Sovjetska invazija na Poljsku

**Sovjetska invazija na Poljsku** bila je vojna operacija koju je Sovjetski Savez izveo 1939. protiv Republike Poljske s ciljem okupacije istočnog dijela njene teritorije nakon početka njemačke invazije i Drugog svjetskog rata. Sovjetska invazija počela je 17. septembra 1939, a završila 6. oktobra prestankom organiziranog otpora poljskih snaga, uspostavom demarkacijske linije prema njemačkim snagama, a nakon čega su područja istočno od nje anektirana u Bjelorusku i Ukrajinsku SSR u sastavu Sovjetskog Saveza.

Početkom 1939, Sovjetski Savez je ušao u pregovore sa Ujedinjenim Kraljevstvom, Francuskom, Poljskom i Rumunijom kako bi uspostavio savezništvo protiv Trećeg Reicha. Pregovori su propali jer je SSSR zahtijevao da Poljska i Rumunija daju sovjetskim vojnicima slobodan prolaz kroz njihov teritorij kao dio ugovora o kolektivnoj sigurnosti. Smrt Pilsudskog 1935. godine je, sa druge strane, dovela do postepenog napuštanja takve politike.

### Pregovori 
mini|desno|250px|Planirana i stvarna podjela Poljske, prema Molotov–Ribbentropovom paktu
Sudetska kriza je u jesen 1938. godine bila formalno okončana Münchenskim sporazumom, ali su njegove odredbe prekršene sredinom marta 1939. godine kada se Čehoslovačka pod Hitlerovim pritiskom raspala, odnosno bila okupirana, a nakon toga je Hitler počeo otvoreno tražiti od Poljske da preda Danzig koristeći sudetski presedan. To je britansku i francusku vladu natjeralo da odustanu od dotadašnje politike *appeasementa* (popuštanja) prema Njemačkoj, odnosno da daju formalne garancije nezavisnosti Poljskoj i Rumuniji. Sa druge strane, obje države su, za razliku od Njemačke, bile relativno slabo pripremljene za rat, te Poljskoj i Rumuniji nisu mogle pružiti adekvatnu pomoć u slučaju napada. Kao alternativa počeo se nametati savez sa Sovjetskim Savezom, čija je službena politika, pogotovo posljednjih nekoliko godina, Hitlerovu Njemačku smatrala glavnom prijetnjom evropskom miru. Zbog toga je nedugo nakon njemačke okupacije Češke započelo razmjena sugestije i planove o potencijalnom političkom i vojnom sporazumu u slučaju potencijalne njemačke agresije. Prema njemu, Britanija je obećala odbraniti Poljsku i njenu nezavisnost. odnosno pojasom površine od 140.000&nbsp;km2 – oko 200&nbsp;km širokim i 950&nbsp;km dugim – od Zapadne Dvine do Karpata. Poljski historičar i desničarski političar Leszek Moczulski navodi da se oko 250.000 poljskih vojnika i dalje borilo u središnjoj Poljskoj, dok se 350.000 pripremalo da brani poljski jugoistok, 35.000 je bilo sjeverno od Polesja, a 10.000 se borilo u izoliranim garnizonima Helu i Gdyniji na obali Baltika.

### Suprotstavljene snage 
#### Sovjetski Savez 
[mini|lijevo|200px|[Kliment Vorošilov, vrhovni sovjetski zapovjednik invazije na Poljsku]]
Sovjeti su za operacije u Poljskoj mobilizirali snage iz uglavnom iz Bjeloruskog (BOVO) i Kijevskog vojnog okruga (KOVO), od kojih je stvoren Bjeloruski front pod komandom Mihaila Kovaljova i Ukrajinski front pod komandom Semjona Timošenka. Mjesnu reakciju spomenuo je i Lav Mehlis, koji je Staljinu saopćio da ljudi zapadne Ukrajine pozdravljaju sovjetske vojnike "poput pravih osloboditelja". NKVD je koristio mučenje u širokom rasponu u nekoliko zatvora, naročito u manjim gradovima. Njihovo napredovanje iznenadilo je poljske zajednice i vođe, jer nisu dobili upute kako da reaguju u slučaju sovjetskog napada. Poljski i jevrejski građani isprva su radije htjeli sovjetski nego njemački režim. a od koje će u ljeto 1944. godine nastati Poljski komitet nacionalnog oslobođenja, odnosno prva vlada poslijeratne komunističke Poljske.

Britanski premijer Winston Churchill se u ljeto 1943. godine, nakon sovjetske pobjede u kurskoj bitci, počeo prihvaćati Curzonovu liniju kao buduću istočnu granicu poljske države. Taj je stav konačno potvrđen od strane savezničke Velike trojke na konferenciji u Jalti. Njime je Sovjetskom Savezu dozvoljeno da nakon završetka rata anektira gotovo cijeli teritoriju Druge poljske republike. Prema paktu Molotov–Ribbentrop obnovljena Poljska je kao kompenzaciju dobila njemački teritorij na zapadu: južnu polovinu istočne Pruske i teritorij istočno od Odre. Sovjetski Savez je anketirani teritorij dodijelio Ukrajinskoj SSR i Bjeloruskoj SSR. Pomicanjem poljske granice prema zapadu, veliki broj Poljaka na istoku tako se silom prilika trajno našao izvan svoje domovine. Između 1944. i 1948. odigrao se transfer 1.517.982 Poljaka iz Sovjetskog Saveza u poslijeratnu, zapadniju Poljsku.

U augustu 1945, nakon završteka neprijateljstava u Evropi, NR Poljska i Sovjetski Savez potpisali su sporazum kojim je *status quo* određen kao zvanična granica uz iznimak regije oko Białystoka i manjih dijelova Galicije oko Przemyśla, koji su jedini vraćeni Poljskoj.

## Poslijeratna tumačenja 
## Napomene 
## Reference 
### Izvori 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* .
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi 
Kategorija:1939. u Sovjetskom Savezu
Kategorija:1939. u Poljskoj
Kategorija:Invazije Sovjetskog Saveza
Kategorija:Bitke u Drugom svjetskom ratu
Kategorija:Poljska u Drugom svjetskom ratu
Kategorija:Sovjetski Savez u Drugom svjetskom ratu
Kategorija:Historija Sovjetskog Saveza
Kategorija:Historija Poljske
Kategorija:Sovjetske vojne okupacije
Kategorija:Sovjetski ratni zločini
Kategorija:Invazije u Drugom svjetskom ratu
Kategorija:Sukobi u 1939.
Kategorija:Vojna historija Sovjetskog Saveza
Kategorija:Vojna historija Poljske