open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sixten Jernberg

**Edy Sixten Jernberg** bio je švedski skijaš-trkač. Jedan je od najuspješnijih skijaša-trkača svih vremena.

## Karijera 
Između 1952. i 1964. učestvovao je u 363 utrke, završivši na postolju u 263 i pobijedivši u 134; u istom periodu osvojio je devet olimpijskih medalja i četiri zlatne na svjetskim prvenstvima. U 12 startova na trojim uzastopnim Igrama nikad nije završio ispod petog mjesta, a između 1955. i 1960. pobijedio je na 86 od 161 takmičenja.

Prije sportske karijere bio je kovač i drvosječa. Specijalizirao se za duge utrke: četiri od svojih osam zlatnih medalja osvojio je na 50&nbsp;km, jednu na 30&nbsp;km, a tri u štafeti 4 × 10&nbsp;km. Također je dvaput pobijedio u utrci Vasa (1955. i 1960). Pobijedio je i na 15&nbsp;km na Skijaškom festivalu Holmenkollen 1954.

Na jednom takmičenju imao je groznicu i iskašljavao je krv, ali je i pored toga završio utrku na 50&nbsp;km. Gunde Svan rekao je: "Bilo je gotovo kao da [Sixten] nije volio svoje tijelo i kao da ga je pokušavao kazniti na različite načine."

Za sportske uspjehe nagrađen je Medaljom Holmenkollen 1960. godine (s Helmutom Recknagelom, Sverreom Stensheimom i Tormodom Knutsenom). Također je dobio Zlatnu medalju Svenska Dagbladeta 1956. godine (s modernopetobojcem Larsom Hallom). Njegov nećak Ingemar takmičio se na Olimpijskim igrama u skoku s motkom.

### Olimpijske igre 
* 9 medalja – (4 zlatne, 3 srebrne, 2 bronzane)

### Svjetska prvenstva 
* 6 medalja – (4 zlatne, 2 bronzane)

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Profil na FIS-u
* 
* Dobitnici medalje Holmenkollen – kliknite na "Holmenkollmedaljen" da preuzmete PDF-datoteku 

Kategorija:Rođeni 1929.
Kategorija:Umrli 2012.
Kategorija:Švedski skijaši-trkači
Kategorija:Skijaši-trkači na Zimskim olimpijskim igrama 1956.
Kategorija:Skijaši-trkači na Zimskim olimpijskim igrama 1960.
Kategorija:Skijaši-trkači na Zimskim olimpijskim igrama 1964.
Kategorija:Osvajači zlatne medalje na Olimpijskim igrama (Švedska)
Kategorija:Osvajači srebrne medalje na Olimpijskim igrama (Švedska)
Kategorija:Osvajači bronzane medalje na Olimpijskim igrama (Švedska)
Kategorija:Osvajači medalja na Zimskim olimpijskim igrama 1956.
Kategorija:Osvajači medalja na Zimskim olimpijskim igrama 1960.
Kategorija:Osvajači medalja na Zimskim olimpijskim igrama 1964.
Kategorija:Švedski olimpijci u skijaškom trčanju
Kategorija:Svjetski prvaci u skijaškom trčanju
Y-27632

**Y-27632** je biohemijski alat koji se koristi u proučavanju signalnih puteva rho-vezane protein kinaze (ROCK). Y-27632 selektivno inhibira p160ROCK, iako inhibira druge proteinske kinaze kao što su PKC u većim koncentracijama.

Proučavan je zbog njegovih efekata na endotelne ćelije (CEC)  i srčane matične ćelije (CSC).

## Reference
Kategorija:Piridini
Kategorija:Inhibitori protein kinaze
Morbid Angel

**Morbid Angel** je američki death metal bend iz Floride.

## O bendu 
Osnovao ga je Trey Azagthoth (George Emmanuel III). U početku se band zvao Ice, a zatim Heretic, a godine 1984. mijenja ime u Morbid Angel. Od 1986. do 1987. objavili su četiri demo albumi, a godine 1989. prvi studijski album *Altars of Madness* koji se smatra klasikom death metala i jedan od prvih albuma žanra. Od svog osnivanja, pa do danas često su mijenjali postavu benda, a Azagthoth je jedini stalni član. Do sada su objavili devet albuma, posljednji *Kingdoms Disdained* u decembru 2017. godine. 

## Diskografija 
;Studijski albumi
* *Altars of Madness* (1989)
* *Blessed Are the Sick* (1991)
* *Covenant* (1993)
* *Domination* (1995)
* *Formulas Fatal to the Flesh* (1998)
* *Gateways to Annihilation* (2000)
* *Heretic* (2003)
* *Illud Divinum Insanus* (2011)
* *Kingdoms Disdained* (2017)

## Izvori 
Kategorija:Američke death metal grupe
Anfinsenov kafez

/GroEL bakterijskog šaperonskog  kompleksa]]
U molekulskoj biologiji, **Anfinsenov kafez** je model za presavijanje proteina u nekim ćelijama, za poboljšanje brzine proizvodnje i prinosa tačnih proizvoda. Prostor u ćeliji je uglavnom ograničen, a proces savijanja proteina može se prekinuti ili modificirati ako zaluta preblizu vanjskim silama dok je još uvijek u procesu formiranja. Još gore, neformirane molekule mogu početi nekontrolirano da se agregiraju, što potencijalno može rezultirati bolešću kao što je Alzheimerova.

Da bi to spriječile, neke ćelije će zatvoriti aktivno savijajuće proteine unutar jednog ili više šaperona, formirajući oko njih "kafez",  koji će ih zaštititi tokom njihove transformacije. Ovi kafezi mogu poslužiti i za izolaciju nepravilno formiranih proteina koji inače mogu uticati na druge procese ako im je dopušteno slobodno plutanje. Model je imenovan po Christianu B. Anfinsenu, koji je prvi pokazao *in vitro* da će se čisti denaturirani proteini ponekad spontano presavijati, bez izvora energije.

## Reference 
Kategorija:Savijanje proteina
Kategorija:Proteini
Poljaci u Bosni i Hercegovini

**Poljska zajednica u Bosni i Hercegovini** broji otprilike 300 Poljaka koji na prostorima Bosne i Hercegovine žive od 19. vijeka.

## Historija 
[mini|Prvi poljski doseljenici u [Čelinovac|Čelinovcu.]]
mini|Poljaci u BiH tokom vjerske službe, 1930-ih godina.
[mini|Tomislav Durtka, [Miloš Mišković, Igor Kanjski.]]
mini|Svečana parada povodom 10. poljskog festivala *Pirogijada* u Čelinovcu.

### Počeci poljskog naseljavanja 
Doseljavanje Poljaka na teren Bosne i Hercegovine započelo je krajem 19. vijeka, nakon što je njenu teritoriju okupirala Austro-Ugarska. Nekoliko godina nakon što je Austrija ovu teritoriju potčinila sebi, Galicija je počela vrbovati ljude koji bi mogli preuzeti administrativne položaje u novookupiranoj zemlji. Regrutovanje poljskih kadrova za rad u Bosni bilo je zapravo rezultat lošeg odnosa bosanskog stanovništva prema njemačkim i mađarskim službenicima. Ovakav stav rezultirao je slanjem službenika češkog, hrvatskog i poljskog porijekla u Bosnu. Godine 1910. u BiH bilo je otprilike 600 službenika, pravnika, doktora i inženjera sa poljskih terena Habsburške monarhije.

