open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
NLRP4

**NACHT, LRR i PYD protein 4  sa domenom** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **NLRP4** sa hromosoma 19.
 
## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je  994 aminokiseline, a molekulska težina  113.415 Da.
 

1020304050
MAASFFSDFGLMWYLEELKKEEFRKFKEHLKQMTLQLELKQIPWTEVKKA
SREELANLLIKHYEEQQAWNITLRIFQKMDRKDLCMKVMRERTGYTKTYQ
AHAKQKFSRLWSSKSVTEIHLYFEEEVKQEECDHLDRLFAPKEAGKQPRT
VIIQGPQGIGKTTLLMKLMMAWSDNKIFRDRFLYTFYFCCRELRELPPTS
LADLISREWPDPAAPITEIVSQPERLLFVIDSFEELQGGLNEPDSDLCGD
LMEKRPVQVLLSSLLRKKMLPEASLLIAIKPVCPKELRDQVTISEIYQPR
GFNESDRLVYFCCFFKDPKRAMEAFNLVRESEQLFSICQIPLLCWILCTS
LKQEMQKGKDLALTCQSTTSVYSSFVFNLFTPEGAEGPTPQTQHQLKALC
SLAAEGMWTDTFEFCEDDLRRNGVVDADIPALLGTKILLKYGERESSYVF
LHVCIQEFCAALFYLLKSHLDHPHPAVRCVQELLVANFEKARRAHWIFLG
CFLTGLLNKKEQEKLDAFFGFQLSQEIKQQIHQCLKSLGERGNPQGQVDS
LAIFYCLFEMQDPAFVKQAVNLLQEANFHIIDNVDLVVSAYCLKYCSSLR
KLCFSVQNVFKKEDEHSSTSDYSLICWHHICSVLTTSGHLRELQVQDSTL
SESTFVTWCNQLRHPSCRLQKLGINNVSFSGQSVLLFEVLFYQPDLKYLS
FTLTKLSRDDIRSLCDALNYPAGNVKELALVNCHLSPIDCEVLAGLLTNN
KKLTYLNVSCNQLDTGVPLLCEALCSPDTVLVYLMLAFCHLSEQCCEYIS
EMLLRNKSVRYLDLSANVLKDEGLKTLCEALKHPDCCLDSLCLVKCFITA
AGCEDLASALISNQNLKILQIGCNEIGDVGVQLLCRALTHTDCRLEILGL
EECGLTSTCCKDLASVLTCSKTLQQLNLTLNTLDHTGVVVLCEALRHPEC
ALQVLGLRKTDFDEETQALLTAEEERNPNLTITDDCDTITRVEI

 
## Funkcija
NALP-i su citoplazmatski proteini koji čine potporodicu unutar veće porodice proteina CATERPILLER. Većina kratkih NALP-ova, kao što je NALP4, ima N-terminal pirin (MEFV; MIM 608107) domen (PYD), praćen NACHT domenom, NACHT-povezanom domenom (NAD) i C-terminalni region ponavljanja bogatog leucinom (LRR).
 
Dugi NALP, NALP1 (MIM 606636), takođe ima ekstenziju C-terminala koja sadrži funkciju za pronalaženje domena (FIIND) i kaspaza regrutirajući domen (CARD). NALP su uključeni u aktivaciju proopalnih kaspaza (npr. CASP1; MIM 147678) kroz njihovo učešće u multiproteinskim kompleksima zvanim Inflamasomi (Tschopp et al., 2003), prema OMIM.

## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*

Kategorija:NOD-liki receptori
Kategorija:Geni na hromosomu 19
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
NLRP6

**NLRP6**, skraćeno za NOD-liki receptor porodice pirinski domen sa proteinom  6, je unutarćelijski protein koji ima ulogu u imunskom sistemu. Također je poznat kao NALP6, PYPAF5, PAN3 i CLR11.4, i jedan je od 14 pirinskih domena koji sadrže članove porodice receptora sličnih NOD receptor za prepoznavanje uzoraka. Kao i kod nekoliko drugih receptora sličnih NOD-u, uloga NLRP6 u imunosti povezana je sa njegovom sposobnošću da reguliše aktivnost kaspaze-1 i NF-κB.To jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **NLRP6** sa hromosoma 11.
 
## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je  892 aminokiseline, a molekulska težina  98.768 Da.
 

1020304050
MDQPEAPCSSTGPRLAVARELLLAALEELSQEQLKRFRHKLRDVGPDGRS
IPWGRLERADAVDLAEQLAQFYGPEPALEVARKTLKRADARDVAAQLQER
RLQRLGLGSGTLLSVSEYKKKYREHVLQLHARVKERNARSVKITKRFTKL
LIAPESAAPEEAMGPAEEPEPGRARRSDTHTFNRLFRRDEEGRRPLTVVL
QGPAGIGKTMAAKKILYDWAAGKLYQGQVDFAFFMPCGELLERPGTRSLA
DLILDQCPDRGAPVPQMLAQPQRLLFILDGADELPALGGPEAAPCTDPFE
AASGARVLGGLLSKALLPTALLLVTTRAAAPGRLQGRLCSPQCAEVRGFS
DKDKKKYFYKYFRDERRAERAYRFVKENETLFALCFVPFVCWIVCTVLRQ
QLELGRDLSRTSKTTTSVYLLFITSVLSSAPVADGPRLQGDLRNLCRLAR
EGVLGRRAQFAEKELEQLELRGSKVQTLFLSKKELPGVLETEVTYQFIDQ
SFQEFLAALSYLLEDGGVPRTAAGGVGTLLRGDAQPHSHLVLTTRFLFGL
LSAERMRDIERHFGCMVSERVKQEALRWVQGQGQGCPGVAPEVTEGAKGL
EDTEEPEEEEEGEEPNYPLELLYCLYETQEDAFVRQALCRFPELALQRVR
FCRMDVAVLSYCVRCCPAGQALRLISCRLVAAQEKKKKSLGKRLQASLGG
GSSSQGTTKQLPASLLHPLFQAMTDPLCHLSSLTLSHCKLPDAVCRDLSE
ALRAAPALTELGLLHNRLSEAGLRMLSEGLAWPQCRVQTVRVQLPDPQRG
LQYLVGMLRQSPALTTLDLSGCQLPAPMVTYLCAVLQHQGCGLQTLSLAS
VELSEQSLQELQAVKRAKPDLVITHPALDGHPQPPKELISTF

 
## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*

 

Kategorija:LRR proteini
Kategorija:NOD-liki receptori
Kategorija:Geni na hromosomu 11
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Zofia Kiełpińska

**Zofia Kiełpińska** rođena 15. maja 1960. u Zakopane kao Zofia Topór-Huciańska, je nekadašnja poljska biatlonka.

## Karijera 
### Olimpijske igre 
Zofia Kiełpińska je dva puta nastupila na Zimskim olimpijskim igrama: ZOI 1992. i ZOI 1994. Najbolji joj je rezultat bilo 50-o mjesto u utrci na 7,5 km na igrama u Albertvillu 1992. godine, kada je sa 4:10.5&nbsp;min i četiri promašaja bila sporija od ruske biatlonke Anfise Rezcove. U štafetnim takmičenjima najbolji joj je plasman bio na ZOI 1992, kada je sa Agatom Suszkom i Halinom Pitoń osvojila 14-o mjesto iza francuske štafete u sastavu: Corinne Niogret, Véronique Claudel i Anne Briand.

