open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alat

mini|desno|250px|Kutija sa raznim alatima.
mini|250px|Alat izložen na sajmu.
**Alati** su pomagala za izvođenje radova u pojedinim zanimanjima. Oni su svojevrsni produžeci ljudskih ekstremiteta, za lakše obavljanje poslova. Osiguravaju prednost i povoljan položaj za obavljanje fizičkih poslova. Na primjer, željezna šipka služi kao poluga.

Alatima se služe ljudi, ali je uočeno da neku vrstu alata koriste i pojedine životinje kao što su majmuni, neke vrste ptica, ali i morska vidra.

Izraz „alat“ se ne koristi samo za fizičke objekte, nego i za, naprimjer, pojedine kompjuterske programe.
Većina alata, može, nažalost i da služi kao oružje, naprimjer čekić ili nož. Slično, ljudi koriste i oružje kao što je eksploziv, kao alat.

## Uloge alata 
Mnogi alati ili grupe alata služe za obavljanje jedne ili više osnovnih operacija, kao što su:
* sječenje (nož, kosa, srp i dr.) 
* koncentracija sile (čekić, malj, odvrtač, burgija, bič, pribor za pisanje i dr.) 
* vodilice (ugaonik, algoritmi, tradicije i dr.) 
* zaštita 
* spajanje i držanje zajedno (kliješta, rukavice, ključevi, odvrtači i dr.)

Često zbog samog dizajna, alati mogu zamijeniti jedni druge u svojoj osnovnoj upotrebljivosti. Na primjer, kliješta služe za sječenje i hvatanje, čak i kao čekić. Tu su i ručne pile višestruke namjene.
Najstariji poznati alati su noževi. Mehanički uređaji, poznati i starim Grcima, doživljavaju procvat u Srednjem vijeku, sa sistematskom upotrebom novih izvora energije, kao što su voda i vjetar. 
Nagli razvoj u proizvodnji novih alata se desio pronalaskom mašina alatljika u doba industrijske revolucije.
Izbor alata može da zavisi od materijala koji se obrađuje: metali, papir, tekstil, drvo, plastika i dr.

## Pojedine vrste alata 
* čekići,
* bušilice,
* odvrtači, 
* poluge,
* ključevi,
* pribori za mjerenje,
* pribori za pojedina zanimanja,
* sjekači,
* makaze,
* sjekire,
* oštrice,
* abrazivi,
* pile,
* lopate,
* krampe, itd.

Za dugo i pouzdano korištenje alata i pribora, potrebno je njihovo čuvanje, pravilno rukovanje, podmazivanje, oštrenje i druge radnje pogodne za pojedine njihove vrste.

## Također pogledajte 
* Ergonomija

## Reference 
*
Windhoek

mini|Crkva Isusa Krista, Windhoek|lijevo|153x153piksel
mini|Windhuk|lijevo
mini|170px|*Windhuk*|lijevo
**Windhoek** (/ˈvɪnt.hʊk/ vint-huuk; Njemački: Windhuk) je glavni i najveći grad Republike Namibije. Nalazi se u  centralnoj Namibiji, u području visoravni Khomas Highland, na oko 1.700 metara iznad mora. Windhoek ima 332.500 stanovnika, prema popisu iz 2011. godine. Smatra se da je doseljavanje stanovništva iz ostatka Namibije prouzrokovalo rast broja stanovnika na više od 300.000 stanovnika.

Windhoek je društveni, ekonomski, politički i kulturni centar zemlje. Gotovo svako namibijsko nacionalno preduzeće, vladino tijelo, obrazovna i kulturna institucija ima sjedište u njemu.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://www.windhoekcc.org.na/

Kategorija:Glavni gradovi afričkih država
Kategorija:Gradovi u Namibiji
Satelitski internet

mini|250p|Tanjir za WildBlue satelitskog davatelja usluga interneta
**Satelitski internet** servisi se obično koriste tamo gdje nema zemaljskog internet pristupa. Satelitski internet je moguće dobiti u svim dijelovima svijeta. 

**Satelitski pristup internetu** je pristup internetu koji se pruža putem komunikacijskih satelita; ako može održati velike brzine, naziva se **satelitski širokopojasni pristup** . Moderna satelitska internet usluga potrošačkog nivoa obično se pruža pojedinačnim korisnicima putem geostacionarnih satelita koji mogu ponuditi relativno velike brzine podataka, pri čemu noviji sateliti koriste K opseg za postizanje brzina prenosa podataka do 506.&nbsp;Mbit/s. Osim toga, razvijaju se nove konstelacije satelitskog interneta u niskoj Zemljinoj orbiti kako bi se omogućio pristup internetu iz svemira s niskom latencijom. 

Imamo tri vrste satelitskog interneta: 
* Jednosmjerni pristup internetu tzv. multicast,
* Jednosmjerni pristup internetu sa zemaljskim povratkom
* Dvosmjerni satelitski internet

## Također pogledajte 
* Voice over Internet Protocol

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* ViaSat/TIA Satellite Equipment Systems Standardization Efforts
* Satellite Internet vs DSL

Kategorija:Internet tehnologije
Managua

mini|250px|Managua

**Managua** (španski izgovor: maˈnaɣwa) je glavni grad države Nikaragva, a ujedno i departman i općina istog imena. To je najveći grad u Nikaragvi, kako po broju stanovnika, tako i po površini. Lociran je na jugozapadnoj obali jezera Managua. Grad je proglašen glavnim, 1852.

Prije nego što je proglašen glavnim gradom, ovaj položaj je mijenjan između gradova León i Granada. Broj stanovnika je otprilike oko 1.800.000, a stanovništvo uglavnom čine mestici i bijelci. Managua je, nakon Guatemala City-ja, drugi najveći grad Centralne Amerike.

Pri osnivanju 1819., gradu je dato ime: *Leal Villa de Santiago de Managua*. Njegova prvobitna namjena je bila da služi kao ribarsko selo.

Napori da Managua bude glavni grad počinju 1824., nakon što su centralnoameričke nacije ostvarile nezavisnost od Španije. Položaj Manague, između konkurentnih gradova León i Granada, ga je učinio logičnim i idealnim kompromisnim izborom. Sadašnja Managua je sagrađena 1850tih na mjestu življenja urođeničke zajednice.

Grad zauzima područje Zemljinog rasjeda. Seizmolozi predviđaju da će Managua nastaviti bivati pogođena razornim zemljotresima, svakih 50 godina, ili još češće.

## Privreda 
Gradska ekonomija se zasniva uglavnom na trgovini. 

Managua je nikaragvanski centar trgovine kafom, pamukom, i drugim poljorivrednim kulturama. Ovaj grad je važan industrijski, trgovački, politički i kulturni centar. Uglavnom se proizvode pivo, kafa, šibice, tekstil i obuća.

Grad je bio svjedok uzdizanja i pada raznih političkih sila, kroz historiju Nikaragve. Također je propatio u razornim zemljotresima 1931. i 1972., koji su usporavali razvoj grada.

Od 2007. nakon intenzivne kampanje, Managua je postala prvi grad bez nepismenih, u Centralnoj Americi. 

Od zemljotresa 1972. razvija se gradnja stambenih i poslovnih zgrada u području predgrađa Manague. Izgradnja uključuje: škole, bolnice, trgovačke centre. Ove zgrade su građene po seizmičkim propisima za razorne zemljotrese. 

