Kraljevina Sardinija

mini|desno| Zastava kraljevine Sardinije
**Kraljevina Sardinija**, također poznata kao i Kraljevina Sardinija-Pijemont ili Pijemont-Sardinija je historijska kompozitna država koja je obuhvatala ostrvo Sardiniju zajedno sa velikim teritorijama u današnjoj Francuskoj i Italiji. Sjedište kraljevstva se nalazilo na ostrvu Sardinija. Kraljevina Sardinija je igrala instrumentalnu ulogu pri stvaranje Kraljevine Italije.

Kraljevstvo je bilo član Vijeće Aragona i u početku se sastojalo od ostrva Korzike i Sardinije, od kojih je suverenitet nad oba polagalo papinstvo, koje im je dalo feud, regnum Sardiniae et Corsicae ("Kraljevstvo Sardinije i Korzike"), kralju Jakovu II od Aragona 1297. Počevši od 1324. Jakov i njegovi nasljednici osvojili su ostrvo Sardiniju i uspostavili de facto svoju de jure vlast. Godine 1420 nakon sardinsko-aragonskog rata, otkupljeno je posljednje konkurentsko pravo na ostrvo. Nakon ujedinjenja kruna Aragona i Kastilje, Sardinija je postala dio rastućeg španskog carstva.

Godine 1720, ostrvo i njegovo kraljevstvo ustupili su habsburški i burbonski pretendenti na španski tron vojvodi od Savoje, Viktoru Amadeju II. Savojci su ga ujedinili sa svojim historijskim posjedima na talijanskom kopnu, a kraljevstvo se postepeno poistovjećivalo s kopnenim državama, koje su, osim Savoje i Aoste, uključivale dinastičke posjede poput Kneževine Piemont i županije Nice, nad objema državama nad kojima su Savojci vršili kontrolu od 13. vijeka, odnosno 1388. Formalni naziv ove složene države bio je "Države Njegovog Veličanstva Kralja Sardinije", i bila je i naziva se ili Sardinija-Pijemont, Pijemont-Sardinija, ili pogrešno Kraljevstvo Pijemonta, budući da je ostrvo Sardinija oduvijek bilo od sekundarnog značaja za monarhiju. Pod savojskom vlašću, vlada kraljevstva, vladajuća klasa, kulturni modeli i centar stanovništva bili su u potpunosti smješteni na kopnu. Dakle, dok je glavni grad ostrva Sardinije i sjedište njegovih potkraljeva oduvijek de jure Cagliari, bio je pijemontski grad Torino, glavni grad Savoje od sredine 16. vijeka, koji je bio de facto sjedište vlasti. Ova situacija bi dobila službeni status Savršenom fuzijom iz 1847, kada će sve državne institucije kraljevstva biti centralizirane u Torinu.

Kada je napoleonska Francuska okupirala i na kraju pripojila kopnene oblasti Savojske kuće, kralj Sardinije je privremeno boravio na ostrvu po prvi put u historiji Sardinije pod savojskom vlašću. Bečki kongres (1814–15), koji je restrukturisao Evropu nakon Napoleonovog poraza, vratio je Savojima njene kopnene posjede i dopunio ih Ligurijom, preuzetom od Republike Genove. Nakon pristupanja Ženeve Švicarskoj, Torinski ugovor (1816.) prenio je Carouge i susjedna područja na novostvoreni švicarski kanton Ženevu. Godine 1847–48, aktom Unije analognim onom između Velike Britanije i Irske, različite savojske države su ujedinjene pod jednim pravnim sistemom sa glavnim gradom u Torinu i dodijeljen ustav, Statuto Albertino.

U vrijeme Krimskog rata 1853. Savojci su izgradili kraljevstvo u snažnu silu. Uslijedila je aneksija Lombardije (1859), centralnih talijanskih država i Dvije Sicilije (1860), Venecije (1866) i Papske države (1870). Dana 17. marta 1861, kako bi preciznije odrazila svoj novi geografski, kulturni i politički obim, Kraljevina Sardinija je promijenila ime u Kraljevina Italija, a njen glavni grad je na kraju premješten prvo u Firencu, a zatim u Rim. Kraljevina Pijemont-Sardinija predvođena Savojskom bila je tako pravni prethodnik Kraljevine Italije, koja je zauzvrat prethodnica današnje Republike Italije.

Nastajanjem Kraljevine Italije 17. marta 1861. Kraljevina Sardinija je prestala sa svojim postojanjem. Sardinijska kraljevska dinastija Savoy je nastavila vladati italijanskim kraljevstvom do proglašenja republike u 1946.
mini|desno| Karta kraljevine

## Također pogledajte 
* Spisak sardinskih kraljeva

## Reference 
### Izvori 
* Antonicelli, Aldo. "From Galleys to Square Riggers: The modernization of the navy of the Kingdom of Sardinia." ''The Mariner's Mirror* 102.2 (2016): 153–173 online.
* 
* Luttwak Edward, *The Grand Strategy of the Byzantine Empire*, The Belknap Press, 2009, 
* 
* 
* Romani, Roberto. "The Reason of the Elites: Constitutional Moderatism in the Kingdom of Sardinia, 1849–1861." in *Sensibilities of the Risorgimento* (Brill, 2018) pp.&nbsp;192–244.
* Romani, Roberto. "Reluctant Revolutionaries: Moderate Liberalism in the Kingdom of Sardinia, 1849–1859." *Historical Journal* (2012): 45–73. online
* Schena, Olivetta. "The role played by towns in parliamentary commissions in the kingdom of Sardinia in the fifteenth and sixteenth centuries." *Parliaments, Estates and Representation* 39.3 (2019): 304–315.
* Smith, Denis Mack. *Victor Emanuel, Cavour and the Risorgimento'' (Oxford UP, 1971) online.
* 
*  old interpretations but useful on details; vol 1 goes to 1859]; volume 2 online covers 1859–62

### Na italijanskom 
* AAVV. (a cura di F. Manconi), La società sarda in età spagnola, Cagliari, Consiglio Regionale della Sardegna, 2 voll., 1992-3
* Blasco Ferrer Eduardo, Crestomazia Sarda dei primi secoli, collana Officina Linguistica, Ilisso, Nuoro, 2003, 
* Boscolo Alberto, La Sardegna bizantina e alto giudicale, Edizioni Della TorreCagliari 1978
* Casula Francesco Cesare, La storia di Sardegna, Carlo Delfino Editore, Sassari, 1994, 
* Coroneo Roberto, Arte in Sardegna dal IV alla metà dell'XI secolo, edizioni AV, Cagliari, 2011
* Coroneo Roberto, Scultura mediobizantina in Sardegna, Nuoro, Poliedro, 2000,
* Gallinari Luciano, Il Giudicato di Cagliari tra XI e XIII secolo. Proposte di interpretazioni istituzionali, in Rivista dell'Istituto di Storia dell'Europa Mediterranea, n°5, 2010
* Manconi Francesco, La Sardegna al tempo degli Asburgo, Il Maestrale, Nuoro, 2010, 
* Manconi Francesco, Una piccola provincia di un grande impero, CUEC, Cagliari, 2012, 
* Mastino Attilio, Storia della Sardegna Antica, Il Maestrale, Nuoro, 2005, 
* Meloni Piero, La Sardegna Romana, Chiarella, Sassari, 1980
* Motzo Bachisio Raimondo, Studi sui bizantini in Sardegna e sull'agiografia sarda, Deputazione di Storia Patria della Sardegna, Cagliari, 1987
* Ortu Gian Giacomo, La Sardegna dei Giudici, Il Maestrale, Nuoro, 2005, 
* Paulis Giulio, Lingua e cultura nella Sardegna bizantina: testimonianze linguistiche dell'influsso greco, Sassari, L'Asfodelo, 1983
* Spanu Luigi, Cagliari nel seicento, Edizioni Castello, Cagliari, 1999
* Zedda Corrado – Pinna Raimondo, La nascita dei Giudicati. Proposta per lo scioglimento di un enigma storiografico, in Archivio Storico Giuridico di Sassari, seconda serie, n° 12, 2007

Kategorija:Bivše države u Evropi
Kategorija:Kraljevina Sardinija
Kategorija:Bivša kraljevstva