1969.

**1969. (MCMLXIX)** je uobičajena godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom kalendaru, 1969. godina nove ere (CE) i *Anno Domini* (AD), 969. godina 2. milenija, 69. godina 20. stoljeća i posljednja godina decenije 1960-ih.

## Događaji 
### Januar
* Zenit “crnog vala” u Jugoslavenskom filmu: Želimir Žilnik s *Ranim radovima* osvaja Grand prix u Zapadnom Berlinu.
* Veljko Bulajić počinje sa snimanjem filma *Bitka na Neretvi*.
* 1. januar – Marien Ngouabi zvanično postaje Predsjednik Republike Kongo.
* 5. januar – SSSR lansirao svemirski brod „Venera 5“ u pravcu Venere, a pet dana potom i „Veneru 6“, koji su do te planete stigli 16, odnosno 17. maja.
* 15. januar – SSSR lansirao Sojuz 5.
* 16. januar – Sovjetski astronauti u svemirskim brodovima „Sojuz 4“ Vladimir Šatalov i „Sojuz 5“ Boris Voljanov, Aleksej Jelisejev i Jevgenij Krunov prvi put u historiji spojili dvije letjelice s ljudskom posadom u orbiti oko Zemlje.
* 19. januar – Student Jan Palach spalio se na praškom trgu *Venceslas* protestirajući protiv invazije Sovjetskog Saveza na Čehoslovačku 1968.
* 20. januar – Richard Nixon zamjenjuje Lyndona Johnsona na mjestu predsjednika Sjedinjenih Američkih Država.

### Februar 
* 3. februar – Yasser Arafat imenovan vođom *Narodnog fronta za oslobođenje Palestine (PLO)* na Palestinskom nacionalnom kongresu u Kairu i preuzeo komandu sljedećeg dana.
* 27. februar – Počelo 9. svjetsko prvenstvo u biatlonu u muškoj konkurenciji, u poljskom gradu Zakopane.

### Mart 
* 2. mart
** Prvi testni let putničkog mlažnjaka *Konkord* u francuskom Toulouseu.
** Sovjetska i Kineska vojska sukobile se na granici kod punkta na rijeci Usuri.
* 3. mart – Program "Apollo": NASA lansira Apollo 9 povodom testiranja lunarnog modula Apollo.
* 10. mart – James Earl Ray priznao krivicu za atentat na Martina Lutera Kinga Juniora u Memphisu, Tennessee. Priznanjem je izbjegao smrtnu kaznu ali je osuđen  na 99 godina zatvora.
* 13. mart – Program "Apollo": Apollo 9 vraća se na Zemlju nakon testiranja lunarnog modula Apollo.
* 17. mart – Golda Meir, (rođena u Kijevu, Ukrajina), postaje premijerka Izraela.

### April 
* 4. april – Dr. Denton Kuli, u Houstonu obavio prvu operaciju ugrađivanja vještačkog srca u ljudski organizam. Prvi pacijent s ugrađenim vještačkim srcem živio je samo četiri dana.

### Maj 
* 16. maj – Program "Venera": Venera 5, Sovjetska svemirska sonda, slijeće na Veneru.
* 17. maj – Program "Venera": Sovjetska Venera 6 počinje silaziti u atmosferu Venere, odašiljajući atmosferske podatke dok nije smrvljena pod pritiskom.
* 18. maj – Program "Apollo": lansiran umjetni satelit Apollo 10.
* 22. maj – Program "Apollo": lunarni modul Apolla 10 leti u krugu od 15.400 m od površine Mjeseca.
* 26. maj – Program "Apollo": Apollo 10 se vraća na Zemlju nakon usjpešnog osmodnevnog testa svih komponenti neophodnih za predstojeće slijetanje prvog čovjeka na Mjesec.

### Juni 
* 2. juni – Zvanično otvoren internacionalni aerodrom Sarajevo.
* 5. juni – Uspostavljena prva internet veza.
* 27. juni – Stounvolska pobuna označila početak modernog pokreta za prava homoseksualaca u SAD-u.

