open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Transportni protein

[thumb|280px| Shematski opis mehanizma [Na + / K + -ATPaza|natrij-kalijske pumpe. Prikazana su četiri uzastopna koraka, slijeva udesno. (1) Tri natrijeva iona ulaze u transporter na unutrašnjoj strani ćelije. (2) Fosforilirana grupa dodaje se transporteru iz ATP-a. Zbog toga se transporter zatvara iznutra, a otvara izvana. Natrijevi ioni odlaze napolje. (3) Dva kalijeva iona ulaze u transporter izvana. (4) Transporter se otvara prema unutra dok ga napuštaju i kalijevi ioni i fosforilirana grupa.]] 
**Transportni protein** – **transmembranska pumpa **, ** transporter**,  **prateći protein**, **protein za transport kiseline** , **kationski transportni protein** ili **anionski transportni protein** – je protein koji služi za premještanje drugih materijala unutar organizma. Transportni proteini su vitalni za rast i život svih živih bića. Postoji nekoliko različitih tipova transportnih proteina.

Nosači proteina su proteini koji su uključeni u kretanje iona, malih molekula ili makromolekula, poput drugog proteina, kroz biološku membranu. Proteini-nosači su integralni membranski proteini; to jest, oni postoje unutar i prekrivaju membranu preko koje prenose supstance. Proteini mogu pomoći u kretanju supstanci pomoću olakšane difuzije (tj. pasivnog transporta) ili aktivnog transporta. Ovi mehanizmi kretanja poznati su kao nosačem posredovani transport. Svaki protein-nosač dizajniran je da prepozna samo jednu supstancu ili jednu grupu vrlo sličnih supstanci. Istraživanje je povezalo nedostatke u određenim proteinima nosačima sa određenim bolestima. Membranski transportni protein (ili jednostavno * transporter*) je membranski protein koji djeluje kao takav nosač.

Vezikulski transportni protein je transmembranski ili membranski protein. Regulira ili olakšava kretanje sadržaja  ćelijskih vezikula.

## Također pogledajte 
* Porodica rastvornih nosača
* Neurotransmiterski transporter

## Reference
*
Kategorija:Proteini
Lanakawai

100px|mini|Havajski ribar, Lanakawaijevo ostrvo
**Lanakawai** (**Lanaikawai**, **Lonokawai**) bio je havajski plemić i poglavica te vladar Velikog ostrva. Najvjerovatnije je rođen na ostrvu Mauiju.

Lanakawaijevi roditelji bili su poglavica Hanalaʻa i gospa Mahuia (Mahuie), dok je Lanakawaijev brat bio Mauiloa. Hanalaʻa je bio vladar Mauija te ga je Mauiloa naslijedio, dok je Lanakawai zavladao Velikim ostrvom. Kao članovi klase poglavica, Lanakawai i Mauiloa bili su obrezani kao dječaci.

Kalohialiʻiokawai (Kolohialiʻiokawai) bila je Lanakawaijeva sestra te se udala za Lanakawaija, šta je bila "sveta unija" jer je na drevnim Havajima brak brata i sestre bio posebna veza. Par je imao sina i kćer. Sin, Laʻau, oženio se svojom sestrom, koja je poznata kao Kukamolimaulialoha te su otišli na Tahiti, a rođena su im djeca — sin, Pilikaaiea i kći, Hina-au-kekele. Oni su osnovali dinastiju Pili.

Lanakawaija je naslijedio Kapawa, kojeg je Pilikaaiea svrgnuo. Preko unuka, Lanakawai je bio predak kraljeva Kraljevine Havaji.

## Reference 
Kategorija:Havajski vladari
Wanda Rutkiewicz

**Wanda Rutkiewicz** (4. februar 1943. – 12–13. maj 1992.) je poljska alpinistkinja i inžinjer računarstva Bila je prva žena sa usponom na K2 i treća žena sa usponom na Mount Everest.

Wanda Rutkiewicz je rođena u poljskoj familiji u  Plungė, gradu koji je do Drugog svjetskog rata pripadao Poljskoj, a danas je u Litvaniji.  Poslije rata, njena familija se preselila u Poljsku, najprije u Lancut, a zatim u Vroclav na jugozapadu Poljske. Tu joj je poginuo sedmogodišnji brat od zaostale mine iz rata.

Sklonost prema sportu naslijedila je od oca pa je rano počela trenirati trčanje, skokove u dalj i vis, bacanje diska. Tokom studija na Politehničkom fakultetu trenirala je odbojku, pa je čak i bila vođa ekipe na univerzitetskom prvenstvu u Budimpešti, iako je bila niskog rasta, 168&nbsp;cm.

Wanda Rutkiewicz vozila je poljski motocikl Junak, što će je indirekno uvesti u svijet planinarstva. Kada joj se jednom prilikom pokvario motocikl, na ulici joj je pomogao kolega Bogdan Jankowski, koji se već dvije godine penjao po planinama. Ovo je rezultiralo zajedničkim penjanjem u Falkon planinama.
 
u]]
## Penjačka karijera 
Penjala se na vrhove Norveške, Tatre u Poljskoj. U Alpama se popela na Eiger (1973. g.) i Matterhorn (1968. g.). Godine 1970 Andrzej Zawada ju je uvrstio u ekspediciju u Pamir, gdje se popela na vrh Lenjina, i imala neprijatna iskustva sa muškim dijelom ekipe. Godine 1972. popela se na vrh Noszak (7492 m) u Hindukušu.

Slijedili su i usponi na vrhove preko 8000 m.u Himalajima. Za vrijeme svoje karijere uspješno je osvojila slijedeće vrhove:
* 1975 – Gasherbrum III 
* 1978 – Mount Everest, kao prva Poljakinja i treća Evropljanka.
* 1985 – Nanga Parbat
* 1986 – K2. Bio je to njen treći pokušaj uspona na ovu planinu i postala je prva žena kojoj je to uspjelo.
* 1987 – Shishapangma
* 1989 – Gasherbrum II
* 1990 – Gasherbrum I
* 1991 – Cho Oyu. Nakon osvojenih 6 vrhova preko 8000 metara napravila je vlastiti ambiciozni plan *Karavan snova* u želji da bude prva žena koja će osvojiti svih 14 vrhova i to kratkom vremenskom periodu od dvije godine.
* 1991 – Annapurna

Nakon uspona na dva vrha sa njene liste desila se tragedija na Kangchenjungi 1992. g. Tokom uspona susrela se sa  meksičkim penjačem Carlos Carsoliom koji se vraćao sa vrha. U malom šatoru, Carlos ju je ubjeđivao da se vrate, što je ona odbila i sama nastavila penjanje. Carsolio ju je čekao nekoliko dana u baznom kampu, ali ona se nikad nije vratila. Bilo joj je 49 god.

## Reference 
Kategorija:Poljski alpinisti
Kategorija:Osvajači Mount Everesta
Kategorija:Rođeni 1943.
Membranski asocirani transporterski protein

350px|right
[350px|thumb|right|Lokus **SLC45A2**, kod čovjeka nalazi se na kratkom (p) kraku  [hromosom 5 (čovjek)|hromosoma 5, pozicija 5p13.2.]]
**Membrana-asocirani transporterski protein ** (**MATP**), poznat i kao **porodica rastvornih nosača 45 član 2** ('' 'SLC45A2' '')  ili **antigen melanoma AIM1**, je protein koji je kod ljudi kodiran iz gena **SLC45A2**.

