open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mali prekobrojni markerski hromosom

**Mali prekobrojni markerski hromosom** (**sSMC**) je abnormalni dodatni hromosom. Sadrži kopije dijelova jednog ili više normalnih hromosoma i poput normalnih hromosoma nalazi se u ćelijskom jedru, replicira se i distribuira u svaku ćeliju ćerku tokom ćelijske diobe, i obično ima gene koji mogu biti eksprimirani. Međutim, može biti aktivan i u izazivanju urođenih mahana i neoplazmi (npr. tumori i rakovi). Mala veličina sSMC čini ga praktički neotkrivenim korištenjem klasičnih citogenetičkih metoda: daleko veći DNK i sadržaj gena u normalnim hromosomima ćelije zamagljuje one u sSMC. Novije molekulske tehnike kao što je fluorescenctna *in situ* hibridizacija, sljedeća generacija sekvenciranja, uporedna genomska hibridizacija, i visoko specijalizovane citogenetičke G analize mogu da ga prouče. Koristeći ove metode, sekvence DNK i geni u sSMC-ima identifikuju se i pomažu u definiranju, kao i objašnjenju bilo kakvog(ih) efekta(a) koje može imati na pojedince.
 
Ljudske ćelije obično imaju 22 para autosomnih i jedan par spolnih hromosoma. Svaki član uparenih autosomnih hromosoma je identifikovan kao hromosom od 1 do 22; par spolnih hromosoma je identifikovan kao X i hromosom Y sa ženskim ćelijama koje nose dva X hromosoma i muškim ćelijama koje nose po jedan X i jedan (određujući muški pol ) hromosom Y. sSMC su, po definiciji, manje veličine od jednog od manjih ljudskih hromozoma, hromosoma 20. Oni nastaju kao kopije relativno malih dijelova jednog ili više od 46 hromosoma. Nisu svi hromosomi jednako zastupljeni u sSMC-ovima: ~65% svih sSMC-ova su kopije dijelova hromosoma 15, dok su samo 7% kopije dijelova jednog od pet akrocentričnih hromosoma, tj. hromosoma 13, 14, 15, 21 i 22.
 
## Također pogledajte
*Marker hromosom
## Vanjski linkovi
## Reference
Kategorija:Hromosomske abnormalnosti
Kategorija:Nasljedne bolesti i poremećaji
Marker hromosom

**Marker hromosom** (mar) je mali fragment hromosoma koji se općenito ne može identificirati bez specijalizirane genomske analize, zbog veličine fragmenta. Značaj markera je promjenjiv jer zavisi od materijala koji se u njemu nalazi. Velika većina ovih markerskih hromosoma je manja od jednog od manjih ljudskih hromosoma, hromosoma 20, i po definiciji se nazivaju mali prekobrojni markerski hromosomi.
 
Markerski hromosomi se javljaju sporadično u oko 70% slučajeva, dok se ostatak nasljeđuje od roditelja. Oko 50% slučajeva uključuje mozaične, što utiče na težinu stanja. Učestalost je otprilike 3-4 na 10.000 ljudi i 1 od 300 osoba sa mentalnom retardacijom. Marker može biti sastavljen od neaktivnog genetičkog materijala i imati malo ili nimalo efekta, ili može nositi aktivne gene i uzrokovati genetička stanja kao što je izo(12p), koji je povezan sa Pallister–Killianovim sindromom, i izo(18p), koji je povezan sa mentalnom retardacijom i sindromskim facijesom. Zapaženo je da hromosom 15 doprinosi velikom broju markerskih hromosoma, ali razlog nije utvrđen. Članak mali prekobrojni markerski hromosom (sSMC) sadrži primjere drugih urođenih mahana, sindroma i tumoria koji su povezani s različitim tipovima sSMC.
 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* An International System for Human Cytogenetic Nomenclature, Shaffer, L.G., Tommerup N. (eds); S. Karger, Basel 2005
 

Kategorija:Hromosomske abnormalnosti
Kategorija:Citogenetika
Zapalio sam plamen / Bura ljubavi

**Zapalio sam plamen / Buro ljubavi, vladaj!** jeste druga singl ploča sarajevskog pop i narodnog pjevača Fadila Toskića, koju je objavila sarajevska izdavačka kuća Diskoton 1978. godine. Muziku, tekst i aranžman za naslovnu pjesmu *"Zapalio sam plamen"* napisao je beogradski kompozitor Aleksandar Korać. Prva javna izvedba ove pjesme bila je iste godine na festivalu Vaš šlager sezone, s kojom je Fadil Toskić ostvario pobjedu kao i prvu nagradu publike.   
Na B strani je balada *"Buro ljubavi vladaj!"* koju je komponirao Esad Arnautalić, a tekst je napisao Duško Trifunović. Fadil Toskić je s ovom pjesmom učestvovao na Opatijskom festivalu, koja je dobila nagradu stručnog žirija za interpretaciju i aranžman. Njegovo pjevanje na ovoj singl ploči pratio je Revijski orkestar Radiotelevizije Sarajevo uz dirigentsku palicu Ranka Rihtmana, koji je uradio i muzičke aranžmane za obje pjesme.
Muzički gledano, obje pjesme komponirane su u pop i šlager stilu pogodnom za nastupe na festivalima ove vrste muzike, koja je u to vrijeme bila preovladavajuća na sarajevskoj muzičkoj sceni. S pjesmama na ovoj singl ploči Fadil Toskić ostvario je srebrni tiraž po prodaji. Istovremeno, svojim kvalitetnim pjevačkim interpretacijama ostvario je dobar uspjeh kod publike i muzičkih kritičara uz popularnost kako na raznovrsnoj sarajevskoj muzičkoj sceni tako i u okvirima bivše Jugoslavije. 
Dizajn za omot singl ploče *"Zapalio sam plamen / Buro ljubavi, vladaj!"* uradio je Dragan S. Stefanović, a producent je bio Vasilije Milošević.

## Muzički primjeri 
* sam plamen" (3:14)
* ljubavi, vladaj" (5:28)

## Reference 
Kategorija:Singlovi iz 1978.
Kategorija:Singlovi Fadila Toskića
Kategorija:Singlovi u izdanju Diskotona
Azufral

**Azufral** je stratovulkan u departmanu Nariño u Kolumbiji, 12 km zapadno od Túquerresa. To je jedini vulkan u zapadnom dijelu kolumbijskih Anda. Ime mu potječe od španske riječi za sumpor, *azufre*. Smatra se poluuspavanim, ali postoje brojne fumarole u krateru na vrhu. Vrh vulkana ima nadmorsku visinu 4070 m, a sjeverozapadna strana kratera sadrži jezero u obliku polumjeseca pod nazivom Zelena laguna na 3970 m. Jezero je dugo 1100, a široko 600 m. Njegova jarkozelena boja rezultat je naslaga na bazi sumpora i željeza u krateru. Osim ovog, postoje još dva mnogo manja jezera, Crna i Kristalna laguna.

Vulkan je unutar istoimenog rezervata prirode, osnovanog 1990, koji se prostire na površini 58 km2 i u koji se ne naplaćuje ulaz. Budući da je Azufral poluuspavan, nema ograničenja za uspon na vulkan i posjetu Zelenoj laguni: postoji cesta koja se penje do 1,5 km od vrha, a preostala udaljenost može se preći pješke stazom.

