Pojačivač (genetika)

thumb|270px
[thumb|Ovdje je prikazan dijagram u četiri koraka koji prikazuje upotrebu pojačivača. Unutar ove DNK sekvence, protein(i) poznat(i) kao                   [transkripcijski faktor(i) vežu se za pojačivač i povećavaju aktivnost promotora. ]]
U genetici, **pojačivač** ili **pojačavač** je kratka (50–1500 bp) regija DNK koja se može vezati za proteine (aktivator) kako bi se povećala vjerovatnoća da će se dogoditi transkripcija određenog gena. U ljudskom genomu postoje stotine hiljada pojačivača. Nađeni su i kod eukariota i kod prokariota. Aktivni pojačivači se obično transkribiraju kao pojačivači ili regulatorne nekodirajuće RNK, čiji nivoi ekspresije koreliraju s nivoima iRNK ciljnih gena.

Prvo otkriće eukariotskog pojačivača bilo je u genu imunoglobulinskog teškog lanxa u 1983. Ovaj pojačivač, smješten u velikom intronu, pružio je objašnjenje za transkripcijsku aktivaciju preuređenih promotora Vh gena, dok su nepreuređeni Vh promotori ostali neaktivni. U posljednje vrijeme je pokazano da su pojačivači uključeni u određena medicinska stanja, naprimjer, mijelosupresija. Od 2022. godine, naučnici koriste vještačku inteligenciju za dizajniranje sintetskih pojačivača i primjenjuju ih u životinjskim sistemima, prvo u ćelijskoj liniji, i godinu dana kasnije također *in vivo*.

## Lokacije
U eukariotskim ćelijama, struktura hromatinskog kompleksa DNK je presavijena na način koji funkcionalno oponaša superspiralno stanje karakteristično za prokariotsku DNK, tako da iako pojačivač DNK može biti linearno udaljen od gena, prostorno je blizu promotoru i genu. To mu omogućava interakciju sa općim transkripcijskim faktorima i RNK-polimerazom II. Isti mehanizam važi i za utišivače u eukariotskom genomu. Prigušivači su antagonisti pojačivača koji, kada se vežu za svoje odgovarajuće transkripcijske faktore koji se nazivaju represori, potiskuju transkripciju gena. Prigušivači i pojačivači mogu biti u neposrednoj blizini jedan drugog ili čak mogu biti u istoj regiji, a razlikuju se samo po transkripcijskom faktoru za koji se regija veže.

Pojačivač se može nalaziti uzvodno ili nizvodno od gena koji reguliše. Nadalje, pojačivač ne mora biti smješten blizu mjesta transkripcijske inicijacije da bi uticao na transkripciju, jer je pronađeno da se neki nalaze nekoliko stotina hiljada baznih parova uzvodno ili nizvodno od početnog mjesta. Pojačivači ne djeluju na samu promotorsku regiju, već su vezani aktivatorskim proteinima, što je prvi put pokazano in vivo eksperimentima kompeticije.[ Nakon toga, molekularne studije su pokazale direktne interakcije s transkripcijskim faktorima i kofaktorima, uključujući medijatorski kompleks, koji regrutuje polimerazu II i opće transkripcijske faktore koji zatim počinju transkripciju gena. Pojačivači se također mogu naći unutar introna. Orijentacija pojačivača može čak biti obrnuta bez uticaja na njegovu funkciju; osim toga, pojačivač se može izrezati i umetnuti negdje drugdje u hromosomu, a i dalje uticati na transkripciju gena. To je jedan od razloga zašto introni polimorfizmi mogu imati efekte iako nisu translatirani. Pojačivači se također mogu naći u egzonskoj regiji nepovezanog gena i mogu djelovati na gene na drugom hromosomu.

Pojačivači su vezani za p300-CBP i njihova lokacija se može predvidjeti ChIP-seq u odnosu na ovu porodicu koaktivatora.

