open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
749.

Godina **749.** (**DCCXLIX**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. Oznaka 749. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji 
### Evropa 
* Lombardski kralj Ratchis opsjeda Peruđu, ali ga je papa Zaharija uvjerio da poništi opsadu. Njegova odluka da ukine opsadu Peruđe podriva njegov autoritet među langobardskim plemstvom i na kraju rezultira time da ga plemstvo smijeni na saboru u Milanu. Kralj Ratchis je primoran da se povuče sa svojom porodicom u manastir u Monte Kasinu.
* Juni – Aistulf nasljeđuje svog brata Ratchisa kao kralj Langobarda i ženi se Gisaltrudom, sestrom Anselma, vojvode od Furlanije.
* Glad u Španiji  (749-750). Emigracija španjolskih kršćana u Pirineje i Languedoc .

### Britanija 
* Kralj Ælfwald od Istočne Anglije umire nakon 36-godišnje vladavine. Naslijedili su ga Beonna, Æthelberht I i moguće Hun (veza nepoznata). Beonna se pojavljuje kao dominantni monarh.
* Kralj Æthelbald od Mersije saziva Sinodu u Gumleyu, na poticaj Bonifacija, biskupa Mainza, i izdaje povelju koja oslobađa Katoličku crkvu svih javnih tereta.

### Emevijski halifat 
* Abasidska revolucija: muslimanske snage pod vodstvom Qahtabe ibn Šabiba al-Ta'ija pobjeđuju veliku vojsku Emevija (50.000 ljudi) kod Isfahana i napadaju Irak, zauzimajući grad Kufu.
* Abdullah ibn Abd al-Malik, emevijski princ, pogubljen je razapinjanjem po naredbi prvog abasidskog halife, Abdullaha ibn Muhammeda, u Al-Hirahu (ili 750.).
* 28. oktobar – Abdullah ibn Muhammed je proglašen halifom u Kufi od strane njegovih pristalica i usvaja titulu Es-seffâh .

### Srednja Amerika 
* 18. februar – Kʼakʼ Jipjaj Čan Kʼawiil ("Dimna vjeverica") postaje novi vladar majanske gradske države Copán u Hondurasu nakon smrti Kʼakʼ Tiliwa Čan Jopaata, koji je vladao od 738. K'ak' Jipjaj vlada do 76. godine.

### Japan 
* 19. august – Car Šōmu abdicira s prijestolja, nakon 25-godišnje vladavine kojom su dominirale njegova supruga (i tetka), Kōmjō, pučanka kojom se oženio sa 16 godina. Njega nasljeđuje njegova kćerka Koken; Šōmu postaje prvi penzionisani car koji je postao budistički sveštenik .

### Azija 
* Juli: Kapiça šalje delegaciju u Kinu . Radža od Kašmira i šah od Kapiçe (Kabul) traže savez sa Kinom .

## 749. u temama 
### Geografija 
* 18. januar – Zemljotres u Galileji: Palestina i istočna Transjordanija su razoreni zemljotresom. Gradovi Tiberias, Beit Še'an, Hippos i Pella su u velikoj mjeri uništeni.

## Rođeni 
* Muhammed al-Šajbani, muslimanski pravnik (približan datum; u. 805.)

## Umrli 
* 27. august – Qahtaba ibn Šabib al-Ta'i, muslimanski general
* 4. decembar – Jovan Damaskin, sirijski monah i sveštenik
* Ælfwald, kralj istočne Anglije
* Abdullah ibn Abd al-Malik, emevijski princ (ili 750.)
* Ailello hui Daimine, kralj Uí Mainea (Irska)
* Gyōki, japanski budistički sveštenik (r. 668.)

## Reference
748.

Godina **748.** (**DCCXLVIII**) bila je prijestupna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. Oznaka 748. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji 
### Evropa 
* 18. januar – vojvoda Odilo od Bavarske umire nakon 12-godišnje vladavine. Grifo, najmlađi sin Karla Martela, nastoji uspostaviti vlastitu vlast preuzimajući vojvodstvo za sebe i otima Odilovog malog sina Tasila III.
* U Rimu, papa Zaharije zatvara pijacu robova, gdje su venecijanski trgovci prodavali kršćanske zarobljenike muslimanima u sjevernoj Africi .

### Britanija 
* Kralj Æthelbert II od Kenta šalje poruku Bonifaciju, nadbiskupu Mainza, tražeći dva dobro obučena jastreba za lov. Ranije je poklonio dva sokola i jastreba kralju Æthelbaldu od Mersije (približan datum).

### Emevijski halifat 
* 14. februar – Abasidska revolucija: Hašimijski pobunjenici pod komandom Abu Muslima Horasanija zauzimaju Merv, glavni grad Emevijske provincije Horasan (moderni Iran), čime se obilježava konsolidacija pobune Abasida. Qahtaba ibn Shabib al-Ta'i zauzima gradove Nishapur i Rey, porazivši vojsku Emevija (10.000 ljudi) kod Gorgana.
* 9. decembar – Nasr ibn Sayyar, arapski guverner Horasana, umire nakon desetogodišnje uprave u kojoj se energično borio protiv disidentskih plemena, susjeda Turgeša i Abasida. Nasr je nametnuo porez (džiziju) nemuslimanima i uveo sistem oporezivanja zemljišta za muslimanske Arape.
* Grad Baalbek (moderni Liban) je opljačkan uz velike pokolje.
* Kada je egipatski vali dao uhapsiti patrijarha Aleksandrije, koptski nubijski kralj Dongole, Cyriacus, prešao je granicu u Asuanu i napredovao do Fostata. Patrijarh je oslobođen, a mirovni ugovor je obnovljen između Nubije i Egipta .

### Bizantijsko carstvo 
* Proljeće: vrhunac epidemije kuge u Konstantinopolu. Ubija možda i do trećine stanovništva. Konstantin V je doveo stanovnike iz Grčke da ponovo nasele grad .

## 748. u temama 
### Geografija 
* Zemljotres je pogodio Bliski istok od sjevernog Egipta do sjeverozapadne Mezopotamije, uništavajući mnoge ostatke bizantijske kulture (približan datum).

## Rođeni 
* Al-Waqidi, muslimanski historičar i biograf (približan datum)
* Karlo Veliki, kralj i car Franaka (ili 747.)

## Umrli 
* 18. januar – Odilo, vojvoda od Bavarske
* 22. maj – Genšo, carica Japana (r. 683.)
* 9. decembar – Nasr ibn Sayyar, arapski general (r. 663.)
* Cellan od Clonferta, irski opat
* Eadbert I, kralj Kenta (približan datum)
* Indrechtach mac Dungalaig, kralj Brege (Irska)
* Vasil ibn Ata, muslimanski teolog i pravnik (r. 700.)

## Reference 
## Vanjski linkovi
747.

Godina **747.** (**DCCXLVII**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. Oznaka 747. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji 
### Bizantijsko carstvo 
* Arapsko-bizantijski rat: Car Konstantin V uništava arapsku flotu kod Kipra, uz pomoć brodova iz italijanskih gradova-država, razbijajući pomorsku moć Emevijskog halifata .

