Endomembranski sistem

thumb|300px|Dijagram endomembranskog sistema
**Endomembranski sistem** je skup organela i pregrada unutar eukariotskih ćelija, koje su ograničene fosfolipidnim dvoslojem. Prokarioti ga nemaju i zato nemaju organele. Ova podjela ćelija se odražava ma strukturo i funkcijsko odvajanje različitih biohemijskih puteva i procesa.

Membrane sadrže jednostrane kanale, transportere, pumpe i nosače za distribuciju metabolita koji funkcioniraju u okviru različitih komponenti ćelija, a sa druge strane su periferni ili sastavni proteini koji obavljaju različite funkcije u okviru mreže ćelijskog metabolizma.

## Komponente endomembranskog sistema 
**Plazma membrana** ili plazmalema odvaja unutrašnjost ćelije, u citosolu (biohemija) ili citoplazmi (citologija), iz vanćelijskog prostora. Sastoji se od jednog fosfolipidnog dvosloja, a uključuje, između ostalog, signalne molekule i receptore.

**Jedro ili nukleus** ima dvostruku membranu, koja sadrži visoko regulirane jedarne pore i između ostalog, RNK (iRNK), koja izlazi u citosolu, a unosi proteine u jedrov lumen. Samo jedro sadrži dezoksiribonukleinsku kiselinu, kao i neke klase strukturnih proteina, što osigurava integritet i raspored genetičkog materijala unutar jedra.

U prostoru je prema membrani je citoplazmatski kompleks, u kojem se, na odgovarajućoj razini, nalaze ćelijske organele, sa jednom, dvije ili tri membrane, koje se mogu spajati u međusobnom bliskom kontaktu. Obuhvataju endoplazmatski retikulum, Golgijev aparat, lizosome, vakuole i druge vezikule.
: **Endoplazmatski retikulum** (ER) je ograničen jednom membranom, mjestimično povezan sa jedrom. U njemu se odvija sinteza, modifikacija i transport proteina, masti i šećera.
: Otkrili su ga Porter i Sar 1945. godine.
: Organizovan je u vidu kompleksne mreže membranskih kesica, tubula i pridruženih vezikula koja se pruža od jedrove ovojnice do površine ćelije, prožimajući cijelu citoplazmu.
: Postoje dvije forme ove organele, koje su međusobno povezane:
: -granulisani (hrapavi) ER - posjeduje ribosome na membrani.
: -agranulisani (glatki) ER - nema ribosoma na membrani.
: Oko 80 % makromolekula identično je u oba tipa endoplazmatskog retikuluma i one slobodno difunduju iz jedne regije u drugu. U većini ćelija je više zastupljen hrapavi u odnosu na glatki ER, osim u žljezdanim ćelijama kore nadbubrega, endokrinim ćelijama polnih žlijezda i hepatocitama.
:
:

:**Golgijev aparat** ili Golgijev kompleks, omogućava pakovanje i transport proteina, šećera i masti u ćeliji ili u vanćelijskom prostoru.
:Struktura Golgijevog aparata najbolje se može uočiti posmatranjem pod elektronskim mikroskopom. Strukturna i funkcionalna jedinica Golgijevog kompleksa naziva se diktiosom. 
:Ova organela je naročito razvijena u ćelijama koje su aktivne u procesima sekrecije kao što su ćelije gušterače, endokrinih žlijezda, pljuvačnih žlijezda, ćelije jetre koje luče žuč i dr.
:Golgijev aparat je izgrađen iz dva osnovna dijela:
:-sakula(kesica) čija membrana opkoljava unutrašnji prostor nazvan cisterna i 
:-vezikula(mjehurića)
:Osnovne funkcije Golgijevog aparata su:
:-dorada proteina i lipida
:-razvrstavanje proteina i lipida za prijenos do krajnjeg odredišta 
:-sinteza glikolipida i sfingomijeluna te
:-sinteza polisaharida ćelijskog zida kod biljaka
:Nakon obrade u GA materijal se razvrstava i raspoređuje prema krajnjim odredištima 
:-lizosomima
:-plazma membrani
:-ekstracelularnom prostoru 

: **Lizosomi** su ograničeni jednom membranom, osiguravajući degradaciju ćelije komponenti (unutarćelijski probavni aparat), a samim tim sadrže nekoliko odgovarajućih hidrolitskih drugig razgrađujućih enzima.
: Lizosomi su organele za unutarćelijsko varenje koje predstavljaju glavno mjesto razgradnje u ćeliji.
:
 
: **Vakuole** imaju funkciju pohranjivanja unutar ćelije, a posebno u biljkama zauzimaju veliki dio volumena ćelija. Oni također štite ćelije od promjena pH vrijednost I i koncentracije.

## Endosimbionti
**Mitohondrije** vode porijeklo od endosimbiobtskih bakterija, a odgovorne su za katabolizam i formiranje metaboličkih međuprodukata u Krebsovom ciklusu. One također učestvuju u ćelijskom disanju i formiranje adenozin trifosfata (ATP). Mitohondrije su obavijene sa dvije membrane.

**Hloroplasti** su također endosmbionti. Kod biljaka i raznih protozoa ključni su u fotosintezi i formiranju metaboličkih repromaterijala. Sastoje se od tri zasebne membrane.

## Također pogledajte
*Citoplazma
*Ćelijska membrana
*Nukleus
*Organela
*Ćelije (biologija)

## Reference
Kategorija:Organele
Kategorija:Membranska biologija