open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
411. p. n. e.

## Događaji 
* Peloponeski rat: Duboko nezadovoljstvo još uvijek nepravladanim posljedicama katastrofe na Siciliji i iscrpljenost dugotrajnim ratom u Ateni dovodi do prevrata kojim je srušena demokratski poredak i uspostavljen oligarhijski režim na čelu s Antifontom, Teramenom, Pisandarom i Frinihom, koji osniva novo vladajuće tijelo pod nazivom "Vijeće četiri stotina".
* Atenski oligarsi, međutim, zbog međusobne podjele na ekstremnu i radikalnu frakciju, kao i neuspjeha da sklope mirovni sporazum sa Spartom, izazivaju pobunu među trupama koje čuvaju Pirej. Teramen, koji je poslan da uguši pobunu, pridružuje se pobunjenicima. Nakon toga je Frinih, vođa ekstremne frakcije, ubijen te se ponovno sastaje atenska skupština i postepeno vraća stari demokratski poredak. 
* Peloponeski rat: Atenski admiral Trazibul stupa u kontakt s bivšim atenskim državnikom Alkibijadom, koji se sklonio kod perzijskog satrapa Tisaferna u Sardu te ga imenuje za komandanta svoje flote. Nakon što je Eklesija na nagovor Teramena potvrdila izbor, Alkibijad i Trazibul tuku spartansku flotu u bitci kod Kinoseme.
* Antifontu se u Ateni sudi za izdaju te je, usprkos govora koga Tukidid opisuje kao najveći u historiji, osuđen na smrt i pogubljen.
* Praizvedena Euripidova drama *Ifigenija na Tauridi*.
* Praizvedene Aristofanove drame *Lizistrata* i *Ženska skupština u Tesmoforiji*.

## Rođeni 
* Timoleon, grčki državnik i vojskovođa (približan datum) (u. 337. p. n. e.)

## Umrli 
* Antifont, atenski političar i orator (r. 480. p. n. e.)
* Frinih, atenski vojskovođa (ubistvo)

## Reference 
## Vanjski linkovi
400. p. n. e.

Godina 400. prije nove ere bila je godina po predjulijanskom rimskom kalendaru. U Rimskoj republici bila je poznata kao Godina Tribunata Eskvilina, Kapitolina, Vulsa, Medulina, Saka i Vulska (ili, rjeđe, godina 354. Ab urbe condita). Denominacija 400 p. n. e. za ovu godinu koristi se u Evropi od ranog srednjeg vijeka, kada je u njoj preovladavala kalendarska era Anno Domini.

## Događaji 
## 400. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
422. p. n. e.

Godina 422. prije nove ere bila je godina po predjulijanskom rimskom kalendaru. U to vrijeme je bila poznata kao Godina Tribunata Kapitolina, Mugilana i Merende (ili, rjeđe, godina 332. Ab urbe condita). Denominacija 422 p. n. e. za ovu godinu koristi se od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala preovlađujuća metoda u Evropi za imenovanje godina.

## Događaji 
## 422. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
446. p. n. e.

## Događaji 
## 446. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
* Aristofan, starogrčki pisac komedija.
* Kamilo, Rimski vojskovođa.

## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
425. p. n. e.

Godina **425. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina tribunata Atratina, Medulina, Cincinata i Barbata** (ili, rjeđe, '*godina 329. *Ab urbe condita'''''). Oznaka 425. pne. za ovu godinu koristila se od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji 
## 425. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
* Artakserks III - jedanaesti šah perzijske dinastije Ahemenida

## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
438. p. n. e.

Godina **438. p. n. e.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Macerina, Jula i Cincinata** (ili, rjeđe, '*godina 316. *Ab urbe condita'''*). Oznaka 438. p. n. e. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

mini|Zamišljeni prikaz Partnenona u klasično doba

## Događaji 
* Arhitekti Iktin i Kalikrat na atenskoj Akropoli nakon devet godina izgradnje dovršavaju Partenon. Hram je posvećen na Panatenejskom festivalu u čast boginje Atene. Istovremeno znameniti kipar Fidija dovršava kolosalnu, 12 metara visoku i od zlata i slonovače izrađenu, statuu boginje Atene poznatu kao Athena Parthenos, a koja je smještena u Partenonu.
* Na Partnenonu počinje izrada reljefa *Tri boginje* (dovršenog 432. p. n. e.), a koji se sada čuva u londonskom Britanski muzej|Britanskom muzeju, te jonski red|jonske frize sjevernoj strani, također dovršene 432. p. n. e., a čiji se dijelovi danas čuvaju u Britanskom muzeju i Louvreu.
* *Alkestida'', drama grčkog dramtičara Euripida, je prvi put izvedena na Dionizijskom festivalu u Ateni.
* Italijanski grad Capua pada u ruke Samnita.
## 438. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
447. p. n. e.

Godina **447. p. n. e.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U to vrijeme bila je poznata kao Godina konzulstva Macerina i Julija (ili, rjeđe, godina 307. Ab urbe condita). Oznaka 447. p. n. e. za ovu godinu koristi se od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala prevladavajuća metoda u Evropi za imenovanje godina.
## Događaji 
Perikle predvodi atinske snage u protjerivanju barbara s tračkog poluotoka Galipolje, kako bi se atinski kolonisti naselili u regiji. Stoga Perikle započinje politiku kleruhije (kleruhos) ili "naseljavanja izvana". Ovo je oblik kolonizacije u kojem se siromašnim i nezaposlenim ljudima pomaže da emigriraju u nove regije.

## 447. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
456. p. n. e.

## Događaji 
## 456. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
* Eshil, antički grčki tragičar
## Reference 
## Vanjski linkovi
464. p. n. e.

Godina **464. p. n. e.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Albina i Fusa** (ili, rjeđe, '*godina 290. *Ab urbe condita'''''). Oznaka 464. p. n. e. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji 
* Spartu pogađa razoran potres koji izaziva brojne žrtve. Mesenijski heloti koriste priliku kako bi dignuli ustanak protiv svojih spartanskih gospodara poznat kao Treći mesenijski rat. Spartanski kralj Arhidam II organizira uspješnu obranu, a heloti se utvrđuju na planini Ithome.
* Koristeći zbrku koju je u Perzijskom Carstvu izazvalo ubistvo kralja Kserksa, libijski princ Inar u Egiptu diže ustanak protiv perzijske vlasti.
* Artakserks I postaje novi vladar Perzijskog Carstva.

