open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Svjetska baza podataka zaštićenih područja

**Svjetska baza podataka zaštićenih područja** (en. - *The World Database on Protected Areas*) je najopsežnija globalna baza podataka zaštićenih kopnenih i morskih područja. Predstavlja zajednički projekat između Međunarodne unije za zaštitu prirode i prirodnih resursa (IUCN) i Programa zaštite okoliša Ujedinjenih nacija (UNEP). Programom upravlja Svjetski monitoring centar za zaštitu (UNEP-WCMC), u saradnji sa vladama, nevladinim organizacijama, naučnim ustanovama i privrednim organizacijama. WDPA se ažurira na mjesečnom nivou.

Podaci za WDPA se prikupljaju od sekretarijata međunarodnih konvencija, vlada i nevladinih organizacija sa kojima se sarađuje, ali je uloga čuvara dodijeljena Programu zaštićenih područja UNEP-WCMC, sa sjedištem u Cambridgeu, Ujedinjeno Kraljevstvo, koji je domaćin baze podataka od njenog stvaranja 1981. godine. WDPA donosi neprocjenjive informacije donosiocima odluka širom svijeta, posebno u smislu mjerenja obima i djelotvornosti zaštićenih područja kao indikatora za postizanje globalnih ciljeva biodiverziteta. 
## Zaštićeni planet 
U oktobru 2010. godine, UNEP-WCMC je pokrenuo web stranicu Zaštićenu planetu (Protected Planet) zasnovanu na društvenim mrežama, koja korisnicima omogućava interakciju i poboljšanje podataka koji su trenutno evidentirani u Svjetskoj bazi podataka o zaštićenim područjima

Stranica je razvijena sa namjerom da bude laka za korištenje i omogući upoznavanje sa zaštićenim područjima. Koristeći alate za društveno umrežavanje (Wikipedija, Globalni informacijski fond za biološku raznolikost (GBIF) i foto servis Panoramio), Zaštićeni planet omogućava prikazivanje WDPA uz fotografije, tačke interesa i obližnja zaštićena područja.

WDPA koristi IUCN-ovu definiciju zaštićenog područja kao glavni kriterij za unose koji se uključuju u bazu podataka. Baza podataka sadrži sveobuhvatne informacije o različitim vrstama zaštićenih područja, od onih strogo zaštićenih u svrhu očuvanja do onih u kojima je održivo korištenje prirodnih resursa dozvoljeno.

Ukupan broj zapisa o zaštićenim područjima u izdanju Svjetske baze podataka o zaštićenim područjima (WDPA) u oktobru 2021. iznosi 266.561, koji se sastoji od 254.423 područja i 12.138 obilježja i pokriva 245 zemalja i teritorija.
## Reference 
Kategorija:Zaštićena područja u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Zaštićena područja
Damir Ibrahimović

**Damir Ibrahimović** (18. juli 1965 – 9. oktobar 2025) bio je bosanskohercegovački filmski producent i režiser.

Rođen je u Sarajevu, gdje je diplomirao je na Ekonomskom fakultetu. Bio je direktor Udruženja umjetnika "Deblokada" i producent  i režiser dugometražnih i kratkometražnih filmova. Njegova supruga je bosanskohercegovačka rediteljica Jasmila Žbanić. Damir i Jasmila su se upoznali u skolništu za vrijeme opsade Sarajeva.

Preminuo je u Sarajevu 9. oktobra 2025.

## Filmografija 
* 2020 - *Quo Vadis, Aida?*
* 2018 - *Dah*
* 2017 - *Muškarci ne plaču*
* 2015 - *Jedan dan u Sarajevu*
* 2014 - *Cure - život druge, Otok ljubavi i Nacrtaj mi jednu zemlju*
* 2013 - *Za one koji ne mogu da govore*
* 2010 - *Na putu*
* 2007 - *Dnevnik graditelja*
* 2006 - *Grbavica*
* 2005 - *Izgubljeno nađeno*
* 2004 - *Slike s ugla*
* 2002 - *Naprijed, nazad i Sjećaš li se Sarajeva?*
* 2001 - *Crvene gumene čizme*
* 1998 - Ljubav je...

### Ostali filmovi 
* 2016 - *Dobra žena*
* 2009 - *Storm*
* 2008 - *Participation*
* 2003 - *Bahtalo drom*
* 1998 - *Noć je. Mi svijetlimo.*

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1965.
Kategorija:Umrli 2025.
Kategorija:Biografije, Sarajevo
Kategorija:Dobitnici Nagrade "Ivica Matić"
Kategorija:Bosanskohercegovački režiseri
Kategorija:Bosanskohercegovački producenti
Kategorija:Bivši studenti Univerziteta u Sarajevu
Muhamed Kurt

**Muhamed Kurt** (Mostar, 1875 – Sarajevo, 1943) bio je prvi profesionalni glumac iz Mostara. Svoj profesionalni glumački angažman proveo je u Hrvatskom narodnom kazalištu u Zagrebu.

## Biografija
Muhamed Kurt rođen je u Mostaru 1875. godine. Profesionalni glumački angažman u Hrvatskom narodnom kazalištu u Zagrebu započinje 1903. i biva angažiran kao glumac do 1909. godine. Tokom tog perioda glumio je u brojnim predstavama izvođenim po tekstovima autora svjetske dramske književnosti, Shakespeareovim, Schillerovim, Molièreovim dramama, dramama Tirsa de Moline i drugim. Kakav je bio njegov glumački angažman nakon Hrvatskog narodnog kazališta u Zagrebu, nije poznato.

Ženio se dva puta, te su iza njega ostala djeca iz prvog braka, Azra i Reuf Kurt, te iz drugog braka sin Fuad Kurt. Kćerka Azra je tokom Drugog svjetskog rata radila u Sarajevu ilegalno za Narodnooslobodilački pokret, te ju pred sam kraj rata, u proljeće 1945. godine ustaše hapse i šalju u Koncentracijski logor Jasenovac gdje je i ubijena u trideset drugoj godini.

Muhamed Kurt je brat Mehmeda Dželaluddina Kurta, bosanskohercegovačkog književnika, prevodioca sa turskog i perzijskog, advokata, društvenog i kulturnog radnika, koji je također bio angažovan u Hrvatskom narodnom kazalištu u Zagrebu kao savjetnik u djelima sa bosanskom i islamskom tematikom.

Muhamed Kurt umro je u Sarajevu 1943. godine.

## Reference
## Vanjski linkovi
*https://porodica-kurt.com/
*https://porodica-kurt.com/glumac-muhamed-kurt/

Kategorija:Biografije, Mostar
Kategorija:Bosanskohercegovački glumci
Kategorija:Rođeni 1875.
Kategorija:Umrli 1943.
Mračna pećina (Brčko)

**Mračna pećina** je jednostavni speleološki objekat i nalazi se u blizini sela Bijela, Brčko u Bosni i Hercegovini. Sastoji se od jedne dvorane i manjeg kanala, ukupne dužine 33 metra. Ulaz u pećinu je širok 10, a visok 6 metara.

