Infekcija donjih disajnih puteva

**Infekcija donjih disajnih puteva** (**LRTI**) je termin koji se često koristi kao sinonim za pneumoniju, ali se može primijeniti i na druge vrste infekcija, uključujući apsces pluća i akutni bronhitis. Simptomi uključuju kratak dah, slabost, groznicu, kašalj i umor. Rutinski rendgenski snimak  grudnog koša nije uvijek potreban osobama koje imaju simptome infekcije donjih disajnih puteva.

Svjetska zdravstvena organizacija (SZO) je izvijestila da su 2021. godine "infekcije donjih disajnih puteva ostale najsmrtonosnija zarazna bolest na svijetu, osim COVID-19, rangirane kao peti vodeći uzrok smrti." Međutim, broj smrtnih slučajeva smanjio se za oko 13% od 2000. do 2021. godine.

## Bronhitis 
Bronhitis opisuje oticanje ili upalu  bronhija. Osim toga, bronhitis se opisuje kao akutni ili hronični, ovisno o njegovoj prezentaciji, a također se dodatno opisuje uzročnikom. Akutni bronhitis može se definirati kao akutna bakterijska ili virusna infekcija većih disajnih puteva kod zdravih pacijenata bez anamneze rekurentne bolesti. Pogađa preko 40 odraslih osoba na 1000 stanovnika svake godine i sastoji se od prolazne upale glavnih bronhija i traheje. Najčešće je uzrokovana virusnom infekcijom i stoga antibiotska terapija nije indicirana kod imunokompetentnih osoba. Virusni bronhitis se ponekad može liječiti antivirusnim lijekovima, ovisno o virusu koji uzrokuje infekciju, a lijekovi poput protuupalnih lijekova i ekspektoransa mogu pomoći u ublažavanju simptoma. Beta2 agonisti se ponekad koriste za ublažavanje kašlja povezanog s akutnim bronhitisom. U nedavnom sistematskom pregledu utvrđeno je da nema dokaza koji bi podržali njihovu upotrebu. Klasifikuje se kao vanbolnička ili bolnička infekcija, ovisno o tome gdje se pacijent zarazio. Opasna je po život kod starijih osoba ili osoba s oslabljenim imunskim sistemom. Pneumonija je također vodeći uzrok smrti kod djece mlađe od pet godina u zemljama s niskim prihodima. Invazivna pneumokokna pneumonija ima stopu smrtnosti od oko 20%.
Za optimalno liječenje pacijenta s pneumonijom, potrebno je procijeniti sljedeće: težinu pneumonije (uključujući mjesto liječenja, npr. kod kuće, u bolnici ili na intenzivnoj njezi), identifikaciju uzročnika, analgeziju bolova u prsima, potrebu za dodatnim kisikom, fizioterapijom, hidratacijom, bronhodilatatorima i moguće komplikacije emfizema ili plućnog apscesa.

## Uzroci
thumb|upright=1.3| Broj smrtnih slučajeva od infekcija donjih disajnih puteva na milion osoba u 2012. godini:
[thumb|upright=1.3|[Godina života prilagođena invalidnosti za infekcije donjih disajnih puteva na 100.000 stanovnika u 2004. godini:

]]

Tipične bakterijske infekcije:
* *Haemophilus influenzae*
* *Staphylococcus aureus*
* *Klebsiella pneumoniae*

Atipične bakterijske infekcije:
* *Legionella pneumophila*
* *Mycoplasma pneumoniae*
* *Chlamydophila pneumoniae*
* *Chlamydia psittaci*

Parazitske infekcije:
* Respiratorna kriptosporidioza

Virusne infekcije:
* Adenovirus
* Virus influence A
* Virus influence B
* Virusi ljudske parainfluence
* Ljudski respiratorni sincicijski virus
* Teški akutni respiratorni sindrom koronavirus (SARS-CoV)
* Koronavirus bliskoistočnog respiratornog sindroma (MERS-CoV)
* Teški akutni respiratorni sindrom koronavirus 2 (SARS-CoV-2)
Aspiracijska pneumonija

