open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Czesława Kwoka

**Czesława Kwoka** (15. august 1928. – 12. mart 1943.) bila je poljska katolička djevojčica koja je umrla sa 14 godina u Auschwitzu. Jedna od hiljada maloljetne djece i tinejdžera žrtava nemačkih ratnih zločina u Drugom svjetskom ratu protiv etničkih Poljaka u od strane Njemačke okupiranoj Poljskoj, ona je među onima koji su obilježeni na izložbi Državnog muzeja Aušvic-Birkenau, "Blok br. 6: Izložba: Život zatvorenika“.

Fotografije Kwoke i drugih, koje je napravio "čuveni fotograf Aušvica", Wilhelm Brasse, između 1940. i 1945., izložene su u fotografskom spomeniku Muzeja. Brasse govori o nekoliko fotografija u *The Portraitist*, televizijskom dokumentarcu o njemu iz 2005. godine. Oni su postali fokus intervjua s njim koji su citirani u raznim člancima i knjigama.

## Lična pozadina 
Czesława Kwoka je rođena u Wólka Złojecka, malom selu u Poljskoj, od majke katolkinje, Katarzyne Kwoka. Zajedno sa svojom majkom (zatvorenik broj 26946), Czesława Kwoka (zatvorenik broj 26947) je 12. decembra 1942. deportovana i prevezena iz Zamośća, Generalna vlada, u Auschwitz 

Centar za obrazovanje o holokaustu i Aušvicu Državnog muzeja Auschwitz-Birkenau dokumentuje ratne okolnosti koje su mlađe odrasle i djecu poput Kwoke dovele u koncentracione logore u svom izdanju albuma sa fotografijama 2004. koji je sastavila historičarka Helena Kubica; ove su fotografije prvi put objavljene u poljskoj/njemačkoj verziji Kubicine knjige 2002. Prema podacima Muzeja, od otprilike 230.000 djece i mladih deportiranih u Auschwitz, više od 216.000 djece, većina, bilo je jevrejskog porijekla; više od 11.000 djece došlo je iz romskih porodica; druga djeca (~3.000) su imala poljsku, bjelorusku, ukrajinsku, rusku ili drugu etničku pripadnost.

Dok većina ovih fotografija logoraša Aušvica (i žrtava i preživjelih) više ne postoji, neke fotografije se nalaze na spomen-izlošcima u Državnom muzeju Auschwitz-Birkenau, gdje se nalaze fotografije Kwoke, iu Yad Vašemu, mučenicima i herojima holokausta. ' Remembrance Authority, izraelski zvanični spomenik jevrejskim žrtvama Šoa.
[mini| Czesława Kwoka 1942. ili 1943. godine. (Fotografija: Auschwitz-Birkenau State Museum i [Wilhelm Brasse )]]

## Bilješke 
Kategorija:Articles with dead external links from October 2010
Kategorija:Umrli 1943.
Kategorija:Rođeni 1928.
Zasićeni spoj

]]
U hemiji, **zasićeni spoj** je hemijski spoj (ili ion) koji se opire reakciji adicije, kao što su hidrogenacija, oksidativni dodatak, i vezivanje Lewisove baze. Termin se koristi u mnogim kontekstima i za mnoge klase hemijskih spojeva. Sve u svemu, zasićeni spojevi su manje reaktivni od nezasićenih spojeva. Zasićenost ili saturacija izvedena je iz latinske riječi *saturare*, što znači 'ispuniti'.

## Organska hemija
Nezasićeni spojevi općenitoo provode tipične reakcije adicije koje nisu moguće sa zasićenim spojevima kao što su alkani. Zasićeni organski spoj ima samo jednostruke veze između atoma ugljika. Važna klasa zasićenih spojeva su alkani. Mnogi zasićeni spojevi  imaju funkcionalne grupe, npr. alkoholi.

### Nezasićeni organski spojevi 
Koncept zasićenja može se opisati korištenjem različitih sistema imenovanja, formula i analitičkih testova. Naprimjer, IUPAC nomenklatura je sistem konvencija imenovanja koji se koristi za opisivanje tipa i lokacije nezasićenosti unutar organskih spojeva. "Stepen nezasićenosti" je formula koja se koristi za sumiranje i dijagram količine vodika koju spoj može vezati. Nezasićenost se može odrediti pomoću NMR, masene spektrometrije i IR-spektroskopije, ili određivanjem bromnog ili jodnog broja datog spoja.

### Masne kiseline
thumb|340px| Donji lanac ove masti je nezasićen.

Termini zasićeni vs nezasićeni često se primjenjuju na masnokiselinske sastojke masti. Trigliceridi (masti) koji se sastoje od loj izvedeni su iz zasićenih stearinskih i mononezasićenih oleinskih kiselina. Mnoga biljna ulja sadrže masne kiseline s jednom („jednostruko nezasićene“) ili više („polinezasićene“) dvostruke veze u sebi.

## Zasićeni i nezasićeni spojevi van organske hemije
### Organometalna hemija
U organometalnoj hemiji, koordinativno nezasićeni kompleks ima manje od 18 valentnih elektrona i stoga je podložan oksidativnoj adiciji ili koordinaciji dodatnog liganda. Nezasićenost je karakteristična za mnoge katalizatore. Suprotnost koordinativno nezasićenom je koordinativno zasićeno. Kompleksi koji su koordinativno zasićeni rijetko pokazuju katalitska svojstva.

### Površine
U fizičkoj hemiji, kada se govori o površinskim procesima, zasićenost označava stepen na kojem je mjesto vezanja potpuno zauzeto. Naprimjer, bazna zasićenost se odnosi na dio izmjenjivih kationa koji su bazni katjoni.

## Reference
Kategorija:Organska hemija
Kategorija:Hemijska nomenklatura
Arhejska translacija

u inicijaciji erhejske translacije]]

**Arhejska translacija** je proces kojim se informacijska RNK translatira u proteine u Archaea. Ne zna se mnogo o ovoj temi, ali na nivou proteina izgleda da liči na eukariotsku translaciju.

Većina inicijacija, elongacija i faktora terminacije u arhejama imaju homologe u eukariotima. Shine-Dalgarnova sekvenca nalazi se samo u manjini gena za mnoge tipove, s mnogo iRNK bez vodećeg lanca vjerovatno pokrenutih skeniranjem. Proces ABCE1 recikliranja zasnovanog na ATPazama se također dijeli sa eukariotima.

Budući da su prokarioti bez jedra, arheje vrše transkripciju i translaciju u isto vrijeme kao i bakterije.

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Molekularna biologija
Kategorija:Biosinteza bjelančevina
Kategorija:Ekspresija gena
Koruško odijelo

180px|mini|desno|Koruško odijelo

**Koruško odijelo** () je tradicionalna muška narodna nošnja smeđe boje, koja je uvedena 1911. godine u austrijskoj pokrajini Koruškoj.

## Historija 
Godine 1911, nakon osnivanja *Koruškog pokrajinskog saveza* (), i na njihovu inicijativu, predstavljeno je *koruško odijelo*, koje je dizajnirao slikar Leopold Resch iz Villacha, na osnovu motiva stare narodne nošnje iz Kanalske doline, koja se nalazi na tromeđi Austrije, Slovenije i Italije. Uredbom Vlade Koruške iste godine, ova je nošnja uvedena kao službena državna nošnja za muškarce. Cilj ove uredbe bio je jačanje nacionalne svijesti. Odijelo je prvi put predstavljeno javnosti na državnom sajmu rukotvorina 1911. godine.

