Pravedne halife

**Pravedne halife** ( transkr. **Hulefau-rašidun**) je termin koji se koristi u sunitskom islamu da označi četvericu halifa koji su vladali nakon smrti Muhammeda i to Ebu-Bekra, Omera ibnul-Hattaba, Osmana ibn Affan i Aliju ibn Ebu-Taliba.

Osim ovog termina, susrećemo i termine: *"Ispravni halife"* i *"Rašidun"*. Oni su zvani tako jer su bili model muslimanskih vođa po viđenju Sunita. Ovo je bila opće prihvaćena terminologija u svijetu jer je Sunitsko shvatanje islama dominantno shvatanje. Šiiti smatraju da su prva trojica uzurpirali vlast, po njima prvog ispravnog halife, Alije.

Svi su bili ashabi Muhammeda i njegovi rođaci. Kćeri Ebu-Bekra i Omera su bile udate za Muhammeda, a tri njegove kćerke su bile udane za Osmana i Aliju. Također spadaju u grupaciju od 10 ashaba za koje je Muhammed rekao da im je Allah (Bog) obećao Džennet (Raj) za vrijeme njihovog života.

Tokom vladavine ove četverice halifa osvojene su brojne teritorije i hilafet je nekoliko puta povećan.

## Historija 
Prva četiri halifa koji su naslijedili Muhammeda poznati su kao Pravedne (Rašidunske) halife.

* Ebu-Bekr
* Omer ibnul-Hattab
* Osman ibn Affan
* Alija ibn Ebu-Talib

### Ebu-Bekr 
**Ebu-Bekr**, (), 573 n. e. nepoznat tačan datum 634/13 po Hidžri) bio je stariji drug Muhammeda (ashab) i njegovog punca. Vladao je Pravednim halifatom od 632. do 634. kao prvi muslimanski kalifa nakon Muhammedove smrti. Kao halifa, nastavio je političke i administrativne funkcije koje je ranije obavljao Muhmamed. Ebu-Bekr se zvao As-Siddiq (, "Istinoljubiv"), i bio je poznat po toj tituli među kasnijim generacijama sunitskih muslimana. Spriječio je nedavno preobraćene muslimane da se rasprše, zadržao zajednicu ujedinjenom i učvrstio islamski nadzor nad regijom obuzdavanjem Ridde (napuštanjem vjere), dok je proširio Islamski svijet sve do Crvenog mora.

### Omer 
**Omer ibnul-Hattab** (, bio je vodeći pratilac i savjetnik Muhammeda. Njegova kćerka Hafsa bint Omer bila je udata za Muhammeda; tako je postao Muhamedov punac. Naslijedio je Ebu-BEkra kao drugi halifa nakon Muhammedove smrti i vladao je 10 godina. Naslijedio je Ebu-Bekra 23. augusta 634. i igrao je značajnu ulogu u islamu. Pod Omerom, islamsko carstvo se širilo brzinom bez presedana, vladajući cijelim Sasanidskim Perzijskim Carstvom i više od dvije trećine Istočnog Rimskog Carstva. Njegove zakonodavne sposobnosti, čvrsta politička i administrativna kontrola nad carstvom koje se brzo širi, i briljantno koordinirani višestruki napadi na Perzijsko Carstvo rezultirali su osvajanjem Perzijskog Carstva za manje od dvije godine što je obilježilo njegovu reputaciju velikog političkog i vojnog vođe. Među njegovim osvajanjima su Jerusalem, Damask i Egipat. Ubio ga je 644. perzijski zarobljenik po imenu Ebu Lu'lu'a Firuz.

### Osman 
**Osman ibn Affan** (, oko 579. – 17. jula 656.) bio je jedan od ranih Muhamedovih drugova i zet. Dvije Muhammedove i Hatidžine kćeri Rukajja i Um Kulsum bile su udate za njega jedna za drugom. Osman je rođen u klanu Umajada iz Mekke, moćnoj porodici plemena Kurejšija. Postao je halifa sa 70 godina. Pod njegovim vodstvom, carstvo se proširilo na Fars (današnji Iran) 650. i neke oblasti Horasana (današnji Afganistan) 651, a osvajanje Armenije je započelo 640-ih godina. Njegova vladavina je okončana antentatom.

Osman je možda najpoznatiji po tome što je formirao komitet koji je imao zadatak da napravi kopije Kur'ana na osnovu teksta koji je odvojeno sakupljen na pergamentu, kostima i kamenim pločama za vrijeme Muhammedovog života, kao i na kopiji Kur'ana koju je sakupio Ebu-Bekr a koju je ostala kod Muhamedove udovice nakon smrti Ebu-Bekra. Članovi odbora su također bili hafizi i znali su cijeli tekst napamet. Ovaj posao je poduzet zbog ogromne ekspanzije islama pod Osmanovom vladavinom, koji je naišao na mnogo različitih dijalekata i jezika. To je dovelo do varijanti čitanja Kur'ana za one preobraćenike koji nisu poznavali jezik. Nakon što je razjasnio sve moguće greške u izgovoru ili dijalektima, Osman je poslao kopije svetog teksta u svaki od muslimanskih gradova i garnizonskih mjesta, i uništio druge varijante teksta.