### Evropa 
* 15. august – Karloman, gradonačelnik palate Austrazije, odriče se funkcije majordoma i povlači se iz javnog života. Povlači se u samostan u blizini Rima, gdje ga je ošišao papa Zaharije, a svog brata Pipina Malog ostavlja kao jedinog vladara (de facto) Franačkog kraljevstva.
* Bubonska kuga izbija na Siciliji, Kalabriji (Južna Italija) i Monemvasiji (moderna Grčka).

### Emevijski halifat 
* 9. juni – Abasidska revolucija: Abu Muslim Horasani, perzijski vojskovođa iz Horasana, počinje otvorenu pobunu protiv vladavine Emevija, koja kao simbol uzima crnu zastavu koja se pripisivala poslaniku Muhammedu. Od trenutka kada su neprijateljstva zvanično počela u Mervu (moderni Turkmenistan), pod Horasanovom komandom nalazi se blizu 10.000 muslimana, prvenstveno horasanskih Perzijanaca.
* August: pobunjeni haridžiti iz Jemena marširaju na Hidžaz i zauzimaju Meku .

### Azija 
* Kineske snage pod Gao Xianzhijem (porijeklom Koreanac) pobjeđuju Arape i Tibetance, brzim vojnim ekspedicijama preko planina Pamira i Hindukuša. Oko 72 lokalna indijska i sogdijska kraljevstva postaju Tang vazali. Tokom naredne dvije godine Tang uspostavlja potpunu kontrolu u istočnoj Aziji .
* Car Xuan Zong ukida smrtnu kaznu u Kini, za vrijeme dinastije Tang (približan datum).

## 747. u temama 
### Geografija 
* 18. januar: zemljotres u Siriji .

### Religija 
* Carica Kōmyō osniva budistički hram Shin-Yakushi-ji u Nari (Japan).Počinje izgradnja velikog bronzanog Bude (daibutsua), po naredbi cara Šomua . Njegova inauguracija je odgođena za nekoliko godina zbog nedostatka zlata za pokrivanje statue. Otkriće grumenova u nekoliko japanskih rijeka tumači se kao manifestacija blagonaklonosti koju je Buda Vairocana imao prema Japanu (752).

## Rođeni 
* Benedikt od Aniane, franački redovnik (približan datum)
* Karlo Veliki, kralj i car Franaka (ili 748.)

## Umrli 
* 16. maj – Petronaks, italijanski monah i opat (r. 675.)
* 13. august – Wigbert, anglosaksonski monah
* 26. oktobar – Witta od Büraburga, anglosaksonski misionar
Datum nepoznat
* Cú Chuimne, irski redovnik
* Dunn, biskup od Rochestera
* Fiachna ua Maicniadh, irski opat
* Li Šizhi, kancelar i pjesnik iz dinastije Tang
* Sulejman ibn Hišam, arapski general

## Reference 
## Vanjski linkovi
746.

Godina **746.** (**DCCXLVI**) bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. Oznaka 746. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji 
### Bizantijsko carstvo 
* Arapsko-bizantijski ratovi: Iskoristivši nezadovoljstvo muslimanskih Arapa, car Konstantin V napada Siriju i zauzima Germanikeju (modernu Tursku). Organizuje preseljenje dijela lokalnog kršćanskog stanovništva u Trakiju kako bi se suprotstavio demografskom rastu Slavena .
* Arapsko-bizantijski ratovi – Bitka kod Keramaje: Bizantijska mornarica postiže odlučujuču pobjedu nad egipatskom emevijskom flotom.

### Evropa 
* Vijeće Cannstatta: Karloman, gradonačelnik palate Austrazije, saziva skupštinu Alemanskog plemstva u Cannstattu (moderni Stuttgart), i većinu magnata, kojih je bilo na hiljade, uhapsi i pogubi zbog veleizdaje. Time je okončana nezavisnost plemenskog vojvodstva Alamanije, kojim su nakon toga upravljali grofovi ili vojvode koje su imenovali njihovi franački gospodari.
* Kralj Ratchis kodificira lombardske zakone, objavljene na latinskom (približan datum).

### Britanija 
* Kralj Saelred od Essexa umire nakon 37-godišnje vladavine. Naslijedio ga je Swithred, unuk pokojnog kralja Sigehearda. Kao i njegovi prethodnici, on nije samostalni vladar, već potkralj Mersije .

### Emevijski halifat 
* August ili septembar – Bitka kod Kafartute: halifa Marvan II pobjeđuje i ubija Al-Dahhaka ibn Qajs al-Šejbanija, vođu haridžita, u Gornjoj Mezopotamiji. Pobunjenici se povlače preko rijeke Tigris, bježeći od uništenja.

### Azija 
* Hram Hida-Kokubundži u Japanu izgrađen je da se u njemu moli za mir i prosperitet (približan datum).
* Jajšikhari Čavda osniva dinastiju Čavda u Gudžaratu (Indija).
* Guru Rinpoče, indijski budista, putuje u Butan (istočni kraj Himalaja), da izliječi kralja Bumthanga (približan datum).

### Srednja Amerika 
* 15. august – K'ak' Jipiij Čan Čaak postavljen je za novog vladara majanskog grada države Naranjo u Gvatemali i vlada do svoje smrti 748. godine.

## 746. u temama 
### Medicina 
* Opšta kuga poharala je Bizantijsko Carstvo (746-747). Kuga je prisutna i na Siciliji i južnoj Italiji.

## Rođeni 
* Gao Čongven, general dinastije Tang (um. 809.)
* Hui-kuo, kineski budistički monah (um. 805.)
* Kirtivarman II, vladar iz dinastije Čalukja (um. 753.)
* Zhao Zongru, kancelar dinastije Tang (um. 832.)
* Zheng Juqing, kancelar dinastije Tang (um. 821.)

## Umrli 
* Al-Dahhak ibn Qajs al-Šejbani, vođa haridžija
* Floribert, biskup Liègea
* Genbō, japanski naučnik-monah
* Maelimarchair, biskup Aughrima (Irska)
* Saelred, kralj Eseksa

## Reference 
## Vanjski linkovi
Stolačka sahat-kula

mini|desno|250p|Stolačka sahat-kula u 19. vijeku

**Stolačka sahat-kula** u Stocu je bila locirana uz zgradu bivše kiraethane (čitaonice) pedesetak metara istočno od Careve (Hunkari) džamije (Cami). Sagrađena je poslije 1664. godine jer je nema spomena u putopisima Evlije Čelebije. Radila je do pred prvi svjetski rat i otkucavala vrijeme po a la turca satu. Austrougarske vlasti su skinule sa nje zvono i upotrijebile ga u ratne svrhe. Toranj kule srušen je do pred drugi svjetski rat.

Neznani Stočanin (ne piše mu ime) zavjestao je 20. ševala 1182. hidžretske (27. februar 1769.) godine 50 groša i odredio da se daju na kamate i prihod troši na opravke ove sahat kule. Emin-aga Jašarbegović bio je 1206. hidžretske (1791/1792) godine mutevelija ovoga vakufa koji je na sudu položio sto groša vakufskog novca i izjavio kada je i u koju svrhu vakuf osnovan. Ovo je najstariji spomen ove sahat-kule. Hafiz-paša Rizvanbegović je opravljao toranj ove sahat-kule 1838. godine i tada je na njenom satu puklo zvono. Ali-paša je nabavio i na sat postavio novo zvono.