### Uloga u ekspresiji gena
[thumb|500px| **Regulacija transkripcije kod sisara**. Aktivna regulatorna regija DNK pojačivača omogućava interakciju sa [Promotor (genetika)|promotorskom regijom DNK svog ciljnog gena, formiranjem hromosomske petlje. Ovo može pokrenuti sintezu informacijske RNK (iRNK) putem RNK-polimeraze II (RNKP II) vezane za promotor na mjestu početka transkripcije gena. Petlja je stabilizirana jednim arhitektonskim proteinom usidrenim za pojačivač i jednim usidrenim za promotor, a ovi proteini su spojeni i formiraju dimer (crveni cik-cak). Specifični regulatorni transkripcijski faktori vežu se za motive DNK sekvence na pojačivaču. Opći transkripcijski faktori vežu se za promotor. Kada se transkripcijski faktor aktivira signalom (ovdje označeno kao fosforilacija.                                                 ]] prikazana malom crvenom zvjezdicom na transkripcijskom faktoru na pojačivaču), pojačivač se aktivira i sada može aktivirati svoj ciljni promotor. Aktivni pojačivač se transkribira na svakom lancu DNK u suprotnim smjerovima putem vezanih RNAP II. Medijator (kompleks koji se sastoji od oko 26 proteina u interagirajućoj strukturi) prenosi regulatorne signale od transkripcijskih faktora vezanih za DNK pojačivača do promotora.

Ekspresija gena kod sisara regulirana je mnogim cis-regulatornim elementima, uključujući jedarne promotore i proksimalne elemente promotora koji se nalaze u blizini transkripcije gena. Jedarni promotori su dovoljni za usmjeravanje inicijacije transkripcije, ali općenito imaju nisku baznu aktivnost. Ostali važni cis-regulatorni moduli lokalizirani su u regijama DNK koje su udaljene od mjesta početka transkripcije. To uključuje pojačivače, prigušivače, izolatore i elemente za vezivanje. Među ovom konstelacijom elemenata, pojačivači i njihovi povezani transkripcijski faktori imaju vodeću ulogu u regulaciji ekspresije gena. Pojačivač lokalizovan u regiji DNK udaljenoj od promotorskog gena može imati vrlo veliki uticaj na ekspresiju gena, pri čemu neki geni podliježu povećanoj ekspresiji i do 100 puta zbog aktiviranog pojačivača.

Pojačivači su regije genoma koje su glavni elementi regulacije gena. Pojačivači kontroliraju programe ekspresije gena specifične za tip ćelije, najčešće tako što se kreću kroz velike udaljenosti kako bi došli u fizičku blizinu s promotorima svojih ciljnih gena.  Iako postoje stotine hiljada pojačivačkih DNK regija, Nekoliko transkripcijskih faktora specifičnih za ćelijsku funkciju (u ljudskoj ćeliji postoji oko 1.600 transkripcijskih faktora ) uglavnom se vežu za specifične motive na pojačivaču  i mala kombinacija ovih transkripcijskih faktora vezanih za pojačivač, kada se DNK petljom dovedu blizu promotora, upravljaju nivoom transkripcije ciljnog gena. Medijator (kompleks koji se obično sastoji od oko 26 proteina u interagirajućoj strukturi) prenosi regulatorne signale od transkripcijskih faktora vezanih za pojačivač DNK direktno do enzima RNK-polimeraza II (pol II) vezanog za promotor.

Pojačivači, kada su aktivni, uglavnom se transkribiraju s oba lanca DNK s RNK polimerazama koje djeluju u dva različita smjera, proizvodeći dvije pojačivačke RNK (eRNK) kao što je prikazano na slici. Kao i iRNK, ove eRNK su obično zaštićene svojim 5′ kap. Neaktivni pojačivač može biti vezan za neaktivni transkripcijski faktor. Fosforilacija transkripcijskog faktora može ga aktivirati, a taj aktivirani transkripcijski faktor zatim može aktivirati pojačivač za koji je vezan (pogledajte malu crvenu zvjezdicu koja predstavlja fosforilaciju transkripcijskog faktora vezanog za pojačivač na ilustraciji). Aktivirani pojačivač započinje transkripciju svoje RNK prije aktiviranja transkripcije informacijske RNK iz svog ciljnog gena.

## Hipoteze
Postoje dvije različite hipoteze o obradi informacija koja se odvija na pojačivačima:
* Enhanseosomi – oslanjaju se na visoko kooperativno, koordinirano djelovanje i mogu biti onemogućeni pojedinačnim tačkastim mutacijama koje pomjeraju ili uklanjaju mjesta vezivanja pojedinačnih proteina.
* Fleksibilni bilbordi – manje integrativni, više proteina nezavisno reguliše ekspresiju gena, a njihov zbir očitava bazalni transkripcioni mehanizam.