## Izgled 
[90px|mini|desno|Stara muška narodna nošnja iz [Labotska dolina|Labotske doline]]
Koruško odijelo je smeđe boje lješnjaka ili kestena i ima zelene revere; nosi se i baršunasti prsluk sa cvjetnim ukrasima. Smeđa boja trebala je simbolizirati povezanost sa zemljom ili domovinom. Za razliku od većine drugih austrijskih narodnih nošnji - poput raširenog štajerskog odijela - koruškom se odijelu ponekad pripisuje i politička simbolika; Posebno se bivši austrijski političar Jörg Haider često pojavljivao u ovoj odjeći; isto tako i članovi tradicionalnih koruških udruga i saveza. Nedavno su se pojavile kritike da pokrajina Koruška na Haiderovu inicijativu isplaćuje subvencije za kupnju koruških odijela unatoč teškoj proračunskoj situaciji.

## Reference 
## Literatura 
* 
* 
* 

Kategorija:Koruški folklor
Kategorija:Muška odjeća
Kategorija:Austrijski folklor
Sarafan

[mini| Seljanka u sarafanu (1909), [Sergej Prokudin-Gorski]]

**Sarafan** () od ( *sarapa*- doslovce "[od] glave do stopala") je duga, trapezoidna ruska haljina koju nose djevojke i žene. Dio je ruske tradicionalne narodne nošnje.

## Izgled 
Tradicionalna ruska nošnja se sastoji od ravnih, tečnih linija. Početkom 18. vijeka, sarafan je postao najpopularniji predmet ženske odeće seljanki u sjevernim i centralnim regionima Rusije. 
Sarafan se sastoji od dugog ogrtača koji seže do gležnja u nekoliko, često jakih, boja koji se nosi preko široke košulje ili bluze. Ima naramenice, ali nema rukave ili struk. U prošlosti su sarafani uvijek bili ručno šivani, tkanina je bila vrlo gusta i čvrsta.

## Historija 
Sarafani su se redovno nosili sve do duboko u 20. vijek, a prvi put se pominju u hronikama koje datiraju iz 1376. godine. Porijeklo izraza sarafan leži u Perziji. Stara Rusija je posebno gajila u doba Velike moskovske kneževine jake veze sa zapadnom Azijom i jugozapadnom Azijom i služila je i kao posrednik u trgovini između evropskih zemalja poput Švedske i azijskih zemalja poput Perzije i današnje Turske. Sarafan je najvjerovatnije nastao iz nošnje nalik kaftanu, koju su u Rusiji nosile žene i muškarci. Sarafani su postali najpopularniji u centralnim i sjevernim ruskim regionima. Kroz trgovinu sa srednjom Evropom rasli su kvalitet i boja odjeće. Sarafani su prvobitno imali uži kroj, ali je odjevni predmet postao širi i manje ocrtavao tijelo pod uticajem Ruske pravoslavne crkve. Nakon reformi Petra Velikog, koje su, dlomično uz protivljenje, takođe uvele razne zapadnjačke ili modernizovane kulturne standarde u Rusiju, samo su seljaci nosili sarafane za svakodnevnu upotrebu, dok su viši slojevi prešli na srednjoevropsku modu. U mnogim oblastima nekadašnje Velike Moskovske kneževine i današnje Južne Rusije ponevsku nošnju su nosile i žene.

### Moderno doba 
Danas se odjeća najčešće viđa na ruskim folklornim nastupima i nosi se na ruske narodne i vjerske praznike. Dizajneri iz Rusije, Bjelorusije i Ukrajine rebrendiraju savremenu varijantu sarafana sa svojim starim nacionalnim naslijeđem za 21. vijek kao ljetnu laganu haljinu sa modernim dizajnom koja može biti dio garderobe današnje žene. Vanjski izgled matrjoške tradicionalno se prikazuje kao da nosi sarafan.

## Galerija 

Datoteka:Fort_Ross_Woman_wearing_Traditional_Russian_Costume_b.jpg|Sarafan koji se nosi sa kokošnikom za ruski narodni festival 
Datoteka:Traditional Russian Folk Costumes 02.JPG|Etnička ruska odjeća 
Datoteka:Osenins 0152.JPG|Ruskinje sa treščotkom i maruskim kašikama u rukama. Dvije žene sa desne strane nose sarafane. 

## Vidi još 
* Hangerok

## Vanjski linkovi 
## Reference 
Kategorija:Ruska kultura
Kategorija:Ženska odjeća
Kategorija:Ruski folklor
Pont (mitologija)

U grčkoj mitologiji, **Pont** (/ˈpɒntəs/; grč. *Πόντος*) je bio drevni, predolimpijski bog mora, jedno od grčkih primordijalnih božanstava. Pontus je bio Gejin sin i prema grčkom pjesniku Hesiodu nema oca; rođen je bezseksno, iako je prema Higinu *Pont *sin Etera i Geje.

## Mitologija 
Za Hesioda, Pont se čini malo više od personifikacije mora, *ho pontos* ("more"), kojim su Heleni označavali Sredozemno more. Nakon kastracije njegovog brata, Urana, Pontus, sa svojom majkom Gejom, rodio je Nereja (*Morskog Starca*), Taumanta (zadivljujuće „čudo“ mora, oličenje opasnih aspekata mora), Forka i sestru-suprugu Ketu i "Jaku boginju" Euribiju. Sa boginjom mora Talasom (čije vlastito ime jednostavno znači "more", ali je izvedeno iz predgrčkog korijena), rodio je Telhine i sav morski život.

Na rimskoj skulpturi iz 2. vijeka nove ere, Pont, koji se izdiže iz morske trave, desnom rukom hvata kormilo i oslanja se na pramac broda. Nosi muralnu krunu i prati Fortunu, čije se draperije pojavljuju na lijevoj strani, kao božanstva blizanaca zaštitnika crnomorske luke Tomis u Meziji.

## Izvori 
### Hesiod 
Ona (Geja) je nosila i besplodnu dubinu sa njegovim bijesnim naletom, Pont, bez slatkog sjedinjenja ljubavi.

— Hesiod, Teogonija (130)
A More je rodilo Nereja, najstarijeg od svoje djece, koji je istinit i ne laže; a ljudi ga zovu Starac jer je pouzdan i blag i ne zaboravlja zakone pravednosti, nego misli pravedno i ljubazno. I opet je dobio velikog Taumanta i ponosnog Forka, sparenog sa Zemljom, i svijetlih obraza Keto i Euribije koja u sebi ima srce od kremena.

— Hesiod, Teogonija (231–239)

### Higin 
Od Etera i Zemlje [tj. Geje]: Tuga, Prevara, Gnjev, Jadikovanje, Laž, Zakletva, Osveta, Neumjerenost, Svađa, Zaborav, Lijenost, Strah, Ponos, Incest, Borba, Okean, Temida, Tartar, Pont; i Titani, Centimani, Gig, Steropi, Atlas, Hyperion i Polus, Saturn, Ops, Moneta, Dione; i tri Furije – imenom, Alekto, Megara, Tisifona.

