X-vezana sideroblastna anemija

**Sideroblastna anemija**, ili **sideroahrestna anemija**, je oblik anemija u kojem koštana srž proizvodi **prstenaste sideroblaste**, a ne zdrava crvena krvna zrnca (eritrocite). Kod sideroblastne anemije, organizam ima raspoloživo gvožđe ,ali ga ne može inkorporirati u hemoglobin, koji je crvenim krvnim zrncima potreban za efikasan transport kisika. Poremećaj može biti uzrokovan ili genetičkim poremećajem ili indirektno kao dio mijelodisplazijskog sindroma, koje se mogu razviti u krvne maligne bolesti (posebno akutnu mijeloidnu leukemiju).

**Sideroblasti** (*sidero*– + –*blast*, od grčkog σδηρος – *sídēros* = gvožđe +  βλαστός – *blastos* = klica) su eritroblasti sa  jedrom  (prekursori zrelih crvenih krvnih zrnaca) sa granulama gvožđa, akumuliranim u mitohondrijama oko jedra. Normalno, sideroblasti su prisutni u koštanoj srži i ulaze u cirkulaciju nakon sazrijevanja u normalan eritrocit. Prisustvo sideroblasta *per se* ne definira sideroblastnu anemiju. Samo nalaz prstenastih (ili ring, cirkularnih) sideroblasta karakteriše sideroblastičnu anemiju.

**Prstenasti sideroblasti** su nazvani tako jer mitohondrije napunjene gvožđem formiraju prsten oko jedra. To je podtip bazofilnih granulastih eritrocita, ali se mogu vidjeti samo u koštanoj srži. Da bi se ćelija smatrala prstenastim sideroblastom, prsten mora okruživati trećinu ili više jedra i sadržavati pet ili više granula gvožđa, prema klasifikaciji tumora hematopoetskog i limfoidnog tkiva, prema SZO iz 2008.

## Tipovi 
Međunarodna radna grupa SZO za morfologiju MDS-a (IWGM-MDS) definirala je tri tipa sideroblasta: 
# **sideroblasti tipa 1**: >5 siderotskih granula u citoplazmi
# **sideroblasti tipa 2**: 5 ili više siderotskih granula, ali ne u perijedarnoj distribuciji
# **tip 3 ili prstenasti sideroblasti**: 5 ili više granula u perinuklearnoj poziciji, koje okružuju jedfro ili obuhvataju najmanje jednu trećinu njegovog obima.

Tip 1 i tip 2 nalaze se kod nesideroblastnih anemija, a tip 3 samo kod sideroblastne anemije.

## Simptomi i znaci 
Simptomi sideroblastne anemije uključuju bljedilo kože, umor, vrtoglavicu i povećanje uvećanu slezenu i uvećanu jetru. Bolest srca, oštećenje jetre i zatajenje bubrega mogu biti posljedica nakupljanja gvožđa u ovim organima.

## Uzroci 
Uzroci sideroblastne anemije mogu se kategorizirati u tri grupe: kongenitalna sideroblastna anemija, stečena klonska sideroblastna anemija i stečena reverzibilna sideroblastna anemija. Svi slučajevi uključuju disfunkcionalnu sintezu ili obradu hema. Ovo dovodi do granulastog taloženja gvožđa u mitohondrijama koje formiraju prsten oko jedra crvenih krvnih zrnaca u razvoju. Kongenitalni oblici se često javljaju sa normocitnom ili mikrocitnom anemijom, dok su stečeni oblici sideroblastne anemije često normocitni ili makrocitni. 
* **Kongenitalna sideroblastična anemija**
** X-vezana sideroblastična anemija: Ovo je najčešći kongenitalni uzrok sideroblastne anemije i uključuje defekt u ALAS2, koji je uključen u prvi korak sinteze hema. Iako je X-vezana, otprilike jedna trećina pacijenata su žene zbog iskrivljenih X-inaktivacija (lionizacije).
** Autosomno recesivna sideroblastna anemija uključuje mutacije u genu SLC25A38. Funkcija ovog proteina nije u potpunosti shvaćena, ali je uključen u mitohondrijski transport glicina. Glicin je supstrat za ALAS2 i neophodan je za sintezu hema. Autosomno recesivni oblik je tipski težak u prezentaciji.
** Genetički sindromi: Rijetko, sideroblastna anemija može biti dio kongenitalnog sindroma i prisutna sa povezanim nalazima, kao što su ataksija, miopatija i pankreasna insuficijencija.
* **Stečena klonska sideroblastična anemija**
** Klonske sideroblastične anemije spadaju u širu kategoriju mijelodisplastični sindromi (MDS). Postoje tri oblika i uključuju refraktornu anemiju sa prstenastim sideroblastima (RARS), refraktornu anemiju sa prstenastim sideroblastima i trombocitozom (RARS-T) i refraktornu citopeniju sa višelinijskom displazijom i prstenastim sideroblastima (RCMD-RS). Ove anemije su povezane s povećanim rizikom za evoluciju leukemija.
* **Stečena reverzibilna sideroblastna anemija**
** Uzroci uključuju prekomjernu upotrebu alkohola (najčešći uzrok sideroblastne anemije), nedostatak piridoksina (vitamin B6 je kofaktor u prvom koraku sinteze hema), trovanje olovom i nedostatak bakra. Višak cinka  može indirektno uzrokovati sideroblastnu anemiju, smanjenjem apsorpcije i povećanjem izlučivanja bakra. Antimikrobni lijekovi koji mogu dovesti do sideroblastne anemije uključuju izoniazid (koji ometa metabolizam piridoksina), kloramfenikol (koji, inhibirajući sintezu proteina mitohondrijske membrane, ometa mitohondrijsko disanje, cikloserin i linezolid.