## Funkcija 
SLC45A2 je transporterski protein koji posreduje sintezu melanina. Može regulirati pH melanosoma, utičući na aktivnost tirozinaze. SLC45A2 je također antigen diferencijacije melanocita koji se izražava u velikom procentu ćelijskih linija melanoma. Gen slične sekvence u ribi medaka, 'B', kodira transporter koji posreduje u sintezi melanina. Mutacije u ovom genu uzrok su očnokožnog melanizma tipa 4. Alternativno spajanje rezultira u više varijanti transkripta koji kodiraju različite izoforme.

U tipovima  melanocitnih ćelija, gen SLC45A2 reguliran je faktorom transkripcije, vezanim sa sa mikroftalmijom.

Utvrđeno je da SLC45A2 ima ulogu u pigmentaciji kod nekoliko vrsta. Kod ljudi je prepoznat kao faktor u blijede kože Evropljana i kao informativni marker predaka (AIM) za razlikovanje Šrilankaca od evropskog pretka. SLC45A2 je takozvani kremasti gen odgovoran u konja za boju kože zvanu palomino i kremelo, dok je mutacija ovog gena u osnovi varijante bijeli tigar. Kod pasa, mutacija ovog gena uzrokuje bijelo krzno, ružičastu kožu i plave oči. SLC45A2 je identificiran kao melanom tumor-udruženi antigen s visokom specifičnošću tumora i smanjenim potencijalom za autoimunu toksičnost, a još je u kliničkom razvoju kao meta imunoterapije zasnovane na T-ćelijama.

## Također pogledajte 
* Porodica rastvornih nosača

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi 
* GeneReviews/NCBI/NIH/UW entry on Oculocutaneous Albinism Type 4

Kategorija: Porodica rastvornih nosača
Kategorija: Proteini
Olga Meljnjik

** Olga Ivanovna Meljnjik**, () rođena 12. maja 1974. u Sovjetskom, u Hantijsko-mansijskom autonomnom okrugu, RSFSR, SSSR (danas Rusija), je nekadašnja ruska biatlonka.

## Karijera 
### Olimpijske igre 
### Svjetska prvenstva 
### Svjetski kup 
## Nagrade 
## Privatni život 
## Napomene 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* 
* Olga Meljnjik na IBU banci podataka

Kategorija:Rođeni 1974.
Kategorija:Biografije, Sovjetski
Kategorija:Ruski biatlonci
Kategorija:Ruski olimpijci u biatlonu
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.
Kategorija:Osvajači srebrne medalje na Olimpijskim igrama (Rusija)
Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu
Kategorija:Osvajači medalja na Zimskim olimpijskim igrama 1998.
Kategorija:Živi ljudi
Hilary Koprowski

**Hilary Koprowski** (5. decembra 191611. aprila 2013) bio je poljski virolog i imunolog aktivan u Sjedinjenim Državama koji je pokazao prvo efikasno živo polio cjepivo na svijetu. Napisao je ili bio koautor preko 875 naučnih radova i ko-urednik nekoliko naučnih časopisa .

Koprowski je dobio mnoge akademske počasti i nacionalna odlikovanja, uključujući belgijski Red lava, francuski Orden zasluga i Legiju časti, finski Red lava i Orden zasluga Republike Poljske.

Koprowski je bio meta optužbi u štampi vezanih za " hipotezu o oralnoj polio vakcini uzročniku AIDS-a ", koja je tvrdila da pandemija AIDS-a potječe od živih cjepiva protiv dječje paralize poput one Koprowskog. Ovaj se navod već dugo osporava tvrdnjama da je virus HIV-1 nađen kod ljudi prije nego što su njegova ispitivanja protiv dječje paralize provedena u Africi. Slučaj je riješen van suda uz formalno izvinjenje časopisa *Rolling Stone*.

Hilary Koprowski rođen je u Varšavi u obrazovanoj, asimiliranoj jevrejskoj porodici. Njegovi roditelji upoznali su se 1906. godine kada je Paweł Koprowski (1882–1957) služio u Carskoj ruskoj vojsci i preselili se u Varšavu ubrzo nakon vjenčanja 1912. Njegova majka Sonia (rođena Berland; 1883–1967) Bila je zubarka iz Berdičeva. Hilary Koprowski pohađao je varšavsku srednju školu Mikołaj Rej, a od dvanaeste godine pohađao je časove klavira na Varšavskom konzervatoriju . Dobio je diplomu iz medicine na Univerzitetu u Varšavi 1939. Također je stekao muzičku diplomu na Varšavskom konzervatoriju, a 1940. na konzervatoriju Santa Cecilia u Rimu. Naučno istraživanje prihvatio je kao svoje životno djelo, ali se nikada nije odrekao muzike i komponovao je nekoliko muzičkih djela. U julu 1938, dok je bio na medicinskom fakultetu, Koprowski se oženio Irenom Grasberg.

Dok je bio u laboratorijama Lederle, Koprowski je sačinio prvo polio cjepivo na svijetu, zasnovano na oralno primijenjenom oslabljenom virusu dječje paralize. Istražujući potencijalnu polio vakcinu, fokusirao se na žive viruse koji su oslabljeni (učinjeni nevirulentnim), a ne na ubijene viruse (potonji su postali osnova za injektiranu vakcinu koju je kasnije razvio Jonas Salk).

Rani rad Alberta Sabina na cjepivu sa oslabljenim živim virusom dječje paralize razvijen je na bazi oslabljenog virusa dječje paralize koji je Sabin primio od Koprowskog.

## Reference 
## Dodatna literatura
* Roger Vaughan, *Slušajte muziku: Život Hilary Koprowski*, Berlin, Springer, 2000;
* David Oshinsky, *Polio: Američka priča*, Oxford University Press, 2005;
* 2007. Zlatna medalja Alberta B. Sabina dodijeljena Hilary Koprowski (brošura / PDF datoteka) ; pristupljeno 21. aprila 2015.
* *Imenik [članova] članova PIASA, 1999*, New York, Poljski institut za umjetnost i nauku Amerike, 1999.

Kategorija:Rođeni 1916.
Kategorija:Umrli 2013.
Kategorija:Biografije, Varšava
Kategorija:Poljski biolozi
H. Fred Clark

**H. Fred Clark** (1937. - 28. aprila 2012.) bio je američki pedijatar, medicinski naučnik i društveni aktivist. Radio je kao profesor pedijatrije na Medicinskom fakultetu Univerziteta u Pensilvaniji u Perelmanu i u Dječjoj bolnici u Filadelfiji, kao i na poziciji vanrednog profesora na Institutu Wistar. On je poznat po svom radu sa Paul Ofitom i Stanley Plotkinom na razvoju antirotavirus vakcine RotaTeq. Za ovo djelo, Clark, Offit i Plotkin dobili su Zlatnu medalju Dječje bolnice u Filadelfiji 2006. godine. Diplomirao je veterinu na Univerzitetu Cornell i doktorirao iz mikrobiologije i imunologije na Univerziteta u Buffalu.

