Hemijska formula

**Hemijska formula** je jedan od načina predstavljanja informacija o hemijskim proporcijama atoma koji čine određeni hemijski spoj ili molekulu, koristeći simbole hemijskih elemenata, brojeve, a ponekad i druge simbole, poput umetanja, crtica, zagrada, zareza i znakova *plus* (+) i *minus* (–). Oni su ograničeni na jednu tipografsku liniju simbola, koja može uključivati indekse i natpise. Hemijska formula nije hemijski naziv i ne sadrži riječi. Iako hemijska formula može podrazumijevati određene jednostavne hemijske strukture, to nije isto što i puna hemijska strukturna formula. Hemijske formule mogu u potpunosti odrediti strukturu samo najjednostavnijih molekula i hemijskih supstanci, i uglavnom su ograničenije snage hemijskih imena i strukturnih formula.

Najjednostavnije vrste hemijskih formula nazivaju se *empirijske formule*, koje koriste slova i brojeve koji označavaju numeričke *proporcije* atoma svake vrste. **Molekulske formule** označavaju jednostavne brojeve svake vrste atoma u molekulu, bez podataka o strukturi. Na primjer, empirijska formula za glukozu je CH2O(dvostruko više atoma vodika od ugljika i kisika), dok je njegova molekulska formula.
 
**Hemijska formula** je zapis sastava hemijskog spoja pomoću hemijskih simbola. Hemijska formula može biti:
* **Empirijska formula**, koja navodi elemente spoja u njihovom međusobnom omjeru. Primjer: CnH2n; u spoju označava omjer vodika i ugljika 1:2. Spojevi s takvim sastavom su obično veliki, npr. svi alkeni ili cikloalkani. 

* **Strukturna formula**, koja uz omjer pojedinog spoja navodi valenciju i razpored atoma u molekuli.
***Molekulska formula**, koja navodi broj atoma elementa u pojedinom spoju. Primjer: butan - C4H10

## Definicija
{{Infokutija
| title = H-\overset{\displaystyle H \atop |}{\underset{\underset{\underset{\underset

## Formulska jedinica
**Formulsku jedinica** je najmanji omjer broja aniona i kationa u ionskom spoju koji prikazujemo formulom spoja. Ionska tvar je ogroman skup aniona i kationa koji su povezani ionskom vezom (elektrostatskom). U ionskoj tvari naizmjenično su raspoređeni anioni i kationi, odnosno svaki anion je okružen određenim brojem kationa i obrnuto. Ne postoji molekula ionskog spoja već je cijeli spoj jedna "velika molekula". Zato formula ionskog spoja ima samo najmanji omjer broja aniona i kationa u spoju, odnosno prikazuje formulsku jedinku. Formula CaCl2 govori da se u kalcij-hloridu kationi (Ca2+) i anioni (Cl–) nalaze u omjeru 1:2 te je CaCl2 formulska jedinka kalcij-hlorida.

U najširem smislu svaka formula predstavlja formulsku jedinku.

## Formule hidratnih soli
Kristali hidratnih soli imaju u sastavu vezanu kristalnu vodu. Formula spoja se piše, na primjer: CuSO4∙5H2O. Tačka u formuli ne predstavlja znak množenja već je znak sabiranja (plus). Voda je uklopljena u kristalnu strukturu spoja. Napisana formula je sažeti oblik pisanja. Zapravo formulu bi pravilnije trebalo pisati kao: [Cu(H2O)4]SO4∙H2O. Četiri molekule vode se koordiniraju s ionom bakra, dok je peta molekula vode povezana sa sulfatnim ionom. Također, MgSO4∙7H2O zapravo je [Mg(H2O)6]SO4∙H2O. Uglaste zagrade u pisanju koriste se za kreiranje formula kompleksnih spojeva.

## Formule kompleksnih spojeva
Formule kompleksnih spojeva, sažeto se pišu kao u prethodnim primjerima, ali najprizornije je formulu prikazati "trodimenzijski".

Tetraminkupfersulfathydrat.png|Bakar-tetraaminosulfat hidtat [Cu(NH3)4]SO4·H2O
(RhA5Cl)Cl2.png|Rodijev pentaminotriklorid [Rh(NH3)5Cl]Cl2
M(edds).png|Kompleks kationa metala i EDTA.

## Tipovi hemijskih formula
Hemijske formule razlikuju se prema informacijama koje pružaju.

***Formula elementarne tvari** predočuje molekulu odnosno skup istovrsnih atoma koji se nalaze u molekuli elementarne tvari (H2, P4, S8)
***Empirijska formula** pokazuje samo relativne omjere broja pojedinih atoma u jedinki, a određuje se na temelju masenih udjela pojedinih elemenata u spoju dobivenih elementarnom analizom. 
***Molekulska formula** pokazuje tačan broj atoma u spoju (molekuli), a određuje se iz empirijske formule i poznate molekulske mase.
***Strukturna formula** prikazuje način povezivanja atoma u molekuli, a određuje se nakon identifikacije funkcionalnih grupa molekule (alkoholna, aldehidna, kiselinska, aminska i dr), najčešće spektroskopskim tehnikama.
***Sažeta strukturna formula** je strukturna formula napisana jednostavnije, često u jednom redu, prikazane su atomske grupe i atomi ali način njihovog povezivanja nije posve jasan.
***Stereohemijska formula** prikazuje prostornu orijentaciju atoma u molekuli različitim tipovima projekcija koje uključuju mnoge dodatne konvencije. Prostorni raspored atoma izravno se određuje difrakcijskim metodima strukturne analize.

## Također pogledajte 
* Periodni sistem elemenata

## Reference
Kategorija:Hemijske formule
Kategorija:Hemijska nomenklatura
Kategorija:Notacija