Poštanska kočija (film)

'***Poštanska kočija***' američki je vestern film snimljen 1939. godine u režiji Johna Forda a glavne uloge tumače Claire Trevor i John Wayne u njegovoj revolucionarnoj ulozi. Scenarij je napisao Dudley Nichols koji je adaptirao *Kočija za Lordsburg*, kratke priče Ernesta Haycoxa" objavljene 1937. godine. Film prati grupu putnika prvenstveno sastavljenu od doseljenika koji se voze na diližansi kroz opasnu teritoriju Apača.

Film je odavno prepoznat kao važno djelo koje nadilazi vestern žanr. Godine 1995. Kongresna biblioteka Sjedinjenih Država proglasile su film "kulturološki, historijski ili estetski značajnim" i odabran je na očuvanje u njihovom Nacionalnom filmskom registru. Ipak, film nije izbjegao polemiku. Kao i većina vesterna tog doba, njegov pojednostavljeni prikaz Indijanaca u filmu kao divljaka je kritiziran.

*Poštanska kočija* je bila prva od mnogih vesterna koje je Ford snimio u dolini Monument Valley, na granici Arizone i Utaha na američkom jugozapadu. U mnogim filmovima koje je Ford tamo snimio glumio je i John Wayne. Scene iz *Poštanske kočije*, uključujući sekvencu koja predstavlja Waynea kao Ringo Kida, spojile su snimke iz Monument Valleya s onima snimljenim na Iverson Movie Ranchu u Chatsworthu, Kalifornija, RKO Encino Ranchu kao i druge lokacije. Kao rezultat, pojavljuje se geografski nesklad, uključujući završnu scenu u kojoj Ringo (Wayne) i Dallas (Trevor) napuštaju Lordsburg u jugozapadnom Novom Meksiku putem Monument Valleya.

## Radnja 
U junu 1880. kočijaš i četiri putnika pripremili su se da se ukrcaju u diližansu koja polazi iz Tonta, teritorij Arizone, za Lordsburg, Novi Meksiko. Među njima su DalLas, prostitutka koju je "Liga zakona i reda" protjerala iz grada; zatim alkoholičar Doc Boone; snobovska južnjakinja Lucy Mallory, koja putuje da se pridruži svom mužu konjičkom oficiru; i prodavač viskija Samuel Peacock.

Kočijaš Buck, traži svoju oružanu pratnju, a maršal Curley Wilcox mu govori da je jedan čovjek krenuo u potragu za Ringo Kidom. Ringo je pobjegao iz zatvora nakon što je čuo da mu je oca i brata ubio Luke Plummer. Buck govori Curleyju da Ringo ide za Lordsburg. Znajući da se Ringo zakleo na osvetu, Curley odlučuje da ponese sačmaricu s kočijom.

Prije nego što diližansa krene, poručnik Američke konjice Blanchard javlja da su Geronimo i njegovi Apači ratnici na ratnoj stazi, i da će mala konjica pružiti pratnju samo do Dry Forka. Vidjevši brižnu gospođu Mallory, galantni kockar Hatfield joj nudi svoju zaštitu do Lordsburga i kreće s njom na put. Na rubu grada Henry Gatewood, arogantni bankar, zaustavlja kočiju i pridružuje im se.

Dalje uz cestu, kočija nailazi na Ringo Kida, nasukanog kada mu je konj uginuo u sred pustinje. Iako su Curley i Ringo prijatelji, Curley uzima Ringa pod nadzor i gura ga u kočiju. Kada stignu do Dry Forka, saznaju da je očekivani konjički odred otišao za Apache Wells. Buck želi da se vrati, ali većina putnika glasa za nastavak putovanja. Grupa je iznenađena kada je Ringo, nesvjestan Dallasine prošlosti, pozove da sjedne za glavni sto na ručku. Dok jedu uglađeni Hatfield otkriva da je služio u Vojsci Konfederacije pod komandom oca gospođe Mallory u Virginiji.