## Pećinska fauna
Prilikom istraživanja pećine 2016. godine zabilježeno je najmanje 10 jedinki velikog mišouhog šišmiša (*Myotis Myotis*) te veliki broj guana, što indicira da je u objektu boravio i veći broj šišmiša ili je bila u pitanju porodiljska kolonija. U pećini su pronađene i kosti Šrajberovog šišmiša (*Miniopterus schreibersii*) 

## Istraživanja
Mračnu pećinu istraživao je 1959. godine tuzlanski speleolog Obrad Ivanović, a potom 2016. godine i speleolog Miralem Husanović.

## Katastarski broj
Broj pećine u Katastru speleoloških objekata Bosne i Hercegovine je 2416.

## Reference
Kategorija:Pećine u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Speleologija u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Brčko
Hrvatska katolička udruga

**Hrvatska katolička udruga** (skraćenica **HKU**) jest politička stranka osnovana januara 1910. u Sarajevu. Zajedno sa Hrvatskom narodnom zajednicom (skraćenica **HNZ**) djelovala je u Bosni i Hercegovini u vrijeme Austro-Ugarske Carevine. Vrhbosanski nadbiskup Josip Stadler podnio je pravila HKU na odobrenje Zemaljskoj vladi u Sarajevu 6. januara 1910. Stadler je u svome zahtjevu pojasnio iznijeta stajališta, utvrdivši da je u Bosni i Hercegovini već izvršena politička podjela na konfesionalnoj osnovi, što su prihvatili i novi Ustav i izborni zakon, pa na osnovi toga treba birati i zastupnike u parlament.

Cilj HKU bio je da Bosnu i Hercegovinu ujedini sa Hrvatskom u sastavu Monarhije. Međutim, ovaj cilj nije bio ostvaren.

## Izbori 1910. 
Hrvatska katolička udruga učestvovala je na izborima 1910. Donošenjem Ustava započeo je rad parlamenta, te još tri institucije. Broj mandata je zasnovan na popisu stanovništva iz iste godine kada su održani izbori. Hrvatske političke stranke na ovim izborima su osvojile ukupno 16 mandata (HNZ 12, a HKU 4). To je označilo poraz političkih nastojanja nadbiskupa Štadlera za stvaranjem snažne hrvatske političke stranke na konfesionalnim osnovama.

## Također pogledajte 
* Bosna i Hercegovina u Austro-Ugarskoj
* Josip Stadler
* Zemaljska vlada
* Hrvatska narodna zajednica

## Reference 
Kategorija:Političke stranke u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Političke stranke u Austro-Ugarskoj
Kategorija:Političke stranke osnovane 1910.
Kategorija:Hrvatska narodna zajednica
Kategorija:Hrvatski nacionalizam
Kategorija:Konzervatizam u Austro-Ugarskoj
Kategorija:Političke stranke raspuštene 1915.
Kategorija:Bivše političke stranke u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Katoličanstvo u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Religija i politika
Nedostatak 3-hidroksiacil-koenzima dugolančane dehidrogenaze A

**Nedostatak koenzima dugolančane 3-hidroksiacil-dehidrogenaze A** je rijetki  autosomno recesivni poremećaj oksidacije masnih kiselina koji sprečava tijelo da određene masti pretvori u energiju. Ovo može postati opasno po život, posebno tokom perioda posta. 
 beta-oksidacija masnih kiselina i njen uticaj na nedostatak LCHAD]]

## Simptomi i znaci
Tipski, početni znakovi i simptomi ovog poremećaja javljaju se u djetinjstvu ili ranom djetinjstvu i mogu uključivati poteškoće s hranjenjem, letargijom, hipoglikemijom, hipotonijom, problemima s jetrom i abnormalnosti u mrežnjači. Bol u mišićima, raspad mišićnog tkiva i abnormalnosti u nervnom sistemu koje utiču na ruke i noge (periferna neuropatija) mogu se javiti kasnije u detinjstvu. Postoji i rizik od komplikacija kao što su po život opasni problemi sa srcem i disanjem, koma i iznenadna neočekivana smrt. Epizode nedostatka LCHAD-a mogu biti izazvane periodima gladovanja ili bolestima kao što su virusne infekcije.

## Genetika
Mutacije u genu *HADHA* dovode do neadekvatnih nivoa sinteze enzima koji se zove dugolančana 3-hidroksiacil-koenzim dehidrogenaza A (CoA) , koji je dio proteinskog kompleksa poznatog kao mitohondrijski trifunkcijski protein. Dugolančane masne kiseline iz hrane i tjelesne masti ne mogu se metabolizirati i preraditi bez dovoljnih nivoa ovog enzima. Kao posljedica toga, ove masne kiseline se ne pretvaraju u energiju, što može dovesti do karakterističnih obilježja ovog poremećaja, kao što su letargija i hipoglikemija. Dugolančane masne kiseline ili djelomično metabolizirane masne kiseline mogu se nakupiti u tkivima i oštetiti jetru, srce, retinu i mišiće, uzrokujući ozbiljnije komplikacije.

## Prognoza 
Studija iz 2001. pratila je 50 pacijenata. Od njih je 38% umrlo u djetinjstvu, dok su ostali patili od problema sa morbiditetom.

## Također pogledajte
*Nedostatak srednjelančane acil-dehidrogenaze

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Geni na hromosomu 2
Kategorija:Poremećaji metabolizma masnih kiselina
Kategorija:Autosomno recesivni poremećaji
Nedostatak mitohondrijskog trifunkcionalnog proteina

**Nedostatak mitohondrijskog trifuncijskog proteina** (**nedostatak MTP ** ili **MTPD**) je autosomno recesivni poremećaj oksidacije masnih kiselina koji sprečava organizam da određene masti pretvara u energiju, posebno tokom perioda bez hrane. Ljudi sa ovim poremećajem imaju neadekvatne nivoe enzima koji razgrađuju određenu grupu masti zvanu dugolančane masne kiseline.

## Genetika
]]
Genetika nedostatka mitohondrijskog trofunkciojskog  proteina zasniva se na mutacijama u genima HADHA i HADHB koji uzrokuju ovaj poremećaj. Svaki od ovih gena daje upute za stvaranje dijela enzimskog kompleksa koji se zove mitohondrijski trifunkcijskni protein. Ovaj enzimski kompleks funkcionira u mitohondrijama, centrima za proizvodnju energije unutar ćelija: mitohondrijski trifunkcijski protein sadrži tri enzima, od kojih svaki obavlja različitu funkciju. Ovaj enzimski kompleks je potreban za metabolizam grupe masti koje se nazivaju dugolančane masne kiseline. Ove masne kiseline se pohranjuju u tjelesnom masnom tkivu i glavni su izvor energije za srce i mišiće. Tokom perioda posta, masne kiseline su također važan izvor energije za jetru i ostala tkiva.

Mutacije u genima HADHA ili HADHB koje uzrokuju nedostatak mitohondrijskog trifunkcijskog proteina remete sve funkcije ovog enzimskog kompleksa. Bez dovoljne razine ovog enzimskog kompleksa, dugolančane masne kiseline se ne mogu metabolizirati. Kao posljedica toga, ove masne kiseline ne pretvaraju se u energiju, što može dovesti do nekih obilježja ovog poremećaja. Dugolančane masne kiseline također mogu nagomilati i oštetiti jetru, srce i mišiće. Ovo abnormalno nakupljanje uzrokuje druge simptome nedostatka mitohondrijalnog trifunkcionalnog proteina.

