Historija Nepala

Rana historija Nepala počinje najranijim vladarima, kojim se smatraju Gopale i Mahishapale, i to sa prijestolnicom u Matatirthi, u jugozapadnom dijelu Katmanskog sliva. Od 7. ili 8. stoljeća p.n.e. navodi se da su Kiranti vladali dolinom. Njihov slavni kralj Yalumber se čak spominje u epu *Mahabharata*. Oko 300. godine n.e. Lichhaviji su stigli iz sjeverne Indije i svrgnuli Kirante. Jedno od naslijeđa Lichhavija jeste hram *Changu Narayan* u blizini Bhaktapura, koji je danas pod zaštitom UNESCO-a, a datira iz 5. stoljeća.

Početkom 7. stoljeća, Amshuvarma, prvi kralj iz dinastije Thakuri, preuzeo je prijestolje od svog punca, koji je bio Lichhavi. Svoju kćer Bhrikuti udao je za poznatog tibetanskog kralja Song Tsen Gampa, čime su uspostavljeni dobri odnosi s Tibetom. Lichhaviji su u dolinu donijeli umjetnost i arhitekturu, međutim, kao „zlatno doba“ stvaralaštva smatra se razdoblje dolaska Malla oko 1200. godine. Tokom svoje 550-godišnje vladavine, dinastija Malla izgradila je brojne hramove i veličanstvene palate sa slikovitim trgovima. Upravo za vrijeme njihove vlasti, društvo i gradovi postali su izuzetno organizovani, naročito uvođenjem vjerskih festivala. Nakon smrti Yaksha Malle, dolina je podijeljena na tri kraljevstva: Kathmandu (Kantipur), Bhaktapur (Bhadgaon) i Patan (Lalitpur). U to vrijeme, područje današnjeg Nepala bilo je podijeljeno na približno 46 nezavisnih kneževina. Jedna od njih bila je Gorkha, kojom je vladala dinastija Shah. Značajan dio historije Katmanske doline iz toga perioda obilježili su kapucinski franjevci koji su boravili u dolini u pravcu Tibeta. Ambiciozni kralj Gorkhe, Prithvi Narayan Shah, započeo je osvajačku misiju koja je rezultirala porazom svih kraljevstava u dolini (uključujući Kirtipur, koji je bio nezavisna država) do 1769. godine. Umjesto da pripoji novoosvojene teritorije kraljevstvu Gorkha, Prithvi Narayan je odlučio premjestiti prijestolnicu u Kathmandu, te je uspostavio dinastiju Shah, koja je vladala ujedinjenim Nepalom od 1769. do 2008. godine. kada je Dravya Shah uspostavio kraljevstvo na području koje je bilo uglavnom naseljeno Magarima. Tokom 17. i početka 18. stoljeća, Gorkha se postepeno širila, osvajajući određene države, dok je sa drugima sklapala saveze. Prithvi Narayan se još u ranoj životnoj dobi posvetio osvajanju Katmanske doline. Shvativši prijetnju britanske vlasti u Indiji, protjerao je evropske misionare iz zemlje, pa je time Nepal više od jednog stoljeća ostao izoliran.

## Moderno doba 
Sredinom 19. stoljeća, Jung Bahadur Rana postao je prvi nepalski premijer koji je imao apsolutnu vlast, dajući time kraljevima iz dinastije Shah puku simboličnu ulogu. Tako je započeo nasljednu vladavinu premijera iz porodice Rana, koja je trajala 104 godine. Režim je svrgnut demokratskim pokretom početkom 1950-ih, uz podršku tadašnjeg nepalskog monarha, kralja Tribhuvana. Ubrzo nakon svrgavanja porodice Rana sa vlasti, kralj Tribhuvan je postavljen na čelo države. Početkom 1959. godine, kralj Mahendra, sin kralja Tribhuvana, donio je novi ustav, nakon čega su održani prvi demokratski izbori za narodnu skupštinu. Nepalska kongresna stranka odnijela je pobjedu, a njen vođa, Bishweshwar Prasad Koirala, formirao je vladu i obnašao dužnost premijera. Međutim, 1960. godine kralj Mahendra promijenio je stav, raspustio parlament i na taj način uklonio prvu demokratski izabranu vladu. Narodni pokret iz 1990. godine obnovio je demokratiju, što je dovelo do uspostave ustavne monarhije. Početkom 21. stoljeća došlo je do ukidanja monarhije i proglašenja Nepala federalnom demokratskom republikom 2008. godine. Ova transformacija bila je potaknuta težnjom stanovništva za većom političkom slobodom i reprezentacijom, što je kulminiralo početkom novog doba demokratskog upravljanja.

## Reference 
Kategorija:Historija Nepala
Kategorija:Historija Azije po državama