Znojna žlijezda

**Znojne žlijezde**, poznate i kao **sudoriferne žlijezde** ili **sudoriparne žlijezde** (*sudor* = znoj), su male cjevaste strukture u koži koje proizvode znoj. Znojne žlijezde su vrsta egzokrine žlijezde,  žlijezde koje proizvode i izlučuju supstance na epitelnu površinu pomoću svojih kanala. Dvije su glavne vrste znojnih žlijezda koje se razlikuju po svojoj strukturi, funkciji, sekretornom proizvodu, mehanizmu izlučivanja, anatomskoj raspodjeli i raspodjeli među vrstama:
* Ekrine znojne žlijezde raspoređene su gotovo po cijelom ljudskom tijelu, u različitoj gustoći, s najvećom na dlanovima i tabanima, zatim na glavi, ali mnogo manje na trupu i ekstremitetima. Njihova sekrecija na bazi vode predstavlja primarni oblik hlađenja kod ljudi.
* Apokrine znojne žlijezde uglavnom su kod ljudi ograničene na aksile (pazuhe) i perianalno područje. Nisu značajne za hlađenje kod ljudi, ali su jedine efikasne znojne žlijezde kod papkaraa, kao što su deva, magarac, konj i goveda. 

Svaka znojna žlijezda prima nekoliko nervnih vlakana koja se granaju u trake jednog ili više aksona i okružuju pojedinačne cjevčice sekretorne zavojnice. Između znojnih tubula također su isprepleteni kapilari. Udio ekrinih žlijezda opada s godinama.

Prozirni sekret koji proizvode ekrine znojne žlijezde naziva se znoj ili *osjetljivo znojenje*. Znoj je uglavnom voda, ali sadrži i neke elektrolite, jer potiče iz krvne plazme. Prisustvo natrij-hlorida znoju daje slankas okus.

Ukupna količina proizvedenog znoja ovisi o broju aktivnih žlijezda i veličini površinskog otvora. Stepen sekretorne aktivnosti reguliše se neuronskim i hormonskim mehanizmima (muškarci se znoje više od žena). Kada sve ekrine znojne žlijezde rade maksimalnim kapacitetom, stopa znojenja za čovjeka može premašiti tri litra na sat
, i mogu nastati opasni gubici tečnosti i elektrolita.

Ekrine žlijezde imaju tri primarne funkcije:
* Termoregulacija: znoj (evaporacijom i isparavanje s gubitakom toplote) može dovesti do hlađenja površine kože i smanjenja tjelesne temperature.
* Ekskrecija: izlučivanje ekrinih znojnih žlijezda također može pružiti značajan put za izlučivanje vode i elektrolita.
*Zaštita: ekrino lučenje znojnih žlijezda pomaže u očuvanju kože kiselim plaštom, što pomaže u zaštiti kože od kolonizacije bakterija i drugih patogenih organizama.

### Apokrine
Apokrine znojnice nalaze se u pazuhu, areoli (oko bradavica), perineumu (između anusa i genitalija), u uhu i na očnim kapcima. Izlučujući dio je veći od udjela ekrinih žlijezda (što ih ukupno čini većim). Umjesto da se otvore direktno na površinu kože, apokrine žlijezde izlučuju znoj u  kanal  dlakinog folikula.

Prije puberteta, apokrine znojne žlijezde su neaktivne; Supstanca koja se luči gušća je od ekrinog znoja i osigurava hranjive sastojke za bakterije na koži: razgradnja znoja putem bakterija je ono što stvara jedak miris. Apokrine znojnice su najaktivnije tokom stresa i seksualnog uzbuđenja.

Kod sisara (uključujući ljude) apokrinski znoj sadrži feromonolike spojeve koji privuče druge organizme unutar svoje vrste. Istraživanje ljudskog znoja otkrilo je razlike između muškaraca i žena u apokrinim sekrecijama i bakterijama.

### Apoekrine
Neke ljudske znojne žlijezde ne mogu se klasificirati ni kao apokrine ni kao ekkrine, a koje imaju obilježja oba tipa; takve žlijezde se nazivaju "apoecrine". Veće su od ekrinih žlijezda, ali manje od apokrinih. They are larger than eccrine glands, but smaller than apocrine glands. Njihov sekretorni dio ima uski dio sličan sekretornim zavojnicama u ekrinim žlijezdama, kao i širok dio koji podsjeća na apokrine žlijezde.

Apocrine, koji se nalazi u pazuhu i perianalnoj regiji, imaju kanale koji se otvaraju na površinu kože. Pretpostavlja se da su se razvile u pubertetu iz ekrinih žlijezda, a mogu obuhvatati do 50% svih pazušnih žlijezda. Apoekrine žlijezde luče više znoja nego i ekrine i apokrine žlijezde, imajući tako veliku ulogu u pazušnom znojenju. Apoekrine žlijezde su osjetljive na holinergičku aktivnost, iako se mogu aktivirati i adrenergičnom stimulacijom. Like eccrine glands, they continuously secrete a thin, watery sweat.

