open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1940-e

Veći dio Drugog svjetskog rata odvijao se u prvoj polovini decenije, što je imalo dubok utjecaj na većinu zemalja i ljudi u Evropi, Aziji i drugdje. Posljedice rata zadržale su se i u drugoj polovini decenije, s ratom umornom Evropom podijeljenom između sfera utjecaja zapadnog svijeta i Sovjetskog Saveza, što je dovelo do početka Hladnog rata. U određenoj mjeri unutrašnjim i vanjskim tenzijama u poslijeratnoj eri upravljale su nove institucije, uključujući Ujedinjene nacije, državu blagostanja i Bretton Woods sistem, što je omogućilo ekonomsku ekspanziju poslije Drugog svjetskog rata, koja je trajala sve do 1970-ih. Uslovi poslijeratnog svijeta potaknuli su dekolonizaciju i pojavu novih država i vlada, s Indijom, Pakistanom, Izraelom, Vijetnamom i drugima koji su proglasili nezavisnost, iako rijetko bez krvoprolića. Desetljeća je također svjedočila ranim počecima novih tehnologija (kao što su računari, nuklearna energija i mlazni pogon), često prvo razvijanih u tandemu s ratnim naporima, a kasnije prilagođavanih i unapređenih u poslijeratnoj eri.
centar|mini|750x750piksel|Zastavna karta svijeta iz 1942. godine, za vrijeme Drugog svjetskog rata

## Događaji 
* Drugo zasjedanje AVNOJ-a.
* Završen Drugi svjetski rat.
* Atomski napad na Hiroshimu i Nagasaki.
* Početak Hladnog rata.
* Osnovane Ujedinjene nacije.
* Nezavisnost Indije i Pakistana od Ujedinjenog Kraljevstva.
* Marshallov plan za obnovu poslijeratne Evrope.
* Mao Zedong proglasio osnivanje NR Kine.

## Ličnosti 
### Rođeni 
### Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Decenije
1930-e

**1930-e**, "tridesete" bile su decenija koja je počela 1. januara 1930. i završila se 31. decembra 1939. U Sjedinjenim Državama, Dust Bowll je doveo do nadimka "Prljave tridesete".

## Događaji 
* Adolf Hitler postao vođa Trećeg rajha.
* Španski građanski rat
* Italijanska okupacija Etiopije.
* Počeo Drugi svjetski rat.

## Ličnosti 
### Rođeni 
### Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Decenije
1960-e

**1960-e** , skraćeno na " ** 60-e** " ili " **šezdesete** ") bile su decenija koja je počela 1. januara 1960., a završila se 31. decembra 1969.
Dok su dostignuća lansiranja ljudi u svemir, orbiti oko Zemlje i hodanja po Mjesecu produžila istraživanje, šezdesete su poznate kao "kontrakulturna decenija" u Sjedinjenim Državama i drugim zapadnim zemljama. Došlo je do revolucije u društvenim normama, uključujući odjeću, muziku (kao što je Altamont Besplatni koncert), drogu, odjeću, seksualnost, formalnosti, građanska prava, propise o vojnim dužnostima i školovanju. Drugi osuđuju ovu deceniju kao deceniju neodgovornog ekscesa, kitnje, propadanja društvenog poretka i pada ili popuštanja društvenih tabua. Pojavio se širok spektar muzike; od popularne muzike inspirisane i uključujući Bitlse (u Sjedinjenim Državama poznatih kao Britanska invazija), oživljavanje narodne muzike, do poetskih tekstova Boba Dilana. U Sjedinjenim Državama šezdesete su se nazivale i "kulturnom decenijom", dok se u Ujedinjenom Kraljevstvu (posebno Londonu) zvalo Swinging šezdesete.
## Događaji 
* Sagrađen Berlinski zid.
* Jurij Gagarin prvi čovjek u svemiru.
* Osnovan pokret nesvrstanih.
* Izveden atentat na američkog predsjednika Johna Kennedyja.
* Kubanska raketna kriza.
* Praško proljeće
* Studentske demonstracije širom svijeta i Jugoslavije.
* Misija Apollo 11 na mjesecu.

## Ličnosti 
### Rođeni 
### Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Decenije
Hodidjed

**Hodidjed**, sredjovjekovni utvrđeni grad koji se nalazio na brijegu iznad sastava Paljanske i Mokranjske Miljacke, istočno od današnjeg Sarajeva. Bio je to grad moćnog vlastelina Pavla Radinovića i jedini utvrđeni grad u Vrhbosanskoj župi.

Prvi put se spominje 1428. kada su ga zauzeli Osmanlije. Nakratko ga je povratio hrvatski ban Matko Talovac, da bi ga vojskovođa Barak u augustu 1435. konačno uključio u Osmansko Carstvo. Prema turskom popisu iz 1455. Hodidjed je imao dizdara (vratar tvrđave) i posadu od 23 vojnika dok je podgrađe Hodidjeda, *Bulagaj*, zavedeno kao selo. To selo vjerovatno nestalo je u požaru koji je započeo kralj Tomaš 1459, nakon što nije uspio vratiti Hodidjed od Osmanlija.

Godine 1550. posada je brojala 50 vojnika. Dizdarev timar od 5700 akči bio je u selu Ljubogošći, nedaleko od grada, a u Kijevu je bilo timara mustahfiza ovog grada. Posada bila je u tvrđavi sve do perioda 1811-1833. kada prelazi u Bijelu tabiju iznad Sarajeva.

Prema podatku iz 1565, u Hodidjedu pohranjeno je 8.520 drama (26,3&nbsp;kg) srebra iz kreševskih rudnika pa se pretpostavlja da je u tvrđavi bila kovnica novca. Hodidjed je služio i kao tamnica.

Postoje indicije da se Hodidjed nalazio na lokalitetu današnje Bijele tabije, no prema drugim izvorima Hodidjed se nalazio na Bulozima. Prema ovoj prvoj teoriji, Bijela tabija je nastala od Hodidjeda u ranom 18. vijeku, u doba kad su bile pojačane fortifikacije Sarajeva nakon prodora Eugena Savojskog.

## Također pogledajte 
* Bosansko Krajište

## Literatura 
* Hamdija Kreševljaković, Naše starine 1953 -Stari bosanski gradovi

Kategorija:Tvrđave u srednjovjekovnoj Bosni
Kategorija:Srednja Bosna
Kategorija:Pale (Republika Srpska)
1910-e

**1910-e** bile su decenija koje je počela 1. januara 1910., a završila se 31. decembra 1919. godine.

1910-te predstavljale su kulminaciju evropskog militarizma koji je započeo u drugoj polovini 19. stoljeća. Konzervativni stil života u prvoj polovini decenije, kao i naslijeđe vojnih saveza, zauvijek su izmijenjeni atentatom na nadvojvodu Franca Ferdinanda, pretpostavljenog austrougarskog prijestolonasljednika 28. juna 1914. godine. Nadvojvodino ubistvo pokrenulo je niz događaja u kojima je, u roku od 33 dana, u Evropi 1. augusta 1914. izbio Prvi svjetski rat. Sukob se odugovlačio sve do proglašenja primirja 11. novembra 1918., što je dovelo do kontroverznog i jednostranog Versajskog ugovora, potpisanog 28. juna 1919. godine.

