Treći kutnjak (gornja vilica)

**Treći desni gornji kutnjak** (lat. dens molaris tercius superior s. sapientiae dex.) je osmi i zadnji zub od medijalne linije u oba desna gornja kvadranta stalne denticije. To znači da samo mezijalno kontaktira sa drugim gornjim molarom, a okludira sa trećim kutnjakom iz donje vilice. Poznat je i pod imenom gornji umnjak ili zub mudrosti. Ovo je najvarijabilniji zub u gornjoj vilici i najčešće se javlja kao varijanta drugog gornjeg kutnjaka sa tri kvržice i malo manjom krunom. Uglavnom je manji od svog mandibularnog para, a i korijeni su mu kraći u odnosu na ostale gornje kutnjake i često spojeni u jednu formaciju. Osnovna funkcija ovog zuba je gnječenje i mljevenje hrane.

u gornjem dentalnom luku postoje dva umnjaka, koja se obilježavaju na sljedeći način:

* stalni gornji desni treći kutnjak – 18;
* stalni gornji lijevi treći kutnjak – 28.

Umnjak pokazuje pravilan znak ugla i luka i distalni nagib korijena, pod uslovom da ima "tipičan" oblik krune. Često može biti kongenitalno odsutan u vilici ili impaktiran, a i vrijeme nicanja varira.

## Kruna zuba 
Kruna gornjeg umnjaka je manja u odnosu na ostale gornje molare. Pokazuje česte varijacije u obliku i veličini i može biti sasvim jednostavna i minijaturna ili pak izrazito velika. Kruna se opisuje iz pet apekata: bukalnog, palatinalnog, dva proksimalna i okluzalnog.

Bukalna površina ima oblik trapeza i u cijelosti je konveksna sa maksimumom konveksiteta u cervikalnoj i mezijalnoj trećini. Ova površina prelazi u mezijalnu u oštrijem luku nego u distalnu, odnosno pokazuje pravilan znak luka.

Palatinalna strana je manja i zaobljenija, što je uslovljeno prisustvom samo jedne palatinalne kvržice. Maksimum konveksiteta ove površine se nalazi u okluzalnoj trećini. Prelaz u proksimalne strane (mezijalnu i distalnu) je zaobljen.

Proksimalne površine su oblika pravougaonika i mezijalna strana je je viša, šira i ravnija od distalne.

Grizna površina je udubljena i ima najčešće srcolik ili trouglast oblik spoljašnjeg i unutrašnjeg okluzalnog polja. Glavna odlika ove površine su tri kvržice: meziobukalna, distobukalna i palatinalna.

Meziobukalna kvržica je oštra i ima četiri grebena, koja su dobila imena prema pravcu pružanja: bukalni kvržični greben (koji se pruža na bukalnu površinu), lingvalni kvržični ili triangularni greben (koji se spušta u unutrašnje okluzalno polje), mezijalni i distalni kvržični greben (koji se prostiru ka odgovarajućim proksimalnim stranama). Kvržica ima i četiri kose ravni: mezio- i distolingvalnu (funkcionalne površine) i mezio- i distobukalnu.

Distobukalna i palatinalna kvržica imaju slične detalje kao i prethodna, a nazivi su im u skladu sa pravcem pružanja. Palatinalna kvržica je najprostranija i blago je zaobljena.

Fisurni kompleks umnjaka je ekstremno varijabilan i sastavljen od brojnih iregularnih brazdi.

## Vrat zuba 
Vrat zuba (lat. collum dentis) se nalazi u predjelu caklinsko-cementnog spoja i pokazuje sasvim blage krive pružanja.

## Korijen zuba 
Korijen (lat. radix dentis) obično ima tri grane: palatinalnu, meziobukalnu i distobukalnu. One su često spojene (parcijalno ili kompletno) u jedan konični blok i nagnuti su distalno. Ponekad je prisutan i veći broj korjenova. Interesantna je činjenica da su umnjaci više regularni u pogledu morfologije, razvoja i nicanja kod primitivnih naroda, nego kod pripadnika bele rase (izvor potreban).

## Dimenzije zuba 
## Razvoj zuba 
Kategorija:Zubi