Đurđevdanski ustanak

**Đurđevdanski ustanak** ili *pobuna sanskih seljaka* dogodila se u blizini grada Sanskog Mosta tokom Osovinske okupacije Jugoslavije od 6. maja do 8. maja 1941. kada je oko 200 srpskih pobunjenika pružilo otpor represiji ustaškog režima, vladara Nezavisne Države Hrvatske, koju je potpomagala nacistička Njemačka. Mnogi civili su poginuli tokom tri dana borbi.

## Pozadina 
Nezavisna Država Hrvatska (NDH) je bila marionetska država nacističke Njemačke i Italije tokom Drugog svjetskog rata. Osnovana je 10. aprila 1941. godine od dijela Kraljevine Jugoslavije okupiranog od sila Osovine. Nezavisna Država Hrvatska je obuhvatala veći dio današnje Hrvatske i Bosne i Hercegovine i dio Srbije. Represija ustaškog režima bila je usmjerena protiv Srba, Jevreja i Roma kao dio šire kampanje genocida. U Sanskom Mostu, dužnosnici NDH, među kojima i Viktor Gutić, naručivali su lokalne Hrvate i Muslimane da napadnu Srbe. Gutić je 23. aprila 1941. naredio svim Srbima i Crnogorcima koji žive u Bosanskoj krajini, a rođeni su u Srbiji ili Crnoj Gori, da u roku od pet dana napuste to područje. Ovu uredbu, objavljenu na gradskom radiju i u tisku, objavili su pojedini lokalni Hrvati i Muslimani.
Pod izlikom da je Đurđevdan jedan od srpskih pobunjeničkih skupova, napadnuti su srpski civili.

## Ustanak 
### Početak ustanka 
Đurđevdan je bio krsna slava nekih porodica u Kijevu i Tramošnji. Ustaše su to znale, pa je toga dana nekoliko njihovih grupa došla u Kijevo 6. maja 1941. Zalazili su u kuće, prevrtali sofre, zlostavljali ukućane i palili kuće, a nekoliko civila odlučilo je oružano napasti ustaše koji su hapsili Srbe. a njihovom strijeljanju prisustvovale su pristaše režima sila Osovine. Općinski predstojnik Ante Merkadić je istog dana naredio da se uhapse kao taoci Srbi, srpski dobrovoljci, koji su u Prvom svjetskom ratu prebjegli iz austrougarske vojske na stranu Srbije i borili se protiv njemačkih i austrougarskih trupa. Kada su taoci pohapšeni, općinski predstojnik im je rekao da su se seljaci u Kijevu i Tramošnji pobunili i da će oni odgovarati za smrt svakog njemačkog vojnika i ustaše. a u prvim poslijepodnevnim časovima spalili sve srpske kuće u Sjenokosu (desetak kuća i pomoćne zgrade). Granate su razrušile, a pješadija potom opljačkala i zapalila šest kuća na Javorskoj kosi. Razbivši položaje pobunjenh seljaka, Nijemci su krenuli u potjeru za njima, hvatali ih i sprovodili u Tominu. Osmog maja popodne u Tomini, Nijemci su sakupili oko 300 muškaraca pohvatanih na području borbe i u susjednim selima, i to uglavnom one koji se nisu borili u Sjenokosu, odnosno koji su mislili da se nemaju čega bojati. Oni koji su imali oružje i učestvovali u borbama, većinom su izbjegli zarobljavanje i pobjegli u dubinu sela Tramošnje, Kozica, Podova, Hazića, ili u sela iz kojih su došli da bi učestvovali u borbi. Pohvatane seljake Nijemci su u Tomini postrojili, slikali, najprije u stojećem stavu, onda u klečećem i kako sjede, ali svaki put s podignutim rukama, kao da se predaju.
## Reference 
Kategorija:1941. u Jugoslaviji
Kategorija:Sanski Most
Kategorija:Bosna i Hercegovina u Drugom svjetskom ratu
Kategorija:Sukobi u 1941.
Kategorija:1941. u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Nezavisna Država Hrvatska
Kategorija:Jugoslavenske bitke u Drugom svjetskom ratu
Kategorija:Bosanskohercegovačke bitke