## Galerija 
## Također pogledajte 
* Spisak vulkana u Kolumbiji
* Spisak vulkana po visini

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Azufral na Globalnom vulkanističkom programu, Smithsonian Institution

Kategorija:Planine u Kolumbiji
Kategorija:Vulkani u Kolumbiji
Pleomorfizam (citologija)

[right|thumb| [Mikrografija  ćelija sa izraženim jedarnim oblikom i varijacijama veličine, komponenta jedarnog *pleomorfizma*]]
**Pleomorfizam** je termin koji se koristi u histologiji i citopatologiji za opisivanje varijabilnosti u veličini, obliku i obojenju ćelija i /ili njihovih jedara. Nekoliko ključnih determinanti veličine ćelije i jedra, kao što su ploidija i regulacija ćelijskog metabolizma, obično su poremećene u tumorima. Stoga je ćelijski i jedarni pleomorfizam jedno od najranijih obilježja progresije raka i karakteristikčno obilježje za maligne neoplazme i displaziju. Određeni benigni tipovi ćelija također mogu pokazati pleomorfizam, npr. neuroendokrine ćelije, Arias-Stella reakcija.
 
Rijetki tip rabdomiosarkom akoji se nalazi kod odraslih poznat je kao **pleomorfni rabdomiosarkom**.
 
Unatoč prevalenci pleomorfizma u ljudskoj patologiji, njegova uloga u napredovanju bolesti je nejasna. U epitel nom tkivu, pleomorfizam u veličini ćelije može izazvati defekte pakovanja i dispergirati aberantne ćelije. Ali posljedice atipske ćelijskee i jedarne morfologije u drugim tkivima nisu poznate.
 
## Također pogledajte
*Anaplazija
*Rast ćelija
*Citopatologija
*Gigantoćelijski karcinom pluća
*Jedarna atipija
 
## Reference
Kategorija:Histologija
Kategorija:Patologija
Kategorija:Citologija
FK Sloga Doboj

**Fudbalski klub Sloga Doboj**, iz sponzorskih razloga poznata i kao **Sloga Meridian**, je nogometni klub iz Doboja u sjevernoj Republici Srpskoj u Bosni i Hercegovini. Klub se takmiči u Premijer ligi Bosne i Hercegovine i svoje utakmice igra na Stadionu Luke sa kapacitetom od 3.000 sjedišta. Klub sponzoriše Meridianbet.

## Igrači
### Trenutna ekipa
*Posljednja izmjena: 9. novembar 2022.*  

## Spisak trenera
* Nedeljko Gojković
* Miroslav Brozović
* Franjo Glaser
* Dimitrije "Mita" Tadić
* Ivo Radovniković
* Ferid Salihović
* Ivan "Ivica" Mioč
* Radoslav Zubanović
* Fuad Bećarević
* Sulejman Spahić
* Mujo Mujkić
* Asim Saračević
* Ismet Hadžiđulbić
* Emir Mulalić
* Mehmed Mujkanović
* Radivoje "Rade" Vasiljević
* Jefto Popadić
* Branislav Petričević
* Dejan Pešić
* Ljubiša Tripunović
* Zoran Ćurguz
* Zlatko Spasojević
* Zoran Ćurguz (2011–2013)
* Vedran Sofić (2013–2015)
* Mitar Lukić (2015–2017)
* Vedran Sofić (2017–2018)
* Danimir Milkanović (2018)
* Milan Draganović (2018–2021)
* Zoran Ćurguz (2021–2023)
* Vlado Jagodić (2023–2024)
* Nedim Jusufbegović (2024–2025)
* Vule Trivunović (2025)
* Marko Maksimović (2025–2026)
* Nedim Jusufbegović (2026–danas)

## Reference
Kategorija:Nogometni klubovi u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Nogometni klubovi osnovani 1945.
Božidar Adžija

mini|Božidar Adžija
**Božidar Adžija** (; 24. decembar 1890. – 9. jul 1941.) bio je jugoslovenski komunistički političar i publicista.

## Biografija 
Rodom iz Drniša u Kraljevini Dalmaciji (današnja Hrvatska), porijeklom Hrvat, Adžija je učestvovao u Prvom svjetskom ratu kao vojnik austrougarske vojske.

Nakon rata i sloma Austro-Ugarske, 1919. postaje povjerenik za radnu politiku u lokalnoj zagrebačkoj vladi. Kao strastveni socijaldemokrat, bio je član raznih ljevičarskih i marksističkih partija i napisao je mnogo članaka o radničkim i socijalnim pitanjima. Njegovi stavovi su se postepeno pomjerali ka komunizmu i 1934. godine pristupio je Komunističkoj partiji Jugoslavije. Zbog toga je često hapšen, a posljednji put u martu 1941. godine, samo nekoliko dana prije invazije Osovine na Jugoslaviju.

Kada se nekoliko sedmica kasnije raspala Jugoslavija i osnovala nacistička marionetska država Nezavisna Država Hrvatska, Adžija je držan u zatvoru Kerestinec zajedno s mnogim drugim pripadnicima hrvatske lijeve inteligencije. Ustaške vlasti su Adžiju dale strijeljati - zajedno sa Zvonimirom Richtmannom, Otokarom Keršovanijem i Ognjenom Pricom - kao odmazdu za partizanske aktivnosti. Adžija je posthumno dobio zvanje Narodnog heroja Jugoslavije.

## Izvori 
* Božidar Adžija

Kategorija:Nosioci Ordena narodnog heroja
Kategorija:Srbi u Hrvatskoj
Kategorija:Biografije, Drniš
Kategorija:Umrli 1941.
Kategorija:Rođeni 1890.
Kategorija:Jugoslavenski komunisti
Kategorija:Hrvatski komunisti
Kategorija:Hrvatski pravnici
Nestašne riječi / Ne igraj se vatrom

**Nestašne riječi / Ne igraj se vatrom** jeste četvrta singl ploča sarajevske pop, rok pjevačice Alme Ekmečić, koju je objavila izdavačka kuća Diskoton 1976. Muziku za naslovnu pjesmu *"Nestašne riječi"* komponirao je bivši gitarist Indexa Slobodan "Bodo" Kovačević, aranžman je uradio Esad Arnautalić, a tekst je napisao Slobodan Đurasović. Prva javna izvedba ove pjesme bila je na festivalu Vaš šlager sezone 1976. uz pratnju Studijskog ansambla i Revijskog orkestra Radiotelevizije Sarajevo. Na B strani je pjesma *"Ne igraj se vatrom"* sa istim kompozitorom i tekstopiscem. Pjevačku izvedbu Alme Ekmečić pratio je Studijski ansambl, a pjesme su komponirane u stilu šlagera i pop muzike pogodnim za izvedbe na festivalima ove vrste muzike. 
Dizajn za omot singl ploče uradio je Aleksandar Domazet, a producent je bio Milan Stupar. U obje pjesme osjeća se stvaralački polet, te ljepota melodija i tekstova u pjesmama koja je bila jedna od glavnih značajki sarajevske pop rok muzičke scene iz druge polovine 1960-ih i prve polovine 1970-ih. Alma Ekmečić je  i ovom singl pločom potvrdila svoje pjevačke kvalitete i istaknuto mjesto među ženskim pripadnicama sarajevske škole pop roka iz 1970-ih.