Austro-Ugarske vlasti također su stimulisale naseljavanje seljaka u slabo naseljenoj zemlji, podstičući migracije siromašnih seljaka iz raznih djelova zemlje kao i inostranstva. U Bosni, osim Poljaka iz austrijskog dijela i iz Bukovine, naseljavali su se također i seljaci iz ruskog dijela, u kojem su vlasti zabranile Poljacima da daju zemlju u zakup. U periodu između 1895 i 1914, 1194 poljske porodice naselile su se u BiH i osnovale brojna nova naselja. Najveća koncentracija poljskih seljaka bila je u okolini Novog Martinca, do 1921, a kancelarija počasnog konzula u Banjoj Luci.

## Poljske organizacije u BiH 
Glavne Poljske organizacije:
* Udruženje Poljaka i prijatelja "Mak" Gradiška ( 
* Udruženje Poljaka BOLESŁAWIEC - Prnjavor ()  
* Udruženje građana POLSA u Sarajevu ()
* Poljsko kulturno društvo "Mieszko I" u Mostaru (), neaktivno
* Zajednica građana poljskog porijekla u Tuzli (), neaktivna

Poljska zajednica u Bosni ne objavljuje ni štamu niti posjeduje sopstveni radio niti televiziju.

## Poznati Poljaci povezani sa Bosnom i Hercegovinom 
* Stanislav Babiński
* Leon Biliński
* Artur Burda
* Aleksander Glück
* Leopold Glück
* Władysław Glück
* Wiktor Jankiewicz
* Władysław Januszewski
* Justyn Karliński
* Zofia Kawecka
* Jan Konopka
* Teodora Krajewska
* Franciszek Kruszelnicki
* Jan Kumosz
* Władysław Lam
* Tadeusz Lubaczewski
* Mieczysław Madurowicz
* Władysław Namysłowski
* Władysław Nieć
* Jadwiga Olszewska
* Józef Paczoski
* Bronisława Prašek-Całczyńska
* Jakub Seidenfeld
* Marcel Sznajder
* Huršid ef. Terezinski
* Roman Wodyński
* Marek Wortman
* Adam Urban
* Bernard Zauderer

## Također pogledajte 
* Iseljavanje Poljaka iz Bosne 1946.
* Ambasada Republike Poljske u Sarajevu
* Odnosi Bosne i Hercegovine i Poljske

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Etničke grupe u Bosni i Hercegovini
*
Kategorija:"Ostali" u Bosni i Hercegovini
Bosna i Hercegovina
Proteinski dimer

* u kompleksu sa UDP-galaktozom (modeli štapa). Ioni kalija, cinka i gvožđa vidljivi su kao  ljubičaste, sive i bronzane loptice]] 
**Proteinski  dimer** – u biohemiji – je makromolekulski proteinski kompleks formiran od dva proteinska monomera ili pojedinačnih proteina, koji su obično ne kovalentno vezani. Mnoge makromolekule, kao što su  proteini ili nukleinske kiseline, tvore dimere. Termin  *dimer* ima korijene u značenju dva dijela: prefiks *di–* (=dva)  +  sufiks –*mer*  (=dio, segnment).  Proteinski dimer je tip kvaternarne strukture.

Proteinski  **homodimer** čine dva identična proteina, a  **heterodimer** – dva različita.

Većina proteinskih dimera u biohemiji nisu povezani kovalentnom vezom. Primjer nekovalentnog heterodimera je enzim reverzna transkriptaza, koji se sastoji od dva različita aminokiselinska lanca. Izuzetak su dimeri koji su povezani disulfidnim mostom, poput homodimernog proteina NEMO.

Neki proteini sadrže specijalizirane domene,  kako bi osigurali dimerizaciju (domeni dimerizacije) i specifičnost.

## Primjeri 
* Transkripcijski faktori
* 14-3-3 proteini
* Promjenjivi površinski glikoproteini  parazita *Trypanosoma*
* Tubulin
*Neki faktori koagulacije krvi
** Faktor XI 
** Faktor XIII
** Fibrinogen
* Neki receptori
** Jedarni receptor i
** G-protein spregnuti receptor 
** G-protein dimerna βγ-podjedinica 
** Receptor tirozin-kinaze 
* Neki enzimi
** Tip II restrikcijskih enzima
** Triosefosfatizomeraza (TIM)
** Alkohol-dehidrogenaza

## Alkalna fosfataza 
Alkalna fosfataza *E. coli*, dimerni enzim, pokazuje integrinsku komplementaciju.  To znači, kada su kombinirane određene mutirane verzije alkalne fosfataze, heterodimerni enzimi nastali kao rezultat ispoljenog višeg nivoa aktivnosti nego što bi se očekivalo na osnovu relativnih aktivnosti roditeljskih enzima. Ova otkrića ukazuju da je dimerna struktura  alkalne  fosfataze *E. coli'' omogućava kooperativne interakcije između sastavnih mutantnih monomera, koji mogu stvoriti funkcionalniji oblik holoenzima.

## Također pogledajte
* Polimer
* Proteinski trimer
* Oligomer
* Proteinski kompleks

## Reference 
## Vanjski linkovi
Kategorija:Struktura proteina
Kategorija:Dimeri (hemija)
Kategorija:Proteini
CKB

**Moždani tip kreatin-kinaze** poznat i kao **CK-BB** je kreatin-kinaza koja je kod ljudi kodirana genom  **CKB**.

## Funkcija 
Protein koji jekodiran ovim genom, CK-BB, sastoji se od homodimera od dvije identične CK-B podjedinice mozga. BB-CK je citoplazmatski enzim koji je uključen u homeostazu ćelijske energije, s tim što su određene frakcije enzima vezane za ćelijske membrane, ATPaza i raznih enzima koji zahtijevaju ATP u ćeliji. Tamo CK-BB formira čvrsto povezane mikrokomponente za *in situ* regeneraciju ATP koji je potrošen. Kodirani protein reverzibilno katalizira prijenos "energetski bogatog" fosfata između ATP i kreatina ili između fosfo-kreatina (PCr) i ADP. Njegova funkcionalna cjelina je homodimer (CK-BB) u mozgu i glatkim mišićima, kao i u drugim tkivima i ćelijama poput neuronskih ćelija, mrežnjače,  bubrega, kostiju, itd. U srcu, heterodimer (CK-MB ) koji se sastoji od jedne CK-B CK podjedinice mozga i jedne CK-M CK podjedinice mišića. Kodirani proteini CK-BB i CK-MB članovi su ATP porodice proteina gvanido-fosfotransferaze.

## Ektopijska ekspresija 
Ektopijska ekspresija (**CKBE**) tipa B (mozak) kreatin-kinaze (CK-BB) u eritrocitima  i trombocitima je rijetka, benigna anomalija otkrivena tokom skrining programa za novorođenčad za Dichenneovu mišićnu distrofiju.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* 

Kategorija:Geni
Kategorija:Proteini
Kategorija:Geni na hromosomu 14
Atletičar godine Track & Field Newsa

[mini|Istočnonjemačka sprinterica [Marita Koch osvojila je ovu nagradu rekordna četiri puta]]
**Atletičar godine** ***Track & Field Newsa*** godišnja je nagrada koju dodjeljuje američki sportski magazin *Track & Field News*. Dobitnike bira skup atletskih stručnjaka iz cijelog svijeta. Muškarcima se dodjeljuje od 1959, a ženama od 1974.