Managua je poznata kao Venecija Centralne Amerike, zbog brojnih kanala, koji se mogu naći u gradu.

Stanovnici grada i departmana Managua se zovu *Managüenses*.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Nikaragva
Kategorija:Glavni gradovi sjevernoameričkih država
Katmandu

**Katmandu** je glavni grad Nepala.
Privredno je središte istoimene plodne himalajske doline na ušću rijeke Baghmati u Bishanmati. Leži na 1300 metara nadmorske visine. Živi je turistički, kulturni i budistički hodočasnički centar. Univerzitet je osnovan 1959. U starom dijelu grada se ističe monumentalna kraljevska palata sa hramom Telaju iz 16. vijeka. Sačuvani su raznovrsni tradicionalni zanati.

Saobraćajni značaj mu daju godine 1955. cesta za Indiju, i 1964. otvorena cesta za Lhasu (Tibet).

Kathmandu-Ausblick-20-Marshyangdi-Stadtblick-2015-gje.jpg
Kathmandu-Asan-52-Markt-2015-gje.jpg
Kathmandu-Haku Bahal-08-2013-gje.jpg
Kathmandu-Indra Chowk-34-Apfelhaendler-2015-gje.jpg
Kathmandu-Menschen-14-Durbar Square-Jagannath-Maedchen-2013-gje.jpg
Kathmandu-Kathesimbu-02-Stupa-2007-gje.jpg
Kathmandu-Durbar Square-04-Militaercamp-2007-gje.jpg
Kathmandu-Hanuman Dhoka-Nasal Chowk-22-Stadt-2013-gje.jpg
Kathmandu, Nepal, Life on the streets.jpg
Patan Durbar Square 2007-12-0286 (2589771451).jpg
Kathmandu, Basantapur, Square, Nepal.jpg
Kathmandu, Nepal, Thamel streets.jpg

## Vanjski linkovi 
* http://www.kathmandu.gov.np/

Kategorija:Gradovi u Nepalu
Kategorija:Glavni gradovi azijskih država
Luanda

**Luanda** je glavni grad Angole sa oko 4.500.000 stanovnika (prema procjenama UN iz 2004. godine).

Luanda je osnovana 1575. godine od strane portugalskog istraživača Paulo Dias de Novais pod imenom São Paulo de Luanda.

## Demografija 
Stanovnici Luande su uglavnom pripadnici neke od afričkih etničkih grupa, uključujući Ovimbundu, Kimbundu i Bakongo plemena. Službeni i najčešće upotrebljavani jezik je portugalski, a osim njega dosta se upotrebljavaju lokalni jezici Bantu porijekla.

U gradu postoji i mali broj stanovnika evropskog porijekla.

## Ekonomija 
Industrija se bazira na preradi hrane, pića, tekstila, cementa i drugih građevinskih materijala, plastičnih proizvoda, metalnih roba, cigareta i obuće.

Nalazišta nafte su pronađena u blizini, i ova sirovina se obrađivala u gradu, ali su tokom građanskog rata dosta oštećena.

Luanda ima izvrsnu prirodnu luku, a glavni izvoz čine: kafa, pamuk, šećer, dijamanti, željezo i so.

Kategorija:Gradovi u Angoli
Kategorija:Glavni gradovi afričkih država
Kabelski modem

**Kabelski modem** je poseban uređaj koji je napravljen da prilagodi podatkovne signale preko infrastrukture kabelske televizije. Kabelski modemi su prvenstveno korišteni za širokopojasni internet pristup, i tako iskorištavajući neiskorištenu propusnost na mreži kabelske televizije. Ovakav način spajanja na internet se koristi u SAD, Kanadi i Evropi uključujuči i BiH. 

## Također pogledajte 
* HomePNA

## Vanjski linkovi 
*Informativna mreža za kabelske modeme 
*Kako radi Kabelski modem? 
*DOCSIS standard 
*Vodič za kabelske modeme  

Kategorija:Internet tehnologije
Kategorija:Uređaji računarskih mreža
Panama City

thumb|213x213px|Panama City, glavni grad

**Panama City** (Španski jezik: Panamá) je glavni grad centralnoameričke države Panama. Panama je ujedno i najveći grad Republike Panama. Ima populaciju od 813.097, a u širem području živi 1,206.792 stanovnika, i nalazi se na pacifičkom ulazu u Panamski kanal na 8°58′sjeverno 79°32′zapadno﻿ / ﻿8.967°S 79.533°Z﻿ / 8.967; -79.533. Panama City je politički i administrativni centar države.

## Također pogledajte 
* Panamski kanal

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://web.archive.org/web/20110225083801/http://www.municipio.gob.pa/

Kategorija:Panama
Kategorija:Glavni gradovi sjevernoameričkih država
Rotterdam

mini|Popularni kubusi za stanovanje iz Rotterdama
**Rotterdam** je poslije Amsterdama drugi po veličini grad u Holandiji. Roterdamska 
luka po veličini je prva u Evropi, a treća u svijetu. Grad ima 615.937 
stanovnika (1. januar 2012), a 2006. cijela roterdamska regija imala je 1,2 miliona 
stanovnika. U prosjeku se grad nalazi na nadmorskoj visini od 2 metra ispod nule. Pored Amsterdama i Haaga, Rotterdam je jedan od najvažnijih kulturnih centara Holandije. Ima 
univerzitet, nekoliko visokih škola, muzičku akademiju i akademiju umjetnosti. Vodeći je industrijski i trgovački grad Holandije.

Kategorija:Gradovi u Nizozemskoj
*
Amman

**Amman** (arapski: عمّان‎) je glavni i najnaseljeniji grad Hašemitske kraljevine Jordan, i ekonomski, politički i kulturni centar zemlje. Smješten u centralnom dijelu Jordana, Aman je administrativni centar cijele regije. Ima oko 4.000.000 stanovnika i površinu oko 1.680 kvadratnih kilometara. Danas se Aman smatra jednim od najliberalnijih i zapadnjačkih arapskih gradova. Aman je glavna turistička destinacija u regiji, posebno među arapskim i evropskim turistima.

Historija Amana datira iz 7.250. godine p.n.e., što ga čini jednim od najstarijih kontinuirano naseljenih gradovima na svijetu. Prva naselja su sagrađena još u neolitskom periodu. Grad je kasnije bio poznat kao "Rabath-Ammon" i bio je glavni grad Amonaca. U rimskom periodu Amman je bio regionalni centar poznat pod imenom Filadelfija. Bio je prepoznatljiv po tome što se prostirao na sedam brda kao i grad Rim. Prvobitno je izgrađen na sedam brežuljaka, ali se sada prostire na 19 brežuljaka  kombinirajući 27 administrativnih jedinica. Istočni dio grada je uglavnom ispunjen historijskim znamenitostima koje su domaćini kulturnih aktivnosti, dok je zapadni dio grada moderan i služi kao ekonomski centar grada.

