Atavizam

[thumb|Rani [embrioni mnogih vrsta ispoljavaju predačke osobenosti, kao što je rep u ovom ljudskom fetusu. Ovo obilježje se normalno izgubi tokom kasnijeg razvoja, što se ne dešava ako ga ima životinja.]]
[thumb|220px|[Darwinova kvržica na ušnoj školjci podsjeća na zajedničko porijeklo primata.]]
[mini|Patrljci rebara se javljaju u [sisara samo kao ovaj atavizam na desnoj strani grudnog koša jednog čovjeka.(Kompjuteritirana tomografija, 3D).]]
**Atavizmi** (lat. *atavus* = predak) su pojave ponavljanja anatomskih obilježja većine vrsta, koja su bila formirana kao osobenosti u dalekoj evolucijskoj prošlosti njihovih predaka. Često se doživljavaju i kao poremećaji (malformacije), kao i rudimenti, dokumentirani klasični dokazi evolucije. U širem smislu, pojam uključuje i određene modele ponašanja. Termin je bio vrlo često pominjan u istraživanjima kulturno-historijskog razvoja u drugoj polovini 19. stoljeća.

## Anatomski atavizmi 
U sadašnjoj fazi razvoja, anatomske karakteristike atavizama nemaju nikakvu funkciju i nestajali su generacijama. Primjeri kod ljudi su: fistula u kod čovjeka kao ostatak škržnih lukova, koja se javlja tokom embriogeneze, niz bradavica duž „mliječne linije“ i polimastija (višak mliječnih žlijezda ili bradavica), višak dlaka na tijelu (lanugo) i tzv. Darwinova kvržica na ušnoj školjci. Ova kvržica je u obliku hrskavičastog ispupčenja na gornjem obodu ušne školjke, a nasljeđuje se kao autosomno recesivno svojstvo.

Sva živa bića, više ili manje, mogu imati različite „abnormalnosti“, tj. atavizme u ranijim fazama razvoja.

Kod goveda, postoje tri umjesto dva režnja papka, a u morskih sisara, kao što su kitovi i delfini, formirani su udovi koji podsjećaju na noge kopnenih životinja.

Manje su poznati atavizmi kod biljaka, ali su istraženi, još u 19. stoljeću. To uključuje građu i oblik lista kod cvjetnica, kao kod jasena sa samo jednim ili više režnjeva.

U osnovi, u atavističke oblike treba također uključiti i neke fenotipske oznake koje se javljaju kod bakterija, gljivica i protista. Međutim, njih je teško jasno identificirati zbog visoke varijabilnosti ovih stvorenja, a ponekad nisu u potpunosti razjašnjeni ni odnosi između posmatranih loza i da ih se razlikuje od neoplazmi.
## Uzroci atavizama 
Formiranje atavizma može biti uzrokovano:
* Inhibicija malformacije: Spriječena specifična diferencijacija tokom organogeneze uvjetuje pojavu rekapitulacije predačkih karakteristika (vidi: Zakon biogeneze).
* Mutacijski atavizam: Obnova predačkih obrazaca mutacijom određenih gena ili promjene u genskoj ekspresiji sa reaktiviranjem potisnutog (latentnog) gena;
* Hibridni atavizam: Pojava ranijih zajedničkih karakteristika u bastardizaciji usko srodnih vrsta.

Iza svih faktora pojave atavizama neupitno stoje veoma rijetke recesivne alelne varijante koje se još rjeđe fenotipski ispoljavaju, zbog male vjerovatnoće do dođu u homozigotno stanje.

## Atavizmi ponašanja 
Atavizmi kod ponašanja životinja i čovjeka mogu se posmatrati kod vrsta koje žive u i oko kuća, npr., kod običnog vrapca, koji grade gnijezda u nišama koje su dobro prilagođene njihovom preferiranom okruženju.

Također se događa da pojedini kućni vrapci grade loptasta gnijezda, umjesto onakvih koja su karakteristična za ostale ptice koje „pletu“ svoja gnijezda.
## Atavizmi i/ili rudimenti
Suštinska razlika između atavizama i rudimenata je u tome što se atavizmi izuzetno rijetko javljaju i to samo kod nekih organizama, a rudimenti su redovno prisutni kod svih pripadnika određene vrste.

## Reference
## Također pogledajte
*organ
*Dokazi evolucije
*Rudiment

## Vanjski linkovi 
*Illustracije atavizama kod ljudi*
*Photograph, X-ray and description of three cases of human tail 
* Außenansicht, Röntgenaufnahme und englische Erläuterung dreier Fälle des menschlichen Schwanzes  (englisch, PDF, 386&nbsp;KiB)
*Illustracije atavizama kod životinja*
*Photograph of an additional (third) hoof of cows
* Foto einer dritten Klaue bei einem Rind
* Atavismus und Rudimente
*Illustracije atavizama kod biljaka*
* Illustration des Atavismus der Pelorienbildung bei Blüten
* Bild der Einblattesche mit ungegliederten Blättern

Kategorija:Anatomija
Kategorija:Evolucija
Kategorija:Dokazi evolucije
Kategorija:Organi
Kategorija:Genetika