## Dobitnici 
## Napomene 
## Vanjski linkovi 
* Dobitnici 
* Dobitnice 

Kategorija:Atletske nagrade
Kategorija:Nagrade ustanovljene 1959.
Taksija

**Taksije** (grčki τάξις –*taksis* = red, raspored) su reakcije pokretljivosti  nekih mikroorganizama (naprimjer bakterije, alge, bičari) i nekih slobodnih ćelija drugih organizama (kultura ćelija, spermatozoidi, fagociti) na vanjske podražaje.
 
To je  pokretljivost i kretanje organizama kao odgovor na nadražaj kao što su svjetlost ili prisustvo hrane. Pokreti su urođeni  kao ponašanje u odgovoru na odgovarajuće uvjete okruženja. Taksije se razlikuju od tropizama (reakcija okretanja, često rast prema ili od stimulusa) po tome što u slučaju taksija organizam ima pokretljivost i pokazuje vođeno kretanje prema izvoru stimulusa ili od njega. Ponekad se razlikuje od kineze, neusmjerene promjene aktivnosti kao reakcije na stimulus.

## Klasifikacija 
Taksije su klasificirane na osnovu vrste podražaja i toga da li će odgovor organizma biti pomicanje prema podražaju ili od njega. Ako se organizam kreće prema podražaju taksija je pozitivna, a  ako se odmiče taksija je negativna. Naprimjer, bičevi protozoa iz roda * Euglena * kreću se prema izvoru svjetlosti. Ova reakcija ili ponašanje naziva se „pozitivna fototaksija“, jer se odnosi na odgovor na svjetlost i organizam se kreće prema podražaju.

Identificirani su mnogi tipovi taksija, uključujući: 
* * aerotaksija* (stimulacija kisikom)
* * anemotaksija* (vjetar)
* * barotaksija* (pritisak)
* * hemotaksija * (hemikalije )
* * durotaksija * (krutosti)
* * elektrotaksija * ili * galvanotaksija * (električna struja)
* * gravitaksija *  (gravitacije)
* * hidrotaksija* (vlaga)
* * magnetotaksija * (magnetno polje)
* * fototaksija * (svjetlo)
* * reotaksija * (protok tečnosti)
* * termotaksija * (temperatura)
* * tiigmotaksija* (fizički kontakt) itd.

Ovisno o tipu prisutnih čulnih organa, taksije se mogu klasificirati kao * klinotaksije*, kada organizam kontinuirano prati okolinu kako bi odredio smjer podražaja; „tropotaksijw“, gdje se bilateralni organi čula koriste za određivanje smjera stimulusa,  i * telotaksije*, gdje je jedan organ dovoljan da uspostavi orijentaciju podražaja. For example, chemotaxis in response to a sugar gradient has been observed in motile bacteria such as *E. coli*.

## Također pogledajte 
* Pokretljivost
* Tropizam
* Nastija
* Kretanje

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Host-plant finding by insects: orientation, sensory input and search patterns 


Kategorija:Citologija
Kategorija:Kretanje
CKMT1A

**Kreatin kinaza U-tipa**, mitohondrijska, koja se naziva i **sveprisutna mitohondrijska kreatin-kinaza** (uMtCK), kod ljudi je kodirana genom  **CKMT1A**. CKMT1A katalizira reverzibilni prenos γ-fosfatne grupe ATP u gvanidino grupu Cr dajući ADP i PCr. Oštećenje CKMT1A zabilježeno je u ishemiji, kardiomiopatijama  i neurodegenerativnim poremećajima. Izvješteno je da je prekomjerna ekspresija CKMT1A povezana s nekoliko tumora.

## Gen 
Kod čovjeka, gen  *CKMT1A*  naazi se na hromosomu 15, pozicija 15q15.3, a sdrži 11 egzona.

## Protein 
Molekula CKMT1A se sastoji od 417 aminokiselina i teška je 47037Da. CKMT1A je bogat aminokiselinama sa hidroksilima i osnovnim bočnim lancima.

## Funkcija 
U tkivu sisara, postoje četiri različita tipa CK podjedinica, koje su posebno izražene vrste, naročiti razvojni stadij i posebno tkivo. Sveprisutno izražen, CKMT1A se nalazi u mitohondrijskom intermembranskom prostoru i tvori homodimerne i homooktamerne molekule koji se lahko mogu međupretvatati. Kao i svi ostali izoenzimi CK, CKMT1A katalizira reverzibilni prijenos γ-fosfatne grupe ATP u gvanidinsku grupu Cr, dajući ADP i PCr. Prema hipotezi o "transportu" ("šatlom") za CK, nakon sinteze unutar mitohondrijske matrice, y-fosfatna grupa ATP prenosi CKMT1A u mitohondrijskom intermembranskom prostoru u Cr, dajući ADP plus PCr.

## Klinički značaj 
Kao centralni enzim za ćelijsku energiju, CKMT1A je često oštećen u patološkim situacijama. CKMT1A je poznat kao primarna meta oksidativnog i radikalno izazvanog molekulskog oštećenja, a zabilježeno je i oštećenje CKMT1A kod ishemije, kardiomiopatije i neurodegenerativnih poremećaja, zbog neuspjeha u održavanju homeostaze metabolizma. Zabilježeno je prekomjerna ekspresija uMtCK u nekoliko tumora sa lošom prognozom, a to može biti adaptacija ćelija karcinoma, kako bi održale visoku stopu rasta.

## Interakcije 
nađeno je da proizvodi ovog gena ulaze u interakcije sa:
* Ponovljena kinaza bogata leucinom
*ASB9 

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Geni
Kategorija:Proteini
Kategorija:Geni na hromosomu 15
CKM

**Mišićna kreatin-kinaza**, znana i kao **MCK**  je kreatin-kinaza  koju kod čovjekakodira gen **MCK**.

## Struktura 
Na slici desno prikazana je kristalna struktura mišićnog tipa M-CK monomera. *In vivo*, dva takva monomera simetrično se raspoređuju kako bi stvorili aktivni enzim MM-CK.

## Funkcija 
Protein kojeg kodira ovaj gen je citoplazmatski enzim uključen u homeostazu ćelijske energije. Kodirani protein reverzibilno katalizuje prenos "energetski bogatog" fosfat a između ATP i kreatina i između fosfo-kreatina i ADP-a. Njegova funkcionalna cjelina je MM-CK homodimer u prugastim (sarkomera ma) skeletnim i srčanim mišićima.

## Klinički značaj 
U srcu je, pored MM-CK homodimera, izražen i heterodimer MB-CK, koji se sastoji od jednog mišićnog (M-CK) i jedne podjedinice moždane kreatin-kinaze (B-CK). Potonji može biti važan serumski marker za infarkt miokarda, ako se oslobodi iz oštećenih ćelija miokarda u krv, gdje ga može otkriti kliničkohemijska preteaga.

