Fosfat

mini|250px|Prostorna struktura fosfatne grupe
mini|250px|3D struktura fosfata
[mini|250px|Opća [hemijska struktura organofosfata.]]
[upright|thumb|250px|Strukturna formulafosfatne [funkcionalna grupa|funkcijske grupe kako se nalazi u slabo kiselim vodenim rastvorima. U baznim vodenim rastvorima, grupa donira dva atoma vodika i ionizirana je kao fosfatna grupa sa negativnim naelektrisanjem od 2.]]
**Fosfati** – u neorganskoj hemiji – su soli fosforne kiseline.  U  organskoj hemiji,  to su ili organofosfati ili estri fosforne kiseline. Organski fosfati su  osobito važni u biohemiji, biogeohemiji i ekologiji.  Da bi se pribavio fosfor za potrebe poljoprivrede i  industrija, neorganiski fosfati se iskopavaju u odgovarajućim rudnicima

Kada se na povišenim temperaturama javljaju u čvrstom stanju, fosfati mogu  kondenzirati i formirati pirofosfate.
## Hemijska svojstva
Fosfatni ion  je poliatomski sa empirijskom formulom PO43− i molekulskom masom od 94.973 g/mol. Sastoji se od jednog centralnog atoma fosfora,  okruženog sa četiri atoma kisika u tetraedarskoj konfiguraciji. Fosfatni ion nosi tri negativa formalna elektronaboja – konjugirana baza hidrogen fosfatnog  iona, HPO42-, koji je  i sam konjugirana baza H2PO4-, dihidrogeniziranog  fosfatnog  iona. Ovaj je konjugirna baza H3PO4, fosforne kiseline. On je hipervalentni molekul (u valentnoj ljuski, atom fosfora ima 10 elektrona). Fosfat je također organofosforno jedinjenje sa formulom OP(OR)3.

Fosfatne soli se formiraju kad se pozitivno-naelektrisani jon veže za negativno-naelektrisane atome kiseonika, formirajući jonsko jedinjenje. Mnogi fosfati nisu rastvorni u vodi na standardnoj temperaturi i pritisku. Natrijum, kalijum, rubidijum, cezijum i amonijum fosfati su rastvorni u vodi. Većina drugih fosfata su veoma malo rastvorni ili nerastvorni u vodi. Kao pravilo, hidrogen i dihidrogen fosfati su nešto rastvorniji od korespondirajućih fosfata. Pirofosfati su uglavnom rastvorni u vodi.

U razrijeđenim vodenim rastvorima, fosfat može biti u četiri oblika. U jako baznoj sredini,  preovladava fosfatni ion (PO43−) , dok u slabo baznim uvjetima, vodikov fosfatni jon (HPO42−) je prevalentan. U slabo-kiselim uslovima,  najzastupljeniji je dihidrogen fosfatni ion (H2PO4−). U jako kiseloj sredini, glavna forma je fosforna kiselina (H3PO4).

Datoteka:3-phosphoric-acid-3D-balls.png|H3PO4
Datoteka:2-dihydrogenphosphate-3D-balls.png|H2PO4−
Datoteka:1-hydrogenphosphate-3D-balls.png|HPO42−
Datoteka:0-phosphate-3D-balls.png|PO43−

Preciznije , polazeći od sljedeće tri ravnotežne reakcije:
*:H3PO4H+ ↔ H2PO4−
*:H2PO4− ↔ H+ + HPO42−
*:HPO42−  ↔ H+ + PO43−

korespondirajuće  disocijacijske konstante na 25&nbsp;°C (u mol/L) su:
*:  K_{a1}=\frac{[\mbox{H}^+][\mbox{H}_2\mbox{PO}_4^-]}{[\mbox{H}_3\mbox{PO}_4]}\simeq 7.5\times10^{-3} (pKa1 2.12)
*: K_{a2}=\frac{[\mbox{H}^+][\mbox{HPO}_4^{2-}]}{[\mbox{H}_2\mbox{PO}_4^-]}\simeq 6.2\times10^{-8} (pKa2 7.21)
*:  K_{a3}=\frac{[\mbox{H}^+][\mbox{PO}_4^{3-}]}{[\mbox{HPO}_4^{2-}]}\simeq 2.14\times10^{-13} (pKa3 12.67)

## Izvori
Fosfati se obično mogu naći u raznim fosfornim mineralima. Najveća nalazišta fosfata se nalaze u SAD-u, u regionu Bone Valley u centralnoj Floridi, zatim u regionu Soda Springs u Idahu te na obali Sjeverne Karoline. Također se mogu pronaći u velikim količinama u Egiptu, Izraelu, Maroku, Tunisu, Togu i Jordanu

## Upotreba 
Fosfati igraju važnu ulogu u biohemiji. Uključeni su u sastav važnih molekula za cjelokupni biljni i životinjski svijet - dezoksiribonukleinske kiseline (DNK) i adenozintrifosfat (ATP)

## Također pogledajte 
* Đubrivo
*Fosforna kiselina
## Reference 
## Vanjski linkovi
* http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=1061&loc=ec_rcs

Kategorija:Spojevi fosfora
Kategorija:Funkcionalne grupe
Kategorija:Fosfati
Kategorija:Organofosfati
Kategorija:Fosforni oksoanioni