open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Descemetova membrana

**Descemetova membrana** ili **Descemet membrana** je bazna membrana između odgovarajuće supstance rožnjače, koja se naziva i stroma i endotelnog sloja rožnjače. Sastoji se od različitih tipova kolagena (tip IV i VIII) nego stroma. Endotelni se sloj nalazi sa stražnje strane rožnjače. Descemetova membrana, kao bazna membrana za endotelni sloj, izlučuje se jednim slojem pločastih epitelnih ćelija koje čine endotelni sloj rožnjače.

## Struktura 
Njegova debljina kreće se od 3 μm pri rođenju, a do 8-10 μm kod odraslih.

Endotel rožnjače je jedan sloj skvamoznih ćelija, koji pokrivaju njenu površinu, okrenutu prema prednjoj komori.
 
## Klinički značaj 
thumb|desno | Dispozicija bakra na Descemetovoj membrani rožnjače
Značajno oštećenje membrane može zahtijevati transplantaciju rožnjače. Šteta uzrokovana nasljednim stanjem poznatim kao Fuchsova distrofija – gdje Descemetova membrana progresivno nestaje, a rožnjača se zgušnjava i tamni jer je razmjena hranjivih sastojaka / tečnosti između nje i ostatka oka prekinuta – može biti preokrenuta operacijom. Hirurg može ostrugati oštećenu Descemetovu membranu i umetnuti / presaditi novu membranu iz oka davatelja.
. U tom procesu većina skvamoznih ćelija donorske membrane preživljava da bi dramatično i naglašeno preokrenula propadanje rožnjače (vidi DMEK operacija).

Descemetova membrana je  mjesto taloženja bakra kod pacijenata sa Wilsonovom bolešću ili drugim bolestima jetre, što dovodi do stvaranja Kayser-Fleischerovih prstenova.

## Historija 
Poznata je i pod nazivom **stražnja granična elastična lamina**, ***lamina elastica posterior*** i **Demoursova membrana**. Imenovana je po francuskom ljekaru Jeanu Descementu (1732–1810).

## Također pogledajte
* Rožnjača
* Bowmanova membrana

## Reference
Histology A text and atlas. Michael H.Ross and Wojciech Pawlina 5th Edition 2006

## Vanjski linkovi
* 
* Diagram at dryeyezone.com

Kategorija:Oko
Kategorija:Čula
Kategorija:Oftalmologija
Kategorija:Anatomija životinja
Kategorija:Fiziologija životinja
Ibn Hurdazbih

**Ibn Hurdazbih** (), punog imena '''Abu'l-Qasim Ubaydallah ibn Abdallah ibn Khordadbeh'*, bio je perzijski geograf i birokrat iz 9. vijeka.

Autor je najstarije knjige administrativne geografije napisane na arapskom jeziku.
## Biografija 
Bio je sin Abdullaha ibn Hurdazbiha, istaknutog abasidskog generala, i sam sin zoroastrijskog preobraćenika. Ibn Hurdazbih je imenovan za *direktora poštanskih usluga i obavještajnih službi'' provincije Jibal na sjeverozapadu Irana, koja se u to doba nalazila pod upravom abasidskog halife Al-Mu'tamida (period vladavine 869–885). U tom svojstvu ibn Khordadbeh služio je i kao generalni direktor pošte i kao halifin lični špijun u toj važnoj provinciji.

Oko 870. godine ibn Hurdazbih napisao je Kitāb al Masālik w’al Mamālik (Knjiga o putevima i kraljevstvima) (drugo izdanje knjige objavljeno je 885. godine). U ovom djelu, Ibn Hurdazbih je opisao razne narode i provincije Abasidskog halifata. Uz mape, knjiga sadrži i opise zemalja, ljudi i kultura s područja obala južne Azije do Brahmaputre, Andamanskih ostrva, poluostrva Malezije i Jave. Zemlje koje su se nalazile u sastavu Dinastije Tang, Ujedinjena Silla (Koreja) i Japan također su navedeni u njegovom radu. Također, bio je jedan od najranijih muslimanskih pisaca koji su zabilježili vikinšku trgovinu na istoku, trgovci zvani Rus trgovali su oko područja Crnog i Kaspijskog moru, prevozeći svoju robu kamilama sve do Bagdada.

Ibn Hurdazbih dva puta jasno spominje Al-Wakwak: Istočno od Kine su zemlje Waqwaq, koje su toliko bogate zlatom da stanovnici od ovog metala izrađuju lance za svoje pse i ogrlice za svoje majmune. Proizvode tunike pletene od zlata. Tamo se nalazi izvrsno drvo ebanovina. Ova zemlja se i drugi put spominje: Zlato i ebanovina se izvoze iz Al-Wakwak.

Ptolemejeva, grčka i predislamska iranska historija su znatno uticale na ovo djelo.

Knjiga je jedan je od rijetkih preživjelih izvora koji opisuje jevrejske trgovce poznate kao Radanite.

## Reference 
Kategorija:Geografija srednjovjekovnog islama
Kategorija:Geografi 9. vijeka
Kategorija:Srednjovjekovni perzijski geografi
Bruchova membrana

**Bruchova membrana** je najunutrašnjiji sloj sudovnjače. Zbog staklastog izgleda pod mikroskopom,  naziva se i **staklasta lamina**. Debela je 2–4 μm.

## Slojevi 
Bruchova membrana sastoji se od pet slojeva (iznutra prema vani):
# bazna membrana rožnjačnog pigmentnog epitela;
#unutrašnja kolagena zona;
#srednja traka elastičnih vlakana;
# vanjska kolagena zona;
# bazna membrana horiokapilarisa

Rožnjačni pigmentni epitel transportira metabolički otpad iz fotoreceptora,  preko Bruchove membrane do rožnjače.

## Embriologija 
Sredinom razvoja fetusa, Bruchova membrana je prisutna kao elastična folija.

## Patologija 
Bruchova membrana s godinama zadebljava, usporavajući transport metabolita. To može dovesti do stvaranja druzova u starosne degradacije pjege. Tu je i nakupljanje depozita (**B**azni **Lin**earni **D** epoziti, skraćeno BLinD i **B**azni **Lam**elni **D**epoziti, skraćeno BLamD) na i unutar membrane, prvenstveno se sastoji od fosfolipida. Nakupljanje lipida veće je u centralnom fundusu nego na periferiji. Čini se da ova nakupina membranu fragmentira u lamelnu strukturu više nalik lisnatom tijestu nego barijeri. Upalni i neovaskularni medijatori tada mogu possticati sudove rožnjače da izrastaju u i izvan fragmentirane membrane. Ova neovaskularna membrana uništava arhitekturu vanjskog slojs mrežnjače i dovodi do naglog gubitka centralnog vida – povezano s mokrim razdobljem makulske degeneracije.

*Pseudoxanthoma elasticum*, miopija i trauma također mogu uzrokovati defekte u Bruchovoj membrani što može dovesti do rožnjačnene neovaskularizacije. Alportov sindrom, genetički poremećaj koji utiče na alfa (IV) lance kolagena, također može dovesti do oštećenja Bruchove membrane, kao što je retinopatija zvana "tačka i pjega". Angioidne pruge uzrokuju kalcifikaciju, zadebljanje i pucanje Bruchove membrane.

