Džibuti

**Republika Džibuti** jest država koja se nalazi u Sjeveroistočnoj Africi, na tzv. Rogu Afrike. Graniči sa Eritrejom na sjeveru, Etiopijom na zapadu i jugu i Somalijom na jugoistoku. Ostatak granica ove države čine Crveno more i Adenski zaliv na istoku. Odvojena je od Jemena na Arapskom poluostrvu 20 km širokim morskim prolazom Bab el-Mandeb. Prostire se na ukupnoj površini od 23.200&nbsp;km2.

U antičko doba, teritorija Džibutija zajedno sa Somalijom bila je dio Punta. U blizini lučkog grada Zeile, koji se sada nalazi u Somaliji, bilo je sjedište srednjovjekovnog Adalskog i Ifatskog sultanata. Krajem 19. vijeka, osnovan je Francuski Somaliland, kolonija nastala dogovorom između vladajućih Somalaca, Afarskih sultana i Francuza. Godine 1967. teritorija je preimenovana u Francusku teritoriju Afara i Issasa. Deset godina kasnije, stanovnici Džibutija su glasali za nezavisnost. Referendum je službeno označio osnivanje Republike Džibuti, države nazvane prema njenom istoimenom glavnom gradu. Kao suverena država postala je članica Ujedinjenih nacija iste godine, 20. septembra 1977. Početkom devedesetih godina 20. vijeka izbile su tenzije oko vladinog predstavljanja što je dovele do oružanog sukoba koji je završen sporazumom o podjeli vlasti 2000. između vladajuće stranke i opozicije. Drugi naziv grada povezuju sa terminom *gabood* što na bosanskom znači *visoravan* ili *plato*.

Od 1862. do 1894, teritorija sjeverno od Tadžurskog zaliva nazvana je *Obock*. Pod francuskom upravom, od 1883. do 1967. područje je bilo poznato kao francuski Somaliland () a od 1967. do 1977. kao Francuska teritorija Afara i Issasa ().

## Historija 
thumb|upright|Dizajn keramike pronađene na arheološkom lokalitetu u Asa Komi

### Prahistorija 
Područje Džibutija je naseljeno još od neolita. Prema lingvistima, prvo stanovništvo afroazijskog govornog područja došlo je u ovu regiju iz pretpostavljenog urheimata (*izvorna domovina*) koji se nalazio u dolini Nila ili na Bliskom istoku. Međutim, drugi naučnici predlažu da se Afroazijska jezička porodica razvila na području Afričkog roga a njeni govornici su se potom raspršili na ostale strane.

Keramički proizvodi koji datiraju iz sredine 2. milenijuma p.n.e pronađeni su u Asa Komi, unutrašnjem jezeru na ravnici Gobaad. Pronađeno keramičko posuđe karakterizira punktatne i incizijske geometrijske konstrukcije, koje imaju sličnost s keramikom iz Sabirske kulture iz Ma'laybea u Južnoj Arabiji. Na lokalitetu Asa Komi su otkrivene i kosti goveda, što ukazuje na to da je domaća stoka bila prisutna tu prije otprilike 3.500 godina. Na lokalitetu Dorre i Balha pronađeni su crteži na stijeni životinja koji liče na antilope i žirafe. S druge strane, na arheološkom lokalitetu Handoga pronađeni su mikroliti od opsidijana kao i obična keramika koju su koristili nomadski pastiri sa pripitomljenom stokom a koji datiraju iz 4. milenija p. n. e.

### Punt 
thumb|lijevo|Mapa prahistorijskim mjesta sa pećinskim crtežima i grobnicama na prostoru današnjeg Džibutija
Zajedno sa teritorijom sjeverne Somalije, Eritreje i crvenomorskom obalom Sudana, Džibuti se smatra najvjerojatnijom lokacijom teritorije poznate drevnim Egipćanima kao Punt (ili Ta Netjeru, što bi na bosanskom značilo *Božija zemlja*). Prvi spomen zemlje Punt datira još iz 25. stoljeća p. n. e. Stanovnici ove drevne zemlje bili su Puntiti, narod koji je imao bliske odnose sa drevnim Egiptom tokom vladavine 5. dinastije faraona Sahure i 18. dinastije kraljice Hatšepsut. Prema freskama na hramu u Deir el-Bahri, zemljom Punt u to vrijeme vladali su kralj Parahu i kraljica Ati.

