open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Emilija Jordanova

**Emilija Jordanova** (), rođena 5. maja 1989. u Trojanu je nekadašnja bugarska biatlonka.

## Karijera 
### Olimpijske igre 
Jordanova je nastupila jednom na Zimskim olimpijskim igrama i to na ZOI 2018, ali nije osvajala medalje. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji bilo joj je 55-o mjesto na ZOI 2018. u utrci potjere, kada je sa šest promašaja i zaostatkom 6:29.0&nbsp;min bila sporija od pobjednice Njemice Laure Dahlmeier, koja je završila utrku s jednim promašajem. U ekipnim utrkama najbolji joj je plasman na istim igrama u štafetnoj utrci kada je s Danijela Kadeva, Stefani Popovom i Desislavom Stojanovom osvojila 16-o mjesto iza pobjedničke bjeloruske štafete u sastavu: Nadežda Skardino, Irina Krjuko, Dinara Alimbekava i Darja Domračeva.

### Svjetska prvenstva 
Jordanova je nastupila na sedam Svjetskih prvenstava od SP 2011. do SP 2019, ali nije osvojila ni jednu medalju. Najbolji plasmani u pojedinačnim utrkama joj je 24-o mjesto na SP 2017. u utrci na 15&nbsp;km, kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 4:02.2&nbsp;min bila sporija od pobjednice njemačke biatlonke Laure Dahlmeier, koja je završila utrku s jednim promašajem. U ekipnim disciplinama najbolji joj je plasman 12-o mjesto na SP 2011. u štafeti s Ninom Klenovskom, Nijom Dimitrovom i Desislavom Stojanovom.

### Svjetski kup 
Prvi nastup Todorove u Svjetskom kupu bio je u sezoni 2007/08. Na prvom nastupu u  finskom Kontiolahtiju, 29. novembra 2007. u utrci na 15&nbsp;km osvojila je 102-o mjesto, kada je s osam promašaja i zaostatkom od 15:33.7&nbsp;min bila sporija u odnosu na pobjednicu Martinu Beck. Najbolji rezultat bilo joj je 23-o mjesto u sezoni 2012/13. u utrci na 7,5&nbsp;km u ruskom Sočiju, 9. marta 2020. kada je bez promašaja i zaostatkom od  01:46.4&nbsp;min bila sporija u odnosu na pobjednicu Magdalenu Gwizdoń. U štafetnim utrkama bilo joj jedanaesto mjesto 8. februara 2019. u sezoni 2018/19. u kanadskom Canmoreu u utrci štafete s Danijelom Kadevom, Milenom Todorovom i Desislavom Stojanovom.

## Nagrade 
## Privatni život 
## Napomene 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* 

Kategorija:Rođeni 1989.
Kategorija:Biografije, Trojan
Kategorija:Bugarski biatlonci
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2018.
Kategorija:Bugarski olimpijci u biatlonu
Kategorija:Živi ljudi
Carolina Eyck

**Carolina Eyck** jest njemačka muzičarka, kompozitorica i vokalistica lužičkosrpskog porijekla, najpoznatija kao izvođačica na tereminu. Nastupa kao solistica i kamerna muzičarka, a njena umjetnička praksa obuhvata i autorska djela za teremin, glas i druge sastave.

Eyck je rođena u Berlinu i svirati teremin počela je sa sedam godina; prve časove pohađala je kod Lidije Kavine. Kasnije je studirala violu u Stockholmu.

Kao solistica izvodila je i premijerno predstavljala djela pisana za teremin. Među kompozitorima čija je djela izvodila ili premijerno predstavila nalaze se Andrew Norman, Fazıl Say, Kalevi Aho, Régis Campo i Dalit Hadass Warshaw. S pijanistom i kompozitorom Christopherom Tarnowom nastupa kao duo od 2013, a objavili su i albume posvećene muzici za teremin i klavir.

Godine 2015. dobila je nagradu Echo Klassik za koncertni snimak godine u kategoriji muzike 20/21. stoljeća, kao solistica na snimku Ahoova koncerta *Eight Seasons*.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1987.
Kategorija:Biografije, Berlin
Kategorija:Njemački muzičari
Kategorija:Njemački kompozitori
Kategorija:Njemačke pjevačice
Caterina Scappi

**Caterina Scappi** (poznata i kao *La Senese*; umrla 20. juna 1643. u Valletti) bila je dobrotvorka i poslovna žena sijenskog porijekla, aktivna na Malti u prvoj polovini 17. stoljeća. Najpoznatija je kao osnivačica prve bolnice na Malti namijenjene isključivo ženama.

## Život i djelovanje 
O njenom rođenju, porodici i ranim godinama sačuvano je malo pouzdanih podataka. U izvorima se navodi da je potjecala iz Siene, po čemu je dobila nadimak "La Senese", te da se u malteškim arhivima prvi put pojavljuje 1583/1584. kao svjedokinja u jednom krivičnom predmetu. U kasnijim historijskim radovima Scappi se izričito navodi kao osnivačica "Bolnice za neizlječive žene", a njene kuće u ulici Old Bakery Street dovode se u vezu s tom zadužbinom.

Scappi je umrla 20. juna 1643. u Valletti. Sahranjena je u karmelićanskoj crkvi Gospe od Karmela u tom gradu. Njena oporuka predvidjela je nastavak rada bolnice i drugih dobrotvornih ustanova nakon njene smrti.

## Značaj 
Caterina Scappi zauzima važno mjesto u historiji socijalne i zdravstvene skrbi na Malti. U historiografiji je posebno značajna zbog osnivanja ustanove koja je ženama prvi put omogućila zasebnu institucionalnu njegu u sredini u kojoj su bolničke službe dotad uglavnom bile namijenjene muškarcima.

## Reference 
Kategorija:Umrli 1643.
Kategorija:Biografije, Italija
Baykar

**Baykar** je turska privatna kompanija iz Istanbula specijalizirana za razvoj i proizvodnju bespilotnih letjelica te povezanih komandno-upravljačkih i avioničkih sistema.

Kompaniju je osnovao Özdemir Bayraktar kao firmu za mašinske dijelove i preciznu obradu metala. Prema službenoj historiji kompanije, Baykar Makina osnovan je 1986, a tokom 2000-ih usmjerio se na istraživanje i razvoj bespilotnih sistema. Prvi domaće razvijeni sistem te vrste kompanije, *Bayraktar Mini UAV*, uveden je u upotrebu 2007.

Među najpoznatijim proizvodima kompanije nalaze se *Bayraktar TB2*, *Bayraktar TB3*, *Bayraktar Akıncı* i *Bayraktar Kızılelma*. Posebno je poznat model Bayraktar TB2, koji je postao jedan od najrasprostranjenijih turskih vojnih dronova.

Prema podacima kompanije i Reutersa, Baykar je 2023. ostvario oko 2 milijarde američkih dolara prihoda, pri čemu je više od 90% poslovanja otpadalo na izvoz. Reuters je 2024. naveo da kompanija ima kupce u 35 država.

Krajem 2024. Baykar je preuzeo italijanskog proizvođača aviona Piaggio Aerospace.

## Reference 
Kategorija:Proizvođači aviona
Kategorija:Kompanije u Aziji
Kategorija:Ekonomija Turske
Kategorija:Privreda Istanbula
Chak-Chak

**Chak-chak** je slatko jelo od prženog tijesta povezanog medom, posebno povezano s kuhinjama Tatara i Baškira u Tatarstanu i Baškortostanu. Jelo je rašireno i u drugim dijelovima srednje Azije i šireg postsovjetskog prostora.

