Steroidni hormoni

[thumb|280px|[Estradiol je značajan estrogeni steroidni hormon i kod žena i kod muškarca]] 
**Steroidni hormon** (**steron**, **adrenalni steroid**, **gonadni steroid**) je steroid koji djeluje kao  hormon. Steroidni hormoni mogu se grupirati u dve klase: kortikosteroidi (obično se proizvodi u kori nadbubrežne žlijezde, odatle * kortiko*- = korski) i spolni steroidi  (obično se proizvodi u gonadama ili placenti). Prema receptorima, unutar te dvije klase nalazi se pet tipova, estrogena i progestogena (seksualni steroidi). Izvedenice vitamina D su šesti usko povezani hormonski sistem s homolognim receptorima. Oni imaju neke karakteristike pravih steroida kao ligandi receptora.

Steroidni hormoni pomažu u kontroli metabolizma, upale, imunske funkcije, ravnoteža soli i vode, razvoju spolnih obolježja, i sposobnosti da se izdrže bolest i povrede. Temin **steroid** opisuje i hormone koje proizvodi tijelo i umjetno proizvedene lijekove koji dupliraju djelovanje steroida koji se javljaju u prirodi.

## Sinteza 
[thumb|400px|[Steroidogeneza. Označeni su enzimi i intermedijari]]

Prirodni steroidni hormoni općenito se sintetiziraju iz holesterola u gonadama i nadbubrežnim žlijezdama. Ovi hormoni su lipidne prirode, a mogu prolaziti  kroz ćelijsku membranu budući da su rastvorni u mastima. Oni se zatim vežu za steroidne hormonske receptore, koji mogu da biti jedarni ili citosolni, u zavisnosti od steroidnog hormona, a na taj način izazivaju promene u ćeliji. 

### Sintetski steroidi i steroli 
Razvijen je veliki broj raznih sintetskih steroida i sterola. Većina ih su steroidi, mada se neke nesteroidne molekule mogu interagirati sa steroidnim receptorima, zbog sličnosti molekulskog oblika. Neki sintetski steroidi su slabiji, dok su drugi jači od prirodnih steroida čije receptore aktiviraju.

Slijede primeri sintetskih steroidnih hormona:
* Glukokortikoidi: prednizon, deksametazon, triamcinolon
* Mineralokortikoid: fludrokortizon
* Vitamin D: dihidrotahisterol
* Androgeni: oksandrolon, nandrolon (poznati također i kao anabolički steroidi)
* Estrogeni: dietilstilbestrol (DES)
* Progestini: noretindron, medroksiprogesteron-acetat

## Transport
thumb|300px|Hipoteza 2 slobodnih hormona
Steroidni hormoni se općenito prenose krvotokom, gdje su vezani za specifične prenosne proteine, poput spolno-vezani globulin ili kortikosteroid-vezani globulin (SHBG)  i albumin. Daljnja pretvaranja i katabolizam odvijaju se u jetri, perifernim i ciljnim tkivima.Prema većini studija, hormoni mogu uticati na ćelije samo ako nisu vezani proteinima u serumu. Da bi bili aktivni, steroidni hormoni moraju se osloboditi svojih proteina toplivih u krvi i vezati se na vanćelijske receptore ili pasivno prelaziti ćelijsku membranu i vezati se na  jedarne receptore. Ova ideja je poznata kao hipoteza o slobodnom hormonu; prikazana je na slici 1 desno.
300px| thumb | Ovo pokazuje mogući put kroz koji se steroidni hormoni endocitoziraju i nastavljaju da utiču na ćelije genomskim putem.
Jedno istraživanje je otkrilo da su ovi kompleksni nosači steroida vezani megalinskim membranskim receptorima, pa  zatim unose u ćelije putem endocitoze. Jedan od mogućih puteva je da se unutar ćelije ovi kompleksi odvedu u lizosom, gdje se proteinski nosač razgradi, a steroidni hormon pusti u citoplazmu ciljne ćelije. Tada hormon slijedi genomski put djelovanja. Ovaj postupak je prikazan na slici 2 desno. Uloga endocitoze u transportu steroidnih hormona nije dobro poznata i podliježe daljnjem istraživanju.

Da bi steroidni hormoni prešli lipidni dvosloj ćelija, moraju prevladati energetske barijere koje bi spriječile njihov ulazak ili izlazak ikroz membrane. Gibbova slobodna energija je tu važan koncept. Ovi hormoni, koji svi potiču iz holesterola, imaju hidrofilne funkcijske grupe na bilo kojem kraju i hidrofobne ugljenične okosnice. Kada steroidni hormoni uđu u membrane, postoje prepreke za slobodne energije kada uđu u hidrofobnu unutrašnjost membrane, ali energetski je povoljno da hidrofobno jezgro ovih hormona uđe u lipidni sloj. Ove se energetske barijere i jažice preokreću za hormone koji izlaze iz membrane. Steroidni hormoni lahko ulaze i izlaze preko membrane u fiziološkim uvjetima. Eksperimentalno je pokazano da prelaze membrane brzinom blizu 20 µm/s, ovisno o hormonu.

Iako je energetski povoljnije da se hormoni nalaze u membrani nego u ECF ili ICF, oni u stvari napuštaju membranu nakon što su se unijeli u nju. Ovo je važno razmatranje, jer holesterol – prekursor svih steroidnih hormona – ne napušta membranu nakon što se ugradi unutra. Razlika između holesterola i ovih hormona je u tome što je holesterol u mnogo većoj negativnoj Gibbovoj slobodnoj energiji dobro unutar membrane u odnosu na ove hormone. To je zato što alifatski rep holesterola ima vrlo povoljnu interakciju s unutrašnjošću lipidnih dvoslojeva. 

## Mehanizmi i efekti djelovanja 
Postoji mnogo različitih mehanizama kroz koje steroidni hormoni utiču na ciljane ćelije. Svi ovi različiti putevi mogu se klasificirati kao da imaju ili genomski  ili negenomski efekat. Genski putevi su spori i rezultiraju mijenjanjem Rzine transkripcije određenih proteina u ćeliji; negenski putevi su mnogo brži.

### Genomski putevi 
Prvi prepoznati mehanizmi djelovanja steroidnih hormona bili su genomski efekti. Na tom putu slobodni hormoni prvo prolaze kroz ćelijsku membranu, jer su topljivi u masti.

### Negenomski putevi 
Budući da nehenomski putevi uključuju bilo koji mehanizam koji nije genomski efekt, postoje različiti ovakvi putevi. Međutim, svi su posredovani nekom vrstom steroidnih hormonskih receptora koji se nalazi na plazma membrani. Pokazalo se da ionski kanali, transporteri, G-protein spregnuti receptori  (GPCR) i fluidnost membrane, utiču na steroidne hormone.  

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi 
* [Kategorija:Hormoni(https://bs.wikipedia.org/wiki/Kategorija:Hormoni)
Kategorija:Steroidni hormoni