Niktinastija

[thumb|right|200px|Illustracija pokreta spavanja kod listova grahorice roda *[Medicago*: Charles Darwin (1880): *The Power of Movement in Plants*/"Moć pokreta kod bilkjaka"]]
**Niktinastija** je ritmično-cirkadijsko nastijsko kretanje kod viših biljaka, koje se javlja kao odgovor na pojavu tame. Primjeri su zatvaranje latica cvijeta u sumrak i kretanje spavanja listova mnogih mahunarki. 
Najranije zabilježeno posmatranje ovakvo ponašanja u biljkama datira još od 324. p.n.e., kada je Androsten, pratilac Aleksandra Velikog, ukazao na otvaranje i zatvaranje listova na stablu tamarinda na prelazu dana u noć.

## Mehanizam i genetika
Niktinastijski pokreti su povezani sa dnevnim promjenama svjetlosti i temperature i pod kontrolom cirkadijskog sata i svjetlosnim receptorima fitohromima. Biljke koriste fitohrome da otkriju crveno i dugo crveno svjetlo. Ovisno o tome koja vrsta svjetlosti se apsorbira, protein se može kretati između stanja *Pr*, koje upija crveno svjetlo i *Pfr* koje upija dugo crveno svjetlo. Crveno svjetlo pretvara *Pr* u *Pfr*, a dugotalasno crveno svjetlo – *Pfr* u *Pr*.

Mnoge biljke koriste fitohrome sa cirkadijskim ciklusima, koji utiču na otvaranje i zatvaranje listova, što je povezano sa niktinastijskim pokretima. Anatomski, pokrete posreduju pulvini. Pulvinske ćelije se nalaze na vrhuncu osnove ili peteljke, a protok vode iz leđnih u ventralne ćelije motorno regulira zatvaranje lista. Ovaj protok je odgovor na kretanje kalijevih iona između pulvina i okolnog tkiva. Kretanje kalijevih iona je povezano sa koncentracijom *Pfr* ili *Pr*. 
 
Kod *Albizzoa julibrissin* duži tamniji periodi, dovode do najniže razine *Pfr* što izaziva brže otvaranje lista. Kod tzv *SLEEPLESS* mutnta *Lotus japonicus*, pulvini se mijenjaju u strukture slične peteljkama, onesposobljavajući noćno zatvaranje zalistaka.

Pokreti listova također su pod kontrolom bioaktivnih supstanci poznati kao Faktora otvaranj i zatvaranje lista. Nekoliko takvih faktora za otvaranja i i zatvaranje su biohemijski karakterizirani. Ovi faktori se uveliko razlikuju kod raznih biljaka. Otvaranje i zatvaranje listova regulirano je njihovom relativnom koncentracijo. Faktor otvaranje ili zatvaranja lista je glikozid, koji se inaktivira hidrolizom glikozidne veze, pomoću enzima beta-glukozidaza. U *Lespedeza cuneata*, faktor otvaranja lista, kalij-lespedezat hidrolizira se do 4-hidroksi-fenil piruvuvatne kiselina sa glikozidnom vezom putem beta-glucosidaze. Kod *Phyllanthus urinaria L.*, faktor zatvaranja lista filanturinolaton, tokom dana hidrolizira se u aglikon. Aktivnost beta-glukozidaze regulirana je putem dnevno-noćnih ritmova.
Studije sa fluorescentnim materijalima pokazale su da je mjesto faktora za otvaranje i zatvaranje lista nalazi na površini motorne ćelije. Skupljanje i širenje motorne ćelije u odgovoru na ovaj hemijski signal omogućava otvaranje i zatvaranje listova. Vezanje faktora otvaranja krila i zatvaranja je specifično za srodne biljke. Za faktor pokreta listova * C. mimosoides* utvrđeno je da se ne vežu za motorne ćelije *A. julibrissin*. Faktor pokreta listova *A. julibrissin* slično *C. mimosoides*, nije vezan motorne ćelije, ali jeste kod *A. saman* i *A. lebbeck*.

## Funkcija
Svrha i raspravljane prednosti niktinastijskih pokreta tek treba da se identifikuju. Studije na mutantnim biljkama s gubitkom funkcije gena, što rezultira rastom peteljke, umjesto pulvina, otkrile su da ove biljke imaju manje biomase i manje lisne površine od divljeg tipa. To ukazuje niktnastijski pokreti mogu biti korisni na rast biljaka.

## Također pogledajte
*Nastija
*Tropizam

## Reference
Kategorija:Fiziologija biljaka