Karl Marx

**Karl Heinrich Marx** (*Karl Marks*; 5. maj 1818 – 14. mart 1883) bio je njemački filozof,
sociolog, historičar i revolucionar Karl Marx, je bez sumnje najutjecajniji socijalistički mislilac koji se pojavio u 19. vijeku.
Iako je uglavnom za svog života bio ignorisan od strane naučnika, njegove društvene, ekonomske i političke ideje bile su brzo prihvaćene u socijalističkom pokretu nakon njegove smrti 1883. godine. Do nedavno gotovo polovina stanovništva u svijetu živjela je pod režimima koji su tvrdili za sebe da su marksistički. Ovaj uspjeh je međutim značio da su prvobitne ideje Marksa često bile mijenjane, a njegova značenja prilagođavana mnogobrojnim političkim okolnostima.

Bio je politički ekonomista kao i organizator "Međunarodnog udruženja radnika".
U svojim razmišljanjima dotiče široku lepezu pitanja, razvijajući svoje revolucionarne teorije u periodu od četiri decenije počevši od 1843. godine. Obrazložio je njegove teorije s namjerom da oslobodi najamne radnike ili radnike iz evropskih kapitalističkih društava tokom 19. vijeka. On je tvrdio da je u cilju emancipacije čovječanstva od ekonomske dominacije potrebna socijalna revolucija. Predviđeni rezultat bi bio mijenjanje postojeće ekonomske strukture, i stvaranje društva u kojem imovina, a posebno sredstva za proizvodnju više neće biti u privatnom vlasništvu. Marksova teorija je bila razvijena u bliskoj saradnji s Friedrichom Engelsom. Zajedno su bili uključeni u objašnjenju ljudske otuđenosti i dijalektičkog materijalizma. Marxova i Engelsova vizija je bila čisto materijalističko tumačenje ljudske prirode i razvoja u okviru prirode koja poziva na revoluciju. Ona je predstavljala materijalistički pogled na historiju, zasnovanu na dijalektici, koja je podržavala Marksovu teoriju političke ekonomije i njegov poziv na revoluciju. Ovo tumačenje se ističe zbog svoje teorije viška vrijednosti, kojom se tvrdi da bogatstvo kapitalističkog društva potiče isključivo iz izrabljivanja radnika.

Marksova analiza vidi historiju ljudskog razvoja, kao niz klasnih borbi između radnika i vladajuće klase, tj. onih koji posjeduju sredstva za proizvodnju. Po Marksu, feudalci, vlasnici zemljišta i kapitalisti su zajedno uklješteni u borbi protiv vladavine radničke klase. Ova tvrdnja je sažeta u u poznatoj uvodnoj misli uvodnika u Komunističkom manifestu: "Historija svih do sada postojećih društava je historija borbe klasa." Marks je predvidio propast kapitalizma kroz revoluciju radničke klase koja bi dovela do utopijskog "*besklasnog društva*", gdje bi prema Marksu,  
Marks se smatra jednom od najutjecajnijih ličnosti u ljudskoj historiji.
Mnogi radnički sindikati i političke stranke širom svijeta su pod utjecajem marksizma, dok neki podržavaju njegove ideološke varijante. Marks se obično navodi uz Emila Durkheima i Maksa Webera, kao jedan od tri glavna arhitekta moderne društvene nauke.
## Biografija 
thumb|desno|200px|Marksova rodna kuća u njemačkom gradu Trieru.
### Rane godine 
Karl Heinrich Marx je bio jedan od devetoro djece, a roditelji su mu bili Heinrich Marx i Henrietta u gradu Trieru, Pruska. Njegov otac je bio uspješan advokat koji je poštovao Immanuela Kanta i Voltairea, a bio je strastveni aktivista za pruske reforme. Iako su oba roditelja bili jevrejskog porijekla s rabinskim precima, njegov otac je prešao na hrišćanstvo 1816. godine.

Ovo je vjerovatno bio profesionalni ustupak kao odgovor na zakon iz 1815. godine kojim se zabranjuje Jevrejima pristup u visoko društvo. Kršten je kao luteran, a ne kao katolik, koja je bila dominantna vjera u Trieru, jer je protestantizam "izjednačavan  sa intelektualnom slobodom." 

### Obrazovanje 
Marks je bio prosječan student. Bio je obrazovan kod kuće do njegove 12-e godine i proveo je pet godina od 1830-1835 u srednjoj jezuitskoj školi u Trieru, u to vrijeme poznatoj kao *Friedrich-Wilhelm gimnazija*. Direktor škole, prijatelj marksovog oca, liberalan i ljubitelj misli Emanuela Kanta bio je poštovan od strane ljudi u Porajnju, ali sumnjiv lokalnim vlastima. Škola je bila pod nadzorom sve do policijske racije 1832. godine.
U oktobru 1835. godine Marks je počeo da studira na univerzitetu u Bonnu. To je bilo mjesto živahne i buntovničke kulture, i Marks je sa  entuzijazmom učestvovao u studentskom životu. U svoja dva semestra boravka na tom univerzitetu bio je u zatvoru zbog pijanstva i remećenja mira. Zbog nastalih dugova sudjelovao je u dvoboju. Na kraju godine, marksov otac je insistirao na tome da ga upiše na ozbiljniji Univerzitet u Berlinu.

