мүн өөрынгөө тараажа шэнэ һунгуулиие тогтоохо бүрин эрхэтэй. Юрэнхы сайд мүн Кнессетые тарааха эрхэтэй. Гэбэшье һунгуули дууһатал Кнессет мүнөөнэй бүрэдэлээрээ хуули засагаа хадагалжа үлдэдэг. Кнессет Иерусалимай Гиват-Рамда хуралдадаг.

## Нэрэ
"Кнессет" гэһэн терминиинь эртэнэй *Кнессет ҺаГдола* (Иврит: כְּנֶסֶת הַגְּדוֹלָה) гү, али "Ехэ Ассамблей"-һээ гаралтай ба еврей заншалай дагуу 120 бэшээшэ, сэсэн хүн, үзэлшэдэй суглараан байһан юм. Гэбэш ямаршье эмхидхэлэй  үе залган абаһан байдал байдаггүй ба гэшүүдэй тоонһоо гадна адли зүйл бараг байхагүй, ушариинь эртэнэй Кнессетиинь шажан шүтэлгэтэй, һунгагдадагүй байгуулга байһан.

### Гэшүүд
Кнессетэй гэшүүдые Ивридээр эрэгтэй бол חֲבֵר הַכְּנֶסֶת (*Һавер ҺаКнессет*) гү, али эмэгтэй бол חַבְרַת הַכְּנֶסֶת (*Һаврат ҺаКнессет*) гэжэ нэрлэдэг.

## Комитедууд
**Үргэлжын комитедууд:**

* Гэрэй Комитет
* Финансова Комитет
* Эдэй Засагай Асуудал эрхилһэн Комитет
* Гадаадын Хэрэг ба Оборонын Комитет
* Дотоодо Оршон ба Оршон Тойроной Комитет
* Иммиграци, Абсорбци, ба Диаспорын Асуудал эрхилһэн Комитет
* Болбосорол, Соёл, ба Спортын Комитет
* Үндэһэн Хуули, Хуули, ба Правосуди Комитет
* Хүдэлмэри, Ажана Байдал, ба Элүүр Мэндын Комитет
* Эрдэм Ухаан ба Технологиин Комитет
* Гүрэнэй Хиналтын Комитет
* Эмэгтэйшүүдэй Байдалай Комитет

**Тусхай комитедууд:**

* Наркотиктай Тэмсэхэ Комитет
* Хүүгэдэй Эрхын Комитет
* Гадаада Ажалшадай Комитет
* Израилиин Түб Һунгуулиин Комисси
* Олониитын Петициин Комитет
Бусад комитедууд болбол Эмхидхэлэй Комитет ба Этикын Комитет юм.

## Мүнөөнэй бүридэл
Доорхо таблицада 24-р Кнессетдэ түлөөлэл болоһон парламентын фракцинуудые жагсааба.

## Түүхэ

Кнессет анха 1949 оной 2 һарын 14-дэ 1 һарын 20-до болоһон һунгуулиин дараа Тель-Авивта хуралдажа, 1948 оной 5 һарын 14-дэ тусгаар тогтоноһон үдэрһээ эхилэн Израилиин албан ёһоной хуули тогтоохо байгуулгаар ажаллажа байһан Түр Гүрэнэй Зүблэлые һолижо, мандатай үедэ Еврейшүүдэй бүлгэмэй түлөөлхэ орган боложо функционировалжа байһан Түлөөлэгшэдэй Ассамблейг һэлгэһэн.

Кнессетэй Байшаниинь 1948 оной Араб–Израилиин Дайнай үмэнэ Шейх Бадр гэгдэдэг дүүргэдэ, Иерусалимай баруун хэсэгтэ оршохо гүбөө дээр байрладаг, мүнөөнэй Гиват-Рам. Гол байшангые Джеймс де Ротшильдын завещаниар Израильда бэлэг болгон финансировалжа, 1966 ондо барижа дүүргэһэн. Энэнь Иерусалимай Грек Үнэн Алдартын Патриархатһаа арендлэһэн газар дээр баригдаһан юм. 

