Parotitis

**Parotitis**  je  upala jedne ili obje parotidne žlijezde, glavne  pljuvačne žlijezde, koje se kod ljudi nalaze u na obje strane lica. Upalom su najčešće pogošena  parotidne pljuvačne  žlijezde.

## Uzroci
### Infekcijski parotitis
***Akutni bacterijski parotitis** 
Najčešće je  izazvan putem  infekcije  bakterijom  *Staphylococcus aureus*, ali može biti i bilo kojom komensalnom bakterijom (koja inače obitava u organizmu).  
***Parotitis kao vanplućna  tuberkuloza**:
Mikobakterija koja uzrokuju tuberkulozu također može uzrokovati i infekciju parotidne žlijezde. Inficirani imaju tendenciju da imaju proširenu, nenateklu, ali umjereno bolnu žlijezdu. Dijagnoza se vrši tipski  iz kulture  grudnog  koša ili histološkom  dijagnozom nakon što je žlijezda je uklonjena. Kada se dijagnosticira i tretiraju antituberkuloznim  lijekovima, žlijezdese  mogu  vratiti u normalu u toku od  1-3 mjeseca. 
***Akutni virusni parotitis**(zaušnjaci) :
Najčešći virusni uzrok parotitisa su  zaušnjaci. Rutinska vakcinacija održava  učestalost zaušnjaka na vrlo niskom nivou. Sami  zaušnjaci pojavljuju  za desetak dana.

***HIV parotitis**:
Generalizirana  limfadenopatija je dugo bila povezivana s HIV-om, ali je lokalizirano povećanje parotidne žlijezde je manje poznato. 
### Autoimuni uzroci 
Oblici uzročnici su također kolektivno poznati kao izazivači   hroničnog pjegavog  parotitisa ili hroničnog  autoimuneog  parotitisa.

***Sjögrenov  sindrom**:  
Hronične upale pljuvačnih  žlijezda mogu  biti jedan od simptoma autoimune bolesti koja je  poznata kao Sjögrenov sindrom. Bolest se najčešće javlja kod ljudi u dobi od 40-60 godina, ali može i kod male djece. U Sjogrenovom  sindromu, prevalencija parotitisa u žena u odnosu na muškarce je oko 9: 1.  Pogođena  parotidna žlijezde je uvećana i  povremeno natekla. Uzrok je nepoznat. Sindrom je često praće prekomjernom  suhoćom u očima, ustima, nosu, vagini  i koži. 
***Mikuliczeva  bolest**:
Ovo je  zastarjeli naziv za bilo koje proširenje parotidne žlijezde koja nije bila tuberkulozna, u lwukemiji ili neki drugoj  prepoznatljivoj  bolesti.

***Limfoepitelna lezija Godwin**:
Najčešće je povezana  sa ograničenim  tumorom  s histološkom karakteristikama Sjögrenovog sindroma. Ovaj naziv je također pao u nemilost.
### Blokada 
Blokada glavnog  parotidnog  kanala ili jednog od njegovih ogranaka, često je primarni uzrok akutnog parotitisa, uz daljnje upale srednjeg u bakterijskoj i superinfekciji. Blokadu može izazvati pljuvačni  kamen, sluzni priključak, ili, rjeđe, tumor, obično benigni. Pljuvačni kamenci  (zvani sialolitiaza  ili kamenac  pljuvačnog  kanala) su uglavnom izrađeni od kalcija, ali ne ukazuju na bilo kakvu vrstu poremećaja prometa kalcija.  Kamenac se može se dijagnosticirati putem X-zraka (sa stopom od oko 80% uspjeha), a rengdenski  (CT) ili ultrazvučnim pregledom. Kamenac  se može ukloniti manipulacijom u ordinaciji, ili, u najgorem slučaju,  operacijom. Litotripsija je  također poznata kao "šok val" tretman, je najpoznatija  pri upotrebi za  razbijanje kamena u bubregu. Litotripsija se sada može koristiti i za uklanjanje kamenca  pljuvačnih žlijezda. Ultrazvučni talasi  razbijaju  kamenac, a fragmenti  iz pljuvačnih  kanala se ispiraju.

