Queer Sarajevo Festival 2008

**Queer Sarajevo Festival** je bio prvi javni queer festival u Bosni i Hercegovini organizovan od strane Udruženja Q, u septembru 2008. godine u Sarajevu. Festival je zapamćen kao prvo javno istupanje LGBTIQ osoba u BiH, te je postao centar interesovanja bosanskohercegovačke, regionalne i međunarodne javnosti, institucija i medija nakon eskalacije nasilja nad učesnicima i učesnicama Festivala na dan otvorenja. U skladu sa strateškim planom Udruženja Q, Udruženje Q i Sarajevski otvoreni centar su u septembru 2007. godine započeli sa planiranjem organizovanja Queer Sarajevo Festivala, prvog festivala posvećenog LGBTIQA zajednici u Bosni i Hercegovini. Organizacija Sarajevski otvoreni centar je nakon nekoliko mjeseci izašla iz organizacionog odbora, a Udruženje Q je nastavilo sa pripremama za održavanje Festivala.

Queer Sarajevo Festival je bio o djeljenju priča lezbejki, gej, transrodnih, intersex i queer osoba u Bosni i Hercegovini, te svakodnevnih životnih priča o ljubavi, prijateljstvu, borbi za jednakost, diskriminaciji, slobodi, ponosu i pobjedi. Cilj Queer Sarajevo Festivala je bio preispitati heteronormativne i patrijarhalne vrijednosti, posebno one koje se tiču pitanja identiteta i seksualnosti, viđenih u kontekstu roda, spola i seksualne orijentacije. Ideja za održavanjem ovakvog jednog festivala u Bosni i Hercegovini javila se zbog potrebe da se poveća i učini vidljivom queer kultura, teorija i pokret kao i da ovaj festival postane tradicionalna manifestacija vidljivosti LGBTIQ zajednice u Bosni i Hercegovini. Drugi razlog organizovanja festivala je bila uspostava održive saradnje Queer Sarajevo Festivala sa zvaničnim kulturnim institucijama u Bosni i Hercegovini i organizacijama kao i otvaranje prostora za javne diskusije o statusu queer populacije u Bosni i Hercegovini, LGBTIQ kulturi, identitetima i ljudskim pravima putem aktivnosti koje su se odvijale prije, a i u toku same realizacije festivala. Festival je bio najavljen za 24. septembar 2008. godine na Akademiji likovnih umjetnosti u Sarajevu, te je trebao trajati pet dana. Program su činile izložbe, performansi, dokumentarni filmovi i okrugli stolovi učesnika i učesnica iz Bosne i Hercegovine, regije i šire.

## Reakcije 
### Prijetnje prije održavanja Festivala 
Queer Sarajevo Festival je bio prvi javni LGBTIQA događaj koji je dobio pažnju medija, političkih lidera i javnosti u Bosni i Hercegovini. Organizatori/ice QSF-a su se našle na udaru mržnje još u vrijeme preliminarnih aktivnosti u vezi sa Festivalom. U Opštini Novi grad je bio polijepljen veliki broj postera koji je pozivao direktno na nasilje. Posteri su glasili: *Smrt pederima*, *Ne dozvolimo Queer festival odnosno Gay paradu u BiH*, te je kasnije ista taktika korištena i u drugim opštinama. Protest protiv održavanja Festivala je bio najavljen na Trgu Alije Izetbegovića u Sarajevu, 24.9.2008. godine. Sve prijetnje su bile dokumentovane od strane Udruženja Q i predane nadležnim organima uz apel procesuiranja istih.

### Medijsko praćenje Festivala 
Održavanje Sarajevo Queer Festivala u vrijeme Ramazana je iskorišteno kao povod za razne interpretacije. Rečeno je da je takav festival napad na religiju, konkretno na Islam iako je bilo jasno da festival nema apsolutno nikakvih religijskih niti anti-religijskih referenci i da je puka slučajnost bila to da su se datumi održavanja festivala podudarili sa mjesecom posta Ramazanom. Najistaknutiji printani mediji koji su predvodili huškačku kampanju mjesec dana prije samog Festivala su bili Dnevni Avaz i SAFF. Na naslovnoj strani najčitanijih dnevnih novina u Bosni i Hercegovini Dnevni Avaz 28. augusta 2008. izašao je naslov "Ko Bošnjacima podvaljuje gay okupljanje u Ramazanu?" Neki od ostalih naslova koji su izlazili u raznim glasilima poput Dnevnog Avaza i SAFF jesu: *Gejevi u Sarajevu i u noći Lejletu-l-kadr!* , *Opasno poigravanje sa vjerskim osjećajima Bošnjaka, Festival homoseksulaca u časnom Ramazanu*. Na online mrežama su korisnici pozivali na linč, kamenovanje i paljenje benzinom organizatorica i pobornika Festivala.

