Pirenejsko poluostrvo

mini|desno|300px|Pirinejsko poluostrvo
**Pirinejsko poluostrvo** ili **Iberijsko poluostrvo** se nalazi na krajnjem jugozapadnom dijelu kontinenta. Izuzev na krajnjem sjeveroistoku gdje se poluostrvo Pirinejskim planinama dodiruje sa evropskim kopnom. Sve druge njegove rubne dijelove zapljuskuju vode Atlantskog okeana i Sredozemnog mora. Površina poluostrva iznosi 581.000&nbsp;km2.

## Geografija
mini|lijevo|200px|Geološka građa
U reljefu Pirinejskog poluostrva dominiraju veoma prostrane visoravni i srednje visoke planine. Najveći dio njegove unutrašnjosti čini visoravan Mezeta. Visoravan leži između 600 i 800 metara nadmorske visine. Izgrađena je dijelom od starih kristalastih stijena u bazi i na površini od mlađih sedimenata. Mezeta je blago nagnuta u pravcu zapada i jugozapada, a posljedica toga je da većina rijeka teče u tom pravcu. Sa visoravni se izdiže više planina (Sijera Gata, Gredos, Sijera de Gadarama) koje Mezetu dijele u dvije reljefne cjeline: Staru Kastiliju na sjeveru i Novu Kastiliju na jugu. Mezetu na sjeveroistoku ograđuju prostrane Iberske planine. Na krajnjem sjeveru su Kantabrijske i Pirinejske planine, a na jugu Sijera Morena.

Na zapadu, uz Atlantski okean, od Cádiza na krajnjem jugu do La Coruñe na sjeveru, prostire se pojas priobalnih nizina. Na jugu nizine zahvataju veće prostranstvo. U pravcu sjevera one se postepeno sužavaju. Nizine uz riječne doline zalaze duboko u unutrašnjost poluostrva. Na sjeveru Kantabrijske planine nisu pogodovale nastanku prostranih ravnica. Nizinski pojas je duž Sredozemnog mora uzak. Jedino se uz tok rijeke Ebro nizine jako proširuju i dolinom rijeke, između Iberijskih i Pirinejskih planina, uvlaće u trup poluostrva.

### Klima
Pirinejsko poluostrvo nije jedinstveno klimatsko područje. Najveći dio njegove unutrašnjosti, posebno prostor Mezete, ima izrazitu kontinentalnu suptropsku klimu. Prostori uz Atlantsko primorje imaju atlantsku, a oblasti uz istočne obale mediteransku klimu. Centralni dijelovi poluostrva koji imaju kontinentalnu klimu odlikuju se dugim toplim i sušnim ljetima. Zime su dosta hladne i, također, sušne. Ovi prostori primaju malo padavina. Najveći njegov dio primi oko 400, rijetko do 600&nbsp;mm. Niži dijelovi nemaju više od 400&nbsp;mm kiše. U pravcu jugozapada povećava se količina padavina do oko 800&nbsp;mm.

Prostori uz Atlantski okean klimatski su mnogo povoljniji. To su oblasti blage atlantske klime. Zime su ovdje veoma blage i vlažne, a ljeta su umjereno topla i, također, vlažna. Sa izuzetkom krajnjeg južnog dijela ovog klimatskog područja u kojem godišnja količina padavina ne premašuje 800&nbsp;mm, svi drugi njegovi dijelovi imaju više od 1.000&nbsp;mm kiše, a neki prostori na zapadu dobijaju oko 1.600&nbsp;mm padavina.

Mediteransku klimatsku oblast odlikuju veoma topa, sušna i duga ljeta. Zime su blage i umjereno vlažne. O ovoga odstupa centralni dio Sredozemnog primorja koji dobija samo 400 do 500&nbsp;mm kiše. Na krajnjem sjeveru i jugu ovog klimatskog pojasa godišnja količina padavina iznosi oko 1.000&nbsp;mm.