## Događaji 
Prvi svjetski rat (1914–1918)

* Ubistvo nadvojvode Franca Ferdinanda od Austrougarske u Sarajevu dovelo je do izbijanja Prvog svjetskog rata.
* Balkanski ratovi
* Potonuo RMS Titanic.
* Ruska revolucija
* Raspad Njemačkog carstva i Austro-Ugarske.
* Albert Einstein objavio opću teoriju relativnosti.
* Španska groznica
* Osnovana je Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca.
* 1910ih Sarajevo je imalo oko 52 000 stanovnika.
[lijevo|mini|548x548piksel|Karta svijeta gdje su sva [Carstvo|carstva i kolonije 1914. godine, neposredno prije Prvog svjetskog rata .]]
mini|227x227piksel|Versajski ugovor

## Ličnosti 
### Rođeni 
### Umrli 
## Reference 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://archive.org/details/sarajevotrial0000prin

Kategorija:Decenije
1890-e

**1890-e** bile su decenija gregorijanskog kalendara koja je počela 1. januara 1890. i završila se 31. decembra 1899. godine. U Britanskoj imperiji, 1890-te su oličenje kasnog viktorijanskog perioda. [desno|mini|[Špansko-američki rat|232x232piksel]]

## Događaji 
## Ličnosti 
### Rođeni 
### Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Decenije
1880-e

Decenija 1880-ih trajala je od 1. januara 1880. do 31. decembra 1889. godine.
[alt=|mini|335x335piksel|Odozgo lijevo, u smjeru kazaljke na satu: Čuvena [Pucnjava u OK Corralu|pucnjava izbija u OK Corralu u Tombstoneu, Arizona 1881.; putnički voz za velike relacije pod nazivom Orijent ekspres počinje da saobraća između Pariza i Konstantinopolja 1883. godine; Američki Kongres zabranjuje kineskim imigrantima ulazak u SAD na deset godina, počevši od 1882.; Brana South Fork propada nakon obilnih padavina i poplavi grad Johnstown, Pennsylvania, ubivši više od dvije hiljade ljudi; George Eastman predstavlja Kodak No 1 i kamera postaje ogroman uspjeh; Trg Haymarket u Čikagu je poprište bombaškog napada u kojem je ubijeno najmanje sedam policajaca i četiri civila tokom masovnog protesta sa radničkog mitinga i općenito se smatra porijeklom modernih prvomajskih protesta; doseljenici pokušavaju da potraže zemlju tokom Oklahoma Land Rush 1889; kombinovane grupe britanskih i sudanskih snaga na suprotstavljenim stranama bore se tokom nacionalističkog ustanka protiv Khedive Tewfik Paše .]]

## Događaji 
* 31. mart 1889 - Otvoren Ajfelov toranj, tada najviša građevina u svijetu. Čelična konstrukcija visoka 300 metara postala jedno od glavnih znamenitosti Pariza.

## Ličnosti 
### Rođeni 
### Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Decenije
1870-e

Decenija 1870-ih trajala je od 1. januara 1870. do 31. decembra 1879. godine.
[alt=|mini|335x335piksel|S lijeva na desno, u smjeru kazaljke na satu: Izbija sukob između [Drugo Francusko Carstvo|Drugog francuskog carstva i Kraljevine Pruske koji je doveo do francusko-pruskog rata 1870.; požar u Čikagu ubio je oko 300 ljudi i ostavio oko 100.000 ljudi bez krova nad glavom 1871.; *Utisak, izlazak sunca* Claudea Moneta prepoznat je kao izvor inspiracije za impresionistički pokret; Američka vojska je poražena od plemena Arapaho, Lakota i Northern Cheyenne tokom bitke kod Little Bighorna 1876.; Nicolaus Otto patentirao je prvi komercijalni četverotaktni motor s unutrašnjim sagorijevanjem; Kraljica Viktorija je priznata kao “Carica Indije” u Zakonu o kraljevskim titulama iz 1876; Snage Emirata Afganistana brane se od britanskih rajskih osvajača u Drugom anglo-afganistanskom ratu; Britansko carstvo i borci Zulu Kraljevine učestvuju u borbi tokom Anglo-Zulu rata.]]

## Događaji 
## Ličnosti 
### Rođeni 
### Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Decenije
1900-te

**1900-** te je bila decenija koja je počela 1. januara 1900., a završila se 31. decembra 1909. godine. Edvardijansko doba (1901–1910) pokriva sličan vremenski raspon.
[mini|274x274piksel|Šokirani [Mandarin (birokrata)|mandarin u mandžurskom ogrtaču pozadi, s kraljicom Viktorijom (Britansko carstvo), Vilhelmom II (Njemačko carstvo), Nikolajem II (Carska Rusija), Marijanom (Treća francuska republika) i samurajem (Japansko carstvo) zabijaju nož u kraljevsku tortu na kojoj je ispisano *Chine* ("Kina" na francuskom). Prikaz novog imperijalizma i njegovih efekata na Kinu.]]

## Događaji 
* Braća Wright izvela prvi let avionom.
### Politika 
* Osnovane stranke Muslimanska napredna stranka i Muslimanska narodna organizacija.
* Aneksija Bosne i Hercegovine od strane Austro-Ugarske monarhije.
* Britanske kolonije formirale Komonvelt Australije.
* Rusko-japanski rat
* Prva ruska revolucija

### Kultura 
* 1900 – Izašao prvi broj časopisa *Behar*.
* 1903 – Održana osnivačka skupština "Gajreta"; osnivači su bili Safvet-beg Bašagić i Edhem Mulabdić.

## Ličnosti 
### Rođeni 
### Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Decenije
1850-e

Decenija 1850-ih trajala je od 1. januara 1850. do 31. decembra 1859. godine.
[mini|335x335piksel|S lijeva, u smjeru kazaljke na satu: [Henry Clay predstavlja kompromis iz 1850. Senat SAD-a; Harriet Beecher Stowe objavljuje ''Uncle Tom's Cabin* ; Ruske snage se bore protiv britanskih, francuskih i osmanskih snaga u Sevastopolju tokom Krimskog rata; SS *Arctic*, američki parobrod, tone u Atlantskom okeanu nakon sudara sa francuskim parobrodom SS *Vesta* 1854.; Panamska željeznica otvara se 1855. povezujući Tihi i Atlantski ocean sa željeznicom u Srednjoj Americi; Snage Anglo-Francuske i Qing Carstva međusobno se upuštaju u četvorogodišnju kampanju poznatu kao Drugi opijumski rat koji počinje 1856. godine; *Dred Scott protiv Sandforda* uskraćuje Afroamerikancima američko državljanstvo koje je propisano Ustavom SAD; Charles Darwin objavljuje *O porijeklu vrsta'' 1859. godine, predstavljajući ideju prirodne selekcije .]]

