Amiotrofna lateralna skleroza

## Definicija i simptomi
**Amiotrofna lateralna skleroza** (**ALS**; poznata i kao '''Lou Gehrigova bolest' * u Kanadi i Sjedinjenim Državama, kao **bolest motornih neurona** (**MND**) u Australiji, Irskoj, Novom Zelandu, Južnoj Africu i UK, a **Charcotova bolest** u frankofonskim zemljama),  je neurodegenerativna neuromuskularna bolest koja rezultira progresivnim gubitkom motornih neurona koji kontroliraju voljne mišiće. ALS je najčešći tip bolesti motornih neurona. Rani simptomi ALS uključuju ukočeni mišići, trzanje mišića i postepeno rastuću slabost i trošenje mišića.

Može započeti slabošću ruku ili nogu, kada je poznat kao *udovni početak* ili s poteškoćama u govorenju ili gutanju, kada je poznato kao *bulbusni početak*. Otprilike polovina pogođenih ljudi razviju barem blage poteškoće sa razmišljanju i ponašanju, a većina iskusi bol. Pogođeni mišići odgovorni su za žvakanje hrane, govor i hodanje.

## Uzroci i mehanizmi 
Većina slučajeva ALS (oko 90% do 95%) nemaju poznati uzrok, a označeni su kao * sporadični ALS *. Međutim, vjeruje se da su uključeni i genetički i okolinski faktori. Preostalih 5% do 10% slučajeva ima genetički uzrok povezan sa historijom bolesti u porodici, a oni su poznati kao *porodični ALS*. Otprilike polovina ovih naslčjednih slučajeva posljedica je prisustva jednog od dva specifična gena.

Sam ALS može se klasificirati na nekoliko različitih načina: po tome koliko brzo bolest napreduje, a što je povezano sa dobom početka; po tome da li je porodična ili sporadična, te po prvopogođenoj regiji.]] 
Primarna lateralna skleroza (PLS) uključuje samo gornje motorne neurone, a progresivna mišićna atrofija (PMA) samo donje motorne neurone. Raspravlja se o tome jesu li PLS i PMA zasebne bolesti ili su samo varijante ALS-a. Kičmenomoždinski i bulbusni simptomi obično su blagi ili odsutni u početku. Češća je kod muškaraca. ALS s respiratornim početkom ima najgoru prognozu od bilo koje varijante ALS-a; u populacijskoj studiji, oni sa respiratornim početkom imali su medijanu preživljavanja 1,4 godine i 0% preživljavanja nakon 10 godina.

Primarna lateralna skleroza (PLS) čini oko 5% svih slučajeva ALS-a i pogađa gornje motorne neurone na rukama i nogama. Međutim, više od 75% ljudi s očiglednim PLS-om razvija znakove pogođenosti  donjih motornih neurona u roku od četiri godine od pojave simptoma, što znači da se do tada ne može uspostaviti definitivna dijagnoza PLS-a. PLS ima bolju prognozu od klasičnog ALS-a, jer sporije napreduje, rezultira manje funkcionalnim padom, ne utiče na sposobnost disanja i uzrokuje manje ozbiljan gubitak kilograma,

Progresivna mišićna atrofija (PMA) čini oko 5% svih slučajeva ALS-a i pogađa donje motorne neurone ruku i nogu.  Iako je PMA u prosjeku povezan s dužim preživljavanjem od klasičnog ALS-a, on i dalje napreduje u druge dijelove kičmene moždine s vremenom, što na kraju dovodi do respiratorne insuficijencije i smrti.  Znakovi napada na gornje motorne neurone mogu se razviti kasno u toku PMA, u tom slučaju dijagnoza može biti promijenjena u klasičnu ALS.

