open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ujedinjena Arapska Republika

**Ujedinjena Arapska Republika** (skr. **UAR**; arapski: الجمهورية العربية المتحدة‎; ''al-Jumhūrīyah al-'Arabīyah al-Muttaḥidah'') bila je država koja se nalazila na Bliskom istoku od 1958. do 1971. godine. Bila je to politička unija između dvije arapske države, Egipta (sa teritorijama Pojasa Gaze) i Sirije. Ta politička unija je trajala samo 3 godine, gdje Sirija napušta tu političku uniju nakon državnog udara 1961. godine. Egipat se nazivao UAR i koristio simbole države sve do 1971. godine.

Republiku je vodio Egipćanin Gamal Abdel Nasser od nastanka države pa sve do svoje smrti 1970. godine. Njega je naslijedio Anwar el-Sadat koji je godinu dana kasnije, promijenio simbole i ime države nazad u Egipat, te ušao u novu političku uniju koja se zvala Federacija arapskih republika.

UAR je bila član Ujedinjenih Arapskih Država, konfederacije arapskih država sa Mutaveklijskim kraljevstvom Jemenom, sve do ukinuća 1961.

## Poveznice 
* Egipat
* Sirija

## Također pogledajte 
* Panarabizam
** Ujedinjene Arapske Države (1958–1961) – Egipat, Sirija i Mutaveklijsko kraljevstvo Jemen
** Arapska Federacija (1958) – Irak i Jordan
** Federacija arapskih republika (1972–1977) – Libija, Egipat, Sudan i Sirija
* Ujedinjeni Arapski Emirati

## Reference 
Kategorija:Države i teritorije osnovane 1958.
Kategorija:Bivše države u Africi
Kategorija:Bivše države u Aziji
Kategorija:Države i teritorije ukinute 1971.
Kategorija:Ujedinjena Arapska Republika
Kategorija:Egipat
Kategorija:Sirija
Kategorija:Panarabizam
Kategorija:Bivše republike
Ujedinjene Arapske Države

**Ujedinjene Arapske Države** (skr. **UAD**, ) bila je kratkotrajna konfederacija između Ujedinjene Arapske Republike (Egipat i Sirija) i Mutaveklijskog kraljevstva Jemena od 1958. do 1961. godine.

Ujedinjena Arapska Republika bila je suverena država nastala unijom Egipta i Sirije 1958. Iste godine, Mutaveklijsko kraljevstvo Jemen (Sjeverni Jemen), koje je s Egiptom već potpisalo obrambeni pakt, pridružilo se  novoj državi 1958. godine u labavu konfederaciju pod nazivom Ujedinjene Arapske Države. Jedan od razloga ove odluke bila je činjenica da se Jemen već dugo osjećao ugroženim od svog znatno većeg i moćnijeg sjevernog susjeda, Saudijske Arabije koji su ratovali 1934. i još uvijek dijele djelomično nerazgraničenu granicu, te su na taj način konfederaciju vidjeli kao izvor sigurnosti. Međutim, za razliku od zemalja Ujedinjene Arapske Republike, Jemen je ostao neovisna i suverena država. Održao je članstvo u UN-u i odvojene ambasade tokom čitavog perioda konfederacije.

Ni unija ni konfederacija nisu ispunili svoju ulogu nosača panarabizma ili arapskog nacionalizma, jer su raspuštene 1961. godine, a Egipat je samostalno nosio ime i simbole Ujedinjene Arapske Republike sve do 1971.

## Poveznice 
* Egipat
* Sirija
* Jemen

## Također pogledajte 
* Panarabizam
** Ujedinjena Arapska Republika (1958–1971) – Egipat i Sirija
** Federacija arapskih republika (1972–1977) – Libija, Egipat, Sudan i Sirija
** Arapska Federacija (1958) – Irak i Jordan
* Ujedinjeni Arapski Emirati

## Reference 
Kategorija:Države i teritorije osnovane 1958.
Kategorija:Države i teritorije ukinute 1961.
Kategorija:Bivše države u Africi
Kategorija:Bivše države u Aziji
Kategorija:Ujedinjene Arapske Države
Kategorija:Ujedinjena Arapska Republika
Kategorija:Egipat
Kategorija:Sirija
Kategorija:Jemen
Kategorija:Panarabizam
GRIPAP1

**GRIP1-asocirani protein 1** je  protein koji je kod ljudi kodiran genom  **GRIPAP1**.

## Funkcija 
GRASP1 je faktor razmjene  neuron-specifičnog guaninskoh nukleotida porodice Ras malih G proteina (RasGEF) i povezan je sa GRIP / AMPA receptorskim kompleksom u mozgu (prema OMIMu, Ye et al., 2000).

;Molekulske funkcije

*GO:0001948 vezanje na proteine 
* endosom 
* mikročestice krvi
*nukleoplazma
* citosol
*unutarćelijska membrana ograničena organelom
*endosom za reciklažu postsinaptika
*membrana
*ćelijski spoj
*akson
*dendrit
*membrana ranih endosoma
*projiciranje ćelije
* sinapsa
* recikliranje endosomske membrane
*glutamatergička sinapsa
*ekstrinzična komponenta postsinaptičke rane endosomske membrane
 
;Ćelijske komponente
*transport receptora neurotransmitera, endosoma do postsinapsne membrane
*regulacija modifikacije sinapsne strukture
* transport
*transport proteina
*biološki procesi
*regulacija transporta receptora neurotransmitera, endosoma do postsinaptičke membrane
*regulacija lokalizacije endosoma za reciklažu u okviru postsinapse

## Interakcije 
Pokazano je da GRIPAP1 ima interakcije sa GRIP1.

## Reference
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Geni na hromosomu X
HDHD1A

**Halokiselinski dehalogenazoliki hidrolazni domen-sadržavajući protein 1A** je enzim koji je kod ljudi kodiran genom  **HDHD1A**. Kodira pseudouridin-5'-fosfatazu, ali može primiti i druge fosforilirane metabolite s nižim afinitetom.
## Funkcije
;Molekulske
• pseudouridin 5'-fosfatazna aktivnost
• aktivnost hidrolaze
• vezivanje metalnih jona
• aktivnost fosfataze
• molekulska funkcija
• vezivanje iona magnezija

;Ćelijska komponenta 
• citosol
• citoplazma

:Biološki proces: 
• spašavanje pirimidin nukleozida
• metabolizam
• metabolički proces nukleotida
• defosforilacija

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 

Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Geni na hromosomu X
Spisak genetičkih poremećaja

Ova  **lista genetčkih poremećaja** uključuje tip mutacije i pogođeni hromosom, ako su poznati.  Iako je uobičajen termin  "gen koji uzrokuje bolest, upravo je pojava abnormalnosti kod roditelja je ono što stvara poteškoće u potomstvu.

## Najčešći 
thumb|Duchenneova mišićna distrofija
* P – Tačkasta mutacija, ili bilo koja potpuna insercija/delecija unutar jednog gena
* D – Delecija jednog ili više gena
* C – Višak ili nedostatak  cijelog  hromosoma  ili oboje 
* T –  Poremećaj ponavljanja trinukleotida: gen je produžen
[thumb|Trešnjasto crvena boja, koja može biti karakteristika nekoliko poremećaja skladištenja, uključujući i [Tay-Sachsova bolest|Tay-Sachsovu bolest.]]