Oko 1,9 miliona ljudi je posjetilo Aman 2014. godine, koji je rangiran kao 84. najposjećeniji grad na svijetu i 4. najposjećeniji arapski grad. Aman ima relativno brzo rastuću ekonomiju. Osim toga, imenovan je najbrže rastućim gradom Bliskog istoka i sjeverne Afrike. Na najpoznatijim lokacijama ovog grada velike multinacionalne kompanije osnivaju svoje regionalne urede. Osim toga, očekuje se da u narednih deset godina ovaj grad bude sjedište najvećih multinacionalnih kompanija.

## Historija 
On je drevna amonska prijestolnica, svojevremeno poznata kao Rabbath-Ammon. U rimskom periodu Amman je bio regionalni centar poznat pod imenom Filadelfija. Bio je prepoznatljiv po tome što se prostirao na sedam brda kao i grad Rim.

Grad ima populaciju od preko milion ljudi. U njemu se nalazi rimski amfiteatar (169-177) od 5000 sjedišta, tvrđava iz rimskog i bizantskog razdoblja, hram sagrađen u čast Herkulesa, arheološki muzej Jordana u kojem se čuvaju eksponati iz perioda najranijih ljudskih nastambi na ovim prostorima (700.000 godina stari). Amman je poznat i po svojoj Plavoj džamiji, te džamiji Ebu Derviš.

## Poznate ličnosti 
* Husein, kralj Jordana
* Abdullah II, kralj Jordana

## Međunarodni odnosi
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranica 

Kategorija:Gradovi u Jordanu
Kategorija:Glavni gradovi azijskih država
Frankfurter Allgemeine Zeitung

mini|Izdavačka kuća u Frankfurtu am Main
**Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ)** su uticajne i visokokvalitetne njemačke novine, osnovane 1949. Izdaju se svakodnevno u Frankfurtu am Main. Tiraž ovih novina je preko 380.000 primjeraka.

## Historija 
Prvo izdanje *Frankfurter Allgemeine Zeitunga* je objavljeno 1. novembra 1949., a njegov prvi redakter je bio Erich Welter. Neki od redaktera su radili za *Frankfurter Zeitung*, koji je bio zabranjen 1943. godine. 

Tradicionalno, na naslovnici ovih novina se nikada ne pojavljuju fotografije. Jedan od rijetkih izuzetaka je bila slika slavljenika ispred Reichstaga u Berlinu na *Dan njemačkog ujedinjenja* 4. oktobra 1990., kao i dvije slike 12. septembra 2001. koje su pokazivale kolapsirajući World Trade Center i američkog predsjednika Busha.

## Vanjski linkovi 
* Frankfurter Allgemeine Zeitung Online  (većina članaka je besplatna)

Kategorija:Njemačke dnevne novine
Kategorija:Frankfurt na Majni
262 Valda

**262 Valda** je mali asteroid iz glavnog asteroidnog pojasa. Otkrio ga je Johann Palisa 3. novembra, 1886. godine u Beču. Nije poznato kako je asteroid dobio ime.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Baza podataka o tijelima u Asteroidnim orbitama
* [Podaci o otkrićima minornih planeta (tijela u Sunčevom sistemu(https://bs.wikipedia.org/wiki/Sun%C4%8Dev_sistem))]

Kategorija:Asteroidi
Pol Pot

mini|Pol Pot 1978.
**Pol Pot** (provincija Kompong Thom, 19. maj 1928. - Anlong Veng, 15. april 1998.), kambodžanski političar

Vijetnamski rat je ponovo potvrdio da je narod u borbi za slobodu nemoguće pobijediti - lekcija koju sami Vijetnamci nisu dobro naučili, jer su nekoliko godina kasnije vojno intervenirali u Kambodži, iz koje su se nekoliko godina kasnije, baš kao i Amerikanci iz Vijetnama, bili prisiljeni povući.

Najstrašnija posljedica Pol Potova režima jest jezovita slika osam hiljada lubanja poredanih na jednom od kambodžanskih polja smrti koje je, između 1975. i 1979., na rubovima prašuma Indokine posijao komunistički režim Pola Pota i njegovih Crvenih Kmera.

Ono što zaslon fotografske kamere nije mogao zabilježiti prepušteno je sumornim hronikama zbivanja na jugoistoku Azije. A one kažu da je tih osam hiljada na tropskom suncu izblijedjelih lubanja tek vrh ledene sante zločina koje je tokom brutalne četverogodišnje vladavine nad svojim narodom (ali i u ime njega) počinila frakcija kambodžanskih maoista.

U obračunima s "kontrarevolucionarima", intelektualcima, stručnjacima, službenicima, vjernicima, budističkim svećenicima, nacionalnim manjinama, trgovcima, poduzetnicima, seljacima i građanima, Pol Potovi su krvnici ubili ukupno 1,7 miliona ljudi, ili petinu čitave kambodžanske populacije. Kada je bila riječ o "neprijateljima" partije, nisu se štedjela ni djeca od tek nekoliko mjeseci, ali ni čitave porodice koje su svoj krvavi kraj dočekale na nekom od bezbrojnih polja smrti.

Kako su jurišni odredi Crvenih Kmera u to vrijeme oskudijevali sa municijom, egzekucije su se vršile zašiljenim bambusovim štapom: "kontrarevolucionar" bi kleknuo nad velikom jamom, nakon čega bi mu vjerni vojnik partije u potiljak zabio ovo primitivno, ali - pokazat će surova kambodžanska statistika - nadasve efikasno oružje. Kolovođe "kontrarevolucije" čekala je puno strašnija smrt: neki od njih bili su nabijani na kolac i ostavljani da živi skončaju u najstrašnijim mukama, drugi su u drvenim kavezima izgladnjivani do smrti, a preostali su upućeni u neke od radnih kampova dok od iscrpljenosti nisu poumirali.

## Također pogledajte 
* Vijetnamski rat

## Reference 
Kategorija:Kambodžanski državnici
Kategorija:Kambodžanski političari
Bananarama

desno|mini|Bananarama na sceni

**Bananarama** je britanska muzička grupa koja je postala popularna 1980-tih godina zahvaljujući velikim hitovima *Cruel Summer* i *Robert DeNiro’s Waiting*.

Grupu su osnovale tri prijateljice, Siobhan Fahey, Keren Woodward i Sara Dallin u Londonu 1981. godine. Uz pomoć bivših članova punk grupe Sex Pistols, Stevea Jonesa i Paula Cooka, snimile su demo pjesmu *Aie a Mwana* koja je postala svojevrsni hit u londonskim klubovima a djevojkama donijela ugovor sa poznatom izdavačkom kućom London Records. Grupa je imala vrhunac popularnosti između 1984. i 1989. godine.

Njihov prvi album *Deep Sea Skiving* (1983) je imao nekoliko manjih hitova kao što su *Really Saying Something* i *Shy Boy*.

Sljedeći album, naslovljen "Bananarama" (1984), proslavio je grupu širom svijeta a sadržao je i njihove do sada najveće hitove: *Cruel Summer* i ''Robert De Niro's Waiting*. Pjesma *Cruel Summer'' je korištena u filmu Karate kid (1984).

Siobhan Fahey je napustila grupu 1988. godine, a njena nasljednica Jacquie O'Sullivan je bila član u periodu 1988-1991. Trenutna postava grupe su Keren Woodward i Sara Dallin.

Bananarama je do 2002. godine prodala preko 40 miliona albuma širom svijeta.