### Regijske varijante 
Regijske varijante ALS-a imaju simptome koji su ograničeni na jednu regiju kičmene moždine najmanje godinu dana; napreduju sporije od klasičnog ALS-a i povezani su s dužim preživljavanjem. Primjeri uključuju sindrom mlatne ruke, sindrom mlatne noge i izolirani bulbusni ALS. Sindrom mlatne ruke i sindrom mlatne noge često se smatraju regijskim varijantama PMA, jer uključuju samo donje motorne neurone. Izolirani bulbusni ALS može uključivati gornje ili donje motorne neurone. Ove regijske varijante ALS-a ne mogu se dijagnosticirati na početku simptoma; mora se uočiti neuspjeh širenja bolesti na druge regione kičmene moždine tokom dužeg vremenskog perioda (najmanje 12 mjeseci).

Sindrom mlatne ruke, koji se naziva i brahijalna amiotrofična diplegija (dodatni nazivi uključuju skapulohumeralni oblik ALS-a, Vulpian-Bernartov sindrom, sindrom viseće ruke i sindrom neurogenog čovjeka u bačvi) karakterizira niže oštećenje motornih neurona samo na vratnom dijelu kičmene moždine, što dovodi do postepenog početka slabosti proksimalnih mišića ruke i smanjenih ili odsutnih refleksa. Sindrom mlatnih nogu, koji se naziva i amiotrofna diplegija nogu (dodatni nazivi uključuje obje potkoljenice, tj. obostrano distalno zahvatanje) uključuju pseudopolineuritski ALS, Patrikiosov sindrom, Marie-Patrikiosov ALS i peroneusni oblik ALS-a.  Karakterizira ga niže oštećenje motornih neurona samo u lumbosakrumskoj kičmenoj moždini, što dovodi do postepenog početka slabosti nogu i smanjenih ili odsutnih refleksa. Izolirani bulbusni ALS karakterizira oštećenje gornjih ili donjih motornih neurona samo u bulbusnom području, što dovodi do postepenih poteškoća s govorom (disartrija i gutanjem (disfagija); disanje je uglavnom očuvano, barem u početku. Dvije male studije pokazale su da ljudi s izoliranim bulbusnim ALS-om mogu živjeti duže od ljudi s ALS-om s početkom bulbusne.

### Dob početka 
ALS se također može klasificirati na osnovu dobi početka. Iako je najviša dob početka 58 do 63 gogine za sporadični ALS i 47 do 52 za porodični ALS, oko 10% svih slučajeva ALS-a započinje prije 45. godine (ALS s "mladim početkom") i oko 1% svih slučajeva započne prije 25. godine (mladalački ALS). Osobe  koje imaju  ALS mladog uzrasta vjerojatnije su muškarci, rjeđe s bulbusnim simptomima, i vjerovatnije je da će sporije napredovati. Maloljetnička ALS vjerovatnije je porodična od ALS odrasle osobe; geni za koje je poznato da su povezani sa maloljetničkom ALS uključuju * ALS2 *, * SETX*, *SPG11*, *FUS* i *SIGMAR1*. Iako većina ljudi s maloljetničkim ALS živi duže od onih s ALS odraslih, neki od njih imaju specifične mutacije u  genima *FUS* i *SOD1*, koje su povezane s lošom prognozom. Kasni početak (nakon 65. godine) povezan je s bržim funkcionalnim padom i kraćim preživljavanjem.

## Uzrok 
Iako je tačan uzrok ALS nepoznat, smatra se da su genetički faktori i faktori okoline otprilike jednake važnosti.  Genetički faktori se bolje razumiju od faktora okoline; nije definitivno utvrđeno da određeni faktor životne sredine uzrokuje ALS. Model praga odgovornosti za ALS predlaže da se ćelijska oštećenja akumuliraju tokom vremena zbog genetičkih faktora prisutnih pri rođenju i izloženosti rizicima iz okoline tokom života.