## 464. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
467. p. n. e.

Godina **467. p. n. e.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Mamerka i Vibulana** (ili, rjeđe, '*godina 287. *Ab urbe condita'''*). Oznaka 467. p. n. e. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

mini|*Sedmorica protiv Tebe*, moderna ilustracija antičkog teksta

## Događaji 
* Kvint Fabije Vibulan prvi put postaje konzul Rimske Republike.
* Nakon smrti brata Hijerona, Trazibul postaje tiranin Sirakuze.
* Eshil piše dramu *Sedmorica protiv Tebe* i osvaja nagradu na Dionizijskom festivalu.
* Eshilova drama *Perzijanci'' je izvedena na Siciliji.
* Prvi put zabilježena pojava Halleyeve komete.

## 467. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
* Hijeron I, tiranin Sirakuze

## Reference 
## Vanjski linkovi
466. p. n. e.

Godina **466. p. n. e.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Priska i Albina** (ili, rjeđe, '*godina 288. *Ab urbe condita'''''). Oznaka 466. p. n. e. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji 
* Grčko-perzijski ratovi: Kimon na čelu atenskog Delskog saveza prenosi rat na područje Perzijskog Carstva u Maloj Aziji i postiže veliku pobjedu u bitci na Eurimedonu u Pamfiliji, u kojoj je uništena perzijska flota od 200 feničkih trirema. Atenskom savezu pristupaju mnogi gradovi, uključujući trgovačko središte Faselis na likijsko-pamfilijskoj granici.
* Tiranin Trazibul je protjeran od strane građana Sirakuze koji uspostavljaju demokraciju.
* Stanovnici grčke kolonije Taras u Velikoj Grčkoj, nakon poraza od apulijskih domorodaca svrgavaju monarhiju i uspostavljaju demokraciju.
## 466. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
468. p. n. e.

Godina **468. p. n. e.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Barbata i Priska** (ili, rjeđe, '*godina 286. *Ab urbe condita'''''). Oznaka 468. p. n. e. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji 
* Sparta ratuje s Arkadijom i Argom, koji zauzima Tirint.
* Rimske snage zauzimaju luku Ancij.
* Zhou Zhen Ding Wang postaje dvadeset osmi suveren kineske dinastije Zhou.
* Sofoklo poražava Eshila u nadmetanju za atensku dramsku nagradu.

## 468. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
* Aristid, atenski državnik (r. 530. p. n. e.)

## Reference 
## Vanjski linkovi
470. p. n. e.

Godina **470. p. n. e.** bila je godina po predjulijanskom rimskom kalendaru. U to vrijeme bila je poznata kao godina konzulstva Potita i Mamerka'''''' (ili, rjeđe, godina 284. Ab urbe condita). Denominacija 470 p. n. e. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala preovlađujuća metoda u Evropi za imenovanje godina.

## Događaji 
## 470. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
486. p. n. e.

## Događaji 
## 486. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
*Perzijski kralj Darije I
## Reference 
## Vanjski linkovi
472. p. n. e.

Godina **472. p. n. e.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Rufa i Fusa** (ili, rjeđe, '*godina 282. *Ab urbe condita'''*). Oznaka 472. p. n. e. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

mini|Eshil|lijevo|184x184piksel

## Događaji 
* Grad Karist na grčkom otoku Eubeja je nakon atenskog napada prisiljen pridružiti se Delskom savezu. (približan datum)
* Prvi put izvedena Eshilova tragedija *Perzijanci'', najstarija do danas sačuvana klasična antička drama.
## 472. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
488. p. n. e.

Godina **488. p. n. e.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U Rimskom Carstvu bila je poznata kao **Godina konzulstva Rutila i Furija** (ili, rjeđe, '*godina 266. *Ab urbe condita'''''). Oznaka 488. p. n. e. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji 
* Atenjani ostraciziraju Hiparha zbog pomirljivosti prema Perzijancima.
* Teron postaje tiranin Akragasa na Siciliji.
* Anhis je atinski arhont nakon Aristida. 
* Gelon, tiranin Gele, pobijedio u utrci dvokolica na Olimpijskim igrama. 
* pribl. - Smrt rimskog zapovjednika Koriolana (čija je historičnost pod znakom pitanja). 
* Period Proljeća i Jeseni: Konfucije ponovo u posjeti državi Wei. 
## 488. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
* Anakreont, grčki pjesnik i liričar (r. cca. 570. p. n. e.)

## Reference 
## Vanjski linkovi
490. p. n. e.

Godina **490. p. n. e.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U Rimskom Carstvu bila je poznata kao **Godina konzulstva Kamerina i Flava** (ili, rjeđe, '*godina 264. *Ab urbe condita'''''). Oznaka 490. p. n. e. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

mini|Bitka kod Maratona

## Događaji 
* Grčko-perzijski ratovi: Darije I šalje ekspediciju pod Artafernom i Datisom  preko Egeja kako bi se napali Atena i Eretrija, odnosno u Ateni kao perzijski vazal postavio bivši tiranin Hipija. Ekspedicija nakon opsade osvaja otok Naksos, a na Eubeji pustoši Eretriju i stanovništvo odvodi u roblje.
* 12.9. — Bitka kod Maratona u kojoj je perzijska ekspedicija kraj Maratona odlučno poražena od brojčano manje atensko-platejske vojske pod Kalimahom i Miltijadom i natjerana na povlačenje preko Egejskog mora.
* Atenski trkač Fidipid, koji je prije bitke bezuspješno tražio pomoć od Sparte, na svaki način. zabavljene religijskim festivalom Karneja, umire nakon što je Atenjanima donio vijest o pobjedi.
* Hipija umire na Lemnosu prilikom povratka u Sard.
* Kleomen I prisiljen bježati iz Sparte nakon otkrivanja zavjere protiv suvladara Demarata. Nakon pokušaja da okupi vojsku protiv svog grada, uhvaćen je i proglašen ludim. Na agijadskom prijestolju ga nasljeđuje polubrat Leonidas.
* Atenjani počinju graditi hram posvećen Ateni Partenos (približan datum).