## Potpuna lista genetičkih poremećaja 
## Također pogledajte 
* Genetički poremećaj

## Reference
## Dopunska literatura 
*
*
*{{cite web|title=Color Vision deficiency  Genetics Home Reference|url=https://ghr.nlm.nih.gov/condition/color-vision-deficiency|website=ghr.nlm.nih.gov

## Vanjski linkovi 
Genetički poremećaji
*
Genetički poremećaji
Genetički poremećaji
Genetički poremećaji
Bronisława Prašek-Całczyńska

**Bronisława Prašek-Całczyńska**, rođena Całczyńska [fonetski: Bronislava Prašek-Calčinjska] (Sanok, 1887. – Zagreb, 30. jula 1969.) bila je poljska doktorica.

## Biografija 
Bila je kćerka Jana Karola Całczyńskog (1844.–1913. – bio je profesor u srednjoj školi) i Ane rođene Schafer. Rođena je 1887. godine u Sanoku, gdje je njen otac tada radio u lokalnoj srednjoj školi. Njene sestre bile su Ana i Marija (1898–1955). Njeni memoari objavljeni su u Hrvatskoj 1997. i 2005. godine. Odlukom tadašnjeg predsjednika Republike Poljske, Aleksandra Kwaśniewskog, 27. novembra 1998. godine posthumno joj je dodijeljen Oficirski krst Ordena za zasluge Republike Poljske za izvanrednu pomoć poljskim izbjeglicama tokom Drugog svjetskog rata.

## Reference 
## Literatura 
* Bronisława Prašek-Całczyńska: *Memoari jedne lijecnice*, Zagrzeb 1997, 2005.
* 
* 

Kategorija:Rođeni 1887.
Kategorija:Umrli 1969.
Kategorija:Biografije, Sanok
Kategorija:Poljski ljekari
Kategorija:Poljaci u Bosni i Hercegovini
Tuzlanski konvoj spasa

**Tuzlanski konvoj spasa** (u dokumentima MKSJ-a na engleskom: **Convoy of Joy**, u prevodu: **Konvoj radosti**) naziv je za humanitarni konvoj koji je 4. juna 1993. kroz srednju Bosnu prevozio pomoć do Tuzle.

Dva vojnika HVO-a koji su pucali na konvoj, ubili su britanski pripadnici UN-a koji su bili nadležni za sigurnost konvoja. Konvoj je potom ponovno zaustavljen u Vitezu gdje je pljačkanje nastavljeno. Odbrana u slučaju Kordić i Čerkez tvrdila je da čin pljačkanja konvoja nije bio organiziran, već spontana reakcija civilnog stanovništva koja je prerasla u anarhiju, dok su neki drugi očevici Posmatračke misije Evropske zajednice tvrdili da je napad na konvoj bio organiziran.

Sud Bosne i Hercegovine pokrenuo je istragu 3. septembra 2019, nakon što je nekoliko puta prebacivan na različita tužilaštva. Dana 2. novembra 2020. Tužiteljstvo Bosne i Hercegovine, u skladu s odredbama Državne strategije za rad na predmetima ratnih zločina, istragu je ustupilo na obradu u Tužilaštvu Srednjobosanskog kantona u Travniku.

Dokumenti Ujedinjenih nacija iz 1993. i 1994. bilježili su napade na humanitarne i strane konvoje na području Travnika i srednje Bosne u junu 1993. godine, što napad na Tuzlanski konvoj spasa smješta u širi obrazac ometanja i nasilja nad humanitarnim saobraćajem tokom rata u Bosni i Hercegovini. Vijeće sigurnosti Ujedinjenih nacija u svojim je rezolucijama i izvještajima iz tog razdoblja više puta osuđivalo napade na humanitarne konvoje u srednjoj Bosni i zahtijevalo nesmetan prolaz pomoći civilnom stanovništvu.

## Izvori 
## Također pogledajte 
* Bijeli put za Novu Bilu i Bosnu Srebrenu

## Vanjski linkovi 
Kategorija:Bošnjačko-hrvatski sukob
Kategorija:Humanitarne akcije
MAGEA5

**Protein melanomskog antigena porodice A, 5** je protein koji je kod ljudi kodiran genom **MAGEA5**.

Ovaj gen je član porodice gena MAGEA. Članovi ove porodice kodiraju proteine s 50 do 80% međusobnog identiteta sekvence. Promotori i prvi egzoni gena MAGEA pokazuju znatnu varijabilnost, što sugerira da postojanje ove porodice gena omogućava da ista funkcija bude izražena pod različitim kontrolama transkripcije. Geni MAGEA skupljeni su na hromosomskoj poziciji Xq28. Upleteni su u neke nasljedne poremećaje, kao što je *dyskeratosis congenita*. Ovaj MAGEA gen kodira protein koji je na C-kraju skraćen u odnosu na ostale članove porodice, a može se alternativno protumačiti kao pseudogen. Protein je predstavljen u ovom zapisu gena u skladu sa pretpostavljenim statusom kodiranja proteina definiranim u literaturi. Pročitana transkripcija postoji između ovog gena i gena A, 10 (MAGEA10) porodice antigena melanoma (prema RefSeq).

## Reference 
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Geni na hromosomu X
MORF4L2

**Protein 4-likog faktora mortaliteta 2** je protein koji je kod ljudi kodiran genom **MORF4L2**.

## Funkcija
;Molekulska funkcija • GO: 0001948 vezanje na proteine

;Ćelijska komponenta: • ćelijska membrana
• nukleolus
• ćelijo jedro
• nukleoplazma
•kompleks NuA4 histon-acetiltransferaze 
• histon acetiltransferazni kompleks

;Biološki proces • acetilacija histona H2A
• pregradnja hromatina
• regulacija rasta
• prigušivanje hromatina
• regulacija transkripcije, sa predloškom DNK
• deacetilacija histona
• popravak DNK
• transkripcija, sa DNK predloškom
• pozitivna regulacija transkripcije iz promotora RNK polimeraze II 
• pozitivna regulacija prugaste diferencijacije mišićnih ćelija
• ćelijski odgovor na stimulus oštećenja DNK
• acetilacija histona H4
• organizacija hromatina
• acetilacija histona
:Izvori: Amigo / QuickGO

## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Geni na hromosomu X
MAGT1

**Magnezijski transportni protein 1** je  protein koji je kod ljudi kodiran genom **MAGT1**.

## Funkcije ortologa
;Molekulska funkcija • aktivnost transmembranskog transportera magnezijevih iona
• aktivnost glikotransferaze dolihil-difosfooligosaccharid-protein

:Ćelijska komponenta • integralna komponenta membrane
• kompleks oligosahariltransferaze
• ćelijska membrane
• integralna komponenta plazmatske membrane
• membrana
• membrana endoplazmatskog retikuluma
• membrana azurofilnih granula 
• endoplazmatski retikulum

Biološki proces • transport magnezijumovih jona
• proteinska N-vezana glikozilacija
• transmembranski transport
• transmembranski transport magnezijevih iona
• degranulacija neutrofila
• glikozilacija proteina
• proteinska N-vezana glikozilacija preko asparagina
• transport

