Avdo Smailović

**Avdo Smailović** (Visoko, 14. august 1917 – Sarajevo, 22. februar 1984) bio je bosanskohercegovački kompozitor i profesor, te horovođa. Otac je petero djece: violončeliste Vedrana Smailovića, pijanistice Meire Smailović, violinistica Vildane (Vila) Smailović Repše, Sidika (Dika) Smailović Bravničar i Violete Smailović Huart.

## Biografija i muzičko stvaralaštvo 
Avdo Smailović je u početku svog muzičkog i kompozitorskog puta bio samouk, da bi muzičko obrazovanje počeo sticati dosta kasno. Svoje muzičko obrazovanje započinje u rodnom gradu, a od 1948. godine nastavlja u Sarajevu gdje završava srednju muzičku školu (1953) i muzički odsjek na Višoj pedagoškoj školi (1955). Iste godine upisuje nastavnički odsjek u klasi Božidara Trudića na Muzičkoj akademiji u Sarajevu, ali nakon pet semestara prelazi na studije kod profesora Lucijana Marije Škerjanca na Muzičkoj akademiji u Ljubljani. Studij kompozicije završava 1968, a postdiplomski studij kod istog profesora 1970. godine.

U djetinjstvu je bio pastir, u mladosti kvalifikovani radnik metalske struke i istaknuti muzičar - amater. Vremenom postaje referent (kapelnik) za muziku u amaterskim organizacijama u Zenici, Banjoj Luci i Sarajevu, a zatim nastavnik muzike u srednjim školama i profesor na Pedagoškoj akademiji u Sarajevu. Predavao je analizu muzičkih oblika na Muzičkoj akademiji u Sarajevu i na odjeljenju Akademije u Tuzli od 1977. do 1979. Dobitnik je većeg broja nagrada, odlikovanja i priznanja.

Smajlovićev kompozitorski opus žanrovski i stilski je raznovrstan, a obuhvata: harmonizacije narodnih napjeva i komade za puhačke orkestre, vokalnu liriku i horove, velike simfonijske i vokalno-instrumentalne forme; autohtona muzika nadahnuta revolucionarnom tematikom ratnog i poratnog razdoblja. U početku stvaranja intenzivno koristi narodni melos, a nakon ulaženja u kompozicijske tehnike pokušava ostvariti jedinstvo narodnog i akademskog izraza, prvenstveno pod utjecajem Škerjančeve kompozitorske škole. Sklon programskom tretmanu muzičkog jezika nastoji svoj muzički izraz oblikovati "ekspresivno i neposredno" (ŠPIRIĆ 1977: 338). U posljednjem periodu kompozitorskog stvaranja, koristio je idiomatske elemente narodnog muzičkog izraza u okrilju savremene kompozicijske tehnike, oblikujući sasvim individualna muzička ostvarenja. Za njegovu kompoziciju *Drvar* iz 1964. američki dirigent Denis Burk je rekao: 

## Priznanja i naslijeđe 
Avdo Smailović je komponirao muzička djela u kojima obilno koristi folklorni materijal i zvuk puhačkih orkestara, što je vjerovatno odraz njegovog djelovanja kao dirigent limenih orkestara. U djelima za solo instrumente ili sa malim brojem muzičkih instrumenata, Smailović razrađuje originalni melodijski materijal s ponekim gotovo neprepoznatljivim folklornim elementima. To se sasvim jasno vidi u *Metamorfozama za klavir*, njegovoj možda najuspjelijoj kompoziciji. Dobitnik je Šestoaprilske nagrade grada Sarajeva iz 1980. Asocijacija kompozitora-muzičkih stvaralaca svake godine dodjeljuje nagradu za autorsko stvaralaštvo u području ozbiljne muzike koja je nazvana po njemu.

U poslijeratnoj Bosni i Hercegovini dvije osnovne muzičke škole i jedna osnovna škola nose njegovo ime i to u Visokom, Goraždu i Sarajevu. Dana 13. oktobra 2017. godine na Muzičkoj akademiji u Sarajevu održan je naučni skup u povodu njegove 100. godišnjice rođenja.

## Djela 
* *Probuđena kasaba* simfonijski stavak, 1955
* *Drvar* concentino za klavir, timpane i gudački orkestar, 1964
* *Lirika sa pepela* ciklus pjesama za mezzosopran i kamerni orkestar, riječi Dara Sekulić, 1966
* *Podigman* simfonijski stavak, 1968
* *Trube romanijske* simfonijski stavak, 1970
* *Zov svitanja* legenda za odrasle, 1980
* *Mostarska simfonija*, 1980
* Oratorij *Bilo čovjekovo*, 1980
* *Metamorfoze* za klavir, 1980

### Orkestarska djela 
* Simfonijski stav “Probuđena kasaba” 1952.
* Končertino iz ciklusa “Vatrena svitanja” za klarinet, klavir, timpane i gudački orkestar, 1964.
* Koncert za flautu i kamerni orkestar sa harfom, 1965.
* Dječije radosti, svita za gudački orkestar, 1957.
* In mondo skolare, svita za gudački orkestar, 1965.
* Gračaničko i Zadrugarsko kolo za kamerni orkestar, 1952.

### Kamerna djela 
* Fantazija za flautu i klavir, 1963.
* Lamento dramatico, za fagot i klavir, 1963
* Scherzo, za fagot i glavir, 1963
* Uz jutarnju šetnju, za violinu i klavir, 1961.
* Romantična pjesma, za violinu i klavir, 1961.
* Momci igraju, za violinu i klavir, 1961.
* Sa pastirima, za violinu i klavir, 1962.
* Svadbeno veselje, za violinu i klavir 1962.
* Duvački trio, za obou, klarinet i fagot, 1957.
* Ljubavna lirika stare Hercegovine, za glas i klavir 1952-65.
* Junačka poema Bosanske Krajine, mješoviti hor, 1955.
* Stoj Drino, mješoviti hor, 1952-60.
* Komunisti, hor, 1945.
* Narodna borba, hor, 1945.
* pjesma Titu, hor, 1946.
* Pjesma bratstva sviju strana, hor, 1957-65.
* Lovac, hor, 1957.
* Livadsko zvonce, hor, 1957.

### Kompozicije za puhačke i narodne orkestre 
* Jugoslovenske narodne melodije, ciklus I, II i III, 1940-1950.
* S vrela Bosne, 1953.
* Proljetna priča, 1957.
* Preko Save, Dolazi oslobodilačka vojska, Kozarački proleteri, Užički partizani, Narodni marš, Marš rudara, Marš socijalističke izgradnje, Pozdrav Trstu, Kumrovec, Romanijska rapsodija, 1944 – 1955.
* Muzička čitanka za amatere u kulturno umjetničkim društvima, 1953.
* Muzika za sletske vježbe društva tjelesnog vaspitanja, 1959 – 1965.
* Scenska muzika za pionirsko pozorište, 1957.
* Obrade narodnih igara i pjesama za razne instrumentalne sastave, 1959.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Avdo Smailović na osasmailovic.edu.ba
*Stilske karakteristike kompozicije Metamorfoze za klavir solo Avde Smailovića
*Radnik-muzički kompozitor: društveno-sociološki diskursi lika i djela Avde Smailovića – Lana Pacuka, Univerzitet u Sarajevu

Kategorija:Rođeni 1917.
Kategorija:Umrli 1984.
Kategorija:Biografije, Visoko
Kategorija:Bosanskohercegovački kompozitori
Kategorija:Jugoslavenski kompozitori
Kategorija:Dobitnici Šestoaprilske nagrade