open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Etil kafeat

**Etil kafeat** je organski spoj sa  11 atoma ugljika i molekulskom masom od 208,211 *Da*. Sadrži po 4 vodikove i rotacijske veze, sa 2 donora vodika 
Rastvorljivost  mu je *logS*, log *mol/L* -2,1, a polarna površina molekula  66,8 *Å*2.
## Prirodni izvori 
Može se naći u biljci *Bidens pilosa*, te u paprati *Polygonum amplexicaule var. sinense* (kinesko ime: *Xuesanqi*) i široko j rasprostranjena ljekovitog bilja u Kini. Izolacija, identifikacija i određivanje metil cafeat, etil cafeata i drugih fenolnih spojeva se obavlja iz *Polygonum amplexicaule var. sinense*.  Poznata je i kod *Physalis alkekengi*.

Također se naći u Huang bǎi, jednoj od pedeset osnovnih biljaka tradicijske kineske medicine, također poznatpj i kao *Cortex phellodendri*, kori jednog od dvije vrste *Phellodendron* stabala *Phellodendron amurense* ili *Phellodendron chinense*.

Etil kafeat je nađen i u vinima kao što je *Verdicchio*, bijelo vino iz Marche, Italija

## Također pogledajte
*Kofeinska kiselina
## Reference 
## Vanjski linkovi
Kategorija:Fenoli
Kategorija:Karboksilatni estri
Kategorija:Alkeni
Atletika na Olimpijskim igrama 1964 – bacanje kladiva

Takmičenje u **bacanju kladiva za muškarce** na OI 1964. održano je 17. i 18. oktobra na Olimpijskom stadionu u Tokiju. Bilo je prijavljeno 25 takmičara iz 14 država, a jedan nije nastupio u kvalifikacijama.

## Rekordi 
## Kvalifikacije 
Norma za ulazak u finale, u kojem je trebalo nastupiti najmanje 12 takmičara, bila je 63 m. Svaki takmičar imao je 3 pokušaja. U finale je ušlo 15 takmičara.

## Finale 
Zsivótzky je već u 1. seriji bacio 69,09 m i oborio olimpijski rekord, ali ga je Klim nadmašio u 4. seriji. U preostale dvije serije ništa se nije promijenilo, pa je Klim postao olimpijski pobjednik.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Bacanje kladiva za muškarce na OI 1964.  na Sports Referenceu

Bacanje kladiva (muškarci)
Velika nagrada Kine 2016.

**Velika nagrada Kine 2016.** (službeno poznata kao **"2016 FORMULA 1 PIRELLI CHINESE GRAND PRIX"**) automobilska je trka Formule 1 koja se održava 17. aprila 2016. na stazi Shanghai International Circuit u Šangaju, u Kini. Ovo je treća trka u sezoni 2016., i ujedno i 13. trka za Veliku nagradu Kine.

Nico Rosberg je do prvi pol pozicije ove sezone, a 23. u karijeri. Rosberg je do treće pobede ove sezone, šeste zaredom, a 17. u karijeri došao u Šangaju, ispred Sebastiana Vettela u Ferrariju. Njima dvojici se na podijumu pridružio vozač Red Bulla Daniil Kvjat.

## Rezultati treninga (petak) 
### Prvi trening  
### Drugi trening  
## Rezultati treninga (subota) 
### Treći trening  
### Kvalifikacije 
: Nico Hülkenberg - 3. mjesta grid kazna - zbog nepričvršćenog prednjeg lijevog kotača na svom bolidu na Q2.
: Lewis Hamilton - 5. mjesta grid kazna - zamjena mjenjača.
: Lewis Hamilton i Pascal Wehrlein nije sudjelovao u Q1; ali dobio dozvolu za trku od stjuarda.

## Utrka (nedjelja) 
## Rangiranje nakon utrke
;Vozači

;Konstruktori

* Samo je u prvih 5 pozicija uključen plasman za oba seta.

## Zanimljivosti 
### Vozači 
* 17. pobjeda za Nico Rosberg.

### Konstruktori 
* 48. pobjeda i 100 podija za Mercedes.
* 120. podija za Red Bull Racing.

### Motor 
* 1. podij za TAG Heuer.
* 400. utrka za Mercedes.

## Vanjski linkovi 
* formula1.com – Rezultati 1. treninga 
* formula1.com – Rezultati 2. treninga 
* formula1.com – Rezultati 3. treninga 
* formula1.com – Rezultati kvalifikacija 
* formula1.com – Rezultati utrka 
* statsf1.com - detalji utrke

Kina
2016
Kategorija:2016. u Kini
Vojskova

* Vojskova (rijeka), desna pritoka Une.
* Vojskova (Kozarska Dubica), naselje u općini Kozarska Dubica.
Visina trougla

malo|desno

**Visina** trougla je duž određena vrhom trougla i podnožjem normale spuštene iz tog vrha na pravu koja sadrži naspramnu stranicu trougla.

U svakom trouglu moguće je konstruisati tri visine. Presjek pravih koje sadrže visine trougla naziva se **ortocentar**.

Visina se obično obilježava latiničnim slovom h.

Visina trougla koristiti se za izračunavanje površine trougla, koja je jednaka polovini proizvoda stranice i njoj odgovarajuće visine:

P = \frac{a \cdot h_a}{2}

## Visina u različitim vrstama trougla 
### Visina u pravouglom trouglu
malo|desno
U pravouglom trouglu dvije visine se poklapaju sa katetama, a treća visina dijeli hipotenuzu na odsječke p i q. Formula koja ih povezuje sa visinom koja ih dijeli glasi

    h=\sqrt{pq} .
### Visina u jednakokrakom trouglu
U jednakokrakom trouglu podnožje visine se poklapa sa središtem stranice. U ovom slučaju, visina se poklapa sa simetralom ugla i simetralom stranice.
## Ortocentar
Ortocentar trougla je tačka u kojoj se sijeku sve tri visine trougla.

Ortocentar pripada unutrašnjosti trougla ako i samo ako je trougao oštrougli.

U pravouglom trouglu, ortocentar se nalazi u vrhu kod pravog ugla, dok se u tupouglom trouglu ortocentar nalazi izvan trougla.

;Ortocentar trougla ima i sledeće osobine.

# Tačke simetrične ortocentru trougla u odnosu na prave određene stranicama trougla pripadaju kružnici opisanoj oko trougla.
#Tačke simetrične ortocentru trougla u odnosu na sredine stranica trougla pripadaju kružnici opisanoj oko trougla
#Rastojanje od tjemena do ortocentra trougla dvaput je veće od rastojanja centra opisane kružnice od naspramne stranice.

Trilinearne koordinate ortocentra

H = \begin{bmatrix}
   cos\beta cos\gamma: cos\alpha cos\gamma: cos\alpha cos\beta \end{bmatrix}

## Ortocentrični sistem
Ortocentrični sistem je sistem od četiri tačke u ravni - ortocentar trougla (H) zajedno sa sva tri njegova vrha (A, B i C).

Za četiri tačke u ortocentričnom sistemu karakteristično je da je u isto vrijeme svaka od njih ortocentar za trougao koji obrazuju preostale tri tačke kao njegovi vrhovi. Ovako definisana četiri trougla: ABC, ABH, ACH i BCH imaju zajedničku Ojlerovu kružnicu.
## Heronova formula
Heronova formula daje obrazac za izračunavanje dužine visine u trouglu poznavanjem dužina sve tri stranice.

