Bojan Aleksov

mini|Bojan Aleksov, Univerzitet u Munchenu, decembar 2024.

**Bojan Aleksov** je antiratni aktivista i aktivista za ljudska prava, historičar. Rođen je u Beogradu, SFRJ. Najviše je poznat po tome što se glasno protivio ratovima u bivšoj Jugoslaviji kroz rad i sudjelovanje u aktivnostima Centra za antiratnu akciju, Žena u crnom i Prigovaračima savjesti.

## Biografija 
Bojan Aleksov je rođen u Beogradu, Srbiji. Na početku rata 1991. služio je vojni rok u Jugoslovenskoj narodnoj armiji. U augustu te godine nakon pokušaja bijega, uhvaćen je i poslat u vojnu bolnicu u Sarajevu. Poslije je oslobođen nakon što je dobio potvrdu da je 'mentalno nesposoban' za dalje služenje vojnog roka. Aleksov je pokušaj bijega opisao ovako:

''Bio sam u vojsci i služio vojni rok šokiran i razočaran svime što se dešava i osjećao sam odvratnost prema ratu koji se odvija pred mojim očima i u kojem sam ja morao izabrati stranu. Moj prigovor je bio lične prirode i baziran na iskustvu. U jednoj prilici smo bili napadnuti i trebali smo uzvratiti napadom. Sjećam se tog događaja kao najglupljeg mogućeg - svi smo bili smrtno preplašeni i niko nije znao gdje treba pucati. Ja čak nisam znao ni kako formulisati i iskazati svoja osjećanja i jedino što sam htio jeste izaći iz toga. Nakon što je moj pokušaj bijega bio neuspješan poslije čega sam poslat u vojnu bolnicu, na kraju sam oslobođen jer sam bio 'mentalno nesposoban' da dalje služim vojsku.*

## Antiratni aktivizam 
Godine 1991. Bojan Aleksov se pridružio antirantim protestima organizovanim od strane Centra za antiratnu akciju i antimilitarističke mirovne organizacije Žene u crnom. Aleksov je bio jedan od glasnogovornika prigovarača savjesti gdje je od 1992. predstavljao najvažniji izvor informacija glede prislinih mobilizacija i prigovarača savjesti u Federativnoj Republici Jugoslaviji. Sudjelovao je u svakodnevnim protestima u Pionirskom parku u Beogradu, savjetujući i dijeleći informacije i prikupljajući hiljade potpisa potrebnih za referendum u kojem su građani i građanke Srbije trebali/e glasat da li žele da srpski vojnici vrši napade van svojih teritorijalnih granica. U proljeće 1992. Centar za antiratnu akciju je  bio jedan od organizatora najvećih antiratnih protesta ikada u Jugoslaviji. Bojan Aleksov je prisustvovao godišnjim Međunarodnom skupovim prigovarača savjesti u južnoj Francuskoj 1992, Turskoj 1993, Kolumbiji 1994. kao i skupu prigovarača savjesti u Evropi u Grčkoj 1995. Bojan je bio govornik na Međunarodnom seminaru Suprotstavljeni ratu pod nazivom "The Changing Face of the Military" održanom u Njemačkoj u augustu 1999.

## Aktivizam u Ženama u crnom 
U radu sa Ženama u crnom Bojan Aleksov je prikupljao informacije, pisao izvještaje o mobilizacijima, suđenjima prigovarača i dezertera i o otporu ratu u Bosni i Hercegovini, Hrvatskoj i Kosovu. Također je pomagao odvjetnicima u pružanju usluga i skbi za prigovarače savjesti, pronalazio skloništa i obezbjeđivao savjetovanja za dezertere koji su dolazili iz Bosne, a nekima je pomagao i da bezbjedno prelaze u sigurnije zemlje.

## Hapšenje i pritvor 
Bojan Aleksov je uhapšen u julu 2000. od strane Državne sigurnosne službe i zadržan u glavnoj policijskoj stanici u Beogradu 23 sata. Ispitivan je o radu u Sigurnoj kući za prigovarače savjesti u Budimpešti kao aktivnostima u Ženama u crnom u Beogradu. Tokom pritvora mu je konstantno priječeno smrću, dobivao je batine i bio podvrgnut verbalnom nasilju uključujući i homofobno zlostavljanje i druge ponižavajuće tretmane. Bio je prisiljen napisati izjavu od 12 stranica izjave koju mu je diktirao policiski službenik opisujući detalje o njegovim aktivnostima o prigovaračima savjesti i Ženama u crnom. Nadalje, morao je potpisati ugovor o saradnji sa Državnom sigurnosnom službom. Amnesty International i War Resisters International su izdali javna saopštenja i zabrinutosti i pisma podrške. Bojan Aleksov je poslije aplicirao za politički azil u Njemačkoj. Kada je krajem 2000. Slobodan Milošević svrgnut s vlasti, Aleksov je povukao zatjev za azil i podnio tužbu protiv Republike Srbije. Nakon 12 godina trajanja pravnog procesa, apelacioni sud u Srbiji donosi odluku u korist Aleksova i nalaže da mu Republika Srbija isplati novac za povredu časti i ugleda od strane Državne sigurnosne službe. Nakon par godina Bojan Aleksov je odluku da napusti vojsku objasnio ovako:

*Ostala su neodgovorena pitanja. Da li je dezerterstvo bilo dovoljno? Vjerovao sam da ne postoji razlog zbog kojeg bih umro ili ubio. Moji prijatelji i porodica su mi pružili podršku u toj odluci, iako je meni bilo potrebno vrijeme da shvatim koje je političke implikacije nosila ta odluka. Opća situacija u Beogradu je bila potpuno drugačija. Većina ljudi nije bila svjesna šta se događa nekih 150 kilometara dalje. Mnogi su podržali rat i nisu znali šta se događa zapravo. Kada su pristizale vijesti o smrti nekih mojih kolega iz vojske, shvatio sam da je bilo čudo da sam uspio otići odatle. Odlučio sam ne šutjeti o njihovoj smrti i pričati o svojim iskustvima ljudima u što većem broju. Ne samo da sam odlučio nikada više ne uzeti oružje u ruke nego sam i osjećao potrebu učiniti nešto protiv rata. Dakle, moj prezir prema ratu, vojsci i nasilju koji je proizašao iz ličnog iskustva i postao izvor mog političkog aktivizma u kome sam pokušavao pomoći onima, koji kako i ja nisu željeli ići u rat.*

## Univerzitetska karijera 
### Obrazovanje 
Bojan Aleksov je doktorirao Komparativnu historiju centralne, južne i istočne Evrope na Centralnom Evropskom Univerzitetu u Budimpešti 2005. na temu "Vjerska razlikovanja u doba modernizacije i nacionalizma: Nazareni u Mađarskoj i Srbiji 1850 - 1914". Aleksov je magistrirao na Centralnom Evropskom Univerzitetu u Budimpešti 1999. na temu "Dinamike istrebljenja: Relgijska zajednica Nazarena u Jugoslaviji poslije 1945." Diplomirao je na odsjeku za Historiju na Univerzitetu u Beogradu u Srbiji 1998.

### Predavanja i događaji 
Bojan Aleksov je bio jedan od učesnika prve debate održane u Sarajevskom ratnom teatru u Bosni i Hercegovini i emitirane na BBC World 22. juna 2014. Tema debate je bio Prvi svjetski rat i njegov utjecaj na nacionalizam. Debatu je vodio Alan Little. Bojan Aleksov je 26. novembra 2013. bio domaćin okruglog stola na Univerzitetu u Londonu u kojem su učestvovali Slavoj Žižek i Srećko Horvat. Predavanje Bojana Aleksova na Univerzitetu u Londonu 2010. je bilo na temu *Ko ili što je ubio/lo Franza Ferdinanda?''

## Publikacije 
### Knjige 
* Religijska previranja u doba modernizacije i nacionalizma: Nazareni u Mađarskoj i Srbiji 1850 - 1914
* 7000 godina historije: Ilustrovane hronologije
* Religijsko obrazovanje u Srbiji kao lakmus test za odnose između religije i države
* Opiranje ratovima u bivšoj Jugoslaviji
* Ratni dezerteri u bivšoj Jugoslaviji
* Oltar i kruna

### Članci i poglavlja iz knjiga 
* The Vicissitudes of Dositej Obradović’s Cult among the Serbs.
* Habsburg Confessionalism and Confessional Policies in Bosnia and Herzegovina.
* Podrška prigovaračima savjesti i dezerterima u ratu: iz perspektive prigovarača
* Zaboravljeno Jugoslavenstvo i antiklerikalizam mladih Bosanaca
* Srpska pravoslavna crkva
* Marijino ukazanje u Međugorju i raspad Jugoslavije
* Metropolie (Patriarchat) von Karlowitz.
* Cinema Pós-iugoslavo.
* 100 godina Jugoslavije. Vizija Stojana Novakovića revizirana
* Srpska pravoslavna crkva: loveći prošlost i izazivajući budućnost
* Religious Dissenters and Anarchists in Turn of the Century Hungary
* Jovan Jovanović Zmaj i srpski identitet između poezije i historije
* Religijski nacionalizam - Balkan ili globalni fenomen?
* Historijska perspektiva srpskog okcidentalizma
* "Unija" kao sjeme razdora između Srba i Hrvata
* Habsburški 'kolonijalni eksperiment' u Bosni i Hercegovini
* Percepcija islamizacije u srpskom nacionalnom diskursu
* Adamant i Treacherous: Srpski historičari o religijskim razgovorima
* Poturica gori od Turčina: Srpski istoričari o verskim preobraćanjima.
* Marian Apparitions i jugoslovenska kriza.
* Nacionalizam u konstrukciji: Memorijalna crkva Sv. Sava na Vračaru u Beogradu
* Viđenje verskih preobraćenja u formiranju srpske nacionalne svesti.

## Reference 
Kategorija:Biografije, Beograd
Kategorija:Srbijanski historičari
Kategorija:Bivši studenti Univerziteta u Beogradu
Kategorija:Rođeni 1971.
Kategorija:Živi ljudi