Liza

**Liza** je razgradnja ćelijske membrane, često od strane virusnog, enzima ili osmotskim (to jest, "litskim", liznim) mehanizmima koji kompromituju integritet. Tečnost koja sadrži sadržaj liziranih ćelija naziva se „lizat“. U molekulskobiološkim, biohemijijskim i citološkim laboratorijama, ćelijske kulture mogu biti podvrgnute lizi u procesu prečišćavanja njihovih komponenti, kao u prečišćavanju proteina, ekstrakciji DNK, ekstrakciji RNK ili u prečišćavanju organela.
 
Mnoge vrste bakterija podliježu lizi enzimom lizozimom, koji se nalazi u životinjskoj pljuvački, bjelancetu i drugim sekretima. Fagolitski enzimi (lizin) proizvedeni tokom infekcije bakteriofagom odgovorni su za sposobnost ovih virusa da liziraju bakterijske ćelije. Penicilin i srodni β-laktamski antibiotici uzrokuju smrt bakterija putem enzimski posredovane lize koja se javlja nakon što lijek uzrokuje da bakterija formira defektni ćelijski zid. Ako je ćelijski zid potpuno izgubljen i penicilin je korišten na gram-pozitivne bakterije, tada se bakterija naziva protoplast, ali ako je penicilin korišten na gram-negativne bakterije , tada se naziva sferoplast.
 
## Citoliza
Citoliza se događa kada ćelija pukne zbog osmotske neravnoteže koja je uzrokovala da višak vode pređe u ćeliju.
 
Citoliza se može spriječiti pomoću nekoliko različitih mehanizama, uključujući kontraktilnu vakuolu koja postoji u nekim paramecijima, koja brzo pumpa vodu iz ćelije. Citoliza se ne dešava u normalnim uslovima u biljnim ćelijama jer biljne ćelije imaju jak ćelijski zid koji sadrži osmotski pritisak, ili turgorski pritisak, koji bi inače uzrokovao citolizu.
 
## Onkoliza
Onkoliza je uništavanje neoplazmatskih ćelija ili tumora.
 
Termin se također koristi za smanjenje bilo kakvog otoka.
 
## Plazmoliza
thumbnail|right|Plasmoliza
Plazmoliza je kontrakcija ćelija unutar biljaka zbog gubitka vode putem osmoze. U hipertoničnom okruženju, ćelijska membrana se ljušti od ćelijskog zida i vakuola kolabira. Ove ćelije će na kraju uvenuti i umrijeti osim ako protok vode uzrokovan osmozom ne zaustavi kontrakciju ćelijske membrane.
 
## Imunski odgovor
Hemoglobin eritrocita oslobađa slobodne radikale kao odgovor na patogene kada ih oni liziraju. To može oštetiti patogene.
 
## Aplikacije
Liza ćelija se koristi u laboratorijama za razbijanje ćelija i prečišćavanje ili dalje proučavanje njihovog sadržaja. Enzim ili deterdžent ili drugi haotropni agens mogu uticati na lizu u laboratoriji. Mehaničko oštećenje ćelijskih membrana, kao što je ponovljeno zamrzavanje i odmrzavanje, sonifikacija, pritisak ili filtracija takođe se može nazvati lizom. Mnogi laboratorijski eksperimenti su osjetljivi na izbor mehanizma lize; često je poželjno izbjegavati mehaničke simične sile koje bi denaturirale ili degradirale osjetljive makromolekule, kao što su proteini i DNK, a različiti tipovi deterdženata mogu dati različite rezultate. Neprerađeni rastvor odmah nakon lize, ali prije bilo kakvih daljih koraka ekstrakcije, često se naziva „sirovi lizat“.
 
Naprimjer, liza se koristi u western i Southern blotiranju za analizu sastava specifičnih proteina, lipida i nukleinskih kiselina pojedinačno ili kao kompleksi. U zavisnosti od deterdženta koji se koristi, liziraju se sve ili neke membrane. Naprimjer, ako se lizira samo ćelijska membrana onda se gradijent centrifugiranja može koristiti za prikupljanje određenih organela. Liza se također koristi za prečišćavanje proteina, ekstrakciju DNK i RNK.
 
### Akustična liza
Ovaj metod koristi ultrazvučne talase za stvaranje područja visokog i niskog pritiska koji uzrokuje kavitaciju i zauzvrat ćelijsku lizu. Iako ovaj metod obično ispada čist, nije isplativ i dosljedan.
 
## Također pogledajte
*Ćelijski poremećaj
*Kreacija
*Hemoliza
*Lizogenost
*Keratoliza
 
## Reference
Kategorija:Citologija
Kategorija:Ćelijska smrt