open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
MAPK12

**Mitogen-aktivirana protein-kinaza 12** (MAP-kinaza 12), znana i kao  **vanćeliskim signalom regulirana kinaza 6** (ERK6) ili **stresno aktivirana protein kinaza 3** (SAPK3), jest enzim koji je kod ljudi kodiran genom **MAPK12** sa  hromosoma 22.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 367 aminokiselina, a molekulska težina 41.940 Da.

1020304050
MSSPPPARSGFYRQEVTKTAWEVRAVYRDLQPVGSGAYGAVCSAVDGRTG
AKVAIKKLYRPFQSELFAKRAYRELRLLKHMRHENVIGLLDVFTPDETLD
DFTDFYLVMPFMGTDLGKLMKHEKLGEDRIQFLVYQMLKGLRYIHAAGII
HRDLKPGNLAVNEDCELKILDFGLARQADSEMTGYVVTRWYRAPEVILNW
MRYTQTVDIWSVGCIMAEMITGKTLFKGSDHLDQLKEIMKVTGTPPAEFV
QRLQSDEAKNYMKGLPELEKKDFASILTNASPLAVNLLEKMLVLDAEQRV
TAGEALAHPYFESLHDTEDEPQVQKYDDSFDDVDRTLDEWKRVTYKEVLS
FKPPRQLGARVSKETPL

## Funkcija 
Aktivacija članova porodice mitogen-aktiviranih protein kinaza je glavni mehanizam za transdukciju vanćelijskih signala. Proteinske kinaze aktivirane stresom su jedna potklasa MAP-kinaza. Protein kodiran ovim genom funkcionira kao pretvarač signala tokom diferencijacije mioblasta u miotube.

## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Vanjski linkovi
Kategorija:EC 2.7.11
Kategorija:Protein kinaze
Kategorija:Geni na hromosomu 22
Kategorija:Enzimi
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
MIRLET7BHG

**Domaćinski  nekodirajući MIRLET7B** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **MIRLET7BHG** sa  hromosoma 22.
U jednom radu iz 2004,  opisano je novo otkriće da se jedarno kodirana ljudska histonska deacetilaza HDAC7 nalazi  u mitohondrijskom unutrašnjem membranskom prostoru (IMS) nekoliko ljudskih ćelijskih linija, posebno epitelnih sćelija raka prostate. Nakon indukcije apoptotske kaskade, HDAC7 se oslobađa iz mitohondrija i, zajedno s jedarnim HDAC7, redistribuira se u citoplazmu. Ovi rezultati naglašavaju ranije neprepoznatu vezu između mitohondrija, histonskih deacetilaza i inicijacije apoptoze.

Konstatovano je da kontrolom globalnog statusa acetilacije histona u velikoj mjeri upravljaju suprotne enzimske aktivnosti histon-acetiltransferaza i deacetilaza (HDAC). HDACs su prvobitno identificirani kao modulatori statusa acetilacije jedarnih histona i povezani su s hromosomskom kondenzacijom i naknadnom represijom gena. Akumulirani dokazi naglašavaju modifikaciju nehistonskih ciljeva HDAC. Mitohondrije su prvo okarakterizirane kao unutarćelijske  organele odgovorne za proizvodnju energije putem spajanja oksidativne fosforilacije s disanjem. U novije vrijeme, mitohondrije se smatraju uključenim u programiranu ćelijsku smrt, pri čemu oslobađanje proapoptoznih faktora unutrašnjeg membranskog prostora olakšava progresiju apoptoza. 
Ljudski HDAC klase I općenito su jedarni proteini homologni proteinu kvasca Rpd3 (HDAC1, –2, –3 i  –8). HDAC klase II (HDAC4, –5, –6, –7 i  –9) povezani su sa HDA1 i često pokazuju regulirani nukleocitoplazmatski tok. HDAC klase III su strukturno i filogenetski različiti, najsličniji su NAD+-ovisnim proteinima kvasca SIR2.

HDAC7 je jedarno kodirani HDAC klase II koji ima očuvanu C-terminalni katalitski domen i veliki, visoko divergentni N-terminalni domen,  uključen u diferencijaciju mišića (citoplazmatska sekvestracija HDAC7 može biti poboljšana interakcijama 14  –3 –3 proteina i uočena tokom apoptoze posredovane receptorom T-ćelija.

## Reference 
Kategorija:Geni na hromosomu 22
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
TTC28

**Tetratrikopeptid ponavljajući domen 28** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom  **TTC28** sa hromosoma 22.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je  2.481 aminokiselina, a molekulska težina  270.884 Da. 

1020304050
MEQSPPPAPEPTQGPTPARSRRRREPESPPASAPIPLFGADTIGQRSPDG
PVLSKAEFVEKVRQSNQACHDGDFHTAIVLYNEALAVDPQNCILYSNRSA
AYMKIQQYDKALDDAIKARLLNPKWPKAYFRQGVALQYLGRHADALAAFA
SGLAQDPKSLQLLVGMVEAAMKSPMRDSLEPTYQQLQKMKLDKSPFVVVS
VVGQELLTAGHHGASVVVLEAALKIGTCSLKLRGSVFSALSSAYWSLGNT
EKSTGYMQQDLDVAKTLGDQTGECRAHGNLGSAFFSKGNYREALTNHRHQ
LVLAMKLKDREAASSALSSLGHVYTAIGDYPNALASHKQCVLLAKQSKDE
LSEARELGNMGAVYIAMGDFENAVQCHEQHLKIAKDLGNKREEARAYSNL
GSAYHYRRNFDKAMSYHNYVLELAQELMEKAIEMRAYAGLGHAARCMQDL
ERAKQYHEQQLGIAEDLKDRAAEGRASSNLGIIHQMKGDYDTALKLHKTH
LCIAQELSDYAAQGRAYGNMGNAYNALGMYDQAVKYHRQELQISMEVNDR
ASQASTHGNLAVAYQALGAHDRALQHYQNHLNIARELRDIQSEARALSNL
GNFHCSRGEYVQAAPYYEQYLRLAPDLQDMEGEGKVCHNLGYAHYCLGNY
QEAVKYYEQDLALAKDLHDKLSQAKAYCNLGLAFKALLNFSKAEECQKYL
LSLAQSLNNSQAKFRALGNLGDIFICKKDINGAIKFYEQQLGLAHQVKDR
RLEASAYAALGTAYRMIQKYDKALGYHTQELEVYQELSDLPGECRAHGHL
AAVYMALGKYTMAFKCYEEQLDLGQKLKDPSLEAQVYGNMGITKMNMNVM
EEAIGYFEQQLAMLQQLSGNESVLDRGRAYGNLGDCYEALGDYEEAIKYY
EQYLSVAQSLNRMQDQAKAYRGLGNGHRAMGSLQQALVCFEKRLVVAHEL
GEAFNKAQAYGELGSLHSQLGNYEQAISCLERQLNIARDMKDRALESDAA
CGLGGVYQQMGEYDTALQYHQLDLQIAEETNNPTCQGRAYGNLGLTYESL
GTFERAVVYQEQHLSIAAQMNDLAAKTVSYSSLGRTHHALQNYSQAVMYL
QEGLRLAEQLGRREDEAKIRHGLGLSLWASGNLEEAQHQLYRASALFETI
RHEAQLSTDYKLSLFDLQTSSYQALQRVLVSLGHHDEALAVAERGRTRAF
ADLLVERQTGQQDSDPYSPVTIDQILEMVNGQRGLVLYYSLAAGYLYSWL
LAPGAGIVKFHEHYLGENTVENSSDFQASSSVTLPTATGSALEQHIASVR
EALGVESHYSRACASSETESEAGDIMDQQFEEMNNKLNSVTDPTGFLRMV
RRNNLFNRSCQSMTSLFSNTVSPTQDGTSSLPRRQSSFAKPPLRALYDLL
IAPMEGGLMHSSGPVGRHRQLILVLEGELYLIPFALLKGSSSNEYLYERF
GLLAVPSIRSLSVQSKSHLRKNPPTYSSSTSMAAVIGNPKLPSAVMDRWL
WGPMPSAEEEAYMVSELLGCQPLVGSVATKERVMSALTQAECVHFATHIS
WKLSALVLTPSMDGNPASSKSSFGHPYTIPESLRVQDDASDGESISDCPP
LQELLLTAADVLDLQLPVKLVVLGSSQESNSKVTADGVIALTRAFLAAGA
QCVLVSLWPVPVAASKMFIHAFYSSLLNGLKASAALGEAMKVVQSSKAFS
HPSNWAGFMLIGSDVKLNSPSSLIGQALTEILQHPERARDALRVLLHLVE
KSLQRIQNGQRNAMYTSQQSVENKVGGIPGWQALLTAVGFRLDPPTSGLP
AAVFFPTSDPGDRLQQCSSTLQSLLGLPNPALQALCKLITASETGEQLIS
RAVKNMVGMLHQVLVQLQAGEKEQDLASAPIQVSISVQLWRLPGCHEFLA
ALGFDLCEVGQEEVILKTGKQANRRTVHFALQSLLSLFDSTELPKRLSLD
SSSSLESLASAQSVSNALPLGYQQPPFSPTGADSIASDAISVYSLSSIAS
SMSFVSKPEGGSEGGGPGGRQDHDRSKNAYLQRSTLPRSQLPPQTRPAGN
KDEEEYEGFSIISNEPLATYQENRNTCFSPDHKQPQPGTAGGMRVSVSSK
GSISTPNSPVKMTLIPSPNSPFQKVGKLASSDTGESDQSSTETDSTVKSQ
EESNPKLDPQELAQKILEETQSHLIAVERLQRSGGQVSKSNNPEDGVQAP
SSTAVFRASETSAFSRPVLSHQKSQPSPVTVKPKPPARSSSLPKVSSGYS
SPTTSEMSIKDSPSQHSGRPSPGCDSQTSQLDQPLFKLKYPSSPYSAHIS
KSPRNMSPSSGHQSPAGSAPSPALSYSSAGSARSSPADAPDIDKLKMAAI
DEKVQAVHNLKMFWQSTPQHSTGPMKIFRGAPGTMTSKRDVLSLLNLSPR
HNKKEEGVDKLELKELSLQQHDGAPPKAPPNGHWRTETTSLGSLPLPAGP
PATAPARPLRLPSGNGYKFLSPGRFFPSSKC

