Zamjena za krv

**Zamjena za krv** (također zvana **vještačka krv** ili **krvni surogat**) je supstanca koja se koristi za oponašanje i ispunjavanje nekih funkcija biološke krvi. Cilj joj je pružiti alternativu transfuziji krvi, što je prenos krvi ili proizvoda na bazi krvi iz jedne osobe u drugu. Do sada ne postoje dobro prihvaćene zamjene za krv koje "nose kisik", što je tipski cilj transfuzije crvenih krvnih zrnaca; međutim, postoje široko dostupni ekspanderi volumena koji nisu od krvi za slučajeve kada je potrebno samo obnavljanje volumena. Oni pomažu pružateljima zdravstvene zaštite da izbjegnu rizike od prenošenja bolesti i imunosupresije, rješavaju hronični nedostatak davatelja krvi i rješavaju zabrinutost Jehovinih svjedoka i drugih koji imaju vjerske prigovore na primanje transfuzirane krvi.
Glavne kategorije zamjena za krv koje "nose kisik" i koje se traže kao nosači kisika na bazi hemoglobina (HBOC) Terapija kisikom je u kliničkim ispitivanjima u SAD i Evropskoj uniji, a Hemopur je dostupan u Južnoj Africi.
 
## Historija
Nakon što je William Harvey otkrio krvne puteve 1616. godine, mnogi ljudi su pokušali koristiti tekućine poput piva, urina, mlijeka i krvi neljudskih životinja kao zamjenu za krv. Ser Christopher Wren je predložio vino i opijum kao zamjenu za krv.
 
Početkom 20. stoljeća, razvoj moderne transfuzijske medicine, započet radom Landsteinera i koautora, otvorio je mogućnost razumijevanja općeg principa serologije krvnih grupa.  Istovremeno, postignut je značajan napredak u oblastima fiziologije srca i cirkulacije, kao i u razumijevanju mehanizma transporta kisika i oksigenacije tkiva.
Ograničenja u primijenjenoj transfuzijskoj medicini, posebno u katastrofalnim situacijama poput Drugog svjetskog rata, postavila su temelje za ubrzano istraživanje u oblasti zamjena za krv.

Rani pokušaji i optimizam u razvoju nadomjestaka za krv vrlo brzo su se suočili sa značajnim nuspojavama, koje se nisu mogle brzo eliminirati zbog nivoa znanja i tehnologije dostupne u to vrijeme. Otkriće Pojava HIV-a 1980-ih godina obnovila je podsticaj za razvoj nadomjestaka za krv sigurnih od infekcija.

Godine 2023., DARPA je najavila finansiranje dvanaest univerziteta i laboratorija za istraživanje sintetičke krvi. Očekuje se da će se ispitivanja na ljudima održati između 2028. i 2030.

## Pristupi
Napori su usmjereni na molekule koje mogu prenositi kisik, a većina radova usmjerena je na rekombinantni hemoglobin, koji normalno prenosi kisik, i perfluorougljik e (PFC), hemijske spojeve koji mogu prenositi i oslobađati kisik.
Prva odobrena zamjena za krv koja prenosi kisik bio je proizvod na bazi perfluorougljika pod nazivom Fluosol-DA-20, proizvođača Green Crossa iz Japana. Odobrila ga je Administracij za hranu i lijekove (FDA) 1989. godine. Zbog ograničenog uspjeha, složenosti upotrebe i nuspojava, povučena je 1994. godine. Međutim, Fluosol-DA ostaje jedini lijek za kisik koji je FDA ikada u potpunosti odobrila. Od 2017. godine nije odobren nijedan proizvod na bazi hemoglobina. Da bi se u njega "napunile" dovoljne količine kisika, ljudi kojima je dat morali su disati čisti kisik pomoću maske ili u hiperbaričnoj komori. It was approved by the FDA in 1989, i odobren je u osam drugih zemalja. Njegova upotreba je povezana sa smanjenjem ishemijskih komplikacija i povećanjem plućnog edema i kongestivnog zatajenja srca.  Zbog poteškoća sa skladištenjem emulzije Fluosola (skladištenje u zamrzivaču i ponovno zagrijavanje), njegova popularnost je opala i proizvodnja je završena 1994. godine. Studija faze III je 2002. godine prerano prekinuta zbog povećanja incidencije moždanih udara u ispitivanoj grupi.

### Na bazi hemoglobina
Hemoglobin je glavna komponenta crvenih krvnih zrnaca, koja čini oko 33% ćelijske mase. Proizvodi na bazi hemoglobina nazivaju se nosači kisika na bazi hemoglobina (HBOC).
 
Napori za prevazilaženje ove toksičnosti uključivali su pravljenje genetički modificiranih verzija, umrežavanje, polimerizaciju i enkapsulaciju.
Hemolink (Hemosol Inc., Mississauga, Kanada) je bio rastvor hemoglobina koji je sadržavao umreženi o-rafinozom polimerizirani ljudski hemoglobin. and declared bankruptcy in 2005.
Hemopure je razvila kompanija Biopure Corp., a bio je to hemijski stabilizirani, umreženi goveđi (kravlji) hemoglobin u rastvoru soli namijenjen za ljudsku upotrebu; kompanija je razvila isti proizvod pod trgovačkim nazivom Oxyglobin za veterinarsku upotrebu kod pasa. Oxyglobin je odobren u SAD-u i Evropi, a uveden je u veterinarske klinike i bolnice u martu 1998. godine. Hemopure je odobren u Južnoj Africi i Rusiji. Biopure je podnio zahtjev za zaštitu od bankrota 2009. godine. Njegovu imovinu je potom kupila kompanija HbO2 Therapeutics 2014. godine.
PoliHem je razvijan tokom 20 godina od strane Northfield Laboratories i započeo je kao vojni projekat nakon Vijetnamskog rata. To je ljudski hemoglobin, ekstrahovan iz crvenih krvnih zrnaca, zatim polimerizovan, a potom ugrađen u rastvor elektrolita. U aprilu 2009. godine, FDA je odbila Northfieldov Zahtjev za biološku licencu and in June 2009, Northfield filed for bankruptcy.
Dekstran-Hemoglobin je razvila kompanija Dextro-Sang Corp kao veterinarski proizvod, a bio je konjugat polimernog dekstrana s ljudskim hemoglobinom. Hemotech je razvio HemoBiotech i bio je hemijski modificirani hemoglobin.
 
Somatogen je razvio genetički modificirani i umreženi tetramer koji je nazvao Optro. Nije uspio u fazi II ispitivanja i razvoj je zaustavljen. što je dovelo do zatvaranja Curacytea.
Slično tome, Hemospan je razvio Sangart, a bio je to pegilirani hemoglobin koji se isporučivao u obliku praha. Dok su rana ispitivanja bila obećavajuća, Sangart je ostao bez sredstava i zatvorio se. opisuje masovnu *ex-vivo* proizvodnju zrelih ljudskih krvnih ćelija korištenjem hematopoetskih matičnih ćelija. Kultivirane ćelije posjedovale su isti sadržaj hemoglobina i morfologiju kao i nativne crvene krvne ćelije. Autori tvrde da su ćelije imale gotovo normalan životni vijek u poređenju s prirodnim crvenim krvnim zrncima.
Naučnici iz eksperimentalnog dijela Ministarstva odbrane Sjedinjenih Američkih Država počeli su stvarati vještačku krv za upotrebu u udaljenim područjima i brže transfuzirati krv ranjenim vojnicima 2010. Krv se pravi od hematopoetskih matičnih ćelija uzetih iz pupčane vrpce između majke i novorođenčeta korištenjem metode koja se naziva [[Pharming (genetika)|pharming] krvi]. Pharming se u prošlosti koristio na životinjama i biljkama za stvaranje velikih količina medicinskih supstanci. Svaka vrpca može proizvesti približno 20 jedinica krvi. Krv se proizvodi za Agenciju za napredne istraživačke projekte odbrane od strane Arteriocyte. Administracija za hranu i lijekove je ispitala i odobrila sigurnost ove krvi iz prethodno dostavljene O-negativne krvi. Korištenje ove posebne vještačke krvi smanjit će troškove po jedinici krvi sa 5.000 dolara na jednako ili manje od 1.000 dolara.

## Također pogledajte
* *Vještačke ćelije, zamjene za krv i biotehnologija*
* Zamjena za krvnu plazmu (višeznačna odrednica)
* Transfuzija krvi
* Beskrvna hirurgija
* Eritromer
* Respirocit
* Teatralna krv
* Vaskin kompleks: prenosi kisik i vodik
 
## Reference
## Vanjski linkovi 
* How Artificial Blood Works at HowStuffWorks
 



Kategorija:Sintetička biologija
Kategorija:Transfuzijska medicina