U Apache Wellsu, gospođa Mallory saznaje da je njen muž ranjen u borbi s Apačima. Ona se onesvijesti, i zapanjivši grupu, počinje da se porađa. Doc Boone se trijezni i porađa bebu uz pomoć Dallasove. Kasnije te noći, Ringo traži od Dallas da se uda za njega i da žive na ranču koji posjeduje preko granice u Meksiku. Ona se boji otkriti svoju prošlost, i izbjegava njegovu ponudu. Sljedećeg jutra, ona prihvata, ali ne želi napustiti gospođu Mallory i novorođenče; umjesto toga, ona daje Ringu pušku koju je Curley uzeo i tjera ga da pobjegne, obećavajući da će se tamo kasnije njih dvoje sresti. Prije nego što Ringo može otići, on vidi dimni signal kako najavljuje napad Apača i vraća se grupi pod nadzor.

Kočija stiže do Lee's Ferryja, koji su Apači ubilački opljačkali. Curley skida lisice s Ringa kako bi mu pomogao privezati trupce do kočije i uz pomoć njih prevesti kočiju preko rijeke. Naizgled izvan opasnosti, napadnuti su od strane Apača. Slijedi duga potjera, a neki od putnika su povrijeđeni u borbi. Sve do svog posljednjeg metka, Hatfield povlači okidač kako bi odbranio gospođu Mallory ali biva smrtno ranjen. Iznenada 6. konjički puk američke konjice jaše u pomoć.

U Lordsburgu Gatewood je uhapšen zbog pokušaja bjekstva s novcem svoje banke. Gospođa Mallory saznaje da će se njen ranjeni muž potpuno oporaviti. Ona zahvaljuje Dallas, koja daje gospođi Mallory njen šal. Dallas zatim moli Ringa da se ne suprotstavlja trojici braće Plummer, ali on je odlučan da im se osveti. Dok šetaju gradom, on ponavlja svoju želju da je oženi. Luke Plummer, koji igra poker u jednom od saluna, čuje za Ringov dolazak i poziva svoju braću da mu se pridruže u obračunu s Ringom.

Ringo u pucnjavi ubija svu trojicu, a zatim se predaje Curleyju, očekujući da će se vratiti nazad u zatvor. Dok Ringo sjeda u kočiju, Curley poziva Dallas da se vozi s njima do ruba grada. Ali kada se ukrca Curley i Doc tjeraju konje u galop, puštajući par da zajedno odjure prema Ringovom ranču dalje preko meksičke granice.

## Uloge 
* Claire Trevor - Dallas
* John Wayne - Ringo Kid
* Andy Devine - Buck
* John Carradine - Hatfield
* Thomas Mitchell - Doc Boone
* Louise Platt - Lucy Mallory
* George Bancroft - Curley
* Donald Meek - Peacock
* Berton Churchill - Gatewood
* Tim Holt - pukovnik
* Tom Tyler - Luke Plummer

## Produkcija 
### Uvod u snimanje 
Scenarij je adaptacija koju je napisao Dudley Nichols na osnovu kratke priče "Kočija za Lordsburg" Ernesta Haycoxa. Filmska prava na djelo kupio je John Ford ubrzo nakon što je objavljeno u časopisu ''Collier's Weekly'' 10. aprila 1937. godine. Prema Thomasu Schatzu, Ford je tvrdio da je njegova inspiracija u širenju "Kočije" izvan okvira zapleta koji je kreirao Haycox bilo njegovo poznavanje još jedne kratke priče, "Boule de Suif" koju je napisao francuski pisac Guy de Maupassant, iako Schatz vjeruje da "ovo teško dokazivo". Čini se da je Fordova izjava bila osnova za tvrdnju kojom se i sam Haycox oslanjao na priču Guy de Maupassanta. Međutim, prema Haycoxovom biografu, nema direktnih dokaza da je Haycox bio upoznat s Maupassantovom pričom, posebno zato što je dokumentirano da se trudio izbjeći čitanje djela drugih koji bi mogli nesvjesno utjecati na njegovo pisanje, te je fokusirao svoje lično čitanje iz oblasti historije. Wanger je rekao da neće riskirati svoj novac osim ako Ford ne zamijeni Johna Wayna sa Gary Cooperom i dovede Marlene Dietrich da glumi Dallasovu.

