2005.

**2005.** (MMV) bila je uobičajena godina koja je počela u subotu po gregorijanskom kalendaru, 2005. godina nove ere i *Anno Domini* (AD), 5. godina 3. milenija i 21. stoljeća i šesta godina 2000-itih.

Proglašena je Međunarodnom godinom sporta i tjelesnog odgoja i za Međunarodnu godinu mikrokredita. Početak godine označio je i kraj Međunarodne decenije starosjedilaca svijeta (1995–2005).

## Događaji 
### Januar
* 6. januar – Kina zvanično prešla cifru od 1.300.000.000 stanovnika.
* 14. januar – Svemirska sonda Huygens spustila se na Titan, najveći mjesec planeta Saturn.
* 16. januar – Stjepan Mesić po drugi put izabran za predsjednika Hrvatske.
* 23. januar – Viktor Juščenko izabran za predsjednika Ukrajine.
* 24. januar – Julija Timošenko postala premijerka Ukrajine.
### Februar 
* 14. februar – Pokrenut YouTube.

### Mart 
* 12. mart – Carolus Papoulias izabran za predsjednika Grčke.
### April 
* 2. april – Umro papa Ivan Pavao II
* 8. april – Izdata 5.04 (Hoary Hedgehog) verzija Ubuntu Linuxa.
* 4. april – General Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) Srbije Sreten Lukić dobrovoljno se predao ICTY-u, pred kojim je optužen za ratne zločine počinjene tokom sukoba na Kosovu 1999.
* 15. april – U teškoj saobraćajnoj nesreći koja se desila u Srbiji, na putu Zrenjanin – Novi Sad, kada je autobus zrenjaninske firme "Autobanat" pao u Tisu, poginulo više od deset osoba, a petnaestak teže i lakše povrijeđeno. Predsjednik Srbije Boris Tadić iste večeri posjetio povrijeđene u zrenjaninskoj bolnici.
* 19. april – *Joseph Ratzinger* izabran za novog papu Benedikta XVI
* 27. april – U francuskom gradu Toulouseu održan prvi let Airbusa A380, trenutno najvećeg putničkog aviona na svijetu.
### Maj 
* 25. maj – Nogometni klub Liverpool F.C. osvojo UEFA Ligu prvaka pobijedivši AC Milan rezultatom 3:1 nakon izvođenja jedanaesteraca u finalu odigranom u Istanbulu.
* 26. maj – Pretoria, glavni grad Južnoafričke Republike, preimenovan u Tshwane, od strane South African Geographical Names Council (SAGNC). Zvanično, promjena nije još na snazi.
### Juni 
* 13. juni – U januaru započeto suđenje pjevaču Michaelu Jacksonu završeno je oslobađajućom presudom u svih 10 optužbi za otmicu i zlostavljanje djece.
* 18. juni – Održan prvi međunarodni Festival pjesme i sevdaha "Rade Jovanović" u Goraždu.
### Juli 
* 7. juli – U samoubilačkim napadima na tri vagona podzemne željeznice i jedan autobus u Londonu poginulo 56 osoba.
* 23. juli – Višestruke eksplozije pogodile turističko odredište Sharm el-Sheik u Egiptu ubivši više od 60 osoba.
### August 
* 6. august – otvoreno deseto Svjetsko prvenstvo u atletici 2005. u Helsinkiju;
* 2. august – Vojni udar srušio predsjednika Maaouiya Ould Sid Ahmed Tayu s vlasti Mauritanije.
* 12. august – U atentatu u Colombu ubijen ministar vanjskih poslova Šri Lanke Lakshman Kadirgamar.
* 14. august – U padu kiparskog putničkog aviona Boeing 737 kraj Atine poginule 122 osobe.
* 14. august – završeno deseto Svjetsko prvenstvo u atletici 2005. u Helsinkiju;
* 29. august – Uragan Katrina pogodio američku obalu Meksičkog zaliva i gotovo potpuno poplavio grad New Orleans, Louisiana; poginulo više od hiljadu osoba a pola miliona moralo napustiti svoje domove.
### Septembar 
### Oktobar 
* 8. oktobar – U potresu jačine 7,6 stepeni Richterove skale koji je pogodio dijelove Pakistana, Indije i Afganistana poginulo više od 80.000 ljudi, od kojih oko 17.000 djece, a oko 79.500 osoba povrijeđeno. Broj beskućnika dostigao je oko 3,3 miliona ljudi.
* 13. oktobar – Izdata 5.10 (Breezy Badger) verzija Ubuntu Linuxa.
* 19. oktobar – Otpočelo suđenje Sadamu Huseinu za zločine počinjene tokom njegove vladavine.
### Novembar 
* 22. novembar – Angela Merkel izabrana za kancelara Njemačke i time postaje prvi ženski njemački kancelar.
* 27. novembar – Obavljena prva transplantacija lica u Amiens, Francuska.
* 28. novembar – Izraelski mediji saopštile glavne tačke državnog plana izraelske političke partije Kadima.
* 29. novembar – Nova "Komunistička Partija Hrvatske" (KPH) osnovana u Vukovaru.
* 4. decembar – Hrvatska teniska reprezenatacija osvojila Davis Cup pobijedivši Slovačku u Bratislavi rezultatom 3:2 i po prvi puta u historiji osvojila Davis Cup.
### Decembar 
* 7. decembar – Haški bjegunac, hrvatski general Ante Gotovina, uhapšen u Španiji na Kanarskim ostrvima. On je bio u bjekstvu od jula 2001. zbog optužbi Haškog tribunala za zločine protiv čovječnosti nad Srbima tokom vojne operacije "Oluja".
* 22. decembar – Izdata 3.1 r1 verzija Debian Linux distribucije.