## Reference 
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Vanjski linkovi 
* 
* 
* 

Kategorija:Geni
Kategorija:Proteini
Kategorija:Geni na hromosomu 19
CKMT2

**Mitohondrijska kreatin-kinaza S-tipa**  je enzim koji je kod ljudi kodiran genom **CKMT2**.

Mitohondrijska kreatin-kinaza (MtCK) odgovorna je za prijenos visokoenergetskog fosfata iz mitohondrija u citosolni nosač, kreatin. "Energetski bogata" gama-fosfatna grupa ATP, koja nastaje oksidativnom fosforilacijom unutar mitohondrija, pretvarajući se tranfosforilacijom u kreatin (Cr) dajući fosfo-kreatin (PCr). Ovaj se  zatim iz mitohondrija iznosi u citosol, gdje ga razlažu  citosolne kreatin-kinaze (CK),  za *in situ* regeneraciju ATP-a koji je upotrebljen za ćelijske aktivnosti. Cr se zatim vraća u mitohondrije, gdje stimulira mitohondrijsko disanje i ponovo se puni mitohondrijskim ATP-om, putem MtCK. Ovaj proces se naziva PCr/ Cr-šatl ili krug.
MtCK pripada porodici izoenzimskih kreatin-kinaza (CK). Postoji kao dva izoenzima, sarkomerni MtCK i sveprisutni MtCK, kodirani odvojenim genima. Mitohondrijska kreatin-kinaza javlja se u dva različita oligomerna oblika: dimeri i oktameri, za razliku od isključivo dimernih izoenzima citosolne kreatin-kinaze. Sarkomerna mitohondrijska kreatin kinaza ima 80% homologija sa kodirajućim egzonima sveprisutne mitohondrijske kreatin-kinaze. Ovaj gen sadrži homologne sekvence nekoliko motiva, koje dijele neki jedarni geni  za kodiranje mitohondrijskih proteina. Zato mogu biti presudni za koordiniranu aktivaciju tih gena tokom mitohondrijske biogeneze.

## Reference 
## Vanjski linkovi
* 

## dopunska literatura
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Vanjski linkovi
Kategorija:Geni
Kategorija:Proteini
Kategorija:Geni na hromosomu 5
Dimer (hemija)

[thumb|Dimeri [karboksilna kiselina|karboksilne kiseline nalaze se često fazi para.]]
**Dimer** (grčki *di*– = dva + *–mer* = dio) je oligomer koji se sastoji od dvije monomere spojene vezama koje mogu biti ili jake ili slabe: kovalentne ili intermolekulske. Termin "homodimer" koristi se kada su dvije molekule identične (npr. A-A),  "heterodimer" kada nisu (npr. A-B). Obrnuto od dimerizacije često se označava kao  disocijacija. Kada se dva suprotno nabijena iona povežu u dimere, nazivaju se ''Bjerrumovi.

## Nekovalentni dimeri 
Karboksilne kiseline oblikuju dimere vodikovom vezom kiselog vodika i karbonilnog kisika , kada bezvodni. Naprimjer, acetatna kiselina stvara dimer u plinskoj fazi, gdje se monomerne jedinice drže zajedno pomoću vodikovih veza. Pod posebnim uvjetima, većina molekula koji sadrže OH tvore dimere, npr. dimer vode.

Borani (BH3) nastaju kao dimeri diborana (B2H6), zbog visokog Lewisove kiselosti bornog centra.

## Kovalentni dimeri 
a, iako to možda neće biti očigledno prilikom početnog pregleda]]
[thumb|120px| [1,2-dioksetan, jedan od dva dimera formaldehida. Kao što dokazuju veze ove molekule, kovalentni dimeri obično nisu strukturno slični njihovim monomerima.]]
Molekulski dimeri često nastaju reakcijom dva identična spoja, kao: 2A → A–A. U ovom primjeru, za monomer "A" kaže se da se dimerizira dajući dimer "A–A". Primjer je diaminokarben, koji se dimerizira dajući tetraaminoetilen:
:2 C(NR2)2  →  (R2N)2C=C(NR2)2
Karbeni su visoko reaktivne i lahko stvaraju veze.

Diciklopentadien je asimetrični dimer dvije molekule ciklopentadiena, koje su reagirale u Diels-Alderovoj reakciji, dajući proizvod. Zagrijavanjem, "puca" (prolazi kroz retro-Diels-Alderovu reakciju) dajući identične monomere:
:C10H12  →  2  C5H6

Mnogi se nemetali javljaju kao dimeri: vodik, dušik, kisik, halogeni, npr. fluor, hlor, brom i jod. Plemeniti plinovi mogu formirati dimere povezane van der Waalsovom vezom, naprimjer dihelij ili diargon. Živa se javlja kao živa(I) kation (Hg22+), formalno dimerni ion. Ostali metali mogu stvarati udio dimera u svojoj pari. Poznati metalni dimeri uključuju Li2, Na2, K2, Rb2 i Cs2.

Mnoge male organske molekule, naročito formaldehid, lahko formiraju dimere. Dimer formaldehida (CH2O) je dioksetan (C2H4O2 ).

## Hemija polimera 
U kontekstu polimera, "dimer" se također odnosi na stepen polimerizacije 2, bez obzira na stehiometriju ili reakciju kondenzacije.

Ovo se odnosi i na disaharide. Naprimjer, celobioza je dim glukoze, iako reakcija formiranja proizvodi vodu:
: 2C6H12O6 → C12H22O11 + H2O
Ovdje dimer ima stehiometrijska svojstva koja se razlikuju od para monomera.

Aminokiseline mogu također formirati dimere, koji se nazivaju dipeptidi. Primjer je glicilglicin, koji se sastoji od dvije molekule glicina, spojene peptidnom vezom. Ostali primjeri su aspartam i karnozin .

## Biohemijski dimeri 
Pirimidinski dimeri nastaju fotohemijskom reakcijom, od pirimidina DNK-baza. Ovo umrežavanje uzrokuju mutacije DNK, koje mogu biti kancerogene, uzrokujući rak kože.

## Također pogledajte 
* Monomer
* Trimer
* Polimer
* Proteinski dimer

## Reference 
* 

Kategorija:Hemijski spojevi
Dimeri (hemija)
CKMT1B

Mitohondrijska kreatin-kinaza 1B, znana i kao  **CKMT1B**  je jedan od dva gena koji kodiraju sveprisutnu mitohondrijsku kreatin kinazu (**sveprisutni mtCK** ili **CKMT1**).

## Klinički značaj 
Mnogi maligni karcinomi sa lošom prognozom pokazali su prekomjernu ekspresiju sveprisutne mitohondrijske kreatin-kinaze; ovo može biti povezano s velikim prometom energije i neuspjehom apoptoznog uklanjanja ćelija karcinoma.

## Reference
## Vanjski linkovi
* 

## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorija:Geni
Kategorija:Proteini
Kategorija:Geni na hromosomu 15
Jules Bordet

**Jules Jean Baptiste Vincent Bordet** (13. juni 1870. Soignies, Belgija − 6. april 1961, Bruxelles) bio je belgijski imunolog i mikrobiolog. Po njemu je nazvan bakterijski rod Bordetella. Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu dodijeljena mu je 1919. za otkrića u vezi s imunitetom.

## Rani period života i obrazovanje 
Bordet je rođen u Soigniesu u Belgiji. Diplomirao je 1892. kao doktor medicine na Slobodnom univerzitetu u Briselu nakon čega je započeo rad na Pasterovom institutu u Parizu 1894. u laboratoriju Ilje Iljiča Mečnjikova, koji je upravo otkrio fagocitozu bakterije s bijelim krvnim zrncima, izraz ćelijskog imuniteta.