### Svjetska prvenstva 
Na Svjetskim prvenstvima u biatlonu, Kiełpińska je nastupila tri puta u periodu 1990-1993. godine. Osvojila je jednu bronzanu medalju na SP 1993. u bugarskom Borovecu u ekipnoj utrci sa Krystynom Liberda, Annom Stera-Kustusz i Helenom Mikołajczyk. Najbolji plasman u pojedinačnim utrkama bilo je 33-o mjesto na SP 1991. u finskom Lahtiju u utrci na 15 km, kada je sa šest promašaja i zaostatkom od 9:42.9&nbsp;min bila sporija od pobjednice Petre Behle, koja je završila utrku bez promašaja.

### Svjetski kup 
Prvi nastup Zofia Kiełpińska u Svjetskom kupu bio je u sezoni 1990/91. Na prvom nastupu u njemačkom Oberhofu 31. januara 1991. godine osvojila je 35-to mjesto u utrci sprinta na 15&nbsp;km sa osam promašaja i zaostatkom od 9:10.4&nbsp;min u odnosu na pobjednicu Myriam Bédard, što joj je ostao najbolji rezultat u toj disciplini. Najbolji rezultati su joj: 11-o mjesto 21. decembra 1992. u utrci na 7,5&nbsp;km u sezoni 1992/93. u austrijskom Hochfilzenu; sedmo mjesto u štafeti u sezoni 1993/94. s Annom Stera-Kustusz, Helenom Mikołajczyk i Halinom Pitoń, 23. januara 1994. u Antholzu. Nije pobijedila ni u jednoj utrci.

## Kraj karijere 
## Napomene 
## Vanjski linkovi 
* 
* 
* Zvanična banka podataka IBU-a

## Reference 
Kategorija:Poljski biatlonci
Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu
Kategorija:Rođeni 1960.
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1992.
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1994.
Kategorija:Poljski olimpijci u biatlonu
Kategorija:Biografije, Zakopane
Pirinski domen

struktura pirinskog domena NLRP7  prikazano u UCSF himerama.  Mrežna mapa elektrostatskog potencijala koja koristi Kulombsko bojenje je superponirana i prikazuje područja pozitivnog rezidualnog naboja plavom i negativnog kestenjastom. Zaokružena je izrazita izdužena petlja α2-α3 koja je karakteristična za pirinske domene.]]
 i apoptozu.  Proteini koji posjeduju pirinsku domen stupaju u interakciju s pirinskim domenima u drugim proteinima, kako bi formirali višeproteinske komplekse zvane inflamasomi i pokrenuli nizvodne imunske odgovore.
 
### ASC 
ASC je adapterski protein i dio je apoptoze, regrutacije i aktivacije prokapaze 1, kao i aktivacije NF-κB faktora transkripcije. ASC sadrži samo dva domena: PYD domen na N-kraju i CARD domen (za regrutaciju kaspaze) na C-kraj u. Interakcije pirinskih domena između ASC dovode do oligomerizacije formirajući punkte ili "tačke" koje postaju vidljive mikroskopski. CARD domen regrutuje prokapazu-1 koja se podvrgava autocijepanju izazvanom blizinom da formira aktivnu kaspazu-1 koja zauzvrat pokreće sazrijevanje IL-1β i IL-18.
 
### NLRP-ovi 
NOD-liki receptori postoje u neaktivnom obliku sve dok njihov ligand ne izazove konformacijsku promjenu. Neki NLR-ovi kao što su NLRP1 i NLRP2 imaju jednostavan mehanizam kojim se receptor vezuje za PAMP, pokrećući njegovu aktivaciju, oligomerizaciju i regrutaciju PYD-PYD ASC-a. Za razliku od NLRP-a koji funkcionišu u citosolnom prepoznavanju PAMP-a i DAMP-a, ALR-ovi uglavnom djeluju unutar jezgre oligomerizirajući se duž DNK stepenica.
 
### POP-ovi 
Proteini koji sadrže samo pirin su za razliku od drugih proteina koji sadrže PYD koji sadrže pirinski domen s jednim ili više drugih domena. Različiti POP-ovi imaju elektrostatske i strukturne sličnosti sa specifičnim domenima pirina koje regulišu. Većina je kodirana blizu istih gena kao i proteini koji sadrže pirin koje inhibiraju; pretpostavlja se da su POP1 i POP2 nastali duplikacijom egzona. Budući da se većina inflamasoma formira agregacijom zbog PYD-PYD interakcija, POP-ovi se umjesto toga vežu za PYD domene sprečavajući polimerizaciju i stoga regulišući i/ili razrješavajući odgovor na upalu.

## Reference 
## Vanjski linkovi
Kategorija:Proteinski domeni
Ina Šeškil

**Ina Jurjevna Ivanona**, () rođena 20. juna 1971. u Makinsku, Akmolinska oblast, Kazaška Sovjetska Socijalistička Republika, SSSR (danas Kazahstan) kao **Ina Jurjevna Šeškil** () je nekadašnja sovjetska, kazaška i bjeloruska biatlonka. Pobjednica je IBU kupa u sezoni 1998/99.

## Karijera 
### Olimpijske igre 
Ina Šeškil je nastupila na dvijema olimpijskim igrama: Na Zimskim olimpijskim igrama 1994. i na ZOI 1998. za selekciju Kazahstana.
Najbolji joj je rezultat bilo četvrto mjesto u utrci na 7,5 km na igrama u Lillehammeru 1994. godine, kada je sa 5.1&nbsp;s i dva promašaja bila sporija od kanadske biatlonke Myriam Bédard. Za 4&nbsp;s bila je sporija od trećeplasirane Ukrajinke Valentine Cerbe-Nesina. U štafetnim takmičenjima najbolji joj je plasman bio na ZOI 1998, kada je sa Margaritom Dulovom, Jelenom Dubok i Ljudmilom Gurjevom osvojila 11-o mjesto iza njemačke štafete u sastavu: Uschi Disl, Martina Zellner, Petra Behle i Katrin Apel.

### Svjetska prvenstva 
Na Svjetskim prvenstvima u biatlonu, Šeškil je nastupila tri puta u periodu 1991-1997. godine. Osvojila je jednu srebrnu medalju na SP 1992. u ruskom Novosibirsku u ekipnoj utrci sa 
Jelenom Bjelovom, Anfisom Rezcovom i Svjetlanom Pečorskom. Najbolji plasman u pojedinačnim utrkama bilo je 21-o mjesto na SP 1997. u slovačkom Breznu u utrci na 15 km, kada je s pet promašaja i zaostatkom od 5:43.7&nbsp;min bila sporija od pobjednice Magdalena Forsberg, koja je završila utrku s jednim promašajem. U ekipnim disciplinama najbolji joj je plasman bilo šesto mjesto na istom prvenstvu, koje je osvojila sa Margaritom Dulovom, Jelenom Dubok i Ljudmilom Gurjevom.

### Svjetski kup 
Prvi nastup Ina Šeškil u Svjetskom kupu bio je u sezoni 1991/92. Na prvom nastupu u austrijskom Hochfilzenu 21. decembra 1991. godine osvojila je 39-to mjesto u utrci sprinta na 7,5&nbsp;km sa jednim promašajem i zaostatkom od 3:05.4&nbsp;min u odnosu na pobjednicu Antje Harvey. Najbolji rezultati su joj: deveto mjesto 19. marta 1992. u utrci na 15&nbsp;km u sezoni 1991/92. u ruskom Novosibirsku; peto mjesto u sprintu na 7,5&nbsp;km u sezoni 1995/96. u slovačkom Breznu; 29-o mjesto u potjeri u sezoni 1996/97. u norveškom Lillehammeru, četvrto mjesto u štafeti u sezoni 1993/94. s Elenom Muraško, Margaritom Dulovom i Galinom Avtajevom, 16. januara 1994. u Ruhpoldingu. Nije pobijedila ni u jednoj utrci.