## Rođeni 
### Januar 
* 14. januar – Oleksandra Merkušina, ukrajinska biatlonka

### Februar 
### Mart 
* 10. mart – Esmir Bajraktarević, bosanskohercegovačko-američki nogometaš
* 15. mart – Nika Prevc, slovenska ski-skakačica

### April 
* 8. april – Leah Isadora Behn, norveška princeza
* 11. april – Estere Volfa, latvijska biatlonka

### Maj 
### Juni 
* 26. juni – Alexia, nizozemska princeza

### Juli 
* 26. juli – Angelina Topić, srbijanska atletičarka (skok u vis)

### August 
* 1. august – Julia Tannheimer njemačka biatlonka

### Septembar 
### Oktobar 
* 15. oktobar – Christian, danski princ
* 31. oktobar – Leonor, španska princeza

### Novembar 
### Decembar 
* 3. decembar – Sverre Magnus, norveški princ
* 17. decembar – Inka Hämäläinen, finska biatlonka

## Umrli 
### Datum nepoznat 
* Martti Meinilä, finski biatlonac

### Januar 
* 1. januar – Shirley Chisholm, američka političarka
* 4. januar – Ali Radi al-Haidari, guverner Bagdada (ubijen)
* 7. januar – Rosemary Kennedy, sestra Johna F. Kennedyja
* 8. januar – Suvad Katana, bosanskohercegovački nogometaš
* 10. januar
** Spencer Dryden, američki muzičar, bubnjar Jefferson Airplanea
** Joséphine-Charlotte, belgijska princeza
** Ilija Antunović, narodni heroj Jugoslavije
* 12. januar – Amrish Puri, indijski glumac
* 15. januar
** Sven Christer Swahn, švedski pisac
** Ruth Warrick, američka glumica
* 17. januar
** Virginia Mayo, američka glumica
** Lennart Rodhe, švedski umjetnik
** Zhao Ziyang, kineski političar
* 18. januar – Lamont Bentley, američki glumac
* 20. januar
** Parveen Babi, indijski glumac
** Per Borten, norveški političar, premijer 1965–1971.
* 22. januar – William Deakin, britanski historičar
* 24. januar – Svenerik Perzon, švedski glumac
* 25. januar – Philip Johnson, američki arhitekt
* 29. januar – Ephraim Kishon, izraelski humorist i pisac

