Дублин

**Дублин** (,  гү, али ) болбол Ирландын ниислэл ба хамагай томо хото юм. Зүүн эрье дээрхи буланда, Лиффи голой адагта байрладаг ба Лейнстер можодо байдаг. Хотонь урда талаараа Уиклоу шэлын хэсэг болохо Дублин хадаар хилэлдэг. Энэнь хотын нютагай 1,173,179 хүн зонтой, болбол Дублин Бүһын хүн зон (ёһо заншалаар Дублин графство) 2016 ондо 1,347,359 байба. 2016 оной бэшэлгээр Ехэ Дублинэй Бүһын хүн зон 1,904,806 байһан.

Дублин эгээл хаана, хэзээ бии болоһон тухай археологиин арсалдаан байдаг ба энэнь МЭҮ 7-р зуунай үмэнэхи Гэлүүдэй байгуулһан һуурин, дараань Викингүүдэй хоёрдохи һуурин юм. Дублинэй жэжэг Хаанта Улас мэтээр хото ургажа, Норманнуудай добтолон оролгын дараа Ирландын гол һуурин болоһон. Энэ хотонь 17-р зуунһаа түргөөр үргэдхэгдэжэ, 1800 оной Холбооной Актын дараа Британиин эзэнтэ гүрэнэй хоёрдохи томо хото байба. 1922 ондо тусгаар тогтоноһоной дараа Дублин хото, дараань Ирланд гэжэ нэрлэгдэһэн, Ирландын Сүлөөтэ Уласай ниислэл болоһон.

Дублин болбол Ирландын болбосорол, урлалга ба соёл, засаг захиргаа, ажаүйлэдбэриин мүнөөнэй ба түүхэн түб юм. 2018 оной байдалаар туһа хотые Глобализаци ба Дэлхэйн хотонуудай шэнжэлэлгын газарнууд (GaWC) дэлхэйн хотонуудай жагсаалтада "Альфа минус" оноогоор, дэлхэйн шэлдэг гушан хотын нэгэ болгоһон.

## Этимологи
Дублин нэрэнь Ирланд хэлэнэй *Dubhlinn* үгэһээ, эртэнэй Классическа Ирланд *Dubhlind/Duibhlind*, *dubh* (, , ) "хара, харанхы" гэһэн удхатай, ба *lind* () "бассейн" гэһэн үгэһээ гаралтай. Энэ хөөрэлгын бассейн нь Дублинэй Хэрэмэй арын хэсэгтэ байрлаха хэрэмэй сэсэрлигэй газар, Поддл гол Лиффидэ шутхадаг газар байба. Мүнөөнэй Ирланд хэлэндэ энэ нэрые *Duibhlinn* гэдэг ба Дублин графствын Ирланд рифмууд нь Дублинэй Лейнстер Ирланд хэлэндэ *Duílinn*  гэжэ дуудагдадаг болохые харуулжа байна. Эртын англи хэлэнэй *Di*'f**elin'', [[Хуушан скандинав хэлэн|Хуушан скандинав]] ''Dy**f**lin'', мүнөөнэй [[Исланд хэлэн|Исланд]] ''Dy**f**linn'' ба мүнөөнэй [[Мэн хэлэн|Мэн]] ''Di**v**lyn'', мүн [[Уэльс хэлэн|Уэльс]] ''Du**lyn*** ба [[Бретань хэлэн|Бретань]] ''Du'''lenn*** зэргэ бусад хэлэн дээрхи хотын нэрэндэ анханай хэлэлгэ хадгалагдаһан юм. Ирландын бусад һуурингууд нь *Duibhlinn* нэрэтэй байдаг ба Devlin, Divlin ба Difflin гэжэ олон янзаар оршуулагдадаг. Түүхэһээ үзэхэдэ, Гэл бэшэг ашаглаһан бэшээшэд bh-эй бэшэхэдэ b дээрэ сэг табижа, Duḃlinn гү, али Duiḃlinn гээшэ буулгаһан байба. Ирланд хэлэн мэдэхэгүй хүнүүд сэгые орхижо нэрые *Дублин* гэжэ бэшэһэн. Нэрын хубилалтууд нь Шотландын заншашаһан гэл хэлэнээр яридаг нютагуудта (Gàidhealtachd, Ирландын Gaeltacht-тай холбоотой), жэшээнь, Лох-Линнегэй нэгэ хэсэг болохо *An Linne Dhubh* ("хара уһан сөөрэм") зэрэгтэ байдаг.