## Diskografija 
;Studijski albumi
* *Deep Sea Skiving* (1983)
* *Bananarama* (1984)
* *True Confessions* (1986)
* *Wow!* (1987)
* *Pop Life* (1991)
* *Please Yourself* (1993)
* *Ultra Violet* (1995)
* *Exotica* (2001)
* *Drama* (2005)
* *Viva* (2009)
* *In Stereo* (2019)

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranica
* Stranica posvećena grupi

Bananarama
Kategorija:Muzičke grupe osnovane 1981.
Bambus

**Bambus** je gigantska, brzorastuća trava s drvenastom stabljikom. Vrsta visokih, drvolikih trava koje rastu od tropskog i suptropskig pojasa do oblasti sa umjerenom temperaturom zraka. Koriste se svi dijelovi bambusa, i to za različite namjene - u ljudskoj i životinjskoj ishrani, za proizvodnju finog, kvalitetnog papira, za građevinske materijale i lijekove, kao i za ukrasne elemente u pejzažnim vrtovima.

## Reference 
Kategorija:Poaceae
Kategorija:Baštenske biljke
Monrovia

**Monrovia** je glavni grad Liberije. Broj stanovnika metropolitan područja grada je 1.010.970 (prema popisu iz 2008. godine) . Grad, osnovan 1822. godine, dobio je ime po američkom predsjedniku Jamesu Monrou.

Nalazi se na poluostrvu između Atlantskog okeana i rijeke Mesurado, blizu ušća rijeke Sent Pol u Atlantik.

U gradu se nalazi Univerzitet Liberije i jedan od najvećih stadiona u Africi (kapaciteta 40.000 mjesta). Aerodrom je udaljen oko 60 kilometara od grada.

## Ekonomija 
Monrovia je finansijski centar Liberije. Centralna banka zemlje je smještena u ovom gradu.

Na ekonomiju grada najveći uticaj ima luka, koja je značajno proširena za vrijeme Drugog svjetskog rata. Preciznije Mornovija se navodi kao matična luka za 10-15 % sve svjetske trgovačke mornarice. Glavninu izvoza čine guma i željezne rude.

Industrija se bazira na preradi cementa, nafte, hrane, keramike, cigle, namještaja i hemijskih proizvoda. Luka također ima velika skladišta kao i postrojenja za popravku brodova.

## Gradovi partneri 
## Note i reference 
Kategorija:Glavni gradovi afričkih država
Kategorija:Gradovi u Liberiji
Naypyidaw

**Naypyidaw** (Burmanski=နေပြည်တော်; MLC transkripcija: nepranytau), također poznat i kao **Nay Pyi Taw**; (nèpjìdɔ̀) je glavni grad države Burma, također poznate kao Myanmar. 6. novembra 2005., administrativno sjedište Burme je službeno premješteno na slobodno građevinsko zemljište, na 2&nbsp;km zapadno od Pyinmana te oko 200&nbsp;km sjeverno od tadašnjeg glavnog grada Yangon (Rangoon).

Službeno ime glavnog grada je proglašeno 27. marta 2006., na dan Burmanske armije.
Očekuje se da će grad biti dovršen do 2012.

Po podacima iz 2009., broj stanovnika je 925 000, što grad postavlja na treće mjesto u Burmi, poslije gradova Yangon i Mandalay.

## Etimologija 
*Nay Pyi Taw* znači "Kraljevski glavni grad", "sjedište kralja" ili "prebivalište kraljeva".

Kategorija:Gradovi u Mjanmaru
Kategorija:Glavni gradovi azijskih država
Kategorija:Mjanmar
Vođe Sovjetskog Saveza

**Vođa Sovjetskog Saveza** bio је nezvanični naslov šefa države. Obuhvatao je službene titule poput generalnog sekretara Komunističke partije Sovjetskog Saveza, predsjednika Vijeća ministara, prvog sekretara Komunističke partije, predsjednika države i razne druge političke funkcije.

## Vođe Sovjetskog Saveza
## Također pogledajte
*Generalni sekretar Komunističke partije Sovjetskog Saveza

## Reference
## Vanjski linkovi
*Vođe Sovjetskog Saveza (1922–1991) 

Kategorija:Sovjetski Savez
Kategorija:Državnici
Kategorija:Ruski političari
Kategorija:Pozicije autoriteta
Ernest Rutherford

**Ernest Rutherford** (30. august 1871 – 19. oktobar 1937) bio je britanski hemičar, koji se smatra *ocem nuklearne fizike*.

Bio je profesor na fakultetu u Montrealu; direktor odjela za fiziku Univerziteta u Manchesteru (od 1907.), a od 1919. direktor *Cavendisheva laboratorija* u Cambridgeu. Godine 1903. izabran za člana (1925-30 za predsjednika) *Royal society*. Nobelovu nagradu za hemiju dobio 1908. godine. Najprije se bavio proučavanjem radioaktivnih raspada. Prvi je uočio da se zračenje radijuma sastoji od dviju vrsta zraka, koje je nazvao alfa-zrake i beta-zrake te gama-zračenje. Zajedno sa F. Soddyem uveo je pojam vremena poluraspada i formulisao zakone radioaktivnog raspada. Proučavanjem raspršivanja alfa-čestica na atomima Rutherford je došao do zaključka da atom čija je veličina 10−8 cm nije kompaktan djelić materije, nego složen od pozitivne jezgre (veličine 10−12 cm) i elektrona koji kruže oko nje. Rutherford je prvi upotrijebio riječ proton za pozitivno naelektrisanu česticu u jezgri atoma.
Od njega potiče i formula (nazvana njegovim imenom) za raspršivanje alfa-čestica na atomima; kasnije (1925. godine), Rutherford je utvrdio i odstupanje od te formule do kojeg dolazi kod vrlo bliskih sudara alfa-čestice i jezgre, kad nuklearno međudjelovanje postaje mnogo važnije od električnog.
Godine 1919. Rutherford je, bombardirajući dušik alfa-česticama izveo prvu pretvorbu (transmutaciju) jednog elementa u drugi. Tako je izvršena prva nuklearna reakcija.

## Vanjski linkovi
* Bibliografija  sa zvanične stranice Nobelove nagrade 

Kategorija:Rođeni 1871.
Kategorija:Umrli 1937.
Kategorija:Biografije, Brightwater
Kategorija:Novozelandski fizičari
Kategorija:Novozelandski hemičari
Kategorija:Britanski fizičari
Kategorija:Britanski hemičari
Kategorija:Britanski nobelovci
Kategorija:Eksperimentalni fizičari
Kategorija:Nuklearni fizičari
Kategorija:Otkrivači hemijskih elemenata
Kategorija:Dobitnici Nobelove nagrade za hemiju
Bergen

mini
**Bergen** je drugi po veličini norveški grad sa 259.580 stanovnika (2010). 
Grad je poznat po padavinama kiše, ali je opet popularna destinacija za domaće i strane turiste. Bergen je okružen sa sedam skandinavskih gora: Sandviksfjellet, Rundemannen, Blåmannen, Ulriken, Løvstakken, Damsgårdsfjellet i Lyderhorn.

