open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Herbig–Haro objekat

120px|mini|Izbacivanje materije zvjezdanim vjetrom na polovima
**Herbig–Haro objekat** (HH objekti) su mali kompaktni oblaci interstelarne materije. Ubraja se u mlade zvjezdane objekte. Ima emisijske linije vodika (H i H2) i ugljen-monoksida. Pokazuju veoma uočljive strukture u obliku čvorova. Otkriće su napravili u 1950-tim, neovisni jedan od drugog, američki astronom George H. Herbig i meksički astronom Guillermo Haro.  Ustanovili su da HH objekti se obično nalaze u regionu nastanka zvijezda poput Orionove magline. Nazivaju se i *male emisijske magline*. Njihova sjajnost potječe od plinskog snopa mladih zvijezda koji je okružen insterstelarnom materijom. Snop pogađa interstelarnu materiju brzinom 100 km/s. Sudar se pretvara u termičnu energiju koja se emitira zračenjem. Njihova temperatura iznosi oko 10.000 Kelvina.  Kao uzrok se smatraju protozvjezdani vjetrovi, koji potječu od novonastalih protozvijezda. Materija koja se nalazi u akrecionim disku izbacuje se velikom brzinom. Hlađenje vjetrova odvija se zračenjem. Godišnja stopa gubitka mase od 10−7 Sunčevih masa je, u poređenju s aktivnim galaksijskim jezgrima, veoma niska. Izbacivanje materije se odvija u dva pravca, koji se mogu porediti s polovima. Zvijezda, okružena akrecionim diskom, je obično tipa T Tauri. Danas (2014.) je poznato oko 300 HH objekata.
## Reference
## Vanjski linkovi
* Leksikon astronomije 

Kategorija:Zvjezdana evolucija
Metil-format

**Metil-format** – poznat i kao **metil-metanoat** – je  metil ester mravlje kiseline. To je najjednostavniji primjer estera, bezbojne tečnosti sa eterskim mirisom. Ima visok pritisak pare i nisku površinsku napetost. Ovaj format je prekursor mnogih drugih spojeva od tržišnog značaja.
U nekim slučajevima, ljudi osjećaju da ima prijatan miris na limun ili limunadu.
## Proizvodnja
Metil-format se može laboratorijski proizvesti putem kondenzacijske reakcije metanola i mravlje kiseline, kako slijedi:

:HCOOH + CH3OH → HCOOCH3 + H2O

Međutim metil-format se industrijski obično dobija kombinacijom metanola i ugljik- monoksida (karbonilacija) u prisustvu jake baze, kao što je natrij-metoksid:
:CH3OH + CO  → HCO2CH3
Ovaj proces, među ostalim kompanijama, komercijalno praktikuje i BASF jer ima 96% selektivnosti prema metil-formatu. Katalizator za ovaj proces je osjetljiv na vodu, koja može biti prisutna u ugljik-monoksidu zaliha hrane, koji se obično izvodi iz sinteze plina. Vrlo suhi ugljik-monoksid u proizvodnji je, dakle, od suštinskog značaja.
## Upotreba
Metil-format se prvenstveno koristi za proizvodnju formamida, dimetilformamida i mravlje kiseline. Ovi spojevi su prethodnica ili blokovi za izgradnju mnogih korisnih derivata.
Zbog visokog pritiska pare, koristi se za završno brzo sušenje i kao agens propuhavanja za aplikacije nekih poliuretanskih pjena i kao zamjena za hlorofluorougljike, HCFC i HFC . Metil-format ima nula ozonski potencijal i nula potencijal globalnog zatopljenja. Stoga se koristi i kao u insekticid.
Historijski gledano, korištenje metilformata, što ponekad izaziva pažnju, bilo je u rashladnim uređajima. Prije uvođenja manje toksičnih rashlađivača, metil-format je korišten kao alternativa za sumpor-dioksid u kućnim frižiderima, kao što su neki modeli od poznatog proizvođača *GE Monitor Top*.

## Također pogledajte 
* Ester

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* NIST Chemistry WebBook: Methyl formate 
* ChemicalLand21.com entry on METHYL FORMATE
* CDC - NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards

Kategorija:Format-estri
Kategorija:Metil-estri
Vrnogračka tvrđava

**Vrnogračka tvrđava** (Vanograd) nastala je u periodu srednjeg vijeka na području općine Velika Kladuša, Bosna i Hercegovina.

## Lokacija 
Nalazi se na vrhu Pehova brda, na 163 m nadmorske visine, a u neposrednoj blizini naselja Vrnograč.

## Historija 
U pisanim dokumentima prvi put se pominje u povelji od 4. oktobra 1264. godine, kada je ugarski kralj Bela IV u znak zahvalnosti darovao braći Kreščić zemljište kao feudalne posjede u Topuskom, Podzvizdu i Vrnograču. Ugarski kralj Ladislav je 1456. godine dozvolio potomcima plemena Kreščić da sagrade tvrđave Podzvizd i Vrnograč. Dok je Podzvizd bio izgrađen kao fortifikacija, Vrnograč je sagrađen kao utvrđeni dvor predrenesansnog tipa.
 
Nakon 1553.  godine tvrđava je prelazila nekoliko puta iz ugarskih u osmanlijske ruke, a 1580, odlukom austrijskog ratnog vijeća  Podzvizd i Vrnograč su razoreni.

Godine 1636. osmanska vojska je popravila zidine Vrnograča i naselila i ostavila 100 vojnika posade.  Iznad samog ulaza u grad bila je izgrađena drvena džamija.

Godine 1696. ban Adam Baćan je zauzeo Vrnograč, a 1697. godine ponovo je pripao osmanlijskoj vojsci. Posada u Vrnograču bila je podređena krupskom kapetanu. Ova posada je u prvoj polovini XVIII vijeka imala 100 graničara, 2 veća i 2 manja topa. Napušten je oko 1840. godine.

## Opis 
Vrnograč  predstavlja primjer srednjovjekovnog utvrđenog feudalnog dvora koji je imao pravougaonu osnovu 27X19 metara. Unutrašnji zidovi dvora su bili masivni i izrađeni od kamena i njihova debljina je iznosila cca 80–100&nbsp;cm. Debljina vanjskih zidova dvora iznosila je cca 3 m. Ti zidovi su se nalazili na sjeveroistočnoj strani i imali su odbrambeni karakter. Na uglovima dvora su se nalazile tri kule kružne osnove i jedna kula čija osnova je bila pravougaona. Oko dvora bio je veliki gradski obor. Tvrđava je građena na taj način da su vanjske strane bile dobro utvrđene što je stanovnicima davalo sigurnost od neprijateljskih napada, dok je unutrašnjim rasporedom prostorija i njihovim uređenjem pružao udobnost i mir.

Zidovi i bedemi tvrđave su obrasli gustim rastinjem tako da je otežan pristup. Ostaci zidova i bedema većim dijelom su urušeni, utonuli u zemlju ili su razneseni na druge lokacije.

Vrnogračka tvrđava proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine 

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Općina Velika Kladuša

Kategorija:Nacionalni spomenici u Velikoj Kladuši
V
Arnovo selo

**Arnovo selo** () je naseljeno mjesto u sastavu općine Brežice, regija Posavska, Slovenija.

## Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazilo se u sastavu stare općine Brežice.

## Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Arnovo selo je imalo 302 stanovnika.

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Naselja u Sloveniji
Kategorija:Naselja u Posavskoj regiji
Metil-propionat

**Metil-propionat** –poznat i kao **metil-propanoat** – je  hemijski spoj sa molekulskom  formulom C4H8O2.  To je bistra bezbojna tečnost sa okusom voća, sličnog rumu.

## Dobijanje
Metil-propanoat može se dobiti  esterifikacijom propionske kiseline sa metanolom. Industrijski se spravlja  u reakciji etilena sa  ugljik-monoksidom i metanolom, u prisustvu  nikl-karbonila.

## Upotreba
Metil-propionat se upotrebljava kao rastvarač za celuloza-nitrat i lakove, kao i sirovina za proizvodnju boja, lakova i drugih hemikalija kao što je metil-metakrilat.

## Toksičnost i sigurnost 
Metil-propanoate  se grijanjem razlaže i proizvodi nadražujući dim. Spoj reaguje sa oksidansima, čime se smanjuje mogućnost pojave použar.

Supstanca je iritantna za oči, kožu i dišni trakt.

## Također pogledajte
*Ester

## Reference
## Vanjski linkovi
MSDS van *methylpropanoaat* 

Kategorija:Propionati
Kategorija:Metil-estri
Kategorija:Esterski rastvarači
Žapuže

**Žapuže** (, ) su naseljeno mjesto u sastavu općine Ajdovščina, regija Goriška, Slovenija.

## Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu stare općine Ajdovščina.

## Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Žapuže su imale 377 stanovnika.

**Napomena**: *U 1948. iskazano pod imenom **Zapuže**. U 1953. povećano za naselje Kožmani koje je ukinuto, a u 1991. smanjeno za dio naselja pod imenom Kožmani koji je ponovo proglašen za samostalno naselje, za koje sadrži podatke od 1953. do 1991.*

#### Teritorijalna organizacija i pripadnost naselja
**Napomena**: ***MNO** je skr. za **Mjesni narodni odbor**.*

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Naselja u Sloveniji
Kategorija:Naselja u Goriškoj regiji
Metil-pentanoat

**Metil-pentanoat** – općepoznat kao **metil-valerat** je metil ester pentanske kiseline (valerijanska kiselina) sa mirisom voća.

Metilpentanoat se obično koristi u mirisima, kozmetičkim uslugama, sapunima i deterdžentima za pranje, na razini od 0,1-1%.
 
U vrlo čistom obliku (iznad 99,5%) upotrebljava se kao plasticizer u prouzvodnji raznih plastičnih proizvoda. 
Prema nekim izvorima upotrebljava se i kao insekticid.

## Prirodni izvori i ispoljavanje 
U prirodi, ovaj ester se nalazi u malim količinama u zrelim ananasima. i plodovima nangke. Ispoljava se u dobrom prinosu kiselinskih katalizatora koji mogu sa metanolom reagovati putem esterifikacije valerijanske kiseline:
:\mathrm{C_4H_7COOH \ + \ CH_3OH \xrightarrow[-H_2O]{(H_3O^+)}  \ C_4H_7COOCH_3}

## Upotreba 
Od 16. stoljeća, ovaj ester se koristi kao blagi sedativ, dijelom kao mješavina *Validoluma* sa kamforom. Mnogi izvori ne prave razliku između *metil-estera valerijanske  kiseline* i sličnog metil-estera valerijanske kiseline, i estera valerijanske kiseline sa mentolom.     Od 19. stoljeća, *Validol* je služio i kao lijek za morsku bolest.
Većina  proizvedenog etil-estera valerijanske kiseline upotrebljava se kao miris u industriji parfema.

## Također pogledajte 
* Etil-pentanoat
* Ester

## Vanjski linkovi 
## Reference 
Kategorija:Metil-estri
Kategorija:Valerati
Aleksandar Sever

**Marko Aurelije Sever Aleksandar August** također poznat kao **Aleksandar Sever** (1. oktobar 208 – 19. mart 235) bio je rimski car od 222. do 235. Bio je poslednji car iz dinastije Severa.

Naslijedio je rođaka Heliogabala nakon njegovog ubistva 222, da bi na kraju i sam bio ubijen, čime je započeta kriza trećeg stoljeća – gotovo 50 godina građanskih ratova, stranih invazija i kolapsa monetarne ekonomije.

Heliogabala su zajedno sa njegovom majkom Julijom Soemijas ubili njegovi čuvari, koji su, kao znak prezira, bacili posmrtne ostatke u rijeku Tiber. Aleksandar i njegov rođak bili su unuci Julije Maese, koja je bila sestra carice Julije Domne i koja je organizovala Heliogabalovo ga Treća Galska legija proglasi carem.

Bio je i najmlađi jedini legalni rimski car tokom postojanja ujedinjenog carstva. Aleksandrova mirnodopska vladavina koja je bila najduža vladavina jednog jedinog cara od Antonina Pija. bila je prosperitetna. Međutim, Rim je bio vojno suočen s rastućim Sasanidskim Carstvom i rastućim upadima germanskih plemena. Uspio je riješiti prijetnju Sasanida. Ali kada je vodio kampanju protiv germanskih plemena, Aleksandar je pokušao da donese mir baveći se diplomatijom i podmićivanjem. To je otuđilo mnoge u rimskoj vojsci, što je dovelo do zavjere koja je rezultirala njegovim ubistvom u logoru kod Moguntiacuma., njegove majke Julije Avite Mamaee i njegovih savjetnika. Nakon njihove smrti, uslijedilo je krunisanje Maksimina Traksa. Aleksandrova smrt je označila događaj epohe za krizu trećeg vijeka.

## Mladost 
Aleksandar Sever je rođen 1. oktobra 208. godine u Arka Cezariji u Feniciji kao sin Gesija Marcijana i Julije Avite Mameje. Kako je Julija Avita Mameja bila nećaka Septimija Severa, njegova baka Julija Maesa je smatrala da on ima više potencijala u sticanju podrške Pretorijanske garde od svog drugog unuka, sve nepopularnijeg cara Heliogabala. Tako je, da bi sačuvala vlastiti položaj, naredila Heliogabalu da usvoji mladog Aleksandra, a zatim dogovorila Heliogabalovo ubistvo kako bi osigurala prijestolje Aleksandru. Nakon Heliogabalovog ubistva, Aleksandar Sever je sa 14 godina postao najmlađi car u historiji Rima.

Tokom vladavine, Aleksandar Sever se uveliko oslanjao na upute svoje bake Julije Maese i majke Julije Mameje. Kao mlad, nezreo i neiskusan adolescent, Aleksandar Sever je vrlo malo znao o vladanju i ratnim sposobnostima. Vremenom se, međutim, vojska divila njegovim jednostavnim vrlinama i umjerenim ponašanjem koje je bilo toliko različito od Heliogabala.