## Reference 

Kategorija:Grčki primordijalni bogovi
Hemera

U grčkoj mitologiji, **Hemera** (, 'Dan') je bila jedna od Primordijalnih bogova, personifikacija dana. Prema Hesiodu, bila je kćerka Ereba (Tama) i Nikte (Noć), i Eterova sestra. Iako su odvojeni entiteti u Hesiodovoj *Teogoniji*, *Hemera *i *Eja *(Zora) su često poistovjećivani jedno s drugim.

## Rodoslov 
U Hesiodovoj *Teogoniji*, *Hemera *i njen brat Eter bili su potomci Ereba i Nikta. *Bahilid *je navodio Hemeru kao kćer Kronosa (Vremena) i Nikte. Hemera was perhaps the mother, by Aether, of Uranus (Sky). U izgubljenoj epskoj pjesmi *Titanomahija *(kraj sedmog vijeka p. n. e.?), U nekim rijetkim verzijama, Hemera je umjesto toga bila kćer Helija (Sunca) od nepoznate majke.

## Mitologija 
Prema Hesiodovoj *Teogoniji*, Hemera je napustila Tartar baš kao što je Nikta (Noć) ušla u njega; kada se *Hemera *vratila, Nikta je otišla:

Noć i Dan koji prolaze blizu pozdravljaju se dok prelaze veliki bronzani prag. Jedan će ući, a drugi izlazi na vrata, i nikad ih kuća ne drži unutra, nego uvijek jedan izađe iz kuće i prijeđe preko zemlje, dok drugi redom ostaje u kući, čeka vrijeme svog odlaska, dok ono ne dođe. Jedna drži mnogo vidljivu svjetlost za one na zemlji, ali druga u svojim rukama drži Hipno, brata Smrti – smrtonosne noći, obavijene mutnim oblakom.

## Rimski pandan Dies 
Hemerin rimski pandan Dies (Dan) imao je drugačiju genealogiju. Prema rimskom mitografu Higinu, Haos i Kaligio (Magla) bili su roditelji Nikte (Noći), Diesa, Ereba i Etera. Ciceron kaže da su Eter i Dies bili roditelji Celusa (Neba). Dok, Higin kaže da su, pored Celusa, Eter i Dies bili i roditelji Tere (Zemlje) i Mare (Mora). Ciceron takođe kaže da su Dies i Celus bili roditelji Merkura, rimskog Hermesovog pandana.

## Obožavanje 
Malo je dokaza da je Hemera imala kult u antičko doba, međutim arheološki dokazi su dokazali postojanje malog svetišta *Hemeri *i Helije, boga sunca, na ostrvu Kos.

## Reference 

Kategorija:Grčki primordijalni bogovi
Nadolazeća globalna superoluja

***Nadolazeća globalna superoluja*** () je knjiga Arta Bella i Whitley Striebera iz 1999. godine, koja upozorava da bi globalno zagrijavanje moglo dovesti do iznenadnih i katastrofalnih klimatskih promjena.

## Teza 
Prvo, Golfska struja i sjevernoatlantski drift bi generirali kordon tople vode oko Sjevernog pola, koji zauzvrat zadržava smrznutu masu arktičkog zraka. Drugo, ako bi se sjevernoatlantski drift zatvorio, ta barijera bi propala, oslobađajući poplavu smrznutog zraka u sjevernu hemisferu, uzrokujući iznenadnu i drastičnu promjenu temperature.

Knjiga govori o mogućem uzroku neuspjeha Golfske struje: otapanje polarnih ledenih kapa moglo bi drastično utjecati na salinitet okeana nanosa sjevernog Atlantika ispuštanjem velike količine slatke vode u svjetske okeane.

Bell i Strieber tvrde da su se takve destabilizacije događale i prije, i navode naizgled nemoguće inženjerske poduhvate drevnih civilizacija koje su morale biti katastrofalno uništene jer se ne pojavljuju u povijesnim zapisima. Među njihovim primjerima su arheološke ruševine Nan Madola, za koje se u knjizi tvrdi da su izgrađene sa strogim tolerancijama i izuzetno teškim bazaltnim materijalima, što zahtijeva visok stupanj tehničke kompetencije. Pošto takvo društvo ne postoji u modernim zapisima, pa čak ni u legendi, društvo je moralo biti uništeno dramatičnim sredstvima.

Dok su druga objašnjenja osim globalnog meteorološkog događaja moguća, korelirajući skup dokaza predstavljen je u vunastom mamutu. Strieber i Bell tvrde da, budući da su mamuti pronađeni sačuvani s hranom koja je još u ustima i neprobavljena u želucu, ove životinje moraju biti ubijene brzo, u inače normalnim uvjetima. Tako su se dobro očuvali brzim zamrzavanjem, što se uzima kao dokaz brzog početka globalne mećave ili sličnog događaja.

## U popularnoj kulturi 
Među analitičkim dijelovima knjige nalazi se niz međusobno povezanih kratkih izmišljenih scenarija, napisanih kurzivom, koji opisuju ono što bi se danas moglo dogoditi ako bi došlo do destabilizacije Sjevernoatlantske struje. Izmišljeni prikazi "trenutnih događaja" kako se meteorološka situacija pogoršava pružili su pozadinu i izvorni su materijal za naučnofantastični film iz 2004. godine, *Dan poslije sutra*. Zaista, neki događaji iz knjige su prikazani u filmu sa malim modifikacijama, kao što je neuspjeh Golfske struje koja se smrzava na velikim dijelovima sjeverne hemisfere uključujući New York.

## Reference 
Kategorija:Knjige iz 1999.
Kategorija:Knjige o klimatskim promjenama
Kategorija:Knjige iz futurologije
Tadeusz Lubaczewski

**Tadeusz Lubaczewski**, fonetski: Tadeuš Lubačevski (Bosna, 1895. – Kanada, 1959.) bio je poljski pravnik, diplomata, konzularni službenik i publicista.

## Biografija 
Gimnaziju je završio u Travniku, potom je studirao pravo i doktorirao isto. Tokom Prvog svjetskog rata borio se u redovima carske i kraljevske domobrane. Unaprijeđen je u čin potporučnika rezerve sa stažom od 1. avgusta 1916. 8. januara 1924. odobren mu je čin kapetana sa stažom od 1. juna 1919. i 843. mjestom u pješadijskom rezervnom oficirskom korpusu. U to vrijeme bio je raspoređen u rezervu u 21. pješadijskog puka u Varšavi.

Godine 1920. stupio je u poljsku spoljnu službu, gdje je, između ostalog, bio konzularni sekretar u konzularnoj agenciji u Bohuminu (1920), konzularni sekretar u Zagrebu (1920–1922), službenik Konzularnog odjela Ministarstva vanjskih poslova (1922–1923), vicekonzul u Lilu (1923–1924), ponovo u Ministarstvu inostranih poslova (1925–1927), konzul u Pragu (1927–1931), šef tamošnjeg konzulata (1930–1931) i trgovački savjetnik, a zatim šef konzularnog odsijeka poslanstva u Beogradu (1931–1934), u Ministarstvu inostranih poslova (1934–), trgovački savjetnik u Bukureštu (1939–). Bio je delegat Ministarstva rada i socijalnog staranja u Jerusalimu (1941–1943), savjetnik poslanstva Kraljevske jugoslovenske vlade sa sjedištem u Kairu (1944) i Londonu (1945), službenik u Ministarstvu vanjskih poslova u Londonu (1945–1951), urednik "Free Poland Bulletin" (1952–). Potom je živio u egzilu u Velikoj Britaniji i Kanadi.

Objavljivao je knjige i članke jugoslovenske tematike.