## Karijera 
Godine 1895. Bordet je otkrio da se bakteriolitički efekat stečenih specifičnih antitijela značajno pojačava *in vivo* prisustvom urođenih komponenata seruma koje je nazvao aleksin (ali koje su danas poznate kao komplementi). Četiri godine kasnije, 1899, opisao je sličan destruktivni proces koji uključuje komplement, "hemolizu", u kojoj dolazi do pucanja ili "liziranja" stranih crvenih krvnih zrnaca nakon izlaganja imunološkom serumu. 1900. napustio je Pariz kako bi osnovao Pasterov institut u Briselu, ali nastavio je intenzivno raditi na mehanizmima uključenim u akciju komplementa. Ove studije postale su osnova za metode ispitivanja fiksacije komplementa koje su omogućile razvoj seroloških testova na sifilis (konkretno, razvoj Wassermannovog testa kojeg je razvio njemački bakteriolog August von Wassermann). Ista tehnika se danas koristi kod serološkog testiranja drugih mnogobrojnih bolesti.

Zajedno s Octaveom Gengouom 1906. izolirao je *Bordetella pertussis*, gram-negativni aerobni patogeni kokobacil roda Bordetella u čistoj kulturi i definisao ga kao uzrok velikog kašlja. Godine 1907. postao je profesor bakteriologije na Univerzitetu Libre de Bruxelles.

## Nagrade i priznanja 
U martu 1916. izabran je za stranog člana Kraljevskog društva a 1930. održao je i Croonianovovo predavanje. Tokom ovog predavanja Bordet je također zaključio da bakteriofagi, "nevidljivi virusi" koje je otkrio Félix d'Hérelle a koji ubijaju bakterije, nisu postojali i da su se bakterije uništile postupkom autolize. Ova teorija je oborena 1941. kada su objavljene prve fotografije bakteriofaga napravljene elektronskim mikroskopom. Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu dodijeljena mu je 1919. za otkrića u vezi s imunitetom.

mini|Grob Julesa Bordeta na groblju Ixelles u Briselu

Godine 1919. je postao član Kraljevske akademije za nauku, književnost i likovnu umjetnost u Belgiji. Godine 1921. mu je dodijeljena Cameronova nagrada za terapiju Univerziteta u Edinburghu. Jedna željeznička stanica u Briselu nazvana je po njemu.

Bordet je umro 1961. i pokopan je na groblju Ixelles u Briselu.

## Također pogledajte 
* Spisak belgijskih laureta Nobelove nagrade

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu za 1919.
* Biografska stranica na Institutu Jules Bordet
* Institut Jules Bordet

Kategorija:Biografije, Soignies
Kategorija:Belgijski imunolozi
Kategorija:Belgijski mikrobiolozi
Kategorija:Umrli 1961.
Kategorija:Rođeni 1870.
GAMT

**Guanidinoacetatna N-metiltransferaza** (EC 2.1.1.2) je enzim koji katalizira hemijsku reakciju, a kodiran je genom **GAMT**, koji se nalazi na hromosomu 19, pozicija 19p13.3.

: S-adenozil-L-metionin + gvanidinoacetat \rightleftharpoons S-adenozil-L-homocistein + kreatin

Dakle, dva supstrata ovog enzima su S-adenozil metionin i guanidinoacetat, dok su njegova dva proizvoda S-adenozilhomocistein i kreatin. S-adenosyl-L-methionine + guanidinoacetate S-adenosyl-L-homocysteine + creatine

Ovaj enzim pripada porodici transferaza, posebno onima metiltransferaze koji prenose  jedan ugljik. Sistematsko ime ove enzimske klase je **S-adenozil-L-metionin: N-gvanidinoacetat metiltransferaze**. Ostala uobičajena imena su **GA metilferaza**, **guanidinoacetat metiltransferaza**, **guanidinoacetat-transmetilaza**, **metionin-guanidinocetna transmetilaza** i **guanidoacetat-metiltransferaza**.  Ovaj enzim učestvuje u metabolizmu glicina, serina i treonina, arginina i prolina.

Protein koji kodira ovaj gen je metiltransferaza, koja pretvara guanidoacetat u kreatin, koristeći S-adenozilmetionin kao donor metila. Defekti ovog gena upleteni su u neurološke sindrome i mišićnu hipotoniju, vjerovatno zbog nedostatka kreatina i akumulacije guanidinoacetata u mozgu pogođenih osoba. Za ovaj gen su opisane dvije varijante transkripta koje kodiraju različite izoforme.

## Strukturne studije 
Krajem 2007. godine za ovu klasu enzima utvrđeno je 7 struktura, sa pristupnim kodovima u PDB 1KHH, , , , ,  i .

## Također pogledajte 
* Nedostatak guanidinoacetat-metiltransferaze

## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* 
* 

## Vanjski linkovi 
* PDBe-KB provides an overview of all the structure information available in the PDB for Human Guanidinoacetate N-methyltransferase

Kategorija:EC 2.1.1
Kategorija:Enzimi poznate strukture
Kategorija:Geni na hromosomu 19
Lista ljudskih gena

**Lista ljudskih gena** uključuje oko 20-25 hilada gena ljudskog genoma, okarakteriziranih u Projektu ljudskog genoma
Ispod je lista članaka o ljudskim hromosomima, od kojih svaki sadrži nepotpunu listu gena koji se nalaze na tom hromosomu.

* Hromosom 1 (čovjek)
* Hromosom 2 (čovjek)
* Hromosom 3 (čovjek)
* Hromosom 4 (čovjek)
* Hromosom 5 (čovjek)
* Hromosom 6 (čovjek)
* Hromosom 7 (čovjek)
* Hromosom 8 (čovjek)
* Hromosom 9 (čovjek)
* Hromosom 10 (čovjek)
* Hromosom 11 (čovjek)
* Hromosom 12 (čovjek)
* Hromosom 13 (čovjek)
* Hromosom 14 (čovjek)
* Hromosom 15 (čovjek)
* Hromosom 16 (čovjek)
* Hromosom 17 (čovjek)
* Hromosom 18 (čovjek)
* Hromosom 19 (čovjek)
* Hromosom 20 (čovjek)
* Hromosom 21 (čovjek)
* Hromosom 22 (čovjek)
* Hromosom X (čovjek)
* Hromosom Y

## Geni koji kodiraju proteine 
Sljedeće liste čine potpuni popis svih poznatih gena koji kodiraju ljudske proteine.

## Faktori transkripcije 
Ovo je lista od 1639 gena koji kodiraju proteine za koje se zna ili se očekuje da funkcioniraju kao ljudski faktori transkripcije.
* Lista ljudskih faktora transkripcije

## Također pogledajte
* Lista enzima
* Lista proteina

## Reference
## Vanjski linkovi 
*iHOP-Protein Information Database
*NextBio-Life Science Search Engine 
*Entrez-Cross Database Query Search System
*TranscriptomeBrowser

*
Kategorija:Genetika čovjeka
Kategorija:Ljudski geni
Otvoreni okvir čitanja

**Otvoreni okvir čitanja** (**ORF**) – u molekulskoj genetici – je dio datog  gena koji kodira protein. Mjesto transkripcijske terminacije nalazi se iza ORF-a, zvano translacijski stop kodon. Ako  se transkripcija zaustavi prije nego što ribosom dosegne translacijski stop kodon, ormirao bi se nekompletan protein.
Normalne insercije koje prekidaju okvir čitanja uzrokuju mutacije pomjeranja okvira sekvenci i dislociraju stop kodone sekvenci.

