Opsada Sarajeva

**Opsada Sarajeva** bila je skoro četverogodišnja opsada ovog grada za vrijeme rata u Bosni i Hercegovini. Opsada je počela zauzimanjem međunarodnog aerodroma u naselju Ilidža od *de facto* srpske Jugoslavenske narodne armije u noći sa 4. na 5. april 1992, a završila 29. februara 1996. Sarajevska je opsada sa 1.425 dana jedna od najdužih u historiji modernog ratovanja. Također, zračni most za podršku stotini hiljada opkoljenih ljudi u Sarajevu trajao je duže od Berlinskog zračnog mosta.

Za vrijeme opsade prosječno je padalo 329 granata dnevno na Sarajevo. Rekord od 3.777 ispaljenih granata zabilježen je 22. jula 1993. Granate su napravile ogromnu štetu, a najveću štetu su pretrpjeli civilni, kulturni i vjerski objekti.

## Pozadina 
Od svog osnivanja, nakon Drugog svjetskog rata, pa sve do raspada 1991. i 1992, vlada Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije držala je pod kontrolom nacionalističke osjećaje koji su postojali među mnogim etničkim i vjerskim grupama koje su činile stanovništvo zemlje. To je bila politika koja je sprječavala nastanak haosa i raspad države. Kada je dugogodišnji lider Jugoslavije, maršal Josip Broz Tito, umro 1980, ova politika obuzdavanja doživjela je dramatičan preokret. Nacionalizam je doživio procvat u narednoj deceniji nakon erupcije nasilja na Kosovu. Cilj srpskih nacionalista bio je centralizacija Jugoslavije u kojoj bi dominirali Srbi, dok su pripadnici drugih nacionalnosti u Jugoslaviji težili ka federalizaciji i decentralizaciji države.  

Prvi višestranački parlamentarni izbori u Bosni i Hercegovini održani su 18.10.1990. (drugi krug 25. novembra). Rezultirali su  formiranjem nacionalne skupštine u kojoj su dominirale tri etnički zasnovane stranke, koje su formirale labavu koaliciju kako bi sklonile komuniste s vlasti. Deklaracije o nezavisnosti, Hrvatske i Slovenije, te rat koji je uslijedio doveli su Bosnu i Hercegovinu i njena tri konstitutivna naroda u nezgodan položaj. Ubrzo je došlo do značajne podjele oko pitanja da li ostati u jugoslovenskoj federaciji (što su pretežno favorizirali Srbi) ili tražiti nezavisnost (što su pretežno favorizirali Bošnjaci i Hrvati ).

Tokom 1990, Uprava državne bezbjednosti (UDBA) zajedno sa grupom odabranih srpskih oficira Jugoslovenske narodne armije (JNA), razvija plan RAM s ciljem organizacije Srba izvan Srbije, učvršćivanja kontrole nad mladim SDP-om, te razmještanja oružja i municije.  Plan je trebao napraviti okosnicu za treću Jugoslaviju u kojoj bi svi Srbi, sa svojim teritorijama, živjeli zajedno u istoj državi. Uznemirena, vlada Republike Bosne i Hercegovine proglasila je nezavisnost od Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije 15. 10. 1991, nakon čega su bosanski Srbi ubrzo osnovali Srpsku narodnu skupštinu.

Srpski članovi parlamenta, koji su se uglavnom sastojali od članova Srpske demokratske stranke (SDP), napustili su centralni parlament u Sarajevu i formirali Skupštinu Srpskog naroda Bosne i Hercegovine 24. 10. 1991. To je označilo kraj tro-etničke koalicije koja je vladala nakon izbora 1990. Ova Skupština je 9. 1. 1992. osnovala Srpsku Republiku Bosnu i Hercegovinu, koja je u augustu 1992. postala Republika Srpska.

Nakon proglašenja suvereniteta Bosne i Hercegovine, uslijedio je referendum o nezavisnosti, 29. februara i 1. marta 1992, koji je bojkotovala većina Srba. Odaziv glasača na  referendum bio je 63,4%, a 99,7% birača se izjasnilo za nezavisnost.

## Humanitarni zračni transport 
UNPROFOR je pokrenuo svoje operacije humanitarnog zračnog transporta, opskrbljujući Sarajevo prijeko potrebnim zalihama od sredine 1992. do početka 1995. Bio je to najduži trajući humanitarni zračni most za opskrbu jednog opkoljenog grada od berlinskih zračnih prijevoza 

Činjenicu da je aerodrom bio pod komandom UNPROFOR-a, iskoristili su Sarajevski borci pa su počeli kopati tunel ispod piste. Povezivao je dvije teritorije pod kontrolom Armije Republike Bosne i Hercegovine (Dobrinja i Butmir). Bio bi poznat kao " Sarajevski tunel ". To bi postala jedina kopnena veza koju je opsjednuto Sarajevo imalo sa ostatkom svijeta. Tunel je dužine 785,5 m, širine oko 1 m i visine oko 1,5 m, iako je na nekim dijelovima visina i do 1,8 m. Nekoliko stotina ljudi je poginulo pretrčavajući preko piste, što je bio jedini način za ulazak ili izlazak iz opkoljenog Sarajeva prije nego što je iskopan Sarajevski ratni tunel.  koji je Galića zamijenio na mjestu komandanta Sarajevsko-romanijskog korpusa, proglašen je 2007. krivim za granatiranje Sarajeva i kampanju snajperskog teroriziranja njegovih stanovnika u periodu od augusta 1994. do kraja 1995, uključujući i drugi masakr u Markalama. Osuđen je na 29 godina zatvora. ICTY je zaključio da je gradska pijaca Markale 28. avgusta 1995. pogođena minobacačkom granatom od 120&nbsp;mm ispaljenim sa položaja koje je držao sarajevsko-romanijski korpus.

## Opsada u popularnoj kulturi 
### Film 
* *Remake*, igrani film u režiji Dine Mustafića po scenariju Zlatka Topčića

### Strip 
* *Le Sommeil du monstre*, strip Enki Bilala,
* *Sarajevo Tango*, strip Hermanna Huppena
* *Fax From Sarajevo*, strip Joea Kuberta
* *The Fixer*, grafički roman Joe Saccoa

### Videoigre 
* *This War of Mine* - videoigra od 11 bit studios, bazirana na opsadi Sarajeva

## Također pogledajte 
* Masakri na Alipašinom Polju
* Masakr na Drveniji
* Masakr djece u Bakarevoj
* Masakr u Boljakovom Potoku
* Masakr u Budakovićima
* Masakri na Dobrinji
* Masakr u Ferhadiji
* Masakr u Halačima
* Masakr u Isevića sokaku
* Masakr u Ulici oslobodilaca Sarajeva
* Masakri na Markalama
* Masakr na Trgu ZAVNOBiH-a
* Masakr u ulici Žrtava fašizma
* *This War of Mine* - videoigra bazirana na opsadi Sarajeva
* *Exile in Sarajevo* (film)
* Opsada Bihaća
* Snajperska aleja
* *Remake* (film)

## Napomene 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* SA92.BA: Sarajevo 1992. - 1996. foto galerija
* Hronologija opsade Sarajeva
* Presuda Haškog suda Stanislavu Galiću za opsadu Sarajeva
* Opsada Sarajeva - Sarajevo under siege - multimedijalna prezentacija    
* Sarajevo 1.425 dana pod opsadom (Facebook) - Arhiva fotografija i video-snimaka Sarajeva iz perioda 1992-1995.

Kategorija:Rat u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Sarajevo
Kategorija:Opsada Sarajeva
Kategorija:1992. u Jugoslaviji
Kategorija:NATO-ova intervencija u Bosni i Hercegovini
Kategorija:1992. u Bosni i Hercegovini
Kategorija:1993. u Bosni i Hercegovini
Kategorija:1994. u Bosni i Hercegovini
Kategorija:1995. u Bosni i Hercegovini
Kategorija:1996. u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Bitke JNA u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Sukobi u 1992.
Kategorija:Sukobi u 1993.
Kategorija:Sukobi u 1994.
Kategorija:Sukobi u 1995.
Kategorija:Sukobi u 1996.