## Muzički primjeri 
* "Ne igraj se vatrom"

## Reference 
Kategorija:Singlovi iz 1976.
Kategorija:Singlovi Alme Ekmečić
Kategorija:Singlovi u izdanju Radiotelevizije Sarajevo
Kategorija:Singlovi u izdanju Diskotona
Efekt poboljšane permeabilnosti i retencije

thumb|280px| Efekt poboljšane permeabilnosti i zadržavanja (EPR) i pasivno ciljanje.
**Efekt poboljšane propusnosti i retenzije** (**EPR**) je kontroverzni koncept  pomoću kojih molekule određenih veličina (obično liposomi, nanočestice i makromolekulski lijekovi) imaju tendenciju da se akumuliraju u tumorskom tkivu mnogo više nego u normalnim tkivima. Općenito objašnjenje za ovu pojavu je da tumorske ćelije moraju stimulirati proizvodnju krvnih sudova, da bi brzo rasle. VEGF i drugi faktori rasta su uključeni u angiogenezu raka.  Agregati tumorskih ćelija od samo 150-200 μm, počinju da ovise o snabdevanju krvlju koje vrši neovaskulatura za njihovu ishranu i snabdevanje kiiikom. Ove novoformirani tumorski sudovi su obično abnormalne forme i arhitekture. Oni su loše poređane defektne endotelne ćelije sa širokim fenestracijama, nemaju sloj glatkih mišića ili inervaciju sa širim lumenima i oštećene funkcionalne receptore za angiotenzin II. Nadalje, tumorskim tkivima obično nedostaje efikasna limfna drenaža. Svi ovi faktori dovode do abnormalne dinamike transporta molekula i fluida, posebno kod makromolekulskih lijekova. Ovaj fenomen se naziva "efekt pojačane permeabilnosti i zadržavanja (EPR)" makromolekula i lipida u solidnim tumorima. EPR efekat je dodatno pojačan mnogim patofiziološkim faktorima koji su uključeni u pojačavanje ekstravazacije makromolekula u čvrstim tumorskim tkivima. Naprimjer, bradikinin, dušik-oksid/peroksinitrit, prostaglandini, faktor vaskularne permeabilnosti (također poznat kao faktor rasta vaskularnog endotela VEGF), tumorski faktor nekroze i drugi. Jedan faktor koji dovodi do povećanog zadržavanja je nedostatak limfe oko tumorske regije koja bi filtrirala takve čestice u normalnim uvjetima.
 
EPR efekat se obično koristi za opisivanje isporuke nanočestica i liposoma u tkivo raka. Jedan od mnogih primjera je rad na termalnoj ablaciji sa zlatnim nanočesticama. Halas, West i saradnici su pokazali moguću dopunu zračenju i hemoterapiji u terapiji raka, pri čemu kada se nanočestice nađu na mjestu raka, mogu se zagrijati kao odgovor na kožu koja prodire u blizinu IR laser (fototermalni efekat). Pokazalo se da ova terapija najbolje djeluje u kombinaciji s hemoterapeutima ili drugim terapijama raka. Iako se pretpostavlja da EPR efekat nosi nanočestice i širi se unutar tkiva raka, samo mali postotak (0,7% medijana) od ukupno primijenjene doze nanočestica obično može doseći čvrsti tumor.
 
## Također pogledajte
*Hiroshi Maeda
 
## Reference
Kategorija:Onkologija
Kategorija:Ćelijski procesi
Dur

mini|100x100piksel| Dur akord u tonu *c1*
**Dur** (od lat. *durus* = tvrd / eng. *major* / fr. *mode majeur* / tal. *modo maggiore* ) je naziv porodice tonova koja karakteriše određeni tip dijatonske ljestvice.

## Durske skale 
Dur ljestvica je dijatonski niz od osam tonova, koji počinje i završava istoimenim tonovima razdvojenim oktavom. Početni ton u solmizaciji je uvijek "do" dok se to mijenja u abecednoj ljestvici, jer tamo je raspored uvijek isti bez obzira na ljestvicu. Osnovna karakteristika, po kojoj je moguće prepoznati dursku ljestvicu, jeste karakterističan raspored razmaka između njenih tonova, odnosno stupnjeva. Po tonalitetu dur uvijek zvuči energičnije i veselije za razliku od mola koji je suprotan. Svaki ton ljestvice ima vrlo specifičnu melodijsko-harmonijsku funkciju. Tako da, u durskoj ljestvici na svoja tri glavna stupnja - tonici, subdominantnoj i dominantnoj - postoje durski akordi: jer ova tri akorda uključuju i sve tonove durske ljestvice, svaka dijatonska (durska) melodija može se uskladiti sa njima. 
mini|250x250piksel
Interval durske terce između njenog osnovnog tona i trećeg stepena je od presudnog značaja za durski lik određene skale, pa je čak bio običaj da se ta terca naziva *i durska terca*. Terca nam je drugi ton u akordu i uvijek je velika u duru.
mini|250x250piksel| *C-* dur ljestvica u prirodnom obliku (u tonu *c1* )
Dvanaest durskih ljestvica dobilo je naziv po početnom tonu. Tako, naprimjer, zovemo  dur ljestvicu po prvom tonu sekvence *c,d,e,f,g,a,h,-c*' . Počinje tonom C a sa njim i završava što C-Dur čini C-Durom. Kao što je i rečeno to važi za sve ljestvice. U takozvanom prirodnom obliku durske ljestvice, polustepeni su između 3. i 4. i 7. i 8. stepena; svi ostali koraci su odvojeni punim korakom. Naprimjer, ako je klavir u pitanju, 3. i 4. ton će biti "e" i "f", a 7. i 8. će biti "h" i "c". Oni su jedini čiji razmak ne dijeli crna tipka što ih i čini polustepenom. Takav međusobni odnos stupnjeva durske ljestvice jasno pokazuje da je durska ljestvica sastavljena od dva tetrakorda (niz od četiri tona) jednake strukture, što je posebno značajno kada se tumače melodijsko-harmonijski odnosi i način različitosti. Tonaliteti su međusobno povezani unutar kompozicije.

## Reference 
Kategorija:Teorija muzike
Još u meni ima žara / Izgubljeno povjerenje

***Još u meni ima žara / Izgubljeno povjerenje*** jeste treća singl-ploča sarajevskog pop, rok i narodnog pjevača Fadila Toskića, koju je objavila sarajevska izdavačka kuća Diskoton 1978. Muziku i tekst za naslovnu pjesmu napisao je splitski saksofonist i kompozitor Nenad Vilović, a tekst zagrebački pjesnik i tekstopisac Dragutin Britvić. Prva javna izvedba ove pjesme bila je 1978. na Splitskom festivalu, a naknadno je objavljena tri godine kasnije i na audiokaseti "Split '81".

Ova pjesma komponirana je u pop i šlager stilu pogodnom za nastupe na festivalima ove vrste muzike, koji su u to vrijeme bili popularni u Bosni i Hercegovini i ostalim republikama bivše Jugoslavije.   
Na B-strani je pjesma "Izgubljeno povjerenje", koju je također komponirao Vilović i za koju je napisao tekst i aranžman. Toskić je i s ovom pjesmom učestvovao na Opatijskom festivalu, koja je komponirana u stilu rok muzike s *riffovima* na električnoj gitari i pratećim pjevačicama. Njegovo pjevanje na ovoj ploči pratio je Studijski ansambl Diskotona, a ovim pjesmama nastavio je s kvalitetnim pjevačkim interpretacijama, ostvarujući dobar uspjeh kod publike i muzičkih kritičara uz popularnost na raznovrsnoj sarajevskoj muzičkoj sceni, ali i u okvirima bivše Jugoslavije. 
Producent je bio Vasilije Milošević.

