open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Popis stanovništva u Hrvatskoj 2011 (Kali)

**Popis stanovništva u Hrvatskoj 2011. godine** proveden je od 1. do 28. aprila 2011, prema stanju na dan 31. marta. Popis je proveden na temelju *Zakona o Popisu stanovništva, kućanstava i stanova u Republici Hrvatskoj 2011. godine* (Narodne novine, broj 92/10).
Općina Kali je po Popisu stanovništva 2011. godine na površini od - km2 imala 1.638 stanovnika, što predstavlja 0,10% od ukupnog broja stanovnika Zadarske županije, odnosno  0,04% od ukupnog broja stanovnika Hrvatske. Gustoća naseljenosti u Kaliju je - stanovnika/km2.
## Rezultati 
### Nacionalna pripadnost
### Maternji jezik 
### Religijska pripadnost
## Reference 
## Vanjski linkovi
* Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske

Kali
Kategorija:Kali
Velika nagrada Singapura 2013.

## Rezultati treninga (Petak) 
### Prvi trening  
### Drugi trening  
## Rezultati treninga (Subota) 
### Treći trening  
### Kvalifikacije 
## Utrka (Nedjelja) 
## Vanjski linkovi 
* formula1.com – Rezultati prvog treninga 
* formula1.com – Rezultati drugog treninga 
* formula1.com – Rezultati trećeg treninga 
* formula1.com – Rezultati kvalifikacija 
* formula1.com – Rezultati utrka 

Singapur
2013
Kategorija:2013. u Singapuru
Dan Malloy

**Dannel Patrick "Dan" Malloy** američki je političar, poznat po tome što je bio 88. guverner američke savezne države Connecticut u periodu od 5. januara 2011. do 9. januara 2019. godine. Član je Demokratske stranke, a prije funkcije guvernera obavljao je dužnost gradonačelnika grada Stamforda od 1995. do 2009. godine.

Kategorija:Američki političari
Kategorija:Biografije, Stamford (Connecticut)
Kategorija:Savezni guverneri u Sjedinjenim Američkim Državama
Kategorija:Rođeni 1955.
Beats Electronics

**Beats by Dr. Dre** je marka slušalica i zvučnika koju su osnovali hip hop muzičar Dr. Dre i predsjednik diskografskih kuća Interscope-Geffen-A&M, Jimmy Iovine. Postoji šest vrsta slušalica koje proizvodi i distribuira Monster Cable Products po posebnoj licenci. Kao dio marketinške strategije zvane prikriveno oglašavanje, slušalice se često pojavljuju u glazbenim spotovima, filmovima, reklamama i drugim medijima.
Beats by Dr. Dre je napravio posebne vrste slušalica koje su posebna izdanja. A to su Heartbeats by Lady Gaga, DiddyBeats by Diddy, JustBeats by Justin Bieber i PowerBeats by LeBron James. Beats by Dr. Dre se udružio s HP-om za pokretanje stolnih i prijenosnih računara s visokim audio mogućnostima. Takođe se udružio s Chryslerom kako bi modeli 300 imali audio s visokim mogućnostima. U augustu 2011. godine većinski vlasnik kompanije postao je HTC, proizvođač mobilnih telefona.

## Vanjski linkovi 
* Zvanični sajt

Kategorija:Kompanije u Sjedinjenim Američkim Državama
Srbija na Eurosongu

**Srbija** je učestvala 12. puta na **Eurosongu** od prvog pojavljivanja 2007. godine. Prethodno su učestvovali kao dio Jugoslavije (i u sklopu Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije od 1961. do 1991. i kao dio Savezne Republike Jugoslavije 1992), te kao Srbija i Crna Gora (2004–2006). Srbija je odnijela pobjedu u svom debitantskom nastupu kao nezavisna država 2007. godine sa pjesmom "Molitva" Marije Šerifović. Još samo jednom su se našli među najboljih pet i to 2012. godine, kada je pjesma "Nije ljubav stvar" osvojila treće mjesto.

## Predstavnici
## Galerija

Datoteka:ESC 2007 Serbia - Marija Serifovic - Molitva.jpg|Marija Šerifović u Helsinkiju (2007)
Datoteka:Jelena Tomasevic.jpg|Jelena Tomašević u Beogradu (na nacionalnom izboru) (2008)
Datoteka:ESC 2009 Serbia.jpg|Marko Kon u Moskvi (2009)
Datoteka:Milan Stankovic 01.JPG|Milan Stanković u Oslu (2010)
Datoteka:Željko Joksimović 2012 Eurovision.jpg|Željko Joksimović u Bakuu (2012)
Datoteka:ESC2013 - Serbia 10.jpg|Moje 3 u Malmöu (2013)
Datoteka:20150515 ESC 2015 Bojana Stamenov -3.jpg|Bojana Stamenov u Beču (2015)
Datoteka:ESC2016 - Serbia 07.jpg|Sanja Vučić u Štokholmu (2016)
Datoteka:Eurovision Song Contest 2017, Semi Final 2 Rehearsals. Photo 182.jpg|Tijana Bogićević u Kijevu (2017)
Datoteka:ESC2018 - Serbia 04.jpg|Sanja Ilić & Balkanika u Lisbonu (2018)
Datoteka:Eurovision 2019 Serbia.jpg|Nevena Božović u Tel Avivu (2019)
Datoteka:Eurovision 2022 - Semi-final 2 - Serbia - Konstrakta.jpg|alt=|Ana Đurić Konstrakta u Torinu(2022)

## Bilješke
## Reference
## Vanjski linkovi 
* Bodovi za i od Srbije  *eurovisioncovers.co.uk*

Kategorija:Države na Euroviziji
Kategorija:Muzika u Srbiji
Kategorija:Srbija na Euroviziji
FIDE-ina rang-lista

Međunarodna šahovska federacija (FIDE) jest organizacija koja upravlja međunarodnim šahovskim takmičenjima. Svakog mjeseca FIDE objavljuje rejtinge najboljih svjetskih šahista, kao i rang-listu 100 najbolje plasiranih aktivnih igrača. Primjenjuje se Elov sistem rejtingovanja.

## Rang-lista 
*(Juni 2022)*

; Muškarci

; Žene

## Juniori 
Juniorima se smatraju igrači mlađi od 21 godine tokom trenutne kalendarske godine.
*(Juni 2022)*

## Reference 
* FIDE: Top 100 igrača
* FIDE: Top 100 igračica
* FIDE: Top 100 juniora

## Vanjski linkovi 
* Neslužbeni rejtinzi i rang-liste koje se ažuriraju "uživo", dok se turniri igraju
* Interaktivna karta svijeta s FIDE rejtingom država

Kategorija:FIDE
Pioneer Corporation

**Pioneer Corporation** (jap. パイオニア株式会社 Paionia Kabushiki-kaisha) multinacionalna je kompanija specijalizirana za proizvodnju elektronike iz Japana. Sjedište kompanije je u Kawasaki, Kanagawa, Japan. Kompanija je osnovana 1938. godine u Tokiju kao servis za popravak radija i zvučnika. Danas je Pioneer poznat po razvoju i proizvodnji napredne tehnologije u industriji potrošačke elektronike.

Pioneer je odigrao važnu ulogu u razvoju interaktivne kablovske TV, laser disc playera, prvog automobilskog CD playera, prvog odvojivog prednjeg auto sterea i sl. Također, kompanija je zaslužna i za razvoj supertuner tehnologije, DVD i DVD-R medija, plazma ekrana i organskih LED ekrana. Pioneer radi i na razvoju i proizvodnji optičkih medija, display tehnologja i softvera.
Od 2007. godine, tvrtka Sharp, ima 14% udjela u Pioneeru.

12. februara 2009. Pioneer je saopštio službenu vijest da privremeno planira obustaviti proizvodnju televizora do marta 2010. 25. juna 2009. Sharp sa Pioneerom dogovara zajedničko joint venture ulaganje na području optičkih medija, a zajednički posao nazvan je "Pioneer korporacija za digitalni dizajn i proizvodnju".

