Srpska autonomna oblast

[mini|Srbi u [Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslaviji prema popisu stanovništva 1981.]]
**Srpska autonomna oblast** (**SAO**) jest naziv za samoproglašene srpske paradržavne tvorevine u Hrvatskoj i Socijalističkoj Republici Bosni i Hercegovini (SRBiH) za vrijeme raspada Jugoslavije. To su bili autonomni entiteti naseljeni većinom Srbima, koji su se kasnije ujedinili da bi formirali Republiku Srpsku Krajinu u Hrvatskoj i Republiku Srpsku u Bosni i Hercegovini. Između augusta 1990. i novembra 1991. nekoliko SAO proglašeni su u Hrvatskoj i SRBiH, u svjetlu mogućeg otcjepljenja tih republika od Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. Iza osnivanja SAO-a stajala je Srpska demokratska stranka Hrvatske, odnosno Bosne i Hercegovine, uz podršku režima Slobodana Miloševića iz Beograda.

## Hrvatska 
mini|SAO u Hrvatskoj 1991.
Takozvana antibirokratska revolucija srpskog lidera Slobodana Miloševića u cilju jačanja jugoslavenskih saveznih institucija izazvala je osude i separatistički odgovor u Sloveniji i Hrvatskoj. To je pak izazvalo sigurnosnu dilemu u tadašnjoj brojnoj zajednici Srba u Hrvatskoj, koja se oštro protivila svakom pomaku ka hrvatskoj samostalnosti, ako će ih to odvojiti od ostalih dijelova Jugoslavije. Dilema je bila ukorijenjena u historijskom iskustvu genocida nad Srbima u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj, potaknutog usponom srpskog i hrvatskog nacionalizma. Hrvatski srpski politički lideri nacionalističke Srpske demokratske stranke zalagali su se za podjelu Hrvatske, u slučaju nezavisnosti, koja bi omogućila da područja naseljena Srbima ostanu u Jugoslaviji.

Hrvatski srpski političar Jovan Rašković zalagao se za stvaranje "integralnog regiona" okupljanjem pretežno srpskih općina u Hrvatskoj u Zajednicu općina, koja bi djelovala kao jedna od administrativnih jedinica prvog nivoa u republici. Iako je tadašnji hrvatski pravni sistem formalno dopuštao takav oblik općinske organizacije, ovaj potez se smatrao vrlo kontroverznim i doveo je do nekih od prvih sukoba. Nakon Operacije "Oluja", primjena zakona koji je dozvoljavala autonomiju bila bi privremeno obustavljena. Godine 2000. ovaj dio zakona je formalno ukinut.

Proces stvaranja samoproglašenih srpskih autonomnih oblasti u Hrvatskoj uključivao je međuetničke sukobe i nasilje, kao i široko rasprostranjeno etničko čišćenje nesrpskog stanovništva sa područja koja su te regije na kraju kontrolisale. Neki od najviših političkih i vojnih lidera uključenih u ovaj proces procesuirani su od strane Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju zbog njihove direktne ili komandne odgovornosti za niz počinjenih ratnih zločina. U nastojanju da očuva mir u regionu, Evropska zajednica je priznavanje postjugoslavenskih entiteta ograničila isključivo na ranije uspostavljene jugoslavenske federalne jedinice (republike) u njihovim administrativnim granicama i eksplicitno ga obeshrabrila u slučaju bilo kakvog novog secesionističkog regiona, a istovremeno je uslovljavala priznavanje republika vjerodostojnim pravima zagarantovanih milom. Srpske autonomne oblasti u Hrvatskoj stoga nikada nisu dobile nikakvo formalno međunarodno priznanje.

## Bosna i Hercegovina 
Srpska demokratska stranka uspostavila je SAO na teritorijama naseljenim Srbima u Bosni i Hercegovini. Srbi su osnovali svoju skupštinu, nakon što su napustili Skupštinu SRBiH u oktobru 1991.