Mehanizam ovog stanja ukazuje da mitohondrijski trofunkcijskii protein katalizira tri koraka u mitohondrijskoj beta-oksidaciji masnih kiselina: dugolančanom 3-hidroksiacil-CoA dehidrogenazom (LCHAD), aktivnošću dugolančane enoil-CoA hidrataze i dugolančane tiolaze. Nedostatak ovog proteina okarakteriziran je  smanjenom aktivnošću sva tri enzima. Klinički, nedostatak trifunkcijskog proteina obično dovodi do iznenadne neobjašnjive smrti dojenčadi, kardiomiopatije ili miopatije skeletnih mišića.

## Dijagnoza
Dijagnoza nedostatka mitohondrijskog trifunkcionkcijskog proteina često se potvrđuje korištenjem tandemske masene spektrometrije.
*Test mokraće test

## Liječenje
]]
Upravljanje nedostatkom mitohondrijskog trifunkcijskog proteina podrazumijeva sljedeće:
* Izbjegavanje faktora koji mogu izazvati stanje
*Uzimanje glukoze
* Ishrana sa malo masti/visokim sadržajem ugljikohidrata

## Također pogledajte
* Dugolančana acil-CoA dehidrogenaza

## Reference
## Dopunska literatura
* 
* 

## Vanjski linkovi
* 

Kategorija:Geni na hromosomu 2
Kategorija:Autosomno recesivni poremećaji
Kategorija:Poremećaji metabolizma masnih kiselina
N-acetilglukozaminiltransferaza

**Alfa-1,6-manozil-glikoprotein 4-beta-N-acetilglukozaminiltransferaza** (EC2.4.1.201, **N-acetilglukozaminiltransferaza VI**, **N-glikozil-oligosaharid-glikoprotein N-acetilglukozaminiltransferaza VI**, **uridin difosfoacetilglukozamin-glikopeptid beta-1->4-acetilglukozaminil**, **protalikozaminil-glukozaminil** 1,4-N-acetilglukozaminiltransferaza**, **GnTVI**) je enzim sa sistematskim nazivom **UDP-N-acetil-D-glukozamin:2,6- bis(N-acetil-beta-D-glukozaminil)-alfa-D-manozil-glikoprotein 4-beta-N-acetil-D-glukozaminiltransferaza'''. Ovaj enzim katalizira sljedeću hemijsku reakciju

:UDP-N-acetil-D-glukozamin + 2,6-bis(N-acetil-beta-D-glukozaminil)-alfa-D-manozil-R \rightleftharpoons UDP + 2,4,6-tris(N-acetil-beta-D-glukosaminil)-alfa-D-mannozil-R

R predstavlja ostatak N-vezanog oligosaharida u glikoproteinskom akceptoru.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:EC 2.4.1
Kategorija:Enzimi
Šehova pećina (Radonjići)

**Šehova pećina** ili Šehova tekija predstavlja manji speleološki objekat i nalazi se na teško pristupačnim obroncima brda Radogost, u blizini sela Radonjići, između Visokog i Vareša. Pećinu čine dvije prostorije umjetno oblikovane u polukrug sa vještački poravnatim dnom. U pećini postoji uklesan mihrab.  Cijelu unutrašnjost pećine osvjetljava dnevno svjetlo.  

## Kulturna pozadina
Šehova pećina je jedno od svetih mjesta u bosanskoj svetoj geografiji i za nju se vezuje klanjanje i obavljanje derviškog zikra, no zbog teškog uspona do ove pećine nema masovnih posjeta. Hadžijahić smatra da je pećina prvobitno služila nekom ranijem obredu i kao najprihvatljivije rješenje mu se čini da je to mjesto ""greb i hram". "Hram i greb" bi pripadali Radohni Krstjaninu, koji je pisao poznatu Kulinovu ploču, a čije ime se sačuvalo u nazivu obližnjeg sela Radonjići.   U blizini Šehove pećine nalaze se dvije male vještački nastale pećine u Crvenoj stijeni. Miljenko Filipović pominje da su u stijeni navodno živjela dva Arapina koji su sahranjeni jedan u turbetu u Podvinjcima kod Visokog, a drugi na Arapovcu, u turbetu oko 20 minuta hoda uz Radonjičku rijeku. Hadžijahić je pretpostavljao da je Crvena stijena zapravo Šehova tekija.

## Pećinska flora i fauna
U literaturi nema tragova o prisustvu pećinske flore i faune u Šehovoj pećini.

## Istraživanja
Pećinu su istraživali i o njoj pisali Muhamed Hadžijahić i Jasminko Mulaomerović.

## Reference
Kategorija:Speleologija u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Vareš
Kategorija:Visoko
T-kutija

**T-kutija** se odnosi na grupu transkripcijskih faktora uključenih u embrionski razvoj udova i srca. Svaki protein T-kutije ima relativno veliki domen koji se vezuje za DNK,  općenito čineći oko trećine cijelog proteina koji je neophodan i dovoljan za vezanje DNK, specifično za sekvencu. Svi članovi porodice gena T-boksa vezuju se za "T-kutijjsku", DNK konsenzusnu sekvencu TCACACCT.

## Članovi
T-kutije su posebno važne za razvoj embriona, a pronađene u oocitima zebrica (Bruce et al 2003 i *Xenopus laevis* jajne ćelije,  Xanthos et al 2001). One su također eksprimirane u kasnijim fazama, uključujući odrasle miševe i kuniće koje su proučavali Szabo et al 2000.

Mutacije ,u prvoj pronađenoj  od njih, uzrokovale su kratke repove kod miševa, pa je protein kodiran nazivom brahiurija, grčki za "kratki rep". Kod miševa ovaj gen je nazvan "T", ali kod ljudi se zove "TBXT". Brahiurija pronađen je kod svih bilateralnih životinja koje su pregledane, a prisutan je i u Cnidaria.

Mišji "T" gen je kloniran, i dokazano je da je brahiurikjsko embrionsko jezgo od 436 aminokiselina transkripcijski faktor. Brahiurija vezuje se za T-kutiju, preko regije na njegovom N-kraju.

## Proteinska aktivnost
Kodirani proteini Tbx5 i Tbx4 imaju ulogu u razvoju udova i  glavnu ulogu posebno u inicijaciji  pupoljka udova. Naprimjer, kod kokoši Tbx4 specificira status zadnjih ekstremiteta, dok Tbx5 specificira status prednjih. Aktivacija ovih proteina pomoću Hox gena pokreće signalne kaskade koje uključuju Wnt signalni put i FGF signale u pupoljcima ekstremiteta..

## Defekti
Kod ljudi i nekih drugih životinja, defekti u ekspresiji gena TBX5 odgovorni su za Holt-Oramov sindrom, koji je karakteriziran najmanje jednim abnormalnim šakinog zgloba. Ostale kosti ruke su gotovo uvijek zahvaćene, iako težina može uveliko varirati, od potpunog odsustva kosti, do samo smanjenja njene dužine. Oko 75% voboljelih osoba također ima defekt srčanokomorske pregrade, pri čemu najčešće ne postoji razdvajanje između lijeve i desne srčane komore.