## Reference 
Kategorija:Umrli 2012.
Kategorija:Rođeni 1937.
Charles M. Rice

**Charles Moen Rice** (rođen 25. augusta 1952.) američki je virusolog i dobitnik Nobelove nagrade čije je glavno područje istraživanja virusa hepatitisa C. Profesor je virusologije na Univerzitetu Rockefeller u New Yorku i vanredni profesor na Univerzitetu Cornell i Medicinskom fakultetu Univerziteta Washington .

Rice je član Američkog udruženja za napredak nauke, član Nacionalne akademije nauka i bio je predsjednik Američkog društva za virusologiju od 2002. do 2003. Dobio je nagradu za klinička medicinska istraživanja Lasker-DeBakey za 2016, zajedno s Ralfom FW Bartenschlagerom i Michaelom J. Sofiom. Zajedno s Michaelom Houghtonom i Harveyem J. Alterom dobio je 2020.Nobelovu nagradu za fiziologiju ili medicinu "za otkriće virusa hepatitisa C ".

Charles Moen Rice rođen je 25. augusta 1952. godine u Sacramentu u Kaliforniji.

Rice je diplomirao Phi Beta Kappa sa BS iz zoologije na University of California, Davis, 1974. Godine 1981. doktorirao je iz biohemije na Kalifornijskom institutu za tehnologiju, gdje je proučavao RNK viruse u laboratoriji James Straussa. U Caltechu je ostao četiri godine kako bi radio postdoktorsko istraživanje.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1952.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Američki virolozi‏
Kategorija:Biografije, Sacramento
Michael Houghton (virolog)

**Michael Houghton** (rođen 1949.) jeste britanski naučnik i dobitnik Nobelove nagrade. Zajedno s Qui-Lim Choo, Georgeom Kuom i Danielom W. Bradleyem, suotkrio je Hepatitis C 1989. Također je 1986. suotkrio genom hepatitisa D. Otkriće virusa hepatitisa C (HCV) dovelo je do brzog razvoja dijagnostičkih reagensa za otkrivanje HCV-a u zalihama krvi, što je smanjilo rizik od stjecanja HCV-a transfuzijom krvi sa svakog trećeg na oko jedan od dva miliona. Procjenjuje se da je testiranje antitijela spriječilo najmanje 40 000 novih infekcija godišnje samo u SAD-u i mnogim drugim zemljama širom svijeta.

Houghton je trenutno kanadski predsjedavajući za istraživanje izvrsnosti u virusologiji i Li Ka Shing profesor virusologije na Univerzitetu Alberta, gdje je i direktor Instituta za primijenjenu virusologiju Li Ka Shing. Doprimitelj je Nobelove nagrade za fiziologiju ili medicinu za 2020. zajedno s Harveyem J. Alterom i Charlesom M. Riceom .
mini|Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu 2020: Seminalni eksperimenti HJ Altera, M Houghtona i CM Rice koji su doveli do otkrića HCV-a kao uzročnika ne-A, ne-B hepatitisa.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1949.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Britanski nobelovci
Paul Offit

**Paul Allan Offit** (rođen 27. marta 1951.) američki je pedijatar specijalizirao se za zarazne bolesti, vakcine, imunologiju i virusologiju. Suizumitelj je rotavirusne vakcine. Offit je Maurice R. Hilleman profesor vakcinologije, profesor pedijatrije na Medicinskom fakultetu Perelman na Univerzitetu u Pennsylvaniji, bivši šef Odjela za zarazne bolesti (1992–2014) i direktor Centra za obrazovanje o vakcinama u Dječijoj bolnici u Filadelfiji . Član je Savjetodavnog odbora za prakse imunizacije pri Centrima za kontrolu bolesti (CDC). Offit je član odbora **Every Child By Two**  i član osnivačkog odbora Autism Science Foundation (ASF).

Offit je objavio više od 130 radova u medicinskim i naučnim časopisima u oblastima imunoloških odgovora specifičnih za rotavirus i sigurnosti cjepiva, 
desno|mini| Paul Offit (desno) zajedno s H. Fredom Clarkom. Clark i Offit su dva od trojice pronalazača rotavirusne vakcine RotaTeq, koja je zaslužna za spašavanje stotina života dnevno.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1951.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Članci sa hAudio mikroformatima
Kategorija:Američki pedijatri
Kategorija:Američki imunolozi
Kategorija:Biografije, Baltimore
Krzysztof Wielicki

**Krzysztof Jerzy Wielicki ** (5. januar 1950.) je poljski alpinista i smatra se najvećim penjačem u historiji Poljske. On je peti čovjek koji osvojio sve vrhove preko 8000 metara i prvi koji se popeo na Mount Everest, Kangchenjunga i Lhotse u zimskim uslovima.

Rođen je 5. januara 1950. u Szklarka Przygodzicka, Poljska. Na Univerzitetu u Vroclavu završio je studije elektronike.

## Penjačka karijera 
Počeo je penjati u maju 1970, dvije godine kasnije, završio je prvi alpinistički kurs u zimskom kampu kod Wande Rutkiewicz. Sljedeće godine boravio je u međunarodnom kampu u Dolomitima. Zajedno sa Bogdanom Nowaczykom, izveo je prvi kompletan uspon preko rute Italiano-Francese na Punta Civetta. Kasnije je penjao u Kavkazu, Hindukušu i Pamiru.

### Vrhovi preko 8000 m. 
Vielicki je peti čovjek na svijetu koji se ispenjao sve vrhove preko 8000 m.
* Mount Everest - 1980, 17 februara, kao član Poljske ekspedicije na Mount Everest pod vodstvom Andrzeja Zawade, sa partnerom Leszek Cichyem i prvi zimski uspon na jedan vrh preko 8000 metara. 
* Broad Peak - 1984, prvi zimski uspon na jedan vrh od 8000 m. iz baznog logora, u toku jednog dana (16 sati uspon, 6 sati silazak), solo uspon.   
* Manaslu - 1984, 1992, nova ruta, partner Alexander Lwow
* Kangchenjunga - 1986, klasična ruta, prvi zimski uspon, partner Jerzy Kukuczka.
* Makalu - 1986, klasična ruta, alpski stil, zajedno sa Marcel Ruediem
* Lhotse - 1988, prvi zimski uspon, solo
* Dhaulagiri - 1990, nova ruta preko istočne strane (16 sati do vrha), solo
* Annapurna - Boningtonova ruta,  partner Bogdan Stefko
* Cho Oyu - 1993, poljska ruta, partner Marco Bianchi
* Shishapangma - 1993, nova ruta preko južne strane, solo 
* Gasherbrum II - 1995, klasična ruta, solo 
* Gasherbrum I - 1995, japanska route, alpski stil, partneri Carlos Carsolio, Ed Viesturs, Jacek Berbeka
* K2 - 1996,  North Pillar, partneri Marco Bianchi Christian Kuntner
* Nanga Parbat - 1996, Kinshofer ruta, solo.

Godine 2002-2003 organizovao je poljsku ekspediciju na K2 koja se nije popela na vrh. Zbog vremenskih neprilika bezuspješna je bila i ekspedicija na Nanga Parbat (2006-2007). Godine 2013, vodio je ekspediciju na Broad Peak u zimskim uslovima. Petog marta, Adam Bielecki, Artur Małek, Maciej Berbeka i Tomasz Kowalski osvojili su vrh u najboljem vremenu za zimske uslove. Berbeka i Kowalski poginuli su prilikom silaska. I ekspedicija na K2 2018, koju je vodio Wielicki bila je neuspješna.