### Ifatski sultanat (1285–1415) 
Kroz bliske kontakte koje su ostvarivali sa Arapima sa susjednog Arapskog poluostrva u trajanju dužem od 1.000 godina, somalske i afarske etničke grupe postale su među prvim stanovništvom u regionu koje su prihvatile islam. Ifatski sultanat je bilo muslimansko srednjovjekovno kraljevstvo u Africi. Sultanat je osnovan 1285. od strane pripadnika dinastije Valašma, a njegovo središte se nalazilo u gradu Zeili. Prvobitna teritorija sultanata se protezala Džibutijem i sjevernim dijelom današnje Somalija, a poslije se proširilo dalje na jug, prema planinama Ahmar. Prema historijskim navodima sultan Omer Valašma (ili njegov sin Ali, prema drugom izvoru) je zabilježen kao sultan koji je osvojio Sultanat Šoa 1285. Etiopski historičar Taddesse Tamrat objašnjava vojnu ekspediciju sultana Omera kao pokušaj konsolidacije muslimanskih teritorija na Rogu Afrike Hornu na isti način kako je u istom periodu car Yekuno Amlak pokušavao ujediniti kršćanske teritorije u planinskim krajevima. Ove dvije države neizbježno su došle u sukob oko područja Šoa i teritorija na jugu. Došlo je do dugog rata u kojem muslimanski sultanati tog vremena nisu bili čvrsto ujedinjeni. Ifatski sultanat je u tom sukobu poražen od strane etiopskog cara Amda Sejona I 1332. nakon čega se snage Ifatskog sultanata povukale sa područja Šoa.

### Adalski sultanat (1415–1577) 
thumb|right|Snage Adalskog sultanata (desno) u borbi protiv etiopskih snaga kralja Yagbe'u Seyona

Islam se na području Džibutija pojavio nedugo nakon pojave islama na Arabijskom poluostrvu i prve hidžre muslimana u tadašnju Abesiniju. Mesdžid u Zeili datira iz 7. vijeka i najstarija je džamija u gradu. Krajem 9. vijeka historičar Jakubi navodi da su muslimani u to doba živjeli uz sjevernu obalu roga Afrike. Također spominje i Adalsko kraljevstvo s glavnim gradom u Zeili, lučkom gradu u sjeverozapadnom Avdalu, regiji koja se nasljanja na Džibuti. Ovi navodi ukazuju na postojanje Adalskog kraljevstva s glavnim gradom u Zeili najkasnije tokom kasnog 9. ili početka 10. vijeka. Prema I. M. Lewisu, kraljevinom su upravljale lokalne dinastije koje su se sastojale od arapiziranih Somalaca, koji su također vladali slično uspostavljenim Sultanatom u Mogadišu, na jugu regije poznate kao Benadir. Historijat Adala iz ovog osnivačkog perioda okarakterizirana je nizom bitaka sa susjednom Abesinijom. Osim toga, arheološkim iskopavanjima u Tiji pronađene su i grobnice. Od 1997. pronađeno je 118 stela. Zajedno sa stelama u zoni Hadije, strukture su od strane lokalnih stanovnika nazvane *Yegragn Dingay* ili *Granov kamen*, i vezuju se uz imama i generala Ahmeda ibn Ibrahima el-Gazija (Ahmed *Gurey* ili *Gran*), vladara Adalskog sultanata i važne historijske ličnosti iz tog perioda Džibutija.

