Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine

**Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine** (**SDP BiH**), jednostavnije **Socijaldemokratska partija** (**SDP**), jeste socijaldemokratska politička stranka u Bosni i Hercegovini.

Nastala je transformacijom bivšeg Saveza komunista Bosne i Hercegovine i u svom programu je preuzela moderniju lijevu proevropsku orijentaciju.

Prvi predsjednik (po raspadu Saveza komunista Jugoslavije) bio je Nijaz Duraković. Trenutni predsjednik je Nermin Nikšić.

## Historija 
### Nastanak 
SDP BiH vuče korijene iz Socijaldemokratske stranke Bosne i Hercegovine, osnovane 1909.

Neposredno nakon aneksije Bosne i Hercegovine od strane Austro-Ugarske, u oktobru 1908, vodeći ljudi radničkog pokreta započeli su rad na osnivanju Socijaldemokratske stranke Bosne i Hercegovine. Pripremljen je i program na srpskohrvatskom i njemačkom jeziku koji je sarajevska radnička skupština podržala krajem godine, dok je u januaru naredne godine organizovan privremeni stranački odbor. U aprilu 1909. počinje sa objavljivanjem lista "Glas slobode" kao glasilo stranke koja zvanično još nije bila oformljena iako je već bila prisutna u društvenom i političkom životu radnika. Sredinom godine bili su ustanovljeni gotovo svi uslovi za djelovanje socijaldemokratske stranke, te je osnivački kongres konačno održan u Sarajevu 28. i 29. juna 1909.

Dana 20. aprila 1919. Socijaldemokratska stranka postala je dio Saveza komunista Jugoslavije.

### Prijeratni period 
Na prvim višestranačkim izborima u BiH, održanim 18. novembra 1990, Savez Komunista BiH nastupila je pod nazivom Savez komunista BiH – Stranka demokratskih promjena (SK BiH - SDP). Nakon pada komunizma u Istočnoj Evropi i promjenama koje su nakon toga nastupile 90-ih godina 20. vijeka, SK BiH je tokom rata u BiH transformirana u današnji SDP BiH koji je pravni nasljednik SK BiH.

Na izborima za Skupštinu SR BiH SK BiH - SDP osvojila je 19 mandata, od čega su 15 u Vijeću građana, a 4 u Vijeću općina. Također su na izborima osvojili mjesto gradonačelnika Tuzle, te načelnika općine Vareš i Novo Sarajevo. To su jedina tri mjesta gdje nisu tzv. *nacionalne stranke*: Stranka demokratske akcije (SDA), Srpska demokratska stranka (SDS) i Hrvatska demokratska zajednica BiH (HDZ BiH) osvojile najviše glasova.

SDP BiH je službeno ponovno uspostavljen 27. decembra 1992. Uoči lokalnih izbora 2020. SDP BiH je ušao u trostranačku liberalnu koaliciju sa strankama: Narod i pravda (NiP) i Naša stranka (NS), takozvana "Trojka".

Koalicija, koju su podržavale stranke Savez za bolju budućnost i Narodni evropski savez, najavila je kandidaturu Denisa Bećirovića za bošnjačkog člana Predsjedništva uoči prestojećih izbora. Na općim izborima održanim 2. oktobra 2022, Bećirović je izabran u Predsjedništvo BiH sa 57,37% glasova. Nakon izbora, SDP BiH je postigao dogovor o formiranju nove vlasti uz podršku koalicije Saveza nezavisnih socijaldemokrata (SNSD), Hrvatske demokratske zajednice BiH, Naroda i pravde, Naše stranke i Demokratskog narodnog saveza (DNS).

## Ideologija 
Socijaldemokratska partija BiH smatra se ljevičarskom demokratskom strankom. Programska vizija odgovara vrijednostima i idejama socijaldemokratije u Evropi i svijetu. SDP BiH se također smatra i građanskom strankom, koja je posebno zainteresirana za poboljšanje socijalnog statusa radnika, seoskog stanovništva, studenata, omladine, boraca, žena, penzionera i građana Bosne i Hercegovine, kako u državi, tako i u dijaspori.