## Ordeni i odlikovanja 
* Zlatni križ za zasluge (1930., Poljska)
* Orden jugoslovenske krune (Jugoslavija)
* Legija časti (Francuska)
* Srebrna medalja za hrabrost 2. klase (Austro-Ugarska)

## Knjige 
* *Jugosławia*, Nakład Własny, Warszawa 1921.
* *Osadnictwo polskie w Bośni*, Przedruk z „Polityki”, Warszawa 1922.

## Reference 
## Literatura 
* Ranglisten der K. K. Landwehr und der K. K. Gendarmerie 1918. Wiedeń: 1918.
* Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
* Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
* Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
* Rocznik służby zagranicznej RP, MSZ Warszawa 1938.
* 

Kategorija:Rođeni 1895.
Kategorija:Umrli 1959.
Kategorija:Biografije, Travnik
Kategorija:Poljski diplomati
Kategorija:Poljski pravnici
Kategorija:Poljaci u Bosni i Hercegovini
Eter (mitologija)

U grčkoj mitologiji **Eter**, starogrčki: Αἰθήρ (Svjetlost) je jedan od primordijalnih bogova, personifikacija sjajnog gornjeg neba. Prema Hesiodu, bio je sin Ereba (Tama) i Nikte (Noć) i brat Hemere (Dan). U orfičkoj kosmogoniji Eter je bio potomak Krona (Vremena), te brat Haosa i Ereba.

## Rodoslov 
Prema Hesiodovoj Teogoniji, koja je sadržavala "standardnu" grčku genealogiju bogova, *Eter *je bio Erebov i Niktin potomak i Hemerin brat. Međutim, drugi rani izvori daju druge genealogije. Prema jednoj, sjedinjenje Ereba i Nikte rezultiralo je *Eterom*, Erosom i Metidom (a ne Eterom i Hemerom), dok su prema drugom *Eter *i Nikta bili roditelji Erosa (po Hesiodu četvrtog boga koji je nastao nakon Haosa, Geje (Zemlje) i Tartara). Drugi nam govore da je Uran (Nebo) (po Hesiodu, sin Geje) bio Eterov sin i da je "sve došlo od Etera.

U orfičkoj kosmogoniji Eter je bio potomak Krona (Vremena), prvog primordijalnog božanstva i brat Haosa i Ereba. Eter je bio kosmičko jaje, iz kojeg se izlegao Fanes, pa se za Etera ponekad govorilo da je njegov otac.  *Orphic Argonautica* daje Teogoniju (rodoslov bogova) koja počinje sa Haosom i Kronom, a Kron daje Eter i Erosa.

Eter je također igrao ulogu u rimskim rodoslovima bogova. Ciceron kaže da su Eter i Dies (Dan) bili roditelji Cela (Neba) i prenosi da je prema "takozvanim teolozima" Eter bio otac jednog od "tri Jupitera". Prema Higinovoj (verovatno pogrešnoj) genealogiji, Nikta (Noć), Dies, Cele (Nebo ) i Mare (More),  Eter i Tera su bili roditelji od:

Bol, Obmana, Ljutnja, Tuga, Laž, Zakletva, Osveta, Samougađanje, Svađa, Zaborav, Lijenost, Strah, Oholost, Incest, Tuča, Okean, Temida, Tartar i Pont; i Titani, Briareus, Gyges, Steropi, Atlas, Hyperion i Polus, Saturn, Ops, Moneta, Diona i tri Furije (Alecto, Megaera, Tisiphone).

## Reference 

Kategorija:Grčki primordijalni bogovi
Zubun

[mini|290p|Zubun sa [Kosovo|Kosova i Metohije.]] 
[mini|200p|Zubun iz [Crna Gora|Crne Gore, prva polovina 20. vijeka.]]

**Zubun** je svečana ženska haljina bez rukava, od bijelog domaćeg sukna, bogato ukrašen i izvezen pretežno crvenom, crnom, zelenom i plavom vunom, kao i bijelim pamučnim koncem. Po ivicama je optočen našivenom crvenom čohom i mrkim vunenim gajtanom i oblačio se preko jeleka. Nosili su ga svi širom Balkanskog poluostrva sem muslimana. Može se reći da zubun objedinjuje istočnoazijske i vizantijsko-srpske elemente, koji u korelaciji daju jedan, za to vrijeme, veoma značajan odjevni predmet.

## Historija 
Zubun predstavlja nezaobilazan dio tradicionalne kulture odjevanja srpskog naroda iz perioda 19. i prve polovine 20. vijeka, koji je tokom migracija na prostoru Balkanskog poluostrva imao razne utjecaje istoka i zapada, mjenjajući donekle svoj izgled, ali ne i svoju prepoznatljivost. Zubun je i jedan od najstarijih od,evnih elemenata na južnoslovenskom balkanskom prostoru, ali, i jedan od temeljnih, najvažnijih i obaveznih odjevnih predmeta u srpskoj narodnoj nošnji, posebno, u strukturi ženskog odjevnog obrasca. Porijeklo se vezuje za istočnjačko odjevanje, ali ima pretpostavki da je nastao i iz starih slovenskih odjevnih elemenata. Zubun je dominantno ženski dio odjeće, izrađen je uglavnom od domaće vunene tkanine, sukna, i pretežno je bele boje. Ukrašen raznovrsnim ornamentima, pri čemu je boja ukrasa najčešće crvena, stilizovanom geometrijskom ornamentikom, ili cvijetnim motivima, mogao je biti sa kićankama ili bez njih. U likovno-estetskom smislu jedan je od najreprezentativnijih dijelova srpske narodne nošnje. Zubun se nosio i ljeti i zimi i bio je nezaobilazan deo garderobe kako u današnoj Srbiji, tako i u Crnoj Gori, Sloveniji, Bosni i Hercegovini, Hrvatskoj i Makedoniji. Po načinu izrade, prije svega, deo je ženske domaće radinosti, ali i umijeća seoskih i gradskih majstora. Najčešći nazivi za ovaj dio nošnje su zubun, ćurdija, sadak.

## Vidi još 
* Mintan 
* Anterija 
* Srpska narodna nošnja

## Reference 
## Literatura 
* Milka Jovanović, *Narodna nošnja u Srbiji u XIX veku*, Srpski etnografski zbornik XCII, 1979.

## Spoljašnje veze 
* Zubun 
* Zaboravljeni zubun balkanski

Kategorija:Ženska odjeća
Kategorija:Srpske narodne nošnje
Julian Sands

**Julian Richard Morley Sands** (rođen 4. januara 1958 –  13. januara 2023) bio je engleski glumac. Poznat je po ulogama u filmovima *The Killing Fields*, *Soba s pogledom*, *Warlock*, *Arahnofobija*, *Boxing Helena* i *Napuštajući Las Vegas*. Uz to, proslavio se i ulogom Vladimira Bierka u seriji *24*, Jor-Ela u seriji *Smallville* i Yulisha Rabitova u seriji *Banshee*.

thumb|Julian Sands 1990.

Nestao je 13. januara 2023. tokom planinarenja u San Gabrielu, sjeveroistočno od Los Angelesa. Zračnom i kopnenom potragom nađen je njegov automobil, ali nijedan trag od njega. Prema signalima njegovog mobitela, posljednja poznata lokacija je u blizini planine San Antonio (Baldi). Dana 24. juna nađeni su ljudski ostaci u području u kojem je nestao, a tri dana kasnije potvrđeno je da su Sandsovi. Nešto manje od mjesec kasnije objavljeno je da uzrok smrti nije mogao biti utvrđen zbog stanja tijela.

