open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sonja Marinković

**Sonja Marinković** je narodni heroj Jugoslavije. Rođena je 3. aprila 1916. godine u Striježevici u Slavoniji. Bila je diplomirani inženjer agronomije. Strijeljana je 31. jula 1941. godine u Zrenjaninu. Za narodnog heroja proglašena je 25. oktobra 1943. godine, kao druga žena samo 10 dana poslije Marije Bursać. Gimnaziju je završila u Somboru i Novom Sadu, a Poljoprivredni fakultet u Zemunu 1939. godine. Još za vreme studija prišla je naprednom omladinskom pokretu i postala član KPJ.

Sonja Marinković je u Novom Sadu 1939. godine radila na obnovi SKOJ-evske organizacije i bila prvi sekretar obnovljenog Mjesnog komiteta. Učestvovala je u pripremama V pokrajinske konferencije SKOJ-a i bila član PK SKOJ-a za Vojvodinu. Zbog svoje revolucionarne djelatnosti bila je često proganjana i više puta zatvarana. Na VI pokrajinskoj konferenciji KPJ za Vojvodinu, septembra 1940. godine, izabrana je za člana PK KPJ za Vojvodinu.

Sonja Marinković je zajedno sa Žarkom Zrenjaninom, aktivno učestvovala u pripremama oružanog ustanka naroda Vojvodine. Jula 1941. godine uhapšena je i poslije strašnog mučenja, strijeljana 31. jula 1941. godine. Na strjeljanje je izašla uzdignute glave, a pred uperenim cevima nije htjela okrenuti leđa. Stajala je ponosito, isprsila se i uzviknula: "Pucajte, ovo su komunističke grudi!".

Za Narodnog heroja proglašena je, među prvim borcima NOB-a, 25. oktobra 1943. godine. I danas nekoliko osnovnih školi u Vojvodini nosi ime ove proslavljene revolucionarke.

Kategorija:Rođeni 1936.
Kategorija:Umrli 1941.
Kategorija:Biografije, Brestovac
Marija Bursać

**Marija Bursać** (Kamenica, Drvar, 2. oktobra 1920 — Vidovo Selo, Drvar, 23. septembra 1943), bila je učesnik Narodnooslobodilačke borbe i prva žena Narodni heroj Jugoslavije.
## Biografija 
Rođena je 2. oktobra 1920. godine u selu Kamenica, kod Drvara.

Od prvih dana ustanka aktivno učestvuje na pomoći NOP-u, a oktobra 1941. godine postala je članica SKOJ-a. Februara 1942. godine primljena je u članstvo KPJ, a jula 1942. postala je politički komesar III čete omladinskog radnog bataljona. Marija Bursać bila je neustrašivi borac i neumorni pozadinski radnik. Izabrana je za predsjednika seoskog odbora USAOJ-a i u Općinsko i Sresko rukovodstvo AFŽ-a. Februara 1943. godine prilikom formiranja X krajiške brigade, primljena je u II četu I bataljona. Najprije je bila bolničarka, a kasnije borac – bombaš.

Septembra 1943. godine prilikm borbi kod sela Prkosa, Marija je teško ranjena. Drugovi su je ponijeli do partizanske bolnice koja je bila udaljena 40&nbsp;km. Marija je na nosilima pjevala i umrla prije dolaska u bolnicu. Sahranjena je 23. septembra 1943. godine na brežuljku Spasovine u podnožju svoga rodnog sela.

Na prijedlog Štaba V korpusa, Vrhovni štab je 15. oktobra 1943. godine donio odluku o proglašenju Marije Bursać za Narodnog heroja Jugoslavija.
## Literatura 
* 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* heroji
* HEROJI JUGOSLAVENSKE NARODNOOSLOBODILAČKE BORBE 1941. – 1945. 
* Narodni heroji 

Kategorija:Nosioci Ordena narodnog heroja
Kategorija:Rođeni 1920.
Kategorija:Umrli 1943.
Kategorija:Biografije, Drvar
Senadin Musabegović

**Senadin Musabegović**, rođen u Sarajevu 1970. godine, je bosanskohercegovački esejist i pjesnik. Završio je Filozofski fakultet u Sarajevu. Političku filozofiju diplomirao je  na Sienskom univerzitetu u Italiji kod prof. Petera Wagnera sa radom "*Subjekat, Moć, Maska*", a doktorirao na Evropskom institutu u Firenci  kod prof. Petera Wagnera sa temom "*Rat - konstitucija totalitarnog tijela".

Kao gostujući profesor držao je predavanja na evropskim i američkim univerzitetima. Priče, eseje i poeziju počinje objavljivati u ratu. 
1995. godine izdaje svoju prvu knjigu poezije, "*Udarci tijela*", a drugu knjigu poezije "*Odrastanje domovine*" izdaje 1999. godine. Dobitnik je nagrade Društva pisaca Bosne i Hercegovine i nagrade "*Planjaks*".

Njegovi radovi su prevođeni na engleski, poljski, italijanski, švedski i arapski jezik.

## Djela 
*"*Udarci tijela*" (1995)
*"*Odrastanje domovine''" (1999)

## Nagrade 
*Nagrada Društva pisaca Bosne i Hercegovine za najbolju knjigu objavljenu u Bosni i Hercegovini 1999. godine
*Nagrada Planjaks za najbolju knjigu objavljenu u Bosni i Hercegovini 1999. godine

Kategorija:Bosanskohercegovački pisci
Kategorija:Potpisnici Deklaracije o zajedničkom jeziku
Kategorija:Dobitnici Nagrade Društva pisaca Bosne i Hercegovine
Kategorija:Biografije, Sarajevo
Kategorija:Katedra za historiju umjetnosti Filozofskog fakulteta u Sarajevu
Kategorija:Članovi P.E.N. Centra Bosne i Hercegovine
Kategorija:Rođeni 1970.
Kategorija:Živi ljudi
Jasmina Tešanović

mini|desno|260p|Jasmina Tešanović

**Jasmina Tešanović** (7. mart 1954. -) je feministkinja, politički aktivista, prevodilac, književnica i režiserka. Autor je *Dnevnika političkog idiota*, ratnog dnevnika napisanog tokom rata 1999. godine  koji je distribuiran putem interneta. 2005. se udala za američkog pisca naučne fantastike Brucea Sterlinga. 
Piše za *BoingBoing*, a poznata je po članku "The Long Goodbye" (Dugi rastanak), u kojem opisuje Miloševićevu sahranu. 

## Bibliografija 
*Matrimony *(Planeta Publisher, Barcelona, Spain, 2003, Feminist Publisher 94, Belgrade, Serbia, 2004)*
*Me and My Multicultural Street *(Feminist Publisher 94, Belgrade, Serbia, 2001)*
*The Diary of the Political Idiot *(Cleis Press, San Francisco, California, 2000)* - published in 12 languages
*The Suitcase: Refugee Voices from Bosnia and Croatia *(University of California Press, Berkley, San Francisco, California, 1997)*
*They just do it *(play, Feminist Notebooks, Belgrade, Serbia 1998)*
*The Mermaids *(Publisher 94, Belgrade, Serbia 1997)* - Borislav Pekic Award recipient
*A Women’s Book  *(Publisher 94, Belgrade, Serbia 1996)*
*In Exile *(Publisher 94, Belgrade, Serbia 1994)*
*The Invisible Book *(KOV, Vrsac, Yugoslavia 1992)*

Tešanović, Jasmina
Đurđelena Đuka Dinić

**Đurđelena Đuka Dinić** (Donje Konjuvce kod Leskovca, 1914 - Jajinci, 25. maj 1943.), narodni heroj Jugoslavije.

Potiče iz porodice koja je pripadala naprednom radničkom pokretu. Nakon završene škole u Leskovcu i Nišu, odlazi u Beograd gdje se zapošljava u fabrici. U Beogradu se upoznaje sa Filipom Kljajićem - Fićom (također narodnim herojem) i ubrzo postaje njegova žena. U članstvo Komunističke Partije Jugoslavije (KPJ) je primljena 1938.

Nakon okupacije zemlje, po odluci partije, radi ilegalno u Beogradu. Bila je član MK KPJ za Beograd, sve do hapšenja od strane specijalne policije 23. septembra 1942, kada je odvedena u Banjički logor. U logoru je mučena, ali je sve muke stoički podnosila i istražiteljima nije ništa odala pa ni svoje pravo ime. Streljana je u Jajincima 25. maja 1943. godine pod ilegalnim imenom Radmila Obradović.

Za narodnog heroja je proglašena 6. jula 1945.

Kategorija:Nosioci Ordena narodnog heroja
Kategorija:Srbi
Kategorija:Biografije, Leskovac
Kategorija:Rođeni 1914.
Kategorija:Umrli 1943.
New Orleans

mini|400p|Pogled na New Orleans
**New Orleans** (francuski: *La Nouvelle-Orléans*) je važan američki lučki grad i u prošlosti najveći grad u saveznoj državi Louisiani. Nalazi se u jugoistočnom dijelu Louisiane uzduž rijeke Mississippi i južno od jezera Pontchartrain. New Orleans je i jedan od najstarijih gradova u SAD-u, a osnovali su ga Francuzi 1718. i nazvali u čast Philippea II., vojvode od Orléansa, tadašnjeg vladara Francuske.

New Orleans je poznat po multikulturelnoj baštini (naročito pod francuskim, španskim i afroameričkim uticajem) kao i svojoj muzici te kuhinji. Grad je svjetski poznato turističko odredište zahvaljujući mnogim festivalima i proslavama.

Prema posljednjem popisu stanovništva iz 2000., New Orleans je imao 484.674 stanovnika i bio najveći grad u saveznoj državi Louisiani, a njegovo šire metropolitansko područje nastanjivalo je 1.337.726 stanovnika. U augustu 2005., nakon što je stanovništvo grada evakuirano, a on uništen od strane uragana Katrina, populacija se značajno smanjila i većina stanovnika odlučila je potražiti privremeno sklonište negdje drugdje ili se za stalno odseliti iz grada. Prema procjenama s kraja 2005., u gradu živi manje od 150.000 ljudi.

Unatoč svemu, New Orleans je ostao važan lučki grad zbog svojeg položaja u blizini Meksičkog zaljeva i uzduž rijeke Mississippi te je glavno središte za uvoz dobara koja dolaze iz Latinske Amerike. Industrija nafte također ima veliku važnost za privredu grada, a u zaljevu se nalaze brojne naftne platforme. New Orleans je i najveća američka luka za uvoz proizvoda poput gume, cementa i kave. Luka Port of South Louisiana bazirana u New Orleansu je prema kapacitetu rankirana kao peta najveća luka na svijetu.

## Također pogledajte 
* Uragan Katrina

## Vanjske linkovi 
* Službene stranice grada

Kategorija:Gradovi u Sjedinjenim Američkim Državama
Kategorija:Gradovi u Louisiani
Kategorija:Gradovi u okrugu Orleans, Louisiana
Ronald Reagan

**Ronald Wilson Reagan** (Tampico, Illinois, 6. februar 1911 – Bel Air, Kalifornija, 5. juni 2004), američki političar, 40. predsjednik SAD-a (1981–1989) i 33. guverner Kalifornije (1967–1975).

## Biografija
Prije ulaska u politiku Reagan je radio kao sportski komentator, filmski glumac i predsjednik američkog Ceha filmskih glumaca (*Screen Actors Guild*). Početkom šezdesetih prešao je iz Demokratske u Republikansku stranku i 1966. pobijedio na izborima za guvernera Kalifornije s konzervativnim privrednim i socijalnim programom.

Reagan je na predsjedničkim izborima godine 1980. uvjerljivo pobijedio demokratskog predsjednika Jimmyja Cartera, koji se borio za svoj drugi mandat, a njegova je pobjeda pomogla i drugim kandidatima Republikanske stranke, koja je uspjela povećati broj zastupnika u Senatu za 12, čime je nakon 28 godina povratila senatsku većinu (demokrati su ostali u većini u Kongresu). U vrijeme stupanja na dužnost Reagan je imao 69 godina, postavši time najstariji izabrani američki predsjednik. Bio je prvi republikanac kome je još od 1888. pošlo za rukom pobijediti demokratskog predsjednika u borbi za drugi mandat. Godine 1984. još je jednom uvjerljivo pobijedio na predsjedničkim izborima, porazivši Carterovog potpredsjednika Waltera Mondalea i osvojivši većinu glasova u 49 od 50 američkih saveznih država i gotovo 60% svih glasova birača.

Razdoblje njegova dva mandata u Bijeloj Kući bilo je prekretnica za republikance i cijeli konzervativni pokret. Među najznačajnije Reaganove poteze spadali su potpuni zaokret u privrednoj politici (*Reaganomics*, smanjenje dotada izuzetno visokih poreza, posebno za bogatije) te zaoštravanje hladnoratovskog sukoba sa Sovjetskim Savezom i drugim komunističkim režimima širom svijeta (u drugom je mandatu Reagan napustio politiku konfrontacije i uspostavio dotada nezabilježenu razinu dijaloga sa sovjetskim vođom Mihailom Gorbačovom).

Šest godina nakon napuštanja Bijele kuće, u novembru 1994, objavio je da boluje od Alzheimerove bolesti. Umro je 2004. u dobi od 93 godine.

## Također pogledajte
*Spisak predsjednika Sjedinjenih Američkih Država

## Reference
## Vanjski linkovi
*

Kategorija:Rođeni 1911.
Kategorija:Umrli 2004.
Kategorija:Amerikanci porijeklom iz Irske
Kategorija:Amerikanci porijeklom iz Engleske
Kategorija:Američki glumci
Kategorija:Američki političari
Kategorija:Savezni guverneri u Sjedinjenim Američkim Državama
Kategorija:Članovi Republikanske stranke (SAD)
Kategorija:Članovi Demokratske stranke (SAD)
Kategorija:Biografije, Tampico (Illinois)
Evangelista Torricelli

**Evangelista Torricelli** (Rim, 15. oktobar 1608 – Firenca, 25. oktobar 1647.) je bio italijanski fizičar, matematičar i dobar prijatelj Galilea Galileja.

Najpoznatiji je po izumu barometra 1643. i doprinio eventualnom razvoju integrisanog računanja kroz njegov rad u geometriji. Značajni su njegovi doprinosi na polju optike i metodu nedljeljivih. Inspiriran Galileovim djelima, napisao je djelo o mehanici i kasnije postao bolji od svog mentora u matematici. Evangelista Torricelli preminuo je u Firenci 25. oktobra 1647.

## Reference
## Vanjski linkovi 
* Članak o Torricelliju 

Kategorija:Italijanski fizičari
Kategorija:Italijanski matematičari
Kategorija:Naučnici po kojima su nazvane mjerne jedinice
Kategorija:Rođeni 1608.
Kategorija:Umrli 1647.
Nihat Genç

**Nihat Genç** bio je popularni turski pisac i publicista novije generacije.

Rođen je u Trabzonu, sa 20 godina u Ankari je upisao filozofski fakultet na univerzitetu Hacettepe. Nakon diplomiranja ostao je da živi u Ankari slijedećih 9 godina gdje je radio kao  činovnik u Ministarstvu kulture i Ministarstvu zdravlja Republike Turske. U mlađim godinama radio je kao tehnički urednik u mnogim novinskim redakcijama. Od tog vremena pa do smrti pisao je kolumne i eseje po raznim novinama i časopisima.

U svojim spisima otvoreno je iskazivao svoje političke i društvene stavove zbog čega je u Turskoj, ali i u široj turkofonskoj javnosti imao status svojevrsnog javnog moraliste. Pisao je za časopis Leman i sa televizijskim novinarom Serdarom Akinanom vodio političku emisiju na kanalu Skyturk. Bio je poznat po tome što je tokom TV programa izražavao svoja mišljenja na ljutit i emotivan način.

Nakon što je kritikovao organizatore konferencije o osmanskim Armenima tokom propadanja Osmanskog Carstva 2005. na Univerzitetu Sabancı i Univerzitetu Boğaziçi, njegov dugogodišnji izdavač je prekinuo saradnju s njim, zaustavljajući sva buduća objavljivanja njegovih knjiga.

Umro od raka pluća 4. jula 2025. u 69. godini života.

## Djela 
* *Dün Korkusu* (1989)
* *Bu Çağın Soylusu* (1991)
* *Ofli Hoca / Şeriatta Ayıp Yoktur*
* *Kompile Hikayeler*
* *Dar Alanda Tufan* (1993)
* *Soğuk Sabun* (1994)
* *Köpekleşmenin Tarihi* (1998)
* *Modern Çağın Canileri* (2000)
* *Memleket Hikayeleri*
* *Arkası Karanlık Ağaçlar* (2001)
* *İhtiyar Kemancı* (2002)
* *Amerikan Köpekleri* (2004)
* *Edebiyat Dersleri* (2004)
* *Nöbetçi Yazılar* (2004)
* *Hattı Müdaafa* (2005)
* *Karanlığa Okunan Ezanlar* (2006)
* *Aşk Coğrafyasında Konuşmalar* (2007)
* *Kavga Günleri* (2007)
* *Veryansın* (2008)
* *Bir Millet Uyanıyor 17: "Kavga Günleri"* (2009)
* *Sordum Kara Çiçeğe* (2009)
* *Opus 61* (2010)
* *Yurttaşların Cinlerle Bitmeyen Savaşı* (2011)
* *İşgal Günleri* (2011)
* *Bizi Kandırası Umman Bulunmaz* (2012)
* *Direniş Günleri* (2013)
* *İslamcı Erol Nasıl Çıldırdı?* (2015)   
* *Yurduma Alçakları Uğratma!* (2016)
* ''Nihat Genç'le Veryansın* (2017)
* *Bizim De Günümüz Gelecek* (2020) 
* *Saraya Kılınan Namazlar* (2021)
* *Bu Toprağın Dalkavukları'' (2022) 

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://web.archive.org/web/20120120023859/http://politikadergisi.com/roportaj/politika-dergisi-nihat-genc-mulakati

Kategorija:Turski pisci
Kategorija:Rođeni 1956.
Kategorija:Umrli 2025.
Kategorija:Biografije, Trabzon
Gladwyn Jebb

**Gladwyn Jebb**, punim imenom **Hubert Miles Gladwyn Jebb** (25. april, 1900. – 24. oktobar, 1996.) bio je ugledni britanski javni djelatnik, diplomata i političar, te prvi vršilac dužnosti (vd.) generalnog sekretara UN-a. Na toj funkciji je bio od oktobra 1945. do februara 1946. kada je imenovan prvi generalni sekretar UN-a.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Britanski političari
Kategorija:Biografije, Firbeck Hall
Kategorija:Rođeni 1900.
Kategorija:Umrli 1996.
Kategorija:Generalni sekretari Ujedinjenih nacija
Žutica

mini|desno|200px|Osoba koja boluje od žutice
**Žutica** je vrlo opasno oboljenje jetre izazvano mikrobima i virusima. Većinom se prenosi hranom, rjeđe direktnom infekcijom krvi. Prvi znaci ove bolesti su groznica, glavobolja, mučnina. Kasnije se javlja žutilo kože, koje se najprije primjećuje na bjeloočnici. Bolesnik treba da miruje i da uzima hranu bogatu bjelančevinama (meso, bjelance jajeta i mladi sir) i ugljičnim hidratima, a oskudnu mastima. Lijekove i dijetu propisuje ljekar.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=3890 
* https://archive.today/20130415161902/http://www.osteopathicfamilyphysician.org/article/S1877-573X(12)00187-6/abstract
* http://emedicine.medscape.com/article/1104368-overview#showall
* http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1119305/

Kategorija:Zarazne bolesti
Kategorija:Bolesti digestivnog trakta
Maraton

**Maraton** je najduža trkačka atletska disciplina. Maratonska utrka standardno se izvodi na dionici od 42.195 m. Smatra se najtežom atletskom disciplinom, ali i jednom od najtežih sportskih disciplina uopće.

Start i cilj maratonske utrke na sportskom su stadionu na atletskoj stazi, a najveći je dio pruge na ulicama. Zbog različitosti staza, sve do 2004. nisu vođeni službeni rekordi.

## Historija 
Naziv *maraton* potječe iz legende o grčkom vojniku Filipidu. Prema toj legendi, nakon pobjede grčke vojske nad perzijskom na Maratonskom polju mladi ratnik Filipid potrčao je za Atinu, udaljenu 40&nbsp;km, da javi dobre vijesti. Teško je trčao pod punom ratnom spremom, noseći u jednoj ruci štit, a u drugoj koplje. Na kraju je dotrčao u Atinu. *Građani, radujte se! Pobijedili smo!* To je bilo posljednje što je rekao – od iscrpljenosti i umora srušio se mrtav.

Godine 1882. Francuz Pierre de Coubertin dao je ideju o obnovi Olimpijskih igara. Četiri godine kasnije u Atini su organizirane prve moderne Igre. Tada je Francuz Michel Breal predložio da se u čast Filipida u program uvrsti i maraton. Trkači bi se takmičili od Maratonskog polja do Atine. U prvoj maratonskoj utrci pobjednik je bio Grk Spyridon Louis s vremenom 2:58:50.

## Također pogledajte 
* Ultramaraton Vukovar – Srebrenica

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* IAAF Spisak rekorda u maratonu (XML)

*
Kategorija:Discipline u atletici
Kategorija:Discipline u atletici na LJOI‎‎
Frotola

**Frotola** je bila preovladavajući oblik popularne svjetovne italijanske muzike s kraja XV i početka XVI vijeka. Bila je najvažniji i najrašireniji prethodnik madrigala. Vrhunac komponovanja frotola bio je period od 1470. do 1530. godine, nakon čega je zamijenjen madrigalom.

Postoje brojni oblici frotola. U najvećem broju slučajeva frotole su bile kompozicije za tri ili četiri glasa, u kojem prvi glas predvodi melodiju, a ostali glasovi su uglavnom bili pratnja. Postojali su i oblici sa jednim glasom. 
Pjesma obično ima shemu u obliku rime ABBA za "*ripresu*" (reprizu) i strofu CDCDDA ili CDCDDA, ritmičku šemu, iako postoji mnogo varijacija među podvrstama frottola. 
Poetski oblici najvjerojatnije su  preuzeti iz balada iz 14. vijeka, mada glazba pokazuje veliko pojednostavljenje u odnosu na praksu iz kasnog 14. vijeka.
Frotola zaobilazi polifonijsku složenost i koristi istozvučne (homofonijske) teksture, jasne i ponavljajuće ritmove, te uski melodijski opseg uz pratnju akorda. Ima melodiju najvišeg glasa i pokazuje rani osjećaj za ono što se kasnije razvilo u funkcionalnu harmoniju.

Frotola nije imala utjecaja samo na madrigal, nego i na kasnije barokne oblike kao monodiju, francuski kanon i šansonu, koji je također bio lagahni, plesni i popularni muzički oblik. 
Mnogi francuski kompozitori iz tog razdoblja odlazili su u Italiju, bilo da rade na aristokratskim dvorovima ili u papinskoj kapeli u Rimu. Tokom boravka u Italiji, slušali su frotole i ugradili dio onoga što su čuli u svoje izvorne svjetovne kompozicije.
Najpoznatiji kompozitori frotola bili su Bartolomeo Tromboncino i Marchetto Cara, koji su bili izuzetno popularni. Mada je Josquin des Prez komponirao neke od popularnih svjetovnih kompozicija (naprimjer, Scaramella i El Grillo) stilski frotole, mada ne po imenu. Ostali kompozitori su manje poznati, ali je bar njihovo ime preživjelo zahvaljujući Ottavianu Petrucciju, koji je uvrstio i njihova djela u svoje muzičke kolekcije. Drugi kompozitori frotola bili su: 
                        
*Filippo de Lurano
*Michele Pesenti
*Michele Vicentino
*Giovanni Brocco
*Antonio Caprioli
*Francesco d'Ana
*Lodovino Folgiano
*Giacomo Fogliano
*Erasmus Lapicida

## Literatura 
* Gustave Reese, Music in the Renaissance. New York, W.W. Norton & Co., 1954. (ISBN 0-393-09530-4)
* The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ed. Stanley Sadie. 20 vol. London, Macmillan Publishers Ltd., 1980. (ISBN 1-56159-174-2)
* The New Harvard Dictionary of Music, ed. Don Randel. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1986. ISBN 0-674-61525-5
 

Kategorija:Muzičke forme
Ričerkar

**Ričerkar** je oblik instrumentalne kompozicije koja se koristila u kasnoj renesansi i ranom baroku. Ričerkar je po tadašnjem značenju označavao oblik rane fuge, najčešće ozbiljnog karaktera u kojem se koriste duge notne vrijednosti. Ali pojam ričerkar ima znatno širu historijsku upotrebu.

Postoje dvije vrste ričerkara: istozvučno djelo, sa ponekim promjenama i prelazima, slično tokati, i djelo podijeljeno u odjeljke koji počinju imitativno, sa malim promjenama. Druga vrsta je bila važnija, jer je prethodnica fuge kojom je zamijenjena tokom baroka.

Druga vrsta ričerkara se pojavila sredinom XVI vijeka i razvijala se uporedo uz motet, sa kojim dijeli mnoge imitacijske procedure. Kompozitori su stvarali transkripcije moteta, ali samo za instrument (obično lutnja ili klavir). Pošto tekst moteta više nije bio dostupan kao strukturna jedinica, morao se pronaći drugi metod muzičke organizacije; varijacijska forma je korištena.

Neka djela koja se nisu razlikovala od fuge su nazvana *ričerkar* čak i do vremena Bacha, uz razliku da su notne vrijednosti obično bile duže i ozbiljnije. Dobri primjeri za ovo su trodjelni i šestodjelni ričerkar iz *Musikalisches Opfer* or *Das Musikalische Opfer (en.The Musical Offering)* Johanna Sebastiana Bacha.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://books.google.ba/books?redir_esc=y&id=KGX0AAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=ricercare

Kategorija:Muzičke forme
Zlatni ljiljan

**Zlatni ljiljan** bilo je vojno odlikovanje Armije Republike Bosne i Hercegovine za vrijeme rata u Bosni i Hercegovini. Dodjeljivalo se vojnicima i oficirima za najsmjelije, najhrabrije i najtaktičnije ratne podvige.

Iako je u početku Zlatni ljiljan bilo najviše ratno priznanje, Predsjedništvo Republike Bosne i Hercegovine 14. aprila 1994. usvojilo je Uredba o odlikovanjima, kojim se kao najviše priznanje isključivo spominje Orden heroja oslobodilačkog rata.

## Kriterij za dodjelu 
Pravilnikom o dodjeli ratnog priznanja *Zlatni ljiljan* od 1. oktobra 1992. regulisani su kriteriji i druge stvari vezane za dodjelu ovog odlikovanja. Prema tom pravilniku odlikovanje Zlatni ljiljan je bilo pojedinačno ali i kolektivno priznanje. Usvajanjem novog Pravilnika o priznanjima i stimulativnim mjerama decembra 1992. ukidaju se kolektivna priznanja a jedini dobitnici kolektivnog priznanja su Gardijska brigada *Delta* i Profesionalna vatrogasna brigada *Sarajevo*.
* Izet Nanić — brigadni general, komandant 505. bužimske viteške brigade 5. korpusa Armije RBiH. Značka Zlatni ljiljan mu je dodijeljena 1994.
* Naser Orić — komandant jedinica Armije RBiH tokom rata na području Srebrenice. Odlikovan je značkom Zlatni ljiljan 1994.
* Nezim Halilović Muderris — bosanskohercegovački imam, Halilović je značku Zlatni ljiljan dobio 1994. kao pripadnik 4. muslimanske lahke brigade 4. korpusa ARBiH;
* Sead Delić — general Armije Republike Bosne i Hercegovine i Vojske Federacije Bosne i Hercegovine, poznat kao jedan od ratnih komandanta 2. korpusa Armije BiH. Odlikovan Zlatnim ljiljanom 1995.
* Željko Komšić — bosanskohercegovački političar, član Predsjedništva Bosne i Hercegovine iz reda hrvatskog naroda. Ratno priznanje Zlatni ljiljan je dobio 1995. kao pripadnik 101. brdske brigade 1. korpusa ARBiH.

## Galerija 

Datoteka:Orden Zlatnog ljiljana.png|Izgled Ordena Zlatni ljiljan
Datoteka:Značka Zlatni ljiljan.png|Značka
Datoteka:Orden Zlatnog ljiljana sa zlatnim vijencem.png|Izgled ordena sa zlatnim vijencem
Datoteka:Orden Zlatnog ljiljana sa srebrenim vijencem.png|Izgled ordena sa srebrnim vijencem

## Također pogledajte 
* Ordeni, odlikovanja i medalje Bosne i Hercegovine
* Orden heroja oslobodilačkog rata
* Zlatni ljiljan (simbol)

## Reference 
Kategorija:Ordeni i medalje Armije Republike Bosne i Hercegovine
*
Mliječni proizvodi

mini|desno|300px|Različiti mliječni proizvodi
Pod pojmom **mliječni proizvodi** ili mliječne prerađevine podrazumijevamo proizvode nastale preradom svježeg mlijeka.

Mliječni proizvodi su obično proizvod prirodnog procesa fermentacije mlijeka koji je čovjek prilagodio svojim potrebama i uobličio u razne proizvode. Mliječni proizvodi sadrže dobre količine proteina, masti te vitamina i minerala, a naročito kalcija, koji potiče zdravlje kostiju i zuba. Tu spadaju: sir, pavlaka, kajmak, jogurt, kefir, puter, te razni drugi proizvodi na bazi mlijeka, a u kojim mlijeko ima najveći procenat sastava.

## Reference 

Kategorija:Hrana
Lordi

**Lordi** su finska rock grupa. Nastali su 1990. godine u finskom gradu Helsinki po uzoru na američku hard rock grupu KISS. Poznati su po svojim čudovišnim maskama i u javnosti ne pokazuju svoja prava lica.
Njihov sadašnji sastav je Mr. Lordi, Hella, Amen, Ox, Mana.

## Diskografija 
* *Napalm Market* (1993)
* *Bend Over and Pray the Lord* (1997)
* *Get Heavy* (2002)
* *The Monsterican Dream* (2004)
* *The Arockalypse* (2006)
* *Deadache* (2008)
* *Babez for Breakfast* (2010)
* *To Beast or Not to Beast* (2013)
* *Scare Force One* (2014)
* *Monstereophonic (Theaterror vs. Demonarchy)* (2016)
* *Sexorcism* (2018)
* *Killection (A Fictional Compilation Album)* (2020)
* *Lordiversity* (2021)
* *Screem Writers Guild* (2023)

## Nagrade 
* Pobjeda na MTV contestu Skandinavia
* Pobjeda na Eurovison Song Contestu 2006

Kategorija:Finske muzičke grupe
Kategorija:Rok-grupe
Dedo i nana

**Dedo**, **deda**, **djed** ili **dido** je član šire porodice. Predstavlja oca od majke ili oca od oca. Osoba postaje djed kad dobije unuka ili unuku, tj. kad mu sin ili kćerka dobiju dijete. **Nana** ili **nena** (baka ili baba) je širi član porodice i predstavlja majku od majke ili majku od oca. Osoba postaje nana kad joj sin ili kćerka dobiju dijete, tj. unuka ili unuku za nanu.

## Također pogledajte 
* Amidža
* Daidža
* Rodbina
* Tetka

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Porodica
Otac

**Otac** ili **tata** (kolokvijalizam: **ćaća**, **ćale, babo**) je uži član porodice koji za osobu predstavlja muškog roditelja bio on biološki ili samo socijalni. *Očuh* je majčin suprug koji nije u krvnom srodstvu sa njenom djecom iz prijašnjeg braka ili veze (on nije njihov otac). *Majčin nevjenčani suprug* je muškarac koji djeci preuzima ulogu oca nakon očeve smrti. On je muškarac čija partnerica ima sina ili kćer iz prijašnjeg braka ili veze. Otac također može imati i neka druga značenja npr. vođu nekog naroda, etnosa ili nacije.

## Također pogledajte 
* Majka

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Porodica
Univerzitet Duke

**Univerzitet Duke** (engleski *Duke University*) je privatni, istraživački univerzitet sa sjedištem u Durhamu, američkoj saveznoj državi Sjeverna Karolina.
Osnovan je 1838. godine na području današnjeg grada Trinitija a preseljen je u Durham 1892. godine.
1924. godine je industrijalac James B. Duke osnovao privatnu fondaciju *The Duke Endowment*, kada je i dotadašnjem *Trinity Collegeu* promijenio ime u Univerzitet Duke u čast svog pokojnog oca, Washington Duke.

## Organizacione jedinice 
Univerzitet Duke se sastoji od više škola kako dodiplomskog tako i postdiplomskog studija. U nastavku je dat prikaz organizacionih jedinica ovog univerziteta sa godinom osnivanja.

* Trinity koledž nauke i umjetnosti - 1838.
* Škola prava Univerziteta Duke - 1868.
* Postdiplomski studij Univerziteta Duke - 1926.
* Bogoslovna škola - 1926.
* Škola medicine Univerziteta Duke - 1930.
* Škola za medicinske sestre Univerziteta Duke - 1931.
* Nicholasova škola životne sredine - 1938.
* Prattova škola inženjerstva - 1939.
* Fuquava škola za biznis - 1969.
* Postdiplomski studij medicine Univerziteta Duke - 2007.
* Sanfordova politička škola - 2009.

## Reference 
Duke
Duke
Duke
Duke
Kategorija:Obrazovne institucije osnovane 1838.
Veliki Brat

**Veliki Brat** (engl. Big Brother) je fikcionalni lik u G. Orwell-ovom romanu 1984 (engl. Nineteen Eighty-Four), objavljenom 1949 godine.

On je enigmatični diktator totaletarne Okeanije, društva u kojem je svako pod nadzorom autoriteta kroz tzv. Tele-ekrane (engl. telescreens). Ljudi u ovom društvu su stalno pod pritiskom posebno svjesni toga da ih "Veliki Brat" konstantno posmatra ("Big Brother is watching you"). Fizički opis ovog lika ne postoji, jer se u romanu za njegovo fizičko postojanje niti ne zna; da li je on živa osoba ili jednostavno slika koju je svojom propagandom proicirala država.

## Također pogledajte 
* Big Brother (serija)
* Totalitarizam

## Reference 
Kategorija:Literatura
Dužd

200p|mini|Venecijski dužd, 16. vijek
Riječ **dužd** (dijalektalni italijanski: *doge*, standardni italijanski: *duce*) označava vođu, a dolazi od latinskog *dux*. Ovaj naslov se koristio za šefa države u nekoliko italijanskih republika sa okrunjenim vođom. Dvije najpoznatije takve republike su Venecija (Mletačka Republika) i Genova (Republika Genova).

Još jedna, praktički nezamjetiva takva "najuzvišenija republika" je bila Senarica u Abruzzu na jadranskoj obali središnje Italije. Ova država je također izabirala dužda, najvjerovatnije godišnje, od 1343. pa sve do pripojenja Napuljskom kraljevstvu Sicilije 1797. godine.

Knez, dužd je predstavnik izvršne vlasti u Veneciji. Do francuske građanske revolucije 1789. demokratska vlast se u pojedinim gradskim komunama, kneževinama, vojvodstvima i republikama zasnivala na podjeli na zakonodavnu, izvršnu i sudsku vlast u okviru jednog privilegovanog društvenog sloja. To savršenstvo aristokratskog izraza demonstrirala je Venecija, koja se od vremena hunskih provala u 5. vijeku do početka 19. vijeka razvijala i politički održavala uprkos brojnih društvenih i političkih promjena u svome susjedstvu.

Institucija dužda, predstavnika izvršne vlasti, krvavo je zapisana na stranicama venecijanske historije u ranom srednjem vijeku. U početku dužd je imao široke ovlasti i vladao je kao suveren. To je omogućavalo iskorištavanje te funkcije radi koristi za pojedinca i njegove srodnike. Istaknuti rodovi nastojali su da instituciju dužda zadrže u porodici i rodu, što je rezultiralo teškim građanskim ratovima među rodovima. Pobjednik je na kraju bila srednjovjekovna demokratija u krilu plemstva. Rodovi su našli kompromis. Ovlasti dužda su smanjene, a državu je dalje dužd predstavljao samo po mandatu svih ostalih zakonodavnih tijela u krilu vlasteoskog sloja (plemićkih rodova).

Institucija dužda u Dubrovniku ima svoj uzor u mletačkom duždu iz vremena mletačke dominacije nad Dubrovnikom (1205-1358). Dužd, knez (Rector) je biran samo na 30 dana, a njegove ovlasti su svedene na reprezentativni karakter. Predsjedavao je pojedinim tijelima, a ograničenje njegove funkcije, bez mogućnosti reizbora u toku godine, bilo je osiguranje da se ne bi dala mogućnost za prizvanje vremena venecijanskog ranosrednjovjekovnog apsolutističkog vladara.

## Također pogledajte 
* Knez
* Genovski dužd

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Titule
Atlas

* Atlas (mitologija), titan iz grčke mitologije
* Atlas (kartografija), kolekcija geografskih karata
* Atlas (gorje), gorje u sjevernoj Africi
* Atlas (satelit), Saturnov satelit
* Atlas (krater), krater na Mjesecu
* Atlas (zvijezda), zvijezda u otvorenom skupu Plejade
* Atlas (raketa)
* Atlas (arhitektura)
* Atlas (anatomija), prvi vratni pršljen
* Atlas (insekt)
* Atlas (drvo), vrsta kedra
* CF Atlas, meksički nogometni klub

## Također pogledajte 
* ATLAS
Arterija

mini|desno|200px|Presjek kroz zid areterije
**Arterija**, u biologiji, je krvni sud kojim putuje krv iz srca ka mikrovaskulaturi. Arterije sačinjavaju dio cirkulatornog sistema. Sudovi koji dovode krv u srce se zovu vene.

Aorta je najveća arterija. Dijeli se na manje ogranke:

* početni uzlazni dio (*aorta ascendens*),
* luk kojim aorta zavija prema dole, a zove se aortin luk (*arcus aortae*)
* silazni dio aorte (*aorta descendens*)

Prema smještaju silaznu aortu dijelimo u:

* grudnu aortu (*aorta thoracica*) i 
* trbušnu aortu (*aorta abdominalis*).

Iz luka aorte izlaze: truncus brachiocephalicus, lijeva zajednička karotidna arterija (arteria carotis communis sinistra) i lijeva potključna arterija (arteria subclavia sinistra).

Lijeva zajednička karotidna arterija vodi krv u veći dio lijeve polovine glave i vrata, a lijeva potključna arterija vodi krv u lijevu ruku i manji dio lijeve polovine glave i vrata.

Truncus brachiocephalicus se dijeli u dvije grane: 
* desna zajednička karotidna arterija (arteria carotis communis dextra)
* desna potključna arterija (arteria subclavia dextra)

Desna zajednička karotidna arterija vodi krv u veći dio desne polovine glave i vrata, a desna potključna arterija vodi krv u desnu ruku i manji dio desne polovine glave i vrata. Lijeva i desna zajednička karotidna arterija dijele se na vanjsku karotidnu arteriju (arteria carotis externa) i unutrašnju karotidnu arteriju (arteria carotis interna).

Potključna arterija nastavlja se u pazušnu arteriju (arteria axillaris), 
pazušna u nadlaktičnu arteriju (arteria brachialis). 
Nadlaktična arterija se konačno dijeli u palčanu arteriju (arteria radialis) ,
lakatnu arteriju (arteria ulnaris).
Prsna aorta daje ogranke za organe prsne šupljine, i to: visceralne ogranke (za organe) i tzv. parijetalne ogranke (za stijenku prsnog koša). 
Od trbušne aorte također odlaze parijetalni i visceralni ogranci ali za organe trbušne šupljine. 
Aorta descendens se na kraju dijeli u lijevu i desnu zajedničku ilijačnu arteriju (arteria iliaca communis). 
Zajednička ilijačna arterija dijeli se u dvije grane: 
vanjsku ilijačnu arteriju (arteria iliaca externa unutrašnju ilijačnu arteriju (arteria iliaca interna) koje napaja krvlju zdjelicu i noge.

Vanjska ilijačna arterija nastavlja se u bedrenu arteriju (arteria femoralis), a bedrena u zakoljensku arteriju (arteria poplitea). Zakoljenska arterija se dijeli u prednju arteriju potkoljenice (arteria tibialis anterior) i stražnju arteriju potkoljenice (arteria tibialis posterior). Svi ogranci aorte napokon završavaju kapilarama preko kojih se izmjenjuju , materije i plinovi između ćelija i krvi.

## Također pogledajte 
* Krv
* Vena

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/circulatory-system

Kategorija:Kardiovaskularni sistem
Kategorija:Kardiovaskularna fiziologija
Genova (čvor)

**Genova** može značiti:

* Genova, grad u Italiji
* Republika Genova, grad-država čije je središte bio današnji italijanski grad Genova, a koja je postojala od otprilike 1100. do 1805. godine.
Vudu

:*Za vudu u značenju vjerskog obrednog pranja kod muslimana pogledajte Abdest*
)]]
**Vudu** (orig. voodoo ili vodou) je religija nastala u zapadnoj Africi. Riječ „voodoo“ je nastala od riječi iz jezika zapadnoafričkih fon-naroda koja znači ‚duh‘ ili ‚božanstvo‘ i vjerovatno je nastala još prije nekoliko hiljada godina. Izraz vudu se danas koristi da opiše nekoliko različitih zapadnoafričkih religija. Vudu pripada tradiciji afričkog naroda Yoruba, ali je u međuvremenu postao hibridna religija sa raznovrsnim afričkim, islamskim, katoličkim ili indijanskim elementima koji su u vudu ušli kroz dolazak robova na Karipska ostrva. Kolonijalni gospodari su nasilno pokrstili veliki broj afričkih robova koji su ipak pokušali sačuvati izvornu religiju koja je za njih predstavljala i važan element kulturnog identiteta. Tako vudu ustvari koristi slike katoličkih svetaca kao zamjenu za afrička božanstva koja imaju slične ili iste osobine.

Vudu se danas aktivno prakticira u Beninu, Dominikanskoj Republici, Gani, Haitiju, Louisiani i Togu. Jako slične religije se prakticiraju na nešto promijenjen način i pod drugim imenom na Kubi (Santeria) i u Brazilu (Umbanda, Macumba, Candomblé). Na Haitiju je vudu priznat kao jedna od državnih religija, dok je u Beninu vudu jedina zvanična državna religija.

Vudu u posljednje vrijeme ima sve više pristalica u cijelom svijetu, prije svega u Africi gdje je lokalno stanovništvo sve više priklonjeno tradicionalnim vrijednostima. Na Haitiju je skoro 100% stanovnika pristalica vudu religije, iako se i njih 90% istovremeno smatra katolicima.

Postoje dva načina za prakticiranje vudua, takozvani ‚rada‘ i takozvani ‚petro‘. Rada je stariji i stoga sadrži i više tradicionalnih elemenata. ‚Petro‘ je po svemu sudeći osnovan krajem 18. vijeka od strane svećenika po imenu Petro koji je po priči koristio opojna sredstva kako bi svoje poklonike doveo do ekstaze.

Kategorija:Religija
Slovenci

**Slovenci** su indoevropski južnoslavenski narod koji danas većinom živi u Sloveniji (oko 2 miliona), te u Tržaškoj, Goriškoj i Videmskoj pokrajini, u sjeverozapadnoj Italiji (oko 100.000), u južnoj Austriji (oko 50.000), Hrvatskoj (25.000) i Mađarskoj (oko 6000).

Slovenci spadaju u grupu potomaka Južnih Slavena i njihov maternji jezik je slovenski (*slovenščina*).

## Historija 
Pod pritiskom Avara preci Slovenaca doselili su se do kraja 6. vijeka iz pradomovine iza Karpata na područje gornjeg Podravlja i Posavlja, Posočju te u Donjoj Panoniji do Balatona. Oformirala se kneževina Karantanija i u 8. vijeku borila protiv Avara i Franaka, ali je ipak pala pod franačku vlast.

U početku su ih zvali *Sclavi*, Sclavini ili *Winidi* u njemačkom govornom području. Velik dio historije Slovenci su proveli pod vladavinom Habsburške monarhije, odnosno Austro-Ugarske. U 19. i 20. vijeku slovenski narod definitivno se oformirao, ali je jedan velik dio germaniziran na području Koruške i Štajerske. 1918. Slovenija se pridužila Jugoslaviji, a 1991. prvi je put stekla nezavisnost.

Kategorija:Južni Slaveni
Kategorija:Etničke grupe Slovenije
Kategorija:Etničke grupe SFRJ
*
Kategorija:Slavenski narodi
Slovenski tolar

**Slovenski tolar** (**SIT**) je bila valuta koja se koristila u Republici Sloveniji od 1991.do 2007. godine. Njegova oznaka po standardu ISO 4217 je SIT. Uveden je po isteku Brijunske deklaracije, 8. oktobra 1991. Jedan tolar se sastojao od 100 stotina.

## Historija
### Novčani bonovi
Novac koji je uveden 1991 nazvan je tolar, sa oznakom ISO 4217 SLT. To zapravo bili bonovi slovenskog ministarstva financija  i na njima osim vrijednosti i natpisa *Republika Slovenija* nije bilo naziva novca. Svi bonovi su imali isti izgled, ali su bili štampani u raznim bojama. Razlog štampanja je potreba za vlastitom valutom i monetarnim otcjepljenjem od SFRJ nakon proglašavanja nezavisnosti 1991. godine i zamjenom jugoslavenskog dinara.

### Tolari
Tek 1992. godine izlaze novčanice koje izdaje Narodna banka Slovenije i to u apoenima od 10, 50, 100, 200, 500, 1.000, 5.000 i 10.000 tolara, te novčićima od 10, 20 i 50 stotina, 1, 2, 5, 10, 20 i 50 tolara. Osim redovnih izdanja poznata su i prigodna izdanja novčića, kao i izdanja u srebru koja imaju veću numizmatičku vrijednost.

#### Novčanice
Na novčanicama se nalaze poznate osobe iz slovenske politike, historije, poput Primoža Trubara, Jurija Vege, Jože Plečnika, Ivana Cankara, Janeza Vajkarda Valvasora und Francea Prešerena.

### Kovanice
## Zamjena za euro 
Od 1. januara 2007. slovenski tolar je zamijenjen eurom po kursu :

**1 € = 239,640 SIT** odnosno **100 SIT = 0,41729 EUR**

## Reference
## Vanjski linkovi 
* Banka Slovenije 
* Katalog i galerija novčanica iz Slovenije

Kategorija:Slovenija
Kategorija:Ekonomija Slovenije
Kategorija:Historijske valute
Kategorija:Valute zamijenjene eurom
Emona

desno|mini|200px|Ostaci gradskih zidina Emone u današnjoj Ljubljani
**Emona** ili *Aemona* (lat. *Colonia Iulia Aemona*) je rimsko naselje na području današnje Ljubljane.

Njen nastanak se veže za vremena rimskog vojnog prodora na prostore Balkana oko 14 ili 15 godine nove ere. Ranije se smatralo da je Emona pripadala rimskoj provinciji Pannonia, no današnja istraživanja pokazuju da je ona zapravo bila najistočniji grad Rimske države. Oko 452 Emona je skoro potpuno uništena nakon prodora Huna predvođenih Atilom.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Historija Slovenije
Primož Trubar

**Primož Trubar**, (9. juni 1508. Rašica, Slovenija − 28. juni 1568. Derendingen, Njemačka) slovenski protestanski duhovnik, spisatelj, prevodilac.

Autor je prvih knjiga na slovenskom jeziku iz 1550, "Abecednik" i "Katekizem", te još tri djela 1557, "Ta peru dail noviga tastamenta" (slo.), 1564, "Cerkovna ordnunga" (slo.), "Hišna postila" (slo.) - posmrtno izdao njegov sin.

## Također pogledajte 
* Števan Küzmič

## Reference 
Kategorija:Slovenski pisci
Kategorija:Biografije, Rašica (Velike Lašče)
Kategorija:Rođeni 1508.
Kategorija:Umrli 1568.
Ivana Kobilca

**Ivana Kobilca**, (Ljubljana, 20. decembar 1861 - Ljubljana, 4. decembar 1926) slovenska slikarica

Ivana Kobilca je prva najznačajnija i najslavnija slovenska slikarica. Pripadala je generaciji slovenskih realista, koji su svoja najznačajnija djela naslikali u osemdesetim godinama 19. vijeka.

Učila u Ljubljani kod Ide Künl. Studij nastavlja u Beču 1879-80, Münchenu (A. Ardelt) 1882-89, i Parizu (H. Gervex). Poslije kraćeg boravka u Barbizonu (1892) i Firenci (1894) živi u Sarajevu 1897-1905, Berlinu 1906-14, zatim u Ljubljani. Radi u tehnici ulja, pastela i freske (zidne slike u Ćirilo-Metodovoj crkvi i *Maslinska gora* u protestanskoj crkvi u Sarajevu). Slika portrete, genre-prizore i mrtve prirode u kojima je čest motiv cvijeće.

U njezinu se razvoju ocrtavaju dva razdoblja; u münchenskom razdoblju1882-89 na platnima preovladava smeđi "galerijski" ton (*Uz kavu* ; *Bakina škrinja ; Ljeto ; Glačalice ; Sestra Fani*, oko 1889). Dvije genre-slike *Iz malog svijeta* i *Uz zdenac* označuju napuštanje toga načina i (1889) prijelaz u plein-air što će ostati karakteristika pariskoga razdoblja 1891-97 (*Piljarica ; Autoportret ; Sestra Fani* oko 1896).

Ivana Kobilca u svojim djelima daje poetiziranu sliku građanskih likova i nostalgične intimnosti njihova života. Počevši od münchenskoga razdoblja, na nju utječe F. Vesel. Ilustrirala je pjesme S. Jenka (1896) i sudjelovala kod ilustriranja sarajevske "Nade" i sveska Bosnien und Herzegowina u djelu "Österreichisch-ungarische Monarchie in Wort und Bild" (Wien 1901).

Prvi put samostalno izlagala 1889 u Ljubljani ; 1928 priređena je retrospektivna izložba njenih radova u Jakopičevu paviljonu u Ljubljani.

Njen lik se nalazio na slovenskoj nacionalnoj valuti (Tolar), na apoenu od 5000 SIT.

## Reference
Kategorija:Slikari
Kategorija:Biografije, Ljubljana
Kategorija:Rođeni 1861.
Kategorija:Umrli 1926.
Vitamin E

**Vitamin E** je jedna od vrsta vitamina, neophodnih za čovjeka. Kao osnovnu ulogu ima regulisanje oksidacionih procesa u organizmu (spriječava prekomjerne oksidacije). Osim toga, neophodan je za normalno funkcionisanje muških polnih žlijezda, kao i za normalan tok trudnoće kod žena. On dalje učestvuje u regulisanju normalnog rasta i rada mišića, kao i u regulisanju funkcionisanja nervnog sistema. Pri nedostatku ovog vitamina dolazi do sve češćeg pucanja i tzv. listanja noktiju na rukama.

Otporan je prema niskoj i visokoj temperaturi. 
 
Vitamin E se nalazi u žitu, ribljem mesu, mišićima, jetri, kikirikiju, bademima, orasima, itd.

Kategorija:Vitamini
Kategorija:Vitameri
Kategorija:Vitamin E
Kategorija:Prehrambeni antioksidansi
Kategorija:Dijetetski antiksidansi
Kategorija:Kozmetičke hemikalije
Vitamin K

mini|desno|250px|Filokinon (vitamin K1)
mini|Menakinon (vitamin K2)

**Vitamin K** ubraja se u liposolubilne vitamine. U prirodi se nalazi u dva oblika: kao **K1** i kao **K2**, a sintetskim putem dobijeni su **K3**, **K4** i **K5**. K1 unosimo u organizam putem hrane, dok K2 sintetišu bakterije iz grupe koli u tankom crijevu.

Rasprostranjen je u lišću, povrću, uopšte zelenim biljkama, kao i u jetri. Termostabilan je, ali je osjetljiv prema jakim bazama i kiselinama, naročito prema UV zracima. Mikroorganizmi u čovjekovim crijevima u stanju su da sintetišu vitamin K. U jetri vitamin K učestvuje u sintezi protrombina od čega se naročito ističe njegova uloga u zgrušavanju krvi.

### Historijsko otkriće 
Vitamin K otkriven je 1929, a otkrio ga je danski biohemičar Carl Peter Henrik Dam koji je za svoje otkriće nagrađen Nobelovom nagradom. S obzirom na to da je vitamin K ključan za koagulaciju, odnosno zgrušavanje krvi, prvi put kada je otkriće objavljeno, objavljeno je u jednom njemačkom naučnom časopisu u kojem je novootkriveni nutrijent nazvan *Koagulationsvitamin* što u prijevodu znači vitamin za koagulaciju - odakle je i potekao naziv vitamin K.

### Uloga 
**Vitamin K1** odnosno *filokinon* pronalazimo u kelju, špinatu te drugom lisnatom povrću, dok **vitamin K2** ili *menakinon* nalazimo u hrani životinjskog porijekla kao što je goveđa jetra i sir te fermentirana hrana. Također, vitamin K2 proizvodi i naš crijevni mikrobiom. On se može dalje podijeliti u nekoliko različitih podvrsta, a najvažniji su MK-4 i MK-7.

Vitamin K je neophodan u podržavanju zgrušavanja krvi. Također, igra važnu ulogu u zdravlju kostiju i srca. Ljudi koji imaju manjak ovog vitamina izloženi su povećanom riziku od razvoja osteoporoze i bolesti srca, kao i povećanom krvarenju i prijelomima kostiju. Dnevne količine vitamina K su jako male. Smatra se odgovarajućim ako odrasla osoba uzima oko 300 µg. Njegov nedostatak izaziva poremećaje vezane sa nemogućnošću zgrušavanja krvi, što može dovesti do iskrvavljenja. Bakterije stalno sintetiše vitamin K u probavnom traktu tako da manjak vitamina K nastaje rijetko samo zato što ga nema u hrani, osim kod novorođenčadi prije nego što se u njima razvije intestinalna bakterijska flora. Kod novorođenčadi postoji fiziološka hipovitaminoza pa se u porodilištima daje K1 neposredno poslije porođaja.

## Reference 
Kategorija:Vitamini
Kategorija:Vitamin K
Kategorija:Vitameri
Kategorija:Naftohinoni
Kategorija:Terpeni i terpenoidi
Kategorija:Antihemoragici
Ezan

**Ezan** (أَذَان) je islamski poziv na molitvu. Izgovara (tj. uči) ga mujezin sa minareta (munare) 5 puta na dan za svaki namaz posebno.

Prvi ezan proučio je Bilal ibn Rebbah, oslobođeni rob (vidi Ebu-Bekr - Život u islamu). Muhammed odabrao ga je da bude prvi mujezin zbog njegovog prekrasnog glasa.

## Tekst ezana 
Ovaj dio ezana uči se samo na sabah-namazu.

## Forma ezana 
Svaka faza odvojena je dužom pauzom i ponavlja se jednom ili više puta. Tokom prvog izlaganja svaka od faza ograničena je u tonskom rasponu i kraća je. Tokom ponavljanja faza je duža, melodičnija i s većim tonskim oscilacijama, koje mogu dostići i preko oktave. Nije baš sva ulema složna oko potrebe melodizacije ezana. Neki čak smatraju da je to haram.

## Također pogledajte 
* Mujezin
* Munara

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Uvjeti za namaz, ikc-berlin.de

Kategorija:Namaz