## Metode proučavanja 
Postoje brojne metode za proučavanje pojačivača, kao što su mutageneza usmjerena na mjesto, komparativna genomika ili *in vitro* analiza testova vezivanja transkripcijskih faktora (npr. EMSA). Nedavno su uspostavljene metode visokog protoka koje omogućavaju naučnicima da paralelno analiziraju hiljade pojačivača. Naprimjer, masovno paralelni reporterski testovi (MPRA) i samotranskribirajuće sekvenciranje aktivnih regulatornih regija (STARR-seq) revolucionirali su karakterizaciju pojačivača. Međutim, MPRA i STARR-seq skupovi podataka generirani u ćelijskim linijama kao što su K562 pronašli su značajne nedosljednosti u pozivima pojačivača iz različitih laboratorija koje su prvenstveno posljedica tehničkih varijacija u eksperimentalnim detaljima i obradi podataka.

## Primjeri u ljudskom genomu
### HACNS1
HACNS1 (također poznat kao CENTG2 i smješten u Ljudskoj ubrzanoj regiji 2) je pojačivač gena "koji je možda doprinio evoluciji jedinstveno suprotstavljenog ljudskog palca, a moguće i modifikacijama u skočnom zglobu ili stopalu koje omogućavaju ljudima da hodaju na dvije noge". Dosadašnji dokazi pokazuju da je od 110.000 sekvenci pojačivača gena identifikovanih u ljudskom genomu, HACNS1 pretrpio najveće promjene tokom evolucije ljudi nakon razdvajanja s precima čimpanzi.

### GADD45G
Opisan je pojačivač u blizini gena GADD45g koji može regulisati rast mozga kod čimpanzi i drugih sisara, ali ne i kod ljudi. Regulator GADD45G kod miševa i čimpanza aktivan je u regijama mozga gdje se nalaze ćelije koje formiraju korteks, ventralni prednji mozak i talamus i može suzbiti daljnju neurogenezu. Gubitak pojačivača GADD45G kod ljudi može doprinijeti povećanju određenih neuronskih populacija i širenju prednjeg mozga kod ljudi.

## U razvojnoj biologiji
Razvoj, diferencijacija i rast ćelija i tkiva zahtijevaju precizno regulirane obrasce ekspresija gena. Pojačivači djeluju kao cis-regulatorni elementi kako bi posredovali i prostornu i vremensku kontrolu razvoja uključivanjem transkripcije u specifičnim ćelijama i/ili njenim potiskivanjem u drugim ćelijama. Dakle, određena kombinacija transkripcijskih faktora i drugih proteina koji vežu DNK u tkivu u razvoju kontrolira koji će se geni eksprimirati u tom tkivu. Pojačivači omogućavaju da se isti gen koristi u različitim procesima u prostoru i vremenu.

### Identifikacija i karakterizacija
Tradicionalno, pojačivači su identificirani tehnikama enhancer trap korištenjem reporterskog gena ili komparativnom analizom sekvenci i računarskom genomikom. U genetički prihvatljivim modelima kao što je vinska mušica *Drosophila melanogaster*, naprimjer, reporterski konstrukt kao što je *lacZ* gen može se nasumično integrirati u genom korištenjem P-elementa transpozona. Ako se reporterski gen integrira blizu pojačivača, njegova ekspresija će odražavati obrazac ekspresije koji pokreće taj pojačivač. Dakle, bojenje mušica na ekspresiju ili aktivnost LacZ i kloniranje sekvence koja okružuje mjesto integracije omogućava identifikaciju sekvence pojačivača.

