Najveća carstva svijeta

Ovaj članak pruža pregled **najvećih carstava u historiji**.

## Opis načina mjerenja 
Računanje površine kopna pojedinog carstva temelji se na objedinjavanju bilo koje teritorije koja je bila istražena, čak i ako je ista bila naseljena ili nenaseljena. Naprimjer, veliki dio Sibira bio je u sklopu Ruskog Carstva i nije pripadao Mongolskom Carstvu. Granice Mongolskog Carstva bile su slabo određene, a uglavnom su ih sačinjavale prirodne granice između stepe i tajge. Osvojena područja sjevera ubrajaju se u Rusko Carstvo, ali je većina tajge i tundre bila neistražena i nenaseljena. Ta područja su kasnije također bila slabo naseljena u doba Ruskog Carstva, ali su Rusi službeno polagali pravo na te teritorije još od 17. vijeka, dok su istu teritoriju istražili do kraja 19. vijeka. Slična situacija je i s kanadskim ostrvima poput Ellesmerea, koje je Britansko Carstvo istražilo, a zatim na njega polagalo pravo (prije toga je cijelo ostrvo bilo veoma slabo naseljeno).

Carstva poput Bizantijskog Carstva ili Sasanidskog Carstva uvrštena su i na listu antike i srednjeg vijeka, u skladu s veličinom njihove teritorije u navedenim periodima.

Polaganje prava na teritoriju Antarktike nije uvršteno u površinu nijednog carstva.

Prema historijskim trendovima rasta stanovništva i bruto domaćeg proizvoda (BDP), spisak najvećih carstava u tim kategorijama veoma zavisi o relativnim današnjim političkim entitetima koji se definiraju kao *carstva*. Mjerenje ukupnog broja stanovništva i veličine bruto domaćeg proizvoda u odnosu na svjetske razmjere uzima u obzir taj historijski rast, iako se BDP računa tek posljednjih nekoliko vijekova, a za još preciznije izračunavanje BDP-a uzima se posljednjih nekoliko decenija.

## Najveća carstva prema kopnenoj površini 
### Antička carstva 
[thumb|400px|right|[Ahemenidsko Carstvo|Ahemenidsko Perzijsko Carstvo oko 500. p. n. e., najveće carstvo antičkog doba.]]
[300px|thumb|[Armjansko Carstvo oko 95-55. p. n. e.]]

# Ahemenidsko Carstvo - 10,7 miliona km2 (vladar: Darije I. Veliki)
# Sasanidsko Carstvo - 7,4 miliona km2 (vladar: Hozroje II. Parviz)
# Han Carstvo - 6,0 miliona km2 (vladar: Wu Di)
# Rimsko Carstvo - 5,9 miliona km2 (vladar: Trajan)
# Makedonsko Carstvo - 5.9 miliona km2 (vladar: Aleksandar Makedonski)
# Maurijsko Carstvo - 5,9 miliona km2 (vladar: Ašoka Veliki)
# Gupta Carstvo - 4,5 miliona km2 (vladar: Čandragupta II)
# Partsko Carstvo - 4 miliona km2 (vladar: Mitridat II. Veliki)
# Hunsko Carstvo - 4 miliona km2 (vladar: Atila)
# Seleukidsko Carstvo - 3,9 miliona km2 (vladar: Seleuk I. Nikator)
# Xiongnu Carstvo - 3,5 miliona km2 (vladar: Modu Shanyu)
# Bizantijsko Carstvo - 3,4 miliona km2 (vladar: Justinijan I)
# Qin Carstvo - 3 miliona km2 (vladar: Qin Shi Huang)
# Medijsko Carstvo - 2,8 miliona km2 (vladar: Kijaksar)
# Novoasirsko Carstvo - 1,4 miliona km2 (vladar: Tiglat-Pileser III.)
# Aksumsko Carstvo - 1,25 miliona km2 (vladar: Zoskal)
# Satavahana Carstvo - 1 milion km2 (vladar: Gautamiputra Satakarni)
# Egipatsko Carstvo - 1 milion km2 (vladar: Ramzes II.)
# Akadsko Carstvo - 650.000&nbsp;km2 (vladar: Sargon Akađanin)
# Magadha Carstvo - 650.000&nbsp;km2 (vladar: Bimbisara)
# Hetitsko Carstvo - 510.000&nbsp;km2 (vladar: Muršiliš I)
# Novobabilonsko Carstvo - 500.000&nbsp;km2 (vladar: Nabokodonozor II.)
# Armensko Carstvo - 400.000&nbsp;km2 (vladar: Tiridat III)

### Srednjovjekovna carstva 
[mini|250px|desno|Razvoj [Mongolsko Carstvo|Mongolskog Carstva, najvećeg cjelovitog carstva u historiji]]

# Mongolsko Carstvo - 29 miliona km2
# Qing Carstvo - 13 miliona km2
# Emevijski halifat - 10,2 miliona km2 
# Abasidski halifat - 10 miliona km 2
# Pravedni halifat - 9 miliona km2
# Sasanidsko Carstvo - 7,4 miliona km2
# Ming Carstvo - 5,5 miliona km2
# Tang Carstvo - 5,4 miliona km2
# Mogulsko Carstvo - 5 miliona km2
# Pala Carstvo - 4,6 miliona km2 
# Bizantijsko Carstvo - 4,5 miliona km2
# Seldžučki sultanat - 3,9 miliona km2
# Chola Carstvo - 3,6 miliona km2
# Gaznavidsko Carstvo - 3,4 miliona km2
# Delhijski sultanat - 3,2 miliona km2
# Uyghur kaganat - 3,2 miliona km2
# Rouran kaganat - 3,1 miliona km2
# Kadžarsko Carstvo - 3 miliona km2
# Kalmarska unija - 3 miliona km2
# Khazarsko Carstvo - 3 miliona km2
# Carstvo Inka - 2 miliona km2
# Songhai Carstvo - 1,4 miliona km2 
# Aksumsko Carstvo - 1,25 miliona km2
# Chalukya Carstvo - 1,2 miliona km2
# Srivijaya Carstvo - 1,2 miliona km2
# Franačko Carstvo - 1,2 miliona km2
# Zapadno Čalukija Carstvo - 1,2 miliona km2
# Malijsko Carstvo - 1,1 miliona km2
# Sveto Rimsko Carstvo - 1,1 miliona km2 
# Harsha Carstvo - 1 milion km2
# Almoravidsko Carstvo - 1 milion km2
# Kmersko Carstvo - 1 milion km2
# Marata Carstvo - 1 milion km2
# Velika Kneževina Litvanija - 930.000&nbsp;km2
# Bugarsko Carstvo - 700.000&nbsp;km2
# Vijajanagara Carstvo - 360C.000&nbsp;km2

### Moderna carstva
[350px|right|thumb|[Britansko Carstvo 1921, najveće (prekomorsko) carstvo u historiji.]]

# Britansko Carstvo - 33 miliona km2 (vladar: George V., 1922.)
# Rusko Carstvo - 24,8 miliona km2 (vladar: Nikola I., 1855., uključujući Aljasku)
# Francusko Carstvo - 24 miliona km2
# Qing Carstvo - 13 miliona km2 (vladar: Qianlong)
# Špansko Carstvo - 20 miliona km2 (vladar: Karlo III.)
# Portugalsko Carstvo - 10,4 miliona km2
# Sjedinjene Države - 10 miliona km2 (1898.-1902. i 1906.-1908.)
# Brazilsko Carstvo - 8,1 miliona km2
# Japansko Carstvo - 7,4 miliona km2 (Drugi svjetski rat)
# Osmansko Carstvo - 5,5 miliona km2 (vladar: Mehmed IV., 1680.)
# Mogulsko Carstvo - 5 miliona km2
# Prvo Meksičko Carstvo - 4,4 miliona km2
# Afšaridsko Perzijsko Carstvo - 4 miliona km2 (vladar: Nadir Šah)
# Italijansko Carstvo - 3,8 miliona km2 (Drugi svjetski rat)
# Holandsko Carstvo - 3,7 miliona km2
# Nacistička Njemačka - 3,6 miliona km2 (Drugi svjetski rat)
# Safavidsko Carstvo - 3,5 miliona km2
# Njemačko Carstvo - 3,5 miliona km2 (vladar: Vilim II.)
# Kajarsko Perzijsko Carstvo - 3 miliona km2
# Belgijsko Carstvo - 2,5 miliona km2
# Sijamsko Carstvo - 1,12 miliona km2 (vladar: Buddha Yodfa Chulaloke, 1782.)
# Švedsko Carstvo - 1,1 miliona km2 (vladar: Karlo X. Gustav, 1658.)
# Poljsko-litavska unija - 990.000&nbsp;km2 (vladar: Sigismund III. Vasa, 1619.)
# Austro-Ugarska monarhija - 676.615&nbsp;km2
# Siksko Carstvo - 560.900&nbsp;km2 (vladar: Maharajah Sher Singh, 1845.)
# Korejsko Carstvo - 220.186&nbsp;km2

### Sva carstva
# Britansko Carstvo - 36,6 miliona km2
# Mongolsko Carstvo - 33,2 miliona km2
# Rusko Carstvo - 24,8 miliona km2
# Špansko Carstvo - 20 miliona km2
# Qing Carstvo - 13 miliona km2
# Francusko Carstvo - 12,5 miliona km2
# Ahemenidsko Carstvo - 10,7 miliona km2
# Portugalsko Carstvo - 10,4 miliona km2
# Emevijski halifat - 10,2 miliona km2 
# Abasidski halifat - 10 miliona km 2
# Sjedinjene Države - 10 miliona km2
# Pravedni halifat - 9 miliona km2
# Brazilsko Carstvo - 8,1 miliona km2
# Sasanidsko Carstvo - 7,4 million km2
# Japansko Carstvo - 7,4 miliona km2
# Han Carstvo - 6,0 miliona km2
# Maurijsko Carstvo - 5,9 miliona km2
# Rimsko Carstvo - 5,9 miliona km2
# Makedonsko Carstvo - 5,9 miliona km2
# Osmansko Carstvo - 5,5 miliona km2
# Ming Carstvo - 5,5 miliona km2
# Tang Carstvo - 5,4 miliona km2
# Mogulsko Carstvo - 5 miliona km2
# Pala Carstvo - 4,6 miliona km2
# Gupta Carstvo - 4,5 miliona km2
# Bizantijsko Carstvo - 4,5 miliona km2
# Prvo Meksičko Carstvo - 4,4 miliona km2
# Partsko Carstvo - 4 miliona km2
# Hunsko Carstvo - 4 miliona km2
# Afšaridsko Perzijsko Carstvo - 4 miliona km2
# Seleukidsko Carstvo - 3,9 miliona km2
# Seldžučki sultanat - 3,9 miliona km2
# Italijansko Carstvo - 3,8 miliona km2
# Holandsko Carstvo - 3,7 miliona km2
# Nacistička Njemačka - 3,6 miliona km2
# Čola Carstvo - 3,6 miliona km2
# Safavidsko Perzijsko Carstvo - 3,5 miliona km2
# Xiongnu Carstvo - 3,5 miliona km2
# Njemačko Carstvo - 3,5 miliona km2
# Gaznavidsko Carstvo - 3,4 miliona km2
# Delhijski sultanat - 3,2 miliona km2
# Ujghurski kaganat - 3,2 miliona km2
# Rouran kaganat - 3,1 miliona km2
# Qin Carstvo - 3 miliona km2
# Kajarsko Perzijsko Carstvo - 3 miliona km2
# Kadžarsko Carstvo - 3 miliona km2
# Kalmarska unija - 3 miliona km2
# Hazarsko Carstvo - 3 miliona km2
# Medijsko Carstvo - 2,8 miliona km2
# Belgijsko Carstvo - 2,5 miliona km2
# Carstvo Inka - 2 miliona km2
# Novoasirsko Carstvo - 1,4 miliona km2
# Songhai Carstvo - 1,4 miliona km2
# Aksumsko Carstvo - 1,25 miliona km2
# Čalukja Carstvo - 1,2 miliona km2
# Šrividžaja Carstvo - 1,2 miliona km2
# Franačko carstvo - 1,2 miliona km2
# Zapadno Čalukja Carstvo - 1,2 miliona km2
# Sijamsko Carstvo - 1,12 miliona km2
# Malijsko Carstvo - 1,1 miliona km2
# Sveto Rimsko Carstvo - 1,1 miliona km2
# Švedsko Carstvo - 1,1 miliona km2
# Satavahana Carstvo - 1 milion km2
# Egipatsko Carstvo - 1 milion km2
# Harša Carstvo - 1 milion km2
# Almoravidsko Carstvo - 1 milion km2
# Kmersko Carstvo - 1 milion km2
# Marata Carstvo - 1 milion km2
# Poljsko-litvanska unija - 990.000&nbsp;km2
# Veliko vojvodstvo Litva - 930.000&nbsp;km2
# Bugarsko Carstvo - 700.000&nbsp;km2
# Austro-Ugarska  - 676.615&nbsp;km2
# Akadsko Carstvo - 650.000&nbsp;km2
# Magadha Carstvo - 650.000&nbsp;km2
# Sikhsko Carstvo - 560.900&nbsp;km2
# Hetitsko Carstvo - 510.000&nbsp;km2
# Novobabilonsko Carstvo - 500.000&nbsp;km2
# Armensko Carstvo - 400.000&nbsp;km2
# Vijayanagara Carstvo - 360.000&nbsp;km2
# Korejsko Carstvo - 220.186&nbsp;km2

### Cjelovita carstva
# Mongolsko Carstvo - 33,2 miliona km2
# Rusko Carstvo - 24,8 miliona km2
# Qing Carstvo - 13 miliona km2
# Ahemenidsko Perzijsko Carstvo - 10,7 miliona km2
# Omejidski halifat - 10,2 miliona km2 
# Abasidski halifat - 10 miliona km 2
# Pravedni halifat - 9 miliona km2
# Brazilsko Carstvo - 8,1 miliona km2
# Sasanidsko Carstvo - 7,4 million km2
# Han Carstvo - 6,0 miliona km2
# Maurijsko Carstvo - 5,9 miliona km2
# Rimsko Carstvo - 5,9 miliona km2
# Makedonsko Carstvo - 5,9 miliona km2
# Osmansko Carstvo - 5,5 miliona km2
# Ming Carstvo - 5,5 miliona km2
# Tang Carstvo - 5.4 miliona km2
# Mogulsko Carstvo - 5 miliona km2
# Pala Carstvo - 4,6 miliona km2
# Gupta Carstvo - 4,5 miliona km2
# Bizantijsko Carstvo - 4,5 miliona km2
# Prvo Meksičko Carstvo - 4,4 miliona km2
# Partsko Carstvo - 4 miliona km2
# Hunsko Carstvo - 4 miliona km2
# Afšaridsko Carstvo - 4 miliona km2
# Seleukidsko Carstvo - 3,9 miliona km2
# Seldžučki sultanat - 3,9 miliona km2
# Italijansko Carstvo - 3,8 miliona km2
# Holandsko Carstvo - 3,7 miliona km2
# Nacistička Njemačka - 3,6 miliona km2
# Čola Carstvo - 3,6 miliona km2
# Safavidsko Carstvo - 3,5 miliona km2
# Xiongnu Carstvo - 3,5 miliona km2
# Njemačko Carstvo - 3,5 miliona km2
# Gaznavidsko Carstvo - 3,4 miliona km2
# Delhijski sultanat - 3,2 miliona km2
# Ujhurski kanat - 3,2 miliona km2
# Rouran kaganat - 3,1 miliona km2
# Qin Carstvo - 3 miliona km2
# Kajarsko Carstvo - 3 miliona km2
# Kadžarsko Carstvo - 3 miliona km2
# Kalmarska unija - 3 miliona km2
# Kazarsko Carstvo - 3 miliona km2
# Medijsko Carstvo - 2,8 miliona km2
# Carstvo Inka - 2 miliona km2
# Novoasirsko Carstvo - 1,4 miliona km2
# Songhai Carstvo - 1,4 miliona km2
# Aksumsko Carstvo - 1,25 miliona km2
# Čalukja Carstvo - 1,2 miliona km2
# Franačko carstvo - 1,2 miliona km2
# Zapadno Čalukja Carstvo - 1,2 miliona km2
# Sijamsko Carstvo - 1,12 miliona km2
# Malijsko Carstvo - 1,1 miliona km2
# Sveto Rimsko Carstvo - 1,1 miliona km2
# Švedsko Carstvo - 1,1 miliona km2
# Satavahana Carstvo - 1 milion km2
# Egipatsko Carstvo - 1 milion km2
# Harša Carstvo - 1 milion km2
# Almoravidsko Carstvo - 1 milion km2
# Kmersko Carstvo - 1 milion km2
# Maratha Carstvo - 1 milion km2
# Poljsko-litvanska unija - 990.000&nbsp;km2
# Veliko vojvodstvo Litva - 930.000&nbsp;km2
# Bugarsko Carstvo - 700.000&nbsp;km2
# Austro-Ugarska  - 676.615&nbsp;km2
# Akadsko Carstvo - 650.000&nbsp;km2
# Magadha Carstvo - 650.000&nbsp;km2
# Sikhsko Carstvo - 560.900&nbsp;km2
# Hetitsko Carstvo - 510.000&nbsp;km2
# Novobabilonsko Carstvo - 500.000&nbsp;km2
# Armensko Carstvo - 400.000&nbsp;km2
# Vijayanagara Carstvo - 360.000&nbsp;km2
# Korejsko Carstvo - 220.186&nbsp;km2

### Prekomorska carstva
# Britansko Carstvo - 36,6 miliona km2
# Špansko Carstvo - 20 miliona km2
# Francusko Carstvo - 12,5 miliona km2
# Ahemenidsko Carstvo - 10,7 miliona km2
# Portugalsko Carstvo - 10,4 miliona km2
# Sjedinjene Države - 10 miliona km2
# Japansko Carstvo - 7,4 miliona km2
# Rimsko Carstvo - 5,9 miliona km2
# Italijansko Carstvo - 3,8 miliona km2
# Holandsko Carstvo - 3,7 miliona km2
# Nacistička Njemačka - 3,6 miliona km2
# Belgijsko Carstvo - 2,5 miliona km2
# Srivijaya Carstvo - 1,2 miliona km2

## Najveća carstva prema broju stavnovnika
*Procjene broja stanovnika mnogih antičkih zemalja nisu poznate pa nisu na listi*.

### Broj stanovnika
# Britansko Carstvo - 531,3 miliona (1938.)
# Sovjetski Savez - 286,717 miliona (1989.)
# Mongolsko Carstvo - 110 miliona (13. stoljeće)
# Holandsko Carstvo - 80 miliona (1940.)
# Ahemenidsko Carstvo - 70-80 miliona (4. stoljeće p. n. e.)
# Sasanidsko Carstvo - 78 miliona (7. stoljeće n. e.)
# Nacistička Njemačka - 75,4 miliona (1938.)
# Rimsko Carstvo - 70 miliona (1. stoljeće n. e.)
# Špansko Carstvo - 64,2 miliona
# Omejidski halifat - 62 miliona (7. stoljeće n. e.)
# Belgijsko Carstvo - 35,3 miliona
# Bizantijsko Carstvo - 34 miliona
# Korejsko Carstvo - 27 miliona
# Vijayanagara Carstvo - 25 miliona 
# Portugalsko Carstvo - 24,3 miliona

### Postotak ukupnog svjetskog broja stanovnika
# Ahemenidsko Carstvo - 46,0% (70-80 miliona od 152 miliona stanovnika u 4. stoljeću p. n. e.)
# Sasanidsko Carstvo - 38,0% (78 miliona od 210 miliona stanovnika u 7. stoljeću n. e.)
# Qing Carstvo - 36,6% (381 miliona od 1.041 milijadre 1820.)
# Maurijsko Carstvo - 33,3% (50 miliona od 150 miliona u 2. stoljeću p. n. e.)
# Rimsko Carstvo - 31,0% (70 miliona od 226 miliona u 1. stoljeću n. e.)
# Omejidski halifat - 29,5% (62 miliona od 210 miliona u 7. stoljeću n. e.)
# Mogulsko Carstvo - 29,2% (175 miliona od 600 miliona 1700.)
# Ming Carstvo - 28,8% (160 miliona od 556.2 miliona 1600.)
# Han Carstvo - 26,5% (59.6 miliona od 226 miliona in 2. stoljeću n. e.)
# Mongolsko Carstvo - 25,6% (110 miliona od 429 miliona u 13. stoljeću)
# Britansko Carstvo - 23,15% (531.3 miliona od 2.295 milijarde 1938.)
# Sung Carstvo - 22% (59 miliona od 268 miliona 1000.)
# Pravedni halifat - 19,19% (40.3 miliona od 210 miliona u 7. stoljeću n. e.)
# Špansko Carstvo - 12,3% (68.2 miliona od 556 miliona u 17. stoljeću)
# Rusko Carstvo - 9,8% (176.4 miliona od 1.791 milijarde 1913.)
# Osmansko Carstvo - 7,1% (39 miliona od 556 miliona u 17. stoljeću)
# Japansko Carstvo - 5,9% (134.8 miliona od 2.295 milijarde 1938.)
# Vijayanagara Carstvo - 5,7% (25 miliona od 438 miliona u 16. stoljeću)
# Sovjetski Savez - 5,5% (286.717 miliona od 5.175 milijardi 1989.)
# Francusko Carstvo - 4,9% (112.9 miliona 2.295 milijarde 1938.)
# Holandsko Carstvo - 3,5% (60 miliona od 1.7 milijarde 1907.)
# Nacistička Njemačka - 3,3% (75.4 miliona od 2.295 milijarde 1938.)
# Austro-Ugarska - 2,8% (50.6 miliona od 1.791 milijarde 1913.)
# Italijansko Carstvo - 2,3% (51.9 miliona od 2.295 milijarde 1938.)
# Poljsko-litvanska unija - 1,9% (10.5 miliona od 556 miliona u 17. stoljeću)
# Korejsko Carstvo - 1,0% (17 miliona od 1.7 milijarde 1907.)
# Portugalsko Carstvo - 0,8% (14.7 miliona od 1.791 milijarde 1913.)

## Najveća carstva prema privredi
*Procjene BDP-a su izračunate prema podacima novijeg doba, od 18. do 20. vijeka. Obračun dolara je iz 1990.*

### Prema BDP-u
# Sjedinjene Države - 1.644,8 milijardi dolara (1945.)
# Britansko Carstvo - 683,3 milijarde dolara (1938.)
# Nacistička Njemačka - 375,6 milijarda dolara (1938.)
# Japansko Carstvo - 260,7 milijarda dolara (1938.)
# Rusko Carstvo - 257,7 milijarda dolara (1913.)
# Qing Carstvo - 241,3 milijarde dolara (1912.)
# Francusko Carstvo - 234,1 milijarda dolara (1938.)
# Italijansko Carstvo - 143,4 milijarde dolara (1938.)
# Afšaridsko Carstvo - 129,85 milijarda dolara (1750.)
# Austro-Ugarska - 100,5 milijarda dolara (1913.)
# Mogulsko Carstvo - 90,8 milijarda dolara (1700.)
# Osmansko Carstvo - 26,4 milijarde dolara (1913.)
# Portugalsko Carstvo - 12,6 milijarda dolara (1913.)

### Postotak ukupnog svjetskog BDP-a
# Afšaridsko Carstvo - 35% (129,85 milijarda od 694,4 milijarde dolara)
# Sjedinjene Države - 35% (1,644.8 milijarda od 4,699 milijarda dolara 1945.)
# Qing Carstvo - 32,9% (228,6 milijarda od 694,4 milijarda dolara 1820.)
# Mogulsko Carstvo - 24,5% (90,8 milijarda od 371 milijarde dolara 1700.)
# Britansko Carstvo - 23,8% ($265 milijarda od 1.111 milijarda 1870.)
# Rusko Carstvo - 9,4% (257,7 milijarda od 2,733 milijarde dolara 1913.)
# Nacistička Njemačka - 8,3% (375,6 milijarda od 4.502 milijarde dolara 1938.)
# Japansko Carstvo - 5,8% (260,7 milijarda od 4.502 milijarde dolara 1938.)
# Francusko Carstvo - 5,2% (234,1 milijarda od 4.502 milijarde dolara 1938.)
# Austro-Ugarska - 3,7% (100,5 milijarda od 2.733 milijarde dolara 1913.)
# Italijansko Carstvo - 3,2% (143,4 milijarde od 4.502 milijarde dolara 1938.)
# Osmansko Carstvo - 1% (26,4 milijarde od 2.733 milijarda dolara 1913.)
# Portugalsko Carstvo - 0,5% (12,6 milijarda od 2.733 milijarde dolara 1913.)

## Također pogledajte 
* Država
* Spisak država
* Spisak država po površini
* Spisak država po broju stanovnika
* Carstvo

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Carstva
Kategorija:Bivše države