Grad je osnovao Olav Kyrre 1070. Bio je jedan od najvažnijih luka Hanzeatske Lige. 
U gradu su rođeni danski i norveški pisac Ludvig Holberg 1684. godine, i čuveni kompozitor iz doba romantizma Edvard Grieg 1843.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranica općine Bergen

Kategorija:Gradovi u Norveškoj
*
Sex Pistols

**The Sex Pistols** bila je britanska punk grupa osnovana u Londonu 1975. godine. Grupa je postojala već od 1972. ali pod raznim imenima (The Strand, The Swankers) i u različitim postavama.

Iako su djelovali u prilično kratkom periodu, ostavili su jak trag u svijetu popularne muzike. 

## Sex Pistols 
Menadžer grupe bio je Malcolm McLaren, koji je također bio vlasnik prodavnice odjeće "Sex" gdje su članovi Sex Pistolsa uzimali scensku odjeću. Na početku su svirali u manjim londonskim klubovima a popularnost su stekli svojim energičnim nastupima. Grupa je od samog početka bila kontroverzna, a njihovi tekstovi su obrađivali mnoge tabu teme kao što su fašizam, anarhija i nasilje.

Prva postava grupe je bila: Johnny Rotten (vokali), Steve Jones (gitara), Paul Cook (bubnjevi) i Glen Matlock (bas-gitara). Matlock je izbačen iz grupe kad je postalo poznato da voli grupu The Beatles. Njega je zamijenio Sid Vicious. 

Njihove prve dvije singlice, *Anarchy in the U.K.* (1976) i *God Save the Queen* (1977), zabranjene su na mnogim radio i tv stanicama iako su bile jako slušane. Naročito *God save the Queen* koja je dospijela na vrh top lista u Velikoj Britaniji.

Grupa je potom emigrirala u SAD ali tu nisu prestali problemi. Rotten je napustio grupu nakon koncerta u San Franciscu 1978. a 12. oktobra iste godine djevojka basiste Sid Vicousa, Nancy Spungen, je pronađena mrtva od posljedica uboda noža u jednom hotelu. Vicious je uhapšen i priznao je ubistvo. Dok je na slobodi čekao suđenje, umro je od prevelike doze heroina 2. februara 1979.

Ostali članovi Sex Pistolsa su pokušavali održati grupu u životu i nakon toga ali se sve završavalo na svađama. Krajem 1979. grupa se raspala.

Grupa se od tada okupljala nekoliko puta zbog turneja, 1996. 2002. i 2003., ali nisu izdavali novi materijal. Također, u grupu je vraćen originalni član Glen Matlock.

## Članovi grupe Sex Pistols 
### Poslije 1975. 
* Johnny Rotten – vokali (1975-1978, 1996, 2002, 2003)
* Steve Jones – gitara (1975-1978, 1996, 2002, 2003)
* Glen Matlock – bas-gitara (1975-1977, 1996, 2002, 2003)
* Paul Cook – bubnjevi (1975-1978, 1996, 2002, 2003)
* Sid Vicious – bas-gitara (1977-1978)

### 1972–1975 
* Steve Jones – vokali (1972-1975)
* Wally Nightingale – gitara (1972-1975)
* Nick Kent – gitara (1975)
* Steve New – gitara (1975)
* Jim Mackin – klavijature (1972-1973)
* Stephen Hayes – bas-gitara (1972-1973)
* Del Noones – bas-gitara (1973-1974)
* Glen Matlock – bas-gitara (1974-1975)
* Paul Cook – bubnjevi (1972-1975)

## Diskografija 
### Albumi 
* ''Never Mind the Bollocks, Here's the Sex Pistols* (1977)
* *The Great Rock 'n' Roll Swindle* (1979)
* *Some Product: Carri on Sex Pistols* (intervjui) (1979)

### Kompilacije 
* *Flogging a Dead Horse* (1980)
* *Kiss This: The Best Of* (1992)
* *Filthy Lucre Live* (1996)
* *Jubilee: The Best Of* (2002)
* *Sex Pistols Box Set* (2002)
* *Raw and Live* (2004)

### Sid Vicious solo album 
* *Sid Sings'' (1979)

## Vanjski linkovi 
Službena stranica Sex Pistols-a 
Tekstovi pjesama 

Sex Pistols
.ie

**.ie** je najviši Internet domen za Irsku.

## Također pogledajte 
* Spisak ostalih najviših internetskih domena

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Spisak najviših domena, na *iana.org*.

Kategorija:Irska
I
Glücksburg

**Glücksburg** (danski: **Lyksborg**) je gradić u provinciji Schleswig-Holstein u sjevernoj Njemačkoj. Nalazi se 10 kilometara sjeveroistočno od grada Flensburga. Grad je bio dom dinastije Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg (ili samo Glücksburg), danske, norveške, grčke i buduće britanske kraljevske porodice.

## Vanjski linkovi 
*Glücksburger Touristinformation  (njem.)
**Dvorac Glücksburg* (eng.)
*Turističke informacije (njem.)
*Historische Gesellschaft Glücksburg (njem.)

Kategorija:Danska
Kategorija:Gradovi u Njemačkoj
Epska fantastika

mini|desno|*Sigurd ubija Fafnira*, od Arthura Rackhama
**Epska fantastika** je noviji pravac u književnosti nastao sredinom dvadesetog vijeka. Mnogi smatraju da je osnivač pravca J. R. R. Tolkien svojim kapitalnim djelom "Gospodar prstenova". 
Epsku fantastiku odlikuju sljedeće karakteristike:
* likovi u romanima su najčešće bića iz mitologija mnogih naroda svijeta
* gotovo obavezno je prisustvo magije koja prožima djelo.
* priča je obično jednoobrazna u većini djela: gotovo uvijek se radi o "potrazi i zadatku" glavnog junaka.

Pisci koji su obilježili ovaj žanr su: Tolkien i Michael Moorkock, od novijih George R.R. Martin sa svojom serijom knjiga "Pjesma leda i vatre" i Robert Jordan sa serijom knjiga "Točak vremena".

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Fantastika
Mary Dyer

mini|250p|Mary Dyer prije vješanja
**Mary Barrett Dyer** (London, 1611. - Boston, 1. juni 1660.) bila je engleski Kveker. Obješena je u Bostonu, Massachusettsu, zato što se borila protiv progona Kvekera iz kolonije Massachusettsa. Smatra se da je bila posljednja žrtva religioznog progona u Sjevernoj Americi.

Mary Dyer je srela Anne Hutchinson 1637, koja je propovjedala da se Bog obraća direktno vjerniku, a ne samo preko svještenstva. Dyer se pridružila Anne Hutchinson i postala aktivna u "Antimonijskoj jeresi", gdje su radile na organizaciji grupa žena i muškaraca koje bi proučavale Bibliju na drugi način u odnosu na teokratski zakon kolonije Massachusetts Bay.

1638, Mary Dyer i njen muž, William Dyer, bili su prognani iz kolonije zajedno sa Anne Hutchinson. Po savjetu Roger Williamsa, grupa kojoj su pripadale Dyer i Hutchinson preselila se u Portsmouth u koloniji Rhode Island.

Mary Dyer se sa mužem vratila u Englesku, zajedno sa Roger Williamsom i John Clarkeom, gdje se Mary priključila Kvekerima pošto je čula propovjed George Fox, i ustanovila da se propovjed slaže sa idejama koje su ona i Anne Hutchinson imale više godina prije toga. Postala je Kveker po sopstvenom izboru.

