Vezani geni

[mini|[Thomas Hunt Morgan vezane gene otkrio je  prilikom genetičkog mapiranja hromosoma  *Drosophila melanogaster*.To je bilo prvo genetičko mapiranje i značajan dokaz hromosomske teorije nasljeđivanja.]]
**Vezani gen** ili **gensko vezanje** () jest pojam koji se odnosi na pojavu prostorne bliskosti datih lokusa i njihovih gena na istom hromosomu. Zato se oni tokom ćelijskih dioba prenose skupa, izuzimajući slučajeve kada se među njima dogodi krosing-over.  Geni čiji lokusi  bliži jedni drugima imaju manje šanse se razdvoje na različite hromatide  tokom krosingovera; zato  kaže da su genetički  *vezani*. Drugim riječima, što su dva gena bliže na hromosomu, manja je šansa za formiranje hijazmi između njih pa se nasljeđuju zajedno.

Kompleksi vezanih gena koji se nasljeđuju u zajedničkom "paketu" označavaju se kao haplotipovi. Primjeri takvih haplotipova su bliskosusjedni geni *C*, *D* i *E*, koji određuju pripadnost krvnim grupama Rh sistema. ili HLA sistemu histokompatibilnosti.

## Otkriće
Gensku vezanost prvi put su otkili  britanski  genetičari  William Bateson, Edith Rebecca Saunders i Reginald Punnett,  ubrzo nakon reotkrića  Mendelovih zakona.  Razumijevanje genetičke povezanosti, prošireno  je  radom Thomasa Morgana (Thomas Hunt Morgan), koji je zapazio da je količina rekombinacija između vezanih gena međugenski razlikuje, što je  dovelo do ideje da frekvencije hijazmi  možda ukazuju na udaljenost koja razdvaja gena na hromosomu.

Alfred Sturtevant,  Morganov student,  prvi je razvio genetičke mape, također poznate kao mape genskog vezivanje. On je  predložio da je veći razmak između povezanih gena uzrokuje veću šansu da se segmenti nesestrinskih  hromatida rekombiniraju u  regiji između gena. Na osnovu većeg broja rekombinanata moguće je dobiti mjeru za udaljenost između gena. Ova udaljenost se izražava u smislu 
***jedinica genetičke mape** (*m.u.*, od eng. *map unit*) ili **centimorgan**, a definira se kao udaljenost između gena za jedan rekombinantni proizvod mejoze u 100 rekombiniranih. 
***Frekvencija rekombinata** (*RF*) od 1% je ekvivalentna 1 m.u.  Ali ovo je samo dobra ekvivalencijska  aproksimacija za male procente; najveći postotak rekombinacija  ne može biti veći od 50%, što bi bila situacija u kojoj su  dva gena na ekstremno suprotnim krajevima istog  hromosoma. U ovoj situaciji, crossing-over bi doveo do razmjene gena, ali samo pri neparnom  broju hijazmi (50:50 je vjerovatnoća čak i  između  neparnog  broja krosingovera) će rezultirati rekombinantnim proizvodima  mejotske rekombinacije. Parne hijazme ustvari "poništavaju" mogućnost rekombinacije, jer posmatrani geni ostaju na istoj, iako rekombiniranoj hromatidi.

Mape vezanosti se kreiraju  po pronalaženju relativne udaljenosti između broja osobina čiji su lokusi na istom hromosomu, nepreciznosti koje mogu nastati zbog mogućnosti  pojave višestrukih  rekombinacija.

## Mape vezivanja
Mapa  povezanosti je genetički prikaz  jedne vrste, prirodne  ili eksperimentalne populacije,  koji odražava  međusobni položaj  poznatih gena  ili genetičkih markera, prema frekvencijama  rekombinacija, a ne specifične fizičke udaljenosti duž svakog  hromosoma.  Ovo  mapiranje je kritično za identifikaciju lokacije gena koji uzrokuju genetičke bolesti.

Genetička karta je karta na osnovu frekvencije rekombinacije između markera tokom hromosomskih krosingover  homolognih hromosoma.  Što je veća učestalost rekombinacije (segregacije) između dva genetička markera,  lokusi su međusobno udaljeniji nego  što se pretpostavlja po zakonu slučajnosti. Nasuprot tome, manja je učestalost rekombinacija između markera, to je manja fizička udaljenost između njih. Istorijski, markeri, koji su  je nekada bili  fenotipski (proizvodnja enzima,  boja očiju) izvedena iz sekvenci  kodirajuće DNK. Na kraju, potvrđeno je ili se  pretpostavlja da  sekvence nekodirajuće  DNK, kao što su mikrosatelittske ili one koje  generiranje dužine restrikcijskih fragmenata polimorfizama (RFLP) se također koriste.

Genetička mapa pomaže  pronalaženje lokacija neke druge oznake, kao što su drugi geni testiranjem na genetičku povezanost sa već poznatim markerima.

Pojam genetička mapa *ne* odnosi se na fizičku kartu ili genomsku mapu.

## Također pogledajte 
* Rekombinacija
* genska mapa
* Mejoza

## Reference 
Kategorija:Citogenetika
Kategorija:Mejoza
Kategorija:Hromosomi