### Azijske igre 
## Prestanak karijere 
## Privatni život 
Udata je za kazaškog biatlonca Valerija Ivanova.

## Nagrade 
Dobitnica je kazahstanske sportske nagrade  "Počasni majstor sporta Kazahstana" koju je dobila 2010. godine.

## Napomene 
## Vanjski linkovi 
* 
* 
* Zvanična banka podataka IBU-a

## Reference 
Kategorija:Sovjetski biatlonci
Kategorija:Bjeloruski biatlonci
Kategorija:Kazahstanski biatlonci
Kategorija:Rođeni 1971.
Kategorija:Biografije, Makinsk
Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1994.
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.
Kategorija:Biatlonci na Azijskim igrama 1996.
Kategorija:Kazahstanski olimpijci u biatlonu
Kategorija:Počasni majstor sporta Kazahstana
Teja Gregorin

**Teja Gregorin** rođena 29. juna 1980. u Ljubljani, je nekadašnja slovenska biatlonka.

## Karijera 
### Olimpijske igre 
Teja Gregorin je nastupila na trima olimpijskim igrama: Na Zimskim olimpijskim igrama 2006, 2010 i 2014. Zbog dopinga, naknadno su njeni rezultati s igara 2010. poništeni. kada je sa 39&nbsp;s i jednim promašajem bila sporija od pobjednice Kati Wilhelm; a drugu na SP 2012. u njemačkom Ruhpoldingu u mješovitoj štafeti s Andrejom Mali, Klemenom Bauerom i Jakovom Fakom 

### Svjetski kup 
## Kraj karijere 
### Doping 
U oktobru 2017. godine, je nakon ponovnog pregleda uzoraka iz 2010. godine potvrđeno uzimanje metabolita, te ju je Međunarodni biatlonski savez, kaznio s dvogodišnjom zabranom nastupa u takmičenjima te brisanjem svih rezultata između 7. februara 2010 i 6. februara 2012.

## Napomene 
## Vanjski linkovi 
* 
* 
* Zvanična banka podataka IBU-a

## Reference 
Kategorija:Slovenski biatlonci
Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu
Kategorija:Rođeni 1980.
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2006.
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2010.
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2014.
Kategorija:Slovenski olimpijci u biatlonu
Kategorija:Biografije, Ljubljana
Kategorija:Osvajači bronzane medalje na Olimpijskim igrama (Slovenija)
Kategorija:Dopingovani biatlonci
Kategorija:Osvajači medalja na Zimskim olimpijskim igrama 2014.
Oleksandr Sirski

**Oleksandr Stanislavovič Sirski** ( rođen 26. jula 1965.) jeste Vrhovni komandant Oružanih snaga Ukrajine od 8. februara 2024. U činu general-pukovnika bio je komandant Kopnene vojske Ukrajine od 2019 - 2024. Ranije je bio komandant Operacije združenih snaga od maja do augusta 2019. Tokom ruske invazije na Ukrajinu, Sirski je komandovao odbranom Kijeva. Od septembra 2022. komandovao je uspješnom kontraofanzivom u Harkivskoj oblasti, tokom koje je oslobođen veliki dio ove ukrajinske oblasti.

## Biografija 
Oleksandr Sirski završio je Višu vojnu komandnu školu u Moskvi, vodeću visoku vojnu obrazovnu instituciju u Sovjetskom Savezu. Prije rata u Donbasu 2000-ih, komandovao je 72. mehanizovanom brigadom i unapređen je u general-majora.
Od 2013. bio je prvi zamjenik načelnika Glavnog komandnog centra Oružanih snaga Ukrajine, a bio je uključen u tadašnje procese saradnje s NATO-om. U novembru 2013. godine, Syrskyi je u ime Ministarstva odbrane razgovarao o promjenama ukrajinske vojske u skladu sa standardima NATO-a u sjedištu ovog vojnog saveza u Bruxellesu.

## Rat u Donbasu 
S početkom rata u istočnoj Ukrajini bio je načelnik štaba antiterorističkih operacija.
Konkretno, bio je jedan od glavnih komandanata snaga antiterorističke operacije tokom bitke kod Debaljceva u zimu 2015. godine, zajedno s načelnikom Generalštaba Oružanih snaga Ukrajine Viktorom Muženkom otišao je u Debaljcevo. Predvodio je bitke u Vuhlehirsku, selu Ridkodub i neuspješnim pokušajem da se povrati Lohvynove. Također, koordinirao je povlačenje ukrajinske vojske iz Debaljceva. Pod njegovim vodstvom dignute su u zrak moguće rute prelaska preko rijeke Karapulke.

Oleksandr Sirski odlikovan je Ordenom Bohdana Hmjelnickog III stepena, a kasnije je dobio čin general-potpukovnika zbog svog postignuća tokom bitke kod Debaljceva.

Godine 2016. predvodio je Zajednički operativni štab Oružanih snaga Ukrajine, koji koordinira operativne akcije raznih ukrajinskih snaga sigurnosti u Donbasu. Godine 2017. bio je komandant cijele Antiterorističke operacije u istočnoj Ukrajini, koju je kasnije zamijenila Operacija združenih snaga.
Od 6. maja do 5. augusta 2019. bio je komandant Zajedničkog operativnog štaba Oružanih snaga Ukrajine.

## Ruska invazija na Ukrajinu 2022. 
Tokom ruske invazije na Ukrajinu, Sirski je od početka organizovao i vodio odbranu Kijeva.
U aprilu 2022. dobio je vojno priznanje Heroj Ukrajine za svoje zasluge. U septembru 2022. mediji su izvijestili da je upravo Sirski bio arhitekt iza uspješne kontraofanzive u Harkivu, a opisan je kao "najuspješniji general 21. vijeka do sada".

## Galerija 

Datoteka:Defenceofkyiv.jpg|Oleksandr Sirski i vrhovni komandant Oružanih snaga Ukrajine Valerij Zalužnji tokom bitke za Kijev 2022.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1965.
Kategorija:Ukrajinski generali
Kategorija:Biografije, Novinki
Kategorija:Živi ljudi
Eveli Peterson

**Eveli Peterson** rođena 26. aprila 1964. u Viljandiju, Estonska Sovjetska Socijalistička Republika, SSSR (danas Estonija) je nekadašnja estonska biatlonka.

## Karijera 
### Olimpijske igre 
Eveli Peterson je dva puta nastupila na Zimskim olimpijskim igrama: ZOI 1992. i ZOI 1994. Najbolji joj je rezultat bilo 27-o mjesto u utrci na 15 km na igrama u Lillehammeru 1994. godine, kada je sa 4:04.4&nbsp;s i tri promašaja bila sporija od kanadske biatlonke Myriam Bédard. U štafetnim takmičenjima najbolji joj je plasman bio na ZOI 1992, kada je sa Jelenom Poljakovom-Všivcevom i Kristom Lepik osvojila deveto mjesto iza francuske štafete u sastavu: Corinne Niogret, Véronique Claudel i Anne Briand.

### Svjetska prvenstva 
Nastupila je na dva Svjetska prvenstva od SP 1992. do SP 1993. Najbolji plasman u pojedinačnim utrkama bilo je 44-o mjesto na SP 1993. u bugarskom Borovecu u utrci na 15 km, kada je s osam promašaja i zaostatkom od 8:18.8&nbsp;min bila sporija od pobjednice Petra Behle, koja je završila utrku s jednim promašajem. U ekipnim disciplinama najbolji joj je plasman bilo šesto mjesto na SP 1992. u ekipnoj utrci sa Merle Viirmaa, Kristom Lepik i Jelenom Poljakovom-Všivcevom.

### Svjetski kup 
Prvi nastup Eveli Peterson u Svjetskom kupu bio je u sezoni 1991/92. Na prvom nastupu u njemačkom Ruhpoldingu 16. januara 1992. godine osvojila je 59-to mjesto u utrci sprinta na 15&nbsp;km sa devet promašaja i zaostatkom od 11:04.4&nbsp;min u odnosu na pobjednicu Uschi Disl. Najbolji rezultati su joj: 36-o mjesto 9. decembra 1993. u utrci na 15&nbsp;km u sezoni 1992/93. u austrijskom Bad Gastainu; 22-o mjesto u sprintu na 7,5&nbsp;km  ruskom Novosibirsku, tri osma mjesta u štafeti u sezoni 1991/92. i 1992/93.. Nije pobijedila ni u jednoj utrci.

#### Ukupni plasman 
U Svjetskom kupu nije osvajala bodove.

## Napomene 
## Reference
## Vanjski linkovi
* 

Kategorija:Rođeni 1967.
Kategorija:Biografije, Viljandi
Kategorija:Estonski biatlonci
Kategorija:Estonski olimpijci u biatlonu
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1992.
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1994.
APAF1

**Apoptotski faktor aktiviranja proteaze 1**, također poznat kao **APAF1**, je ljudski homolog CED-4 gena *C. elegans*. To jest protein koji je kod ljudi kodiran genom  **APAF1** sa hromosoma 12.
 
## Funkcija 
Protein je identifikovan u laboratoriji Xiaodonga Wanga kao aktivator kaspaze-3 u prisustvu citohroma C i dATP.<. Aktivirana kaspaza-9 stimulira kaspaznu kaskadu koja dopušta ćeliju apoptozi.
 
Alternativna prerada rezultira u nekoliko varijanti transkripta koje kodiraju različite izoforme.
 
## Struktura 
Dužina polipeptidnog lanca je  1.248 aminokiselina, a molekulska težina  141.840 Da.
 

 
## Interakcije 
Pokazalo se da je APAF1 u interakciji sa:
* APIP, i
* NLRP1.
 
## Reference 
## Vanjski linkovi
* 
* 
 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

 
## Vanjski linkovi
Kategorija:Programirana ćelijska smrt
Kategorija:Apoptoza
Kategorija:Geni na hromosomu 12
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Afag Bashirgyzy

**Afag Bashirgyzy** (azerbejdžanski: Afaq Bəşirqızı), rođena Afag Bashir gyzy oghlu Safarova (1955, Baku, azerbejdžanski: Afaq Bəşir qızı Səfərova), azerbejdžanska je glumica.

## Život i karijera 
Afag Bashirgyzy rođena je 1955. godine u porodici poznatog azerbejdžanskog komičara Bashira Safaroglua. Od 1974. do 1979. godine studirala je na Fakultetu za kulturno obrazovanje Azerbejdžanskog državnog univerziteta za kulturu i umjetnost. Glumačku karijeru započela je 1973. u Državnom dramskom pozorištu Lenkoran, ubrzo stekla reputaciju talentovane glumice. Godine 1975. preselila se u Sumgait da radi u Sumgaitskom dramskom pozorištu. Glumeći uglavnom u komedijama, Afaq Bashirgyzy je bila navedena kao jedna od najboljih azerbejdžanskih komičarki. Jedna od njenih najboljih uloga bila je uloga Söylü, supruge neuspješnog pjesnika i trudne majke šestero djece, u filmu "Verenički prsten".

Godine 1989. počela je raditi u Azerbejdžanskom dramskom pozorištu i igrala glavne uloge u filmovima *Subaylarınızdan görəsiniz* (Imati neženja), *O olmasın, bu olsun* (Ako ne taj, onda ovaj), *Bankir adaxlı* (Dečko bankar), *Məhənubbət *(Ljubavna igra), *İtgin gəlin* (Izgubljena nevjesta), *Məsmə xala dayımdır* (tetka Mesme je moj ujak) itd. Glumila je i u azerbejdžanskim filmovima *Bəxt üzüyü* (Zaručnički prsten), *Yaşıl eynəkli Adam* (Čovjek u zelenim naočalama), *Nekroloq *(Nekrolog).

Trenutno, Bashirgyzy predaje glumu na Azerbejdžanskom državnom univerzitetu za kulturu i umjetnost. Godine 2009. otvorila je pozorište Bashir Safaroglu u Moskvi, nazvavši ga po svom pokojnom ocu.

## Nagrade 
* Zaslužna glumica, 1989.
* Qızıl Dərviş (Zlatni derviš), 1993., 2003.
* Najbolji od najboljih, 2011

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1955.
Kategorija:Azerbejdžanski glumci
Kategorija:Biografije, Baku
Zari Elmassian

**Zaruhi Elmassian** (12. 10 1906. – 6. 2. 1990.), profesionalno poznata kao Zari Elmassian, a kasnije kao Zaruhi Elmassian Vartian, bila je američka pjevačica, najpoznatija po svom glasovnom radu na holivudskim mjuziklima 1930-ih, uključujući Čarobnjaka iz Oza.

## Rani život 
Zaruhi Elmassian je rođena u Lynnu, Massachusetts, kao kćerka Johna Elmassiana i Sateniga Aloojiana Elmassiana. Njeni roditelji su oboje rođeni u Armeniji. Porodica se preselila u Fresno, Kalifornija, u vrijeme kada se rodila njena mlađa sestra Alice. Pohađala je Fresno State College, Univerzitet Južne Kalifornije, Eastman School of Music i New England Conservatory of Music.

## Karijera 
Elmassian je pjevala u radijskom programu 1929. i sa Operom San Franciska od 1930. do 1932. u predstavama Hänsel und Gretel, Manon, Tannhäuser i Carmen. Kasnije je pjevala sa Operom u Los Anđelesu, i bila je zaposlena kao koncertna pevačica i crkveni solista u Kaliforniji, tokom 1930-ih i 1940-ih.

Elmassian je davala vokalne nastupe za holivudske mjuzikle, obično bez kredita, uključujući Divno je biti živ (1933), Nevaljalu Marijetu (1935), Orhideje za tebe (1935), Evo romantike (1935), Veliki Zigfeld (1936), Čarli Čen u operi (1936), Moje vrijeme (1937), Srce (1938), Djevojka Zlatnog Zapada (1938), Čarobnjak iz Oza (1939), i Broadway Serenade (1939). Bila je i muzički direktor u Armenskoj apostolskoj crkvi St. James u Los Angelesu, i članica Dominant Music Cluba, ženskog kluba za profesionalne muzičare.

Sa suprugom je glumila u muzičkoj melodrami na armenskom jeziku, Anoush (1945), zasnovanoj na djelu Hovanesa Toumanyana, i operi Anoush Armena Dikranijana. Izdali su i ploču pod nazivom Armenijske pjesme, a Zari se može čuti na drugom albumu, Oscar Levant Plays Levant & Gershwin.

Godine 1933. bila je u naslovicama novina kada je ispitivana o ubistvu zubara *Leona Sievera*, očigledno obožavatelja Elmassianovog rada u Operi u Los Angelesu. Siever je bio osnivač i direktor "Zadužbine umjetnika", koja je Zari davala stipendiju 1930. godine. Ostala je udovica kada je Vartian umro 1986. godine, a umrla je 1990. godine u Los Angelesu, u dobi od 83 godine. Zajednička grobnica Vartiana nalazi se na groblju Inglewood Park.

## Reference 
Kategorija:Američki pjevači
Kategorija:Rođeni 1906.
Kategorija:Umrli 1990.
Kategorija:Biografije, Lynn
Tereza Hrochová

**Tereza Hrochová** (rođena 24. februara 1996) je češka atletičarka, glavna disciplina joj je utrka na duge staze. Nastupila je u ženskom polumaratonu na Svjetskom atletskom prvenstvu u polumaratonu održanom 2020. u Gdinji, Poljska. Završila je na 13. mjestu.

## Medalje 
Prvenstvo Češke Republike u atletici

* zlato 2022 5.000 m, trčanje
* srebro 2021 5.000, trčanje
* srebro 2021 10.000, trčanje
* bronza 2019 5.000, trčanje

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1996.
Kategorija:Biografije, Češka Lipa, Češka
Kategorija:Češki atletičari
Kategorija:Sportisti na SP u atletici (SAD)
Neriman Cahit

**Neriman Cahit** (rođena 1937) je tursko kiparska pjesnikinja i pisac. Poznata je kao vodeća ličnost poezije kiparskih Turaka i glasni zagovornik ženskih prava.

## Biografija 
Neriman Cahit je rođena u Kriniju (u to vrijeme na turskom poznatom kao Kırnı) 1937. godine. Najstarija od tri sestre, u osnovnu školu u svom selu je išla tri godine. Njeni roditelji, zabrinuti za obrazovanje svoje kćerke, prebacili su je u osnovnu školu Atatürk u Nikoziji, gdje je boravila do kraja života. Svoja razmišljanja počela je zapisivati u 5. razredu osnovne škole.

Išla je u srednju žensku školu Viktorija, gde je uz pomoć svog profesora filozofije učila klasiku i postajala sve zapaženija zbog svog pisanja. Studirala na Učiteljskom fakultetu, i bila prisiljena da se prebaci na novoformirani Učiteljski koledž kiparskih Turaka 1957. godine zbog nastalih sukoba.

Nakon što je diplomirala, poslata je u selo Klavdija na prvu dužnost. Nastavila je da predaje 33 godine i to često u udaljenim selima, tvrdeći da je "kao da je prognana zbog svog protivljenja". Tokom svoje karijere, bila je glasna figura u Uniji učitelja kiparskih Turaka (KTÖS) i branila je prava žena, slobodnu štampu i sindikate.

Njena prva knjiga, *K.T.Ö.S. Mücadele Tarihi* ("Historija borbe KTÖS") objavljena je 1987. godine, a zatim njena prva knjiga poezije, *Sıkıntıya Vurulan Düğüm* 1988. godine. Njena prva knjiga u potpunosti fokusirana na žene, Konu: Kadın ("Tema: Žena") objavljena je 1989. Osnivačica je Ženskog istraživačkog centra i trenutno piše periodične publikacije u dnevnim novinama kiparskih Turaka Yeni Düzen.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1937.
Kategorija:Kiparski pisci
Kategorija:Kiparski prevodioci
Kategorija:Biografije, Krini
Lajla Përnaska

**Lajla Përnaska** (rođena 14. juna 1961) albanska je političarka i autorica više knjiga. Bila je poslanik u Skupštini Republike Albanije ispred Demokratske partije Albanije od 2005. do 2013. godine u dva mandata. Izabrana je u okrugu Tirane.

Studirala je pedijatriju na Univerzitetu u Tirani, a kasnije se specijalizirala na Univerzitetu Descartes u Parizu i Univerzitetu Henri Poincaré u Francuskoj. Izabrana je za poslanika na opštim izborima 2005. godine iz okruga Tirana. Bila je član Odbora za vanjsku politiku i Odbora za rad, socijalna pitanja i zdravstvo.

Specijalista za rodnu perspektivu u razvojnim politikama i programima od 1996. Sa dubokim znanjem u oblasti političkog vodstva, organizacije i upravljanja. Sa iskustvom u saradnji za razvojne programe, sa međunarodnim organizacijama kao što su UNICEF, UNDP, Vijeće Evrope, Evropska komisija, USAID, Svjetska banka, Svjetska zdravstvena organizacija. Angažovana u javnoj sferi kao aktivista civilnog društva, kao i u političkom životu zemlje, od 1995. godine. 2022. godine bila je kandidat za predsjednika Republike Albanije, a 2023. godine kandidovala se za funkciju gradonačelnika opštine Tirana.

## Bibliografija 
* "Za vaše dijete", 1995.
* "Upoznavanje našeg djeteta", 1996.
* Post-Pekinška nacionalna platforma "Žena, porodica, zajednica", 1997.
* Biti informiran – reproduktivno zdravlje i obrazovanje mladih, 1997.
* Ravnoteža polova u društvu, 1999.
* Rodna ravnopravnost, neophodnost za albansko društvo, 2000.
* Albanka i Pakt stabilnosti, 2001.
* Uloga žene u politici, 2003.
* "Psihološki razvoj djece"
* "Mladi i reproduktivno zdravlje"
* Platforma "Žena, porodica, društvo"
* "Spolna ravnoteža u politici"
* "Antistres" znanja i praktični savjeti, 2004.
* "Vodič za adolescenciju" 2005.

## References 
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Rođeni 1961.
Kategorija:Biografije, Tirana
Kategorija:Albanski političari
Kategorija:Albanski pisci
Guzal Sitdikova

**Guzal Ramazanovna Sitdykova** (baškirski: Gүzəl Ramaҙan ҡyҙy Sitdiҡova) je baškirski pisac, pjesnikinja, publicista i prevodilac. Članica je Saveza pisaca Rusije i Saveza pisaca Baškortostana. Od 2004. do 2011. godine bila je vođa Društva baškirskih žena Republike Baškortostan. Od 2012. godine učestvuje u međunarodnom volonterskom pokretu Wikimedia.

## Biografija 
Guzal Sitdykowa je rođena 10. 6. 1952. godine u selu Inzer Beloretsky okrug Baškirske republike u Rusiji. Godine 1967., nakon što je završila osmogodišnju školu, upisala je pedagošku školu. Od 1971. godine radila je kao vaspitačica u internatu br. 1, zatim u raznim obrazovnim ustanovama u gradu Beloretsky .

Godine 1980. diplomirala je na bibliotečkom odsjeku Chelyabinskog državnog instituta za kulturu. Od 1983. bila je službenica, od 1986. - šef odjeljenja, a od 1987. - zamjenik urednika regionalnog lista "Ural". Njena djela su prevedena na ruski.

Od 1995. godine je članica Saveza književnika Republike Baškortostan, piše u različitim književnim žanrovima - poeziji, prozi, eseju i književnosti za djecu.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1952.
Kategorija:Sovjetski pisci
Kategorija:Baškortostanski pisci
Kategorija:Sovjetski pjesnici
Kategorija:Baškortostanski pjesnici
Kategorija:Sovjetski prevodioci
Kategorija:Baškortostanski prevodioci
Kategorija:Biografije, Inzer
Kaspaza-2

**Kaspaza 2**, znana i kao **CASP2** je enzim koji je kod ljudi kodiran genom  **CASP2** sa hromosoma 7. Ortolozi *CASP2* identificirani su kod gotovo svih sisara za koje su dostupni potpuni podaci o genomu. Jedinstveni ortolozi su također prisutni u ptica, gušterova, Lissamphibia i košljoriba.
 
## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je  452 aminokiseline, a molekulska težina 50.685 Da.
 
Kaspaza 2 proteolitski cijepa druge proteine. Pripada porodici cistein-proteaza zvanih kaspaze koje cijepaju proteine samo na aminokiselinama nakon ostatka asperaginske kiseline. Unutar ove porodice, kaspaza 2 je dio potporodice ICH-1. To je jedna od najkonzerviranijih kaspaza kod različitih vrsta životinja. Kaspaza-2 ima sličnu sekvencu aminokiselina kao inicijator kaspaza, uključujući kaspazu-1, kaspazu-4, kaspazu 5, i kaspazu-9. Proizveden je kao zimogen, koji sadrži dugi prodomen koji je sličan onom kod kaspaze 9 i sadrži domen interakcije proteina poznat kao CARD domen. Prokaspaza-2 sadrži dvije podjedinice, p19 i p12.
 