## Muzički primjeri 
* u meni ima źara" (4:00)
* povjerenje" (2:58)

## Reference 
Kategorija:Singlovi iz 1978.
Kategorija:Singlovi Fadila Toskića
Kategorija:Singlovi u izdanju Diskotona
Ergela Lipik

**Ergela Lipik** je državna ždrebarnica ili konjogojska farma smještena u gradu Lipiku, Požeško-slavonska županija, Hrvatska, koja vuče porijeklo od 1843. godine. Danas obuhvata oko 43 hektara površine u zapadnom dijelu grada, sa ukupno 74 konja, od kojih su 70 lipicaneri. Broj stalno zaposlenih je 12. 

## Historija
Lipička ergela, koju je 1843. godine osnovao grof Izidor Janković kada je sagradio velike staje na svom imanju, u početku je imala dvadesetak konja.  Godine 1906. novi vlasnik, Stjepan Layer iz Virovitice, posjedovao je dvadeset kobila rase lipicanera, noniusa i englesko-arapske te tri pastuha. Godine 1936. ergela je proširena za 60-tak novih konja, dok je 1954. ovaj broj porastao na otprilike 250. Uzgoj konja naglo je prekinut kasnih 1960-ih godina od strane lokalnih vlasti i tek početkom 1980-ih počeo je da se obnavlja.
 
Za vrijeme rata za hrvatsku nezavisnost ergela je prestala da postoji. Više od 100 konja, većinom lipicanera, odvele su srpske okupacione snage, i to na okupiranu teritoriju Hrvatske te u Srbiju, ili su zaklani. Poslije rata, objekti ergele su renovirani, a dio preživjelih konja je vraćeno iz Srbije. Godine 2008. ergela Lipik ponovo postaje državna ergela.

## Opis objekata i sadržaja ergele 
Ergela se prostire na površini od oko 43 hektara i obuhvata četiri  objekta sa stajama, nekoliko pomoćnih objekata (uključujući magacine, prostorije za opremu i pribor, itd.), dresurni prostor i prodavnicu suvenira. Jedna od staja služi za smještaj pastuha, druga za smještaj kobila sa tek okoćenom ždrebadi, treća za jednogodišnjake, a četvrta za opremu za sportska takmičenja.

Kompletan uzgoj, testiranje performansi i briga o konjima u ergeli su pod kontinuiranom kontrolom stručnjaka. Cilj je da se pokrene prednost u  selekciji i očuvanje genetskog potencijala konja, posebno za uzgoj lipicanaca u Hrvatskoj. Ergela organizuje razne obrazovne programe i trening-radionice, a uključena je u turističke rute u Požeško-slavonskoj županiji.
 
## Osnovni pastusi i kobile
Danas u ergeli Lipik postoji pet muških lipicanskih konjogojskih linija: Conversano (osnovana 1767.), Favory (1779.), Neapolitano (1770.), Siglavy (1810.) i Pluto (1765.). Od Favoryja potiče Favory Mara LII-3, današnji pastuh za rasplod u lipičkoj ergeli, oždrijebljen 2004. godine. Linije kobila u ergeli su: Batosta, Capriola, Allegra, Trompeta, Gaeta, Gaetana, Bonadea, Monteaura, Wera, Krabbe, Drava, Kitty, Cica i Liza.

## Slike 
## Također pogledajte 
* Ergela međimurskog konja, Žabnik
* Ergela Đakovo
* Stočarstvo

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Zvanična stranica ergele Lipik
* Ergela Lipik - članica Internacionalne lipicanske federacije
* Ergela - važan dio turističke ponude Lipika

Kategorija:Požeško-slavonska županija
Kategorija:Konji
Kategorija:Poljoprivreda
Kategorija:Građevine i strukture u Hrvatskoj
Kategorija:Turističke atrakcije u Hrvatskoj
Bokeljska mornarica

**Bokeljska mornarica** je tradicionalna religijska, vojna (od 12. vijeka), a danas memorijalna organizacija, sa sjedištem u Kotoru, Crna Gora, koja čuva tradicije ovog bratstva i povremeno izvodi svoj originalni ples. Njen nastanak i njena viševjekovna tradicija vezuju se za proslavu Svetog Trifuna čiju su relikviju donijeli mletački trgovci iz Carigrada 13. januara 809. godine. Kotorani su je otkupili, a odred pomoraca koji je pratio relikivije tom prilikom je postao jezgro bratstva koje se danas naziva Bokeljska mornarica. Poznata je kao najstarija organizacija mornara u svijetu.

Ugledni Kotoranin Andreaci Saracenis je poslije izvesnog vremena u Kotoru sagradio crkvu posvećenu Svetom Trifunu, koju spominje car Konstantin VII Porfirogenet u „De administrando imperio“. Sveti Trifun je kasnije zvanično proglašen i zaštitnikom Kotora, nakon čega je na mestu prvobitne crkve iz 6. vijeka sagrađena 1166. godine nova romanička katedrala u kojoj je bilo i sjedište biskupije Kotor.

Članstvo Bokeljske mornarice Kotor čine: redovni članovi, članovi aktivnog sastava, članovi pomagači, zaslužni članovi, počasni članovi i počasni oficiri i podoficiri. Njeni članovi nose drevne živopisne uniforme i staro oružje, u statutom predviđenim prilikama, kao što su: 
* Proslava svetoga Trifuna (3. febuar),
* Dan Mornarice (26. jun),
* Dan Opštine Kotor (21. novembar).

Matica organizacije koja se nalazi u Kotoru, u svom sastavu ima dvije podružnice: Tivat i Herceg Novi.

## Nematerijalna svjetska baština 
Bokeljska mornarica upisana je na UNESCO-vu Reprezentativnu listu nematerijalnog kulturnog nasleđa čovečanstva kao prvi element nematerijalnog kulturnog nasleđa Crne Gore. Sastavljena od zajednice pomoraca sa vojnim, ekonomskim, obrazovnim i humanitarnim funkcijama, Bokeljska mornarica je dva vijeka imala memorijalnu ulogu, čuvajući i promovirajući pomorsku istoriju i tradiciju. Članstvo je dobrovoljno i otvoreno za muškarce, žene i djecu svih uzrasta.

Organizacija je utemeljena na poštovanju ljudskih prava i vjerske, nacionalne i kulturne raznolikosti. Tokom formalnih proslava, članovi nose šarene tradicionalne uniforme, nose istorijsko oružje i izvode tradicionalno kolo.

Bokeljska mornarica je okosnica godišnjih svečanosti Svetog Trifuna, koje se održavaju od 13. januara do 3. februara i uključuju procesiju i niz rituala u katedrali. Vanjska svečanost počinje tradicionalnim kolom Bokeljske mornarice, a nakon toga slijedi procesija koja nosi mošti svetog Trifuna glavnim gradskim trgovima i ulicama. Hiljade gledalaca prisustvuju procesijama u istorijskom centru i posmatraju svečane događaje. Stotine žena, muškaraca i djece također učestvuju u pripremama aktivnosti.

Odluku o upisu doneo je Međuvladin komitet za očuvanje nematerijalnog kulturnog nasleđa na zasjedanju koje je održano od 28. novembra do 3. decembra u Rabatu, u Maroku, na osnovu nominacije Ministarstva kulture Crne Gore iz 2021. godine.