U trouglu ABC u kojem su dužine stranica a, b i c, i s = (a+b+c) / 2, visina normalna na stranicu a računa se po formuli

h_a=\frac{2\sqrt{s(s-a)(s-b)(s-c)}}{a}

## Odnosi
 h_a=b \sin \gamma=c \sin \beta
h_a=\frac{2P}{a},

h_a:h_b:h_c=\frac{1}{a}:\frac{1}{b}:\frac{1}{c}=bc:ac:ab

\frac1{h_a} + \frac1{h_b} + \frac1{h_c} = \frac{1}{r},

r radijus upisane kružnoce.
h_c=\frac{1}{2}\sqrt{4a^2-c^2}, gdje je c osnova

h=\frac{a\sqrt 3}{2} — za istostranični trougao

## Izvori
Definition of Altitude 

Orthocenter of a Triangle

HERON′˘S FORMULA 

Треугольники 

Značajne tačke i linije u trouglu

Kategorija:Geometrija trougla
Adenozin-monofosfat

**Adenozin monofosfat** (**AMP**) – sistemsko ime '''5'-adenilna kiselina** – je nukleotid, jedan od gradivnih blokova RNK. Ovaj organski spoj je ester fosforne kiseline i nukleozid adenozina. Sastoji se od fosfatne grupe, šećera riboze, i nukleobaze adenina.

Kao supstituent on se označava prefiksom **adenilil-'''.

## Sinteza  i degradacija 
AMP može nastati tokom  sinteze adenozin trifosfata (ATP) uz katalizu  enzimom adenilat kinaza, kada se  kombiniraju dvije molekule  adenozin difosfata (ADP):

: 2 ADP → ATP + AMP

Alternativno,  AMP se proizvodi hidrolizom jedne visokoenergijske fosfatne ADP veze:

: ADP → AMP + Pi

AMP se također formira i hidrolizom ATP u AMP i pirofosfat:

: ATP → AMP + PPi

Prilikom razlaganja  RNK u živim sistemima, formiraju se nukleozid monofosfati, poput adenozin monofosfata.

AMP se regenerira u ATP na sijledeći način:

: AMP + ATP → 2 ADP (adenilat kinaza u suprotnom pravcu)
: ADP + Pi → ATP (ovaj korak je najčešće u aerobnim putevima ATP sintaze tokom oksidacijske fosforilacije)

U  IMP,  AMP se pretvara enzimom mioadenilat deaminaza, uz otpuštanje jedne amino grupe.

U kataboličkim putevima, adenozin monofosfat  se pretvara u uričnu kiselinu, koja se izlučuje iz tijela.

## Također pogledajte
* Oligonukleotid
* Adenozin trifosfat
*Adenozin difosfat
* Fosfodiesteraza

## Reference
* 

## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Organofosfati
Kategorija:Nukleotidi
Kategorija:Purini
Kategorija:Neurotransmiteri
Adenozin

**Adenozin** je nukleozid koji se sastoji od molekula adenina koji  vezan za ribozni šećer (ribofuranozu) putem β-N9-glikozidne veze.

Adenozin ima značajnu ulogu u biohemijskim procesima, kao što je  transfer energije adenozin trifosfata (ATP) i adenozin difosfata (ADP), kao i u transdukciji signala putem cikličnog adenozin monofosfata, cAMP. Takođe je inhibicijski neurotransmiter, za kojeg se smatra da učestvuje u promoviranju sna i potiskivanju uzbuđenja.

Adenozin se često označava kao **Ado**.

## Farmakološki efekti 
Adenozin je endogeni purinski nukleozid koji modulira mnoge fiziološke procese. Ćelijska signalizacija putem adenozina se odvija preko  četiri podtipa adenozin receptora (A1, A2A, A2B, i A3).

Vanćelijske  koncentracije adenozina normalnih ćelija približno oko  300 nM. Međutim, u odgovoru na ćelijska oštećenja (npr. u inflamatornim ili ishemijskim tkivima), te koncentracije se brzo povećavaju (600–1,200 nM). U slučaju stresa ili ozljede, funkcija adenozina je prvenstveno  prevencija oštećenja ćelija i  tkiva tokom hipoksije i ishemije. Aktivacija A2A receptora izaziva mnogobrojne odgovore koji se općenito klasificiraju kao antiinflamatorni.

### Protivupalna svojstva 
Adenozin se smatra protivupalnim agensom, što ostvaruje delovanjem  na A(2A) receptor. Preporučuje se za  tretman rana na vrhocvima stopala, koje su posljedica šećerne bolesti jer je,  na laboratorijskim životinjama,  dokazano da drastično poboljšava popravku i rekonstrakciju tkiva. Klinička istraživanja takve administracija adenozina su u toku.

## Također pogledajte 
* Adenozin trifosfat

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Antiaritmici
Kategorija:Nukleozidi
Kategorija:Vazodilatori
Kategorija:Purini
Kategorija:Ribozidi
Kategorija:Hormonski agensi
Kategorija:Lijekovi sa djelovanjem na kardiovaskularni sistem
Kategorija:Neurotransmiteri
Okruzi Norveške

300px|mini|desno|Podjela Norveške na okruge
**Okruzi Norveške** prvi su nivo administrativne podjele Norveške. Ukupno je 11 administrativnih regija, odnosno okruga (nor. *fylke*, mn. *fylker* /bokmål/, *fylke* /nynorsk/). Okruzi se dalje dijele na općine (*kommune*, mn. *kommuner* / *kommunar*), kojih je u Norveškoj 356.

Arhipelag Svalbard i ostrvo Jan Mayen izuzeti su iz ove podjele jer ne pripadaju nijednom okrugu i njima se upravlja direktno s nacionalnog nivoa. Glavni grad Oslo istovremeno je i okrug i općina.

Godine 2017. vlada je odlučila ukinuti neke okruge i spojiti ih s drugima kako bi formirala veće, čime je broj okruga smanjen s 19 na 11, a odluka se počela primjenjivati od 1. januara 2020.

## Spisak okruga 
U sljedećoj tabeli dat je spisak okruga s njihovim trenutnim administrativnim centrima. Brojevi okruga uzeti su po standardu ISO 3166-2: NO, a okruzi su poredani prateći obalu od granice sa Švedskom na jugoistoku do granice s Rusijom na sjeveroistoku.

## Reference 
*
Norveška
Kategorija:Norveška
Kategorija:Okruzi Norveške
Norveška
Tetrapirol

**Tetrapiroli** su  hemijski spojevi  koji sadrže četiri pirolska prstena.  Izuzev korina, kod ostalih su četiri pirolska prstena međusobno povezana jednm ugljukovom vezom (metinom ili metilenom), bilo linearno ili ciklično. Ovi spojevi su posebno značajni u biološkim sistemima, a  zbog sposobnosti da formiraju metalne komplekse.

Linearni tetrapiroli (bilini) koji imaju  tri jednougljikova mosta:
* Proizvodi razlaganja hema  (tj. bilirubin)
* Fikobilini (prisutni u cijanobakterijama)

Ciklični tetrapiroli koji koriste četiri jednouljenična mosta:
* Porfirini (e.g., hem)
* Hlorini (hlorofil *a*)
* Korini su ciklični tetrapiroli  kod kojih  je  jedan od konvencijskih metinskih mostova zamienjen direktnom interpirolskom vezom.
## Struktura
Linearni tetrapiroli (zvani bilanei) uključuju:
*Produkti razgradnje hema: bilirubin, biliverdin;
*Fikobilini (nađeni u cijanobakterijama):

Ciklični  tetrapiroli, koji  imaju četiri jednougljična mosta obuhvataju:
*Porfirine, uključujući hem, jezgro hemoglobina;
*Hlorini, uključujući takve kao što je jezgro hlorofila.
Oni ciklični tetraproli koji imaju tri jednougljična mosta i jednu direktnu vezu između pirola obuhvataju: 
*Korini, uključujući jezgra   kobalamina, kada je u kompleksu sa kobaltnim ionom.