## Reference
## Vanjski linkovi
* 

Kategorija:Britanski glumci
Kategorija:Rođeni 1958.
Kategorija:Umrli 2023.
Fustanella

[180px|mini|desno|[Jean-Léon Gérôme (1824–1904): Albanski vojnik u fustanelli u Kairu]]
**Fustanella** je tradicionalna muška suknja. Kao tipična nošnja, plisirana suknja uglavnom se nosi u Albaniji i Grčkoj i poznata je kao odjevni predmet u jugoistočnoj Evropi.

## Etimologija 
Riječ fustanella dolazi od italijanskog *fustagno*, što znači "suknja" ili "pamučni flanel". Ova je riječ posuđena iz latinskog *fūstāneum* "tvrda stvar", deminutiv od *fustis*. Ostale varijacije naziva su na albanskom *fustani*, na grčkom *foustani*, na rumunskom i turskom *fistan*. Odjevni predmet se nekada zvao *albanska košulja*.

## Historija 
[180px|mini|desno|[Aromuni|Aromun u fustaneli prikazan na stećku iz 15. vijeka u Radimlji.]]
Odjevni predmeti tipa fustanella dokumentirani su kipovima na Balkanskom poluotoku od 5. vijeka p. n. e. Prikazi na nadgrobnim spomenicima pronađenim na području današnjeg Drača i Vlore prikazuju muškarca u plisiranoj suknji. U Mariboru su pronađene i druge ilirske skulpture. Drugi historičari pretpostavljaju da je muška suknja potjecala od klasične rimske toge. Tradicionalna nošnja Albanaca i Aromuna proširila se tokom revolucije, među ostalima, preko Arvanita i Čamija u Grčkoj i doživjela svoj procvat kao dio vojne odore i kao suvremena moda za muškarce u 19. vijeku. Prema grčkoj legendi, svaki od 400 nabora tradicionalne suknje predstavlja godinu osmanske dominacije. U Bosni i Hercegovini fustanelu su nosili Aromuni u srednjem vijeku u ovim zemljama. Neki od njihovih nadgrobnih spomenika sadrže petroglife sa svojim fustanellama. Armuni u Bosni i Hercegovini su posrbljeni i vremenom su neki od njih prešli na bogumilstvo i konačno na islam. Njihove nadgrobne spomenike opisala je Marian Wenzel.

## Izrada 
Fustanella se sastoji od sjajne bijele plisirane suknje koja seže od struka do koljena i spojena je šlepom preko bokova. Prema koljenima se spaja u široke nabore, koji su obrađeni s velikom pažnjom. Materijal se uglavnom sastoji od pamuka ili lana, kod seljaka je materijal bio grublji.

## Savremeno doba 
Danas je fustanella još uvijek dio uniforme vojnika koji čuvaju Grob neznanog vojnika ispred Helenskog parlamenta u Ateni kog osigurava predsjednička garda Evzoni. Osim toga, fustanella se često nosi u folklornim i svečanim prigodama, osobito u Grčkoj i Albaniji. Grčka muzička grupa Koza mostra također je poznata po nastupima u kiltovima ili fustanellama.

## Galerija 

King Otto of Greece.jpg|Portret Ota Grčkog, kralja Grčke
Evzonen.jpg|Fustanella pripadnika Evzoni jedinice, s tipičnom plisiranom suknjom
Tosk Albanians.jpg|Južnoalbanske Toske s fustanellom, crtež iz 1906.
Kostum me fustanelle - Pjeter Marubi.JPG|Fotografija iz Skadra oko 1903.
A traditional male folk group from Skrapar.JPG|Izopoligonska pjevačka grupa iz albanske oblasti Skrapar

## Reference 
## Literatura 
* 
* 

Kategorija:Albanske narodne nošnje
Kategorija:Grčke narodne nošnje
Kategorija:Bugarske narodne nošnje
Kategorija:Makedonske narodne nošnje
Kategorija:Muške suknje
Kategorija:Muška odjeća
HIST1H4L

**Histon H4** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **HIST1H4L** sa hromosoma 6.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je  103 aminokiseline, a molekulska težina  Da.
 

1020304050
MSGRGKGGKGLGKGGAKRHRKVLRDNIQGITKPAIRRLARRGGVKRISGL
IYEETRGVLKVFLENVIRDAVTYTEHAKRKTVTAMDVVYALKRQGRTLYG
FGG

## Funkcija 
Histoni su osnovni jedarni proteini koji su odgovorni za nukleosomsku strukturu hromosomskih vlakana u eukariotima. Dvije molekule svakog od četiri jezgra histona (H2A, H2B, H3 i H4) formiraju oktamer , oko kojeg je otprilike 146 bp DNK omotano u ponavljajuće jedinice, zvane nukleosomi. Linkerski histon, H1, stupa u interakciju sa linkerom DNK između nukleosoma i funkcionira u zbijanju hromatina u strukture višeg reda. Ovaj gen je bez introna i kodira člana porodice histona H4. Transkripti ovog gena nemaju repove polyA, ali umjesto toga sadrže palindromski terminski element. Ovaj gen se nalazi u malom klasteru histonskih gena na hromosomskom segmentu 6p22-p21.3.

## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*

## Vanjski linkovi
Kategorija:Geni na hromosomu 6
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Štajerski sir

**Štajerski sir** ( - kolokvijalno i *Steirerkas*) je posni sir i sir od kiselog mlijeka iz austrijske savezne pokrajine Štajerske. Razlikuju se različite regionalne vrste. Tipičan je domaći austrijski proizvod i karakterističan za alpsko stočarstvo. Izvorno su ga proizvodili seljaci i alpska gospodarstva kako bi iskoristili višak obranog mlijeka i istovremeno proizveli zalihe za duge i oštre zime.

Sorte *murtaler* iz Oberes Murtala i *štajerski enstaler* iz Štajerskog Ennstala registrirane su u austrijskom *Registru tradicionalne hrane* i ključni su proizvodi ovih dviju austrijskih turističkih regija.

## Historija 
180px|mini|desno|Kruh sa štajerskim Ennstalerom
Sir se sigurno proizvodio najkasnije od srednjeg vijeka, a dokumentirano je već u 17. vijeku kao osnovna hrana za sluge najamnike i rudare. Bio je to tipičan poljoprivredni proizvod za vlastitu potrošnju.

## Proizvodnja 
### Murtaler 
Murtaler se radi od zrele skute, kojoj se dodaju sol i mlijeko, začinjava se kimom i biberom, te se zagrijava dok se masa ne rastopi (sir za kuhanje). Osušen je čvrst i pakuje se u komadima. Ima blijedožutu do zelenkastu vanjštinu. Unutrašnja forma sira je obično glatka, elastična i može sadržavati komadiće skute. Murtaler je jak sir za užine s tipičnim izdašnim i pikantnim okusom. Proizvodi se u cijeloj gornjoj dolini rijeke Mure u Štajerskoj, koja teče od okruga Murau preko Judenburga i Knittelfelda do Leobena. Murtal je na sjeveru ograničen Donjim Tauernom, Gurktalskim Alpama i štajerskim planinskim lancem (Seetaler Alpe, Stubalpe, Gleinalpe). Ovo alpsko do visoko alpsko područje nalazi se u zapadnom dijelu Gornje Štajerske na nadmorskoj visini između 800 i 2700&nbsp; metara.

## Upotreba 
Štajerski sir murtal osnovni je sastojak je murtalsko-štajerske supe, a štajerski enstaler se koristi za enstalske špecle sa sirom ().

## Reference 
Kategorija:Austrijski sirevi
Kategorija:Štajerski sirevi
Kategorija:Tradicionalna austrijska hrana
Kategorija:Kravlji sirevi
Kategorija:Tvrdi sirevi
Špecle sa sirom

[180px|mini|desno|Špecle sa sirom, začinjene uprženim crvenim lukom i svježim [Vlasac|vlascem]]
**Špecle sa sirom** () je jelo iz regija Württemberg, Gornja Švapska, Baden, Allgäu, Švicarska, Lihtenštajn, Tirol i Vorarlberg.

## Priprema 
Za pripremanje špecli sa sirom, koriste se vruće špecle i ribani tvrdi sir, koji se naizmjenično slažu jedan na drugi i ukrašavaju prženim  lukom. Da se špecle ne ohladi i da se sir otopi, nakon svakog sloja špecle se guraju u vruću pećnicu.

Prilozi uz špecle sa sirom obično su zelena salata ili salata od krompira. U dijelu Vorarlberga i u Lihtenštajnu, kiseli i blago slatki umak od jabuka je čest uz špecle. Ostatke špecli od sira mogu se popržiti na maslacu u tavi.

## Regionalne karakteristike 
U Švapskoj se špecle sa sirom tradicionalno pripremaju s *planinskim sirom* () i/ili ementalerom. U Vorarlbergu postoje različiti načini pripreme; u Montafonu se pripravljaju špecli sa sirom s Montafoner Sauerkäse, a u Bregenzerwald špecli sa sirom se pripremaju s planinskim sirom i Räßkäse.

Kao prilog i dodatni začin, Franz Maier-Bruck preporučuje dodavanje maslaca i uprženog crvenog luka. Postoje i varijante sa sirevima limburger, Weißlacker ili Vorarlberger Bergkäse.

## Varijante 
Varijanta špecli sa sirom su *Kasnocken* ili *Kasnockn*, koji se prave u austrijskok saveznoj pokrajino Salzburgu u Pinzgauu i Gornjoj Štajerskoj. Za razliku od klasičnih špecli sa sirom, one se pripremaju u tavi. U Štajerskom Ennstalu se prave takozvane *Ennstaler Kasnockn*, za čiju se pripravu koristi štajerski enstaler; Za tu se svrhu tjestaste okruglice ostružu s daske i u tavi pomiješaju s mrvičastim sirom i zagriju.

## Vanjski linkovi 
## Reference 
Kategorija:Švapska kuhinja
Kategorija:Austrijska kuhinja
Kategorija:Švicarska kuhinja
Kategorija:Jela sa sirom
Kategorija:Jela od tjestenine
Steve Wozniak

**Stephen Gary Wozniak** (rođen 11. augusta 1950), također poznat po svom nadimku "**Woz**", američki je inženjer elektronike, kompjuterski programer, filantrop, pronalazač i tehnološki poduzetnik. Godine 1976. s poslovnim partnerom Steveom Jobsom, suosnovao je Apple Computer, koji je kasnije postao najveća svjetska tehnološka kompanija po prihodima i najveća svjetska kompanija po tržišnoj kapitalizaciji. Kroz svoj rad u Appleu 1970-ih i 1980-ih, on je nadaleko poznat kao jedan od najistaknutijih pionira revolucije personalnih kompjutera.

Godine 1975. Wozniak je počeo da razvija Apple I u kompjuter koji je pokrenuo Apple kada su on i Jobs prvi put počeli da ga prodaju naredne godine. On je prvenstveno dizajnirao Apple II, predstavljen 1977, poznat kao jedan od prvih vrlo uspješnih masovno proizvedenih mikroračunara, dok je Jobs nadgledao razvoj njegovog plastičnog kućišta od pjene, a rani zaposlenik Applea Rod Holt, razvio je njegovo prekidačko napajanje. Sa stručnjakom za interfejs čovjek-računar Jefom Raskinom, Wozniak je imao veliki uticaj na početni razvoj originalnih Apple Macintosh koncepata od 1979. do 1981. godine, kada je Jobs preuzeo projekt nakon Wozniakovog kratkog odlaska iz kompanije zbog traumatične avionske nesreće. Nakon što je trajno napustio Apple 1985. godine, Wozniak je osnovao CL 9 i stvorio prvi programabilni univerzalni daljinski, objavljen 1987. Zatim je nastavio s nekoliko drugih poslova i filantropskih poduhvata tokom svoje karijere, fokusirajući se uglavnom na tehnologiju u školama K–12. Posljednjih godina pomagao je u financiranju višestrukih poduzetničkih napora koji se bave oblastima kao što su telekomunikacije, flash memorija, tehnologije i konvencije pop kulture, ekologija, sateliti, tehničko obrazovanje i još mnogo toga.

## Rani život 
Stephen Gary Wozniak je rođen 11. avgusta 1950. u San Joseu, Kalifornija. Njegova majka, Margaret Louise Wozniak (rođena Kern) (1923–2014) , bila je iz države Washington, a njegov otac, Francis Jacob "Jerry" Wozniak (1925–1994) iz Michigana,

Ime na Wozniakovom izvodu iz matične knjige rođenih je "Stephan Gary Wozniak", ali njegova majka je rekla da je namjeravala da se piše "Stephen", što on i koristi. Spomenuo je i da je prezime "Wozniak" poljsko. Početkom 1970-ih, Wozniakov dizajn plave kutije donio mu je nadimak "Berkeley Blue" u friking zajednici.

Kao izvor inspiracije za njegov početni Apple Computer, Wozniak je prepisao zasluge gledanju i prisustvovanju konvencija Zvjezdanih staza, još kao mali.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1950.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Biografije, San Jose (Kalifornija)
Kategorija:Američki biznismeni
Kategorija:Američki izumitelji
Kategorija:Američki programeri
Kategorija:Američki računarski naučnici
Kategorija:Amerikanci porijeklom iz Poljske
Kategorija:Amerikanci porijeklom iz Njemačke
Dekapiranje informacijske RNK

'']]
Proces dekapiranja **informacijske RNK ** uključuje hidroliza strukture 5' cap  na RNK izlažući 5' monofosfat. Kod eukariota, ovaj 5' monofosfat je supstrat za 5' egzonukleazu Xrn1 i iRNK se brzo uništava. Postoje mnoge situacije koje mogu dovesti do uklanjanja poklopca, od kojih su neke razmotrene u nastavku.

Kod prokariota, primarni transkript iRNK prirodno posjeduje 5'-trifosfatnu grupu nakon bakterijske transkripcije; enzim RppH uklanja pirofosfatnu molekulu sa 5' kraja, pretvarajući 5'-trifosfat u 5'-monofosfat, pokrećući degradaciju iRNK pomoću  ribonukleaza.

## Translacija i raspadanje
Unutar ćelija postoji ravnoteža između procesa translacija i raspada iRNK.

## Specifični putevi raspadanja
Postoji niz specifičnih puteva propadanja koji prepoznaju aberantne poruke i promoviraju njihovo uklanjanje. nonsens-posredovano propadanje iRNK prepoznaje preuranjene stop kodone i promoviše dekapiranje kao i propadanje egzosoma. Pokazalo se da određene klase miRNK stimulišu dekapiranje.

## Reference
Kategorija:RNK
Pinca

180px|mini|desno|Uskršnja pinca

*Pinca* () je tradicionalno južnoaustrijsko, slovensko i hrvatsko uskrsno pecivo od dizanog tijesta.

## Historija 
Uskršnja pinca potječe iz Veneta i Furlanije. Pinca (u venecijanskom dijalektu: *pinsa*) je tradicionalno pecivo u božićno-novogodišnjem razdoblju. Naziv vjerojatno ima isti korijen kao pita, (lepinja ili somun) i jelo pizza, ali dolazi iz korijena latinske riječi *pinsere:* *gaziti, mijesiti, stiskati* i italijanskog *pinza:* *kliješta, makaze* (slično nastanku riječi pinceta). Recept je sredinom 19. vijeka iz Furlanije prenesen u Graz preko susjedne, tada austrijske grofovije Gorica i Gradiška. Stoga se i naziva u Austriji *Görzer Pinze*, pa stoga Štajerska predstavlja njeno austrijsko središte.

## Upotreba 
Pince se proizvode samo u preduskršnje vrijeme. Kuglica tijesta reže se makazama i pinca dobija tipičan ujednačeni oblik. Obično se u tijesto dodaje maslaca, anisa i jaja, a pečena pinca se premazuje žumancem, čime dobija poseban sjaj. Na pečenu pincu se mogu dodati suhe grožđice.

Za tradicionalno posvećenje mesa na Veliku subotu posvećuje se košarica sa svježe dimljenim kobasicama, uskršnjim jajima, hrenom, uskršnjim kruhom i pincom prekrivena uskrsnim platnom. Pince se jedu kao kruh uz uskrsno meso za uskrsne blagdane. Osim toga, od starih pinca mogu se pripravljati prženice, razna jela i kolači s jabukama i slična jela u kojima se mogu upotrijebiti suhe pince.

## Reference
Kategorija:Peciva
Kategorija:Kolači
Kategorija:Uskršnja jela i pića
Kategorija:Štajerska kuhinja
Kategorija:Slovenska kuhinja
Kategorija:Hrvatska kuhinja
Kategorija:Tradicionalna austrijska hrana
Verhackert

180px|mini|desno|Verhackert s lukom i kruhom u Štajerskoj

**Verhackert** (također u Austriji: *Verhackerts*, *Verhackertes*, *Verhackara*) je namaz od dimljene, nasjeckane slanine, koji je uobičajen u Austriji i Sloveniji. U Sloveniji se naziva *zaseka*, a u austrijskoj pokrajini Koruškoj često i *Sasaka.* Verhackert je registriran u austrijskom *Registru tradicionalne hrane*.

## Historija 
Širenje ovog namaza u Austriji, počelo je nakon ukaza Josip II II iz 1784. kada je dozvoljeno seoskim gazdinstvima, da svoje prehrambene proizvode, vino ili mošt, mogu prodavati i ugošćavati goste u svom gazdinstvu, koje su nazvane *Buschenschank*. Ta se tradicija održala i do danas, jer lokali tog tipa su nisko oporezovani, ali mogu nuditi samo proizvode, koji su proizvedeni na vlastitom gospodarstvu.

## Proizvodnja 
Verhackert se pravi od dimljene, nasjeckane slanine, koja se sitno reže, mada se može i samljeti. Masi se dodaje sol i biber, te nakon dužeg mješanja se dodaje svinjska mast, koja se može podgrijati, da bi povezala smjesu. Nakon dvije sedmice, namaz je pripravljen sa željenom aromom. Namazu se može dodavati crveni luk i bijeli luk, rjeđe majoran i kim mada je recept zavisan od regiona u komu se namaz pripravlja. Jede se namazan, obično na crni kruh i sastavni je dio tradicionalne štajerske užine ili zakuske ().

## Prodaja 
Ponekad se prodaje i u obliku kobasica s plastičnom kožicom, rjeđe u limenkama ili staklenkama u trgovinama mješovitom robom, mesnicama i na tržnicama.

## Varijacije 
Slična jela su *rillettes* u Francuskoj i *pottsuse* u Njemačkoj. U Austriji su slična jela i namazi: *Kübelfleisch*, *Kellergatsch*, *Grammelschmalzbrot*, koji pored klasičnih sastojaka mogu još sadržavati čvarke, veći udjel svinjske masti, mladi sir, razne vrste svježih kobasica, kiselih krastavica, majonezu i feferone.

## Reference
Kategorija:Namazi
Kategorija:Štajerska kuhinja
Kategorija:Slovenska kuhinja
Kategorija:Tradicionalna austrijska hrana
Walther Bothe

**Walther Wilhelm Georg Bothe** (8. januar 1891 – 8. februar 1957) bio je njemački nuklearni fizičar, koji je podijelio Nobelovu nagradu za fiziku 1954. s Maxom Bornom.

Godine 1913. pridružio se novostvorenoj Laboratoriji za radioaktivnost pri Rajh-fizičkom i tehničkom institutu (PTR), gdje je ostao do 1930. godine, posljednjih nekoliko godina kao direktor laboratorije. Služio je vojsku tokom Prvog svjetskog rata od 1914. godine, a bio je i ratni zarobljenik Rusa, koji se vratio u Njemačku 1920. godine. Po povratku u laboratorij, razvio je i primijenio metode koincidencije u proučavanju nuklearnih reakcija, Comptonovog efekta, kosmičkih zraka i dualnosti talasa i čestica zračenja, za što će dobiti Nobelovu nagradu za fiziku 1954.

## Bilješke 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Dobitnici medalje "Max Planck"
Kategorija:Dobitnici Nobelove nagrade za fiziku
Kategorija:Umrli 1957.
Kategorija:Rođeni 1891.
Kvantna hemija

**Kvantna hemija**, također nazvana **molekularna kvantna mehanika**, je grana fizičke hemije koja se fokusira na primjenu kvantne mehanike na hemijske sisteme, posebno na kvantno-mehaničko izračunavanje elektronskih doprinosa fizičkim i hemijskim svojstvima molekula, materijala i rastvora na atomskom nivou. Ovi proračuni  uključuju sistematski primijenjene aproksimacije namijenjene da proračune učine računski izvodljivim, a da pritom zahvate što više informacija o važnim doprinosima izračunatim valnim funkcijama, kao i vidljivim svojstvima kao što su strukture, spektri i termodinamička svojstva. Kvantna hemija se takođe bavi proračunom kvantnih efekata na molekularnu dinamiku i hemijsku kinetiku.

Hemičari se u velikoj mjeri oslanjaju na spektroskopiju putem koje se mogu dobiti informacije o kvantizaciji energije na molekularnoj skali. Uobičajene metode su infracrvena (IR) spektroskopija, spektroskopija nuklearne magnetne rezonance (NMR) i mikroskopija skenirajuće sonde . Kvantna hemija se može primijeniti na predviđanje i verifikaciju spektroskopskih podataka kao i drugih eksperimentalnih podataka.
[mini|300x300piksel| Molekularna orbitala [butadiena protiv vezivanja]]

## Reference 
Kategorija:Kvantna hemija
Aseksualnost

**Aseksualnost** je odsutnost seksualne privlačnosti prema drugima ili mali interes ili želja za seksualnim aktivnostima. Može se smatrati seksualnom orijentacijom ili nedostatkom iste. Međutim, može se kategorizirati i šire i uključiti širok raspon aseksualnih podidentiteta.