Dyerovi su se vratili na Rhode Island 1657. Sljedeće godine, ona je otputovala u Boston da bi protestovala protiv novog zakona koji je protjerivao Kvekere, gde je uhapšena i izbačena iz kolonije. (Njen muž, koji nije postao Kveker, nije bio uhapšen.)

Mary Dyer je nastavila da putuje po Novoj Engleskoj i propovjeda Kvekerstvo, i ponovo je uhapšena 1658 u New Haven, Connecticut. Pošto je puštena na slobodu, vraća se u Massachusetts da bi posjetila dvoje engleskih Kvekera koji su bili uhapšeni. Ponovo je uhapšena i ovaj put joj je trajno zabranjen povratak u koloniju. Treći put je otputovala u Massachusetts, sa grupom Kvekera, da bi javno protestovala protiv zakona. Uhapšena je i osuđena na smrt. Nakon kratkog suđenja, drugo dvoje Kvekera su obješeni, ali kako je njen suprug bio prijatelj guvernera John Winthropa, uspio je da joj omogući amnestiju u posljednjem momentu, protiv njene volje, jer je odbila da se pokaje i odrekne kvekerske vjere.

Bila je primorana da se vrati na  Rhode Island. Putovala je na Long Island, New York, da bi propovjedala, ali njena savjest je vodila da se vrati u Massachusetts 1660, i ponovo protestuje protiv anti-kvekerskog zakona. Uprkos molbama muža i porodice, ponovo je odbila da se pokaje i ponovo je osuđena na smrt, 31. maja. Sljedećeg dana, Mary Dyer je obješena u Bostonu zarad toga što je bila Kveker u Massachusettsu.

Njene posljednje riječi su bile: *"Ne, ja sam došla da vas sačuvam od krvoprolića, želeći da poništite nepravedan i nerazuman zakon načinjen protiv nevinih sluga Božijih. Ne, čovječe, ja se ne odričem."*

Njena statua se nalazi ispred zgrade Državne uprave Massachusettsa u Bostonu.

## Vanjski linkovi 
*Mary Dyer biografija (engl.)
* Claus Bernet: Mary Dyer, in: BBKL, 20, 2002, 414-420, online: http://www.bautz.de/bbkl/d/dyer_m.shtml

Dyer, Mary
Dyer, Mary
Pobačaj

**Abortus** je naziv za prekid trudnoće koji završava uništenjem, odnosno smrti fetusa ili embriona. Razlikuju se spontani abortus - uzrokovan bolešću, ozljedom ili nekim drugim prirodnim razlozima i izazvani abortus koji nastaje kao posljedica hirurškog postupka.

## Spontani pobačaj 
Prekid trudnoće prije navršene 28 sedmice gestacije ploda, čija tjelesna težina iznosi manje od 1000 grama, te kao takav nije sposoban preživjeti. Učestalost spontanih pobačaja se procjenjuje na oko 10 do 15% svih trudnoća, ali ovaj podatak nije u potpunosti relevantan jer u statistiku ulaze samo trudnoće koje su dokazane, što isključuje trudnoće do 5. ili 6. nedjelje. 
Uzroci pobačaja mogu biti od ploda i od majke.
[mini|Trakasti grafikon koji prikazuje odabrane podatke iz [Meta-studija|meta-studije AGI iz 1998. o razlozima koje su žene navele za abortus]]

## Najčešći uzroci 
* Tumori na sluznici materice
* Nedostatak progesterona
* Nasljeđene ili stečene nepravilnosti u razvoju spermatozoida ili jajne ćelije
* Promjene na grliću materice

## Vrste spontanih pobačaja 
* Abortus habitalis (habitalni pobačaj)
* Abortus imminens (prijeteći pobačaj)
* Abortus incipiens (početni pobačaj)
* Abortus completus (potpuni pobačaj)
* Abortus incompletus (nepotpuni pobačaj)

## Izazvani pobačaj 
Razlikujemo zakonski i kriminalni nasilni pobačaj.

Izazvani abortus se od prastarih vremena koristi kao primitivna metoda kontrole rađanja. Sa stvaranjem velikih monoteističkih religija, odnosno nacionalnih država, kojima su u nerođenoj djeci vidjele potencijalne ljudske resurse, na abortus se s vremenom počelo negativno gledati. Taj se stav manifestirao u mnogim zakonodavstvima koje su zabranile abortus.

Tek 1970-ih, pod uticajem feminizma, abortus se počeo legalizovati pod određenim uslovima. To je s vremenom izazvalo oštru debatu između zagovornika (*Pro Choice*) i protivnika (*Pro Life*) prava na abortus, pri čemu protivnici drže kako je embrij, odnosno fetus, ljudsko biće koje ima pravo na život. Protivnici prava na abortus, među kojima se nalazi Katolička crkva, u nekim slučajevima, kao u Poljskoj, su uspjeli ishoditi ponovnu zabranu abortusa.

U SAD debata o abortusu ne samo što ima značajan uticaj na politička zbivanja, nego povremeno eskalira u nasilje.

U Bosni i Hercegovini abortus se vrši u 8 sedmici, a najkasnije u 10 sedmici trudnoće i spada u domen ginekologije. Zakonski pobačaj u trudnoćama preko 10 sedmica se vrši samo u iznimnim slučajevima, ukoliko je ugroženo zdravlje majke i u nekim socijalnim slučajevima. Za vršenje ovog abortusa neophodno je pismeno odobrenje komisije sastavljenje od tri ljekara i socijalnog radnika koji donose odluku u slučaju da postoje objektivni razlozi.
## Također pogledajte
*Historija abortusa

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* WHO fact sheet on abortion
* Safe abortion: Technical & policy guidance for health systems, World Health Organization (2015)
* First-trimester abortion in women with medical conditions. US Department of Health and Human Services

## Bibliografija 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 

Kategorija:Ginekologija
Hirohito

**Hirohito** (japanski: **裕仁**, japanski Shōwa-Car (昭和天皇), 29. april 1901. – 7. januar 1989.) je bio japanski car.

Njegova vladavina od 1926. obilježena je agresivnom militarističkom politikom Japana (napad na Kinu 1931. i 1937, pakt s Hitlerom 1940). Napadom na SAD (Pearl Harbor 1941.) ušao je u Drugi svjetski rat, u augustu 1945. objavio je bezuslovnu kapitulaciju Japana, a 1946. se odrekao "božanskog porijekla". Međunarodni sud oslobodio ga je 1948. optužbe za ratne zločine.

## Vanjski linkovi
*

Kategorija:Rođeni 1901.
Kategorija:Umrli 1989.
Kategorija:Japanski vladari
Kategorija:Fašistički vladari
Kategorija:Drugi svjetski rat
Tehnička mehanika

**Tehnička mehanika** je tehnička nauka koja se bavi proučavanjem uticaja fizikalnih zakona klasične mehanike na probleme koji se javljaju u tehničkim sistemima. Bazična je nauka koja se proučava i primjenjuje u svim tehničkim djelatnostima: mašinstvu, brodogradnji, građevini, arhitekturi, elektrotehnici itd.

## Primjena 
Osnovnu primjenu tehnička mehanika nalazi u izradi proračuna konstrukcija i dijelova konstrukcija, te pri izračunavanju i modeliranju ponašanja konstrukcija u primjeni.