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 

Kategorija:Geni na hromosomu 22
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Metaloproteinaza

**Metaloproteinaza** ili  **metaloproteaza** je svaki prroteazni enzim čiji katalitski mehanizam uključuje metal. Primjer za to bi bio ADAM12 koji ima značajnu ulogu u fuziji mišićnih ćelija tokom razvoja embriona, u procesu poznatom kao miogeneza.

Većina metaloproteaza zahtijeva cink, ali neke koriste kobalt. Metalni ion je koordiniran sa proteinom preko tri liganda. Ligandi koji koordiniraju metalni ion mogu varirati histidin, glutamat, aspartat, lizin ili arginin. Četvrtu koordinacijsku poziciju zauzima labilna molekula vode.

Tretman sa helatnim agensima, kao što je EDTA dovodi do potpune inaktivacije. EDTA je helator metala koji uklanja cink, koji je neophodan za aktivnost. Takođe ih inhibira helator ortofenantrolin.

## Klasifikacija 
Postoje dvije podgrupe metaloproteinaza:
* Egzopeptidaze, metaloeksopeptidaza (EC broj: 3.4.17).
* Endopeptidaze, metaloendopeptidaza (EC: 3.4.24). Dobro poznate metaloendopeptidaze uključuju ADAM protein i matriksne metaloproteinaze i M16 metaloproteinaze, kao što su enzimi za razgradnju insulina i prekursoaa proteaza.

U bazi podataka MEROPS porodice peptidaza su grupisane prema njihovom katalitskom tipu, prvi znak skraćenice. HEXXH motiv je relativno čest, ali se može strožije definirati za metaloproteaze kao 'abXHEbbHbc', gdje je 'a' najčešće valin ili treonin i čini dio S1' podstranice u termolizinu i neprilizinu, 'b' je nenabijeni ostatak, a 'c' hidrofobni ostatak. Prolin se nikada ne nalazi na ovom mjestu, vjerovatno zato što bi razbio heliksnu strukturu u ovim motivima u metaloproteazama.

Članovi porodice metalopeptidaza M50 uključuju: sisarski sterol-regulacijski element-vezujući protein proteazu (SREBP) lokusa 2 i  proteazu EcfE *Escherichia coli*, stadij IV sporulacija proteina FB.

## Rakođer pogledajte 
* Matriksna metaloproteinaza
* Proteoliza

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* The MEROPS online database for peptidases and their inhibitors: Metallo Peptidases 
* 
* Proteopedia: *Metalloproteases*

*
*
Kategorija:Proteinske porodice
Kategorija:Enzimi
MKL1

**MKL megakarioblastne lukemije 1** (znan i kao MRTFA/miokardski transkripcijski faktor A) jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **MKL1** sa  hromosoma 22.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 931 aminokiselina, a molekulska težina 98.919 Da. U jedru koaktivira transkripcijski faktor faktor serumskog odgovora, ključni regulator diferencijacije ćelija glatkih mišića, u interakciji posredovanoj njegovim osnovnim domenom. Usko je povezan sa MKL2 i miokardinom, s kojima dijeli pet ključnih konzerviranih strukturnih domena.

## Klinički značaj 
Ovaj gen uključen je u specifične translokacije, koje stvaraju fuziju ovog gena i RNK-vezujućeg proteina, produkta protein-15 gena. Ova translokacija povezana je sa akutnom megakariocitnom leukemijom.

## Također pogledajte
* Faktor serumskog odgovora

## Reference
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorija:Geni na hromosomu 22
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
MMP11

**Stromelizin-3** (SL-3), znan i kao  **matriksna metaloproteinaza-11** (MMP-11) jest enzim koji je kod ljudi kodiran genom **MMP11** sa  hromosoma 22.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 488 aminokiselina, a molekulska težina 54.590 Da.

1020304050
MAPAAWLRSAAARALLPPMLLLLLQPPPLLARALPPDAHHLHAERRGPQP
WHAALPSSPAPAPATQEAPRPASSLRPPRCGVPDPSDGLSARNRQKRFVL
SGGRWEKTDLTYRILRFPWQLVQEQVRQTMAEALKVWSDVTPLTFTEVHE
GRADIMIDFARYWHGDDLPFDGPGGILAHAFFPKTHREGDVHFDYDETWT
IGDDQGTDLLQVAAHEFGHVLGLQHTTAAKALMSAFYTFRYPLSLSPDDC
RGVQHLYGQPWPTVTSRTPALGPQAGIDTNEIAPLEPDAPPDACEASFDA
VSTIRGELFFFKAGFVWRLRGGQLQPGYPALASRHWQGLPSPVDAAFEDA
QGHIWFFQGAQYWVYDGEKPVLGPAPLTELGLVRFPVHAALVWGPEKNKI
YFFRGRDYWRFHPSTRRVDSPVPRRATDWRGVPSEIDAAFQDADGYAYFL
RGRLYWKFDPVKVKALEGFPRLVGPDFFGCAEPANTFL

## Funkcija 
Proteini iz porodice matriksnih metaloproteinaza (MMP) uključeni su u razgradnju vanćelijskog matriksa u normalnim fiziološkim procesima, kao što su embrionski razvoj, reprodukcija i remodeliranje tkiva, kao i u procesima bolesti , kao što su artritis i metastaze. Većina MMP izlučuje se kao neaktivni proprotein koji se aktiviraju kada ih cijepaju vanćelijske proteinaze. Međutim, enzim koji je kodiran ovim genom aktivira se unutarćelijski pomoću furina unutar konstitutivnog sekretornog puta. Također, za razliku od drugih MMP, ovaj enzim cijepa alfa inhibitor 1-proteinaza, ali slabo razgrađuje strukturne proteine vanćelijskog matriksa.

