Međunarodne sankcije protiv SR Jugoslavije

Tokom ratova u bivšoj Jugoslaviji 1990-ih i ranih 2000-ih, nekoliko rundi međunarodnih sankcija uvedeno je protiv bivših jugoslavenskih republika Srbije i Crne Gore koje su formirale novu državu pod nazivom Savezna Republika Jugoslavija. Sankcije su uključivale zabranu sve međunarodne trgovine, naučne i tehničke saradnje, sportske i kulturne razmjene, te zračnog i pomorskog saobraćaja. Tokom i nakon rata na Kosovu 1998–1999, SR Jugoslavija je ponovo bila sankcionisana od strane UN-a, Evropske unije (EU) i Sjedinjenih Američkih Država. Nakon svrgavanja predsjednika Slobodana Miloševića u oktobru 2000, sankcije protiv SR Jugoslavije su počele da se povlače, a većina je ukinuta do 19. januara 2001.

Sankcije su imale veliki utjecaj na ekonomiju Srbije i Crne Gore i njeno društvo, pri čemu je Srbija bila najteže pogođena, čiji je BDP pao sa 24 milijarde dolara 1990. na ispod 10 milijardi dolara 1993, te na 8,66 milijardi dolara 2000. Također su imale značajan utjecaj na jugoslavensku industriju. Siromaštvo je bilo najviše 1993, kada je 39 posto stanovništva živjelo s manje od 2 dolara mjesečno. Nivo siromaštva ponovo je porastao kada su međunarodne sankcije ponovo uvedene 1998. Procjenjuje se da je 800.000 ljudi emigriralo iz Srbije 1990-ih, od kojih je 20 posto imalo visoko obrazovanje.

## Pozadina 
Tokom 1991, raspad Jugoslavije je bio u toku, a najzapadnije republike Slovenija i Hrvatska su proglasile nezavisnost, a u drugom dijelu godine, Hrvatski rat za nezavisnost je bio u punom jeku sa jugoslavenskom kampanjom u Hrvatskoj 1991. Dana 25. septembra 1991, Rezolucija 713 Vijeća sigurnosti Ujedinjenih nacija uspostavila je embargo na oružje i vojnu opremu Jugoslaviji, što je trebalo da podrži Konferenciju o Jugoslaviji, koja je trebala riješiti situaciju mirno i putem pregovora.

Dana 8. novembra 1991, Evropska ekonomska zajednica uvela je prve ekonomske sankcije protiv bivših jugoslavenskih republika, dok je 2. decembra ukinula sankcije i ponovo uspostavila ekonomsku pomoć svim republikama osim Srbiji i Crnoj Gori. Sankcije su zabranile članicama EEZ uvoz tekstila iz Jugoslavije i obustavile ukupno 1,9 milijardi dolara paketa pomoći EEZ koji su obećani Jugoslaviji prije nego što dvanaest prekida vatre nije uspjelo da se ostvari u hrvatskoj ratnoj zoni.

Krajem 1992, raspad SFR Jugoslavije je međunarodno priznat. Bivše jugoslovenske republike Srbija i Crna Gora formirale su novu, manju državu pod nazivom Savezna Republika Jugoslavija. Do kraja proljeća 1992, u Republici Bosni i Hercegovini je počeo rat.

## Historija 
Vijeće sigurnosti Ujedinjenih nacija usvojilo je Rezoluciju 757 Vijeća sigurnosti Ujedinjenih nacija sa 13 glasova za i 0 protiv 30. maja 1992. Njom je zabranjena sva međunarodna trgovina, naučna i tehnička saradnja, sportska i kulturna razmjena, zračni i pomorski saobraćaj, te putovanja vladinih zvaničnika iz Savezne Republike Jugoslavije. Francuski predsjednik François Mitterrand je u početku odgađao usvajanje Rezolucije 757 kada je predložio da se ukine zabrana sporta, ali se umjesto toga odlučio da zadrži zabranu sporta u zamjenu za pismeno pojašnjenje da srpski borci nisu isključivo odgovorni za rat u Hrvatskoj. Rezolucija 1074 od 1. oktobra 1996.  ukinula je sve prethodne rezolucije protiv SR Jugoslavije. Uprkos ukidanju sankcija UN-a, Sjedinjene Američke Države su zadržale "vanjski zid" sankcija, sprječavajući Jugoslaviju da postane članica međunarodnih institucija.