## Događaji 
## Ličnosti 
### Rođeni 
### Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Decenije
1860-e

Decenija 1860-ih trajala je od 1. januara 1860. do 31. decembra 1869. godine.
[mini|335x335piksel|Odozgo lijevo, u smjeru kazaljke na satu: škotski fizičar [James Clerk Maxwell formulira klasičnu teoriju elektromagnetnog zračenja, spajajući po prvi put elektricitet, magnetizam i svjetlost kao različite manifestacije istog fenomena; Meiji restauracija dovodi do ogromnih promjena u japanskoj političkoj i društvenoj strukturi; Međunarodna radnička asocijacija je formirana 1864. godine, sa ciljem da ujedini niz različitih ljevičarskih socijalističkih, komunističkih i anarhističkih grupa; bitka kod Avaja, vođena 1868. tokom Paragvajskog rata, najkrvavijeg međudržavnog rata u istoriji Latinske Amerike; pogubljenje 1867. Maksimilijana I od Meksika, vladara Drugog meksičkog carstva, uspostavljenog tokom Druge francuske intervencije u Meksiku; Bitka kod Gettysburga, prekretnica američkog građanskog rata, koja se vodila u Sjedinjenim Državama od 1861. do 1865. godine, između Sjevera (Unija) i Juga (Konfederacija) kao rezultat dugotrajne kontroverze oko porobljavanja crnaca; Sueski kanal je inaugurisan 1869. godine; Viktor Emanuel susreće Garibaldija blizu Teana 1860. godine, na kraju Ekspedicije Hiljadu.]]

## Događaji 
* U Londonu proradila prva podzemna željeznica u svijetu.
* Hadžiagića han u Bosanskom Brodu prvi je javni objekt u Bosni i Hercegovini koji je dobio petrolejsku rasvjetu. Bilo je to 1860te godine. Han je razoren u Drugom svjetskom ratu.

## Ličnosti 
### Rođeni 
### Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Decenije
1830-e

Decenija 1830-ih trajala je od 1. januara 1830. do 31. decembra 1839. godine.[mini|335x335piksel|Odozgo lijevo, u smjeru kazaljke na satu: [krunisanje kraljice Viktorije označilo je početak njene 64-godišnje vladavine. Njena vladavina značila je oživljavanje Britanskog carstva, jer je Ujedinjeno Kraljevstvo brzo postalo moćno teritorijalno i ekonomski. Pod njenom vladavinom, Britanija je doživjela ogroman preokret kolonijalne moći, jer je više od četvrtine svijeta palo pod britansku vlast; Francuska revolucija 1830. vratila je liberalne vrijednosti – a kasnije i francuski imperijalizam – nazad u francusku vlast i moć. Revolucija je rezultirala svrgavanjem kralja Karla X i indirektno preporodila francusko kolonijalno carstvo; Studije Michaela Faradaya i Johna Daniella pomogle su u formiranju osnove elektrohemije kroz otkriće elektromagnetne indukcije. Njihova otkrića oblikovala su ogroman dio savremene hemije i zauvijek promijenila način na koji ljudi koriste električnu energiju; HMS Beagle dvaput oplovio svijet. Njegova druga ekspedicija s Charlesom Darwinom pokazala se posebno pionirskom, jer su mu otkrića i teorije do kojih je došao na navedenom putovanju pomogla da razvije teoriju evolucije, uvelike poboljšala znanstveni konsenzus i znanje o taksonomiji i biologiji i rodila koncept prirodne selekcije. Ropske i slobodne države rastu u broju i moći; dinamičan pokret koji se naširoko doživljava kao uvod u američki građanski rat jer je ukidanje i uspostavljanje počeo društveno-politički polarizirati društvo Sjedinjenih Država, nakon čega je formirao države Unije i Konfederacije. Telegraf je izumio Samuel Morse. Njegov patent je otvorio svijet za globalno umrežavanje i s njim razbio velike udaljenosti kao granice – prvi te vrste; slika mrtve prirode iz 1832. koju je razvio dagerotip. Dagerotip je prvi put predstavljen javnosti 1839. Njegovo objavljivanje učinilo ga je prvim izumom koji je omogućio javnosti da snima slike na periodičnoj osnovi – potez koji će na kraju podstaći razvoj moderne fotografije; Hans Christian Andersen objavljuje svoju prvu zbirku bajki 1837. Njegove publikacije su duboko transformisale književnost i postale jedan od najpopularnijih i najuticajnijih pisaca priča 19. veka, sa pričama kao što su Mala sirena (kao na slici) i Palčica; naslijeđe koje je danas i dalje nacionalna ikona Danske.]]

## Događaji 
## Ličnosti 
### Rođeni 
### Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Decenije
1820-e

**1820-** te je bila decenija gregorijanskog kalendara koja je počela 1. januara 1820., a završila se 31. decembra 1829. godine.

U njoj je nastala prva industrijska revolucija. Fotografija, željeznički transport i tekstilna industrija bili su među onima koji su se u velikoj mjeri razvili i postali istaknuti tokom decenije, kako je tehnologija značajno napredovala. Evropski kolonijalizam je počeo da se širi u Africi i Aziji, a trgovina sa dinastijom Qing počela se više otvarati prema stranim trgovcima, posebno onima iz Evrope. Kako je evropski imperijalizam dobijao na zamahu, došlo je do protivljenja pogođenih/eksploatisanih društava, sa ratovima kao što su Rat na Javi i Grčki rat za nezavisnost. Otpor u obliku separatizma i nacionalizma (posebno u španskim američkim ratovima za nezavisnost ) doveo je do nezavisnosti mnogih zemalja širom svijeta, poput Brazila, Perua i Bolivije.

## Događaji 
## Ličnosti 
### Rođeni 
### Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Decenije
1840-e

Decenija 1840-ih trajala je od 1. januara 1840. do 31. decembra 1849. godine.
[mini|335x335piksel|Odozgo lijevo, u smjeru kazaljke na satu: [Američko-meksički rat|Meksičko-američki rat je bio sukob koji je pokrenuo američku ekspanziju na njenim zapadnim granicama, utirući put novim teritorijama (i na kraju državama) kao što su Teksas i Kalifornija; Ugovor iz Waitangija 1840. rezultirao je uspostavljanjem Novog Zelanda kao britanske kolonije, simbolizirajući britansku moć i širenje na nove krajeve, posebno u Novom svijetu, gdje raste potražnja za imperijalnom moći i kontrolom trgovine; Velika auk izumire, jer postaje žrtva prekomjernog lova; Prvi opijumski rat katalizirao je imperijalni napad Evrope i kontrolu nad kineskim lukama, jer je rat rezultirao sukcesijom Hong Konga prema Britaniji putem Ugovora iz Nankinga; Oregonska staza otvara se prema svijetu, izazivajući val migracije na američki zapad, a kasnije i zlatnu groznicu u Kaliforniji koja je trajala do 1850-ih; Saksofon je patentiran, kasnije korišten u jazzu, swingu i bluesu; Prvo izdanje Komunističkog manifesta objavio je Karl Marx u februaru 1848. Ova publikacija će nastaviti da stvori revolucionarni pomak u političkim ideologijama i misli u 20. veku, utičući na čitave države kao što su Sovjetski Savez, Kina i Kuba; Revolucije 1848. pustoše evropsku politiku i izazivaju višestruke društveno-kulturne promjene, posebno u klasičnoj muzici, umjetnosti i politici.]]

## Događaji 
## Ličnosti 
### Rođeni 
### Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Decenije
1810-e

**1810.** je bila decenija gregorijanskog kalendara koja je počela 1. januara 1810. i završila se 31. decembra 1819. godine.