## Reference
## Dopunska literatura 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Vanjski linkovi
Kategorija:Matriksne metaloproteinaze
Kategorija:EC 3.4.24
Kategorija:Geni na hromosomu 22
Kategorija:Enzimi
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Abbas ibn Firnas

**Abu al-Qasim Abbas ibn Firnas ibn Wirdas al-Takurini** ( ; c. 809/810 – 887 AD), također poznat kao **Abbas ibn Firnas** (    ), latinizirani **Armen Firman**,  je bio andaluzijski polimat: pronalazač, astronom, ljekar, hemičar, inžinjer, andaluzijski muzičar i pjesnik na arapskom jeziku. Prijavljeno je da je eksperimentisao sa jednim vidom leta.

Ibn Firnas je dao različite doprinose u oblasti astronomije i inžinjerstva. Konstruirao je uređaj koji je ukazivao na kretanje planeta i zvijezda u svemiru. Osim toga, Ibn Firnas je smislio proceduru za proizvodnju bezbojnog stakla i napravio povećala za čitanje, koja su bila poznata kao kamenje za čitanje.

## Porijeklo 
Rođen je u Rondi u provinciji Takurunna od Berber roditelja koji su živjeli u Córdobi.

## Posao 
Osmislio je način proizvodnje bezbojnog stakla, izumio razne staklene planisfere, napravio korektivna sočiva ("kamenje za čitanje"), osmislio lanac stvari koje bi se mogle koristiti za simulaciju kretanja planeta i zvijezda i razvio proces za sječenje gorskog kristala što je omogućilo Španiji da prestane da izvozi kvarc u Egipat da bi se sjekao.

## Avijacija 
Nekih sedam vijekova nakon Firnasove smrti, alžirski historičar Ahmed Mohammed al-Maqqari (umro 1632.) napisao je opis Firnasa koji je uključivao sljedeće:

Među drugim vrlo zanimljivim eksperimentima koje je napravio, jedan je njegov pokušaj letenja. Za tu svrhu pokrio se perjem, pričvrstio par krila na svoje tijelo i, popevši se na uzvisinu, bacio se u zrak, kada je prema svjedočenju nekolicine vjerodostojnih pisaca koji su svjedočili nastupu, odletio na znatnu udaljienost, kao da je bio ptica, ali pri spuštanju na mjesto odakle je krenuo, leđa su ga jako zaboljela, jer je, ne znajući da ptice kad silaze, silaze na rep, zaboravio da sebi obezbijedi jedan.

Pretpostavlja se da je Ibn Firnasov pokušaj letenja jedrilicom mogao inspirirati pokušaj Eilmera iz Malmesburyja između 1000. i 1010. godine u Engleskoj, ali nema dokaza koji podržavaju ovu hipotezu. Godine 2011, jedan od mostova koji ide preko rijeke Guadalquivir u Kordobi, u Španiji, nazvan je "Most Abasa Ibn Firnasa“. Po njemu je nazvana i britanska aviokompanija Firnas Airways.

## Također pogledajte 
* Hezârfen Ahmed Çelebi
* Historija avijacije
* Ismail ibn Hammad al-Jawhari
* Lagâri Hasan Čelebi
* Spisak izuma u srednjovjekovnom islamskom svijetu
* Hronologija nauke i tehnologije u islamskom svijetu

## Reference 
## Dodatni izvori 
* J. Vernet, *Abbas Ibn Firnas.* *Dictionary of Scientific Biography* (C.C. Gilespie, ed.) Vol. I, New York: Charles Scribner's Sons, 1970–1980. str. 5.
* Lynn Townsend White Jr. (Spring, 1961). "Eilmer of Malmesbury, an Eleventh Century Aviator: A Case Study of Technological Innovation, Its Context and Tradition", *Technology and Culture* **2** (2), str.&nbsp;97–111 [100f.], .
* Salim T.S. Al-Hassani (ed.), Elisabeth Woodcock (au.), and Rabah Saoud (au.). 2006. *1001 Inventions.* *Muslim Heritage in Our World*. Manchester: Foundation for Science, Technology and Civilisation. str. 308–313. ()

## Dalje čitanje 
* 

Kategorija:Umrli 887.
Let

[mini| [Let ptica|Prirodni let smeđeg pelikana]]
[mini| Let koji je izmislio čovjek: [Boeing 787 Royal Jordanian Airlinesa]]
**Let** ili **letenje** je proces kojim se objekt kreće kroz prostor bez kontakta sa bilo kojom planetarnom površinom, bilo unutar atmosfere (tj. zračni let ili avijacija) ili kroz vakuum svemira (tj. svemirski let). Ovo se može postići stvaranjem aerodinamičkog uzgona povezanog s klizećim ili propulzivnim potiskom, aerostatskim korištenjem uzgona ili balističkim kretanjem.

Mnoge stvari mogu letjeti, od letećih životinja kao što su ptice, slijepi miševi i insekti, preko prirodnih jedrilica/padobrana kao što su patagijalne životinje, anemohorno sjeme i balistospore, do ljudskih izuma kao što su avioni (avioni, helikopteri, zračni brodovi, baloni, itd.) i rakete. koje mogu pokretati svemirske letjelice i svemirske avione.

Inženjerski aspekti letenja su u nadležnosti svemirskog inženjerstva koje se dijeli na aeronautiku, proučavanje vozila koja putuju kroz atmosferu, i astronautiku, proučavanje vozila koja putuju kroz svemir, i balistiku, proučavanje leta projektila.
mini|Zračni brod leti jer je sila prema gore, od pomaka zraka, jednaka ili veća od sile gravitacije
[mini| Ženka [Mallard|patke]]
Jedine grupe živih bića koje koriste pogonjeni let su ptice, insekti i slepi miševi, dok su mnoge grupe razvile klizanje. Izumrli pterosaurusi, red gmizavaca koji je bio istovremeno sa dinosaurima, također su bili veoma uspješne leteće životinje, Sva krila grupa letećih kičmenjaka su zasnovana na prednjim udovima, ali se značajno razlikuju po strukturi; hipoteze insekata su visoko modificirane verzije struktura koje formiraju škrge kod većine drugih grupa artropoda.
mini|Glavne snage koje djeluju na avion teži od zraka

## Reference 
; Bilješke

Kategorija:Aerodinamika

Kategorija:Nebo
Adnan Jahić

**Adnan Jahić** (Tuzla, 21. april 1967) bosanskohercegovački je historičar i bivši političar.

## Biografija 
Osnovnu školu i gimnaziju završio je u Tuzli. Na Filozofskom fakultetu u Sarajevu, Odsjek Orijentalistika i Anglistika, diplomirao je 1991. godine. Magistrirao je na Filozofskom fakultetu u Sarajevu (postdiplomski studij "Historija Bosne i Hercegovine") 2003. godine. Doktorsku disertaciju pod nazivom "Organizacija i rad Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini između dva svjetska rata" odbranio je na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Tuzli 20. oktobra 2007. godine.

