Vrapčići

**Vrapčići** su naseljeno mjesto i mjesna zajednica u gradu Mostaru, Bosna i Hercegovina. Pripadaju Gradskom području Sjever.

Prema popisu iz 2013, Vrapčići imaju 3266 stanovnika. Magistralnim putem M-17 povezani su sa samim gradom te drugim sjevernim prigradskim naseljima. Neretva čini granicu prema Raštanima na zapadu, dok na istoku naselje graniči s Dobrčem, odnosno Podveležjem.

U Vrapčićima su smješteni stadion "Rođeni" Fudbalskog kluba Velež, Gradsko groblje Sutina i Bijela džamija. Naselje je poznato i po vikend-pijaci.

## Geografija 
Vrapčići su smješteni u Bijelom polju, kao i većina ostalih sjevernih prigradskih naselja Mostara. Bijelo polje je jedna od tri mostarske kotline (Bijelo polje na sjeveru, mostarska kotlina i Bišće polje na jugu) koje čine područje Mostara i njegove okoline. Naseljem tako dominira ravna, plodna zemlja.

Vrapčići se pružaju uz lijevu obalu Neretve. U ovom dijelu Neretva se proširuje u Mostarsko jezero, akumulaciju koja je nastala izgradnjom Hidroelektrane Mostar 1980-ih.
mini|Lokacija Vrapčića unutar Grada Mostara
Na drugoj, zapadnoj obali Neretve smješteni su Raštani. Osim toga, Vrapčići graniče s Potocima na sjeveru, na jugu s gradskim naseljem Zalik, dok su sjeveroistočno Kuti i Livač, a istočno podveleško selo Dobrč.

## Historija 
Iz osmanskog perioda datiraju Džabića kuća u Suhom dolu (dio Vrapčića), izgrađena 1801. godine, i Alajbegovića kuća, čija je izgradnja započeta nekoliko godina nakon početka austrougarske okupacije Bosne i Hercegovine. Iako su proglašeni nacionalnim spomenicima, još uvijek nisu obnovljeni.

Historija Vrapčića tokom socijalističke Jugoslavije je vezan za razvoj Tekstilnog kombinata "Đuro Salaj". Izgrađen tokom 1950-ih godina, izrastao je u najveću predionicu pamuka na Balkanu, sa više od 6000 zaposlenih. Procvat te fabrike pratio je i veliki razvoj Vrapčića, gdje su za potrebe radnika izgrađene kuće i stambeni objekti, te prateća infrastruktura. Iako su industrijski pogoni iz rata izašli bez većih oštećenja, fabrika usljed neuspjele privatizacije više nije započela rad.

Tokom rata u Bosni i Hercegovini, naselje je više puta bilo zauzeto od strane različitih aktera.

Prvo je na samom početku rata, uz pomoć lokalnog srpskog stanovništva, zauzeto od strane Jugoslovenske narodne armije, još u aprilu 1992. Kasnije je JNA svoje položaje predala VRS. Imajući pod kontrolom ovo i sva ostala sjeverna prigradska naselja, srpske snage su tako blokirale prilaz gradu iz pravca Sarajeva. 
mini|252x252piksel|Mjesna zajednica Vrapčići
Srpsko zauzimanje Vrapčića je trajala do juna te godine, kada su u operaciji "Lipanjske zore" kao dio zauzimanja šireg mostarskog područja i u Vrapčićima poražene snage Srba. Tokom svog povlačenja, VRS je počinio masakr na Uborku i Sutini, u kojem je ubijeno 114 civila.

Poslije zauzimanja naselja, Vrapčići su bili pod zajedničkom kontrolom HVO i 4. korpusa Armije Republike Bosne i Hercegovine (ARBiH). Napadom HVO-a na snage Armije 9. maja 1993 (Bošnjačko-hrvatski sukob), Vrapčići su pali pod kontrolu Herceg-Bosne. 30. juna 1993 je se, međutim, tokom uspješne akcije deblokade Mostara od strane Armije Republike Bosne i Hercegovine zauzeli su Vrapčiće. Tokom te akcije zauzet je i veliki dio ostalih naselja u Bijelom polju.

Nakon beriješenog statusa stadiona na Bijelom Brijegu, Fudbalski klub Velež je preselio u Vrapčiće, na stadion FK Lomotiva Mostar.

Za vrijeme rata se veliki broj ratnih izbjeglica Bošnjaka - iz istočne Hercegovine i sa Podveležja - naselio u Vrapčiće. Usljed toga je došlo do promjene stanovništva ovog naselja.

## Stanovništvo 
## Ekonomija 
mini|233x233piksel|Stadion Rođeni Fudbalskog kluba Velež se nalazi u VrapčićimaU Vrapčićima se nalazi poslovna zona "Gajevi", u kojoj je smješteno nekoliko industrijskih i trgovačkih objekata. I van nje je se duž magistralnog puta otvorio veliki broj firmi, prvenstveno iz oblasti trgovine.

Veliki dio stanovništva se bavi poljoprivredom.

Gradska deponija Uboraj je također smještena u Vrapčićima (u Uborku), ali je njena daljnja sudbina usljed negodovanja mještana i ukidanja okolinske dozvole neizvjesna (stanje: decembar 2022).

## Infrastruktura 
### Saobraćajna infrastruktura i javni prijevoz 
mini|229x229piksel|Mapa Vrapčića
Kroz Vrapčiće prolazi magistralni put M-17, koji povezuje Sarajevo sa dolinom Neretve.

Pruga Sarajevo-Ploče u ovom dijelu Neretve prolazi zapadnom obalom, pa je tako najbliže zeljezničko stajalište u obližnjim Raštanima. Mostarska željeznička stanica je udaljena oko pet kilometara, odakle polaze linije brzih vozova prema Sarajevu i Čapljini, te autobusi prema svim većim bosanskohercegovačkim gradovima i inostranstvu.

Mostarbus, gradsko preduzeće zaduženo za javni gradski prevoz, održava nekoliko linija (linije 16, 20, 21, 22, 23 prema stanju iz decembra 2022) koje povezuju ovo naselje sa svim dijelovima centra grada, južnim i sjevernim prigradskim naseljima.

### Javne ustanove 
U Vrapčićima se nalaze jedna osnovna škola, jedna pošta, te ambulanta Doma zdravlja "Stari Grad" Mostar.

U naselju su također smještena dva groblja. Gradsko groblje Sutina, na južnom ulazu u Vrapčiće, i pravoslavno groblje Kraljevine.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Zvanični sajt grada Mostara