### Osmanlijski period (1577–1867) 
thumb|right|Mapa Osmanlijskog Carstva 1566. unutar kojeg su se jedno vrijeme nalazila i pojedina područja današnjeg Džibutija

godine 1517. Osmanlije osvajaju Memlučki sultanat koji je između ostalog zauzimao i sjeveroistočno područje Afrike te osnivaju Egipatski pašaluk. Pašaluk će egzistirati tri i po stoljeća a tokom tog perioda u njegovom sastavu će se naći i dio današnje teritorije Džibutija. Tokom zadnje faze opadanja moći Osmanlijskog carstva i zvaničnog prestanka postojanja Egipatskog pašaluka veći dio ove teritorije će postati vazalska teritorija u odnosu na Englesku dok će dijelovima teritorije sadašnjeg Džibutija upravljati somalski i afarski sultani. Krajem 19. vijeka teritorijom će zavladati Francuzi.

### Francuski Somaliland (1894–1977) 
Od 1862. do 1894, teritorijom na sjeveru Tadjurskog zaliva koja se zvala Obock su vladali somalijski i afarski sultani. To su bile lokalne vlasti s kojima je Francuska potpisala različite ugovore između 1883. i 1887. da bi prvi stekli uporište u regiji.

Godine 1958, uoči nezavisnosti koju će susjedna Somalija izboriti 1960, održan je referendum u Džibutiju da li će teritorija Francuske teritorije Afara i Issasa ostati u tijesnoj vezi sa Francuskom ili se pridružiti Republici Somaliji. Referendumom se pokazala da je brojniji dio stanovništva bio za održavanje trenutnog stanja, djelimično zbog izborne krađe odnosno izbornog inženjeringa provedenog od strane Francuske. Bilo je i optužbi za široko rasprostranjeno namještanje glasova. Većina onih koji su glasali protiv, bili su Somalijci koji su bili čvrsto za pridruživanje ujedinjenoj Somaliji, kao što je to predložio Mahmud Harbi, potpredsjednik Vijeća vlade. Harbi je poginuo u avionskoj nesreći dvije godine kasnije. Tektonska interakcija na ovoj trotački stvorila je najnižu nadmorsku visinu bilo kojeg mjesta u Africi i drugu najnižu depresiju na kopnu na svijetu (nakon depresije duž jordansko-izraelske granice).

Morska obala proteže se dužinom od 314 kilometara, a teren se sastoji od visoravni, ravnica i planinskog gorja. Džibuti ima ukupnu površinu od 23.200&nbsp;km2. Državne granice se protežu na 575&nbsp;km, od kojih 125&nbsp;km granice dijeli s Eritrejom, 390&nbsp;km s Etiopijom i 60&nbsp;km sa Somalijom.

Džibuti ima osam planinskih lanaca s vrhovima iznad 1.000 metara nadmorske visine. Planinski lanac Mousa Ali smatra se najvišim planinskim lancem u državi, s najvišim vrhom visine 2.028 metara a koji se nalazi na granici s Etiopijom i Eritrejom. Pustinja Grand Bara pokriva dijelove južnog Džibutija u regijama Arta, Ali Sabieh i Dikhil. Većinski dio pustinje leži na relativno maloj visini, ispod 520 metara nadmorske visine.

Planinsko područje uglavnom čine planine Musa Ali, Goda i planina Arrei koja okružuje glavni grad Djibouti. Najviši vrh u državi je vrh na planini Musa Ali, ukupne visine od 2.028 metara. Ukupno je osam vrhova visine iznad 1.000 metara nadmorske visine.

File:Djib 003.JPG|Asalsko jezero
File:Traditional houses on the Mabla Mountains.jpg|Tradicionalne kuće Džibutija na planini Mabla|Tradicionalne kuće Džibutija na planini Mabla
File:Lac Abbe-02.JPG|Jezero Abbe
File:The mountains near Dasbiyo.png|Planinski krajolik u blizini grada Dasbiyo

### Klima 
[250px|right|thumb|Mapa klime Džibutija prema [Köppenova klasifikacija klime|Köppenovoj klasifikaciji.

]]

Klima Džibutija je znatno toplija i s znatno manje sezonskih varijacija u odnosu na svjetski prosjek. Srednje dnevne maksimalne temperature zraka kreću se od 32 do 41&nbsp;°C, izuzev na višim predjelima. Na primjer, u gradu Džibutiju, prosječne popodnevne temperature zraka kreću se od 28 do 34&nbsp;°C tokom aprila. S druge strane, u gradu Airolafu, koji se nalazi sjevernije i nešto u unutrašnjosti države, na nadmorskoj visini između 1.535 i 1.600 m, maksimalna temperatura je 30&nbsp;°C ljeti, a minimalna 9&nbsp;°C zimi. U gorju, na visinama od 500 do 800 m temperature su niže tokom perioda od juna do augusta u odnosu na priobalna područja. Džibutijem vlada ili stepska (BSh) ili pustinjska klima (BWh), iako su temperature na najvišim područjima znatno umjerenije.

Na istočnoj obali godišnja količina padavina manja je od 131&nbsp;mm, u centralnom gorju između 200 i 400&nbsp;mm dok je zaleđe područje s znatno manje padavina.

### Flora i fauna 
[thumb|right|[Djibouti francolin, kritično ugrožena vrsta koja živi samo na području Džibutija]]
[thumb|left|Biljne vrste [Nacionalni park Day Forest|Nacionalnog parka Day Forest]]
Biljni i životinjski svijet Džibutija obitava u oštrom krajoliku, a šuma predstavlja manje od jednog procenta ukupne površine zemlje. Divljač je rasprostranjena u tri glavne regije, unutar sjevernog planinskog područja države preko vulkanske visoravni u južnom i centralnom dijelu kao i u priobalnom području Džibutija.

Najveći broj vrsta životinja se nalazi u sjevernom dijelu zemlje, unutar ekosistema Nacionalnog parka Day Forest. Na prosječnoj nadmorskoj visini od 1.500 metara, područje uključuje i masiv Goda, čiji je najviši vrh 1.783 m nadmorske visine. Ekosistem obuhvata i područje od 3,5&nbsp;km2 šume Juniperus procera, pri čemu mnoštvo stabala dostiže visinu do 20 metara visine. Ovo šumsko područje glavno je stanište ugrožene i endemske vrste, ptice Djibouti francolin, te još jednog nedavno registrovanog kralježnjaka, Platyceps afarensis. Na području se nalaze i mnoge vrste drvenastih i zeljastih biljaka, uključujući i drvo samode i maslina koje čine oko 60% ukupno identificiranih vrsta Džibutija.

Što se tiče biološke raznolikosti na području Džibutija je registrovano oko 820 vrsta biljaka, 493 vrste beskičmenjaka, 455 vrsta riba, 40 vrsta gmazova, 3 vrste vodozemaca, 360 vrsta ptica i 66 vrsta sisara. Sisari uključuju nekoliko vrsta antilopa, poput Soemmerringove gazele i Pelzelnove gazele. Kao rezultat zabrane lova od početka 1970. ove su vrste dobro očuvane. Ostali karakteristični sisari su Grevyjeva zebra, Grivasti pavijan i Hunterova antilopa. Warthog, ranjiva vrsta svinje, nalazi se i u nacionalnom parku Day. U obalnim vodama su se nalazile i Etiopske genetke međutim njihovo prisustvo bi trebalo potvrditi nekim budućim studijama. U priobalnim vodama nalaze se i Zelene kornjače i morske kornjače gdje se odvija njihovo gniježđenje. Smatra se da je na područja Džibutija obitavao izumrli afrički sjeveroistočni gepard.

## Politika 
Džibuti je unitarna predsjednička republika s predsjednikom kao nosiocem izvršne vlasti dok su nosioci zakonodavne vlasti Vlada i Nacionalna skupština.

### Skupština 
[thumb|right|Raspodjela zastupničkih mandata u [Nacionalna skupština Džibutija|Nacionalnoj skupštini Džibutija 
 **UMP (43)**
*  **USN (21)**
*  CDU (1)]]

Nacionalna skupština Džibutija je najviše zakonodavno tijelo ove afričke države i jednodomnog je tipa. Osnovana je 1977. nakon nezavisnosti Džibutija i sastoji se od 65 zastupnika koji se biraju iz više izbornih jedinica na mandat od 5 godina. Trenutno većinu u Skupštini čine dvije koalicije Unija za predsjedničku većinu (43 zastupnika) i Unija za nacionalni spas (21).

### Vlada 
Funkcija predsjednika Džibutija, koju trenutno obnaša Ismaïl Omar Guelleh, je istaknuta politička funkcija u džibutskoj politici. Predsjednik je istovremeno i šef države i vrhovni komandant Oružanih snaga Džibutija. Predsjednik vrši svoju izvršnu vlast uz pomoć imenovanog premijera, trenutno je to Abdoulkader Kamil Mohamed. Vijeće ministara odgovorno je predsjedniku koji i predsjedava ovim vijećem.

Pravosudni sistem čine sudovi prve instance, Visoki apelacioni sud i Vrhovni sud. Pravni sistem predstavlja spoj francuskog građanskog i običajnog prava somalijskog i afarskog naroda. i sastoji se od 65 članova koji se biraju svakih pet godina. Iako je Nacionalna skupština jednodomna, Ustav predviđa formiranje Senata. Od 2018. 95% etiopskog tranzitnog tereta obavljalo se preko luke u Djiboutiju. Luka također služi kao međunarodni centar za punjenje goriva i centar za pretovar. 2012, vlada Džibutija u suradnji s DP World-om započela je izgradnju kontejnerskog terminala Doraleh, treće velike morske luke namijenjene daljnjem razvoju nacionalnog tranzitnog kapaciteta.

BDP Džibutija povećavao se u prosjeku više od 6% godišnje, sa 341 miliona u 1985. na 1,5 milijardi u 2015. Džibutski franak je valuta Džibutija. Izdaje ga Centralna banka Džibutija, monetarni državni organ. Budući da je džibutski franak vezan za američki dolar, uglavnom je stabilan te inflacija ne predstavlja problem za državu. To je doprinijelo rastućem interesu za ulaganja u Džibuti.

Od 2010. u Džibutiju posluje 10 konvencionalnih i islamskih banaka. Većina ih je na tom tržištu u posljednjih nekoliko godina, uključujući somalijsku kompaniju za transfer novca Dahabshiil i BDCD, podružnicu švicarskih financijskih investicija. Bankovni sistem prethodno su monopolizirale dvije institucije: Indo-Suez banka i Komercijalna i industrijska banka (BCIMR) koji bi se zavo nazvanog Most preko Roga. Za projekat se vezuje investitor Tarek bin Laden. Međutim, u junu 2010. objavljeno je da je faza I ovog projekta odgođena.
 
### Transport 
[thumb|right|Glavni terminal [Međunarodni aerodrom Djibouti–Ambouli|Međunarodnog aerodroma Djibouti–Ambouli]]

Međunarodni aerodrom Djibouti–Ambouli u gradu Djiboutiju jedini je međunarodni aerodrom u državi i povezuje Džibuti s mnogim interkontinentalnim centrima, redovnim i čarter letovima. Air Djibouti je državni avioprevoznik i najveća takva kompanija u državi.

Nova i elektrificirana pruga Adis Abeba-Djibouti puštena je u promet u januaru 2018. Glavna svrha ove željeznice je olakšavanje obavljanja prijevoza tereta između etiopskog zaleđa i luke Doraleh.

Trajekti prometuju Tadžurskim zalivom, iz grada Djiboutija do Tadžure. Postoji luka Doraleh zapadno od grada Dziboutija, koja je glavna državna luka. U luci Doraleh se nalazi i terminal nove željeznice Adis Abeba-Djibouti. Pored luke Doraleh, koja se bavi uvozom općeg tereta i nafte, Džibuti trenutno (podaci iz 2018.) ima još tri velike luke za uvoz i izvoz rasute robe i stoke, luku Tadžura (kalijumska đubriva), luku Damerjog (stoka) i luku Goubet (sol). Gotovo 95% uvoza i izvoza Etiopije obavlja se preko luka Džibutija.

Sistem autocesta u Džibutiju nazvan je prema klasifikaciji cesta. Ceste koji se smatraju glavnim cestama su u potpunosti asfaltirane (po cijeloj dužini) i uglavnom spajaju veće gradove u državi.

### Mediji i telekomunikacije 
Oblast telekomunikacija nalazi se u nadležnosti Ministarstva komunikacija Džibutija. Djibouti Telecom je jedini pružatelj telekomunikacijskih usluga. Za tu svrhu uglavnom se koristi mikrovalna radio relejna mreža. U glavnom gradu postoji infrastruktura optičkog kabla, dok su ruralna i ostala područja države povezana putem bežičnih radio-sistema lokalnih petlji. Pokrivenost teritorije signalom mobilne mreže ograničena je prije svega na područje u i oko grada Djiboutija. 2015. u upotrebi je bilo 23.000 glavnih telefonskih linija i 312.000 mobilnih linija. Pomorski optički komunikacioni kabl SEA-ME-WE 3, koji u Djiboutiju ima kopnenu tačku, od Džibutija se pruža sjeverozapadno prema Džidi (Saudijska Arabija), Suezu, Siciliji, Marseilleu i dalje na zapad a jugoistočno prema Colombou (Šri Lanka), Singapuru i dalje. Telefonske satelitske zemaljske stanice uključuju i Intelsat (Indijski okean) i Arabsat. Medarabtel je regionalna mikrotalasna radio relejna telefonska mreža. stanovništvo Džibutija je u velikoj mjeri vitalno jer 30,71% ukupnog stanovništva države je u dobi do 14 godina a više od polovine stanovništva je mlađe od 24 godine (52,71%). Osim toga, stanovništvo ima visoku stopu nataliteta koja iznosi 23,3 promila a prirodni priraštaj prema procjeni za 2018. iznosio je 2,13%.

### Jezici 
Džibuti je višejezična država. Većina stanovnika govori somalskim (524.000 govornika) ili afarskim jezikom (306.000 govornika) kao maternjim ili prvim jezikom. Ovi idiomi su maternji jezici somalijskih i afarskih etničkih grupa. Oba jezika pripadaju velikoj afroazijski porodici kušitskih jezika. U Džibutiju su i dva službena jezika: arapski i francuski.

Arapski jezik je od vjerskog značaja jer velika većina stanovništva su po religijskoj pripadnosti muslimani. To je standardni arapski jezik. Kolokvijalno oko 59.000 stanovnika govori arapski dijalekt Ta'izzi-Adeni, poznat i kao džibutski arapski. Francuski služi kao statutarni nacionalni jezik. To je naslijeđeno iz kolonijalnog perioda i osnovni je jezik u oblasti obrazovanja. Oko 17.000 stanovnika Džibutija francuski koristi kao prvi jezik. Jezici imigranata uključuju omanski arapski (38.900 govornika), amharski (1.400 govornika) i grčki (1.000 govornika).

### Religija 
Stanovništvo Džibutija većinom je muslimansko stanovništvo. Islam čini oko 94% narodnog stanovništva (približno 740.000 od 2012.), dok je preostalih 6% stanovnika kršćani, većinom imigranati iz Italije, Francuske, Etiopije.

Islam je ušao u regiju vrlo rano, jer je grupa progonjenih muslimana tražila utočište preko Crvenog mora na Rogu Afrike na nagovor islamskog poslanika Muhammeda. Godine 1900, tokom ranog dijela kolonijalne ere, na tim teritorijama praktično nije bilo kšćana, a samo oko 100–300 sljedbenika dolazilo je iz škola i sirotišta nekoliko katoličkih misija u francuskom Somalilandu. Ustav Džibutija imenuje islam kao jedinu državnu religiju, a također predviđa jednakost građana svih vjera (član 1) i slobodu vjerske prakse (član 11). Većina lokalnih muslimana pridržava se sunitske denominacije, slijedeći šafijski mezheb. Muslimani koji nisu vjerski pripadnici uglavnom pripadaju sufijskim redovima različitih škola. Prema Međunarodnom izvještaju o vjerskoj slobodi iz 2008, dok muslimanski Džibućani imaju zakonsko pravo da pređu ili se vjenčaju s nekom drugom vjerom, obraćenici mogu naići na negativne reakcije svoje porodice i klana ili društva u cjelini, a često se suočavaju s pritiskom da se vrate islamu.

Eparhija Džibutijska opslužuje malo lokalno katoličko stanovništvo, za koje procjenjuje da je u 2006. imalo oko 7.000 pojedinaca.

## Kultura 
[lijevo|mini|200x200piksel|Tradicionalna drvena rezbarena tegla iz [Oued Ouea|Oue'a u regiji Tadjourah.]]
Odjeća u Džibutiju odražava vruću i suhu klimu u regiji. Kad nisu odjeveni u zapadnjačku odjeću poput hlača i majica, muškarci obično nose *macawiis*, što je tradicionalna odjeća nalik Sarongu koja se nosi oko struka. Mnogi nomadi nose labasto umotani bijeli pamučni ogrtač zvan *tobe* koji se spušta do oko koljena, a kraj prebačen preko ramena (slično rimskoj togi).

Žene obično nose *dirac*, dugu, laganu, prozračnu haljinu od voila izrađenu od pamuka ili poliestera koja se nosi preko poluklizača i grudnjaka u punoj dužini. Udate žene obično nose marame na glavi koje se nazivaju *shash* i često pokrivaju gornji dio tijela šalom poznatim kao *garbasaar*. Neudate ili mlade žene, međutim, ne pokrivaju uvijek glavu. Tradicionalna arapska odjeća, poput muške *jellabiya* (*jellabiyaad* na somalijskom) i ženske džilbabe, također se često nosi. U nekim prilikama, poput festivala, žene se mogu ukrasiti specijaliziranim nakitom i pokrivačima za glavu sličnim onima koje nose berberska plemena Magriba.

Mnogo originalne umjetnosti Džibutija prenose se i čuvaju usmeno, uglavnom kroz pjesmu. Mnogi primjeri islamskog, osmanlijskog i francuskog utjecaja mogu se primijetiti i u lokalnim zgradama koje sadrže gipsane proizvode, pažljivo izrađene motive i kaligrafiju.

### Muzika 
[mini|251x251piksel|[Oud je uobičajeni instrument u tradicionalnoj muzici Džibutija.]]
Somalci imaju bogato muzičko naslijeđe usredsređeno na tradicionalni somalijski folklor. Većina somalijskih pjesama su pentatonične. Odnosno, oni koriste samo pet tonova po oktavi za razliku od heptatonske skale (sedam nota) kao što je dur skala. Na prvo slušanje, somalijsku muziku možda pogrešno zamjenjuju sa zvukovima obližnjih regija poput Etiopije, Sudana ili Arapskog poluostrva, ali je na kraju prepoznatljiva po svojim jedinstvenim melodijama i stilovima. Somalijske pjesme su obično proizvod suradnje tekstopisaca (*midho*), tekstopisaca (*laxan*) i pjevača (*codka* ili "glas"). Balwo je somalijski muzički stil usredsređen na ljubavne teme koji je popularan u Džibutiju.

Tradicionalna afarska muzika nalikuje narodnoj muzici drugih dijelova Roga Afrike, poput Etiopije; sadrži i elemente arapske muzike. Historija Džibutija zabilježena je u poeziji i pjesmama njegovog nomadskog naroda i vraća se hiljadama godina u vrijeme kada su narodi Džibutija trgovali običnom kožom, kožom za parfeme i začine drevnog Egipta, Indije i Kine. Afarska usmena književnost je također prilično muzikalna. Dolazi u mnogim varijantama, uključujući pjesme za vjenčanja, rat, pohvale i hvalisanje.