Današnja Stolačka sahat-kula je obnovljena 2013. godine donacijom građana. Nalazi se na privremenoj listi nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine.

## Bibliografija 
* Hasandedić, Hizvija: Muslimanska baština u Istočnoj Hercegovini

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Obnova sahat-kule

Kategorija:Građevine u Stocu
Kategorija:Sahat-kule u Bosni i Hercegovini
Nevesinjska sahat-kula

**Nevesinjska sahat-kula** se nalazi u centru Nevesinja uz harem hadži Velijjudinove džamije i nacionalni je spomenik Bosne i Hercegovine. Sahat-kula je visoka oko petnaest metara i sagradena je prije 1664. godine. Ovo saznajemo iz Seyathane ili putopisa slavnog Turskog (Turkce) putopisca Evlije Čelebije gdje se po prvi put spominje. Sam Evlija Čelebija kaze da se *svi gradski mujezini ravnaju po ovom satu i uče ezan pet puta u određeno vrijeme*. 

Iako se tačna godina izgradnje ove sahat-kule ne može sa sigurnošću utvrditi Nevesinjska sahat kula vjerovatno spada u jedne od starijih građevina ovog tipa u Bosni i Hercegovini. Kako se u Nevesinju već 1469. godine počinju graditi prave džamije, hanovi, tekije i ostali djelovi islamske arhitekture, jer je Nevesinje bio jedan od prvih gradova osvojen od Osmanlija, sasvim je moguće da je Nevesinjska sahat-kula uz Banjalučku sahat-kulu i jedna od najstarijih na prostoru Bosne i Hercegovine.

Ne zna se čija je zadužbina sahat-kula bila, ali se sa dosta velikom vjerovatnoćom može smatrati da ju je sagradio jedan od postojećih vakifa Nevesinja. Godine 1891. postavljen je na ovu sahat-kulu novi sat sa tri mine, od kojih je jedna imala Turske, druga Rimske, a treća Arapske brojeve. 1980-ih godina na ovu sahat-kulu postavljene su nove mine od plastike sa Arapskim brojevima i novi sat. Na drugom saboru Samardžića u Nevesinju 2000. godine,Samardžić Zoran, časovničar iz Šapca u saradnji sa općinom Nevesinje i predsednikom općine Boškom Buha, dogovara se o restauraciji Nevesinjske sahat-kule kao poklon-donaciji gradu Nevesinju. Kompletni radovi počinju sredinom jula 2001. godine i završavaju se početkom augusta 2001. godine.

## Bibliografija 
* Hasandedić, Hizvija: Muslimanska baština u Istočnoj Hercegovini

## Vanjski linkovi 
*Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine

Kategorija:Građevine u Nevesinju
Kategorija:Sahat-kule u Bosni i Hercegovini
739.

Godina **739.** (**DCCXXXIX**) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. Oznaka 739. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji 
### Evropa 
* Langobardi pod kraljem Liutprandom pljačkaju Ravenski egzarhat i prijete Rimu. Papa Grgur III traži od Karla Martela, merovinškog gradonačelnika palate, da pomogne u borbi protiv Langobarda (također traži pomoć u borbi protiv Bizantinaca i Arapa). Liutprand potpisuje mirovni sporazum i povlači svoje snage u Paviju. Nakon papinog obraćanja Francima, počinje odnos koji će se nastaviti nakon što Franačko kraljevstvo dobije novu vlast.
* Emevijsko osvajanje Galije: Karlo Martel napada vojvodu Mauronta od Provanse i njegove muslimanske saveznike. Njegov brat Childebrand osvaja Marseille, jedan od najvećih gradova koji su još uvijek bili u rukama Emevija. Maurontus je primoran da se krije u Alpima . Godine 888. Arapi su ponovo intervenirali na provansalskoj obali.
* Kralj Favila od Asturije umire nakon 2-godišnje vladavine (vjerovatno ga je ubio medvjed). Naslijedio ga je njegov zet Alfonso I, suprug njegove sestre Ermesinde.
* Vojvodu Pemma od Furlanije svrgnuo je Liutprand, a naslijedio ga je njegov sin Ratchis. Bivši vojvoda bježi sa svojim sljedbenicima, ali Ratchis mu na kraju osigurava pomilovanje.
* Theodatus Ursus je imenovan za hypatosa (bizantijski konzul) i magistera militum (najviši vojni rang) Venecije.
* Ekspedicija muslimaanskih snaga na Siciliju .

### Emevijski halifat 
* Velika berberska pobuna: Berberi podižu ustanak protiv vladara Emevija u oblasti Magriba, kao odgovor na opresivno (i, prema islamskom zakonu, šerijatu, nezakonito) prikupljanje poreza, davanja robova i jednakosti u podjeli plijena. Pobunu predvodi poglavica (navodno po zanimanju vodonoša) Maysara al-Matghari, koji je predvodio delegaciju halifi Hišamu koja je iznijela pritužbe Berbera. Žalbe su stigle do halife, ali on nije dao odgovor, što je izazvalo pobunu. al- Matghari je uspješno zauzeo Tanger i potom veći dio zapadnog Maroka. Berberska pobuna koja izbija ne samo da potkopava vlast halife i fragmentira vilajet ili provinciju Ifrikija (Sjeverna Afrika), već otvara put za pojavu autonomnih lokalnih arapskih dinastija .
* Gušenje pobune protiv arapske dominacije u Sogdijani. Samarkand je stavljen pod direktnu vlast arapskog guvernera Balha .
* Pet koptskih pobuna protiv poreza u Egiptu od 739. do 773. godine, oštro su ugušene .

## 739. u temama 
### Religija 
* Bonifacije, anglosaksonski misionar koji je kristijanizirao Bavarsku, osniva biskupije Salzburg, Regensburg, Freising i Passau.
* Willibrord, prvi biskup Utrechta u Holandiji, i misionar Northumbrija, umire u Echternachu (moderni Luksemburg).

## Rođeni 
* Lu Mai, kancelar dinastije Tang (um. 798.)
* Yuan Zi, kancelar dinastije Tang (um. 818.)

## Umrli 
* Aldwulf, anglosaksonski biskup
* Engelmund, anglosaksonski misionar
* Favila, kralj Asturije (Španija)
* Nothhelm, anglosaksonski biskup
* Pemmo, vojvoda od Furlanije (Italija)
* Willibrord, anglosaksonski biskup

## Reference 
## Vanjski linkovi
738.

Godina **738.** (**DCCXXXVIII**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. Oznaka 738. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina. 