## 490. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
* Empedoklo, grčki filozof (oko 430. p. n. e.)
* Zenon iz Eleje, grčki filozof (oko 430. p. n. e.)
## Umrli 
* Hipija, tiranin Atene
* Kalimah, ratni arhont Atene
* Appius Claudius Sabinus Inregillensis, polulegendarni osnivač rimskog klana Klaudijevaca

## Reference 
## Vanjski linkovi
491. p. n. e.

Godina **491. p. n. e.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U Rimskom Carstvu bila je poznata kao **Godina konzulstva Augurina i Atratina** (ili, rjeđe, '*godina 263. *Ab urbe condita'''''). Oznaka 491. p. n. e. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

mini|Darije I, ilustracija na grčkoj vazni.|lijevo|272x272piksel
## Događaji 
* Grčko-perzijski ratovi: Darije I šalje izaslanike u sve grčke gradove, zahtijevajući "zemlju i vodu kao simbol vazalstva", a što mu Atina i Sparta odbijaju dati.
* Grčki otočni polis Egina, uplašena za svoj trgovački imperij, predaje se Perziji. Zbog toga je spartaski kralj Kleomen I želi kazniti, ali ga u tome sprječava suvladar Demaratu.
* Kleomen I potom orkestrira rušenje Demarata i njegovu zamjenu Kleomenovim rođakom Leotihidom, tako što je podmitio proročište u Delfima. Dva spartanska kralja potom vrše pohod na Eginu i hapse sve perzijske kolaborante.
* Hipokrat, tiranin Gele, gine u bitci protiv Sikulaca. Kao tiranin Gele ga nasljeđuje Gelon, njegov komandant konjice.
* U Rimu izbija glad, a Gnej Marcije Koriolan predlaže da se sirotinji ne da žito sve dok ne pristanu na ukidanje funkcije tribuna. Zbog toga ga tribuni osuđuju na izgnanstvo. Koriolan potom pronalazi utočište kod Volščana i vodi njihovu vojsku protiv Rima, da bi od sukoba odustao tek na nagovaranje majke i supruge.
* Otpočinje klesanje reljefa u Apadani, ceremonijalnom kompleksu Perzepolisa. Reljefni prikazi Darija I i Kserksa I kako primaju danak su danas izloženi u Orijentalnom institutu Univerziteta u Chicagu.
## 491. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
* Hipokrat, tiranin Gele

## Reference 
## Vanjski linkovi
492. p. n. e.

Godina **492. p. n. e.** je bila godina predjulijanskog rimskog kalendara. U Rimskom Carstvu bila je poznata kao **Godina konzulstva Macerina i Augurina**

'*** (ili, rjeđe, **godina 262. *Ab urbe condita'''''). Oznaka 492. p. n. e. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

mini|Grčko-perzijski ratovi; Mardonijev pohod označen smeđom bojom
## Događaji 
* Perzijski kralj Darije I naređuje da se pokrene prvi pohod protiv Grčke kako bi se njeni polisi kaznili zbog pomaganja maloazijskim Grcima u nedavno ugušenom ustanku, a što označava početak grčko-perzijskih ratova. Na mjesto Artaferna, satrapa Lidije, postavljen je Mardonije koji dobiva i komandu nad pohodom. Perzijska vojska pod Mardonijem prelazi Helespont, osvaja Trakiju i Makedoniju. Međutim, kada je 300 brodova izgubljeno u oluji kraj Atosa, Mardonije je prisiljen odustati od daljeg napredovanja i vratiti se u Malu Aziju.
* Hipokrat, tiranin grada Gela na Siciliji, započinje rat protiv Sirakuze kako bi je kaznio zbog pomoći pobunjenoj Kamarini. Sirakuške snage su poražene na rijeci Heloros a Sirakuza opsjednuta. Međutim, intervencija Korinta tjera Hipokrata da sklopi mir.
## 492. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
495. p. n. e.

Godina **495. p. n. e.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U Rimskom Carstvu bila je poznata kao **Godina konzulstva Sabina i Priska** (ili, rjeđe, '*godina 259. *Ab urbe condita'''''). Oznaka 495. p. n. e. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji 
* U Rimu sagrađen hram u počast boga Merkura na Circus Maximus, između Aventina i Palatina.
* Kralj Fuchai od Wua dolazi na prijesto, naslijedivši na čelu kineske države Wu svog oca kralja Helua.
## 495. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
* Perikle, atinski državnik (u. 429. p. n. e.)
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
494. p. n. e.

Godina **494. p. n. e.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U Rimskom Carstvu bila je poznata kao **Godina konzulstva Trikosta i Gemina** (ili, rjeđe, '*godina 260. *Ab urbe condita'''''). Oznaka 494. p. n. e. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

mini|Ruševine Mileta

## Događaji 
* Bitka kod Lade u kojoj je perzijska flota pod Artafernom kraj opsjednutog Mileta porazila flotu koalicije grčkih gradova-država i time prisilila Milet na predaju, čime je okončan jonski ustanak. 
* Bivši tiranin Mileta Histiej je uhvaćen od Perzijanaca i pogubljen u Sardu po nalogu Artaferna.
* Perzijski vođe Artafern i Mardonije nakon gašenja ustanka odlučuju očuvati autonomiju gradova u Joniji, s time da su ukinute tiranije i dozvoljene demokracije. 
* Perzijanci spaljuju Apolonov hram u Didymi.
* Tračani i Skiti protjeruju Miltijada Mlađeg iz Tračkog Hersona, pri čemu je najstariji Miltijadov sin Metioh uhvaćen od strane Perzijanaca.
* Spartaski kralj Kleomen I nanosi ključan poraz Argosu u Sepeji kod Tirinta.
* Secesija plebejaca u drevnom Rimu nakon koje su patriciji pristali da se uvede institucija plebejskih tribuna. 
* U Rimu uvedeni edili, magistrati zaduženi za hram i poštivanje boga Ceresa.
## 494. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
497. p. n. e.

## Događaji 
* Potideju pogađa cunami.
* Osnovan grad Tianjin.
* Jonski ustanak: Perzijanci ponovno zauzimaju Kipar.

## 497. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
* Onesil, kiparski kralj.

## Reference 
## Vanjski linkovi
498. p. n. e.

## Događaji 
* Aleksandar I nasljeđuje svog oca Amintu I kao kralj Makedonije.
* Jonski ustanak: Atena i Eretrija odgovaraju na jonski poziv za pomoć protiv Perzije i šalju ekspediciju koja će opsjesti i opustošiti Sard, glavni grad perzijske satrapije Lidije. Artafern, perzijski satrap koji je opsjedao Milet, potukao grčku vojsku.
* Jonski ustanak: Kaunos, Karija, Bizantij i gradovi Helesponta se priključuju ustanku protiv Perzijanaca, isto kao i Kipar pod vodstvom Onesila, koji je prognao svog pro-perzijskog brata Gorga iz dvora u Salamini.
* Nakon ubistva Kleandra, tiranin Gele, vlast preuzima njegov brat Hipokrat, te porazivši Sikule, osvaja halkdičke gradove Gallipoli, Leontini, Naksos i Zankle (današnja Messina), kao i sirakuški grad Kamarinu. Osvajanje same Sirakuze je spriječio savez Korinta i Korkire.

## 498. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
* Aminta I, kralj Makedonije (r. cca. 540. p. n. e.)
* Kleandar, tiranin Gela

## Reference 
## Vanjski linkovi
499. p. n. e.

Godina **499. prije nove ere** bila je godina po predjulijanskom rimskom kalendaru. U Rimskom carstvu bila je poznata kao **godina konzulstva Ebucija i Cikurina** (ili, rjeđe, '*255. godina *Ab urbe condita'''''). Denominacija 499 pne za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala preovlađujuća metoda u Evropi za imenovanje godina.

