Tresetišta

[mini|Tresetište u [Nacionalni park|Nacionalnom parku Lauhanvuori, Isojoki, Finska.]]
mini|Mahovina *Sphagnum sp.*
**Tresetišta** su ekosistemi u kojima neto primarna produkcija (NPP) prevazilazi razlaganje organske materije već hiljadama godina, što dovodi do postepenog akumuliranja organske materije bogate ugljikom. U širem smislu, u tresetišta se ubrajaju i površine koje sadrže treset, a na kojima, uslijed isušivanja, više nema aktivnih procesa formiranja treseta, a prisustvo vegetacije je irelevantno. U užem smislu, tresetište se definiše kao močvarni ekosistem sa specifičnom vegetacijom u kojem su procesi formiranja treseta još uvijek u toku.

## Rasprostranjenost 
Tresetišta su široko rasprostranjena u hladnim, umjerenim klimatskim područjima, uglavnom u borealnim ekosistemima na sjevernoj hemisferi. Najveće svjetsko močvarno područje su tresetne močvare Zapadnosibirske nizije u Rusiji, koje pokrivaju više od milion kilometara kvadratnih. Velika tresetišta nalaze se i u Sjevernoj Americi, posebno u području Hudson Bay nizije i sliva rijeke Mackenzie. ali su često krčena i isušivana radi poljoprivrede. Studija koju je 2019. godine predvodio Graeme T. Swindles pokazala je da su tresetišta širom Evrope tokom posljednjih nekoliko vijekova doživjela brzo isušivanje zbog ljudskog utjecaja, uključujući dreniranje, vađenje treseta i spaljivanje.

## Formiranje tresetišta 
Formiranje tresetišta je proces u kojem se treset direktno akumulirao na vlažnoj mineralnoj podlozi neposredno nakon deglacijacije.

Većina tresetišta se sastoji iz dva sloja:

* Gornjeg aerobnog sloja sa visokom hidrološkom aktivnošću (akrotelm) u kojem je stepen razlaganja normalno visok.
* Mnogo debljeg pretežno anaerobnog donjeg sloja (katotelm) u kojem su hidrološka aktivnost i razlaganje organske materije dosta niže.

Ovaj tip tresetišta može se podijeliti na soligena, koja dobijaju vodu od padavina i površinskog oticanja, i litogena, koja dobijaju dublju podzemnu vodu. Tokom vremena može doći do promjene snabdijevanja minerotrofnog tresetišta vodom, pri čemu se javljaju prelazni, mezotrofni tipovi tresetišta, u okviru kontinuirane ekološke sukcesije prema oligotrofnim tresetištima. U ekosistemima tresetišta na području Evrope živi nekoliko biljaka mesožderki, a najpoznatije su: *Drosera rotundifolia* i *Pinguicula vulgaris*.

Tresetišta su važna staništa za brojne beskičmenjake. Njznačajnije grupe beskičmenjaka koje naseljavaju tresetišta su cilijate i rizopodije. Mahovine tresetarke su važna staništa za rotifere. U ekosistemima tresetišta utvrđene su brojne rijetke vrste rotifera, kao što je *Tetrasiphon hydrocora*, koja je opisana na tresetištima u Kanadi. Ekosistemi tresetišta su idealna staništa za tardigrade (Tardigrada), brašunaste crve (Onychophora) i artropode (Arthropoda). Poznata područja na kojima se nalaze ovi ekosistemi u Bosni i Hercegovini su: planinsko područje Romanije (lokalitet Han Kram), planina Zvijezda (lokaliteti Ponikve, Šimin Potok i Bijambare), planina Jahorina (lokalitet Dugo polje), planina Vranica (okolina Prokoškog jezera), Bardača (Lijevče polje), Gatačko polje, područje Posavine, Rača (Bijeljina), Podrašničko polje, Gromiželj, kao i šire područje Livanjskog polja (lokalitet Ždralovac) i drugi.

Među tipovima tresetišta u Bosni i Hercegovini, tipična visoka tresetišta su rijetka i slabo zastupljena. Ona imaju prelazni karakter i uglavnom se javljaju u gorskom pojasu unutrašnjih Dinarida, a odlikuje ih dominacija mahovina tresetara (*Sphagnum spp**.*). U poređenju s njima, češća su degradirana visoka tresetišta, koja se obično prostiru u njihovoj neposrednoj blizini. Za ovaj tip tresetišta je, pored prisustva mahovina tresetara, karakteristično i prisustvo beskoljenke (*Molinia caerulea*), koja često preuzima dominaciju u staništu. Osim ovih, na području Bosne i Hercegovine javljaju se i prelazna tresetišta te alkalna tresetišta.

## Reference 
Kategorija:Močvare
Kategorija:Vrste tla
Kategorija:Ekologija
Kategorija:Vlažna područja u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Tresetišta
Kategorija:Terminologija okoliša
Kategorija:Fluvijalni oblici reljefa
Kategorija:Ekologija vode
Kategorija:Pedologija
Kategorija:Vlažna područja