Astma

**Astma** je dugotrajna upalna bolest dišnih puteva pluća. Karakteriziraju je varijabilni i ponavljajući simptomi, reverzibilni opstrukcija protoka zraka i lahko pokrenuti bronhospazmi. Simptomi uključuju epizode zvane piskanje, kašljanje, stezanje u prsima i otežano disanje (dispneja).

## Astmatski napad 
**Astmatski napad** mogu da pokrenu više faktora: alergijske reakcije, infekcije disajnih puteva, lijekovi (npr. aspirin, nesteroidni protivupalni lijekovi, beta-blokatori), napor, stres, u toku sna (najveći broj smrtnih ishoda astmatičnog napada dešava se u toku spavanja).

## Znaci i simptomi 
**Znaci i simptomi** astmatičnog napada su izrazito teško disanje i borba za zrak, zauzimanje sjedeće pozicije uz upotrebu pomoćne disajne muskulature, ubrzano disanje (tahipneja) oko 40-50 respiracija u minuti, tahikardija. Ako se ne prekine napad razvija se cijanoza i nemogućnost govora, tzv. **govorna dispneja** uz tendenciju daljeg pogoršanja stanja bolesnika.

## Dijagnoza bolesti 
**Dijagnoza** se postavlja na osnovu anamneze, kliničke slike, mjerenja saturacije krvi kiseonikom koja je snižena, određivanje parcijalnih pritisaka kiseonika i ugljen-dioksida arterijske krvi (PaO2 i PaCO2), mjerenje pH krvi, mjerenje respiracijskih volumena spirometrom, RTG-pluća, mjeri se arterijski krvni pritisak i snima EKG.

Auskultacijom se čuju piskavi (*wheezing*) šušnjevi, naročito u ekspirijumu, koji je inače produžen. U teškom napadu na plućima se auskultacijom ne čuje disanje ili je ono vrlo oslabljeno, kada se radi o "nijemim plućima" i zahtijeva neodložnu hitnu ljekarsku intervenciju.

U **diferencijalnoj dijagnozi** dolaze u obzir sljedeća oboljenja:
* Opstrukcija gornjih disajnih puteva
* Kardijalna astma kod akutne insuficijencije srca
* Dekompenzovana hronična opstruktivna bolest pluća (HOPB)
* Opstrukcija disajnih puteva nastala kao posljedica inhalacije nadražajnih gasova

## Terapija 
**Terapija** se sastoji u spriječavanju razvoja hipoksije, poboljšanje ventilacije aplikacijom bronhodilatatora, terapija upale ako je uzrok napada.

Položaj pacijenta je sjedeći. Odmah se uključuje 4-8 litara kisika preko sonde.

Za otklanjanje spazma bronhija daju se bronhodilatatori i to:
* Kod teške kliničke slike daje se adrenalin 0,3&nbsp;mg subkutano ako anamnestički nema srčanih oboljenja.
* Ostali beta-simpatikomimetici, npr. fenoterol ili salbutamol: 2-4 udaha ponavljajući dozu u razmacima od 5-10 minuta. U težim slučajevima bronhodilatatori se mogu aplicirati parenteralno, npr. terbutalin 0,25-0,5&nbsp;mg subkutano.
* Metilksantini, koji imaju znatno slabija vazodilatatorna svojstva od beta-adrenergičkih agonista, npr. aminofilin 200–400&nbsp;mg (5&nbsp;mg/kg) polahko intravenski kao prva doza a potom se uključuje infuzija aminofilinom u dozi od 1–2&nbsp;mg/kg.

Sljedeći korak u terapiji je primjena protivupalnih lijekova kortikosteroida, npr. hidrokortizon 100–200&nbsp;mg i.v. ili metilprednizolon 40–250&nbsp;mg i.v. (1–4&nbsp;mg/kg tjelesne težine).

Primjenjuju se i kristaloidi, da bi se razrijedio bronhijalni sekret (npr. Sol. Ringer 500-1000 ml i.v).

U teškim slučajevima kada je prisutna teška hipoksija, prestanak disanja ili kod status astmatikusa pristupa se endotrahealnoj intubaciji i eventuelno uvođenje u narkozu, mašinski ventilira uz regulaciju parametara vještačke ventilacije.

Kontraindikovana je aplikacija lijekova koji djeluju depresivno na centar za disanje kao što su sedativi i narkotici, kao i trankilizera. Isto tako se ne liječi **reaktivna tahikardija** beta-blokatorima, a dejstvo mukolitika i ekspektoranasa primjenjenih u akutnom napadu nije dokazano.

## Bronhijalna astma 
mini|200p|desno|Napad astme
**Bronhijalna astma** (Asthma bronchiale) je hronično upalno oboljenje donjih disajnih puteva osjetljivih na veliki broj raznih agenasa. Oni dovode do naglog razvoja u principu reverzibilne opstrukcije donjih disajnih puteva izazivajući **akutni astmatični napad**. Ovdje se radi o hiperiritabilnosti traheobronhijalnog sistema. Kada su napadi učestali sa kratkim razmacima između njih ili kada astmatični napad duže traje (nema još jedinstvenog stava) bez mogućnosti njegovog prekida, onda je to **Status asthmaticus**.

### Patofiziologija 
Patofiziologija razvoja bronhijalne astme je sljedeća:
* Upala disajnih puteva uslijed neadekvatnog oslobađanja medijatora alergijske reakcije: histamina, citokina, lipidnih medijatora.
* Suženje disajnih puteva zbog bronhospazma, edema sluzokože bronhijalnog sistema, žilavog bronhijalnog sekreta (*dyscrinia*).
* Poremećaji oksigenacije zbog neadekvatne ventilacije i perfuzije, a kod teškog astmatičnog napada dolazi do hiperkapničkog prestanka disanja.
mini|Dobno standardizirana onesposobljenost uslijed astme na 100.000&nbsp;stanovnika, 2004.

## Reference
Kategorija:Respiratorne bolesti