## Događaji 
* Grci podigli Jonski ustanak protiv Perzijskog Carstva
* Miltijad Mlađi, vladar Tračkog Hersona, osvaja otoke Lemnos i Imbros.

## 499. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
448. p. n. e.

Godina **448. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Koritinesana i Celiomontana** (ili, rjeđe, '*godina 306. *Ab urbe condita'''''). Oznaka 448. pne. za ovu godinu koristila se od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji 
## 448. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
* Aristofan - starogrčki pisac komedija.

## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
489. p. n. e.

mini|Miltijadov šljem, Arheološki muzej u Olimpiji

Godina **489. p. n. e.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U Rimskom Carstvu bila je poznata kao **Godina konzulstva Jula i Rufa** (ili, rjeđe, '*godina 265. *Ab urbe condita'''''). Oznaka 489. p. n. e. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji 
* Atenski vojskovođa Miltijad nakon pobjede u bitci kod Maratona vodi pomorsku ekspediciju protiv otoka Paros kako bi se osvetio njegovim stanovnicima za raniju uvredu. Pohod završava neuspjehom, te ga atenske vlasti na čelu s Ksantipom smjenjuju i smještaju u zatvor gdje umire od rana.
* Atenski vojskovođa i državnik Aristid "Pravedni" postaje glavnim arhontom Atene.
## 489. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
* Miltijad, atenski vojskovođa (r. cca. 550. p. n. e.)

## Reference 
## Vanjski linkovi
501. p. n. e.

Godina **501. prije nove ere** bila je godina po predjulijanskom rimskom kalendaru. U Rimskom carstvu bila je poznata kao **godina konzulstva Aurunka i Larcija**  (ili, rjeđe, '*253. godina *Ab urbe condita'''''). Denominacija 501. p. n. e. za ovu godinu koristi se od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala preovlađujuća metoda u Evropi za imenovanje godina.
## Događaji 
* Grčki grad Egina pripojen Perzijskom carstvu
* Perzijsko carstvo napalo Naxos
* Tito Larcio postao prvi diktator u rimskoj historiji
* Konfučije je postao guverner Chung-Tua

## 501. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
* Vojvoda Ai Qin, vladar države Qin od 536. do 501. p. n. e.
* Deng Xi, kineski filozof
## Reference 
## Vanjski linkovi
517. p. n. e.

## Događaji 
* Samos, Chios i Lesbos pod upravom Perzije.
* Darius I završava prevagu nad svojim rivalima, i ojačava svoj autoritet nad nezavisnim satrapima, koji su se predali tokom nemira koji su uslijedili nakon smrti Cambyses-a II.

## 517. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
583. p. n. e.

## Događaji 
### Grčka 
*luka Lepanto (Nafpaktos) u Korintskom zalivu uništena u zemljotresu

### Babilon 
*Babilonski Kralj Nebuchadnezzar II osvojio Kraljevstvo Edom.

### Kina 
*Zhou Dinastija osvaja kraljevstvo Wu, Pokrajina Jiangxi.

## 583. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
584. p. n. e.

## Događaji 
## 584. p. n. e. u temama 
Riječ **Hellènes** u širem smislu, po prvi put se pojavljuje u vrijeme posveta Échembrote-a, koji se zahvaljuje Heraklu za njegovu pobjedu na Javnim igrama. Tekst se odnosi na XLVIII-tu Olimpijadu, što čini mogućim da datira iz 584. P.n.e.

## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
935. p. n. e.

## Događaji 
# Umire Zhou gong wang, kralj dinastije Zhou u Kini.
#  Smrt Tiglath-Pilesera II, kralja Asirije.

## 935. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
1000. p. n. e.

## Događaji 
* prvo naseljavanje Američke Samoe
* početak željeznog doba u Grčkoj
* Korint osvajaju Dorani
* Latini se spuštaju u Italiju sa Dunava
* arheološki nalazi iz 2005, izvađenih iz tekstova, datiraju Tamilski jezik u približno ovu godinu
* Na zapadnoj obali Jutlanda cvala je trgovina jantarom koji se izvozio u cijelu Evropu.

## 1000. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
* Zaratustra (po nekim procjenama)

## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
883. p. n. e.

## Događaji 
* Početak vladavine Ashurnasirpal II (Ashur-nâtsirapli), kralj Asirije (do 859. p. n. e.).
** Ashurnasirpal II produžava svoje kraljevstvo do Tigris i juga izvan mali Zab
** Ashurnasirpal II preusmjerava vode Zab i kopaju kanal za razvoj voćnjaka.

## 883. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
493. p. n. e.

Godina **493. p. n. e.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U Rimskom Carstvu bila je poznata kao **Godina konzulstva Aurunka i Viscelina** (ili, rjeđe, '*godina 261. *Ab urbe condita'''*). Oznaka 493. p. n. e. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

mini|Temistoklo|lijevo|177x177piksel
## Događaji 
* Fenička flota u službi Perzijanaca vraća perzijski nadzor nad pobunjenim Ciprom.
* Atenjani biraju Temistokla, pobornika otpora Perzijancima, kao arhonta Atene. Pod Temistoklovim vodstvom počinje izgradnja ratne luke Pirej kraj Atene. Temistoklo imenuje izbjeglog jonskog poglavara Miltijada za generala atenske vojske.
* Rimski vojskovođa Koriolan osvaja volščanski grad Corioli.
* Za vrijeme svog drugog konzulata rimski konzul Spurius Cassius Vecellinus sklapa ugovor o međusobnoj pomoći s okolnim latinskim selima i gradovima. Na temelju njega je Rim odbacio hegemoniju nad Latinskim savezom, a zauzvrat mu je priznato prvo mjesto među latinskim gradovima.
* Atenski pjesnik Frinik piše tragediju *Pad Mileta'', koju su vlasti zabranile zbog bogohulništva.
## 493. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
Ivysaur

**Ivysaur**ovo ime kombinacija je engleske riječi *ivy* = bršljan i grčke riječi *sauros* = gušter (kao *dinosaur*). Njegovo japansko ime je *Fushigisou,* što dolazi od japanskih riječi *fushigi* = tajanstven i *kusa* = trava.

## Biološke karakteristike 
Ivysaur je evoluirani oblik Bulbasaura. I dalje je nezgrapan i zdepast, ali je nešto veći, s razvijenijim očnjacima, i ponekad može stajati na stražnjim nogama. Što je nekada bila lukovica na njegovim leđima, sada je cvjetni pupoljak. Veličina pupoljka može se povećati pod utjecajem Sunčeve svjetlosti, što tjera Ivysaura da hoda na sve četiri. Iako je lukovica sada rani oblik cvijeta, nije poznato da li je Ivysaur biljka ili životinja. Suprotno od lukovice, čini se da pupoljak crpi energiju iz Ivysaura te vrši fotosintezu upijajući energiju Sunca. Noseći dodatni teret ojačava njegove noge pripremajući ga na završni stadij rasta. Pupoljak stvara ugodan miris kada je spreman procvasti te će se u tom trenutku Ivysaur razviti u Venusaura.

