Leipzig

**Leipzig** (fonet. *Lajpcih*) je, po broju stanovnika, najveći grad njemačke pokrajine Saksonije. Nalazi se na ušću rijeka Pleiße, Weiße Elster i Parthe. Grad je poznat po svojoj tradiciji i kulturi, najviše po radu i djelovanju Bacha i Mendelssohna.

Leipzig je sjedište dobro poznatog univerziteta, a u njemu se održava i čuveni lajpciški sajam. U Leipzigu je osnovana prva radnička partija u Njemačkoj.

Smatra se da je ime Leipzig izvedeno iz slavenske riječi *Lipsk* što bi značilo *naselje gdje rastu lipe*.

## Historija 
Prvi put spomenut 1015. a proglašen gradom 1165. godine, Leipzig je temeljito obilježio historiju Saksonije i Njemačke. Oduvijek je smatran trgovačkim mjestom. Poznati lajpciški sajam, koji svoje korijene ima u Srednjem vijeku, danas se ubraja među sajmove sa jednom od najdužih tradicija u svijetu. Sajam je postao događaj od međunarodnog značaja, naročito za vrijeme dok je Leipzig bio unutar Istočne Njemačke, dio istočnoevropskog ekonomskog bloka i član COMECON - Vijeća za uzajamnu ekonomsku podršku (kasnije OIEC). Osnivanjem Univerziteta u Leipzigu 1409. potaknut je razvoj grada u središte njemačkog prava i izdavačke industrije, a kasnije je grad postao sjedište Vrhovnog suda i Njemačke nacionalne biblioteke (osnovana 1912.).

U Leipzigu je rođen i poznati filozof i matematičar Gottfried Wilhelm Leibniz 1646, a ovdje je i pohađao Univerzitet od 1661. do 1666. Čuveni kompozitori Johann Sebastian Bach i Richard Wagner su također veoma vezani za Leipzig. Prvi je ovdje radio od 1723. do 1750. u luteranskoj crkvi Svetog Tome, dok je drugi ovdje rođen 1813. Iste godine, Leipzig i područje oko njega je bilo poprište velike bitke poznate kao *Bitka nacija*, koja je okončala Napoleonov pohod po Evropi i dovela do njegovog progona na ostrvo Elba. U čast ove bitke, na njenu stotu godišnjicu 1913, u Leipzigu je podignut spomenik.

Terminal prve njemačke međugradske željeznice, od Leipziga prema Dresdenu, izgrađen 1839, postaje željeznički čvor za cijelu Srednju Evropu, a izgrađena prelijepa zgrada glavne željezničke stanice ima, po površini, najveći terminal u Evropi.
[mini|250px|lijevo|Leipzig oko [1900 godine]]

Prva njemačka radnička partija *Opće njemačko radničko udruženje* (*Allgemeiner Deutscher Arbeiterverein*, ADAV) je osnovana u Leipzigu 23. maja 1863, a njen osnivač je bio Ferdinand Lassalle; iz svih krajeva Njemačke oko 600 radnika došlo je tada u Leipzig novom željezničkom linijom da bi prisustvovali osnivanju.

Jedna od najznačajnijih arhitektonskih zdanja u gradu, lajpciška sinagoga u maurskom stilu iz 1855, potpuno je uništena za vrijeme "Kristalne noći". Pored toga, grad je dosta uništen i u savezničkom bombardovanju za vrijeme Drugog svjetskog rata. Grad je oslobođen na Hitlerov 56. i posljednji rođendan 20. aprila 1945. od strane 69. američke pješadijske divizije. Nekoliko mjeseci kasnije, Amerikanci prepuštaju grad Crvenoj Armiji u skladu sa prethodno dogovorenim zonama okupacije. Leipzig zatim postaje jedan od većih gradova Njemačke Demokratske Republike.

Godine 1989, nakon molitve za mir u crkvi Svetog Nikole, takozvanim "demonstracijama ponedjeljkom", počinju masovni protesti protiv komunističkog režima sa zahjevima za ujedinjenje sa Zapadnom Njemačkom.

Leipzig je bio grad-kandidat za održavanje Ljetnih olimpijskih igara 2012. godine, ali nije ušao u uži izbor.