Decenija je otvorena sa veoma neprijateljskom političkom klimom širom svijeta. Napoleon je vršio invaziju na francuske susjede u nastojanjima da izgradi Francusko carstvo, uzrokujući niz sukoba globalnih razmjera poznatih kao Napoleonovi ratovi. Ovdje je francusko Napoleonovo carstvo doživjelo svoj uspon i pad kroz događaje kao što su Napoleonovi pokušaji da osvoji Rusiju, Rat iz 1812. (prelijevanje u Ameriku) i bitka kod Waterlooa (Napoleonov konačni poraz). Imperijalizam je počeo da zadire u afričke i azijske teritorije kroz trgovinu, pošto su Sjedinjene Države vidjele masovnu migraciju koja je krenula na zapad prema američkoj granici (uglavnom kroz otvaranje Oregonske staze).

## Događaji 
[mini|[Bitka kod Waterlooa (slika)|Bitka kod Waterlooa]]
[mini|Grafikon Charlesa Minarda koji pokazuje smanjenje snage Grande Armée tokom [Francuska invazija na Rusiju|francuske invazije na Rusiju 1812.]]

## Ličnosti 
### Rođeni 
* Kraljica Victoria, kraljica Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Irske 1837-1901 i carica Indije 1877-1901
### Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Decenije
1800-te

File:1800s collage.jpg|mini|335x335px|Odozgo lijevo, u smjeru kazaljke na satu: Napoleon Bonaparte je krunisan za cara Francuske imperije i krenuo je u transevropska osvajanja, koja će kasnije biti najpoznatija kao Napoleonovi ratovi – sukob koji je zauvijek transformirao evropsku politiku , i doveo do globalne borbe za hegemoniju; Ceres je otkriven, dokazujući postojanje asteroidnog pojasa između unutrašnje i spoljašnje planete Sunčevog sistema; Izumitelj Isaac de Rivas napravio je vozilo na vodik na plin, početak automobilskog inženjerstva i motora s unutrašnjim sagorijevanjem; - Louisiana Purchase je napravljen, samostalno proširivši Sjedinjene Američke Države u obimu većem nego ikad; do danas se kupovina i dalje smatra jednom od najvećih proširenja unutar Sjeverne Amerike do danas; Symington Charlotte Dundas postao je prvi funkcionalni parobrod na svijetu; Haiti proglašava nezavisnost 1804. godine, postajući prva svetska republika predvođena crncima i prva nezavisna karipska država, sa svojom pobedom koja je obeležila verovatno jedinu svetsku uspešnu revoluciju robova u istoriji; Morfin se uspešno izoluje iz opijuma i proizvodi se prvi put kao zaseban lek 1804. godine; Franjo II abdicira 1806. godine, raspuštajući tako Sveto rimsko carstvo.
rect 40 40 1658 1074 Coronation of Napoleon I
rect 1699 40 3223 1074 Ceres (dwarf planet)
rect 40 1115 1105 2148 Morphine
rect 1146 1115 2180 2148 Peace of Pressburg (1805)
rect 2221 1115 3223 2148 De Rivaz engine
rect 40 2189 1105 3223 Haitian Revolution
rect 1146 2189 2180 3223 Charlotte Dundas
rect 2221 2189 3223 3223 Louisiana Purchase

**1800-** te  je bila decenija gregorijanskog kalendara koja je počela 1. januara 1800., a završila se 31. decembra 1809. godine.

Decenija je bila period drastičnih promjena. Napredak u prethodne tri decenije pred kraj 18. vijeka pokrenuo je industrijsku revoluciju u globalni pokret, sa čitavim ratovima vođenim uz pomoć novorazvijenih tehnologija – stvarajući podsticaj imperijalističkim kampanjama širom Afrike i Azije, kao i kontra -pokret u Latinskoj Americi kasnije.

## Događaji 
## Ličnosti 
### Rođeni 
### Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Decenije
Usora

**Bosna i Hercegovina**:

* Usora (rijeka), lijeva pritoka Bosne, duga 82&nbsp;km
* Usora (općina), općina u sjevernom dijelu zemlje
* Usora (župa), u sjevernom dijelu zemlje
Ivan Duns Škot

**Ivan Duns Škot** (1266–1308) bio je filozof kršćanske skolastike (srednjovjekovne filozofije). On je izučavao metafiziku i bavio se kategorijama kao što su postojanje, biće i drugo. On je također zastupao princip individuacije (npr. ljudi su različiti međusobno). Što se tiče problema univerzalija on je bio realista. Općenito je smatran jednim od tri najvažnija filozofa-teologa Visokog srednjeg vijeka.

## Također pogledajte 
* Filozofija
* Srednjovjekovna filozofija

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1266.
Kategorija:Umrli 1308.
Kategorija:Filozofi
Anselmo Kenterberijski

**Anselmo Kenterberijski** (1033, Canterbury – 21. april 1109) bio je filozof kršćanske skolastike (srednjovjekovne filozofije).

Jedno od njegove dvije glavne rasprave je "Monolog" (*Monologion*), u kojem iznosi kosmološki argument i argument od postojanja dobra do postojanja jednog vrhovnog dobra. Druga rasprava je "Razgovor" (*Proslogion*), koji sadrži ontološki argument u korist postojanja Boga. Takođe, još jedno njegovo značajno djelo je i "Zašto je Bog bio čovjek?" (*Cur Deus Homo*).

## Također pogledajte 
* Filozofija
* Srednjovjekovna filozofija

Kategorija:Rođeni 1033.
Kategorija:Umrli 1109.
Kategorija:Filozofi
William Ockham

**William Ockham** (*Vilijam Okam*; oko 1285-1349) bio je engleski filozof kršćanske skolastike (srednjovjekovne filozofije). Okam je poznat kao vođe nominalista kod problema univerzalija. Poznat je i po tome što se zalagao za princip da ako dvije teorije predviđaju isto treba izabrati jednostavniju, odnosno, onu koja ima manji broj pretpostavki (ovaj će princip po njemu dobiti ime Okamova britva). Pošto je branio učenje da Isus Krist i njegovi učenici nisu imali nikakvu imovinu došao je u sukob sa papstvom, nakon čega je proglašen heretikom.

## Djela 
* Četiri knjige sentenci (oko 1323.)
* Suma logike (prije 1329.)
* *Quodlibeta septem* (prije 1333.)

## Također pogledajte 
* Filozofija
* Srednjovjekovna filozofija
* Okamova britva

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* William Ockham Biografija sa univerziteta St.Andrew iz Škotske
* Internet filozofska enciklopedija: *William of Ockham* 

Kategorija:Rođeni 1287.
Kategorija:Umrli 1347.
Kategorija:Britanski filozofi
Kategorija:Biografije, Ockham (Surrey)
1790-e

**1790-e** bile su decenije koje je počela 1. januara 1790., a završila se 31. decembra 1799. Smatrane nekim od ranijih dana industrijske revolucije, 1790-te su pozivale na početak antiimperijalističkog svijeta, jer su nove demokratije poput Francuske Prve republike i Sjedinjenih Država počele cvjetati u ovom razdoblju. Revolucije – i političke i društvene – zauvijek su transformisale globalnu politiku i umjetnost, jer su ratovi poput Francuskog revolucionarnog rata i Američkog revolucionarnog rata oblikovali moderne koncepte liberalizma, članstva u strankama, izbora i političkog spektra.

