Geografija Papue Nove Gvineje

**Geografija Papue Nove Gvineje** opisuje istočnu polovinu ostrva Nova Gvineja, ostrva Nova Irska, Nova Britanija i Bugenvil, te manja obližnja ostrva. Zajedno čine državu Papua Nova Gvineja u tropskoj Okeaniji, smještenu na zapadnom rubu Tihog okeana.

Papua Nova Gvineja uglavnom je planinska zemlja, a veći dio je prekriven tropskom kišnom šumom. Visoravan Nove Gvineje (ili Centralni lanac) proteže se dužinom Nove Gvineje, a na najvišim područjima bude i snijega, što je rijetkost u tropima. Unutar Papue Nove Gvineje najviši je vrh Wilhelm (4509&nbsp;m). Postoji nekoliko glavnih rijeka, među kojima su rijeka Sepik, duga 1126&nbsp;km, koja se vijuga kroz nizinske močvarne ravnice do sjeverne obale, i rijeka Fly, duga 1050&nbsp;km, koja teče kroz jednu od najvećih močvara na svijetu do južne obale. Visočje se sastoji od niza manjih planinskih lanaca koji se protežu od zapada prema istoku, kao što je planinski lanac Finisterre koji dominira poluotokom Huon sjeverno od grada Lae. S površinom 462.840&nbsp;km2 to je treća ostrvska država na svijetu po veličini. i dijeli kopnenu granicu s Indonezijom, te pomorsku granicu s Australijom, Solomonskim otocima i Saveznim Državama Mikronezije.  Ostrvo Nova Gvineja leži na istoku Indonezijskog arhipelaga. Zemlja je odvojena od australijskog poluotoka Cape York plitkim Torresovim prolazom dugim 152 kilometra. Zapadno od ovog moreuza nalazi se plitki Arafurski zaliv, dok se istočno od njega nalazi mnogo dublje Koralno more.

Ukupna obala je duža od 10.000 kilometara,  a zemlja ima ekskluzivnu ekonomsku zonu od 2.396.575&nbsp;km2, najveću ribolovnu zonu u Južnom Tihom okeanu. Teritorijalne vode i ekskluzivna ekonomska zona uspostavljene su Zakonom o nacionalnim morima iz 1977. Zemlja se prostire u dvije vremenske zone, s Autonomnom regijom Bougainville sat vremena ispred ostatka zemlje. Njena kopnena obala duga je 5.152&nbsp;km. Nalazi se na mjestu gdje se Indo-australska ploča, koja se kreće prema sjeveru, susreće s Tihookeanskom pločom koja se kreće prema zapadu. To je uzrokovalo njenu vrlo varijabilnu geografiju i na kopnu i na ostrvima. Tektonski pokreti su također uzrok aktivnih vulkana i čestih zemljotresa u zemlji.  Zemlja se nalazi na Tiho okeanskom vatrenom prstenu, sa ukupno 14 poznatih aktivnih vulkana i 22 uspavana vulkana. I kopnom i glavnim otočnim grupama Bismarckovog arhipelaga i Bougainvillea dominiraju velike planine.

Visočje Nove Gvineje leži unutar kičme planinskih lanaca koji se protežu duž središta ostrva od zaliva Milne na samom jugoistoku Papue Nove Gvineje do zapadnog kraja indonezijske Nove Gvineje. Jedna od ovih planina je Mount Wilhelm, koja je sa 4.509 metara najviša tačka u zemlji. Između ovih planina nalaze se strme doline, koje imaju raznoliku geološku historiju. Gusto naseljena regija poznata kao Highlands ima niže planine od onih na sjeverozapadu i jugoistoku, te uključuje neka relativno ravna područja između planina.  Rijeka Sepik je, međutim, plovna otprilike polovinom svoje dužine. Meridijan od 141° istočne geografske širine formirao je cijelu istočnu granicu Nizozemske Nove Gvineje prema njenoj proklamaciji o aneksiji iz 1828. Haškim sporazumom (1895) Nizozamci i Britanci su se složili o razmjeni teritorija, čime je cijela lijeva obala rijeke Fly pripala Britanskoj Novoj Gvineji, a južna granica pomjerena na istok do estuarija Torasi. U Torresovom moreuzu proteže se blizu kopna Nove Gvineje, držeći susjedna sjeverozapadna ostrva Torresovog moreuza (Dauan, Boigu i Saibai) pod australskim suverenitetom. Pomorske granice sa Solomonskim Ostrvima potvrđene su sporazumom iz 1989.

Uključujući sva svoja ostrva, nalazi se između geografskih širina od 0° i 12° južne geografske širine, te geografskih dužina od 140° i 160° I.

Najsjevernija tačka je ostrvo Mussau (1°23' J), najjužnija tačka je ostrvo Sudest (11°65' J), najistočnija tačka je Olava, Bougainville (155°57' I), a najzapadnija tačka je ili Bovakaka duž granice rijeke Fly s Indonezijom ili Mabudawan (140°54' I).

Papua Nova Gvineja ima nekoliko vulkana, budući da se nalazi duž Tihookeanskog vatrenog prstena. Vulkanske erupcije nisu rijetke, a područje je zbog toga sklono zemljotresima i cunamijima. Vulkanski poremećaji često mogu uzrokovati jake zemljotrese, što zauzvrat može uzrokovati i cunamije. Papua Nova Gvineja je također sklona klizištima, često uzrokovanim krčenjem šuma. Planinska područja Papue Nove Gvineje su područja najosjetljivija na klizišta koja uzrokuju štetu.

Priobalna ostrva uključuju mala, šumovita Admiralska ostrva, od kojih je najveće Manus, sjeverno od glavnog ostrva Nove Gvineje. Ova ostrva imaju drugačiji biljni i životinjski svijet od glavnog ostrva, ali je šuma na određenim mjestima iskrčena radi poljoprivrede.

Globalna analiza daljinskog istraživanja iz 2019. sugerisala je da u Papui Novoj Gvineji postoji 1.308&nbsp;km2 plimnih ravnica, što je čini 25. državom po površini plimnih ravnica.

## Bilješke 
## Reference 
Kategorija:Geografija Papue Nove Gvineje