Obično se priprema od komadića beskvasnog ili slabo dizanog tijesta koji se prže u ulju, a zatim povezuju toplim medom u zbijenu masu ili humku.

Chak-chak ima i kulturni značaj te se u izvorima navodi kao jedno od prepoznatljivih jela tatarske trpeze i kao desert koji se naročito vezuje za svečane prilike. U turističkoj prezentaciji Tatarstana redovno se ističe kao jedno od najpoznatijih tradicionalnih slatkih jela tog područja.

## Reference 
Kategorija:Slatka jela
Fikret Vajzović

**Fikret Vajzović** (Konjic, 1928 – Sarajevo, 3. novembar 2017) bio je bosanskohercegovački matematičar, univerzitetski profesor i akademik Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine (ANUBiH).

Rođen je u Konjicu, a školovao se u Mostaru i Sarajevu. Nakon diplomiranja izabran je za asistenta na Odsjeku za matematiku Filozofskog fakulteta u Sarajevu, odnosno na kasnijem Prirodno-matematičkom fakultetu u Sarajevu, na kojem je proveo najveći dio akademske karijere. Bio je i profesor emeritus Univerziteta u Sarajevu.

Za dopisnog člana ANUBiH izabran je 1990, a za redovnog 1995. U okviru ANUBiH djelovao je u Odjeljenju prirodnih i matematičkih nauka.

Među njegovim poznatijim knjigama su *Diferencijalni račun funkcija više promjenljivih* i *Integralni račun funkcija više promjenljivih*, obje objavljene 2002. u Sarajevu u koautorstvu s M. Malenicom.

Preminuo je 3. novembra 2017. u Sarajevu.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1928.
Kategorija:Umrli 2017.
Kategorija:Bosanskohercegovački matematičari
Kategorija:Članovi ANUBiH
Mehmed Ramović

**Mehmed Ramović** (Foča, 22. juli 1924 – Sarajevo, 1997) bio je bosanskohercegovački i jugoslavenski geolog, univerzitetski profesor i član Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine. Bavio se istraživanjem rudnih ležišta, metalogenijom i historijom rudarstva u Bosni i Hercegovini.

## Biografija 
Osnovnu školu završio je u Prači, a gimnaziju u Sarajevu. Tokom Drugog svjetskog rata priključio se partizanima, a nakon rata je 1946. upućen na studij rudarstva u Prag. Poslije Rezolucije Informbiroa napustio je Prag i studij nastavio na Tehničkoj velikoj školi u Beogradu, odsjek za rudarstvo i geologiju, gdje je diplomirao 1950.

Od 1965. predavao je na Geografskom odsjeku Prirodno-matematičkog fakulteta u Sarajevu kao docent iz opće geologije. Istovremeno je predavao i na Rudarskom fakultetu u Tuzli, kasnijem Rudarsko-geološko-građevinskom fakultetu u Tuzli, gdje je držao nastavu iz predmeta *Rudna ležišta* i *Osnovi metalogenije*, a od 1972. bio je redovni profesor. U penziju je otišao 1984.

Za dopisnog člana ANUBiH izabran je 1995. Preminuo je u Sarajevu 1997.

## Naučni rad 
Ramović je pripadao među istaknutije istraživače rudnih ležišta u Bosni i Hercegovini. Njegov naučni rad bio je posebno vezan za Srebrenicu, Vareš, Olovo i druga nalazišta obojenih metala, a bavio se i meteoritikom i historijom rudarstva.

Među njegovim važnijim radovima i knjigama izdvajaju se disertacija *Rudne parageneze u oblasti Srebrenice (istočna Bosna)* (1963), studija *Magmatizam i metalogenija* u okviru edicije *Geologija Bosne i Hercegovine* (1978), te monografije *Stari rudnici* (1981) i *Osnovi metalogenije* (1983).

Bio je i među osnivačima Geološkog društva Bosne i Hercegovine, a učestvovao je u radu stručnih i naučnih tijela posvećenih geologiji i mineralnim resursima Bosne i Hercegovine.

Za svoj rad dobio je više priznanja, među kojima se izdvajaju Orden zasluga za narod trećeg reda i Dvadesetsedmojulska nagrada Bosne i Hercegovine.

## Reference 
Kategorija:Bosanskohercegovački naučnici
Kategorija:Jugoslavenski naučnici
Kategorija:Članovi ANUBiH
Kategorija:Rođeni 1924.
Kategorija:Umrli 1997.
Kategorija:Biografije, Foča
Nadežda Pavlova

**Nadežda Vasiljevna Pavlova** (ruski: Надежда Васильевна Павлова; rođena 15. maja 1956. u Čeboksarima) sovjetska je i ruska balerina i baletni pedagog. Ubraja se među istaknute predstavnice sovjetskog baleta druge polovine 20. vijeka, a najpoznatija je po radu u Boljšoj teatru i po osvajanju Grand Prixa na II međunarodnom konkursu baletnih umjetnika u Moskvi 1973.

## Biografija 
Pavlova je kao djevojčica pohađala koreografski kružok pri Domu pionira u Čeboksarima. Školovala se u Permskom državnom koreografskom učilištu u klasi Ljudmile Saharove, koje je završila 1974. Tokom školovanja nastupala je i u predstavama Permskog teatra opere i baleta, a 1974–1975. bila je solistica tog teatra. Nakon zapažene izvedbe naslovne uloge u baletu *Giselle* 1975. pozvana je u Boljšoj teatar, gdje je kasnije ostvarila niz vodećih uloga klasičnog i savremenog repertoara. Enciklopedijski izvori ističu njenu liričnost, čvrstu tehniku na prstima, sigurnu rotaciju i virtuoznost, kao i sposobnost da uvjerljivo tumači lirske, dramske i komične partije.

Od 1992. do 1994. vodila je "Teatar baleta Nadežde Pavlove", a 1995. bila je umjetnička rukovoditeljica trupe "Renessans-balet". Po završetku plesačke karijere nastavila je raditi kao pedagog i repetitor; od 2009. djeluje u Državnom akademskom teatru klasičnog baleta pod rukovodstvom Natalije Kasatkine i Vladimira Vasiljova, a od 2013. i kao baletmajstor-repetitor u Boljšoj teatru.

## Priznanja 
Dobitnica je Lenjinove komsomolske nagrade iz 1975. i ordena "Znak časti" iz 1976. Zvanje Narodnog umjetnika SSSR-a dobila je 1984.

## Reference 
Kategorija:Biografije, Rusija
Kategorija:Rođeni 1956.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Ruske balerine
Avdo Sućeska

**Avdo Sućeska** (Jasenica kod Rogatice, 5. maj 1927. – Sarajevo, 21. decembar 2001.) bio je jugoslavenski i bosanskohercegovački historičar, pravnik i osmanista, redovni profesor Pravnog fakulteta u Sarajevu, direktor Orijentalnog instituta u Sarajevu i redovni član Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine (ANUBiH). Smatra se jednim od istaknutih bosanskohercegovačkih osmanista 20. stoljeća.

