X-vezana agamaglobulinemija

**X-vezana agamaglobulinemija** (**XLA**) je rijedak genetički poremećaj, otkriven 1952.,  koji utječe na sposobnost tijela da se bori protiv infekcije. Kao oblik agamaglobulinemije, koji je X-vezan, mnogo je češći kod muškaraca. U ljudi s XLA, procesom stvaranja bijelih krvnih ćelija ne generira zrele B-ćelije, što se očituje kao potpuni ili gotovo potpuni nedostatak proteina zvanih gamaglobulini, uključujući antitijela, u njihovom krvotoku. B-ćelije su dio imunskog sistema i obično proizvode antitijela (koja se također nazivaju imunoglobulini), koja brane tijelo od infekcija, održavanjem odgovora humoralne imunosti. Pacijenti s neliječenim XLA skloni su razviti ozbiljne, pa čak i fatalne infekcije. Dolazi do mutacija (Btk) gena koje dovode do ozbiljnog bloka u razvoju B-ćelija (na stadiju pre-B do nezrelih B-ćelija) i smanjene proizvodnje imunoglobulina u serumu. Btk je posebno odgovoran za posredovanje razvoja i sazrijevanja B-ćelija,  putem signalnog učinka na receptor BCR.  Kod pacijenata obično su prisutne u ranom djetinjstvu s ponavljajućim infekcijama, posebno s vanćelijskim, kapsuliranim bakterijama. i frekvencijom od  1 na 100.000 muške novorođenčadi. Nema etničku predispoziciju. XLA se liječi infuzijom ljudskih antitijela protutijela. Liječenje udruženim gamaglobulinom ne može obnoviti funkcionalnu populaciju B-ćelija, ali je dovoljno da se smanji težina i broj infekcija zbog pasivne imunosti koja daje egzogena antitijela.

XLA je uzrokovana mutacijom na X kromosomu (Xq21.3-q22) jednog gena identificiranog 1993. godine koji stvara enzim poznat kao Brutonova tirozin kinaza ili Btk.  XLA je prvi put karakterizirao dr. Ogden Bruton u revolucionarnom istraživačkom radu objavljenom 1952. godine opisujući dječaka koji nije u stanju razviti imunitet na česte dječje bolesti i infekcije. To je prvi poznati imunski nedostatak, a klasificiran je s ostalim nasljednim (genetičkim) nedostacima imunskog sistema, poznatim kao poremećaju primarne imunodeficijencije.

## Simptomi i znaci 
Ako je majka nositelj gena,  pogađa muškarce u 50% slučajeva. Djeca su uglavnom asimptomatska do dobi od 6-9 mjeseci,  kada se majčin IgG smanjuje. Prisutna je s ponavljajućim infekcijama *Streptococcus pneumoniae*, *Haemophilus influenzae*,  *Mycoplasma pneumoniae*,  virusom hepatitisa i enterovirusnim infekcijama CNS-a. Pregled pokazuje limfoidnu hipoplaziju (krajnici i adenoidi, nema splenomegalije ili limfadenopatije). Postoji značajan pad svih imunoglobulina.

## Genetika 
Većina antitijela su gamaglobulini. Antitijela uglavnom stvaraju plazma-ćelije, koje su kćerke ćelije B-ćelijske linije. Enzim Btk ima bitnu ulogu u sazrijevanju B-ćelija u koštanoj srži, a kada su mutirani, nezreli pro-B limfociti ne mogu se razviti u pre-B limfocite, koji se normalno razvijaju u zrele (nevine) B-ćelije koje napuštaju koštanu srž  i idu u krvotok.

Poremećaj se nasljeđuje na X-vezan recesivni način (jer je gen povezan s njim na X hromosomu) i gotovo je u potpunosti ograničen na sinove  asimptomatskih žena-nositeljica. Pacijenti s XLA također imaju veću vjerovatnoću da u anamnezi imaju septički artritis.

Nije poznato da li su pacijenti sa XLA sposobni da generiraju alergijsku reakciju, jer im nedostaju funkcionalna IgE antitijela. Ne postoji posebna opasnost za XLA pacijente u radu s kućnim ljubimcima ili aktivnostima na otvorenom. IGLL1,  CD79A/B, BLNK  i delecija deletiranog kraja 14q32.33 na X hromosomu.

XLA se također povijesno miješao  kao Teška kombinirana imunodeficijencija (SCID), mnogo ozbiljnija imunološka insuficijencija ("dječaci sa mjehurićima"). Za proučavanje XLA koristi se soj laboratorijskog miša. Ovi miševi imaju mutiranu verziju mišjeg gena Btk i pokazuju sličan, ali blaži imunskki nedostatak kao kod XLA.

## Tkođer pogledajte
* Hipogamaglobulinemija (CVID)
* Intravenski imunoglobulin (IVIg)

## Reference 
## Vanjski linkovi 
*GeneReviews/NCBI/NIH/UW entry on X-Linked Agammaglobulinemia

Kategorija:Pretežni nedostaci antitijela
Kategorija:Neurokutana stanja
Kategorija:Geni na hromosomu X
Kategorija:Recesivni poremećaji povezani s hromosomom X