Međutim, razvoj genomskih i epigenomskih tehnologija dramatično je promijenio izglede za otkrivanje cis-regulatornih modula (CRM). Metode sekvenciranja DNK (NGS) sada omogućavaju visokopropusne funkcionalne testove otkrivanja CRM-a, a ogromno rastuće količine dostupnih podataka, uključujući velike biblioteke motiva mjesta vezivanja transkripcijskih faktora (TFBS), kolekcije označenih, validiranih CRM-ova i opsežne epigenetičke podatke o mnogim tipovima ćelija, čine precizno računarsko otkrivanje CRM-a dostižnim ciljem. Primjer pristupa zasnovanog na NGS-u, nazvan DNaza-seq, omogućio je identifikaciju regija hromatina sa smanjenim brojem nukleosoma ili otvorenih regija hromatina, koje mogu sadržavati CRM. Nedavno su razvijene tehnike poput ATAC-seq koje zahtijevaju manje početnog materijala. Regije sa smanjenom količinom nukleosoma mogu se identificirati * in vivo* putem ekspresije Dam metilaze, što omogućava veću kontrolu identifikacije specifičnih pojačivača za tip ćelije.
Računarske metode uključuju komparativnu genomiku, grupiranje poznatih ili predviđenih mjesta vezivanja transkripcijskog faktora (TF) i nadzirane pristupe mašinskog učenja obučene na poznatim CRM-ovima.
Sve ove metode su se pokazale efikasnim za otkrivanje CRM-ova, ali svaka ima svoja razmatranja i ograničenja, i svaka je podložna većem ili manjem broju lažno pozitivnih identifikacija.
U pristupu komparativne genomike, konzervacija sekvence nekodirajućih regija može biti indikativna za pojačivače. Sekvence iz više vrsta su poravnate, a konzervirane regije se identificiraju računarski. Identificirane sekvence se zatim mogu pričvrstiti na reporterski gen kao što je zeleni fluorescentni protein ili lacZ kako bi se odredio *in vivo* obrazac ekspresije gena koji proizvodi pojačivač kada se ubrizga u embrion. Ekspresija reportera iRNK može se vizualizirati pomoću *in situ*, koja pruža direktniju mjeru aktivnosti pojačivača, budući da nije podvrgnuta složenostima translacije i savijanja proteina. Iako mnogi dokazi ukazuju na očuvanje sekvenci za kritične razvojne pojačivače, drugi radovi su pokazali da se funkcija pojačivača može očuvati uz malo ili nimalo očuvanja primarne sekvence. Naprimjer, pojačivači *RET* kod ljudi imaju vrlo malo očuvanosti sekvenci u odnosu na one kod zebrica, ali sekvence obje vrste proizvode gotovo identične obrasce ekspresije reporterskih gena kod zebrice-

### U segmentaciji insekata
Pojačivači koji određuju ranu segmentaciju
u embrionima *Drosophila melanogaster* spadaju među najbolje okarakterisane
pojačivače razvoja. U ranom embrionu muhe, transkripcijski faktori gap gen
su odgovorni za aktiviranje i represiju brojnih
gena segmentacije, kao što su geni pravila parova. Geni pravila parova se
eksprimiraju u blokovima duž prednje-zadnje ose muhe zajedno s
drugim transkripcijskim faktorima majčinski efekat, stvarajući tako zone unutar
kojih se eksprimiraju različite kombinacije transkripcijskih faktora. Geni pravila parova su međusobno odvojeni ćelijama koje ih ne eksprimiraju. Štaviše, linije ekspresije za
različite gene pravila parova su međusobno pomaknute za nekoliko prečnika ćelija.
Dakle, jedinstvene kombinacije ekspresije gena pravila parova stvaraju prostorne domene
duž prednje-zadnje ose kako bi se postavio svaki od 14 pojedinačnih segmenata.
Pojačivač od 480 bp, odgovoran za pokretanje oštre pruge dva
gena za parno pravilo *even-skipped* (*eve*), dobro je okarakteriziran. Pojačivač
sadrži 12 različitih mjesta vezivanja za transkripcijske faktore majčinih i gena za jaz.
Mjesta aktiviranja i represije se preklapaju u sekvenci.
*Eve* se eksprimira samo u uskoj pruzi ćelija koje sadrže visoke
koncentracije aktivatora i nisku koncentraciju represora za
ovu sekvencu pojačivača. Druge regije pojačivača
pokreću ekspresiju *eve* u šest drugih pruga u embrionu.

### U formiranju obrazaca kod kičmenjaka
Utvrđivanje tjelesnih osa je ključni korak u razvoju životinja. Tokom embrionalnog razvoja miša, Nodal, ligand superporodice transformirajućeg faktora rasta-beta, ključni je gen uključen u formiranje obrasca i prednje-zadnje ose i lijevo-desne ose ranog embriona. Gen *Nodal* sadrži dva pojačivača: Pojačivač proksimalnog epiblasta (PEE) i Asimetrični pojačivač (ASE). PEE se nalazi uzvodno od gena Nodal i pokreće ekspresiju *Nodala* u dijelu primitivne pruge koji će se diferencirati u čvor (također se naziva primitivni čvor). PEE uključuje ekspresiju Nodala kao odgovor na kombinaciju Wnt signalizacije i drugog, nepoznatog signala; stoga se član porodice transkripcijskih faktora LEF/TCF vjerovatno veže za mjesto vezivanja TCF-a u ćelijama čvora. Difuzija Nodala od čvora formira gradijent koji zatim oblikuje produženu prednjo-zadnju osu embrija. ASE je intronski pojačivač vezan za transkripcijski faktor Fox1 domen glave viljuške. U ranoj fazi razvoja, Fox1-vođena Nodal ekspresija uspostavlja visceralni endoderm. Kasnije u razvoju, vezivanje Fox1 za ASE pokreće *Nodal* ekspresiju na lijevoj strani lateralne ploče mezoderm, čime se uspostavlja lijevo-desna asimetrija neophodna za asimetrični razvoj organa u mezodermu.

Uspostavljanje tri klicina lista tokom gastrulacije je još jedan ključni korak u razvoju životinja. Svaki od tri klicina lista ima jedinstvene obrasce ekspresije gena koji promoviraju njihovu diferencijaciju i razvoj. Endoderm je rano u razvoju određen ekspresijom *Gata4*, a Gata4 kasnije usmjerava morfogenezu crijeva. Ekspresiju *Gata4* u ranom embrionu kontrolira intronski pojačivač koji se veže za drugi transkripcijski faktor domene forkhead, FoxA2. U početku pojačivač pokreće široku ekspresiju gena u cijelom embrionu, ali ekspresija brzo postaje ograničena na endoderm, što sugerira da drugi represori mogu biti uključeni u njeno ograničenje. Kasnije u razvoju, isti pojačivač ograničava ekspresiju na tkiva koja će postati želudac i gušterača. Dodatni pojačivač je odgovoran za održavanje ekspresije *Gata4* u endodermu tokom međufaza razvoja crijeva.

### Višestruki pojačivači podstiču razvojnu robusnost
Neki geni uključeni u kritične razvojne procese sadrže višestruke pojačivače preklapajućih funkcija. Sekundarni pojačivači, ili "pojačivač sjene", mogu se naći mnogo kilobaza dalje od primarnog pojačivača ("primarni" se obično odnosi na prvi otkriveni pojačivač, koji je često bliži genu koji reguliše). Sam po sebi, svaki pojačivač pokreće gotovo identične obrasce ekspresije gena. Jesu li dva pojačivača zaista suvišna? Nedavni rad je pokazao da višestruki pojačivači omogućavaju voćnim mušicama da prežive poremećaje u okolini, kao što je porast temperature. Kada se uzgajaju na povišenoj temperaturi, jedan pojačivač ponekad ne uspijeva pokrenuti kompletan obrazac ekspresije, dok prisustvo oba pojačivača omogućava normalnu ekspresiju gena.

## Evolucija razvojnih mehanizama
Jedna od tema istraživanja u evolucijskoj razvojnoj biologijija ("evo-devo") je istraživanje uloge pojačivača i drugih cis-regulatornih elemenata u stvaranju morfoloških promjena putem razvojnih razlika između vrsta.

### Koljuška *Pitx1*
Nedavni radovi su istraživali ulogu pojačivača u morfološkim promjenama kod troprste ribe koljuška. Koljuške postoje i u morskom i u slatkovodnom okruženju, ali su koljuške u mnogim slatkovodnim populacijama potpuno izgubile svoje karlične peraje (dodatke homologne zadnjem udu tetrapoda). *Pitx1* je homeobox gen uključen u razvoj zadnjeg uda kod kičmenjaka. Preliminarne genetske analize su pokazale da su promjene u ekspresiji ovog gena odgovorne za smanjenje karlice kod koljuški. Ribe koje eksprimiraju samo slatkovodni alel *[alel]] gena *Pitx1* nemaju karlične bodlje, dok ribe koje eksprimiraju morski alel zadržavaju karlične bodlje. Detaljnija karakterizacija pokazala je da je sekvenca pojačivača od 500 baznih parova odgovorna za uključivanje ekspresije *Pitx1* u pupoljku zadnje peraje. Ovaj pojačivač se nalazi u blizini *[fragilnog mjesta hromosoma]] - sekvence DNK koja je vjerovatno oštećena i stoga je vjerovatnije da će mutirati kao rezultat neprecizne popravke DNK. Ovo fragilno mjesto uzrokovalo je ponovljene, nezavisne gubitke pojačivača odgovornog za pokretanje ekspresije Pitx1 u karličnim bodljama u izolovanoj slatkovodnoj populaciji, a bez ovog pojačivača, slatkovodne ribe ne uspijevaju razviti karlične bodlje.