Мүнөөнэй байшангаа барихаһаа үмэнэ Кнессет Тель-Авивда суглажа, тиигээд Иерусалимдахи Фрумин байшан луу нүүһэн.

### Байрлалга ба байгуулгын саг

*1949 оной 2 һарын 14: Иерусалим, Еврейн Агентлиг, Учредительнэ Ассамблейн анханай хуралдаан
*1949 оной 2 һарын 16: Учредительнэ Ассамблейн нэрые "Кнессет" болгохые зүбшөөрбө; гэшүүдэй тоог 120 болгожо табиба; Кнессет Тель-Авивда хураладжа эхилбэ (анха мүнөөнэй Оперно Башнида, дараань Тель-Авивдахи Сан Ремо отельдо)
*1949 оной 12 һарын 26 – 1950 оной 3 һарын 8: Кнессет Иерусалим руу нүүжэ; анха Еврейн Агентлигай байшанда хуралдаба
*1950 оной 3 һарын 13: Кнессет Иерусалим, Георг Хаанай Гудамжадахи Фрумин Хаус луу нүүбэ.
*1950–1955: Израилиин засагай газар Кнессетэй байнгын байшангын архитектурна тэмсээн зохёон байгуулһан. Осип Кларвейнэй оригинальна дизайн тэмсээндэ шүүһэн
*1955: Засагай газар Кнессетиие мүнөөнэй байрандиинь бариха түсэбиие баталба
*1957: Джеймс де Ротшильд Юрэнхы Сайд Давид Бен-Гуриондо байшангын барилгын ажалые финансировалха хүсэлтэй байгаагаа мэдээсэбэ
*1958 оной 11 һарын 14: Кнессетны байшангын түшэг тулгууриин табилга
*1966 оной 8 һарын 31: Шэнэ байшангын санаар олгуулга (6-р Кнессетэй үеэр)
*1981: Шэнэ залгалаанай барилгын ажал эхилбэ
*1992: Шэнэ залгалаа нээгдэбэ
*2001: Кнессетэй байшангын ниитэ площадиие хоёр дахин дээшэлүүлхэ томо шэнэ залгалаанай барилгын ажал эхилбэ.
*2007: Шэнэ томо залгалаа нээгдэһэн

### Кнессетэй ассамблейнууд
Кнессетэй сесси бүри һунгуулиин дугаараараа мэдэгдэһэн. Тиимэ хадаа 1949 оной Израилиин анханай һунгуулиар һунгагдаһан Кнессетиие **Анханай Кнессет** гэдэг. Мүнөөнэй, 2021 ондо һунгагдаһан, Кнессет болбол Хорин-дүрбэдүгээр Кнессет юм.

* Нэгэдэхи Кнессет (1949–1951)
* Хоёрдугаар Кнессет (1951–1955)
* Гурбадахи Кнессет (1955–1959)
* Дүрбэдэхи Кнессет (1959–1961)
* Табадахи Кнессет (1961–1965)
* Зургаадахи Кнессет (1965–1969)
* Долоодохи Кнессет (1969–1974)
* Наймадугаар Кнессет (1974–1977)
* Юһэдугаар Кнессет (1977–1981)
* Арбадугаар Кнессет (1981–1984)
* Арбан-нэгэдэхи Кнессет (1984–1988)
* Арбан-хоёрдохи Кнессет (1988–1992)
* Арбан-гурбадахи Кнессет (1992–1996)
* Арбан-дүрбэдэхи Кнессет (1996–1999)
* Арбан-табадахи Кнессет (1999–2003)
* Арбан-зургаадахи Кнессет (2003–2006)
* Арбан-долоодохи Кнессет (2006–2009)
* Арбан-наймадахи Кнессет (2009–2013)
* Арбан-юһэдэхи Кнессет (2013–2015)
* Хоридохи Кнессет (2015–2019)
* Хорин-нэгэдэхи Кнессет (2019)
* Хорин-хоёрдохи Кнессет (2019–2020)
* Хорин-гурбадахи Кнессет (2020-2021)
* Хорин-дүрбэдэхи Кнессет (2021-)

## Тэмдэглэл

## Зүүлтэ