### Genetika 
ALS se može klasificirati kao porodični ili sporadični, ovisno o tome postoji li porodična historija bolesti ili ne. Ne postoji konsenzus među neurolozima oko tačne definicije porodičnog ALS-a. Najstrožija definicija je da osoba s ALS-om mora imati dvoje ili više rođaka prvog stepena (djecu, braću i sestre ili roditelje) koji također imaju ALS. Manje stroga definicija je da osoba sa ALS-om mora imati najmanje jednog prvog ili rođaka drugog stepena (bake/nane/nene i djedovi/dede/didovi, unuci, tetke, ujaci/daidže, nećaci, nećakinje ili polubraća i sestre) koji također ima ALS. Obično se kaže da porodični ALS čini 10% svih slučajeva ALS-a, iako se procjene kreću od 5% do 20%. Više procjene koriste širu definiciju porodičnog ALS-a i temeljitije ispituju porodičnu historiju osoba s ALS-om. Sporadični i porodični ALS klinički i patološki izgledaju identično i genetički su slični; oko 10% osoba sa sporadičnim ALS ima mutacije u genima za koje se zna da uzrokuju porodični ALS. U svjetlu ovih paralela, izraz "sporadični ALS" kritiziran je kao obmanjujući jer implicira da slučajevi sporadične ALS uzrokuju samo faktori okoline; izraz "izolirani ALS" predložen je kao tačnija alternativa.

Više od 20 gena povezano je s porodičnim ALS-om, od čega četiri čine većinu porodičnih slučajeva: *C9orf72* (40%), *SOD1* (20%), *FUS* (1–5%), and *TARDBP* (1–5%). Sve u svemu, rođaci osobe sa ALS-om prvog stepena imaju 1% rizika od razvoja ALS-a. ALS ima oligogenski način nasleđivanja, što znači da su mutacije dva ili više gena potrebne da izazovu bolest.

ALS i frontotemporalna demencija (FTD) sada se smatraju dijelom zajedničkog spektra bolesti (FTD-ALS) zbog genetičkih, kliničkih i patoloških sličnosti. Genetički, ponavljajuća proširenja * C9orf72 * čine oko 40% porodičnih ALS i 25% porodičnih FTD-a. Klinički, 50% ljudi s ALS-om ima određena kognitivna ili etološka oštećenja, a 5-15% ima FTD, dok 40% ljudi s FTD-om ima neke simptome motornih neurona, a 12,5% ima ALS. Patološki, abnormalno agregacije proteina TDP-43 vide se u do 97% bolesnika s ALS i do 50% bolesnika s FTD-om. Ostali geni za koje je poznato da uzrokuju FTD-ALS uključuju * CHCHD10 *, * SQSTM1 * i * TBK1 *.

### Faktori okoline 
Tamo gdje nije prisutna porodična historija bolesti&nbsp;-oko 90% slučajeva &nbsp;-nije poznat nijedan uzrok. Moguće združenosti za koja dokazi nisu konačni uključuju služenje vojnog roka i pušenje. Iako su studije o vojnoj istoriji i učestalosti ALS nedosljedne, postoje slabi dokazi za pozitivne korelacije. Razni predloženi faktori uključuju izloženost toksinima iz okoline (zaključeno iz geografskih studija distribucije), kao i upotrebu alkohola i duhana tokom vojne službe.

Pregled 16 metaanaliza iz 2016. godine zaključio je da postoje ubedljivi dokazi o povezanosti sa hroničnom profesionalnom izloženošću olovu; sugestivni dokazi za rast i izloženost teškim metalima, osim olova, vide i unos beta-karotena i ozljeda glave; i slabi dokazi za unos omega-3 masnih kiselina, izlaganje elektromagnetnim poljima izuzetno niske frekvencije, pesticidi i mokraćna kiselina u serumu.

U studiji iz  Sjedinjenih Država,  2017. godine Centara za kontrolu i prevenciju bolesti, koja analizira američke smrtne slučajeve od 1985. do 2011. godine, zanimanja u korelaciji sa smrtnim slučajevima od ALS-a bila su „radnici sa bijelim okovratnicima“, kao što su upravljanje, financije , arhitektonski, računarski, pravni i obrazovni poslovi. Ostali potencijalni faktori rizika ostaju nepotvrđeni, uključujući izlaganje hemikalijama i elektromagnetnom polju, zanimanje, fizičke traume i električni udar. Okvirna je povezanost sa izloženošću raznim pesticidima, uključujući organohlorne insekticide aldrin, dieldrin, DDT i toksafen.