## Reference 
## Izvori 
### Antički izvori 
* Cassius Dio ( 230), *Roman History, Book 80*
* Herodian ( 240), *Roman History, Book 6*
* Aurelius Victor att. ( 400), *Epitome de Caesaribus*
* Historia Augusta, *Life of Severus Alexander*
* Zosimus ( 500), *Historia Nova*
* Joannes Zonaras ( 1120), *Compendium of History*

### Moderni izvori 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Although a few phrases appear to be copied from this encyclopedia, all of them are attributed here to primary sources.

Kategorija:Rimski carevi
Etil-pentanoat

**Etil-pentanoat** – općepoznat kao  **etil-valerat** – je  organski spoj  koji se upotrebljava za podešavanje okusa.  To je  ester sa molekulskom formulom C7H14O2. Ova bezbojna tečnost je slabo rastvorljiva u vodi, ali se miješa sa organskim rastvaračima.

Kao i mu slučaju većine agresivnih estera,  etil-pentanoat ima prijatan okus i miris. Upotrebljava se kao  prehrambeni aditiv da prenese voćni okus, a posebno  jabuke.

## Tekođer pogledajte
*Ester
*Prehrambeni aditivi
## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Etil-estri
Kategorija:Valerati
Kategorija:Prehrambeni aditivi
Kategorija:Okusi
Boršt

**Slovenija**:

* Boršt (Brežice), naselje u općini Brežice, regija Posavska
* Boršt (Koper), naselje u gradskoj općini Koper, regija Obalno-kraška
* Boršt (Metlika), naselje u općini Metlika, regija Jugoistočna Slovenija
* Boršt pri Dvoru, naselje u općini Žužemberk, regija Jugoistočna Slovenija
Slovenska vas

**Slovenija**:

* Slovenska vas (Brežice), naselje u općini Brežice, regija Posavska
* Slovenska vas (Kočevje), naselje u općini Kočevje, regija Jugoistočna Slovenija
* Slovenska vas (Pivka), naselje u općini Pivka, regija Primorsko-notranjska
* Slovenska vas (Šentrupert), naselje u općini Šentrupert, regija Jugoistočna Slovenija

## Također pogledajte
* Vas
Etil-dekanoat

**Etil-dekanoat** – poznat i **etil-kaprat** je ester  masne kiseline formiran od  kaprinske kiseline i etanola.  Ovaj ester je često proizvod  fermentacijke tokom proizvodnje vina, posebno na temperaturama iznad  15°C. 
## Također pogledajte
*Ester
## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Dekanoati
Kategorija:Etil-estri
Kategorija:Estri masnih kiselina
Bušeča vas

**Bušeča vas** () je naseljeno mjesto u sastavu općine Brežice, regija Posavska, Slovenija.

## Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazila se u sastavu stare općine Brežice.

## Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Bušeča vas je imala 142 stanovnika.

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Naselja u Sloveniji
Kategorija:Naselja u Posavskoj regiji
Pertinaks

**Pertinaks** (Publije Helvije Pertinaks August; 1. august 126 – 28. mart 193) bio je rimski car prva tri mjeseca 193. Kao nasljednik Komoda, bio je prvi rimski car tokom burne Godine pet careva. Rođen kao sin oslobođenog roba, u početku je bio učitelj a zatim oficir u vojsci. Uspjeh u ratu protiv Partskog carstva ga je doveo do višeg položaja u vojnim i političkim sferama, uključujući i člana Rimskog senata.

Njegova kratka vladavina nije bila stabilna. Pokušao je da pokrene nekoliko reformskih mjera. Jedna od tih reformi, obnova discipline Pretorijanske garde, ga je dovela do sukoba koji je kulminirao ubistvom od strane garde. Naslijedio ga je bogati senator Didije Julijan čija je vladavina trajala 66 dana.

Kategorija:Rimski carevi
Cirnik

**Slovenija**:

* Cirnik (Brežice), naselje u općini Brežice, regija Posavska
* Cirnik (Mirna), naselje u općini Mirna, regija Jugoistočna Slovenija
* Veliki Cirnik, naselje u općini Sevnica, regija Posavska

## Također pogledajte
* Mali Cirnik (čvor)
Curnovec

**Slovenija**:

* Curnovec (Brežice), naselje u općini Brežice, regija Posavska
* Curnovec (Laško), naselje u općini Laško, regija Savinjska
Propil-propanoat

**Propil-propanoat** – poznat i kao **propil propionat** – je   ester  koji nastaje  esterifikacijom  propanola iz propanske kiseline.  Molekulska formulamu je C6H12O2.  Kao većina estera, propil-propanoat ima izrazit voćni miris koji se može opisati kao hemijski obojeni ananas. Upotrebljava se u parfimerstvu i kao rastvarač. Refrakcijski indeks na  20&nbsp;°C mu je 1,393.

## Također pogledajte 
* Ester

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Propionati
Propil-acetat

**Propil-acetat** – poznat i kao **propil-etanoat** – je i hemijski spoj koji se upotrebljava kao rastvarač i jedan od primjera estera. Ova bistra, bezbojna tečnost, poznata je po karakterističnom mirisu koji podsjeća na kruške. Zato se obično upotrebljava kao mirisni i okusni prehrambeni aditiv. Nastaje  putem  esterifikacije acetatne kiseline 1-propanola (poznato kao  reakcija kondenzacije), često preko procesa zvanog Fischer–Speierova esterifikacija, sa sumpornom kiselinom (kao katalizatorom) i vodom kao sporednim proizvodom.

## Također pogledajte
*Ester

## Reference 
## Vanjski  linkovi 
*NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards
*Acetic acid, propyl ester - Toxicity Data
*N-Propyl Acetate MSDS

Kategorija:Esterski rastvarači
Kategorija:Okusi
Kategorija:Acetatni estri
Izopropil-acetat

**Izopropil-acetat** − **2-acetoksipropan**, **2-propil-acetat**, **2-propil-etanoat**, **propan-2-il etanoat** − je ester, organski spoj koji nastaje kao proizvod esterifikacije acetatne kiseline i izopropanola. To je bistra bezbojna tečnost sa karakterističnim mirisom na plodove voća.

Izopropil-acetat je rastvarač sa širokom upotrebom u proizvodnji, uključujući i miješanje sa većinom ostalih organskih rastvarača.Umjereno je rastvorljiv u vodi. Primjenjuje se kao rastvarač celuloze, plastika, ulja i mastis. Također se upotrebljava se kao sastojak nekih tinti za štampanje i parfema.
Izopropil-acetat polahko se razlaže u kontaktu sa čelikom, u prisustvu zrakaa, proizvodeći acetatnu kiselinu i izopropanol. Burno reagira sa oksidirajućim materijalima i napada mnogo plastike.
Izopropil-acetat je vrlo zapaljiv i kao tečnost i u obliku pare, a može biti štetan ako se proguta ili udahne.

Administracija za sigurnost i zdravstvo SAD (*Occupational Safety and Health Administration*) je postavila dozvoljene granice izlaganja od 250 ppm (950&nbsp;mg/m3) preko osam sati, prosečno za radnike koji rukuju izopropil-acetatom.
## Također pogledajte
*Ester

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Okusi
Kategorija:Esterski rastvarači
Kategorija:Acetatni estri
Stari grad Cazin

thumb|desno|Cazinska džamija na mjestu nekadašnjeg starog grada, 1906. godine
**Stari grad Cazin** nastao je u periodu srednjeg vijeka, na užem gradskom području Cazina, Bosna i Hercegovina.

## Lokacija 
Stari grad Cazin sa džamijom leži na nižem čunjastom uzvišenju (376 m nadmorske visine). U podnožju uzvišenja, teče Čajin potok koji izvire u neposrednoj blizini. Džamija je smještena na najvišem platou utvrde i sa takvog položaja dominira cijelom okolinom.

## Historija 
Tvrđava u Cazinu potječe iz srednjeg vijeka. U historijskim izvorima, Cazin se češće spominje od 1522. godine, kada  su Osmanlije osvojile Knin. Tada je Cazin postao sjedište kninskih biskupa. U njemu su kninski biskupi najviše boravili sljedećih pedesetak godina i u tom vremenu se Cazin spominje kao grad i varoš.

U julu 1576. godine, pod komandom Ferhad-paše Sokolovića, Osmanlije su konačno zauzele Cazin i Bužim. Već 1577. godine u gradu je bila osmanlijska posada od 50 konjanika i 150 pješaka. Sljedeće godine je Ferhad-paša bez borbe predao Cazin generalu Ivanu Ferenbergu, ali ga je iste godine opet, i to definitivno, opet zauzeo. Osmanlije su 1584. godine radile na još jačem utvrđivanju cazinskog grada pa je postao jedan od najutvrđenijih gradova na granici između dva carstava.

Karlovačkim mirom 1699. godine Cazin je izgubio stratešku važnost. Osnivanjem Bihaćkog sandžaka, u kojem je uvijek prevladavala krajiško–kapetanijska uprava, osnovan je i Bihaćki kadiluk. Tokom 17. stoljeća njemu su pripojeni svi gradovi u Pounju.

Tvrđava je napuštena 1851. godine. Iste godine u Cazinu je podignuta buna protiv Omer-paše Latasa. U znak pobune tada je sa cazinskog grada opalio posljednji top.

## Opis 
Najprije je na platou podignuta srednjevjekovna tvrđava sa četiri kule. Na strmom terenu, oko cijele tvrđave u osmanlijskom periodu podignuti su novi bedemi, pa cijela utvrda ima površinu 5 hektara.

Godine 1576. na mjestu današnje, unutar bedema srednjovjekovne utvrde, izgrađena je džamija. Srušena je 1879. godine. Iste godine je sagrađena nova, prvobitno sa drvenom munarom, koja se ubrajala među najveće džamije u Bosni i Hercegovini. Prema Kreševljakovićevim navodima, u njoj je klanjalo 2.000 ljudi.

Stari grad Cazin sa džamijom proglašen je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine 

## Literatura 
* Hamdija Kreševljaković, Naše starine 1953 -Stari bosanski gradovi
* Husref Redžić, 2009 -Srednjovjekovni gradovi u Bosni i Hercegovini

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Nacionalni spomenici u Cazinu
C
Bitka za Vozuću

250px|mini|desno|Mapa borbenih dejstava na prostoru planine Ozren od septembra do oktobra 1995
**Bitka za Vozuću** je bio napad 3. korpusa Armije Republike Bosne i Hercegovine i jedinice El Mudžahid, sastavljene od arapskih mužahedina 10. septembra 1995. protiv strateški važne pozicije u selu Vozuća koju je držala Vojska Republike Srpske u općini Zavidovići tokom rata u Bosni i Hercegovini.

## Napad 
Napad su izvršili pripadnici odreda El Mudžahid iz 3. korpusa, a bili su popraćeni nekim pripadnicima ARBiH. Napad je već planiran u maju 1995. i imao je tri faze koje su sprovedene. Prva faza je imala naziv "Crveni lav" i glavni cilj ove operacije bio je presjeći komunikaciju VRS-a u Vozući. Operacija je uspjela te su srpske snage istjerane. Drugi faza nazvana je "Bitka za ponos". Cilj je bio pripremiti izbjeglice iz Srebrenice i Žepe za premještanje u područje nakon što je oslobođeno. Međutim nakon napada, samo mala grupa ljudi je doselila u uništenu zonu Vozuće.

## Završna faza 
Konačni napad je imao kodno ime "Uragan". Napad je započeo 10. septembra i završio je istog dana s potpunom pobjedom snaga Armije RBiH. Vojska i Mudžahedini su dobili pomoć od specijalne jedinice Crni labudovi.

## Reference 
## Literatura 
* 

Kategorija:1995. u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Rat u Bosni i Hercegovini
Vozuća
Kategorija:Masakri nad Srbima
Kategorija:Masakri u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Sukobi u 1995.
Izopropil-palmitat

**Izopropil-palmitat** – poznat i kao **izopropil-heksadekanoat**, **izopropil-ester heksadekanoatne kiseline**, **heksadekanoatna kiselina, 1-metilethil-ester** – je  ester izopropil-alkohola i palmitinske kiseline. Ovaj spoj je ublažavač, ovlaživač, zgušnjavač i antistatski agens. Hemijska formula mu je CH3(CH2)14COOCH(CH3)2.

## Također pogledajte
*Ester

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Kozmetičke hemikalije
Kategorija:Lipidi
Kategorija:Palmitati
Kategorija:Estri masnih kiselina
Selimović

* Amar Selimović (* 1982), bosanskohercegovački glumac
* Beba Selimović (* 1939), bosanskohercegovačka pjevačica
* Envera Selimović (* 19??), bosanskohercegovačka novinarka
* Meša Selimović (1910–1982), jugoslavenski književnik
* Samir Selimović (* 1970), bosanskohercegovački političar
* Vernes Selimović (* 1983),  bosanskohercegovački nogometaš

Kategorija:Bošnjačka prezimena
Mahmutović

* Aidin Mahmutović (* 1986), bosanskohercegovački nogometaš 
* Džafer Mahmutović (* 1943), bosanskohercegovački pisac i historičar

Kategorija:Bošnjačka prezimena
Ibrahimović

* Nedžad Ibrahimović (* 1958), bosanskohercegovački književnik
* Zlatan Ibrahimović (* 1981), švedski nogometaš bosanskohercegovačkog i hrvatskog porijekla

Kategorija:Bošnjačka prezimena
Čatež ob Savi

mini|280px|Čatež ob Savi, rimokatolička crkva "Sv. Vid"
**Čatež ob Savi** () jest naseljeno mjesto u sastavu općine Brežice, regija Posavska, Slovenija. U naselju je poznato banjsko lječilište "Terme Čatež".

## Ime 
Čatež je u pisanim izvorima posvjedočen 1249. kao *Sates* (i kao *Tzattesch* 1265. i *Czates* 1392.). Naziv potječe od slovenske zajedničke imenice *čretež*  što znači "očišćena zemlja". Manje vjerojatna teorija dobiva naziv od slovenske zajedničke imenice *čret* ili *čreta* što znači "močvara". Zbog srednjovjekovnih transkripcija i jezično-geografskih okolnosti, izvedene izvedenice imena uključuju izvedenice od *čata* što znači "zasjeda"' i od Čateža (ime mitološkog patuljka). Naziv naselja mijenja se iz Čatež u Čatež ob Savi 1955. U prošlosti je njemačko ime bilo *Tschatesch*.

## Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazio se u sastavu stare općine Brežice.

## Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011, Čatež ob Savi je imao 319 stanovnika.

**Napomena**: *Do 1955. iskazivano pod imenom **Čatež**.*

## Galerija

Datoteka:Pogled na Čatež ob Savi.jpg|pogled na naselje
Datoteka:Čatež ob Savi 02.JPG|krajolik
Datoteka:Čatež ob Savi 01.JPG|pogled na seoske crkve "Sv. Jurij" i "Sv. Vid"
Datoteka:Čatež ob Savi view.jpg|kuće
Datoteka:Čatež (4727428880).jpg|izletište na brdu "Sv. Vid"
Datoteka:Čatež (4726784001).jpg|šumska cesta

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Naselja u Sloveniji
Kategorija:Naselja u Posavskoj regiji
Čatež (višeznačna odrednica)

**Slovenija**:

* Čatež, naselje u općini Trebnje, regija Jugoistočna Slovenija
* Čatež ob Savi, naselje u općini Brežice, regija Posavska
Črešnjice

**Slovenija**:

* Črešnjice (Novo Mesto), naselje u gradskoj općini Novo Mesto, regija Jugoistočna Slovenija
* Črešnjice (Vojnik), naselje u općini Vojnik, regija Savinjska
* Črešnjice nad Pijavškim, naselje u općini Krško, regija Posavska
* Črešnjice pri Cerkljah, naselje u općini Brežice, regija Posavska
Emocionalna inteligencija

**Emocionalna inteligencija** *(eng. emotional intelligence; EI or EQ)* predstavlja sklop više sposobnosti - sposobnost prepoznavanja, razumijevanja i kontrole vlastitih, ali i tuđih emocija. U praktičnom smislu to znači biti svjestan svojih emocija i načina na koje one utječu na naše ponašanje, osobito u interakciji s drugim ljudima. Howard Gardner je prvi naveo da postoji sedam različitih vrsta inteligencije, a da je emocionalna inteligencija jedna od njih.

Emocionalna inteligencija spaja dva područja na koja se donedavno gledalo kao nespojiva: afektivni i kognitivni aspekt mentalnog funkcioniranja.

## Pojam 
Pojam emocionalne inteligencije obradio je Daniel Goleman u svojoj knjizi "Emocionalna inteligencija", objavljenoj 1994. godine.

Prema Golemanu, model emocionalne inteligencije sastoji se od nekoliko bitnih komponenti:
# Samosvijest - sposobnost "čitanja" vlastitih emocija i shvaćanje kakav utjecaj imaju na okolinu
# Osobno donošenje odluka - proučavanje vlastitih postupaka i poznavanje posljedica
# Upravljanje osjećajima - spoznavanje što je podloga osjećaja
# Prevladavanje stresa - naučiti opuštati se i razumjeti važnost opuštanja
# Empatija - razumijevanje tuđih osjećaja i uvažavanje različitosti mišljenja
# Komunikacija - razgovarati o osjećajima sa razumijevanjem i biti dobar slušatelj
# Samootkrivanje - razumijevanje potrebe za otvorenošću i povjerenjem, naučiti kada i kako govoriti o svojim osjećajima
# Pronicljivost - prepoznavanje obrazaca u osobnom i životu drugih ljudi
# Samoprihvaćanje - umjeti prihvatiti svoje mane, umjeti cijeniti svoje vrline
# Osobna odgovornost - preuzeti odgovornost i umjeti prepoznati posljedice osobnih odluka i reagiranja
# Samopouzdanje - umjeti izložiti svoje brige i osjećaje bez ljutnje i pasivnosti
# Grupna dinamika - spoznati kada pratiti, a kada voditi
# Rješenje sukoba - model "pobijediti / osvojiti" pri pregovaračkom kompromisu

Prema Golemanu emocionalnu inteligenciju čine nekognitivne sposobnosti, kompetencije i vještine koje utječu na sposobnost osobe da se nosi sa zahtjevima i pritiscima okoline. Emocionalna inteligencija se dijelom stječe genetskim nasljeđem, ali značajnim dijelom procesom učenja.

Kategorija:Psihologija
Dobeno

**Slovenija**:

* Dobeno (Brežice), naselje u općini Brežice, regija Posavska
* Dobeno (Mengeš), naselje u općini Mengeš, regija Srednja Slovenija
Pirošica

**Slovenija**:

* Dolenja Pirošica, naselje u općini Brežice, regija Posavska
* Gorenja Pirošica, naselje u općini Brežice, regija Posavska
Henrik IV, car Svetog Rimskog Carstva

**Henrik IV** (; 11. novembar 1050 – 7. august 1106) bio je car Svetog Rimskog Carstva od 1056. do prisilne abdikacije 1105. Kao pripadnik Salijske dinastije bio je jedan od najmoćnijih i najznačajnijih ličnosti 11. stoljeća. Njegov sukob sa papom Grgurom VII se smatra vrhuncem borbe za investituru. Umro je nakon pobjede nad vojskom svog sina u blizini Vise u Donjoj Lotaringiji.

Kategorija:Carevi Svetog Rimskog Carstva
Kategorija:Kraljevi Njemačke
Kategorija:Salijska dinastija
Dramlja

mini|280px|Dramlja, rimokatolička crkva "Sv. Duh"
**Dramlja** () je naseljeno mjesto u sastavu općine Brežice, regija Posavska, Slovenija.

## Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazila se u sastavu stare općine Brežice.

## Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Dramlja je imala 69 stanovnika.

## Galerija 

Datoteka:Shrine in Dramlja.jpg|znamenje
Datoteka:St. Andrew's Church (Dramlja) 01.jpg|seoski krajolik

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Naselja u Sloveniji
Kategorija:Naselja u Posavskoj regiji
Dvorce

**Makedonija**:

* Dvorce (Saraj), naselje u općini Saraj, Skopska oblast

**Slovenija**:

* Dvorce (Brežice), naselje u općini Brežice, regija Posavska
Gazice

mini|280px|Gazice, drveni križ
**Gazice** () su naseljeno mjesto u sastavu općine Brežice, regija Posavska, Slovenija.

## Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu stare općine Brežice.

## Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Gazice su imale 146 stanovnika.

## Galerija 

Datoteka:Gazice 06.jpg|seoske kuće
Datoteka:Gazice 07.jpg|rijeka Krka
Datoteka:Gazice 08.jpg|vinogradi
Datoteka:Gazice 03.jpg|krajolik

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Naselja u Sloveniji
Kategorija:Naselja u Posavskoj regiji
Globočice (čvor)

**Slovenija**:

* Globočice, naselje u općini Brežice, regija Posavska
* Globočice pri Kostanjevici, naselje u općini Kostanjevica na Krki, regija Posavska
Globoko

**Slovenija**:

* Globoko (Brežice), naselje u općini Brežice, regija Posavska
* Globoko (Laško), naselje u općini Laško, regija Savinjska
* Globoko (Radovljica), naselje u općini Radovljica, regija Gorenjska
* Globoko ob Dravinji, naselje u općini Poljčane, regija Podravska
* Globoko pri Šmarju, naselje u općini Šmarje pri Jelšah, regija Savinjska
* Malo Globoko, naselje u općini Ivančna Gorica, regija Srednja Slovenija
* Veliko Globoko, naselje u općini Ivančna Gorica, regija Srednja Slovenija
Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2016.

**Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2016.** su demokratski izbori održani 2. oktobra 2016. Na izborima birali su se načelnici općina i gradonačelnici gradova, kao i općinska i gradska vijeća.

## Organizacija izbora 
Neposredni izbori su raspisani za:
* 74 općinska vijeća u Federaciji Bosne i Hercegovine,
* 57 skupštine općina u Republici Srpskoj,
* 131 načelnika općina u Bosni i Hercegovini,
* 4 gradska vijeća u Federaciji Bosne i Hercegovine,
* 6 skupština gradova u Republici Srpskoj,
* 10 gradonačelnika u Bosni i Hercegovini,
* Skupštinu Brčko distrikta Bosne i Hercegovine.
Biračka mjesta bila su otvorena od 7 do 19 sati. Od ukupno 3.198.380 registrovanih birača, na izbore je izašlo 1.723.140, odnosno 53,88% registrovanih. Broj registriranih birača za Općinsko vijeće, odnosno Skupštinu grada iznosio je 3.266.448, dok je broj registriranih glasača za načelnika, odnosno gradonačelnika iznosio 3.179.720 glasača.

Najveći incident se desio u Stocu, gdje je glasanje prekinuto na 17 biračkih mjesta.

Izbori u Mostaru, kao i prethodnih nekoliko izbora, nisu održani.
## Rezultati 
### Načelnici općina 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Zvanična stranica "Centralne izborne komisije Bosne i Hercegovine"
* Zvanični rezultati lokalnih izbora 2016. na izbori.ba

*
2016
Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini 2016.
2016
Kategorija:2016. u Bosni i Hercegovini
Bosna i Hercegovina
Bosna i Hercegovina
Izoamil-acetat

**Izoamil-acetat** – poznat i kao  **izopentil-acetat** – je organski spoj – ester koji nastaje od izoamil-alkohola i   acetatne kiseline.  To je bezbojna tečnost koja je samo malo rastvorljiva u vodi, ali vrlo topiva u većini organskih rastvarača. Izoamil-acetat ima jak miris koji je opisan kao sličnan  banani i kruški. **Bananino ulje** može biti ili čisti izoamil-acetat, ili aroma koja je  mješavina izoamil-acetata, amil-acetata  i drugih okusa.

## Proizvodnja
Izoamil-acetat se priprema  reakcijom između izoamil-alkohola i glacijalne acetatne kiseline (Fischerova esterifikacija),  koju katalizira kiselina,   kao što je prikazano u reakcijskoj  jednačini. Tipski, kao katalizator se koristi sumporna kiselina. Alternativno, kao katalizatori,  mogu  se koristiti.kisele ionske izmjenjivačke smole. 
450px

## Primjena
Izoamil-acetat se koristi za prenošenje  okusa banane u hrani. Termin *kruškino  ulje* obično se odnosi na rastvor od izoamil-acetata u etanolu, a koristi se kao vještački okus.

Također se koristi i kao rastvarač za neke lakove i nitrocelulozni lak, te kao rastvarač  i nosač za materijale kao što je nitroceluloza. To se u velikoj mjeri koristi u industriji aviona za učvršćivanje i izolacijske  tkanine  za vjetar, na letnim površinama, gdje su i njegovi derivati obično poznati kao 'avionski doping' . Sada kada je većina aviona  najvećim dijelom od metala, njegova  upotreba je sada uglavnom ograničena na izradu historijski tačnih reprodukcija i maketa. Osim toga, izoamil-acetat služi kao alarmni feromon u medonosnih pčela.

Zbog svog intenzivnog, ugodnog mirisa i niske toksičnosti, izoamil-acetat koristi se za testiranje djelotvornosti respiratora ili plinske maske. Također se koristi kao tečnost u termometrima.

## Prirodni izvori
Izoamil-acetat se prirodno javlja u biljkama  banana, a proizvodi se i sintetski.

Izoamil-acetat otpuštaju  pčele iz žaokinog aparata, gdje služi kao feromon koji privlači druge pčele i izazva ih da ubadaju.

## Također pogledajte
*Ester

## Reference 
## Vanjski linkovi
Kategorija:Okusi
Kategorija:Feromoni insekata
Kategorija:Esterski rastvarači
Kategorija:Acetatni estri
Sec-amil-acetat

'''*sec*-Amil-acetat'* je organski spoj iz grupe estera. Nastaje esterifikacijskom reakcijom *sec''-amil-alkohola (2-pentanol) i acetatne kiseline.

## Toksičnost
Ova supstanca reagira sa oksidansima pa može izazvati požara i opasnost od eksplozije, a pogađa i mnoge plastike. 

Također,2-pentil-ester iritira oči, kožu i respiratorni trakt. Izlaganjem visokoj razini može doći do smanjenja svijesti. 

## Također pogledajte
*Ester

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Acetatni estri
Kategorija:Estri
Amil-acetat

**Amil-acetat** ili **pentil-acetat** – poznat i pod više imena, kao što su: **n-amil-ester acetatne kiseline**, **pentil-ester acetatne kiseline**, **n-amil-acetat**, **amil-etanoat**, kruškino ulje, pentil-etanoat, amil-acetoester, amil acetoeter, 1-pentanol-acetat – je organski spoj – ester sa hemijskom formulom CH3COO[CH2]4CH3 i molekulskom masom od 130,19 g/mol. Ima miris sličan bananama. i jabukama. Ovaj spoj je proizvod kondenzacije acetatne kiseline i 1-pentanola. Međutim, estri koji su formirani od drugih izomera pentanola (amil-alkohola), ili mješavine pentanola, često se označavaju kao **amil-acetati**.

Ovaj spoj se koristi kao agens aromatiziranje, kao rastvarač boja i lakova i u pripremi penicilina.

## Svojstva izomera 
Vrijednosti za indeks prelamanja su bili u bazi podataka SciFinder su uklonjeni.

## Također pogledajte
*Ester

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Estri
Kategorija:Okusi
Kategorija:Acetatni estri
Aleksandar Stavrev

**Aleksandar Stavrev** makedonski je nogometni sudija. Od 2006. na FIFA-inoj je listi međunarodnih sudija. Prve utakmice u evropskim takmičenjima sudio je u maju 2006. na Evropskom prvenstvu U-17. Dvije godine kasnije pravdu je dijelio i na Evropskom prvenstvu U-19. U Kupu UEFA 2008/09. sudio je na nekoliko utakmica grupne faze. U sezoni 2009/10. sudio je utakmice u kvalifikacijama za Evropsku ligu i Ligu prvaka. Također, sudio je u utakmicama kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2010. i 2014.

Godine 2011. proglašen je najboljim makedonskim sudijom.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Aleksandar Stavrev na *WorldFootball.net*

Kategorija:Rođeni 1977.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Biografije, Skoplje
Kategorija:Makedonske nogometne sudije
Kategorija:Sudije u UEFA Ligi prvaka
Kategorija:Sudije u UEFA Evropskoj ligi
Sveti Lenart

**Slovenija**:

* Sveti Lenart (Cerklje na Gorenjskem), naselje u općini Cerklje na Gorenjskem, regija Gorenjska 
* Sveti Lenart (Škofja Loka), naselje u općini Škofja Loka, regija Gorenjska

## Također pogledajte
* Lenart (čvor)
Gregovce

**Gregovce** () su naseljeno mjesto u sastavu općine Brežice, regija Posavska, Slovenija.

## Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu stare općine Brežice.

## Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Gregovce su imale 58 stanovnika.

**Napomena**: *U 2018. izvršena je izmjena granice i površine naselja **Gregovce**, što je posljedica usklađivanja državne granice između Slovenije i Hrvatske.*

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Naselja u Sloveniji
Kategorija:Naselja u Posavskoj regiji
Triakontanol

**1-Triakontanol** – poznat i kao **melisil-alkohol** ili **miricil alkohol** – je  masni alkohol  sa općom formulom C30H62O. U prirodnom stanju je nađen u voskovima  biljne kutikule  i pčelinjem vosku.

Triakontanol je a stimulans rasta  mnogih biljaka, rije svega ruža, u kojima  rapidno povećava broj baznih razlaganja.

## Upotreba
Naučna  i   praktična  upotreba triakkontanola  ima slijedeće  pozitivne učinke na biljke:
*Regulira rast i i/ili  povećava prinos usjeva;
*Poboljšava fotosintezu i metabolizam; 
*Stimulira proizvodnju cvjetnih pupoljaka i cvjetanje;
*Utiče na proizvodnju većih listova i većeg korijenovog sistema;
*Pojačava rast ćelija u korijenu i koristi za proizvodnju debljih listova i bogatijih cvjetova;
*Poboljšava proizvodnju robusnijih biljaka, koje su otpornije na bolesti i patogene;
*Povećava bazno grananje rozete biljaka i omogućava više baznih grana;
*Poboljšava regeneraciju irast mladih biljaka proizvedenih iz reznica i drugih vegetativnih oblika razmnožavanja;
*Koristi se za pomoć biljkama u nedostatku hranljivih materija i zaostajanju u rastu;

Kao regulator biljnog rasta  može se koristiti i u *in vitro* uvjetima:
*Poboljšaba *in vitro* proizvodnju, pazušno grananja i rast korijena u mikropropagaciju;
*Poboljšava proizvodnju sadnica i rast korijena aseptičnih orhideja;
*Poboljšava robusnost in vitro sadnica i prilagođavanje uvjetima u staklenkama i smanjenje gubitaka.

## Također pogledajte
*Alkohol
## Reference 
## Vanjski linkovi
Kategorija:Masni alkoholi
Kategorija:Biljni hormoni
Kategorija:Primarni alkoholi
Kategorija:Alkanoli
Kamence

**Slovenija**:

* Kamence (Brežice), naselje u općini Brežice, regija Posavska
* Kamence (Rogaška Slatina), naselje u općini Rogaška Slatina, regija Savinjska
* Gorenje Kamence, naselje u gradskoj općini Novo Mesto, regija Jugoistočna Slovenija
Križe

**Slovenija**:

* Križe (Brežice), naselje u općini Brežice, regija Posavska
* Križe (Novo Mesto), naselje u gradskoj općini Novo Mesto, regija Jugoistočna Slovenija
* Križe (Tržič), naselje u općini Tržič, regija Gorenjska
1-Heptanol

**1-Heptanol** je alKohol lanac sedmo ugljični lanac sa molekulskom formulom CH3(CH2)6OH. To je bistra bezbojna tečnost koja je veoma slabo rastvorljiva u vodi, ali se miješa sa dietil-eterom i etanolom.

## Pregled
Postoje tri izomera heptanol koji imaju ravni lanac: 2-heptanol, 3-heptanol i 4-heptanol, koji se razlikuju po lokaciji alkoholne funkcijske grupe. 
Heptanol se najčešće koristi u eksperimentima elektrofiziologije srca za blokiranje gep-veza i povećanje aksijalnog otpora između miocita. Povećanje aksijalnog otpora smanjuje brzinu provođenja i povećava podložnost srca da ponovi podražaj i održive aritmije.

1-Heptanol ima prijatan miris pa se upotrebljava u kozmetici za dodavanje mirisa.

## Također pogledajte
* 2-Heptanol
* 3-Heptanol

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Primarni alkoholi
Kategorija:Alkanoli
Koritno

**Slovenija**:

* Koritno (Bled), naselje u općini Bled, regija Gorenjska
* Koritno (Brežice), naselje u općini Brežice, regija Posavska
* Koritno (Majšperk), naselje u općini Majšperk, regija Podravska
* Koritno (Oplotnica), naselje u općini Oplotnica, regija Podravska
Mali Cirnik (čvor)

**Slovenija**:

* Mali Cirnik, naselje u općini Brežice, regija Posavska
* Mali Cirnik pri Šentjanžu, naselje u općini Šentrupert, regija Jugoistočna Slovenija

## Također pogledajte
* Cirnik
Loče

**Slovenija**:

* Loče (Brežice), naselje u općini Brežice, regija Posavska
* Loče (Celje), naselje u gradskoj općini Celje, regija Savinjska
* Loče (Slovenske Konjice), naselje u općini Slovenske Konjice, regija Savinjska
* Male Loče, naselje u općini Ilirska Bistrica, regija Primorsko-notranjska
* Velike Loče, naselje u općini Hrpelje–Kozina, regija Obalno-kraška
Crna

**Crna** je najtamnija boja i nastaje nedostatkom ili potpunom apsorpcijom svjetlosti. Ahromatska je boja poput bijele i sive, odnosno nema svoju karakterističnu talasnu dužinu. Jedna je od 4 primarne boje u modelu CMYK (pored cijan, žute i magente) koji se koristi za stvaranje svih drugih boja pri štampanju u boji. Često se koristi za predstavljanje mračnih motiva i simbolički je suprotna bijeloj (tj. svjetlosti).

Bila je jedna od prvih boja koju su koristili ljudi za vrijeme neolita za stvaranje pećinskih slika. U 14. stoljeću članovi kraljevstva, svećenstvo, sudije i državni službenici širom Evrope počeli su se oblačiti u crno. U 19. stoljeću postala je karakteristična za engleske pjesnike romantizma, poslovne ljude i državnike, a u 20. stoljeću postala je boja visoke mode.

U Rimskom carstvu postala je boja žalosti, a u narednim stoljećima često se povezivala sa smrću, zlom, vješticama i magijom. Prema istraživanjima u Evropi i Sjevernoj Americi, danas se najčešće povezuje sa žalošću, tajnama, magijom, silom, nasiljem, zlom i elegancijom.

## Reference 
Kategorija:Boje
1-Heksanol

**1-Heksanol** je organski alkohol sa šestougljičnim lancem i molekulskom formulom CH3(CH2)5OH. To je bezbojna tečnost, koja je slabo topiva u vodi, ali se miješa sa dietil-eterom i etanolom. Postoje dva dodatna ravna lanca izomera 1-heksanola, 2-heksanola i 3-heksanola, koji se međusobno razlikuju po lokaciji hidroksilne grupe. Mnogi izomerni alkoholi imaju formuluC6H13OH.

Zbog prijatnog mirisa, ovaj alkohol se upotrebljava u industriji parfema.