## Eponim
Bruchova membrana dobila je ime po njemačkom anatomu Karlu Wilhelmu Ludwigu Bruchu.

## Reference 
## Vanjski linkovi
* Pictures at National Eye Institute

Kategorija:Oko
Kategorija:Čula
Kategorija:Oftalmologija
Kategorija:Anatomija čovjeka
Kategorija:Anatomija životinja
Kapilarna ploča sudovnjače

**Kapilarna lamina sudovnjače** ili ***choriocapillaris*** je sloj kapilara koji je neposredno uz Bruchovu membranu u sudovnjaču. Horiokapilaris je prvi puta opisao Hovius 1702. Godine,  kod čovjeka, iako ga je Eschricht imenovao tek 1838. godine. Passera (1896) opisao je svoj oblik zvjezdastr radijacije kapilara ispod pigmentnog epitela mrežnjače, a Duke-Elder i Wybar (1961) naglasili su njegovu prirodu kao mreže kapilara u jednoj ravni.. Horiokapilaris ima više funkcija koje uključuju održavanje fotoreceptora, filtriranje otpada koji nastaje u vanjskom sloju mrežnjače i regulaciju temperature *macula lutea*. Zid kapilara propusan je za proteine plazme, što je vjerovatno od velike važnosti za opskrbu vitaminom A u pigmentnom  epitelu. 

Krvne kapilare sudovnjače mogu se podijeliti u dvije kategorije: horiokapilaris i arterije i vene većeg kalibra koje leže samo straga od horiokapilarisa (to se lahko može vidjeti na *fundus albina* jer sudovi imaju minimalno zaklanjajućeg pigmenta).. Horiokapilaris tvori jedan sloj anastomozirajućih, fenestriranih kapilara širokog lumena, sa većinom fenestracija okrenutih ka mrežnjači. Lumen je otprilike tri do četiri puta veći nego kod običnih kapilara, tako da dvije ili tri crvene krvne čelije mogu proći kroz kapilar, dok u običnim kapilarima krvne ćelije obično prolaze pojedinačno. Ćelijska membrana se na fenestracijama stanjuje u jedan sloj, olakšavajući kretanje materijala kroz zidove sudovaa. Oko zida kapilara nalaze se povremeni (periciti) (Rougetove ćelije), koji mogu imati kontraktilnu funkciju. Periciti imaju sposobnost da mijenjaju lokalni protok krvi. Horiokapilaris je najgušći u  području mrlje, gdje su jedini izvor opskrbe malog dijela mrežnjače. Horiokapilaris je jedinstven za sudovnjaču i ne nastavlja se u cilijarno tijelo.. 

## Reference
## Vanjski linkovi
* https://web.archive.org/web/20070927210324/http://www.trinity.edu/rblyston/MicroA/Lectures/L31-html/sld015.htm

Kategorija:Angiologija
Kategorija:Kardiovaskularni sistem
Kategorija:Oko
Kategorija:Čula
Kategorija:Oftalmologija
Kategorija:Anatomija čovjeka
Kategorija:Anatomija životinja
Sattlerov sloj

**Sattlerov sloj**, imenovan po Hubertu Sattlru, austrijskom  oftalmologu, jedan je od pet (ili šest, jer neki autori smatraju vaskularnu regiju sudovnjače kao dva odvojena sloja, Sattlerov i Hallerov sloj, a neki miske da je *lamina fusca* bionjačnog ili rožnjačnog porijekla.) slojeva krvnih sudova srednjeg promjera u ržnjačnom sloju oka. Nalazi se između Bruchove membrane, horiocapilarisa i Hallerovog sloja odozdo, odnosno nadrožnjačnog sloja gore. Čini se da je porijeklo povezano s kontinuiranom diferencijacijom tokom rasta tkiva, pa čak i daljom diferencijacijom tokom odrasle dobi.

## Metodi mjerenja i klinički utjecaj 
Nakon ekscizije, rožnjača djelimično kolabira, a histološki pripravci također mijenjaju lokalni pritisak i sadržaj tekućine u različitim dijelovima tkiva, pa su potrebni preparati s gumenim rastvorom ili drugi, koji mogu očuvati vaskularni status živog tkiva. Novi dijagnostički metodi, posebno optička koherentna tomografija proširile su razumijevanje stvarnog vremena, statusa *in vivo* različitih slojeva.
	
Nekoliko radova pokazalo je vezu između debljine rožnjačinog, Sattlerovog i Hallerovog sloja  zdravih osoba i kod ljudi sa dobna povezanost (AMD). Studije su pokazale značajno smanjenje debljine sloja u odnosu na progresiju AMD-a, što može biti važno za razumijevanje horiopatije u patofiziologiji AMD-a. Međutim, također jake varijacije čak i tokom dnevnog ciklusa, kao i uticaj optičkih podražaja tokom rasta oka ukazuju na to da kompleksna funkcija ovog tkiva nije u potpunosti shvaćena i da bi mogao biti jedan od razloga često nađenih razlika između vaskularne veličine Halerovog i Sattlerovog sloja.

## Reference 
## Vanjski linkovi
Kategorija:Oko
Kategorija:Čula
Kategorija:Oftalmologija
Kategorija:Anatomija čovjeka
Kategorija:Anatomija životinja
Eva Háková

**Eva Háková**, rođena 8. jula 1969. u Karlovym Varyma, Čehoslovačka (danas Češka) kao **Eva Burešová,** je nekadašnja čehoslovačka i češka biatlonka. 
## Karijera 
### Olimpijske igre 
Eva Háková je nastupila na trima olimpijskim igrama. Najbolji joj je rezultat bilo deveto mjesto u utrci na 7,5 km na igrama 1994. U štafetnim takmičenjima najbolji joj je plasman bio na ZOI 1998., kada je sa Irenom Česnekovom, Jiřinom Pelcovom i Kateřinom Holubcovom osvojila šesto mjesto.

### Svjetska prvenstva 
Nastupala je na osam Svjetskih prvenstva u periodu 1988-2002. i osvojila jednu zlatnu i dvije bronzane medalje, ali sve u štafetnim i ekipnim utrkama. Na SP 1989, u štafetnoj utrci, iza tada nepobjedive sovjetske i bugarske štafete osvojila je bronzanu medalju zajedno sa Jiřinom Pelcovom i Renatom Novotnom. Drugu bronzanu je osvojila na SP 1992. u ekipnoj utrci sa Gabrielom Suvovom, Jiřinom Pelcovom i Janom Kulhavom. Jedinu zlatnu medalju osvojila je SP 1993, u štafetnoj utrci sa Janom Kulhavom, Ivetom Knížkovom i Jiřinom Pelcovom. Najbolji plasman u pojedinačnim disciplinama bilo je osvojeno šesto mjesto u bugarskom Borovecu u utrci na 15&nbsp;km na na SP 1993.

### Svjetski kup 
Háková je prvi put nastupila u Svjetskom kupu u sezoni 1988/89, 19. januara 1989. u utrci na 15&nbsp;km, u bugarskom Borovecu kada je osvojila 18-o mjesto. Nije pobijedila u pojedinačnim utrkama, a najbolji joj je rezultat bilo drugo mjesto u utrci na 15&nbsp;km u sezoni SK 1992/1993. na Pokljuki, u Sloveniji 17. decembra 1992. godine.

