Autoput Banja Luka–Doboj

**Autoput Banja Luka–Doboj** (službeno **Autoput "9. januar"**) jest autoput u Bosni i Hercegovini koji povezuje Banja Luku sa Dobojem. Predstavlja jednu od glavnih saobraćajnica u sjevernom dijelu zemlje. Ukupna dužina autoputa iznosi 72 km.

Ime je dobio po Danu Republike Srpske, kojeg je Ustavni sud Bosne i Hercegovine dvaputa proglasio neustavnim, 26. novembra 2015. i 29. marta 2019. zbog diskriminacije.

## Historija 
Autoput Banja Luka–Doboj povezuje Autoput Gradiška–Banja Luka (evropski put E 661) sa budućim autoputem u sklopu panevropskog koridora Vc (evropski put E73). U njegovoj gradnji učestvovalo je oko 300 ljudi direktno, a nekoliko hiljada radnika bilo je indirektno uključeno na autoputu u brojnim kompanijama zaduženim za njegovu realizaciju. Za izgradnju i finansiranje Vlada Republike Srpske platila je kreditom od evropskih banaka u iznosu od oko 180 miliona eura. Na radovima je učestvovao konzorcijum različitih kompanija, uključujući Integral inženjering, Granit Skoplje i brojne druge kompanije. Autoput je izgrađen prema pravilima i zakonima koje propisuje Evropska unija.

### Otvaranje dionica 
Prva dionica autoputa od Prnjavora do Kladara dužine 36,6 km otvorena je 11. septembra 2016. od strane tadašnjeg predsjednika Republike Srpske Milorada Dodika i premijera Srbije Aleksandra Vučića.

Drugi dio autoputa dužine 11 km od Mahovljana (ranije izgrađene Mahovljanske petlje) do Drugovića otvoren je u septembru 2017. Time je ostvarena veza sa Autoputem Gradiška–Banja Luka. U okviru ove sekcije izgrađen je i most preko rijeke Bosne u Kladarima, koji je pušten u funkciju 2022.

Treći dio autoputa od Drugovića do Prnjavora pušten je u saobraćaj 2. oktobra 2018, a vrijednost investicije koštala je oko 402 miliona eura. Ovim je ostvarena funkcionalna i neprekidna komunikacija autoputem kroz Banja Luku, Prnjavor i Doboj.

Kada je krajem augusta 2022. puštena u funkciju prva dionica Panevropskog koridora Vc kroz Republiku Srpsku, od petlje Tovira (na kojoj se ukrštaju Koridor Vc i autoput) do petlje Kostajnica, obje na području grada Doboja, ovaj autoput je produžen za još jedan kilometar, od petlje Kladari (ranije Johovac) do petlje Tovira, čime je izgrađen u potpunosti i od tada ukupna dužina autoputa iznosi oko 73 km. Također, tada je pušten u funkciju i most preko rijeke Bosne, izgrađen u drugoj fazi izgradnje. Ovim je veza uspotavljena neprekidna veza između gradova Doboj, Prnjavor, Laktaši, Banja Luka i Gradiška, te postala još funkcionalnija, jer je petlja Kostajnica bliža gradu nego petlja Kladari.

Od puštanja u funkciju prve dionice koridora Vc kroz Republiku Srpsku, autoput je postao direktna poveznica dva autoputa.

## Putarina 
Na autoputu se koristi zatvoreni sistem naplate putarine. Plaćanje putarine moguće je gotovinom (u konvertibilnim markama - novčanice i kovanice; euro - samo novčanice), platnim karticama i elektronskom naplatom (ENP) pomoću TAG uređaja. Visina cijene putarine zavisi od kategorije vozila i dužine pređenog puta.

## Petlje 
Na autoputu nalazi se nekoliko petlji:

* Mahovljanska petlja (spoj sa autoputem Gradiška–Banja Luka)
* Petlja Drugovići (spoj sa magistralnim putem M-I 106, stara oznaka M16.1)
* Petlja Prnjavor (spoj sa regionalnim putem R-I 2102, stara oznaka R474)
* Petlja Kladari (spoj sa magistralnim putem m-I 105, stara oznaka M17)
* Petlja Tovira (spoj sa autoputem na Panevropskom koridoru Vc)

U planu je izgradnja petlje u Potočanima, koja bi povezala Potočane i okolna mjesta sa autoputem, kao i petlje u Osinji za povezivanje Dervente i Stanara.

### Mahovljanska petlja 
desno|mini|300x300piksel|Mahovljanska petlja
Mahovljanska petlja povezuje autoputeve Gradiška–Banja Luka i Banja Luka–Doboj. Dužina saobraćajnica na petlji je 7360 m, a njena površina u prečniku iznosi 1,5 km. Za njenu izgradnju utrošeno je 30.000 m³ betona, 40.000 tona asfalta, 3.000 tona čelika, 600.000 m³ iskopa i nasipa i 15 km ograda. Petlju je finansirala Vlada Republike Srpske, a za njenu izgradnju utrošeno je 15 miliona eura, odnosno 11,5 milion za samu izgradnju i oko 3,5 miliona za dodatne radove na klizištu. Radove su izveli češki konzorcijum OHL ŽS iz Brna i Niskogradnja iz Laktaša. Izgradnja petlje počela je u martu 2010, trajala je duže od dvije godine a otvorena je sredinom 2012. Mahovljanska petlja svečano je otvorena 15. jula 2012. kada je ministrica za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju Republike Srpske Srebrenka Golić uručila rješenje o odobrenju za upotrebu petlje direktoru JP Autoputevi Republike Srpske Dušanu Topiću. Otvorenju su prisustvovali i tadađnji predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik, premijer Republike Srpske Aleksandar Džombić, ministar saobraćaja i veza Republike Srpske Nedeljko Čubrilović i ostali ministri u Vladi RS.

## Također pogledajte 
* Autoput A1 (Bosna i Hercegovina)
* Autoput Gradiška–Banja Luka
* Autoput Glamočani–Mlinište
* Autoput Novi Grad–Banja Luka
* Autoput Vukosavlje–Brčko
* Spisak autoputeva i brzih cesta u Bosni i Hercegovini
* Spisak magistralnih puteva u Bosni i Hercegovini

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* JP Autoputovi Republike Srpske
* Informacije u autoputevima i brzim cestama u Bosni i Hercegovini

Kategorija:Autoputevi u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Saobraćaj u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Autoputevi Republike Srpske