HLA-sistem leukocitnih antigena

mini|desno|100px|HLA region hromosoma 6
[mini|250px|desno|[MHC klasa I]]
**MHC klasa I** jesu proteini functionalnog receptora na većini jedarnih tjelesnih ćelija.

## Definicija
**HLA sistem leukocitnih antigena** (skr. od *human leukocyte associated antigen*) obuhvata kompleks proteina na površini ćelije koji su odgovorni za reguliranje imunskog sistema kod ljudi.

 
Grupa odgovornih gena za sintezu antigenih supstanci ovog sistema nalazi se na hromozomu 6 i kodira ćelijske proteine koji i imaju i mnoge druge funkcije. HLA geni su ljudska verzija glavnoh kompleksa histokompatibilnosti (MHC,
gena i njihovih produkata koji se nalaze u većini kičmenjaka (zbog čega je i najviše proučavan među svim MHC genima).

Proteini kodirani od strane određenih gena su također poznat kao HLA antigeni, kao rezultat historijskog porijekla njihovog naziva: *Human **L**eucocyte **A**ntigene*, kao faktora u transplantaciji organa. Glavne HLA supstance su bitni elementi za funkciju imuniteta. Različite klase imaju različite funkcije:

HLA antigeni odgovaraju MHC *klasi I*:
*''HLA-A' *, *HLA-B*, i * 'HLA-C*, peptidima iz unutrašnjosti ćelije.Na primjer, ako je ćelija zaražena virusom, HLA sistem odnosi fragmente virusa na površinu ćelije tako da ga imuni sistem može unišiti. Ovi peptidi se proizvode digestijom proteina koji se nalaze u u proteasomima Općenito, ovi posebni peptidi su mali polimeri, od oko 9 aminokiselina. Strani antigeni MHC klase I privlače T –ćelije ubice (koje se nazivaju CD8 pozitivi ili citotoksične T-ćelija) koje uništavaju strane ćelije. Self-antigeni su supresirani regulacijskim T-ćelijama.
mini|200px|desno
mini|200px|desno
[mini|100px|right|HLA-DQ [molekula (magenta i plavo)
sa vezom liganda (žuto) na ćelijskoj plazma membrani]]

## HLA − MHC
Molekule HLA koje korespondiraju MHC *klasom II*:**HLA-DP**, **HLA-DM**, **HLA-DOA**, **HLA-DOB**, **HLA-DQ** i **HLA-DR** predstavljaju antigene koji su prisutniu u antigen prezentujućim ćelijama kao što su dendritske ćelije, B-limfociti i makrofagi. Stimuliraju umnožavanje t-helper ćelija, koje koji zauzvrat stimuliraju proizvodnju antitijela – proizvodnju B-ćelija za proizvodnju antitijela za taj specifični antigen. Self-antigeni su supresurani regulatornim T ćelijama.

HLA geni koji odgovaraju **MHC klasi III** kodiraju komponente komplementnog sistema.
HLA sistem antigena ima i druge funkcije, a osobito su važni u odbrani od bolesti. Oni su glavni uzrok odbijanja nekomplementarnih transplantacija organa. Oni mogu zaštititi ili ne zaštititi (ako su otkazali) organizam od raka.

HLA može se odnositi i na percepciju ljudi o mirisu drugih, pa mogu biti uključeni i u izbor bračnog partnera. Barem jedna studija je pronašla da je stopa HLA sličnosti između supružnika u izolovanoj zajednici manja od očekivane.

Osim gena koji kodiraju 6 glavnih antigen-prezentirajućih proteina, postoji veliki broj drugih gena koji su uključeni u funkciju imuniteta, a koji su u HLA kompleksu. Raznovrsnost HLA u ljudskoj populaciji je jedan aspekt saniranja bolesti. Naime, već su širom svijeta oformljene meže za doniranje organa, čime se omogućuje da dvije nepovezane osobe, sa identičnim molekulama HLA mogu međusobno transplantirati različite organe. To je moguće samo ako među njima postoji puna podudarnost na svim HLA lokusima.