## Prestanak karijere 
## Privatni život 
Bila je udata za češkog biatlonca Zdeněka Háka, s kojim ima sina češkog biatlonca Petra Háka, kćerke Veroniku Hákovu i Valentýnu Hákovou. Nakon druge udaje za Tomáša Jetmara, uzela je muževo prezime Jetmarová.

## Nagrade 
## Napomene 
## Vanjski linkovi 
* 
* 
* Zvanična banka podataka IBU-a

## Reference 
Kategorija:Čehoslovački biatlonci
Kategorija:Češki biatlonci
Kategorija:Rođeni 1969.
Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu
Kategorija:Svjetski prvaci u biatlonu
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1994.
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.
Kategorija:Biografije, Karlovy Vary
Kategorija:Čehoslovački olimpijci u biatlonu
Kategorija:Češki olimpijci u biatlonu
Kategorija:Živi ljudi
Cilijarni nastavci

**Cilijarni nastavci** nastaju presavijanjem iznutra različitih slojeva rožnjače, tj. prave sudovnjače i *lamina basalis*, a prihvataju se između odgovarajućih nabora suspenzivnog ligamenta sočiva. 

## Anatomija 
Cilijarnoi nastavci raspoređeni su u krug i čine neku vrstu nabora iza irisa, oko ruba sočiva.

Ima ih od 60-80, a leže jedan pored drugog i mogu se podijeliti na velike i male; prvi su dugi oko 2,5&nbsp;mm, a potonji (oko jedne trećine cjelokupnog broja), raspoređeni su u razmacima, ali bez pravilnogog rasporeda.

Svojom periferijom pričvršćeni su za tri ili četiri grebena za *orbiculus ciliaris* i kontinuirani su sa slojevima sudovnjače: njihovi suprotni nastavci su slobodni i zaobljeni, a usmjereni su prema stražnjoj komori očne jabučice i opsega sočiva.

Sprijeda su kontinuirani s obodom šarenice.

Njihove stražnje površine povezane su s suspenzornim ligamentom sočiva.

## Funkcija 
Cilijarni nastavci proizvode očnu tečnost. 

## Reference
## Vanjski linkovi
* Histology at une.edu 
* 
* http://www.lab.anhb.uwa.edu.au/mb140/CorePages/eye/eye.htm#iris 

Kategorija:Oko
Kategorija:Čula
Kategorija:Oftalmologija
Kategorija:Anatomija čovjeka
Kategorija:Anatomija životinja
Visočka pečenica

**Visočka pečenica** jest geografsko zaštićeni trajni suhomesnati proizvod s područja općine Visoko u Bosni i Hercegovini. Pravi se od kvalitetnih dijelova goveđeg mesa, prije svega od butine, leđa sa slabinskim dijelom, plećke i podslabinskog dijela, uz dodatak kuhinjske soli, te se hladno dimi i suši.

## Opis 
Postupak proizvodnje visočke pečenice oslanja se na višestoljetne tradicionalne recepte i ručni rad u svim koracima izrade. Za proizvodnju se koristi svježe goveđe meso dobro uhranjenih životinja ne mlađih od tri godine. Kada je riječ dijelovima mesa s plećke i buta koji se suše, komadi su obično široki od 10 do 20&nbsp;cm, a dugi 20 do 70&nbsp;cm. Debljina komada s leđnog dijela kreće se u rasponu od 4 do 7&nbsp;cm, a široki su 20&nbsp;cm, dok dužina može iznositi i više od jednog metra. Komadi mesa potom se sole kuhinjskom solju i vežu kudeljnim konopom i stavljaju na drvene štapove od lijeske. Hladno dimljenje obavlja se u pušnicama s etažama, a za proizvodnju dima koristi se bukva i/ili obični grab. Trajanje dimljenja zavisi od vremenskih prilika, a najčešće je to period od 7 do 15 dana. Nakon toga proizvod se fermentira u tamnoj prostoriji na temperaturi između 12 i 18&nbsp;°C dodatnih deset dana, čime proizvod dobija karakterističnu boju, miris i aromu.

## Historija i zaštita 
Visoko ima višestoljetnu tradiciju prerade kože i samim time postojao je znatan višak mesa koje se uglavnom konzerviralo soljenjem i sušenjem. Jedan od glavnih razloga pokretanja procesa geografske zaštite jesu plagijati i odstupanje od tradicionalne recepture. Neki proizvođači mogli su korištenjem nitritne soli skratiti držanje mesa na dva ili tri dana, što je ubrzavalo sam proces, ali je, prema mišljenju nekih, proizvod gubio na prepoznatljivosti ukusa. Na osnovu zahtjeva Udruženja mesoprerađivača "Proizvođači Visočke pečenice i sudžuke" (ViPS), a na prijedlog Komisije za registraciju oznaka porijekla, Agencija za sigurnost hrane Bosne i Hercegovine donijela je 5. juna 2020. Rješenje o registraciji oznake geografskog porijekla prehrambenog proizvoda "visočka pečenica", čime je postala geografski zaštićen brend.

## Reference 
## Izvori 
* 

### Dodatna literatura 
* Zaštita zemljopisnog podrijetla "Visočke pečenice"
* Utjecaj različitih količina dodane kuhinjske soli na senzorna svojstva "Visočke pečenice"

## Vanjski linkovi 
* Na konferenciji "Taste of Europe" BiH predstavlja visočko suho meso

Kategorija:Mesne prerađevine
Kategorija:Visoko
Šarenična stroma

**Stroma šarenice** je fibrovaskularni sloj tkiva. To je gornji sloj od dva u irisu.

## Struktura 
Strome su osjetljiva isprepletena vlakna. Neki kruže oko opsega šarenice, a većina ide radijalno prema zjenici. Ovu mrežu  opskrbljuju odgovarajući krvni sud i nerv.

U tamnim očima, stroma često sadrži pigmentne  granule. Plavim i albino očima nedostaje pigmenta.

Stroma se povezuje sa  mišićnim sfinkterom (sfinkter zjenice), koji kružnim pokretima kontraktira zjenicu, skupa mišićem dilatatorom (dilator zjenice) koji povlače iris radijalno za proširnje zjenice, povlačeći je u nabore. Stražnja površina prekrivena je često jako pigmentiranim epitelnim slojem, koji je debeo koliko njegove dvije ćelije (pigmentni epitel irisa), ali prednja površina nema epitel. Dok se mišići šire, ova prednja površina se projicira.

## Reference 
* 

## Vanjski linkovi
* http://dspace.udel.edu:8080/dspace/handle/19716/1723|156

Kategorija:Oko
Kategorija:Čula
Kategorija:Oftalmologija
Kategorija:Anatomija čovjeka
Kategorija:Anatomija životinja
Sloj ganglijskih ćelija

**Sloj ganglijskih ćelija** (**ganglijski sloj**) sloj je mrežnjače, koji se sastoji od ganglijska ćelija mrežnjače i migriranih amakrinskih ćelija.

U *macula lutea* sloj čini nekoliko slojeva.

Ćelije su donekle tikvičastog oblika; zaobljena unutrašnja površina oslonca na *stratum opticum* odašilje aksone koji su kod njih  produženi.

Sa suprotnog kraja brojni  dendriti protežu se u unutrašnji pleksiformni sloj, gdje se granaju i formiraju spljoštene drvolike nastavke, na različitim nivoima.

Ganglijske ćelije se znatno razlikuju po veličini, a dendriti manjih po pravilu se razgranavaju u unutrašnjem pleksiformnom sloju, čim uđu u njega; dok se one većih ćelija razgranavaju blizu unutrašnjeg jezgarnog sloja.