## Događaji 
### Evropa 
* Karlo Martel, merovinški gradonačelnik palate, započinje kampanju protiv Saksonaca (u današnjoj Vestfaliji) na franačkoj sjeveroistočnoj granici. Saksonci su pokoreni i moraju mu odati počast .
* Mauri pod Ukbom ibn Al-Hadždžadžem prelaze Pirineje i ulaze u Franačku. Uqba učvršćuje Narbonne i ponovno osvaja Avignon, Arles i Nimes. Zatim napreduje u Provansu i prodire do Pijemonta; potom kreće na sjever i osvaja Dauphiné, uništavajući grad Saint-Paul, zauzimajući Valence, Vienne i Lyon, koje koristi kao bazu za napad na Bourgogne.
* Kormesij, vladar (kagan) Bugarskog carstva, svrgnut je od strane plemstva. Na prijestolju ga zamjenjuje njegov sin Ševar, koji je potomak kraljevskog klana Dulo.
* Felice Cornicola je imenovan kao hypatos (bizantijski konzul) i magister militum Venecije.
* Thrasamund II od Spoleta zauzima zamak Gallese (737. ili 738.), prekidajući komunikaciju između Rima i Ravene. Papa Grgur III nudi veliku sumu vojvodi od Spoleta da povrati mjesto. Vojvoda od Beneventa, koji je također nastojao da se osamostali od Lombardskog kraljevstva, pridružio se savezu. Luitprand, kralj Langobarda, reagovao je i proglasio Thrasamunda buntovnikom i izdajnikom .

### Britanija 
*  Kralj Swæfberht od Essexa umire nakon 23-godišnje vladavine. Naslijedio ga je Saelred, maloljetni član kraljevske porodice Essex.

### Srednja Amerika 
* Majanski grad-država Xukpi (Copán) poražen je od rivalskog grada-države, Kuiriguá. Vođa Xukpija Uaxaclajuun Ub'aah K'aviil ("Osamnaest zečeva") je nakon toga svrgnut.

## 738. u temama 
### Religija 
* Bonifacije posjećuje Rim i postaje papin legat Franačkog kraljevstva . On osniva mnoge biskupije u Bavarskoj.

## U fikciji 
* U djelu H. P. Lovecrafta, Abd ul Azred, muslimanski učenjak i naučnik (kojeg muslimani smatraju za kafira), ubijen je na gradskoj pijaci u Damasku. Njegova rasprava o religiji, Al-Azif, objavljena je ubrzo nakon toga.

## Rođeni 
* Abu Yusuf, arapski pravnik i glavni savjetnik (približan datum)
* Chengguan, kineski budistički monah (um. 839.)

## Umrli 
* 26. januara – Ivan od Dailama, sirijski monah (r. 660.)
* 3. maj – Uaxaclajuun Ub'aah K'aviil, vladar Maja (ajaw)
* Áed mac Colggen, kralj Uí Cheinnselaiga (Irska)
* Asad ibn Abdullah al-Kasri, arapski guverner
* Dluthach mac Fithcheallach, kralj Uí Mainea (Irska)
* Fáelán mac Murchado, kralj Leinstera
* Maslama ibn Abd al-Malik, arapski general
* Suluk, turski vladar (kagan) Turgeša
* Swæfberht, kralj Essexa

## Reference 
## Vanjski linkovi
745.

Godina **745.** (**DCCXLV**) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. Oznaka 745. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji 
### Evropa 
* Hunald I, vojvoda od Akvitanije, povlači se u manastir, vjerovatno na Île de Ré . Naslijedio ga je njegov sin Waifar, koji se tokom svoje vladavine bori za nezavisnost protiv Franačkog kraljevstva.
* Karantanija (moderna Austrija) gubi svoju nezavisnost i postaje dio Franačkog kraljevstva, zbog hitne opasnosti koju predstavljaju avarska plemena sa istoka (približan datum).
* Štajerska, Kranjska i Slovenija prihvataju vlast vojvoda Bavarske, koji su i sami od 788. podložni Francima .

### Azija 
* Kina ima znatna dostignuća u poeziji, slikarstvu i štamparstvu, ali njen monarhijski sistem ograničava i narušava taj uspjeh. Car Xuan Zong je pao pod uticaj supruge svog sina Yang Guifei (jedna od "četiri ljepote drevne Kine"), taoističke sveštenice. On zanemaruje ekonomiju i dinastija Tang propada.
* Novoosnovano Ujgursko carstvo kontroliše većinu teritorije bivšeg Turskog carstva, stvarajući carstvo koje se proteže od jezera Balkaš (moderni Kazahstan) do Bajkalskog jezera (Mongolija) (približan datum).

## 745. u temama 
### Medicina 
* Bubonska kuga u Maloj Aziji (Bizantijsko carstvo) ubija 1/3 stanovništva, a potom se širi Peloponezom (Balkansko poluostrvo) (približan datum).

### Religija 
* Genbō, japanski naučnik-monah, prognan je u Dazaifu na ostrvu Kjušu .
* Početak pokrštavanja Slovenaca. Karantanski knez Borut poučio je svoga sina Gorazda i nećaka Hotimira kršćansoj vjeri .
* Génésios (Gegnœsius), vođa pavlikijana, umire od kuge . Sekta je bila podijeljena između nasljednika Zaharija i Josipa, koji su svoje pristalice doveli natrag u istočnu Anadoliju .

## Rođeni 
* Idris I, emir i osnivač dinastije Idrisida (um. 791.)
* Muhammed ibn Mansur al-Mahdi, muslimanski halifa (ili 744.)
* Musa al-Kadhim, sedmi dvanaestoimamizamski (ši'tski) imam  (um. 799.)
* Vei Gao, general dinastije Tang (um. 805.)
* Willehad, biskup Bremena (približan datum)
* Jaošan Veijan, kineski budistički redovnik (um. 827.)
* Zhang Jianfeng, državnik iz dinastije Tang (um. 800.)

## Umrli 
* Cathal Maenmaighe, kralj Uí Mainea (Irska)
* Daniel, biskup od Winchestera
* Herlindis od Maaseika, franačka opatica (ili 753.)
* Ingwald, biskup Londona
* Kadobe, japanski princ
* Kulun beg, vladar (kagan) Turskog carstva
* Trasimund II, vojvoda od Spoleta
* Wilfrid, biskup Jorka
* Jusuf ibn Umar al-Thaqafi, muslimanski guverner

## Reference 
## Vanjski linkovi
Thomas Jefferson

**Thomas Jefferson** (13. april 1743 – 4. juli 1826) bio je američki političar i državnik, najpoznatiji po tome što je bio treći predsjednik Sjedinjenih Američkih Država.

Rođen je 1743, a umro 1826, na Dan nezavisnosti SAD-a. Bio je predsjednik od 1801. do 1809. godine. Imao je više zanimanja pa je između ostalog bio matematičar, paleontolog, pronalazač, advokat. Bio je glavni autor Deklaracije o nezavisnosti, i prvi predsjednik Demokratsko-republikanske stranke.