## Spisak predsjednika 
## Izbori 
### Opći izbori 
#### Predsjedništvo 
#### Državni nivo 

ImageSize  = width:900 height:70
PlotArea   = width:800  height:50 left:20 bottom:20

DateFormat = dd/mm/yyyy
Period     = from:01/01/1996 till:01/01/2024
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:1 start:01/01/1996
Legend     = columns:3 left:40 top:75 columnwidth:90

# there is no automatic collision detection,
# so shift texts up or down manually to avoid overlap

Colors=
  id:Vlast   value:green   legend:Vlast
  id:Opozicija  value:red     legend:Opozicija

Define $dx = 25 # shift text to right side of bar
Define $dy = -1 # adjust height

PlotData=

  bar:Govern. color:blue width:25 mark:(line,black) align:center fontsize:10

  from:01/01/1996  till:22/02/2001 shift:($dx,$dy)    color:Opozicija
  from:22/02/2001  till:23/12/2002 shift:($dx,$dy)    color:Vlast
  from:23/12/2002  till:12/01/2012 shift:($dx,$dy)    color:Opozicija
  from:12/01/2012  till:31/03/2015 shift:($dx,$dy)    color:Vlast
  from:31/03/2015  till:25/01/2023 shift:($dx,$dy)    color:Opozicija
  from:25/01/2023  till:end shift:($dx,$dy)           color:Vlast

#### Entitetski nivo 
##### Federacija Bosne i Hercegovine 

ImageSize  = width:900 height:70
PlotArea   = width:800  height:50 left:20 bottom:20

DateFormat = dd/mm/yyyy
Period     = from:01/01/1996 till:01/01/2024
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:1 start:01/01/1996
Legend     = columns:3 left:40 top:75 columnwidth:90

# there is no automatic collision detection,
# so shift texts up or down manually to avoid overlap

Colors=
  id:Vlast   value:green   legend:Vlast
  id:Opozicija  value:red     legend:Opozicija

Define $dx = 25 # shift text to right side of bar
Define $dy = -1 # adjust height

PlotData=

  bar:Govern. color:blue width:25 mark:(line,black) align:center fontsize:10

  from:01/01/1996  till:12/03/2001 shift:($dx,$dy)    color:Opozicija
  from:12/03/2001  till:14/02/2003 shift:($dx,$dy)    color:Vlast
  from:14/02/2003  till:17/03/2011 shift:($dx,$dy)    color:Opozicija
  from:17/03/2011  till:31/03/2015 shift:($dx,$dy)    color:Vlast
  from:31/03/2015  till:28/04/2023 shift:($dx,$dy)    color:Opozicija
  from:28/04/2023  till:end shift:($dx,$dy)           color:Vlast

##### Republika Srpska 
#### Kantonalni nivo 
### Lokalni izbori 
* - Gradovi/Općine koje su na prijevremenim izborima dobile novog (grado)načelnika.

## Također pogledajte 
* Savez komunista Jugoslavije
* Savez komunista Bosne i Hercegovine
* Spisak političkih stranaka u Bosni i Hercegovini

## Napomene 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
*Službena stranica

Kategorija:Političke stranke u Bosni i Hercegovini
*
Kategorija:Političke stranke osnovane 1992.
Kategorija:Socijaldemokratija
Kategorija:Lijevi centar
Kategorija:Punopravne članice Socijalističke internacionale
Kategorija:Progresivna alijansa
Kategorija:Stranke povezane s Partijom evropskih socijalista
Kategorija:Proevropske političke stranke u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Sekularizam u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Socijaldemokratske partije u Bosni i Hercegovini
Bosna i Hercegovina
Kategorija:Socijaldemokratske partije
Kategorija:Združena lista
Kategorija:Trojka (koalicija)