U periodu od septembra do novembra 1991. proglašeno je šest entiteta:

* Autonomna Oblast Krajina, sa centrom u Banjaluci. Formirana je u aprilu 1991. Bila je to najveća srpska autonomna oblast. Nakon neuspjeha u spajanju sa SAO Krajinom u Hrvatskoj, u septembru 1991. preimenovana je u SAO Bosanska Krajina.
* SAO Sjeveroistočna Bosna, sa centrom u Bijeljini. Formirana je u septembru 1991. U novembru iste godine promijenila je ime u SAO Semberija, a u decembru u SAO Semberija i Majevica.
* SAO Romanija, sa centrom na Palama. Formirana je u septembru 1991. U novembru 1991. transformisana u SAO Romanija-Birač, u koju je uključena i oblast SAO Birač.
* SAO Hercegovina (poznata i kao SAO Istočna Hercegovina i SAO Stara Hercegovina), sa centrom u Bileći. Formirana je u septembru 1991.
* SAO Sjeverna Bosna ili SAO Ozren-Posavina, sa centrom u Doboju. Formirana je u novembru 1991, i nikada nije u potpunosti kontrolisala svoju proglašenu teritoriju.
* SAO Birač, sa centrom u Zvorniku. Formirana je u novembru 1991. i istog mjeseca uključena u SAO Romanija-Birač.

Sve ove oblasti su se 9. januara 1992. ujedinile u Republiku srpskog naroda u Bosni i Hercegovini (kasnije preimenovana u Republiku Srpsku), donošenjem Deklaracije o proglašenju Republike srpskog naroda BiH.
Datoteka:SAO BIH 1991 1992.png|alt=SAOs in Bosnia and Herzegovina (September 1991)|SAO u Bosni i Hercegovini (septembar 1991).
Datoteka:Srpske autonomne oblasti u Bosni i Hercegovini.png|alt=SAOs in Bosnia and Herzegovina (Autumn 1991)|SAO u Bosni i Hercegovini (jesen 1991).
Datoteka:SAO BIH 1991 nov 01.png|SAO u Bosni i Hercegovini (početak novembra 1991).
Datoteka:Srpske autonomne oblasti u Bosni i Hercegovini u studenome 1991.png|alt=SAOs in Bosnia and Herzegovina (November 1991)|SAO u Bosni i Hercegovini (kraj novembra 1991).

## Također pogledajte 
* Republika Srpska
* Republika Srpska Krajina
* Dubrovačka Republika (1991)
* Hrvatska Republika Herceg-Bosna
* Autonomna pokrajina Zapadna Bosna

## Reference 
## Literatura 
* 
* 

*
Kategorija:Autonomne regije
Kategorija:Historija Srba u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Historija Srba u Hrvatskoj
Kategorija:Rat u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Rat u Hrvatskoj
Kategorija:Srpski nacionalizam u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Srpski nacionalizam u Hrvatskoj
Kategorija:Separatizam u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Separatizam u Hrvatskoj
Kategorija:Srpska demokratska stranka
Kategorija:Srpska demokratska stranka (Hrvatska)
Kategorija:Politička historija Republike Srpske
Kategorija:Politička historija Republike Srpske Krajine
Kategorija:Politika Jugoslavije
Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine
Kategorija:Politička historija Hrvatske
Kategorija:Administrativna podjela Jugoslavije
Kategorija:Bivše vrste administrativnih podjela u Hrvatskoj
Kategorija:Bivše vrste administrativnih podjela u Bosni i Hercegovini
Kategorija:1990. u Hrvatskoj
Kategorija:1991. u Hrvatskoj
Kategorija:1991. u Bosni i Hercegovini
Kategorija:1992. u Bosni i Hercegovini
Kategorija:1990. u Jugoslaviji
Kategorija:1991. u Jugoslaviji
Kategorija:1992. u Jugoslaviji
Kategorija:Odnosi Bosna i Hercegovina–Hrvatska