Kasna kreda

**Kasna kreda** ili **donja kreda**  je mlađa od dvije epohe u geološkom periodu  kreda. Ova epoha je trajala u rasponu od prije 100,5–66 miliona godina, a došla je poslije donje krede i prije neogena
Kreda je imenovana po bijelom krečnjaku poznatom kao kreda koji se široko javlja u sjevernoj Francuskoj i koji se vidi na Bijelim liticama Dovera, jugoistočne Engleske,  koje datiraju iz ovog vremena.

## Potpodjela krede
## Klima
Tokom kasne krede klima je bila toplija nego sadašnja, mada je tokom čitavog razdoblja evidentan trend hlađenja. Evropa je bila lanac ostrva.

### Sisari
Nekoliko starih skupina sisara počelo je nestajati, a posljednji eutrikonodont se pojavio u kampaniju u Sjevernoj Americi. Na Sjevernoj hemisferi, cimolodontne, multiituberkulatne metatheria i eutheria su bili dominantni sisari, a prethodne dvije grupe su sisara najčešće su u Sjevernoj Americi. Ma Južnoj hemisferi umjesto toga bila je složenija fauna driolestoida, gondvanathera i drugih multiituberkulata i baznih Eutheria; monotremata su vjerovatno bile prisutne, kao i posljednja od haramiyida, *Avashishta*.

Sisari, iako uglavnom mali, kretali su se u raznim ekološkim nišama, od mesoždera (Deltatheroida), do onih koji su jeli mehkušce (Stagodontidae), do biljojeda (multiituberkulata, *Schowalteria*, *Zhelestidae* i *Mesungulatidae*) do visoko atipskih kursorskih oblika (Zalambdalestidae, Brandoniidae).
Pravi  placentalni sisari evoluirali su samo na samom kraju epohe; isto se može reći i za prave torbare. Umjesto toga, gotovo svi poznati euterijski i metaterijski fosili pripadaju drugim skupinama.

### Morski život
U morima se iznenada pojavio mosasauri i ikao spektakularnu evolucijsku radijaciju. Pojavili su se i moderni morski psi, a diverzificirani su i divovski pingvini polikotilidi pleziosauri (sa dužinom 3 metra) i ogromni dugovrati elazmosauri (dugački 13 metara). Ovi grabljivci hranili su se brojnim ribama teleosteama, koje su se razvile u nove naprednije i moderne oblike (Neoteleostei). S druge strane, Ichthyosaurus i pliosauri su izumrli tokom Cenomansko-turonsijskog anoksičnog događaja.

## Flora
Blizu kraja krednog perioda, cvjetnice su raznolike. U umjerenim krajevima, mogu se naći u izobilju poznate biljke poput magnolija, lovora, ruža, sekvoja i vrba.Međunarodna komisija za stratigrafiju „tercijar“ više ne prepoznaje kao formalnalnu jedinicu vremena ili stijena, događaj K-T danas mnogi istraživači nazivaju događajem izumiranja kreda – paleogen (ili K–Pg).

Fosili neletećih (neptičjih) dinosaura nalaze se samo ispod granice kreda-paleogena i izumiru neposredno prije ili tokom događaja. Vrlo mali broj fosila dinosaura nađen je iznad granice krede i paleogena, ali oni su objašnjeni kao prerađeni fosili, odnosno fosili koji imaju su izmještemi sa svojih izvornih lokacija, a zatim sačuvani u kasnijim sedimentnim slojevima.  Mozasaur, pleziosauri, pterosauri i mnoge vrste biljaka i beskičmenjaka također su izumrli. Kladusi sisara i ptica prošli su kroz tu granicu s nekoliko izumiranja, a evolucijska radijacija iz slojeva Mastrihtija dogodila se daleko preko granice. Stope izumiranja i radijacije varirale su u različitim kladusima organizama.

Pretpostavlja se da su izumiranja iz krede i paleogena prouzrokovana jednim ili više katastrofalnih događaja kao što su masovni udarci asteroida ili povećane vulkanske aktivnosti.  Nekoliko udarnih kratera i masivna vulkanska aktivnost u Deccanovim zamkama datirani su otprilike u vremenu događaja izumiranja. Ovi geološki događaji su možda smanjili dopiranje sunčeve svjetlosti i ometali fotosintezu, što je dovelo do masovnog poremećaja u ekološkim prilikama na  Zemlji. Drugi istraživači vjeruju da je izumiranje bilo postupnije, uslijed sporih promjena u razini mora ili klimata.

## Također pogledajte
*Kreda
*Izumiranje

## Reference
Kategorija:Geohronologija
Kategorija:Geološke epohe
Kategorija:Paleontologija