## Događaji 
[mini|[13. maj: Bitka kod Revala]]

## Ličnosti 
### Rođeni 
### Umrli 
* Katarina Velika, ruska carica, poznata i kao Katarina II

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89097349187&seq=130 historijski priručnik, koji se sastoji od hronološke tablice univerzalne historije, hronološkog rječnika univerzalne historije, biografskog rječnika. Sa geografskim bilješkama. Za upotrebu studentima, nastavnicima i čitaocima.

Kategorija:Decenije
1. februar

**1. februar / veljača (1. 2)** jest 32. dan godine po gregorijanskom kalendaru. Do kraja godine ima još 333 dana (334 u prijestupnoj godini).

## Događaji 
### 19. vijek 
* 1896 – Premijera Puccinijeve opere "La Boheme" u Torinu (Italija)

### 20. vijek 
* 1918 – Rusija usvojila gregorijanski kalendar
* 1970 – Počelo 10. svjetsko prvenstvo u biatlonu u muškoj konkurenciji, u švedskom gradu Östersundu;
* 1974 – U požaru u 25-katnoj uredskoj zgradi "Joelma" u Sao Paulu (Brazil) poginulo je 189 osoba
* 1997 – Počelo 32. svjetsko prvenstvo u biatlonu u muškoj i 14. prvenstvo u ženskoj konkurenciji, u slovačkom gradu Brezno;

### 21. vijek 
* 2003 – Space Shuttle Columbia raspao se iznad Teksasa, a u nesreći je poginulo svih sedam astronauta
* 2020 – Ujedinjeno Kraljevstvo napustilo Evropsku uniju (*na slici*) i započelo 11-mjesečni prelazni period.

## Rođeni 
### 19. vijek 
* 1852 – Ion Luca Caragiale, rumunski pisac
* 1874 – Hugo von Hofmannsthal, austrijski književnik
* 1877 – Thomas Dunhill, engleski kompozitor
* 1884 – Jevgenij Ivanovič Samjatin, ruski književnik
* 1895 – John Ford, američki filmski režiser

### 20. vijek 
* 1901 – Clark Gable, američki glumac
* 1922 – Renata Tebaldi, italijanska sopranistica
* 1928 – Miodrag Živković, jugoslavenski i srpski kipar
* 1931 – Boris Nikolajevič Jeljcin, ruski političar i državnik
* 1931 – Iajuddin Ahmed, bengalski političar i bangladeški državnik
* 1959 – Luis Argel, argentinski biatlonac i skijaš-trkač
* 1965.
**  Brandon Lee, američki glumac
** Fuad Kovač, bosanskohercegovački književnik i novinar
** Stephanie od Monaka, princeza i pjevačica
* 1968.
** Lisa Marie Presley, američka pjevačica
** Hillar Zahkna, estonski biatlonac
* 1978 – K'naan, somalsko-kanadski pjevač i reper
* 1994.
** Julia Garner, američka glumica
** Harry Styles, britanski pjevač, glumac i kantautor

### 21. vijek 
* 2001 – princeza Aiko, kćer japanskog cara Naruhita

## Umrli 
### 19. vijek 
* 1851 – Mary Shelley, engleska književnica

### 20. vijek 
* 1966 – Buster Keaton, američki režiser i glumac
* 1971 – Amet-Han Sultan, sovjetski pilot-lovac i probni pilot
* 1976 – Werner Heisenberg, njemački fizičar
* 2000 – Peter Levi, britanski naučnik i pisac

### 21. vijek 
* 2002 – Hildegard Knef, njemačka glumica, pjevačica i književnica
* 2012 – Wisława Szymborska, poljska književnica
* 2014 – Maximilian Schell, austrijski glumac, režiser i producent

## Praznici 
* Svjetski dan hidžaba

## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (1. februar), BBC.co.uk 
* Na današnji dan (1. februar), nytimes.com 

*-01
Radio

mini|desno|200px|Sistem procesiranja signala
**Radio** je bežični prijenos signala korištenjem elektromagnetskih valova kojima su frekvencije niže od frekvencija infracrvene svjetlosti, pa se prema tome zovu i radiotalasi.

Radio ima uticaj na mnoga područja, pa se pojam radio koristi većinom u riječima kao što su radiotehnika, radio-komunikacije, radio-difuzija, radio-uređaji itd.

## Pitanje izumitelja 
mini
Pitanje ko je izumio radio, tada nazvan bežična telegrafija, je veoma sporno. Ipak, dolje će biti nabrojani glavni naučnici i izumitelji koji su doprinijeli razvoju radija:

* Alexander Stepanovich Popov, je 1894. izgradio prvi radio prijemnik koji će kasnije biti prerađen i nazvan kao detektor svjetlosti. Prvi put ga je predstavio 5. maja 1895. godine Ruskom Fizičkom i Hemijskom društvu.
* Nikola Tesla je razvio način kako da proizvede radio frekvenciju, što je i javno pokazao u izlaganju o principima radio tehnike. On drži američki patent za izum radija, koji je tada definisan kao *"bežični prijenos podataka."*
* Guglielmo Marconi je bio rani radio istraživač i osnovao prvu komercijalnu organizaciju namijenjenu za razvoj i korištenje radija.
* Reginald Fessenden i Lee de Forest su izumili dalekosežni radio (amplitude-modulated ili AM) tako da više stanica može slati signale za razliku od ranijih radija gdje je odašiljač pokrivao čitav opseg frekvencija.
* Edwin H. Armstrong je izumio frekvencijski radio (frequency-modulated ili FM) tako da zvučni signal može izbjeći smetnje nastale od električke opreme i atmosfere.
* Roberto Landell de Moura je između 1893. i 1894. godine vršio eksperimente. Ipak, svoje dosege nije predstavio javnosti do 1900. godine, za koje će kasnije dobiti brazilske i američke patente.

## Također pogledajte 
* Radio-amaterizam
* Vojni radio sistemi
* Satelitski radio
* SETI
* Radio stanice
* Bežične mreže
* Radio elektronika
## Vanjski linkovi 
* https://web.archive.org/web/20090301052131/http://www.buzzle.com/articles/history-of-radio-who-invented-the-radio.html
* https://web.archive.org/web/20080509060133/http://history.sandiego.edu/GEN/recording/radio.html
* http://www.vk2bv.org/museum
* http://www.ntia.doc.gov/files/ntia/publications/spectrum_wall_chart_aug2011.pdf
* http://www.worldofradio.com/


Kategorija:Elektrotehnika
Kategorija:Britanski izumi
Kategorija:Italijanski izumi
1780-e

**1780-e** bile su decenija gregorijanskog kalendara koja je počela 1. januara 1780. i završila se 31. decembra 1789. Period koji se smatra prijelaznim između doba prosvjetiteljstva i industrijske revolucije, 1780-ih godina je došlo do početka moderne filozofije. Sa usponom astronomskih, tehnoloških i političkih otkrića i inovacija kao što su Uran, liveno gvožđe, republikanizam i baloni na vrući vazduh, 1780-te su pokrenule brzi pokret globalne industrijalizacije, ostavljajući iza sebe pretežno agrarne običaje svijeta u prošlost .
## Događaji 
* 3. april 1789. - Američki vojskovođa George Washington položio zakletvu i tako postao prvi predsjednik SAD, nove države na sjevernoameričkom kontinentu.

## Ličnosti 
* George Washington, prvi predsjednik SADa

### Rođeni 
### Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Decenije
5. februar

**5. februar / veljača (5. 2)** jest 36. dan godine po gregorijanskom kalendaru. Do kraja godine još je 329 dana (330 u prestupnoj godini).

## Događaji 
* 1576 – Kralj Navare Henrik odbacio katoličanstvo i ponovo prešao na kalvinizam.
* 1994 – U minobacačkom napadu Vojske Republike Srpske s položaja na Mrkovićima stradalo 68 građana Sarajeva na pijaci Markale. Ranjeno je preko 140 ljudi. Granata od 120&nbsp;mm pogodila je krov jedne tezge i izazvala masakr. Za ovaj zločin na doživotnu robiju pred Tribunalom u Haagu osuđen je general VRS Stanislav Galić.

## Rođeni 
### 19. vijek 
* 1827 – Goffredo Mameli, italijanski pjesnik
* 1840 – John Boyd Dunlop, škotski izumitelj
* 1878 – André Citroen, francuski konstruktor automobila
* 1880 – Gabriel Voisin, francuski konstruktor aviona i automobila

### 20. vijek 
* 1919 – Andreas Papandreou, grčki političar i državnik
* 1932 – Cesare Maldini, italijanski nogometaš i trener
* 1940 – Hans Rudolf Giger, švicarski umjetnik
* 1945 – Józef Różak, poljski biatlonac
* 1948 – Sven-Göran Eriksson, švedski nogometni trener
* 1956 – Koichi Sato, japanski biatlonac
* 1958 – Li Xiaoming; kineski olimpijski biatlonac i nordijski skijaš-trkač
* 1965 – Wang Weiyi, kineski olimpijski biatlonac
* 1966 – Rok Petrovič, slovenski alpski skijaš
* 1968 – Sofia Ameli Gojić, hrvatska operna pjevačica
* 1982 – Slaviša Pavlović, srpski pisac i pjesnik
* 1984 – Carlos Tevez, argentinski nogometaš
* 1985 – Cristiano Ronaldo, portugalski nogometaš
* 1990 – Dmitrij Andrejkin, ruski šahist
* 1992.
** Carina Vogt, njemačka skijašica-skakačica
** Neymar, brazilski nogometaš

## Umrli 
### 16. vijek 
* 1579 – Giambattista Moroni, italijanski slikar

### 17. vijek 
* 1679 – Joost van den Vondel, nizozemski književnik

### 20. vijek 
* 1922 – Slavoljub Eduard Penkala, hrvatski izumitelj
* 2000 – Claude Autant-Lara, francuski filmski režiser i političar

### 21. vijek 
* 2004 – Sven Agge, švedski biatlonac
* 2020 – Kirk Douglas, američki glumac
* 2021 – Christopher Plummer, kanadski glumac
* 2023 – Pervez Musharraf, pakistanski predsjednik
* 2024 – Enes Duraković, bosanskohercegovački književni historičar, esejist, književni kritičar, i antologičar

## Praznici 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (5. februar), *BBC.co.uk*  
* Na današnji dan (5. februar), *nytimes.com* 

*-05
9. februar

**9. februar / veljača (9. 2)** jest 40. dan godine po gregorijanskom kalendaru. Do kraja godine još je 325 dana (326 u prestupnoj godini).

## Događaji 
* 1993 – Počelo 29. svjetsko prvenstvo u biatlonu u muškoj i 10. prvenstvo u ženskoj konkurenciji, u bugarskom gradu Borovecu.
* 2023 – U Oberhofu u Njemačkoj planirano otvoranje Svjetskog prvenstva u biatlonu.

## Rođeni 
### 18. vijek 
* 1731 – Gasparo Angiolini, italijanski koreograf i kompozitor
* 1773 – William H. Harrison, američki političar i predsjednik
* 1778 – Hammamizade Ismail Dede Efendija, osmanlijski kompozitor

### 19. vijek 
* 1826 – Jožef Borovnjak slovenski katolički svećenik, pisac i političar u Mađarskoj
* 1886 – Ivo Hauptmann, njemački slikar

### 20. vijek 
* 1909 – Carmen Miranda, portugalsko-brazilska pjevačica, plesačica i glumica
* 1931
** Thomas Bernhard, austrijski pisac
** Josef Masopust, češki nogometaš i trener
* 1935 – Miroslav Blažević, jugoslavenski, bosanskohercegovački i hrvatski nogometni trener
* 1941 – Vehid Gunić, bosanskohercegovački novinar
* 1942 – Carole King, američka pjevačica
* 1945 – Mia Farrow, američka glumica
* 1947 – Carla del Ponte, švicarska pravnica, borac za pravdu i glavna tužiteljica Haškog tribunala za ratne zločine
* 1958 – Asim Horozić, bosanskohercegovački kompozitor
* 1978 – Gro Marit Istad Kristiansen, norveška biatlonka
* 1982 – Delphyne Peretto, francuska biatlonka
* 1986 – Goran Marković, srbijanski nogometaš
* 1994 – Aita Gasparin, švicarska biatlonka

## Umrli 
### 17. vijek 
* 1640 – Murat IV, sultan Osmanskog Carstva

### 19. vijek 
* 1881 – Fjodor Dostojevski, ruski književnik, romanopisac, novelist i publicist

### 20. vijek 
* 1935 – Ksaver Šandor Gjalski, hrvatski književnik
* 1943 – Alice Archenhold, njemačka astronomkinja
* 1997 – Vojin Komadina, jugoslavenski i bosanskohercegovački kompozitor

### 21. vijek 
* 2016 – Nore Westin, švedski biatlonac
* 2022 - Anđelka Bego-Šimunić, bosanskohercegovačka kompozitorica

## Praznici 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (9. februar), *BBC.co.uk*  
* Na današnji dan (9. februar), *nytimes.com* 

*-09
7. februar

**7. februar / veljača (7. 2)** jest 38. dan godine po gregorijanskom kalendaru. Do kraja godine ima još 327 dana (328 u prestupnoj godini).

## Događaji 
* 1945 - Partizanski odredi izvršili pokolj franjevaca na Širokom Brijegu 
* 1964 – *The Beatles *počinju svoju prvu turneju po SAD-u i *stižu na *njujorškom aerodromu *John F. Kennedy Airport*, gdje ih očekivaju 5000 obožavalaca i 200 novinara.
* 1989 – Počelo 24. svjetsko prvenstvo u biatlonu u muškoj konkurenciji i 6. prvenstvo u ženskoj konkurenciji, u austrijskom gradu Feistritzu;
* 2014 – Svečano otvaranje XXII zimskih olimpijskih igara u Sočiju.