## Patofiziologija 
### Neuropatologija 
Definitivna karakteristika ALS je smrt i gornjih motornih neurona (smještenih u motornom korteksu mozga) i donjih motornih neurona (smještenih u moždanom stablu i kičmenoj moždini). U ALS-u s frontotemporalnom demencijom umiru i neuroni i frontalnog i temporalnog režnja mozga. Patološko obilježje ALS-a je prisustvo inkluzijskih tijela (abnormalne agregacije proteina ) poznata kao *Bunina tijela * u citoplazmi motornih neurona. U oko 97% ljudi sa ALS-om glavna komponenta inkluzijskih tijela je protein TDP-43; međutim, kod onih sa mutacijama * SOD1 * ili * FUS * , glavna komponenta inkluzijskih tijela je protein SOD1, odnosno protein FUS. Gruba patologija ALS-a, koja su obilježja bolesti koja se može vidjeti golim okom, uključuje atrofiju skeletnih mišića i motornog korteksa, sklerozu kortikospinalnog i kortikobulbusnog trakta, stanjivanje hipoglosusnih nerava (koji kontroliraju jezik) i stanjivanje prednjih korijena kičmene moždine.  Osim smrti motornih neurona, dvije druge karakteristike zajedničke većini varijanti ALS-a su žarišna početna patologija, što znači da simptomi počinju u jednoj regiji kičmene moždine, uz  progresivno kontinuirano širenje, što znači da se simptomi s vremenom prošire na dodatne regije. Prionoliko širenje pogrešno sklopljenih proteina iz ćelije u ćeliju može objasniti zašto ALS započinje u jednom području, a širi se u druge.  U patogenezu ALS-a  također može biti uključen i limfni sistem.

### Biohemija
Još uvijek nije potpuno razumljivo zašto neuroni umiru u ALS-u, ali smatra se da ova neurodegeneracija uključuje mnogo različitih ćelijskih i molekulskih procesa.  Geni za koje je poznato da su uključeni u ALS mogu se grupirati u tri opće kategorije, zasnovane na njihovoj normalnoj funkciji: razgradnja proteina, citoskelet i prerada RNK. Mutantni protein SOD1 stvara unutarćelijske agregacije koje inhibiraju razgradnju proteina. Citoplazmatske agregacije divljeg tipa (normalnog) proteina SOD1 česte su u sporadičnom ALS-u. Smatra se da pogrešno savijeni mutant SOD1 može prouzrokovati pogrešno sklapanje i agregaciju divljeg tipa SOD1 u susjednim neuronima na način sličan prionima. Ostali geni za razgradnju proteina, koji mogu uzrokovati ALS kada su mutirani uključuju VCP ,OPTN , TBK1 i SQSTM1. Tri gena uključena u ALS koji su važni za održavanje citoskeleta  i za aksonski transport uključuju * DCTN1 *, * PFN1  * i * TUBA4A*.

