Čičak

Čičak (lat.Arctium lappa) je dvogodišnja ljekovita i jestiva biljka iz porodice glavočika.
Drugi nazivi: lopuh, lapušina, veliki čičak, veliki ripanj.

## Karakteristike 
Čičak može da naraste i do 2 metara visine. Postoje i niže vrste koje se u latinskom jeziku označavaju drugim imenom (Arcitum minus, Hill, Bernh). Sve vrste čička su po karakteristikama vrlo slične. Otporan je na mraz i dobro podnosi hladnu klimu. Cvijeta od jula do septembra. Sjeme sazrijeva od septembra do oktobra. Cvjetovi su hemafrodični, to jest sadrže i tučak i prašnike (muške i ženske organe potrebne za razmnožavanje).

## Hemijski sastav 
Čičak, odnosno kroijen, sadrži najviše inulina, čak i do 50%. Zatim nekih gorkih materija, amara. Sadrži brojne isparljive i
neisparljive organske kiseline: sirćetne, propionskbuterne, izovalerijanske, laurinske, miristinske, sarinske, palmitinske.
U ljekovite svrhe se koristi i sjeme čička (Semen Bardanae ili Fractus Bardanae) koje sadrži dosta i tanina, lignina, sitosterola, stigmastirola. Treba navesti i aminokiseline, te minerale kalcija, magnezija, kalijuma, fosfora, selena, cinka, bakra, hroma, željeza, mangana i silicija. Od vitamina sjeme sadrži: B1, B2, B3 i C. Sjeme, odnosno plodovi sadrže i oko 25% ulja. Listovi, pored ostalog  sadrže i taraksasterola, po čemu su slični maslačku.
## Upotreba 
Pored ljekovitih svojstava i upotrebe u klinarstvu, ulje iz sjemena čička se koristi u nekim kozmetičkim proizvodima protiv čelavosti.
## Upotreba u medicini 
Sintetički proizvodi farmaceutske industrije su gotovo poptpuno potisnuli primjenu čička u medicini. Čičak djeluje kao antioksidant, zatim stimulator imunog i digestivnog sistema, te jetrenih funkcija žuči, drugim riječima kao holagozi i holeretici. Droga djeluje kao
antimutageni agent kod kanceroznih oboljenja, na taj način što kontroliše mutaciju ćelija. Treba znati da droga pročišćava krv, te pokazuje i antitoksične aktivnost, antihepatotoksične aktivnosti konkretno kod trovanja jetre uljenotetrahloridom, djeluje kao diuretik, naročito kod eliminacije mokraćne kiseline iz bubrega. Izraziti je antidiabetik, posebno sjeme koje normalizuje sadržaj glukoze u krvi. Indikacije čička: Dugotrajna hronična oboljenja jetre, posebno kod hepatitisa B i C. Smatra se za jednu od najljekovitih biljaka za hepatitis C. Intoksikacija jetre, posebno organskim rastvaračima. Diabetes. Povišeni LDL holesterol. Bubrežni kamenci.

## Upotreba u narodnoj medicini 
Upotreba čička u narodnoj medicini svodi se na liječenje bolesti jetre kao što su ciroza hepatitis, žutica i masna jetra. Čaj od čička, upotrebljava se i kod dijabetesa i za oboljenja vezana za urinarni trakt.

## Jestivost 
Mladi korijen čička može se jesti svijež dok je za stariji preporučljivi kuhanje. Korijen nema neki izražajan ukus, ali ima osobinu prihvatanja ukusa drugih dodataka koji se kuhaju sa njim. Korijen sadrži inulin koje je jedna vrsta skroba koju ljudski organizam ne vari te može izazvati nadimanje, medjutim inulin se može preraditi i dobtit zasladjivać koji mogu koristiti i diabetičari. Pržen korijen se može koristiti kao zamjena za kafu. Mladi listovi se mogu jesti sirovi ili kuhani. Izvor su proteina, bjelančevina i nešto masnoće. Mlade stabljike i grane se mogu pripremati kao špargla ili špinat. Ukus je bolji ako se ogule. Sjeme se može prikupiti i ostaviti na vlažnoj podlozi do početka klijanja i tako koristiti kao dobar izvor vitamina.. Rani proljetni listovi se mogu upotrijebiti za salate kao i listovi maslačka.

## Dodatna literatura 
* Dr. Enes Hasanagić, *Ljekovito bilje i jetra*, Svjetlost, Sarajevo, 1984. str.184,185
* Richard Willfort, "Gesundheit durch Heilkräuter"(njemački), June 1, 2010
* British Herbal Pharmacopoeia, 1983.  
* The Complete German Commission E Monographs, Američko izdanje 1998). Str. 318.
## Reference 
## Vanjski linkovi 
*PFAF database Arctium lappa

Datoteka:ArctiumLappa1.jpg|Čičak stabljika
Datoteka:Arctium lappa 1.JPG|Čičak pupoljci
Datoteka:Arctium lappa02.jpg|Čičak cvijet
Datoteka:Burdock2.jpg|Osušen plod čička
Datoteka:Gewone klit vruchtjes.jpg|Sjeme čička
Datoteka:Arctium lappa 2006.10.14 11.01.25-pa140017.jpg|Ljekoviti i jestivi korijen čička
Datoteka:BurdockLeafInHand.gif|Veliki list čička

Kategorija:U začetku, Biologija
Kategorija:Ljekovito bilje
Kategorija:Samoniklo jestivo bilje