## Reference 
## Vanjski linkovi
* Overview  at utah.edu
* 

	

Kategorija:Nervni sistem
Kategorija:Oko
Kategorija:Čula
Kategorija:Oftalmologija
Kategorija:Anatomija čovjeka
Kategorija:Anatomija životinja
Unutrašnji pleksiformni sloj

**Unutrašnji pleksiformni sloj** je područje mrežnjače koje se sastoji od gustog retikuluma fibrila,  formiranog od isprepletenih dendrita ganglijskih ćelija mrežnjače i ćelija unutrašnjeg jezgarnog sloja. Unutar ove mreže ponekad je ugrađeno nekoliko razgranatih spongioblasta.

## Reference
## Vanjski linkovi
* Overview  at utah.edu
* 

Kategorija:Oko
Kategorija:Čula
Kategorija:Oftalmologija
Kategorija:Anatomija čovjeka
Kategorija:Anatomija životinja
Unutrašnji jezgarni sloj

**Unutrašnji jezgarni sloj** ili **sloj unutrašnjih granula** mrežnjače, sastoji se od velikog broja usko zbijenih ćelija, od kojih postoje tri varijante: bipolarne, vodoravne i amakrine ćelije.

## Bipolarne ćelije 
Daleko najbrojnije bipolarne ćelije su okruglastog ili ovalnog oblika, a svaka je produžena u unutrašnji i vanjski nastavak.

Dijele se na bipolare sa štapićima i čepićima.
* Unutrašnji nastavci bipolarnih štapića prolaze kroz unutrašnji pleksiformni sloj i granaju se oko tijela ćelija ganglijskog sloja; njihovi vanjski nastavcii završavaju se u vanjskom pleksiformnom sloju,  u snopovima vlakana oko krajeva unutrašnjih granula nastavaka štapića poput dugmeta.
* Unutrašnji nastavci bipolarnih čepića razgranjavaju se u unutrašnjem pleksiformnom sloju u kontaktu s dendritima ganglijskih ćelija.

### Tipovi veze 
**Patuljasta bipolarna** povezana je s jednim čepićem,  dok **difuzna bipolarna** uzima grupe receptora. Difuzne bipolarne mogu primati signale do 50 štapića ili mogu biti u obliku ravnog čepića i primati signale od njih sedam. Bipolarne ćelije odgovaraju posredničkim ćelijama između dodirivanja i receptora toplote na koži i medule ili kičmene moždine.

## Vodoravne ćelije
Vodoravne ćelije nalaze se u vanjskom dijelu unutrašnjeg jezgarnog sloja i imaju donekle spljoštena ćelijska tijela.

Njihovi se dendriti dijele na brojne grane u vanjskom pleksiformnom sloju, dok  njihovi aksoni neki dio  idu vodoravno i konačno se razgranavaju u istom sloju.

## Amakrine ćelije 
Amakrine ćelije smještene su u unutrašnjem dijelu unutrašnjeg jezgarnog sloja i nazvane su tako jer još uvijek nije dokazano da posjeduju osi-cilindrične nastavke.

Njihovi se dendriti imaju veliko razgrananje, u unutrašnjem pleksiformnom sloju.

## Reference 
## Vanjski linkovi
* 
* 

Kategorija:Oko
Kategorija:Čula
Kategorija:Oftalmologija
Kategorija:Anatomija čovjeka
Kategorija:Anatomija životinja
Alpinizam na Veleži

mini|desno|Velež
**Alpinizam na Veleži** ima višedecenijsku tradiciju započetu sredinom 20. stoljeća i prekinutu početkom rata u Bosni i Hercegovini. Sjeverna stijena Veleži, s barijerom dužom od 10&nbsp;km, idealna je za ljubitelje alpinizma i jedna je od najprepoznatljivijih i najvećih u jugoistočnoj Evropi. Mnogi je upoređuju sa sjevernom stijenom Triglava.

Otvaranje ovog područja u penjačkom smislu najviše je vezano za Muhameda Šišića i Branimira Maltarića, koji su 1974. prvi prepenjali *Ilijin smjer* u sjevernoj stijeni Botina. Tome su prethodili pionirski pokušaji u kojima su još učestvovali Faruk Zahirović i Zdravko Raštegorac. Iste godine (Nova godina 1974/1975) tim smjerom obavljen je i zimski uspon, koji je, osim spomenutih penjača, izveo i Miodrag Rakić. U sljedećim godinama otvarani su novi smjerovi, a veliki kamp slovenskih alpinista 1982. rezultirao je s gotovo 40 novih smjerova.

## "Srce Veleža" 
Planinarsko društvo "Treskavica" iz Sarajeva, općina Nevesinje, Ministarstvo trgovine i turizma Republike Srpske i Turistička organizacija Republike Srpske, u saradnji s glavnim partnerom "MarketMakersom" (Ambasada Švicarske), od 2017. realiziraju projekt "Srce Veleža". Koordinator je Zehrudin Isaković, višegodišnji planinarski aktivist, autor brojnih dokumentarnih filmova o planinama Bosne i Hercegovine i svijeta, bivši predsjednik Planinarskog saveza Bosne i Hercegovine i član PD "Treskavica". Cilj projekta jest da se Velež vrati u fokus alpinističke zajednice, privuku svi koji vole prirodu, adrenalin, planinarenje, što bi bila osnova za dugoročni razvoj održivog turizma u ovom dijelu Bosne i Hercegovine. Već je održano nekoliko kampova uz učešće više od 100 alpinista i planinara iz pet zemalja regije, zajedno s predstavnicima općine Nevesinje.

Na osnovu projekta "Srce Veleža" izrađena je ferata po francuskom modelu, nekoliko alpinističkih smjerova od deset planiranih, pripremljenih za sportsko penjanje, kao i markiranje planinarske staze (*hiking trail*), od podnožja pa do vrha Botina. Izgradnja ferate bila je vrlo kompliciran i odgovoran posao. Uređene su staze kroz vertikalne dijelove stijene, gdje je bušenjem metalnih ankera i stopa za penjanje te njihovim uvezivanjem stvoren osigurani planinarski put, a opasnosti svedene na minimum. Duga je približno 400 m i vodi na Botin. U stijenu je ugrađeno 1.350&nbsp;kg opreme. Sajla je duga otprilike 600 m. Radove je izvela ekipa volontera, sastavljena od iskusnih alpinista iz PD "Treskavica".

Pristup ferati vodi od Nevesinja, odakle se ide na sjevernu stranu planine, prema selu Lakat, gdje počinje makadamski put u smjeru planinarske staze.

## Reference 
Kategorija:Alpinizam u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Nevesinje
Vanjski pleksiformni sloj

**Vanjski pleksiformni sloj** je sloj  neuronskih sinapsi u mrežnjače oka. Sastoji se od guste mreže sinapsi između dendrita vodoravnih  ćelija iz unutrašnjeg jezgarnog sloja i fotoreceptorskih ćelija unutrašnjih segmenata iz vanjskog jezgarnog sloja . Mnogo je tanji od unutrašnjeg pleksiformnog sloja, gdje amakrine ćelije imaju sinapse sa ganglijskim ćelijama mrežnjače.