## Reference 
Kategorija:Nematerijalna kulturna baština u Crnoj Gori
Metafizika (časopis)

***Metafizika*** () – međunarodni časopis za filozofske i interdisciplinarne studije koji se izdaje u Republici Azerbejdžan. Čitaocima pruža naučne članke koji se odnose na Azerbejdžan i svetsku filozofiju, historiju, kulturu, književnost, umjetnost i druge oblasti nauke).

## Historija 
Časopis ″Metafizika″ registrovan je u Ministarstvu pravde Republike Azerbejdžan 2017. pod brojem 4144. ″Filozofija i interdisciplinarno″ je međunarodni filozofski i interdisciplinarni naučni časopis iz oblasti nauka u Republici Azerbejdžan.

### Jezici 
Časopis ″Metafizika″ izlazi 4 puta godišnje. Svi članci u časopisu na azerbejdžanskom, turskom, ruskom, engleskom, perzijskom i arapskom jeziku prihvataju se i štampaju ukoliko dobiju pozitivno mišljenje stručnjaka.

### Polja nauke 
Odlukom Prezidijuma Visoke atestacione komisije pri predsjedniku Azerbejdžana, časopis "Metafizika" uvršten je na listu periodičnih naučnih publikacija preporučenih za objavljivanje glavnih rezultata disertacija u Republici Azerbejdžan o filozofiji i sociologiji, političkim naukama i pedagogiji.

## Cilj 
Časopis je organizovao svoju djelatnost u skladu sa zakonima Republike Azerbejdžan, sopstvenim statutom i zahtjevima međunarodnih standarda. Osnovni cilj časopisa je dati dostojan doprinos razvoju nauke, upoznati naučnu zajednicu sa njima pokrivajući istraživanja sprovedena u filozofiji, teologiji, sociologiji, psihologiji, historiji, filologiji, pedagogiji, pravu, političkim i ekonomskim naukama. na svojim stranicama, te upoznati naučnu zajednicu sa problemima koji mogu dovesti do širokih naučnih rasprava. To je doprinos širokoj diseminaciji rezultata istraživanja na nivou interdisciplinarnog pristupa, istraživanja paradigmi i inovacija nauke koji će stvoriti naučnu diskusiju među naučnicima i istraživačima.
## Sekcije časopisa 
* Filozofija, teologija, sociologija i psihologija
* Historija, arheologija i antropologija
* Filologija i pedagogija
* Pravo i političke nauke
* Ekonomske nauke
* Umjetnost i arhitektura

## Također pogledajte 
* Europa Magazine
* Journal on European History of Law

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Početna stranica časopisa
* Online pristup
* Online arhiva

Kategorija:Azerbejdžanski časopisi
Muralne ćelije

thumb|280px| Faktor rasta vaskularnog endotela (VEGS) potreban za formiranje organotipskog suda povezane sa muralnom ćelijom
**Muralne ćelije** su vaskularne glatke mišićne ćelije (vSMC) i mi krocirkulacijski. periciti Oba tipa su u bliskom kontaktu sa endotelnim ćelijama koje oblažu kapilare i važne su za razvoj i stabilnost krvnih sudova. Muralne ćelije su uključene u formiranje normalne vaskulature i reaguju na faktore uključujući faktor rasta B izveden iz trombocita (PDGFB) i faktor rasta vaskularnog endotela (VEGF ). Slabost i neorganiziranost tumorske vaskulature dijelom je posljedica nesposobnosti tumora da regrutuju pravilno organizirane muralne ćelije.
 
## Kontroverza ćelijskog tipa 
Muralne ćelije su prvi put opisane krajem 19. stoljeća, kao kontraktilne ćelije koje se poredaju oko endotela. U stvarnosti, radilo se o raznim ćelijama koje su posmatrane i grupisane pod zajedničkim imenom **Rougetove ćelije**. Kasnija istraživanja dovela su do kontroverzi o njihovoj kontraktilnosti, a to je i danas nedostižna tačka.
Periciti, vSMC i mnogi drugi tipovi perivaskularnih ćelija izražavaju veoma slične markere kao što su receptor beta faktora rasta koji potiče od trombocita (PDGFR-B), aminopeptidaza-N (CD13), hondroitin-sulfat proteoglikan 4 ( Ng2), ili dezmin, što otežava njihovu identifikaciju i zahtijeva kombinaciju markera: na primjer vSMC, ali ne i periciti, eksprimiraju alfa aktin glatkih mišića (ACTA2). U današnje vrijeme, jasno karakteriziranje ovih ćelija zahtijeva kombinaciju markera, ćelijske lokacije i morfologije.
 
## Linija i zonalnost muralnih ćelija 
Tipski, vSMC se omotaju oko većih krvnih sudova: formiraju gusti kontinuum koji se vrti oko arterija, arteriola i prekapilarnih arteriola; dok oko postkapilarnih venula, vSMC usvajaju drugačiju morfologiju: pojedinačna ćelijska tijela proširuju procese grananja, koji postaju više zvjezdasti oko venula i vena.
 
Ćelijsko tijelo pericita ima okrugli oblik koji se proteže uzdužno nekoliko procesa duž kapilara.
 
Nedavno su poduzeti napori korištenjem jednoćelijskog sekvenciranja na muralnim ćelijama, kako bi se pokušalo okarakterizirati njihov molekulski potpis duž krvnih sudova. Ovo je pokazalo da postoji zonalnost u njihovim obrascima ekspresije prema kojoj se mogu grupirati u različite podskupove, ali do sada nisu pronađeni pojedinačni markeri koji bi mogli nedvosmisleno identificirati bilo koji od tipova ćelija.
 
## Također pogledajte
*Lista tipova ljudskih ćelija izvedenih iz zametnih slojeva
 
## Reference 
Kategorija:Ćelije životinja
Niko Anđus

**Niko Anđus** (Tudorovići, kod Budve, 15. decembra 1912 - Mrčevac, kod Tivta, 9. jula 1944), bio je učesnik NOB-a i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija 
Rođen je 12. decembra 1912. godine u selu Tudorovići, kod Budve. Prije Drugog svjetskog rata bavio se poljoprivredom. Član Komunističke partije Jugoslavije postao je augusta 1940. godine.

Učesnik NOB-a bio je od 1941, također bio je učesnik i Trinaestojulskog ustanka, a nakon njegovog sloma radio je kao ilegalac na jačanju Narodnooslobodilačkog pokreta. Početkom 1942. postao je politički komesar novoformirane Paštrovske čete Primorskog partizanskog bataljona, koji je bio u sastavu Lovćenskog partizanskog odreda.

U proljeće 1942. godine dio boraca Lovćenskog odreda, među kojima i Niko, stupio je u sastav Četvrte crnogorske proleterske udarne brigade. U ovoj jedinici Niko je dobio mjesto političkog komesara Treće čete Drugog bataljona. Kasnije je postavljen za političkog komesara Drugog bataljona, a krajem 1942. prelazi u Drugu dalmatinsku udarnu brigadu, gdje je obavljao dužnost političkog komesara bataljona. Učestvovao je u mnogim bitkama vođenim tokom pohoda na Bosansku krajinu, posebno se istakao u borbama kod Bugojna, Kupresa, Livna i Kladnja, kao i u borbama vođenim tokom Četvrte i Pete neprijateljske ofanzive.