## HLA i autoimunost
HLA tipovi su naslijedivi, a neki od njih su povezani i sa autoimunim poremećajima i drugim bolestima. Osobe sa određenim HLA antigenom češće da razviju određene autoimune bolesti, kao što su tip I dijabetesa, ankilozirajući spondilitis, celijakije, sistemski eritemski lupus, miastenija gravis, miozitis, Sjögrenov sindrom i narkolepsija.

HLA tipizacija je dovela do nekih poboljšanja i ubrzanja u dijagnostici celijakije i dijabetesa tipa 1. Međutim, da bi i DQ2 tipizacija bila korisna, to zahtijeva ili visoku rezoluciju B1 * tipizacije (rješavanje * 02: 01 iz * 02: 02), DQA1 * tipizacije, ili DR serotipizaciju. Trenutno se serotipizacija može riješiti u jednom koraku, pa se DQ8. HLA tipizacija autoimunosti sve više koristi kao dijagnostički postupak. Kod celijakija, to je jedini efikasan način, razlikovanjem prvog stepena rođaka koji su u riziku od onih koje nisu u opasnosti. Svakako je preporučljivo prije pojave ponekad-nepovratnih simptoma, kao što su alergije i srednje autoimune bolesti.

## HLA i kanceri
Neke HLA-posredovane bolesti su direktno uključene u promociju raka. Gluten-osjetljiva enteropatija je povezana sa povećanim prevalencije T-cell limfoma koji su sa njom povezani, a DR3-DQ2 homozigoti su unutar grupe najveći rizik Gotovo 80% osoba koje su osjetljive na gluten povezano je sa slučajevima T-ćelijskog limfom. Češće, međutim, HLA molekule igraju zaštitnu ulogu, prepoznajući povećanja nivoa antigenia koji se ne tolerišu zbog niskog nivoa u normalnom stanju. Abnormalne ćelija mogu biti na meti za apoptozu, za koju se smatra da upućuje na mnoge oblike raka i prije dijagnoze.

## HLA i izbor spolnog partnera
Postoje dokazi za ne-slučajne izbore sklapanja veza u odnosu na određene genetičke karakteristike. To je dovelo do otvaranja istraživačke oblasti poznate kao "genetičko poklapanje" (*Genetic matchmaking*).

## Učestalost alela HLA lokusa
Približne učestalosti dijela alela HLA lokusa u svakom u svakoj kategoriji prikazane su u tabeli ispodIako su *CWD* varijante i rijetke/vrlo rijetke, oznake su razvijene koristeći različite baze podataka i različite verzije HLA grupe za informiranje i standardizaciju u ovoj oblasti..

## Klasifikacija
Postoje 3 glavne (*major*) i 3 male (*minor*) MHC gena klase I u HLA:
* HLA-A
* HLA-B
* HLA-C
* minor geni su HLA-E, HLA-F i HLA-G
* β2-mikroglobulin vezan sa *major* i * minor'' subjedinicama gena koji producira jedan heterodimer

Postoje 3 glavne i 2 minorne grupe proteina **MHC klase II** koji su kodirani iz HLA sistema.
Geni klase II kodiraju kombinirani oblik heterodimernog (αβ) proteinskih
Receptora koji se tipski ispoljavaju na površini antigen-prezentirajućih ćelija.

**Glavna MHC klasa II**
*HLA-DP
****α**-lanac kodiran sa **HLA-DPA1** lokusa
****β**-lanac kodiran sa **HLA-**DPB1** lokusa
*HLA-DQ
****α**-lanac kodiran sa **HLA-DQA1** lokusa
****β**-lanac kodiran sa **HLA-DQB1** lokusa
*HLA-DR
****α**-lanac kodiran sa ** HLA-'DRA** lokusa
****4 β-lanci** (samo 3 moguća po osobi), kodirana sa HLA-**DRB1**, **DRB3**, **DRB4**, **DRB5''' lokusa.

## Reference
Kategorija:Fiziologija
Kategorija:Imunološki sistem
Kategorija:Genetika
Kategorija:Krvni antigenski sistemi
Kategorija:Transfuzijska medicina
Kategorija:Geni na hromosomu 6