Fosfor-pentoksid

**Fosfor-pentoksid**  je hemijski spoj sa moleculskom formulom P4O10, sa uobičajenim  nazivom koji  potiče iz empirijske formule, P2O5.  Ova bijela, kristalna, čvrsta tvar je  anhidrid  fosforne kiseline.  Moćan je desikant (isušivač) i dehidracijski agens.

## Struktura
Fosfor pentokside kristalizira u najmanje četiri oblika  ili  polimorfa. Najpoznatiji je  jedan, metastabilni oblik, prikazan na slici, koji se sastoji od molekula P4O10.  Slabe  van der Waalsove sile održavaju ih zajedno i  šestougaonoj rešetki. Međutim, nasuprot visokoj simetriji molekula, kristalno pakovanje nije blizu tome.). Struktura  P4O10 kaveza  podsjeća na adamantan sa *T*d  grupom simetrijske tačke. Blisko je srodan sa odgovarajućim anhidridom P4O6.  Kasnije gubi terminalne okso grupe. Gustina mu je 2,30 g/cm3,a ključa na 423&nbsp;°C, pod  atmosferskim pritiskom. Ako se brže zagrijava  prelazi u  sublimat.  Ovaj oblik može nastati i kondenzacijom pare fosfor-prntoksida, što rezultira u krajnje higroskopnu čvrstu tvar.

Drugi polimorfi su polimerni, ali u svakom slučaju, atomi fosfora su vezani za četverougaoni atoma kisika, od kojih jedan formira terminalnu  P=O vezu, uključujući doniranje p-orbitalni elektrona terminalnog kisika na antiveznu jednostruku vezu. Makromolekulske forme mogu se dobiti zagrijavanjem kompleksa u zatvorenoj cijevi, na nekoliko sati i  održavanje topljenja na visokoj temperaturi prije hlađenja otopljene mase i njenog stvrdnjavanja. Preostali polimorf je  staklo ili amorfni oblik;  može nastati spajanjem bilo kojeg od ostalih.

## Dobijanje
P4O10 se dobija sagorijevanjem elementarnog  fosfora,  sa dovoljnom količinom zraka:
: P4 + 5 O2 → P4O10.
U  većem dijelu 20. stoljeća, fosfor pentoksid je korišten  za dobijanje  koncentrirane čiste fosforne kiseline. U termo procesu, fosfor pentoksid je  dobijan  spaljivanjem bijelog fosfora koji  je raspušten u razblaženoj  fosfornoj  kiselini  za proizvodnju koncentrirane kiseline. Poboljšanja u tehnologiji filtriranja  dovodi do  "procesa mokre fosforne kiseline" koji prevazilazi termalni proces, izbegavajući potrebu da se proizvede alotropski modificirani bijeli fosfor kao polazni materijal. Dehidracija fosforne kiseline za dobijanje fosfor-pentoksida nije moguća   kao nii zagrijavanjem  metafosforne kiselinekoja  bi  prokuhala bez gubitka sve sopstvene vode.

## Primjena
Fosfor pentoksid je snažan dehidracijski agens, što uključuje  egzotermnu prirodu njegove hidrolize:
:P4O10 + 6 H2O → 4 H3PO4 &nbsp; (–177 kJ).

Međutim, njegova primjena uz sušenje je ograničena njehovom sklonošću da formira zaštitni premaz koji sprečava daljnju dehidraciju neutrošenih materijala. Zrnasti  oblici P4O10  se upotrebljavaju kao  desikanti.

U skladu sa  snažnomm  moći isušivanja, P4O10 se upotrebljava za dehidraciju  u organskim sintezama. Najvažnija primjena ovog spoja je u pretvaranju primarnih amida u nitrile:
:P4O10 + RC(O)NH2 → P4O9(OH)2 + RCN.
Označeni proizvod P4O9(OH)2 je idealizirana formula za nedefinirani  produkt koji nastaje od  hidratacije P4O10.
Alternativno, kada je kombiniran sa   karboksilnom kiselinom,  rezultat je odgovarajući anhidrid:
:P4O10 + RCO2H → P4O9(OH)2 + [RC(O)]2O.

"Onodera reagens", otopina P4O10 u DMSO, upotrebljava se za oksidaciju  alkohola. This reaction is reminiscent of the Swern oxidation.

Desikantna snaga (sredstva za isušivanje) P4O10 je dovoljno jaka da pretvori mnoge mineralne kiseline u njihove anhidride. 
*Primjeri: HNO3 se pretvara u  N2O5;&nbsp; H2SO4  u SO3;&nbsp; HClO4 u Cl2O7;&nbsp; HCF3SO3  se konvertira u(CF3)2S2O5.

## Srodni fosforni oksidi
Među komercijalno značajnim  fosfornim oksidima je P4O6 and P4O10, koji je poznat po strukturama međuproizvoda.

600px|Fosforni oksidi: P4O6, P4O7, P4O8, P4O9, and P4O10.

## Rizici
Fosfor-pentoksid nije zapaljiv. Reagira snažno s vodom i vodom koja sadrži tvari kao što su drvo ili pamuk, oslobađajući  puno topline, pa  može čak izazvati i požar. Nagriza metale i vrlo je iritantan – što može izazvati teške opekotine  očiju, kože, sluznice i respiratornog trakta čak i pri koncentracijama koje su oko 1&nbsp;mg/m3.

## Također pogledajte
*Fosfor
*Oksid

## Reference
## Vanjski  linkovi
*OSHA 
*Spec sheet
*Definition
*Website of the Technische Universität Darmstadt and the CEEP about Phosphorus Recovery

Kategorija:Neorganski spojevi fosfora
Kategorija:Kiselinski anhidridi
Kategorija:Kiselinski oksidi
Kategorija:Sastojci stakla
Kategorija:Dehidracijski agensi
Kategorija:Adamantanolike molekule