Ford je odbio budžet; insistirao je da to bude Wayne ili niko drugi. Na kraju su napravili kompromis, s Wangerom koji je uložio 250,000 dolara, nešto više od polovine onoga što je Ford tražio, a Ford bi dao najveći reklame i zasluge Claire Trevor, koja je bila poznatija od Johna Waynea u to vrijeme.

### Snimanje 
thumb|right|Snimatelj Bert Glennon i režiser John Ford
Članovi produkcijske ekipe bili su smješteni u KayentI, na sjeveroistoku Arizone, u starom radnom kampu. Uslovi su bili spartanski, produkcija je trajala satima, a vremenski uslovi na nadmorskoj visini 1,700 metara bili su ekstremni, sa stalnim jakim vjetrovima i niskim temperaturama. Ipak, režiser John Ford je bio zadovoljan radom ekipe na lokaciji, koji se odvijao u blizini Goulding's Trading Posta na granici Utaha, oko 25 milja od Kayente. Dodatne scene su snimane na Monument Valley lokacijama, kao i filmskim rančevima Iverson Movie Ranch i RKO Encino Ranch.*Poštanska kočija* je bio prvi od mnogih vesterna koje je Ford snimio koristeći Monument Valley kao lokaciju, a u mnogima je glumio i John Wayne. Nepodudarnosti pejzaža i vegetacije su stoga evidentne kroz film, sve do završne scene Ringa i Dallasove koji napuštaju Lordsburg, u pustinji Chihuahuan na jugozapadu Novog Meksika, zahvaljujući nepogrešivoj topografiji lokacije Monument Valleya Colorado Plateau.

## Kritike 
Film je premijerno prikazan 2. marta 1939. i dobio je povoljne kritike i pohvale u novinskim izdanjima. Film je učvrstio John Wayneov status kao vodećeg glumca A-liste i ostvario je profit od 297,690 dolara. Na Rotten Tomatoesu, film ima ocjenu odobrenja od 100%, na osnovu 47 recenzija, s prosječnom ocjenom od 9,3/10. Konsenzus sajta glasi: "Tipizirajući najbolje što vestern žanr može da ponudi, *Poštanska kočija* je uzbudljiva avantura i dramatičan je doprinos dinamičnoj režiji Johna Forda i očaravajućim glumačkim zaokretom zvijezde Johna Wayna."Orson Welles je tvrdio da je to bio savršen udžbenik o snimanju filmova i tvrdio je da ga je gledao više od 40 puta pripremajući se za snimanje *Građanina Kanea*. Godine 1995. Kongresna biblioteka Sjedinjenih Država proglasila je film "kulturološki, historijski ili estetski značajnim" i odabrane na očuvanje u njihovom Nacionalnom filmskom registru. Ipak, njegov prikaz Indijanaca nije iznad kritike.

### Odabrana kritika
Jedan od ključnih razloga zašto nikad nisam volio vesterne je bio taj što sam kao klinac bio prisiljen da gledam toliko filmova Johna Waynea. Nikada ga nisam smatrao upečatljivim glumcem i njegove izvedbe su često kopije jedne druge, ali postoje filmovi u njegovoj historiji koji mogu nadmašiti njegovu povremenu odrvenjenost i iskoristiti njegovu pojavu da ispričaju veličanstvenu, zanimljiviju priču.