Sinapse u vanjskom pleksiformnom sloju nalaze se između završetka štapićastih ćelija ili čepića razgranatih pločica stopala i vodoravnih ćelija. Za razliku od većine sistema, ćelije štapića i čepića, kada ne primaju svjetlosni signal, oslobađaju neurotransmitere.

## Reference
## Vanjski linkovi
* 

Kategorija:Oko
Kategorija:Čula
Kategorija:Oftalmologija
Kategorija:Anatomija čovjeka
Kategorija:Anatomija životinja
Vanjski jezgarni sloj

**Vanjski jezgarni sloj** (ili **sloj vanjskih granula**) jedan je od slojeva mrežnjače kičmenjaka, svjetlosno visokoosjetljivi dio oka. Poput unutrašnjeg jezgarnog sloja, i vanjski jezgarni sloj sadrži nekoliko slojeva ovalnih jezgarnih tijela; postoje dva tipa: granule štapića i čepića, nazvane tako zbog toga što su povezane sa štapićima i čepićima sljedećeg sloja.

## Granule štapića 
Sferna zrnca štapića su mnogo brojnija i postavljena su na različitim nivoima u cijelom sloju.

Njihova jedra imaju neobičan poprečno prugasti izgled, a produženje svake ćelije je fini nastavak; vanjski obrazac je kontinuiran s po jednim štapićem i čepićem; unutrašnji završava u proširenom nastavku vanjskog pleksiformnoog sloja,  a ugrađen je u pramen vanjskih nastavaka bipolarnih štapićnih ćelija.

U svom toku ispoljavaju brojne varikoznosti.

## Granule čepića
Zrnca čepića  liče na stabljiku, sa manjim brojem  granula štapića, smještenih  blizu opne zvane *membrana limitans externa*, kroz koji su u kontinuitetu sa čepićima zajedničkog sloja štapića i čepića.

Ove granule nemaju nikakvu unakrsnu prugu, ali sadrže piriformno jedro, koje gotovo u potpunosti ispunjava ćeliju.

Iz unutrašnjeg  granulske grane, prelazi gusti  nastavak u vanjski pleksiformni sloj i širi se u piramidno proširenje ili pločicu stopala, iz kojih se izdvajaju brojna fina vlakna, koja dolaze u kontakt s vanjskim nastavcima bipolara čepića.

## Reference 
## Vanjski linkovi
* 
* 

Kategorija:Oko
Kategorija:Čula
Kategorija:Oftalmologija
Kategorija:Anatomija čovjeka
Kategorija:Anatomija životinja
Johnny Nash

**John Lester Nash Jr.** (19. august 1940 — 6. oktobar 2020) bio je američki rege pjevač. Najpoznatiji je po pjesmi *I Can See Clearly Now* iz 1972. godine. Jedan je među prvima koji nije sa Jamajke, a koji je kasnije otišao tamo i snimao rege muziku.

## Diskografija 
**Studijski albumi**
* *Hold Me Tight* (1968)
* ''Let's Go Dancing* (1969)
* *I Can See Clearly Now* (1972)
* *My Merry-Go-Round* (1973)
* *Celebrate Life* (1974)
* *Here Again'' (1986)

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* Johnny Nash na sajtu AllMusic
* 

Kategorija:Rođeni 1940.
Kategorija:Umrli 2020.
Kategorija:Američki pjevači
Kategorija:Rege muzičari
Sloj štapića i čepića

**Sloj štapića i čunjića** (**Jacobova opna**) u mrežnjači oka čine dva tipa ćelija: štapići i čepići, prve su mnogo brojnije od drugih, osim u *macula lutea*.

Ime Jacobova opnas dobio je po irskom oftalmologu Arthuru Jacobu, koji je prvi opisao ovaj nervni sloj mrežnjače.
[thumb|left|Slojevi [mrežnjača|mrežnjače]]
 

## Reference
* 

## Vanjski linkovi
* 

Kategorija:Oko
Kategorija:Čula
Kategorija:Oftalmologija
Kategorija:Anatomija čovjeka
Kategorija:Anatomija životinja
Unutrašnja granična membrana

**Unutrašnja granična membrana** je granica između mrežnjače i staklastog tijela, koju čine astrociti krajnjih stopala Müllerovih ćelija . Od staklaste tečnosti odvojena je baznom laminom.

## Reference
## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Oko
Kategorija:Čula
Kategorija:Oftalmologija
Kategorija:Anatomija čovjeka
Kategorija:Anatomija životinja
Galina Kukljeva

** Galina Aleksejevna Kukljeva**, () rođena 21. novembra 1972. u Išimbaju u Autonomnoj Baškirskoj Sovjetskoj Republici, RSFSR, SSSR (danas Rusija), je nekadašnja sovjetska i ruska biatlonka, olimpijska pobjednica i trostruka svjetska prvakinja.

## Karijera 
### Olimpijske igre 
Galina Kukljeva je dva puta nastupila na Zimskim olimpijskim igrama: ZOI 1998 i ZOI 2002. Na prvom nastupu 1998. osvojila je zlatnu medalju u utrci na 7,5 km, pobijedivši Njemicu Uschi Disl za 0,7&nbsp;sekundi, a sa Olgom Meljnjik, Albinom Ahatovom i Olgom Romasko  u štafeti srebrnu medalju, sa zaostatkom od 11 sekundi za njemačkom štafetom. U drugom nastupu četiri godine kasnije, osvojila je bronzanu medalju u štafeti sa Olgom Piljovom, Svjetlanom Išmuratovom i Albinom Ahatovom.

### Svjetska prvenstva 
Kukljeva je nastupila na sedam Svjetskih prvenstava od SP 1995. do SP 2003 i osvojila tri zlatne, dvije srebrne i jednu bronznanu medalju. Zlatne medalje je osvojila sa štafetom u sastavu: Olga Piljova, Svjetlana Černousova i Albina Ahatova, na SP 2000. zatim na SP 2001, sa Olgom Piljovom, Anom Bogali-Titovec i Svjetlanom Išmuratovom i na SP 2003 sa Albinom Ahatovom, Svjetlanom Išmuratovom i Svjetlanom Černousovom.

### Svjetski kup 
Kukljeva je prvi put nastupila u Svjetskom kupu u  sezoni 1993/94, u austrijskom Bad Gasteinu 9. decembra 1993. osvojivši 39-o mjesto u utrci na 15&nbsp;km. Slijedeće sezone ostvaruje bolje rezultate, kako u štafeti, tako i u pojedinačnim disciplinama, da bi 18. marta 1995. u norveškom Lillehammeru, pobjedila u sprintu Francuskinju Anne Briand, pobjednicu Svjetskog kupa te sezone. Najbolja joj je sezona bila 1999/00, kada je u ukupnom plasmanu zauzela četvrto mjesto.

## Nagrade 
* Orden časti
* Orden zasluga za otadžbinu II reda, dobila je 5. maja 2003. godine;
* Majstor sporta Sovjetskog Saveza
* Počasni majstor sporta Rusije
* Počasni građanin Išimbaja

## Privatni život 
Završila je Srednju školu br. 2 u Išimbaju, apsolvirala je Univerzitet u Tjumenu, gdje radi kao profesorica.