## Znamenitosti 
* Crkva svetog Tome: Napoznatija kao mjesto gdje je Johann Sebastian Bach radio i djelovao kao kantor, te kao mjesto gdje se djeluje čuveni hor *Thomaner*.
* Nacionalni spomenik u čast Bitke nacija (*Völkerschlachtdenkmal*): jedan od najvećih ratnih spomenika u Evropi, sagrađen kao sjećanje na pobjedu nad Napoleonovom vojskom
* *Gewandhaus*: sjedište poznatog *Gewandhaus* orkestra
* Stara vijećnica (*Altes Rathaus*): stara gradska vijećnica sagrađena 1556. a u njoj se nalazi gradski historijski muzej
* Nova vijećnica (*Neues Rathaus*): gradska vijećnica sagrađena na temeljima dvorca *Pleißenburg*, u kojem se 1519. godine održavala debata između Johanna Ecka i Martina Luthera
* Najviša zgrada u gradu *City-Hochhaus* izgrađena 1972, nekad je bila i dio univerziteta
* *Auerbachs Keller*: restoran gdje je mladi Goethe često zalazio za vrijeme svog studiranja u Leipzigu, spominje se i kao mjesto radnje u Goetheovom *Faustu*
* Savezni administrativni sud Njemačke (*Bundesverwaltungsgericht*): bio je sjedište Vrhovnog suda Njemačkog Reicha u periodu od 1888. do 1945.

Pored ovih građevina, treba se spomenuti lajpciška zgrada opere i zoološki vrt, koji ima najveće kapacitete na svijetu namijenjene za primate. Crkva svetog Nikolasa (*Nikolaikirche*) bila je polazište mirnih *ponedeljnih demonstracija* za ujedinjenje Njemačke. Lajpciški međunarodni sajam se nalazi na sjeveru grada, a i njemu se nalazi najveća ostakljena dvorana na svijetu. Leipzig je također poznat po svojim prolazima između kuća (haustorima).

## Obrazovanje 
desno|mini|Atrijum Akademije vizualne umjetnosti
Univerzitet u Leipzigu osnovan je 1409. i smatra se drugim najstarijim univerzitetom u Njemačkoj, odmah poslije Univerziteta u Heidelbergu. U njemu je u periodu od 1927. do 1942. radio dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1932. godine Werner Heisenberg. Pored njega nobelovci Gustav Ludwig Hertz (fizika), Wilhelm Ostwald (hemija) i Theodor Mommsen (književnost) su također radili i djelovali na ovom Univerzitetu. Između ostalih studenata i profesora koji su prošli kroz Univerzitet su: minerolog Georg Agricola, pisac Gotthold Ephraim Lessing, psiholog Wilhelm Wundt, pisci Johann Wolfgang von Goethe i Erich Kästner, filozofi Ernst Bloch, Gottfried Leibniz i Friedrich Nietzsche, političari Karl Liebknecht i Angela Merkel i kompozitor Richard Wagner. Na Univerzitetu studira oko 30.000 studenata.

U Leipzigu se također nalazi Univerzitet muzike i pozorišta osnovan 1843. kao muzički konzervatorijum. Jedan od njegovih osnivača bio je Felix Mendelssohn. U toku 2006. u ovu školu upisano je oko 900 studenata.

Visoka škola za grafiku (*Hochschule für Grafik und Buchkunst*) osnovana je 1764. a na nju je 2006. upisano oko 530 studenata. Postoji još i visoka škola za tehniku, ekonomiju i kulturu (*Hochschule für Technik, Wirtschaft und Kultur*) osnovana 1992. a na njoj studira oko 6200 studenata.

Između ostalih obrazovnih institucija njih tri pripadaju društvu Max Plancka: Instituti primjenjene matematike, humanih kognitivnih nauka  i evolucione antropologije  te dva Frauenhoferova instituta.

## Privreda 
Kompanije koje posluju u i oko Leipziga su:
* Amazon
* Blüthner, proizvođač klavira
* BMW
* Porsche
* Siemens AG

## Mediji 
desno|mini|*MDR* - jedan od njemačkih javnih emitera
* **MDR** je jedan od njemačkih javnih emitera i ima sjedište u Leipzigu. U sklopu MDR-a djeluje simfonijski orkestar, hor i balet.
* *Leipziger Volkszeitung* su jedine dnevne novine u gradu, osnovane 1894. godine.
* Postoje poslovnice Brockhausa i izdavačkih kuća Insel Verlag i Reclam (osnovana 1828.).