### Hronični nespecifični parotiti
Ovaj termin se obično koristi za pacijente kod kojih nije pronađen određena etiologija. Epizode mogu trajati nekoliko dana, paralelno tokom bakterijske ili virusne bolesti. Drugi mogu doživjeti epizode koje traju samo nekoliko sati od početka do rezolucije. Neka epizoda može trajati i nekoliko sedmica . Pojavni  periodi između epizoda mogu trajati satima, danima ili čak godina.

***Ponavljanje parotitisa od djetinjstva**:
Ovo je neuobičajeni  sindrom u kojem se ponavljaju epizode koje  klinički liče  zaušnjacima. Generalno, epizode počinju pri  starosti oko  5 godina, a gotovo svi pacijenti postaju asimptomski po dobi oko 10-15 godina. Trajanje napada je prosječno  3-7 dana, ali kod nekih osoba mogu  trajati  i 2-3 sedmice. Spektar varira od blagih  i rijetkih napadi do tako čestih  epizoda da sprečavaju redovno pohađanje škole.

Primjenjuje se lokalno utopljavanje  i masiranje žlijezda, od leđne do prednje, uzimajući penicilin, koji  obično izliječi pojedinačne epizode. Tretman pojedinih infekcija može spriječiti ozljede žlijezdanog  parenhima. Teška bolest se može tretirati p uklanjanjem žlijezde (parotidektomija).

***Sialadenoza (sialoza)**:
U ovam  poremećaju, mogu biti difuzno uvećane obje parotidne žlijezde,  sa sasvim  skroman simptomima. Pacijenti su u dobi od oko 20-60 godina, a spolovi  su podjednako uključeni. Žlijezde su meke i neotekle. Oko polovine pacijenata ima endokrine poremećaje, kao što su dijabetes i nutritivni poremećaji kao što je pelagraa ili uzimaju drogu, kao što su gvanetidin, tioridazin ili izoprenalin.

***Sarkoidoza**: 
Najčešće su pogođeni pluća, koža i limfni čvorovi, ali i pljuvačne žlijezde, u oko 10% slučajeva. Klasično se javlja bilateralna fiorma, glatkih i nenateklih  parotidnih  proširenja.  Povremeno se javlja i kserostomija.  Heerfordt-Waldenstromov  sindrom uključuje sarkoidozu sa  povećanim parotidnim žlijezdam, groznicom, prednjim uveitisom i paralizom  facijalisa.

***Pneumoparotitis**:
Ova forma je obilježena pojavom ztraka  unutar kanala parotidne žlijezde – sa ili bez upale. Otvor kanala normalno funkcionira kao ventil za zaštitu od ulaska zraka u žlijezde,  pod pritiskom iz usne šupljine. Rijetko, nekompetentan ventil dopušta ulazak zraka u sistem kanala. Pneumoparotitis se najčešće javlja u muzičara na puhačkim  instrumentima, staklo puhača i ronioca.

U parotidnim žlijezdama se nalazi  nekoliko limfnih čvorova, kao površne i duboke grupe čvorova. Ovi čvorovi mogu biti uključeni u bilo koji proces koji utieče na limfne čvorove, uključujući i bakterijske, gljivične, virusne i neoplastične procese. Oticanje parotidnih pljuvačnih žlijezda, rijetko uzrokuju i  lijekovi,  kao što su jodidi, fenilbutazon, tiouracil, izoproterenol, teški metali, sulfisoksazol i fenotiazini.
## Također pogledajte
*Zaušnjaci
*Pljuvačna žlijezda
## Reference
## Vanjski linkovi
* eMedicine

Kategorija:Patologija pljuvačnih žlijezda
Kategorija:Upale
Kategorija:Infekcije