## Priznanja
* Nagrada Univerziteta u Vroclavu za doprinos u alpinizmu
* Međunarodni astronomski savez 2017. nazvao je jedan asteroid kao 173094 Wielicki u čast poljskog penjača.
* Nagrada Princeze od Asturije 2018u kategoriji sport zajedno sa Reinhold Messner 
* Zlatni cepin u septembru 2019 za životno djelo, kao 11-i dobitnik
* Član je američkog The Explorers Cluba.

## Reference 
Kategorija:Poljski alpinisti
Kategorija:Osvajači svih osamhiljadaša
Kategorija:Rođeni 1950.
Kategorija:Živi ljudi
Igra kraljevog pješaka

**Igra kraljevog pješaka** je šahovsko otvaranje koje počinje potezom
:**1. e4**.
Dijeli se na mnoštvo ogranaka, varijanti i podvarijanti.

## Historija 
Igra kraljevog pješaka se smatra najstarijim i najpopularnijim šahovskim otvaranjem. O njemu postoje različita mišljenja. Bobby Fischer je izjavio da je 1. e4 najbolji potez bijelog u svojoj poznatoj izjavi o ovom potezu: "Best by test". Mada statistički bijeli ovim otvaranjem sa vjerovatnoćom od 54,25% dobija partiju, ovo otvaranje je tek peto po efikasnosti nakon 1.d4 (55.95%), 1.Sf3 (55.8%), 1.c4 (56.3%), i 1.g3 (55.8%).

## Karakteristike 
Ovo otvaranje je dobro, jer u isto vrijeme oslobađa polja za razvoj dame i lovca. Mana ovog otvaranja je u postavljanju pješaka na nezaštićeno polje.

## Varijante 
U varijante Igre kraljevog pješaka se ubrajaju sve podvarijante Otvorenih i Poluotvorenih partija.

## Također pogledajte 
* Otvorena partija 
* Poluotvorena partija 
* Zatvorena partija
* Poluzatvorena partija

## Reference 
Kategorija:Otvorene partije
Kategorija:Poluotvorene partije
Školski mat

Školski mat|desno

**Školski mat** (negdje se još naziva i *šuster-mat*, *pacerski mat* i *čobanski mat*) je tipičan primjer šahovske zamke. U njemu bijeli veoma rano razvija svoju damu koja napada crnog pješaka, najprije iznuđujući potez crnog kojim on brani svog pješaka. Potom bijeli razvija svog bijelog lovca istovremeno postavljajući jednostavnu zamku.

## Primjer
Redoslijed poteza bijelog obično je ovakav: **1. e4 2. Dh5 3. Lc4 4. D:f7#.**

Na primjer:

:**1. e4 e5**
:**2. Dh5!? Sc6** crni brani pješaka na e5, bilo svojim skakačem - potezom Sc6, bilo potezom pješaka d6 - ti potezi uopšte nisu loši, jer su, osim što su odbrambeni (otklanjaju neposrednu prijetnju) još i razvojni. 
:**3. Lc4** bijeli sada razvija svog bijelog lovca, istovremeno postavljajući zamku, pošto sada bijela dama prijeti mat na polju f7. Ako se sada crni polakomi, i potezom 
:**3. …Sf6** pokuša da napadne bijelu damu, slijedi neugodno iznenađenje u vidu mata 
:**4. D:f7#**. Umjesto 3. …Sf6, crni je trebalo da vuče 3. …g6 čime postiže tri cilja istovremeno: brani mat, napada bijelu damu i otvara polje g7 za svog lovca  za fjanketo).

Ovo šahovsko otvaranje (1. e4 e5 2. Dh5!?) poznato pod nazivima Parhamov napad ili Vejvordov damin napad, izuzeno je rijetko u majstorskoj praksi. Obično se primjenjuje u blic-partijama kada iskusniji šahista koji ima bijele figure, pokušava da ostvari brzi dobitak protiv neiskusnog protivnika koji ima crne figure. Zbog toga se ovo otvaranje žargonski naziva i pacersko otvaranje.

## Također pogledajte 
* Zamka (šah)

Kategorija:Matovi
Kategorija:Zamke u šahu
Stanley Plotkin

**Stanley Alan Plotkin** (rođen 12. maja 1932) američki je liječnik koji radi kao savjetnik proizvođača cjepiva, kao što je Sanofi Pasteur, kao i biotehnoloških firmi, neprofitnih organizacija i vlada. Šezdesetih godina imao je ključnu ulogu u otkrivanju vakcine protiv virusa rubeole dok je radio na Institutu Wistar u Filadelfiji. Plotkin je bio član aktivnog istraživačkog fakulteta Wistar od 1960. do 1991. godine. Danas je, uz hitno imenovanje u Wistar-u, zaslužni profesor pedijatrije na Univerzitetu u Pensilvaniji. Njegova knjiga, *Vakcine*, standardna je referenca na tu temu. Urednik je *Kliničke imunologije i imunologije cjepiva*, koju objavljuje Američko društvo za mikrobiologiju u Washingtonu, DC .

## Odabrane publikacije 
* 

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1932.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Biografije, New York
Kategorija:Američki virolozi
Kategorija:Američki vakcinolozi
Gregg L. Semenza

**Gregg Leonard Semenza** (rođen 12. jula 1956.) jest američki pedijatar i profesor genetske medicine na Medicinskom fakultetu Johns Hopkins. Služi kao direktor vaskularnog programa na Institutu za ćelijsko inženjerstvo. Dobitnik je nagrade Albert Lasker za osnovna medicinska istraživanja za 2016. Poznat je po otkriću HIF-1, koji omogućava ćelijama karcinoma da se prilagode okruženju siromašnom kiseonikom. Nobelovu nagradu za fiziologiju ili medicinu za 2019. podijelio je s "otkrićima kako ćelije osjećaju i prilagođavaju se dostupnosti kisika" s Williamom Kaelinom mlađim i Peterom J. Ratcliffeom.

Semenza je rođen 12. jula 1956, u Flushingu, New York City; on i njegovo četvero braće i sestara odrasli su u okrugu Westchester, New York.
mini|Ilustracija kako ćelije osjećaju i prilagođavaju se dostupnosti kisika

## Reference 
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Rođeni 1956.
Kategorija:Američki pedijatri
Kategorija:Američki genetičari
Kategorija:Biografije, New York
John Franklin Enders

**John Franklin Enders** (10. februara 1897 – 8. septembra 1985) bio je američki biomedicinski naučnik i nobelovac. Enders je nazvan "Ocem modernih cjepiva".

Enders je rođen u zapadnom Hartfordu u saveznoj državi Connecticut. Njegov otac John Ostrom Enders bio je izvršni direktor Hartford National Bank i ostavio mu je bogatstvo od 19 miliona dolara nakon njegove smrti. Pohađao je školu Noah Webster u Hartfordu i školu svetog Pavla u Concordu u državi New Hampshire. Nakon kratkog pohađanja Univerziteta Yale, pridružio se zračnom korpusu Vojske Sjedinjenih Država 1918. kao instruktor leta i poručnik.