Nakon kapitulacije Italije, septembra 1943. godine, odlukom rukovodstva Narodnooslobodilačkog pokreta Crne Gore povučen je iz jedinice i prebačen na Kotorsko polje, gdje je politički radio na oživljavanju NOP-a i jačanju Narodnooslobodilačke borbe. Od Okružnog komiteta KPJ za Cetinje tada je izabran za člana novoformiranog Okružnog komiteta KPJ za Kotor. Novembra 1943 kada je formiran Okružni komitet KPJ za Boku Kotor, postavljen je za sekretara SK KPJ za Kotor.

Aktivno je radio na organizaciji NOB-a na području Kotora i okoline, a i sam je često učestvovao u oružanim akcijama. Januara 1944. bio je među osam boraca koji su pod samim kotorskim zidinama zapalili elektranu i garažu. Ubijen je od strane četnika 9. jula 1944. u selu Mrčevac, kod Tivta.

Ukazom predsjednika Federativne Narodne Republike Jugoslavije Josipa Broza Tita 27. novembra 1953. godine godine proglašen je za narodnog heroja.

## Reference 
## Literatura 
* 

Kategorija:Jugoslavenski partizani
Kategorija:Crnogorski komunisti
Kategorija:Biografije, Budva
Kategorija:Umrli 1944.
Kategorija:Rođeni 1912.
Kategorija:Jugoslavenski komunisti
Kategorija:Crnogorski partizani
Ahmet Pintul

**Ahmet Pintul** (Mostar, 1923 – Džepi, kod Konjica, april 1944), učesnik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija 
Rođen je 1923. godine u Mostaru. Poslije osnovne škole, izučio je bravarski zanat i krajem 1940. godine se zaposlio u rudniku mrkog uglja u Mostaru. Još dok je učio zanatsku školu, priključio se omladinskom revolucionarnom pokretu, a kasnije kada je počeo da radi u rudniku, priključio se revolucionarnom radničkom pokretu. Početkom 1941. godine je postao član Saveza komunističke omladine Jugoslavije (SKOJ), u toku 1942. godine je bio primljen u članstvo Komunističke partije Jugoslavije (KPJ).

Poslije okupacije Jugoslavije, 1941. godine, zajedno sa svojim drugom Mladenom Balordom, formirao je u Mostaru Udarnu omladinsku grupu. Zajedno sa članovima ove grupe, jula 1941. godine, izvršio je akciju u italijanskoj kasarni Sjeverni logor. Tačno u ponoć, poslije prolaska italijanske patrole, grupa je ušla kroz prozor u zgradu kasarne. Pored zaspalih Italijana, ilegalci su iz kasarne iznijeli oružje i kroz prozor izbacili iz magacina 60 kompletnih uniformi. Sve su to sklonili u Skočajića sjenicu, odakle su ovu opremu odnijeli u partizanski odred.

Novembra 1941. godine, Ahmet je napustio Mostar i otišao u Konjički partizanski bataljon sa kojim učestvuje u mnogim borbama, na prostoru oko Konjica. Poslije je ovaj bataljon uključen u sastav Desete hercegovačke udarne brigade. Jedna od prvih borbi u kojoj se istakao, desila se novembra 1941. godine, kada je zajedno sa oko 40 partizana, napravio zasjedu brojnijim ustaškim snagama. Potom je u napdu na Žepče, krajem 1942. godine, Ahmet zajedno sa bombašima, među prvima upao u ovo mjesto i likvidirao posadu teškog mitraljeza, koja se nalazila na oklopnom vozilu. Prilikom borbi za Prozor, februara 1943. godine, Ahmet je ponovo među prvima ušao u grad, ali je bio teško ranjen. Saborci su ga tada iznijeli, pod kišom metaka .

## Reference 
## Literatura 
* Vojna enciklopedija. Beograd. 1973.
* Narodni heroji Jugoslavije. Beograd: Mladost. 1975.

Kategorija:Rođeni 1923.
Kategorija:Umrli 1944.
Kategorija:Biografije, Mostar
Kategorija:Nosioci Ordena narodnog heroja
Kategorija:Bosanskohercegovački komunisti
Kategorija:Jugoslavenski komunisti
Kategorija:Bosanskohercegovački partizani
Kategorija:Jugoslavenski partizani
Kategorija:Borci 10. hercegovačke brigade Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije
Alicudi

**Alicudi** je najzapadnije od sedam Liparskih ostrva, lanca vulkanskih ostrva sjeverno od Sicilije. Smješteno je 40-ak km zapadno od Liparija, ima površinu 5,2&nbsp;km2 i otprilike je kružnog oblika.

## Historija 
mini|lijevo|Pristanište na Alicudiju
Ostrvo je formirao davno ugašeni vulkan *Montagnola* prije otprilike 150.000 godina. Pretpostavlja se da se posljednji evolutivni čin na ostrvu desio prije samo 27.000 godina.

Prvi je put naseljeno još u 17. stoljeću p. n. e. s obzirom na to da su pronađeni neki arheološki dokazi iz tog perioda. Na istočnoj obali mogu se pronaći rimski keramički ulomci, koji datiraju iz kasnijih stoljeća.

Starogrčki naziv ostrva bio je Ἐρείκουσα (Ereikousa), što znači "bogat vrijeskom", koji raste na padinama ostrva. Današnje ime potječe od arapskog izraza "Ali-kur" ("Alijeva tvrđava").

Alicudi je stoljećima bio meta čestih upada pirata. Zbog toga je stanovništvo bilo prisiljeno pronaći utočište u malim kućama sagrađenim na visokim terasama, što je ujedno značilo da su jednostavna poljoprivreda i uzgoj breskve bili osnovi skromne ostrvske privrede.

U novije vrijeme postao je poznat po svojim navodnim vješticama i čarobnjacima, za koje se objašnjenje pripisuje ergotizmu u lokalnoj hrani od žitarica koja se konzumirala bez obzira na oskudicu.

## Demografija 
Alicudi danas ima približno 120 stanovnika, koji uglavnom žive od ribolova ili skromne poljoprivrede. Na ostrvu postoji samo jedan restoran, a jelovnik uveliko zavisi od toga koju su ribu ulovili lokalni ribari ili kakve zalihe hrane donosi hidrogliser.

## Također pogledajte 
* Spisak vulkana u Italiji
* Spisak ostrva u Italiji

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Informacije o Alicudiju (arhivirano) 
* Topografska mapa Alicudija (arhivirano)
* "Alicudi: Italy's LSD island", *CNN Travel*, 13. 10. 2017.

Kategorija:Liparska ostrva
Mladen Pavičić

**Mladen Pavičić "Pava"** bio je prvi gitarist sarajevske rok grupe Plavi orkestar.
Sa ovom rok grupom snimio je četiri albuma, a zajedno sa pjevačem Sašom Lošićem bio je kompozitor većine njihovih pjesama, među kojima i najpopularnijih *"Suada"* i *"Bolje biti pijan nego star"*. Sa Plavim orkestrom postigao je veliki komercijalni uspjeh prodajom LP ploča kao i mnogobrojnim koncertnim nastupima širom nekadašnje Jugoslavije. Bio je jedan od predstavnika kulturnog pokreta Novi primitivizam, a zajedno sa Plavim orkestrom i pripadnik sarajevske škole pop roka. Početkom rata u Bosni i Hercegovini 1992. prestaje svirati sa Plavim orkestrom preselivši se u Kanadu. Danas živi i radi u Kanadi sa svojom porodicom, bavi se muzikom, te posjeduje tonski studio za snimanje muzike.