Bio je politički aktivan od 1995. do 2000. kada je vršio dužnost poslanika u Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine u dva mandata, a bio je i član parlamentarnog izaslanstva Bosne i Hercegovine pri Parlamentarnoj skupštini OSCE.

Objavio je šest knjiga i preko 60 naučnih radova iz oblasti novije bosanskohercegovačke i bošnjačke historije. Jedan je od urednika i autora edicije "Historija Bosne i Hercegovine" objavljene u izdanju Instituta za historiju Univerziteta u Sarajevu 2023. godine. Učestvovao je na brojnim međunarodnim i domaćim naučnim skupovima i simpozijima posvećenim temama iz savremene historije, islamistike i političkog života Bosne i Hercegovine. Od 2015. do 2017. bio je glavni i odgovorni urednik časopisa Društva historičara Tuzlanskog kantona i Odsjeka za historiju Filozofskog fakulteta u Tuzli *Historijska misao*. Redovni je profesor na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Tuzli na predmetima iz savremene historije Bosne i Hercegovine.

## Knjige 
* *Muslimanske formacije tuzlanskog kraja u Drugom svjetskom ratu*, Tuzla, 1995.
* *Hikjmet - riječ tradicionalne uleme u Bosni i Hercegovini*, Tuzla, 2004.
* *Islamska zajednica u Bosni i Hercegovini za vrijeme monarhističke Jugoslavije (1918-1941)*, Zagreb, 2010.
* *Vrijeme izazova. Bošnjaci u prvoj polovini XX stoljeća*, Zagreb – Sarajevo, 2014.
* *Muslimansko žensko pitanje u Bosni i Hercegovini. Žena u intelektualnom i društvenom životu Bošnjaka od aneksije do Zakona o zabrani nošenja zara i feredže (1908-1950)*, Zagreb, 2017.
* *Između čekića i nakovnja. Bosanskohercegovački muslimani (Bošnjaci) u Drugom svjetskom ratu (1941-1945)*, Zagreb, 2023.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
http://www.ff.untz.ba/index.php?page=dr-sc-adnan-jahic

Kategorija:Bosanskohercegovački historičari
Kategorija:Filozofski fakultet Univerziteta u Tuzli
Kategorija:Biografije, Tuzla
Kategorija:Rođeni 1967.
PLATO (svemirska letjelica)

**PLAnetary Transits and Oscillations of stars** (**PLATO**) je svemirski teleskop kojeg razvija Evropska svemirska agencija za lansiranje 2026. Ciljevi misije su traženje planetarnih tranzita preko milion zvijezda, te otkrivanje i karakterizacija stjenovitih ekstrasolarnih planeta oko žutih patuljastih zvijezda (kao što je naše Sunce), zvijezda subdžinova i zvijezda crvenih patuljaka. Naglasak misije je na planetama nalik zemlji u nastanjivoj zoni oko zvijezda nalik suncu gdje voda može postojati u tečnom stanju. To je treća misija srednje klase u ESA-inom programu Cosmic Vision i nazvana po uticajnom grčkom filozofu Platonu. Sekundarni cilj misije je proučavanje zvjezdanih oscilacija ili seizmičke aktivnosti u zvijezdama kako bi se izmjerile zvjezdane mase i evolucija i omogućila precizna karakterizacija zvijezde domaćina planete, uključujući njenu starost.

## Cilj 
Cilj je otkrivanje terestričkih egzoplaneta do nastanjive zone zvijezda solarnog tipa i karakterizacija njihovih zapreminskih svojstava potrebnih za određivanje njihove nastanjivosti. Za postizanje ovog cilja, misija ima sljedeće ciljeve:

Planirano je da svemirska opservatorija bude lansirana 2026. do  Lagrangeove  L2 tačke Sunce–Zemlja.

## Reference 
Kategorija:Svemirski teleskopi
TEF (gen)

**Tirotrofni embrionski faktor** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **TEF** sa  hromosoma 22.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 303 aminokiseline, a molekulska težina 33.248 Da.

1020304050
MSDAGGGKKPPVDPQAGPGPGPGRAAGERGLSGSFPLVLKKLMENPPREA
RLDKEKGKEKLEEDEAAAASTMAVSASLMPPIWDKTIPYDGESFHLEYMD
LDEFLLENGIPASPTHLAHNLLLPVAELEGKESASSSTASPPSSSTAIFQ
PSETVSSTESSLEKERETPSPIDPNCVEVDVNFNPDPADLVLSSVPGGEL
FNPRKHKFAEEDLKPQPMIKKAKKVFVPDEQKDEKYWTRRKKNNVAAKRS
RDARRLKENQITIRAAFLEKENTALRTEVAELRKEVGKCKTIVSKYETKY
GPL

## Funkcija
Tirotrofni embrionskii faktor (TEF), faktor transkripcije, je član potporodikce PAR (aminokiselina bogatih prolinom),  transkripcijskih faktora bazne regije/leucinskog zatvarača (bZIP). Kod odraslih životinja, eksprimira se u širokom spektru ćelija i tkiva, ali tokom razvoja ebembriona, izgleda da je ekspresija TEF-a ograničena na razvoj prednjeg režnja hipofiza, što se podudara sa pojavom tiroid-stimulirajućieg hormona beta (TSHB). TEF se može vezati i transaktivirati za TSHB promotor.

Pokazuje homologiju (u funkcionalnim domenima) sa drugim članovima potporodice transkripcionih faktora PAR-bZIP, koji uključuju albumin D-kutija|D-kutijski]]-vezanog proteina (DBP), ljudski faktor jetrene leukemije (HLF) i kokošiji i vitelogenin gen-vezujući protein (VBP); VBP se smatra kokošijim homologom TEF-a. Različiti članovi potporodice mogu lahko formirati heterodimere i dijeliti svojstva vezanja DNK i regulatora transkripcije.

## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

Kategorija:Geni na hromosomu 22
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Inhibicijski faktor migracije makrofaga

**Inhibitorni faktor migracije makrofaga** (MIF), znan i kao **inhibitorni faktor glikozilacije** (GIF), **L-dopahrom-izomeraza** ili  **fenilpiruvat-tautomeraza** jest  protein/enzim koji je kod ljudi kodiran genom **MIF** sa hromosoma 22. MIF je važan regulator urođene imunosti. Natporodica proteina MIF također uključuje drugog člana s funkcionalno srodnim svojstvima, **D-dopahrom-tautomerazu (D-DT)**. Površinski receptor za MIF je CD74.

Bakterijski antigeni stimuliraju bijela krvna zrnca da otpuste MIF u krvotok. Cirkulirajući MIF se vezuje za CD74 na drugim imunskim ćelijama, kako bi pokrenuo akutni imunski odgovor. Stoga je MIF klasifikovan kao upalni citokin. Štaviše, glukokortikoidi također stimulišu bijela krvna zrnca da oslobađaju MIF i stoga on delimično suprotstavlja inhibitorne efekte koje glukokortikoidi imaju na imunski sistem. Konačno trauma aktivira prednji režanj hipofize da oslobodi MIF.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je  115 aminokiseline, a molekulska težina  12&nbsp;476 Da.

## Odgovor na povredu 
Citokini imaju važnu ulogu u podsticanju zacjeljivanja rana i obnavljanja tkiva. Povreda ćelije dovodi do oslobađanja MIF-a koji zatim stupa u interakciju sa CD74. MIF-CD74 signalizacija aktivira proopstanak i proliferativne puteve koji štite domaćina tokom ozljede. MIF također sadrži Cys-Ala-Leu-Cys katalitsko mjesto između ostataka  57 i 60 koje funkcionira kao disulfid- reduktaza.