### Juli 
* 7. juli – Francuski jezik izjednačen s engleskim jezikom u kanadskoj vladi.
* 14. juli – Nogometni rat: Nakon što je El Salvador porazio Honduras u fudbalskoj utakmici, izbijaju nemiri u Hondurasu upereni protiv Salvadorskih radnika emigranata. Od 300.000 radnika deseci hiljada izbačeni su iz Hondurasa, što je uzrokovalo kratku invaziju Salvadora na Honduras. OAS je posredovao u primirju koje je potpisano 18. jula i stupilo na snagu 20. jula.
* 20. juli – Program "Apollo": Neil Armstrong i Buzz Aldrin slijeću na Mjesec. Apollo 11 uzletio s Mjeseca 16. jula i vratio se na Zemlju 24. jula.
* 25. juli – Vijetnamski rat: američki predsjednik Richard Nixon proglašava Niksonovu doktrinu izjavljujući da SAD odsad očekuju da se američki saveznici u Aziji sami brinu za svoju vojnu odbranu.
* 30. juli – Vijetnamski rat: Američki predsjednik Richard Nixon je u neplaniranoj posjeti u Južnom Vijetnamu gdje se susreće sa predsjednikom Nguyen Van Thieuem i američkim vojnim zapovjednicima.

### August 
* 4. august – Vijetnamski rat: američki predstavnik Henry Kissinger i sjeverno vijetnamski predstavnik Xuan Thuy počinju tajne mirovne pregovore u apartmanu fransuskog posrednika Jean Sainteny-ja u Parizu. Pregovori će se okončati neuspješno.
* 5. august – Program "Mariner": Mariner 7 u do tad najbližem letu pored Marsa (3 524&nbsp;km).
* 12. august – Irski premijer Jack Lynch, drži govor u kome traži od Britanske Vlade da pošalje mirvnu misiju UN-a u Sjevernu Irsku.
* 13. august – Ozbiljni pogranični sukobi između Sovjetskog Saveza i Narodne Republike Kine.
* 14. august – Britanske trupe poslane u Sjevernu Irsku.
* 15. august – Muzički festival Woodstock otvoren u saveznoj američkoj državi New York, traje tri dana i na festivalu nastupaju neki od najpopularnijih rok muzičara doba.
* 17. august – Camille, uragan kategorije 5 devastira obalu Mississippija, ubijajući 248 ljudi i ostavljajući štetu od 1,5 milijardi američkih dolara (u vrijednost dolara iz 1969).

### Septembar 
* 1. septembar – Muammar el-Gaddafi dolazi do političke moći nakon državnog udara u Libiji.
* 2. septembar – Prvi bankomat instaliran u Rockville Centru) u New Yorku.
* 22. septembar – 25. septembar – Islamska konferencija u Rabatu, Maroko, sazvana nakon požara u džamiji Al-Aksa, osudila izraelsku okupaciju Jerusalema.

### Oktobar 
* 15. oktobar – Vijetnamski rat: Stotine hiljada ljudi se okuplja širom Sjedinjenih Američkih Država u antiratnim demonstracijama.
* 27. oktobar – Katastrofalni zemljotres u Banjoj Luci, koji je u potpunosti promijenio lice grada.

### Novembar 
* 12. novembar – Ruski pisac Aleksandar Solženicin izbačen iz Saveza sovjetskih pisaca zbog žestokih kritika na račun staljinizma u romanu *U prvom krugu*.
* 14. novembar – NASA lansirala Apollo 12, drugu misiju na Mjesec predvođenu ljudskom posadom.
* 19. novembar
** Pelé postigao svoj 1000. gol na fudbalskoj utakmici protiv tima "Vasko de Gama" na Marakani u Rio de Ženeiru.
** Astronauti Apolla 12 Charles Conrad i Alan Bean spustili se u Oceanus Procellarum ("Okean oluja") te time postali treći i četvrti čovjek na Mjesecu.
* 21. novembar – Kreiran ARPANET, prethodnik interneta.
* 25. novembar – Član grupe "Beatles" John Lennon vratio titulu Reda Britanske imperije koju mu je 1965. dodijelila kraljica Elizabeta II, u znak protesta zbog podrške Velike Britanije agresiji SAD u Vijetnamu i britanske politike u nigerijskoj pokrajini Biafri.

