Balfourova deklaracija

[thumb|250px|desno|Tekst izvornog pisma ministra vanjskih poslova Ujedinjenog Kraljevstva Arthura Balfoura britansko-jevrejskom bankaru lordu [Lionel Walter Rothschild|Lionelu Walteru Rothschildu u kojem daje podršku stvaranju jevrejske države u Palestini.]]
**Balfourova deklaracija** bila je izjava za javnost koju je britanska vlada objavila 1917. za vrijeme Prvog svjetskog rata najavljujući potporu uspostavljanju "nacionalnog doma za jevrejski narod" u Palestini, tada osmanlijskoj regiji s malobrojnim manjinskim jevrejskim stanovništvom. Izjava je sadržana u pismu ministra vanjskih poslova Ujedinjenog Kraljevstva Arthura Balfoura od 2. novembra 1917. lordu Rothschildu, vođi britanske jevrejske zajednice, radi prosljeđivanja Cionističkoj federaciji Velike Britanije i Irske. Tekst deklaracije objavljen je u štampi 9. novembra 1917.

Neposredno nakon njihove objave rata Osmanskom Carstvu u novembru 1914, Britanski ratni kabinet počeo je razmatrati budućnost Palestine. U roku od dva mjeseca, član cionističkog kabineta Herbert Samuel, podnio je britanskom kabinetu memorandum, predlažući podršku cionističkim ambicijama kako bi se privukla podrška Jevrejima u širem ratu. Britanski premijer Herbert Henry Asquith osnovao je u aprilu 1915. odbor za utvrđivanje njihove politike prema Osmanskom Carstvu, za posebnim osvrtom na Palestinu. Asquith, koji se zalagao za poslijeratnu reformu Osmanskog Carstva, dao je ostavku u decembru 1916, a njegova zamjena David Lloyd George, zalagao se za podjelu Carstva. Prvi pregovori između Britanaca i cionista odigrali su se na konferenciji 7. februara 1917. na kojoj su bili Mark Sykes i cionističko rukovodstvo. Naknadne rasprave dovele su do Balfourovog zahtjeva, 19. juna, da Rothschild i Chaim Weizmann predaju nacrt javne izjave. Britanski kabinet je raspravljao o daljnjim nacrtima tokom septembra i oktobra, uz doprinos cionističkih i anticionističkih Jevreja, ali bez predstavnika lokalnog palestinskog stanovništva.

Krajem 1917, uoči Balfourove deklaracije, stanje na bojištima pred kraj Prvog svjetskog rata ušlo je u pat situaciju, jer dva britanska saveznika nisu bila potpuno angažirana: Sjedinjene Američke Države tek će pretrpjeti prve ratne gubitke, dok je Rusija bila usred Oktobarske revolucije boljševika koji su preuzeli vlast. Zastoj u južnoj Palestini slomljen je bitkom kod Beershebe 31. oktobra 1917. Objavljivanje konačne deklaracije odobreno je 31. oktobra; prethodna rasprava u vladi odnosila se na uočene propagandne koristi među svjetskim jevrejskim zajednicama za savezničke ratne napore.

Uvodne riječi deklaracije predstavljale su prvi javni izraz podrške velikih političkih sila cionizmu. Izraz "nacionalni dom" nije imao presedan u međunarodnom pravu i bio je namjerno neodređen u pogledu toga da li se razmišlja o jevrejskoj državi. Namjeravane granice Palestine nisu bile precizirane, a britanska vlada je kasnije potvrdila da riječi "u Palestini" znače da jevrejski nacionalni dom nije trebao pokriti cijelu Palestinu. Druga polovina deklaracije dodana je kako bi se zadovoljili protivnici politike, koji su tvrdili da bi to inače prejudiciralo položaj domaćeg palestinskog stanovništva i podstaklo antisemitizam širom svijeta, "označavajući Jevreje strancima u njihovim rodnim zemljama". U deklaraciji se traži zaštita građanskih i vjerskih prava za palestinske Arape, koji su činili veliku većinu lokalnog stanovništva, kao i prava i politički status jevrejskih zajednica u drugim zemljama izvan Palestine. Britanska vlada priznala je 1939. da je trebalo uzeti u obzir stavove lokalnog palestinskog stanovništva, a 2017. godine priznala je da je deklaracija trebala zatražiti zaštitu političkih prava palestinskih Arapa.

## Otpor Balfourovoj deklaraciji u Palestini 
[thumb|250px|desno|Najpopularniji palestinski arapski časopis, *Filastin* (La Palestina), objavio je uvodnik na četiri stranice upućen lordu Balfouru u martu 1925. godine. Uvodnik započinje s "J'Accuse!", u referenci sa negodovanjem na francuski [antisemitizam 27 godinama ranije.]]
Lokalna hrišćanska i muslimanska zajednica u Palestini, koja je činila gotovo 90% stanovništva, oštro se usprotivila deklaraciji. Kao što je opisao palestinsko-američki filozof Edward Said 1979, smatralo se da je to načinjeno: "(a) od strane evropske sile, (b) o neevropskoj teritoriji, (c) uz potpuno zanemarivanje oba prisustva i želje domaće većine koja živi na toj teritoriji, i (d) uzelo je oblik obećanja o istom tom teritoriju drugoj stranoj grupi."

Prema King-Crane komisiji iz 1919, "nijedan britanski oficir, kojeg su komesari konzultirali, nije vjerovao da se cionistički program može provoditi osim silom oružja."  Delegacija Muslimansko-hrišćanske asocijacije na čelu s Musom al-Husaynijem, izrazila je javno neodobravanje 3. novembra 1918, jedan dan nakon parade cionističke komisije kojom je obilježena prva godišnjica Balfourove deklaracije. Predali su peticiju koju je potpisalo više od 100 uglednika Ronaldu Storrsu, britanskom vojnom guverneru:

 
Skupina je također protestirala zbog nošenja novih "bijelih i plavih transparenta s dva obrnuta trokuta u sredini", skrećući pažnju britanskih vlasti na ozbiljne posljedice bilo kakvih političkih implikacija u podizanju transparenta. Kasnije tog mjeseca, na prvu godišnjicu okupacije Jaffe od strane Britanaca, muslimansko-hrišćansko udruženje poslalo je poduži memorandum i peticiju vojnom guverneru protestirajući još jednom zbog bilo kakvog stvaranja jevrejske države. Većina britanskih vojnih vođa smatrala je Balfourovu deklaraciju ili greškom ili izjavom koja predstavlja ozbiljne rizike.

## Posljedice Balfourove deklaracije iz 1917. 
Deklaracija je imala mnoge dugotrajne posljedice. Uvelike je povećana popularna podrška cionizmu u jevrejskim zajednicama širom svijeta i postala je ključna komponenta Britanskog mandata u Palestini, osnivačkog dokumenta *Britanski mandat u Palestini*, kojim je kasnije nastao Izrael i Palestinske teritorije. Kao rezultat toga, smatra se glavnim uzrokom današnjeg izraelsko-palestinskog sukoba, često opisivanog kao najneprihvatljiviji sukob na svijetu. I dalje postoje kontroverze oko brojnih područja, poput toga da li je deklaracija u suprotnosti s ranijim obećanjima koja su Britanci dali Husseinu bin Aliju Al-Hashimiju tadašnjem vođi Šerifata u Meki u McMahon-Hussein prepisci.

Prema izvještaju Palinove komisije iz augusta 1920. kaže se: 
 
## Literatura 
* Adelson, Roger (1995). London and the Invention of the Middle East: Money, Power, and War, 1902–1922. Yale University Press. p.&nbsp;141. ISBN 978-0-300-06094-2.
* Allawi, Ali A. (2014). Faisal I of Iraq. Yale University Press. pp.&nbsp;216–. ISBN 978-0-300-19936-9.
* Kamel, Lorenzo (2015). Imperial Perceptions of Palestine: British Influence and Power in Late Ottoman Times. British Academic Press. ISBN 978-1-78453-129-4.
*De Waart, P.J.I.M (1994). Dynamics of Self-determination in Palestine: Protection of Peoples as a Human Right. BRILL. p.&nbsp;271. ISBN 978-90-04-09825-1.

## Reference 
Kategorija:1917. u međunarodnim odnosima
Kategorija:Cionizam