## Funkcija 
Ovaj gen kodira limfokin uključen u ćelijski posredovanu imunost, imunoregulaciju i upale. MIF ima ulogu u regulaciji funkcije makrofaga u odbrani domaćina kroz supresiju protivupalnih efekata glukokortikoida. Ovaj limfokin i JAB1 protein formiraju kompleks u citosolu blizu periferne plazmamembrane, što može ukazivati na ulogu u integrinskim signalnim putevima.

## Mehanizam djelovanja 
MIF se vezuje za CD74, izazivajući njegove fosforilacije i regrutacije CD44 koji zatim aktivira nereceptorske tirozin kinaze, što u konačnici dovodi do fosforilacije kinaza reguliranih vanćelijskim signalom. Osim ERK-a, stimulacija CD74 aktivira i druge signalne puteve kao što su PI3K-Akt, NF-κB i AMP-aktivirani putevi protein kinaze (AMPK).
* CD74,
* COPS5,
* CXCR4, i
*RPS19.

## Klinički značaj 
MIF je potencijalni cilj lijeka za sepsu, reumatoidni artritis i rak.

## Parazitno-proitvedeni homolozi MIF-a 
Višestruki protozojski paraziti proizvode homologe MIF-a koji imaju slične upalne funkcije kao i ljudski MIF i imaju ulogu u njihovoj patogenezi, invaziji i imunskoj evaziji. Pretklinička studija je pokazala da blokiranje parazitskog MIF poboljšava ishod kod teških infekcija protozoaama. Prijavljeni primjeri protozoa sa homolozima MIF-a: 
* *Entamoeba histolytica*,
* Plasmodium falciparum,
* *Toxoplasma gondii*,
* *Leishmania*, 
**Trichomonas vaginalis*.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
*

Kategorija:Imunološki sistem
Kategorija:Geni na hromosomu 22
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Kajanje

[desno|mini|300x300piksel| *Kajanje [Orestesa* (1862), po William-Adolphe Bouguereau]]
**Kajanje** je uznemirujuća emocija koju doživljava pojedinac koji se kaje zbog postupaka koje je učinio u prošlosti  koje smatra da su sramni, štetni ili pogrešni. Kajanje je usko u savezu sa krivicom i samousmjerenom ozlojeđenosti. Kada osoba požali zbog ranije radnje ili propusta, to može biti zbog kajanja ili kao odgovor na razne druge posljedice, uključujući kažnjavanje za djelo ili propust. Ljudi mogu izraziti kajanje kroz izvinjenje, pokušavajući da poprave štetu koju su nanijeli ili sami sebi nametnute kazne.

U pravnom kontekstu, opaženo kajanje počinitelja procjenjuje se u zapadnim pravosudnim sistemima tokom suđenja, izricanja kazne, ročišta za uslovni otpust i u restorativnoj pravdi. Međutim, postoje epistemološki problemi s procjenom stepena kajanja počinitelja.

Osobi koja nije sposobna da osjeća kajanje često se dijagnosticira antisocijalni poremećaj ličnosti, kako je opisano u DSM IV-TR. Općenito, osoba mora biti nesposobna da osjeća strah, kao ni kajanje, da bi razvila psihopatske osobine. Pravne i poslovne profesije kao što je osiguranje, su radile istraživanje o izražavanju kajanja putem izvinjenja, prvenstveno zbog potencijalnih sudskih sporova i finansijskih implikacija.

Psihopatski pojedinci najpoznatiji su po svom flagrantnom zanemarivanju društvenih i moralnih normi. Psihopate imaju disfunkcionalne lične odnose, koje karakteriše nasilje, eksploatacija i promiskuitet. Emocionalno, nesposobni su da osjećaju krivicu ili empatiju, nenormalno reaguju na strah i bol, a druge emocije su plitke u odnosu na populacijske norme. Psihopate odbijaju da usvoje društvene i moralne norme jer nisu pod uticajem emocija, kao što su krivica, kajanje ili strah od odmazde, koje utiču na druga ljudska bića.

## Reference 
 

Kategorija:Emocije
TBC1D10A

**Član 10A domenske porodice TBC1** jest  protein koji je kod ljudi kodiran genom **TBC1D10A** sa hromosoma 22.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 508 aminokiseline, a molekulska težina  57.118 Da. generirana je kao dio progranaMeđunarodnog komzorcija za nokaut-miševe — projekta mutageneze velike propusnosti, za generiranje i distribuciju životinjskih modela bolesti zainteresovanim naučnicima — u Institutu Wellcome Trust Sanger. 

Mužjaci i ženke podvrgnuti su standardiziranom fenotipskom pregledu kako bi se utvrdili efekti delecija gena.

Obavljena su 23 testa i prijavljen je jedan značajno nenormalan fenotip. Homozigotni mutantni odrasli mužjaci imali su abnormalne nalazr kliničke hemije, uključujući smanjene razine LDL-holesterola, alanin transaminaza i alkalne fosfataze.

## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*
*
*
*

Kategorija:Geni na hromosomu 22
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Kategorija:Mišji mutirani geni
MN1 (gen)

***MN1*** jest ljudski gen sa hromosoma 22, lokus 22q12.3-qter. Njegov zvanični puni naziv je **meningiom (poremećen u balansiranoj translokaciji) 1** jer je poremećen uravnoteženom translokacijom (4;22) u meningiomu.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 1.320  aminokiselina, a molekulska težina  136.001 Da. RAC3 i p300.  MN1 može djelovati kao koaktivator nekoliko faktora transkripcije, uključujući RAR/RXR i receptor vitamina D. Kod AML-a, MN1 vezuje se za genomska mjesta obogaćena za motive vezivanja ETS faktora, kao i faktore hematopoetske transkripcije kao što su RUNX1, GATA2, geni klastera HOXA i MEIS1.

## Klinički značaj 
Translokacija MN1 prijavljena je prvi put kod meningioma. Opisano je nekoliko različitih partnera, iako u mnogim slučajevima nije identificiran nijedan fuzijski partnerski protein. Translokacije MN1 se također javljaju u do 2% akutne mijeloidne leukemije (AML). Opisani partnerski proteini za fuziju uključuju ETV6, STAT3 i FLI1. Oko 50% fuzija je van okvira i rezultira visokom ekspresijom MN1 putem oduzimanja pojačivača.

Mutacije ovog gena su povezane sa rascjepom nepca i atipskim oblikom rombencefalosinapse.

## Reference
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi
Kategorija:Geni na hromosomu 22
Kategorija:Ljudski geni
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Kategorija:Transkripcijski koregulatori
ZhengHe (svemirska letjelica)

***ZhengHe*** je planirana kineska misija za vraćanje uzoraka asteroida i istraživanje kometa koja je trenutno u razvoju.

Planirana za lansiranje oko 2024. godine, *Zhenghe* će koristiti solarni električni pogon za istraživanje ko-orbitalnog asteroida 469.219 Kamo'oalewa koji je blizu Zemlje  i glavnog pojasa kometa 311P / PANSTARRS . Svemirska letjelica će se sastati s Kamoʻoalewom i obaviti posmatranja daljinskim senzorima u orbiti, prije nego što sleti na asteroid kako bi prikupila uzorak od oko 100 grama regolita.  Nano-orbiter i nano-lender bit će raspoređeni za obavljanje daljinskog istraživanja i promatranja uzorkovanja, a eksploziv će se koristiti za otkrivanje potencijalnih podzemnih isparljivih tvari.

Svemirska letjelica će koristiti metode sidrenja i pričvršćivanja i dodiri-i-idi metodu kako bi pokušala sakupiti uzorak sa asteroida. To bi bio prvi put da je metoda sidrenja i pričvršćivanja korištena na asteroidu, jer su i OSIRIS-REx i Hayabusa 2 koristili dodirni-i-idi. Može se pokušati i prelet neimenovanog asteroida na putu do 311P/PANSTARRS.

