Ekscinukleaza

**Egzcinukleaza**, također zvana **ekscinukleaza**,  jeste enzim sastavljen od nekoliko podjedinica čiji mehanizam djelovanja uključuje hidrolizu dvije fosfodiestarske veze na istom lancu DNK.

## Pregled
Prefiks *sci* ukazuje na njenu funkciju, budući da sudjeluje u popravci ekscizijom nukleotida, mehanizmu popravke mutacija ćelije, koji se izvodi kada postoje lezije u DNK koje uzrokuju izobličenje u strukturi dvostruke spirale. Razlikuje se od klasične endonukleaze što je kratka escinukleaza na dva različita mjesta s obje strane lezije. Ovaj proces popravka može se odvijati u mraku za razliku od drugih mehanizama popravka kao što je fotoreaktivacija koji se javljaju samo u prisustvu svjetlosti. 
U *Escherichia coli* je izolirana escinukleaza zvana UvrABC i sastoji se od tri podjedinice: UvrA, UvrB i UvrC, produkta gena uvrA, uvrB i uvrC. Kompleks koji se sastoji od dva proteina UvrA i jednog UvrB (A2B) prati DNK do mjesta lezija i vezuje se za njega. Nakon toga, UvrA dimer se disocira i samo UvrB ostaje vezan za DNK. Zatim, UvrC protein se približava području i veže se za UvrB, aktivirajući hidrolitsku aktivnost oba i izvršavajući svoje djelovanje na sljedeći način: UvrB siječe 4 ili 5 nukleotida prema 3´ leziji, dok UvrC siječe 8 nukleotida prema 5´ strani lezije, stvarajući, na ovaj način, fragment od 12 ili 13 nukleotida koji će imati 3' hidroksilnu grupu i fosfat 5' na krajevima. Ovdje se završava djelovanje eskinukleaze i nastavlja se popravak intervencijom enzima UvrD helikaze koji odvaja nedavno izrezani fragment, te naknadnim djelovanjem enzima DNK polimeraza I i DNK ligaza koji će popuniti prazninu novom sintezom i formirati posljednju fosfodiestersku vezu.

Iako je najpoznatiji kod bakterija, proces je vjerovatno univerzalan. Kod eukariota su pronađene escinukleaze od do 16 podjedinica koje također vrše ovaj dvostruki presjek fosfodiestarskih veza u DNK na obje strane lezije. U ljudskim ćelijama, nedavno je pokazano postojanje escinukleaze koja siječe na pozicijama 6 i 22 3', odnosno  5' krajeva, stvarajući lezijom fragment od između 27 i 29 nukleotida, duži od onog kod bakterija. U slučaju ljudi i drugih eukariota prazninu će popuniti polimeraza ε i konačno će ligaza zatvoriti posljednju kariku.
Ekscizijski popravak reparira različite tipove mutacija u DNK, a kvarovi u ovom mehanizmu popravka mogu dovesti do velikih bolesti. Ekscizijski popravak e kod ljudi je prvi put otkriven u studijama rijetke nasljedne bolesti zvane *xeroderma pigmentosum*. Ova bolest je uzrokovana nedostatkom jednog ili više enzima na putu ekscizijske popravke. Pojedinci koji pate od njega imaju ekstremnu osjetljivost na sunčevu svjetlost i vrlo visoku učestalost raka kože. To je zbog činjenice da ultraljubičasta svjetlost, koja se prima u sunčevom zračenju, uzrokuje mutacije u DNK (uglavnom dimeri timina) koje ove osobe ne uspijevaju pravilno popraviti, što im uzrokuje tipske poremećaje bolesti.

## Opis
**Ekscizijska endonukleaza**, također poznata kao **ekscinukleaza** ili **UV-specifična endonukleaza**, je nukleaza (enzim) koji izrezuje fragment nukleotida tokom popravka DNK. Ekscinukleaza izrezuje fragment hidroliziranjem dvije fosfodiesterske veze, po jednu s obje strane lezije u DNK. Ovaj proces je dio "popravak ekscizijom nukleotida", mehanizma koji može popraviti specifične tipove oštećenja DNK u G1 fazi eukariotskog ćelijskog ciklusa. Takva oštećenja mogu uključivati timinske dimere stvorene UV zracima, kao i glomazne distorzije u DNK, uzrokovane oksidiranim benzopirenom iz izvora kao što je dim cigareta.

Nedostatak ekscinukleaze javlja se kod retke autosomno recesivne bolesti zvane *xeroderma pigmentosum*. Ova bolest može uzrokovati svijetlu kožu, ekstremne pjege i lezije na licu, kao i spriječiti popravak dimera pirimidina. Dijagnoza ove bolesti se vrši mjerenjem nivoa enzima u bijelim krvnim zrncima u uzorku krv[]i. Simptomi kod djece uključuju ekstremnu osjetljivost na UV-zračenje, pretjeranu pjegavost, višestruke rakove kože i rožnjačne čireve. Obično se ovi simptomi javljaju tokom prvog izlaganja djeteta suncu.

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Enzimi
Kategorija:Geni na hromosomu 6
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Kategorija:Popravak DNK