Postoji veliki broj ALS gena koji kodiraju RNK-vezujuće proteine. Prvi koji je otkriven bio je protein TDP-43,  jedarni protein koji se agregira u citoplazmi motornih neurona u gotovo svim slučajevima ALS-a; međutim, mutacije u * TARDBP *, genu koji kodira TDP-43, rijedak su uzrok ALS-a.  *FUS* kodovi za FUS, drugi protein koji veže RNK sa sličnim funkcija na TDP-43, može uzrokovati ALS kada  mutira. Smatra se da mutacije u * TARDBP * i * FUS * povećavaju afinitet vezanja domena male složenosti, uzrokujući njihove dotične proteine koji se agregiraju u citoplazmi. Kada se ovi mutirani RNK-vezujući proteini pogrešno presaviju i agregiraju, oni će možda moći pogrešno uklopiti normalni protein i unutar i između ćelija na prionski način. To također dovodi do smanjenog nivoa RNK -vezujućih proteina u jedru, što može značiti da njihovi ciljni RNK-transkripti ne prolaze normalnu obradu. Ostali geni za metabolizam RNK povezani sa ALS uključuju * ANG*, *SETX* i *MATR3*.  *C9orf72* je najčešće mutirani gen u ALS-u i uzrokuje smrt motornih neurona kroz niz mehanizama. Patogena mutacija je heksanukleotidna ponovljena ekspanzija (serija od šest nukleotida ponovljenih šest i više puta); osobe sa 30 ponavljanja su normalne, dok ljudi sa stotinama ili hiljadama ponavljanja mogu imati porodični ALS, frontotemporalnu demenciju ili ponekad sporadični ALS. Tri mehanizma bolesti povezana s tim ponavljanjima * C9orf72 * su taloženje transkripata RNK u jedru, translacijom  RNK u toksične proteine dipeptidnih ponavljanja u citoplazmi i smanjenim nivoima normalnog proteina C9orf72. Bioenergetska disfunkcija mitohondrija,  koja dovodi do disfunkcionalne homeostaze aksonskog motornog neurona (smanjena aksonska dužina i brz aksonski transport mitohondrijskog tereta) pokazala se u * C9orf72 * – ALS-u, koristeći inducirane pluripotentne matične ćelije (iPSC),  tehnologije povezane sa CRSIPR / Cas9 uređivanjem gena i ljudskim post-mortem ispitivanjem tkiva kičmene moždine.

Ekscitotoksičnost ili smrt nervnih ćelija uzrokovana visokim nivoom unutarćelijskog kalcija uslijed prekomjerne stimulacije od strane ekscitacijskog neurotransmitera glutamata, mehanizam je za koji se smatra da je zajednički svim oblicima ALS-a. Motorni neuroni su osjetljiviji na ekscitotoksičnost od ostalih tipova neurona, jer imaju niži kapacitet puferiranja kalcija i tip glutamatnog receptora (receptor AMPA) koji je propusniji za kalcij. U ALS postoje smanjeni nivoi ekscitacijskog transportera aminokiselina 2 (EAAT2), koji je glavni transporter koji uklanja glutamat iz sinapse; to dovodi do povećanih nivoa sinaptičkog glutamata i ekscitotoksičnosti. Riluzol, lijek koji umjereno produžava preživljavanje u ALS, inhibira oslobađanje glutamata iz presinaptičkih neurona; međutim, nije jasno je li ovaj mehanizam odgovoran za svoj terapeutski učinak.

## Dijagnoza 
[thumb |upright= 1.3 | MRI (aksijalno [Oporavak inverzije oslabljen fluidom|FLAIR) pokazuje povećano *T2'' signal unutar stražnjeg dijela unutrašnje kapsule, u skladu s dijagnozom ALS.]]
Nijedan test ne može pružiti definitivnu dijagnozu ALS-a, iako je prisustvo znakova gornjeg i donjeg motornog neurona u jednom udu izrazito sugestivno. Umjesto toga, dijagnoza ALS-a temelji se prvenstveno na simptomima i pregleda  ljekara, uz niz testova kako bi se isključile druge bolesti.  Ljekari dobivaju punu medicinsku historiju te osobe i obično redovno obavljaju neurološki intervalni pregled za procjenu ili se pogoršavaju simptomi, kao što su mišićna slabost, atrofija mišića, hiperrefleksija i spastičnost. Brojni biomarkeri se proučavaju za to stanje, ali do sada nisu u općoj medicinskoj upotrebi.

## Upravljanje 
Ne postoji lijek za ALS. Upravljanje se fokusira na liječenje simptoma i pružanje potporne njege, s ciljem poboljšanja kvaliteta života i produženja preživljavanja.  Ovu njegu najbolje pružaju multidisciplinarni timovi zdravstvenih radnika; pohađanje multidisciplinarne ALS klinike povezano je s dužim preživljavanjem, manje hospitalizacija i poboljšanjem kvaliteta života.  Riluzol produžava preživljavanje za oko 2-3 mjeseca.  Edaravon lagano usporava funkcionalni pad kod malog broja ljudi s ALS-om;  skup je i mora se davati svakodnevnom intravenskom infuzijom koja može smanjiti kvalitet života. Za liječenje drugih simptoma mogu se koristiti drugi lijekovi.

