Limfni sistem

**Limfni sistem**  je dio cirkulacijskog sistema i vitalni dio imunskog sistema, sastavljen od  mreže limfnih sudova koji nose bistru tekućinu pod nazivom limfa ( od latinskog *lympha*  = voda ) usmjereno ka srcu. Limfni sistem je prvi put opisan u sedamnaestom stoljeću, što su  samostalno uradili  Olaus Rudbeck i Thomas Bartholin 

Za razliku od kardiovaskularnog sistema, limfni sistem nije zatvoren. Ljudski cirkulacijski sistem u prosjeku ostvaruje dnevni promet od oko 20 litara krvi, u procesu  kapilarne filtracije, koja uklanja plazmu dok ostavlja krvna zrnca. Oko 17 litara filtrirane plazme se resorbuje direktno u krvne sudove, dok preostala tri litra ostanu u intersticijskoj tečnosti. Jedna od glavnih funkcija limfnog sistema je da pruži dodatni povratni  put za preostala tri litra.

Druga glavna funkcija limfnog sistema je odbrana organizma u okviru  imunskog sistema. Limfa je vrlo slična krvnoj plazmi: sadrži limfocite i druga bijela krvna zrnca. Također sadrži otpadne proizvode i mobilne ostatatke zajedno sa bakterijama i proteinima. Pridruženi organi, koji   se sastoje od **limfnog tkiva** su mjesta za proizvodnju limfocita. Limfociti su koncentrirani u limfnim čvorovima. Slezena i timus su limfni organi imunog sistema.Krajnici su limfni organi koji su također povezani sa probavnim sistemom. Limfno tkivo sadrže limfocite, a također  i druge vrste ćelija za podršku. Sistem također uključuje sve strukture  u okviru cirkulacije i proizvodnje limfocita (primarnih ćelijskih komponenti limfe), što uključuje i koštanu srž i limfno tkivo u vezi sa probavnim sistemom.

Krv ne dolazi u direktan kontakt sa parenhimskim  ćelijama i tjelesnim tkivima (osim u slučaju povrede izazvane  pucanjem  jednog ili više krvnih sudova), ali sastojci prvog izlaska krvi u mikrovaskularnoj razmjenu krvnih sudova postaju intersticijska tečnost, koja dolazi u kontakt sa parenhimskim  ćelijama organizma. Limfna tečnost se formira kada intersticijska tekućina ulazi u početne limfne sudove limfnog sistema. Limfni se tada kreće  mrežom limfnog suda,  bilo unutrašnjim  kontrakcijama  limfnog suda  ili vanjske  kompresije limfnih sudova, preko vanjskih sila tkiva (npr. kontrakcije skeletnih mišića). Limfu  pumpaju i sami, limfni sudovi, iako u nekim slučajevima ne baš kao kada se krv pumpa snagom  srca ili limfnih srca u nekih životinja. Organizacija limfnih .čvorova i drenaža prati organizaciju tijela u spoljne i unutrašnje regije,  Dakle, limfni sudovi  glave, udova i  zidova tjelesne  šupljine prate vanjsku rutu, a  limfna mreža  grudnog koša, abdomena i karlične  šupljine slijedi unutrašnju  rutu.  
Limfni  sudovi eventualnoi  prazne u limfne kanale, koji odvode u jednu od dvije potključnjačne vene, kod raskrsnice sa unutrašnjom jugularnom venom.

## Struktura
thumb|350x350px|Limfni sistem
Limfni sistem se sastoji od limfnih organa, provodne mreže limfnih sudova i cirkulirajuće  limfe.

Timus i koštana srž predstavljaju primarne limfni organi koji proizvode  i  prave početnu  klonsku selekciju limfocitnog tkiva. Koštana srž je odgovorns i za stvaranje T ćelija i proizvodnju i sazrijevanje B ćelija. Iz koštane srži, B ćelije odmah ulaze u  krvotok i putuju u srednje limfne organe u potrazi za patogenima. T ćelije, s druge strane, putuju iz koštane srži u timus, gdje se dalje razvijaju. Zrele T ćelije se pridružuju  B ćelijama u potrazi za patogenima. Preostalih  95% T ćelija počinju proces apoptoze (programirana ćelijska smrt).

***Centralni** ili  **primarni limfni  organi** generiraju limfocite iz nezrelih from progenitornih ćelija.
***Sekundarni** ili **periferni limfni organi**, koji uključuju limfne čvorove i slezenu, održavanje zrele nediferencirane  limfocite i pokreću  adaptivni imunski odgovor. Periferni limfni organi su mjesta  aktivacije limfocita prema antigenima. Aktivacija dovodi do klonske ekspanzije i afiniteta sazrijevanja. Zreli limfociti se  recikliraju između krvi i perifernih limfnih organa,  dok se susreću njihovi specifični antigeni.

Sekundarna limfna tkiva pružaju okruženje za strane ili izmenjene nativne molekule (antigene) za interakciju sa limfocitima. To se odnosi na  limfne čvorove i limfne   folikule u krajnicima, Prejerove ploče, slezinu, adenoide, kožu, itd koje su povezane sa sluznicama limfnog tkiva (MALT). gastrointestinalni zid i crvoliki dodatak imaju sluznice nalik kao i u  debelom  crijevu, ali  je  ona ovdje jako infiltrirana limfocitima.

**Tercijarno limfno tkivo** obično sadrži daleko manje limfocita, a pretpostavlja se da ima imunsku  ulogu samo kada  je izazvano antigenima  koji rezultiraju u upalama. To se postiže unosom limfocita iz krvi i limfe.)

### Timus
Timus je primarni limfni organ i mjesto  sazrijevanja T ćelija, limfocita u adaptivni imunitet. Timus se povećava nakon rođenja, kao odgovor na postnatalne antigene stimulacije, zatim u pubertetu, a nakon toga se smanjuje. Gubitak ili nedostatak timusa rezultira u teškim imunodeficijencijama i naknadne visoke osjetljivosti na infekcije. Kod  većine vrsta, timus se  sastoji od lobula,  podijeljenih pregradama koji se sastoje od epitela i stoga je epitelni organ. T ćelije sazrijevaju od  timocta, umnožavaju i prolaze kroz proces selekcije u timusnom korteksu,  prije ulaska u srž za interakciju s epitelnim ćelijama.

### Slezena
Glavne funkcije slezine su:
# proizvodnja imunskog odgovora protiv u krvi nastalih antigena;
# uklanjanje čestica i starih  krvnih zrnaca, uglavnom eritrocita:
# proizvodnja krvnih zrnaca tokom fetusnog  života.

Slezine sintetizira  antitijela u bijeloj pulpi i uklanja obložena bakterijska  antitijela i antitelima  obložena krvna zrnca putem cirkulacije krvi i limfnih čvorova. Studija objavljena u 2009. Godini,  koristeći miševw,  otkrila je  da slezina sadrži, u rezervi, pola tijela monocita, unutar crvene pulpe. Ovi monociti, nakon preseljenja u oštećena tkiva (kao što su srčana), pretvaraju se u dendritske ćelije i makrofage,  za pokretanje  promociji zarastanja tkiva. Slezine je središte aktivnosti monojedarnog fagocitnog sisterma i može se smatrati analogom  velikog limfnog čvora, čije odsustvo uzrokuje predispoziciju za određene infekcije.

Kao i timus, slezina ima samo eferentne limfne sudove. Krvlju ga snabdijevaju i kratka želučana arterija i slezenska arterija.
Germinalni  centri su snabdjeveni   arteriolama zvanim *penicilinski radikali*.
Do petog mjeseca prenatalnog rajvoja,  slezina stvara crvena krvna zrnca. Nakon rođenja,  za hematopoezu je isključivo odgovorna koštana srži. Kao glavni limfni organ i centralni faktor u retikuloendotelnom sistemu, slezina zadržava sposobnost za proizvodnju limfocita, promet eritrocita i limfocita. Može pohraniti dovoljno krvnih zrnaca da pomogne u slučaju nužde. Do 25%  limfocita može se čuvati u bilo kojem trenutku.

### Limfni čvorovi 
thumb|350px|right|Limfni čvor sa aferentnim (uzlaznim) i eferentnim (silaznim) limfnim sudovima
Limfni čvorovi su organizovani skupovi  limfnog tkiva, kroz koje limfa prolazi na putu natrag u krv. Nalaze se u intervalima duž limfnog  sistema. Limfu in dovodi nekoliko aferentnih limfnih sudova dovodi, koji se procjeđuju  kroz srž limfnog čvora, a zatim je odvodi eferentni limfni sud. U ljudskom tijelu postoji između pet i šest stotina limfnih čvorova, od kojih su mnogi grupirani u klastere u različitim područjima,  kao što je ispod pazuha i trbušnim  područjima. Klasteri limfnih čvorova se obično nalaze na dnu udova (prepone, pazuha) i na vratu, gdje se limfni prikuplja iz područja tijela vjerojatno da održi spremnost na kontaminaciju patogenima preko povreda.

Srž limfnog čvora sastoji se od limfnog folikula u vanjskom dijelu zvanom  korteks. Unutrašnji dio čvora naziva se medula, koja je sa svih strana, okružena korteksom,  osim dijela koji je poznat kao hilum. Hilum je predstavljen  kao depresija na površini limfnog čvora, uzrokujući inače sferni limfni čvor da buder  u obliku graha ili ovalan. Eferentni limfni sud iz limfnog čvora,  direktno izlazi na hilum. Arterije i vene snabdijevaju  limfni  čvor krvlju koja ulazi i izlaziti kroz hilum.

Regije limfnih čvorova koje se zovu paracorteks, neposredno okružuju srž. Za razliku od korteksa, koji   uglavnom sadrži  nezrele T ćelije ili timocite, u paracorteksu je mješavine nezrelih i zrelih T limfocita. U limfne  čvorove,  limfociti ulaze  kroz specijalizirane visoke endotelne venule koje se nalaze  u paracorteksu.

Limfn  folikul je gusta kolekcija limfocita, ćiji se broj, veličina i konfiguracija mijenjaju,  u skladu s funkcijskim  stanjem  limfnih čvorova. Naprimjer, folikuli se značajno prošire kada naiđu strani antigeni. Selekcija  B ćelija ili *B limfocita*, odvija  se  u  germinalni centrima limfnih čvorova.

Limfni čvorovi su posebno brojni u medijastinum,  grudima, vratu, karlici, pazuhu, preponskoj regiji, u sudjejstvu  sa krvnim sudovima crijeva.

### Ostalo limfoidno tkivo
thumb|280px|Regijski limfni čvorovi
Limfno tkivo koje je  u vezi sa limfni sistemim učestvuje u  imunskim funkcijama u odbrani organizma od infekcija  i širenja tumora. Sastoji se od vezivnog tkiva formiranog od mrežastih vlakana, sa različitim vrstama leukocita, (bijela krvna zrnca), uglavnom limfocita  koji su u njemu utopljeni, kroz koje prolazi limfa.

Regija limfnog tkiva  sa  gustim  limfocitima  su poznata kao *limfni folikuli*. Limfna tkiva mogu biti ili strukturno dobro organizirana kao limfni čvorovi ili se  sastojati od slabo organizoranih  limfnog folikula,  poznatih  kao **limfno tkivo povezano sa sluznicama**.

Centralni nervni sistem  ima i limfne sudove, kao što su otkrili istraživači sa  Univerziteta Virgina. Potraga za  izlazom T-ćelija  iz moždanih ovojnica otkrila je da aktivni  limfni sudovi oblagažu  duralni sinus, koji je anatomski integriran u membranu oko mozga.

### Limfni sudovi
thumb|left|350px|Limfni kapilari u tkivnom prostoru 
Limfni sudovi, koji se nazivaju limfotok, služe za prvođenje limfe između različitih dijelova tijela. Oni uključuju cjevaste sudove limfnih kapilara, a veći sudovi za prikupljanje au pravi limfni kanal i toraksni kanali (s lijeve strane limfnog kanala). Limfni kapilari su uglavnom odgovorni za apsorpciju intersticijske tekućine iz tkiva, dok limfnih sudovi pokreću  apsorpciju  tečnost naprijed u veće sabirne  kanale, gdje se na kraju vraća u krvotok,  preko jednog od  poključnjačne vene. Ovi sudovi se također zovu limfni kanali ili jednostavno *limfotok* ili limfatika.

Limfotok je  odgovoran  za održavanje ravnoteže  tjelesnih tečnosti. Svojom  mrežom kapilara i prikupljanja,  limfni sudovi djeluju  na efikasno pražnjenje i transport vansudovne tekućine, zajedno sa proteinima i antigenima, nazad u krvotok. Brojni iinutrašnji ventili  u  sudovima osiguravaju jednosmjeran protok limfe bez refluksa. Two valve systems are used to achieve this one directional flow—a primary and a secondary valve system.
Kapilari se slijepo završavaju, a ventili na krajevima kapilara  korise specijalizirane spojeve zajedno sa vezanjem vlakana,  kako bi se omogućio  jednosmjeran protok  u primarne sudove. Prikupljanje u  limfotoku, međutim, djeluje na pokretanje limfe po kombinaciji akcije iunutrašnjih  ventila i mišićnih ćelija limfnog suda.

### Razviće
Limfna tkiva počinju se razvijati  do kraja pete nedelje embrionskog razvoja. Limfni sudovi se razvijaju iz limfnih kesa,  koje proizlaze iz razvirajućih vena, koje su izvedene iz mezoderma.

Prve limfne kese koje se pojavljuju  su uparene vratne limfne, na spoju unutrašnje jugularne i potključne  vene. Od vratne limfne, limfnakesice, širi se snop  kapilara na grudni koš, gornje udove, vrat i glavu. Neki od pleksusa se povećavaju  i  u svojim regijama formiraju limfne  sudove. Svaka vratna limfna kesa zadržava najmanje jednu vezu sa svojom žilom kucavicom, a lijevo krilo se  razvija u gornji dio toraksnog kanala.

Naredn limfna kesa, koja  se pojavljuje,  je neparena retroperitoneumska limfnna kesas na korijenu crijevne mezentere. Ona se razvija iz primitivnu šuplju  venu i mezonefrosnu venu. Kapilarni  pleksus i limfni sudovi šire retroperitoneumsku  limfnu kesu za trbušne unutrašnje organe i dijafragmu. Kesica  uspostavlja veze sa cisternama hilusa, ali gubi veze sa susjednim venama.

Posljednja od  limfnih kesica, parena zadnja  limfnna vrećice+a, razvija se  iz ilijačne vene. Zadnja  limfna kesica roizvodi kapilarne  snopove i limfne sudove trbušnog zida, područja zdjelice i  donjih ekstremiteta. Zadnje limfne kesice se  pridružuju hilusnim cisternama  i gube veze sa susjednim venama.

Sa izuzetkom prednjeg dijela kese iz kojeg se razvija  cisterna hilusa, sve limfne kese doživljavaju  invaziju mezenhimskih ćelija i pretvaraju se  u grupe limfnih čvorova.
Slezina se razvija od mezenhimskih ćelija,  između slojeva leđnog mezenterija  želuca.  Timus nastaje kao izdanak treće ždrijelne  torbice.

## Funkcija
Limfni sistem ima višestruke povezujuće funkcije:

* Učestvuje u intersticijskoj tečnosti tkiva;
* apbsorbira i prenosi masne kiseline i masti,  kao hilus probavnog sistema;
* transportuje  bijela krvna zrnca  i formira limfne čvorove u ]]kost]]ima;
* stimulira transport limfe antigen prezentirajućih ćelija, gao što su dendritske ćelije,  prema limfnim čvorovima gdje se  odvija imunski odgovor.

### Funkcija u sistemu transporta masnih kiselina
Limfni sudovi zvani  lakteali  su prisutni u omotačima  probavnog traktu čovjeka, uglavnom u tankom crijevu. Dok se većina drugih hranljivih materija upija u tankom crijevu prolazi kroz  portni venski sistem za odvod preko portne vene za obradu u jetri, masti (lipidi) se prenose u limfni sistem da se transportuju u cirkulaciju krvi preko grudnih kanala. (Postoje izuzeci, na primjer srednjelančani trigliceridi  su estri masnih kiselina od glicerola koji pasivno difundira  izprobavnog  trakta u portni sistem.) Obogaćena  limfa  porijeklom iz limfotoka  €tankog crijeva se zove hilus. Nutrijente koji su ušli u krvotok,  obrađuje jetra, prošavši kroz sistemsku cirkulaciju.

### Imunska  funkcija
Limfni sistem ima glavnu ulogu u imunskom sistemu organizma, kao primarno mjesto za ćelije koje se odnose na adaptivni imunski sistem, uključujući T-ćelije i B-ćelije. Ćelije u limfnom  sistemu reaguju na antigenu prezentaciju ili pronalaženju  ćelija direktno ili  putem drugih dendritskih ćelija. Kada se prepozna  antigen, imunska kaskada počinje uključivati  aktiviranje i angažiranje sve  više i više ćelija, proizvodeći  antitijela i citokinae uključivanje i drugih imunskih ćelija, kao što su makrofagi.

## Klinički značaj
Proučavanje  limfne mreže  različitih organa je važno u dijagnostici, prognozi i liječenju raka. Limfni sistem, zbog blizine mnogih tjelesnih  tkiva, odgovoran je  za raznošenja  kancerogenih  ćelija  između različitih dijelova tijela,  u procesu koji se zove metastaziranje. Međuvenski  limfni čvorovi mogu biti zamke za  ćelije raka. Ako oni nisu uspješni u uništavanju ćelija raka,  čvorovi mogu postati mjesta sekundarnih tumora.
### Limfadenopatija
Limfadenopatija se odnosi na uvećanje  jednog ili više limfnih čvorova. Povećanje jednog ili grupe čvorova je općenito  *reaktivno* u odgovoru na  infekciju ili  upale. Taj oblik se zove  *lokalna* limfadenopatija. Kada su  uključeni  mnogi limfni čvorovi  u različitim dijelovima tijela, to se zove *generalizirana* limfadenopatija. Općenita  limfadenopatija može biti uzrokovana infekcijama, kao što su infektivna mononukleoza, tuberkuloza i HIV, bolest vezivnog tkiva, naprimjer  eritematoza sistemskog lupusa i reumatoidni artritis i rakovi, uključujući i rak tkiva unutar limfnih čvorova  i metastaze kancerogenih ćelija iz drugih dijelova tijela, koje su stigle preko limfnog sistema.

### Limfedem
Limfedem je oticanje uzrokovano akumulacijom limfe, do čega  može doći ako je limfni sistem oštećen ili je neka od malformacija. Obično pogađa udove, iako i lice, vrat i abdomen mogu također biti pogođeni. U ekstremnim stanjima, pod nazivom elefantijaza, edem napreduje do te mjere da koža postaje gusto naboranasa izgledom koji je  sličan kož slonovskih  udova.

U većini slučajeva,  uzroci su nepoznati, ali ponekad su to  ranije teške infekcije, najčešće uzrokovana parazitskim bolestima, kao što je limfna filarioza.

Limfangiomatoza je bolest koja uključuje višestruke ciste ili lezije formirane od limfnih sudova.

Limfedem  se također može javiti nakon operativnog uklanjanja kancerogenih limfnih čvorova u pazuhu (izaziva da ruka nabubri zbog loše limfne drenaže) ili preponama (izaziva oticanje nogu). Tretman je masaža,  koji ne daje trajne rezultate.

### Kancer
[thumbnail|[Reed–Sternbergove ćelije]]

Kancer limfnog sistema  može biti primarni ili sekundarni. Limfomađ se odnosi na rak koji nastaje iz limfnog tkiva. Limfnoa leukemija i limfomi se sada smatraju tumorima istog tipa ćelijske loze. Oni se nazivaju "leukemija", kada su  u krvi ili koštanoj  srži, a   "limfom" kada je u limfnom tkivu. Oni su grupirani zajedno pod imenom "limfoidne malignosti*.
Limfom općenito podrazumijeva ili Hodgkinov limfom ili ne-Hodgkinov limfom. Hodgkinov limfom karakterizira određeni tip ćelija, zvanih Reed-Sternbergove ćelije, vidljive pod mikroskopom. To je povezano sa prošlim  infekcijama  sa Epstein-Barrovovim virusom,  a uglavnom izaziva bezbolne  "gumene" limfadenopatije.  Gradiranjem raka po Ann Arbor gradiranju, hemioterapija obično uključuje ABVD, a  može se  uključiti i  radioterapija.  Ne-Hodgkinov  limphom je rak koji je obilježen povećanim umnožavanjem B-ćelija ili T-ćelija, a obično se javlja u starijoj životnoj dobi  od Hodgkinovog  limfoma. To se tretira prema tome da li je *tumor visokog stupnja* ili * nekvalitetan'',  a ima  lošije prognoze od Hodgkinovog  limfoma.
Limfangiosarkom  je zloćudni  sarkommehkog tkiva,  dok je limfangiom  dobroćudni  tumor koji se često javlja skupa sa Turnerovim sindromom. Limfangioleiomiomatoza  je  benigni  tumor limfotoka glatkih mišića, koji zahvata pluća.

### Ostali
* Limfangitis
* Kikuchijeva bolest
* Hilotoraks
* Castlemanova bolest
* Limfna filarijaza
* Solitarni limfni čvorić

## Dodatne slike

Datoteka:Galen detail.jpg|"Claude Galien";  Litografija:   Pierre Roche Vigneron. (Paris, oko  1865)
Gabriele_Falloppio.jpg|Gabriele Falloppio
Datoteka:Bartolomeus Eustachius.jpg|Portret  Bartolomea Eustachiusa
Datoteka:Olaus Rudbeck Sr (portrait by Martin Mijtens Sr, 1696).jpg|Olaus Rudbeck  u 1696.
Datoteka:Thomas bartholin.jpg|Thomas Bartholin

## Također pogledajte
* Limfangija
* Limfa
* Limfni čvor
* Limfni sud

## Reference
## Vanjski linkovi 
* Lymphatic System
* Lymphatic System Overview (innerbody.com)

Kategorija:Limfni sistem
Kategorija:Anatomija životinja
Kategorija:Angiologija