Jugoslavenska kampanja u Bosni i Hercegovini 1992.

**Jugoslavenska kampanja u Bosni i Hercegovini 1992.** predstavlja kulminaciju metodičnog procesa vojne transformacije i operativne ofanzive kojom je Jugoslavenska narodna armija (JNA), djelujući u koordinaciji sa snagama Srpskih autonomnih oblasti (SAO), provela stratešku okupaciju većeg dijela Bosne i Hercegovine.

Kampanja je uključivala sistemsko naoružavanje srpskih paravojnih formacija, blokadu ključnih komunikacija i provođenje kampanje etničkog čišćenja nesrpskog stanovništva, što je rezultiralo uspostavljanjem kontrolnih linija koje su u velikoj mjeri definisale tok rata.

## Plan RAM i logistička priprema 
Strateški okvir kampanje bio je definisan dokumentom poznatim kao Plan RAM, čiji je cilj bio redefinisanje granica Jugoslavije kroz stvaranje homogenog srpskog teritorija. Postojanje ovog plana potvrdio je tadašnji premijer SFRJ Ante Marković, razotkrivši snimke razgovora između Slobodana Miloševića i Radovana Karadžića o naoružavanju lokalnih srpskih straža. Prema podacima Saveznog sekretarijata za narodnu odbranu (SSNO), JNA je do marta 1992. jedinicama SDS-a i paravojnim grupama podijelila ukupno 51.192 komada naoružanja. Istovremeno je provedeno razoružavanje legalne Teritorijalne odbrane SR BiH, čime je sistemski eliminisan kapacitet države za organizovanu odbranu.

## Uloga Druge vojne oblasti 
U januaru 1992, formirana je '
Druga vojna oblast sa sjedištem u Sarajevu, pod komandom generala Milutina Kukanjca. Ova komanda je objedinila vojne resurse na teritoriji BiH, pretvarajući ih u instrument za provođenje odluka Skupštine srpskog naroda. Pod izgovorom "tampon zona", JNA je u martu i aprilu 1992. zauzela ključna uzvišenja oko Sarajeva, aerodrome i strateške putne pravce, čime su stvoreni preduslovi za kasniju potpunu blokadu gradova.

## Operativne ofanzive u proljeće 1992. 
Vojna kampanja se odvijala kroz nekoliko simultanih ofanziva na ključnim strateškim pravcima.

### Podrinje i Istočna Bosna 
Ofanziva u Podrinju započela je u aprilu 1992. napadom na Bijeljinu, a nastavila se zauzimanjem Zvornika, Višegrada i Foče. Jedinice JNA (poput 17. korpusa) pružale su artiljerijsku i oklopnu podršku paravojnim jedinicama Željka Ražnatovića Arkana i "Belih orlova". Cilj je bio ovladavanje dolinom Drine radi eliminacije granice između Bosne i Srbije, što je praćeno masovnim deportacijama i ubistvima civila u gradovima pod opsadom.

### Operacija u Posavini 
U junu 1992, snage 1. krajiškog korpusa pokrenule su operaciju "Koridor '92". Cilj je bio probijanje putne komunikacije kroz Posavinu radi spajanja Banje Luke sa SR Jugoslavijom. Ova operacija bila je od vitalnog značaja za snabdijevanje srpskih snaga u zapadnoj Bosni i Kninskoj krajini, a njeno provođenje uključivalo je teško razaranje civilnih naselja duž pravca napada.

### Opsada Sarajeva 
Blokada Sarajeva bila je najduži i najdestruktivniji segment kampanje. JNA je oko grada uspostavila preko 200 artiljerijskih položaja, koristeći dominantne kote poput Trebevića i Pala. General Ratko Mladić direktno je komandovao kampanjom neselektivnog granatiranja s ciljem terorisanja stanovništva i iznuđivanja političkih ustupaka od Vlade RBiH.

## Transformacija JNA u VRS 
Na sjednici u Banjoj Luci 12. maja 1992, formirana je Vojska Republike Srpske (VRS), a za komandanta Glavnog štaba postavljen je Ratko Mladić. Iako je SR Jugoslavija zvanično proglasila povlačenje JNA, transformacija je bila formalna. JNA je novoformiranoj VRS ostavila kompletnu infrastrukturu Druge vojne oblasti, uključujući: preko 300 tenkova i 800 oklopnih transportera, najmanje 1.000 teških artiljerijskih cijevi.Gotovo cjelokupan oficirski kadar koji je bio porijeklom iz BiH.

## Pravne i historijske posljedice 
MKSJ je u presudama najvišim liderima (Radovan Karadžić, Ratko Mladić, Momčilo Krajišnik) utvrdio da je kampanja iz 1992. bila primarno sredstvo za provođenje udruženog zločinačkog poduhvata (UZP). Sud je zaključio da operacije nisu imale isključivo vojni karakter, već su sistematski ciljale civilno stanovništvo radi trajnog uklanjanja Bošnjaka i Hrvata sa teritorija koje je Srpska Republika Bosna i Hercegovina proglasila svojim. U ljeto 1992, kampanja u općinama Bosanske krajine, poput Prijedora, rezultirala je uspostavljanjem logora (Omarska, Keraterm, Trnopolje) i zločinima koji su pravno kvalifikovani kao progon s genocidnom namjerom na lokalnom nivou.

## Također pogledajte 
* Rat u Bosni i Hercegovini
* Plan RAM
* Opsada Sarajeva
* Teritorijalna odbrana Bosne i Hercegovine

## Reference 
## Literatura 
*MKSJ, *Presuda u predmetu Tužilac protiv Radovana Karadžića (IT-95-5/18-T)*, 24. mart 2016.
*MKSJ, *Presuda u predmetu Tužilac protiv Ratka Mladića (IT-09-92-T)*, 22. novembar 2017.
*UN Commission of Experts, *Final Report on the Grave Breaches of the Geneva Conventions in the former Yugoslavia*, New York, 1994.
*Savezni sekretarijat za narodnu odbranu (SSNO), *Plan RAM: Strategijska dispozicija i logistička priprema*, Beograd, 1991.
*Alic, Amra, *Cultural Coexistence of the City - Proceedings of the SAHANZ*, Vol. 33, 2016.
*Donia, Robert J, *Sarajevo: A Biography*, University of Michigan Press, 2006. ISBN 978-0-472-11559-4.
*ResearchGate, *Developmental Affordances of War-Torn Landscapes: Growing up in Sarajevo under Siege*, 2016.
*Post-Conflict Research Center (P-CRC), *Shelling, Sniping, and War Crimes in Sarajevo Municipalities - Judicially Established Facts*, 2025.
*CIA, *Balkan Battlegrounds: A Military History of the Yugoslav Conflict, 1990-1995*, Vol. I, Washington DC, 2002.
*Human Rights Watch, *Weighing the Evidence: Lessons from the Slobodan Milosevic Trial*, 2006.

Kategorija:Rat u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Jugoslavenska narodna armija
Kategorija:1992. u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Vojne operacije u ratu u Bosni i Hercegovini