Po povratku iz Prvog svjetskog rata diplomirao je na Yaleu, gdje je bio član Scroll and Key-a, kao i Delta Kappa Epsilon. Bavio se nekretninama 1922. i pokušao nekoliko karijera prije nego što je odabrao biomedicinsko područje s naglaskom na zarazne bolesti, stekavši doktorat. na Harvardu 1930. Kasnije se pridružio fakultetu u Dječjoj bolnici u Bostonu.

Enders je umro 1985. u Waterfordu, Connecticut, u dobi od 88 godina, imajući počasnu doktorsku titulu sa 13 univerziteta. Njegova supruga umrla je 2000.

## Biomedicinska karijera 
Godine 1949. Enders, Thomas Huckle Weller i Frederick Chapman Robbins izvijestili su o uspješnoj *in vitro* kulturi životinjskog virusa - poliovirusa. Njih trojica su 1954. dobili Nobelovu nagradu za fiziologiju ili medicinu "zbog otkrića sposobnosti poliovirusa da rastu u kulturama različitih vrsta tkiva". 

U međuvremenu, Jonas Salk je primijenio Enders-Weller-Robbinsovu tehniku za proizvodnju velikih količina poliovirusa, a zatim je 1952. razvio cjepivo protiv dječje paralize. Nakon terenskog ispitivanja polio-vakcine iz 1954, čiji je uspjeh Salk objavio na radiju, Salk je postao javni heroj, ali nije uspio pripisati priznanje mnogim drugim istraživačima na koje se njegov napor nastavljao, a američki ga je naučni establišment donekle izbjegao.

Enders i Peebles su 1954. izolirali virus ospica od 11-godišnjeg dječaka Davida Edmonstona. Razočaran razvojem polio cjepiva i uključenosti u nekim slučajevima dječje paralize i smrti - što je Enders pripisao Salkovoj tehnici - Enders je započeo razvoj cjepiva protiv ospica.  U oktobru 1960, Endersov tim započeo je ispitivanja na 1.500 mentalno zaostale djece u New Yorku i na 4.000 djece u Nigeriji.

17. septembra 1961. *The New York Times* objavio je da je vakcina protiv ospica efikasna.
* 1954: Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu (zajedno s Frederickom Chapmanom Robbinsom i Thomasom Huckleom Wellerom) 
* 1955: Nagrada Kyle američke službe za javno zdravstvo 
* 1958: primljen u Polio Kuću slavnih
* 1960: Cameronova nagrada za terapiju Univerziteta u Edinburghu
* 1962: Nagrada Robert Koch
* 1963: Predsjednička medalja slobode
* 1963: Nagrada za naučna dostignuća Američkog medicinskog udruženja
* 1967: Strani član, Kraljevsko društvo 

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1897.
Kategorija:Umrli 1985.
Kategorija:Biografije, West Hartford (Connecticut)
Kategorija:Američki virolozi
Kategorija:Inozemni članovi Kraljevskog društva
Indijska ekspedicija na Mount Everest 1965.

sa članovima ekspedicije na prijemu povodom 50. godišnjice uspona, u New Delhiu 20. maja 2015]]
**Indijska ekspedicija na Mount Everest 1965.** ostvarila je prvi uspješan uspon jedne indijske ekspedicije na Mount Everest

Prva ekspedicija Indijske armije, koju je vodio general Gyan Singh 1960, doživjela je neuspjeh zbog ekstremno teškog vremena. Druga ekspedicija Indijske armije pod vodstvom majora John Diaza takođe je 1962. god bila neuspješna.
## Pripreme 
Indijski planinarski savez je ponovo 1965. god. organizovao i finansirao treću indijsku ekspediciju koju je vodio kapetan Mohan Singh Kohli, poznat u međunarodnim krugovima kao vrstan planinar. Bio je član obe prve neuspjele ekspedicije. Njegov pomoćnik bio je pukovnik Narendra Kumar, takođe poznati indijski vojnik i planinar. Ekspediciju je sačinjavao 21 penjač iz Indije i oko 50 Šerpa penjača, od kojih je jedan osvojio vrh. Ekipa je okupljena u New Delhiu 24. februara i tri dana kasnije bili su na granici sa Nepalom u Jaynagaru, na željezničkoj stanici. Iz raznih krajeva Indije na isto mjesto je dopremljeno i 25 tona raznog materijala za potrebe ekspedicije (hrana, odjeća, šatori, boce sa kisikom i planinarska oprema). Do Baznog kampa materijal je prenijelo 800 nosača, među kojima je bilo i žena. Zbog izuzetno lošeg vremena članovi ekspedicije su prve dvije nedjelje proveli u kampu. 
## Uspon 
Pripreme za uspone počele su u aprilu, a krajem mjeseca izveli su prvi inicijalni uspon. Vrijeme se opet pokvarilo u trajanju 15 dana. Lijepo vrijeme služilo ih je tokom druge polovine maja i Indija je postala četvrta država sa usponom na Everest. Dvadesetog maja 1965. god. Avtar Singh Cheema i Šerpa Nawang Gombu prvi su se popeli na vrh i postali prvi Indijci kojima je to uspjelo. Nawang Gombu je prvi čovjek koji se dva puta popeo. Prvi put je to bilo sa Američkom ekspedicijom 1963.

Dva dana kasnije, 22. maja, vrh su osvojili Sonam Gyatso (42. god.) i Sonam Wangyal (23 god.). U to vrijeme bili su najstariji i najmlađi osvajač Everesta. Dvadesetčetvrtog maja Chandra Prakash Vohra i Šerpa Ang Kami popeli su se na vrh. Tačno 12 godina poslije prvog uspona britanske ekspedicije na Mount Everest, 29. maja 1965, na vrh su izašli  major H. P. S. Ahluwalia, Harish Chandra Singh Rawat i Šerpa Phu Dorjee. Ovo je bio prvi slučaj da su na vrhu zajedno bila trojica alpinista. Ukupno je 9 članova jedne ekspedicije osvojilo vrh.
## Priznanja 
Cijela Indija je na ulicama slavila ovaj uspjeh. Predsjednik vlade Lal Bahadur Shastri dočekao je ekspediciju na aerodromu. Svi članovi su odlikovani visokim Arjuna priznanjem.

Tri člama, uključujući i vođu ekspedicije, odlikovani su Padma Bhushan priznanjem, a svi osvajači Padma Shree odlikovanjem.

Jedan dugometražni film o ekspediciji prikazivan je širom Indije i okoline. Priča o uspjehu serijski je izlazila u nekoliko nacionalnih novina i časopisa. Mohan Singh Kohli i drugi članovi bili su pozdravljeni u Briselu, Parizu, Ženevi i Rimu. U nekim zemljama u pratnji sa njima bio je Tenzing Norgay
  
## Reference 
Kategorija:Ekspedicije na Mount Everest
Kategorija:Planine u Indiji
Kategorija:1965. u Indiji
Peter J. Ratcliffe

**Sir Peter John Ratcliffe,** FRS, FMedSci (rođen 14. maja 1954.) britanski je ljekar- nobelovac, naučnik koji je obučen za nefrologa. Bio je praktičar u bolnici John Radcliffe, Oxford; Nuffield profesor kliničke medicine, i šef Nuffield Odjela za kliničku medicinu na Univerzitetu u Oxfordu od 2004. do 2016. Član je Magdalen College iz Oxforda od 2004. 