### Februar 
* 2. februar – Max Schmeling, njemački bokser
* 3. februar
** Malou Hallström, švedska glumica
** Zurab Žvanija, gruzijski političar
* 4. februar
** Šamil Basajev, čečenski pobunjenik
** Ossie Davis, američki glumac, režiser i producent
* 5. februar – Gnassingbe Eyadéma, predsjednik Toga
* 6. februar
** Lazar Berman, ruski pijanist
** Merle Kilgore američki muzičar i menadžer
* 8. februar – Jimmy Smith, američki muzičar
* 9. februar – Märit Andersson, švedski režiser i novinar
* 10. februar – Arthur Miller, američki pisac
* 12. februar – Sammi Smith, američki muzičar
* 14. februar
** Sixten Ehrling, švedski dirigent
** Rafik Hariri, premijer Libana (1992–1998, 2000–2004)
* 15. februar – Sven Rydenfelt, švedski političar i ekonomist
* 20. februar
** Sandra Dee, američka glumica i pjevačica
** John Raitt, američki pjevač
** Hunter S. Thompson, američki pisac
* 22. februar
** Lee Eun-ju, južnokorejski glumac
** Dionísio Ribeiro Filho, brazilski političar
** Åke Strömmer, švedski sportski novinar
* 25. februar – Peter Benenson, britanski advokat, osnivač Amnesty Internationala
* 27. februar – Jörgen Fogelquist, švedski umjetnik

### Mart 
* 4. mart – Jurij Kravčenko, bivši ministar unutrašnjih poslova Ukrajine
* 6. mart – Hans Bethe, njemačko-američki fizičar
* 6. mart – Gladys Marin, čileanski političar
* 8. mart – Aslan Mašadov, čečenski političar, predsjednik Čečenije (1997–2005)
* 9. mart – Chris LeDoux, američki country-muzičar
* 10. mart – Danny Joe Brown, američki pjevač, član u Molly Hatchet
* 16. mart – Ralph Erskine, britanski arhitekt
* 17. mart – George Kennan, američki politički analitičar
* 21. mart – Bobby Short, američki pjevač
* 21. mart – Jeff Weise, američki tinejdžer, odgovoran za masakr u Srednjoj školi Red Lake
* 22. mart – Kenzo Tange, japanski arhitekt
* 24. mart – Mare Kandre, švedski pisac
* 26. mart – James Callaghan, britanski premijer (1976–1979)
* 26. mart – Paul Hester, australijski muzičar, bubnjar Crowded Housea
* 27. mart – Bengt Bedrup, švedski novinar

### April 
* 1. april – Jack Keller, američki tekstopisac i muzički producent
* 2. april – Ivan Pavao II, *Karol Wojtyla*, papa (1978–2005)
* 5. april – Saul Bellow, američki književnik, dobitnik Nobelove nagrade 1976.
* 6. april – Rainier III od Monaka, princ od Monaka
* 9. april – Yvonne Vera, zimbabvejski pisac
* 9. april – Andrea Dworkin, 5američki pisac
* 13. april – Johnnie Johnson, američki rock'n'roll-pionir
* 14. april – Lothar Lindtner, norveški glumac i pjevač
* 18. april – Olle Bengtsson, švedski bokser
* 19. april – Stan Levey, američki muzičar
* 19. april – Bryan Ottoson, američki muzičar, gitarist u American Head Chargeu
* 19. april – Niels-Henning Ørsted Pedersen, danski muzičar
* 20. april – Inday Ba, britanski glumac
* 22. april – Sir Eduardo Paolozzi, britanski umjetnik
* 23. april – Sir John Mills, britanski glumac
* 23. april – Romano Scarpa, italijanski Disney-crtač
* 24. april – Ezer Weizman, izraelski političar, predsjednik države (1993–2000)
* 26. april – Maria Schell, austrijska glumica
* 30. april – Sven Romanus, švedski političar

### Maj 
* 2. maj – Robert Hunter, kanadski novinar i političar, jedan od osnivača organizacije Greenpeace
* 2. maj – Börje Nyberg, švedski glumac i režiser
* 6. maj – Joe Grant, Disneyjev umjetnik
* 8. maj – Nasrat Parsa, afganistanski pjevač
* 12. maj – Martin Lings, engleski pisac, naučnik i filozof
* 12. maj – Monica Zetterlund, švedska glumica i pjevačica
* 13. maj – Gunnar Nilsson, švedski bokser
* 14. maj – Jimmy Martin, američki pjevač i gitarist
* 18. maj – Arne Augustsson, švedski glumac
* 20. maj – Paul Ricœur, francuski filozof
* 23. maj – Wael Rubaies, irački poliičar
* 24. maj – Björn Rönnquist, švedski umjetnik
* 25. maj – Ismail Merchant, indijski filmski producent
* 26. maj – Eddie Albert, američki glumac
* 27. maj – Max Lundgren, švedski pisac
* 29. maj – Oscar Brown J:r, američki pjevač i tekstopisac