## Značaj 
i označeni su ljubičastom bojom, a stop kodoni crvenom.]]
Otvoreni okviri čitanja koriste se često kao jedan od dokaza u predviđanju gena. Dugi ORF-ovi koriste se često, zajedno sa drugom dokazima, za inicijalno identifikovanje kandidata protein kodirajućih regiona u sekvenci DNK. Prisustvo ORF-a ne mora značiti da se regija ikad prevede. Naprimjer, u slučajno generiranoj sekvenci DNK, sa jednakim procentom svih nukleotida, stop kodon može se očekivati jednom u svaka 21 kodona. Jednostavni algoritam za predviđanje gena prokariota može da treba startni kodon, čemu slijedi otvoreni okvir čitanja koji je dovoljno dug da kodira tipski protein; pritom je upotreba kodona tog regiona odgovara karakterističnoj učestalosti kodirajuće regije datog organizma. Sam po sebi, čak i dugi otvoreni okvir čitanja nije dovoljno validan dokaz prisustva gena.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* [http://bioweb.uwlax.edu/GenWeb/Molecular/Seq_Anal/Translation/translation.html ] 
* NCBI

Kategorija:Molekularna genetika
Andrzej Duda

**Andrzej Sebastian Duda** (fonetski: Andžej Sebastjan Duda, Krakov, 16. maja 1972. godine) je poljski pravnik, političar, predsjednik Poljske od 6. augusta 2015.

24. maja 2015. izabran je za predsjednika poljske države. Prije toga, bio je član konzervativne stranke "Zakon i pravda" (pol. *Prawo i Sprawiedliwość*) vladajuće nakon izbora 2015. godine. U periodu 2014.–2015. vršio je funkciju člana Evropskog parlamenta ispred ove stranke.

## Biografija 
Diplomirao je 1996. godine na Katedri administrativnog prava Jagelonskog univerziteta u Krakovu. U februaru 1997. godine započeo je svoj naučni i nastavni rad na Odsjeku za prekršajne postupke Jagelonskog univerziteta. U oktobru 2001. godine postao je član Katedre administrativnog prava Jagelonskog univerziteta, a u januaru 2005. godine stekao je doktorat iz prava.

Od 2006. do 2007. godine bio je zamjenik državnog sekretara ministarstvu pravde. Pored toga, vršio je i dužnosti državnog sekretara Kancelarije predsjednika Poljske Lecha Kaczyńskog (2008–2010), člana donjeg doma poljskog parlamenta – Sejma (2011.–2014.) ispred stranke "Zakon i pravda". Prema rezultatima poljskih izbora za Evropski parlament, održanih 25. maja 2014. godine, dobio je mandat nakon čega je podnio ostavku na mjestu člana Sejma.

6. decembra iste godine dobio je odobrenje stranke za nominaciju svoje kandidature za predsjednika Poljske. Dana 30. marta 2015. godine, njegova prijava je registrovana u Nacionalnoj izbornoj komisiji. Na izborima je dobio podršku i od sindikata Solidarnosti. 10. maja 2015. godine, na predsjedničkim izborima u Poljskoj, osvojio je najveći broj glasova (34,76%) i ušao u drugi krug zajedno sa tadašnjim predsjednikom Poljske Bronisławom Komorowskim. Prema rezultatima drugog kruga izbora održanog 24. maja 2015. godine, Andrzej Duda izabran je za predsjednika Poljske, osvojivši time 53% glasova.

Andrzej Duda je 22. januara 2016. godine, prilikom otvaranja XII simpozija Poljskog društva za transplantaciju, donirao svoje organe u slučaju smrti potpisivanjem donatorske kartice, nakon čega je pozvao sve Poljake da urade isto.

## Predsjednička karijera 
Pobijedivši na predsjedničkim izborima 2015. godine, došao je na mjesto tadašnjeg predsjednika Bronisława Komorowskog.

Polaganje svečane javne zakletve Andrzeja Dude održano je 6. avgusta 2015. kada je i službeno preuzeo funkciju predsjednika.

Ponovo je izabran na drugi mandat 2020. godine sa rezultatom 51,03% u drugom krugu.

6. avgusta 2020. održana je ceremonija inauguracije Andrzeja Dude.

## Porodica 
Otac Andrzeja Dude, Jan Tadeusz Duda (rođen 1949. godine) profesor je tehničkih nauka. Majka, Janina Milewska-Duda (rođena 1949. godine), je profesor hemije. Njegov stric, Antoni Duda (rođen 1950. godine), član je VIII saziva poljskog Sejma od 2015. godine.

Andrzej Duda se 21. decembra 1994. oženio nastavnicom njemačkog jezika Agatom Kornhauser (rođena 1972. godine), kćerkom pisca Juliana Kornhausera. 1995. godine dobili su kćer Kingu.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* 

Kategorija:Rođeni 1972.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Poljski pravnici
Kategorija:Poljski predsjednici
Kategorija:Biografije, Kraków
Centralnoafrički čimpanza

**Centralnoafrički čimpanza** ili **centralni čimpanza**, lokalno  *čego* (latinski *Pan troglodytes troglodytes*) je podvrsta  običnog čimpanze (jedan od najbližih živih srodnika ljudi , zajedno sa bonoboom). Javlja se uglavnom u Gabonu, Kamerunu i Republici Kongo, ali i, u manjoj mjeri, u drugim centralnoafričkim regijama..

## Rasprostranjenje i stanište 
Centralni čimpanza živi u Centralnoj Africi, uglavnom u Gabonu, Kamerunu i Republici Kongo, ali i u Centralnoafričkoj Republici, Evatorijalnoj Gvineji, eksklavama u  Cabindi, Angola, jugoistoku Nigerije i (moguće) obalnim pojasom Demokratske Republike Kongo. Njegov domet se prostire na sjeveru do rijeke Sanaga u Kamerunu, istočno do rijeke Ubangi, koja definira granicu između dva Konga i južno do rijeke Kongo, koja definira veliki dio iste granice.

Čimpanze pretežno žive u tropskim vlažnim šumama i vlažnim savanaskim šumama, kao i šumsko-savanskim mozaicima,  na mjestima gjde se susreću ova dva bioma s nivoom mora do 3.000 m n/v. Imaju tendenciju da za veće raspone u mozaicima šuma-savana. Prosječni domet im je
12,5&nbsp;km2, ali može varirati od 5&nbsp;km2 do 400&nbsp;km2.

## Konzervacija
U 2007, Međunarodna unija za zaštitu prirode (IUCN),  u svojoj Crvenoj knjizi, klasificirala je ovu podvrstu u kategoriju  ugrožene vrste. Prije toga,  1988.,  označena je bi tkao "osjetljiva vrsta", ali se barem od najmanje 1996. smatraju "ugroženima". Centralni čimpanza ima velike, robusne populacije tamo gdje velike šumske površine  ostaju neometane; manje, izolirane populacije također ostaju.  Prema IUCN-u, očekuje se da će se pad populacije ovih čimpanzi nastaviti još 30 do 40 godina.