## U videoigrama 
Ivysaura se ne može pronaći u divljini te ga se može dobiti treniranjem Bulbasaura do 16. razine ili razmjenom. Bulbasaur je dostupan samo u prvobitnim igrama i njihovim remake verzijama te kao nagrada u Pokémon Stadiumu. Zbog njegove rijetkosti, Ivysaur je veoma tražen od Pokémon kolekcionara. Isto tako, može ga se dobiti u *Pokémon Yellow*, prvobitno razvivši Bulbasaura koji se može dobiti u gradu Ceruleanu ako je Pikachu dovoljno zadovoljan trenerom.

## U animiranoj seriji 
Ivysaur se u animiranoj seriji pojavio dvaput. U epizodi 51, "Bulbasaurov tajanstveni vrt", Ash Ketchum i društvo nađu se na mjestu gdje se razvijaju Bulbasauri, pod zaštitom Venusaura, gdje svjedoče prirodnom ciklusu u kojem brojni Bulbasauri evoluiraju u Ivysaure. Ash je branio pravo svog Bulbasaura koji se nije htio razviti. Drugo pojavljivanje bilo je u epizodi "Sudnji Dan", gdje Ash, Misty i Brock naiđu na *Kanto* trenera sa sva tri startera u njihovim razvijenim stadijima.

Unatoč činjenici da je bio Ashov Pokémon duže od svih ostalih (izuzev Pikachua), njegov Bulbasaur nikada nije bio zainteresiran da evoluira u Ivysaura te je Ash poštovao njegovu odluku.

Kategorija:Travnati Pokémoni
Kategorija:Otrovni Pokémoni
500. p. n. e.

Godina **500 prije nove ere** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U Rimskoj republici bila je poznata kao **godina konzulstva Kamerina i Longa** (ili, rjeđe, '*254. godina *Ab urbe condita'''''). Denominacija 500. p. n. e. za ovu godinu koristi se od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala preovlađujuća metoda u Evropi za imenovanje godina.
## Događaji 
* Darije I. Veliki otvorio prvi Sueski kanal
* Počeo ustanak maloazijskih Grka (Jonski ustanak) protiv Perzijanaca (Darije Prvi). Okončan 404. p. n. e.
* Približno osnivanje grada Beča
* Darije I. Veliki u Perziji proglašava aramejski kao službeni jezik zapadne polovine svog carstva.
* Izbjeglice s Teosa ponovno naseljavaju Abderu.
* Osnovana prva republika u Vaishaliju, u današnjoj indijskoj državi Bihar.
* Stanovništvo svijeta: 100.000.000

## 500. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
* Fidija, grčki kipar

## Umrli 
* Pitagora, starogrčki filozof
## Reference 
## Vanjski linkovi
496. p. n. e.

Godina **496. p. n. e.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U Rimskom Carstvu bila je poznata kao **Godina konzulstva Alba i Trikosta** (ili, rjeđe, '*godina 258. *Ab urbe condita'''''). Oznaka 496. p. n. e. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

mini|Bitka na Regilskom jezeru, ilustracija iz 1880.

## Događaji 
* Kipar se priključuje jonskom ustanku protiv perzijske dominacije.
* Hiparh, sin Harmov (rođak tiranina Pizistrata), izabran je za arhonta Atene kao predvodnik mirotvorne stranke koja smatra kako nema smisla pružati otpor Perzijancima
* Tarkvinije Oholi, svrgnuti etrurski kralj Rima i njegov rođak i saveznik, kralj Lars Porsena, od Kluzija, su poraženi od strane rimske republikanske vojske u bitci kod jezera Regillus, kraj Frascatija. Bitkom je ustanovljena hegemonija Rimljana nad ostalim Latinima.
* Kartaga i Rim sklapaju sporazum prema kome rimski brodovi neće trgovati zapadno od Kartage, dok se Kartažani neće miješati u latinsku politiku.
* Kralj Goujian od Yuea poražava i protjeruje kralja Fuchaia od Wua, postavši privremeni hegemon Kine u periodu Proljeća i Jeseni.
## 496. p. n. e. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
Satoshi Tajiri

**Satoshi Tajiri** (**田尻智** *Tajiri Satoshi*, 28. august, 1965. godine) je japanski dizajner elektroničkih igara i stvaralac *Džepnih čudovišta* (*Pocket Monsters*), poznatijih kao *Pokémoni*.

## Djetinjstvo i obrazovanje 
Kao dječak, Satoshi je živio u predgrađu Tokija i uivao je u svom najdražem hobiju; skupljanju insekata. 1970tih godina, šume i polja koje je Satoshi volio i na njima provodio većinu svoga vremena prekrivene su apartmanima, neboderima i parkiralištima. Ovo je rastužilo Satoshija, jer je shvatio kako moderna djeca neće moći uživati u stvarima u kojima je on uživao, pogotovo u skupljanju kukaca.

## Game Freak 
1982. godine Satoshi i njegov prijatelj James Hanzatko i Yuusuke Santamaria napravili su časopis o računarskim igrama imena *Game Freak*. Jedan od njegovih prijatelja koji je isto tako radio na ovom časopisu bio je Ken Sugimori, koji je kasnije nacrtao sve Pokémone. Ranih 1980-ih, osvojio je prvo mjesto na natjecanju sponzoriranom od Sege, u kojem je cilj bio napraviti videoigru. Kasnije, njegovu je prvu videoigru, *Quinty*, u prodaju pustio Namco za Nintendo Famicon. 1991. Satoshi otkriva Game Boy. Kada je prvi put ugledao kablove za povezivanje konzola, zamislio je kako njima pužu kukci te je tako stvorena ideja o Pokémonima. Igra je financirana i dobila idejni projekt od drugog studija za igre, "Creatures". Tajiri je svoju razvojnu organizaciju nazvao "Game Freak", prema magazinu te se taj naziv i dalje može vidjeti na početku Pokémon igara.

## Nintendo 
Tajiri se zaposlio u Nintendu i proveo je narednih šest godina radeći na Pokémonima. Sprijateljio se sa Shigeru Miyamotom, tvorcem igara poput *Super Mario* igre, *The Legend of Zelda*, *Pikmin* i *Donkey Kong*, koji je postao Satoshijev mentor. U čast Tajiriju i Miyamotu, Ash Ketchum ("Red" u videoigrama) nazvan je *Satoshi*, a Gary Oak ("Blue" u videoigrama) nazvan je *Shigeru* u japanskoj verziji Pokémona.