## Biografija
Na početku Američke revolucije, Jefferson je služio u kontinentalnom kongresu predstavljajući državu Virginiju, a nakon toga služio je i kao ratni guverner Virginije (1779–1781.). Nakon što je rat okončan sredinom 1784. godine, postao je diplomata u Parizu, Francuska. U maju 1785. godine postao je američki ministar u Francuskoj. Jefferson je bio prvi državni sekretar SAD-a od 1790. do 1793. služeći pod vodstvom tadašnjeg predsjednika Georgea Washingtona. Sa svojim bliskim prijateljem Jamesom Madisonom stvorio je demokratsko-republikansku stranku te kasnije dao ostavku na položaj u Washingtonovom kabinetu. Godine 1796. izabran je za potpredsjednika SAD-a nakon što je izgubio trku za Predsjednika od Johna Adamsa. Jefferson i Adams nisu se slagali, pa je Jefferson zajedno s Madisonom u tajnosti napisao Rezolucije Kentuckyja i Virginije.

U onom što je sam nazvao Revolucijom 1800. godine, Jefferson je izabran za Predsjednika SAD-a te je nadzirao kupovinu ogromnog dijela tadašnje teritorije Louisiane od Francuske (1803. godine), a također je poslao i ekspediciju Luisa i Klarka (1804–1806.) da istraže područja novog zapada. Njegov drugi mandat uglavnom su označile nevolje poput propalog suđenja za izdaju njegovog bivšeg potpredsjednika Aarona Burra. Uz eskalirajuće probleme s Britanijom koja je optuživala Ameriku zbog neutralnosti i prijetila obustavom dostave roba putem mora, u ekonomskom ratu koji je uslijedio pokušao se boriti nizom Zakona o embargu koje je donio, a koji su samo dodatno naškodili američkoj trgovini. Godine 1807. Predsjednik Jefferson je inicirao donošenje zakona o zabrani uvoza robova u Sjedinjene Države. Premda se u naučnim istraživanjima i školskim udžbenicima Jefferson i danas smatra jednim od najvećih američkih predsjednika, od druge polovine XX vijeka mnogi historičari su ga učestalo kritikovali baš zbog pitanja ropstva.

## Također pogledajte
*Spisak predsjednika Sjedinjenih Američkih Država

## Reference
## Vanjski linkovi
*Thomas Jefferson: A Resource Guide u Kongresna biblioteka
*Thomas Jefferson Papers: An Electronic Archive u Massachusetts Historical Society

Kategorija:Rođeni 1743.
Kategorija:Umrli 1826.
Kategorija:Amerikanci porijeklom iz Engleske
Kategorija:Amerikanci porijeklom iz Škotske
Kategorija:Amerikanci porijeklom iz Velsa
Kategorija:Američki političari
Kategorija:Državnici
Kategorija:Biografije, Shadwell (Virginia)
Ejup Ganić

**Ejup Ganić** (rođen 3. marta 1946) bosanskohercegovački je političar, akademik i profesor. Bio je profesor na Mašinskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu. Osnivač je i kancelar privatnog Univerziteta Sarajevo School of Science and Technology. Jedan je mandat bio na funkciji predsjednika Federacije Bosne i Hercegovine od 1997. do 2001. Ima zvanje doktora nauka sa Masačusetskog instituta za tehnologiju (MIT).

## Biografija
Rođen je 3. marta 1946. u Sebečevu, Novi Pazar, SFRJ, (danas Srbija). Diplomirao i magistrirao na Univerzitetu u Beogradu. Doktorirao na Tehnološkom institutu u Bostonu, SAD. Radio kao samostalni istraživač u Institutu za hemiju, tehnologiju i metalurgiju u Beogradu, asistent-istraživač na *Massachusetts Institut of Technology* (MIT), Cambridge (SAD), stariji istraživač na *Union Cambridge Corporation-Linde Division*, New York (SAD), docent na univerzitetima u New Yorku i Chicagu, vanredni profesor na *University of Illinoisat*, Chicago, direktor UNIS-Instituta, gostujući profesor Univerziteta Lomonosov (Rusija).

### Politička karijera 
Obavljao je dužnosti člana Predsjedništva RBiH, izabran kao Jugoslaven, na izborima 1990, predsjednika FBiH, rukovodioca komisije FBiH u arbitražnom postupku za Brčko.

Objavio preko 100 naučnih i stručnih radova, među kojima "Handbook of Heat Transfer Fundamentals", "Experimental Heat Transfer", "Engineering Turbulence Modelling and Measurements".

Predsjednik Zajednice univerziteta BiH, predsjednik Odbora za naučno-istraživački rad Mašinskog fakulteta, član American Nuclear Society i više drugih naučnih i stručnih asocijacija. Dobitnik nagrade "Veselin Masleša".

Živi i radi u Sarajevu.

## Optužnica za ratne zločine
Ejup Ganić uhapšen je 1. marta 2010, na londonskom aerodromu Heathrow, pod optužbom da je kriv za smrt najmanje 18 vojnika JNA 3. maja 1992. u incidentu u Dobrovoljačkoj ulici u Sarajevu. Optužnica je podignuta od strane Srbije, a zahtjev za izručenje sudstvu Velike Britanije, upućen je od strane Srbije i Bosne i Hercegovine.. Ganić je u pritvoru trebao ostati do 29. marta, međutim pušten je nakon što je bosanska investitorka Sanela Diana Jenkins platila kauciju. Sudija John Laws je primijetio da je srbijanska optužba bila politički motivirana te je iz tog razloga dopustio puštanje na slobodu uz kauciju. Također, Ganićev advokat je tvrdio da Srbija nema nikakvih stvarnih dokaza te su svih njeni navodni dokazi ustvari pisanja prosrbijanskih medija u vezi događaja u Dobrovoljačkoj ulici. Dana 27. jula 2010, sud grada Westminster je blokirao njegovo izručenje Srbiji i pustio ga na slobodu, navodeći da je "proces izručenja Srbiji pokrenut i motiviran isključivo političkim ciljevima i uz veliku dozu zloupotrebe prava ovog suda".

## Reference
Kategorija:Bosanskohercegovački političari
Kategorija:Članovi ANUBiH
Kategorija:Rođeni 1946.
Kategorija:Biografije, Novi Pazar
Kategorija:Članovi BANU
Kategorija:Bosanskohercegovački diplomati
Kategorija:Političari Stranke demokratske akcije
Kategorija:Bošnjaci
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Bivši studenti Univerziteta u Beogradu
752.

Godina **752.** (**DCCLII**) bila je prijestupna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. Oznaka 752. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji 
### Evropa 
* Kralj Pipin III („Mali“) započinje franačku vojnu ekspediciju niz dolinu Rone a istočna Septimanija mu izjavljuje pokornost (tj. Nîmes, Melguelh, Agde i Béziers).
* Opsada Narbone: Pipin III opsjeda grad tvrđavu Narbonne, koji su okupirale gotsko-muslimanske snage. Garnizon i stanovnici su u stanju da izdrže napade, zahvaljujući zalihama koje arapska flota dostavlja morem.
* Hotimir postaje vojvoda od Karantanije (buduće Koruške) (752-769). Pod njegovom vladavinom, Karantanija je bila pripojena Salcburškoj nadbiskupiji. On plaća porez nadbiskupu kojeg predstavlja izvjesni Majoran .

### Britanija 
* Bitka kod Burforda: Kralj Cuthred od Wessexa sukobljava se s kraljem Æthelbaldom od Mersije i uzima zastavu (zlatnog zmaja). On uspijeva da poništi Æthelbaldovo pravo na mersijsku vlast .
* Kralj Teudebur od Alt Cluta umire. Njegov sin, Dumnagual III, nasljeđuje prijestolje i gubi Kajla zbog zajedničke invazije, od strane kraljeva Engusa I od Pikta i Eadberhta od Northumbrije.

### Afrika 
* Abdulrahman ibn Habib al-Fihri, vladar Ifrikije (Sjeverna Afrika), šalje muslimansku vojsku i ponovo osvaja Tripolitaniju od Ibadita (puritanska haidžitska sekta), tjerajući njihove preostale pristalice na jug u planine Nafusa (sjeverozapadna Libija).
* Abdulrahman  ibn Habib al-Fihri pokreće napad na ostrvo Sardiniju, što je možda početak osvajanja ostrva od strane muslimanskih Arapa koja traje do 1005. godine . On također pokušava invaziju na Galiju, zatim na Siciliju, ali smatra da je odbrana prejaka .

### Srednja Amerika 
* Yaxun B'alam IV postaje kralj (ajaw) grada Maja Jaksčilan (moderni Meksiko), nakon desetogodišnje borbe za tron.

## 752. u temama 
### Religija 
* 22. mart – Papa Zaharija umire u Rimu nakon 11-godišnje vladavine. Naslijedio ga je Stjepan II, ali on umire četiri dana nakon toga i ne smatra se legitimnim jer nije posvećen.
* 26. mart – Papa Stefan II (ponekad nazvan Stjepan III) nasljeđuje Zaharija kao 92. papa Katoličke crkve. On označava kraj bizantijskog papstva.
* juni – Stjepan II (nekada nazivan i Stjepan II) priznaje dinastiju Karolinga kao legitimne vladare Franačkog kraljevstva. On putuje u Pariz i apeluje na franačku podršku protiv Langobarda.
* Car Shōmu (penzionisan od 749.) učestvuje u ceremoniji posvećenja Velikog Bude, (bronzana statua visine 16 metara i teška 550 tona) u Todai-ji u Nari (Japan), i izjašnjava se kao budista .

## Rođeni 
* Al-Mada'ini, muslimanski učenjak i historičar (um. 843.)
* Irena Atinska, bizantijska carica (približan datum)
* Joanikije Veliki, bizantijski teolog (um. 846.)
* Zheng Yin, kancelar dinastije Tang (um. 829.)

## Umrli 
* 15. mart – Zaharija, papa Katoličke crkve
* 26. mart – Stjepan, (izabrani) papa Katoličke crkve
* Lupus, vojvoda od Spoleta (Italija)
* Teudebur, kralj Alt Cluta (Škotska) 

## Reference 
## Reference 
## Vanjski linkovi
Bronzano doba

[mini|250px| Bronzano doba - [:fr:Muséum de Toulouse|Muséum de Toulouse]]
**Bronzano doba** (2200. do 750/700. p. n. e.) obilježava proizvodnja bronzanog oružja, oruđa i nakita. To je vrijeme intenzivnog razvoja metalurgije, trgovine i obrta.

Bronzano doba i prava revolucija u tehnologiji izrade sredstava za proizvodnju, ustvari, javljaju se onda kada je otkriveno da bakar (oko 90%) sa kalajem (oko 10%) daje izuzetno čvrstu i mnogostruko upotrebljivu leguru - bronzu (mjed, tuč). Bronzano doba je počelo prvo na Bliskom Istoku, gdje je vrlo brzo potisnut kamen kao materijal za izradu oruđa i drugih predmeta. Iz ovog centra, bronza se postepeno širila prema ostalim dijelovima svijeta; u Evropi je bila općepoznata oko 2000 godina prije naše ere, a u Kini oko 600 godina kasnije.

Bronzano doba obilježava, kako upotreba bronze, tako i seoba stočara u vrijeme *ranog bronzanog doba* (2200. - 1600. p. n. e.) na područje Mediterana. To je bio sljedeći talas indoevropskih doseljenika (nakon prvog talasa seljaka u mlađem kamenom dobu).

*Kasno bronzano doba* ili vrijeme tzv. kulture polja sa šarama traje od 1300. do 750./700. p. n. e. 
Nositelji ove evropske kulturne pojave pripadaju indoevropskoj grupi naroda, ali nemaju ista etnička obilježja. Zajednički im je obred spaljivanja umrlih, po čemu je ova kultura dobila ime, i pokapanje ostataka u žarama s prilozima nakita, oružja i oruđa. Ovakvi žarni grobovi tvore velike nekropole.

## Reference
## Vanjski linkovi 
## Također pogledajte
*Kameno doba
*Metalno doba
*Eneolit
*Željezno doba

Kategorija:Historija
Kategorija:Kultura
Kategorija:Bronzano doba
Primatologija

**Primatologija** proučava primate, time predstavljajući prilično raznovrsnu disciplinu; primatolozi se mogu naći na odsjecima za biologiju, antropologiju, psihologiju, kao i na mnogim drugim. U bliskoj je vezi sa fizičkom antropologijom, koja je primatologija roda *homo*, naročito *homo sapiens*.

Moderna primatologija je veoma raznovrsna nauka. Ona obuhvata istraživanja koja se protežu od anatomskih poručavanja preteča primata i terenskih proučavanja primata u njihovoj prirodnoj životnoj sredini (habitatu, do eksperimenata iz životinjske psihologija i jezika čovjekolikih majmuna. Primatologija je uveliko osvijetlila osnovna ljudska ponašanja kao i prastaro porijeklo tih ponašanja.

## Također pogledajte 
* fizička antropologija
* biologija

## Vanjski linkovi 
* World Directory of Primatologists
* Primatologist Biographies

Kategorija:Primatologija
Alfred Kroeber

Alfred Kroeber i Ishi|mini
**Alfred Louis Kroeber** (11. juni, 1876 &ndash; 5. oktobar, 1960), jedna od najuticajnijih ličnosti američke antropologije u prvoj polovini 20. vijeka.

Kroeber je rođen u Hobokenu, država New Jersey, u Sjedinjenim Američkim Državama. Doktorirao je 1901. kod Franza Boasa, na Columbia univerzitetu, temeljeći svoju disertaciju na terenskom istraživanju među Arapaho Indijancima. Većinu karijere je proveo u Kaliforniji, prvenstveno predavajući na Berkeleyu.

Iako je Kroeber prije svega poznat kao kulturalni antropolog, on je obavio značajan rad na području arheologije, bogateći antropologiju stvaranjem veza između arheologije i kulture. On je radio na iskopinama u Novom Meksiku, Meksiku i Peruu.

Kroeber i njegovi studenti su učinili važan rad na skupljanju kulturnih podataka o zapadnim plemenima domorodačkih Amerikanaca. Rad na očuvanju kalifornijskih plemena je objavljen u knjizi *Handbook of Indians of California* („Priručnik o kalifornijskim Indijancima,“ 1925). Kroeberu je pripisan razvoj pojmova kulturna oblast (*culture area*) i kulturalna konfiguracija (*cultural configuration*), objavljeni u knjizi *Cultural and Natural Areas of Native North America* („Kulturne i prirodne oblasti domorodačke Sjeverne Amerike,“ 1939).