Kategorija:Kompanije u Japanu
Kralj (čvor)

* Kralj, vladar neke kraljevine
* Kralj (šah), šahovska figura

**Osobe:**

* Petar Kralj, srpski i jugoslavenski glumac
* Ivica Kralj, jugoslavenski fudbaler
Preopterećenje (šah)

**Preopterećenje** je šahovska taktika kojom se figuri koja nešto brani zadaje još jedan odbrambeni zadatak koji ne može izvršiti, a da ne odustane od prvobitnog odbrambenog zadatka.

## Primjeri 
U *primjeru 1* bijeli pješak **g2** pokriva skakača  na **f3** i pješaka na **h3**.

Nakon **1...Lxh3** crni uzima **2.gxh3** i žrtvovanu figuru dobija nazad sa **Dxf3**. Bijeli pješak je *preopterećen*.

Na *dijagramu 2* crna dama pokriva matno polje **e8** i brani topa na **c7**. Nakon 
**1.Dxc7**  nije moguće uzeti damu zbog prijetnje matom: **2. Te8#**.  Crna dama je *preopterećena*.

U 1. kolu turnira u Wijk aan Zeeu 2003. Krasenkow i Karpov došli su do pozicije na dijagramu desno, s crnim na potezu. Pošto je bijeli top vezan za odbranu pješaka na **f3**, crni trenutno dobija partiju potezom**1...Te1!**,  preopterećujući bijelog topa. Ako 2.Txe1 ili 2.Dc4, onda 2...Dxf3#. Ako 2.Kg2, onda, slično tome, 2...Txf1 3.Kxf1 Dxf3+ i 4...Dxd5.

Ova taktika također je korištena u partiji Rotlewi - Rubinstein 1907.

## Literatura 
* David Hooper, Ken Whyld, *The Oxford Companion to Chess*, Oxford University Press, 2. izdanje, 1992, str. 286; 

## Reference 
Kategorija:Šahovska taktika
Kategorija:Šahovska terminologija
Transpozicija (šah)

**Transpozicija** u šahu je niz poteza koji rezultira pozicijom do koje se moglo doći drugim, češćim nizom poteza. Transpozicije su naročito česte u otvaranju, gdje se do date pozicije može doći različitim nizovima poteza. Igrači ponekad namjerno koriste transpoziciju kako bi izbjegli varijante koje im se ne sviđaju, namamili protivnika u nepoznatu teritoriju ili ga, jednostavno, zabrinuli.

U šahu, glagol **transponirati** znači odvesti partiju u otvaranje drugačije od onog kojim je počela.

## Primjeri 
### Pozicije postignute različitim nizovima poteza 
Naprimjer, prva pozicija može se dobiti u Daminom gambitu:

* **1. d4 d5**
* **2. c4 e6**
* **3. Sc3 Sf6**

Ali do nje se može doći i u Engleskom otvaranju:

* **1. c4 Sf6**
* **2. Sc3 e6**
* **3. d4 d5**,
tako da je Engleska partija transponirala u Damin gambit.

Druga pozicija pokazuje još 1 primjer. Ova pozicija može nastati u Francuskoj odbrani.
* **1. e4 e6**
* **2. d4 d5**
* **3. exd5 exd5**
* **4. Sf3 Sf6**
Do identične pozicije može se doći i u Ruskoj odbrani, no sa 2 poteza više:
* **1. e4 e5**
* **2. Sf3 Sf6**
* **3. Sxe5 d6**
* **4. Sf3 Sxe4**
* **5. d3 Sf6**
* **6. d4 d5** 

### Mogućnosti transponiranja nekih otvaranja 
Neka otvaranja poznata su po širokom rasponu mogućih transpozicija, npr, Katalonska partija i Sicilijanska odbrana.

Jednostavan primjer: početni potezi 1.d4 e6 mogu veoma brzo transponirati u veći broj otvaranja, uključujući:

## Reference 

Kategorija:Šahovska terminologija
ABU TV Song Festival 2013.

***ABU TV Song Festival 2013.*** drugi je muzički festival azijskih i pacifičkih država. Održat će se u Hanoiju u Vijetnamu 26. oktobra 2013.

Države koje će sigurno učestvovati:

7 država pjevaju na engleskom, 2 na malajskom, a 
ostale države na korejskom, tamilskom, perzijskom, kineskom, indonežanskom, vijetnamskom i paštuu.
## Vanjski linkovi 
* Službeni website
* ABU TV Song Festival na ESCKAZ

Kategorija:Muzički festivali
Kategorija:2013. u Vijetnamu
En passant

desno|En passant|mini
**En passant** je potez pješakom u šahu. Označava usputno uzimanje pješaka pješakom (fr.: *en passant* - u prolazu), kada je pješak sa svoje početne pozicije pomjeren za dva polja prošavši pored protivničkog pješaka, koji ga može (ali ne mora) uzeti, ali ga može uzeti samo u narednom potezu. Ako je to jedini potez, onda se pješak mora uzeti.

Jedino potezom *en passant* je moguće postići dvostruki šah, napasti kralja sa dvije figure, bez preduslova, da je figura sa kojom je kralj napadnut upravo pomaknuta.

U algebarskoj notaciji, en passant se notira kao **e5 x d6 e.p.** (*gdje se skraćenica e.p. najčešće izostavlja*)

## Primjeri 

Ako je *en passant* jedini potez, onda se pješak mora uzeti.

U Primjeru 2.1, na 1. g4 nije pat zbog 1. .. hg3.

Ako bismo pomjerili crnog kralja na h5, a pješaka na h6 (Primjer 3.1), poslije 1. g4 nije mat takođe zbog 1. .. hg3.

## Šahovska studija 
Dobar primjer poteza *en passant*, je šahovska studija Vladimira Korolkova, kao primjer problemskog šaha.

Nakon **5. Lc3-a1 d7-d6!** crni pokušava iznuditi pat. Nakon *6.c2-c3? d4-d3+* je pat neizbježan. No bijeli može igrati **6.c2-c4!**, koji na prvi pogled vodi ka patu, ali koristi vezivanje pješaka na d4 i iznuđuje njegovo uzimanje en passant. Nakon **6. ... d4xc3 e.p. 7.La1xc3** slijedi mat.

## Šahovske partije 
U partiji Gunnara Gundersena i Alberta H. Faula iz 1928. godine potez *en passant* je iskorišten u cilju matiranja crnog kralja.
Nakon što crni potezom 
:**12...f7–f5** 
pješakom napadne crnu damu, bijeli odgovara napadom pješaka na kralja
:**13. h5+ Kh6**
zatim otvaranjem dijagonale lovcu ponovo šahira kralja
:**14. Sxe6+** 
Crni ima jedino mogućnost odbrane pješakom, jer 14...Kh7 rezultira 15.Dxg7# skorim matom
:**14... g5**
Nakon čega bijeli koristi pravilo *en passant*, te matira.
:**15. hxg6e.p.#**

## Također pogledajte 
* Pješak (šah)

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Pravila šaha
Kategorija:Šahovska terminologija
Besmrtna remi partija

**Besmrtna remi partija** je šahovska partija odigrana 1872. u Beču između Carla Hamppea i Philippa Meitnera. Partija prikazuje u 19. vijeku često igrani romantičarski stil, u kojem se spektakularnom žrtvom materijala, pokušava matirati protivnički kralj. No, partija je ipak završena remijem.