Pomoću proračuna rađenih na osnovu saznanja tehničke mehanike, moguće je izraditi optimalnije, kvalitetnije, trajnije i jeftinije proizvode poboljšanih mehaničkih svojstava.

## Grane 
# Statika
# Nauka o čvrstoći
# Elasto i plastomehanika
# Kinematika
# Dinamika

## Primjena računarstva u tehničkoj mehanici 
Sve grane tehničke mehanike značajno su napredovale razvojem računarske tehnologije koja dozvoljava numeričko modeliranje fizikalnih procesa koji djeluju na konstrukcije, a koje daje tačnije i reprezentativnije rezultate od analitičkog modeliranja, te daje daleko realističniji uvid u ponašanje proizvoda u primjeni.

## Vanjski linkovi 
Kategorija:Mehanika
UNICEF

**UNICEF** (**United Nations International Children’s Emergency Fund**) prvobitno Međunarodni fond Ujedinjenih nacija za hitne slučajeve djece, zvanično Međunarodni fond za djecu jest agencija Ujedinjenih nacija odgovorna za pružanje humanitarne i razvojne pomoći djeci širom svijeta. Organizacija je jedan od najpoznatijih i najvidljivijih subjekata socijalne zaštite u svijetu, koji djeluje u 192 zemlje i teritorije. Aktivnosti UNICEF-a uključuju obezbjeđivanje imunizacije i prevencije bolesti, liječenje djece i majki sa HIV-om, poboljšanje ishrane djece i majki, poboljšanje sanitarnih uslova, promovisanje obrazovanja i pružanje hitne pomoći kao odgovor na katastrofe.

UNICEF je nasljednik Međunarodnog fonda Ujedinjenih nacija za hitne slučajeve djece, a osnovan je 11. decembra 1946. u New Yorku od strane Uprave UN-a za pomoć i rehabilitaciju kako bi pružio hitnu pomoć djeci i majkama pogođenim Drugim svjetskim ratom. Iste godine, Generalna skupština Ujedinjenih nacija osnovala je UNICEF kako bi dalje institucionalizirala rad na pomoći nakon rata. Godine 1950. njegov mandat je proširen kako bi se bavio dugoročnim potrebama djece i žena, posebno u zemljama u razvoju. Godine 1953. organizacija je postala stalni dio Sistema Ujedinjenih nacija, a njen naziv je promijenjen u Fond Ujedinjenih nacija za djecu, iako je zadržao akronim UNICEF.

UNICEF se u potpunosti oslanja na dobrovoljne doprinose vlada i privatnih donatora. Njegov ukupni prihod od 2023. iznosio je 8,37 milijardi dolara; od čega su partneri iz javnog sektora doprinijeli 5,45 milijardi dolara. Njime upravlja izvršni odbor od 36 članova koji utvrđuje politike, odobrava programe i nadgleda administrativne i finansijske planove. Odbor se sastoji od vladinih predstavnika koje bira Ekonomsko i socijalno vijeće Ujedinjenih nacija, obično na trogodišnji mandat.

UNICEF-ovi programi naglašavaju razvoj usluga na nivou zajednice za promociju zdravlja i dobrobiti djece. Većina njegovog rada je na terenu, s mrežom koja uključuje 150 kancelarija u zemljama, sjedišta i drugih objekata, te 34 "nacionalna odbora" koji provode njegovu misiju kroz programe razvijene s vladama domaćinima. Sedam regionalnih ureda pruža tehničku pomoć uredima u zemljama po potrebi, dok njegov Odjel za snabdijevanje – sa sjedištem u gradovima Kopenhagenu i New Yorku – pomaže u pružanju preko 3 milijarde dolara kritične pomoći i usluga.

U 2018, UNICEF je pomogao pri rođenju 27 miliona beba, dao petovalentne vakcine procijenjenih 65,5 miliona djece, osigurao obrazovanje za 12 miliona djece, liječio četiri miliona djece s teškom akutnom pothranjenošću i odgovorio na 285 humanitarnih kriza u 90 zemalja. UNICEF je dobio priznanja za svoj rad, uključujući Nobelovu nagradu za mir 1965, nagradu Indira Gandhi 1989. i nagradu Princeza od Asturije 2006. Tokom pandemije COVID-19 2020, UNICEF je, zajedno sa Svjetskom zdravstvenom organizacijom i drugim agencijama, objavio smjernice o zdravom roditeljstvu.

## Također pogledajte 
* Humanitarna pomoć

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* http://www.unicef.org/
* http://www.unicef-irc.org/
* http://www.youtube.com/user/unicef

UNICEF
UNICEF
UNICEF
264 Libussa

**264 Libussa** je veliki asteroid iz Glavnog asteroidnog pojasa. Klasifikovan je kao asteroid S-tipa

Najvjerovatnije se ne sastoji od mješavine metala i silikata, i relativno je svijetle površine.

Otkrio ga je Christian Heinrich Friedrich Peters 22. decembra, 1886. godine u Clintonu, a imenovan je po Libussa-i, legendarnom osnivaču Praga.

## Reference 
## Linkovi 
* Baza podataka o tijelima u Asteroidnim orbitama
* [Podaci o otkrićima minornih planeta (tijela u Sunčevom sistemu(https://bs.wikipedia.org/wiki/Sun%C4%8Dev_sistem))]
* Baza podataka o svjetlosnim putanjama Asteroida

Kategorija:Asteroidi
265 Anna

**265 Anna** je tipičan asteroid iz Glavnog asteroidnog pojasa. Još uvijek mu nije utvrđena Spektralna klasa

Otkrio ga je Johann Palisa 25. februara, 1887. godine u Beču, a najvjerovatnije je imenovan po kćerki astronoma E. Weissa.

## Reference 
## Linkovi 
* Baza podataka o tijelima u Asteroidnim orbitama
* Podaci o otkrićima minornih planeta (tijela u Sunčevom sistemu)
* Baza podataka o svjetlosnim putanjama Asteroida

Kategorija:Asteroidi
.gf

**.gf** je najviši internet domen za Francusku Gvajanu. Kompanija Net Plus je zadužena za ovu domenu, koja je predstavljena 1986. Osim toga, domena je malo u upotrebi.

## Također pogledajte 
* Spisak ostalih najviših internetskih domena

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Spisak najviših domena, na *iana.org*.

Kategorija:Francuska Gvajana
G
Danska kruna

**Danska kruna** (; *kr.*) jest zvanična valuta u Danskoj. Pored toga koristi se i u autonomnim oblastima Grenlandu i Farskim ostrvima. Po standardu ISO 4217 njena oznaka je DKK. Manja jedinica je øre, 1 kruna iznosi 100 øre. Novac izdaje Danska nacionalna banka (dk. *danske nationalbank*).

## Historija
Prvi put je zvanično uvedena 1875. čime je zamijenila tadašnji *rigsbankdaler* koji je imao pokriće u srebru. S novom valutom Danska je pristupila Skandinavskoj monetarnoj uniji, zlato je postalo pokriće umjesto srebra. Time su Danska, Norveška i Švedska međusobno omogućile opticaj valuta na svojoj teritoriji. Savez je ukinut 1924. Danska je sačuvala zlatni standard do 1931. Iako je članica Evropske unije, glasanjem su Danci odbili uvođenje eura. Od 1999. u Danskoj važi ERM II, time je kruna vezana za euro (vidi i KM).