## Rođeni 
* 1693 – Ana, carica Rusije
* 1812 – Charles Dickens, engleski književnik ("Oliver Twist")
* 1819 – Sidonija Rubido, hrvatska operna pjevačica
* 1870 – Alfred Adler, austrijski psiholog
* 1875 – Walter Courvoisier, švicarski kompozitor
* 1906 – Henry Pu Yi, posljednji kineski car
* 1913 – Oskar Danon, bosanskohercegovački i jugoslavenski kompozitor i dirigent
* 1915 – Nedim Filipović, bosanskohercegovački naučnik, intelektualac, orientalist, filolog, turkolog, historičar-osmanist, akademik
* 1926 – Mark Tajmanov, sovjetski i ruski šahovski velemajstor i pijanist
* 1927 – Juliette Gréco, francuska šansonjerka
* 1953 – Hasija Borić, bosanskohercegovačka glumica i režiserka
* 1954 – Dieter Bohlen, njemački muzičar i producent ("Modern Talking")
* 1978 – Ashton Kutcher, američki glumac

## Umrli 
### 19. vijek 
* 1894 - Adolphe Sax,  belgijski pronalazač i muzičar; izumitelj saksofona

### 20. vijek 
* 1940 – Josip Chládek Bohinjski, slovenski kompozitor i dirigent
* 1982 – Luka Radetić, narodni heroj Jugoslavije

### 21. vijek 
* 2001 – Dale Evans, američka glumica i pjevačica
* 2017 – Tore Eriksson, švedski biatlonac
* 2019 – Albert Finney, britanski glumac
* 2020 – Nexmije Pagarusha, jugoslovenska i albanska pjevačica i glumica
* 2022.
** Andrzej Rapacz, poljski biatlonac
** Emina Zaimović, bosanskohercegovačka arhitektica

## Praznici 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (7. februar), BBC.co.uk  
* Na današnji dan (7. februar), nytimes.com 

*-07
11. februar

**11. februar / veljača (11. 2)** jest 42. dan godine po gregorijanskom kalendaru. Do kraja godine još su 323 dana (324 u prestupnoj godini).

## Događaji 
* 1945 – Završena Konferencija u Jalti.
* 1975 – Počelo 14. svjetsko prvenstvo u biatlonu u italijanskom mjestu Antholzu.
* 2013.
** Vladini mediji u Sjevernoj Koreji potvrdili da je ta zemlja izvela treći nuklearni test.
** Papa Benedikt XVI izjavio da podnosi ostavku; s dužnosti odstupio 28. februara.

## Rođeni 
### 14. vijek 
* 1380 – Gianfrancesco Poggio Bracciolini, humanist iz perioda italijanske renesanse

### 15. vijek 
* 1466 – Elizabeta od Yorka, kraljica Engleske i supruga kralja Henrika VII

### 19. vijek 
* 1813 – Otto Ludwig, njemački književnik
* 1847 – Thomas Alva Edison, američki izumitelj i preduzetnik za struju i elektrotehniku
* 1869 – Else Lasker-Schüler, njemačka književnica
* 1878 – Kazimir Maljevič, ruski slikar
* 1888 – Josip Majer, bosanskohercegovački kompozitor češkog porijekla

### 20. vijek 
* 1920 – Faruk I, egipatski kralj
* 1926 – Leslie Nielsen, kanadsko-američki glumac i komičar
* 1934.
** Manuel Noriega, panamski političar i državnik
** Mary Quant, britanska modna dizajnerica i kreatorica mini-suknje
* 1936 – Burt Reynolds, američki glumac
* 1939 – Gerry Goffin, američki tekstopisac
* 1941 – Sérgio Mendes, brazilski muzičar (*bossa nova*)
* 1954 – Sinan Alimanović, bosanskohercegovački orguljaš, pijanist, aranžer, kompozitor i dirigent
* 1962.
** Sheryl Crow, američka pjevačica i tekstopisac
** Fahrudin Pecikoza, bosanskohercegovački tekstopisac
* 1964 – Semir Tuce, jugoslavenski i bosanskohercegovački nogometaš
* 1969 – Jennifer Aniston, američka glumica
* 1976 – Ricardo, portugalski nogometaš
* 1982 – Ľubomíra Kalinová, slovačka biatlonka
* 1986 – Gabriel Boric, čileanski političar i državnik

## Umrli 
* 1503 – Elizabeta od Yorka, kraljica Engleske i žena kralja Henrika VII
* 1650 – René Descartes, francuski matematičar i filozof
* 1901 – Milan Obrenović, vladar Srbije
* 1948 – Sergej Eisenstein, sovjetski filmski režiser
* 1993 – Desanka Maksimović, srbijanska pjesnikinja, književnica i prevoditeljica
* 2012 – Whitney Houston, američka pjevačica i glumica
* 2014 – Shirley Temple, američka glumica i ambasadorica
* 2015 – Bob Simon, američki novinar
* 2024 – Mirsad Bećirbašić, bosanskohercegovački književnik i prevodilac

## Praznici 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (11. februar), *BBC.co.uk* 
* Na današnji dan (11. februar), *nytimes.com* 

*-11
10. februar

**10. februar / veljača (10. 2)** jest 41. dan godine po gregorijanskom kalendaru. Do kraja godine još su 324 dana (325 u prestupnoj godini).

## Događaji 
### 13. vijek 
* 1258 – Mongoli pod komandom Hulagu-hana osvojili Bagdad, glavni grad Abasidskog halifata.

### 19. vijek
* 1840 – Kraljica Viktorija vjenčala se s princom Albertom.

### 20. vijek 
* 1910 – Završeno deveto službeno Svjetsko prvenstvo u šahu 1910. - I. između Laskera i Schlechtera, pobjedom Laskera.
* 1982 – U Minsku počelo 19. svjetsko prvenstvo u biatlonu.

### 21. vijek 
* 2006 – Fatmir Sejdiu izabran za novog predsjednika Kosova.
* 2013 – U stampedu na željezničkoj stanici u indijskom gradu Allahabadu poginulo 36 osoba.
* 2013 – Veliki požar izbio na Bitpazaru, najvećoj tržnici u Skoplju.
* 2019 – U Sarajevu i Istočnom Sarajevu otvoren 14. evropski omladinski olimpijski festival.
* 2021 – Na Pokljuki u Sloveniji otvoreno Svjetsko prvenstvo u biatlonu.

