Rizosfera

koja konzumira bakterije; BL = Ograničena energija bakterije; BU = Neenergetski ograničene bakterije; RC = Ugljik izveden iz korijena; SR = Smekšane ćelije korjenove  dlačice; F = Gljivične hife; N = Nematode]]
**Rizofera** je uski dio tla ili supstrata neposredno do živih korjenova i pod izravnim je njihovim utjecajem. Na ovo područje direktno utiču korijenski sekreti i povezani mikroorganizmi u tlu, poznato kao korijenski mikrobiom. Pore tla u rizosferi mogu sadržavati mnoge bakterije i druge mikroorganizme koji se hrane otpalom biljnom ćelijom, što se naziva rizodepozicija, te proteine ​​i šećere koje oslobađa korijenje, a nazivaju se korijenski eksudati. Ova simbioza dovodi do složenijih interakcija, utičući na rast biljaka i konkurenciju za resurse. Veliki dio kruženja hranjivih tvari i suzbijanja bolesti antibioticima potrebnim biljkama događa se neposredno uz korijenje zbog korijenskih eksudata i metaboličkih produkata simbiotskih i patogenih zajednica mikroorganizama. Rizosfera također pruža prostor za proizvodnju alelohemikalija za kontrolu susjeda i srodnika.

Rizoplan se odnosi na površinu korijena, uključujući povezane čestice tla koje blisko međusobno djeluju. Povratna sprega biljke i tla i drugi fizički faktori koji se javljaju na granici biljke i korijena tla važni su selektivni pritisci u zajednicama i rastu u rizosferi i rizoplanu.

## Pozadina 
Termin "rizosfera" prvi put je upotrijebio njemački biljni fiziolog Lorenz Hiltner 1904. godine kako bi opisao kako korijenje biljaka stupa u interakciju s okolnim tlom.[9][10] Prefiks rhiza- dolazi iz grčkog jezika i znači "korijen". Hiltner je pretpostavio da je rizosfera područje koje okružuje korijenje biljaka i naseljeno je mikroorganizmima koji su pod određenim stepenom kontrole hemikalija koje se oslobađaju iz korijenja biljaka.

## Hemijske interakcije 
### Hemijska dostupnost 
Korijenje biljke može izlučiti 20-40% šećera i organskih kiselina - fotosintetski fiksiranog ugljika. Eksudati korijena biljke, kao što su organske kiseline, mijenjaju hemijsku strukturu i biološke zajednice rizosfere u poređenju sa glavninom tla ili matičnim tlom. Koncentracije organskih kiselina i saharida utiču na sposobnost bioloških zajednica da prenose fosfor, dušik, kalij i vodu do korijenove kapice, i ukupnu dostupnost željeza biljci i njenim susjedima. Sposobnost korijena biljke i s njom povezanih mikroorganizama u tlu da obezbijede specifične transportne proteine ​​utiče na dostupnost željeza i drugih minerala za nju i njene susjede. To može uticati na sastav zajednice i njenu sposobnost prilagođavanja.

Eksudati korijena dolaze u obliku hemikalija koje ćelije u korijenu oslobađaju u rizosferu i ćelijskog otpada, što se naziva rizodepozicija. Ova rizodepozicija dolazi u različitim oblicima organskog ugljika i dušika koji osiguravaju zajednice oko korijena biljaka i dramatično utječu na hemiju koja okružuje korijenje. Egzopolisaharidi, poput poliglikolida (PGA), utječu na sposobnost korijena da apsorbira vodu održavanjem fizičke stabilnosti upijanja ugljika u tlo i kontroliranjem protoka vode. Na primjer, studija na polju paradajza pokazala je da su egzopolisaharidi ekstrahirani iz rizosfere bili različiti (ukupne količine šećera i srednja infracrvena mjerenja) zavisno od sorti paradajza, te da je u uvjetima nedostatka vode (ograničeno navodnjavanje), povećanje proizvodnje egzopolisaharida i mikrobne aktivnosti utjecalo na zadržavanje vode u tlu i poljske performanse paradajza. U eksudatima korijena kultivara krompira, fenoli i lignini čine najveći broj spojeva koji utiču na ione, bez obzira na lokaciju uzgoja; Međutim, utvrđeno je da na intenzitet različitih spojeva utiču tla i uslovi okoline, što rezultira varijacijama među dušikovim spojevima, ligninima, fenolima, ugljikohidratima i aminima.

## Biota 
Gljive u rizosferi formira interaktivnu simbiozu  s korijenjem biljaka kojr podstiče unos hranjivih tvari, toleranciju na mraza i zaštitu od patogena. Poznate su kao mikorizne i fizičke su komunikacijske mreže koje omogućuju kretanje hranjivih sastojaka između gljivica i biljaka, pa čak i između različitih biljaka, kroz micelije.

Primjer su mikorize između *Vicia faba* i *Glomus intraradices* koje preko micelijskih mreža uspostavljaju komunikacijski most između biljaka, omogućujući onima koje su napadnute lisnim ušima da šalju signale za sprečavanje na susjedne biljke koje nisu napadnute.

## Reference 
Kategorija:Tlo
Kategorija:Ekologija
Kategorija:Mikrobiomi