*Kočija* možda nema duh Divlje horde, možda nije zanimljiv kao *Čovjek koji je upucao Libertyja Valancea*, ali je savršena historijska referenca, naglašavajući mnoge uobičajene teme, postavke i stilove vestern žanra. Priča okružuje jednu diližansu koja ide preko teritorije gdje su Apači na ratnom putu i prijete da će ubiti svakoga ko pređe njihovu teritoriju. Prateći putešestvije upoznajemo šaroliku grupu vestern arhetipova, od kojih svaki ima složen odnos s ostalim putnicima. Claire Trevor glumi ženu na lošem glasu koju je gomila tračerica i puritanaca prisilila da napusti grad; John Wayne preuzima ulogu Ringa Kida, čovjeka koji je pobjegao iz zatvora pokušavajući izmiriti račune s ljudima koji ga žele mrtvog; John Carradine se pojavljuje kao južnjački „džentlmen“ i kockar koji je počeo zavoditi Lucy Mallory (Louise Platt); Plattova Lucy je profinjena žena i žena vojnog oficira na putu da ga pronađe; Thomas Mitchell je pijani doktor koji bježi iz grada zajedno s Dallasovom (Trevor) jer nije platio svoje račune; George Bancroft je čovjek zakona koji je “zarobio” Ringa i zakleo se da će ga dovesti i vratiti u zatvor; Andy Devine je poluhrabar, polukukavica koji vozi kočiju; Donald Meek igra putujućeg prodavca pića; a Berton Churchill preuzima ulogu korumpiranog bankara koji uvijek ima glasno mišljenje o svojoj situaciji, ali nikada nema rješenje koje ne uključuje bijeg.

Nije teško zamisliti kako ovi likovi komuniciraju jedni s drugima i to je dio onoga što film čini tako uvjerljivim. Iako se mnogi od njih pridržavaju postavljenih karakternih arhetipova, oni miješaju te stereotipe kako bi stvorili kohezivni ansambl koji se rijetko čini jednodimenzionalnim. Trevor, Mitchell i Wayne se jasno izdvajaju iz ove grupe, iako su samo Churchill i Carradine jedini prosječni u grupi. Jedna od opasnosti pripovijedanja je da se publici kaže ne samo šta se dešava, već i šta da misli o tome. Ford uspijeva da izjbegne te zamke tako što često pokazuje umjesto da kaže. Ovo je vizuelni medij. Kada bismo htjeli da nam se kaže šta se dešava, pročitali bismo knjigu u kojoj naša sopstvena mašta mora da popuni prazninu. Čak i kada se moraju dati nagovještaji (kao što je Dallasin poziv za puno tople vode). Morate poštovati mnogo toga što Ford radi s filmom. To više liči na porijeklo žanra, a ne na njegov nastavak.

Toliko filmova u bilo kojem žanru samo kopiraju stilove i situacije u nadi da publika neće primijetiti nedostatak originalnosti ili odsustvo razvoja likova. I dok je mnogo ljudi uvučeno u lažnjake, pravo blago su filmovi poput *Kočije* koji kreiraju sjajno okruženje i ispunjavaju očekivanja.

Wesley Lovell, Cinemasight.com

## Ponovna izdanja i restauracija 
Film je prvobitno prikazivan preko United Artistsa, ali u skladu sa svojim sedmogodišnjim pravilom o pravima, kompanija je predala prava na distribuciju producentu Walteru Wangeru 1946. godine. Brojne kompanije držale su prava na film u budućim godinama. Autorska prava na film (prvobitno od Walter Wanger Productions) obnovio je 20th Century Fox, koji je producirao kasniju verziju *Poštanska kočija*. Prava na originalni film iz 1939. naknadno je stekao Time-Life Films tokom 1970-ih. Autorska prava su od tada prenijeta na Wanger Productions preko porodice pokojnog producenta u okviru Caidin Trust/Caidin Film Companyja, nosioca sporednih prava. Međutim, prava distribucije sada imaju Shout! Factory, koji je 2014. godine kupio Jumer Productions/Westchester Films (koji je zauzvrat kupio Caidin Film holding nakon prestanka postojanja bivšeg distributera Castle Hill Productions). Warner Bros. se danas bavi prodajom i dodatnom distribucijom.

Originalni negativ *Poštanske kočije* je ili izgubljen ili uništen. Wayne je imao jedan nepregledani pozitivni otisak koji je režiser Peter Bogdanovich primijetio u Wayneovoj garaži dok je bio u posjeti. Godine 1970. Wayne je dozvolio da se koristi za proizvodnju novog negativa, često viđenog na filmskim festivalima. UCLA je u potpunosti obnovio film 1996. od preživjelih elemenata i premijerno ga prikazao na kablovskoj mreži American Movie Classics. Prethodna DVD izdanja Warner Home Video nisu sadržavala restaurirani otisak, već video otisak koji se čuvao u biblioteci Castle Hill/Caidin Trust. Digitalno restaurirana Blu-ray/DVD verzija objavljena je u maju 2010. putem The Criterion Collectiona.

## Zanimljivosti 
* Šešir koji nosi John Wayne bio je njegov sopstveni. Nosio bi ga na snimanjima mnogih vesterna tokom naredne dvije decenije prije nego što ga je zamijenio nakon Rio Brava Howarda Hawksa (1959.) jer se šešir jednostavno "raspadao". Nakon toga, šešir je bio izložen ispod stakla u njegovoj kući.
* John Ford je volio da maltretira glumce na setu, a ovaj film nije bio izuzetak. U jednom trenutku je rekao Andyju Devineu: "Ti veliko bure slanine. Ne znam zašto te koristim na ovom filmu." Neustrašiv, Devine je odgovorio: "Zato što Ward Bond ne može voziti šest konja." Najgore od svega bio je Fordov tretman Johna Wayna. Nazivao ga je "velikim glupanom" i "glupim gadom" i stalno je kritikovao njegovo izvođenje scena i način hoda, čak i kako je umivao lice pred kamerom. Međutim, barem dio ovoga je bio da se isprovocira glumac da odigra jaču ulogu. Claire Trevor se prisjeća kako je Ford zgrabio Dukea za bradu i protresao ga. “Zašto toliko mrdaš ustima?” on je rekao. "Zar ne znaš da se na filmu ne glumi ustima? Glumiš očima." Wayne je tolerirao grub tretman i prihvatio se izazova, dostigavši ​​novi nivo kao glumac. Ford je pomogao da se učvrsti utisak koji Wayne ostavlja u filmu dajući mu mnogo izražajnih reakcija u cijelom filmu.
* Upitan zašto, u čuvenoj sceni potjere, Indijanci nisu jednostavno upucali konje kako bi zaustavili diližansu, režiser John Ford je odgovorio: "Zato što bi to bio kraj filma." Osim toga, Apači bi ukrali konje kočije, a ne ubili ih jer su u njihovoj kulturi konji bili vrijedni u izračunavanju ratničke vrijednosti.
* Godine 1939. nijedna asfaltirana cesta nije prolazila kroz Monument Valley: zbog toga nije korištena kao filmska lokacija prije *Poštanske kočije*. (Sve do 1950-ih nije postojao asfaltiran put.) Harry Goulding, koji je tamo vodio trgovačku ispostavu, čuo je da John Ford planira visokobudžetni vestern. Stoga je otputovao u Hollywood naoružan s preko 100 fotografija Monument Valleya i zaprijetio da će kampirati na Fordovom pragu dok režiser ne vidi njega i fotografije. Ford ga je skoro odmah ugledao i odmah je otkupio lokaciju, posebno kada je shvatio da će ga njegova udaljenost osloboditi studijskih smetnji.
* Lokalni Indijanci Navaho igrali su Apače. Produkcija filma bila je ogroman ekonomski poticaj lokalnom siromašnom stanovništvu, dajući posao stotinama lokalnog stanovništva da rade kao statisti i majstori na setu.
* Elvira Ríos, koja je imala manju ulogu kao supruga Chris-Pin Martina Yakime, bila je poznata meksička pjevačica koja je bila vrlo popularna u Latinskoj Americi. U vrijeme kada se pojavila u filmu, imala je nedjeljni NBC radio program i ugovor sa Decca Records.
* Stvarna kočija korištena u filmu nalazi se u muzeju grada Kernville, Kalifornija.
* Ovo je bio prvi od mnogih filmova koje je John Ford snimio u Monument Valleyu u Arizoni. Drugi su bili: Moja draga Klementina (1946); Fort Apache (1948); Nosila je žutu traku (1949); Gospodar kočija (1950); Rio Grande (1950); Tragači (1956); Narednik Rutledge (1960.); i njegov posljednji vestern, Jesen Čejena (1964).
* Prvi od tri filma u kojima su John Wayne i Claire Trevor bili glumili kao romantični par.
* Film je obilježen na jednoj od četiri američke prigodne poštanske marke od 25 centa izdate 23. marta 1990. u čast klasičnih filmova snimljenih 1939. godine. Na markama su prikazani *Poštanska kočija (1939), *Beau Geste* (1939), *Čarobnjak iz Oza* (1939) i *Prohujalo s vihorom (1939).
* Breen Office, ured za cenzuru u Holivudu, odbio je ulogu Dudleyja Nichols zbog simpatičnog prikaza prostitutke Dallas, stalnog pijanstva Doc Boonea, žeđi Ringo Kida za osvetom i maršalove umiješanosti u neka ubistva. Nicholsin prvi nacrt scenarija uzeo je u obzir sugestije ureda Breen, a produkcija je nastavljena bez daljih prigovora cenzora.

## Nagrade i nominacije 
;Oscari – pobjede
* Oscar za najbolju originalnu muziku - Richard Hageman, W. Franke Harling, John Leipold, Leo Shuken
* Oscar za najbolju sporednu mušku ulogu - Thomas Mitchell
;Oscari – nominacije
* Oscar za najbolji film
* Oscar za najboljeg režisera - John Ford
* Oscar za najbolju fotografiju - Bert Glennon
* Oscar za najbolju scenografiju - Alexander Toluboff
* Oscar za najbolju montažu - Otho Lovering, Dorothy Spencer
; Nacionalno društvo filmskih kritičara - nagrada
* Vrhunskih 10 filmova
* Najbolji glumac - Thomas Mitchell
;Udruženje američkih filmskih režisera - nagrada
* Najbolji režiser - John Ford

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* *Stagecoach*, esej Scotta Allena Nollena, Nacionalni filmski registar
* *Stagecoach*, esej Danela Eagana u: ''America's Film Legacy: The Authoritative Guide to the Landmark Movies in the National Film Registry*, A&C Black, 2010, str.282-284; 
* *Stagecoach* Movie Booklet 
* 
* 
* 
* 
* 
* Kritika *Poštanske kočije* na *TVGuide.com*
* *Stage to Lordsburg*, Ernest Haycox
* Literature on *Stagecoach*
* *Stagecoach: Taking the Stage*, esej Davida Cairnsa, Criterion Collection
* Lokacije korištene u *Poštanskoj kočiji*
* 

***Streaming***
* 
* Academy Award – Single Episodes on Academy Award Theater: 4. maj 1946.
* *Poštanska kočija'' na Screen Directors Playhouseu: 9. januar 1949.

Kategorija:Filmovi iz 1939.
Kategorija:Američki vesterni
Kategorija:Američki crno-bijeli filmovi
Kategorija:Filmovi u režiji Johna Forda
Kategorija:Filmovi koji su dobili Oscar za najbolju sporednu mušku ulogu
Kategorija:Filmovi koji su dobili Oscar za najbolju originalnu muziku
Kategorija:Filmovi s radnjom u Novom Meksiku
Kategorija:Filmovi snimljeni u Arizoni
Kategorija:Filmovi snimljeni u Utahu
Kategorija:Filmovi United Artistsa
Kategorija:Filmovi na engleskom jeziku
Kategorija:Filmovi u Nacionalnom filmskom registru Sjedinjenih Američkih Država