## Napomene 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* 
* Galina Kukljeva na IBU banci podataka

Kategorija:Rođeni 1972.
Kategorija:Biografije, Išimbaj
Kategorija:Sovjetski biatlonci
Kategorija:Ruski biatlonci
Kategorija:Ruski olimpijci u biatlonu
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.
Kategorija:Osvajači zlatne medalje na Olimpijskim igrama (Rusija)
Kategorija:Osvajači srebrne medalje na Olimpijskim igrama (Rusija)
Kategorija:Osvajači bronzane medalje na Olimpijskim igrama (Rusija)
Kategorija:Zaslužni majstori sporta Rusije
Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu
Kategorija:Svjetski prvaci u biatlonu
Kategorija:Osvajači medalja na Zimskim olimpijskim igrama 2002.
Kategorija:Osvajači medalja na Zimskim olimpijskim igrama 1998.
Kategorija:Zaslužni majstori sporta Sovjetskog Saveza
Kategorija:Živi ljudi
Ferata

mini|desno|250px|Ferata
**Ferata** (ita. *via ferrata* = "željezni put") jest osigurani alpinistički put kroz stijenu. Penje se pomoću kompleta, koji se najčešće sastoji od metalnih nožišta i klinova pričvršćenih za stijenu (*klinčani put*), čelične sajle za osiguranje, koja se pruža duž puta, te ljestava i mostova.

Obavezan dio lične opreme jesu kaciga, rukavice te penjački pojas, na koji se spaja najvažniji dio opreme specifičan za ferate, a to je amortizer enegije. Bez njega pad može uzrokovati ozbiljne povrede. Ni amortizer ne garantira sigurno zaustavljanje ako se padne s visine iznad pet metara ili ako je penjač pretežak, ali se bez njega penjač dovodi u smrtnu opasnost penjući se feratom.

Tipično je položena strmim terenom, zbog čega ima vertikale, provjese, a veći dio puta čine željezna pomagala, koja služe za hvatanje i savladavanje planinarskog puta. Zavisno od zahtjevnosti najtežeg dijela puta, gradira se skalama od pet do šest stepeni.

Prve ferate nastale su u italijanskim Dolomitima, gdje su nekada alpinistički usponi opremani čeličnim sajlama i rukohvatima te tako prilagođavani i za planinare koji nisu alpinisti. Posljednjih desetak godina dogodila se prava ekspanzija ferata. U svijetu ih je više od 1.000, od čega samo u Dolomitima 180. Njihova popularnost u planinarskim krugovima sve više raste, a prva u Bosni i Hercegovini izgrađena je u sjevernim stijenama Veleži, ispod vrha Botin.

## Modeli 

Kanzianiberg Klettern 12.jpg
Lange Leiter, Mindelheimer Klettersteig - panoramio.jpg
Mindelheimer Klettersteig Leiterbruecke02.JPG
Marlenesleben.jpg
Kitz-Klettersteig mittlerer Bereich 01.JPG
Ferrata Hans von Haid steig 01.jpg

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Via-ferrata.de – više od 300 ferata u Alpama s detaljnim opisom i slikama
* Viaferrata-fr.net – približno 160 ferata u Francuskoj s detaljnim opisom i slikama

Kategorija:Alpinizam
Sloj nervnih vlakana

**Sloj mrežnjačnih nervnih vlakana** (**RNFL**) ili **sloj nervnih vlakana**, ***stratum opticum***, nastaje širenjem vlakana vidnog nerva; najdeblji je u blizini optičkog diska, postepeno se smanjujući prema *ora serrata*.

Kako nervna vlakna prolaze kroz *lamina cribrosa sclerae*, gube svoje medulske ovojnice i nastavljaju se dalje kroz rožnjaču i mrežnjaču, kao jednostavne cilindrične osi.

Kad dođu do unutrašnje površine mrežnjače, zrače od ulazne tačke preko te površine, grupirane u snopove i na mnogim mjestima raspoređene u pleksusima, tj. snopovima.

Većina vlakana su centripetalna i izravni su nastavak osovinsko-cilindričnih ćelijskih nastavaka ganglijskog sloja, ali nekoliko njih je centrifugalnih i razgranavaju se u unutrašnji pleksiform i unutrašnje jezgarne slojeve , gdje završavaju uvećanim nastavcima.

Pacijenti sa bolešću zvanom *retinitis pigmentosa* imaju abnormalno stanjivanje RNFL-a, koje korelira sa težinom bolesti. Međutim, debljina RNFL-a također se smanjuje s godinama, a ne s oštrinom vida. Zaštita ovog sloja važna je u liječenju bolesti, jer je osnova za povezivanje proteza mrežnjače s optičkim živcem ili implantacije matičnih ćelija koje bi mogle regenerirati izgubljene fotoreceptore.

RNFL je osjetljiva struktura. Neki proces može pobuditi njegovu prirodnu apoptozu. Štetna situacija može poremetiti RNFL, poput visokog unutaročnog pritiska, velike fluktuacije njegove faze, upale, vaskularnih bolesti i bilo koje vrste hipoksije. Gede Pardianto (2009) izvijestio je o šest slučajeva promjene debljine RNFL, nakon postupaka fakoemulzifikacije. Iznenadna unutaročna fluktuacija u bilo kojoj vrsti očnih operacija može biti štetna za RNFL, u skladu s mehaničkim stresom na naglu kompresiju, a također ishemijski učinak mikroembolije kao rezultat nagle dekompresije koja može stvoriti mikromjehuriće koji mogu začepiti mikrosudove.

[thumb|Nervna vlakna [mrežnjača|mrežnjače]]

## Reference
## Vanjski linkovi
* 

Kategorija:Nervni sistem
Kategorija:Oko
Kategorija:Čula
Kategorija:Oftalmologija
Kategorija:Anatomija čovjeka
Kategorija:Anatomija životinja
Vanjska granična membrana

**Vanjska granična membrana** (ili **vanjska limitna membrana**) jedan je od deset različitih slojeva mrežnjače oka. Ima mrežastu strukturu i nalazi se u osnovama štapića i čepića (čunjeva).

## Dodatne slike
thumb|left|229px|Štapići i črpići

## Također pogledajte
*Mrežnjača

## Vanjski linkovi
* 
* https://web.archive.org/web/20050313111150/http://www.med.uiuc.edu/histo/small/atlas/objects/126.htm
* Slide at uc.edu
* http://www.kumc.edu/instruction/medicine/anatomy/histoweb/eye_ear/eye12.htm 
* https://web.archive.org/web/20070518033845/http://education.vetmed.vt.edu/Curriculum/VM8054/EYE/RETINA.HTM

Kategorija:Oko
Kategorija:Čula
Kategorija:Oftalmologija
Kategorija:Anatomija čovjeka
Kategorija:Anatomija životinja
Sfinkterski mišić šarenice

**Mišić sfinkter šarenice** (**sfinkter zjenice**, **steznik zjenice**, **kružni mišić šarenice**, **kružna vlakna**) je  mišić u dijelu oka koji se naziva šarenica. Okružuje zjenicu šarenice, što odgovara njegovoj funkciji konstriktora zjenice.

## Uporedna anatomija 
Ova struktura se nalazi kod kičmenjaka i u nekih glavonožaca.

## Opća  struktura
Svi miociti  ovog sfinktera su tipa glatkih mišića.

## Način djelovanja 
Kod ljudi funkcionira tako da sužava zenicu pri jakom svjetlu (refleks zenice) ili tokom akomodacije. Kod nižih životinja , same mišićne ćelije su fotosenzibilne, što uzrokuje djelovanje šarenice bez uticaja mozga.