### Juni 
* 1. juni – George Mikan, američki košarkaš
* 6. juni
** Anne Bancroft, američka glumica
** Dana Elcar, američka glumica
* 11. juni – Vasco Gonçalves, portugalski general
* 13. juni – Álvaro Cunhal, predsjednik komunističke partije Portugala
* 15. juni – Alassio Galetti, italijanski biciklist
* 16. juni – Per Henrik Wallin, švedski pijanist
* 18. juni – Hans Nestius, švedski novinar i pisac
* 18. juni – Chris Griffin, američki muzičar
* 19. juni – Totta Näslund, švedski pjevač i muzičar
* 20. juni – Jack S. Kilby, američki fizičar, dobitnik Nobelove nagrade 2000.

### Juli 
* 1. juli – Renaldo "Obie" Benson, američki pjevač Four Topsa
* 1. juli – Luther Vandross, američki R&B-pjevač
* 3. juli – Džafer Obradović, bosanskohercegovački književni kritičar, esejist i publicist
* 3. juli – Siv Ericks, švedska glumica
* 6. juli – Evan Hunter, (Ed McBain), američki pisac
* 6. juli – Claude Simon, francuski pisac
* 11. juli – Frances Langford, američka pjevačica
* 13. juli – Mathias Henrikson, švedski glumac
* 17. juli – Geraldine Fitzgerald, američka glumica
* 17. juli – Edward Heath, britanski premijer (1970–1974)
* 17. juli – Tommy Johnson, švedski glumac
* 18. juli – William Westmoreland, američki general
* 20. juli – James Doohan, kanadski glumac
* 21. juli – John Baldry (Long John Baldry), britanski muzičar
* 22. juli – Jean Charles de Menezes, brazilski električar nastanjen u Londonu
* 29. juli – Hildegarde, američka pjevačica
* 29. juli – Al McKibbon, američki muzičar
* 30. juli – John Garang, vođa gerile u Sudanu
* 31. juli – Wim Duisenberg, holandski političar

### August 
* 1. august – Kralj Fahd bin Abdul Aziz, Saudijska Arabija
* 2. august – Jay S. Hammond, guverner Aljaske (1974–1982)
* 3. august – Mahmoud Ahmadinejad, šesti predsjednik Irana
* 6. august – Robin Cook, bivši britanski ministar vanjskih poslova
* 6. august – Ibrahim Ferrer, kubanski pjevač u Buena Vista Social Club
* 8. august – Barbara Bel Geddes, američka glumica
* 9. august – Matthew McGrory, američki glumac
* 10. august – Emery "Detroit Junior" Williams, američki muzičar
* 12. august – Lakshman Kadirgamar, ministar vanjskih poslova Šri Lanke (1994–2001, 2004–2005)
* 12. august – Charlie Norman, švedski pijanist
* 13. august – David Lange, premijer Novog Zelanda (1984–1989)
* 15. august – James Dougherty, američki detektiv i političar, Marilyn Monroes prvi muž
* 16. august – Roger Schutz, *brat Roger*, švicarski fratar, osnivač samostana Taizé
* 16. august – Vassar Clements, američki muzičar
* 23. august – Brock Peters, američki glumac
* 28. august – Hans Clarin njemački glumac