Dijelovi etrapirolskih  molekula obično se ponašaju kao hromofore, zbog visokog stepena konjugacije u njima. Stoga su ovi spojevi obično obojeni.

## Također pogledajte
*Hlorofil

## Reference
## Vanjski linkovi 
* Trivially named porphyrins, chlorins, chlorophylls and bilins, fundamental parents

*
Zul-ka'de

'''Zul-ka'de''' (arapski:(ذو القعدة‎) je pretposljednji, tj. 11. mjesec lunarnog islamskog kalendara. Dolazi nakon mjeseca ševvala a prije zul-hidždžea. Jedan je od četiri sveta mjeseca, uz mjesece zul-hidže, muharrem i redžeb, kada je zabranjeno ratovati i u kojima se dobra djela vjernika višestruko nagrađuju. U prijevodu sa arapskog na bosanski jezik, naziv zul-ka'de znači *vrijeme odmora*.

## Vrijeme nastupa zul-ka'dea
Islamski kalendar je lunarni kalendar i početak mjeseca se računa od pojave mladog mjeseca. Kako je islamska godine lunarna godina i za 11-12 dana kraća od solarne godine, mjesec Zul-ka'de svake naredne godine dolazi ranije i vremenski gledano se kreće kroz sva godišnja doba.

## Reference
Kategorija:Zul-ka'de
Mauricio Pochettino

**Mauricio Pochettino** (Murphy, 2. mart 1972.) argentinski je nogometni trener i nekadašnji nogometaš. Trenutno je selektor reprezentacije Sjedinjenih Američkih Država.

Prve nogometne korake je napravio u omladinskom pogonu Newell's Old Boysa, za čiji je prvi tim debitovao 1989. Godine 1994. odlazi u Španiju, te potpisuje za Espanyol. Sa Espanyolom je dva puta bio osvajač Kupa kralja. Za klub iz Barcelone je odigrao 216 utakmica i postigao 11 golova. 1. januara 2001. postaje član Paris Saint-Germaina. U Parizu se zadržao do 2003. godine. Sezonu 2004/05. provodi u ekipi Bordeaux, da bi se naredne sezone vratio u Espanyol.

Trenerskim poslom se počinje baviti 2009. godine kada preuzima Espanyol. Na klupi španskog kluba je ostao do 2013. godine. 18. januara iste godine postaje menadžer Southamptona. Na klupi *Svetaca* zadržao se jednu sezonu. 27. maja 2014. preuzima londonski Tottenham. Tri puta je izabran za menadžera mjeseca u Premijer ligi. Nakon pet godina u Tottenhamu dobija otkaz 19. novembra 2019. Dana 2. januara 2021. vraća se u Paris Saint-Germain u ulozi trenera.

Za seniorsku reprezentaciju Argentine je debitovao 1999.. Prvi gol za reprezentaciju postigao je 17. novembra 1999. protiv Španije.

## Nastupi za reprezentaciju
### Golovi za reprezentaciju
## Reference 
## Vanjski linkovi 
*
*
*
*

Kategorija:Rođeni 1972.
Kategorija:Biografije, Murphy (Santa Fe)
Kategorija:Argentinski nogometaši
Kategorija:Argentinski nogometni treneri
Kategorija:Nogometaši Newell's Old Boysa
Kategorija:Nogometaši Espanyola
Kategorija:Nogometaši PSG-a
Kategorija:Nogometaši Girondins Bordeauxa
Kategorija:Igrači na Copa Américi 1999.
Kategorija:Igrači na Svjetskom prvenstvu u nogometu 2002.
Kategorija:Treneri Espanyola
Kategorija:Treneri Southamptona
Kategorija:Treneri Tottenham Hotspura
Kategorija:Treneri PSG-a
Kategorija:Treneri Chelseaja
Kategorija:Selektori nogometne reprezentacije Sjedinjenih Američkih Država
Kategorija:Živi ljudi
Atletika na Olimpijskim igrama 1964.

**Atletska takmičenja** na **OI 1964.** u Tokiju sastojala su se od 36 disciplina: 24 za muškarce i 12 za žene. Nove discipline na ovim Igrama bile su 400 metara za žene i petoboj. Učestvovalo je 1016 takmičara iz 82 države.

## Rezultati 
### Muškarci 
### Žene 
## Tabela medalja 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
*International Olympic Committee results database
*Athletics Australia 

*
Kategorija:1964. u atletici
Kategorija:Atletika u Japanu
Kategorija:Sportovi na LJOI 1964.
ATP sintaza

ATP sintaza ili ATPaza (EC 3.6.3.14 – **H+ transportujuća dvodijelna ATPaza**, *F1-ATPaza*, *FoF1-ATPaza*, *H+-transportna ATPaza*, *mitohondrijska ATPaza*, *faktori sprezanja (F0, F1 i CF1)*, *hloroplastna ATPaza*, *bakterijska Ca2+/Mg2+ ATPaza*) – j e enzim sistemskog imena *ATP fosfohidrolaza (H+ transport)*. Ovaj enzim katalizira hemijsku reakciju:

: ATP + H2O + H+in \rightleftharpoons ADP + fosfat + H+out

Ovo je multipodjednična nefosforilisana ATPaza koja učestvuje u transportu iona.

## Struktura i mehanizam djelovanja ATP-sintaze 
ATP sintaza je protonska pumpa tipa F, koja se sastoji od dva dijela pod nazivom *F**ili*. Pravilno ime podjedinice je Fili (**ili** se odnosi na oligomicin, podjedinicu reverzne transkriptaze), a ne F0. Isto tako, zove se i Vo i Ao i *F1 *.

F 1 je periferni protein Fili – transmembranski protein unutrašnje membrane mitohondrija.

Polipeptidna podjedinica F1 je direktno odgovorna za sintezu ATP. Sastoji se od tri podjedinice proteina. Proteinske podjedinice alfa i β, organizovane su u dimere, tako da je veza alfa-β uređen poput segmenata narandža. U centru je γ podjedinica, koja se montira na dio okvira Fili. povezanog sa F1; postoje i druge podjedinice: δ i ε.

Polipeptidna podjedinica Fili prolazi kroz unutrašnju mitohondrijsku, u slučaju eukariota, ili ćelijsku membranu kod prokariota. To je kanal za prolaz iona H+ (ili protona), koji daju energiju za sintezu ATP.

Dio Fili se sastoji od podjedinice *da*, 2 podjedinica *B* i 14 podjedinice *C*. Prolaz protona kroz kanal stvara C podjedinica Fili određuje rotaciju γ podjedinice koja zauzvrat uzrokuje promjene postojeće konformacije 3 dimera α -β i sintezu adenozin trifosfata (ATP).

Na dijelu F1 postoje 3 aktivna mjesta koja zauzvrat kataliziraju sintezi ATP. Jedno od tih mjesta je u obliku *β-ATP* (koji veže ATP), a drugo u vidu *β-ADP* i posljednje kao *β-prazno* (ne mogu da veže adenozin trifosfat). Pokretačka snaga protona uzrokuje rotaciju centralne ose *C* i dolazi u kontakt sa podjedinicom *β*.

To uzrokuje konformacijske promjene asocijacija, kada se mjesto *β-ATP* pretvara u *β-prazan*, uz oslobađanje adenozin trifosfata; onda mjesto *β-prazan* prolazi u oblik *β-ADP* koji slabo veže ADP i fosfatnu grupu iz otapala, i na kraju, mjesto *β-ADP* se pretvara u oblik *β-ATP* za promociju kondenzacije ADP i Pi. Ono što uzrokuje oslobađanje ATP je kontakt između γ podjedinice i *β-ATP* pretvarajući ga u *β-prazan*.

## Reference 
## Vanjski linkovi
* 
http://www.emc.maricopa.edu/faculty/farabee/BIOBK/BioBookATP.html|ATP ed energia biologica}}
* http://www.fonama.org/i_bmb.leeds.ac.uk/i_atpase.html
* http://131.114.22.3:8080/TESTNET/presentazioni_ppt/pmr42/EE279/Fosforilazione%20Ossidativa.pdf
* http://www.youtube.com/watch?v=aIMGS0cSoFI

Kategorija:Enzimi
Kategorija:EC 3.6.3
Kategorija:Ćelijsko disanje
Kategorija:Fotosinteza
Kategorija:Integralni membranski proteini
Kategorija:Proteinski kompleksi
Lineweaver–Burkov dijagram

desno|350px|Lineweaver-Burkov dijagram
**Lineweaver-Burkov dijagram** (ili dvostruki recipročni dijagram) – u biohemiji – je grafički prikaz Lineweaver-Burkove jednadžbe za kinetiku enzima, koju su 1934. formulirali  Hans Lineweaver i Dean Burk . Ovaj dijagram se koristi kao grafički metod za analizu Michaelis-Mentenove jednadžbe:

:V = V_{max}\frac{[S]}{K_m + [S]} 

recipročna jednadžba је:

:{1 \over V} = {(K_m + [S]) \over (V_{max}[S])} = {K_m \over V_{max}} {1 \over [S]} + {1 \over V_{max}}

gdje 
*V = brzina reakcije, 
*Km = Michaelis-Mentenova konstanta, 
*Vmax = maksimalna brzina reakcije, a 
*[S] = koncentracija supstrata.

Lineweaver-Burkov dijagram je koristan za brzo određivanje ključnih parametara kinetike enzima, kao što su Km i Vmax. Segment na y-osi, naprimjer, jednak je recipročnoj vrijednosti Vmax, dok segment na x-osi prikazuje vrijednost -1/Km.

Budući da je, u praksi, Lineweaver-Burkov dijagram vrlo osjetljiv na greške, smatra se prilično nepouzdanim. Danas se više koriste nelinearna regresija ili alternativni oblici Michaelis-Mentenove jednadžbe, kao što je Eadie-Hofstee dijagram.

## Također pogledajte
*Enzim

## Reference 
## Vanjski linkovi
Kategorija:Biohemija
Kategorija:Enzimi
6-oksoheksanoat dehidrogenaza

**6-Oksoheksanoat dehidrogenaza** (1.2.1.63)  – u enzimologiji **6-oksoheksanoatna dehidrogenaza**, sistematskog imena *6-oksoheksanoat:NADP+ oksidoreduktaza* – je enzim koji  katalizira reakciju:

: 6-oksoheksanoat + NADP+ +H2O \rightleftharpoons adipat + NADPH + 2 H+

Ovaj enzim katalizira posljednji  korak u cikloheksanolskoj degradaciji kod vrsta roda *Acinetobacter*.

Postoje tri  podloge ovog enzima: 6-oksoheksanoat, NADP+ i H2O, a njegova 3 proizvoda su adipat, NADPH i ion H+.

Ovaj enzim pripada porodici oksidoreduktaza, posebno oni koji djeluju na aldehide ili okso grupe donora sa NAD + ili NADP + kao akceptora. Sudjeluje u  degradaciji kaprolaktama.

## Također pogledajte
*Dehidrogenaza

## Reference 
## Vanjski linkovi
Kategorija:Enzimi
Kategorija:Enzimi nepoznate strukture
Kategorija:EC 1.2.1
Fragmentacija staništa

**Fragmentacija staništa** je termin koji opisuje pojavu ili proces nastanka  diskontinuiteta (fragmentacije) u rasprostranjenju  staništa  organizama, uzrokujući fragmentaciju populacije i propadanje ekosistema. Fragmentacija staništa može biti uzrokovana geološkim procesima  koji polahko mijenjaju raspored fizičkog okruženja. (što ugrožava mogućnost glavnog uvjeta alopatrijske specijacije)
[thumb|left|Fragmentacije i uništavanje staništa [Hominidae|velikih majmuna u Centralnoj Africi.]]
[thumb|right|250px|[Deforestacija i njen porast u tropskim kišnim šumama Amazona i izgradnja autoputeva izazivaju zabrinutost zbog povećanog  ljudskog zadiranja u divljim područjima, povećane eksploatacije resursa i dalje prijetnje biodiverzitetu]]

## Također pogledajte
*Ekosistem
*Konzervacijska biologija
*Konzervacijska genetika

## Reference
## Vanjski linkovi
*GLOBIO, an ongoing programme to map the past, current and future impacts of human activities on the natural environment, specifically highlighting larger wilderness areas and their fragmentation
*Monash Virtual Laboratory – Simulations of habitat fragmentation and population genetics online at Monash University's Virtual Laboratory.
*Defragmentation in Belgium (Flanders) – Connecting nature, connecting people. Accessed: Jan 22, 2009
*Wildlife passages – De-Fragmentation in the Netherlands – How to evaluate their effectiveness? Accessed: Jan 22, 2009
*Landscape Fragmentation in Europe The technical report from 2006 - the result of a collaboration between the Swiss Federal Office for the Environment (FOEN) and the European Environment Agency (EEA). Accessed: Feb 22, 2016

Kategorija:Ekologija
Kategorija:Održivi razvoj
Enzimska kataliza

**Enzimska kataliza** je hemijska reakcija u kojoj enzim, kao katalizator, pretvara određeni hemijski spoj (supstrat u novi proizvod.

## Mehanizam
mini|350px|Model inducirane prilagodbe enzima za odgovarajući supstrat

### Vezanje podloge
Prije nego što počnu katalizirati bilo koju hemijsku reakciju, enzimi se moraju vezati za njihovu podloga. Enzimi su obično vrlo specifični za određene podloge, za koje se vežu a zatim kataliziraju hemijske reakcije. Specifičnost se postiže obavezujućom prazninom (usjekom) koji je komplementarnog oblika, za popunjenjavanje i hidrofilnom /hidrofobnom izboćinom podloge. Enzimi stoga mogu razlikovati vrlo slične molekula materijala koji su hemoselektivne, regioselectivne i tereospecifične.

Neki od enzima pokazuju najveću specifičnost i tačnost kada su uključeni u kopiranje i ekspresiju genoma. Neki od ovih enzima imaju i mehanizmima "lekture". Tako, enzim kao što je DNK polimeraza katalizira reakciju u prvom koraku, a zatim, u drugom koraku, provjerava da li je proizvod ispravan. Ovaj proces u dva koraka rezultira u prosječnoj stopi greške manje od 1/100 miliona reakcija kod polimeraze sisara. Slični mehanizmi korekcije se također nalaze i kod RNK polimeraza, aminoacil-tRNK sintetaze i ribosoma. 
Nasuprot tome, neki enzimi ispoljavaju i promiskuitet enzima, koji imaju široku specifičnost i djeluju na niz različitih fiziološki relevantnih podloga. Mnogi enzimi imaju mala mjesta aktivnosti koja su nastala slučajno (tj. neutralno), što može biti polazište za evolucijski izbor nove funkcije.

Na osnovu najpodobnije podloge, enzima mogu mijenjati oblik, da bi se vezali u formiranju kompleksa enzim-supstrat.

### Model "brave i ključa"
Da bi objasnio dosljednost specifičnosti enzima, 1894., Emil Fischer je predložio da i enzim i supstrat posjeduju specifična komplementarne geometrijske oblike koji se međusobno uklapaju –baš jedan u drugi. Ovo se često naziva kao model "ključa". Ovaj rani model objašnjava specifičnost enzima, ali ne i stabilizaciju stanje u tranziciji koje enzimi ostvaruju.

### Model indukcije
U 1958. , Daniel Koshland je predložio izmjenu modela brava-ključ: pošto su enzimi prilično fleksibilne strukture, aktivno mjesto kontinuirano preoblikuje interakcije s podlogom kao i podloga u interakciji s enzimom. Kao rezultat toga, za podlogu se aktivno mjesto ne veže čvrsto; aminokiseline su bočnim lancima, koji čine aktivna mjesta, su ukalupljene u precizne pozicije koje enzimu omogućavaju da obavlja svoju katalitsku funkciju. U nekim slučajevima, kao što je glikosidaza, molekula supstrata također neznatno mijenja oblik kako bi ušla u aktivno mjesto. Tu se nastavlja mijenjati dok se supstrat ne veže potpuno, kada se određuje konačni oblik punjača. Indukcija najpovoljnijeg oblika može povećati vjernodostojnost molekulskog prepoznavanja u prisustvu konkurencije i događaja u mehanizmu konformacijske korekture.

## Također pogledajte
*Kataliza
*Katalizator
*Hemijska reakcija

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Hemijske veze
Kategorija:Proteini
Kategorija:DNK
Kategorija:RNK
Kategorija:Biološka terminologija
Kategorija:Kataliza
Ivan planina

**Ivan planina** nalazi se na tromeđi općina Hadžići, Konjic i Kreševo u Bosni i Hercegovini. Dio je Dinarida, a predstavlja prirodnu granicu između srednje Bosne i sjeverne Hercegovine. Njen najviši vrh visok je 1534 m.

Pruža se od sjeverozapada prema jugoistoku i predstavlja vododjelnicu između Jadranskog i Crnomorskog sliva. Sve rječice i potoci sa sjevernih obronaka Ivan planine dio su sliva rijeke Bosne, dok vode s južnih obronaka pripadaju slivu Neretve.

Planina je bogata jelom, smrekom, bukvom i drugim rastinjem.

[250p|lijevo|mini|[Bradina je jedno od najvećih mjesta ispod Ivan planine]]

## Reference 
Kategorija:Dinaridi
Stranka demokratske akcije Sandžaka

**Stranka demokratske akcije Sandžaka** (**SDA Sandžaka**) politička je stranka u Srbiji koja okuplja Bošnjake iz Sandžaka. Nastala je 29. jula 1990, a prvi i trenutni predsjednik stranke je Sulejman Ugljanin.

Stranka demokratske akcije Sandžaka je manjinska politička stranka bošnjačke nacionalne zajednice u Republici Srbiji.

Djelovanje Stranke posebno je usmjereno na predstavljanje i zastupanje bošnjačke nacionalne manjine, zaštitu i unapređenje prava pripadnika bošnjačke nacionalne manjine u skladu sa Ustavom, zakonom i međunarodnim standardima, programom i Statutom Stranke.

Stranka se zalaže za priznanje i poštovanje nacionalnog identiteta Bošnjaka, koji kao autohton narod u Republici Srbiji čine brojčano izraženiju manjinsku nacionalnu zajednicu.

## Također pogledajte 
* Stranka demokratske akcije
* Političke stranke u Srbiji

## Reference 
Kategorija:Političke stranke u Srbiji
*
Kategorija:Političke stranke osnovane 1990.
Kategorija:Bošnjački nacionalizam
Sandžak
Kategorija:Separatizam u Srbiji
Kategorija:Bošnjačke političke stranke u Srbiji
Kategorija:Bošnjačke političke stranke
Kategorija:Bošnjačke nacionalističke stranke
Spisak suverenih država i zavisnih teritorija Afrike

**Afrika** obuhvata 54 suverene države i 10 nesuverenih teritorija.

Države i teritorije su grupisane prema regijama Afrike a kojih je ukupno 5.

**Istočna Afrika**
* Burundi
* Komori
* Džibuti
* Eritreja
* Etiopija
* Kenija
* Ruanda
* Sejšeli
* Somalija 
* Tanzanija
* Uganda

**Centralna Afrika**
* Kamerun
* Centralnoafrička Republika
* DR Kongo
* Kongo
* Ekvatorijalna Gvineja
* Gabon
* Sao Tome i Principe

**Sjeverna Afrika** 
* Alžir
* Ceuta (pripada Španiji)
* Egipat
* Južni Sudan
* Libija
* Melilla (pripada Španiji)
* Maroko
* Sudan
* Tunis
* Zapadna Sahara

**Južna Afrika**
* Angola
* Bocvana
* Lesoto
* Madagaskar
* Malavi
* Mauricijus
* Britanske indijskookeanske teritorije
* Mozambik
* Namibija
* Réunion (pripada Francuskoj)
* Južnoafrička Republika
* Svazi
* Zambija
* Zimbabve

**Zapadna Afrika**
* Benin
* Burkina Faso
* Čad
* Obala Slonovače
* Gambija
* Gana
* Gvineja
* Gvineja Bisao
* Liberija
* Mali
* Mauritanija
* Niger
* Nigerija
* Sveta Helena (pripada Velikoj Britaniji)
* Senegal
* Sijera Leone
* Togo
* Zelenortska Ostrva

## Reference 
Kategorija:Afrika
Visuć (Drvar)

**Visuć** je tvrđava iz srednjeg vijeka na području općine Drvar, Bosna i Hercegovina.

## Lokacija 
Na teritoriji naselja Šipovljana se nalaze arheološki tragovi iz raznih perioda. Na prvom mjestu treba spomenutu gradinu na istoimenom brdu, odmah povrh brda Visuća. Utvrđeno je da se ispod te gradine nalazilo manje rimsko naselje, jer su arheolozi registrovali "rimsko groblje" sa upotrebom ranijih rimskih spolija. Tu je i srednjovekovni Visuć grad, podignut na strmoj istoimenoj kamenitoj litici, još uvijek je dobro očuvan. Istorijski izvori ne spominju grad pod tim imenom, ali se zato spominje grad Unac.

## Historija 
U današnjoj Bosni i Hercegovini oko rijeke Unca nalazila se Unačka župa, u kojoj je glavno mjesto bilo Unac i gdje je živjelo pleme Unčani. О toj župi i plemenu postoje skromni historijski podaci.
 
Za vrijeme ugarsko-hrvatskog kralja Karla Roberta, hrvatski ban Mikac Mihaljević iz Slavonije provalio je 1326. godine dolinom Une i Unca u Hrvatsku i Dalmaciju. Bilo je to u vrijeme međusobnih sukoba hrvatske vlastele u kojima je ušestvovao i bosanski ban Stjepan II Kotromanić. Tom prilikom ban Stjepan proširio je teritoriju bosanske države i na dijelove Bosanske Krajine. O tome piše suvremeni hroničar Micha Madius: * . . . dominus Michaz banus . . habito castro Unac, versus Jadram direxit gressus suos*.

Castra Unaz se spominje i 1435, pa 1522, nakon čega se našao u turskoj vlasti. Tvrđava je tada i napuštena.

## Literatura 
* Vjekoslav Klaić -Građa za topografiju ličko-krbavske županije u srednjem vijeku.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Tvrđave u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Drvar
Stupa (uređaj)

**Stupe** su bile primitivni uređaji za uređenje (valjanje i stupanje) proizvoda od vune ( gunji, guber, himbulje, kabanice, ćilimi i pokrivači). Ovi nabrojani proizvodi služili su za nužne potrebe seoskog stanovništva.

Stupe predstavljaju čisto privredni objekat. Javljaju se uvijek kao pratnja vodenicama. Najčešće, riječ je o maloj grupi objekata, o dva ili najviše tri objekta, gdje obavezno jedan objekat čini stuparska radnja.

Pravljene su od od 4 vrste drveta: bagrem, hrast, kljen, murva (dud). Nalazile su se na otvorenom prostoru, ali češće u zgradama, koje su se takođe zvale stupe. Stuparske zgrade zidane su kamenom krečnjakom i malterom, bez ikakvih dekoracija kao objekti čisto utilitarne prirode. Bile su pokrivene pločom ili crijepom. U donjem boju (prizemlje) bile su stupe, a na spratu dućan sa krilom za sušenje sukna. Dućani su obično imali po dvije prostorije: u jednoj odžak, a u drugoj bi bile smještene mušterije.

Da bi se stupe pokrenule, izdvaja se jedan dio vode od riječnog toka posebnim rukavcima. Ovi rukavci imali su akumulacionu funkciju. Radi postizanja pada, pravljene su brane. Rukavac je pregrađivan sa raznim građevinskim materijalima kao što su kamen, malter, kreč i zemlja crvenica. Pregrađeni dio tzv. bent imao je nekoliko otvora (badža). Voda se slijevala niz žlijeb (drveno korito) do kola. Preko kola snaga vode pokretala je sve uređaje za stupanje. Kolo je montirano na vreteno. Vreteno se oslanja na drvenu kladu na koju žlijebom dolazi voda. U vretenu su ugrađeni drveni hrastovi krstaci za podizanje kola i malja. Na vodene kružnice stavljaju se gobelje. Na gobelji su ugrađene po tri kašike (lopatice), tako da ih je ukupno dvanaest. Sukno se polaže u korito od hrastovog drveta koje udaraju naizmjenično jedan pa drugi malj. Maljevi su teški oko 90&nbsp;kg svaki i u grebenu sastavljeni od tri zupca. Na gornjem dijelu stupe nalaze se gornjice koje nose maljeve. One su napravljene od kljenova drveta da imaju ljepši i tonalniji zvuk.

Objekti vodenica i stupa su bili u aktivnoj upotrebi sve do kraja II svjetskog rata. Nakon toga se polako zaboravljaju i napuštaju. Osnovni razlog za to jeste promjena načina funkcioniranja privrede  i postepeno odumiranje objekata male privrede. Ubrzana industrijalizacija, elektrifikacija, neodržavanje, ali i namjerno rušenje, kao i ratno razaranje u periodu od 1992. do 1995. godine dovelo je do toga da se danas veoma mali broj nalazi u upotrebi.

Posebno su upečatljive vodenice i stupe na rijeci Bregavi u Stocu pa su proglašene za nacionalni spomenik.

## Literatura 
* Mehmed Elezović, časopis Most, broj 193, (104 - nova serija), Godina XXX decembar/prosinac 2005. -Stolačke stupe

## Reference 
Kategorija:Historija odijevanja
Kategorija:Tekstilna industrija
Kategorija:Tekstil
Ronald Koeman

**Ronald Koeman** (Zaandam, 21. mart 1963) holandski je nogometni menadžer i bivši profesionalni nogometaš.

Profesionalnu karijeru počinje u Groningenu 1980. godine. Debitovao je sa 17 godina. Tri godine kasnije potpisuje za Ajax. Sa klubom iz Amsterdama je po jedanput osvajao Eredivisie i nacionalni kup. Godine 1986. postaje član PSV Eindhovena. Sa novim klubom je u tri navrata osvajao Eredivisie, nacionalni kup dva puta, te jedanput Evropski kup.

Godine 1989. postaje član Barcelone. Sa klubom iz Katalonije je osvojio veliki broj trofeja. Četiri puta je bio osvajač La Lige, Kup kralja je osvojio u jednom navratu, dok je osvajač superkupa bio tri puta. Također je osvajao Evropski kup i UEFA Superkup. Za Barcelonu je odigrao 192 ligaške utakmice, te je postigao 67 golova. Karijeru je završio u holandskom Feyenoordu 1997. godine.

Za seniorsku reprezentaciju Holandije Koeman je debitovao 1983. godine protiv Švedske. Prvi gol za reprezentaciju je postigao 7. septembra 1983. godine protiv Kipra.

## Nastupi za reprezentaciju
### Golovi za reprezentaciju
## Reference
## Vanjski linkovi
*
*Ronald Koeman na *wereldvanoranje.nl*
*Ronald Koeman  na *foradejogo.net*
*Ronald Koeman na *Soccerbaseu*
*Ronald Koeman na *thesaintshub.com*

Kategorija:Rođeni 1963.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Biografije, Zaandam
Kategorija:Nizozemski nogometaši
Kategorija:Nogometaši Groningena
Kategorija:Nogometaši Ajaxa
Kategorija:Nogometaši PSV Eindhovena
Kategorija:Nogometaši Barcelone
Kategorija:Nogometaši Feyenoorda
Kategorija:Igrači na Evropskom prvenstvu u nogometu 1988.
Kategorija:Igrači na Svjetskom prvenstvu u nogometu 1990.
Kategorija:Igrači na Evropskom prvenstvu u nogometu 1992.
Kategorija:Igrači na Svjetskom prvenstvu u nogometu 1994.
Kategorija:Nizozemski nogometni treneri
Kategorija:Treneri Ajaxa
Kategorija:Treneri FC Barcelone
Kategorija:Treneri Evertona
Kategorija:Selektori nogometne reprezentacije Nizozemske
Drugi glasnik

**Drugi glasnici** – poznati i kao **sekundarni glasnici** ili **sistem drugih/sekundarnih glasnika** – su molekule koji prenose signale od receptora na površini ćelije do unutarćelijskih ciljnih molekula, u citoplazmi ili jedru. Prenose signale hormona kao što su  epinefrin (adrenalina) i faktor rasta, izazivajuĆI neki oblik promjene u aktivnosti ćelija. U značajnoj mjeri,  pojačavaju snagu signala. Sekundarni glasnici su komponente kaskade prijenosa signala.

Druge glasnike je otkrio Earl Vilbur Suderland Yunior. Za ovo otkriće mu je dodeljena Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu 1971. Uočio je  da epinefrin stimulira jetru da pretvara glikogen u glukozu (šećer), a da to epinefrin ne može činiti neposredno. On je ustanovio da da bi jetra mogla da pretvarati  glikogen u glukozu, epinefrin mora podstaći sekundarnog glasnika: ciklični AMP. Sistemi sekundarnih glasnika se mogu sintetizirati i biti aktivirani dejstvom enzima, kao što su ciklaze. One  kataliziraju sintezu  cikličnih nukleotida, putem otvaranja ionskih kanala,  čime se omogućava unos iona metala, kao što se dešava u  Ca2+ signalizaciji. Te molekulw se vežu i aktiviraju proteinske kinaze, ionske kanale i druge proteine, čime se nastavlja signalna kaskada.

## Tipovi drugih glasnika 
Postoje tri osnovna tipa sekundarnih glasnika: 
* **Hidrofobne molekule** su u vodi nerastvoljive molekule, kao što su digliceridi i fosfatidilinozitol, koji su vezani za membranu i prenose se difuzijom kroz ćelijsku membranu,  u međumembranski prostor, gdje kontaktiraju i reguliraju za  membranu vezane *efektorske proteine*. 
* **Hidrofilni molekuli** su u vodi rastvorljive molekule, poput cAMP, cGMP, IP3, i Ca2+, koji se nalaze  u citozol
* **Gasovi** uključuju  dušik monoksid (NO) i ugljik-monoksid (CO), koji se difuzno prenose kroz citosol i ćelijske membrane.

Ovi unutarćelijski glasnici imaju niz zajedničkih svojstava: 
*Mogu biti sintetizirani i/ili oslobođeni i razgrađeni putem specifičnih enzimskih reakcija ili ionskih kanala. 
* Neki od njih, kao npr.  Ca2+, mogu se skladištiti u specijalnim ćelijskim organelama i,  po potrebi, brzo aktivirati. 
* Njihov nastanak/oslobađanje i razgradnja mogu biti  *lokalizirani*, što daje mogućnost da ograniči prostor i vireme aktivnosti ćelijskih signala.

## Primjeri
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://web.archive.org/web/20060207180216/http://users.rcn.com/jkimball.ma.ultranet/BiologyPages/S/Second_messengers.html

Kategorija:Citologija
Kategorija:Ćelijska signalizacija
Kategorija:Transdukcija signala
Ša'ban

'''Ša'ban''' (arapski: شعبان‎) je 8. mjesec lunarnog islamskog kalendara. Dolazi nakon mjeseca redžeba a prije muslimanima važnog mjeseca ramazana. 
U prijevodu sa arapskog na bosanski jezik, naziv ša'ban znači *dijeljenje* ili *odvajanje* jer su se Arapi u predislamsko vrijeme tokom ovog mjeseca dijelili i odvajali jedni od drugih.

## Značaj i događaji 
U ovom mjesecu je zadnji Allahov poslanik Muhammed  običavao postiti tako što bi spojio post u ša'banu sa postom koji je vjernicima obavezan u mjesecu ramazanu. O tome se govori u nekim od hadisa. 
 
U ovom mjesecu se nalazi i Lejletu-berat, petnaeste noći ša'bana.

Osim toga, u ovom mjesecu, druge godine po Hidžri kao Kibla, tj. pravac okretanja vjernika tokom obavljanja namaza, ponovo je uzeta Kaba u Mekki nakon što se kratko vrijeme kao kibla koristio Bejtul-Makdisu u Jerusalemu. Ovo se desilo druge godine po Hidžri, petnaestoga šabana.

Također iste godine, post tokom mjeseca ramazana objelodanjen je obaveznim baš u ovom mjesecu.

## Vrijeme nastupa ša'bana
Islamski kalendar je lunarni kalendar i početak mjeseca se računa od pojave mladog mjeseca. Kako je islamska godine lunarna godina i za 11-12 dana kraća od solarne godine, mjesec ša'ban svake naredne godine dolazi ranije i vremenski gledano se kreće kroz sva godišnja doba.

## Reference
Kategorija:Ša'ban
Ted Nelson

mini|Ted Nelson
**Theodor Holm "Ted" Nelson **(rođen 17. juna, 1937) je američki pionir informacione tehnologije, filozof i sociolog. Stvorio je termine *hypertext* i* hypermedia* u 1963. i objavio ih 1965.

## Rani život i obrazovanje 
Nelson je sin režisera Ralpha Nelsona, i glumice Celeste Holm. Brak njegovih roditelja je bio kratak i odgojili su ga većinom djed i baka, prvo u Chicagu, a kasnije u Greenwich Villageu.

Nelson je diplomirao na Swarthmore Collegeu 1959. Dok je bio tamo, napravio je eksperimentalni humoristički film pod nazivom "*The Epiphany of Slocum Furlow"* , u kojem glavni lik oktriva značenje života. Njegov fakultetski savremenik, muzičar i kompozitor, Peter Schickele je napisao muziku sa film. 1960. Nelson počinje post-diplomski rad na Harvardu za filozofiju, i postaje magistar sociologije 1963. Mnogo kasnije u svom životu, 2002., dobija doktorat u Medijima i Upravljanju na Keio univerzitetu.

Tokom fakulteta i post-diplomskih studija, zamislio je sistem pohranjivanja podataka koji se zasniva na kompjuterima, i služi kao trajno odlagalište kolektivnog znanja čovječanstva, i također dozvoljava veliku fleksibilnost pronalaženja veza među idejama. Ova ideja je postala poznata kao Projekt Xanadu

## Projekt Xanadu 
Nelson je osnovao Projekt Xanadu 1960., s ciljem stvaranja kompjuterske mreže s jednostavnim grafičkim sučeljem. Svoj rad je dokumentovao u svojoj knjizi  *Computer Lib / Dream Machines* (1970.) i u* Literary Machines* (1981.) Većinu svog radnog vijeka je posvetio radu na Xanadu i zalaganju za njega.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1937.
Kategorija:Amerikanci porijeklom iz Norveške
Kategorija:Amerikanci porijeklom iz Švedske
Kategorija:Američki filozofi
Kategorija:Američki sociolozi
Kategorija:Živi ljudi
Hordaland

**Hardaland** (norv.: *Hordaland fylke*) je jedan od 19 okruga Norveške. 
Nalazi se na jugozapadu države i graniči s sljedećim okruzima: Sogn og Fjordane, Buskerud, Telemark i Rogaland.
Treći je najmnogoludniji okrug, nakon okruga Akershus i Oslo.
Glavni i najveći grad je Bergen, koji je drugi po veličini grad u Norveškoj i koji je do 1972. godine bio zaseban okrug.

## Naziv i simbol 
### Naziv 
Hordaland (staronorveški: Hǫrðaland) je stari naziv okruga a koji je ponovo vraćen u upotrebu 1919. godine. Prvi dio naziva je množina genitiva imenice hǫrðar, što je ime starog germanskog plemena (Harudi). Drugi dio naziva u norveškom jeziku znači "zemlja" ili "region" .
Do 1919. region se zvao *Søndre Bergenhus amt* što je značilo "južni dio Bergenskog amta". Stari Bergenski amt (amt je grupa ili zajednica općina) je nastao 1662. a podijeljen je 1763. godine na sjeverni i južni dio.

### Zastava 
Zastava okruga Hordaland je pravougaonog oblika, crvene podloge sa dvije ukrštene sjekire i krunom iznad. Zastava i grb su izvedeni iz starog pečata klana Svetog Olava iz Onarheima. Ovaj pečat je korišten od strane delegata iz Sunnhordlanda na dokumentu iz 1344. godine, kada je krunisan kralj Haakon V od Norveške. Tako je to najstariji simbol neke od regija koji se još uvijek koristi a 1961. godine je prilagođen za grb i zastavu regije. 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
*Službena stranica okruga 

Hordaland
Kategorija:Hordaland
Rt Hafun

250px|mini|desno|Satelitski snimak rta
*Rt Hafun* (somalski: Raas Xaafuun) je rt u sjeveroistočnoj somalijskoj regiji Bari. Isturen ka Indijskom okeanu, predstavlja najistočniju somalijsku a ujedno i najistočniju tačku Afrike. Područje se nalazi u blizini rta Guardafui i sa ostatkom kopna je povezan prevlakom dugom oko 20 i širine između 1 i 3 kilometra. Rt se nalazi na otprilike 5 m nadmorske visine. 

## Historija 
250px|mini|lijevo|Jedna od utvrda Sultanata Majeerteen
Na području rta Hafun nalaze se brojne drevne građevine i ruševine. 

Neki od manjih artefakata nađenih na ovom području se čuvaju u Britanskom muzeju.

Vjeruje se da je lokacija poluostrva lokacija starog trgovačkog grada Opone. Ovaj grad se spominje u Periplusu eritrejskog mora, napisanom u 1. vijeku. U ovome dokumentu, grad Opone je opisan kao lučki grada, strateški smješten na trgovačkom putu koji se protezao duž Indijskog okeana.

U periodu prije Somalijske nezavisnosti, rt Hafun sa okolnim područjem je pripadao Sultanatu Majeerteen sa glavnim gradom Alulom. Poslije toga područje se nalazilo pod italijanskom okupacijom kao dio Italijanske Somalije, kada je područje bilo poznato pod nazivom Dante.

U decembru 2004. godine, Hafun je pogodio cunami uzrokovan zemljotresom i cunamijem u Indijskom okeanu 2004. Rt Hafun je bio najteže pogođeni dio afričkog kontinenta. 

## Reference 
Kategorija:Geografija Afrike
Kategorija:Rtovi u Somaliji
Rt

[250px|mini|desno|Pogled na jedan od najpoznatijih rtova na svijetu, [Rt dobre nade]]
**Rt** je dio kopna isturen ka vodenoj površini, uglavnom prema moru, ali isto tako i prema jezeru ili rijeci. Uglavnom se odlikuje visokim, stjenovitim obalama, a može nastati i skupljanjem nanosa.

Zbog blizine rta obali, a dijelom i zbog svoje isturenosti, rtovi su skloni prirodnim oblicima erozije, uglavnom usljed pojave plime. To može rezultirati njihovim relativno kratkim, geološki gledano, životnim vijekom. Mogu biti formirani djelovanjem lednika, vulkana ili usljed promjene nivoa mora. Erozija igra veliku ulogu u svakom od ovih metoda formiranja.

Budući da su rtovi istureni dijelovi kopna, često predstavljaju najisturenije dijelove ostrva, država ili čak kontinenata.

Suprotna pojava od rta u pogledu reljefa jest zaliv – vodena površina uvučena unutar kopna koje ga okružuje.

## Poznatiji rtovi 
* Afrika
** Zeleni rt (Senegal)
** Igleni rt (Južnoafrička Republika)
** Rt dobre nade (Južnoafrička Republika)
** Rt Guardafui (Somalija)
* Australija
** Južni rt
** Rt Byron 
** Rt Steep Point 
** Rt York
* Azija
**Rt Dežnjev (Rusija)
**Rt Kanyakumari (Indija)
* Evropa
** Gibraltar 
** Cabo da Roca (Portugal)
** Nordkapp (Norveška)
** Rt Arkona (Njemačka)
** Rt Trafalgar (Španija)
* Južna Amerika
** Rt Horn (Čile)
*Sjeverna Amerika 
** Cape Canaveral (SAD)
** Rt Cod (SAD) 
** Rt oproštaja (Grenland)
** Punta Mariato (Panama)

## Reference
Četnička golgota u Bosni

[mini|300px|Razlaz Đurišićeve i Mihailovićeve kolone u proljeće [1945.]]
**Bosanska golgota** je, u četničkim krugovima, ustaljena fraza za povlačenje Jugoslavenske vojske u otadžbini sa Wehrmachtom u Bosnu (tada NDH) i njeno uništenje na kraju Drugog svjetskog rata.

Nakon što su partizani, na Jelovoj gori, u Srbiji, u septembru 1944. razbili glavne četničke snage,  Draža Mihailović je odlučio da preostale snage povuče u Bosnu. U oktobru 1944, njemačke snage su potisnute iz Srbije beogradskom ofanzivom Crvene armije i NOVJ. Tokom novembra 1944, njemački i četnički ostaci su se, zajedno sa Nijemcima, probijali kroz Sandžak ka Bosni. U decembru 1944. počeo je proboj četnika i Nijemaca iz okruženja u Crnoj Gori.

Nakon ulaska u Bosnu, četnici su držali položaje u okviru njemačkog fronta, a municiju, opremu i ostalu neophodnu logistiku su im obezbijedile snage Wehrmachta. Njemačko-četnički front u Bosni je bio donji krak Sremskog fronta protiv Jugoslavenske armije. Početkom 1945, počinje opće i masovno  potiskivanje njemačkih i četničkih snaga iz istočne Bosne ka sjeverozapadu. Četničke jedinice bile su u očajnom stanju, demoralisane, izgladnjele i na udaru epidemije tifusa.

U martu 1945, srpski fašistički vođa Dimitrije Ljotić poziva sve "nacionalne snage" da se okupe u Sloveniji, gdje su Nijemci još uvijek  odolijevali i održavali front. To je izazvalo raskol u četničkim redovima. Sredinom marta 1945. kolona Pavla Đurišića, u dogovoru sa vlastima NDH, uputila se prema  Sloveniji, Draža Mihailović ih proglašava izdajnicima, a sa svojom kolonom ostaje u Bosni ("dokle god okupator drži veće gradove"). Uprkos sporazumu, početkom aprila 1945, kolonu Pavla Đurišića su uništile oružane snage NDH.

Nakon oslobođenja Sarajeva 6. aprila 1945, Nijemci se pod pritiskom Jugoslavenske armije povlače iz Bosne. Slom okupacijskih trupa četnike je lišio moćnih zaštitnika i snabdijevanja municijom. Tokom aprila, snage Wehrmachta i četnika su poražene i u Sloveniji i Istri. Odmetnuti general Dragoljub Mihailović, sa preostalim iznurenim i demoraliziranim vojnicima, ostao je odsječen u Bosni. Sredinom aprila pokušava proboj ka Srbiji.

Par dana nakon kapitulacije Wehrmachta, četničke snage uništene su 13. maja 1945. kada je Jugoslavenska armija u bici na Zelengori uništila preostale četničke grupe, nakon čega je Drugi svjetski rat u Jugoslaviji okončan.

## Također pogledajte
*Drugi svjetski rat

## Reference
Kategorija:Drugi svjetski rat
Kategorija:Partizani
Kategorija:Jugoslavenska vojska u otadžbini
Guanozin-trifosfat

'''Gvanozin-5'-trifosfat** (**GTP''') je purinski nukleotid. Može djelovati kao supstrat za sintezu RNK tokom procesa transkripcije. Struktura mu je slična nukleobazi, guaninu, a jedina razlika u tome što nukleotidi poput GTP imaju šećer ribozu i tri fosfata vezana za dušičnu bazu u 1' poziciji, a trifosfatni fragment na 5' ugljiku riboze.

GTP je istovremeno i izvor energije ili aktivator supstrata u metaboltskim reakcijama, kao što je promet adenozin trifosfata (ATP), ali je daleko specifičniji. Koristi se kao izvor energije za sintezu proteina.

Ova molekula je esencijalan za transdukciju signala, osobito sa G-proteinima, u mehanizmima drugih glasnika, gdje se pretvara u GDP (gvanozin difosfat) aktivnošću enzim GTPaza.

## cGTP 
Ciklični gvanozintrifosfat (cGTP) omogućava cikličnom adenozin monofosfatu (cAMP) da aktivira cikličnim nukleotidom-kontrolisane ionske kanale u olfaktornom sistemu

## Također pogledajte 
* G-protein
* 5'-Guanolil imidodifosfat

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Nukleotidi
Kategorija:Purini