## Biografija 
Nakon osnovnog obrazovanja i sedam razreda Gazi Husrev-begove medrese u Sarajevu završio je gimnaziju, a potom studij prava na Pravnom fakultetu u Sarajevu, gdje je diplomirao 1950. Na istom fakultetu ubrzo je izabran za asistenta, a zatim i za docenta na Katedri istorije države i prava naroda Jugoslavije. Doktorirao je 1959. na Pravnom fakultetu u Beogradu temom o ajanima i njihovoj ulozi na južnoslavenskim prostorima. Školske 1962/63. bio je na specijalizaciji u Münchenu, u Institutu za historiju i kulturu Bliskog istoka i turkologiju.

Za vanrednog profesora izabran je 1964, a za redovnog 1969, na predmetu historije države i prava naroda Jugoslavije. Na Pravnom fakultetu u Sarajevu radio je do penzionisanja 1990, a u posljednje dvije godine prije penzije obavljao je dužnost dekana. Bio je direktor Orijentalnog instituta u Sarajevu od 1969. do 1974. Za dopisnog člana ANUBiH izabran je 1987, a za redovnog 1995.

Dobitnik je Šestoaprilske nagrade Grada Sarajeva i Dvadesetsedmojulske nagrade Bosne i Hercegovine. Umro je u Sarajevu 21. decembra 2001, a ukopan je na gradskom groblju Bare.

## Naučni rad 
Sućeskin naučni rad bio je usmjeren na društvenu, pravnu i političku historiju jugoistočne Evrope pod osmanskom vlašću, s posebnim težištem na Bosanski ejalet u 18. i prvoj polovini 19. stoljeća. U svojim istraživanjima bavio se organizacijom osmanske vlasti, lokalnom upravom, poreznim sistemom, agrarnim odnosima i položajem stanovništva u Bosni i Hercegovini tokom osmanskog perioda.

Njegova studija *Ajani - prilog izučavanju lokalne vlasti u našim zemljama za vrijeme Turaka* smatra se jednim od važnijih radova za proučavanje nastanka i razvoja ajanske funkcije u Bosni i Hercegovini i šireg osmanskog upravnog sistema. U literaturi se ističe i njegov doprinos proučavanju položaja bosanskih muslimana u Osmanskoj državi, kao i njegov rad na preciznijem uvođenju izvornih osmanskih termina u historiografsku upotrebu.

Objavio je veći broj radova na bosanskom i drugim jezicima, a njegov univerzitetski udžbenik *Istorija države i prava naroda SFRJ* doživio je više dopunjenih izdanja i korišten je i na drugim pravnim fakultetima tadašnje SFRJ.

## Odabrana djela 
Među njegovim poznatijim djelima ubrajaju se:
* *Istorija države i prava naroda SFRJ* (1964)
* *Ajani - prilog izučavanju lokalne vlasti u našim zemljama za vrijeme Turaka* (1965)
* *Seljačke bune u Bosni u XVII i XVIII stoljeću* (1969)
* *Položaj bosanskih muslimana u Osmanskoj državi i njihov stav prema toj državi* (1974)

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1927.
Kategorija:Umrli 2001.
Kategorija:Biografije, Rogatica
Kategorija:Bosanskohercegovački historičari
Kategorija:Članovi ANUBiH
Ark (Buhara)

**Tvrđava Ark u Buhari** (uzbečki: *Buxoro arki*; perzijski: ارگ بخارا) jest historijska citadela i tvrđava u Buhari, u Uzbekistanu. Smješten u sjeverozapadnom dijelu starog grada, Ark je stoljećima bio rezidencijalno i upravno središte vladara Buhare, a danas je muzejski kompleks unutar UNESCO-vog Historijskog centra Buhare.

## Historija 
Arheološki podaci pokazuju da najraniji slojevi citadele u Buhari sežu u razdoblje od 5. do 2. stoljeća p. n. e., dok je utvrđenje u 3. stoljeću p. n. e. već bilo ojačano zidinama debelim 6 do 7 m. Prema kasnijoj pisanoj tradiciji, prvu tvrđavu koju lokalni historičari izričito bilježe podigla je u 7. stoljeću lokalna sogdijska dinastija koja je vladala Buharom prije uspona Samanida.

## Današnja namjena 
Danas Ark čuva zbirke Historijskog muzeja Buhare. Muzejski postav obuhvata historiju Buhare od antičkog do početka 20. stoljeća, savremenu historiju i etnografiju, numizmatiku i epigrafiku, rukopise te zbirke vojne opreme, dvorskih predmeta i arheoloških nalaza iz oaze Buhare.

## Galerija 

Datoteka:Ark of Bukhara (Цитадель Арк. Buxoro arki).jpg|Ugaona kula
Datoteka:A tower and the entrance of the Ark in Bukhara.jpg|Ulaz i jedna od ugaonih kula
Datoteka:Ark of Bukhara 16.jpg|Arhitektonski detalj unutar kompleksa
Datoteka:Bokhara1909.jpg|Ark na fotografiji Sergeja Prokudina-Gorskog, oko 1909.

## Reference 
Kategorija:Tvrđave u Uzbekistanu
Kategorija:Historija Uzbekistana
Kategorija:Svjetska baština u Aziji
Kaljanski minaret

**Kalyan Minaret** (; ) jest historijska munara u Buhari, u Uzbekistanu. Podignuta je 1127. u tadašnjoj Buhari pod karahanidskom vlašću kao dio kompleksa džamije Poi-Kaljan, a danas je jedan od najvažnijih i najprepoznatljivijih spomenika grada. Kao dio historijskog centra Buhare pripada lokalitetu koji je UNESCO upisao na Popis svjetske baštine 1993.

## Historija 
U Buhari je 1121/22. sagrađena nova velika džamija, ali se njena susjedna munara ubrzo srušila i teško oštetila objekt. Nakon toga je 1127. podignuta današnja Kalyanova munara. Kasnija Kalyanova džamija zamijenila je stariji objekt, dok je munara ostala sačuvani element ranijeg kompleksa iz 12. stoljeća.

UNESCO munaru ubraja među najistaknutije spomenike karahanidskog razdoblja u Buhari i opisuje je kao remek-djelo dekoracije u opeci.

## Arhitektura 
Munara je građena od pečene cigle i visoka je oko 46 metara; njeno se tijelo sužava od približno 9 metara u prečniku pri dnu do oko 6 metara pri vrhu. Završava rotundom sa 16 lukova i višeslojnim mukarnasnim vijencem, a vanjski plašt raščlanjen je pojasevima ornamentalne opeke različitih, neponovljenih uzoraka. Prvobitno je služila za pozivanje vjernika na molitvu, a u nekim periodima i kao osmatračnica.

Zbog svojih proporcija i položaja Kalyan Minaret stoljećima dominira panoramom Buhare.  

## Galerija 

Le minaret et la mosquée Kalon (Boukhara, Ouzbékistan) (5658826884).jpg|Kalyan Minaret i Kalyanova džamija
Kalyan Minaret (Минарет Калян, Minorai Kalon) - Bukhara.jpg|Detalj gornjeg dijela munare
Stans08-176 (3134143849).jpg|Unutrašnje spiralno stepenište

## Reference 
Kategorija:Vjerski objekti
Kategorija:Geografija Uzbekistana
Mirna Džamonja

**Mirna Džamonja** bosanskohercegovačka je matematičarka i logičarka koja se bavi teorijom skupova, matematičkom logikom, teorijom mjera te vezama logike s filozofijom matematike i računarstvom. Članica je Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine (ANUBiH).