2018. istraživači Kineske akademije nauka predložili su plan istraživanja dubokog svemira koji pokriva vremenski okvir od 2020. do 2030. godine, koji je uključivao misiju istraživanja asteroida planiranu za lansiranje oko 2022. ili 2024. U proljeće 2019., nakon što je projektnu studiju za misiju sprovela Kineska akademija svemirske tehnologije (CAST), CNSA je počela tražiti međunarodne prijedloge za naučne instrumente koji će se nositi na *ZhengHe* .

## Instrumenti 
*ZhengHe* će uključiti nekoliko tipova instrumenata, uključujući multispektralne kamere širokog/uskog ugla i kamere u boji, spektrometar termalne emisije, spektrometar vidljive/bliske infracrvene slike, maseni spektrometar, magnetometar i analizator nabijenih/neutralnih čestica i prašine. Međunarodni doprinosi ovim nosiocima se podstiču.

Ujedinjeno Kraljevstvo razmatra prijedlog za penetrator za isporuku masenog spektrometra za ispitivanje podzemnog leda 311P/PANSTARRS.

## Reference 
Kategorija:Misije na komete
Kategorija:Kineske svemirske letjelice
MAPK1

**Mitogen–aktivirana protein-kinaza 1**, znana i kao **MAPK1**, **p42MAPK** i  **ERK2**, jest enzim koji je kod ljudi kodiran genom sa **MAPK1** hromosoma 22.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 360 aminokiselina, a molekulska težina 41.390 Da.

1020304050
MAAAAAAGAGPEMVRGQVFDVGPRYTNLSYIGEGAYGMVCSAYDNVNKVR
VAIKKISPFEHQTYCQRTLREIKILLRFRHENIIGINDIIRAPTIEQMKD
VYIVQDLMETDLYKLLKTQHLSNDHICYFLYQILRGLKYIHSANVLHRDL
KPSNLLLNTTCDLKICDFGLARVADPDHDHTGFLTEYVATRWYRAPEIML
NSKGYTKSIDIWSVGCILAEMLSNRPIFPGKHYLDQLNHILGILGSPSQE
DLNCIINLKARNYLLSLPHKNKVPWNRLFPNADSKALDLLDKMLTFNPHK
RIEVEQALAHPYLEQYYDPSDEPIAEAPFKFDMELDDLPKEKLKELIFEE
TARFQPGYRS

## Funkcija 
Protein kodiran ovim genom član je porodice MAP-kinaza. MAP-kinaze, također poznate kao vanćelijske signalno regulirane kinaze (ERK), djeluju kao integracijska tačka za više biohemijskih signala i uključene su u širok spektar ćelijskih procesa, kao što je proliferacija, diferencijacija, regulacija i razvoj transkripcije. Aktivacija ove kinaze zahtijeva njenu fosforilaciju uzvodnim kinazama. Nakon aktivacije, ova kinaza translocira se u jedro stimuliranih ćelija, gdje fosforilira jedarne mete. Za ovaj gen prijavljene su dvije alternativno prerađene varijante transkripta koje kodiraju isti protein, ali se razlikuju u UTR-u. MAPK1  contains multiple amino acid sites that are phosphorylated and ubiquitinated.

## Modelni organizmi
U proučavanju funkcije MAPK1 korišteni su modelni organizmi. Uslovna linija nokaut-miša, zvana *Mapk1tm1a(EUCOMM)Wtsi* generirana je kao dio  programa Konzorcija za nokaut-miševe—projekta mutageneze visoke propusnosti za generiranje i distribuciju životinjskih modela bolesti zainteresiranim naučnicima.

Mužjaci i ženke su podvrgnute standardiziranom fenotipskom pregledu, kako bi se utvrdili efekti deleciija. Obavljeno je 27 testova na mutantnim miševima i uočene su tri značajne abnormalnosti. Dominantni mutanti za dobijanje funkcije "Mapk1" kod transgenih miševa pokazao je ulogu MAPK1 u razvoju T-ćelija.  Uslovna inaktivacija "Mapk1" u nervnim progenitorskim ćelijama korteksa u razvoju dovodi do smanjenja debljine korteksa i smanjene proliferacije u nervnim progenitorskim ćelijama.

## Interakcije 
Pokazalo se da MAPK1 reaguje sa:

* ADAM17, 
* CIITA, 
* DUSP1, 
* DUSP22, 
* DUSP3, 
* ELK1, 
* FHL2, 
* HDAC4, 
* MAP2K1, 
* MAP3K1 
* MAPK14, 
* MKNK1, 
* MKNK2, 
* Myc, 
* NEK2, 
* PEA15, 
* PTPN7, 
* PTABP1, 
* SORBS3, 
* STAT5A, 
* TNIP1, 
* TOB1, 
* TSC2, 
* UBR5, 

## Klinički značaj 
Mutacije u MAPK1 su uključene u mnoge tipove kancera.

## Također pogledajte
* Vanćelijske  signalno regulirane kinaze

## Reference
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi 
* MAP Kinase Resource  .

Kategorija:Mitogen-aktivirne protein-kinaze
Kategorija:EC 2.7.11
Kategorija: Mjesečinasti proteini 
Kategorija:Geni na hromosomu 22
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Kategorija:Mišji mutirani geni
SOX10

**Transkripcijski faktor SOX-10** jest  protein koji je kod ljudi kodiran genom **SOX10** sa hromosoma 22.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je  466  aminokiselina, a molekulska težina  49.911 Da.

## Mutacije 
Mutacije ovog gena povezane su sa Waardenburg-Shahovim sindromom

## Imunobojenje
SOX10 se koristi kao imunohistohemijski marker, jer je pozitivan na:
*Neuroektodermne neoplazme nervnogrebenskogporijekla, posebno:
:*Melanom, iako dezmoplazik+jski melanomi mogu biti samo fokusno pozitivni.
:*Nevus

SOX10 immunohistochemistry in a dermal nevus.jpg|Imunohistohemijski nalaz SOX10 u dermnom nevusu ima pozitivno obojene ćelije nevusa (strelice)
SOX10 immunohistochemistry of normal skin and atypical melanocytic proliferation.jpg| Imunohistohemijska obrada SOX10 normalne kože (gore) i atipske proliferacije melanocita (dolje), koja se vidi uglavnom u [[dlakin folikul|folikulima dlake][].
SOX10 immunohistochemistry of lentigo maligna.jpg|Imunohistohemijska obrada SOX10 olakšava prikaz *lentigo maligna*, kao povećanog broja melanocita duž *stratum basale* i jedarnog plejomorfizma. Promjene su kontinuirane sa resekcijskom marginom (obilježeno žutom bojom, lijevo), što daje dijagnozu neradikalno uklonjenog *lentigo maligna*.

## Interakcije 
Interakcija između SOX10 i PAX3 proučavana je najbolje kod pacijenata sa Waardenburgovim sindromom, autosomno dominantnim poremećajem koji je podijeljen u četiri različita tipa, na osnovu mutacije u dodatnim genima. Smatra se da su interakcije SOX10 i PAX3 regulatori drugih gena uključenih u simptome Waardenburgovog sindroma, posebno MITF, koji utiče na razvoj melanocita, kao i formiranje nervnog grebena. Ekspresija MITF može se transaktivirati pomoću SOX10 i PAX3, da bi imao aditivni efekt. Dva gena imaju međusomno bliska vezujuća mjesta na uzvodnom pojačivaču gena c-RET. Također se smatra da SOX10 cilja na dopahrom-tautomerazu preko sinergijske interakcije sa MITF-om, što onda rezultira drugim promjenama melanocita.

SOX10 može uticati na stvaranje transkripcije mijelinskih proteina putem njegove interakcije sa proteinima kao što su OLIG1 i EGR2, što je važno za funkcionalnost neurona. Identificirani su  i ostali kofaktori, kao što su SP1, OCT6, NMI, FOXD3 i SOX2.

Interakcija između SOX10 i NMI javljaju se  koeksprimirano u glijinim ćelijamama, gliomima i kičmenoj moždini i pokazalo se da modulira transkripcijsku aktivnost SOX10.

## Također pogledajte 
* SOX geni

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi
* 

Kategorija:Geni na hromosomu 22
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Kategorija:Transkripcijski faktori
Adenililacija

[thumb|296x296px| AMPylator postavlja ciljni protein s [ATP-om za reakciju AMPilacije.]]
**Adenililacija**, poznatija kao **AMPilacija**, je proces u kojem je molekula adenozin-monofosfata (AMP) kovalentno vezan za aminokiselinski bočni lanac  proteina. Ovo kovalentno dodavanje AMP-a na hidroksilni bočni lanac proteina je posttranslacijska modifikacija. Adenilacija uključuje fosfodiestersku vezu između hidroksilne grupe molekula koji prolazi kroz adenilaciju i fosfatne grupe nukleotid aadenozin-monofosfata (tj. adenilne kiseline). Enzimi koji su sposobni da kataliziraju ovaj proces nazivaju se AMPilatori.

Poznate aminokiselinekoje su ciljane u proteinu su tirozin i treonin, a ponekad i serin. Kada se naboji na proteinu podvrgnu promjeni, to utiče na karakteristike proteina, obično mijenjajući njegov oblik, putem interakcija aminokiselina koje ga čine. Ampilacija može imati različite efekte na protein. To su svojstva proteina kao što su stabilnost, enzimska aktivnost, vezivanje kofaktora i mnoge druge funkcionalne sposobnosti. Druga funkcija adenilacije je aktivacija aminokiselina, koju katalizira tRNK aminoacil-sintetaza.

Slična DNK-*β*-polimerazi je porodica nukleotidiltransferaza.

U životinjskim ćelijama uklanjanje AMP iz treonina 518 BiP/Grp78 katalizira isti enzim, FICD, koji AMPilira BiP. Za razliku od bakterijske GS-ATaze, FICD izvodi obje reakcije s istim katalititskim domenom.

## Klinički značaj 
Utvrđeno je da je presinapsnii protein α-sinuklein meta za FICD AMPilaciju. Tokom HypE posredovane adenilacije αSyn, agregacija αSyn smanjuje se i otkriveno je da neurotoksičnost i ER  stres smanjuju *in vitro*. Stoga je adenilacija αSyn možda zaštitni odgovor na ER stres i agregaciju αSyn. Međutim, kako se aSyn i FICD nalaze u različitim odjeljcima, potrebno je provesti daljnja istraživanja koja procjenjuju značaj ovih tvrdnji.

## Reference 
## Vanjski linkovi
Kategorija:Biohemija
Kategorija:Ćelijski procesi
SHFM3P1

**Gen za malformaciju podijeljena šaka/stopalo (ektrodaktilija) tip 3 pseudogena 1**, znan i kao **SHFM3P1**, je ljudski  gen  sa hromosoma 22.

U vezi stim, u jednoj studiji iz 1998., pronađena je veza između lokusa i činjenice da je Proteolitski put ovisan o ubikvitinu, te cilja mnoge ključne regulatorne proteine za bržu unutarćelijsku degradaciju. Specifičnost ubikvitinacije proteina proizlazi iz E3 ubikvitin-proteinskih ligaza, koje prepoznaju supstratne proteine. Nedavno je analiza E3 koji reguliraju diobu stanica otkrila zajedničke teme u strukturi i funkciji. Jedna posebno raznovrsna klasa E3, koja se naziva kompleksi proteina Skp1p-Cdc53p-F-kutija proteina (SCF), koristi supstrat-specifične adapterske podjedinice koje se nazivaju proteini F-kutije za regrutovanje različitih supstrata u jezgro ubikvitinacijskog kompleksa. Projekti sekvenciranja genoma otkrili su široku lepezu proteina F-kutije, a rani rezultati genetičke analize u nekoliko organizama obećavaju da će proteini F-kutije sudjelovati u regulaciji mnogih procesa, uključujući ćelijsku diobu, transkripciju, transdukciju signala i razvoj. Ubikvitinski sistem unutarćelijske degradacije proteina kontroliše obilje mnogih kritičnih regulatornih proteina. Specifičnost ubikvitinskog sistema je uglavnom određena na nivou prepoznavanja supstrata, korak koji je posredovan E3 ubikvitinskim ligazama.

Analiza mehanizama proteolize usmjerene fosforilacijom u regulaciji ćelijskog ciklusa otkrila je novu klasu E3 ubikvitinsskih ligaza zvanih SCF kompleksi, koji se sastoje od podjedinica Skp1, Rbx1, Cdc53 i bilo kojeg od velikog broja različitih F-kutijskih proteina. Specifičnost supstrata SCF kompleksa određena je zamjenjivom proteinskom podjedinicom F-kutije, koja regrutuje specifičan skup supstrata za ubikvitinaciju u jezgro kompleksa sastavljenog od Skp1, Rbx1, Cdc53 i E2 enzima Cdc34. Proteini F-kutije imaju bipartitnu strukturu - zajednički motiv F-kutije povezuje proteine F-kutije sa Skp1 i jezgrom kompleksa, dok divergentni motivi interakcije protein-protein selektivno vezuju svoje srodne supstrate. Do danas su svi poznati SCF supstrati prepoznati na način koji je striktno ovisan o osforilaciji, čime se povezuju unutarćeliske signalne mreže sa ubikvitinskim sistemom.

Mnoštvo različitih proteina F-kutije u bazama podataka sugerira da će mnogim putevima upravljati SCF-ovisna proteoliza. Genetička analiza otkrila je uloge proteina F-kutije u različitim signalnim putevima, u rasponu od senzora nutrijenata u kvascima do očuvanih razvojnih puteva kod biljkama i životinja. Štaviše, strukturna analiza je otkrila veze predaka između SCF kompleksa i dvije druge E3 ubikvitin ligaze, sugerirajući da je kombinatorna upotreba adapterskih proteina specifičnih za supstrat evoluirala kako bi omogućila regulaciju mnogih ćelijskih procesa.

## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*
*

Kategorija:Geni na hromosomu 22
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Kategorija:Pseudogeni
Asimetrično plačno lice

**Asimetrično plačno lice** (**ACF**), također zvano **djelimična jednostrana pareza lica** i **hipoplazija mišića depresora angula oris**, je manja kongenitalna anomalija uzrokovana agenezom ili hipoplazijom mišića *musculus depressor anguli oris*, jednog od mišića koji kontroliraju pokrete donje usne. Ova jednostrana slabost lica se prvi put uočava kada beba plače ili se smije, zahvatajući samo jedan ugao usana i javlja se na lijevoj strani u skoro 80% slučajeva. Samo se rijetko povezuje s drugim urođenim defektima.

Kada je hipoplazija mišića *depresor anguli oris* povezana s urođenim srčanim defektima, koristi se termin 'Caylerov kardiofacijalni sindrom'.

Caylerov sindrom je dio sindroma delecije 22q11.2.

Karakterizirao ga je Cayler 1969. godine.

