Očna mrlja

* (9)]]
* sa obojenom očnom mrljom (4)]]
**Očna mrlja**, **očna pjega**  ili **aparat očne mrlje** ili  **očna stigma** je fotoreceptorska organela koja se nalazi u flagelatnim ili (pokretnim) ćelijama zelenih algi i drugih jednoćelijskim fotosintetskim organizmima kao što su euglenoidi. Omogućava  ćelijama da osjete smjer i intenzitet svjetlosti  i reagiraju na njega, podstičući organizam da pliva prema svjetlosti (pozitivna fototaksija) ili dalje od nje (negativna fototaksija). Srodni odgovor („fotošok“ ili fotofobni odgovor) događa se kada su ćelije kratkotrajno izložene jakom svjetlosnom intenzitetu, zbog čega se zaustavljaju, nakratko plivaju unazad, a zatim mijenjaju smjer kretanja.

Percepcija svjetla očnom mrljom pomaže ćelijama u pronalaženju okruženja s optimalnim svjetlosnim uvjetima za fotosintezu. Očne mrlje su najjednostavnije i najčešće "oči" u prirodi, a sastoje se od fotoreceptora  područja svijetlih narandžasto-crvenih pigmentnih  granula.  Signali koji se prenose iz fotoreceptora očne mrlje rezultiraju izmjenom obrasca pokreta bičeva, generirajući fototaksijki odgovor.

## Mikroskopska struktura
Pod svjetlosnim mikroskopom,  očne mrlje pojavljuju se kao tamne, narandžasto-crvenkaste pjege ili "stigme". Boja potiče od karotenoidnih pigmenata  u tijelima koja se nazivaju pigmentne granule. Fotoreceptori se nalaze u plazma membrani  koja prekriva pigmentirana tijela.

Aparat očne mrlje roda *Euglena* sadrži paraflagelatno tijelo koje povezuje očicu sa bičem. Pod elektronskim mikroskopom  taj aparat pojavljuje se kao visoko uređena lamelarna struktura, formirana od  membranskih štapića u spiralnom rasporedu.

U rodu *Chlamydomonas*, oćna mrlja je dio hloroplasta  i poprima izgled strukture membranskog sendviča. Sastoji se iz membrana hloroplast (spoljne, unutrašnje i tilakoidne) i karotenoida – popunjenih granula koje prekriva plazma membrana. Snopovi granula djeluju kao četvrt-talasna ploča, reflektirajući priliv dolaznih fotona prema nadređenim fotoreceptorima, dok štite fotoreceptore od svjetlosti koja dolazi iz drugih smjerova. Tokom ćelijske diobe i mrlja se dijeli i reformira u ćelijama kćerkama na asimetričan način u odnosu na citoskelet. Ovaj asimetrični položaj očne mrlje u ćeliji je neophodan za pravilnu reagiranje  fototaksija.

## Proteini očne mrlje
Najkritičniji proteini u očnim mrljama su fotoreceptorski proteini  koji  osjećaj svtetlost. Fotoreceptori koji se nalaze u jednoćelijskim organizmima spadaju u dvije glavne grupe: flavoprotein  i retiniliden proteini (rodopsini). Za flavoproteine je karakteristično da sadrže flavinske  molekule kao hromofora, dok retinilidenski proteini u  mrežnjaći. Fotoreceptorski protein u rodu *Euglena* vjerovatno je flavoprotein.

Pored fotoreceptornih proteina,  očne mrlje sadrže i veliki broj strukturnih, metaboličkih i signalnih proteina.  Proteom fotoreceptora u ćelijama roda „Chlamydomonas“ sastoji se od otprilike 200 raznih proteina.

## Fotorecepcija i trandukcija signala
Fotoreceptor euglena je  aktivira adenilil ciklaza i to  plavim dijrlom svetlosnog spektra. Ekscitacija (podražaj) ovog receptorskog proteina rezultira stvaranjem cikličkog adenozinofenofosfata (cAMP) kao drugog glasnika. Hemijska transdukcija signala na kraju pokreće promjene u obrascima flagelarnog ritma i kretanja ćelija.

Rodopsini arhajskog tipa  kod hlamidomonasa (*Chlamydomonas*) sadrže sve*trans* retinilidenske hromatofore koji se podvrgavaju fotoizomerizaciji u 13 -"cis" izomere. To aktivira fotoreceptorski kanal, što dovodi do promjene membranskog potencijala i koncentracije ćelijski kalcijevih iona. Transdukcija fotoelektričnog signala u konačnici pokreće promjene u flagelarnim pokretima i na taj način kretanje ćelije.

## Također pogledajte
*Oko
*Čulo vida

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Senzorni receptori
Kategorija:Transdukcija signala
Kategorija:Pigmenti
Kategorija:Organele
Kategorija:Molekularna biologija