:Izvori: Amigo / QuickGO
;Molekulska funkcija • aktivnost transmembranskog transportera magnezijskih iona
• aktivnost glikotransferaze dolihil-difosfooligosaccharid-proteina
;Ćelijska komponenta • integralna komponenta membrane
• kompleks oligosahariltransferaze
• ćelijske membrane
• integralna komponenta plazmatske membrane
• membrana
• membrana endoplazmatskog retikuluma
• membrana azurofilnih granula 
• endoplazmatski retikulum

;Biološki proces • transport magnezijskih iona
• proteinska N-vezana glikozilacija
• transmembranski transport
• transmembranski transport magnezijevih iona
• degranulacija neutrofila
• glikozilacija proteina
• proteinska N-vezana glikozilacija preko asparagina
• transport
:Izvori: Amigo/QuickGO

## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Geni na hromosomu X
ZNF674

**Protein cinkog prsta 674** je protein koji je kod ljudi  kodiran genom **ZNF674**.

## Funkcija
Ovaj gen kodira protein cinkovog prsta sa pridruženim Krüppelovim boksom na N-kraju – koji sadrži (KRAB) domen i 11  Kruppel-tipskih  domena C2H2 domena cinkovog prsta. Kao i kod drugih proteina cinkovog prsta, i ovaj gen može funkcionirati kao faktor transkripcije. Nalazi na području hromozoma X koje je  uključeno u nesindromski X-vezanu mentalnu retardaciju. Alternativna prerada rezultira u više varijanti transkripta koji kodiraju različite izoformi.

## Reference 
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Geni na hromosomu X
NKRF

**NF-kapa-B-represirajući faktor** je protein koji je kod ljudi kodiran  genom **NKRF**.

Ovaj gen kodira faktor transkripcije koji stupa u interakciju sa određenim negativnim regulacijskim elementima (NRE) da posreduje u transkripcijskoj represiji određenih gena koji reagiraju na NK-kappa-B.

Protein se lokalizira pretežno na jedarcetu,  malim udjelom koji se nalazi u nukleoplazmi i citoplazmi.

## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Geni na hromosomu X
Nukleoplazma

tski materijal jrdra sa jedarcetom  obilježenim kao nukleoplazmaa]]
**Nukleoplazma** je tip protoplazme, koju obavija jedarna ovojnica (poznata i kao jedarna membrana). Slično ćelijskoj, citoplazmi i jedro sadrži **nukleoplazmu**, poznatu i kao **karioplazma** ili **kariolimfa** ili **jezgrov sok**. Nukleoplazma uključuje hromosome i jedarce. Mnoge supstance kao što su nukleotidi (neophodni gradivni elementi  za  replikaciju DNK) i enzima (usmeravajući aktivnosti koje se odvijaju u jedru) rastvaraju se u nukleoplazmi. Topivi, tečni dio nukleoplazme naziva se **nukleosol** ili **jedarna hijaloplazma**'.

## Otkriće 
Termin "nukleoplazma" skovao je van Beneden (1875), dok je "karioplazma"  Walther Flemming Flemming (1878).

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Citologija
Kategorija:Organele
MIR222

**MikroRNK222** je ona mikroRNK koja je kod ljudi kodirana genom  **MIR222**.

## Funkcija 
mikroRNK (miRNK) su kratke (20-24 nt) nekodirajuće RNK, koje su uključene u posttranslacijsku regulaciju ekspresije gena u višećelijskim organizmima, utičući i na stabilnost i na translaciju informacijske RNK (iRNK). Transkribiraju se  pomoću RNK-polimeraze II, kao dio zatvorenih i poliadeniliranih primarnih transkripata (pri-miRNK) koji mogu biti kodirajuće ili nekodirajuće za  proteine.

Primarni transkript cijepa  enzim  drosha ribonukleaza III, da bi se dobio približno 70 nt prekursor miRNK matične petlje (pre-miRNK), koji se dalje cijepa citoplazmatskom dicer ribonukleazom za stvaranje zrelih proizvoda miRNK i antisens miRNK sa zvijezdom (miRNK*).

Zrela miRNA ugrađena je u RNK-inducirani kompleks za utišavanje (RISC), koji prepoznaje ciljane iRNK puten nesavršenog uparivanja baza sa miRNK i najčešće rezultira translacijskom inhibicijom ili destabilizacijom ciljne iRNK. RefSeq predstavlja predviđenu matičnu petlju mikroRNK.

## Reference
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Geni na hromosomu X
MOSPD1

**Spermopokretački domenski protein 2** je protein koji je kod ljudi kodiran genom **MOSPD2**. Nalazi se uendoplazmatskom retikulumu - protein koji je uključen u formacija membranskih kontaktnih mjesta. Njegov domen homologan sa glavnim proteinom sperme (MSP domen), vrlo je sličan VAPA/VAPB, pa je opisan kao treći ljudski član porodice proteina VAP.

## Reference
## Dopunska literatura 
* 

## Vanjski linkovi 
* PDBe-KB provides an overview of all the structure information available in the PDB for Mouse Motile sperm domain-containing protein 2

Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Geni na hromosomu X
OTUD5

**OTU-deubikvitinaza 5** je enzimski protein  koji je kod ljudi kodiran genom **OTUD5**.

## Funkcija 
Ovaj gen kodira člana natporodice  cisteinskih proteaze,  koje sadrži domen OTU (tumor jajnika). OTU-domen imaa aktivnost deubikvitinaze, a pokazalo se da kodirani protein potiskuje urođeni imunski interferon-ovisni odgovor tipa I, cijepanjem lanca poliubikvitina od esencijalnog proteinskog adaptera interferona tipa I. Cijepanje rezultira razdvajanjem adapterskog proteina iz nizvodnog signalnog kompleksa i poremećajem signalne interferonske kaskade tipa I. Opisane su alternativno prerađene varijante transkripta koje kodiraju različite izoforme.

## Reference 
## Dopunska literatura 
*
*
*

## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Geni na hromosomu X
PAGE1

**Protein 1 porodice PAGE** je protein  koji je kod ljudi kodiran genom **PAGE1**.
## Funkcija
Ovaj gen pripada porodici gena koji se ispoljavaju u različitim tumorima, ali ne i u normalnim tkivima, osim u sjemenicima. Za razliku od ostalih članova porodice gena, ovaj  ne kodira antigeni peptid. Još uvijek se malo  zna o funkciji ovog proteina. 
## References 
## Vanjski linkovi 
* https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene?Db=gene&Cmd=DetailsSearch&Term=8712
* https://www.genecards.org/cgi-bin/carddisp.pl?gene=PAGE1
* https://www.proteinatlas.org/ENSG00000068985-PAGE1
* https://atlasgeneticsoncology.org/gene/43006/page1-(page-family-member-1)
* http://grch37.ensembl.org/Homo_sapiens/Gene/Summary?g=ENSG00000068985;r=X:49452053-49460596;t=ENST00000376150
* Brinkmann, U.; Vasmatzis, G.; Lee, B.; Yerushalmi, N.; Essand, M.; Pastan, I. (1998-09-01). "PAGE-1, an X chromosome-linked GAGE-like gene that is expressed in normal and neoplastic prostate, testis, and uterus". *Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America*. **95** (18): 10757–10762. doi:10.1073/pnas.95.18.10757. ISSN&nbsp;0027-8424. PMC&nbsp;27968. PMID&nbsp;9724777.

Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Geni na hromosomu X
Genska porodica

genske porodice Mup]]
**Genska porodica** je skup nekoliko sličnih gena, nastalih dupliranjem jednog izvornog gena, sa uglavnom sa sličnim biohemijskim funkcijama. Jedna od takvih porodica su geni za podjedinice ljudskog hemoglobina; deset gena nalazi se u dva klastera na različitim hromosomima, koji se nazivaju α-globin i β-globinski lokus. Smatra se da su ova dva genska klastera nastala kao rezultat duplikacije prekursorskog gena, prije otprilike 500 miliona godina.

Geni su kategorizirani u porodice na osnovu zajedničkih nukleotidnih ili proteinskih sekvenci. Kao rigorozniji test,  može se koristiti tehnika filogenetske analize. Položaji egzona unutar kodirajuće sekvence mogu se koristiti za zaključivanje o  zajedničkom pretka. Poznavanje proteinske sekvence kodirane genom može omogućiti primenu metoda koje pronalaze sličnosti među proteinskim sekvencama, sa više informacija nego sličnosti ili razlike među sekvencama DNK.

Ako geni iz genetske generacije kodiraju proteine, pojam * porodica proteina * često se koristi na analogan način kao * porodica gena *.

Širenje ili skupljanje genskih porodica duž određene loze može biti rezultat slučaja ili rezultat prirodnaše selekcije. U praksi je često teško razlikovati ova dva slučaja. Nedavni rad koristi kombinaciju
statističkih modela i algoritamskih tehnika za otkrivanje porodica gena koje su pod dejstvom prirodne selekcije.
Komitete za gensku nomenklaturu HUGO (HGNC) stvara sheme nomenklature koristeći simbol "drške" (ili "korijen") za članove genetske porodice (prema homologiji ili funkciji), s hijerarhijskim sistemom numeriranja za razlikovanje pojedinih članova. Naprimjer, za porodicu peroksiredoksina, * PRDX * je korijenski simbol, a članovi porodice su *PRDX1*, *PRDX2*, *PRDX3*, *PRDX4*, *PRDX5* i *PRDX6*.

## Takođwer pogledajte 
* Lista genskih porodica
* Protein

## Reference 
## Vanjski linkovi

Kategorija:Populacijska genetika
Kategorija:Filogenetika
Šejh-Jujino turbe

**Mustafa Ejubović**, poznatiji pod nadimkom Šejh Jujo, rođen je 1651. u Mostaru. Bio je učen čovjek i muderis Karađoz-begove medrese. Stekavši znanje i ugled u svom rodnom gradu, odlazi na studije u Istanbul sa 27 godina i tamo ostaje 15 godina. Nakon smrti tadašnjeg mostarskog muftije Hasana 1692, Mostarci ga pozivaju da dođe i preuzme njegovu dužnost, koju on prihvata i tu dužnost obavljao je do smrti 1707. Turbe je u donjem dijelu Šarića harema, ispod Ulice maršala Tita, koja harem dijeli na dva dijela. Sagrađeno je 1831. voljom hercegovačkog vezira Ali-paše Rizvanbegovića i imalo je šest stubova s polukružnim kamenim lukovima, na kojima je kupola od željezne mreže. Električno osvjetljenje s jednom sijalicom koja je gorjela cijelu noć uvedeno je 1937.

U posljednjem ratu turbe je znatno oštećeno, pa je postojala mogućnost da se uruši. Na inicijativu Mostarskog muftijstva, obnovu turbeta finansiralo je Federalno ministarstvo kulture i sporta.

Turbe su posjećivali ljudi konzervativnijeg svjetonazora koji bi tu palili svijeće i molili za ispunjenje želja. Prema jednoj od predaja, kome se nije dalo učiti išao bi 40 jutara prije sabaha do Jujinog mezara, tu bi učio Kur'an i pamet bi mu se izoštrila. Na nišanu je natpis na arapskom jeziku koji u prijevodu glasi: "Šejh Jujo Mustafa b. Jusuf b. Murad, rođen 1061. (počinje 25. XII 1650), umro 1119 (počinje 4. IV 1707)."

## Reference 
Kategorija:Turbeta u Mostaru
Mahmud-babino turbe

[thumb|300px|Mahmud-babino turbe u [Mostaru]]
**Turbe Mahmud-babe** nalazi se u blizini današnje pijace na Maloj Tepi u Mostaru. Prema natpisu (tarihu) koji se nalazi uklesan u ploču iznad ulaznih vrata, njegova zgrada izgrađena je na temeljima starije zgrade koja je u potpunosti dotrajala, a novo zdanje datirano je na 1876. godine, odnosno 1293. godinu po Hidžretskom kalendaru. Turbe je sagrađeno od lomljenog kamena i pokriveno pločom. Natpis se sastoji od pet dvostiha i djelomično je oštećen, pa se ne može u cijelosti pročitati. Predvorje (hajat) uzdignuto je od zemlje oko 60 centimetara i njegov krov drže četiri tanka drvena stuba. Početkom 1951. godine, krov turbeta se srušio kao i predvorje pred ulaznim vratima. Rekonstruirano je 1991. godine, i danas je u dobrom stanju.

Mahmud-babin mezar nalazi se u sredini turbeta i na njemu je izgrađen sarkofag od kamenih ploča sa dva nišana. Na uzglavnom nišanu postoji natpis koji potvrđuje da je Mahmud umro 1572. godine, odnosno 980. godine po Hidžretskom kalendaru. Prema legendi, Mahmud je bio brat mostarskog vakifa Koski Mehmed-paše, a Mahmud je dovršio izgradnju Koski Mehmed-pašine džamije i bio prvi imam te džamije i šejh njegovog hanikaha. Smrt ga je zatekla na navedenim dužnostima, pa je i sahranjen nedaleko od džamije na Maloj Tepi. Istinitost ove predaje dovodi u pitanje već pomenuti natpis sa uzglavnog nišana u kojem se navodi da je Mahmud umro 45 godina prije izgradnje same džamije.

Legende o Mahmud-babi su široko rasprostranjene među ljudima, pa se navodi da mu je u jednom boju odsječena glava, koju je on donio na Malu Tepu i tu pao mrtav. Na istom mjestu je sahranjen i tu mu je narod u kasnijim godinama sagradio turbe. Jedna predaja nam ukazuje da je Mahmud-baba bio evlija (dobri). Naime, kada bi ljudi išli na podne namaz u džamiju, Mahmud bi silazio do Neretve. Narod je to primjetio i jednom prilikom poslao je dječaka da ga prati i kada je dječak došao do vode, Mahmud mu je rekao da mu stane na nogu i zatvori oči što je dječak i uradio, pa su se obojica u tren oka našla kod jedne džamije ispred koje je mnogo ljudi obavljalo molitvu. Dječak je kasnije narodu ispričao sve što se desilo  i u ruci donio stručak mirišljave trave, pa je zaključeno da Mahmud svaki dan podne namaz obavlja kod Ćabe u Meki.

Turbe je bilo mjesto sastajanja konzervativnih ljudi koji su tu palili svijeće i molili za ostvarenje nekih želja. Vakif Čorda sagradio je pred turbetom tepicu i odredio je da se njen zakupnik mora pobrinuti da u bardaku u turbetu uvijek bude vode. Prema predaji, bardak s vodom svako jutro osvanuo bi prazan a peškir bi bio vlažan, pa se zaključilo da Mahmud-baba svake noći ustaje iz mezara. uzima abdest i obavlja namaz.