## Novčanice
Danske novčanice se nalaze u sljedećim veličinama: 50, 100, 200, 500 i 1000 kr.

## Vanjski linkovi 
* Danska nacionalna banka (engleski i danski)
* Refco Forex resources

Kategorija:Evropske valute
Kategorija:Ekonomija Danske
Kategorija:Valute u optjecaju
Kategorija:Valute vezane za euro
Kategorija:Valute uvedene u 1875.
Kategorija:Sjevernoameričke valute
Arapsko more

mini|desno|250px|Mapa Arapskog mora
**Arapsko more** (Arapski: بحر العرب, ''Bahr al-'Arab*) je more koje je  dio Indijskog okeana.

Nalazi se između Arapskog poluostrva na zapadu, Indije, odnosno Indijskog potkontinenta na istoku dok je na sjeveru omeđeno Pakistanom i Iranom.

Neka od drevnih imena ovog mora uključuju i naziv *Sindhu Sagar* (na sanskritu kao i Erythraean more.

## Karakteristike 
Površina Arapskog mora je 3.862.000&nbsp;km2, maksimalna širina je oko 2400&nbsp;km, a najveća dubina mora je 4562 m, u Arapskom bazenu, približno u smjeru zapada od najjužnije tačke Indijskog potkontinenta. Jedini značajni riječni tok u slivu ovog mora je rijeka Ind (znana i kao *Sindhu*).

More se na sjeverozapadu sužava u Omanski zaliv. Put kroz Hormuški tjesnac (od *Homruz'') vodi u Perzijski zaliv. Na zapadu, arapsko i Crveno more dijeli Bab-el-Mandeb.

Države na obalama Arapskog mora su: Indija, Iran, Oman, Pakistan, Jemen, Ujedinjeni Arapski Emirati (UAE), Somalija i Maldivi.

Najveći obalni gradovi su Bombaj ili Mumbai (Indija) i Karachi (Pakistan).

Najpoznatije plaže su:
* plaže Karachija, (Clifton)
* plaže Goe
* plaža Juhu (Bombaj)

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Arapsko more
Kategorija:Mora
Kategorija:Pogranična mora
Primogenitura

**Primogenitura** je ustaljena tradicija nasljedstva gdje prvorođenče ima prednost.

Često se koristi u monarhijama. Kao mehanizam nasljedstva u nasljednim monarhijama neka vrsta primogeniture je najčešće korištena, ali nije jedina vrsta tradicije niti je najstarija metoda.

## Agnatička primogenitura 
Agnatička primogenitura ili patrilinealna primogenitura sistem u kojem nasljeđuje prvorođeni sin. Samo muškarci mogu naslijediti; žene nasljedna prava ne posjeduju, niti ih posjeduju njihovi potomci. Nekada najrasprostranjenija, danas se koristi u Lihtenštajnu, Luksemburgu, Jordanu, itd.

## Kognatička primogenitura 
Ova vrsta primogeniture favorizira najstarije muško dijete, ali žensko dijete može naslijediti ukoliko monarh nema sina. Naziv agnatičko-kognatička primogenitura se koristi s istim značenjem. Ova vrsta nasljedstva važi, na primjer, u španskoj, monegaškoj i britanskoj monarhiji. U prošlosti se uglavnom koristila samo na britanskom ostrvu i pirinejskom poluostrvu.

## Apsolutna primogenitura 
Apsolutna primogenitura je nasljedstvo gdje najstarije dijete ima prioritet, bez obzira na spol. Danas se koristi i naziv *puna kognatička primogenitura*. Neke monarhije su preuzele ovu vrstu nasljedstva krajem 20. vijeka. Švedska je usvojila apsolutnu primogenituru 1980. godine. Kasnije je nekoliko monarhija slijedilo primjer Švedske: Belgija, Holandija, Norveška i Danska.

## Matrilinealna primogenitura 
Nijedna evropska monarhija nema niti je primjenjivala ovu vrstu nasljedstva gdje se muško dijete potpuno isključuje. Neka plemena u Africi primjenjuju matrilinealnu primogenituru.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Monarhija
Kategorija:Zakonodavstvo
Kategorija:Historija prava
Mark David Chapman

mini|Lennon potpisuje knjigu za Chapmana, šest sati prije ubistva.
**Mark David Chapman** (rođen 10. maja 1955. u Forth Worth, Texas, SAD) je atentator koji je 8. decembra 1980. godine ubio bivšeg člana grupe The Beatles i muzičara Johna Lennona.

Trenutno izdržava doživotnu kaznu sa mogućnosti pomilovanja poslije 20 godina u zatvoru Attica, SAD. Traženje puštanja na slobodu mu je odbijeno deset puta.

## Reference
Kategorija:Rođeni 1955.
Kategorija:Biografije, Fort Worth
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Američki kriminalci
Kategorija:Američke ubice
Gaetano Donizetti

mini|Gaetano Donizetti
**Gaetano Domenico Donizetti** (Bergamo, 29. novembar 1797. – Bergamo, 8. april 1848) bio je italijanski kompozitor.

## Rani život 
Domenico Gaetano Maria Donizetti, najmlađi od tri sina u radničkoj porodici, rođen je u Italiji 29. novembra 1797. Nije bio čudo od djeteta, ali je dobio čvrstu osnovu za muzičko obrazovanje od svog ujaka, a kasnije od Johanna Mayra, sveštenika. Jedno vrijeme je bio i član dječačkog hora, a 1806. godine dobio je punu stipendiju za pohađanje škole Lezioni Caritatevoli, koju je osnovao Mayr. Nakon školovanja, otišao je u Bolonju 1815. da uči kod Padre Matteija, bivšeg učenika Padre Martinija i učitelja Gioachina Rosinija. 

## Karijera 
Umjetničku karijeru počeo je kao kompozitor simfonija, kamernih i crkvenih djela. Kasnije se potpuno posvetio operi. U početku je pod Rossinijevim utjecajem, ali je ubrzo našao put do vlastite operne dramatike, pripremajući pravac kojim će nastaviti Giuseppe Verdi. Donicetijeva prva opera premijerno je izvedena u Napulju 1822. gdje je radio 1820-ih i 1830-ih. Godine 1830. stekao je međunarodnu slavu izvođenja *Ane Bolene*. Usprkos svojoj slavi, 1840. nije uspio postati direktora Napuljskog konzervatorija i umjesto toga se preselio u Pariz. 

Bio je plodan kompozitor, najpoznatiji kao jedan od prvih kompozitora romantične muzike. Komponovao je 71 operu, 16 simfonija, 19 gudačkih kvarteta, 193 pjesme, 45 dueta, 3 oratorija, 28 kantata, uz brojne instrumentalne koncerte, sonate i druge oblike muzike. Od 1834. do 1839. bio je profesor na konzervatoriju u Napulju, a od 1839. u Parizu. Od 1842. dvorski je kompozitor i kapelnik u Beču.

Umro je 1848. godine i sahranjen je na groblju Valtesse.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1797.
Kategorija:Umrli 1848.
Kategorija:Biografije, Bergamo
Kategorija:Italijanski kompozitori
Kategorija:Italijanski operski kompozitori
Kategorija:Kompozitori iz perioda romantizma