Pokazalo se da se povezuje sa nekoliko proteina uključenih u apoptozu, koristeći svoj CARD domen, uključujući RIP-povezani Ich-1/Ced-3-homologni protein sa domenom smrti (RAIDD), apoptozni represor sa domenom regrutacije kaspaze (ARC) i protein apoptoze koji formira filamente nalik Ced-4 (DEFCAP). Zajedno sa RAIDD-om i proteinom izazvanim p53 sa domenom smrti ([PIDD])(LRDD), pokazalo se da kaspaza 2 formira tzv. PIDDosome, koji može poslužiti kao aktivacijska platforma za proteazu, iako se također može aktivirati u odsustvu PIDD-a. Sve u svemu, čini se da je kaspaza-2 vrlo svestrana kaspaza s višestrukim funkcijama izvan indukcije ćelijske smrti.

## Interakcije 
Pokazalo se da kaspaza 2 reaguje sa:
* BH3,
* CRADD, i
* Kaspaza-8.
 
## Također pogledajte
* Mapa proteolize
* Kaspaza
 
## References 
## Vanjski linkovi 
* The MEROPS online database for peptidases and their inhibitors: C14.006 
* 
 

 

Kategorija:EC 3.4.22
Kategorija:Kaspaze
Kategorija:Geni na hromosomu 7
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Alem-i Nisvan

**Alem-i Nisvan** (krimskotatarski: عالم نسوان, 'Ženski svijet') bio je krimskotatarski časopis orijentisan na žene i izlazio od 1906. do 1912. Osnovao ga je vodeći krimskotatarski intelektualac i novinar Ismail Gasprin, urednik njegova kćerka Šefika Gaspıralı tokom cijelog postojanja.

## Historija 
Koncept krimskotatarskog časopisa za žene promovirao je vodeći intelektualac i novinar Ismail Gasprin. Iako su se pitanja vezana za žensku zajednicu povremeno pokretala u popularnom Tercimanu Gasprina, Gasprin je smatrao da je časopis posebno posvećen ženama neophodan. Kao rezultat toga, nastao je Alem-i Nisvan, sa Gasprinovom kćerkom, Šefikom Gaspıralı, koja je bila urednica, i Gasprinom kao izdavačem.

Druga značajna osoba u stvaranju Alem-i Nisvana bila je supruga Gasprina, Zehra Akčurina-Gaspıralı. Akčurina-Gaspıralı je prethodno bezuspješno pokušala da osnuje krimskotatarsku publikaciju orijentiranu na žene, pod nazivom Terbiye, 1887. Gasprin je također nastojao da dopunjuje novine Kadın (doslovno 'Žena') na dvomjesečnoj osnovi, ali vlasti Ruskog carstva su se protivili ovim nastojanjima sve do kraja ruske revolucije 1905. godine, nakon koje su reforme omogućile objavljivanje takvog časopisa.

Svrha časopisa bila je da obrazuje žene krimskih Tatara, kojima je uglavnom nedostajalo obrazovanje zbog društvenog konzervativizma koji je vodio krimskotatarsko društvo u to vrijeme. Eliminacija nepismenosti, rast krimskotatarske kulture i obrazovanje šerijata bili su primarni ciljevi. Objavljivala je i informacije o statusu žena prema šerijatu i svjetovna uputstva o higijeni, kućnim poslovima i šivanju. Postojala je i sekcija posvećena nauci i književnosti. Na stranicama Alem-i Nisvana bile su biografije poznatih žena, priče iz stranih zemalja i fikcija.

Od svog osnivanja 1906. do 1908. godine Alem-i Nisvan je djelovao kao besplatni nedeljni dodatak Tercimanu. Od 1908. do 1909. radila je kao nezavisna novina, da bi se 1910. vratila u Terciman. Posljednji broj Alem-i Nišvana izašao je 1911. godine.

## Naslijeđe 
2011. godine održana je konferencija posvećena 105. godišnjici osnivanja Alem-i Nisvana na Krimskom inženjersko-pedagoškom univerzitetu. Moderni krimskotatarski ženski časopis Arzı (doslovno  'San') sebe smatra direktnim potomkom Alem-i Nisvana.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Novine na Krimu
Kategorija:Novine osnovane 1906.
Kategorija:Novine u Bahčisaraju
Kaspaza-10

**Kaspaza-10** jest enzim koji je kod ljudi kodiran genom **CASP10** sa hromosoma 2.
 
## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je  521 aminokiselina, a molekulska težina 58.951 Da.
 
## Interakcije
Pokazalo se da kaspaza 10 ima interakcije sa FADD, CFLAR, kaspaza-8, Fas receptorom, RYBP, TNFRSF1A i TNFRSF10B.
 
## Također pogledajte
* Mapa proteolize
* Kaspaza
## Referenc
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

 
## Vanjski linkovi
* GeneReviews/NCBI/NIH/UW entry on Autoimmune Lymphoproliferative Syndrome
* The MEROPS online database for peptidases and their inhibitors: C14.011 
 

Kategorija:Enzimi
Kategorija:Kaspaze
Kategorija:Geni na hromosomu 2
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Betti Alver

**Elisabet "Betti" Alver** (23. 11. 1906. – 19. 6. 1989) bila je jedna od najistaknutijih estonskih pjesnikinja. Bila je dio prve generacije koja se obrazovala u školama nezavisne Estonije. Išla je u gimnaziju u Tartuu.

lijevo|mini|Muzej "Betti Alver" u Jõgevi

## Djela 
Počela je kao prozni pisac. Postala je poznata po tome što je bila članica Arbujada ("Proroka"), male grupe utjecajnih estonskih pjesnika, uključujući Bernarda Kangra, Ukua Masinga, Kersti Merilaas, Marta Rauda, Augusta Sanga, Heitija Talvika i Paula Viidinga. Nakon rata, njenog supruga Talvika zatvorile su sovjetske vlasti i umro je u Sibiru. Dvije ili tri decenije šutila je kao pjesnikinja u znak protesta protiv sovjetske vlasti, ali je obnovila aktivnost 1960-ih. U ovom drugom periodu od važnosti je zbirka iz 1966. *Tähetund* ili *Zvjezdani sat*. Pisala je i romane i bavila se prevođenjem. Na stotu godišnjicu njenog rođenja posvećen joj je muzej u Jõgevi.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1906.
Kategorija:Umrli 1989.
Kategorija:Estonski pisci
Kategorija:Estonski pjesnici
Kategorija:Estonski prevodioci
Kategorija:Biografije, Tartu
Maria de Dominici

**Suor Maria de Dominici** bila je malteška slikarica, skulptorica i časna sestra. Rođena u porodici umjetnika sa sjedištem u gradu Birgu, bila je kćerka zlatara i procjenitelja za Malteški viteški red. Dva njena brata, Raimondo de Dominici i Francesco de Dominici su bili slikari.

## Biografija 
Tokom svojih tinejdžerskih godina, de Dominici je studirala kod slikara i vajara Matije Pretija, koji je u to vrijeme slikao i vajao unutrašnjost crkve Svetog Ivana u Valeti. Vjeruje se da je doprinijela, a posebno je zabilježeno da je pomagala Pretiju na njegovom najpoznatijem djelu, nizu slika koje prikazuju život i mučeništvo svetog Ivana Krstitelja (1661-1666), koje ukrašavaju svodove crkve.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1645.
Kategorija:Umrli 1703.
Kategorija:Malteški slikari
Kategorija:Malteški skulptori
Kategorija:Biografije, Birgu
Staša Zajović

**Stanislava Staša Zajović** je transnacionalna feministkinja i mirovna aktivistica. Ona je suosnivač i koordinator Žena u crnom u Beogradu, Srbija.

## Biografija 
Diplomirala je španski i italijanski jezik na Univerzitetu u Beogradu i pridružila se feminističkom pokretu 1980-ih u Beogradu.