Neinvazivna ventilacija (NIV) glavni je tretman respiratorne insuficijencije kod ALS-a. Kod ljudi sa normalnom funkcijom bulbusa, produžava preživljavanje za oko sedam mjeseci i poboljšava kvalitet života. Jedno istraživanje pokazalo je da je NIV neučinkovit za ljude s lošom bulbusnom  funkcijom, dok je druga sugerirala da može pružiti skromnu korist za preživljavanje.  Mnogi ljudi s ALS-om imaju poteškoće s podnošenjem NIV-a .  Invazivna ventilacija opcija je za ljude sa naprednim ALS-om, kada NIV nije dovoljan za upravljanje njihovim simptomima.  Dok invazivna ventilacija produžava preživljavanje, napredovanje bolesti i funkcionalni pad se nastavlja.  Može smanjiti kvalitet života osoba s ALS-om ili njihovih njegovatelja.  Invazivna ventilacija češće se koristi u Japanu nego u  Sjevernij Americi ili Evropi.

Fizioterapija može promovirati funkcionalnu neovisnost, putem aerobika, opsega pokreta i vježbi istezanja. Radna terapija može pomoći u aktivnostima svakodnevnog života, putem adaptivne opreme. Logopedija može pomoći osobama s ALS-om koji imaju poteškoće u govoru. Sprječavanje gubitka kilograma i pothranjenosti kod osoba s ALS-om poboljšava preživljavanje i kvalitet života.  U početku se poteškoćama u gutanju (disfagija) mogu upravljati promjenama u prehrani i tehnikama gutanja. Treba uzeti u obzir cijev za hranjenje, ako neko s ALS izgubi 5% ili više tjelesne težine ili ako ne može sigurno progutati hranu i vodu. Sonda za hranjenje obično se  ubaci perkutanom endoskopskom gastrostomijom (PEG). Slabi su dokazi da PEG cijevi poboljšavaju preživljavanje. Umetanje PEG-a obično se izvodi s namjerom poboljšanja kvaliteta života.

Palijativna njega trebala bi započeti nedugo nakon što se nekome dijagnosticira ALS. Rasprava o problemima s krajem života daje ljudima s ALS vremena da razmisle o svojim preferencijama za njegu na kraju života i mogu pomoći u izbjegavanju neželjene intervencije ili postupaka. Nega u hospiciju može poboljšati upravljanje simptomima na kraju života i povećava vjerovatnoću mirne smrti. U posljednjim danima života, opioidi se mogu koristiti za liječenje bolova i dispneje, dok se benzodiazepini mogu koristiti za liječiti anksioznost.

### Terapija 
Fizioterapija ima veliku ulogu u rehabilitaciji osoba s ALS-om. Konkretno, profesionalni fizioterapeuti i logopedi mogu postaviti ciljeve i promovirati koristi za osobe sa ALS odlaganjem gubitka snage, održavanjem izdržljivosti, ograničavanjem bolova, poboljšanjem govora i gutanja, sprečavanjem komplikacija i promocijom funkcionalne neovisnosti.

Radna terapija i posebna oprema kao što je pomoćna tehnologija takođe mogu poboljšati neovisnost i sigurnost ljudi tokom ALS-a.  Nježna vježba na čistom zraku, sa malim uticajem, kao što je obavljanje svakodnevnih aktivnosti život, hodanje, plivanje i stacionarni biciklizam može ojačati mišiće bez utjecaja, poboljšati kardiovaskularno zdravlje i pomoći ljudima u borbi protiv umora i depresije. Opseg pokreta i vježbi istezanja mogu pomoći u prevenciji bolnih ukoćwnosti i skraćivanja (kontraktura) mišića. Fizički i radni terapeuti mogu preporučiti vježbe koje pružaju ove prednosti bez pretjeranog rada mišića, jer iscrpljenost mišića može dovesti do pogoršanja simptoma povezanih s ALS-om, umjesto pružanja pomoći takvim osobama. Predlaženi su  uređaji kao što su rampe, zagrade, šetači, oprema za kupaonice (stolice za tuširanje, podizači za WC, itd.) i invalidska kolica koja pomažu ljudima da ostanu mobilni. Radni terapeuti mogu pružiti ili preporučiti opremu i adaptacije kako bi omogućili ljudima sa ALS da zadrže što više sigurnosti i neovisnosti u svakodnevnim aktivnostima. Budući da je respiratorna insuficijencija primarni uzrok smrtnosti, fizioterapeuti mogu pomoći u poboljšanju respiratornih ishoda kod osoba s ALS-om, primjenom plućne fizioterapije. To uključuje trening inspiratornih mišića, trening regrutovanja volumena pluća i terapiju ručno potpomognutog kašlja, usmjerenu na povećanje snage respiratornih mišića kao i na povećanje stope preživljavanja.