### U evoluciji uzorka krila *Drosophile*
Uzorci pigmentacije pružaju jednu od najupečatljivijih i najlakše uočljivih razlika između različitih vrsta životinja. Pigmentacija krila *Drosophile* pokazala se kao posebno pogodan sistem za proučavanje razvoja složenih pigmentacijskih fenotipova. Krilo *Drosophila guttifera* ima 12 tamnih pigmentacijskih mrlja i četiri svjetlije sive intervenske mrlje. Pigmentne mrlje nastaju ekspresijom gena *žute*, čiji produkt proizvodi tamni melanin. Nedavni rad je pokazao da dva pojačivača u genu *žute* proizvode ekspresiju gena upravo u ovom uzorku – pojačivač venske mrlje pokreće ekspresiju reporterskog gena u 12 mrlja, a pojačivač međuvenske nijanse pokreće ekspresiju reporterskog gena u četiri različite mrlje. Ova dva pojačivača reaguju na Wnt signalni put, koji se aktivira ekspresijom *bez krila* na svim pigmentiranim lokacijama. Dakle, u evoluciji fenotipa kompleksne pigmentacije gen za *žuti* pigment razvio je pojačivače koji reagiraju na signal bez krila, a ekspresija *bez krila* evoluirala je na novim lokacijama kako bi proizvela nove obrasce krila.
### Kod upale i kancera
Svaka ćelija obično sadrži nekoliko stotina pripadnika posebne klase pojačivača koji se protežu preko DNK sekvenci dugih mnogo kilobaza, a nazivaju se "super-pojačivači". Ovi pojačivači sadrže veliki broj mjesta vezivanja za sekvencijalno specifične, inducibilne transkripcijske faktore i regulišu ekspresiju gena uključenih u diferencijaciju ćelija. Tokom upala, transkripcijski faktor NF-κB olakšava remodeliranje hromatina na način koji selektivno redistribuira kofaktore iz visoko zastupljenih pojačivača, čime potiskuje gene uključene u održavanje ćelijskog identiteta čiju ekspresiju pojačavaju; istovremeno, ovo remodeliranje i redistribucija vođena F-κB-om aktivira druge pojačivače koji vode promjene u ćelijskoj funkciji kroz upalu.. Kao rezultat toga, upala reprogramira ćelije, mijenjajući njihove interakcije s ostatkom tkiva i s imunskim sistemom                      . Kod raka, proteini koji kontrolišu aktivnost NF-κB su disregulisani, što omogućava malignim ćelijama da smanje svoju zavisnost od interakcija sa lokalnim tkivom i ometa njihov imunološki nadzor od strane imunskog sistema.

## Historija 
Godine 1980, Max Birnstiel i Rudolf Grosschedl opisali su pojačivač, koji su nazvali „modulatorom“. U 1981. opisan je pojačivač koji potiče od poliomavirusa SV40 i sadrži dva identična dijela dugačka 72 bp, nazvana 72-bp ponavljanja. Pokazalo se da svaki od dva segmenta ima slab pojačivački učinak na promotor sam po sebi, ali zajedno višestruko povećavaju aktivnost.

## Dizajniranje pojačivača u sintetičkoj biologiji 
Sintetički regulatorni elementi poput pojačivača obećavaju da će biti moćan alat za usmjeravanje genskih proizvoda na određene tipove ćelija kako bi se liječile bolesti aktiviranjem korisnih gena ili zaustavljanjem aberantnih stanja ćelija.

Od 2022. godine, strategije umjetne inteligencije i transfer učenja doveli su do boljeg razumijevanja karakteristika regulatornih sekvenci DNK, predviđanja i dizajna sintetskih pojačivača.
 
Nadograđujući se na rad u kulturi ćelija, sintetski pojačivači su uspješno primijenjeni na cijele žive organizme 2023. godine. Koristeći duboke neuronske mreže, naučnici su simulirali evoluciju DNK sekvenci kako bi analizirali pojavu karakteristika koje su u osnovi funkcije pojačivača. Ovo je omogućilo dizajn i proizvodnju niza funkcionalnih sintetskih pojačivača za različite tipove ćelija mozga voćne mušice. Drugi pristup je obučavao modele vještačke inteligencije na podacima o dostupnosti DNK pojedinačnih ćelija i prenio naučene modele na predviđanje pojačivača za odabrana tkiva u embrionu voćne mušice. Ovi modeli predviđanja pojačivača korišteni su za dizajniranje sintetskih pojačivača za nervni sistem, mozak, mišiće, epidermu i crijeva.
## Također pogledajte 
* Pojačivač sjene
## Reference
## Vanjski linkovi 
* 
*TFSEARCH
*JASPAR
*ReMap
*ENCODE threads explorer  Enhancer discovery and characterization.  *Nature*

Kategorija:Ekspresija gena
Kategorija:Biološka terminologija