CNC mašina

**CNC** (*Computer Numerical Control*) predstavlja tehnologiju koja omogućava automatizovanu kontrolu alatnih mašina putem računara. Ova tehnologija je revolucionirala mašinsku industriju, omogućavajući veću preciznost, efikasnost i ponovljivost u proizvodnim procesima.

## Osnovne karakteristike CNC mašina 
CNC mašine imaju slične komponente kao i tradicionalne alatne mašine, ali su opremljene:
* Kontrolnom jedinicom (CNC jedinica) – centralni procesor koji upravlja radom mašine.
* Servo motorima – precizni motori koji omogućavaju kretanje alata u definisanim koordinatama.
* Kuglenim navojnim vretenom (Ball screw) – mehanizam koji omogućava precizno pomjeranje osovina.
* Senzorima i mjerilima – za kontrolu položaja i parametara obrade.
  
Glavna razlika između klasičnih i CNC mašina jeste upravo automatsko upravljanje putem programskih kodova, čime se minimizira potreba za ručnim radom.

## Princip rada CNC sistema 
CNC sistem funkcioniše tako što interpretira numerički kod (npr. G-kod) i pretvara ga u precizne pokrete alata. Osnovne komponente ovog procesa uključuju:

# Unos programa – operater unosi NC kod ili koristi CAD/CAM softver za generisanje programa.
# Interpretacija koda – CNC kontroler analizira komande i upravlja osovinama i alatima.
# Obrada materijala*– alat obrađuje materijal prema zadanim koordinatama i parametrima.

## Tipovi CNC programiranja 
Postoji nekoliko načina programiranja CNC mašina, zavisno od složenosti operacija:
* ISO programiranje (DIN programiranje) – bazirano na standardnim G-kodovima i M-kodovima, omogućava direktno programiranje preko koordinata (X, Y, Z, A, B osovine).
* Dijalog programiranje – koristi simbole i grafički interfejs, omogućava jednostavnije kreiranje programa (npr. Siemens kontroleri).
* CAM programiranje (3D programiranje) – koristi CAD/CAM softver za kreiranje kompleksnih putanja alata i generisanje koda.

## CNC kontroleri 
Postoji više vrsta CNC kontrolnih jedinica koje se razlikuju po načinu rada i mogućnostima. Neki od najpoznatijih proizvođača kontrolera uključuju:
* Fanuc - 
* Siemens - 
* Heidenhain - 
* Mitsubishi Electric - 
* Mazak - 

## Proizvođači CNC mašina 
CNC mašine proizvode brojne kompanije specijalizovane za različite vrste obrade, uključujući glodanje, tokarenje, bušenje i erodiranje. Najpoznatiji proizvođači uključuju:
* Makino - 
* DMG Mori (Deckel Maho, Gildemeister, Mori-Seiki) -  / 
* Hermle - 
* Mazak -  / 
* Fadal - 
* Cincinnati Milacron - 
* Niigata - 
* Heller - 

## Prednosti CNC tehnologije 
Glavne prednosti CNC mašina u odnosu na klasične alatne mašine uključuju:
* Visoka preciznost – mogućnost izrade dijelova sa minimalnim odstupanjima.
* Ponavljivost – osigurava konzistentnost u proizvodnji velikih serija.
* Automatizacija – smanjuje potrebu za ljudskom intervencijom.
* Brža proizvodnja – optimizovani radni ciklusi skraćuju vrijeme obrade.
* Manje otpada – efikasnije korištenje materijala.
* Kompatibilnost sa CAD/CAM softverima – omogućava direktnu primjenu digitalnih modela.

## Izazovi i nedostaci CNC tehnologije 
Iako su CNC mašine revolucionizirale proizvodnju, postoje i određeni izazovi:
* Visoka početna cijena – CNC mašine i softveri zahtijevaju veća ulaganja.
* Kompleksnost programiranja – potrebna je obuka operatera.
* Troškovi održavanja – zahtijeva redovno servisiranje i kalibraciju.
* Ograničena fleksibilnost – nije idealno rješenje za ručne prilagodbe tokom obrade.

## Najčešće korištene skraćenice 
CNC industrija koristi niz tehničkih skraćenica, od kojih su najznačajnije:
* CAD (*Computer-Aided Design*) – kompjuterski potpomognuto projektovanje.
* CAM (*Computer-Aided Manufacturing*) – kompjuterski potpomognuta proizvodnja.
* CAE (*Computer-Aided Engineering*) – kompjuterski potpomognuto inženjerstvo.
* CNC (*Computer Numerical Control*) – kompjuterska numerička kontrola.

## Vanjski linkovi 
* Arhivirani članak o izumitelju NC tehnologije

Kategorija:Mašine
Kategorija:CNC
Kategorija:Programiranje
Kategorija:Manufaktura
Kategorija:Računari