Žučna kiselina

**Žučne kiseline** su steroidne kiseline koje se pretežno nalaze u žuči sisara i drugih kičmenjaka. U jetri se sintetiziraju različite žučne kiseline. Žučne kiseline su konjugirane sa taurinskim ili glicinskim ostacima dajući anione zvane **žučne soli**.

**Primarne žučne kiseline**su one koje sintetizira jetra. **Sekundarne žučne kiseline** rezultat su djelovanja bakterija u debelom crijevu. Kod ljudi, tauroholna i glikoholna kiselina (derivati holne kiseline),  taurohenodeoksiholna i glikohenodeoksiholna kiselina (derivati henodeoksiholne kiseline) su glavne žučne soli. Otprilike su jednake koncentracije. Pronađene su i soli njihovih 7-alfa-dehidroksiliranih derivata, dezoksiholna i litoholna kiselina, a derivati holne, henodeoksiholne i deoksiholne kiseline čine više od 90% žučnih kiselina u žuči ljudi. Ove micele suspenduju se u himusu, prije dalje prerade. Žučne kiseline također djeluju hormonski u tijelu, posebno preko farnesoidnih X receptora i GPBAR1 (poznat i kao TGR5).
[thumb|350px| Struktura [hplna kiselina|holne kiseline koja pokazuje odnos sa drugim žučnim kiselinama]]

## Proizvodnja 
Sinteza žučne kiseline odvija se u ćelijama jetre, koje sintetiziraju **primarne žučne kiseline** (holna i henodeoksiholna kiselina kod ljudi, putem citohromom P450 posredovane oksidacije holesterola, u više koraka. Dnevno se sintetizira otprilike 600 &nbsp;mg žučnih soli, kako bi nadomjestilo žučne kiseline izgubljene u fecesu, iako se, kako je opisano u nastavku, izlučuju mnogo veće količine, koje se ponovo apsorbiraju u crijevima i recikliraju. Korak ograničavanja brzine u sintezi je dodavanje hidroksilne grupe na 7. položaju steroidne jezgre enzimom holesterol 7 alfa-hidroksilaza. Ovaj enzim dolje regulira holna kiselina, a gornji holesterol inhibira se djelovanjem ileumskog hormona FGF15/19.

Izlučene u lumen crijeva, žučne soli modificiraju crijevne bakterije. Djelomično su dehidroksilirane. Njihove glicinske i taurinske grupe uklanjaju se, dajući **sekundarne žučne kiseline**, dezoksiholnu i litoholnu kiselinu. Holna pretvara se  u dezoksiholnu kiselinu, a henodeoksiholna  u litoholnu kiselinu. Sve četiri žučne kiseline reciklirane su, u procesu poznatom kao enterohepatska cirkulacija. Oni se manje specifično vežu za neke druge receptore, a zabilježeno je i da regulišu aktivnost određenih enzima and ion channels  i sinteze različitih supstanci, uključujući endogene masne kiseline etanolamida.

## Struktura i sinteza 

Cholic acid.svg|Holna kiselina
Glycocholsäure.svg|Glikoholna kiselina
Taurocholic acid.svg|Tauroholna kiselina
Deoxycholic acid.svg|Dezoksiholna kiselina
Chenodeoxycholic acid.svg|Henodezoksiholna kiselina
Glycochenodeoxycholic acid.svg|Glikohenodezoksiholna kiselina
Taurochenodeoxycholic acid.svg|Taurohenodezoksiholna kiselina
Lithocholic acid acsv.svg|Litoholna kiselina

Žučne soli čine veliku porodicu molekula, sastavljenih od steroidne strukture s četiri prstena, bočnim lancem od pet ili osam ugljika, koji završava karboksilnom kiselinom i nekoliko hidroksilnih grupa čiji se broj i orijentacija razlikuje od specifične  žućne soli. Drugi receptor žučne kiseline je receptor ćelijske membrane, poznat kao G-protein spregnuti receptor žučne kiseline 1 ili TGR5. Mnoge od njihovih funkcija signalnih molekula u jetri i crijevima su aktiviranjem FXR, dok TGR5 može biti uključen u metaboličke, endokrine i neurološke funkcije.

### Metaboličke funkcije
Novi dokazi povezuju aktivaciju FXR s promjenama u metabolizmu triglicerida metabolizmu glukoze i rastu jetre.

### Ostale interakcije 
Žučne kiseline se, uz svoje hormonske receptore (FXR i TGR5) i njihove transportere, vežu i za neke druge proteine. Među tim proteinima, enzim N-acil fosfatidiletanolamin-specifična fosfolipaza D (NAPE-PLD) stvara bioaktivne lipidne amide (npr. erndogeni kanabinoid i anandamid), koji imaju važnu ulogu u nekoliko fizioloških puteva, uključujući reakcije na stres i bol, apetit i životni vijek. NAPE-PLD organizira direktnu unakrsnu razmjenu između signala lipidnih amida i fiziologije žučnih kiselina.

### Holestaza 
Testovi na žučne kiseline korisni su i u ljudskoj i u veterinarskoj medicini, jer pomažu u dijagnozi brojnih stanja, uključujući vrste holestaza, kao što su intrajetrena holestaza trudnoće, portosistemska zamjena i jetrena mikrovaskularna displazija kod pasa. Strukturne ili funkcijske abnormalnosti žučnog sistema rezultiraju porastom bilirubina (žutica) i žučnih kiselina u krvi. Žučne kiseline povezane su sa svrabom (pruritus), koji je čest u holestatskim stanjima kao što su primarna bilijarna ciroza (PBC), primarni sklerozirajući holangitis ili intrahepatsk holestaza trudnoće. Kod ovih  holestatskih poremećaja primjenjuje se liječenje ursodezoksiholnom kiselinom već dugi niz godina.

### Kamenje u žuči 
Odnos žučnih kiselina i zasićenja holesterola u žuči i pada holesterola za stvaranje žučnih kamenaca opsežno je proučavan. Kamen u žuči može biti rezultat povećane zasićenosti holesterolom ili bilirubina ili zastoja žuči. Niže koncentracije žučnih kiselina ili fosfolipida u žuči smanjuju rastvorljivost holesterola i dovode do stvaranja mikrokristala. Za otapanje kamenja u holesterolu korištena je oralna terapija henodezoksiholnom kiselinom i / ili ursodeoksiholnom kiselinom. Nakon prekida liječenja, kamenje se može ponoviti. Terapija žučnim kiselinama može biti korisna za prevenciju kamenaca u određenim okolnostima, kao što je primjena bariatrijske hirurgije.

### Žučnokiselinski proljev 
Prekomjerne koncentracije žučnih kiselina u debelom crijevu uzrok su hroničnog proljeva. Često nastaje kada je ileum abnormalan ili je hirurški uklonjen, kao u Crohnovoj bolesti, ili uzrokuje stanje koje liči dijareji: sindrom iritabilnog crijeva (IBS-D). Ovo stanje dijareje žučne kiseline / malapsorpcija žučne kiseline može se dijagnosticirati testom SeHCAT i liječiti sekvestrantima žučne kiseline.

### Žučne kiseline i rak debelog crijeva 
Žučne kiseline mogu imati određeni značaj u razvoju kolorektumskog karcinoma. Dezoksiholna kiselina (DCA) povećana je u sadržaju debelog crijeva kod ljudi, kao odgovor na prehranu s puno masnoća. U populacijama s velikom učestalošću raka debelog creva, izmetske koncentracije žučnih kiselina su veće, i ova povezanost sugerira da bi povećana izloženost debelog crijeva žučnim kiselinama mogla imati ulogu u razvoju karcinoma. U jednoj posebnoj usporedbi, koncentracija DCA u fekalijama u urođenika iz Južne Afrike (koji jedu hranu s niskim udjelom masti) u odnosu na Afroamerikance (koji jedu hranu sa više masti) iznosila je 7,30 naspram 37,51 nmol / g mokre stolice. Afrički domoroci u Južnoj Africi imaju nisku stopu incidencije raka debelog crijeva, manju od 1:100.000, u poređenju sa visokom stopom incidencije za muškarce Afroamerikance od 72:100.000.

Eksperimentalne studije također sugeriraju mehanizme uticaja žučnih kiselina u raku debelog crijeva. Izlaganje ćelija debelog creva visokim koncentracijama DCA povećava stvaranje reaktivne vrste kiseika, uzrokujući oksidacijski stres, a također povećava oštećenje DNK. Miševi koji su se prehranjivali dodatkom DCA koji imitira nivoe DCA u debelom crevu kod ljudi uz hranu sa visokim udjelom masti razvili su neoplazije, debelog crijeva, uključujući adenom i adenokarcinome (kancere, za razliku od miševa koji su se hranili kontrolnom hranom koja je proizvodila jednu desetinu nivoa DCA debelog crijeva, a koji nidu imali neoplaziju debelog crijeva.

Učinci ursodezoksiholne kiseline (UDCA) na modificiranje rizika od raka debelog crijeva proučavani su u nekoliko studija, posebno pri  primarnom sklerozirajućem holangitisu i upalnoj bolesti crijeva, s različitim rezultatima, djelimično povezanim s doziranjem. U jednom opsežnom ispitivanju, nađeno je da su genetičke varijacije u ključnom enzimu za sintezu žučne kiseline, CYP7A1, uticale na efikasnost UDCA u prevenciji kolorektalnog adenoma.

### Dermatologija 
Žučne kiseline mogu se koristiti u potkožnim injekcijama za uklanjanje neželjenih masnih kiselina (vidi mezoterapija). Dezoksiholna kiselina kao injekcija dobila je odobrenje FDA za otapanje submentne 
masnoće. Ispitivanja faze III pokazala su značajne odgovore, iako su mnogi ispitanici imali blage neželjene reakcije modrica, otoka, bolova, utrnulosti, eritema i čvrstoće oko tretiranog područja.

## Reference
## Vanjski linkovi
* 
* Special Issue on "Bile Acids"

Kategorija:Žučne kiseline
Kategorija:Organske kiseline
Kategorija:Hepatologija
Kategorija:Fiziologija životinja