### Decembar 
* 12. decembar – Grčka se povukla iz Vijeća Evrope i time izbjegla da zbog vojnog režima i kršenja ljudskih prava bude izbačena iz te evropske institucije.
* 27. decembar – Libija, Sudan i Ujedinjena Arapska Republika, unija Egipta i Sirije, postigli dogovor o stvaranju vojnog, političkog i ekonomskog saveza.

## Rođeni 
### Januar 
* 1. januar – Verne Troyer, američki glumac
* 3. januar – Michael Schumacher, njemački vozač Formule 1
* 5. januar
** Marilyn Manson, američki muzičar
** Petra Behle, njemačka biatlonka
* 8. januar – Valentina Cerbe-Nesina, ukrajinska biatlonka.
* 13. januar – Stephen Hendry, škotski snukeraš, sedmostruki svjetski prvak
* 23. januar
** Ileana Ianoşiu-Hangan, rumunska biatlonka i nordijska skijašica-trkačica
** Chus Mateo, španski košarkaški trener

### Februar 
* 6. februar – Massimo Busacca, švicarski nogometni sudija
* 11. februar – Jennifer Aniston, američka glumica, režiserka i filmska filmska producentica
* 20. februar
** Siniša Mihajlović, jugoslavenski i srbijanski nogometaš i trener
** Danis Tanović, bosanskohercegovački režiser

### Mart 
* 1. mart – Javier Bardem, španski glumac
* 10. mart – Radovan Stanković, ratni zločinac
* 17. mart – Kim Yong-woon, južnokorejski olimpijski biatlonac
* 21. mart – Mladen Grujić, jugoslavenski biatlonac

### April 
* 1. april – Kristina Sabasteanski, američka biatlonka
* 6. april – Suvad Katana, bosanskohercegovački nogometaš
* 8. april
** Arabella Kiesbauer, njemačko-austrijska TV-voditeljica
** Dulce Pontes, portugalska kantautorica
* 10. april – Tang Guoliang, kineski olimpijski biatlonac
* 13. april – Ieva Cederštrēma-Volfa, latvijska biatlonka
* 20. april – Felix Baumgartner, austrijski padobranac i BASE-skakač
* 22. april – Dion Dublin, engleski nogometaš
* 25. april – Renée Zellweger, američka glumica

### Maj 
* 6. maj– Oļegs Maļuhins, latvijski biatlonac
* 10. maj – Olivier Marteel, belgijski snukerski sudija
* 11. maj – Kyōji Suga, japanski biatlonac
* 16. maj
**David Boreanaz, američki glumac, producent i režiser
**Hildegunn Fossen-Mikkelsplass, norveška biatlonka
* 31. maj – Tony Cetinski, hrvatski muzičar i pjevač

### Juni 
* 1. juni – Husein Oručević, bosanskohercegovački novinar, sociolog i aktivist
* 11. juni – Shūichi Sekiya, japanski biatlonac
* 14. juni – Steffi Graf, njemačka teniserka
* 15. juni
** Oliver Kahn, njemački nogometaš
** Cédric Pioline, francuski teniser
* 18. juni – Anna Hermansson, švedska biatlonka

### Juli 
* 5. juli – Eduardo Riedel, brazilski političar
* 6. juli – Dino Mustafić, bosanskohercegovački režiser
* 8. juli – Eva Háková, čehoslovačka i češka biatlonka
* 14. juli – Jaroslav Sakala, češki skijaš-skakač
* 24. juli – Jennifer Lopez, američka pjevačica i glumica
* 25. juli – Mirta Zečević, hrvatska glumica
* 27. juli – Wang Jinfen, kineska biatlonka i nordijska skijašica-trkačica.