## Prevencija
Vakcinacija pomaže u sprečavanju bronhopneumonije, uglavnom protiv virusa gripe, adenovirusa, ospica, rubeole, *Streptococcus pneumoniae*, *Haemophilus influenzae*, difterije, *Bacillus anthracis*, vodene kozice i *Bordetella pertussis*. Posebno za djecu s niskim serumskim retinolom ili koja pate od pothranjenosti, preporučuju se suplementi vitamina A, kao preventivna mjera protiv akutne infekcije dolnjih dišnih puteva.
## Liječenje
Antibiotici ne pomažu kod mnogih infekcija donjih disajnih puteva koje uzrokuju paraziti ili virusi. Iako akutni bronhitis često ne zahtijeva antibiotsku terapiju, antibiotici se mogu davati pacijentima s akutnim pogoršanjima hroničnog bronhitisa. Indikacije za liječenje su pojačana dispneja i povećanje volumena ili gnojnosti sputuma. Liječenje bakterijske pneumonije odabire se uzimajući u obzir dob pacijenta, težinu bolesti i prisustvo osnovne bolesti. Sistematski pregled 32 randomizirana kontrolirana ispitivanja sa 6.078 učesnika s akutnim respiratornim infekcijama upoređivao je prokalcitonin (krvni marker za bakterijske infekcije) kao smjernicu za početak i trajanje liječenja antibioticima, u odnosu na neupotrebu prokalcitonina. Među 3.336 osoba koje su primale antibiotsku terapiju vođenu prokalcitoninom, bilo je 236 smrtnih slučajeva, u poređenju sa 336 smrtnih slučajeva od 3.372 učesnika koji je nisu primali. Terapija antibioticima vođena prokalcitoninom također je smanjila trajanje upotrebe antibiotika za 2,4 dana, a bilo je i manje nuspojava antibiotika. To znači da je prokalcitonin koristan za određivanje treba li koristiti antibiotike za akutne respiratorne infekcije i trajanja antibiotika. Amoksicilin i doksiciklin su pogodni za mnoge infekcije donjih disajnih puteva koje se viđaju u opštoj praksi. S druge strane, nema dovoljno dokaza da se antibiotici smatraju profilaksom za djecu mlađu od 12 godina s visokim rizikom.

Dodatak kisika se često preporučuje osobama s teškim infekcijama donjih disajnih puteva. Za djecu mlađu od 15 godina, preporučuju se nazofaringealni kateteri ili nazalni kateteri preko maske za lice ili kutije za glavu. Ovo je uglavnom slično procjenama u studiji o globalnom opterećenju bolestima iz  2010. godine.
Ovaj ukupan broj uzima u obzir samo infekcije *Streptococcus pneumoniae* i *Haemophilus influenzae* i ne uzima u obzir atipske ili nozokomijalne uzroke bolesti donjih disajnih puteva, te stoga potcjenjuje ukupno opterećenje bolešću.

## Društvo i kultura
Infekcije donjih disajnih puteva značajno opterećuju zdravstveni budžet i uglavnom su ozbiljnije od infekcija gornjih disajnih puteva.

Opterećenje na radnom mjestu proizlazi iz sticanja infekcije donjih disajnih puteva, pri čemu su faktori poput ukupnih troškova po osobi i ukupnog korištenja medicinskih usluga pokazali veći broj osoba koje imaju infekciju donjih disajnih puteva.
Prikupljanje podataka na svenacionalnom nivou ukazuje na to da ishrana u djetinjstvu ima značajnu ulogu u određivanju rizika od infekcije donjih disajnih puteva, uz promociju implementacije programa ishrane i smjernica politike u pogođenim zemljama.

## Reference
## Vanjski linkovi 

Kategorija:Zarazne bolesti