## Reference 
Kategorija:Turbeta u Bosni i Hercegovini
Lana Bastašić

thumb|Bastašić (2023)
**Lana Bastašić** je bosanskohercegovačka je književnica i spisateljica. Piše romane, knjige za djecu, priče i poeziju. Njen roman prvijenac *Uhvati zeca*, koji je objavio Buybook, nagrađen je nagradom EU za književnost 2020. godine. Kritičari ističu uticaje Elene Ferrante, Lewisa Carrolla i Vladimira Nabokova na njenu književnost.

## Biografija 
Bastašić je rođena 27. augusta 1986. godine u Zagrebu. Djetinjstvo je provela u Banjoj Luci, gdje je diplomirala na Filološkom fakultetu. Na Fakultetu političkih nauka u Beogradu odbranila je master iz kulturoloških studija. Nakon toga odlazi u Prag, gdje stiče međunarodni certifikat za predavača engleskog jezika, a poslije toga odlazi u Barcelonu. Tu je upoznala pisca Borju Bagunyu s kojim pokreće literarni časopis *Carn de cap* (doslovno *Meso glave*; asocijacija na živu misao). Vodi školu kreativnog pisanja Escola Bloom na španskom, katalonskom i engleskom jeziku.

Jedna je od organizatorica projekta *Three + Three Sisters* koji promoviše književni rad žena u balkanskoj regiji. Članica je P.E.N. Centra BiH.

Živi i radi na relaciji Barcelona–Zagreb–Beograd.

## Književno stvaralaštvo 
Objavila je dvije zbirke priča; *Trajni pigmenti* (SKC, Kragujevac, 2010) i *Vatrometi* (Čekić, Beograd, 2013). Njena zbirka pjesama *Naivni triptih o Bosni i umiranju* prvonagrađena je na konkursu Dani poezije u Zaječaru 2014. Knjigu za djecu *Nastja crta sunce* objavila je 2015. godine. Roman prvijenac *Uhvati zeca* objavljen je u Beogradu 2018. godine, a reizdat je u Sarajevu 2019. godine. Uvršten je u uži izbor za NIN-ovu nagradu 2019. i osvojio je jednu od Evropskih nagrada za književnost 2020. Preveden je na 12 svjetskih jezika.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1986.
Kategorija:Biografije, Zagreb
Kategorija:Bosanskohercegovački pisci
Kategorija:Potpisnici Deklaracije o zajedničkom jeziku
Kategorija:Članovi P.E.N. Centra Bosne i Hercegovine
Vlada Crne Gore

[mini|247x247px|Sjedište Vlade Crne Gore u [Podgorica|Podgorici]]
**Vlada Crne Gore** najviše je izvršno tijelo u Crnoj Gori. Obujam posla, organizacija, način rada i odlučivanja uređuju se u skladu s Ustavom i zakonima Crne Gore i podzakonskim aktima. Vladu Crne Gore čine predsjednik, potpredsjednici i ministri. Ministre u Vladi Crne Gore bira Skupština Crne Gore, najviše zakonodavno tijelo u Crnoj Gori, kojem je Vlada odgovorna za ispunjavanje obaveza utvrđenih Ustavom i zakonima Crne Gore.

## Sastav vlade 
Sastav Vlade Crne Gore nakon Izbora za poslanike u Skupštinu Crne Gore 2020.

## Vanjski linkovi 
* Vlada Crne Gore , službena stranica

Crna Gora
Kategorija:Institucije Crne Gore
*
Crna Gora
Skupština Crne Gore

**Skupština Crne Gore** je najviši zakonodavni i ustavotvorni organ u Crnoj Gori. Jednodomna je i sastoji se od 81 poslanika, koji se po Ustavu biraju na slobodnim i tajnim izborima na mandat od četiri godine.

## Aktuelni saziv 
## Izbori i sazivi 
Skupština Crne Gore je do sada funkcionisala u više saziva:

## Historijat 
* Narodne skupštine Crne Gore 
* Narodna skupština Kraljevine Crne Gore 
* Podgorička skupština 1918. 
* Petrovdanski sabor (1941) 
* Crnogorska antifašistička skupština narodnog oslobođenja 
* Skupština SR Crne Gore

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranica Skupštine Crne Gore

Kategorija:Institucije Crne Gore
*
Crna Gora
Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band

***Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band*** osmi je album britanskog benda The Beatles i smatra se "jednim od najutjecajnijih albuma pop muzike svih vremena" prema američkom muzičkom časopisu *Rolling Stone*. Album je dizajnirao Peter Blake, za što je počašćen sa svega 200 britanskih funti.

## Spisak pjesama 
Album *Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band* prvi je studijski album koji sadrži identične pjesme za britansko i američko tržište.

### Prva strana 
# "Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band" – 2:02
# "With a Little Help from My Friends" – 2:44
# "Lucy in the Sky with Diamonds" – 3:28
# "Getting Better" – 2:47
# "Fixing a Hole" – 2:36
# "She's Leaving Home" – 3:35
# "Being for the Benefit of Mr. Kite!" – 2:37

### Druga strana 
# "Within You Without You" – 5:05
# "When I'm Sixty-Four" – 2:37
# "Lovely Rita" – 2:42
# "Good Morning Good Morning" – 2:41
# "Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (Ponovljena skladba)" – 1:18
# "A Day in the Life" – 5:33

## Kontroverza 
Zabrinut da određene pjesme na albumu promoviraju upotrebu droga, BBC ih je zabranio. To je bio slučaj sa pjesmama "Lucy in the Sky with Diamonds" i "A Day in the Life".

BBC je zabranio objavljivanje posljednje pjesme na albumu *A Day in the Life* zbog stiha "Volio bih te napaliti" (), tvrdeći da riječi stiha potiču "opušten stav o drogama" . Pjesma "Lucy in the Sky with Diamonds" također je zabranjena zbog nagađanja da prvo slovo svake imenice tvori kraticu LSD, uprkos tome što John Lennon tvrdi da je pjesma nastala kao inspiracija za crtanje njegovog sina Juliana. Konkretno, kao komentar na LSD u naslovu, komentirao je da će "ljudi uvijek pronaći nešto čudno kad to zatraže". Kao kritiku mnogim ljudima koji pronalaze skrivena značenja u pjesmama Beatlesa, Lennon je napisao pjesmu "I Am the Walrus" ("Ja sam morž"), s namjerom da ih zbuni.

Kršćanski fundamentalisti također su bili nezadovoljni jer je jedan od ljudi na omotu albuma Aleister Crowley, koji je bio okultist. Također, stihovi "bilo je to prije dvadeset godina, naredniče". Pepper je rekao bendu da svira 'u pjesmi "Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band" navodno su referenca na Crowleyja, koji je umro 1947. godine.

## Reference
## Vanjski linkovi 
* ''Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band* na *Discogsu''

Kategorija:Albumi Beatlesa
Kategorija:Albumi iz 1967.
PCYT1B

**Holin-fosfat citidililtransferaza B**  je  enzim koji je kod ljudi kodiran genom **PCYT1B**.

## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*
*
*

Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Geni na hromosomu X
Bernard Zauderer

**Bernard Zauderer** (Nowy Sącz, 1851 – Travnik, 1928) bio je poljski doktor.

## Biografija 
Bernard Zauderer rođen je u Nowym Sączu 1851. kao sin doktora Jacoba Zauderera. Godine 1876. diplomirao je medicinu na Jagelonskom univerzitetu u Krakowu, a pored toga bio je i student oftalmologa prof. Lucjana Rydera i patologa Edwarda Korczyńskog.