## Inervacija 
Kontrolira se parasimpatičkim vlaknima muskarinskog acetilholinskog receptora (M3) koji potiču iz Edinger–Westphalovog jezgra, putujući duž okulomotornog nerva (CN III), sa sinapsom u cilijarnoj gangliji, a zatim ulaze u oko kroz kratke cilijarne nerve. Kratki cilijarni nervi zatim idu prema naprijed i probijaju bionjaču na stražnjem dijelu oka, putujući između bionjače i rožnjačne žlijezde kako bi inervirali šarenični mišić sfinkter.

## Također pogledajte
*Mišićni dilatator šarenice
*Mioza

## Reference
## Vanjski linkovi
*Overview of function at tedmontgomery.com
*Slide at mscd.edu
*

Kategorija:Mišići
Kategorija:Oko
Kategorija:Čula
Kategorija:Oftalmologija
Kategorija:Anatomija čovjeka
Kategorija:Anatomija životinja
Kategorija:Mišićni sistem
Patuljasta ćelija

**Patuljasta ćelija** je jedan tip  ganglijske ćelije (RGC). Patuljaste ćelije potiču iz ganglijskog ćelijskog sloja na mrežnjači i projicirauju se na parvoćelijski sloj iz lateralne genikulnog jezgra (LGN). Aksoni patuljastih ćelija putuju kroz optički nrv i optički trakt, na kraju sinaptirajući sa parvoćelijskim ćelijama u LGN-u. Poznate kao patuljaste ganglijske mrežnjačne ćelije, zbog male veličine njihovih dendritskih stabala i ćelijskih tijela. Oko 80% RGC-a su patuljaste ćelije. Primaju ulazne impulse od relativno malo štapića i čepića. U mnogim slučajevima su povezane s patuljastim bipolarnim ćelijama, koji su povezae sa po jednim čepićem.

Ovi neuroni imaju otprilike kružno receptivno polje sa antagonističkim centrom i okruženjem; ovo svojstvo je poznato kao prostorna suprotnost i ti se neuroni obično dijele na cenre za paljenje (ON) ili  gašenje (OFF) , ovisno o tome da li ih pobuđuju ili inhibiraju fotoni koji padaju u središte njihovih receptivnih polja. Većina ovih ćelija su hromatski oponenti, što znači da dugotrajna i srednjetalasna vidljiva svjetlost (koja se obično aproksimira crvenoj i zelenoj) djeluju suprotno na centar i okruženje.

## Također pogledajte 
* Bipolarna ćelija mrežnjače
* Mrežnjača
* Fotosenzitivna ganglijska ćelija

## Reference
## Vanjski linkovi
*

Kategorija:Ljudske ćelije
Kategorija:Oko
Kategorija:Čula
Kategorija:Oftalmologija
Kategorija:Anatomija čovjeka
Kategorija:Anatomija životinja
Velika nagrada Eifela 2020.

**Velika nagrada Eifela 2020.** (službeno poznata kao **Formula 1 Aramco Grosser Preis Der Eifel 2020**) automobilska je utrka Formule 1 koja je održana 11. oktobra 2020. na stazi Nürburgring u Nürburgu, u Njemačkoj. Ovo je bila jedanaesta utrka u sezoni 2020. i prva utrka za Veliku nagradu Eifela.

Valtteri Bottas osvojio je treću pol-poziciju u sezoni, 14. u karijeri. Britanski vozač Mercedesa Lewis Hamilton ostvario je sedmu pobjedu u sezoni i 91. u karijeri, ova pobjeda mu je omogućila da izjednači rekord legendarnog Michaela Schumachera po broju pobjeda u Formuli 1. Drugo mjesto zauzeo je Max Verstappen iz Red Bulla, a treće mjesto osvojio je vozač Renaulta Daniel Ricciardo. Renault ostvario prvu podiju od 2011.

Nico Hülkenberg bio je zamjenski vozač Racing Pointa nakon što se Lance Stroll nije osjećao baš najbolje.

## Treninzi 
Prva dva treninga otkazana su jer medicinski helikopter nije mogao letjeti zbog loših vremenskih uvjeta i slabe vidljivosti.

### Treći trening 
Vremena prvih pet vozača na trećem treningu.

## Kvalifikacije (subota) 
## Trka (nedjelja) 
## Rangiranje nakon utrke 
;Vozači

;Konstruktori

* Samo je prvih 5 plasmana uključeno za obje tabele.

## Zanimljivosti 
### Vozači 
* 91. pobjeda za Lewisa Hamiltona;
* 30. podijum za Daniela Ricciarda;
* 150. trka za Valtterija Bottasa.

### Konstruktori 
* 111. pobjeda za Mercedes.

### Motor 
* 197. pobjeda za Mercedes.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* formula1.com – Rezultati 3. treninga 
* formula1.com – Rezultati kvalifikacija 
* formula1.com – Rezultati utrke 
* stasf1.com – detalji utrke 

Kategorija:2020. u Njemačkoj
Eifel
2020
Edurne Pasaban

**Edurne Pasaban Lizarribar** španska je (baskijska) alpinistica. Rođena je u Tolosi, u provinciji Gipuzkoa u Baskijskoj autonomnoj zajednici. Dana 17. maja 2010. postala je 21. osoba i prva žena koja je osvojila svih 14 najviših vrhova na svijetu. Njen prvi uspon na vrh preko 8.000 metara desio se devet godina ranije, kada je ispenjala Mount Everest, najviši svjetski vrh. Penjala ih je devet godina, a prvi joj je uspon bio na Mount Everest..

Uspon na svoj deveti vrh viši od 8.000 m ostvarila je u julu 2007, zajedno s austrijankom Gerlinde Kaltenbrunner. Tada se među njima razvio sportski rivalitet za naziv prve alpinistice s osvojenim svim vrhovima višim od 8.000 m. U maju 2009. ispenjala je Dhaulagiri i tako premašila Kaltenbrunner i italijanku Nives Meroi i postala prva žena s usponima na 12 vrhova.

Neposredno prije njenog posljednjeg uspona južnokorejska planinarka Oh Eun-sun objavila je da je ispenjala svoj posljednji osamhiljadaš – Kangchenjungu. Pasaban je u razgovoru sa Šerpama koji su se penjali s Korejkom saznala da nije ispenjala skroz do vrha. Južnokorejska penjačka federacija dala je Pasaban za pravo nakon što je razmotrila dokaze, pa je na kraju i Oh priznala da je stala nešto prije vrha zbog loših vremenskih prilika..

Kaltenbrunner i Meroi jedine su alpinistice koje su ponovile njen rezultat.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1973.
Kategorija:Španski alpinisti
Kategorija:Osvajači svih osamhiljadaša
Kategorija:Osvajači Mount Everesta
Dvostratificirana ćelija

Termin **dvoslojevita ganglijska ćelija** ili **dvostratificirana** i  **bistratificirana ganglijska ćelija** može se odnositi na bilo koji od dva tipaganglijskih ćelija mrežnjače čije se ćelijsko tijelo nalazi u njenom ganglijskom sloju. To su  **bistrotificirana malopoljna  ganglijska ćelija**, poznata i kao **mala bistratificirana ćelija** (**SBC**)  i **bistrificirana velikopoljna ganglijska ćelija**  ili **velika bistratificirana  ćelija** (**LBC**).