:**1.e4 e5 2.Sc3**
Tzv. Bečka partija.
:**2...Lc5**
Obično se igra 2...Sf6.
:**3.Sa4?!**
Mada bi bilo bolje 3.Sf3! d6 4.d4 sa blagom prednošću bijelog.
:**3...Lxf2+!?**
Bilo bi dobro 3...Le7, ali crni napada!
:**4.Kxf2 Dh4+ 5.Ke3**
(prinudno).
:**5...Df4+ 6.Kd3 d5! 7.Kc3 Dxe4 8.Kb3**
Zanimljivi kraljev marš prednost je za bijelog.
:**8. ... Sa6**
(prijeti mat na b4).
:**9.a3**
(bilo bi bolje 9.d4 ed 10.Ld3).
:**9. ... Dxa4+**
Spektakularna žrtva dame, te sprečavanje konsolidiranja sa Sc3 i Ka2, nakon čega crni ima dovoljnu kompenzaciju za materijalni gubitak. 
:**10.Kxa4 Sc5+ 11.Kb4**
Bolje je 11.Kb5!. Nakon 11...Se7 (ili 11...b6, 12.d4 exd4, 13.Dxd4 Se7, 14.Dxc5! Ld7+, 15.Kb4 a5+, 16.Dxa5! Txa5, 17.Sf3), 12.c4! d4, 13.Kxc5 a5, 14.Da4+ Kd8, 15.Dxa5! Txa5+, 16.Kb4 Sc6+, 17.Kb3 dobija bijeli s prednošću lovca.
:**11. ... a5+**
:**12.Kxc5**
(vodi ka remiju).
Nasuprot tome, 12.Kc3? vodi ka porazu. Nakon 12...d4+, 13.Kc4 Le6+!! (13...b6? ostaje nejasno), 14.Kxc5 Sf6! [prijeti mat u 3 poteza: 15...Sd7+, 16.Kb5 c6+, 17.Ka4 Sc5# ili Sb6#] te bijeli nema šanse protiv mata: 15.Lb5+ (15.Df3? Sd7+, 16.Kb5 c6+, 17.Dxc6 bxc6+, 18.Kxc6 - mat u 5) 15...Ke7 [prijeti 16...Se4# i nakon 16.d3? nakon samo 3 poteza: 16...b6+, 17.Kc6 Ta7 zajedno sa 18...Ld7#/Ld5#], 16.Df3 c6 [prijeti 17...Sd7#], 17.Lxc6 Thc8 [prijeti ponovo 18...Sd7+, 19.Kb5 bxc6+, 20.Dxc6 mat u 5], 18.Kb6 bxc6 [prijeti mat u 4: 19...Sd7+, 20.Kb7 Tab8+!, 21.Ka6 Sc5+, 22.Kxa5 Tb5#], 19.Dxf6+ - mat u 8 (ili 19.Dxc6 - mat u 6)
:**12. ...Se7!**
Prijeti 13...b6+ zajedno s matom.
:**13.Lb5+ Kd8 14.Lc6!!**
Svaki drugi potez vodi ka matu.
:**14. ...b6+**
Nakon 14...bxc6? bijelom se kralju ništa više ne može desiti.
:**15.Kb5 Sxc6 16.Kxc6 Lb7+! 17.Kb5!**
17.Kxb7? vodi ka matu nakon 17...Kd7 18.Dg4+ Kd6 19.Dxg7 Thb8#
:**17...La6+ 18.Kc6** s remijem (18.Ka4? Lc4 19.b4 b5#)
:**1/2-1/2**

## Također pogledajte 
* Spisak poznatih šahovskih partija

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Michael Goeller: *The Hamppe - Meitner Motif* - analiza partije na stranici "Kenilworth Chess Club"a 

Kategorija:Šahovske partije
Kategorija:1872. u šahu
Kategorija:1872. u Austro-Ugarskoj
Vječni šah

**Vječni šah** je izraz u šahu za neprekidno ponavljanje napada na protivničkog kralja (tzv. *šahiranje*), kog protivnik ni na jedan način ne može izbjeći. Šahovska partija u pravilu završava se remijem ili zbog stalnog ponavljanja poteza ili zbog pravila 50 poteza. Po pravilima FIDE, svaki igrač može na osnovu ove situacije zatražiti remi.

Vječiti šah uglavnom koristi igrač, koji je ili u slabijem položaju ili je materijalno u gubitku, te time ima mogućnost remiziranja. Jedan od najboljih primjera je tzv. Besmrtna remi partija odigrana 1872. u Beču između Carla Hamppea i Philippa Meitnera. Neprekidno šahiranje se često koristi u daminoj završnici.

## Primjeri 
 
Ovaj primjer prikazuje jednu tipičnu situaciju vječitog šaha iz partije između Bobbyja Fischera i tadašnjeg svjetskog prvaka Mihaila Talja za vrijeme Šahovske olimpijade u Leipzigu. Crni se nalazi u materijalnom zaostatku i naizmjeničnim potezima dame šahira bijelog kralja, koji može u odbrani samo naizmjenično na polja **h1** i **g1**.
**21. Kh1 Df3+**
**22. Kg1 Dg4+** itd.
 što zbog pravila vječnog šaha, omogućava remi crnom.

Na ovom dijagramu crni ima topa, lovca i pješaka više, što bi u normalnim okolnostima bila odlučujuća materijalna prednost. Ali bijeli, koji je na potezu, može remizirati zahvaljujući vječnom šahu:
: **1. De8+ Kh7**
: **2. Dh5+ Kg8**
: **3. De8+** itd.
Uskoro će se po treći put ponoviti ista pozicija i bijeli može proglasiti remi po pravilu trostrukog ponavljanja pozicije; ili će se igrači dogovoriti za neriješen ishod.

### Unzicker - Averbakh

U ovom primjeru, partiji između Unzickera i Averbakha, odigrane u Stockholmu na šahovskom turniru Interzonal 1952, crni, zbog prijetnje promocije bijeloga pješaka, gubi topa, te u kasnijem slijedu, stalnim šahom, svoju materijalnu slabost, kompenzira remijem. 
:**1... Txc7!**
:**2. Dxc7 Sg4!** (prijeti 3...Dh2#)
:**3. hxg4 Df2+**
te vječnim šahom i ponavljanjem poteza Dh4+ remizira.. 

## Reference 
Kategorija:Pravila šaha
Zapremina motora

mini|desno|150px|Karakteristične dimenzije cilindra

**Zapremina motora** ili **volumen motora** je jedna od glavnih karakteristika kada se govori o motoru. Ova karakteristika se uglavnom spominje kada su u pitanju manje izvedbe motora kao što su motori za automobile ili motocikle. Tako postoje motocikli sa npr. 250, 500, 750 ccm što znači da oni imaju volumen motora od toliko kubnih centimetara. Volumen motora je u stvari zbir pojedinačnih radnih zapremina svakog cilindra od kojeg se sastoji motor i on ne uključuje zapreminu komora za sagorijevanja.

## Definicija
Pri definisanju volumena motora, potreba je prvo definisati zapreminu cilindra. Zapremina cilindra je proizvod prečnika cilindra i hoda klipa.

Volumen cilindra je onaj volumen koji klip istisne pri svom kretanje iz krajnje DMT do krajnje GMT. Prema tome imamo da je volumen cilindra:

V_c = s\times\frac{d^2\times\pi}{4}

gdje je s - Hod klipa

V_c = V_k + V_s = (h + s)\frac{d^2\times\pi}{4}

**Zapreminu motora** dobijemo kada volumen cilindra pomnožimo s brojem cilindara:

V_m=V_c\times n

gdje je n - broj cilindara motora

## Također pogledajte 
* Stepen kompresije

Kategorija:Teorija motora
Rokada

mini|desno|Mala rokada - Kraljevo krilo: 0-0
mini|desno|Velika rokada - Damino krilo: 0-0-0

**Rokada** je specifičan šahovski potez kojim se istovremeno pomjeraju kralj i top iste boje. To je jedini potez prilikom kojeg se pomjeraju dvije figure, a računa se kao jedan potez. Rokada se se može izvršiti samo jedanput u toku partije, a svrha mu je da se bolje zaštiti kralj postavljanjem u lijevu ili desnu stranu šahovske table. I takođe je jedini potez u kome kralj može da pređe dva polja.

