Poljsko-Litvanska Unija

**Poljsko-Litvanska Unija**, formalno poznata kao **Kraljevina Poljska i Veliko vojvodstvo Litvanija**, ili jednostavno **Poljska-Litvanija**, bila je dvokonfederalna država, ponekad nazivana federacija Poljske i Litvanije kojom je vladao zajednički monarh u stvarnoj uniji, koji je bio i kralj Poljske i veliki vojvoda Litvanije. Bila je to jedna od najvećih  i najnaseljenijih zemalja Evrope od 16. do 17. vijeka. U svom najvećem teritorijalnom opsegu, početkom 17. vijeka, Unija je pokrivala skoro 1.000.000&nbsp;km2 i od 1618. godine održavala je multietničko stanovništvo od skoro 12 miliona. Poljski i latinski su bila dva službena jezika.

Unija je osnovana Lublinskom unijom u julu 1569. godine, ali su Kraljevina Poljska i Veliko vojvodstvo Litvanije bile u *de facto* personalnoj uniji od 1386. brakom poljske kraljice Jadvige (Hedvige) i litvanskog velikog kneza Jogaila, koji je krunisan za poljskog kralja *jure uxoris* Władysław II Jagiełło. Prva podjela 1772. i Druga podjela 1793. uveliko su smanjile veličinu države. Unija je prestala postojati Trećom podjelom 1795.

Unija je imala mnoge karakteristike jedinstvene među modernim državama. Njen politički sistem karakteriše stroga kontrola monarhijske moći. Ove kontrole je donijelo zakonodavno tijelo (*sejm*) pod kontrolom plemstva (*szlačta*). Ovaj idiosinkratični sistem bio je preteča modernih koncepata demokratije, od 1791. ustavne monarhije, i federacije. Iako su dvije sastavne države Unija bile formalno ravnopravne, Poljska je bila dominantni partner u Uniji.

Poljsko-Litvanska Unija obilježena je visokim nivoom etničke raznolikosti i relativnom vjerskom tolerancijom, zagarantovanom Zakonom o Varšavskoj konfederaciji iz 1573. godine;  međutim, stepen vjerske slobode varirao je tokom vremena. Ustav iz 1791. priznao je katoličanstvo kao "dominantnu religiju", za razliku od Varšavske konfederacije, ali je sloboda vjeroispovijesti i dalje bila dozvoljena. ušla je u period dugotrajnog političkog, vojnog i ekonomskog pada. Unutrašnje trzavice i nesuglasice čak su dovodile do oružanih sukoba između plemića, kao što je to, na primjer, bio Litvanski građanski rat od 1697. do 1702. Rastuća slabost konfederacije dovela je do njene podjele među komšijama (Austrija, Pruska i Rusija) tokom kasnog 18. stoljeća. Neposredno prije svog raspada, Unija je usvojila velike reforme i donijela Ustav od 3. maja, koji je bio prvi kodifikovani ustav u modernoj evropskoj historiji i drugi u modernoj svjetskoj historiji nakon Ustava Sjedinjenih Država.

## Etimologija 
Zvanični naziv države bio je Kraljevina Poljska i Veliko Vojvodstvo Litvanije (, , ). Latinski izraz se obično koristio u međunarodnim ugovorima i diplomatiji.

U 17. vijeku i kasnije bila je poznata i kao 'Najveća poljska zajednica' (, ),  Unija Poljske Kraljevine, ili Zajednica Poljske.

Zapadni Evropljani su često pojednostavljivali naziv u 'Poljska', a u većini prošlih i modernih izvora spominje se kao Kraljevina Poljska, ili samo Poljska. Izrazi 'Unija Poljske' i 'Unija Dva Naroda' (, ) korišteni su u Recipročnoj garanciji dvaju naroda. Engleski izraz *Polish–Lithuanian Commonwealth* i njemački *Polen-Litauen* smatraju se prevodima varijante 'Unija Dva Naroda'.

Ostali neformalni nazivi uključuju 'Republika plemića' () i 'Prva Unija' (), potonji je relativno uobičajen u historiografiji kako bi se razlikovao od Druge Poljske Republike.

## Historija 
## Napomene 
## Reference 
Kategorija:Bivše države u Evropi
Kategorija:Historija Poljske
Kategorija:Historija Litvanije
Kategorija:16. vijek u Poljskoj
Kategorija:16. vijek u Litvaniji
Kategorija:17. vijek u Poljskoj
Kategorija:17. vijek u Litvaniji
Kategorija:18. vijek u Poljskoj
Kategorija:18. vijek u Litvaniji
Kategorija:Države i teritorije ukinute 1795.
Kategorija:Države i teritorije osnovane 1569.
Kategorija:Bivše republike