Osobe s ALS-om koje imaju poteškoće u govoru ili gutanju mogu imati koristi od rada s patologom govornog jezika. Ovi zdravstveni radnici mogu ljude naučiti prilagodljivim strategijama, kao što su tehnike koje će im pomoći govoriti glasnije i jasnije. Kako ALS napreduje, patolozi govornog jezika mogu preporučivati upotrebu augmentativne i alternativne komunikacije,  kao što su pojačala glasa, uređaji za generiranje govora (ili uređaji za izlaz glasa) ili niskotehnološke komunikacijske tehnike kao što su laserski pokazivači montirani na glavu,  abecedne ploče ili da/ne signali. Govorni patolozi mogu takođe pomoći ljudima kojima je dijagnosticiran ALS s oštećenjem gutanja (disfagija), što može uključivati modificiranu prehranu, vježbe gutanja, kompenzacijske strategije. Osobama s ALS-om možda će biti potreban postavljanje traheostom, što će SLP-ovi pomoći u upravljanju.

## Epidemiologija 
ALS je najčešća bolest motornih neurona kod odraslih i treća najčešća neurodegenerativna bolest, poslije Alzheimerove i Parkinsonove bolesti. Procjenjuje se da širom svijeta od ALS-a godišnje  oboli 1,9 na 100.000 ljudi, dok se procjenjuje da broj ljudi koji imaju ALS u bilo kojem trenutku iznosi oko 4,5 osobe na 100.000. U Evropi broj novih slučajeva godišnje iznosi oko 2,6 ljudi na 100.000, dok je broj pogođenih 7–9 ljudi na 100.000.  Životni rizik od razvoja ALS-a je 1:350 za evropske muškarce i 1:400 za evropske žene. Muškarci imaju veći rizik uglavnom zbog toga što je ALS kičmenog napada češći kod muškaraca nego kod žena.  Broj oboljelih od ALS-a u Sjedinjenim Državama u 2015. godini bio je 5,2 osobe na 100.000, a veći je bio kod bijelaca. muškaraca i ljudi starijih od 60 godina. Broj novih slučajeva je oko 0,8 ljudi na 100.000 godišnje u istočnoj Aziji i oko 0,7 ljudi na 100.000 godišnje u južnoj Aziji. Oko 80% epidemioloških studija ALS-a provedeno je u Evropi i Sjedinjenim Državama, uglavnom na ljudima sjevernoevropskog porijekla. Nema dovoljno podataka za određivanje stope ALS-a u većem dijelu svijeta, uključujući Afriku, dijelovi Azije, Indije, Rusije i Južne Amerike. Postoji nekoliko geografskih klastera u zapadnom Pacifiku gdje je zabilježeno da je prevalencija ALS 50-100 puta veća od ostatka svijeta , uključujući Guam, poluotok Kii u Japanu i Zapadnoj Novoj Gvineji. Incidencija na ovim područjima smanjila se od 1960-ih; uzrok ostaje nepoznat.

## Takođeer pogledajte
* Transportin 1

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 


Kategorija:Bolesti motornih neurona
Kategorija:Rijetke bolesti
Kategorija:Neriješeni problemi u neuronauci
Kategorija:Citoskeletni defekti
Kategorija:Neuromuskularni poremećaji
Kategorija:RTTNEURO