### Književnost 
Džibuti ima dugu poetsku tradiciju. Nekoliko dobro razvijenih somalijskih oblika stihova uključuju *gabay*, *jiifto*, *geeraar*, *wiglo*, '''buraanbur*, *beercade*, *afarey* i *guuraw*. *Gabay* (epska pjesma) ima najsloženiju dužinu i metar, često prelazeći 100 redova. Smatra se znakom poetskog postignuća kada je mladi pjesnik u stanju da komponuje takav stih i smatra se visinom poezije. Grupe memorizera i recitatora (*hafidayaal*) tradicionalno su propagirale dobro razvijenu umjetničku formu. Pjesme se vrte oko nekoliko glavnih tema, uključujući *baroorodiiq* (elegija), *amaan* (pohvala), *jacayl* (romansa), *guhaadin* (klevetanje), *digasho* (piljiti) i *guubaabo* (smjernice). *Baroorodiiq* je sastavljen u spomen na smrt istaknutog pjesnika ili ličnosti.
[mini|220x220piksel|[Stadion El Hadj Hassan Gouled Aptidon u Djiboutiu]]
Pored toga, Džibuti ima dugu tradiciju islamske književnosti. Među najistaknutijim historijskim djelima je srednjovjekovni *Futuh Al-Habash* od *Shihāb al-Din-a*, koji bilježi osvajanje Abasinije vojske Adalskiog sultanata tokom 16. vijeka. Posljednjih godina brojni političari i intelektualci pisali su memoare ili razmišljanja o zemlji.

### Sport 
Nogomet je najpopularniji sport među Džibutancima. Zemlja je postala članica FIFA-e 1994, ali je sudjelovala u kvalifikacijskim rundama za Afrički kup nacija kao i FIFA-ino Svjetsko prvenstvo sredinom 2000-ih. U novembru 2007, nogometna reprezentacija Džibutija pobijedila je reprezentaciju Somalije rezultatom 1: 0 na kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010, što je bila prva pobjeda vezana za Svjetsko prvenstvo.

Nedavno je Svjetska streličarska federacija pomogla u osnivanju streličarske federacije Džibutija, a u regiji Arti se stvara međunarodni streličarski centar koji će podržati razvoj streličarstva u istočnoj Africi i na području Crvenog mora.
[mini|220x220piksel|Tanjir [samosa je popularna tradicionalna grickalica.]]

### Kuhinja 
Džibutijska kuhinja mješavina je somalijske, afarske, jemenske i francuske kuhinje, uz neke dodatne južnoazijske (posebno indijske) kulinarske utjecaje. Domaća jela se obično pripremaju s puno bliskoistočnih začina, u rasponu od šafrana do cimeta. Jemenska riba na žaru, otvorena na pola i često kuhana u pećnicama *tandoori* stila, lokalna je delicija. Začinjena jela dolaze u mnogim varijacijama, od tradicionalnog *Fah-faha* ili "*Soupe Djiboutienne*" (začinjena juha od kuhane govedine), do mokrog *yetakelt*-a (začinjeno miješano varivo od povrća). *Xalwo* ili halva popularna je poslastica koja se jede u svečanim prilikama, poput proslave bajrama ili svadbenih dočeka. Halva se pravi od šećera, kukuruznog škroba, kardamoma u prahu, muškatnog oraščića u prahu i *ghee*-a. Kikiriki se ponekad dodaje za poboljšanje teksture i okusa. Nakon obroka, kuće se tradicionalno parfimiraju tamjanom (*cuunsi*) ili tamjanom (*lubaan*), koji se priprema u kadionici koja se naziva *dabqaad''.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Vlade Džibutija
* nacionalnog turizma
*
*Džibuti  na "UNFPA"
*Džibuti na "International Futures"

*
Kategorija:Države svijeta
Kategorija:Države arapskog govornog područja
Kategorija:Države francuskog govornog područja
Kategorija:Države i teritorije osnovane 1977.
Kategorija:Države članice Ujedinjenih nacija
Kategorija:Wikipedia:Projekti/Projekt "Afričke države"