### August 
* 11. august – Sunčana Zelenika Konjević, hrvatska glumica
* 14. august – Nadežda Aleksijeva, bugarska biatlonka
* 18. august – Edward Norton, američki glumac, scenarist, režiser, producent i aktivist
* 19. august
** Matthew Perry, kanadsko-američki glumac
** Adina Țuțulan-Șotropa, rumunska biatlonka i nordijska skijašica-trkačica
* 29. august – Gillian Hamilton, kanadska biatlonka

### Septembar 
* 2. septembar – Mikael Löfgren, švedski biatlonac
* 3. septembar – Senad Brkić, bosanskohercegovački nogometaš
* 8. septembar – Ališer Sijarić, bosanskohercegovački kompozitor
* 12. septembar – Dmitrij Pantov, kazaški biatlonac
* 14. septembar – Bong Joon-ho, južnokorejski filmski režiser i scenarist
* 17. septembar – Keith Flint, britanski muzičar, član grupe The Prodigy
* 20. septembar – Stefan Horngacher, austrijski skijaš-skakač
* 27. septembar
** Vesa Hietalahti, finski biatlonac
** Tanja Kinkel, njemačka književnica
** Jelena Miholjević, hrvatska glumica
* 29. septembar – Valerij Ivanov, kazaški biatlonac

### Oktobar 
* 8. oktobar – Željko Bogut, bosanskohercegovački šahist
* 11. oktobar – Krzysztof Sosna, poljski biatlonac
* 15. oktobar – Hong Byung-sik, južnokorejski olimpijski biatlonac
* 19. oktobar – Lucrécia Paco, mozambička glumica
* 30. oktobar – Shin Young-sun, južnokorejski olimpijski biatlonac

### Novembar 
* 16. novembar – Ivana Banfić, hrvatska pjevačica
* 17. novembar – Olga Kozlova, sovjetska i ruska biatlonka
* 22. novembar – Jiřina Pelcová, čehoslovačka i češka biatlonka
* 23. novembar – Tuija Sikiö finska biatlonka

### Decembar 
* 3. decembar – Halvard Hanevold, norveški biatlonac
* 4. decembar – Jay-Z, američki reper
* 11. decembar – Viswanathan Anand, indijski velemajstor i bivši svjetski prvak u šahu
* 12. decembar – Barbara Rocco, hrvatska filmska, televizijska i pozorišna glumica
* 22. decembar – Myriam Bédard, kanadska biatlonka
* 28. decembar – Linus Torvalds, kreator Linux kernela
* 30. decembar – Jay Kay, frontman benda Jamiroquai

## Umrli 
* 2. februar – Boris Karloff, britanski glumac
* 26. februar – Karl Jaspers, njemački filozof i psihijatar
* 28. mart – Dwight D. Eisenhower, američki general, političar i predsjednik SAD-a
* 14. juni – Salvatore Quasimodo, italijanski pjesnik i prevoditelj
* 5. juli – Walter Gropius, njemački arhitekt i osnivač Bauhaus-a
* 14. august – Sigrid Gurie, norveško-američka glumica
* 2. septembar – Ho Ši Min, vijetnamski državnik
* 3. novembar – Wilhelm Reich, austrijski psihijatar

## Nobelove nagrade 
* Fizika
** Murray Gell-Mann, SAD
* Hemija
** Derek H. R. Barton, Ujedinjeno Kraljevstvo
** Odd Hassel, Norveška
* Fiziologija ili medicina
** Max Delbrück, SAD
** Alfred D. Hershey, SAD
** Salvador Luria, SAD
* Književnost
** Samuel Beckett, Irska / Francuska
* Mir
** Međunarodna organizacija rada
* Ekonomija
** Ragnar Frisch, Norveška
** Jan Tinbergen, Nizozemska

## Reference