Akson

[mini|350px|Shema multipolarne nervne ćelije kičmenjaka
1. [Dendrit
2. **Akson**
3. Ranvijeova suženja (čvorovi)
4. Terminalni završeci aksona
5. Mijelinski omotač (Schvannova ćelija, oligodendrocit)
6. Tijelo neurona
7. Jedro
]]
thumb|350px|Građa multipolarnog neurona
thumb|Tijelo neurona sa dendritima
**Akson** (grč. ἄξων - *áxōn*, axis = osovina) ), je izdužena, vitka projekcija nervnih ćelija ili neurona, koji obično vodi električni impuls od tijela neurona. Mijelinski  aksoni su poznati kao nervna vlakna. Funkcija aksona je prijenos informacija između različitih neurona ili između njih i  mišića i žlijezda, odnosno efektora. U nekim čulnim neuronima  (pseudounipolarni neuroni), kao što su oni za dodir i toplinu, električni impuls putuje duž aksona iz periferije u ćeliju, a iz tijela ćelije do kičmene moždine uz drugu granu istog aksona .  Poremećaj funkcije aksona uzrokuje mnoge naslijedne  i stečene neurološke poremećaje koji mogu uticati i na periferne i na  i centralne neurone.

Aksoni se svrstavaju  je jedan dva tipa protoplazmatskih  izbočina iz tijela  neuronske ćelije, a drugi uključuje  dendrite. Aksoni se razlikuju od dendrita po nekoliko funkcija, uključujući i 
***oblik** (dendriti su  često konusni,  dok aksoni obično održavaju konstantan radijus), 
***dužinu** (dendriti su ograničeni na male regije oko ćelijskog tijela, dok aksoni mogu biti mnogo duži), i
***funkciju**  (dendriti  obično primaju signale dok ih aksoni  obično prenose). Međutim, sva ovi pravila imaju i izuzetke.

Neke vrste neurona nemaju aksona i signale prenose preko svojih dendrita. Nijedan neuroni nema po  više od jednog aksona.  Međutim, u beskičmenjaka,  kao što su insekti ili pijavice,  akson se ponekad sastoji od nekoliko regija koje funkcioniraju više ili manje međusobno nezavisno. Većina  aksona se grana, u nekim slučajevima vrlo obilno. 
 
Aksoni se povezuju sa  drugim ćelijama – obično drugim neuronima, ali ponekad sa  mišićmim   ili žlijezdanim  ćelijama, preko poveznica zvanih sinapse.  Na sinapsama, membrane aksona usko graniče sa  membranom ciljne ćelije, a posebne molekulske  strukture služe za prijenos električnih ili elektrohemijskih signala preko sinapsne pukotine. Neki sinapsni  spojeva se javljaju na pola puta duž aksona kao proširenja a nazivaju -ovi se nazivaju *en passant* ("u prolazu") sinapse. Ostale sinapse se javljuju kao vrhovi  na krajevima aksonskih grana. Jedan aksona, sa svim svojim ograncima uzetim zajedno, može oživčavati  više dijelova mozga i stvarati hiljade  tisuće sinaptičkih terminala.

## Anatomija
[thumb|upright|Poprečni presjek aksona
1. Akson
2. Jedro Schwannove ćelije 
3. [Schwannova ćelija
4. Mijelinski ovoj
5. Neurilema]]
[thumb|left|[siva masa|Siva i bijela masa ljudskog mozga]]

Aksona su primarni dalekovodi nervnog sistema, a kao snopovi čine živce. Neki aksoni mogu biti dugi i do jednog metra ili više, dok  su drugi svega jedan milimetar. Najduža aksoni u ljudskom tijelu su oni u bedrenom živcu, koji vodi iz baze kičmene moždine na palac svakog stopala. Promjer aksona je varijabilan. Većina pojedinačnih aksona su mikroskopskog  prečnika (obično oko mikrometra – μm). Najveći sisarski aksona može dostići promjera do μm. Gigantski  akson sipe, koja je specijaliziran za obavljanje vrlo brzih  signala, ima promjer oko 1&nbsp;mm, veličine malog „srca“ olovke. Na kraju nervnih vlakana, aksoni se granaju, a r azlikuju  se od nervnih vlakana sljedećeg. Aksoni u centralno, nervnom sistemu obično pokazuju kompleks stabla sa mnogo granatih izdanaka. U odnosu na moždane, aksoni u  granulnim  ćelijama se odlikuje jednim T-obliku grana čvora od kojih su dva paralelna vlakna proširiti. Elaborat arborizaciju omogućava istovremeni prijenos poruka na veliki broj ciljnih neurona u samo jednoj regiji mozga.

Postoje dvije vrste aksona dešavaju u perifernom nervnom sistemu i centralnog nervnog sistema: nemijelizirani i mielinizirani  aksoni. Mijelin je  sloj masne izolacijske  supstance, koja je formirana od dvije vrste glija ćelija:  Schwannove ćelije  iz perifernog nervnog sistema i oligodendrociti  koji su izolacija onima iz centralnog nervnog sistema. Uz mijelinska nervnih vlakana, praznine u mijelinskom omotu   poznate su  kao Ranvierovi čvorovi koji se javljaju u ravnomjerno raspoređenim  intervalima. Mijelinizacija omogućava posebno brz prenos  i rasprostiranje električnih impulsa, koje se naziva  preskočno provođenje. Demijelinizacija aksona izaziva mnoštvo neuroloških simptoma koji se sreću u bolesti  multipla skleroza.

## Također pogledajte
*Dendrit
*Neuron
*Neurotransmiter
*Sinapsa
*Nervni sistem

## Reference
*Italic text*==Vanjski linkovi==
*https://web.archive.org/web/20120321002102/http://otm.oxfordmedicine.com/
* http://www.wissenschaft-online.de/abo/lexikon/bio/6598 Axon 

Kategorija:Ćelije
Kategorija:Neuroni
Kategorija:Neuroanatomija
Kategorija:Neurofiziologija
Kategorija:Neurohistologija