Bavi se mnogim feminističkim aktivnostima od organiziranja uličnih akcija do rada sa izbjeglicama, ženama itd. Pokrenula je nekoliko ženskih mreža, poput *Ženske mirovne mreže*, *Međunarodne mreže ženske solidarnosti protiv rata*/*Međunarodne mreže Žena u crnom*, *Mreže prigovarača savesti i antimilitarizma* *u Srbiji*, *Koalicije za sekularnu državu* itd.

Organizovala je brojne obrazovne aktivnosti s fokusom na ženska ljudska prava, žensku mirovnu politiku, međuetničku i interkulturalnu solidarnost, žene i moć, žene i antimilitarizam. Bila je ključna u širenju mreže Žena u crnom u svijetu. Na primjer, u svojoj knjizi "Mujeres en pie de paz", Carmen Magallón priča da je Stašina posjeta Španiji 1993. godine, njene ideje i zalaganje, uticali na stvaranje grupe Žena u crnom u toj zemlji.

Staša Zajović je autor brojnih eseja, članaka i priloga u lokalnim, regionalnim i međunarodnim medijima, časopisa i publikacija o ženama i politici, reproduktivnim pravima, ratu, nacionalizmu i militarizmu, otporu žena ratu i antimilitarizmu (1992 – danas) .

Staša Zajović je 2017. godine potpisala Deklaraciju o zajedničkom jeziku Hrvata, Srba, Bošnjaka i Crnogoraca.

Bila je dio reprezentacije Žena u crnom na komemoracijama žrtvama rata u Vukovaru (Hrvatska) i govornica na protestu kojim je obilježena godišnjica početka rata u BiH, ističući nedostatak vidljivosti ovih događaja, žrtve i procesuiranje ratnih zločina.

Zbog svog aktivizma i zalaganja za kažnjavanje ratnih zločina bila je meta višestrukih fizičkih napada huligana i ekstremnih nacionalista, kao i administrativnih zabrana.

Bila je nominovana za i osvojila je niz nagrada i nagrada. Među njima su: Milenijumska nagrada za mir za žene, Počasni građanin Tutina, Počasni građanin Granade, itd. Nominovana je za Nobelovu nagradu za mir u okviru kampanje 1.000 žena za Nobelovu nagradu za mir 2005. godine, Takođe je 2005. i 2007. bila nominovana za novinsku ličnost godine od strane dnevnog lista Danas.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1953.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Potpisnici Deklaracije o zajedničkom jeziku
Kategorija:Jugoslavenski aktivisti
Kategorija:Srbijanski aktivisti
Kategorija:Crnogorski aktivisti
Kategorija:Biografije, Nikšić
Kaspaza-13

**Kaspaza 13** ili **ERICE **(eng. skr. za  "evolucijski srodni interleukinu-1β konvertirajući enzim") je protein koji je identifikovan u goveda. Pripada porodici enzima zvanih kaspaze, koji cijepaju svoje supstrate na C-terminalnim aspartatnim ostacima. Iako je ovaj enzim prvobitno prijavljen kao ljudska kaspaza koja se može aktivirati pomoću kaspaze-8, kasnije studije su potvrdile da je gen identifikovan za kaspazu-13 ima goveđe porijeklo, i da je vjerovatni ortolog ljudske kaspaze-4.
 
## Reference
## Vanjski linkovi
* The MEROPS online database for peptidases and their inhibitors: C14.017 
 

Kategorija:EC 3.4.22
Kategorija:Kaspaze
Kategorija:Proteomika
Molekulski obrasci povezani s patogenom

**Molekulski obrasci povezani s patogenom** (**PAMP**) su mali molekulski motivi konzervirani unutar klase mikroba, ali nisu prisutni u domaćinu. Prepoznaju ih toll-liki receptor (TLR-i) i drugi receptori prepoznavanja patogena (PRR-i) u biljkama i životinjama.  Ovo omogućava urođenom imunskom sistemu da prepozna patogene i tako zaštiti domaćina od infekcija.
 
Iako je pojam "PAMP" relativno nov, koncept da molekule izvedene iz mikroba moraju biti otkrivene receptorima iz višećelijskih organizama postoji već mnogo decenija, a reference na "receptor endotoksina" nalaze se u velikom dijelu starije literature. Prepoznavanje PAMP-a pomoću PRR-a pokreće aktivaciju nekoliko signalnih kaskada u imunskim ćelijama domaćina kao što je stimulacija interferona (IFN) or other cytokines.
 
## Uobičajeni PAMP-ovi 
Ogroman niz različitih tipova molekula može poslužiti kao PAMP, uključujući glikane i glikokonjugate. Flagelin je takođe još jedan PAMP koji se prepoznaje preko konstantnog domena, D1 od putem TLR5-a. Uprkos tome što je protein, njegovi N- i C-terminalni krajevi su visoko konzervirani, zbog potrebe za funkcionisanjem flagela. Virusni glikoproteini, kao što se vidi u virusnoj ovojnici, kao i gljivični PAMP na površini ćelije ili gljivice prepoznaju TLR2 i TLR4 . smatraju se prototipskom klasom PAMP-ova. Lipidni dio LPS-a, lipid A, sadrži diglikolaminsku okosnicu s višestrukim acilnim lancima. Ovo je konzervirani strukturni motiv koji prepoznaje TLR4, posebno kompleks TLR4-MD2. Mikrobi imaju dvije glavne strategije u kojima pokušavaju izbjeći imunski sistem, bilo maskiranjem lipida A ili usmjeravanjem LPS-a prema imunomodulatornom receptoru.
 
Peptidoglikan (PG) se također nalazi unutar zidova membrane gram-negativnih bakterija i prepoznaje ga TLR2, koji se obično nalazi u heterodimeru sa TLR1 ili TLR6.

### Gram-pozitivne bakterije 
Lipoteihoična kiselina (LTA) iz gram-pozitivne bakterije, bakterijski lipoproteini (sBLP), faktor rastvorljiv u fenolu iz *Staphylococcus epidermidis* i komponenta kvaščevih zidova zvana zimosan, svi su prepoznati po heterodimeru TLR2TLR2 sa udruženim TLR1 može prepoznati lipoproteinske antigene ćelijskog zida iz *Mycobacterium tuberculosis*, koji također induciraju proizvodnju citokina od strane makrofaga. TLR9 se može aktivirati mikobakterijskom DNK.

## Također pogledajte
* DAMP
* Remodeliranje tkiva
 
## Reference 
## Dopunska literatura 
* 

 
## Vanjski linkovi
Kategorija:Imunološki sistem
Kaspaza-4

**Kaspaza-4** je enzim koji proteolitički cijepa druge proteine na aspartatnom ostatku (LEVD-), i pripada porodici cistein proteaza koje se nazivaju kaspaze. Kod ljudi kodiran genom **CASP4** sa hromosoma 22. 
 
Funkcija kaspaze-4 nije u potpunosti poznata, ali se vjeruje da je to upalna kaspaza, zajedno sa kaspazom-1, kaspazom-5 (i mišjim homologom kapaza-11), s ulogom u imunskom sistemu.
 
Protivupalni lijek indoprofen je inhibitor aktivnosti enzima kaspaze-4.
 