U Berlinu je studirao pravo i filozofiju, a tu se upoznao sa filozofijom Georga Wilhelma Ffriedricha Hegela, koji je bio profesor u Berlinu do svoje smrti 1831. godine. U početku Marks nije bio ljubitelj misli profesora Hegela, ali se ubrzo priključio radikalnoj grupi studenata Mladohegelovci u kojoj su bili Bruno Bauer i Ludwig Feuerbach, koji su kritikovali političke i vjerske ustanove iz tog vremena.
1836. godine, u vrijeme kad je sve više bio politički radikalan, Marks se tajno vjerio sa Jenny von Westphalen, ženu iz ugledne porodice u Trieru koja je bila četiri godine starija od njega. To je zajedno sa njegovim povećanjem radikalizma izazvalo neodobravanje kod njegovog oca.
U nizu pisama marksov otac je izrazio zabrinutost videći kod svog sina "demone" i opomenuo ga da ne shvata odgovornosti braka dovoljno ozbiljno, pogotovo što je njegova buduća supruga iz više klase.

Marks se nije smirio. On je doktorirao na Univerzitetu Jena 1841. godine, a doktorska teza je bila filozofija Epikura. U to vrijeme Marks je po svojim pogledima bio idealistički hegelovac. Njegova radikalna politička orijentacija spriječila ga je da se zaposli kao nastavnik.
Počeo je raditi kao novinar, a 1842. godine postao je urednik *Rheinische Zeitung* liberalnog lista u Kelnu. Samo godinu dana kasnije 1. aprila 1843. godine vlada je naredila suzbijanje tog lista. Marks je dao ostavku 18. marta. Tri mjeseca kasnije u junu, on je na kraju oženio Jenny von Westphalen, a u oktobru iste godine preselili su se u Pariz.

Pod društvenom bazom, on podrazumijeva način proizvodnje, materijalni život.
Ovaj način proizvodnje materijalnog života je sastavljen od proizvodnih snaga i proizvodnih odnosa. Proizvodne snage su sredstva proizvodnje i čovjek, kao temeljna proizvodna snaga društva. Proizvodni odnosi, su oni odnosi, u koje ljudi stupaju nužno, nezavisno od volje, u odnose proizvodnje. Ovi su odnosi određeni samim vlasničkim odnosima. Kada je riječ o vlasničkim odnosima prema Marksu, onaj koji je u materijalnoj proizvodnji vlasnik sredstava za proizvodnju, on je vladajući subjekt društva, države, prava, te je njegova svijest, vladajuća svijest date epohe.

Pod društvenom nadgradnjom, Marks podrazumijeva državnu, pravnu, političku sferu, kao i oblike društvene svijesti. Pod oblicima društvene svijesti podrazumijevamo religiju, ideologiju, nauku, različite sadržaje, oblike umjetnosti, itd.

Marks je uočio dualizam između građanskog društva i same države, a taj se dualizam prelama kroz sam život ljudi, gdje je on ljude u građanskom društvu definisao kao HOMO DUPLEX, tj. kroz ljude se prelamaju javna i privatna sfera.

Privatna sfera je utemeljena na egoističkom interesu koji određuje individualno ponašanje pojedinca. Javna sfera, tj. politika i država su utemeljeni na općem interesu. Ovaj opći interes je apstraktan i on u potpunosti ne izražava interese i potrebe konkretnih individua. Kada je riječ o individualnosti, javna, politička sfera ne polazi od konkretnog individualizma, već od apstraktnog, pa je riječ o čovjeku kao apstraktnom građaninu. Ovaj pojam apstraktnog građanina, kao navodno slobodnog, Marks nastoji objasniti kroz samu sferu proizvodnih odnosa gdje je prema njemu, čovjek slobodan u dvostrukom smislu riječi, slobodan od sredstava za proizvodnju i slobodan da svoju radnu snagu na tržištu prodaje kome hoće. Prema Marxu, ovdje je riječ o formalnoj, lažnoj slobodi jer da bi čovjek živio, da bi obnavljao svakodnevno svoju biološku ili kulturnu egzistenciju, čovjek nužno mora prodavati svoju radnu snagu na tržištu. Prema njemu, čovjek može biti istinski slobodan stvaralac, kreativac, tek ako nadvlada ovu ekonomsku nužnost koja isključuje pojam i čin slobode.

Stoga, on analizira i sam kapitalistički način proizvodnje koji prema njemu stvara realne pretpostavke istinske slobode čovjeka i njegove emancipacije i dolazi do fundamentalnog zaključka da je građansko društvo sa svojim načinom proizvodnje u totalnoj protivrječnosti. Marx spoznaje osnovni zakon samog građanskog načina proizvodnje, a to je da imamo na djelu sve više procese podruštvljavanja procesa proizvodnje, a način prisvajanja novostvorene vrijednosti je prevashodno privatnog karaktera.

Drugi Marksov temeljni zakon po čemu je i danas aktuelan, je ZAKON O VIŠKU VRIJEDNOSTI, na kojem počiva cjelokupan kapitalistički sistem. Do ovog zakona je došao putem, analize strukture i funkcija kapitala, kao društvenog odnosa. Kada je riječ o strukturi kapitala Marks ga dijeli na dva dijela
## Također pogledajte 
* Filozofija
* Savremena filozofija
* Friedrich Engels

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* marksistički direktorij
* sociološki vodič
*

Kategorija:Rođeni 1818.
Kategorija:Umrli 1883.
Kategorija:Biografije, Trier
Kategorija:Marksisti
Kategorija:Kritičari religije
Kategorija:Njemački ekonomisti
Kategorija:Njemački filozofi
Kategorija:Ateisti