TBX3 povezan je sa ulnarno-mamilskim sindromom kod ljudi, ali je također odgovoran za prisustvo ili odsustvo sivosmeđe dlake kod konja, i nema štetne efekte bez obzira da li je eksprimiran ili ne.

## T-kutijski geni
Geni koji kodiraju T-kutijske proteine uključuju:

* TBXT  prvi pronađen (kod miševa)
* TBR1 
* TBX1 
* TBX2 
* TBX3 
* TBX4 
* TBX5
* TBX6 
* TBX10 
* TBX15 
* TBX18
* TBX19 
* TBX20 
* TBX21 
* TBX22 

## Također pogledajte
* Brahiurija, prvi pronađeni
* Homeoboks
* Razvojni geni kod biljaka: G-kutija, I-kutija, W-kutija, Z-kutija

## Reference 
## Dopunska literatura
* 

## Vanjski linksovi
* 

Kategorija:Transkripcijski faktori
Sindrom mikrodelecije 2p15-16.1

**Sindrom mikrodelecije 2p15-16.1** je izuzetno rijedak genetički poremećaj uzrokovan malom delecijom na  kratkom kraku ljudskog hromosoma 2. Prvi put opisano kod dva pacijenta u 2007, a  do 2013. godine u medicinskoj literaturi prijavljeno je samo nešto preko 20-ak osoba da imaju poremećaj.

## Ispoljavanje
Do 2013. godine opisan je samo 21 pacijent s mikrodelecijom 2p15-16.1. Kliničke sličnosti između pogođenih rezultirale su klasifikacijom novog genetičkog sindroma.
* AHSA2, aktivator toplotnog šoka 90kDa proteinski homolog ATPaza 
* BCL11A, B-ćelijski limfom/leukemija 11A
* C2orf74, neokarakterizirani protein C2orf74
* FANCL, E3 ubikvitin-protein ligaza FANCL
* KIAA1841, nekarakteriziran i protein KIAA1841
* PAPOLG, Poli(A) polimeraza-gama
* PEX13, peroksisomski membranski protein peroksin-13
* PUS10, pseudouridilat-sintaza 10
* REL, C-Rel protoonkogeni protein
* SNORA70B, mala nukleolusna RNK, H/ACA-kutija 70B
* USP34, ubikvitin karboksil-terminalna hidrolaza 34
* VRK2, serin/treonin-protein kinaza VRK2
* XPO1, eksportin-1

## Reference
## Vanjski linkov i 
* Orphanet entry for 2p15-16.1 microdeletion syndrome
* 

Kategorija:Geni na hromosomu 2
Kategorija:Autosomne monosomije i delecije
Kategorija:Genetičke anomalije
Kategorija:Sindromi s intelektualnom invalidnošću
Kategorija:Sindromi s mikrocefalijom
Kategorija:Sindromi niskog rasta
Kategorija:Sindromi koji utječu na bubrege
Kategorija:Sindromi s dismelijom
Kategorija:Hromosomske abnormalnosti
Kategorija:Rijetki genetički sindromi
Muhamed Kadić

**Muhamed Kadić** rođen 1906. godine u Mostaru, bio je bosanskohercegovački i jugoslavenski arhitekt.

## Biografija 
Na Arhitektonski fakultet u Pragu upisao se 1926. godine, a godinu dana kasnije mu se pridružuje mlađi brat Reuf. U Pragu, kao mladi studenti, na bazi dostignuća kubizma i neoplasticizma, teže kreaciji slobodne i čiste geometrijske arhitektonske forme. Pored toga, društveno su angažirani, tako da je zbog revolucionarne agitacije, Muhamed bio protjeran iz Čehoslovačke (sadašnje Češke) 1932. godine, a istovremeno mu je zabranjen povratak u domovinu. Promjenom političkih okolnosti, Muhamed i Reuf Kadić vraćaju se u Sarajevo. Diplomirao je u Pragu tek 1939. godine. Najveći dio radnog vijeka posvetio je planiranju i izgradnji industrijskih i poljoprivrednih objekata. Zajedno sa bratom bio je prvi koji je uveo ideje moderne arhitekture uz istovremeno uzimanje u obzir postojeće historijske arhitekture u Sarajevu. Dopisnim članom Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine postao je 1973, a redovnim dvije godine kasnije.

## Bibliografija 
* Starinska seoska kuća u Bosni i Hercegovini, Sarajevo 1967

## Nagrade 
* Nagrada ZAVNOBiH-a 1982. godine, 
* Šestoaprilska nagrada Grada Sarajeva 1961. godine 
* Nagrada "27. juli" 1978. god.

## Vidi također 
* Muhamed i Reuf Kadić

## Reference 
Kategorija:Biografije, Mostar
Kategorija:Rođeni 1906.
Kategorija:Dobitnici Šestoaprilske nagrade
Kategorija:Članovi ANUBiH
Kategorija:Umrli 1983.
Kategorija:Bosanskohercegovački arhitekti
Kategorija:Jugoslavenski arhitekti
Reuf Kadić

**Reuf Kadić** bio je bosanskohercegovački i jugoslavenski arhitekt.

## Biografija 
Rođen je 25. maja 1908. godine u Sarajevu.

Započeo je studij u Pragu 1927. godine, ali se, zajedno sa bratom Muhamedom, često vraćao u Sarajevo, gdje je radio za arhitektonske biroe zarađujući novac potreban za školovanje. Godine 1930. vlasti mu oduzimaju pasoš radi njegovih liberalnih političkih ideja. Tokom studija je povremeno dolazio u Sarajevo i radio u građevinskom poduzeću "Rad”, te je do 1934. godine nakupio više od tri godine takvoga rada. Radio je na različitim gradilištima i sudjelovao u projektiranju gradske bolnice u Brčkom, općinskih ureda, stanova i zgrade carinarnice u Metkoviću, zgrade Deutz i Benau i kuće Radulović u Sarajevu, armirano-betonskih mostova u Bihaću, Tuzli i Mostaru. Također je sudjelovao u natječaju za projekt Palače Burze u Beogradu.

Nakon ponovnog izdavanja pasoša, odlazi u Prag gdje završava studij 1934. godine. U novembru 1935. godine počeo je raditi u Vakufskoj direkciji u Sarajevu i tada je projektovao i realizirao preko pedeset projekata. U periodu 1951-74. godine  prestaje sa radom u Zemaljskom projektantskom zavodu i počinje sa pedagoškim radom u sarajevskoj Građevinskoj srednjoj tehničkoj školi.

Reuf Kadić je 1963. godine iz Građevinske srednje tehničke škole prešao u Energoinvest, u Službu za nadzor i investicije, a 1965. godine postaje direktor za kapitalnu izgradnju banjalučke Tvornice celuloze i viskoze. Po umirovljenju 1967. godine pa sve do smrti 1974. godine, povremeno se bavio arhitekturom, uglavnom na reviziji/pregledu arhitektonskih projekata.

