Hemoliza

**Hemoliza** (grč. αἷμα – *hemo* = krv + λύσις – *lizis* = otpuštanje,  rastvoriti, razlaganje)) je razgradnja crvenih krvnih zrnacaa, praćena ispuštanjem njihovog sadržaja (hemoglobina) u okolnu tečnost (krvnu plazmu). Hemoliza se javlja  *in vivo* (u organizmu)  ili *in vitro* i *ex vivo* (van tijela).
## Hemoliza *in vivo*
Hemoliza *in vivo*  može biti posljedica velikog broja medicinskih stanja i poremećaja , uključujući i mnoge Gram-pozitivne bakterije (kao što su  streptokoke, enterokoke, i stafilokoke), neke parazite ( malarija i dr.), neke autoimune poremećaje (na primjer: hemolitska bolest fetusa i novorođenčeta). Može biti i  jedan od pratećih simptoma nekih  genetičkih poremećaja (kao što su  anemija srpastih eritrocita ili G6PD deficijencija]]).
### Streptokoke 
Hemolizu može izazvati više vrsta roda *Streptococcus*. Klasificirane su prema  hemolitičkim svojstvima.
* Alfa-hemolitske vrste, uključujući *S. pneumoniae]]*,*S. mutans*, i *S. salivarius*, oksidiraju gvožđe hemoglobina, bojeći ga u tamnozeleno (ukulturi).
* Beta-hemolitske vrste, uključujući *S. pyogenes* i *S. agalactiae*, uzrokuju potpuni raspad crvenih krvnih ćelija.
* Gama-hemolitske ili nehemolitičke vrste ne izazivaju hemolizu i retko su uzročnici bolesti.
### Enterokoke 
Rodu  *Enerococcus* (enterokoke) pripadaju bakterije mliječne kiseline koje su ranije bile klasificirane kao ahemolitska grupa D u rodu *Streptococcus* (vidi gore), uključujući  *E. faecilis* (*S. faecalis*), *E. faecium* (*S. faecium*), *E. durans* (*S. durans*), i *E. avium* (*S. avium*).

### Stafilokoke 
Stafilokoke  (rod *Staphylococcus*) su još jedan rod Gram-pozitivnih koka. *Staphylococcus aureus* je često izazivač  beta-hemolize.
### Parazitska hemoliza 
Proces ishrane plazmodijskih parazita oštećuje eritrocite pa se  malarija, odnsno njene posljedice, u medicinskoj praksi  ponekad označavaju   i kao  „parazitska hemoliza“.
### Hemolitska bolet novorođenčadi 
{{glavni članak|Hemolitska bolest novorođenčeta]]
Hemolitsko oboljenje fetusa i novorođenčadi je autoimuno oboljenje koje nastaje nakon  prolaska majčinih antitijela – kroz placentu do ploda u njenoj utrobi.
### Hemolitska anemija 
Budući da  hemoliza  *in vivo* hemoliza uništava crvene krvne ćelije, njeni nekontrolirani hronični ili akutni  slučajevi mogu dovesti do hemolitske anemije.
### Hemolitska kriza 
Hemolitska  kriza (hiperhemolitska kriza)  se ispoljava u ubrzanoj destrukciji crvenih krvnih ćelija koja  dovodi do anemije, žutila i retikulocitoze. Opasnost od hemolitičkih kriza se često javlja kod anemije srpastih eritrocita i  nedostatka G6PD enzima.

## Hemoliza *in vitro*  ili  *ex vivo*
[mini|desno|200p|**Hemoliza uzoraka krvi**. Rasprsnutu eritrociti  (lijevo i u sredini)  i kod kojih je prisutna (desno) hemoliza. Da bi otpušteni hemoglobin obojio [krvni serum ili plazmu, dovoljno je da hemolizira  samo 0,5% , što se očituje u svijetlocrvenoj ili boji trešnje. Treba  uočiti da je hemolizirani uzorak providan jer nema ćelija koje bi odbijale svetlost.]]
Hemolizu *In vitro* u uzorku krvi  može izazvati i nepravilno rukovanje prilikom uzimanja, efekti mehaničkog procesuiranja  ili aktivnost bakterija.
### Pri uzimanju uzorka
Većina hemoliza uzroka *In vitro* su posljedica  postupka uzimanja uzoraka. Uzroci hemolize su često komplikovano uzimanje , nesigurni spojevi, kontaminacija i neodgovarajuća veličina igle. Pretjeran usisavanje može dovesti  do toga da se crvene krvne ćelije,  usljed turbulencije i fizičkih sila,  doslovce zdrobe dok prolaze kroz hipodermnu (potkožnu) iglu.  Takva hemoliza često dolazi kad je teško naći  venu pacijenta ili kada vena kolabira prilikom uzimanja krvi špricem ili modernom vakuumskom cjevčicom. 
Hemoliza *in vitro*, prilikom uzimanja uzoraka može uticati na pojavu pogrešnih  rezultata laboratorijskih testova, usljed kontaminacije okolne plazme sadržajem hemoliziranih eritrocita. Na primer, koncentracija kalijuma u crvenim krvnim ćelijama je mnogo viša nego u plazmi pa je, prilikom biohemijskih analiza hemolizirane krvi,  uobičajeno da se pojavi znatno povećana koncentracija kalijuma.

Hemoliza *in vitro* može se  također pojaviti usljed dužeg skladištenja u neodgovarajućim uvjetima (na prijmer na previsokoj ili preniskoj temperaturi).

### Procesuiranje krvi tokom operacije 
Kod nekih hirurških intervencija, a posebno onih tokom nekih operacija srca,  kada  se očekuje značajan gubitak krvi, koriste se mašine za unutaroperativno spasavanje krvi. Procesom centrifugiranja se sakuplja pacijentova krv, pa se crvene krvne ćelije  ispiraju fiziološkom otopinom, a zatim vraćaju u krvni sistem pacijenta. Hemoliza se može pojaviti  ako se centrifuga rotira prebrzo (obično brže od 500 obrtaja po minuti). Ovo  izvantelesna (*ex vivo*)  hemoliza. Nepovoljna okolnost u ntakvim slučajevima je to što se hemoliza javlja uz gubitak krvi i brži  postupak vraćanja krvi u krvni sistem, kako bi se sprečila hipotenzija,  neravnoteža pH vrednosti i druge štetne pojave.

### Djelovanje bakterijske kulture 
i sa učincima (slijeva) alfa, beta i gama-hemolitskih streptokoka.]]
Vizualizacija fizičkog ispoljavanja hemolize u uzorcima kulture krvi, može se koristiti kao način za određivanje vrste različitih Gram-pozitivnih  bakterijskih  infekcija (npr. streptokoka - *Streptococcus*).

## Reference
## Također pogledajte 
* Hemolizin
* Nedostatak glukozo-6-fosfat dehidrogenaze
*Hemolitska bolest novorođenčeta
## Vanjski linkovi 
*Efekti hemolize u kliničkim uzorcima
* 
* 

Kategorija:Fiziologija
Kategorija:Hematologija