### Septembar 
* 1. septembar – R.L. Burnside, američki muzičar
* 2. septembar
** Bob Denver, američki glumac
** Erik Frank, švedski kompozitor i muzičar
* 3. septembar – William Rehnquist, američki pravnik, predsjednik Vrhovnog suda SAD-a (1986–2005)
* 4. septembar – Bo Alm, švedski sportski novinar
* 5. septembar
** Rizal Nurdin, guverner Sumatera Utara
** Raja Inal Siregar, bivši guverner Sumatera Utara
* 6. septembar – Eugenia Charles, premijerka Dominikanske Republike (1990–1995)
* 13. septembar – Julio César Turbay Ayala, predsjednik Kolumbije (1978–1982)
* 14. septembar – Robert Wise, američki filmski režiser i producent
* 15. septembar
** Aleksandar Ravlić, bosanskohercegovački novinar i fotograf
** Sidney Luft, američki filmski producent
* 20. septembar – Simon Wiesenthal, poznati "lovac na naciste"
* 22. septembar – Leavander Johnson, američki bokser
* 26. septembar – Henrik Flöjt, finski biatlonac i svjetski prvak u biatlonu

### Oktobar 
* 2. oktobar – August Wilson, američki pozorišni pisac
* 3. oktobar – Ronnie Barker, britanski glumac i komičar
* 10. oktobar- Milton Obote, bivši predsjednik Ugande
* 11. oktobar – Sergio Citti,italijanski filmski režiser i pisac
* 12. oktobar – Ghazi Kanaan, ministar unutrašnjih poslova Sirije
* 16. oktobar – Inger Wahlöö, švedski novinar i pisac
* 17. oktobar – Ba Jin, kineski pisac
* 18. oktobar – Aleksandar Jakovljev, ruski ekonomist i saradnik Mihaila Gorbačova
* 19. oktobar – Luis Adolfo Siles Salinas, predsjednik Bolivije 1969.
* 20. oktobar – Shirley Horn, američka muzičarka
* 22. oktobar – Yon Hyong Muk, bivši šef vlade Sjeverne Koreje
* 24. oktobar – Rosa Parks, borac za građanska prava američkih crnaca
* 24. oktobar – José Azcona del Hoyo, bivši predsjednik Hondurasa
* 31. oktobar – John "Beatz" Holohan, američki bubnjar

### Novembar 
* 1. novembar – Skitch Henderson, američki dirigent
* 1. novembar – Michael Piller, američki producent
* 3. novembar – Kent Andersson, švedski glumac
* 5. novembar – John Fowles, britanski književnik
* 8. novembar – Bo Högberg, švedski bokser
* 9. novembar – K. R. Narayanan, indijski predsjednik (1997-2002)
* 10. novembar – Roland Schütt, švedski književnik
* 11. novembar – Patrick Lichfield, britanski fotograf
* 11. novembar – Izzat Ibrahim al-Douri, irački dopredsjednik
* 16. novembar – Ralph Edwards, američki radijski i televizijski producent
* 19. novembar – Erik Balling, danski režiser
* 20. novembar – Chris Whitley, američki pjevač i tekstopisac
* 21. novembar – Gustaf Olivecrona, švedski novinar
* 23. novembar – Constance Cummings, američki glumac
* 24. novembar – Pat Morita, američki glumac
* 25. novembar – Đorđe Kisić, bosanskohercegovački muzičar
* 27. novembar – Jocelyn Brando, američka glumica
* 30. novembar – Mikael "Micke" Dubois, švedski komičar, glumac i pjevač

### Decembar 
* 2. decembar – Gösta Carlsson, švedski rukometaš
* 2. decembar – Alicia Markova balerina
* 10. decembar – Richard Pryor, američki glumac i komičar
* 10. decembar – Eugene McCarthy, američki senator
* 14. decembar – Annette Stroyberg, danska glumica
* 16. decembar – John Spencer, američki glumac
* 17. decembar – Jack Anderson, američki novinar

## Nobelove nagrade 
* Fizika
** Roy J. Glauber, SAD
** John L. Hall, SAD
** Theodor Hänsch, Njemačka
* Hemija
** Robert Grubbs, SAD
** Richard Schrock, SAD
** Yves Chauvin, Francuska
* Fiziologija ili medicina
** Barry Marshall, Australija
** Robin Warren, Australija
* Književnost
** Harold Pinter, Ujedinjeno Kraljevstvo
* Mir
** IAEA
** Mohamed el-Baradei, Egipat
* Ekonomija
** Robert J. Aumann, SAD
** Thomas C. Schelling, SAD

## Reference