### Rijeke
mini|desno|250px|Rijeke poluostrva
Riječna mreža Pirinejskog poluostrva uspostavila se, kako to u prirodi uvijek biva, udirektnoj ovisnosti od reljefa i klime prostora. Ograničen prostor nije pogodovao uspostavljanju većih tokova. Klima, prije svega sušnost središnjih dijelova poluostrva gdje se nalaze izvorišta gotovo svih rijeka, učinila je da su tokovi u izvorištu dosta slabi. Oni ojačaju tek u centralnim i donjim dijelovima toka. Rijeke imaju, uglavnom zbog neravnomjerne raspodjele padavina, neuravnotežen režim voda.

Sve veće rijeke Pirinejskog poluostrva teku u pravcu zapada i jugozapada. One slijede nagib terena i sve se, osim Ebra, ulijevaju u Atlantski okean. Ebro, međutim, završava tok u Sredozemnom moru. Najveće pritoke Atlantskog okeana su: Tagus, Minho, Douro Guadiana i Guadalquivir. Rijeke su privredno dobro iskorištene. Na njima su izgrađene mnoge elektrane i akumulacioni bazeni čija se voda koristi za natapanje plodnih polja.

### Flora
Prirodni biljni pokrov poluostrva je izmijenjen i veoma reduciran. Velika šumska prostranstva su iskrčena kako bi se povećale poljoprivredne površine. Najviše je devastirano Atlantsko primorje. Na njegovom sjeverozapadnom dijelu ponegdje su očuvane šume kestena i hrasta. U planinskim prostorima ima i bukovih šuma.

U prostorima mediteranske klime, na krajnjem jugoistoku i istoku poluostrva, najrasprostranjenija je mediteranska makija, niska grmolika vegetacija prilagođena sušnim uvjetima. Ovdje se mjestimično rasprostiru šume zimzelenog hrasta, hrasta plutnjaka i drugog zimzelenog drveća. Centralni prostori, posebno prostor Mezete, prekriveni su dosta oskudnom grmolikom vegetacijom i travama. Na račun iskrčenih šuma na čitavom poluostrvu podignuti su nasadi mediteranskog voća: vinove loze, masline, smokve i plantaže sa agrumima i bademima.

## Stanovništvo
mini|desno|200px|Baski u tradicionalnoj odjeći
Pirinejsko poluostrvo je dobro naseljeno. Većinu stanovništva čine Španci i Portugalci. Ovim narodima pripada gotovo 85% ukupnog stanovništva poluostrva. Osim njih, ovdje još žive: Katalonci, Galijci, Baski i Romi. Na poluostrvu živi 56 miliona stanovnika. Prosječna naseljenost je neznatno manja od 100 stanovnika po kvadratnom kilometru.

Najmanju naseljenost imaju centralni dijelovi poluostrva i njegov krajnji južni dio. U ovim prostorima naseljenost varira između 20 i 70 stanovnika po kvadratnom kilometru. Najgušće su naseljeni priobalni predjeli i riječne doline. Naseljenost u priobalnim prostorima na krajnjem zapadu, sjeverozapadu i na istoku doseže, a često i premašuje 250 stanovnika po kvadratnom kilometru.

Do Drugog svjetskog rata poluostrvo je pretežno bilo agrarno područje. Stanovništvo je uglavnom živjelo od poljoprivredne proizvodnje. Najviše su se uzgajale žitarice: pšenica, ječam, kukuruz, raž, riža i zob. Na Pirinejskom poluostrvu porizvodi se dosta voća, najviše grožđa i agruma. U mediteranskom primorju su prostrani maslinjaci. U novijem dobu poljoprivreda je jako unaprijeđena, te i danas čini značajnu privrednu djelatnost u Španiji i Portugalu.

Stočarstvo je, također, jako razvijeno. Ranije je preovladavao uzgoj sitne stoke. Danas je, međutim, mnogo uznapredovalo mliječno i mesno govedarstvo. Ribolov, priobalni i okeanski, intenzivno se razvija. Španija i Portugal pripadaju skupini zemalja sa visoko razvijenom ribolovnom privredom.

## Države i teritorije
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Geografija Andore
Kategorija:Geografija Evrope
Kategorija:Geografija Portugala
Kategorija:Geografija Španije
Kategorija:Poluostrva
Kategorija:Poluostrva u Evropi