Мүнөө үедэ Викингүүдэй үмэнэ *Duibhlinn* гэгдэдэг Христосой шажанай сүмын һуурин байһан ба *Dyflin* нэрээ абаһан гэжэ үзэдэг. 9 ба 10-р зуунһаа эхилэн мүнөөнэй хотын оршодог газар хоёр һуурин байба. 841 оной шахуу Викингүүдэй һуурин болохо *Дифлин*, ба голһоо дээрэ мүнөөнэй Мэтью Эсэгын Хүүргэ (баһа Дублинэй хүүргэ гэжэ нэрлэгдэдэг) Сүмын гудамжын эсэсдэ байрлаха гэл һуурин болохо Áth Cliath ("һаадтай гараса"). *Baile Átha Cliath*, нь "һаадтай гарасын хот" гэһэн удхатай ба мүнөөнэй Ирланд хэлэн дээрхи хотын жиирэй нэрэ юм. *Áth Cliath* болбол Мэтью Эсэгын Хүүргын зэргэлээд Лиффи голой гарасын газарай топоними юм. *Baile Átha Cliath* болбол эртын Христосой шажанай сүмэ байһан ба мүнөө үедэ Уайтфрайар Гудамжын Кармелит Сүмын эзэлжэ буй Онжье гудамжын хэсэгтэ байһан гэжэ үзэдэг. Шотландын Ист-Эршир дэхи *Àth Cliath* зэргэ адли нэрэтэй бусад хотонууд байдаг ба англи хэлэнээр Хурлфорд гэжэ нэрлэдэг.

## Засагай газар

### Нютагай

Дублинэй Хотын Зүблэл нь нютагай һунгуулиин бүһэһээ табан жэл бүридэ һунгагдадаг 63 гэшүүдһээ бүридэдэг нэгэ танхимтай суглаан юм. Зүблэлые жэл бүри һунгагдадаг Лорд-мэр толгойлдог ба Дублинэй Харшада ажаһуудаг. Зүблэлэй заседаниуд Дублинэй Хотын Танхимда болодог, харин захиргаанай ехэнхи ажал ябуулгань Вуд-Ки дэхи Эрхэтэнэй оффисуудта суглардаг. Олонхи һуудал абаһан парти, коалици нь комитедэй гэшүүдые, политикые оруулжа, Лорд-мэрые дурадхадаг. Зүблэл нь һууха газар, замай хүдэлөөнэй хүтэлэлгэ, бог шорой, уһа зайлуулха шугам ба элин ниидэлгэ зэргэ һалбарида гаргашалха бюджедые жэл бүри баталдаг. Дублин хотын менежер нь хотын зүблэлэй шиидхэбэриие гүйсэдхэхэ үүргэтэй болобошье гүйсэдхэхэ засагтай.

### Үндэһэнэй

Ниислэл хотын хубида Дублин нь Ирландын үндэһэнэй парламент болохо Oireachtas-ай үргөө юм. Энэнь Ирландын Юрэнхылэгшэ, түлөөлэгшын танхим Dáil Éireann, дээдэ танхим Seanad Éireann-һаа бүридэдэг. Юрэнхылэгшэ Феникс-паркдахи Áras an Uachtaráin-да ажаһуудаг, харин Парламентын хоёр танхим Килдэр гудамжада байрлаха хуушан герцогой ажаһуудаг байһан Ленстер-хаусда уулзадаг. Энэнь 1922 ондо Ирландын Сүлөөтэ Улас байгуулагдаһанһаа хойшо Ирландын Парламентын гэр юм. 1801 ондо тараагдаһан Ирландын хаанта уласай парламентын хуушан байшан нь Колледж-гриндэ байрладаг.

Засагай газарай Байшануудта Taoiseach-ай Департамент, Зүблэлэй Зал, Финансын Департамент ба Юрэнхы прокуророй Оффис байрладаг. Энэнь флигельтэй (1921 ондо гүйсэһэн) үндэһэн бэеһээ (1911 ондо гүйсэһэн) бүридэдэг. Байшангые Томас Манли Дин ба сэр Астон Уэбб нара Хаанай Научна Колледж мэтэ бэлэдхэһэн. Анханай Дайл анха 1919 ондо Харшын байшанда сугларһан.

## Зүүлтэ



Категори:841 ондо байгуулагдаhан
Категори:Европын ниислэлнүүд
Категори:Бүгэдэ Найрамдаха Ирланд Уласай Хотонууд
Категори:Бүгэдэ Найрамдаха Ирланд Уласай Графство-хотонууд
Категори:Лейнстер
Категори:Бүгэдэ Найрамдаха Ирланд Уласай нютагай засаг захиргаанай единицэ
Категори:Бүгэдэ Найрамдаха Ирланд Уласай хүн зонтой эрье шадарай газарууд
Категори:Ирландын тэнгисэй боомтын хото
Категори:Складай боомтууд
Категори:Викингүүдэй Үеын хүн зонтой газарууд
Категори:9-р зуунда байгуулагдаһан хүн зонтой газарууд
Категори:Ирландта 9-р зуунда байгуулагдаһан
Категори:Ирланд аралай туристнарай нютагууд