## Hiperinflacija jugoslavenskog dinara pod sankcijama 
Počevši od 1992, ponuda novca u ekonomiji SR Jugoslavije enormno je porasla kako bi se finansirali ratovi, što je rezultiralo produženom epizodom hiperinflacije koja je trajala ukupno 25 mjeseci. Godine 1993. dinar je zabilježio mjesečnu stopu inflacije od 313 miliona posto. Nekoliko mjeseci nakon toga, ponuda novca se stabilizovala, tako da dinar praktično nije zabilježio devalvaciju, a nestašice raznih potrepština su primjetno smanjene. Kao rezultat uspjeha novog dinara, Avramović je imenovan za guvernera Narodne banke Jugoslavije 2. marta 1994. Avramović je za The New York Times izjavio da misli da se njegov fiskalni program može održati uprkos sankcijama, rekavši sljedeće:

Ekonomisti se nisu slagali oko toga da li se hiperinflacija može izbjeći međunarodnim sankcijama. Međunarodne sankcije su ponovo uvedene 1998. zbog rata na Kosovu, a do 1999. jugoslavenski dinar je devalvirao na 30 dinara za njemačku marku. U oktobru 1992, manje od godinu dana nakon uvođenja prvih sankcija, ekonomista Miroljub Labus procijenio je da je prosječni prihod u to vrijeme pao na približno 1.500 dolara godišnje. Kao rezultat ograničenja nafte i plina nametnutih sankcijama, vlasnicima privatnih vozila u Jugoslaviji do oktobra 1992. dodijeljeno je 3,5 galona benzina mjesečno. Benzinske pumpe su prodate pojedincima s velikim količinama novca i uličnim autoritetom; paravojni vođa Željko Ražnatović je u to vrijeme od države stekao nekoliko benzinskih pumpi. Kao rezultat toga, sigurnosni autobusi GSP-a su postepeno zanemareni, do te mjere da je krajem 1990-ih (nakon čega su sankcije ponovo uvedene nakon početka pobune na Kosovu) putnik koji je sjedio preko jednog od točkova u autobusu propao kroz zahrđali pod i na licu mjesta poginuo.

Procjena Centralne obavještajne agencije o sankcijama podnesena 1993. navodi da su se "Srbi navikli na periodične nestašice, duge redove u trgovinama, hladne domove zimi i ograničenja električne energije". Medicinske zalihe u bolnicama su se suočile s nestašicom antibiotika, vakcina i lijekova protiv raka. U oktobru 1993, Ured Visokog komesara Ujedinjenih nacija za izbjeglice u Beogradu procijenio je da približno 3 miliona ljudi koji žive u Srbiji i Crnoj Gori živi na ili ispod granice siromaštva. Do kraja 1993, bolnicama je nedostajao osnovni antibiotik i funkcionalna oprema poput rendgenskih uređaja. Godine 1993, predsjednik Republike Crne Gore u okviru Jugoslavije, Momir Bulatović, izjavio je da sankcije uzrokuju masovnu nestašicu hrane u Crnoj Gori.

Iako su sankcije uključivale ograničenja na benzin, krijumčari su pokušavali profitirati kupujući benzin preko jugoslovenske granice. Iako su neki krijumčari ostvarivali veliku zaradu, posao je bio vrlo rizičan, jer su kupovinu obavljali u gotovini. Mnogi ljudi koji su nasjeli na piramidalne banke ostali su bez domova.

## Bilješke 
## Reference 
### Izvori 
*
*
*
*

## Dodatna literatura 
*
*

Kategorija:Međunarodne sankcije protiv SR Jugoslavije
Kategorija:Raspad Jugoslavije
Kategorija:Međunarodne sankcije
Kategorija:Politička historija Srbije
Kategorija:Ratovi u bivšoj Jugoslaviji
Kategorija:Sport u SR Jugoslaviji