## Dobijanje
Heksanol se industrijski proizvodi putem oligomerizacije etilena, upotrebljavajući trietilaluminij, praćen oksidaciom alkilaluminijskih proizvoda. Idealizirana sinteza se povija prema obrascu:
:Al(C2H5)3 + 6C2H4 → Al(C6H13)3
:Al(C6H13)3 + 1½O2 + 3H2O → 3HOC6H13 + Al(OH)3
Ovaj proces stvara niz oligomera koji sa razdvajaju putem destilacije.
### Alternativni metodi
Drugi način pripreme podrazumijeva hidroformilaciju 1-pentena, a zatim hidroenaciju nastalih aldehida. Ovaj metod se prakticira u industriji za proizvodnju smjese izomernih C6-alkohola, koji su prekursori za plastifikatore.
U principu, 1-heksen bi se mogao pretvarati u 1-heksanol pomoću hidroboracije (dibora u tetrahidrofuran iza čega slijedi tretman sa vodik-peroksidom i natriuj-hidroksidom):

center
Ovaj metod je poučan i koristan za laboratorijske sinteze, ali bez praktičnog značaja zbog komercijalne dostupnosti jeftinog 1-heksen iz etilena.

## Prirodni izvori
Za 1-heksanol se vjeruje da je komponenta mirisa svježe pokošene trave. [feromon|[Alarm feromoni]] koje emitira Koschevnikova žlijezda kod pčela sadrže 1-heksanol.

## Također pogledajte
*Alkohol

## Reference 
## Vanjski linkovi
*

Kategorija:Okusi
Kategorija:Heksanoli
Kategorija:Primarni alkoholi
Mrzlava vas

**Mrzlava vas** () je naseljeno mjesto u sastavu općine Brežice, regija Posavska, Slovenija.

## Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazila se u sastavu stare općine Brežice.

## Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Mrzlava vas je imala 168 stanovnika.

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Naselja u Sloveniji
Kategorija:Naselja u Posavskoj regiji
1-Oktanol

**1-Oktanol** – poznat i kao **oktan-1-ol** – je organski spoj sa molekulskom formulom CH3(CH2)7OH. To je masni alkhol. Poznati su i mnogi drugi izomeri koji su također generički oktanoli. 1-Oktanol je proizveden za sintezu estera za upotrebu u proizvodnji parfema i dodavanja okusa. Ima oštar miris. Esteri oktanola, kao što je oktil-acetat, javljaju se kao komponente eterskih ulja. 
Idealizirana sinteza odvija se kako slijedi:
:Al(C2H5)3 + 9 C2H4 → Al(C8H17)3
:Al(C8H17)3 + 3 O + 3 H2O → 3 HOC8H17 + Al(OH)3
Ovaj proces generira niz alkohola, koji su odvajaju destilaciojom.

## Razdvajanje voda/oktanol 
Oktanol i voda su nemešljivi. Distribucija spoja između vode i oktanol se koristi za izračunavanje koeficijenta razdvajanja 'P' molekula (često izražen kao logaritam baze 10, log *P*). Razdvajanje voda / oktanol je relativno dobra aproksimacija podjele između citosola i lipida membrana živih sistema.
Mnogi kožni apsorpcijski modeli podrazumijevajun da koeficijent razdvajanja *stratum corneum* / voda dobro aproksimira funkcijom voda / oktanol, u obliku:

:\log(K_{sc/w}) = a + b\log(K_{w/o})

gdje:
***a** i **b** = konstanta,
*K_{sc/w} = koeficijent razdvajanja *stratum corneum*/ voda, a
*K_{w/o} = koeficijent razdvajanja voda/oktanol. Vrijednosti **a** i **b** razlikuju se imeđu raznim izvorima, ali Cleek i Bunge su predložili da je **a** = 0, **b** = 0,74.

## Upotreba
1-Oktanol uglavnom se upotrebljava kao prekursor parfema.

## Također pogledajte
*Alkohol
* 2-Oktanol

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Masni alkoholi
Kategorija:Primarni alkoholi
Kategorija:Alkanoli
Stara željeznička stanica Ilidža

**Stara željeznička stanica Ilidža** smještena je u centru naselja Ilidža.

## Lokacija 
Objekat je svojom dužom stranom orijentisan u pravcu istok–zapad a glavni ulaz se nalazi na južnoj strani. Željeznička pruga se nalazila na sjevernoj strani objekta, na mjestu današnjeg autoputa Sarajevo–Mostar, gdje je bio izlaz za peron.

## Historija 
Izgrađena je 1892, kad i lokalna pruga Ilidža–Banja Ilidža u dužini od 1,3&nbsp;km, koja je bila povezana s prugom Sarajevo–Metković. Projekt je izradio Franc Blažek, češki arhitekt koji je radio na Građevinskom odjeljenju Zemaljske vlade u Sarajevu u periodu 1889–1903. i Tehničko odjeljenje Bosanskohercegovačkih državnih željeznica.

Objekt je služio svojoj namjeni sve do ukidanja uskotračne pruge Sarajevo–Metković–Ploče 26. novembra 1966, kad je preuređen u stambeni prostor.

## Opis 
Zgrada Stare željezničke stanice na Ilidži sa svojim naglašenim kosim krovovima i bogato obrađenim drvenim strehama, predstavlja tipičan primjer "alpske arhitekture" austrougarskog perioda. Osnovna karakteristika "alpskog" stila izgradnje je velika upotreba drveta kako u konstruktivne tako i u dekorativne svrhe. Objekat je najvjerovatnije izgrađen prema projektu Franca Blažeka, češkog arhitekte koji je radio na Građevinskom odjeljenju Zemaljske vlade u Sarajevu u periodu 1889–1903. godine.

## Sadašnje stanje dobra 
Zgrada željezničke stanice Ilidža je građevinski u lošem stanju, najviše zbog požara iz 1996. godine u kojem je potpuno izgorjela krovna konstrukcija, kao i zbog ratnih razaranja. Zbog toga je objekat izložen stalnom vlaženju zidova i međuspratnih konstrukcija. Objekat se danas koristi kao stambeni prostor i za smještaj radionice.

## Literatura 
* Ajdin Fevzija, *Historija željeznica Bosne i Hercegovine*, Nacionalna univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine, Sarajevo, 2006.
 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Nacionalni spomenici na Ilidži
Kategorija:Željezničke stanice u Bosni i Hercegovini
3-Metil-3-pentanol

**3-MetIl-3-pentanol** (IUPAC IME: 3-metiIlpentan-3-ol) i+ je  organski hemijski spoj i tercijarni alkohol hexanol.  Upotrebljava se u sintezi  lijeka za smirenje i  kao zaslađivač.

## Sinteza 
Ovaj alkohol može se pripremiti reakcijom etilmagnezij-bromida sa etil-acetatom,  u tzv. Grignardovoj reakciji pomoću sušenog dietil-etera ili tetrahidrofurana , kao rastvarač.
centre|frameless|250x250px
Može se pripremiti i reakcijom etilmagnezij-bromida sa butanonom,  u istim, već pomenutim,  uvjetima.
## Također pogledajte
*Alkohol
## Reference 
## Vanjski linkovi
Kategorija:Tercijarni alkoholi
Kategorija:Heksanoli