## Reference
## Dopunska literatura
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi 
Kategorija:Genetički poremećaji
Kategorija:Autosomne monosomije i delecije
Caylerov kardiofacijalni sindrom
Kategorija:Mišići
Prvenstvo Azerbejdžana u šahu

**Prvenstvo Azerbejdžana u šahu** (azerbejdžanski: *Azərbaycan Şahmat Çempionatı*), su šahovski turniri koji se održavaju od 1995. godine. Od osamostaljenja Azerbejdžana 1992. godine održava se u pravilu svake godine, ali uz česte iznimke, s čestim promjenama sistema natjecanja i kvalitetom turnira. Organizira ga Azerbejdžanski šahovski savez.

## Pobjednici 
| valign="top" |

|}

## Reference
## Vanjski linkovi 
*Službena web stranica    

Kategorija:Šah u Azerbejdžanu
Azerbejdžan
Azerbejdžan
Šah
MTP18

**Mitohondrijski protein od 18 kDa**, znan i kao **MTP18**, ljudski genom  sa hromosoma 22.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 166 aminokiseline, a molekulska težina  18.010 Da.
 

1020304050
MSEPQPRGAERDLYRDTWVRYLGYANEVGEAFRSLVPAAVVWLSYGVASS
YVLADAIDKGKKAGEVPSPEAGRSARVTVAVVDTFVWQALASVAIPGFTI
NRVCAASLYVLGTATRWPLAVRKWTTTALGLLTIPIIIHPIDRSVDFLLD
SSLRKLYPTVGKPSSS

## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

Kategorija:Geni na hromosomu 22
Kategorija:Ljudski geni
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Međunarodni centar za djecu i omladinu

**Međunarodni centar za djecu i omladinu** jest kulturno-umjetnički centar na području općine Novo Sarajevo.

## Historija 
Poslije Drugog svjetskog rata jugoslavenske vlasti pokrenule su masivan infrastrukturni program s ciljem promocije umjetnosti i kulture. Jedna od glavnih tačaka programa bilo je osnivanje kulturnih centara u svim općinama u kojima bi se održavale filmske projekcije, nastupi kulturnih i folklornih grupa, književne večeri, male pozorišne predstave itd.

Vlasti su 1961. osnovale takav centar u naselju Grbavica općine Novo Sarajevo. U to vrijeme bio je najveći općinski kulturni centar u Sarajevu i nosio je ime po Vasi Pelagiću, srpskom piscu, ljekaru, prosvjetitelju, duhovnjaku, nacionalistu i zagovorniku utopijskog socijalizma iz 19. stoljeća. Na početku rata u Bosni i Hercegovini i opsade Sarajeva 1992. našao se na teritoriji pod kontrolom srpskih snaga i bio je teško devastiran. Renoviran je 1997, a proširen 2001, kada je ponovo uspostavljen pod novim, aktuelnim nazivom.

Danas se u njemu održavaju radionice, izložbe, pozorišne predstave i sportske aktivnosti. To je i mjesto održavanja nekoliko godišnjih festivala, uključujući Juventafest, FEDU i Beton Fest. Bio je domaćin brojnih koncerata.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Zvanični sajt
* Zvanična stranica na Facebooku

Kategorija:Građevine u Sarajevu
Kategorija:Kultura u Sarajevu
Kategorija:Pozorišta u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Turističke atrakcije u Sarajevu
Kategorija:Koordinate na Wikipodacima
SEPT3

**Neuronski-specifični septin-3** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **SEPT3**  sa hromosoma 22.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je  358 aminokiselina, a molekulska težina  40.704 Da.

1020304050
MSKGLPETRTDAAMSELVPEPRPKPAVPMKPMSINSNLLGYIGIDTIIEQ
MRKKTMKTGFDFNIMVVGQSGLGKSTLVNTLFKSQVSRKASSWNREEKIP
KTVEIKAIGHVIEEGGVKMKLTVIDTPGFGDQINNENCWEPIEKYINEQY
EKFLKEEVNIARKKRIPDTRVHCCLYFISPTGHSLRPLDLEFMKHLSKVV
NIIPVIAKADTMTLEEKSEFKQRVRKELEVNGIEFYPQKEFDEDLEDKTE
NDKIRQESMPFAVVGSDKEYQVNGKRVLGRKTPWGIIEVENLNHCEFALL
RDFVIRTHLQDLKEVTHNIHYETYRAKRLNDNGGLPPGEGLLGTVLPPVP
ATPCPTAE

## Funkcija 
Ovaj gen pripada septinskoj porodici GTPaza. Članovi ove porodice su potrebni za citokinezu. Ekspresija je pojačana retinoinskom kiselinom u ljudskoj teratokarcinomskoj ćelijskoj liniji. Specifična funkcija ovog gena nije utvrđena. Alternativna prerada ovog gena rezultira višestrukim varijantama transkripta.

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorija:Geni na hromosomu 22
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
PARVB

**Beta–parvin** jest  protein koji je kod ljudi kodiran genom **PARVB** sa hromosoma 22.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je  364 aminokiseline, a molekulska težina  41.714 Da.
 

1020304050
MSSAPRSPTPRPRRMKKDESFLGKLGGTLARKRRAREVSDLQEEGKNAIN
SPMSPALVDVHPEDTQLEENEERTMIDPTSKEDPKFKELVKVLLDWINDV
LVEERIIVKQLEEDLYDGQVLQKLLEKLAGCKLNVAEVTQSEIGQKQKLQ
TVLEAVHDLLRPRGWALRWSVDSIHGKNLVAILHLLVSLAMHFRAPIRLP
EHVTVQVVVVRKREGLLHSSHISEELTTTTEMMMGRFERDAFDTLFDHAP
DKLSVVKKSLITFVNKHLNKLNLEVTELETQFADGVYLVLLMGLLEDYFV
PLHHFYLTPESFDQKVHNVSFAFELMLDGGLKKPKARPEDVVNLDLKSTL
RVLYNLFTKYKNVE

## Funkcija
Članovi porodice parvina, uključujući PARVB, PARVA i PARVG, su proteini koji vezuju aktin, povezani sa fokusnim kontaktima (prema OMIM-u).

## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

Kategorija:Geni na hromosomu 22
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
PDGFB

**Podjedinica B trombocitno-izvedenog faktora rasta** jest  protein koji je kod ljudi kodiran genom **PDGFB** sa hromosoma 22.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je  241 aminokiselina, a molekulska težina  27.283 Da. 

Za gen *PDGFB*, identificirane su dvije prerađene varijante transkripta.

## Također pogledajte
*Trombocitni faktor rasta

## Reference
## Dopunska literatura
*

## Vanjski linkovi
Kategorija:Geni na hromosomu 22
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Kategorija:Faktori rasta
NOL12

**Jedarčani protein 12** jest  protein koji je kod ljudi kodiran genom **NOL12**  sa hromosoma 22. 

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je  213 aminokiseline, a molekulska težina  24.663 Da. Ljudski Nol12 je također potreban za sazrijevanje ribosoma i integritet genoma.

## Porodica Nol12 
Ljudski Nol12 pripada porodici proteina poznatih kao ribosomski vezujući proteini RBP-i. Ljudski članovi imaju ekvivalente u različitim vrstama. Njegov homolog u *Drosophila melanogaster* zove se *Viriato*, koji je uključen u razvoj očiju i nervnog sistema i bez njega, kod *Drosophila melanogaster* ne uspijeva razvoj oka. Gubitak "Viriato" također rezultirao je proliferacijom ćelija, kašnjenjem u razvoju i apoptozama. hNOL12 homologue in rats is known as Nop25 and is responsible for nucleolar structure and integrity. Njegov homolog kod kvasca nazvan je Rrp17, za koji je pokazano da ima 5′-3′ egzonukleaznu aktivnost i da je uključen u biogenezu ribosoma.

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorija:Geni na hromosomu 22
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika