Londonski sporazum (1913)

**Londonski sporazum** potpisan je 30. maja 1913. nakon Londonske konferencije 1912–1913. Sporazum se bavio teritorijalnim prilagođavanjima koja su nastala nakon završetka Prvog balkanskog rata. Londonska konferencija je završena 23. januara 1913, kada se dogodio osmanlijski državni udar 1913. i kada je osmanlijski veliki vezir Kamil-paša bio primoran da podnese ostavku. Vođa državnog udara Enver-paša povukao je Osmansko Carstvo sa Konferencije, a Londonski sporazum je potpisan bez prisustva osmanlijske delegacije.

## Pozadina 
Neprijateljstva su zvanično prestala 2. decembra 1912, osim za Grčku koja nije učestvovala u prvom primirju. Tri glavne tačke su bile sporne:

* status teritorije današnje Albanije, čiju je ogromnu većinu osvojila pretežno Srbija, ali i male krajeve Crna Gora i Grčka
* status Novopazarskog sandžaka formalno pod zaštitom Austro-Ugarske od Berlinskog sporazuma
* status ostalih teritorija koje su zauzeli saveznici: Kosovo i Metohija; Makedonija; i Trakija

Sporazum

* Sva evropska teritorija Osmanskog Carstva zapadno od linije između Enosa na Egejskom moru i Midije na Crnom moru pripala je Balkanskom savezu, osim Albanije.
* Njegovo Veličanstvo car osmanlija izjavljuje da ustupa njihovim veličanstvima savezničkim suverenima ostrvo Kretu i da se u njihovu korist odriče svih prava suvereniteta i svih drugih prava koja je imao na tom ostrvu.
* Granice Albanije i sva druga pitanja u vezi sa Albanijom trebalo je da riješe velike sile.

Međutim, podjela teritorija predatih Balkanskom savezu nije obrađena u Sporazumu, a Srbija je odbila da izvrši podjelu dogovorenu sa Bugarskom u njihovom sporazumu iz marta 1912. Kao rezultat bugarskog nezadovoljstva de facto vojnom podjelom Makedonije, Drugi balkanski rat je izbio između zaraćenih strana 16. juna 1913. Bugari su bili poraženi, a osmanlije su ostvarile neke pobjede zapadno od linije Enos-Midija. Konačni mir je dogovoren Bukureštanskim sporazumom 12. augusta 1913. Između Bugara i Turaka zaključen je poseban sporazum, Carigradskim mirom, kojim su u velikoj mjeri definisane današnje granice između dvije zemlje.

## Percepcija 
Iscrtavanje tačnih granica albanske države prema Firentinskom protokolu (17. decembra 1913.) bilo je krajnje nepopularno među grčkim stanovništvom južne Albanije, koje je nakon svoje pobune uspjelo proglasiti Autonomnu Republiku Sjeverni Epir, međunarodno priznato kao autonomna oblast unutar Albanije pod uslovima Krfskog protokola.

Albanci su imali tendenciju da smatraju Sporazum nepravdom koju su nametnule velike sile, jer je otprilike polovina pretežno albanskih teritorija i 40% stanovništva ostavljeno van granica nove zemlje.

## Reference 
Kategorija:Historijski dokumenti
Kategorija:Sporazumi potpisani 1913.
Kategorija:London
Kategorija:Sporazumi Kneževine Bugarske
Kategorija:Sporazumi Kraljevine Srbije
Kategorija:Sporazumi Kraljevine Grčke
Kategorija:Sporazumi Kraljevine Crne Gore
Kategorija:Sporazumi Kraljevine Italije
Kategorija:Sporazumi Njemačkog Carstva
Kategorija:Sporazumi Ruske Imperije
Kategorija:Sporazumi Austro-Ugarske
Kategorija:1913. u Osmanskom Carstvu
Kategorija:1913. u Kraljevini Bugarskoj
Kategorija:1913. u Kraljevini Srbiji
Kategorija:1913. u Kraljevini Grčkoj
Kategorija:1913. u Kraljevini Crnoj Gori
Kategorija:1913. u Kraljevini Italiji
Kategorija:1913. u Njemačkom Carstvu
Kategorija:1913. u Ruskoj Imperiji
Kategorija:1913. u Austro-Ugarskoj