Kao vojni doktor poslan je u Bosnu 1878. u kojoj je ostao i narednih godina. Godine 1882. premješten je u Travnik, gdje je postao cijenjeni doktor i dobar organizator. Na njegovu inicijativu izgrađena je prva bolnica u ovom gradu. Za svoje zasluge 1920. nagrađen je titulom počasnog građanina Travnika.

Pored medicine, interesovao se i bosanskim folklorom, kao i bosanskom kulturom i tradicijom.

Bio je oženjen Mariom Lejlom Straussburger. Umro je 1928.

## Literatura 
* 
* 

Kategorija:Rođeni 1851.
Kategorija:Umrli 1928.
Kategorija:Biografije, Nowy Sącz
Kategorija:Poljski ljekari
Kategorija:Travnik
Kategorija:Poljaci u Bosni i Hercegovini
Pešna

**Pešna** () je pećina u Sjevernoj Makedoniji, koja je proglašena za spomenik kulture. Na zidovima pećini se gnijezde laste a u njenoj unutrašnjosti žive i slijepi miševi. O ljepoti pećine pisao je i *The New York Times*, koji, u svom članku, pećinu upoređuje sa scenama iz filma *Gospodar prstenova*.

## Položaj i prostranstvo 
Pećina Pešna, nalazi se na 6&nbsp;km od Makedonskog Broda. Visina otvora iznosi 40&nbsp;metara a širina 56&nbsp;m. Dužina pećine je 124&nbsp;m. Makedonski speleolozi tvrde da je pećina sa najvećim otvorom na Balkanu.

## Opis 
Na krajnjem sjevernom delu pećine, izbija izvor, u vrijeme velikih kiša ili nakon otapanja snijega. U sušnim periodima godine, izvor gotovo potpuno presuši. Ljudi koji tamo žive smatraju da voda ponire oko sela Krapa, koje se nalazi na višoj nadmorskoj visini, i da voda formira nekoliko jezera i vodopada, što se smatra za najveći pešterski sistem u Makedoniji, dugačak oko deset kilometara.

## Historijat 
Na ulazu u Pešnu, nalazi se sredjnovjekovna tvrđava i drevni ostatci mlina. Dio tvrđave koji je ostao neuništen, smatra se ostatkom nekadašnje "Djevine kule", što se najbolje uočava u unutrašnjosti pećine. Lokalne legende kažu da su u dvij tvrđave živjele sestre kralja Marka. Pešna je kao lokalitet ustanovljen u periodu kasnog antičkog doba u Makedoniji. U blizini sela Slatina, ispred samog ulaza u pećinu, otkrivena je antička grobnica, sa svodom od tugle, i spoljni ulaz sa zapadne strane.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Pećine u Sjevernoj Makedoniji
Narodna i univerzitetska biblioteka Republike Srpske

mini|Ulaz u biblioteku
**Narodna i univerzitetska biblioteka Republike Srpske** (**NUBRS**) jest središnja biblioteka Univerziteta u Banjoj Luci, matična biblioteka svih javnih univerziteta u Republici Srpskoj te krovna i centralna biblioteka Republike Srpske. NUBRS je naučna i kulturna javna ustanova koja se nalazi u Jevrejskoj 30 u Banjoj Luci. Središte je Društva bibliotekara Republike Srpske.

## Historija 
Biblioteku je osnovala Kraljevska banska uprava Vrbaske banovine i opštine grada 25. novembra 1935. Svečano je otvorena 26. aprila 1936. pod nazivom "Narodna biblioteka Kralja Petra I Velikog Oslobodioca". Ime je dobila po kralju Petru I Karađorđeviću. Od 1980. do 1999. nosila je ime Petra Kočića. Prve fondove knjiga poklonila joj je Srpska čitaonica iz Banje Luke. NUBRS je sadašnji naziv dobila 7. decembra 1999. odlukom Vlade Republike Srpske.

### Prijašnji nazivi 
* Narodna biblioteka Kralja Petra I Velikog Oslobodioca (25. novembar 1935 – 30. juli 1980)
* Narodna i Univerzitetska biblioteka "Petar Kočić" (30. juli 1980 – 1999)
* Narodna i Univerzitetska biblioteka Republike Srpske "Petar Kočić" (1999 – 7. decembar 1999)
* Narodna i univerzitetska biblioteka Republike Srpske (7. decembar 1999 –)

## Digitalna Narodna i univerzitetska biblioteka Republike Srpske 
Digitalna Narodna i univerzitetska biblioteka Republike Srpske ima sljedeće kolekcije:
* Novine i časopisi
* Knjige
* Stara i rijetka knjiga
* Kartografska građa

## Organizacija 
NUBRS ima više odjeljenja koji se nalaze na teritoriji grada Banje Luke.

U okviru Nacionalne jedinice djeluju:
* VIB RS centar
* Odjeljenje ISBN/ISMN i služba CIP-a
* DOI agencija RS
* Odjeljenje za izdavaštvo, programe i odnose s javnošću
* Centar za digitalizaciju
* Bibliografsko-arheografsko odjeljenje
* Odjeljenje biblioteka cjelina i legata

Odjeljenja univerzitetske jedinice su:
* Referalno odjeljenje s čitaonicama
* Odjeljenje periodičnih publikacija
* Odjeljenje neknjižne građe
* Odjeljenje stranih čitaonica
* Odjeljenje za međubibliotečku pozajmicu
* Naučnoinformacioni centar

Odjeljenja gradske jedinice su:
* Informativno-pozajmno odjeljenje
* Dječija biblioteka "Borik"
* Odjeljenje "Starčevica"
* Odjeljenje "Obilićevo"
* Zavičajno odjeljenje

## Saradnja 
Biblioteka je 26. aprila 2013. potpisala Protokol o saradnji s Narodnom bibliotekom Srbije. Protokolom je utvrđeno da će dvije biblioteke jedna drugoj poklanjati publikacije, te da će zajedno učestvovati na nacionalnim i međunarodnim projektima.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Zvanični sajt
* Digitalna Narodna i univerzitetska biblioteka Republike Srpske 
* Društvo bibliotekara Republike Srpske 

Kategorija:Univerzitet u Banjoj Luci
Kategorija:Biblioteke osnovane 1936.
Kategorija:Biblioteke u Bosni i Hercegovini
Delia Grigore

**Delia Grigore** (rođena 7. februara 1972) jest rumunska spisateljica, filološkinja, akademkinja i aktivistkinja romskog porijekla.

## Biografija
Odrasla je u Socijalističkoj Republici Rumuniji, kad Romi nisu bili priznati kao etnička grupa, već kao strani elementi koji su se morali asimilirati u okviru rumunskog društva. Za to vrijeme njena porodica sakrila je svoj pravi identitet kako bi izbjegla diskriminaciju. Nakon rumunske revolucije 1989. mogla je potvrditi svoju romsku nacionalnost i ponovo naučiti jezik. Godine 1990. završila je srednju školu "Zoia Kosmodemianskaia" u Bukureštu, dok je 1992. diplomirala na odsjeku za sanskritski jezik i staroindijsku civilizaciju i kulturu na Univerzitetu u Bukureštu. Godine 1995. diplomirala je rumunsku i englesku filologiju na Filološkom fakultetu Univerziteta u Bukureštu. Od 2000. objavila je niz radova o romskoj kulturi i jeziku.