### Ostale
[thumb|250|[Mliječna žlijezdaa žene]]

Specijalizirane znojne žlijezde, uključujući ceruminsku žlijezdu, mliječne žlijezde, cilijarne žlijezde očnih kapaka i znojne žlijezde nosni vestibulum, modificirane su apokrine žlijezde. Ceruminozne žlijezde su u blizini ušnih kanala i proizvode cerumen (ušni vosak) koji se miješa s uljem koje se luči iz lojnih žlijezda. iako je količina dovoljno mala da se na površini kože luči hipotonični. Ekcrinski znoj je bistar, bez mirisa i sastoji se od 98–99% vode; sadrži i NaCl, masne kiseline, mliječnu, limunsku, askorbinsku, i mokraćnu kiselinu, kao i ureju. Njegov pH kreće se od 4 do 6,8.
I u apokrinim i u ekrinim znojnim žlijezdama, znoj se izvorno proizvodi u zavojnici žlijezde, gdje je izotoničan sa krvnom plazmom. Kada je stopa znojenja mala, kanal žlijezde se konzervira i resorbuje; visoke brzine znojenja, s druge strane, dovode do manje resorpcije soli i omogućavaju da više vode isparava na koži (putem osmoze) da se poveća hlađenje isparavanjem.

Izlučivanje znoja nastaje kada se mioepitelne ćelije koje okružuju sekretorne žlijezde stegnu. Ekcrinski znoj povećava brzinu rasta bakterija i isparljivog mirisa spojeva apokrinog znoja, jačajući oporost mirisa.

Obično samo određeni broj znojnih žlijezda aktivno proizvodi znoj. Kada podražaji zahtijevaju više znojenja, aktivira se više znojnih žlijezda, od kojih svaka proizvodi više znoja.
; Freyev sindrom: Ako je aurikulotemporalni nerv oštećen (najčešće kao rezultat parotidektomije), višak znoja može se stvoriti u stražnjem dijelu obraza (odmah ispod uha). kao odgovor na podražaje koji izazivaju lučenje pljuvačke.
; Toplotni udar: Kada se ekrine žlijezde iscrpe i ne mogu lučiti znoj. Toplotni udar može dovesti do fatalne hiperpireksije (ekstremnog porasta tjelesne temperature).
* Ektodermna displazija može predstavljati znak nedostatka znojnih žlijezda.
*Fabryjeva bolesdt, okarakterizirana je višakom globotriaosilceramida (GL3), a uzrokuje smanjenje funkcije znojnih žlijezda zbog naslaga GL3 u ekrinskim žlijezdama.
*GM1 gangliosidoze, karakterizirano abnormalnim skladištenjem lipida, dovodi do vakuolizacije u ekrinim ćelijama znojnih žlijezda.
*Hunterov sindrom može uključivati metahromin granule i mucin u citoplazmi ekrinih ćelija znojne žlijezde.
*Hipotiroidizam sa  niskim nivoom hormona štitnjače dovodi do smanjenog lučenja znojnih žlijezda; rezultat je suha, gruba koža.
*Kearns–Sayreov sindrom,  bolest mitohondrija, uključuje abnormalne mitohondrije u ekrinim znojnim žlijezdama.
*Lafora bolest je rijedak genetički poremećaj obilježen prisustvom abnormalnih poliglukozanskih naslaga. Ta se "tijela Lafore" pojavljuju u kanalima znojnih žlijezda, kao i u mioepitelnim ćelijama apokrinih žlijezdais.
**Lichen striatus*, samoograničena erupcija malih, blago ljuskavih papula, uključuje limfoidnu infiltraciju oko ekrinih znojnih žlijezda.
*Metahromatska leukodistrofija, bolest lizosomskog skladištenja, dovodi do nakupljanja lipopigmenata i lizosomskih zaostalih tijela u epitelnim ćelijama znojnih žlijezda.
* Neuronska ceroidna lipofuscinoza uzrokuje abnormalne naslage lipopigmenta u epitelnim ćelijama znojnih žlijezda (između ostalog).
*Bolest neutralnog lipidnog skladištenja uključuje abnormalne naslage lipida u ćelijama, uključujući one znojne žlijezde.
*Niemann-Pickova bolest tipa C, druga bolest skladištenja lipida, uključuje abnormalno skladištenje lipida u znojnim žlijezdama.
*Schindlerova bolest uzrokuje da se citoplazmatske vakuole koje se čine prazne ili sadrže nitasti materijal manifestiraju u ćelijama ekrinih znojnih žlijezda.
* Periferna neuropatija malih vlakana može oštetiti živce koji kontroliraju znojne žlijezde. Ovo stanje može dijagnosticirati test gustine nervnih vlakana znojne.

## Također pogledajte
*Žlijezda
*Lojna žlijezda

## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Vanjski linkovi
*Histology of sweat glands

Kategorija:Žlijezde
Kategorija:Egzokrine žlijezde
Kategorija:Anatomija kože
Kategorija:Anatomija čovjeka