Živac

**Živac** (množ. *živci*) ili **nerv** je zatvoreni skup aksona sličan kablu (dugi vitki nastavak neurona) u perifernom nervnom sistemu. Živci omogućavaju uobičajeni provodni put za elektrohemijske nervne impluse koji se provode duž svakog aksona do perifernih organa. Živci su historijski smatrani osnovnim jedinicama perifernog nervnog sistema.

U centralnom nervnom sistemu strukture analogne živcima nazivaju se traktovi. Neuroni se ponekad nazivaju i nervne (živčane) ćelije, mada je ovaj pojam ponekad zbunjujući jer mnogi neuroni ne grade živce, a živci također uključuju i ne-neuronske Schwannove ćelije koje štite aksone u mijelinu.

Svaki živac je duguljasta, vlaknasta struktura koja sadrži mnoge aksone, koji se također nazivaju i nervna (živčana) vlakna. Unutar živca, svaki akson je okružen slojem vezivnog tkiva zvanog *endonerij* (lat. *endonerium*). Aksoni su vezani u skupove zvane *fascikle* a svaka fascikla je obmotana u sloj vezivnog tkiva zvani perineurij. Konačno, svaki živac je obložen daljnim slojem vezivnog tkiva koji se naziva *epineurij*. Nervne ćelije (često se nazivaju neuroni) dalje se klasifikuju kao senzorni, motorni ili mješoviti živci.

## Struktura 
Svaki živac je sa vanjske strane prekriven gustim omotačem vezivnog tkiva, *endonerijem*. Ispod toga je sloj masnih ćelija, *perinerijem*, koji formira potpuni rukav oko snopa aksona. Perinerijske septe se protežu u živac i dijele ga na nekoliko snopova vlakana. Oko svakog takvog vlakna nalazi se endoneurij. Ovo formira neprekinutu cijev od površine kičmene moždine do nivoa gdje akson sinapsira sa svojim mišićnim vlaknima, ili završava u senzornim receptorima. Endonerij se sastoji od unutrašnjeg omotača materijala koji se zove glikokaliks i vanjske, delikatne mreže kolagenih vlakana. Molekuli su na taj način spriječeni da pređu krv u endoneurijalnu tekućinu. Tokom razvoja nervnog edema usljed iritacije (ili povrede) živca, količina endoneralne tečnosti može se povećati na mjestu iritacije. Ovo povećanje tekućine može se vizualizirati pomoću neurografije magnetne rezonancije, i stoga MR neurografija može identificirati iritaciju živca i/ili ozljedu.

### Kategorije 
Nervi su kategorizovani u tri grupe na osnovu smjera u kojem se signali provode:

* Aferentni nervi provode signale od senzornih neurona do centralnog nervnog sistema, na primjer od mehanoreceptora u koži.
* Eferentni nervi provode signale iz centralnog nervnog sistema duž motornih neurona do ciljanih mišića i žljezda.
* Mješoviti nervi sadrže i aferentne i eferentne aksone, i na taj način provode i dolazne senzorne informacije i odlazne mišićne komande u istom snopu. Svi kičmeni nervi su mješoviti nervi, a neki od kranijalnih živaca su također mješoviti nervi.

Nervi se mogu kategorizirati u dvije grupe na osnovu toga gdje se povezuju sa centralnim nervnim sistemom:
* Kičmeni nervi inerviraju (distribuiraju/stimulišu) veći dio tijela i povezuju se preko kičmenog stuba sa kičmenom moždinom, a time i sa centralnim nervnim sistemom. Daju im se slovno-cifrene oznake prema kralješku preko kojeg se povezuju sa kičmenim stubom.
* Kranijalni živci inerviraju dijelove glave i povezuju se direktno s mozgom (posebno s moždanim stablom). Obično im se pripisuju rimski brojevi od 1 do 12, iako se ponekad uključuje i nula kranijalnog živca. Osim toga, kranijalni živci imaju opisna imena.

## Terminologija 
alt=need to|desno|mini|171x171piksel|Nervna čelija i organizacija
Za opisivanje živaca i njihovog djelovanja koriste se posebni izrazi. Za živac koji opskrbljuje mozak informacijama iz dijela tijela, ili kontroliše radnju tijela, kaže se da "inervira" taj dio tijela ili organa. Drugi pojmovi se odnose na to da li živac utiče na istu stranu ("ipsilateralno") ili suprotnu stranu ("kontralateralno") tijela, na dio mozga koji ga opskrbljuje.

## Razvoj 
Rast živca obično završava u adolescenciji, ali se može ponovo stimulirati molekularnim mehanizmom poznatim kao "Notch signaling".

### Regeneracija
Ako su aksoni neurona oštećeni, sve dok tijelo neurona nije oštećeno, aksoni se mogu regenerisati i ponovo napraviti sinaptičke veze s neuronima uz pomoć stanica vodiča. Ovo se takođe naziva neuroregeneracija.

Živac započinje proces uništavanjem živca distalno od mjesta ozljede omogućavajući Schwannovim stanicama, bazalnoj lamini i neurilemi u blizini ozljede da počnu proizvoditi cijev za regeneraciju. Stvaraju se faktori rasta živaca koji uzrokuju pupanje mnogih nervnih klica. Kada jedan od procesa rasta pronađe cijev za regeneraciju, ona počinje brzo rasti prema svom izvornom odredištu vođena cijelo vrijeme pomoću cijevi za regeneraciju. Regeneracija živca je vrlo spora i može potrajati i do nekoliko mjeseci. Iako ovaj proces popravlja neke živce, i dalje će postojati neki funkcionalni deficit jer popravke nisu savršene.

## Funkcija
Živac prenosi informacije u obliku elektrohemijskih impulsa (nervnih impulsa poznatih kao akcioni potencijali) koje nose pojedinačni neuroni koji čine nerv. 
mini|Poprečni presjek živca
Ovi impulsi su izuzetno brzi, a neki mijelinizirani neuroni provode brzinom do 120&nbsp;m/s. Impulsi putuju od jednog neurona do drugog prelazeći sinapsu, gdje se poruka pretvara iz električne u hemijsku, a zatim nazad u električnu.

## Reference 
Kategorija:Nervni sistem
Kategorija:Mehka tkiva
Kategorija:Neuroanatomija