Frankenstein (1931)

*Frankenstein* jest američki prekodovski Hollywoodski naučnofantastični gotički horor film iz 1931, u režiji Jamesa Whalea, producenta Carla Laemmlea Jr, adaptiran prema drami Peggy Webling iz 1927, koja je pak zasnovana na romanu Mary Shelley iz 1818, *Frankenstein ili Moderni Prometej*. Weblingovu dramu adaptirao je John L. Balderston, a scenarij su napisali Francis Edward Faragoh i Garrett Fort, uz doprinos Roberta Floreya i Johna Russella (koji nije naveden u zaslugama autora).

U filmu Frankenstein glumi Colin Clive kao "Henry Frankenstein" (Victor Frankenstein u romanu), opsjednuti naučnik koji sa svojim asistentom iskopava leševe kako bi od dijelova tijela sastavio živo biće. Rezultirajuće stvorenje, često poznato kao "Frankensteinovo čudovište", glumi Boris Karloff. Šminku za čudovište izradio je Jack Pierce. Uz Clivea i Karloffa, glumačku postavu filma čine i Mae Clarke, John Boles, Dwight Frye i Edward Van Sloan. Film, koji je producirala i distribuirala kompanija Universal Pictures, postigao je komercijalni uspjeh nakon izlaska i uglavnom je bio dobro prihvaćen od strane kritičara i publike. Izrodio je niz nastavaka i spin-offova, te je imao značajan utjecaj na popularnu kulturu: slike manijakalnog "ludog" naučnika s grbavim asistentom i prikaz Frankensteinovog čudovišta u filmu od tada su postali kultni. Godine 1991, Kongresna biblioteka Sjedinjenih Američkih Država odabrala je Frankensteina za očuvanje u Nacionalnom filmskom registru kao "kulturno, historijski ili estetski značajan".

## Kritika 
Najčuveniji film u nizu ekranizacija romana engleske književnice Mary Wollstonecraft Shelley o Frankensteinovom čudovištu, ovaj film smatra se apsolutnim klasikom. Frankenstein je zapravo ime doktora koji stvara čudovište, dok čudovište nema ime. Upravo nakon ovog filma i čudovište se općenito naziva *Frankenstein*. Jedan od najčuvenijih filmova strave, koji je postavio nove standarde u žanru. Boris Karloff proslavio se likom čudovišta i postao vodeći glumac u tom žanru 1930-ih. Mnogi likovi u kasnijim filmovima i serijama, npr. sluga Lurch iz *Porodice Addams*, odaju počast liku čudovišta iz ovog filma.

## Zanimljivosti 
Ovaj film nije nastao prema romanu *Frankenstein ili moderni Prometej* engleske književnice Mary Wollstonecraft Shelley, već se oslanja samo na osnovnu ideju stvaranja čudovišta. Radnja filma je zasnovana na drami Peggy Webling. Ulogu čudovišta odbio je Bela Lugosi. U izboru Američkog filmskog instituta 100 najboljih američkih filmova svih vremena *Frankenstein* je zauzeo 87. mjesto. Godine 1935. snimljen je nastavak *Frankensteinova nevjesta*.

## Reference 
## Dodatna literatura
* Doherty, Thomas Patrick. *Pre-Code Hollywood: Sex, Immorality, and Insurrection in American Cinema 1930–1934*. New York: Columbia University Press 1999. 
* 
* Vieira, Mark A., *Sin in Soft Focus*. New York: Harry N. Abrams, Inc. 2003. 

## Vanjski linkovi 
* *Frankenstein* na AMC-ovoj filmskoj stranici
* 
* *Frankenstein* na AllMovie
* 
* 
* *Frankenstein and The Bride of Frankenstein* esej Richarda T. Jamesona na Nacionalnom filmskom registru
* *Frankenstein* esej Daniela Eagana u knjizi Američko filmsko naslijeđe: Autoritativni vodič za najznačajnije filmove u Nacionalnom filmskom registru, A&C Black, 2010. , str. 187-188

Kategorija:Filmovi iz 1931.
Kategorija:Filmovi na engleskom jeziku
Kategorija:Američki filmovi
Kategorija:Američki crno-bijeli filmovi
Kategorija:Američki filmovi o čudovištima
Kategorija:Američki naučnofantastični horori
Kategorija:Filmovi o Frankensteinu
Kategorija:Gotički horori
Kategorija:Filmovi s radnjom u Švicarskoj
Kategorija:Filmovi Universal Picturesa
Kategorija:Filmovi u Nacionalnom filmskom registru Sjedinjenih Američkih Država