Centimorgan

**Centimorgan** (skraćeno **cM**) ili **mapna jedinica** – u genetici – je jedinica mjere genetičkog vezanja među posmatranim genima. Tumači (definira) se kao udaljenost između hromosomskih mjesta (zvanih genski lokusi ili markeri) za koje se očekuje prosječni broj međusobnih hromosomskih crossing-overa u jednoj generaciji u iznosu od 0,1, odnosno 1%. Često se koristi za donošenje zaključaka o udaljenost lokusa duž hromosoma, pri čemu treba znati da to nije prava fizička udaljenost između njih.

## Odnosi sa fizičkom udaljenošću 
Broj baznih parova na koje se odnosi mijenjanje širom genoma (različita područja hromosoma imaju različite sklonosti prema crossing-overu), što također zavisi od toga gdje se u mejozi javlja crossing-over, odnosno da li je to u oogenezi (nastanak ženske spolne ćelije) ili spermatogenezi (nastanka muških gameta).

Kod čovjeka, jedan centimorgan u prosjeku približno je jednak je 1,000.000 baznih parova. Odnos je samo gruba procjena fizičke udaljenosti na hromosomu, a centimorgan odstupa od mjesta do mjesta u genomu, a također odstupa između muškaraca i žena zavisno od rekombinacije tokom nastanka gameta. Međutim, kod žena je znatno češći nego u muškaraca. Morton et al. izračunali su da je ženski genom dug 4.782 centimorgana, dok je muški dug samo 2.809 centimorgana. *Plasmodium falciparum* ima prosječnu rekombinacijsku distancu od ~15 kb po centimorganu: markeri koji su odvojeni za 15 kb DNK (15.000 nukleotida) imaju očekivanu stopu hromosomskih rekombinacija od oko 0,1 po generaciji. Treba imati na umu i nesintetske gene (geni na različitim prirodnim hromosomima) koji su nasljedno nepovezani, a centimorganske udaljenosti između njih nemaju nikakvog značenja.

## Vjerovatnoća rekombinacija 
Zbog toga što se genetička rekombinacija između dva markera otkriva samo ako postoji neparan broj hromosomskih "crossing-overa" između dva markera, udaljenost i centimorgani ne odgovaraju sasvim vjerovatnoći genetske rekombinacije. Pod pretpostavkom funkcije Haldanove mape, gdje je broj hromosomskih "crossing-overa" u skladu sa Poisonovom distribucijom, genetska distanca u *d* centimorganima vodit će ka neparnom broju hromosomskih "crossing-overa", a time i otkriti genetske rekombinacije, uz vjerovatnoću:

:\Pr[\text{recombination}|\text{linkage of }d\text{ cM}] = \sum_{k=0}^{\infty} \Pr[2k + 1 \text{ crossovers}|\text{linkage of }d\text{ cM}]
:{} = \sum_{k=0}^{\infty} e^{-d/100} \frac{(d/100)^{2\,k+1}}{(2\,k+1)!} = e^{-d/100} \sinh(d/100) = \frac{1 - e^{-2d/100}}{2}\,,,
gdje;
*sinh = hiperbolična sinusna funkcija. Vjerovatnoća rekombinacija je približna
**d*/100 = za male veličine *d* i približava se ka 50%,  kako se  *d* približava beskonačnosti.
Formula se može obrnuti, tako da je udaljenost u centimorganima kao funkcija vjerovatnoće rekombinacije:

:d=50 \ln\left({\frac{1}{1 - 2 \Pr[\text{recombination}]}}\right)\,.

## Etimologija 
Centimorgan je dobio ime u čast genetičara Thomasa Hunta Morgana od njegovog studenta Alfreda Henryja Sturtevanta. Osnovna jedinica učestalosti rekombinacija: **morgan** koji sadrži 100 centimorgana, ali se danas rijetko koristi.

## Također pogledajte 
*Genetička mapa
*Vezani geni

## Reference 
### Dopunska literatura 
*

## Vanjaski linkovi 
Kategorija:Genetika
Kategorija:Klasična genetika
Kategorija:Mjerne jedinice