Aseksualnost se razlikuje od apstinencije od seksualne aktivnosti i celibata, koji su obično motivirani ličnim, društvenim ili vjerskim uvjerenjem pojedinca. Seksualna orijentacija je, za razliku od seksualnog ponašanja, "trajna". Neki se aseksualci upuštaju u seksualnu aktivnost unatoč nedostatku seksualne privlačnosti ili želje, iz različitih razloga, kao što je želja da fizički zadovolje sebe ili svoje partnere ili zbog želje da imaju djecu.

Prihvaćanje aseksualnosti kao seksualne orijentacije još uvijek je relativno novo, budući da se sve više istraživanja počelo razvijati iz sociološke i psihološke perspektive. Neki istraživači tvrde da je aseksualnost seksualna orijentacija, dok se drugi ne slažu s tim. Aseksualne osobe moguće čine oko jedan posto populacije.

Zbog utjecaja interneta i društvenih medija sredinom 1990-ih počele su se stvarati razne aseksualne zajednice. Najpoznatija od ovih zajednica je Asexual Visibility and Education Network, koju je 2001. osnovao David Jay.

## Reference 
Kategorija:Seksualna orijentacija
Kategorija:LGBTQ
Friedrich Hund

**Friedrich Hermann Hund** (4. februar 1896. – 31. mart 1997.) bio je njemački fizičar iz Karlsruhea poznat po svojim radovima na atomima i molekulama.

## Naučna karijera 
Hund je radio na univerzitetima u Rostocku, Leipzigu, Jeni, Frankfurtu na Majni i Göttingenu.

Hund je radio sa tako prestižnim fizičarima kao što su Schrödinger, Dirac, Heisenberg, Max Born i Walther Bothe. U to vrijeme bio je Bornov asistent, radeći na kvantnoj interpretaciji spektra pojasa dvoatomskih molekula.
[lijevo|mini| [Robert S. Mulliken|Robert Mulliken i Friedrich Hund, Čikago, 1929.]]
Nakon studija matematike, fizike i geografije u Marburgu i Getingenu, radio je kao privatni predavač za teorijsku fiziku u Getingenu (1925), profesor u Rostocku (1927), Univerzitetu Lajpcig (1929), Jeni (1946), Frankfurt/ Main (1951) i od 1957 ponovo u Göttingenu. Pored toga, boravio je u Kopenhagenu (1926) sa Nielsom Borom i predavao o atomu na Univerzitetu Harvard (1928). Ukupno je objavio više od 250 radova i eseja. Hund je dao ključni doprinos kvantnoj teoriji - posebno u pogledu strukture atoma i molekularnih spektara.

U stvari, Robert S. Mulliken, koji je 1966. godine dobio Nobelovu nagradu za hemiju za teoriju molekularne orbite, uvijek je proglašavao veliki utjecaj koji je Hund imao na njega i da bi rado podijelio Nobelovu nagradu sa Hundom. U znak priznanja važnosti Hundovog doprinosa, teorija MO se često naziva Hund-Mulliken MO teorija. Hundovo pravilo maksimalne višestrukosti je još jedan eponim, a 1926. Hund je otkrio takozvani efekat tunela ili kvantno tuneliranje.

**Hundovi slučajevi**, koji su posebni režimi u dvoatomskom molekularnom ugaonom momentu, i **Hundova pravila**, koja upravljaju konfiguracijom atomskih elektrona, važni su u spektroskopiji i kvantnoj hemiji . U hemiji, prvo pravilo, Hundovo pravilo maksimalne višestrukosti, posebno je važno i često se naziva jednostavno Hundovo pravilo.

## Reference 
Kategorija:Dobitnici medalje "Max Planck"
Kategorija:Umrli 1997.
Kategorija:Rođeni 1896.
Jedarni protein

**Jedarni protein** je protein koji se nalazi u ćelijskom jedru. Proteini se transportuju unutar jedra uz pomoć kompleksa jedarnih pora, koji djeluje kao barijera između citoplazme i jedarne membrane. Unos i eksport proteina kroz kompleks jedarnih pora ima fundamentalnu ulogu u regulaciji gena i drugim biološkim funkcijama
 
U eukariotima, jedarna membrana predstavlja fizičku barijeru za pasivnu difuziju makromolekula iz i u citoplazmu. nukleoplazmatski promet odvija se kroz visoko specijalizirane strukture poznate kao jedarne pore i uključuje učešće posebne klase transportnih proteina. Aktivni transport kroz jedarne pore je energetski ovisan proces koji se oslanja na aktivnost Ran-GTPaza u jedarnom i citoplazmatskom odjeljku. Jedarni unos proteina je bitan korak u regulaciji ekspresije gena i ciklusa replikacije nekoliko virusa. U tom smislu, značajni  su ključni mehanizmi, putevi i modeli koji su u osnovi transporta proteina kroz jedarne pore.
 
Jedarni proteini se prenose u i iz jedara kroz kompleks jedarnih pora pomoću nukleoplazmatskih transportnih receptora, odnosno iz porodice importina (karioferin)-β. Ljudski genom kodira 20 proteina iz porodice importin-β, od kojih su 10 jedarni uvozni receptori (importin-β, transportin-1,-2, -SR, importin-4, -5 (RanBP5), -7, -8, - 9, i -11), 7 su eksportni receptori (eksportin-1 (CRM1), -2(CAS/CSE1L), -5, -6, -7, -t i RanBP17), 2 su dvosmjerni receptori (imporin- 13 i exportin-4), a funkcija RanBP6 je neodređena. Smatra se da ti nukleoplazmatski transportni receptori prepoznaju specifične signale ciljanja na tim teretnim proteinima. Ipak, signali ciljanja su do sada identificirani za samo nekoliko nukleoplazmatskih transportnih receptora. Klasični signal jedarne lokalizacije (cNLS) za importin-α adapter, koji povezuje teret i importin β, PY-NLS za transportin-1 i -2, NES za eksportin-1/CRM1 i domen bogat SR koji se vezuje za transportin -SR. Među tim signalima jedarnog ciljanja, cNLS i NES su dobro okarakterizirani. Dakle, nedavni algoritmi za predviđanje za NLS i NES uglavnom ciljaju na dva tipa signala.
 
cNLS uključuju dvija tipča signala, monopartitni i bipartitni NLS: monopartitni NLS znači jedan klaster baznih aminokiselinskih ostataka (npr. KR[K/R]R i K[K/R]RK) i bipartitni NLS znači dva klastera baznih aminokiselina razdvojenih linkerom od 10-12 aminokiselina (npr. KRX10-12K[K/R][K/R]). Prema nedavnoj proceni zasnovanoj na eksperimentalno identifikovanim ljudskim NLS (77% njih je klasifikovano kao poznati cNLS) (Lisitsyna et al., 2017), najviši Matthewsov koeficijent korelacije (~0,3) dobijen je od NucPred, seqNLS i NLStradamus . Međutim, ti metodi predviđanja su ispravno identificirale samo ~45% ljudskih NLS podataka, što ukazuje na neophodnost daljeg poboljšanja NLS predviđanja.
 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
*http://npd.hgu.mrc.ac.uk/user/about
 

Kategorija:Ćelijsko jedro