## Također pogledajte
* Mapa proteolize
* Kaspaza
 
## Reference
## Vanjski linkovi
* The MEROPS online database for peptidases and their inhibitors: C14.007 
 

Kategorija:EC 3.4.22
Kategorija:Kaspaze
Kategorija:Geni na hromosomu 11
Negdje na nekom moru / Lijepe riječi

**"Negdje na nekom moru / Lijepe riječi"** peta je singl-ploča sarajevske pop-rok grupe Ambasadori. Objavila ga je izdavačka kuća Diskoton 1974. Muziku i tekst za naslovnu pjesmu "Negdje na nekom moru" napisao je Kemal Monteno, a aranžman trubač Ambasadora Krešimir Vlašić i gitarist Slobodan Vujović. Prva javna izvedba bila je iste godine na festivalu Vaš šlager sezone te godine, a Ambasadore je pratio Revijski orkestar Radiotelevizije Sarajevo uz dirigentsku palicu Esada Arnautalića. Na B-strani je pjesma "Lijepe riječi", za koju je muziku i aranžman napisao basist Ambasadora Ivan Vinković, a tekst gitarist Slobodan Vujović. Prva javna izvedba ove pjesme bila je iste godine na Opatijskom festivalu. Obje pjesme komponirane su u poletnom ritmu pop i šlager muzike, a predstavljaju dio izvođačkog repertoara iz ranog perioda Ambasadora. Posebno se istakao puhački duet Krešimir Vlašić na trubi i saksofonist Andrej Stefanović, kao i pjevačica Ismeta Dervoz, uz kvalitetnu muzičku pratnju ostalih članova grupe. Ovim izdanjem Ambasadori su potvrdili pjevački i izvođački kvalitet, koji ih je svrstao (zajedno s Indexima) u sam vrh tadašnje rane sarajevske pop-rok scene s početka 1970-ih. Fotografiju i dizajn omota singl ploče uradio je Dragan S. Stefanović.

## Muzički primjeri 
* "Negdje na nekom moru"
* "Lijepe riječi"

## Reference 
Kategorija:Singlovi Ambasadora
Kategorija:Singlovi iz 1974.
Kategorija:Singlovi u izdanju Diskotona
25 godina - da nije ljubavi

***25 godina - da nije ljubavi*** šesti je kompilacijski album sarajevske pop, rok grupe Crvena jabuka. Objavila ga je izdavačka kuća Croatia Records u četverostrukom CD izdanju 2009. godine. Album sadrži sedamdeset sedam pjesama, koje predstavljaju pregled nekih od značajnijih radova počevši od bržih rok i pop pjesama pa sve do laganih balada snimljenih tokom do tada njihove dvadesetrogodišnje muzičke karijere. Ujedno, ove pjesme su redovni dio koncertnog repertoara Crvene jabuke. Kompilacijski album *"25 godina - da nije ljubavi"* objavljen je iste godine kao i njihov studijski album *Volim te*. Dizajn za omot albuma uradio je Nikša Martinac, a producent je bio Nikša Bratoš.

## Spisak pjesama 
CD-1
# Balada
# Dirlija
# Lagano umirem (u tvome sjećanju)
# Za sve ove godine
# Kad kazaljke se poklope
# Sa tvojih usana
# Dok Miljacka protiće
# Umrijet ću noćas Od ljepote
# Osim tebe, ljubavi
# Da znaš da me boliš
# Da nije ljubavi
# Ima nešto od srca do srca
# Kad ćeš mi doci
# Kao da sanjam
# Kad je noć hladna i zvijezdana (Emira)
# Iza prozora
# Sjećanja
# Pusti neka gori
# Oči su se navikle na mrak
# Ljeta koja dolaze

CD-2
# Noći su hladne
# Twist and Shout (sviđa mi se ova stvar)
# Zovu nas ulice
# Vjetar
# Niko nije lud da spava
# Stari moj
# Odlazak
# Tvoga srca vrata
# Volio bih da si tu
# Umoran
# Ti Znaš
# Tebi je do mene stalo
# Ni zadnji, ni prvi
# Ja sam Bogu blizu
# Bijeli božić
# Neka gore svijetovi
# Tamo gdje ljubav počinje
# Moje pjesme stih

CD-3
# Sanjam
# Napiši jednu ljubavnu
# Voljelo se dvoje mladih
# Tugo, nesrećo
# Nek' te on ljubi (kad ne mogu ja)
# Uzmi me kad hoćeš ti
# Riznice sjećanja
# Ostani
# Bacila je sve niz rijeku
# Opet sam sam
# Tvojim željama vođen
# Ako me pitaš, kamarade
# Bježi kišo s prozora
# Crvena jabuka
# Nemoj da sudiš preoštro o meni
# Sanjam te
# Nekako S proljeća
# Sve što sanjam
# Da tebe nema, Bože

CD-4
# Stižu me sjecanja
# Sve što imaš ti
# Znaš da nekad
# Reci mi
# Da mi je do nje
# Deni
# Ne govori više
# Mahala
# Zadnji put me pogledaj
# Samo da me ne iznevjeriš ti
# Bolujem
# Boje kišnog neba
# Hajde, dođi mi
# Moje najmilije
# Nema više vremena
# Sad je srce stijena
# 6:00
# Ne daj na sebe
# Zauvijek
# Ne dam da ovaj osjećaj ode 

## Reference 
Kategorija:Albumi Crvene jabuke
Kategorija:Albumi iz 2009.
Kategorija:Albumi u izdanju Croatia Recordsa
Nataša Jonoska

**Nataša Jonoska** jest makedonska matematičarka i profesorica na Univerzitetu Južne Floride poznata po svom radu u DNK računarstvu. Njeno istraživanje je o tome kako biologija izvodi računanje, "posebno koristeći formalne modele kao što su ćelijski ili drugi konačni tipovi automata, simbolička dinamika formalne teorije jezika i topološka teorija grafova za opisivanje molekularnog izračunavanja."

Diplomirala je matematiku i računarstvo na [Univerzitetu Sv. Ćirilo i Metodije u [Skoplje|Skoplju 1984. Doktorirala je matematiku na Državnom univerzitetu New York u Binghamtonu 1993. sa disertacijom "Sinhroniziranje predstavljanja sofičkih sistema".

Godine 2007. osvojila je nagradu Rosenberg Tulip u DNK računarstvu za svoj rad u primjeni teorije automata i teorije grafova na DNK nanotehnologiju. Izabrana je za AAAS Fellow 2014. za napredak u razumijevanju obrade informacija u molekularnom samosastavljanju. *International Journal of Foundations of Computer Science, Computability, and Natural Computing*.

## Značajnije publikacije 
* J. Chen, N. Jonoska, G. Rozenberg, (ur.). Nanotehnologija: nauka i računarstvo, Springer-Verlag 2006.
* N. Jonoska, Gh. Paun, G. Rozenberg, (ur.). Aspects of Molecular Computing LNCS 2950, Springer-Verlag 2004.
* N. Jonoska, N.C. Seeman, (ur.). DNK Computing, Revidirani radovi sa 7. međunarodnog sastanka o DNK računarstvu, LNCS 2340, Springer-Verlag 2002.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1961.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Makedonski naučnici
Kategorija:Makedonski matematičari
Kategorija:Makedonski profesori
Kaspaza-7

**Kaspaza-7, apoptozno vezana cisteinska peptidaza**, znana i kao **CASP7**, jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **CASP7**  sa hromosoma 10. 
 
Ortolozi *CASP7* identificirani su kod gotovo svih sisara za koje su dostupni potpuni podaci o genomu. Jedinstveni ortolozi su također prisutni u ptica, gušterova, Lissamphibia i Teleostea.
 
## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je  303 aminokiseline, a molekulska težina  34.277 Da.
 
## Interakcije 
Pokazalo se da kaspaza 7 u interakciji sa:
* Kaspaza-8,
* Survivin  i
* XIAP.
 
## Također pogledajte 
* Proteolizna mapa
* Kaspaza
 
## Reference
## Dopunska literatura 
* 

 
## Vanjski linkovi 
* The MEROPS online database for peptidases and their inhibitors: C14.004 
* 
 

Kategorija:EC 3.4.22
Kategorija:Kaspaze
Kategorija:Geni na hromosomu 10
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika