Netolerancija laktoze

## Definicija
**Netolerancija laktoze** je uobičajeno stanje uzrokovano smanjenom sposobnošću probave laktoze, šećera koji se nalazi u mliječnim proizvodimas. Zahvaćeni variraju u količini laktoze koju mogu tolerirati prije nego što se simptomi razviju. ]Simptomi mogu uključivati bol u trbuhu, napuhnutost, proljev, plinove i mučninu. Intolerancija laktoze ne uzrokuje oštećenje gastrointestinalnog trakta.

## Uzroci 
Netolerancija laktoze nastaje zbog nedostatka enzima laktaza, za razgradnju laktoze na glukozu i galaktozu, u tankim crijevima. Postoje četiri tipa: primarna, sekundarna, razvojna i kongenitalna. Razvojna intolerancija laktoze može se javiti kod prijevremeno rođenih beba i obično se poboljšava u kratkom vremenskom periodu. Prije najmanje nekoliko hiljada godina, kod nekih ljudi nastala je  mutacija u "MCM6" genu koji drži "LCT" gen uključen čak i nakon prestanka dojenja. Populacijama koje ne podnose laktozu nedostaje ova mutacija. Geni *LCT* i *MCM6* nalaze se na dugom kraku (q) hromosoma 2, u  regionu 21. Lokus se može izraziti kao 2q21. Nedostatak laktaze također može biti povezan s određenim naslijeđem i uveliko varira. Studija iz 2016. na preko 60.000 učesnika iz 89 zemalja pokazala je da je regionalna prevalencija malapsorpcije laktoze bila 64% (54–74) u Aziji (osim Bliskog istoka), 47% (33–61) u Istočnoj Evropi, Rusiji i bivšim sovjetskim republikama, 38% (18–57) u Latinskoj Americi, Bliskom Istoku, 70% (57–83), 66% (45–88) u Africi, 42% (13–71) u Sjevernoj Americi, 45% (19–71) u Okeaniji, 63% (54–72) u subsaharskoj Africi i 28% (19–37) u sjevernoj, južnoj i zapadnoj Evropi. Prema Johns Hopkinsu, intolerancija laktoze češća je kod azijskih Amerikanaca, Afroamerikanaca, meksičkih Amerikanaca i autohtonih Amerikanaca. Analiza DNK 94 drevna skeleta u Evropi i Rusiji zaključila je da se mutacija za toleranciju laktoze pojavila prije oko 4.300 godina i proširila se širom evropske populacije.

Neke ljudske populacije razvile su perzistentnost laktaze, u kojoj se proizvodnja laktaze nastavlja u odrasloj dobi, vjerovatno kao odgovor na prednosti mogućnosti varenja mlijeka od domaćih životinja. Neki su tvrdili da ovo povezuje netoleranciju sa prirodnom selekcijom, favoriziranjem osoba koje su postojane na laktazu, ali je također u skladu s fiziološkim odgovorom na smanjenje proizvodnje laktaze kada ona nije potrebna u kulturama u kojima mliječni proizvodi nisu dostupni izvor hrane. Iako se prvo smatralo da populacije u Evropi, Indiji, Arabiji i Africi imaju visoke stope perzistencije laktaze zbog jedne mutacije, postojanost laktaze je praćena nizom mutacija koje su se javljale nezavisno. Različiti aleli za perzistentnost laktaze razvili su se najmanje tri puta u populacijama istočne Afrike, sa postojanošću od 26% (Tanzanija) do 88% u Beja stočarskoj populaciji u Sudanu.

Akumulacija epigenetičkih faktora, prvenstveno metilacija DNK, u proširenoj *LCT* regiji, uključujući gen Pojačivač koji se nalazi u *MCM6* genu blizu C/T-13910 SNP, također može doprinijeti nastanku netolerancije laktoze kod odraslih. Ekspresija "LCT" u intestinalnom epitelu miševa ovisno o dobi bila je metilacija DNK u genskom pojačivaču.

## Znakovi i simptomi
Glavna manifestacija intolerancije laktoze je nuspojava na proizvode koji sadrže laktozu (prvenstveno mlijeko), uključujući abdominalnu nadutost i grčeve, dijareju, mučninu , podrigivanje i povraćanje (posebno kod adolescenata). Pojavljuju se pola do dva sata nakon konzumiranja.

## Dijagnoza i liječenje
Dijagnoza se može potvrditi ako simptomi nestanu nakon eliminacije laktoze iz prehrane.

Kako bi se procijenila netolerancija laktoze, crijevna funkcija dovodi se u pitanje, unosom više mliječnih proizvoda nego što se može lahko probaviti. Klinički simptomi se obično pojavljuju u roku od 30 minuta, ali mogu potrajati i do dva sata, ovisno o drugoj hrani i aktivnostima.  Za očekivati je značajna varijabilnost u odgovoru (simptomi mučnine, grčevi, nadimanje, dijareja i podrigivanje), budući da obim i težina netolerancije laktoze varira među pojedincima.

Sljedeći korak je da se utvrdi da li je to posljedica primarnog nedostatka laktaze ili osnovne bolesti koja uzrokuje sekundarni nedostatak laktaze. Ljekari bi trebali istražiti prisustvo nedijagnosticirane celijakije, Crohnovu bolest, ili druge enteropatije kada se sumnja na sekundarni nedostatak laktaze, a infektivni gastroenteritis je isključen.

Intolerancija laktoze razlikuje se od alergija na mlijeko, imunskog odgovora na proteine kravljeg mlijeka. Mogu se razlikovati u dijagnozi davanjem mlijeka bez laktoze, bez simptoma u slučaju intolerancije laktoze, ali iste reakcije kao na normalno mlijeko u prisustvu alergije na mlijeko. Osoba može imati oba stanje. Ako je potrebna pozitivna potvrda, a dostupna su četiri testa.

## Upravljanje 
Kada je intolerancija na laktozu uzrokovana sekundarnim nedostatkom laktaze, liječenje osnovne bolesti može omogućiti da se aktivnost laktaze vrati na normalne razine. Kod osoba sa celijakijom, netolerancija laktoze se normalno vraća ili poboljšava nekoliko mjeseci nakon početka dijete bez glutena, ali može biti potrebno privremeno ograničenje unosa laktoze u ishrani.

Osobe s primarnim nedostatkom laktaze ne mogu promijeniti sposobnost svog organizma da proizvodi laktazu. U društvima u kojima je netolerancija laktoze normalna, ne smatra se stanjem koje zahtijeva liječenje. Međutim, tamo gdje su mliječni proizvodi veća komponenta normalne prehrane, mogu biti korisni određeni napori. Postoje četiri opća principa u liječenju intolerancije na laktozu: izbjegavanje laktoze u ishrani, zamjena za održavanje unosa nutrijenata, regulacija unosa kalcija i korištenje zamjene za enzime. Redovna konzumacija mliječne hrane zbog nedostatka laktaze. pojedinci također mogu smanjiti simptome netolerancije podsticanjem adaptacije bakterija debelog crijeva. Osobe s manjkom laktaze razlikuju se u količini laktoze koju mogu tolerirati, a neki navode da njihova tolerancija varira s vremenom, ovisno o zdravstvenom stanju i trudnoći. Međutim, kao pravilo, ljudi s primarnim nedostatkom laktaze i bez ozljede tankog crijeva obično su u stanju da konzumiraju najmanje 12 grama laktoze po uzimanju bez simptoma, ili sa samo blagim simptomima, s većim količinama koje se tolerišu ako se konzumiraju uz obrok ili tokom dana.

## Epidemiologija 
Sveukupno, oko 65%-70% odraslih iskusi neki oblik netolerancije  laktoze tokom života, ali postoje značajne razlike između populacija i regija; stope su čak 5% među sjevernim Evropljanima i čak preko 90% odraslih u nekim zajednicama u Aziji. Ostali sisari normalno gube sposobnost varenja laktoze nakon odbijanja i to je bilo predačko stanje svih ljudi prije nedavne evolucije trajnosti laktaze, koja proširuje toleranciju na laktozu u odraslu dob. Perzistentnost laktaze evoluirala je u nekoliko populacija nezavisno, vjerovatno kao adaptacija na pripitomljavanje mliječnih životinja prije oko 10.000  godina. Danas prevalencija netolerancije laktoze uveliko varira između regija i etničkih grupa. Sposobnost varenja laktoze najčešća je kod ljudi evropskog porekla, a u manjoj meri u delovima Bliskog istoka i Afrike. 
Populacije koje su pripitomile životinje koje su se mogle musti i dalje su bile postojane na laktazu u područjima kao što su sjeverna i sjeverozapadna Evropa, Skandinavija, moderni Bliski Istok i sjeverozapadna Indija. Populacije koje su uzgajale životinje koje se ne koriste za mlijeko činile su ostatak svjetske populacije. Ove populacije obično imaju 90-100 posto stope netolerantnosti na laktozu.

## Također pogledajte 
* Netolerancija hrane
* Gastroenterologija
* Malapsorpcija glukoze-galaktoze
* Celijakija
* Laktaza
* Sojin sir
* Sojino mlijeko i biljno mlijeko

## Reference 
## Vanjski linkovi 
*
*Human Culture, an Evolutionary Force

Kategorija:Geni na hromosomu 2
Kategorija:Probavni sistem
Kategorija:Mlijeko
Kategorija:Osjetljivost na hranu