Odvojeni objekt

ucrtani prema njihovoj udaljenosti i nagibu. Objekti na udaljenosti od 100 AJ prikazuju svoju oznaku.
]]
**Odvojeni objekti** su dinamička klasa malih planeta u vanjskim dijelovima Sunčevog sistema i pripadaju široj porodici transneptunskih objekata (TNO). Ovi objekti imaju orbite čije su tačke najbližeg približavanja Suncu (perihel) dovoljno udaljene od gravitacionog uticaja Neptuna da na njih samo umjereno utiču Neptun i druge poznate planete: zbog toga izgledaju kao da su "odvojeni" od ostatka Sunčevog sistema, osim njihove privlačnosti prema Suncu.

Na ovaj način, odvojeni objekti se bitno razlikuju od većine drugih poznatih TNO-a, koji čine labavo definisan skup populacija koje su u različitom stepenu bile poremećene na njihovoj trenutnoj orbiti zbog gravitacijskih susreta s divovskim planetama, pretežno Neptunom. Odvojeni objekti imaju veće perihelije od drugih TNO populacija, uključujući objekte u orbitalnoj rezonansi sa Neptunom, kao što je Pluton, klasični objekti Kuiperovog pojasa u nerezonantnim orbitama kao što je Makemake, i objekti raspršenog diska kao što je Erida.

Odvojeni objekti se u naučnoj literaturi također nazivaju *prošireni raspršeni disk objekti* (E-SDO), *udaljeni odvojeni objekti* (DDO),  ili *rasuti-prošireni*, kao u formalnoj klasifikaciji od strane Deep Ecliptic Survey. Ovo odražava dinamičku gradaciju koja može postojati između parametara orbite raspršenog diska i odvojene populacije.

Najmanje devet takvih tijela je identificirano, od kojih je najveća, najudaljenija i najpoznatija Sedna. Oni sa perihelijom daleko iza Kuiperove litice nazivaju se sednoidi. Od 2023. postoje četiri poznata sednoida: Sedna, 2012 VP113, Leleākūhonua i 2021 RR205. Ovi objekti pokazuju visoko statistički značajnu asimetriju između distribucija parova objekata sa malim uzlaznim i silaznim razmacima čvorova što može ukazivati na odgovor na vanjske perturbacije; asimetrije poput ove se ponekad pripisuju perturbacijama izazvanim nevidljivim planetama.

## Orbite 
Odvojeni objekti imaju periheliju mnogo veću od Neptunovog afela. Često imaju visoko eliptične, vrlo velike orbite sa velikim poluosama do nekoliko stotina astronomskih jedinica (AJ, radijus Zemljine orbite). Takve orbite ne mogu biti stvorene gravitacionim rasipanjem od strane divovskih planeta, čak ni Neptuna. Umjesto toga, iznesena su brojna objašnjenja, uključujući susret sa zvijezdom u prolazu ili udaljenim objektom veličine planete, ili izbaciti planete (prisutne u ranom Sunčevom sistemu koje su bile izbačene).

Klasifikacija koju je predložio tim Deep Ecliptic Survey uvodi formalnu razliku između *rasutih objekata u blizini* (koje bi Neptun mogao raspršiti) i rasutih objekata (npr. 90377 Sedna) koristeći vrijednost Tisserandovog parametra 3.

## Klasifikacija 
Odvojeni objekti su jedna od pet različitih dinamičkih klasa TNO; ostale četiri klase su klasični objekti Kuiperovog pojasa, rezonantni objekti, objekti raspršenog diska (SDO) i sednoidi. Odvojeni objekti općenito imaju perihelijsku udaljenost veću od 40 AJ, što sprječava jake interakcije s Neptunom, koji ima približno kružnu orbitu oko 30 AJ od Sunca. Međutim, ne postoje jasne granice između raspršenih i odvojenih regija, budući da oba mogu koegzistirati kao TNO u srednjem regionu sa perihelijskom rastojanjem između 37 i 40 AJ. Ova klasifikacija Sedne kao odvojenog objekta prihvaćena je u novijim publikacijama.

Ovakav način razmišljanja sugeriše da nedostatak značajne gravitacijske interakcije sa vanjskim planetama stvara proširenu-vanjsku grupu koja počinje negdje između Sedne (perihel 76 AJ) i konvencionalnijih SDO-a kao što je 1996 TL66 (perihel 35 AJ), koji je naveden kao rasuti bliski objekat pomoću Deep Ecliptic Surveya.

### Uticaj Neptuna 
Jedan od problema sa definisanjem ove proširene kategorije je da slabe rezonanse mogu postojati i da bi ih bilo teško dokazati zbog haotičnih planetarnih perturbacija i trenutnog nedostatka znanja o orbitama ovih udaljenih objekata. Imaju orbitalne periode duže od 300 godina, a većina ih je posmatrana samo u kratkom posmatračkom luku od nekoliko godina. Zbog velike udaljenosti i sporog kretanja u odnosu na pozadinske zvijezde, mogu proći desetljeća prije nego što većina ovih udaljenih orbita bude dovoljno dobro određena da pouzdano potvrdi ili odbaci rezonansu. Dalje poboljšanje orbite i potencijalne rezonanse ovih objekata pomoći će razumijevanju migracije divovskih planeta i formiranja Sunčevog sistema. Na primjer, simulacije Emel'yanenko i Kiseleva iz 2007. pokazuju da bi mnogi udaljeni objekti mogli biti u rezonansi sa Neptunom. Oni pokazuju 10% vjerovatnoće da je 2000 CR105 u rezonansi 20:1, 38% vjerovatnoće da je 2003 QK91 u rezonansi 10:3 i 84% vjerovatnoće da je (82075) 2000 YW134 u rezonansi 8:3 . Vjerovatna patuljasta planeta (145480) 2005 TB190 izgleda da ima manje od 1% vjerovatnoće da će biti u rezonansi 4:1. Carlos de la Fuente Marcos i Ralph de la Fuente Marcos su izračunali da su neke od statistički značajnih srazmjernosti kompatibilne sa hipotezom Devete planete; posebno, određeni broj objekata koji se nazivaju ekstremni transneptunski objekti (ETNO) mogu biti zarobljeni u rezonansama srednjeg kretanja 5:3 i 3:1 sa pretpostavljenom Devetom planetom s velikom poluosom ~ 700 AU.

## Mogući samostojeći objekti 
Ovo je lista poznatih objekata prema datumu otkrića koji se ne mogu lako raspršiti Neptunovom trenutnom orbitom i stoga su vjerovatno odvojeni objekti, ali koji leže unutar perihelijskog jaza od ≈50–75 AJ koji definiše sednoide.

Dole navedeni objekti imaju perihel od više od 40 AJ i veliku poluos od više od 47,7 AJ (rezonanca 1:2 s Neptunom i približna vanjska granica Kuiperovog pojasa):

Sljedeći objekti se također općenito mogu smatrati odvojenim objektima, iako sa nešto manjim perihelijskim udaljenostima od 38–40 AJ.

## Također pogledajte 
* Klasični objekt Kuiperovog pojasa
* Ekstremna Transneptunska tijela
* Transneptunske planete

## Notes 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Odvojeni objekt
Kategorija:Astronomski objekti
Kategorija:Planetologija