Adolf Hitler

**Adolf Hitler** (20. april 1889 – 30. april 1945.) bio je njemački i austrijski političar i diktator. U svojstvu "Führera", vođe nacističke Njemačke, Hitler se smatra za glavnog i odgovornog za Drugi svjetski rat i progon Jevreja - holokaust, u kojem su počinjeni neki od najvećih zločina protiv čovječnosti u historiji. Hitler je bio predsjednik Nacističke stranke.

## Rane godine
### Djetinjstvo
Adolf Hitler se rodio u austrijskom gradu Braunau am Inn, gdje je njegov otac, Alois Hitler, bio carinik. Zbog očevog posla, porodica se često selila iz grada u grad: Braunau (1889-92.), Passau (1892-95.), Linz (1895-96.), Fischlham (1896-98.), Leonding (1898-1905.), Linz (1905- ). Alois je umro u januaru 1903. godine kad je Adolfu bilo 13 godina, a majka Klara Hitler četiri godine poslije, decembra 1907. godine.

### Prvi svjetski rat
Pošto je probao sreću na nekoliko radnih mjesta (zidar, crtač razlednica), Adolf se početkom prvog svjetskog rata prijavio kao dobrovoljac u njemačkoj vojsci. Hitler se borio na prvim linijama fronta tokom skoro cijelog rata bez nekog značajnijeg napredovanja u činovima. Dobio je, pak, njemački orden za hrabrost u borbi, *Eisernes Kreuz*.

### Međuratni period
U poslijeratnom periodu Hitler je dobio posao u pokrajini Bayern kao istraživač političkih grupacija. Ubrzo je primijetio *Deutsche Arbeiterpartei* (Njemačka radnička partija) i bio fasciniran njenim programom i žarom njenih članova. Učlanio se, ubrzo postao odgovoran za propagandu, a nedugo zatim i predsjednik. Partija je promijenila ime u *Nationalsocialistische Deutsche Arbeiterpartei*, NSDAP.

[mini|200p|Hitlerova partijska članska karta u DAP, kasnije [Nacistička stranka|NSDAP.]]

Nakon neuspješnog pokušaja puča 8. i 9. novembra 1923. (*Hitlerputsch*), Hitler je osuđen na pet godina zatvora. Pušten je nakon 9 mjeseci provedenih u tvrđavi Landsberg (april-decembar 1924). Hitler je smatran bezopasnim, a nacisti kao politička partija su jedva i postojali, razbijeni nakon neuspjelog puča. U zatvoru je Hitler uz pomoć Rudolfa Hessa napisao knjigu Mein Kampf (Moja borba), koja je istovremeno biografija, idejni program za nacionalsocijalizam, i priručnik za propagandu.

U svojim govorima Hitler je igrao na kartu izgubljenog ponosa kod njemačkog naroda, koji je nakon Versailleskog mira izgubio teritorije i isplaćivao velike odštete napadnutim državama. Takva istupanja su naročito došla do izražaja u ranim tridesetim kada je Njemačku pogodila finansijska kriza i depresija. Na izborima u septembru 1930., nacisti su od partije izvrgnute podsmijehu izrasli u važan faktor u političkom životu Njemačke, osvojivši preko 18% glasova i 107 mjesta u Reichstagu, te su postali druga po veličini partija u Njemačkoj.

U njemačkim parlamentarnim izborima u martu 1933., nacisti su osvojili 44% glasova i kroz koaliciju sa DNVP (Njemačka narodna partija) imali većinu u *Reichstag*u. Hilter je bio izabran za državnog tajnika. Ubrzo su zabranjene ostale partije a nakon smrti predsjednika Von Hindenburga Hitler je, umjesto novih izbora, promijenio zakon i zasjeo na upražnjeno mjesto.

