Antarktički ugovor

**Antarktički ugovor** ili **Ugovor o Antarktiku** je potpisan u Washingtonu, SAD, 1. decembra 1959, od strane dvanaest zemalja čiji su naučnici bili aktivni na i oko regije Antarktik tokom Međunarodne geofizičke godine (1957-1958). Zvanično je stupio na snagu 1961, te su mu od tada pristupile mnoge druge države. Ugovorom se nalaže da mu može pristupiti bilo koja članica Ujedinjenih nacija. Od trenutnih 58 potpisnica, 29 je konsultativnih strana, stekavši tu ulogu na osnovu toga što su originalni potpisnici ili zbog izvođenja značajnih istraživanja na Antarktiku.

Primarna uloga Ugovora o Antarktiku je osigurati "u interesu cijelog čovječanstva da se Antarktik zauvijek nastavi koristiti isključivo u miroljubive svrhe, te da ne postane uporište ili predmet međunarodnog razdora." U tu svrhu, on zabranjuje i sve vrste vojnih aktivnosti, osim za podršku naučnim istraživanjima. Ugovor stirktno zabranjuje nuklearne eksplozije i odlaganje nuklearnog otpada, promovira naučne ekspedicije i razmjenu podataka, te je zaledilo sve teritorijalne pretenzije. Primjena ugovora se odnosi na područje južno od 60° južne geografske širine, uključujući sve ledene police i ostrva. Ugovor je vremenom dopunjen preporukama usvojenim na konsultativnim sastancima, Protokolom o zaštiti okoliša uz Antarktički ugovor (Madrid, 1991), te dvjema posebnim konvencijama koje se odnose na očuvanje antarktičkih foka (London, 1972) i očuvanje antarktičkih morskih živih resursa (Canberra, 1980). Konsultativni sastanak u okviru Antarktičkog ugovora (Antarctic Treaty Consultative Meeting, ATCM) danas se održava na godišnjem nivou. Tokom svakog ATCM-a, održava se i sastanak Komiteta za zaštitu okoliša (Committee for Environmental Protection, CEP). Naučni komitet za antarktička istraživanja (Scientific Committee on Antarctic Research, SCAR) ima status posmatrača na sastancima ATCM-a i CEP-a, te pruža nezavisne i objektivne naučne savjete u različitim oblastima, a naročito u vezi sa pitanjima zaštite okoliša i očuvanja prirode.

Među potpisnicama Ugovora bilo je sedam zemalja: Argentina, Australija, Čile, Francuska, Novi Zeland, Norveška i Ujedinjeno Kraljevstvo, i to sa teritorijalnim zahtjevima koji se nekad preklapaju. Druge zemlje ne priznaju nijednu vrstu sličnih zahtjeva. Sjedinjene Američke Države i Rusija održavaju "osnovu zahtjeva", što osigurava ravnopravni status svih potpisnica. Svi stavovi su eksplicitno zaštićeni u Članu IV, sa svrhom očuvanja statusa quo:

"Nijedan čin niti aktivnost koja se odvija dok je ovaj Ugovor na snazi ne može predstavljati osnov za isticanje, utvrđivanje, podržavanje ili osporavanje zahtjeva za teritorijalni suverenitet nad Antarktikom, niti može stvarati bilo kakva suverena prava nad Antarktikom. Također, dok je ovaj Ugovor na snazi, neće se uvažavati nikakav novi zahtjev, niti proširivati postojeći za teritorijalni suverenitet nad Antarktikom."

## Reference 
Kategorija:Antarktička regija
Kategorija:Međunarodni sporovi
Kategorija:Antarktički sporazumi
Kategorija:1959. na Antarktiku
Kategorija:1961. na Antarktiku
Kategorija:Sporazumi o kontroli naoružanja
Kategorija:Hladnoratovski sporazumi
Kategorija:Teritorijalne pretenzije na Antarktiku
Kategorija:Sporazumi iz 1959.
Kategorija:Sporazumi o uspostavljanju zona bez nuklearnog oružja
Kategorija:Sporazumi Argentine
Kategorija:Sporazumi Australije
Kategorija:Sporazumi Austrije
Kategorija:Sporazumi Bjelorusije
Kategorija:Sporazumi Belgije
Kategorija:Sporazumi Kanade
Kategorija:Sporazumi Čilea
Kategorija:Sporazumi Kolumbije
Kategorija:Sporazumi Kube
Kategorija:Sporazumi Čehoslovačke
Kategorija:Sporazumi Danske
Kategorija:Sporazumi Istočne Njemačke
Kategorija:Sporazumi Ekvadora
Kategorija:Sporazumi Estonije
Kategorija:Sporazumi Finske
Kategorija:Sporazumi Francuske
Kategorija:Sporazumi Grčke
Kategorija:Sporazumi Gvatemale
Kategorija:Sporazumi Indije
Kategorija:Sporazumi Italije
Kategorija:Sporazumi Japana
Kategorija:Sporazumi Malezije
Kategorija:Sporazumi Maroka
Kategorija:Sporazumi Novog Zelanda
Kategorija:Sporazumi Sjeverne Koreje
Kategorija:Sporazumi Norveške
Kategorija:Sporazumi Pakistana
Kategorija:Sporazumi Papue Nove Gvineje
Kategorija:Sporazumi Perua
Kategorija:Sporazumi Portugala
Kategorija:Sporazumi Slovačke
Kategorija:Sporazumi Južnoafričke Republike
Kategorija:Sporazumi Južne Koreje
Kategorija:Sporazumi Španije
Kategorija:Sporazumi Švedske
Kategorija:Sporazumi Švicarske
Kategorija:Sporazumi Češke
Kategorija:Sporazumi Mađarske
Kategorija:Sporazumi Nizozemske
Kategorija:Sporazumi Bugarske
Kategorija:Sporazumi Kine
Kategorija:Sporazumi Poljske
Kategorija:Sporazumi Rumunije
Kategorija:Sporazumi Sovjetskog Saveza
Kategorija:Sporazumi Ujedinjenog Kraljevstva
Kategorija:Sporazumi Sjedinjenih Američkih Država
Kategorija:Sporazumi Turske
Kategorija:Sporazumi Ukrajine
Kategorija:Sporazumi Urugvaja
Kategorija:Sporazumi Venecuele
Kategorija:Sporazumi Zapadne Njemačke