## Definicija i preduslovi
Rokada obuhvata pomjeranje i kralja i topa, a izvodljiva je ako su ispunjeni sljedeći uslovi:
* Kralj i top kojima se vrši rokada nisu pomjerani sa svojih pozicija od početka partije;
* Između kralja i topa s kojima se rokira nema drugih figura;
* Kralj kojim se rokira nije napadnut, odnosno nije u šahu;
* Polja preko kojih kralj treba da pređe, i polje na koje kralj treba da dođe, nisu napadnuta;
* Kralj i top moraju biti u istom redu. Ova formulacija je naknadno dodata, da bi se izbjegla, teoretski moguća, ali u praksi neprimjenjena Pam Krabbéova rokada.

## Izvršenje rokade 
Rokada se vrši na sljedeći način: kralj napušta početno polje i pomjera se dva polja od početnog polja ka topu s kojim vrši rokadu, zatim se uzima top prema kojem je pomjeren kralj, preskače kralja i zauzima polje do njega. Obavezno je prvo igrati kraljem pa topom. U slučaju da se prvo igra topom rokada je neizvodljiva i smatra se da je odigran potez topom. Ako se rokada vrši s topom koji je bliži kralju naziva se *mala rokada* (Algebarskom notacijom obilježava se **0-0**), a daminim topom koji je dalji *velika rokada* (obilježava se **0-0-0**).

Iako je jedini potez kojim se pomjeraju dvije šahovske figure, zvanično se smatra da je rokada potez kraljem.

## Gubitak prava na rokadu 
## Zanimljivosti 
## Vanjski linkovi
## Reference
Kategorija:Pravila šaha
Kategorija:Šahovska terminologija
Svjećica

mini|desno|100px|Izgled klasične svjećice
**Svjećica** je električni uređaj, dio motora sa unutrašnjim sagorijevanjem, koji visoki napon s magneta pretvara u iskru na njenom vrhu, pomoću koje se vrši paljenje smjese benzina i zraka u benzinskom motoru.

## Historija 
1860. godine Étienne Lenoir je prvi put koristio električnu svjećicu u svom gasnom motoru, prvom motoru sa unutrašnjim sagorijevanjem i obično se njemu pripisuje izum svjećice. 
Međutim, najranije patentirani tip svećice je onaj kojeg je prijavio Nikola Tesla i to 1898. godine (američki patent 609.250 za sistem vremenskog paljenja). Uslijedili su patenti Richard Frederick Simmsa (HR 24859/1898) iz 1898. godine, Robert Bosch (HR 26907/1898) iz iste godine itd. Ali pronalazač prve komercijalno održive visokonaponske svjećice, kao dijela sistema za paljenje baziranog na magnetu, bio je inženjer Gottlob Honold 1902. godine. Naknadno poboljšanje svjećice kroz proizvodnju može se pripisati Albertu Championu, braći Lodge, sinovima Sir Olivera Lodgea, koji su razvili i u stvarnost pretvorili očevu ideju.

## Reference 
Kategorija:Benzinski motor
Nikola II, vojvoda Opave

thumb|Pečat Nikole II

**Nikola II od Opave** (također nazvan: *Nikola II od Trapua i Sesilije*, *Nikola Ratibór*; češki : Mikuláš II. Opavský) ( 1288 – 8. decembar 1365 ) je bio vojvoda Opave od  1318 do 1365., knez Ratibóra od 1337 do svoje smrti 1365. i vladar Kladuška  od 1350 do  1365. Polagao je pravo na češku krunu.

##### Kraljica Doroteja Gorjanska potomak Nikole II 
Kraljica Doroteja Gorjanska je čukununuka Nikole II od Opave. (*ispod je prikazano srodstvo između kraljice Doroteje i Nikole II*

* **Nikola II**
* Eufemija Opavska
* Siemowit IV, vojvoda Mazovije
* Hedviga od Mazovije
* **Doroteja Gorjanska**

## Reference 
* Ludwig Petry et al.: *Geschichte Schlesiens*, vol. 1, Sigmaringen, 1988, , p.&nbsp;146, 159, 165, 167, 169, 171, 184.
* Hugo Weczerka (ed.): *Handbuch der historischen Stätten: Schlesien*, Stuttgart, 1977, , p.&nbsp;XVI, XLVI and genealogical tables on pages 600/601.

Kategorija:Rođeni 1288.
Kategorija:Češki vladari
Budalin mat

**Budalin mat** je nabrži mogući mat u jednoj šahovskoj partiji. Moguć je nakon dva poteza i to da crni matira bijelog. Zbog svoje jednostavnosti nazvan je tim imenom.

## Primjer 
:**1. f3 e6**
:**2. g4 Dh4#**

Postoje i druge varijante ovog otvaranja, ali se one razlikuju samo u početnom potezu bijelog (**f4**), te u prvom potezu crnog (**1...e5**). Situacija je gotovo nemoguća, ali interesantna za šahovske početnike i teoriju šaha.

## Teed - Delmar 
Sličan primjer se može pojaviti u igri, kao u partiji Franka Melvilla protiv Eugena Delmara, iz 1896. godine, koji je upao u zamku Holandske odbrane.

:**1. d4 f5 2. Lg5 h6 3. Lf4 g5 4. Lg3 f4**
::Naizgled se čini da je crni osvojio bijelog lovca...

:**5. e3**
::ali prijeteći Dh5#, klasični budalinim matom

:**5... h5 6. Ld3?!**
::6.Le2 je vjerovatno bolje, ali potez postavlja zamku.

:**6... Th6?**
::Crni brani protiv Lg6#, ali ...

:**7. Dxh5+!!**
::Bijeli žrtvuje damu, da bi odvukao crnog topa i kontrolu sa polja g6.

:**7... Txh5 8. Lg6#**
:: Greškom crnog, bijeli matira.

## Varijante 
Sličan mat je moguć u Birdovom otvaranju sa Fromovim gambitom: 
:**1. f4 e5 2. g3 exf4 3. gxf4?? Dh4#**, 

kao i sa 
:**1. e4 g5 2. d4 f6 3. Dh5#**

ili

:**1. e4 g5 2. Sc3 f5 3. Dh5#**

## Studija (Greco - N.N.)
Sličan primjer je partija (ili studija) Gioachina Greca protiv anonimnog igrača:

:**1. e4 b6 2. d4 Lb7 3. Ld3 f5? 4. exf5 Lxg2? 5. Dh5+ g6 6. fxg6 Sf6??**

::sa 6...Lg7 bi mogao nastaviti sa igrom, jer tim potezom otvara polje za bijeg kralja na f8. Međutim, 7.Df5! Sf6 8.Lh6 Lxh6 9.gxh7 Lxh1 10.Dg6+ Kf8 11.Dxh6+ Kf7 12.Sh3 i bijeli dobija, ali mnogo sporije nego u partiji.

:**7. gxh7+ Sxh5 8. Lg6#**

## Također pogledajte 
* Matovi u otvaranju

## Reference 
## Literatura 
* David Hooper, Kenneth Whyld: The Oxford companion to chess, Oxford University Press, 2. Auflage 1996, S. 143

Kategorija:Šahovska terminologija
Kategorija:Šahovska otvaranja
Kategorija:Matovi
Limp Bizkit

right|thumb|250px|Grupa Limp Bizkit
**Limp Bizkit** je numetal-bend iz Jacksonville-a. Članovi benda su Fred Durst, Wes Borland, Sam Rivers, John Otto i DJ Lethal.

## Diskografija 
### Kompilacije 
* *New Old Songs* (2001)
* *Greatest Hitz* (2005)
* *Collected* (2008)
* *Icon* (2011)

### Albumi uživo i DVD-i 
* *Greatest Videoz* (2005)
* *Rock im Park 2001* (2008)

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Zvanična stranica (engleski)

Kategorija:Američke muzičke grupe
Indonezijski jezik

mini|Karta pokazuje gdje indonezijski jezik dominira
**Indonezijski** ili **indonežanski jezik** (*Bahasa Indonesia*) je jedan od austronezijskih jezika. To je zvanični jezik Indonezije.

Blizak je malajskom jeziku. U njemu je primjetan uticaj sanskrita, kineskog, arapskog, portugalskog, engleskog i najviše holandskog jezika. Standardizovan je 1945. kada je Indonezija stekla nezavisnost. Piše se latinskim alfabetom.

Većina Indonežana u svakodnevnoj komunikaciji koristi lokalne jezike. Indonežanski jezik je jezik masovnih medija, državne administracije i obrazovanja.

## Također pogledajte 
* Malajski jezik

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* free language resource
* Učenje Indonezijskog 
* Indonesian Swadesh spisak osnovnih riječi (iz Wiktionary's Swadesh-dodatak spisku)
* Indonesia WWW Virtual Library 
* Bahasa Indonesia Rječnik
* Kamus Besar Bahasa Indonesia dalam jaringan (Veliki Rječnik indonežanskog jezika)
* Google Indonesia Translator
* Example recording of spoken bahasa Indonesia
* babla.co.id English-Indonesian rječnik sa bab.la, portala za učenje jezika
* Izvori za učenje indonežanskog na internetu 
* Virtuelna biblioteka 
* Rječnik indonežanskog jezika

Kategorija:Indonezija
Kategorija:Austronezijski jezici
Kategorija:Jezici po abecedi
Evropsko prvenstvo u košarci 2013.

thumb|desno|420px|Učesnici Evropskog prvenstva u košarci 2013.
**Evropsko prvenstvo u košarci - Slovenija 2013.** je 38. evropsko košarkaško prvenstvo koje se od 4. do 22. septembra 2013. održalo u Sloveniji. Na prvenstvu su učestvovale 24 reprezentacije.

## Kvalifikacije 
### Grupa A 

4. septembar 2013.

5. septembar 2013.

6. septembar 2013.

8. septembar 2013.

9. septembar 2013.

### Grupa B 

4. septembar 2013.

5. septembar 2013.

6. septembar 2013.

8. septembar 2013.

9. septembar 2013.

### Grupa C 

4. septembar 2013.

5. septembar 2013.

7. septembar 2013.

8. septembar 2013.

9. septembar 2013.

### Grupa D 

4. septembar 2013.

5. septembar 2013.

7. septembar 2013.

8. septembar 2013.

9. septembar 2013.

### Drugi krug: Grupa E 

11. septembar 2013.

13. septembar 2013.

15. septembar 2013.

### Drugi krug: Grupa F 

12. septembar 2013.

14. septembar 2013.

16. septembar 2013.

### Knockout faza 
;5.- 8.

## Konačni plasman na prvenstvu
## Najbolja petorka prvenstva
*P – Tony Parker (MVP)
*BŠ – Goran Dragić
*K – Bojan Bogdanović
*KC – Linas Kleiza
*C – Marc Gasol

## Reference 
## Vanjski linkovi 
*Evropsko prvenstvo za košarkaše - Slovenija 2013.

2013
Kategorija:Košarka u Sloveniji
Kategorija:2013. u košarci
Kategorija:2013. u Sloveniji
Kategorija:Ljubljana
Kategorija:Jesenice
Kategorija:Celje
Kategorija:Koper
Bojan Bogdanović

**Bojan Bogdanović** hrvatski je košarkaš i reprezentativac. Igra na poziciji beka šutera, a trenutno je bez kluba. Na NBA draftu 2011. izabrao ga je Miami Heat u drugom krugu (31. pik ukupno).

## Karijera 
### Počeci i Real Madrid 
Karijeru je počeo u Zrinjskom iz Mostara. 2005. godine kupio ga je Real Madrid, ali je ostao na jednogodišnjoj posudbi u Zrinjskom. Iste godine dobio je nagradu za najboljeg sportista iz porodice klubova "Zrinjski". Odlaskom u Španiju prebačen je u drugu ekipu Reala. Dvije sezone proveo je u drugoj ekipi, a u sezoni 2007/08. prebačen je u prvu ekipu. U njoj nije dobio priliku i sljedeće sezone odlazi na jednogodišnju posudbu u Murciju. Nakon isteka posudbe vratio se u Real, ali po dolasku novog trenera, Ettorea Messine, koji slaže novu ekipu, nije znao da li će dobiti pravu priliku. Tokom maja 2009. Bogdanović se spominjao kao moguće pojačanje Cibone, ali problem oko dolaska u hrvatsku metropolu bio je njegov ugovor s Realom.

### Cibona 
U augustu 2009. uspio je riješiti svoj status u Realu i kao slobodan igrač potpisao ugovor s Cibonom na 4 godine. Bogdanović se već u pripremnim utakmicama za novu sezonu dokazao da će biti veliko pojačanje jer je u neslužbenom debiju s 18 poena odveo Cibonu do pobjede nad ruskim Trijumfom 86-74.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
*Profil  na Kosarka.hr
*Profil  na DraftExpress.com
*Bogdanovićeve statistike  na NBA.com

Kategorija:Rođeni 1989.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Biografije, Mostar
Kategorija:Hrvatski košarkaši
Kategorija:Bosanskohercegovački košarkaši
Kategorija:Hrvatski olimpijci u košarci
Kategorija:Košarkaši Zrinjskog
Kategorija:Košarkaši Real Madrida
Kategorija:Košarkaši Real Madrida B
Kategorija:Košarkaši Cibone
Kategorija:Košarkaši KK Murcije
Kategorija:Košarkaši Fenerbahçea
Kategorija:Košarkaši Brooklyn Netsa
Kategorija:Košarkaši Washington Wizardsa
Kategorija:Košarkaši Indiana Pacersa
Kategorija:Košarkaši Utah Jazza
Kategorija:Košarkaši Detroit Pistonsa
Kategorija:Košarkaši New York Knicksa
Kategorija:Košarkaši ABA lige
Kategorija:Košarkaši ACB lige
Kategorija:Košarkaši na Olimpijskim igrama 2016.
Kategorija:Bosanskohercegovački košarkaši u Španiji
Kategorija:Bosanskohercegovački sportisti 21. vijeka
Die Linke

thumb|180px|Die Linke (ljevičari)
**Die Linke** (*Ljevica*, *ljevičari*) je njemačka politička stranka, koja je nastala 16. juna 2007. spajanjem WASG i ljevičarske stranke PDS. Dobila je ime po jednom lijevo orijentisanom političkom izrazu, a zalaže se za prelazak iz kapitalizma u *demokratski socijalizam*.

Predsjednici stranke su Janine Wissler i Jan van Aken.

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Političke stranke u Njemačkoj
Lasker – Bauer (Amsterdam 1889)

Partija **Lasker – Bauer (Amsterdam 1889)** je šahovska partija odigrana na jednom od najznačajnijih šahovskih turnira u Amsterdamu u prvoj rundi, 26. augusta 1889. Zbog svoje spektakularnosti dvostruke žrtve lovca, ostala je u historiji šaha, kao primjer efikasnog Birdovog otvaranja. Lasker, njemački majstor, kasniji svjetski prvak, igrao je bijele figure, a njegov protivnik austrijski majstor Johann Hermann Bauer crne.

Ova dvostruka žrtva lovca primjenjena je u drugoj formi u partiji John Owen Johna Owena protiv Amosa Burna u Liverpoolu 1884. godine, te se kasnije u razvijenim formama sve češće koristila. Prominentna žrtva ove varijante je bivši svjetski prvak Anatolij Karpov u partiji protiv Judit Polgár u Hoogeveenu 2003. Ali, Karpov se već nakon prve žrtve lovca na h7 predao. Slične partije sa ovom varijantom su Nimzovič protiv Tarrascha u Sankt Petersburgu 1914, H. Kusmin protiv Svešnikova, Moskva 1973. i Miles protiv Browna, Luzern 1982. 

## Partija
:**1.f4**
Lasker bira Birdovo otvaranje

:**1...d5 2.e3 Sf6 3.b3 e6**
Ovim potezom crni zatvara lovca na c8. Bilo bi bolje odigrati 3. ...Lg4, te ponuditi zamjenu lakih figura za dobitak centralne pozicije. Zbog mogućeg napada sa 3. ...d4 je pokrivanje skakačem 3.Sf3 bolje.

**4.Lb2 Le7 5.Ld3 b6 6.Sf3 Lb7 7.Sc3 Sd7 8.0–0 0–0 9.Se2 c5 10.Sg3 Dc7 11.Se5 Sxe5 12.Lxe5 Dc6 13.De2 a6**
Ovim se potezima crni pasivno utvrđuje, dok bijeli pozicionira svoje figure prema kraljevom krilu. u toj je poziciji bijeli lovac na d3 u odličnoj poziciji, jer stalnim napadom na h7, vezuje crnog kralja.

:**14.Sh5 Sxh5**
Ali i jači potez 14...d4 15.Lxf6 Lxf6 16.Dg4 Kh8 (16...e5 17.Le4!) 17.Tf3 Tg8 18.Lxh7! po teoriji Kasparova nije mogao spasiti crnog. 

:**15.Lxh7+!**
Uvod u konačni napad

:**15...Kg8xh7 16.De2xh5+ Kh7-g8**

:**17.Le5xg7!!**
Smisao žrtve bijeloga lovca, bio je u otvaranju h-linije te istovremeno prijeti mat crnom kralju, koji je prinuđen uzeti na g7.

:**17...Kxg7 18.Dg4+ Kh7 19.Tf3**
Protiv prijetnji mata postoji samo jedan potez. 

:**19...e5** 
Čime crni otvara liniju dami za odbranu kralja na h6. 

:**20.Th3+ Dh6 21.Txh6+ Kxh6**
Crni u ovom trenutku ima dovoljno materijala (topa i dva lovca, prema dami bijeloga) u odnosu na gubitak dame, ali Lasker dvostrukim napadom dobija lovca.

:**22.Dd7! Lf6 23.Dxb7** 

Time je partija, zbog materijalne nadmoći bijelog odlučena. Crni odigrava još nekoliko poteza, ali uskoro uviđa bezizlaznost situacije.

:**23...Kg7 24.Tf1 Ta8-b8 25.Dd7 Tf8-d8 26.Dg4+ Kf8 27.f4xe5 Lg7 28.e6 Tb7 29.Dg6 f6 30.Tf6+ Lxf6 31.Dxf6+ Ke8 32.Dh8+ Ke7 33.Dg7+ Kxe6 34.Dxb7 Td6 35.Dxa6 d4 36.e3xd4 c5xd4 37.h4 d3 38.Dxd3**
te crni predaje.

## Također pogledajte 
* Spisak poznatih šahovskih partija

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Michael Goeller: *The Hamppe - Meitner Motif *Analiza partije na stranici "Kenilworth Chess Club-a"  - 

Kategorija:Šahovske partije
Kategorija:1889. u šahu
Kategorija:1889. u Nizozemskoj
303. viteška brdska brigada

**303. viteška brdska brigada** je vojna jedinica koja je tokom rata u Bosni i Hercegovini djelovala u sastavu Trećeg korpusu Armije Republike Bosne i Hercegovine.

## Historija 
Prva borbena dejstva jedinica iz kojih će nastati *Prva zenička* vođena su početkom maja u rejonu Smetova s ciljem neutralisanja srpskih paravojnih formacija, pri čemu je zarobljena i izvjesna količina materijalno-tehničkih sredstava. 

Naredbom Republičkog štaba TO RBiH 18. maja 1992. godine formirana je *Prva zenička brigada*, nakon tuzlanske brigade druga manevarska jedinica ranga brigade u državi. Novoformirana brigada se sastojala od dva bataljona sa prištabskim jedinicama. Ubrzo nakon osnivanja u sastav brigade ulazi *Željezarski bataljon* osnovan 13. maja 1992. godine kojeg su u potpunosti sačinjavali radnici dobrovoljci, treći bataljon i vod HOS-a. Tokom jula 1992. godine brigadi se pridružuju jedinice Patriotske lige, Oklopni bataljon, jedinica *Zmaj od Bosne*, Sedmi muslimanski bataljon, jedinica PVO, te sve jedinice HOS-a Zenice. Već u tom periodu brigada je imala 2.324 pripadnika i prepoznatljiv karakter sredine iz koje je i nastala. Prvo borbeno dejstvo brigade dešava se početkom juna kada se jugoistočno od Zenica vrši obezbjeđenje desne obale Bosne. Tom prilikom se neutrališu paravojne formacije koje su naoružane od JNA koja je tada još uvijek bila stacionirna u Kasarni Zenica. U tim sukobima poginuo je i prvi pripadnik brigade. U narednom periodu dijelovi brigade učestvuju i visočko-ilijaškom ratištu a potom i na sarajevskom ratištu tokom neuspješne deblokade Sarajeva.

Preformacijom postojećih jedinica Oružanih snaga RBiH Prva zenička se transformiše u brdsku brigadu pri čemu joj se pridodaje još jedan bataljon (koji postaje šesti brdski bataljon) dok se iz brigade izdvaja oklopni bataljon.

Formiranjem trećeg armijskog korpusa, u skladu na unifikacijom naziva vojnih jedinica, brigada mijenja naziv u 303. brdska brigada. Naziv će zadržati do kraja rata s tim će se usljed zapaženih rezultata brigadi u dva navrata dodavati prefiksi *Slavna* a potom i *Viteška* te je kraj rata dočekala kao 303. viteška brdska brigada. 
Kroz brigadu je u ratnom periodu prošlo više od 8.000 boraca. da bi joj u novembru 1994. godine, zbog hrabrosti i odlučnosti boraca, među kojima je bilo i 75 žena dodijeljen najviši počasni naziv *Viteška* koje je u Armiji Republike Bosne i Hercegovine dobila još samo 17. krajiška brigada koja je također do osnivanja Sedmog korpusa Armije Republike Bosne i Hercegovine bila u sastavu Trećeg korpusa. 23 pripadnika ove viteške brigade su dobitnici ratnog priznanja *Zlatni ljiljan*. U spomen na ovu brigadu u Zenici jedna od ulica nosi naziv *Prve zeničke brigade*.

## Reference 
Kategorija:Viteške brigade Armije Republike Bosne i Hercegovine
Kategorija:Treći korpus Armije Republike Bosne i Hercegovine
Kategorija:Zenica
Francesco Sforza

[250 px|thumb|Francesko I Sforza, knez od [Milano|Milana.]]
thumb|Bianca Maria Visconti, supruga Franceska I Sforze.
**Francesco I Sforza** (23. juli 1401. San Miniato, provincija Pisa –  8. mart 1466. Milano) je bio vojvoda i knez Milanske države, osnivač milanske dinastije Sforza.
Njegov brat je bio Alesandro Sforza, s kojim je djelio vlast.

Sa svojom drugom suprugom Biancom Marijom Visconti imao je osmoro djece:
*Galeazzo Maria Sforza (1444–1476), vojvoda od Milana 1466.
*Ascagnio Sforza (1445–1505), 1484 kardinal
*Ippolita Sforza (* 18. april 1446; † 20. august 1484), udanu 1465. godine za Alfonsa II Aragonskog, kralja Napulja (1448–1495), (dinastija Trastámara)
*Filippo Maria Sforza (1448–1492), oženio Konstanzu Sforza, kćerku Bosio Sforze
*Sforza Maria Sforza (18. august 1451 – 29. juli 1479), vojvoda Barija
*Ludovico Sforza, „il Moro“ (1451–1508), vojvoda Milana (1494–1499)
*Ottaviano Sforza (umro 1477.)
*Elisabetta Sforza (umrla 1473.), udala se 1469. za Wilhelma VIII. markgrofa Montferrata (umro 1483.)

## Literatura
* 
*
* Antonio Menniti Ippolito, Francesco I Sforza, duca di Milano, in Dizionario Biografico degli Italiani, L, Roma 1998, str.&nbsp;1–15.

Kategorija:Rođeni 1401.
Kategorija:Umrli 1466.
Kategorija:Italijanski vladari
Mlin (šah)

U šahu, **mlin** je taktika pri kojoj se korištenjem kombinacije otkrivenih i običnih šahova (obično od topa i lovca) može osvojiti mnogo materijala.

## Primjeri 
 
U partiji prikazanoj desno Carlos Torre Repetto koristi ovu taktiku protiv Emanuela Laskera kako bi osvojio dva pješaka i lovca i ušao u dobijenu završnicu (iako je lovac morao biti vraćen). Potez:
: **25. Lf6!**, 
koji damu ostavlja da visi, namješta mlin. Crni mora prihvatiti žrtvu jer je i njegova dama nebranjena i bilo koji pokušaj da se spriječi mlin jednostavno bi prepustio damu bijelom. Uslijedilo je:
:**25...Dxh5 26. Txg7+ Kh8 27. Txf7+** 
(otkriveni šah, od lovca). Bijeli, jednostavno, ponavlja shemu *obični šah / otkriveni šah*, uzimajući topom što je moguće više figura. Dalje je išlo: 
:**27...Kg8 28. Tg7+ Kh8 29. Txb7+ Kg8 30. Tg7+ Kh8 31. Tg5+ Kh7 32. Txh5** 
bijeli završava operaciju uzimajući crnu damu.

Drugi primjer nalazi se u Fischerovoj Partiji stoljeća, od 18. do 23. poteza. U ovom slučaju u mlin su bili uključeni skakač i lovac.

Ilustrativna pozicija koja opisuje mlin prikazana je lijevo.

Odavde može uslijediti: 
:**1. Txg6+ Kh7 2. Tg7+ Kh8 3. Txg5+ Kh7 4. Tg7+ Kh8 5. Txf7+ Kg8 6. Tg7+ Kh8 7. Txe7+ Kg8 8. Tg7+ Kh8 9. Txg4+ Kh7 10. Tg7+ Kh8 11. Txg3+ Kh7 12. Tg7+ Kh8 13. Txd7+ Kg8 14. Tg7+ Kh8 15. Txc7+ Kg8 16. Tg7+ Kh8 17. Txb7+ Kg8 18. Tg7+ Kh8 19. Txg2+ Kh7 20. Tg7+ Kh8 21. Kxa1** 
i sada crni mora izgubiti jednog od dva preostala skakača (na f8 i h6).

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Edward Winter, *The Chess Seesaw*

Kategorija:Šahovska taktika
Kategorija:Šahovska terminologija
Stepen kompresije

**Stepen kompresije** je bezdimenzionalna veličina i jedna je od najvažnijih karakteristika motora. Kod klipnih motora to je ustvari odnos između najvećeg i najmanjeg volumena cilindra motora, tj. volumena cilindra kada se klip nalazi u DMT i volumena iznad klipa kada se isti nalazi u svojoj GMT. Ovaj odnos je u direktom odnosu sa prečnikom cilindra i hodom klipa unutar cilindra.

Visok stepen kompresije je poželjan jer se time osigurava bolje sagorijevanje unutar cilindra motora a samim time i izdvajanje veće količine mehaničke energije iz date smjese zraka i goriva usljed većeg stepena toplotne efikasnosti. Ova osobina zavisi od vrste goriva koju motor koristi za svoj rad kao i od vrste i osobina smjese koja se kompresuje tokom radnog takta kompresije.
Kod benzinskih motora kod kojih je tačka paljenja smjese goriva i zraka niža jer se taj proces ostvaruje uz pomoć svjećice, stepen kompresije se kreće oko 10:1. U rijetkim slučajevima kod ove vrste motora,stepen se kreće i do ekstremne vrijednosti od 15:1. U slučaju dizelskog motora gdje su radne temperature u cilindru motora znatno više i gdje se gorivo samozapaljuje zbog visoke temperature zraka, potrebno je upravo zbog toga ostvariti veći stepen kompresije i on kreće se oko 20:1 kod uobičajenih automobilskih motora. U izrazitim slučajevima može se postići i stepen kompresije od 30:1 kod specijalnih izvedbi motora.

## Računanje stepena kompresije
Stepen kompresije se računa prema slijedećoj formuli:

:\mbox{CR} = \frac { d^2 \tfrac{\pi}{4} s + V_c } {V_c}, gdje je:
:d\; = unutrašnji prečnik cilindra 
:s\; = hod klipa 
:V_c\; = volumen kompresije. Volumen kompresije je minimalni volumen cilindra iznad klipa u momentu kad klip dođe u svoju krajnju gornju tačku kretanja tj u GMT. Pošto kod većine cilindara gornji dio nije ravan već složene geometrije, ovaj volumen se u praksi ne računa već se direktno izmjeri.

## Reference
## Vanjski linkovi
*[Motori sa promjenjivim stepenom kompresije na engl.(https://bs.wikipedia.org/wiki/Engleski_jezik)]
*[Tajming bregastog vratila i analiza stepena kompresije na engl.(https://bs.wikipedia.org/wiki/Engleski_jezik)]
*[Računanje stepena kompresije kod modifikacija motora na engl.(https://bs.wikipedia.org/wiki/Engleski_jezik)]

Kategorija:Teorija motora
Hod klipa

mini|desno|188x188px|Volumen kompresije

**Hod klipa** je rastojanje koju prelazi klip u cilindru klipnog motora kretajući se za vrijeme radnog takta između svojih krajnjih tačaka, odnosno između GMT i DMT. Označava se različitim oznakama (na slici je označen oznakom  **s**) i predstavlja jednu od važnijih veličina za određivanje parametara motora.

## Također vidjeti
* GMT
* DMT

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Teorija motora
Sokotra

400px|mini|desno|Karta ostrva Sokotra
**Sokotra** ili **Soqotra** (Arapski: سقطرى) je grupa od četiri ostrva i ostrvca u Indijskom okeanu koje pripada državi Jemen. Najbliže  kopno je Somalija, udaljena 350 km.

## Geografija i klima 
[mini|lijevo|Pećina Halah s visokim [stalaktitima i stalagmitima]]
mini|lijevo|Mlado Zmajsko drvo
Svojom veličinom 3625 km2, Sokotra je najveće ostrvo arhipelaga, u kojem se još nalaze: Abd Al Kuri, Samha i Darsa. Glavno ostrvo dijeli se na usku priobalnu ravnicu, krečnjačku visoravan s krškim pećinama te planine Haghier, koje dosežu 1525 metara. Sokotra upravno pripada muhafazi Hadramaut, nekad je bio dio udaljene muhafaze Adan.

Klima je uglavnom tropska pustinjska i polupustinjska (Köppenova klasifikacija klime: *BWh* i *BSh*), monsuni donose jake vjetrove.

## Flora i fauna 
Duga geološka izoliranost arhipelaga stvorila je specifičnu endemsku floru, a smatra se da je takve preko 800 vrsta. Jedna od najprepoznatljivijih jest Zmajsko drvo (*Dracaena cinnabari*), koje se koristi u medicini, te *Dorstenia gigas*.

Fauna je također specifična. Na ostrvu ima nekih endemskih ptica: *Onychognathus frater, Passer insularis te Rhynchostruthus socotranus*.
Zbog bogatstva svoje biorazličitosti Sokotra je stavljena pod zaštitu UNESCO-a u junu 2008. godine, Sokotru zovu draguljem Arapskog mora.

## Stanovništvo 
Gotovo cijelo stanovništvo ostrvlja (Sokotranci, oko 50.000) smješteno je na glavnom ostrvu. Najveći grad je Hadiboh s 8.545 stanovnika (popis iz 2004.), ostala veća naselja su: Kalansijah (3862) i Kadub (929).
Ostrva Abd Al Kuri i Samha imaju oko 1000 stanovnika. Ostrvo je od juna do septembra gotovo nepristupačno.

## Reference 
Kategorija:Geografija Jemena
Kategorija:Ostrva u Indijskom okeanu
Kategorija:Svjetska baština u Aziji
Eco

* Umberto Eco (1932), italijanski filozof, semiotičar i romanopisac
* .eco, predložena najviša internet domena
* *Eco* (videoigra), računarska simulacija
* Eco (ranije DJ Eco), DJ i muzički producent iz Jersey Cityja (New Jersey)
* Eko, je buduća valuta članica ECOWAS-a planirana za 2020. godinu.

## Kao skraćenica 
* Enterprise Core Objects, okvir za razvoj softvera koristan za domen-orijentirani dizajn
* Economic Cooperation Organization, međunarodna organizacija koja uključuje 7 azijskih i 4 avroazijske države
* Enciklopedija šahovskih otvaranja (eng. *Encyclopaedia of Chess Openings*), shema za klasifikaciju šahovskih otvaranja
* Esporte Clube Osasco, brazilski nogometni klub
Saab (čvor)

**Saab** se može odnositi na:
* Saab Automobile, švedski proizvođač automobila.
* Saab AB proizvođač vojnih i civilnih aviona.
Engleska odbrana

**Engleska odbrana** je šahovsko otvaranje koje počinje potezima: 
:**1. d4 e6**
:**2. c4 b6.**

## Opis 
Bijeli često stječe širok pješački centar potezom 3. e4 dok crni vrši pritisak potezima poput ...Lb7, ...Lb4, a ponekad čak i ...Dh4 i/ili ...f5. Ovo otvaranje razvio je lesterski šahist P. N. Wallis, a preuzelo ga je nekoliko vodećih engleskih šahista 1970-ih, kao što su Tony Miles, Jon Speelman i Raymond Keene. Ono zanemaruje nekoliko tradicionalnih principa otvaranja pošto crni često razvije lovce prije skakača i ranije uvodi damu u igru.  1. d4 e6 2. c4 b6 3. e4 Lb7 4. Dc2 Dh4 5. Sd2 Lb4 6. Ld3 f5 7. Sf3 Lxd2+ 8. Kf1 Dh5 9. Lxd2 Sf6 10. exf5 Lxf3 11. gxf3 Nc6 12. Bc3 0-0 13. Te1 Dh3+ 14. Ke2 Tae8 15. Kd1 e5 16. dxe5 Sxe5 17. Be2 Sxf3 18. Dd3 Txe2 19. Txe2 Dg2 20. Rhe1 Sxe1 21. Kxe1 Dxh2 22. Te7 Dg1+ 23. Ke2 Dg4+ 24. Ke1 h5 25. Dg3 Dxg3 26. fxg3 Tf7 27. Lxf6 gxf6 28. Te8+ Kg7 29. Kf2 Kh6 30. b4 Kg5 31. Ta8 Kxf5 32. Txa7 d6 33. a4 Ke6 34. a5 bxa5 35. Txa5 f5 36. c5 Th7 37. cxd6 cxd6 38. b5 h4 39. gxh4 Txh4 40. Ta8 Tb4 41. Tb8 Kd5 42. Kf3 Tb3+ 43. Kf4 Kc5 44. Tc8+ Kxb5 45. Kxf5 Te3 46. Kf4 Te1 47. Td8 Kc5 48. Tc8+ Kd4 49. Kf3 d5 50. Kf2 Te5 51. Ta8 Kc3 52. Ta3+ Kb4 53. Ta1 d4 54. Tc1 d3 55. Tc8 d2 56. Tb8+ Kc3 57. Tc8+ Kd3 58. Td8+ Kc2 59. Tc8+ Kd1 60. Tc7 Tf5+ 61. Kg2 Ke2 62. Te7+ Kd3 63. Td7+ Ke3 64. Te7+ Kd4 65. Td7+ Td5 0–1

* Susan Polgar – Speelman, Nizozemska, 1993:  1. d4 e6 2. c4 Lb4+ 3. Sc3 b6 4. e4 Lb7 5. d5 De7 6. Le2 Sf6 7. f3 exd5 8. cxd5 c6 9. dxc6 Sxc6 10. Sh3 d5 11. exd5 0-0-0 12. Lg5 The8 13. Lxf6 gxf6 14. Sf4 De5 15. Dd2 Lxc3 16. bxc3 Sb4 17. Kf2 Sxd5 18. Sd3 Sxc3 0–1

* Lucian Filip – Igor Kovaljenko, Iași, 2014:  1. d4 e6 2. c4 b6 3. g3 Lb7 4. Sf3 Lb4+ 5. Ld2 Lxf3 6. exf3 Lxd2+ 7. Dxd2 d5 8. cxd5 Dxd5 9. Sc3 Dxf3 10. Tg1 Dh5 11. Sb5 Sa6 12. Dc2 Se7 13. Da4 0-0 14. Dxa6 Dxh2 15. Tg2 Dh6 16. Da3 Sf5 17. g4 Sh4 18. Tg3 c6 19. g5 Dg6 20. Ld3 Sf5 21. Sd6 Dh5 22. Lxf5 Dh1+ 23. Ke2 Dxa1 24. Lc2 Dc1 25. Dd3 g6 26. Se4 Tad8 27. Th3 Kg7 28. Txh7+ 1–0

## Bilješke 
## Također pogledajte 
* Spisak šahovskih otvaranja

## Reference 
* Plaskett, James, *Foxy Openings Volume 22: English Defence* (DVD)
*
Stefan Uroš I, kralj Srbije

**Stefan Uroš I** (ćirilica: Стефан Урош I; 1223 - 1. maj 1277), poznat kao **Uroš Veliki**, je bio kralj Srbije od 1243. do 1276. godine. Bio je najmlađi sin Stefana Prvovjenčanog i Ane, unuke Enrika Dandola, dužda Venecije. On je bio jedan od najvažnijih vladara u srpskoj historiji.

## Literatura 
* 

Kategorija:Srpski vladari
Kategorija:Rođeni 1223.
Kategorija:Umrli 1277.
Pedro Damiano

mini|lijevo|Naslovnica Damianove knjige

**Pedro Damiano** (por. **Pedro Damião**; *Damiano* je italijanski oblik) bio je portugalski šahist. Rođen je u Odemiri, a po zanimanju je bio apotekar. 1512. godine napisao je knjigu *Questo libro e da imparare giocare a scachi: et de belitissimi partiti* (*Ovo je knjiga o učenju igranja šaha i o /najljepšim?/ partijama*) koja je objavljena u Rimu; knjiga je kroz 16. vijek doživjela 8 izdanja. Damiano u njoj opisuje pravila šaha, nudi savjete u vezi sa strategijom, predstavlja izbor šahovskih problema (vidi dijagrame ispod) i analizira nekoliko otvaranja. Ovo je najstarija knjiga koja definitivno navodi da donje desno polje (h1 za bijelog, odnosno a8 za crnog) mora biti bijelo. Damiano također daje savjete o šahu naslijepo koji su uglavnom fokusirani na potrebu ovladavanja notacije zasnovane na numeriranju polja brojevima od 1 do 64 (Murray 1913: 788-789).

U ovoj knjizi Damiano je sugerirao da je šah izumio Kserks I, što bi bio razlog zašto se ova igra na portugalskom zove *xadrez*, a na španskom *ajedrez*. Ustvari, ove riječi dolaze od staroperzijske riječi *chaturanga* preko arapske riječi *šatrandž*.

## Otvaranja 
U svojoj analizi otvaranja Damiano sugerira da je nakon 1.e4 e5 2.Sf3 najbolji odgovor 2...Sc6 i da 2...d6 (danas poznato kao Philidorova odbrana) nije tako dobar potez. Ispravno je osudio 2...f6 kao najgoru razumnu odbranu (crni može igrati 2...Dh4 ili 2...Dg5, što je gore), ali, što je ironično i zavaravajuće, ovom je otvaranju dato njegovo ime (Damianova odbrana). On kaže da su 1. e4 i 1. d4 jedini dobri prvi potezi i da je 1. e4 bolji. U knjizi još ispituje Italijansku partiju, Rusku odbranu i Prihvaćeni damin gambit.

## Problemi 
## Bilješke 
## Reference 
*
*

Kategorija:Portugalski šahisti
Kategorija:16. vijek u šahu
Kategorija:Pisci djela o šahu
Kategorija:Biografije, Odemira
Kategorija:Rođeni 1480.
Kategorija:Umrli 1544.