Mala jedarna ribonukleinska kiselina

**Mala jedarna ribonukleinska kiselina** (**mjRNK**/**snRNK**), općenito poznata kao  **U-RNK**,  je klasa malih molekula  RNK  koje se nalaze  u okviru srastanja krajeva egzona tijela prerade RNK  u  jedrima  eukariotskih ćelija. Prosječna  dužina  mjRNK je oko 150 nukleotida. Oni se  transkribiraju ili RNK polimerazom II ili RNK polimerazom III, a istraživanja su pokazala da je njihova primarna funkcija u obradi unaprijed - RNK (hnRNA) u jedru. Ona su također pokazala da pomažu u regulaciji faktora transkripcije (7SK RNK) ili RNK polimeraze II (B2 RNK), održavajući telomere.

Ove RNK su uvijek povezane s nizom specifičnih proteina, a kompleksi se nazivaj mali ribonukleoproteini (snRNP,  sa čestim  izgovarom  "snrnp"). Svaka snRNP čestica se sastoji odnekoliko Sm proteina, u snRNA komponenti i snRNP-specifičnih proteina. Najčešći komponente snRNA ovih kompleksa su poznate,  kao što su: 
*U1 splajsosomna RNK, 
*U2 splajsosomna RNK, 
*U4 splajsosomna RNK, 
*U5 splajsosomna RNK,  i 
*U6 splajsosomna RNK,

Njihova nomenklatura proizilazi iz visokog uridinskog sadržaja.
Otkrivene su  slučajno tokom gel elektroforeze, u 1966.

Neočekivani tip RNK je pronađen i istražen u tom  gelu. Kasnija analiza je pokazala da su ove RNK bile visoke u uridinirane i uspostavljene u jedru.

Velika grupa snRNP su poznate kao male jedarne RNK (snoRNK). To su male RNK molekule koje igraju ključnu ulogu u RNK biogenezi i vode hemijske modifikacije ribosomne RNK (rRNK) i drugih  RNK gena (tRNK i snRNP). Nalaze se u jedarcima  i Cajalovim tijelima  eukariotskih ćelija (glavnim mjestima  sinteze RNK), gdje se zovu scaRNA (malo specifično kajal tijelo RNK).

## Klase snRNK
snRNA se često dijele u dvije klase,bazirane na općim obilježjima sekvence,kao i na asociranom proteinskom faktoru, kao što je   RNK- vezanje LSm proteina.

**Prva klasa**, poznata kao  **Sm-klasa snRNK**, mnogo šire je proučavana, a  čine je
*U1, U2, U4, U4atac, U5, U7, U11, i U12.

Sm-klasa snRNK se  transkribira pomoću  enzima  polimeraze II.  Pre-snRNK  se transcribira i primanjem običnog 7-metilguanozina jedarnog [[pet-prim kapa]|5' kapa]].  U citoplazmu izlaze kroz jedarne pore, na dalje procesuiranje. U citoplazmi, snRNK   ima 3’ skraćenje formirajući  'strukture matične petlje, kao i hipermetilaciju  5' 3 kapa, za formiranje trimethilguanozina.  Matične 3’ stem strukture su potrbne da budu bprepozntljive za  preživljanje motonog neurona (SMN), tj. njegovog proteina. Ovaj kompleks kompletira  snRNA u stabilne ribonuleoproteine (RNPs).  Modificirana 5’ kap  onda odgovarajuća za ulaz snRNP nazad u  jedro. Sve takve uridinom bogate snRNA,  izuzev U7, formraju jezgro splajsosoma.  Prerada ili otklanjanje introna, glavni je aspekt  post-transkripcijske modifikacije, javlja se samo u jedru eukariota.  Za U7 je nađeno da snRNA  funkcionra u procesuiranju histonke pre-iRNK.
 
**snRNA**, koja sadrži  U6 i U6atac i  Lsm-klasa snRNAs se transkribiraju pomoću RNK polimeraze III.

**Druga klasa**, poznata kao **Lsm-klasa** nikada ne napušta jedro, nasuprot Sm-klasi snRNA.  Lsm-klasa snRNAs sadrži 5'-γ-monometilfosfat kapu i 3' matičnu petlju, terminirajući pojas uridina koji gradi veze za različite hetero heptamerne  prstenove Lsm proteina.