Glavne prijetnje populacijama centralnih čimpanzi uključuju bolest virusa ebole, krivolov u grmlju i uništavanje staništa. IUCN to pripisuje sve većem ljudskom prisustvu (poljoprivreda, uklanjanje šuma, razvoj) i političkoj nestabilnosti.

Zbog svog bliskog genetičkog odnosa s ljudima, čimpanze su ranjive na viruse koji pogađaju ljude, poput ebole, prehlada, gripe, upale pluća, hripavca, tuberkuloze, ospica, žute groznice, HIV-a i mogu dobiti druge parazitne bolesti kao što su shistosomijaza, filarijaza, giardijaza i salmonelloza.

## Veza sa HIV-1 
Dva tipa virusa ljuudske imunodeficijencije (HIV) prelaze na ljude: HIV-1 i HIV-2. HIV-1 je virulentniji i lakše se prenosi, a izvor je većine HIV infekcija širom svijeta; HIV-2 je uglavnom ograničen na zapadnu Afriku. Oba tipa potiču iz zapadne i centralne Afrike, prelazeći od tamošnjih ostalih primata na ljude. HIV-1 je evoluirao iz virusa imunodeficijencije simi (SIVcpz) pronađenog kod centralnoafričkog čimpanze. Kinshasa, u Demokratskoj Republici Kongo, ima najveću do sada otkrivenu genetičku raznolikost HIV-1, što sugerira da je virus tamo duže nego bilo gdje drugdje. HIV-2 ukrštenog tipa iz drugog soja SIV, pronađene u čađavom mangabeju, majmunu u Gvineji Bisao.

## Također pogledajte 
* Čimpanze

## Reference
## Vanjski linkovi
* Jane Goodall Institute: Chimpanzee Central
* Animal Diversity Web: *Pan troglodytes*

Kategorija:Ćimpanze
Kategorija:Sisari
Kategorija:Primati
Kategorija:Fauna Afrike
Stećci u Lađevinama

.]]
**Stećci u Lađevinama** nalaze se u nekropoli u naselju Lađevine, osam kilometara od općinskog centra Rogatica. 

## Historija 
Rogatica je u XIV i XV vijeku bila usko vezana za utvrđenje Borač, i za njegove gospodare Radinoviće, odnosno Pavloviće, koji su u XV vijeku držali u svojoj vlasti cijeli kraj od izvora rijeke Bosne do Drine, uključujući trg u Rogatici. Po tom gradu jedno vrijeme, tokom prvih godina turske vlasti i sam trg Rogatica nazivao se Borač (Bazar Borač). Razručeni grad u kojem su bili dvorovi Pavlovića leži iznad lijeve obale rijeke Prače, uz današnje selo Vlađevići. Osmanlije su Borač zauzeli prije 1466. godine i uskoro ga napustili.
## Opis 
Nekropolu čine 32 stećka, od čega 22 sanduka, 5 sljemenika i 5 ploča velikih dimenzija. Vrlo dobro su obrađeni i očuvani. Najpoznatija je po dva stećka sa natpisima, oblika sanduka, koji su i privukli pažnju putopisaca. Radi se o stećcima Vlatka Vlađevića, po kome je najvjerovatnije i lokalitet dobio prvobitno ime – Vlađevići, koji je vremenom preraslo u Lađevine, i njegovog vojvode Miotoša. Oba stećka su 1914. godine uz velike napore, prenijeta u Sarajevo i nalaze se u Zemaljskom muzeju.

Stećak vlastelina Vlatka Vlađevića spada među najveće toga vremena. Dugačak je 295 centimetara, širok 130 i visok 142 centimetra. Težak je 24 tone i 192 kilograma.

:*† Vь ime o(t)ca i s(i)na i sveto(ga) d(u)ha a se leži Vlatko Vlađević koji ne moljaše nijednog človeka takmorija (bilokakvoga), a obiđe mnogo zemlje a doma pogibe a za njim ne osta ni sin ni bratь. A na nj (na=nь) usiče kami njegov vojvoda Miotošь. Služi božjom pomoći i kneza Pavla milošću koji ukopa Vlatka, s božjom pomoći*

I stećak vojvode Miotoša je sa natpisom uklesanim na sve četiri strane. Na jednoj strani je jedan red, dva, tri i četiri reda na preostalim stranama. Pisan je srednjovjekovnom bosanskom epigrafskom ćirilicom (bosančica). Transkripcija natpisa u cjelosti glasi:

## Literatura 
* Šefik Bešlagić, Sarajevo: “Veselin Masleša“, 1982. STEĆCI – KULTURA I UMJETNOST
* Marko Vego,  Patarenstvo u Hercegovini u svjetlu arheoloških spomenika, GZM, Sarajevo 1963.
* Bejtić Alija -Rogatica, Srednji vijek, Svjetlost, Sarajevo, 1966

## Reference 
Kategorija:Stećci u Rogatici
Kategorija:Kultura srednjovjekovne Bosne
Kategorija:Stećci sa natpisom
Džamija u tvrđavi Blagaj

**Džamija u tvrđavi Blagaj** je vjerovatno najstariji islamski sakralni objekat izgrađen na području Blagaja, koji je smješten u okviru istoimenog starog utvrđenog grada. 

U okviru osmanlijskog osvajanja Bosanskog kraljevstva Blagajsku tvrđavu Osmanlije zauzimaju 1466. godine i odmah u nju smještaju svoju vojnu posadu. U Podgrađe koje je tada bilo nenaseljeno, uspostavljaju svoje organe vlasti, prije svih funkciju kadije. U svojoj Seyahatnami, Evlija Čelebija prilikom svog prolaska kroz Blagaj 1664, tvrđavu opisuje kao tvrd grad koji leži na vrletnoj crvenoj litici, koja se diže do plavih oblaka. 

Spominje i postojanje male džamije unutar zidina grada, uz ostale propratne objekte. Džamija u sklopu tvrđave služila je njenoj posadi i s obzirom da je sagrađena, vjerovatno, po samom osvajanju Blagaja, predstavlja najstariju islamsku bogomolju u Blagaju. Smještena je desetak metara lijevo od glavnog ulaza, nije imala munaru, i građena je od lomljenog kamena vezanog krečom. Džamija je bila pokrivena pločom, sa četiri zida u visini jednog metra i vidljivim malim mihrabom bez dekoracija.

Blagajska tvrđava je bila pogođena zemljotresom za vrijeme ramazana 1827, međutim prošla je bez oštećenja. Posada blagajske tvrđave imala je svoje vjerske službenike koji često nisu stanovali u samoj tvrđavi, nego u njenom pograđu ili okolini. Tvrđava, a s tim i džamija u njenom sklopu, napušteni su 1835. godine. U osmanlijskim izvorima koji su većinom samo fragmentarno obrađeni, tvrđava se spominje kao zasebna teritorijalna jedinica.

## Reference 
Kategorija:Džamije u Bosni i Hercegovini
Džamija u tvrđavi Stolac

**Džamija u tvrđavi Stolac** jest jedna od pet džamija koje su izgrađene u Stocu tokom vladavine Osmanlijskog Carstva ovim područjem. Tačan datum izgradnje nije poznat ali se zna da je izgrađena početkom 18. vijeka kada su Osmanlije obnavljali Vidošku tvrđavu.