Diplomirala je matematiku na Univerzitetu u Sarajevu 1988. s pohvalom, a magistrirala i doktorirala matematiku na Univerzitetu Wisconsin–Madison 1990. i 1993. Nakon doktorata bila je postdoktorandica na Hebrejskom univerzitetu u Jerusalemu, zatim docentica na Univerzitetu Wisconsin–Madison, a od 1998. do 2020. profesorica matematike na Univerzitetu East Anglia.

U svojem naučnom radu posebno se bavila beskonačnim kombinatornim strukturama, jakim logikama, univerzalnim modelima i pitanjima iz teorije mjera. Autorica je knjige *Fast Track to Forcing*, objavljene u izdanju Cambridge University Pressa.

Bila je članica uredništava više matematičkih časopisa, a od 2017. do 2018. zajedno s Mirjanom Vuković obavljala je dužnost glavne urednice časopisa *Sarajevo Journal of Mathematics*.

Na Skupštini ANUBiH održanoj 20. decembra 2022. izabrana je za domaću članicu van radnog sastava u Odjeljenju prirodnih i matematičkih nauka.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1965.
Kategorija:Bosanskohercegovački matematičari
Kategorija:Bosanskohercegovački naučnici
Kategorija:Članovi ANUBiH
Kategorija:Živi ljudi
Natalija Harlampjeva

**Natalija Harlampjeva** (; Magan, 1. septembar 1952) ruska je i jakutska pjesnikinja, novinarka i književna kritičarka. Nosi počasno zvanje narodnog pjesnika Jakutije, a dugogodišnje je bila povezana sa Savezom pisaca Jakutije i Savezom pisaca Rusije.

Harlampjeva objavljuje od 1975, a njena prva zbirka poezije, *Aeroplan*, izašla je 1976.

Na engleskom je 2016. objavljena njena knjiga *Foremother Asia*, koju izdavač predstavlja kao prvu zbirku poezije sa sakha jezika objavljenu na engleskom.

## Djela 
* *Aeroplan* (1976)
* *Krasnyj podsnežnik* (*Crvena visibaba*)
* *Foremother Asia* (englesko izdanje, 2016)

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1952.
Kategorija:Ruski pisci
Kategorija:Ruski novinari
Kategorija:Sovjetski pisci
Mariola Abkowicz

**Mariola Abkowicz** (rođena 1964) poljska je bibliotekarka, karaimologinja, nastavnica i društvena aktivistkinja. Poznata je po istraživanjima i popularizaciji historije, jezika i kulturne baštine Karajita u Poljskoj.

Diplomirala je na Univerzitetu u Wrocławu na Institutu za bibliotekarstvo i naučne informacije. Radila je kao bibliotekarka i bila na čelu biblioteke Stomatološkog fakulteta Medicinskog univerziteta u Wrocławu, a potom je bila povezana s Univerzitetom Adam Mickiewicz u Poznanju, gdje je predavala karaimologiju, karaimsku književnost i kulturu.

Abkowicz je dugogodišnja predsjednica Saveza poljskih Karaima i predstavnica karaimske manjine u Zajedničkoj komisiji vlade i nacionalnih i etničkih manjina u Poljskoj. U novembru 2025. imenovana je za opunomoćenicu vojvotkinje Donje Šleske za pitanja nacionalnih i etničkih manjina.

Autorica je i suautorica naučnih i stručnih radova o karaimskoj historiji, genealogiji, antroponimiji i rukopisnoj baštini. Sudjelovala je i u projektu digitalnog arhiva *e-Jazyszłar. Karaimskie Archiwum Cyfrowe*. Također je urednica i glavna urednica karaimskog časopisa *Awazymyz*.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1964.
Kategorija:Poljski naučnici
Mariella Mehr

**Mariella Mehr** (Zürich, 27. decembar 1947 – Zürich, 5. septembar 2022) bila je švicarska književnica, pjesnikinja, dramaturginja i novinarka jeniškog porijekla. Pisala je pretežno na njemačkom jeziku, a u njenom djelu središnje mjesto zauzimaju iskustva institucionalnog nasilja, društvene marginalizacije i progona jeniške manjine u Švicarskoj.

## Biografija 
Mehr je rođena u Zürichu kao pripadnica jeniške manjine. Kao dijete bila je žrtva programa "Kinder der Landstrasse", u okviru kojeg su jeniška djeca u Švicarskoj prisilno odvajana od porodica radi asimilacije. Odrastala je u udomiteljskim porodicama, domovima, odgojnim ustanovama i psihijatrijskim institucijama; ta iskustva kasnije su postala jedna od temeljnih tema njenog književnog rada.

## Književni rad 
Mehr je prve tekstove objavljivala od 1974, a širu pažnju privukla je romanom *Steinzeit* iz 1981, djelom s jakim autobiografskim elementima. Njena književnost obuhvata romane, poeziju, dramske tekstove i eseje, a često se bavi nasiljem nad ženama, isključenim društvenim grupama i mehanizmima državne i društvene represije.

## Priznanja i naslijeđe 
Za svoj književni i društveni rad Mehr je dobila više priznanja. Univerzitet u Baselu dodijelio joj je 1998. počasni doktorat Filozofsko-historijskog fakulteta. Dobitnica je i nagrade ProLitteris za životno djelo 2012. Danas se smatra jednom od najvažnijih švicarskih autorica koje su književno i javno tematizirale progon Jeniša u 20. stoljeću.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1947.
Kategorija:Umrli 2022.
Kategorija:Švicarski pisci
Kategorija:Švicarski novinari
Kategorija:Biografije, Zürich
Nadežda Kadiševa

**Nadežda Nikitična Kadiševa** (, rođena 1. juna 1959. u selu Gorki, Lenjinogorski rejon, Tatarska ASSR, Ruska SFSR, SSSR) ruska je pjevačica narodne muzike i pop-folka, najpoznatija kao dugogodišnja solistica ansambla "Zlatno koljco". Godine 1999. dobila je zvanje Narodnog umjetnika Ruske Federacije.

## Biografija 
Prema službenoj biografiji, rođena je u selu Gorki u današnjem Tatarstanu. Kao dijete živjela je i u drugim naseljima u području Volge, a dio djetinjstva provela je u internatu u Buguljmi.

Nakon prve neuspješne prijave na Muzičku školu "M. M. Ipolitov-Ivanov", pohađala je pripremnu nastavu i potom upisala školu. Kasnije je nastavila obrazovanje na Institutu Gnjesin u Moskvi.

Prema biografskim izvorima, ansambl je u početku mnogo nastupao u inostranstvu, dok je širu prepoznatljivost u Rusiji stekao početkom 1990-ih, naročito nakon saradnje sa studijom Sojuz. Među njenim najpoznatijim pjesmama često se izdvajaju "Tečjot ručjej", "Široka reka", "Ja ne koldunja" i "Ah, sudba moja, sudba".

Kadiševa je 1993. dobila zvanje Zaslužnog umjetnika Ruske Federacije. Zvanje Narodnog umjetnika Ruske Federacije dodijeljeno joj je 1999.

Na službenoj stranici navode se i druga priznanja, uključujući zvanja Narodnog umjetnika Republike Mordovije i Republike Tatarstan.

## Reference 
Kategorija:Ruske pjevačice
Kategorija:Rođeni 1959.
Kategorija:Živi ljudi
Pardis Sabeti

**Pardis Sabeti** jest iransko-američka naučnica iz oblasti računarske biologije, genetike i zaraznih bolesti. Profesorica je na Harvardskom univerzitetu, članica je Broad Institutea te istraživačica Howard Hughes Medical Institutea.

Najpoznatija je po razvoju metoda za otkrivanje novije pozitivne prirodne selekcije u ljudskom genomu te po primjeni genomskog sekvenciranja u praćenju širenja patogena, uključujući ebolu, zika virus, Lassa virus i SARS-CoV-2.

## Rani život i obrazovanje 
Rođena je 1975. u Teheranu. Njena porodica napustila je Iran u vrijeme neposredno prije Iranske revolucije i nastanila se u Sjedinjenim Američkim Državama.

Diplomirala je na Masačusetskom institutu za tehnologiju, magistrirala i doktorirala na Univerzitetu Oxford, a potom stekla i zvanje doktorice medicine na Harvard Medical Schoolu. Članica je Nacionalne medicinske akademije Sjedinjenih Američkih Država, a njeni institucionalni profili navode i druga priznanja povezana s istraživanjima zaraznih bolesti i genomike.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1975.
Kategorija:Američki genetičari
Kategorija:Američki biolozi
Kategorija:Iranski naučnici
Kategorija:Živi ljudi
Stefani Popova

**Stefani Popova** (), rođena 12. februara 1993. u Trojanu je nekadašnja bugarska biatlonka.

## Karijera 
### Olimpijske igre 
Popova je nastupila jednom na Zimskim olimpijskim igrama i to na ZOI 2018, ali nije osvajala medalje. Najbolji plasman u pojedinačnoj konkurenciji bilo joj je 77-o mjesto na ZOI 2018. u utrci utrci na 15&nbsp;km, kada je sa sedam  promašaja zaostala 9:18.7&nbsp;min iza pobjednice Šveđanke Hanne Öberg. U ekipnim utrkama najbolji joj je plasman na istim igrama u štafetnoj utrci kada je s Danijela Kadeva, Emilijom Jordanovom i Desislavom Stojanovom osvojila 16-o mjesto iza pobjedničke bjeloruske štafete u sastavu: Nadežda Skardino, Irina Krjuko, Dinara Alimbekava i Darja Domračeva.

### Svjetska prvenstva 
Popova je nastupila načetiri Svjetskih prvenstava od SP 2013. do SP 2014, ali nije osvojila ni jednu medalju. Najbolji plasmani u pojedinačnim utrkama joj je 80-o mjesto na SP 2016. u utrci na 15&nbsp;km, kada je s pet promašaja i zaostatkom od 9:08.4&nbsp;min bila sporija od pobjednice francuske biatlonke Marie Dorin Habert, koja je završila utrku s jednim promašajem. U ekipnim disciplinama najbolji joj je plasman 20-o mjesto na SP 2016. u štafeti s Emilijom Jordanovom, Desislavom Stojanovom i Dafinkom Koevom.

### Svjetski kup 
Prvi nastup Todorove u Svjetskom kupu bio je u sezoni 2012/13. Na prvom nastupu u švedskom Östersundu 29. novembra 2012. u utrci na 15&nbsp;km osvojila je 100-o mjesto, kada je s osam promašaja i zaostatkom od 16:08.9&nbsp;min bila sporija u odnosu na pobjednicu Toru Berger. Najbolji rezultat bilo joj je 66-o mjesto u sezoni 2014/15. u utrci na 7,5&nbsp;km u austrijskom Hochfilzenu 12. decembra 2014. kada je bez promašaja i zaostatkom od 2:49.0&nbsp;min bila sporija u odnosu na pobjednicu Kaisu Mäkäräinen. U štafetnim utrkama bilo joj dvanaesto mjesto 25. januara 2015. u sezoni 2014/15. u italijanskom Antholzu u utrci štafete s Emilijom Jordanovom, Desislavom Stojanovom i Danijelom Kadevom.

## Nagrade 
## Privatni život 
## Napomene 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* 

Kategorija:Rođeni 1993.
Kategorija:Biografije, Trojan
Kategorija:Bugarski biatlonci
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2018.
Kategorija:Bugarski olimpijci u biatlonu
Kategorija:Živi ljudi
Venecijanske zidine u Nikoziji

**Venecijanske zidine u Nikoziji** jesu sistem gradskih fortifikacija koji okružuje stari grad Nikozije na Kipru. Današnje zidine podignute su u doba Mletačke Republike od 1567. kao zamjena za starije srednjovjekovne bedeme, a projektirane su prema savremenim načelima odbrane od artiljerije. Zidine imaju gotovo kružni tlocrt, s jedanaest bastiona i tri glavna ulaza, te predstavljaju jedan od najprepoznatljivijih spomenika grada.

mini|desno|Pogled na jedan dio venecijanskih zidina Nikozije

## Historija 
Nikozija je bila utvrđen grad i prije mletačkog perioda. U bizantijsko doba postojale su ranije fortifikacije, a u doba Luzinjana grad je dobio prostraniji pojas bedema koji je obuhvatao znatno veću površinu od današnjeg starog grada.

Zbog toga je 1567. pokrenut novi fortifikacijski program prema projektu vojnog inženjera Giulija Savorgnana. Mlečani su srušili veći dio ranijih srednjovjekovnih zidina i smanjili obim utvrđenog prostora kako bi novi sistem bio kompaktniji i lakši za odbranu. U sklopu radova srušeni su i pojedini objekti unutar i izvan novog obrisa zidina, kako bi se dobio građevinski materijal i osiguralo čišće polje vatre oko grada.

## Arhitektura 
Mletačke zidine Nikozije oblikovane su kao kompaktan prsten oko staroga grada. Njihov obim iznosi približno 4,5 kilometra, a sistem se sastoji od jedanaest srcolikih ili peterokutnih bastiona i širokog opkopa. Bastioni su nazvani po uglednim porodicama i dužnosnicima koji su sudjelovali u finansiranju gradnje: Caraffa, Podocattaro, Constanza, D'Avila, Tripoli, Roccas, Mula, Quirini, Barbaro, Loredano i Flatro. Famagustanska vrata, nekada poznata kao *Porta Giuliana*, bila su najveći i arhitektonski najrazrađeniji ulaz u grad.

Uprkos tome zidine ostaju ključni historijski i kulturni spomenik grada, kao i važan primjer renesansne vojne arhitekture na istočnom Mediteranu.

## Reference 
Kategorija:Tvrđave na Kipru
Famagusta

**Famagusta** (grčki: "Αμμόχωστος", *Ammochostos*; turski: "Gazimağusa") jest lučki grad na istočnoj obali Kipra. Nalazi se u istoimenom zalivu, oko 55 km istočno od Nikozije, a poznat je po dubokoj prirodnoj luci i očuvanom utvrđenom starom gradu. Grad se danas nalazi u dijelu sjevernog Kipra pod turskokiparskom upravom.

## Historija 
U antičkim izvorima područje današnje Famaguste vezuje se za ime Arsinoja, dok se u *Stadiasmus Maris Magni* spominje kao Ammochostos, što je stariji oblik današnjeg grčkog imena grada. Razvoj luke bio je povezan s postupnim propadanjem Salamine i Konstantije, nakon čega je Famagusta preuzela važniju regionalnu ulogu.

Tokom osmansko-mletačkog rata Famagusta je bila posljednje veće mletačko uporište na Kipru. Nakon duge opsade 1570–1571. grad je pao pod vlast Osmanskog Carstva. Prema podacima općine Famagusta, grad je neposredno prije 1974. imao oko 40.000 stanovnika, a gotovo polovina hotelskih kapaciteta na ostrvu nalazila se upravo u tom području. Slično je potvrđeno i u Rezoluciji 789 iz 1992.

## Znamenitosti 
Stari grad Famaguste okružen je snažnim fortifikacijama iz kasnog srednjeg i ranog novog vijeka. Unutar zidina nalaze se brojni spomenici gotičke, mletačke i osmanske arhitekture, zbog čega se grad ubraja među najvažnije historijske urbane cjeline na Kipru.

Najpoznatija građevina jest Lala Mustafa-pašina džamija, izvorno gotička katedrala svetog Nikole, sagrađena u vrijeme Lusignana. Među važnim fortifikacijskim objektima ističe se i Othellov toranj, dio odbrambenog sistema luke i zidina.

## Privreda 
Luka Famagusta stoljećima je bila jedno od najvažnijih prirodnih pristaništa na Kipru. Tokom britanske uprave proširena je i tehnički unaprijeđena, a i danas predstavlja važno lučko postrojenje u sjevernom dijelu ostrva.

U 20. stoljeću grad je bio poznat i kao turistički centar, posebno zahvaljujući razvoju Varoshe. Nakon 1974. privredni profil grada znatno se promijenio, dok je historijsko jezgro ostalo jedno od glavnih kulturnih i turističkih odredišta Famaguste.

## Galerija 

Datoteka:Famagusta_01-2017_img16_view_of_the_walled_city.jpg|Pogled na utvrđeni stari grad
Datoteka:St._Nikolaos_Mustafa-_Pascha-Moschee_C.jpg|Lala Mustafa-pašina džamija
Datoteka:Othello_Castle,_Famagusta_(01).jpg|Othellov toranj
Datoteka:The_Ramparts,_Famagusta.jpg|Mletačke zidine
Datoteka:Varosha,_Famagusta.jpg|Varosha
Datoteka:Famagusta_01-2017_img20_street_in_the_walled_city.jpg|Ulica u starom gradu

## Reference
Darko Filipović

**Darko Filipović** (21. februar 1981) srbijanski je pop-folk pjevač. Postao je poznat učešćem u takmičenju Zvezde Granda 2004. godine. Njegove najpoznatije pjesme su *Ona, ona* i *Trebaš mi*.

## Diskografija 
* *Trebaš mi* (2005)
* *Oprosti* (2007)

## Vanjski linkovi 
* 
* Darko Filipović, Last.fm

Kategorija:Rođeni 1981.
Kategorija:Biografije, Leskovac
Kategorija:Srbijanski pjevači
Ahmad Daniš

**Ahmad Daniš** (također **Ahmad Donish**; 1827, Buhara – 1897, Buhara) bio je tadžički pisac, historičar, pjesnik i reformistički mislilac iz Buhare. Smatra se jednom od najvažnijih ličnosti tadžičke književnosti i intelektualne historije 19. stoljeća. Djelovao je u okviru Buharskog emirata, a njegovi tekstovi o upravi, obrazovanju i društvenim reformama imali su znatan utjecaj na kasnije srednjoazijske reformiste.

## Biografija 
Daniš je rođen u Buhari kao sin imama male džamije.

## Djelo i ideje 
Središnje mjesto u Donishevom opusu zauzima ''Navadir al-vaqa'i'', njegovo najpoznatije prozno djelo, nastajalo između 1875. i 1882. Njegov prelaz od dvorskog službenika do kritičara vlasti i historičara često se navodi kao primjer širih kulturnih promjena koje su zahvatile Srednju Aziju u 19. stoljeću.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1827.
Kategorija:Umrli 1897.
Kategorija:Biografije, Buhara
Ljiljana Blagojević

**Ljiljana Blagojević** (Beograd, 5. novembar 1955) jest srbijanska pozorišna, televizijska i filmska glumica.

## Biografija 
Rođena je u Zemunu 1955. Njeni roditelji, Vlado i Spasenija, porijeklom su iz Bijeljine, a upoznali su se i vjenčali u Beogradu. Nakon razvoda, Ljiljana je ostala živjeti s majkom.

Osnovnu školu i gimnaziju završila je u Zemunu. Kao učenica bila je članica dječije glumačke grupe pri Radio Beogradu, koju je vodio Bata Miladinović. Iako se glumom bavila od ranog djetinjstva, u početku nije pokazivala izrazitu želju da se profesionalno bavi tim pozivom. Nakon završetka Zemunske gimnazije upisala je studij hemije s namjerom da se zaposli u farmaceutskoj industriji, u preduzeću "Galenika". Međutim, nakon druge godine napušta studij i odlučuje se za glumu.

Diplomirala je glumu na Fakultetu dramskih umjetnosti u Beogradu, u klasi profesora Milenka Maričića, s najvišom ocjenom. Tokom studija bila je u generaciji sa Mirjanom Karanović, Merimom Isaković i Milutinom Karadžićem.

Već na trećoj godini studija dobila je priliku da se pojavi u filmu *Boško Buha*, dok je prvu glavnu ulogu ostvarila 1981. u filmu *Sjećaš li se Dolly Bell?* u režiji Emira Kusturice. Paralelno s filmskom karijerom započela je i pozorišni rad, najprije kao slobodna umjetnica. Godine 1996. postala je prvakinja drame Narodnog pozorišta u Beogradu, gdje je ostvarila značajnu umjetničku karijeru. U penziju je otišla krajem 2022.

Udata je za dramskog pisca i reditelja Sinišu Kovačevića, s kojim ima kćerku Kalinu Kovačević, također glumicu. Zajedno sa suprugom osnovala je producentsku kuću "AVE SERBIA", u okviru koje je radila kao producent na filmovima *Sinovci* i Maša, te na televizijskoj seriji *Gorki plodovi*. Također je osnivačica Odsjeka za pozorišnu i filmsku umjetnost na Sinergija univerzitetu u Bijeljini, gdje je predavala glumu. Od akademske 2020/2021. redovna je profesorica glume na Fakultetu savremenih umjetnosti u Beogradu.

Dobitnica je brojnih značajnih nagrada i priznanja, među kojima se izdvajaju Nagrada "Žanka Stokić", "Sergej Bondarčuk", "Carica Teodora", "Joakim Vujić", "Zlatni beočug" i "Zlatna antena".

## Filmografija 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
*

Kategorija:Rođeni 1955.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Biografije, Beograd
Kategorija:Srbijanske glumice
Kategorija:Jugoslavenske glumice
Hadija Davletšina

**Hadija Davletšina** (baškirski: **Дәүләтшина Һәҙиә Лотфулла ҡыҙы**; 1905, Hasanovo, Samarska gubernija, Ruska Imperija – 5. decembar 1954, Birsk, Baškirska ASSR, Sovjetski Savez) bila je baškirska književnica i jedna od prvih značajnih baškirskih autorica proze. Najpoznatija je po romanu *Irgiz*, djelu koje se smatra važnom prekretnicom u razvoju baškirskog historijsko-revolucionarnog romana i šire prozne tradicije na tom jeziku.

## Biografija 
Davletšina je rođena u selu Hasanovo u tadašnjoj Samarskoj guberniji. U literaturi se kao datum njenog rođenja navode i 21. februar i 5. mart 1905. Školovala se u Samari, a kasnije i u Moskvi te na Baškirskom pedagoškom institutu "K. A. Timirjazev". U Birskom ogranku Baškirskog državnog univerziteta djeluje muzej posvećen njenom životu i radu, a na prostoru te ustanove podignut joj je i spomenik. Njeno ime nose bulevar u Ufi te ulice u Birsku i drugim naseljima, a ustanovljene su i nagrade s njenim imenom.

## Djela 
* "Һылыуҡай – пионерка" ("Hiljukaj – pionirka", 1926)
* *Ajbika* (1930)
* "Башаҡтар тулҡыны" ("Valovi klasja", 1932)
* *Irgiz* (1957, posthumno)

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1905.
Kategorija:Umrli 1954.
Kategorija:Sovjetski pisci
Kategorija:Ruski pisci
Kategorija:Baškiri
Hristina Dmitrenko

**Hristina Dmitrenko** () rođena 31. maja 1999. u Černjihivu je ukrajinska biatlonka.

## Karijera 
### Olimpijske igre 
Hristina Dmitrenko je nastupila samo jednom na olimpijskim igarama i to na ZOI 2026, ali nije osvajala medalje. U pojedinačnoj konkurenciji najbolji joj je rezultat 18-o mjesto na ZOI 2026. u utrci utrci na 15&nbsp;km, kada je s jednim promašajem zaostala 2:50.5&nbsp;min iza pobjednice francuske biatlonke Julia Simon, koja je završila utrku s jednim promašajem. Najbolji rezultat u štafetnim utrkama joj je deveto mjesto na ZOI 2026. u štafeti s Oleksandrom Merkušinom, Julijom Džimom i Darinom Čalik, kada su sa zaostatkom od 3:19.5&nbsp;min bili sporiji od pobjedničke francuske štafete u sastavu: Camille Bened, Océane Michelon, Lou Jeanmonnot i Julia Simon.

### Svjetska prvenstva 
Anastasija Tolmačeva je nastupila na dva Svjetska prvenstva od SP 2024. do SP 2025, ali nije osvojila ni jednu medalju. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji joj je osmo mjesto na SP 2024. u utrci na 15&nbsp;km, kada je s bez promašaja i 2:10.1&nbsp;min zaostatka bila sporija od pobjednice Lise Vittozzi. U štafetnim utrkama najbolji joj je rezultat bilo peto mjesto na SP 2024. u štafeti s Irinom Petrenko, Julijom Džimom i Anastasijom Merkušinom.

### Svjetski kup 
Prvi nastup u Svjetskom kupu imala je 25. novembra 2023. u sezoni 2023/24. 
u švedskom Östersundu u mješovitoj štafeti s Artemom Primom, Antonom Dudčenkom i Irinom Petrenko, kada su osvojili osmo mjesto. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkureciji bilo joj je 17-o mjesto u sezoni 2024/25. u francuskom Annecy-Le Grand-Bornandju 21. decembra 2024, kada je u utrci potjere na 10&nbsp;k s jednim promašajem i 1:27.9&nbsp;min zaostatka bila sporija od pobjednice Franziska Preuß. Najbolji nastup u štafeti joj je peto mjesto u sezoni 2023/24. 10. kanuara 2024. u njemačkom Ruhpoldingu s Irinom Petrenko, Julijom Džimom i Anastasijom Merkušinom, kada su sa zaostatkom od 1:36.1&nbsp;min bili sporiji od pobjedničke francuske štafete u sastavu: Lou Jeanmonnot, Jeanne Richard, Sophie Chauveau i Julia Simon. 

### Ukrajinska prvenstva 
## Prestanak karijere 
## Privatni život 
Njena starija sestra Valerija je ukrajinska biatlonka.

## Napomene 
## Vanjski linkovi 
* 
* 
* Zvanična banka podataka IBU-a

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1999.
Kategorija:Biografije, Černjihiv
Kategorija:Ukrajinski biatlonci
Kategorija:Ukrajinski olimpijci u biatlonu
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2026.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Aktivni biatlonci
Rahilj Isakovič

**Rahilj Semjonovna Isakovič** (ruski: Рахиль Семёновна Исакович; rođ. **Mangubi**; 1866, Odesa, Rusko Carstvo – 1930) bila je karaitska dobrotvorka i društvena radnica iz Odese. Poznata je po radu u dobrotvornim organizacijama odeske zajednice krimskih Karaita te po podršci obrazovanju djevojaka.

## Biografija 
Isakovič je potjecala iz karaitske porodice Mangubi u Odesi. Njen portret naslikao je Nikolaj Kuznjecov 1899.

## Reference 
Kategorija:Biografije, Odesa
Kategorija:Rođeni 1866.
Kategorija:Umrli 1930.
Zulejha Seidmamadova

**Zulejha Seidmamadova** (azerbejdžanski: "Züleyxa Seyidməmmədova"; također **Zuleykha Seyidmammadova**) bila je azerbejdžanska i sovjetska vojna pilotkinja i političarka, jedna od prvih azerbejdžanskih žena pilotkinja i među prvim Azerbejdžankama koje su letjele u borbenim zadacima. U Drugom svjetskom ratu služila je u 586. lovačkom avijacijskom puku, ženskoj jedinici formiranoj u okviru sovjetskog ratnog zrakoplovstva na inicijativu Marine Raškove.

Poslije rata radila je u komsomolskim i partijskim strukturama, a od 1952. do 1974. bila je ministar socijalnog staranja Azerbejdžanske SSR. Bila je i zastupnica u Vrhovnom sovjetu Azerbejdžanske SSR.

Objavila je memoarsku knjigu *Təyyarəçinin qeydləri*, na koju se kasnije pozivalo više muzejskih i izdavačkih projekata posvećenih njenom životu i djelu.

Dostupni izvori nisu potpuno usaglašeni o godini njene smrti: dio azerbejdžanskih novinskih i biografskih izvora navodi 1994, dok veteranska baza navodi 1999.

## Odlikovanja i priznanja 
Za vojnu i javnu službu odlikovana je Ordenom Lenjina, dvama Ordenima Crvene zastave rada, Ordenom Crvene zvijezde, Ordenom Otadžbinskog rata II stepena i dvama Ordenima "Znak časti".

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1919.
Kategorija:Azerbejdžanski političari
Kategorija:Nosioci Ordena Lenjina
Kategorija:Umrli 1994.
Kategorija:Biografije, Baku
Ljiljana Sedlar

**Ljiljana Sedlar** (Beograd, 1. novembar 1943 – 21. mart 2023) bila je srbijanska pozorišna, televizijska i filmska glumica.

Radila je u Beogradskom dramskom pozorištu od 1969. do odlaska u penziju 1998. U periodu 1995−1997. bila je upravnica tog pozorišta.

## Filmografija 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
*

Kategorija:Rođeni 1943.
Kategorija:Umrli 2023.
Kategorija:Biografije, Beograd
Kategorija:Srbijanske glumice
Kategorija:Jugoslavenske glumice
Gulsaira Momunova

**Gulsaira Momunova** (; Ken-Aral, 30. decembar 1937. – Biškek, 12. august 2020) bila je kirgiska pjesnikinja, novinarka i prevoditeljica. Smatra se jednom od zapaženijih autorica savremene kirgiske poezije, a 2011. dodijeljena joj je titula "Narodna pjesnikinja Kirgiske Republike". Tokom karijere objavila je više od 20 knjiga na kirgiskom i ruskom jeziku, a teme njene poezije često su bile domovina, priroda, ljubav i život. Umrla je 12. augusta 2020. u Biškeku.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1937.
Kategorija:Umrli 2020.
Kategorija:Pisci
Kategorija:Prevodioci
Kategorija:Novinari
Jessica Fridrich

**Jessica Fridrich** američka je naučnica češkog porijekla i profesorica elektrotehnike na Univerzitetu Binghamton. Poznata je po radu u oblastima steganografije, analize digitalnih slika i digitalne forenzike, kao i po tome što je dokumentirala i popularizirala Fridrichovu metodu, jedan od najutjecajnijih pristupa za brzo slaganje Rubikove kocke.

## Akademska karijera 
Fridrich je magistrirala primijenjenu matematiku 1987. na Češkoj tehničkoj univerzi u Pragu, a doktorirala sistemske nauke 1995. na Binghamton Universityju.

Autorica je i koautorica velikog broja naučnih radova iz informacione sigurnosti i obrade slike.

Godine 2018. izabrana je za članicu-programa NAI Fellows pri National Academy of Inventors.

## Rubikova kocka 
Fridrich se s Rubikovom kockom prvi put susrela 1981. u tadašnjoj Čehoslovačkoj. Ubrzo je počela razvijati vlastiti sistem rješavanja i 1982. osvojila je nacionalno prvenstvo, čime se kvalificirala za prvo svjetsko prvenstvo u Budimpešti.

Njena metoda, kasnije poznata kao "Fridrichova metoda", zasniva se na gradnji križa, rješavanju prva dva sloja, orijentaciji posljednjeg sloja i permutaciji posljednjeg sloja; u međunarodnoj kuberskoj zajednici često se označava akronimom CFOP.

Fridrich se smatra jednom od pionirki savremenog brzog slaganja Rubikove kocke. Njena metoda imala je veliki utjecaj na razvoj takmičarskog speedcubinga i ostala je osnova ili polazište za veliki broj kasnijih vrhunskih rješavača.

## Reference 
Kategorija:Američki naučnici
Kategorija:Američki pronalazači
Kategorija:Česi
Kategorija:Rođeni 1964.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Biografije, Ostrava
Svetlana Bojković

**Svetlana Bojković** (Zemun, 14. decembar 1947) jest srbijanska pozorišna, televizijska i filmska glumica.

## Biografija 
Rođena je 14. decembra 1947. u Zemunu. Nakon osnovne škole, završila je Četrnaestu beogradsku gimnaziju. Bojkovićeva je diplomirala na Akademiji za pozorište, film, radio i televiziju u Beogradu, 1970. godine. Ostvarila je veliki broj uloga u pozorištu, kao i na filmu i na televiziji, od se istiću slijedeće: *Pas koji je voleo vozove* (1977), *Neka druga žena* (1981), *Halo taksi* (1983), *Bolji život* (TV serija) (1987-1991), *Smrt gospođe ministarke* (TV) (1991), *Srećni ljudi* (TV serija) (1993-1996), *Porodično blago* (TV serija) (1998-2002).

Karijeru je započela 1967, filmom *Jednog dana moj Jamele*, da bi deset godina kasnije ostvarila svoj najveći uspjeh na filmu, zahvaljujući ulozi Mike u socijalnoj drami *Pas koji je voleo vozove*. Devedesetih je bila najveća televizijska zvijezda u Srbiji zahvaljujući ulogama u izuzetno popularnim TV serijama Siniše Pavića: najpre kao Emilija Popadić u *Boljem životu*, zatim kao sestra Antonija Miloradović u *Srećnim ljudima*, i na kraju kao Valerija Gavrilović u *Porodičnom blagu*. 

Iz braka sa glumcem Milošem Žutićem, za koga se udala 1968, s kojim ima kćerku, također glumicu, Katarinu Žutić (1972). Bojkovićeva se 2011. udala po treći put, za diplomatu Slavka Kruljevića, ambasadora Srbije u Finskoj. Naredne godine se preselila u Helsinki, i na kratko prekinula svoju karijeru.

Dio svoje umjetničke zaostavštine predala je udruženju Adligat.

## Filmografija 
## Nagrade i priznanja 
* Dobričin prsten, za životno djelo, najveća glumačka nagrada u Srbiji (2005)
* Velika Žanka koja se dodjeljuje glumicama koje su svojim radom izuzetno doprinjele srpskoj filmskoj, televizijskoj i pozorišnoj umjetnosti (2003)
* Nagrada "Pavle Vuisić", za izuzetan doprinos umjetnosti glume na domaćem filmu (2017)
* Zlatni ćuran, za životno djelo na festivalu Dani komedije u Jagodini (2015)
* Nušićeva nagrada, za životno djelo glumcu komičaru (1999)
* Statueta "Joakim Vujić", za izuzetan doprinos razvoju pozorišne umjetnosti Srbije (1995)
* Oktobarska nagrada grada Beograda za razvoj umjetnosti
* Zlatna arena, za najbolju glavnu žensku ulogu na Filmskom festivalu u Puli za ulogu u filmu *Pas koji je voleo vozove* (1978)
* Statueta "Ćuran", za ulogu u predstavi *"Pučina"* na festivalu Dani komedije u Jagodini (1978)
* Statueta "Ćuran", za ulogu u predstavi *"Učene žene"* na festivalu Dani komedije u Jagodini (1991)
* Zoranov brk, za ulogu Dragice u predstavi *"Moja ti"* (2017)
* Glumački par godine "Ona i on", sa Markom Nikolićem (1987)
* Nagrada Zlatni platan za izuzetan doprinos euro-mediteranskom filmu, Festival mediteranskog i evropskog filma u Trebinju (2018)
* Sterijina nagrada, za naročite zasluge na unaprjeđenju pozorišne umjetnosti i kulture (2019)
* Velika povelja Brankovog kola (2021)

## Reference 
## Vanjski linkovi 
*

Kategorija:Rođeni 1947.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Biografije, Zemun
Kategorija:Srbijanske glumice
Kategorija:Jugoslavenske glumice
Irene Condachi

**Irene Condachi** (7. juni 1899, Valletta – 1970, Malta) bila je malteška liječnica, jedna od samo dviju žena koje su tokom Drugog svjetskog rata obavljale liječničku praksu na Malti. Bila je među osnivačima školske medicinske službe u zemlji, a posebno je ostala zapamćena po radu sa školskom djecom i po suzbijanju šuge u državnim školama.

## Biografija 
Rođena je u malteškoj prijestonici Valletti kao kći Costantina Condachija, trgovca iz porodice koja se nedugo prije toga doselila iz Grčke na Maltu. Od 1938. do 1959. radila je kao liječnica državnih škola, a prema univerzitetskoj publikaciji iz 2006. bila je i najplaćenija žena u državnoj službi svog vremena.

## Ostavština 
Condachi je umrla 1970.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1899.
Kategorija:Umrli 1970.
Kategorija:Malteški liječnici
Kategorija:Biografije, Valletta