## snRNK u splajsosomu
|thumb|300px|right|Poređenje glavnog i malog mehanizma prerade RNK
Splajsosomi su glavna komponenta sastavnih  koraka u sazrijevanju prekursorske RNK  u eukariota.  Greška čak  i u jednom nukleotidu  može  biti razorna za ćeliju, a potreban je pouzdan i  ponovljiv način obrade RNK,  kako bi se osiguralo njeno preživljavanje. Splajsosom je veliki, protein-RNK kompleks koji se sastoji od pet malih jedarnih RNK (U1, U2, U4, U5, i U6) i preko 150 proteina. U snRNK, zajedno sa pripadajućim proteinima, formiraju ribonukleoproteinski  kompleks (snRNPs), koji se vezuju za specifične sekvence na pre-iRNK.  Ovaj zamršen proces rezultira u dvije uzastopne reakcije transesterifikacije. Ove reakcije će proizvesti slobodna introna  i spojiti  dva egzona da formiraju zrelu iRNK. Postoje dvije odvojene klase splajsososoma. Glavna klasa, koja je daleko češća  u eukariota,  prvenstveno prerađujr U2-tip introna. Početni korak prerade  je vezanje U1 snRNP i njegovih povezanih proteina za uvezivanje kraja 5 'do snRNA. To stvara vezani  kompleks koji će ograničiti hnRNA na  put prerade RNK. Zatim, U2 snRNP se aktivira  za vezivanje mjesta splajsososoma i formira kompleks A. U2 snRNK mijenja konformaciju u hnRNA-snRNP kompleks, otkrivajući nukleotide koji su  povoljni  za plombiranje. Nakon promjene konformacije, U4 / U5 / U6 tri-snRNP kompleks se veže za kompleks A da se formira struktura poznata kao kompleks B. Nakon preuređenja, formira se kompleks C, pa se  splajsososom  aktivira za katalizu.

Pored ovog glavnog splajsososomnog  kompleksa, postoji mnogo manje učestali  (~ 1%) mali splajsososom. Ovaj kompleks se sastoji od U11, U12, U4 Atac, U6 Atac i U5 snRNP-ova. Ovi  snRNP su funkcijski  analozi i   u snRNP se koriste u velikim splajsososomima. Nezreli splajsososomi prerađuju U-12 vrstu introna. Dvije vrste introna se uglavnom razlikuju u lokacijama prerade: U2-tip introni  imaju GT-AG 5 'i 3' spojna mjesta, dok U12-tip introna ima AT-AC u njihovim  5 'i 3' završecima. Nezreli  splajsososom obavlja svoju funkciju u  drugačijim  putevima nego  glavni splajsososom.

## U1 snRNK
|thumb|300px|Predvidiva  sekondarna struktura i konzervacijska sekvenca U1 snRNK

U1 snRNP je inicijator splajsosomne aktivnosti u ćelijskom uparivanju  baza sa hnRNA. glavni splajsosom,  prema eksperimentalnim podacima,  pokazuju da je U1 snRNP prisutna u jednakim stehiometrijama  sa U2, U4, U5, i U6 snRNP. Međutim, količina   U1 snRNPs  u ljudskim ćelijama je daleko veća nego drugih snRNP. Pomoću  nokdaun gena U1 snRNA  u HeLa ćelijama, studije su pokazale da  U1 snRNK ima veliki značaj za mobilnu funkciju. Kada su U1 snRNA geni nokautirani, genomski mikročipovi su pokazali povećanu akumulaciju neprerađene  pre-mRNK.

Osim toga, nokaut je pokazao da uzrokuje prerano  razlaganje  i poliadenilaciju prvenstveno u intronu koji se  nalazi  u blizini početka transkripta. Kada su nokautirani drugi uridin bazirani snRNP, ovaj efekat nije uočen. Stoga, U1 snRNK-pre-mRNK uparivanje baza je pokazalo da štiti pre-mRNK od  poliadenilacije  kao preuranjene prerade. Ova posebna zaštita može se objasniti prekobrojnost U1 snRNA u ćeliji.

## SnRNPs i  bolesti  čovjeka
Tokom  proučavanja malih jedarnih  ribonukleoproteina (snRNPs) i malih  jedarnih  (sno) RNP, bilo je  moguće  bolje razumijevanje  mnogih  važnih bolesti.
**Spinalna mišićna atrofija** :  Mutacije  gena za  opstanak motornih neurona-1 (SMN1)   vode u degeneraciju kičmenih  motornih neurona i teške poremećaje funkcije  mišića. Protein SCG okuplja snRNPs Sm-klase, a vjerovatno i [snRNPs i druge  RNP-ove. Spinalna mišićna atrofija pogašđa 1/6.000 osoba i drugi je vodeći uzrok neuromišićne bolesti  poznate kao [Duchenne mišićna distrofija.
 
**Kongenitalna diskeratoza**: Mutacije u kompleksu  snRNP su također zabilježene kao uzrok  ove bolesti, rijetkog  sindroma koji se javlja kao nenormalna  promjena na  koži noktima  i membranama sluzokože. Neki brze promjene koje izazivaju ovu bolest uključuju poremećaje koštane srži, kao i kancere. Pokazano je da ovaj sindrom nastaj zbog multiple mutacije gena, uključujući  diskerin, telomerazu RNK i and telomerazu  reverzne  transkriptaze.
 
**Prader–Willi sindrom**:  Ovaj sindrom pogađa  više od 1/12.000 ljudi, a ispoljava se kao ekstremna glad, kognitivni i etološki  problemi, loš mišićni tonus i nizak rast. Sindrom je povezan sa delecijom  regije djedovskog   hromosoma 15 koji nije izražen na hromosomu majke. Ova regija uključuje moždane  specifične snRNA  koje  ciljaju  na serotonin - 2C receptor iRNK.

## Također pogledajte 
* MikroRNK

## Reference
## Vanjski linkovi
* 
* 
*

Kategorija:RNK
Kategorija:Molekularna genetika
Kategorija:Nekodirajuća RNK
Kategorija:Telomeri