Besmrtna linija ćelija

**Besmrtne linije ćelija** − ili **ovjekovječene ćelijske linije** i **vječne linije ćelija** − su populacije ćelija višećelijskih organizama koje se inače ne razmnožavaju na neodređeno vrijeme, ali, zbog mutacija, izbjegle su normalno ćelijsko starenje i, umjesto toga, mogu se zadržati u procesu dijeljenja. Zahvaljujući tome, takve ćelije se mogu uzgajaju na duži period *in vitro*. Mutacije potrebne za besmrtnost mogu se pojaviti prirodno ili se namjerno izazivaju u eksperimentalne svrhe. Besmrtne ćelijske linije su vrlo važno sredstvo za istraživanje u biohemije i biologije ćelija višećelijskih organizama. Tako uzgajane ćelijske linije imaju veliki značaj u biotehnologiji, uključujući i mnoge oblasti medicine.

Besmrtne linije ćelija ne treba miješati sa matičnim ćelijama, koje se također mogu dijeliti na neodređeno vrijeme, ali čine normalan dio razvoja višećelijskog organizma.

## Odnos prirodnih i patoloških linija
Postoje razne besmrtne linije ćelija. Neke od njih su normalne ćelijske linije, kao što so one koje su izvedene iz matičnih ćelija. Ostale besmrtne ćelijske linije su *in vitro* ekvivalenti kancerogenih ćelija. Rak nastaje kada somatske ćelije koje se inače ne mogu dijeliti, dožive mutacije koje uzrokuju deregulaciju normalne kontrole ćelijskog ciklusa, što dovodi do nekontrolirane proliferacije. Vječne ćelijske linije su prošle kroz slične mutacije, koje omogućavaju pojavu tipa ćelija koje se inače ne bi mogle dijeliti da se umnože *in vitro*. Nastanak nekih besmrtanih  linija, naprimjer *HeLa* ljudskih ćelija, su od prirodnog raka., 1951. na *Johns Hopkins Hospital* u Baltimoreu, Maryland.
 
### Ograničenja
#### Promjene u odnosu na besmrtno porijeklo
Dok besmrtne ćelijske linije često potiču od dobro poznatog tipa tkiva, one su prošle kroz značajne mutacije da bi postale besmrtne. Ovo može promijeniti biologiju ćelije i mora se uzeti u obzir u svakoj analizi. Nadalje, ćelijske linije se mogu genetički mijenjati tokom višestrukih ciklusa, što dovodi do fenotipskih razlika među izolatima i potencijalno različitih eksperimentalnih rezultata, ovisno o tome kada i s kojim izolatom soja se eksperiment izvodi.
 
#### Kontaminacija drugim ćelijama
Mnoge ćelijske linije koje se široko koriste za biomedicinska istraživanja su kontaminirane i obrasle drugim, agresivnijim ćelijama. Naprimjer, pretpostavljene linije štitne žlijezde su zapravo ćelije melanoma, pretpostavljeno tkivo prostate je zapravo rak mokraćne bešike, a pretpostavljene normalne kulture maternice su zapravo rak dojke.

## Metodi generiranja
Postoji nekoliko metoda za generiranje besmrtnih ćelijskih linija:
# Izolacija od prirodnog raka. Ovo je originalni metod za generiranje besmrtne ćelijske linije. Glavni primjeri uključuju ljudsku HeLa, liniju koja je izvedena iz ćelija raka grlića maternice uzetih 8. februara 1951. od Henriette Lacks, 31-godišnje Afroamerikanke majke petero djece, koja je umrla od raka 4. oktobra 1951..
# Uvođenje virusnog gena koji djelomično deregulira ćelijski ciklus (npr. gen adenovirusa tipa 5 E1 korišten je za ovjekovječenje ćelijske linije HEK 293; Epstein-Barrov virus može ovjekovečiti B-limfocite infekcijom).
# Vještačka ekspresija ključnih proteina potrebnih za besmrtnost, naprimjer telomeraza koja sprečava degradaciju hromosomskih krajeva tokom replikacija DNK kod eukariota.
# Hibridomska tehnologija, posebno se koristi za generiranje besmrtnih antitijela B-ćelijskih linija koje proizvode B-ćelije, gdje je B-ćelija koja proizvodi antitijela spojena sa mijelomskom (rak B-ćelija) ćelijom.
 
### Primjeri
Postoji nekoliko primjera besmrtnih ćelijskih linija, od kojih svaka ima različita svojstva. Većina ovjekovečenih ćelijskih linija klasifikovana je prema tipu ćelije iz koje potiču ili su biološki najsličnije.
 
* 3T3 ćelije – ćelijska linija mišjih fibroblasta izvedene iz spontane mutacije u kultiviranom tkivu mišjeg embriona.
* A549 ćelije – izvedene su iz tumora pluća pacijenata oboljelog od raka.
* HeLa ćelije – široko korišćena ljudska ćelijska linija izolovana od pacijenata sa rakom grlića materice Henriete Lacks.
* HEK 293 ćelije – izvedeno iz ljudskih fetusnih ćelija.
* Huh7 ćelije – ćelijska linija karcinoma izvedena iz hepatocita
* Jurkat ćelije – ljudska T-limfocitna ćelijska linija izolirana iz slučaja leukemije.
* OK ćelije – izvedene iz ženskih ćelija bubrega sjevernoameričkog oposuma
* Ptk2 ćelije – izvedeno iz epitelnih ćelija bubrega muških dugonosnih potorua
* Vero ćelije – ćelijska linija majmunskog bubrega koja je nastala spontanim ovjekovječenjem.

## Također pogledajte
*Cellosaurus, baza znanja o ćelijskim linijama
*IGRhCellID, baza podataka ćelijskih linija
*Lista ćelijskih linija raka dojke
 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* ATCC – American Type Culture Collection
* Cellosaurus – a knowledge resource on cell lines
* CellBank Australia – Australia's national not-for-profit cell line repository

## Također pogledajte
* Ćelija
* Kultura ćelija

Kategorija:Tehnike ćelijske kulture
Kategorija:Ćelijsko starenje
Kategorija:Starost
Kategorija:Citologija
Kategorija:Biotehnologija
Kategorija:Kulture tkiva