Kroeber i Roland Dixon su bili veoma uticajni u genetskoj klasifikaciji domorodačkih američkih jezika u Sjevernoj Americi.

Kroeber je ostao upamćen i po svom radu sa Ishijem (Iši), za kojeg se tvrdilo (mada ne bez kontroverzija) da je bio posljednji kalifornijski Yahi Indijanac. Kroeberova druga supruga, Theodora, napisala je dobro poznatu Ishijevu biografiju, *Ishi in Two Worlds* („Ishi u dva svijeta“).

Kroeberov udžbenik *Anthropology* („Antropologija,“ 1923, 1948) naširoko je korišten godinama.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
*Sex in Natural History („Seks u prirodnoj istoriji,“ govor održan na Univerzitetu Kalifornije u Berkeleyu, 1956)(online audio zapis)

Kroeber, Alfred Louis
Kroeber, Alfred Louis
Kroeber, Alfred Louis
Kroeber, Alfred Louis
Kroeber, Alfred Louis
Duhovnost

**Duhovnost** (spiritualnost), u užem smislu, tiče se pitanja duha, ma kako se to moglo definisati; može obuhvatati vjeru u natprirodnu moć, kao što je to slučaj u religiji, no naglasak je na ličnom iskustvu. Isto tako može biti izraz višeg i složenijeg života, koji se razlikuje od obične čulnosti.

## Duhovnost i religioznost 
Potrebno je podvojiti između dva smisla duhovnosti: duhovnost *u* religiji i duhovnost *za razliku od* religiji.

U skorije vrijeme, duhovnost *u* religiji često podrazumijeva da je vjera vjernika ličnija, manje osnovana na dogmi, kao i otvorenija prema novim idejama i uticajima.

Oni koji govore o duhovnosti *za razliku od* religije općenito vjeruju da postoje mnogi "putevi duhovnosti" i da nema objektivne istine koja bi ukazala na najbolji put koji bi trebalo slijediti.

Duhovnost se može shvatiti i na način koji nudi kulturalni antropolog i yogi, William Irwin Thompson: "Religija nije identična duhovnosti; radije, religija je oblik koji duhovnost poprima u civilizaciji."

## Duhovnost i nauka 
Budući da je duhovnost egzaktno i empirijski nemjerljiva, egzaktne nauke su na velikoj muci oko preciziranja i definisanja duhovnih pojmova. Kroz ljudsku misaonu istoriju, duhovnost je često stavljana kao protivteža racionalnosti i empiričnosti egzaktnih nauka.

## Duhovne tradicije i zajednice 
* Bahá'í vjera
* budizam, džainizam
* katolička duhovnost
* pravoslavna duhovnost
* feministička duhovnost
* gnosticizam
* hinduizam 
* humanizam
* islam, sufizam
* jevrejstvo
* neo-konfučijanizam, daoizam
* paganizam, neopaganizam,
* New Age, spiritualizam
* šamanizam
* sikizam
* Subud
* Surat Shabda joga
* unitarijanski univerzalizam

## Također pogledajte 
* Spisak pojmova koji se odnose na duhovnost
* meditacija, hrišćanska meditacija
* hrišćanski vegetarijanizam
* značenje života
* razum
* religija
Osmanski turski jezik

**Osmanski turski** varijanta je turskog jezika koja se upotrebljavala kao upravni književni jezik Osmanskog Carstva, sadržavajući velike pozajmice iz farsi jezika, koji je zauzvrat sam bio prepun pozajmica iz arapskog. Poput ostalih jezika islamskih naroda, osmanski turski piše se na arapskom pismu. Uprkos činjenici da je osmanski turski, koji se govorio u prijestolnici, u suštini bio isti kao i obični turski, kojim su govorili zemljoradnici i seljaci u unutrašnjosti zemlje, veliki dio arapsko-persijskih pozajmica postao je nerazumljiv za one koji su bili manje obrazovani.
	 
Godine 1928, nakon reformi koje je proveo Mustafa Kemal Atatürk, pojavio se homogeniziraniji turski, s manje utjecaja iz arapskog i perzijskog i koristeći latinično pismo. Razlog ovim promjenama bio je navodno u tome da narod koji nije bio obrazovan u tom jeziku nije bio u stanju da ga razumije, budući da je maternji jezik naroda bio homogeniziraniji turski. Mnogi danas smatraju da se osmanski turski sasvim razlikuje od današnjeg turskog. No, taj stav izgleda da je politički motivisan i da nije u stanju odgovoriti ispitu lingvistike.

## Primjeri 

**bosanski****osmanski****moderni turski**
daevet / believet
nehayr / yoqhayır / yok
zdravo / selam alejkmerhaba / selâmün aleykümmerhaba / selamün aleyküm
poštovanmuhteremsaygıdeğer

## Pismo 
Slično arapskom, *slova* osmanskog pisma razlikuju se zavisno od njihovog položaja u riječi: *samostalno* slovo (tj. samo slovo izvan riječi), *krajnje* (slovo na kraju riječi), *srednje* (u sredini riječi), *početno* (na početku riječi):

1Ispravna osmanska varijanta slova *gef* imala bi "mali-kaf" ﻙ dok bi dvostruka kosa crtica bila iznad گ. No, ovo je prava rijetkost u trenutno korištenim fontovima.

## Vanjski linkovi 
* http://www.osmanlimedeniyeti.com(http://www.osmanlimedeniyeti.com)  Sadrži veliki broj izvora tekstova na osmanskom turskom, kao i osmansku divansku poeziju
* Omniglot: Turkish (također sadrži informaciju o osmanskom turskom)

Kategorija:Izumrli jezici
Kategorija:Jezici
Kategorija:Turski jezik
Kategorija:Turkijski jezici
Kategorija:Pisma
Kategorija:Osmansko tursko pismo
Praindoevropski jezik

**Praindoevropski jezik** (skr. *PIE*) jest lingvistička rekonstrukcija zajedničkog pretka indoevropskih jezika. Bio je prvi predloženi prajezik koji je prihvatila većina lingvista. U njegovoj rekonstrukciji urađeno je daleko više posla nego u rekonstrukciji bilo kojeg drugog prajezika i daleko je najshvaćeniji od svih prajezika svog vremena. Tokom 19. stoljeća većina lingvističkog rada bila je posvećena rekonstrukciji praindoevropskog ili drugih prajezika nastalih iz njega, kao što je pragermanski, i većina današnjih tehnika u lingvističkoj rekonstrukciji u sklopu historijske lingvistike (npr. komparativna metoda i metoda unutrašnje rekonstrukcije) razvijene su kao rezultat toga. Ove metode zaslužne su za sve što se danas zna o PIE budući da ne postoje pisani tragovi ovog jezika.