Godine 2016. postao je direktor kliničkih istraživanja na Francis Crick Institute, zadržavajući poziciju na Oxfordu kao član Ludwig Instituta za istraživanje raka i direktor Target Discovery instituta, Univerzitet u Oxfordu.

Ratcliffe je najpoznatiji po svom radu na ćelijskim reakcijama na hipoksiju, za koji je 2019. podijelio Nobelovu nagradu za fiziologiju ili medicinu s Williamom Kaelinom mlađim i Greggom L. Semenzom.
lijevo|mini| Ilustracija kako ćelije osjećaju i prilagođavaju se dostupnosti kisika

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1954.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Članovi Kraljevskog društva
Kategorija:Britanski ljekari
Kategorija:Britanski nobelovci
Kategorija:Britanski nefrolozi
Kategorija:Biografije, Morecambe
William Kaelin Jr.

**William G. Kaelin mlađi** (rođen 23. novembra 1957.) američki je ljekar-naučnik i nobelovac. Profesor je medicine na Univerzitetu Harvard i Institutu za rak Dana-Farber. Njegova laboratorija proučava proteine supresore tumora. 2016. Kaelin je dobio nagradu Albert Lasker za osnovna medicinska istraživanja i nagradu AACR princeze Takamatsu . Također je osvojio Nobelovu nagradu za fiziologiju ili medicinu 2019. zajedno s Peterom J. Ratcliffeom i Greggom L. Semenzom.

Kaelin je rođen u New Yorku 23. novembra 1957. Kaelin je diplomirao matematiku i hemiju na Univerzitetu Duke i oostao doktor medicine, diplomiravši 1982. Boravio je na internoj medicini na Medicinskom fakultetu Johns Hopkins i kao stipendista izučavao onkologiju na Dana-Farber Institute of Cancer (DFCI). Nakon što je kao dodiplomac odlučio da to njegovo istraživanje nije njegova jača strana, u DFCI je istraživao u laboratoriju Davida Livingstona, gdje je postigao uspjeh u proučavanju retinoblastoma. Godine 1992. osnovao je vlastiti laboratorij u DFCI-u, blizu Livingstona, gdje je istraživao nasljedne oblike raka poput Von Hippel-Lindauove bolesti. Profesor je na Medicinskom fakultetu Harvarda 2002.
mini|Ilustracija kako ćelije osjećaju i prilagođavaju se dostupnosti kisika

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1957.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Američki ljekari
Kategorija:Biografije, New York
Askorbat-ferireduktaza

**Askorbat ferireduktaza (transmembranska)** (EC: 1.16.5.1, citohrom b561) je enzim sistematskog imena Fe(III): askorbat oksidorektuktaza (translociranje elektrona). Ovaj enzim katalizira sljedeću hemijsku reakciju:
400px|center

askorbat[u] + Fe(III)[iz] \rightleftharpoons monodehidroaskorbatni radikal[u] + Fe(II)[iz] + H+[u]

Askorbatna ferireduktaza je dihem citokrom koji djeluje na heksacijanoferat (III) i druge helate gvožđa.

## Topivost Fe (III) i Fe (II) Fe
Korištenje pretvorbe askorbata (Vitamin C) u monodehidroaskorbat neophodno je kada se gvožđev Fe(III) ion pretvori u Fe (II). Vrsta Fe (III) je netopiva, pa stoga postaje jedna od najproblematičnijih metalne vrste za unošenje i rastvaranje u sistem organizama. Naročito kod eukariota kao što su ljudi, gljive i bakterije,  nadogradnja (natcikliranje) askorbata je vrlo važa, kao i bioraspoloživost gvožđevog (II) iona. Tri su načina da se poveća topivost gvožđa (III) i prevlada taj izazov: helacija, redukcija i zakiseljavanje.

### Helacija 
Helacija može povećati topljivost gvožđa (III) .spajanjem 'siderofornih liganada' sa vrstama gvožđa u čvrstom stanju, kako bi se transformiralo u vodenu vrstu. Naročito u bakterijama i gljivama, siderofori imaju vrlo snažan afinitet za vezivanje za Fe3+ i ne vežu se za druge metalne ione koji mogu biti prisutni. Slijedi opća hemijska jednadžba koja predstavlja proces helacije:
struktura siderofora, fenili sa dvije hidroksilne skupine su tačke vezivanja.
Ovi kompleksi gvožđa vezuju se za receptor u transportu gvožđa koji je jedinstven za korišćeni siderofor. Receptor se disocira kada se približi ćeliskoj membrani, stvarajući vodeni željezni ion Fe (III) koji se može koristiti za usvajanje ili redukciju na Fe2+, gdje ga mogu transportirati transporteri specifični za taj ion.

### Redukcija 
Redukcija željeznog (III) iona na željezni (II) povećava bioraspoloživost, što poboljšava brzinu i opseg kojim će rastvorljivo gvožđe (II) doći u sistem organizma i spriječit će mineralizaciju vodenog gvožđa (III ). Općenito, za redukcije u odnosu na kompleks gvožđa je sljedeće:

Kada se kompleks gvožđa približi površini ćelije, ion gvožđa (II) postaje podložan prihvatanju vodenih liganda, hidrirajući tako ion. Ovaj proces se obično događa u aerobnim okruženjima, gdje je također poželjano i gvožđe (II). Jednom kada se kompleks reducira,  mora se ponovo oksidirati u blizini ćelijske membrane, jer sadrži mjesta vezanja tipski samo za ione gvožđa (III) kojima će protein tada proći konformacijske promjene da bi prešao u drugi strane membrane:

Postoje neki transporteri koji omogućavaju direktan transport iona gvožđa (II), poput Fet4, Dmt1 i Irt1, međutim ovi transporteri nisu baš selektivni jer stvaraju poteškoće u vezanju sa ionom gvožđa (II), tako da se vežu i drugi ioni poput Zn (II), Mn (II) i Cd (II). Ovakav transport uglavnom se odvija u biljkama i u anaerobnim sredinama, u kojima je nemoguća oksidacija natrag do vrste gvožđa (III).

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:EC 1.16.5
Kategorija:Enzimi
Behemoth

mini|Nergal, 2007.
mini|Inferno, 2003.
**Behemoth** je poljski death metal bend iz Gdańska.

## O bendu 
Osnovao ga je 1991. godine Adam "Nergal" Darski zajedno s prijateljem Adamom Muraszkom. U početku bend je svirao pagan/black metal, ali sa četvrtim albumom *Satanica* promijenio svoj stil u death metal. Od svog osnivanja, pa do danas često su mijenjali postavu benda, a Nergal je jedini stalni član benda. Tekstovi njihovih pjesama česti su inspirisani satanizmom, Thelema a Okultiom. Do sada su objavili jedanaest albuma, posljednji *I Loved You at Your Darkest* u oktobaru 2018. godine.