Tajiri je (uz predsjednika Nintenda, Satoru Iwatom) bio izvršni režiser za igru namijenjenu Game Boy Advance konzoli, *Screw Breaker* (**スクリューブレイカー 轟振どりるれろ** *sukuryūbureikā gōshin dorirurero*), koja je izvan Japana u prodaju puštena pod nazivom *Drill Dozer*.

Satoshiju je dijagnorizran aspergerov sindrom. Njegovi kolege i saradnici u Nintendu opisali su ga kao iznimno kreativnu, ali povučenu i ekscentričnu osobu, što je dosljedna karakteristika aspergerovog sindroma.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://www.metacritic.com/movie/pokemon-detective-pikachu/details

Kategorija:Japanski umjetnici
Spisak Pokémona

U franšizi **Pokémona** službeno postoji 493 različite vrste *Pokémona*.

## Spisak Pokémona u skladu sa Pokédexom 

1. GeneracijaPokémoni uvedeni u *Pokémon Green*, *Red*, *Blue* i *Yellow* igrama

2. GeneracijaPokémoni uvedeni u *Pokémon Gold*, *Silver* i *Crystal* igrama

3. GeneracijaPokémoni uvedeni u *Pokémon Ruby*, *Sapphire* i *Emerald* igrama

4. GeneracijaPokémoni uvedeni u *Pokémon Diamond*, *Pearl* i *Platinum* igrama

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Pokémon
Wartortle

Ime **Wartortle** kombinacija je engleskih riječi *"war"* = rat, ili čak *"water"* = voda, s riječima *"tortoise"* i *"turtle"*, a obje riječi označavaju kornjače. Njegovo je japansko ime *Kameil*, koje je kombinacija japanskih riječi *"kame"* = kornjača i *"mail"* = oklop.

## Biološke karakteristike 
Wartortle je dvonožna kornjača indigo-plave boje sa tamnosmeđim oklopom i dugim, čupavim repom i ušima. Evoluirani je oblik Squirtlea. Nakon evolucije, Wartortle gubi na ljupkosti, postajući prilično agresivan Pokémon. Skrivajući se u vodi, Wartortle u zasjedi dočekuje plijen i neprijatelje. Žilav je Pokémon, te se na oklopima starijih jedinki mogu raspoznati brojne ogrebotine, koje su podsjetnici na brojne borbe u koje se ovi Pokémoni često upuštaju. Kako bi održao ravnotežu tokom plivanja visokim brzinama, Wartortle pomiče svoje neobične krznene uši i rep. Ovaj je rep, prekriven gustim i mekanim krznom, toliko je dug da ga Wartortle zapravo ne može u potpunosti uvući u svoj oklop te on uvijek bar malo strši izvan oklopa. Krzno u repu koristi kao svojevrstan spremnik zraka tokom dužeg ronjenja. Popularan je kao kućni ljubimac zbog svoje odanosti i dugovječnosti. Wartortle, a pogotovo njegov rep, smatra se simbolom dugovječnosti. Kako Wartortle stari, na njegovom oklopu počnu rasti alge, dok se boja krzna njegova repa produbljuje.

Poput ostalih Pokémona, Wartortle posjeduje sklonost prilagođavanja karaktera svome vlasniku. Ako ga se pogrešno trenira i prema njemu ponaša na agresivan način, on postaje povučen i agresivan poput njegova vlasnika. Ovakav se Wartortle često može vidjeti, jer je Wartortle posebno osjetljiv na promjene ponašanja njegova vlasnika, skrivajući se u svome oklopu veći dio vremena ako se i sam iskvari.

## U videoigrama 
Wartortle je Vodeni tip Pokémona koji se razvija iz Squirtlea na 16. nivou, te se razvija u Blastoisea na 36. nivou. Jedini način dobijanja Wartortlea je razvijanje Squirtlea, koji su veoma rijetki i ne pojavljuju se u divljini.

U *Pokémon FireRed*, *LeafGreen* i *Emerald* igrama, normalni su Wartortli prikazani tamnoljubičastom bojom kože umjesto njihove normalne, indigo-plave boje. Nikakvo objašnjenje nije dano za ovu promjenu od strane programera, jer se u animiranoj seriji Wartortle i dalje prikazuje indigo-plavom bojom. Moguće je da je ovo zapravo programerska greška u obojenju samog grafičkog znaka Wartortlea, jer su primjerice Scizorova krila u igri crvene boje, umjesto normalnih, prozirnih krila.

## U animiranoj seriji 
U Pokémon animiranoj seriji, Wartortle se prvi puta pojavio u epizodi *"The Beach Blank-Out Blastoise"*, gdje se jedan zaletio i slučajno sudario u Asha i prijatelje tražeći pomoć za vođu svog plemena na Otoku Pokémon kornjača, Blastoisea koji se nije mogao probuditi. U kasnijim epizodama *Hoenn* generacije, Ash i njegovi prijatelji naiđu na studenta koji ima Wartortlea, Ivysaura i Charmeleona.

Kategorija:Vodeni Pokémoni
Pikachu

**Pikachu** je jedan od najprepoznatljivijih Pokémona zato što je jedan od glavnih likova u Pokémon animiranoj seriji. Ime Pikachu vjerovatno dolazi od kommbinacije riječi "pika" koja na japanskom znači munja ili struja i "chu" koja je japanska onomatopeja za skivčanje.

Pikachua se često može naći u šumama, stepama, a ponekad i u blizini izvora električne energije na većini svjetskih kontinenata. Pikachu često putuje u čoporima i rijetko je teritorijalan; međutim, kada je u opasnosti, čitav čopor može stvoriti snažnu električnu odbranu, a elektro-magnetske sile koje tako nastaju mogu uzrokovati kratkotrajnu, lokaliziranu oluju.

## Biološke karakteristike 
## U videoigrama 
## U animiranima serijama 
Kategorija:Električni Pokémoni
Pokédex

frame|Johto Pokédex
**Pokédex** (jap. *ポケモン図鑑 Pokemon Zukan*) spoj riječi pokémon i rolodex (skup indeksnih karti), ime je za izmišljeni uređaj koje se redovno pojavljuje u serijalu Pokémon i koristi se kao uređaj za prikupljanje podataka o pokemonima te kao dlanovna enciklopedija o Pokemonima. U serijalu Pokémon postoje tri vrste Pokédexa:

* Nacional Pokédex (pojavio se prvi put u videoigrama Pokémon Red i Blue)
* Johto Pokédex (pojavio se u videoigrama Pokémon Gold i Silver)
* Hoenn Pokédex (pojavio se u videoigrama Pokémon Ruby i Sapphire), ovaj pokédex je proširen u Pokémon FireRed i GreenLeaf

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Pokémon
Medicinska škola Zenica

mini|268x268piksel|Medicinska škola Zenica - 2024. godina
**Medicinska škola u Zenici** je jedna od dvanaest srednjih škola u Zenici. Današnja Medicinska škola nasljednica je nekadašnje Medicinske škole "Desanka Todić". U školi se trenutno obrazuju učenici za četiri stručna zvanja:

* Medicinska sestra - tehničar (24 odjeljenja)
* Laboratorijski tehničar (1 odjeljenje)
* Zubni tehničar (4 odjeljenja)
* Ginekološko-akušerski tehničar (1 odjeljenje)

Školu trenutno pohađa 703 učenika. Škola se nalazi na adresu Crkvice bb.