## Diskografija 
**Plavi orkestar**
### Albumi 
# *Soldatski bal* (1985)
# *Smrt fašizmu* (1986)
# *Sunce na prozoru* (1989)
# *Simpatija* (1991)

### Singlovi i EP 
# Kad mi kažeš paša / Good Bye Teens
# Bolje biti pijan, nego star / Šta će nama šoferima kuća
# Suada / Suada Mix pjevajte sa nama
# Medena curice (daj mi vruće rakije) / Soldatski bal
# Sava tiho teče / Mangup
# Jovanka / Zelene su oči bile te

## Izvori 
Kategorija:Rođeni 1964.
Kategorija:Biografije, Sarajevo
Kategorija:Bosanskohercegovački muzičari
Kategorija:Bosanskohercegovački gitaristi
Kategorija:Jugoslavenski muzičari
Kategorija:Jugoslavenski gitaristi
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Plavi orkestar
Džejla Ramović

**Džejla Ramović** (Goražde, 29. april 2002) bosanskohercegovačka je pop pjevačica. Pobjednica je prve sezone takmičenja Neki novi klinci, kao i trinaeste sezone Zvezdi Granda.

## Karijera 
Džejla se kao dvanaestogodišnja djevojčica prijavila na muzičko takmičenje *Zvezde Granda* u sezoni 2014/15. Došla je do petog kruga, nakon čega je žiri odlučio eliminisati zbog godina. Od naredne sezone uvedeno je novo muzičko takmičenje mladih talenata pod nazivom *Neki novi klinci,* gdje je pobijedila. Kao nagradu dobila je pravo da snimi dvije pjesme koje su objavljene 2017. Džejlina prva pjesma nosila je naziv *Ruža*, a autor pjesme je Bane Opačić, dok je pjesma *Potraži me* snimljena u saradnji sa Amilom Lojom. Džejla je u septembru 2018. objavila svoju treću pjesmu koja se zove *Jedna kao nijedna*. U sezoni 2018/19. ponovo se prijavila za takmičenje *Zvezde Granda* i svojim nastupom u prvom krugu ostavila pozitivan utisak na žiri, dobivši sve njihove glasove. Za mentora je odabrala Mariju Šerifović. Džejla je pobijedila u finalu takmičenja Zvezde Granda (sa 1.017 poena — 334 od stručnog žirija i 683 iz SMS glasova na osnovu 101.082 glasa publike) i dobila je na poklon pjesmu i spot od Grand produkcije. Numera *Ruine*, čiji je tekst napisala Marina Tucaković (u saradnji sa sinom), postala je hit sa blizu 20 miliona pregleda na YouTube-u. Na festivalu Oskar popularnosti (Banja Luka, 2020), Džejla je dobila nagradu "Otkriće godine u pop muzici". Godinu dana nakon što je objavljen njen četvrti singl, *Ruine*, u decembru 2020. na YouTube kanalu Radija S (u okviru projekta "Zvijezde pjevaju zvijezde", tema "Novi ex-ju zvuk") objavljen je video za Džejlinu obradu popularne pjesme grupe Magazin — *Ginem*; u projektu iste teme, ex-ju, učestvovala su još četiri izvođača (hrvatska pjevačica Ana Bebić, Ivana Peters iz Srbije sa Davidom Temelkovim, Igor Simić i Tijana Dapčević).

U međuvremenu, Džejla se seli u Barcelonu, gdje upisuje studije ekonomije. Nakon trogodišnje muzičke pauze, 22. novembra 2022. objavljuje povratnički singl Sparta, za koji je snimljen spot na Islandu.

## Diskografija 
### Singlovi 
## Bilješke
## Reference 
## Vanjski linkovi
*
*

Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Rođeni 2002.
Kategorija:Bosanskohercegovačke pjevačice
Kategorija:Biografije, Goražde
Josip Jovanović

**Josip Jovanović** (Zenica, 13. novembra 1917. — Miljkovac na planini Konjuh, 14. augusta 1942), učesnik NOB-a i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija 
Rođen je 13. novembra 1917. godine u Zenici, u službeničkoj porodici. Završio je Srednju tehničku školu u Sarajevu. Po završetku školovanja radio je kao građevinski radnik.

Nakon okupacije Jugoslavije 1941. godine, pridružio se ilegalnom pokretu koji se pripremao za oružani ustanak. Vojni komitet ga je uputio da radi na području Doboj — Maglaj — Gračanica. Međutim, poslije jedne provale u Tuzli, bio je prisiljen otići na Ozren, gdje je radio na pripremi ustanka. Po istom zadatku upućen je na teren sjeverno od Doboja, oko Trebave. Član Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) postao je 1941. godine. Kada je u avgustu 1941. godine formiran Ozrenski partizanski odred, Josip je u njemu bio jedan od istaknutih političkih radnika.
[lijevo|mini|267x267piksel| Spomen bista Josipu Jovanoviću u [Doboju]]
U aprilu 1942. godine, u selu Kamenica kod Zenice, od boraca Ozrenskog i Zeničkog partizanskog odreda formiran je Treći istočnobosanski udarni bataljon, a Josip postaje politički komesar čete u tom bataljonu. Od avgusta 1942. godine bio je politički komesar Osme čete u Drugom bataljonu Šeste istočnobosanske proleterske brigade.

Poginuo je 14. augusta 1942. godine u borbi Šeste istočnobosanske brigade sa Kladanjskim ustaškim bataljonom, na sjevernim obroncima planine Konjuh, kod sela Miljkovca, prilikom prebacivanja Šeste istočnobosanske brigade na Majevicu.

Ukazom predsjednika Federativne Narodne Republike Jugoslavije Josipa Broza Tita 27. novembra 1953. godine proglašen je za narodnog heroja Jugoslavije.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1917.
Kategorija:Umrli 1942.
Kategorija:Biografije, Zenica
Kategorija:Politički komesari NOVJ
Kategorija:Bosanskohercegovački komunisti
Kategorija:Jugoslavenski komunisti
Kategorija:Bosanskohercegovački partizani
Kategorija:Jugoslavenski partizani
Kategorija:Borci 6. proleterske brigade Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije
Filicudi

**Filicudi** je jedno od sedam ostrva u Liparskom arhipelagu. Udaljeno je 56&nbsp;km sjeveroistočno od Sicilije, a administrativno pripada općini Lipari.
## Geografija 
mini|lijevo|200px|Liparska ostrva
Njegova ukupna površina iznosi 9,5&nbsp;km2. Na ostrvu postoji nekoliko malih sela, među kojima su Pecorini Mare i Valdichiesa. Tlo je pogodno za proizvodnju vina, maslinovog ulja, žitarica i povrća. Godine 1997. tri četvrtine ostrva (otprilike 7&nbsp;km2) pretvorene su u rezervat prirode.

Najviša je tačka Monte Fossa delle Felci (773 m). U ostale više tačke spadaju Monte Montagnola (349 m) i Monte Terrione (278 m). Dalje od obale, vulkanska stijena La Canna, nalik prstu, uzdiže se 74 m iznad mora.

## Etimologija 
Savremeni naziv "Filicudi" zapravo je iskrivljeno starogrčko ime za otok, Φοινικοῦσσα (*Phoinikoûssa*), odnosno kasnije Φοινικώδης (*Phoinikṓdēs*). Obje varijante sastoje se od prvog dijela φοῖνῐξ (*phoînix*), koji se u starogrčkom jeziku općenito prati unazad do značenja "niska žumara" (mediteranska lepezasta palma), raširene u antičko doba i još prisutne na rtovima ostrva, te dva završetka, -εσσᾰ (*-essa*) i -ώδης (*-ṓdēs*), oba u značenju "karakteriziran nečim" ili "pun nečega".

## Historija 
mini|lijevo|250px|Pogled na Alicudi i Filicudi
Kao i ostala ostrva u arhipelagu, Filicudi je naseljen od neolita, oko 3000. p. n. e. Kao što svjedoče arheološki nalazi, u bronzano doba naselio ga je novi narod. U Capo Grazianu ostaci su sela iz bronzanog doba, koje datira iz drugog milenija p. n. e. Stoljećima je bilo nenaseljeno dok ga nisu zauzeli Grci. Na ostrvu se također mogu pronaći rimski i bizantski ostaci.

Do 1971. imalo je 270 stanovnika. Otprilike trećina njih ipak je otišla nakon 26. maja te godine, kada je italijanska policija koristila Filicudi kao mjesto egzila za 18 navodnih vođa italijanske mafije koje su čekale suđenje za organizirani kriminal. Do 31. maja preostali stanovnici otišli su u znak protesta, s izuzetkom izgnanika i policije koja ih je čuvala.

Od 1970-ih Filicudi je ponovo otkriven i naseljen fotografima i umjetnicima, kao što su Sergio Libiszewsky, Ettore Sottsass, romanopisac Roland Zoss i izdavač Giulio Einaudi. Njihove percepcije dovele su ostrvo u fokus savremenog turizma.

## Također pogledajte 
* Spisak vulkana u Italiji
* Spisak ostrva u Italiji

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Filicudi na sajtu općine Lipari (arhivirano) 
* Komercijalni turistički sajt o Filicudiju
* Informacije o ostrvu
* Filicudi – Isole Eolie (arhivirano) 
* Fotografije Filicudija na Flickru

Kategorija:Liparska ostrva
Zenel Hajdini

**Zenel Hajdini Toša**, (ponegdje u literaturi kao *Zejnel Ajdini*) (Tupale, kod Medveđe, 1910. — Gazdare, kod Medveđe, 7. marta 1942.), bio je učesnik NOB-a i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija 
Prvi i drugi razred osnovne škole završio je u Sijarinskoj banji, a druga dva u Medveđi. Zbog loše materijalne situacije nije mogao da nastavi školovanje, pa se zaposlio u opštini u Medveđi kao opštinski pisar. Iako je uspio pronaći posao, želja za daljnjim školovanjem nije nestala. Nakon dvije godine otišao je u Skoplje i upisao medresu. Tu je završio osam razreda gimnazije, a potom upisao Filozofski fakultet u Skoplju, gdje je ostao do početka rata. Kao student učestvovao je u radu revolucionarnog studentskog pokreta. Član Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) postao je 1941.

Nakon Aprilskog rata i okupacije Kraljevine Jugoslavije, Zenel prekida studije i dolazi u rodno selo Tupalu. Tu počinje svoj ilegalni rad na pripremi ustanka. Avgusta 1941. godine odlazi u partizane i ulazi u Kukavički partizanski odred. U jesen iste godine, grupa boraca Kukavičog odreda dobila je zadatak da se prebaci u Jablanicu i tamo formira novi odred. Zejnel je također bio u toj grupi. Učestvovao je u bitkama: na Kukavici, Gornjoj Jablanici, u bitkama na Kremenu, prilikom zauzimanja Leskovca, Vučja, Lebana i u drugim bitkama u ovom dijelu južne Srbije. Bio je i član Štaba Jablaničkog partizanskog odreda.

Umro je 7. marta 1942. godine na Gazdinskom Ridu, kod Medveđe u borbi protiv četnika, Njemaca i Bugara. Kada je kasnije, poslije njegove smrti, formiran prvi albanski partizanski odred na Kosovu i Metohiji, borci su ga nazvali Partizanski odred "Zenel Hajdini". Ukazom predsjednika Federativne Narodne Republike Jugoslavije Josipa Broza Tita 9. oktobra 1953. godine proglašen je za narodnog heroja.

## Reference 
## Literatura 
* 

## Vanjski linkovi 
* Aydini *Memeta* Zeynel - Tosha

Kategorija:Jugoslavenski partizani
Kategorija:Umrli 1942.
Kategorija:Rođeni 1910.
Kategorija:Nosioci Ordena narodnog heroja
Kategorija:Biografije, Medveđe
Kategorija:Srbijanski partizani
Tilzit (sir)

**Tilzit** je blijedožuti polutvrdi sir, koji su sredinom 19. stoljeća napravili prusko-švicarski doseljenici, porodica Westphal, iz doline Emmental. Izvorne zgrade tvornice sira još postoje u Sovjetsku u Rusiji, nekadašnjem Tilsitu, na rijeci Njemen, u bivšoj njemačkoj pokrajini Istočnoj Pruskoj.

Isti sastojci za izradu sira nisu bili dostupni kao u njihovoj domovini, a sir su kolonizirale različite plijesni, kvasci i bakterije u vlažnoj klimi. Rezultat je bio sir intenzivnijeg i punijeg okusa. Doseljenici su nazvali sir po Tilsitu, pruskom gradu u kojem su se naselili. i tamnožutu koru. Nakon glavnog dijela proizvodnje sir treba odležati dodatna dva mjeseca. Često aromatiziran sjemenkama kima i biberom u zrnu, tilzit je nadopuna crnom / raževom hljebu i tamnim pivima. To je uobičajeni stoni sir, ali svestran. Može se jesti narezan na kocke u salatama, otopljen u umacima, na krompiru, u rožatama ili na hamburgerima.

Koristeći se ponovo uvezenim receptom, tilzit se od 1893. proizvodi u Švicarskoj, a od 1920. u Njemačkoj, gdje je poznat kao zaštićena marka *Holsteiner Tilsiter*. Švicarski tilzit uglavnom se proizvodi u tri varijante. Blaga verzija (zelena etiketa) proizvodi se od pasteriziranog mlijeka, ona jačeg okusa od svježeg, nepasteriziranog mlijeka (crvena etiketa), a "Rahm-Tilsiter" (žuta etiketa) proizvodi se od pasteriziranog mlijeka s dodatkom vrhnja.

Nakon Drugog svjetskog rata, kada su Tilsit i ostatak sjeverne Istočne Pruske postali distrikt sovjetske Kalinjingradske oblasti, sirevi u stilu tilzita proizvođeni su u Švicarskoj i Njemačkoj.

Tilzit se sada proizvodi i u Australiji, Finskoj, Estoniji, Latviji, Litvaniji, Poljskoj, Rumuniji, Rusiji i Ukrajini, a prodaje se i u Sjedinjenim Američkim Državama.

## Također pogledajte 
* Kulinarsko naslijeđe Švicarske
* Havarti
* Spisak sireva

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Tilzit u bazi podataka Kulinarskog naslijeđa Švicarske   
* Tilzit  na *Slow Food Hamburg* 

Kategorija:Njemački sirevi
Kategorija:Švicarski sirevi
Kategorija:Ruski sirevi
Kategorija:Kravlji sirevi
Kategorija:Polutvrdi sirevi