## Rođeni 
### 18. vijek 
* 1785 – Claude-Louis Navier, francuski fizičar

### 19. vijek 
* 1842 – Agnes Mary Clerke, irska astronomkinja i spisateljica
* 1890 – Boris Pasternak, ruski književnik
* 1898 – Bertolt Brecht, njemački dramatičar i pjesnik

### 20. vijek 
* 1932 – Rade Petrović, hrvatski i bosanskohercegovački historičar
* 1937 – Roberta Flack, američka pjevačica i pijanistica
* 1939 
** Catherine Clément, francuska sociologinja i književnica
** Silvana Armenulić, bosanskohercegovačka pjevačica
* 1942 – John Clarke, britanski fizičar, dobitnik Nobelove nagrade 2025.
* 1943 – Ante Paradžik, hrvatski političar
* 1950 – Mark Spitz, američki plivač
* 1962 – Clifford Lee Burton, basist grupe Metallica
* 1964 – Snježana Sinovčić-Šiškov, hrvatska glumica
* 1973 – Asmir Kujović, bosanskohercegovački književnik
* 1984 – Galina Višnjevska-Šeporenko,kazahstanska biatlonka

## Umrli 
### 16. vijek 
* 1567 – Henry Stuart, škotski kralj

### 19. vijek 
* 1837 – Aleksandar Sergejevič Puškin, ruski književnik
* 1878 – Claude Bernard, francuski fiziolog
* 1879 – Honoré Daumier, francuski slikar, kipar, grafičar i karikaturist
* 1895 – Mustafa Hilmi Hadžiomerović, islamski teolog, prvi reis-ul-ulema u razdoblju Austro-Ugarske

### 20. vijek 
* 1912 – Joseph Lister, britanski hirurg
* 1918 – Abdul Hamid II, osmanlijski sultan
* 1932 – Edgar Wallace, britanski književnik
* 1962 – Josip Matasović, jugoslavenski i hrvatski historičar

### 21. vijek 
* 2010 – Iljas Hadžibegović, bosanskohercegovački historičar
* 2014.
** Olga Jevrić, srbijanska kiparka
** Shirley Temple, američka glumica i ambasadorica
* 2023 – Horst Nickel, istočnonjemački biatlonac
* 2024 – Nikša Gligo, hrvatski muzikolog

## Praznici 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (10. februar), *BBC.co.uk* 
* Na današnji dan (10. februar), *nytimes.com* 

*-10
6. februar

**6. februar / veljača (6. 2)** jest 37. dan godine po gregorijanskom kalendaru. Do kraja godine još je 328 dana (329 u prestupnoj godini).

## Događaji 
### 20. vijek 
* 1918 – Žene u Ujedinjenom Kraljevstvu dobile pravo glasa.

### 21. vijek 
* 2001 – Ariel Sharon pobijedio na izborima za izraelskog premijera.
* 2013 – Najmanje 4 osobe poginule u cunamiju izazvanom potresom koji je pogodio Solomonska ostrva. Potres jačine 8 stepeni Richterove skale desio se u 01:12 po srednjoevropskom vremenu i pogodio je ostrva Santa Cruz, koja su dio Solomonskih ostrva.
* 2023  - U Oberhofu (Njemačka) planirano otvaranje Svjetskog prvenstva u biatlonu.

## Rođeni 
### 17. vijek 
* 1664 – Mustafa II, sultan Osmanlijskog Carstva
* 1665 – Ana, kraljica Velike Britanije

### 20. vijek 
* 1911 – Ronald Reagan, američki glumac, političar i državnik, 40. predsjednik SAD-a
* 1912 – Eva Braun, životna saputnica Adolfa Hitlera
* 1917 – Zsa Zsa Gabor, mađarsko-američka glumica
* 1929.
** Pierre Brice, francuski glumac i pjevač
** Sixten Jernberg, švedski skijaš-trkač
* 1932 – François Truffaut, francuski režiser i glumac
* 1933 – Anđelko Vuletić, hrvatski i bosanskohercegovački pjesnik
* 1945 – Bob Marley, jamajčanski muzičar
* 1950 – Natalie Cole, američka pjevačica
* 1954.
** Nenad Milosavljević, srbijanski muzičar, gitarista i vođa jugoslavenske i srpske grupe rock-grupe Galija.
** Šimo Ešić, bosanskohercegovački dječiji autor i novinar
* 1958 – Juri Mitev, bugarski biatlonac
* 1962 – Axl Rose, američki rock-muzičar, vođa grupe Guns N' Roses
* 1963 – Ivan Maksimov, sovjetski i ukrajinski biatlonac
* 1964 – Laura Barna, srbijanska književnica i historičarka umjetnosti
* 1966 – Rick Astley, engleski pjevač, tekstopisac i radijska ličnost
* 1969 – Massimo Busacca, švicarski nogometni sudija
* 1970 - Tanja Miletić Oručević, bosanskohercegovačka pozorišna režiserka

## Umrli 
* 1685 – Karlo II, engleski, škotski i irski kralj
* 1695 – Ahmed II, sultan Osmanlijskog carstva
* 1803 – Gasparo Angiolini, italijanski koreograf i kompozitor
* 1899 – Leo von Caprivi, drugi kancelar Njemačkog Carstva
* 1918 – Gustav Klimt, austrijski slikar
* 1990
** Zari Elmassian, američka pjevačica
** Vlado Milošević, bosanskohercegovački kompozitor
* 1993 – Arthur Ashe, američki teniser
* 2024 – Sebastián Piñera, čileanski biznismen, političar i državnik

## Praznici 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (6. februar), *BBC.co.uk* 
* Na današnji dan (6. februar), *nytimes.com* 

*-06
8. februar

**8. februar / veljača (8. 2)** jest 39. dan godine po gregorijanskom kalendaru. Do kraja godine ima još 326 dana (327 u prestupnoj godini).

## Događaji 
* 1914 – Potpisane Armenske reforme, sporazum Osmanlijskog Carstva i Ruske Imperije koji je predviđao stvaranje dvije provincije u osmanlijskoj Armeniji.
* 1984 – Otvorene XIV Zimske olimpijske igre u Sarajevu.
* 2017 – Otvorenje Svjetskog prvenstva u biatlonu u Austriji.
* 2021 – U Cortini d'Ampezzo u Italiji otvoreno Svjetsko prvenstvo u alpskom skijanju.

## Rođeni 
### 17. vijek 
* 1700 – Daniel Bernoulli, švicarski naučnik

### 19. vijek 
* 1830 – Abdul Aziz, osmanlijski sultan
* 1834 – Dmitrij Mendeljejev, ruski hemičar
* 1872 – Theodor Lessing, njemački filozof

### 20. vijek 
* 1920 – Lana Turner, američka glumica
* 1925 – Jack Lemmon, američki glumac
* 1926 – Radmila Savićević, srbijanska glumica
* 1931 – James Dean, američki glumac
* 1932 – John Williams, američki kompozitor filmske muzike
* 1937 – Manfred Krug, njemački glumac i džez-muzičar
* 1939 – Bisera Alikadić, bosanskohercegovačka književnica
* 1941 – Nick Nolte, američki glumac
* 1949 – Lyle Nelson, američki biatlonac
* 1954 – Rudolf Horn, austrijski biatlonac i skijaš-trkač
* 1972 – Gabriela Lehká, čehoslovačka i češka biatlonka.
* 1984 – Krunoslav Čičak, bosanskohercegovački nogometaš
* 1990 – Klay Thompson, američki košarkaš

## Umrli 
* 1587 – Marija I, kraljica Škota
* 1725 – Petar I Romanov, prvi car Rusije
* 1849 – France Prešeren, slovenski pjesnik i pravnik
* 1926 – William Bateson, engleski biolog
* 1957 – John von Neumann, mađarski matematičar, fizičar i izumitelj
* 2016 – Zdravko Tolimir, bivši general, pomoćnik zapovjednika za obavještajno-sigurnosne poslove Glavnog štaba Vojske Republike Srpske
* 2023 – Miroslav Blažević, jugoslavenski, bosanskohercegovački i hrvatski nogometni trener

## Praznici 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (8. februar), BBC.co.uk  
* Na današnji dan (8. februar), nytimes.com 

*-08