## Diskografija 
**Studijski albumi**

* Sventevith (Storming Near the Baltic) (1995
* Grom (1996)
* Pandemonic Incantations (1998)
* Satanica (1999)
* Thelema.6 (2000)
* Zos Kia Cultus (Here and Beyond) (2002)
* Demigod (2004)
* The Apostasy (2007)
* Evangelion (2009)
* The Satanist (2014)
* I Loved You at Your Darkest (2018)
* Opvs Contra Natvram (2022)
* The Shit ov God (2025)

## Izvori 
Kategorija:Poljske death metal grupe
Kategorija:Gdańsk
Citohrom b561

Citohrom b561 je integralni membranski protein odgovoran za transport elektrona, nekovalentno vežući dvije hem grupe. To je porodica askorbat-zavismih oksidoreduktaznih enzima.

## Ljudski proteini koji sadrže ovaj domen 
*CYB561;    
*CYB561D1;  
*CYB561D2;  
*CYBASC3;   
*CYBRD1;

## Reference 
Kategorija:Proteinski domeni
Kategorija:Proteinske porodice
Kategorija:Integralni membranski proteini
Kategorija:Proteini
Kategorija:Enzimi
Decapitated

mini|Decapitated 2017.
**Decapitated** je poljski technical death metal bend iz Krośna.
## O bendu 
Osnovali su ga 1996 Wacław i Witold Kiełtyka pod imenom Decapitated Saints, ali iste godine mijenja ime u Decapitated. Godine 2000 objavili su prvi studijski album *Winds of Creation*. Godine 2007 tokon putovanja u Bjelorusiju umro bubnjar Witold Kiełtyka, a pjevač Adrian Kowanek je teško povređen. Dve godine kasnije gitarist Wacław Kiełtyka reaktivirano grupe.

## Diskografija 
**Studijski albumi**

* Winds of Creation (2000)
* Nihility (2002)
* The Negation (2004)
* Organic Hallucinosis (2006)
* Carnival is Forever (2011)
* Blood Mantra (2014)
* Anticult (2017)

## Izvori 
Kategorija:Muzika u Poljskoj
Kategorija:Poljske death metal grupe
Predsjednik Irana

**Predsjednik Irana** (perzijski: رئیس‌جمهور ایران *Rayis Jomhur-e Irān*) je šef vlade Islamske Republike Iran. Predsjednik je najviši zvaničnik Irana (međutim, od predsjednika se i dalje traži da dobije službeno odobrenje vrhovnog vođe prije nego što položi zakletvu pred Parlamentom, a lider također ima moć da smijeni izabranog predsjednika u bilo kojem trenutku) Predsjednik izvršava ukaze i odgovara vrhovnom vođi Irana, koji funkcionira kao šef države. Za razliku od izvršne vlasti u drugim zemljama, predsjednik Irana nema potpunu kontrolu nad vladom, koja je u konačnici pod kontrolom vrhovnog vođe.

## Spisak predsjednika
## Reference
## Vanjski linkovi
*

Kategorija:Politika Irana
Iran
Fenomen

**Fenomen** (grč.φαινόμενον – fainómenon = vidljiva pojava) je uočljiva činjenica ili događaj. Termin je ušao u modernu filozofsku upotrebu preko Immanuela Kanta, koji mu je suprotstavio noumenon, koji „se ne može“ direktno posmatrati. U ovom dijelu njegove filozofije, na Kanta je snažno uticao Gottfried Wilhelm Leibniz, po  kojem fenomenon i noumenon služe kao međusobno povezani tehnički izrazi. Daleko prethodeći tome, starogrčki pironski filozof Sextus Empiricus takođe je koristio *fenomenon* i * noumenon * kao međusobno povezane tehničke izraze.

## Uobičajena upotreba 
U popularnoj upotrebi, "fenomen" se često odnosi na izvanredan događaj. Izraz se najčešće koristi za događaje koji isprva opiru objašnjenju ili zbunjuju promatrača. Prema *Rječniku vizuelnog diskursa (*Dictionary of Visual Discourse*): Prema tome, pojam * fenomen'' odnosi se na bilo koji incident koji zaslužuje istragu i posmatranje, posebno na događaje koji su posebno neobični ili od posebne važnosti.
U prirodnim naukama, fenomen je uočljivi događaj ili prikaz. Često se ovaj termin koristi bez razmatranja uzroka određenog događaja. Primjer fizičkog fenomena je uočljivi fenomen mjesečeve orbite ili fenomen oscilacija klatna. Some examples are Newton's cradle, engines, and double pendulums.

## Sociologija 
Grupni fenomeni tiču se ponašanja određene grupe pojedinačnih entiteta, obično organizama, a posebno ljudi. Ponašanje pojedinaca često se mijenja u postavkama grupe na razne načine, a grupa može imati svoja ponašanja koja pojedincu nisu moguća zbog mentaliteta stada.

Društveni fenomeni se posebno odnose na organizme i ljude u kojima su subjektivna stanja podrazumijevana u tom pojmu. Stavovi i događaji specifični za grupu mogu imati efekte izvan grupe, ili ih veće društvo može prilagoditi, ili ih shvatiti kao poremećene, biti kažnjeni ili izbjegavani.

## Također pogledajte
* Stanje mogućnosti
* Suština
* Električni fenomeni
* Lista geoloških pojava
* Lista internetskih fenomena
* Lista prirodnih fenomena
* Opažanje
* Optički fenomeni
## Reference
## Vanjski linkovi
* 


Kategorija:Koncepti u metafizici
Kategorija:Fenomenologija
Kategorija:Društvo
Kategorija:Opservacija
Predsjednik Turske

**Predsjednik Republike Turske** () je šef države i, nakon turskog referenduma o ustavnosti 2017. godine, ujedno i šef vlade Republike Turske.

Ured predsjednika Turske osnovan je proglašenjem Republike Turske 29. oktobra 1923. Turskog predsjednika često nazivaju ***Cumhurbaşkanı***, što znači **predsjednik naroda**. Vrijeđanje turskog predsjednika zabranjeno je članom 299 Turskog kaznenog zakona.

Tradicionalno je predsjedništvo bilo uglavnom ceremonijalno. Međutim, ustavni amandmani usvojeni na ustavnom referendumu 2017. pretvorili su predsjedništvo u izvršno mjesto, koje je stupilo na snagu na općim izborima 2018. godine.

Trenutni predsjednik je Recep Tayyip Erdoğan, obnašavši dužnost predsjednika od 28. augusta 2014. godine.

## Kvalifikacije
Da bi se postao predsjednik Turske, kandidat mora imati završeno visoko obrazovanje i imati najmanje četrdeset godina. Ako su članovi velike narodne skupštine Turske, moraju dati ostavku na to mjesto.

U prošlosti su turski predsjednici morali prekinuti sve odnose, ako ih je bilo, sa svojom političkom strankom.

## Također pogledajte
*Spisak predsjednika Turske

## Reference
## Vanjski linkovi
*Predsjednikova web stranica 

Kategorija:Turski predsjednici
Kategorija:Politika Turske
Turska
Terpiridin

**Terpiridin** (2,2';6',2"-terpiridin, često skraćeno na **Terpi** ili **Tpi**)  je heterociklični spoj izveden iz piridina. To je bijela čvrsta supstanca topiva u većini organskih rastvarača. Spoj se uglavnom koristi kao ligand u koordinacijskoj hemiji.

## Sinteza 
Terpiridin su prvi put sintetizirali G. Morgan i F. H. Burstall 1932., oksidativnim spajanjem piridina. Ovaj se postupak, međutim, odvijao s niskim prinosima. Od tada su opisane efikasnije sinteze, uglavnom polazeći od 2-acetilpiridina. Jedan metod proizvodi ga enaminon reakcijom 2-acetilpiridina sa N, N-dimetilformamidnim dimetil-acetatom.   Reakcija 2-acetilpiridina katalizirana bazom sa ugljik-disulfidom praćena alkilacijom sa metal-jodidom daje C5H4NCOCH = C ( SMe)2. Kondenzacijom ove vrste sa 2-acetilpiridinom nastaje srodni 1,5-diketon, koji se kondenzira sa amonij-acetatom, dajući terpiridin. Tretmanom ovog derivata sa Raneyevim niklom uklanja se tioeterska grupa.

Razvijene su i druge metode za sintezu terpiridina i njegovih supstituiranih derivata. Supstituirani terpiridini se također sintetizirasju iz paladijem kataliziranih reakcija unakrsnog spajanja. Može se pripremiti od bis-triazinil piridina.

## Svojstva
[thumb|left|170px| [(Terpiridin) rutenij trihlorid je reprezentativni kompleks terpiridina.]] 
Terpiridin je tridentatni ligand koji veže metale na tri meridijanska mjesta, dajući dva susjedna 5-člana MN2C2 helatna prstena. Terpiridin tvori komplekse sa najviše iona prelaznih metala kao i drugi polipiridinski spojevi, kao što su 2,2'-bipiridin i 1,10-fenantrolin. Uobičajeni su kompleksi koji sadrže dva terpiridinska dijela, tj. [M (Terpi)2]n+. Strukturno se razlikuju od srodnih [M (Bipi)3]n+ kompleksa po tome što su ahiralni.

Terpiridinski, kao i drugi polipiridinski kompleksi, pokazuju karakteristična optička i elektrohemijska svojstva: metal-u-ligandu prenos naelektrisanja (MLCT) u vidljivom području, reverzibilna redukcija i oksidacija i prilično intenzivna luminiscencija.

Budući da su pi-akceptori, terpiridin i bipiridin imaju tendenciju da stabilizuju metale u nižim oksidacionim stanjima. Naprimjer, u acetonitril rastvoru, moguće je generirati [M (Terpi)2]+(M = Ni, Co).

## Srodni spojevi 
Bis-triazinil piridini povezani su s terpiridinom u njihovom vezanju za metale.

## Također pogledajte
*Piridin
* Helirajući ligand
* Pincerov ligand
* Tertiofen

## Reference
Kategorija:Helatni agensi
Kategorija:Piridini
Kategorija:Heterociklični spojevi
Antony Blinken

**Antony John Blinken** (rođen 16. aprila 1962) je američki pravnik, vladin službenik i bivši državni sekretar SAD-a. Bio je zamjenik savjetnika za nacionalnu sigurnost od 2013. do 2015. i zamjenik državnog sekretara od 2015. do 2017. pod predsjednikom Barackom Obamom. Blinkena je predsjednik Joe Biden izabrao za svog kandidata za mjesto državnog sekretara, a Senat Sjedinjenih Američkih Država potvrdio ga je 26. januara 2021. rezultatom glasanja 78:22 u korist Blinkena.

Za vrijeme Clintonove administracije, Blinken je služio u State Departmentu i na visokim pozicijama u osoblju Vijeća za nacionalnu sigurnost. Od 2009. do 2013. godine, Blinken je bio zamjenik pomoćnika predsjednika i savjetnik za nacionalnu sigurnost potpredsjednika.

## Publikacije
*
*
*
*

## Reference
## Vanjski linkovi
*

Kategorija:Rođeni 1962.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Biografije, New York
Kategorija:Američki diplomati
Kategorija:Američki pravnici
Kategorija:Članovi Demokratske stranke (SAD)
Kategorija:Bivši studenti Univerziteta Harvard
Nukleozid-trifosfat-heksoza-1-fosfat nukleotidiltransferaza

**Nukleozid-trifosfat-heksoza-1-fosfat  nukleotidiltransferaza** (EC2.7.7.28)  – u enzimologiji – je  enzim  koji katalizira  hemijsku reakciju

:nukleozid-trifosfat + alfa-D-aldoza 1-fosfat \rightleftharpoons difosfat + NDP-heksoza

Dakle, dva supstrata ovog enzima su nukleozid trifosfat i alfa-D-aldoza 1-fosfat, dok su njegova dva proizvoda  difosfat i NDP-heksoza.

Ovaj enzim pripada porodici transferaza, posebno onima koji prenose nukleotidne grupe koje sadrže fosfor (nukleotidiltransferaza). sistematsko ime ove enzimske klase je **NTP: alfa-D-aldoza-1-fosfat nukleotidiltransferaza**. Ostala uobičajena imena uključuju **NDP heksoza pirofosforilaza**, **heksoza 1-fosfat nukleotidiltransferaza**, **heksoza nukleotidilirajući enzim**, **nukleozid difosfoheksozo-pirofosforilaza**, **heksoza-1-fosfat gvanililtransferaza**, **GTP: alfa-D-heksoza-1-fosfat gvanililtransferaza**, **BDP heksoza pirofosforilaza**, **gvanozin difosfoheksoza pirofosforilaza**,  **nukleozid-trifosfat-heksoza-1-fosfat nukleotidiltransferaza** i **NTP: heksoza-1-fosfat nukleotidiltransferaza**.

## Reference
* 
* 

## Vanjski linkovi
Kategorija:Enzimi
Kategorija:EC 2.7.7
Kategorija:Enzimi nepoznate strukture
NPDPA

**NPDPA**, poznat i kao **izopropilfenidin** ili **izofenidin**, je disociativni anestetik koji se prodaje na mreži kao dizajnerski lijek i halucinogen. Prvi put je identificiran u Njemačkoj 2008., i premda se nikada nije toliko prodavao kao srodni spojevi kao što su difenidin i efenidin, nastavio se povremeno pojavljivati u zaplijenjenim uzorcima droga a u Švedskoj zabranjen je 2015.

## Metabolizam
Metabolički put izopropilfenidina sastoji se od N-oksidacije, N-dealkilacije, mono- i bis-hidroksilacije benzenskog prstena i hidroksilacije fenilnog prstena, tek nakon N-dealkilacije. Dihidroksi metaboliti konjugirani su metilacijom jedne hidroksi grupe, a hidroksi metaboliti glukuronidacijom ili sulfacijom.

## Legalnost
Švedska agencija za javno zdravlje predložila je da se NPDPA klasificira kao opasna supstanca 1. juna 2015. Zbog tog prijedloga postao je otkazana supstanca u Švedskoj od 18. avgusta 2015. Također je predložen za kontrolu u Njemačkoj prema analognim odredbama, iako one još nisu stupile na snagu od 2016.

## Također pogledajte
* AD-1211
* Fluorolintan
* Lanicemin
* Metoksfenidin (MXP)
* MT-45
* Remacemid
* UWA-001

## Reference 
Kategorija:Denominirane droge
Kategorija:Disocijativni lijekovi
Kategorija:Antagonisti NMDA receptora
Kategorija:Izopropilne smjese
Kategorija:Diariletilamini
Kategorija:Izopropilni spojevi