## Godišnji događaji 
* *Bachfest*: festival u čast Bacha
* Božični sajam (od 1767.)
* *Dokfestival*: međunarodni festival dokumentarnog i crtanog filma
* GC - *Games Convention*: konvencija video igara
* *Jazztage*: savremeni festival jazza
* Lajpciški sajam knjiga: drugi najveći sajam knjiga u Njemačkoj
* *Stadtfest*: gradski festival

## Sport 
Njemačka nogometna organizacija (DFB) je osnovana u Leipzigu 1900. godine.

Grad je bio jedan od domaćina Svjetskog prvenstva u nogometu 2006. godine. U njemu se održalo izvlačenje učesnika po grupama, te odigrane četiri utakmice u okviru grupne faze takmičenja i jedna utakmica druge faze. Utakmice su se održavale na Zentralstadionu (*Centralni stadion*) na kojem domaće utakmice igra nogometni klub FC Sachsen Leipzig.

Leipzig je bio domaćin svjetskog kupa u mačevanju 2005. i brojnih međunarodnih takmičenja u mnogim sportovima. 
VfB Leipzig, danas 1. FC Lokomotive Leipzig je jedan od lajpciških nogometnih klubova, osvajač prvog nacionalnog nogometnog prvenstva 1903. godine.
Od 2016. RB Leipzig se takmiči u prvoj njemačkoj diviziji, Bundesligi.

## Prijevoz 
Glavna željeznička stanica u Leipzigu je čvorište važnih željezničkih linija koje se pružaju u pravcima sjever-jug i istok-zapad. Podzemna željeznička linija se pruža pored željezničkog pravca sjever-jug.

U blizini grada se nalaze dva aerodroma: Leipzig/Halle i Leipzig-Altenburg (u Tiringiji).

## Gradovi partneri 
*  Adis Abeba, Etiopija od 2004.
*  Birmingham, Ujedinjeno Kraljevstvo od 1992.
*  Bologna, Italija od 1962.
*  Brno, Češka Republika od 1973.
*  Frankfurt am Main, Njemačka od 1990.
*  Hanover, Njemačka od 1987.
*  Houston, Texas, SAD od 1993.
*  Kijev, Ukrajina od 1961.
*  Kraków, Poljska od 1973.
*  Lyon, Francuska od 1981.
*  Nanjing, Kina od 1988.
*  Solun, Grčka od 1984.
*  Travnik, BiH od 2003.
*  Plovdiv, Bugarska od 1975.

## Poznate osobe 
* George J. Adler, (1821-1868), rođen u Leipzigu, filolog
* Johann Sebastian Bach, kompozitor
* Die Prinzen, njemačka muzička grupa
* Johann Wolfgang von Goethe, pjesnik
* Hans Hartung, slikar
* Emil Jellinek, dizajner prvog modernog automobilskog motora
* Georg Jellinek, filozof
* Joseph Joachim, violinist, kompozitor
* Bernard Katz, nobelovac
* Horst Köhler, 13. predsjednik Njemačke
* Gottfried Wilhelm Leibniz, matematičar
* Felix Mendelssohn, kompozitor
* Friedrich Nietzsche, filozof
* Kristine Nitzsche, istočnonjemačka atletičarka
* Friedrich Schiller, (1759-1805), njemački pjesnik i filozof, živio u Leipzigu nakon bijega iz Stuttgarta
* Robert Schumann, (1810-1856), kompozitor
* Clara Schumann, pijanist
* Richard Wagner, kompozitor
* Walter Ulbricht, bivši vođa Istočne Njemačke
* Till Lindemann, frontman grupe Rammstein
* Bill Kaulitz i Tom Kaulitz, članovi grupe Tokio Hotel

## Galerija 

Datoteka:Battle of Leipzig MKL Bd. 10 1890 (128443424).jpg|Karta bitke kod Leipziga 18. oktobra 1813.
Datoteka:Porsche Diamond.jpg|"Porsche Diamond", centar Porschea
Datoteka:Uniriese.jpg|City-Hochhaus
Datoteka:Mädlerpassage, innen.jpg|*Mädler-Passage*, jedan od mnogih prolaza u Leipzigu
Datoteka:Leipzig Neue Messe.jpg|Novi sajam.
Datoteka:Leipzig Palais Roßbach.jpg|*Palais Roßbach*, jedna od mnogih građevina iz doba *Gründerzeita*
Datoteka:Federal Administrative Court Leipzig at night 1 (aka).jpg|Savezni administrativni sud noću

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Zvanični sajt grada
* Zoološki vrt Leipzig na Zoo-Infos.de

Kategorija:Gradovi u Saksoniji