Vladimir Dedijer

**Vladimir Dedijer** (4. februar 1914 – 30. novembar 1990) bio je jugoslavenski partizanski borac tokom Drugog svjetskog rata koji je postao poznat kao političar, aktivista za ljudska prava i historičar. U ranim poslijeratnim godinama predstavljao je Jugoslaviju u Ujedinjenim nacijama i bio je visoki državni službenik.

Kasnije, nakon što je došao u sukob sa vladom, koncentrisao se na svoju akademsku karijeru historičara. Predavao je na Univerzitetu u Beogradu, a bio je i gostujući profesor na nekoliko univerziteta u Sjedinjenim Državama i Evropi. Učestvovao je u Russell Tribunalu 1967, razmatrajući aktivnosti snaga Sjedinjenih Država u Vijetnamu, i u kasnijim sudovima.

## Porijeklo i porodica 
Rođen je u srpskoj porodici u Beogradu, u Kraljevini Srbiji, koja je kasnije apsorbovana u Jugoslaviju. Njegova porodica je porijeklom iz Čepelice kod Bileće i bili su pravoslavni kršćani. Njegov otac, Jevto Dedijer, bio je profesor geografije na Beogradskom univerzitetu, a majka Milica je bila socijalni radnik. Bio je srednji od tri sina: Borivoja, Vladimira i Stevana.

Prije Drugog svjetskog rata oženio se Olgom Popović. Njihova kćerka Milica dobila je ime po majci. Nakon što je Olga umrla 1943, sljedeće godine se ponovo oženio Verom Križman, glumicom i jugoslavenskom partizankom. On i Vera imali su četvoro djece: kćerku Bojanu i tri sina: Borivoja (Boro), Branimira (Branka) i Marka Dedijera. Branko je izvršio samoubistvo s 13 godina, nakon što ga je policija ispitivala o političkim aktivnostima njegovog oca. Nakon što se vratio kući, objesio se. Boro je izvršio samoubistvo 1966. skočivši s litice u blizini očeve kuće, ali Dedijer je vjerovao da je Boru ubila slovenska policija.

## Politička i revolucionarna aktivnost 
U mladosti je prisustvovao Konferenciji za pomirenje u Poljskoj 1929. kao delegat jugoslavenske gimnazijske omladine. Godine 1931. prisustvovao je XX Svjetskom kongresu Kršćanskog udruženja mladih muškaraca u Clevelandu, Ohio u Sjedinjenim Državama.

Po završetku srednje škole radio je u dnevnom listu Politika dok je studirao pravo. Kao novinar postao je strani dopisnik u Poljskoj, Danskoj, Norveškoj (1935), Engleskoj (1935–1936) i Španiji (1936) u godinama prije izbijanja Drugog svjetskog rata. Zbog podrške republikanskoj vladi u Španiji tokom Španskog građanskog rata, Dedijer je otpušten iz Politike 1937. po nalogu jugoslavenske vlade.

Tokom 1930-ih, sarađivao je sa Komunističkom partijom Jugoslavije (KPJ). Dedijer je sebe smatrao nezavisnim misliocem poput srpskih predaka. "Teško je biti Srbin", rekao je jednom, "Ali kako je lepo!"

Dedijer se pridružio jugoslovenskim partizanima 1941. u njihovoj borbi protiv nacističke Njemačke. Služio je kao potpukovnik u Titovom štabu.

Poslije rata bio je član jugoslovenske delegacije na Pariskoj mirovnoj konferenciji 1946. i na nekoliko zasjedanja Generalne skupštine Ujedinjenih nacija (1945–1952). Također je postao profesor historije na Univerzitetu u Beogradu.

Godine 1978. primljen je za redovnog člana Srpske akademije nauka i umjetnosti.

Poznat je po knjizi *Jugoslovenski Aušvic i Vatikan: Hrvatski masakr Srba tokom Drugog svjetskog rata*, koja je prevedena na više jezika. Pisao je o nasilnoj represiji i genocidu koji su počinili ustaše u Hrvatskoj nad narodima i religijama koje su smatrali hereticima. Procijenio je da su ustaše ubile ukupno 750.000 Srba; 60.000 Jevreja; a 26.000 Sinta i Roma.

Dedijer je umro u Bostonu, Massachusetts, 30. novembra 1990. Nakon toga je kremiran. Njegov pepeo vraćen je radi sahranjivanja na Centralno groblje Žale u Ljubljani.

## Bibliografija 
(Izbor)
* *Dnevnik 1941—1945*, Beograd I 1945, Beograd II 1946, Beograd III 1950 (drugo izdanje 1951.)
* *Pariska mirovna konferencija*, Beograd, 1947. i Zagreb 1948.
* *Tito govori*, New York, 1953.
* *Josip Broz Tito, Prilozi za biografiju*, Ljubljana 1953, Beograd 1953, i 1972, 
* *Istorija Jugoslavije* (s Ivanom Božićem, Miloradom Ekmečićem i Simom Ćirkovićem), Beograd, 1972.
* *Jedna vojna konvencija: Eseji razvitka međunarodnog prava*, London, 1974.
* *Interesne sfere*, Beograd 1980.
* *Novi prilozi za biografiju Josipa Broza Tita-Knjiga 1*, Rijeka, 1980.
* *Novi prilozi za biografiju Josipa Broza Tita-Knjiga 2*, Rijeka, 1981. 
* *Novi prilozi za biografiju Josipa Broza Tita-Knjiga 3*, Beograd, 1984.
* *Vatikan i Jasenovac-Dokumenta*, Beograd, 1987.
* *Proterivanje Srba sa ognjišta (1941-1945*), Beograd, 1989.
* *Genocid nad Muslimanima*, Ljubljana, 1990.
* *Protiv zaborava i tabua-Jasenovac* (1941-1945) objavio Antun Miletić odmah po smrti Vladimira Dedijera, Sarajevo, 1991.

## Također pogledajte 
* Spisak akademika SANU
* Šestoaprilska nagrada

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Biografije, Beograd
Kategorija:Rođeni 1914.
Kategorija:Umrli 1990.
Kategorija:Jugoslavenski partizani
Kategorija:Dobitnici Šestoaprilske nagrade
Kategorija:Jugoslavenski historičari
Kategorija:Jugoslavenski političari
Kategorija:Borci za ljudska prava
Kategorija:Članovi SANU
Kategorija:Nosioci Partizanske spomenice 1941.
Kategorija:Nosioci Ordena narodnog oslobođenja
Kategorija:Nosioci Ordena partizanske zvijezde
Kategorija:Jugoslavenski komunisti
Kategorija:Srbijanski komunisti
Kategorija:Srbijanski partizani