## Historijat
Godine 1953. otvorena je Kantonalna bolnica Zenica, a potreba za medicinskim osobljem u tome periodu na području Zenice već je bila izražena, kako u Domu zdravlja Zenica, tako i u širem lokalnom području. Sa svojim radom Medicinska škola Zenica zvanično je počela sa radom 5. oktobra 1959. godine, nosila je naziv "Škola za Medicinske sestre", a prve godine upisana su bila 82 učenika raspoređena u tri razredna odjeljenja. 
## Reference
## Vanjski linkovi
*https://med-ze.edu.ba/

Kategorija:Srednje škole u Zenici
Kategorija:Srednje medicinske škole u Bosni i Hercegovini
Dragoljub Dragojlović

**Dragoljub Dragojlović** (13. decembar 1928, Rađevo Selo kod Valjeva), filolog i historičar.

D. Dragojlović je osnovnu i srednju školu završio u Valjevu. Završio je studij klasične filologije na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Doktorirao je 1965. na temu o srpskim verzijama *Fiziologa*. Od 1969. do penzionisanja 1983. radio je u Balkanološkom institutu SANU u Beogradu.

Njegova osnovna naučna djelatnost bazirana je na izučavanju bogumilstva kao općebalkanskog problema. Objavio je veći broj radova među kojima i tri knjige posvećene bogumilstvu. Među njima je jedna posvećena Crkvi bosanskoj. 

## Izvod iz bibliografije 
* Bogumilstvo na Balkanu i Maloj Aziji I, Bogumilski rodonačalnici, Beograd 1974.

* Bogumilstvo na Balkanu i Maloj Aziji II, Bogumilstvo na pravoslavnom istoku, Beograd 1982

* Krstjani i jeretička Crkva bosanska, Beograd 1987.

* Istorija srpske književnosti u srednjovekovnoj bosanskoj državi, Novi Sad 1997.

* Bogumilstvoto vo srednovekovnata izvorna građa (koautor Vera Antić), Skopje 1978.

**Ostali radovi**

* Dualizam srednjovekovnih jeretika, Balcanica 10, Beograd 1979, 75-92.

* Isihazam i bogumilstvo, Balcanica 11, Beograd 1980, 19-28.

* Jeretičke crkve "Dalmatiae" i "Slavoniae", Balcanica 12, Beograd 1981, 27-38.

* Apokalipsa bosanskih krstjana i staroslovensko književno nasleđe, Književna istorija XIII/52, Beograd 1981, 603-610.

* Zbornik Krstjanina Hvala i problem ‘crkve bosanske’, Balcanica 12, Beograd 1982-1983, 73-84.

* Crkvena književnost u srednjovekovnoj Bosni do sredine XIII veka, Književna istorija XV/59, Beograd 1983, 339-346.

* Istorija srednjovekovne bosanske književnosti (I), Književna istorija XVI/61, Beograd 1983, 87-128.

* Biblijska književnost u srednjovekovnoj Bosni (II), Književna istorija XVI/62, Beograd 1983, 213-258.

* Istorija srednjovekovne bosanske književnosti (III), Književna istorija XVI/63, Beograd 1984, 49-57.

* Hijerarhija crkve bosanske, Balcanica 15, Beograd 1984, 55-67.

* Vesti o pozorištu u srednjovekovnoj južnoslovenskoj književnosti, “Folklorni teatar u balkanskim i podunavskim zemljama. Zbornik radova”, SANU, Balkanološki institut, Posebna izdanja 21, Beograd 1984, 75-80.

* Šizmatički popovi franjevačkih Dubia i pravoslavna tradicija u srednjovjekovnoj Bosni, Balcanica 16-17, Beograd 1985-1986, 43-55.

* Obrednik krstjanina Radosava i staromakedonsko nasleđe, MANU, Zbornik na trudove posveteni na akademikot Mihailo Apostolski po povod 75 godišninata od životot, Skopje 1986, 39-46.

* Crkva bosanskih krstjana, Odjek XLII/18, Sarajevo 1989, 16-17.

* Uzroci verskih sukoba na Balkanskom poluostrvu u srednjem veku, Kultura 91-92, Beograd 1993, 99-110.
## Vanjski linkovi 
* http://books.google.ba: Krstjani i jeretička crkva bosanska

Kategorija:Historiografija srednjovjekovne Bosne
Kategorija:Biografije, Valjevo
Kategorija:Rođeni 1928.

Kategorija:Srbijanski historičari
Kategorija:Srbijanski filolozi
0-te p. n. e.

mini|Procesija Ara Pacis
**0-e p. n. e.** se obično navode kao **posljednja decenija** 1. vijeka p. n. e. i 1. milenija p. n. e. Međutim, kao i kod 0-tih, broj godina u 0-ima p. n. e. nije uvijek jasno određen. Valja uzeti u obzir da ne postoji nulta godina (0) u proleptičkom gregorijanskom kalendaru ili julijanskom kalendaru. Zato godinu 1. p. n. e. slijedi godina 1 n. e.

Godina 1. n. e. je prva godina ere Anno Domini odnosno Nove ere. Godine 525. (koja se tada nazivala godinom konzulstva Proba Mlađeg ili Flavija Proba), kršćanski monah po imenu Dionysius Exiguus je ustanovio da se inkarnacija Isusa dogodila prije 525 godina. Da li je Dionizije pod "inkarnacijom" smatrao Isusovo začeće ili rođenje, odnosno da li ga je smjestio u godinu 1. p. n. e. i 1 n. e. je predmet rasprave među savremenim učenjacima. U svakom slučaju, većina historičara smatra da je Isus rođen nekoliko godina ranije, za vrijeme ove dekade.

Ovaj članak pokriva period **9. p. n. e. – 1. p. n. e.**, odnosno posljednjih devet godina pred eru Anno Domini, a ne posljednjih deset godina.

## Događaji i trendovi 
* 1. p. n. e. - Ovidije piše *Ars Amatoria*.

## Rođenja 
* Isus
* 1. p. n. e. - Sv. Matija, jedan od dvanaest apostola.

## Smrti 
## Reference
10-e p. n. e.

mini|Poprište Kantabrijskih ratova.