### Reakcije političara i religijskih lidera na održavanje Festivala 
Među onima koji su javno propagirali mržnju protiv LGBTIQA osoba bilei su i vladajuće strukture u BiH. Tadašnji Poslanik u državnom parlamentu Bakir Izetbegović je izjavio povodom održavanja Festivala: „Nimalo nisam obradovan time. Jedno podsjećanje na Sodomu i Gomoru u danu 27. noći, jedne plemenite noći koju muslimani očekuju, nimalo nisam obradovan time.“ Izjava Opštinskog odbora Stranke za BiH Novo Sarajevo povodom Festivala je bila: "Queer festivalom narušen je ramazanski ambijent, posebno u njegovoj posljednjoj i najznačajnijoj trećini kada svaki čovjek, poštujući tradiciju i značaj svetog mjeseca, neće ispoljiti stvarnu reakciju."

## Napadi na učesnike Festivala 
Festival je otvoren 24. septembra 2008. godine u Galeriji Akademije likovnih umjetnosti Sarajevu gdje je prisustvovalo oko 250 učesnika i učesnica. Napadači su bacali kamenje na zgradu Akademije, da bi pojedine posjetitelje, po napuštanju izložbe, pratili po Sarajevu i fizički napali. Te večeri je povrijeđeno najmanje osam osoba: R.K., H.Ć., T.B., A.S., te policajac Boban Vujičinović, novinari Peđa Kojović, Emir Imamović i strani državljanin Andrejs Viskochis. Poslije su to učinili Oslobođenje i Nezavisne novine. Isti dan na YouTube se pojavio video u kojem su išle slike odsijecanja glave jednoj od organizatorki Sarajevo Queer Festivala. Organizatori/ke su nakon treće večeri održavanja festivala prekinuli sve daljnje aktivnosti.

Vijeće Evrope, Amnesty International

### Pravni epilog 
U periodu od 4. septembra do 3. oktobra 2008., Udruženje Q je proslijedilo 19 prijava policiji PU Centar i Novo Sarajevo. Prema Službenom Listu Bosne i Hercegovine, protiv četiri policijska službenika je 17. novembra 2008. godine pokrenut disciplinski postupak zbog osnovane sumnje o težoj povredi službene dužnosti, a odlukom Disciplinske komisije su proglašeni odgovornim i izrečene su im sankcije, te je Policijski odbor uvažio njihove žalbe i oslobodio ih odgovornosti.

*Ustavni sud zaključuje da postoji povreda prava na slobodu okupljanja iz člana II/3.i) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 11. Evropske konvencije kada su javne vlasti, u skladu s pozitivnom obavezom koja proizlazi iz ovog člana, propustile preduzeti neophodne mjere radi osiguranja mirnog okupljanja organizovanog u skladu sa zakonom, zbog čega je došlo do nasilja između suprotstavljenih strana, te kada su propustile osigurati jasan pravni okvir kako bi preventivno djelovale u njegovom sprečavanju i odvraćanju od činjenja istih ili sličnih djela.*

Vijeće za štampu u Bosni i Hercegovini je 11.09.2008. godine zaprimilo žalbu Udruženja Q na članake objavljene u “Dnevnom avazu”. *Žalbena komisija* Vijeća za štampu u Bosni i Hercegovini jednoglasno je zaključila da je list “Dnevni avaz” prekršio pet članova Kodeksa za štampu 1 – *Opšte odredbe*, 3 – *Huškanje*, 4 – *Diskriminacija*, 4a – *Ravnopravnost polova i poštivanje osobenosti* i 15 – *Interes javnosti*. *Žalbena komisija* Vijeća za štampu u BiH je apelirala na uredništvo “Dnevnog avaza” i ostalih novinskih izdanja u BiH da vode računa o demokratskoj vrijednosti tolerancije i suživota na ovim prostorima, te doprinesu podizanju praga tolerancije i međusobnog razumijevanja, poštujući profesionalne odredbe Kodeksa za štampu BiH.

## Film Queer Sarajevo Festival 2008 
Udruženje Q je produciralo kratki dokumentarni film o dešavanjima sa Queer Sarajevo Festivala iz 2008. Film Queer Sarajevo Festival 2008 je produciran 2009. godine, te je prikazivan na filmskim festivalima u Berlinu na filmskom festivalu Berlinale, San Francisku, Pekingu i šire. Film je bio nominovan za međunarodnu Teddy nagradu za filmove o LGBT temama.

## Queer Sarajevo festival 2009 
Udruženje Q je 2009. organizovalo drugi Queer Sarajevo Festival - festival kao i svaki drugi. Ovaj festival je bio nešto drukčijeg koncepta i prezentovan virtualno od 24. do 28 septembra na način da je postavljeno 100 jumbo plakata po cijeloj Bosni i Hercegovini, online video spot, petodnevna medijska prisutnost i poruke na TV-u, radiju i novinama. Kao rezultat QSF-a 2008, u proljeće 2009. je promovisan *QSF in a box*, koji je sadržavao 5 DVD-a sa sadržajem prvog festivala.

## Vanjski linkovi 
* Queer Sarajevo Festival dokumentarni film

## Reference 
Kategorija:Sarajevski festivali
Kategorija:LGBTQ festivali
Kategorija:Queer
Kategorija:LGBTQ u Bosni i Hercegovini