## Drugi svjetski rat
12. marta 1938, Hitler je pripojio Austriju Njemačkoj (*Anschluss*) i trijumfalno umarširao u Beč. Sljedeći korak je bio izazivanje krize oko Sudeta, oblasti većinski nastanjene Nijemcima u Čehoslovačkoj. Na Minhenskim pregovorima u septembru, Britanija i Francuska su popustili njegovim zahtjevima, rat je izbjegnut na štetu Čehoslovačke. Sudeti su pripali Njemačkoj. Kao rezultat tih događaja, Hitler je izabran za *Osobu godine* (*Man of the year*) 1938. godine u Time magazinu. Hitler je naredio invaziju na Čehoslovačku 10. marta 1939. i istovremeno zatražio od Poljske da vrati teritoriju oduzetu Njemačkoj u Versailleu. Evropske sile su se protivile ali bile nemoćne da formiraju zajednički stav sa Sovjetskim savezom. Hitler ih je izmanevrisao sklopivši tajni pakt sa Rusima 23. augusta 1939. (*Molotov-Ribbentrop*). 1. septembra 1939. Njemačka je napala Poljsku. Velika Britanija i Francuska su proglasile rat sa Njemačkom.

Poljska je pala do kraja septembra, a Hitler je nastavio mobilizirati. U martu 1940. godine, njemačke snage su umarširale u Dansku i Norvešku a dva mjeseca poslije napale Francusku osvajajući usput Holandiju i Belgiju. Francuska je kapitulirala 22. juna 1940 a Musolini i Italija, politički bliski Hitleru, su stali na njemačku stranu u ratu. Hitler je krenuo na Britaniju, borba koja je trajala do maja 1941. U aprilu 1941. godine, Njemačka je napala Jugoslaviju i Rumuniju i uskoro zauzela skoro cijeli Balkan. 22.juna 1941. godine, Hitler je poslao 3 miliona vojnika na Sovjetski savez. Pohod na Sovjetski savez, Operacija Barbarossa, isprva je bio uspješan priključivši Hitleru Baltičke zemlje i Ukrajinu na njegovu mapu osvojenih zemalja. U blizini Moskve, njemačke snage su zaustavljene veoma oštrom zimom i dobro organizovanom odbranom. To je bio prvi veći Hitlerov neuspjeh u Drugom svjetskom ratu jer je planirao osvojiti Rusiju u kratkom periodu.

### Poraz i smrt
mini|200p|Hilter mrtav - naslovnica američkih novina iz 1945.

Njemačke snage su prvi veliki poraz doživjele u Staljingradu, u zimu 1942/43. U sjevernoj Africi, saveznici su zaustavili Nijemce u njihovom pokušaju da osvoje Suecki kanal i Bliski istok. Ovi porazi su bili glavne prekretnice u II. svjetskom ratu. Poslije toga, Hitlerovi vojničko-taktički potezi su postali iracionalni. Njemačka vojna i finansijska pozicija je uzdrmana, kao i Hitlerovo zdravlje. Lijeva ruka mu je počela nekontrolisano drhtati, neki historičari smatraju da je bolovao od Parkinsonove bolesti. Proglašenje rata Sjedinjenim Američkim državama 11. decembra 1941. dovelo je Hitlera u nezavidnu poziciju. Ratovao je sa najvećom državom (Sovjetski savez), najvećom industrijskom i finansijskom silom (SAD) i najvećom imperijom (Britanska imperija). 1943 je njegov saveznik Musolini zbačen sa vlasti, a američke snage su zauzele Siciliju. Sovjeti su počeli napredovati na istočnom frontu. 6. juna 1944. godine savezničke snage su se iskrcale u sjevernoj Francuskoj (D-Dan). Realisti u njemačkom vojnom vrhu su vidjeli da je poraz neminovan, nekoliko njih je odlučilo smaknuti Hitlera. Krajem jula 1944 jedan od njih, Claus von Stauffenberg, podmetnuo je bombu u Hitlerov vojni štab ali je Hitler preživio. Uslijedila su ispitivanja i strijeljanja, oko 4.000 osoba je pogubljeno - pokret otpora je slomljen.

Do kraja 1944. godine Sovjeti su potpuno oslobodili državu i počeli prodirati u centralnu Evropu. Saveznici su nadirali u Njemačku sa zapada. Njemačka je vojno poražena ali Hitler je odbijao pomisao na predaju ili pregovore o predaji. To je rezultiralo daljnjim ratovanjem i razaranjem Njemačke. U aprilu 1945, Sovjeti su bili pred Berlinom. Hitlerovi saradnici su savjetovali bijeg u Austriju ili Bavarsku ali on je bio odlučan da umre u glavnom gradu.
Dok su se po Berlinu vodile posljednje ulične borbe između Sovjeta i preostalih Njemačkih vojnika, vjeruje se da je Hitler izvršio samoubistvo pucanjem u glavu 30. aprila 1945. Njegovo i tijelo Eve Braun, njegove dugogodišnje saputnice s kojom se vjenčao par dana prije pada Berlina, zakopano je i spaljeno nakon kratkog vremena.

## Holokaust
mini|224x224piksel|Pismo Göringa Heydrichu iz jula 1941. u vezi s "konačnim rješenjem" jevrejskog pitanja

Između 1942. i 1945. godine SS i saučesnici, tj. kolaboratori, sistematski su ubili oko 3,5 miliona Jevreja u koncetracionim logorima. Također ogroman broj Jevreja je ubijen manje sistematski, ili je umrlo od izgladnjenosti ili iznemoglosti radeći u radnim kampovima. Pretpostavlja se da je između 5 i 6 miliona Jevreja ubijeno ili umrlo od navedenih razloga u Drugom svjetskom ratu. Osim Jevreja; komunisti, homoseksualci, Romi, hendikepirane osobe, mentalno zaostale osobe, Jehovini svjedoci, anti-nacisti, poljski intelektualci, i drugi; su bili ciljevi u ovom zločinačkom projektu. 

Sistematsko uništavanje svih skupina koje su nacisti smatrali nepoželjnim obuhvaćeno je općim pojmom Holokausta. Historijski konsenzus potvrđuje da su Adolf Hitler i Heinrich Himmler bili idejni tvorci ovog genocidnog plana, iako je Hitler izbjegavao direktno potpisivanje pismenih naredbi. Umjesto toga, oslanjao se na usmene zapovijedi i eufemizme unutar birokratskog aparata, čime su namjerno prikrivani direktni tragovi njegove lične odgovornosti.

Na konferenciji u Wannsee-u u blizini Berlina, 20. januara 1942. Hitler je snimljen kako govori: "Jedino eliminacijom Židova možemo vratiti sebi zdravlje".

## Također pogledajte
*Paljenje Reichstaga
*Prvi svjetski rat
*Joseph Goebbels
*Nacizam
*Vajmarska Republika
*Privreda Nacističke Njemačke

## Reference
## Literatura 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Published in the United States as *The Wannsee Conference and the Final Solution: A Reconsideration*. New York: Picador, 2002.
* 
* 

## Vanjski linkovi
*Adolf Hitler na vault.fbi.gov
*oac.cdlib.org
*https://avalon.law.yale.edu/imt/04-15-46.asp
*https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17504902.2024.2326262

* Službena web stranica Obrazovnog i memorijalnog centra Kuće konferencije u Wannseeu
* Konferencija u Wannseeu na web stranici Yad Vashem
*  (na njemačkom jeziku s japanskim titlovima)
* Zapisnik s konferencije u Wannseeu, arhivirano od strane Progressive Reviewa
* Konferencija u Wannseeu na Web stranica Tragovi rata.

Kategorija:Adolf Hitler
Kategorija:Rođeni 1889.
Kategorija:Umrli 1945.
Kategorija:Biografije, Braunau na Innu
Kategorija:Članovi NSDAP-a
Kategorija:Njemački državnici
Kategorija:Njemački kancelari
Kategorija:Drugi svjetski rat
Kategorija:Fašistički vladari
Kategorija:Historija Njemačke
Kategorija:Austrijski slikari