**10-e p. n. e.** su bile decenija u 1. vijeku p. n. e., koja je počela godine 19. p. n. e. a završila godine 10. p. n. e.

## Događaji i trendovi 
* 19. p. n. e. - Završavaju Kantabrijski ratovi kojima je Hispanija stavljena pod rimsku vlast.

## Rođeni 
## Umrli 
* Vergilije, rimski pjesnik (70. p. n. e.–19. p. n. e.)

## Reference 
## Vanjski linkovi
20-e p. n. e.

**20-e p. n. e.** su decenija koja je počela godine 29. p. n. e. a završila godine 20. p. n. e.

## Događaji i trendovi 
* 27. p. n. e. - Oktavijan August je proglašen *princepsom*, odnosno time rimska država od Republike postaje Rimsko Carstvo. Istovremeno u antičkom svijetu počinje dugi period mira zvan Pax Romana.
## Ličnosti 
### Rođeni 
### Umrli 
## Reference
30-e p. n. e.

**30-e p. n. e.** je naziv za deceniju u 1. vijeku p. n. e. koja je počela 39. p. n. e. a završila 30. p. n. e.

## Događaji i trendovi 
* 32. p. n. e. - 30. p. n. e. - Rat Istoka i Zapada, odnosno posljednji građanski rat na čijem kraju Oktavijan August prvi put uspostavlja vlastitu autokratsku vladavinu nad cijelom rimskom državom, a smrću kraljice Kleopatre prestaje historija drevnog Egipta kao samostalne političke cjeline, odnosno helenistički period antičke historije.
 
## Rođeni 
## Umrli 
* 30. p. n. e. - Marko Antonije, rimski vojskovođa i državnik (r. 83. p. n. e.)
* 30. p. n. e. - Kleopatra VII, posljednja kraljica drevnog Egipta (r. 70/69. p. n. e.)

## Ličnosti 
## Reference
40-e p. n. e.

**40-e p. n. e.** je naziv za deceniju u 1. vijeku p. n. e. koja je počela 49. p. n. e. a završila 40. p. n. e.

## Događaji 
* 49. p. n. e. - 45. p. n. e. - Cezarov građanski rat u kome rimski vojskovođa Julije Cezar pobjeđuje Senat, preuzevši vlast nad Rimskom Republikom kao diktator.
* 1.1. 45. p. n. e. - U Rimu na snagu stupa julijanski kalendar.
* 15.3. 44. p. n. e. - Atentat na Julija Cezara izveden od strane republikanskih zavjerenika na čelu s Marko Junije Brut|Markom Junijem Brutom i Gajem Kasijem Longinom.
* 26.11. 43. p. n. e. - Cezarov nasljednik Gaj Oktavijan zajedno s Cezarovim sljedbenicima Markom Antonijem i Markom Emilijem Lepidom sklapa savez poznat kao Drugi trijumvirat, koji će dominirati rimskom politikom.
* 42. p. n. e. - Bitka kod Filipa u kojoj snage Drugog trijumvirata uništavaju Cezarove ubice.
## Ličnosti 
### Rođeni 
* 15.3. 44. p. n. e. - Julije Cezar, rimski vojskovođa i državnik (r. 100. p. n. e.)
### Umrli 
## Reference
50-e p. n. e.

**50-e p. n. e.** je naziv za deceniju u 1. vijeku p. n. e. koja je počela 59. p. n. e. a završila 50. p. n. e.
## Događaji 
* Rimskom politikom dominira neformalni savez Julija Cezara, Pompeja i Marka Licinija Krasa poznat kao Prvi trijumvirat (59. p. n. e. - 53. p. n. e.)
* Galski ratovi u kojima Cezar pod rimsku vlast stavlja Galiju (58. p. n. e. - 52. p. n. e.)
* 57. p. n. e. - Uspostavljeno kraljevstvo Silla u Koreji.
* 53. p. n. e. - Bitka kod Kare u kojoj Partsko Carstvo zaustavlja dalji prodor Rimljana na istok, te u kojoj pogibijom Krasa prestaje postojati Prvi trijumvirat.

## Ličnosti 
### Rođeni 
* oko 59. p. n. e. - Livije, rimski historičar

### Umrli 
* 53. p. n. e. - Marko Licinije Kras, rimski političar i vojskovođa (r. oko 115. p. n. e.)
* 51. p. n. e. - Posejdonije, grčki filozof, astronom i geograf (r. oko 135. p. n. e.)
## Reference 
## Vanjski linkovi
70-e p. n. e.

Ovaj članak se odnosi na period 79. p. n. e – 70. p. n. e.

## Događaji 
* 73. p. n. e. - 71. p. n. e. Spartak diže ustanak protiv Rimske Republike, najpoznatiji ustanak robova u antičkoj i historiji uopće, a koji će ugušiti Marko Licinije Kras.
## Ličnosti 
### Rođeni 
### Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
80-e p. n. e.

80-e godine p. n. e. je vremenski period od 89. pne – 80. p. n. e.

## Događaji 
* 88. p. n. e. - U Italiji Saveznički rat završava s rimskom vojnom pobjedom, ali i uz značajne političke koncesije pobunjenicima.
* 88. p. n. e. - Pontski kralj Mitridat Veliki započinje mitridatske ratove.
* 88. p. n. e. - Političko nasilje u Rimu po prvi put eskalira u građanski rat.
* 81. p. n. e. - Lucije Kornelije Sula imenovan diktatorom i započinje s opsežnom reformom državne uprave.
## Ličnosti 
### Rođeni 
### Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://www.worldhistory.org/timeline/Rome/
90-e p. n. e.

Ovaj članak se odnosi na period 99. p. n. e – 90. p. n. e.

## Događaji 
* 92. p. n. e. - Sula napada Armeniju otpočevši tako viševjekovne rimsko-perzijske ratove.
* 91. p. n. e. - Ubistvo tribuna Marka Livija Druza koji je htio dati rimsko državljanstvo savezničkim gradovima u Italiji izaziva Saveznički rat.

## Ličnosti 
### Rođeni 
* 99. p. n. e.—Lukrecije, latinski filozof i pjesnik
### Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://www.worldhistory.org/timeline/Rome/
100-te p. n. e.

Ovaj članak se odnosi na period 109. p. n. e. – 100. p. n. e.

## Događaji 
* Gaj Marije poduzima opsežne reforme rimske vojske.
* Arawak Indijanci naseljavaju Martinik.
mini|428x428piksel|Karta svijeta u 100. p. n. e

## Ličnosti 
### Rođeni 
* 100. p. n. e.—Julije Cezar (vjerovatno, alternativno 104. p. n. e.)

### Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi