Progesteron

**Progesteron** ili *P4* (*p*regn-*4*-en-3,20-dion) je C-21 steroidni hormon koji učestvuje u ženskom menstruacijskom ciklusu, pomaganju trudnoće i embriogeneze čovjeka i drugih vrsta sisara.

Progesteron pripada progestogenskoj klasi hormona. Glavni prirodni predstavnik ljudskih progestogena.
Proizvodi se od biljaka porodice jam povrća, u koje spada i balkanska dioskoreja (*Dioscorea balcanica*). Ove biljke proizvode velike količine steroida diosgenina, koji se laboratorijski pretvara u progesteron.
## Otkriće i hemijski sasatav 
Progesteron su međusobno nezavisno otkrile četiri grupe istraživača.

Kao i ostali steroidi, progesteron se sastoji od četiri međusobno kondenzirana ciklična ugljikovodika. Sadrži ketonsku funkcijsku grupu, kao i dvije metilne grane. Poput svih steroidnih hormona, hidrofoban je.
## Sinteza 
### Biosinteza 
[mini|center|547x547px|**Gore**: Pretvaranje [holesterola (**1**) u pregnenolon (**3**) do progesterona (**6**).**Dolje**: Progesteron je važan u sintezu aldosterona (mineralokortikoida), kao što je 17-hidroksiprogesteron za kortizol (glukokortikoid), i androstendion za spolne steroide.]]
Kod životinja, progesteron (**6**), kao i svi drugi steroidni hormoni, sintetiziran se iz pregnenolona (**3**), koji je izveden iz holesterola (**1**).
Holesterol (**1**) se dvostruko oksidira, dajući 20,22-dihidroksiholesterol (**2**). Ovaj vicinski diol se zatim oksidira uz gubitak bočnog lanca počevši od pozicije C-22 i formira pregnenolon (**3**). Ova reakcija je katalizirana Citohromom P450scc. Konverzija pregnenolona u progesteron se odvija u dva koraka. Prvo, 3-hidroksilna grupa oksidira u keto grupu (**4**), a zatim se dvostruka veza premješta na C-4, sa C-5 putem reakcije keto/enolne tautomerizacije. Ovu reakciju katalizira 3-beta-HSD (3 beta-hidroksi steroid dehidrogenaza/delta(5)-delta(4)izomeraza).
Progesteron je prekursor za mineralokortikoid aldosteron, a nakon pretvorbe do 17-hidroksi progesterona (još jednog prirodnog progestogena) u kortizol i androstendion. Androstendion se može konvertirati u testosteron, estron i estradiol.
Kvasci imaju sposobnost sinteze i pregenolon i progesterona .

### Laboratorijska pretraga
[mini|right|300px|Markerova semi sinteza progesterona iz [diosgenina.]]
mini|right|491x491px|Jonsonova ukupna sinteza progesterona.
Rasel Earl Marker je razvio (1940.) ekonomičnu polusintezu progesterona iz biljnog steroida diosgenina izoliranog iz jama, za farmaceutsku kompaniju Parke-Davis. Poznata je kao Markerova degradacija. Objavljeno je i nekoliko drugih semi-sinteza koje počinju na raznim steroidima progesterona. Npr., kortizon se, primjenom jodotrimetilsilana, može simultano deoksigenirati na C-17 i C-21 pozicije, u hloroformu. Tako nastaje 11-keto-progesteron (ketogestin), koji se zatim reducira na pozicije-11 i daje progesteron.
Potpunu sintezu progesterona je objavio Wiliem Samer Johnson, 1971. Počinje reakcijom fosfonijum soli **7** sa fenil litijem, što daje fosfonijum ilid **8**. Ilid **8** reagira sa aldehidom i proizvodi alken **9**. Ketalne zaštitne grupe **9** hidroliziraju pa nastaje diketon **10**, koji se zatim ciklizira da bi se formirao ciklopentenon **11**. Keton **11** reaguje sa metil litijumom i daje tercijarni alkohol **12**, koji se onda tretira kiselinom, dajući tercijarni katjon **13**. Ključni korak sinteze je ciklizacija π-kationa **13** u kojoj se B-, C-, i D-prstenovi steroida simultano oblikuju i proizvode **14**. To liči na kationsku ciklizacijsku reakciju koja se primjenjuje u biosintezi steroida, po čemu se naziva *biomimetikom*. U sljedećem koraku enol ortoestar hidrolizira i proizvodi keton **15**. Ciklopentenski A-prsten se otvara oksidacijom sa ozonom i daje **16**. Na kraju, diketon **17** prolazi kroz intramolekulsku aldolnu kondenzaciju, primjenom vodenog rastvora kalij-hidroksida i nastaje progesteron.

## Također pogledati 
* 5-Alfa-dihidroprogesteron

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
*https://web.archive.org/web/20080618062909/http://users.rcn.com/jkimball.ma.ultranet/BiologyPages/P/Progesterone.html: Progesterone 
*http://www.pms-menopause-progesterone.org/progesterone/  : Progesterone Resource Center *http://www.lawleybasecamp.com/media/pdf/condition-booklets/Progesterone_Booklet.pdf 

Kategorija:Ljudski hormoni
Kategorija:Progesteroni
Kategorija:Neurosteroidi
Kategorija:Steroidi
Kategorija:Hormoni jajnika
Kategorija:Totalna sinteza