Sistem antigena Lewis

**Luis sistem antigena** – *Lewis antigen system* – je sistem krvnih grupa čovjeka, pod kontrolom gena koji je lociran na kratkom kraku hromosoma 19: p13.3 (fukozilltransferaza 3 – *FUT3* ili *Lewis* gen) i 19q13.3 (*FUT2* ili gen sekrecije). Oba gena se ispoljavaju u žljezdanom epitelu i imaju dominantne alele (*Le* i *Se*) za kodiranje aktivnosti enzima fukoziltransferaze, odnosno prisustva recesivnih alela (*le* i *se*) koji su neproduktivni.
 
Postoje dva glavna fenotipa Luis antigena: Luis *a* (*Le-a*) i Luis *B* (*Le-b*) i tri raširena: *Le* (a + b-), *Le* (a-b +), i *Le* (a-b-). To su eritrocitni antigeni koje ne produciraju sami eritrociti. Umjesto toga, Luis antigeni su komponente egzokrinog sekrecijskog epitela, i subsekventno su adsorbirani na površini eritocita.

Enzim fukoziltransferaza 3 je kodiran iz * Le* gena, a dodaje fukozu na prekursorni oligosaharidni supstrat, u subterminalnom položaju, pretvarajući ga u *Le*-aantigen. Ako osoba ima *Le* alel i nesekretorsku homozigotnost *se* alela; genotip *se/se*), *Le*-a antigen će biti prisutan u njegovim tjelesnim tekućinama i na eritrocitima. 
Ako osoba osim *Le* ima i alel *Se* (tj. ako je sekretor antigena *ABO(H)* sistema), njene egzokrine ćelije imaju i enzim fukoziltransferatzu 2, dodajući fukozu na oligosaharidni prekursor u terminalnoj poziciji. U kombinaciji akcije dva enzima će proizvodit će se antigen *Le-b*. Kod većine ljudi koji imaju i *Le* i *Se*, teško je otkriti antigen *Le*-a, jer se vrlo efikasno pretvara u *Le*-b. Zbog toga, osobe s lako čitljivim Lewis antigenom nisu sekretori, odnosno ne luče *A*, *B* ili *H* antigene, dok se Luis b antigen nalazi samo u sekretora. Luis negativni ljudi (*Le* a-, *Le* b-) su homozigotni za recesivni *le* alel i mogu biti ili sekretori ili nesekretori.

Veza između krvni grupa Luis sistema i lučenja ABO antigena bila je možda prvi primjer višestrukih efekta jednog ljudskog gena: isti enzim (fukoziltransferaza 2)pretvara *Le*-a antigen u *Le*-b, a također je odgovoran i za prisustvo u vodi topivih *A*, *B* i *H* antigena u tjelesnim tekućinama.
## Lokacija Luis antigena 
Luis antigeni su izraženi na površini crvenih krvnih zrnaca, endotelu, bubregu, genitourinarnog i gastrointestinalnog epitela.

## Genetika i fenotipovi 
Tri gore navedena glavna fenotipa Luis sistema predstavljeni su prisustvom ili odsustvom Luis i sekretorskih enzima.

*Le* (a + b-) osobe imaju najmanje jedan funkcionalni Luis gen (*Le*), ali su homozigotni za nefunkcionalni sekretorski alel (genotip: *se/se*). Dakle, one sintetiziraju i luče *Le* (a) antigen, ali im nedostaje Le (b) i tip 1 ABH lanca. 
*Le*(a+b-) individue imaju najmanje jedan aktivan en Luis (Le) ali su recesivno homozigotne za sekretorski lokus (*sese*)

*Le*(a-b+) nasljeđuju i *Le* i *Se* alele, što omogućuje sintezu *Le*(a), *Le*(b) i *ABH* lanca tipa 1. Većina prekursorskih lanaca tipa 1 pretvaraju se u *Le*(b). Stoga se te osobe pojavljuju kao da su *Le* (a-).
*Le* (a + b +) fenotip je neizvjesno posmatrati u dojenčadi, jer sekrecijska aktivnost raste s godinama Ovaj fenotip se pojavljuje kod 16% Japanaca (koje nasljeđuju slabi sekretorski gen *Se(w)*.