## Dijagnoza
thumb|right| Aspirat koštane srži: prstenasti sideroblasti
Prstenasti sideroblasti nalaze se u koštanoj srži.

U razmazu periferne krvi mogu se naći eritrociti sa bazofilnim bojama (citoplazmatske granule RNK precipitata) i Papenheimerova tijela (citoplazmatske granule gvožđa).

Anemija je umjerena do teška i dimorfna. Mikroskopski pregled crvenih krvnih zrnaca otkriće označene nejednake veličine ćelija i abnormalne oblika ćelija. Bazofilna boja je označena i ciljne ćelije su česte. srednji volumen ćelije je obično smanjen (mikrocitna anemija), ali također može biti normalan ili čak visok. RDW povećava se sa histogramom crvenih krvnih zrnaca pomerenim ulijevo. Leukociti  i trombociti  su normalni. Koštana srž pokazuje eritroidnu hiperplaziju sa zastojem sazrevanja.Više od 40% eritrocita u razvoju su prstenasti sideroblasti. Serumsko gvožđe, procenat zasićenja i feritin su povećani. Ukupni kapacitet vezivanja gvožđa ćelija je normalan do smanjen. Hemosiderin u koštanoj srži je povećan.

### Klasifikacija 
Sideroblastna anemija dijeli se obično na podtipove na osnovu uzroka.
* Nasljedna ili kongenitalna sideroblastna anemija može biti X-vezana  ili autosomna.

Također je umiješan i GLRX5.
* Stečena ili sekundarna, sideroblastna anemija razvija se nakon rođenja i dijeli se prema uzroku.

### Laboratorijski nalazi 
* Serumsko gvožđe: visoko
* Povećani nivoi feritina
* Smanjen ukupni kapacitet vezivanja gvožđa
* Visoka zasićenost transferinom
* Hematokrit od oko 20-30%
* Srednji korpuskulski volumen ili MCV je obično normalan ili nizak za kongenitalne uzroke sideroblastne anemije, ali normalan ili visok za stečene oblike.
* Kod trovanja olovom vide se grube bazofilne pjege crvenih krvnih zrnaca na brisu periferne krvi
* Specifičan test: Prusko plavilo eritrocita u srži pokazuje prstenaste sideroblaste. Prusko plavo bojenje uključuje neenzimsku reakciju fero gvožđa sa ferocijanidom formiranjem fero-ferocijanida, koji je plave boje. Kontraboja može se koristiti za bolju vizualizaciju.

## Liječenje 
Povremeno je anemija toliko teška da podrška transfuzijom nikada nije potrebna. Ovi pacijenti obično ne reaguju na terapiju eritropoetinom. Neki od prijavljenih slučajeva imali su preokrenutu anemiju ili se nivo hema poboljšao upotrebom umjerenih do visokih doza piridoksina (vitamina B6). U teškim slučajevima SBA, transplantacija koštane srži je također opcija sa ograničenim informacijama o stopi uspješnosti. Neki slučajevi su navedeni na MedLine-u i raznim drugim medicinskim stranicama. U slučaju sideroblastne anemije izazvane izoniazidom, dodatak B6 je dovoljan da ispravi anemiju. Deferoksamin, sredstvo za heliranje, koristi se za liječenje preopterećenja željeza od transfuzije.
Terapeutska flebotomija može se koristiti za upravljanje preopterećenjem gvožđem.

## Prognoza
Sideroblastne anemije pisujuse često o kao reagirajuće ili nereagirajuće u smislu povećanja nivoa hemoglobina na farmakološke doze vitamina B6.

:1 – Kongenitalne: 80% je odgovorno, iako se anemija ne povlači u potpunosti.
:2 – Stečene klonske: 40% reagira, ali odgovor može biti minimalan.
:3 – StečenE reverzibilnE: 60% je odgovorno, ali tOk ovisi o liječenju osnovnog uzroka.

Teške refraktorne sideroblastne anemije koje zahtijevaju redovne transfuzije i/ili koje prolaze kroz leukemijsku transformaciju (5-10%) značajno smanjuju očekivani životni vijek.

## Također pogledajtge
* Anemija
* Sideroza
* Lista hematoloških stanja

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* GeneReviews/NCBI/NIH/UW entry on X-Linked Sideroblastic Anemia and Ataxia

Kategorija:Geni na hromosomu 6
Kategorija:Geni na hromosomu X
Kategorija:Aplazijske anemije
Kategorija:Mijeloidne neoplazije
Kategorija:Genetski poremećaji po sistemu