Doktorirala je antropologiju romske kulture 2002. s tezom "Porodični običaji romske tradicionalne kulture s nomadskim identitetskim uzorkom na jugoistoku Rumunije". Trenutno predaje na odsjeku za strane jezike i književnost na Univerzitetu u Bukureštu. U odbranu prava Roma uključila se kao predsjednica udruženja ȘATRA / A.S.T.R.A. – "Amare Rromentza".

U februaru 2002. Grigore je zatražila da rumunske državne vlasti i rukovodstvo Rumunske pravoslavne crkve priznaju odgovornost za sprovođenje i posljedice pet stoljeća ropstva romskog naroda u historijskim rumunskim državama Vlaškoj i Moldaviji.

## Djela 
* *Siklioven i Rromani chib - Ghid de limbă și cultură rromani* (2000, Aven Amentza, Bukurešt)
* *Rromanipen-ul (rromani dharma) și mistica familiei* (2001, Salvați copiii, Bukurešt)
* *Introducere în studiul culturii tradiționale rromani - Curs de antropologie rromani* (2001, CREDIS, Univerzitet u Bukureštu)
* *Rromii: tipuri și arhetipuri identitare*, poglavlje u *Rromii și cultura populară română. Patrin thai iag* (2002, Aven Amentza, Bukurešt), koordinator: Vasile Ionescu
* *Istoria și tradițiile minorității rromani* (2005, Sigma, Bukurešt), napisano s Petrom Petcuț i Marianom Sandu

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* *Curriculum vitae* (do 2003)

Kategorija:Rođeni 1972.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Biografije, Galați
Kategorija:Rumunski filolozi
Kategorija:Rumunski pisci
Nacionalni park Letea

**Nacionalni park Letea** () najstariji je prirodni rezervat u Rumuniji. Osnovan je 1938. kada je rumunski savjet ministara donio odluku broj 645 kojom je park proglašen prirodnim rezervatom. Nalazi se između Suline i Dunava u delti Dunava. Prostire se na površini od otprilike 2.825ha.

Ovaj nacionalni park bio je početni temelj rezervata biosfere delte Dunava, koji je proglašen svjetskom baštinom. Međunarodno je priznat kao MAB u okviru UNESCO-ovog programa *Čovjek i biosfera* 1992.

Ima suptropski aspekt, zbog prisustva tropskog *Periploca graeca*. Ovo je mediteranska biljka koja svoje najsjevernije utočište nalazi u delti Dunava. Uporedo s tim, na lijanama drveća utkane su vrste biljaka za penjanje, poput divlje loze, hmelja i bršljana.

Nacionalni park Letea sastoji se uglavnom od drveća poput bijele topole, crne topole, brijeste, hrasta lužnjaka, srebrne lipe i crne jove.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Nacionalni parkovi u Rumuniji
Kategorija:Flora Rumunije
Adagum

**Adagum** (; adigejski: АтIэкIумэ) rijeka je na jugu evropskog dijela Rusije. Protiče preko teritorije Krimskog rejona na zapadu Krasnodarske pokrajine. Lijeva je pritoka rijeke Kubanj u koju se uliva kod stanice Varenikovskaja, i dio basena Azovskog mora.

Nastaje spajanjem rijeka Bakanke i Neberdžaja na otprilike 3km jugozapadno od grada Krimska, na nadmorskoj visini od 45 metara. Dugačka je 66km, dok je površina slivnog područja 336km2. Prosječan pad korita je 0,53 m/km toka.

Korito joj je 1964. pregrađeno u centralnom dijelu toka i tako je stvoreno vještačko Varnavinsko jezero čime je umnogome reguliran nivo vode u rijeci. Dio toka nizvodno od jezera uređen je i kanaliziran i poznat je i kao Varnavinski odvodni kanal. Karakterizira je mješoviti režim hranjenja s dominantnim nivalnim režimom, a najviši vodostaj je u proljeće nakon topljenja snijega u gornjem dijelu toka.

Bez obzira na tehnički reguliran tok česte su poplave u njenoj dolini, posebno nakon obilnijih padavina na sjevernim podgorinama Kavkaza. U noći 7. jula 2012. rijeka se naglo izlila iz korita i na području oko Krimska izazvala veliku materijalnu štetu, uz gubitak više od 160 ljudskih života.

## Također pogledajte 
* Kubanj (rijeka)
* Varnavinsko jezero
* Krimsk
* Krimski rejon

## Reference 
Kategorija:Rijeke u Rusiji
Kategorija:Krasnodarski kraj
Kategorija:Sliv Kubanja
Arheološko područje Kličanj

**Arheološko područje Kličanj** nalazi se u naselju Krajkovići, općina Trebinje, Bosna i Hercegovina. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 27. juna do 2. jula 2005. godine, donijela je odluku da se područje proglasi za  nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay,  Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović i Ljiljana Ševo (predsjedavajuća) i Tina Wik. Nacionalni spomenik čine ostaci praistorijskog naselja, ostaci crkve, nekropola sa osamdeset stećaka i pokretno nasljeđe pronađeno na arheološkom području koje se nalazi u Muzeju Hercegovine u Trebinju.

## Praistorijski period 
Arheološkim iskopavanjima je utvrđeno postojanje praistorijskog gradinskog naselja u istočnom dijelu arheološkog područja. Pronađeno je malo fragmenata keramike, kućnog lijepa i kulturni sloj debljine 20&nbsp;cm iz bronzanog i gvozdenog doba. Većina fragmenata na ovom lokalitetu pripada dobro pečenim velikim posudama grube fakture i lošije izrade. Uglavnom su svijetlocrvene boje sa izvjesnim glačanjem sa spoljne i unutrašnje strane. Na većem broju primjeraka vidi se rad od slabije gline sa primjesom krupnijeg pijeska. Osim grubljih, pronađene su i manje količine finijih fragmenata.
## Srednjovjekovni period 
U sjevernom dijelu savremenog pravoslavnog groblja, ograđenog kamenom ogradom, nalaze se ostaci crkve i nekropola sa stećcima. Sačuvana visina zidova crkve iznosi 0,80 m. Unutrašnje dimenzije iznose 4,00 x 2,65 m. Vrata, široka 0, 70 m, nalazila su se na zapadnoj strani.  Zidana je od neklesanog kamena, bez maltera. Nije imala apsidu. U unutrašnjosti crkve, u jugoistočnom uglu, na udaljenosti 15&nbsp;cm od istočnog zida, prilikom iskopavanja je pronađen kameni stub (0,70 x 0, 40 x 0,25 m) sa oborenom časnom trpezom. Vjerovatno je u suprotnom uglu postojao još jedan takav stub, te je časna trpeza (dimenzija 0,75 x 0,40 x 0,25 m) stajala naslonjena na istočni zid crkve i dva stuba.