U odsustvu funkcionalnog Luis gena (genotip: *le/le*) ne sintetizitra se ni *Le*(a) niti *Le*(b), što vodi ka pojavi fenotipa *Le*(a-b-). Ovaj fenotip je raširen u stanovništvu afričkog porijekla.
## Geni u vezi sa Luis sistemom antigena
### Oligosaharidni prekursori 
Postoje dva prekursora oligosaharida, tip 1 i tip 2. Tip 1 se nalazi u sekretu i u serumu, a tip 2 se isključivo na površini crvenih krvnih zrnaca. No, tip 1 oligosaharida se nalazi i na eritrocitima. Nerazgranati oligosaharidni tipovi 1 i 2 predstavljaju *i antigene*.
Kod novorođenčadi su predominantni *i antigen* oligosaharidi (u srži krvnihuzoraka). Oligosaharidno grananje raste tokom života tako da preovlađuje *I antigen*.
### Odnosi Luis i ABO sistema krvnih grupa
Gen *H* za *ABO* sisem kodira sintezu fukozil transferaze koja dodaje fukozu tip 2 na prekursornu supstancu na površini crvenih krvnih zrnaca, da bi nastao *H* antigen. Gen *h* je amorf, tj. izgubio je tu mogućnost. Ako nema daljnje modifikacije *H* antigena, osoba je krvne grupe *O*. Kada je funkcionlan *A* gen, on djeluje na *H* antigen, dodajući mu N-acetilgalaktozamin i rezultat je *A* antigen, čiji nositelj ima krvnu grupu *A*. Međutim, ako se na prekursorsku supstancu doda proizvod *B* gena, na *H* antigen se dodaje galaktoza, pa je takva osoba ima *B* antigen, tj osobaima krvnu grupu *B*. Ako na je lokusu za *ABO* sistem krvnih grupa heterozigotna kombinacija *AB*, od prekursorskog entigena *H* se sintetiziraju oba naredna antigena: *A* i *B*, što rezultira krvnom grupom *AB*.

### *Le* gen
*Le* gen kodira fukozil transferazu koja dodaje fukozu tipa 1 prekursor supstanci (oba slobodna u serumu i sekretima) da bi se dobio * Le (a)* antigen. *Le* gen je amorf. Luis antigen proizvodi na slobodnom tipu 1 prekursor supstance koje se pasivno adsorbuju na površinama ili na crvenim krvnim zrnacima.

### Veza sa AB(O)H sistemom antigena 
Gen *H* *ABO* sistema kodira sintezu fukoziltransferaze koja dodaje fukozu na tip 2 prekursorne supstance na površini eritrocita, tvoreći *H* antigen. Pritom je resesivni gen *h* – amorf, tj. izgubio je sposobnost sinteze fukoziltransferaze. Ako nema daljnjih modifikacija sintetiziranog *H* antigena, osoba ima krvnu grupu *O*. Kada je aktivan produkt A gen, na H antigen se dodaje N-acetilgalaktozamin pa nasteje A antigen, a osoba je krvne grupe *A*. Kada enzimski proizvod *B* gena djeluje na H antigen dodaje se galaktoza, što rezultira antigenom *B*, tj. njegovi nositelji pripadaju krvnoj grupi *B*.

### Odnos *Le* i *Se* lokusa
*Se* gen kodira sintezu fukozil transferaze koja dodaje fukozu na tip 1 prekursora. To se dešava samo ako je proizvod *Le* gena već dodao svoju fukozu. Naprimjer, 
**Se* gen za sintezu fukozil transferaze fukozu dodaje na *Le*(a) antigen. 
*Dodavanje ove druge fukoze daje antigen *Le*(b). Tako će 
*osobe sa *Le* geneom ali bez *Se*, imati crvana krvna zrnca koja nose samo pasivno adsorbirani *Le*(a), ali ne i *Le*(b). 
*Osobe sa oba ova gena imat će eritrocite koji nose samo pasivno adsorbirani *Le*(b), bez *Le*(a), a 
*one bez *Le* gena neće imati ni *Le*(a) niti *Le*(b).

Pored toga, proizvod *Se* gena je odgovoran za prisustvo u vodi topivih *A*, *B* i *H* supstanci u sekretima.

Le(b) i tip 1 *H* antigena također su receptori i za virus *Norwalk*, koji obično izaziva akutni gastroenteritis).

* Le*(a-b-) fenotip je udružen sa povećanom osjetljivosti na infekcije kandide i uropatogene *Escherichia coli*.

## Rasprostranjenje
## Reference
## Također pogledajte
*Krvna grupa
*Antigen
*Antitijelo
## Vanjski linkovi
* Lewis na BGMUT Blood Group Antigen Gene Mutation Database (baza podataka krvnih grupa antigena genskih mutacija) u NCBI, NIH
* https://web.archive.org/web/20151110050146/http://www.right4eu.us/Lewisgroup.html

Kategorija:Genetika
Kategorija:Fiziologija
Kategorija:Krv
Kategorija:Tjelesne tečnosti
Kategorija:Krvni antigenski sistemi
Kategorija:Transfuzijska medicina