## Bibliografija 
## Nagrade 
## Vidi također 
* Muhamed i Reuf Kadić

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Biografije, Sarajevo
Kategorija:Rođeni 1908.
Kategorija:Umrli 1974.
Kategorija:Bosanskohercegovački arhitekti
Kategorija:Jugoslavenski arhitekti
Homeoboks 2

**Homeoboksni protein MSX-2** je protein koji je kod ljudi kodiran genom **MSX2** sa hromosoma 5, sekvenca 5q34-q35.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je  267 aminokiselina, a molekulska težina  28 897 Da.

1020304050
MASPSKGNDLFSPDEEGPAVVAGPGPGPGGAEGAAEERRVKVSSLPFSVE
ALMSDKKPPKEASPLPAESASAGATLRPLLLSGHGAREAHSPGPLVKPFE
TASVKSENSEDGAAWMQEPGRYSPPPRHMSPTTCTLRKHKTNRKPRTPFT
TSQLLALERKFRQKQYLSIAERAEFSSSLNLTETQVKIWFQNRRAKAKRL
QEAELEKLKMAAKPMLPSSFSLPFPISSPLQAASIYGASYPFHRPVLPIP
PVGLYATPVGYGMYHLS

## Funkcija 
Ovaj gen kodira člana porodice homeoboksnih gena mišićnog segmenta. Kodirani protein je transkripcijski represor čija normalna aktivnost može uspostaviti ravnotežu između preživljavanja i apoptoze ćelija izvedenih iz nevnog grebena,  potrebnih za pravilnu kraniofacijsku morfogenezu. Kodirani protein takođe može imati ulogu u promociji rasta ćelija pod određenim uslovima i može biti važna meta za RAS signalne puteve. Mutacije ovog gena su povezane sa tjemenim otvorom 1 i kraniosinostozom tip 2. Ekspresija msx2 dovodi do proliferacije, migracije i osteogene diferencijacije ćelija nervnog grebena tokom embriogeneze i frakture kosti. Dobro je dokumentovano da će ekspresija adhezjskih molekula ćelija-ćelija, kao što su E-kadherini, promovirati strukturni integritet i epitelni raspored ćelija, dok ekspresija N-kadherina i vimentina promoviše mezenhimski raspored i migraciju ćelija. Msx2 smanjuje regulaciju E-kadherina i povećava N-kadherin i vimentin,  što ukazuje na njegovu ulogu u izazivanju epitelne mezenhimske  tranzicije (EMT). Za ovaj gen kreirani miševi genotipa  (Msx2 +/–) nokautiranjem zametne linije kako bi se ispitao funkcionalni gubitak. Kliničke studije o kraniosinostozi, ili preranoj fuziji kranijalnih struktura, pokazale su da je ovo stanje genetički povezano s mutacijom homeoboksnog  gena msx2.

## Interakcije 
Pokazalo se da Msh homeoboks 2 reaguje sa DLX5, DLX2 i MSX1.

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi 
* GeneReviews/NCBI/UW/NIH entry on Enlarged Parietal Foramina/Cranium Bifidum 
* 
* 
* 

Kategorija:Geni na hromosomu 5
Kategorija:Transkripcijski faktori
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Beatles for Sale

**Beatles for Sale** je četvrti studijski album grupe The Beatles, objavljen 4. decembra 1964. u izdanju Parlophone. Album je sniman od 11. avgusta do 26. oktobra 1964. u EMI studiju u Londonu. Album sadrži 14 pjesama, od kojih su 8 zajedno napisali Paul McCartney i John Lennon. *Beatles for Sale* zauzeli su vrh britanskih top-lista i ostali tamo 11 sedmica.

## Popis za reprodukciju 
Sve su kompozicije napisali Lennon i McCartney, osim ako nije drugačije naznačeno.

# "No Reply" - 2:15
# "I'm a Loser" - 2:31
# "Baby's in Black" - 2:02
# "Rock and Roll Music" - 2:02 (Chuck Berry)
# "I'll Follow the Sun" - 1:46
# "Mr. Moonlight" - 2:35 (Roy Lee Johnson)
# "Kansas City/Hey Hey Hey Hey" - 2:30 (Jerry Leiber, Mike Stoller / Richard Penniman)
# "Eight Days a Week" - 2:43
# "Words of Love" - 2:12 (Buddy Holly)
# "Honey Don't" - 2:55 (Carl Perkins)
# "Every Little Thing" - 2:01
# "I Don't Want to Spoil the Party" - 2:33
# "What You're Doing" - 2:30
# "Everybody's Trying to Be My Baby" - 2:23 (Carl Perkins)

## Vanjski linkovi 
* www.thebeatles.com 
*www.beatlesinterviews.org

Kategorija:Albumi Beatlesa
Kategorija:Albumi iz 1964.
Atransferinemija

**Atransferinemija** je autosomno recesivni metabolički poremećaj obilježen  odsustvom transferina, plazmatskog proteina koji prenosi gvožđe kroz krv.
Atransferinemiju karakteriziraju anemija i hemosideroza u srcu i jetri. Oštećenje nedostatkom gvožđa u srcu može dovesti do srčane slabosti. Anemija je tipski mikrocitna i hipohromna (crvena krvna zrnca su abnormalno mala i blijeda). Atransferinemija je prvi put opisana 1961. godine i izuzetno je rijetka, sa samo deset dokumentiranih slučajeva širom svijeta.

## Simptomi i znaci 
Ispoljavanje ovog poremećaja uključuje anemiju, artritis, anomalije jetre i rekurentne infekcije što su klinički znaci bolesti. Prekomjerna razina gvožđa javlja se pretežno u jetri srcu, gušterači, štitnjači i bubrezima.

## Genetika
Što se tiče genetike atransferinemije, identificirana je  mutacija u TF genu kao vjerojatni uzrok ovog genetičkog poremećaja kod oboljelih ljudi. Također, ovaj višak gvožđa taloži se u srcu, jetri i zglobovima i izaziva oštećenja. Feritin, oblik skladištenja gvožđa, više se luči u krvotok kako bi se vezao sa prekomernim slobodnim gvožđem, a time i nivoi feritina u serumu rastu u ovom stanju.

## Dijagnoza 
Dijagnoza atransferinemije se postavlja na sljedeće načine kako bi se utvrdilo da li osoba ima ovo stanje:
* Stečena atransferinemija
* Kongenitalna atransferinemija

## Liječenje 
Liječenje atransferinemije je apotransferinom, proteinom koji nedostaje bez gvožđa. Liječenje gvožđem je štetno jer ne ispravlja anemiju i uzrok je sekundarnih hemohromatoza.

## Također pogledajte
* Transferin

## Reference
## Dopunska literatura
* 
* 

## Vanjski linkovi 
Kategorija:Geni na hromosomu 3
Kategorija:Urođene greške metabolizma metala
Kategorija:Metabolizam gvožđa
Kategorija:Autosomno recesivni poremećaji
Kategorija:Urođeni poremećaji
Kategorija:Rijetke bolesti
Kategorija:Poremećaji crvenih krvnih zrnaca
Dandy–Walkerov sindrom

## Definicija i simptomi
**Dandy-Walkerova malformacija** (**DWM**), također poznata kao **Dandy–Walkerov sindrom** ('**DWS**), je rijetka urođena malformacija mozga u koji dio koji spaja dvije moždane hemisfere cerebeluma (cerebelumski vermis) ne formira u potpunosti, a četvrta komora i prostor iza malog mozga (foramen magnum) su uvećane moždanomoždinskom tečnošću. Većina oboljelih ima hidrocefalus u toku prve godine života, koji se može manifestirati povećanjem veličine glave, povraćanjem, pretjeranom pospanošću, razdražljivošću, devijacijom očiju prema dolje i napadima. Ostali, manje uobičajeni simptomi su općenito povezani s komorbidnim genetičkim stanjima i mogu uključivati urođene srčane mane, abnormalnosti oka , intelektualnu invalidnost, kongenitalni tumori, drugi defekti mozga kao što su ageneza žuljevitog tijela, abnormalnosti skeleta, potiljačna encefalokela ili nerazvijenost genitalija ili bubrega. To se ponekad se otkriva kod adolescenata ili odraslih zbog problema sa mentalnim zdravljem.

## Uzrok i dijagnoza 
DWM je obično uzrokovan ciliopatijskim ili hromosomskim genetičkim promjenama, iako je uzročno stanje identificirano samo kod otprilike polovine onih koji su dijagnosticirani prije rođenja DWM je uzrok oko 4,3% slučajeva kongenitalnih hidrocefalusa i oko 2,5% svih slučajeva te bolest.

## Reference

## Dopunska literatura
* *Metry Phaces article* in the Journal of Pediatrics, July 2001
* E-medicine webpage definition
* Dandy–Walker Malformation article from Pan Arab Journal of Neurosurgery

## Vanjski linkovi 
Kategorija:Geni na hromosomu 3
Kategorija:Urođeni poremećaji nervnog sistema
Kategorija:Rijetke bolesti
Kategorija:Sindromi koji utječu na mali mozak
Kategorija:Sindromi koji utječu na nervni sistem
Interlingue

mini|Unde yelb
**Interlingue** je logičan i jednostavan međunarodni jezik stvoren da bi olakšao i demokratizirao komunikaciju među ljudima različitih govornih sredina i kultura.

**Interlingue**  (ISO 639 ie*.*, *ile* ), izvorno **Occidental**, međunarodni je pomoćni jezik nastao 1922. i preimenovan 1949. godine. Njegov tvorac, Edgar de Wahl, nastojao je postići maksimalnu gramatičku pravilnost i prirodan karakter. Rječnik se zasniva na već postojećim riječima iz različitih jezika i derivacijskom sistemu koji koristi prepoznate prefikse i sufikse.

## Također pogledajte 
* Esperanto
* Novial
* Edgar de Wahl

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Occidental: The International Auxiliary Language

Kategorija:Umjetni jezici
Umjetnost mješovitih medija (mixed media)

desno|mini|185x185piksel| Alberto Baumann, "Nasljeđe dvadesetog vijeka" (1980).
desno|mini|196x196piksel| Umjetnost mješovitih medija Adama Niklewicza .
U vizualnoj umjetnosti termin **mixed media** odnosno **umjetnost mješovitih medija** opisuje  umjetničke radove u kojima je korišteno više od jednog medija ili materijala. Asamblaži, kolaži i skulptura su tri uobičajena primjera umjetnosti koja koristi različite medije . Materijali koji se koriste za stvaranje umjetnosti mješovitih medija uključuju, ali nisu ograničeni na, boje, tkaninu, papir, drvo i pronađene predmete . 

Umjetnost mješovitih medija razlikuje se od multimedijalne umetnosti koja kombinuje vizualnu umjetnost sa nevizualnim elementima, kao što su snimljeni zvuk, književnost, drama, ples, pokretna grafika, muzika ili interaktivnost.

## Istorija mješovitih medija 
Prvo moderno umjetničko djelo koje se smatra mješovitim je kolaž Pabla Picassa iz 1912. *Mrtva priroda sa stolicom*. Picasso  je koristio papir, tkaninu, boju i konopac da stvori pseudo trodimenzionalni efekat. Utjecaji umjetničkih pokreta kao što su kubizam i dada doprinijeli su rastu popularnosti korištenja mješovitih medija tokom 20. stoljeća, a umjetnici poput Henrija Matissea, Josepha Cornella, Jean Dubuffeta i Ellsworth Kellya su ga usvojili. To je dovelo do daljih inovacija poput instalacija u kasnom 20. vijeku. Mješoviti mediji i danas imaju svoju popularnost u umjetničkoj proizvodnji.

## Vrste mješovite medijske umetnosti 
Umjetnost mješovitih medija može se podijeliti na različite tipove, od kojih su neki:

Kolaž: Ovo je umjetnička forma koja uključuje kombiniranje različitih materijala kao što su trake, novinski isječci, fotografije itd. s namjerom da se stvori nova cjelina. Iako je to bila sporadična praksa u antici, kolaž je postao temeljni dio moderne umjetnosti početkom 20. stoljeća, zahvaljujući naporima Braquea i Picassa.

Asemblaž: Ovo je trodimenzionalna varijanta kolaža nastala kombiniranjem različitih predmeta i materijala 

Pronađeni predmeti (found objects) : To su predmeti koje umjetnici pronalaze i koriste i ugrađuju u umjetnička djela zbog njihove percipirane umjetničke vrijednosti. Popularizirao ga je Marcel Duchamp .

Izmijenjene knjige: Ovo je specifična forma u kojoj će umjetnik ponovo koristiti knjigu modificirajući je/izmjenjujući je za upotrebu u radu. To može uključivati fizičko rezanje i lijepljenje stranica kako bi se promijenio sadržaj knjige ili korištenje materijala knjige kao sadržaja za umjetničko djelo.

Mokri i suhi mediji:  Mokri mediji se sastoje od materijala kao što su boje i mastila koji koriste neku vrstu vlažnosti u svojoj upotrebi ili sastavu. Suhim materijalima (kao što su olovke, ugalj i bojice) nedostaje ova inherentna vlažnost. Korištenje vlažnih i suhih medija u kombinaciji smatra se mješovitim medijima zbog kombinacije inherentno različitih medija kako bi se stvorio krajnji učinak.

## Reference 
Kategorija:Umjetnički mediji
Kategorija:Umjetnost
Enformel

**Enformel**  ili **informel** (francuski art informel: umjetnost bez oblika) termin je kojim se određuje struja u evropskom apstraktnom slikarstvu odnosno naziv kojim je obuhvaćeno šire shvaćanje evropske apstraktne umjetnosti u razdoblju nakon Drugog svjetskoga rata približno do šezdesetih godina dvadesetog stoljeća. mini|alt=Alberto Burri Cretto|Alberto Burri, Cretto Termin je predložio francuski kritičar Michel Tapié u svojoj knjizi Druga umjetnost (Un art autre, 1952) za slikarstvo antiikoničkoga koncepta umjetnosti. Jedan od značajnih predhodnika enformela je francuski slikar i kipar Jean Dubuffet. Enformel se često poredi sa apstraktnim ekspresionizmom u Sjedinjenim Američkim Državama. S iskustvima Drugog svjetskog rata, umjetnici enformela, približavaju se u idejnom smislu književnosti i filozofiji egzistencijalizma.

Već od početka šezdesetih godina prošlog stoljeća, uticaji enformela prisutni su i u umjetničkim prakasama bosanskohercegovačkih umjetnika i umjetnika u drugim tada jugoslovenskim republikama. Jedan od najistaknutijih umjetnika koji su zastupali neformalnu umjetnost tom periodu u Bosni i Hercegovini jeste Affan Ramić, kasnije su značajni radovi iz faza slikara Mehmeda Klepe i drugih.
  U Hrvatskoj su to Ivo Gattin, Eugen Feller, Marijan Jevšovar. Također, neoavangardna grupa Gorgona  koja je djelovala u Zagrebu u periodu od 1959. do 1965. težila je negaciji slikarsva i uklanjanju svega slikarskog što ju je približilo radikalnom enformelu.

## Karakteristike
Zajedničke karakteristike enformel slikarstva su: 
**bezobličnost* - odustajanje od unaprijed određene forme oblika na slici koji bi (u tradicionalnom slikarstvu) trebali rezultirati skladnom kompozicijom.
**odustajanje od kompozicije* - ako i postoje varijacije u gustoći crteža ili namaza bojom na različitim dijelovima slike one nisu plod promišljenog komponiranja, nego nasumičnog umjetnikovog odabira.
**gestualnost* - ona je indikator umjetnikovog trenutnog stanja ili osjećaja
**naglašavanje materije* - slikarski postupci se ogoljavaju sve do onog elementarnog odnosno do samog djelovanja boje na platnu

## Važniji umjetnici
*Alberto Burri
*Grupa Cobra (CoBrA) 
*Wols (Alfred Otto Wolfgang Schulze)
*Enrico Accatino
*Roberto L. Pignataro
*Marie Raymond
*Jean-Paul Riopelle
*Pablo Serrano
*Pierre Soulages
## Reference
Kategorija:Umjetnost
Kategorija:Historija umjetnosti
Kategorija:Umjetnički pokreti
Kategorija:Umjetnički pravci
Kategorija:Slikarstvo
Kategorija:Skluptura
Hadži Memijina džamija u Mostaru

**Džamija Hadži Memije Cernice**, poznata i kao **Hadžiomerovića džamija** je islamska bogomolja koja se nalazi u Mostaru. Sagrađena je prije 1600. godine. Njezin vakif (legator) koji je po zanimanju bio trgovac kožom, Hadži Memija Cernica porijeklom je iz sela Cernica kod Gacka. Po hadži Memiji je i čitava mahala u kojoj se nalazi džamija dobila ime Cernica.
Za vrijeme rata u Bosni i Hercegovini (1992-1995) džamija je pretrpjela značajna oštećenja, ali je nakon rata, 1997. godine, obnovljena.

Jedna od posebnosti ove džamije je i to da se na njenoj zapadnoj strani, na zidu postamenta munare, nalazi najstariji sunčani sat u Bosni i Hercegovini. Ovaj sat je uz onaj na Hadži-Alibegovoj džamiji u Travniku, jedini koji je do danas sačuvan. Sat je također pretrpio određena oštećenja, ali je obnovljen 2020. godine na inicijativu Medžlisa Islamske Zajednice Mostar, u saradnji sa stručnjacima iz Zemaljskog muzeja u Sarajevu koji su izvršili restauratorske radove.

## Reference 
Kategorija:Džamije u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Džamije u Mostaru
Beta-oksidacija

masnih kiselina i efekti nedostanka dugolančanie 3-hidroksiacil-koenzim dehidrogenaze A (LCHAD)]]
U biohemiji i metabolizmu, **beta-oksidacija** je katabolički proces kojim se razlažu molekule masnih kiselina. Odvija se u citosolu prokariota i u mitohondrijama kod eukariota, za stvaranje acetil-CoA, koji ulazi u ciklus limunske kiseline i NADH i FADH2, koji su koenzimi koji se koriste u lancu transporta elektrona. Nazvana je kao tako jer beta ugljici masnih kiselina podliježu oksidaciji u karbonil grupu. Beta-oksidaciju prvenstveno olakšava mitohondrijski trifunkcijski protein, enzimski kompleks povezan sa unutrašnjom mitohondrijskm membranom, iako se vrlo dugolančane masne kiseline oksidiraju u peroksisomima .

Ukupna reakcija za jedan ciklus beta-oksidacije je:

:C*n*-acyl-CoA + FAD +  +  + CoA → C*n*-2-acil-CoA +  + NADH +  + acetil-CoA

## Aktivacija i membranski transport
Slobodne masne kiseline ne mogu prodrijeti ni u jednu biološku membranu zbog svog negativnog naboja. Slobodne masne kiseline moraju proći ćelijsku membranu preko specifičnih transportnih proteina, kao što je SLC27 porodice transportnih proteina masnih kiselina. U citosolu, sljedeći procesi dovode masne kiseline u mitohondrijski matriks, tako da može doći do beta-oksidacije.
#Dugolančana masnokiselinska-CoA ligaza katalizira reakciju između masne kiseline sa ATP, da bi se dobio masni acil-adenilat, plus anorganski pirofosfat, koji zatim reagira sa slobodnim koenzimom A da se dobije masni acil-CoA ester i AMP.
#Ako masni acil-CoA ima dugačak lanac, tada se mora koristiti karnitinski šatl:
#Acil-CoA prenosi se na hidroksilnu grupu karnitina, pomoću karnizin palmoiltransferaze I, enzima, koji se nalazi na citosolnim stranama vanjskoj i unutrašnjoj mitohondrijdkoj membrani.
#Acil-karnitin prenosi se unutra pomoću karnitin-acilkarnitin translokaze, kao što se karnitin prenosi izvana.
#Acil-karnitin se ponovo pretvara u acil-CoA pomoću karnitin palmitoiltransferaze II, koja se nalazi na unutrašnjoj strani unutrašnje mitohondrijalne membrane. Oslobođeni karnitin se vraća u citosol, kao što se acil-karnitin prenosi u matriks.
#Ako masni acil-CoA sadrži kratak lanac, ove kratkolančane masne kiseline mogu jednostavno difundirati kroz unutrašnju mitohondrijsku membranu.

## Također pogledajte
*Metabolizam masnih kiselina
*Poremećaj metabolizma masnih kiselina
*Lipoliza
*Krebsov ciklus
*Omega-oksidacija
*Alfa-oksidacija

## Reference
## Dopunska literatura
*

## Vanjski linkovi
*
*
*

Kategorija:Citologija
Kategorija:Metabolički putevi
Kategorija:Masne kiseline
Kategorija:Ciklus limunske kiseline
Kategorija:Ćelijsko disanje
Mitohondrijski trofunkcijski protein

beta-oksidacije  masne kiseline i efekti nedostatka dugolančane 3-hidroksiacil-koenzim dehidrogenaze A, nedostatka LCHAD]]
**Mitohondrijski trifunkcijski protein** (MTP) je protein vezan za unutrašnju mitohondrijsku membranu koji katalizira tri od četiri koraka u beta oksidaciji . MTP je hetero-oktamer sastavljen od po četiri alfa i beta podjedinice:

* HADHA
* HADHB

Tri funkcije obavlja kao 2-enoil koenzim A (CoA) hidrataza, dugolančana 3-hidroksi acil-koenzim dehidrogenaza A i dugolančana 3-ketoacil CoA tiolaza.

## Povezivanje sa lancem transporta elektrona
Beta-oksidacija masnih kiselina (FAO) i oksidativna fosforilacija (OXPHOS) su dva glavna puta metabolizma u mitohondrijama. Reducirajući ekvivalenti iz FAO-a ulaze u OXPHOS na nivou kompleksa I i III.  U 2010. godine, Wang et al.  otkrili su funkcionalnu i fizičku povezanost između MTP i ETC respirasoma. Ne samo da se čini da je MTP vezan za kompleks I, već se  i da kanalizira supstrate između dva enzima. Ovo je posebno zanimljivo, jer se do tada nije znalo kako je tačno MTP povezan sa unutrašnjom mitohondrijskom membranom, a ovo otkriće može dati objašnjenje.

## Hormonski uticaji
Nedavna istraživanja otkrila su da na MTP mogu uticati različiti hormoni, preko hormonskih receptora koji se nalaze u mitohondrijama. Chochron et al. (2012) pokazali su da hormon štitne žlijezde stimulira mitohondrijski metabolizam putem posredovanog MTP-om. Zhou et al.  (2012) koristili su 2D gel elektroforezu i masenu spektrometriju da identifikuju MTP, kao jedan od proteina koji je u interakciji sa ER alfa, receptor koji pokreće estrogen.

## Remodeliranje kardiolipina
U 2009., Taylor et al. identifikovali su ljudski mitohondrijski protein, monolizokardiolipin aciltransferazu (MLCL AT-1), koja je identična u aminokiselinskoj sekvenci od 59-kDa na C-terminalnom kraju MTP, povezujući MTP sa remodeliranjem kardiolipina iz monolizokardiolipina. Iako su MLCL AT-1 i MTP različiti proteini, 2012. godine ista laboratorija je otkrila da MTP zaista ima sposobnost remodeliranja kardiolipina. Ovo ukazuje na moguću vezu između sadržaja kardiolipina u mitohondrijskoj membrani i beta oksidacije.

## Klinički značaj
Poremećaji povezani sa MTP su:

* Nedostatak mitohondrijskog trofunkcijskoh proteina
* Nedostatak LCHAD
* Akutna trudničks masna jetra

## Reference
## Vanjski linkovi
* 

Kategorija:Proteini
Kategorija:Biomolekule
Superkompleks

(žuta) kompleks III (zelena) i Kompleks IV (ljubičasta). A, B i E su bočni pogledi na komplekse jer su orijentirani uspravno u membrani. Horizontalne linije na E označavaju položaj membrane. D je pogled iz međumembranskog prostora. C i F je izgled iznutra matrice.]]
U modernim biološkim istraživanjima,  **superkompleksi** otkrivemni su nakon snažnih dokaza da se mitohondrijski enzimi  respiratornog lanca okupljaju u veće supramolekulske strukture koje se nazivaju **respirasomi**, umjesto u tradicijski fluidnog modela diskretnih enzima dispergiranih u unutrašnjoj mitohondrijskoj membrani. Ovi superkompleksi su funkcionalno aktivni i neophodni za formiranje stabilnih respiratornih kompleksa.

Jedan os superkomplekss kompleks I, III i IV čini jedinicu poznatu kao **respirasom**. Respirasomi  pronađeni suu različitim vrstama i tkivima, uključujući pacovski mozak,jetru, srce, ljudske kožne  fibroblaste, gljive, biljke, i C. elegans.

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Ćelijsko disanje
Kategorija:Integralni membranski proteini
1Lib1Ref

mini|Mem "Be Like Bill" #1Lib1Ref|261x261piksel
**#1Lib1Ref** (poznat na nekim romanskim jezicima kao **#1Bib1Ref**) jest Wikipedijska kampanja koja poziva svakog bibliotekara na Zemlji da učestvuje u projektu online enciklopedije, posebno poboljšavajući članke dodavanjem referenci.

Prva kampanja #1Lib1Ref poklopila se sa  u januaru 2016.

Prema premisi '''*One Lib*rarian, *One Ref*erence'*, organizatori su procijenili da bi se, ako svaki biblotekar/ka na planeti odvoji 15 minuta vremena dodajući citat, riješio zaostatak Wikipedije na engleskom jeziku odnosno 350.000 upozorenja da je potreban citat.

Prvi događaj trajao je od 15. do 23. januara 2016, te je korišten hashtag *#1lib1ref'' na raznim platformama društvenih medija.

## Rezultati prve kampanje 
Prva kampanja završena je sa 1.232 revizije na 879 stranica; učestvovalo je 327 korisnika na devet jezika, koristeći hashtag #1lib1ref u sažetku izmjene. Ovi brojevi vjerovatno potcjenjuju ukupan uticaj, s obzirom na to da je zapaženo da mnogi učesnici izostavljaju hashtag iz sažetaka. Na Twitteru je preko 630 korisnika u više od 1.100 tvitova upotrijebilo hashtag #1lib1ref.

Kampanja je koja je pokrenuta kao godišnja proslava Wikipedijinog rođendana, u narednim se godinama proširila i postala događaj koji traje tri sedmice. Kampanja 1Lib1Ref dio je strategije širenja Fondacije Wikimedia pod nazivom GLAM za uključivanje bibliotekara u poboljšanje Wikipedije, a i drugih Wikimedijinih projekata.

## Reference
## Vanjski linkovi
*  (na Meta Wiki)
* Alat za pronalaženje izmjena sa sažetkom 1lib1ref

Kategorija:Bibliotekarstvo
Kategorija:Informacijske nauke
Kategorija:Wikipedia
Kategorija:Wikimedia
Iskorak

**Iskorak – Centar za prava seksualnih i rodnih manjina** nevladina je organizacija osnovana s ciljem zalaganja protiv svih oblika diskriminacije i stigmatizacije seksualnih i rodnih manjina kao i njihovo učešće u društvu kao jednakopravnih građana i građanki Hrvatske. Udruga djeluje putem svojih javnozagovaračkih, medijskih, društveno-kulturnih i zdravstvenih programa i zalaže se za vrijednosti civilnog društva.

## Djelovanje 
Organizacija se bavi unapređenjem zakonskih okvira za zaštitu prava LGBT-osoba i njegove provedbe, kao i unapređenjem pristupa zdravstenim uslugama i obrazovanja te povećanje društveno-socijalne uključenosti LGBT-osoba i izgradnju kulturno-društvene infrastrukture za zajednicu LGBT-a. organizaciji triju Split Prideova, javnim kampanjama i drugim aktivnostima. Također kontinuirano pruža pravnu, zdravstvenu i psihološku pomoć LGBT-osobama.

Udruga je 2012. dobila nagradu "GONG za građanski aktivizam i razvoj demokracije".

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Zvanični sajt

Kategorija:Hrvatske organizacije za zaštitu prava LGBTQ osoba
Kategorija:Organizacije osnovane 2002.
Kategorija:Organizacije u Hrvatskoj
Kategorija:LGBTQ