Oko crkve se prostire nekropola od osamdeset stećaka, od čega je pedeset ploča i trideset sanduka.
## Literatura 
* Šefik Bešlagić, Popovo-srednjovjekovni nadgrobni spomenici, Zavod za zaštitu spomenika kulture Bosne i Hercegovine, Sarajevo, 1966.
* Pavao Anđelić, Srednjovjekovna župa Popovo. Tribunija 7, Zavičajni muzej Trebinje, Trebinje, 1983, 61-79.
* Esad Kurtović, Seniori hercegovačkih vlaha, Zbornik radova Hum i Hercegovina kroz povijest, Hrvatski institut za povijest, Zagreb 2011, 647-695.
## Reference 
Kategorija:Nacionalni spomenici u Trebinju
Kategorija:Hum
K
705. slavna brdska brigada

**705. slavna brdska brigada** Armije Republike Bosne i Hercegovine formirana je 1. decembra 1992. kao 305. brdska brigada. Prvi zapovjednik bio je major Halid Dedić. Formiranjem Sedmog korpusa brigada je ušla u sastav tog korpusa i promijenila naziv u 705.

Za izuzetne zasluge i rezultate brigadi je 7. februara 1995. dodijeljen naziv "slavna". Poginulo je 105 njenih pripadnika.

Jedan od uspjeha brigade bilo je zauzimanje TV-predajnika na Vlašiću u martu 1995. U vrijeme izvođenja operacije visina snijega na toj planini bila je 1,3 m, a na nekim dijelovima nanosi su bili viši od dva metra. Ovaj uspjeh ostvarili su bez ljudskih žrtava.

Brigada je svoj put završila svečanom smotrom svih jedinica u Vincu.

## Reference 
Kategorija:Slavne brigade Armije Republike Bosne i Hercegovine
Szczepan Twardoch

**Szczepan Lech Twardoch** (fonetski: Ščepan Leh Tvardoh; rođen 23. decembra 1979) poljski je književnik rodom iz Gornje Šleske.

## Biografija 
Diplomirao je humanističke nauke (filozofiju i sociologiju) na Univerzitetu Katowice. Radio je kao vanjski saradnik više poljskih časopisa, između ostalih kao književni kritičar dvomjesečnika *Christianitas* i kolumnista *Polityke*. U svom novinarskom radu najviše se bavio historijom oružja, kao i šleskim jezikom i kulturom.

Od 2003. objavljuje kratke naučnofantastične priče i novele u specijaliziranim časopisima. Prvi roman objavljuje 2007. Njegov roman *Wieczny Grunwald* (2010) nominiran je za nagradu "Joseph Mankiewicz", a naredni *Morfina* (2012) osvojio je nekoliko nagrada.

Tokom svog boravka u Beogradu kao gost Beogradskog sajma knjiga 2013. otvorio je izložbu "Poljska književnost u Srbiji na početku 21. vijeka" u Univerzitetskoj biblioteci "Svetozar Marković".

## Izabrana bibliografija 
### Romani 
* *Sternberg* (2007)
* *Epifania wikarego Trzaski* (2007)
* *Przemienienie* (2008)
* *Zimne wybrzeża* (2009)
* *Wieczny Grunwald, powieść za końca czasów* (2010)
* *Morfina* (2012)
* *Drach* (2014) 
* *Król* (2016)
* *Królestwo* (2018)
* *Pokora* (2020)
* *Chołod* (2022)
* *Powiedzmy, że Piontek* (2024)

### Zbirke pripovjedaka 
* *Obłęd rotmistrza von Egern* (2005)
* *Prawemwilka* (2008)
* *Tak jest dobrze* (2011)
* *Ballada o pewnej panience* (2017)

## Nagrade 
Za roman *Morfina* 2013. dobio je nagrade "Nike" i "Paszport Polityki". Najstariju poljsku književnu nagradu "Kościelskich" dobio je 2015. Ovu nagradu su prije njega dobili, između ostalih, Sławomir Mrożek (1962), Zbigniew Herbert (1963), Zygmunt Kubiak (1963), Tadeusz Konwicki (1964), Stanisław Barańczak (1972), Ewa Lipska (1973) i mnogi drugi poljski pisci.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1979.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Poljski pisci
Jan Kumosz

**Jan Kumosz** (Kozara, 1911–1988) bio je poljski učitelj, oficir jugoslovenskih partizana, opštinski službenik, član Sejma Poljske Narodne Republike.

## Biografija 
Jan Kumosz rođen je 6. oktobra 1911. godine na Kozari u austrougarskoj Bosni. U međuratnom periodu, zahvaljujući pomoći konzula Artura Burde, poslan je na učiteljske studije u Zagrebu, a zatim u Poljsku na kurs poljskog jezika. Nakon povratka postao je učitelj u selu Stari Martinac, a nakon toga i u Novom Martincu. Narednih nekoliko godina organizovao je časove poljskog jezika u domovima poljskog stanovništva u Bosni. Također je bio i potpredsjednik Saveza Poljaka u Jugoslaviji.

25. marta 1944. u Prnjavoru se održao kongres Poljaka na kojem je jednoglasno usvojen Kumoszev prijedlog o stvaranju poljske jedinice u sklopu partizanskih jedinica Josipa Broza Tita. Pored toga, predstavnici jugoslovenskih partizana prisutni na kongresu složili su se da Poljaci koji služe u drugim jedinicama mogu preći u ovu poljsku jedinicu. Ubrzo je formirana 14. srednjobosanska udarna brigada, u čijem sastavu je bio i poljski bataljon, a čije je zapovjedništvo Kumosz preuzeo u julu 1944. godine. Uprkos relativno mladoj dobi, Kumosz se odlikovao velikom hrabrošću i mudrošću. Nakon rata, predvodio je delegaciju koja je sa poljskom vladom pregovarala o uslovima preseljenja Poljaka iz Bosne u okolice Bolesławca u Poljsku.

Nakon odlaska u Poljsku, 1946. godine postao je načelnik Bolesławca i tu dužnost je vršio do 1948. godine. Sljedećih godina radio je kao direktor produžnice PZU (bos. *Opšta osiguravajuća institucija*) u Bolesławcu. Na parlamentarnim izborima 1957. godine izabran je ispred Poljske ujedinjene radničke partije za poslanika iz izborne jedinice br. 104 (Bolesławiec). Kao poslanik radio je u odborima za kulturu i umjetnost, ali i unutrašnje poslove. Dužnost poslanika vršio je jedan mandat, odnosno do 1961. godine.

Umro je 1988. godine.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1911.
Kategorija:Umrli 1988.
Kategorija:Biografije, Gradiška
Kategorija:Jugoslavenski partizani
Kategorija:Poljski političari
Kategorija:Poljaci u Bosni i Hercegovini
ZNF157

**Protein 157 cinkovog prsta** je protein koji je kod ljudi kodiran genom **ZNF157**.

## Funkcija 
Proizvod ovog gena vjerovatno je faktor transkripcije porodice proteina  cinkovog prsta. Sadrži KRAB-A i KRAB-B domene, koji djeluju kao transkripcijski represori u srodnim proteinima, te višestruke motive vezanja DNK za cinkov prst i regije za povezivanje prstiju karakteristične za porodicu Kruppel. Ovaj gen je dio genskog  klastera na hromosomskoj poziciji Xp11.23.

## Reference 
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Geni na hromosomu X
Kategorija:Citogenetika