## Konstrukcija i obnova 
Džamija je locirana je u strani na istočnoj periferiji tvrđave Vidoški, iznad gradske ulazne kapije. Džamija je oštećena udarom groma 1762. što se može utvrditi na osnovu bujrultije bosanskog valije Mehmed-paše Muhsinovića upućene blagajskom kadiji, ajanima vilajeta i službenicima u kojoj se traži doprinos istih u obnovi džamije.

Građena je od lomljenog kamena vezanog krečom, sa zidovima debljine oko jedan metar. Osnovica joj je pravougaona, dimenzija 8x7 metara i te dimenzije su djelomično zadržane do danas. Munara je bila kamena, oktogonalnog oblika, visine oko deset metara čiji se ostatci vide i danas u južnom zidu porušene džamije. O postojanju kamene munare svjedoči i jedan stari crtež sa početka 19. vijeka na kojem se vidi džamija s munarom. Pod je postavljen na čatrnju koja i danas drži vodu a mihrab je ukrašen sa šest redova stalaktita. Neobično za ovu džamiju je i to da mihrab nije sagrađen na sredini zida već je pomjeren oko jedan metar udesno.

Tvrđavu je grom uništio i augustu 1840. godine, kada je eksplodirala barutana i sravnila je sa zemljom, zajedno sa džamijom. Neposredno nakon rušenja, obnovu tvrđave ali i objekata u njoj izvršio je Ali-paša Rizvanbegović. Dnevne namaze u džamiji vršili su članovi posade ove tvrđave, njihove porodice i svi stanovnici tvrđave. Imami i muzeji ove džamije dobivali su plaću od države za izvršavanje svoje dužnosti, ili su uživali timare na teritoriji stolačkog kadiluka. Uprkos ukidanju kapetanija 1835. godine, Osmanlije zadržavaju manju posadu u ovoj tvrđavi sve do austrougarske okupacije 1878. godine. Nova vlast u godinama nakon okupacije koristila je džamiju kao depo sve do 1888. godine, kada su je srušili prilikom preseljenja u novosagrađenu tvrđavu.

## Također pogledajte 
* Džamije u Stocu

## Reference 
Kategorija:Džamije u Stocu
Kategorija:Džamije u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Džamije kroz historiju
Džamija u tvrđavi Ljubuški

**Džamija u Ljubuškom** bila je islamska bogomolja koja je izgrađena nakon što su Osmanlije zauzeli tvrđavu Ljubuški između 1468. i 1477. godine. Džamija na Gradu nalazila se van same tvrđave i gradskih bedema. Građena je od tesanog kamena vezanog krečom te pokrivena četverostrešnim krovom pod pločom. Munara je bila izgrađena od kamena i bila je osmougaonog oblika visine približno 12 metara. Njen vakif bio je Nesuh-aga Vučjaković, a sagrađena je 1558 - 59 godine. Džamija je služila svojoj svrsi do 1929. godine, a u toku Drugog Svjetskog rata italijanske okupacione vojne snage koristilee su je kao magacin, a prilikom povlačenja srušili su je. Iznad ulaznih vrata džamije nalazila se uklesana ploča sa natpisom na arapskom jeziku koju su Italijani krajem Drugog Svjetskog rata izuzeli i odnijeli u Italiju, gdje se i sada nalazi.

Džamija je imala slijedeće službenike :
* hatib sa dva dirhema plaće dnevno,
* imam sa tri dirhema plaće dnevno, jedan dirhem dnevno dobijao je za učenje jednog odlomka iz Kur'ana svaki dan u podne,
* mujezin sa tri dirhema plaće dnevno, jedan dirhem dnevno dobijao je za učenje svaki dan jednog džuza iz Kur'ana za dušu Šemse hatun,
* kajim sa dva dirhema plaće dnevno.

Za imama, hatiba i mualima u tvrđavi Ljubuški 1739. postavljen je Ahmed-aga. Za izdržavanje džamije i mekteba u Ljubuškom i Mostaru, legator Nesuh-aga Vučjaković zaviještao je 123,000 dirhema u gotovu, 28 dućana, jednu predionicu za preradu kostrijeti u mostarskoj čaršiji, mlinice i stupe na rijeci Radobolji i Studenci. Sve opravke na džamiji i plaćanje službenika vršilo je Vakufsko povjerenstvo u Mostaru. U blizini džamije nalazio se i harem koji je bio jedan od najstarijih kako u Ljubuškom tako u čitavom kraju.

## Reference 
Kategorija:Džamije u Bosni i Hercegovini
Siniša Malešević

**Siniša Malešević** (rođen 5. aprila 1969) jest irski i bosanskohercegovački sociolog koji je redovni profesor na Univerzitetskom koledžu u Dublinu (Irska). Također je viši naučni saradnik i istraživač na CNAM-u u Parizu (Francuska). Maleševićevi istraživački interesi uključuju komparativno-historijsku i teorijsku analizu etniciteta, nacionalnih država, nacionalizma, carstava, ideologije, rata, nasilja i socioloških teorija.

Autor je deset i urednik devet knjiga i tomova, uključujući monografije *Ideologija, legitimitet i nova država* (2002), *Sociologija etniciteta* (2004), *Identitet kao ideologija* (2006), *Sociologija rata i nasilja* (2010), *Države-nacije i nacionalizmi* (2013), *Uspon organizovane brutalnost*i (2017), *Utemeljeni nacionalizmi* (2019) i *Zašto se ljudi bore?* (2022). *Uspon organizovane brutalnosti* dobitnik je nagrade za najbolju knjigu 2018. Američkog sociološkog udruženja, a *Utemeljeni nacionalizmi* bio je drugoplasirani (počasno priznanje) nagrade Stein Rokkan za komparativna društvene istraživanja. 
'Zašto se ljudi bore' dobitnik je nagrade za izvanrednu knjigu Američkog sociološkog udruženja za 2023., a također je ušao u uži izbor za nagradu za najbolju knjigu Društva za istraživanje sukoba 2023. 
2023. godine prof. Malešević je dobio nagradu Robin M. Williams, Jr. za izuzetan doprinos istraživanjima, podučavanju i službi od Američkog sociološkog udruženja. 
Malešević je također autor preko 140 recenziranih članaka u međunarodnim časopisima i poglavljima knjiga te je održao više od 200 pozvanih predavanja širom svijeta. Njegov rad preveden je na brojne jezike, uključujući albanski, arapski, kineski, hrvatski, francuski, indonezijski, japanski, perzijski, portugalski, srpski, španski, turski i ruski. Prije je obavljao dužnosti istraživača i predavača na Institutu za međunarodne odnose (Zagreb), Centru za proučavanje nacionalizma, CEU (Prag) – gdje je radio s Ernestom Gellnerom – i na Nacionalnom univerzitetu Irske u Galwayu. Također je bio gostujući profesor i istraživač na Université Libre de Bruxelles (Eric Remacle profesor na studijama sukoba i mira), Institutu za humane nauke u Beču, Londonskoj školi ekonomije, Univerzitetu Uppsala i Nizozemskom institutu za napredne humanističke studije i društvene nauke u Amsterdamu.

U 2010. izabran je za člana Kraljevske irske akademije, u 2012. izabran je za vanjskog člana Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine, a u 2014. izabran je za člana Academia Europaea.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1969.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Članovi ANUBiH
Kategorija:Potpisnici Deklaracije o zajedničkom jeziku