### Alija 
Alija ibn Ebu-Talib ( bio je Muhammedov rođak i zet. U Mekki, mladi Alija je bio prvi muškarac koji je prihvatio islam i osoba koja je ponudila svoju podršku kada je Muhammed prvi put predstavio islam svojim rođacima. Kasnije je omogućio Muhammedov siguran bijeg u Medinu rizikujući svoj život kao mamac. U Medini se zakleo na pakt o bratstvu sa Muhammedom, a kasnije je uzeo ruku Muhammedove kćeri Fatime. Alija je obično djelovao kao Muhamedov sekretar u Medini, a služio je i kao njegov zamjenik tokom ekspedicije na Tabuk. Alija se često smatra najsposobnijim ratnikom u Muhammedovoj vojsci i njih dvojica su bili jedini muslimani koji su zastupali islam nasuprot hrišćanske delegacije iz Najrana. Alijina uloga u prikupljanju Kur'ana, centralnog teksta islama, smatra se jednim od njegovih ključnih doprinosa. U šiitskom islamu, Alija se smatra zakonitim nasljednikom Muhammeda čije je imenovanje objavljeno na događaju Gadir-Huma i ranije u njegovoj proročkoj misiji.

Ubrzo nakon Osmanovog ubistva u Medini, gomila se obratila Aliji za vođstvo i u početku je odbijena. Objašnjenje Willa Duranta za Alijinu početnu nevoljkost glasi: "Genijalan i dobrotvoran, meditativan i suzdržan; on je [Alija] ustezao od drame u kojoj je religija zamijenjena politikom, a predanost intrigama." U odsustvu intriga. "Bilo kakvo ozbiljno protivljenje i potaknut posebno od strane Ensarija i iračkih delegacija, Alija je konačno preuzeo plašt 25. Zul-Hidža, 656. n. e, a muslimani su ispunili Poslanikovu džamiju i njeno dvorište kako bi mu se zakleli na vjernost.

Pretpostavlja se da je Alija naslijedio ozbiljne unutrašnje probleme Osmanove vladavine. Nakon što je postavljen za halifu, Alija je prenio svoj glavni grad iz Medine u Kufu, muslimanski garnizonski grad u današnjem Iraku. Alija je također otpustio većinu Osmanovih guvernera koje je smatrao korumpiranim, uključujući Muaviju, Osmanovog rođaka. Pod popustljivim Osmanom, Muavija je izgradio paralelnu strukturu moći u Damasku koja je, prema Madelungu, odražavala despotizam rimskog bizantijskog carstva. Muavija je prkosio Alijinim naredbama i, nakon što su pregovori propali, dvije strane su se upustile u krvavi i dugotrajni građanski rat, koji je poznat kao Prva fitna.

Nakon atentata na Aliju 661. godine n. e. u džamiji u Kufi, njegov sin Hasan je izabran za halifu i usvojio je sličan pristup prema Muaviji. Međutim, kako je Muavija počeo kupovati lojalnost vojnih zapovjednika i plemenskih poglavara, Hasanova vojna kampanja je pretrpjela veliki broj prebjega. Nakon neuspjelog pokušaja atentata na njega, ranjeni Hasan je ustupio kalifat Muaviji.

### Šiitsko shvatanje 
Nasljeđivanje Muhammeda je centralno pitanje koje dijeli muslimansku zajednicu. Sunitski islam, prema autoru Carlu Ernstu, prihvata politički status quo njihove sukcesije, bez obzira na njegovu pravdu, dok muslimani šiiti uglavnom odbacuju legitimitet prva tri halifa i tvrde da je Muhamed postavio Alija za svog nasljednika.

## Manjinska shvatanja 
Neki uključuju i Hasana ibn Alija, sina Alije kao petog pravednog halifu, dok neki čak i ne smatraju da je on uopće bio halifa u pravom smislu. Šiiti smatraju da je on drugi Imam.

Po haridžijskom shvatanju, jedino Ebu-Bekr i Omer pripadaju *"pravednim halifama"*.

## Također pogledajte 
* Hilafet

== Reference ===

== Bibliografija ===
*
*
*
*
*

## Vanjski linkovi 
* Historija islamskog svijeta Vidi poglavlje: Političari, državnici, halife, dinastije
* Uslovi koje treba ispunjavati halifa
* Šiitsko viđenje nasljednika Poslanika Muhammeda

Kategorija:Muslimani

Kategorija:Historija islama