Bistratificirane ćelije dobijaju impulse od bipolarnih i amakrinih ćelija. Svoje aksone  projiciraju kroz optički nerv i optički trakt u konioćelijske (čepićne) slojeve u lateralnom genikulatnom jezgru (LGN), stvarajući sinapse  sa konioćelijskim ćelijama. Konioćelijski znači "ćelije male poput prašine"; zbog male veličine bilo ih je teško i pronaći. Oko 8 do 10% ganglijskih ćelija mrežnjače su bistratificirane. Primaju nervne impulse od srednjeg broja štapića  i čepića. Imaju umjerenu prostornu rezoluciju, umjerenu brzinu provođenja i mogu reagirati na podražaje umjerenog kontrasta. Mogu biti uključenu i u viđenje boja.

## Također pogledajte
* Patuljasta ćelija
* Parasolna ćelija
* Fotoosjetljive ganglijske ćelije

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Ljudske ćelije
Kategorija:Oko
Kategorija:Čula
Kategorija:Oftalmologija
Kategorija:Anatomija čovjeka
Kategorija:Anatomija životinja
Gigantske ćelije mrežnjačne ganglije

**Gigantske ganglijske čelije mrežnjače** su fotoosjetljive ganglijske ćelije s velikim dendritičkim stablima mrežnjače  čovjeka i psetolikog majmuna makaka,  koje su otkrili Dacey et al'. (2005.). Sadrže fotoosjetljivi pigment melanopsin, omogućavajući im da direktno reagiraju na svetlost. One takođe primaju impulse od štapića i čepića, omogućavajući im da  dekodiraju boju i prostorne informacije. Dacey et al. utvrdili su da su veličine gigantskih ćelija receptivnog polja otprilike tri puta veće od dijametra  parasolnih ganglijskih ćelija. U svakoj mrežnjači postoji samo oko 3.000 gigantskih ganglijskih ćelija, što čini oko 0,2% od ukupnog broja ganglijskih ćelija mrežnjače.

Otkriveni  je da kada ive ćelije reagiraju direktno na svjetlost, njegova funkcija spektarske osjetljivosti slična je kao kod štapića i čepića, ali s vrhom od 482&nbsp;nm, između S-čepićs i štapića. Dacey et al. akođer su utvrdili da je dinamički opseg gigantskih ćelija 3-4 log jedinice, daleko veći od bilo kojeg drugog tipa fotoreceptora i pokriva gotovo čitav opseg osvetljenja prirodne dnevne svetlosti. U prirodnim uslovima osvjetljenja, odgovori na štapiće i čepiće se stvaraju melanopsinskim odgovorom gigantskih ganglijskih ćelija mrežnjače.  Boju dekodiraju putem S-Off-(L + M)-On oponenta. Njihova funkcija prijenosa prostorne modulacije je niskopropusna, s gornjom granicom od oko 0,6 ciklusa po stepenu. 

Dacey et al. predložili su da gigantske ganglijske ćelije podstiču podsvjesne funkcije 'oblikovanja slike' cirkadijskog fotoentramenta i promjera zjenice, a putem impulsa  štapića i čepića, mogu pomoći u posredovanju svjesne percepcije zračenja.

## Reference
## Vanjski linkovi
*https://www.researchgate.net/figure/Responses-of-an-ON-center-parasol-ganglion-cell-before-during-and-after-the-application
*https://www.researchgate.net/publication/8617998 The Classical Receptive Field Surround of Primate Parasol Ganglion Cells Is Mediated Primarily by a Non-GABAergic Pathway 
 
Kategorija:Ljudske ćelije
Kategorija:Oko
Kategorija:Čula
Kategorija:Histologija
 Kategorija:Oftalmologija
Kategorija:Anatomija čovjeka
Kategorija:Anatomija životinja
Spisak vrhova viših od 8000 m

mini|desno|Vrhovi viši od 8000 m na karti
Međunarodna alpinistička federacija (UIAA) prepoznaje 14 planina koje su više od 8000 m iznad nivoa mora i koje se smatraju dovoljno nezavisnima od susjednih vrhova. Još nema precizne definicije koja procjenjuje nezavisnost. Od 2012. UIAA je uključena u razmatranje proširenja spiska na 20 vrhova.

## Spisak 
Svi ovi vrhovi smješteni su u Himalajima i Karakorumu i svi su osvojeni u periodu od 1950. do 1964. U januaru 2021. završeni su i svi usponi u zimskim uvjetima kada je nepalska ekspedicija osvojila K2.

## Historijat uspona 
Prvi uspješan uspon na jedan vrh viši od 8000 m ostvarili su francuski alpinisti Maurice Herzog i Louis Lachenal, koji su se popeli na Annapurnu 3. juna 1950. kao članovi francuske ekspedicije 1950.

Prvi zimski uspon na neki osamhiljadaš ostvarili su Poljaci Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki 17. februara 1980.

Prvi penjač s usponima na svih 14 vrhova jest Italijan Reinhold Messner, koji je listu kompletirao 16. oktobra 1986. Istovremeno je i prvi koji je to uradio bez upotrebe dodatnog kisika. Ovaj podvig nije ponovljen devet godina i tek je 1995. švicarski penjač Erhard Loretan ponovio sve uspone bez boce s kisikom. 
 
Godine 1987. poljski penjač Jerzy Kukuczka postao je drugi koji je kompletirao listu. Kukuczka je poznat i kao čovjek koji je za ovaj poduhvat koristio najviše novih smjerova – devet.

Italijan Simone Moro ostvario je 14 uspona 2016, od kojih su četiri bila izvedena prvi put zimi. I Kukuczka je imao četiri zimska uspona, ali je jedan bio ponavljanje.

Nepalski penjač Nirmal Purja postavio je 29 oktobra 2019. svjetski rekord u brzini uspona na svih 14 vrhova u vremenu šest mjeseci i šest dana.

Prva žena na ovoj listi jest Baskijka Edurne Pasaban, koja je uspone završila 2010. Austrijanka Gerlinde Kaltenbrunner postala je 2011. prva žena sa 14 uspona bez dodatnog kisika.

Do 2019. na spisku su nalazi 43 penjača. Italija je zemlja s najvećim brojem njih (sedam). Slijede Španija (šest) i Južna Koreja (pet). Kazahstan i Poljska imaju po trojicu penjača koji su kompletirali *Krunu Himalaja*.
[mini|desno|[Reinhold Messner prvi je osvojio sve osamhiljadaše i prvi je to uradio bez upotrebe dodatnog kisika]]
[mini|desno|[Edurne Pasaban, prva žena koja je osvojila sve osamhiljadaše]]
[mini|desno|[Gerlinde Kaltenbrunner, prva žena koja se popela na svih 14 vrhova bez upotrebe dodatnog kisika]]
**Spisak prvih 25 osvajača svih vrhova viših od 8000 m**

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* *8000ers.com*, sajt posvećen statistici na osamhiljadašima i usponima
* Baza podataka na *PeakBaggeru* 
* The Himalayan Database, statistika uspona na nepalskim Himalajima od 1905. do 2018.
* Grafički interfejs za *The Himalayan Database*
* Planinarstvo na velikim visinama, sajt posvećen statistici raznih avanturističkih poduhvata
* NASA Earth Observatory: The Eight-Thousanders

Kategorija:Osamhiljadaši
Kategorija:Planine po visini