Naučnici procjenjuju da se PIE možda govorio kao jedan jezik (prije nego što je počelo raščlanjivanje) oko 3500. p. n. e. iako procjene različitih autoriteta mogu varirati i više od milenija. Date su brojne hipoteze o porijeklu i širenju PIE; među lingvistima je najpopularnija Kurganska hipoteza, prema kojoj je PIE nastao u Pontijsko-kaspijskoj stepi u Istočnoj Evropi. Karakteristike kulture govornika PIE, poznatih kao Praindoevropljani, također su rekonstruirane na osnovu zajedničkog vokabulara najranijih potvrđenih indoevropskih jezika.

Postojanje PIE prvi je pretpostavio William Jones u 18. stoljeću. On je posmatrao sličnosti između sanskrita, starogrčkog i latinskog jezika. Do početka 20. stoljeća razvijeni su dobro definirani opisi PIE, koji su prihvaćeni i danas (s nekim usavršavanjima). Najveći napredak u 20. stoljeću u ovom području bilo je otkriće anadolijskih i toharskih jezika i prihvatanje laringalne teorije. Anadolijski jezici podstakli su i veliku ponovnu evaluaciju teorija koje se tiču razvoja raznih zajedničkih indoevropskih jezičkih karakteristika i obima u kojem su te karakteristike bile prisutne u PIE. Predložene su veze sa drugim jezičkim porodicama, uključujući uralske jezike, ali one ostaju kontroverzne.

Za PIE se smatra da je imao složen morfološki sistem, koji je uključivao flektivne sufikse, kao i prijevoj samoglasnika. Imenice i glagoli imali su složen sistem deklinacije i konjugacije.

## Reference 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi 
* *Praindoevropski rječnik i etimološki rječnik ranih indoevropskih jezika*  
* Praindoevropska sintaksa
* Geoffrey Sampson: Recite nešto na praindoevropskom

Kategorija:Prajezici
Kategorija:Bronzano doba
*
Kategorija:Indoevropski jezici
Homo (rod)

***Homo*** (na latinskom, "osoba" ili "čovjek") je u naučnoj kalsifikaciji biološki rod (*genus*), koji uključuje modernog čovjeka kao biološku vrstu i njegove bliske srodnike; riječ "human" potiče iz riječi *humanus*, što je pridjevska izvedenica iz riječi *homo*.

Kao riječ i izraz, "čovjek" je historijski, vjerski i kulturno uvriježena riječ koja se koristi u smislu označavanja ljudske vrste općenito, tj. pokrivajući sve rodove i polove: muškarce, žene, djecu, transseksualne osobe, itd. U nedostatku boljeg neutralnog izraza, riječ čovjek se koristi kao prevod latinske riječi *homo* koja označava "osobu."  Slično stanje je i u mnogim drugim jezicima, kao na primjer, u engleskom, gdje se riječ *man*, doslovno "muškarac," često, mada ne uvijek, koristi u smislu ljudskog bića, pa prema tome uključuje i seksualne polove koji nisu muški, kao na primjer žene.

Procijenjeno je da je ovaj rod star 1,5 do 2,5 miliona godina. Sve njegove vrste, osim *homo sapiens* su izumrle;  posljednji živi srodnik, *homo neanderthalensis* ("neandertalski čovjek"), izumro je prije 30.000 godina, mada najnoviji podaci sugerišu da je *homo floresiensis* ("floreski čovjek"), živio sve do prije 12.000 godina.

Manjina zoologa smatra da bi vrste čimpanzi (za koje se obično drži da pripadaju rodu *pan*), a moža i gorile (koje se smatraju da pripadaju rodu *gorilla*), zasnivajući se na genetskim sličnostima, trebalo biti uključene u ovaj rod. No, većina naučnika tvrdi da se čimpanze i gorile prilično anatomski razlikuju između sebe i ljudi da bi mogle pripadati ovom rodu. Rod  *homo* je najbliže povezan s vrstom *kenyanthropus platyops* ("kenijskim čovjekom"), koja je jedna od vrsti iz koje je on najvjerovatnije potekao. Kroz tu vrstu, drugi najbliži srodnik *homo* vrste je grupa vrsta iz rodova *paranthropus* i *australopithecus*, čija se evoluciona grana odvojila of proto-*homo* razvojne linije prije nekih 5 miliona godina.

Kategorija:Čovjek
Kategorija:Ljudska evolucija
Kategorija:Fizička antropologija
Rod (čvor)

* Rod (biologija), u taksonomiji
* Rod (gramatika), u gramatici
* Rod (vojska), u vojsci
* Rodbina, šira porodica
* Rod (Točak vremena), organizacija iz knjiga Točka vremena
Rod (biologija)

**Rod** (na latinskom, *genus*, množina *genera*) je takva grupa vrsta živih bića, fosilnih organizama i virusa koje u biološkoj klasifikaciji povezuju zajedničke morfološko-anatomske, biohemijsko-fiziološke, a posebno filogenetičko-evolucijske osobine.

U općoj binomnoj nomenklaturi, ime vrste se sastoji iz dva dijela: oznake njenog roda (sa velikim početnim slovom!) i posebnog modifikatora (koji počinje malim slovom!). Jedan takav primjer je ljudska vrsta: Homo sapiens, gdje prva oznaka upućuje na to da ona pripada rodu *Homo* (= čovjek, ljudi), a druga označava pripadnost njegovoj vrsti *sapiens* (=mudri, razumni, umni, onaj koji zna).

## Također pogledajte 
*Biosistematika
*Taksonomija
*Takson

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Biološka klasifikacija
Kategorija:Rod (biologija)
Vrsta (biologija)

U biologiji, **vrsta** (na latinskom, *species*) je osnovna jedinica biološke raznovrsnosti. U naučnoj klasifikaciji, vrsti se daje dvojno latinsko ime: rod (*genus*) se stavlja prvi, nakon čega slijedi poseban epitet. Naprimjer, ljudi pripadaju rodu *Homo* i vrsti *Homo sapiens*; prema tome, ime vrste je sasvim binomno, tj. "dvoimeno," dakle ono se ne sastoji samo od drugog izraza (posebnog epiteta). Dvoimeni (binomni), kao i većinu drugih čisto formalnih aspekata bioloških kodova nomenklature, formalizovao je tokom 1700-ih Carl von Linné, tako da se oni sada zovu "Linnaeusov sistem". U to vrijeme, za vrste se smatralo da predstavljaju nezavisne stvaralačke činove Boga, pa su prema tome uzimane kao objektivno stvarne i nepromjenljive.

Nakon pojavljivanja teorije evolucije, poimanje vrsta je prošlo kroz ogromne promjene u biologiji, mada je saglasnost o definiciji riječi tek trebalo donijeti. Najcitiraniju definiciju "vrste" po prvi put je skovao Ernst Mayr. Prema toj definiciji, nazvanoj pojam bioloških vrsta ili pojam izolacije vrsta, vrste su "skupine stvarnih ili mogućih prirodnih razmnožavanja unutar populacija koje su reproduktivno izolovane od drugih takvih grupa." Međutim, mnogi drugi pojmovi vrsta su također korišteni.

Naučno ime vrste podesno je staviti u *kurzivu*.

## Također pogledajte 
* Ugrožena vrsta

## Reference 
## Vanjski likovi 
Kategorija:Naučna klasifikacija
Kategorija:Vrsta (biologija)