Galaktoza

**Galaktoza** (grč. γάλακτ– *galakt–*, = mlijeko) – ponekad skraćeno **Gal** – je  monosaharidni  šećer koji je manje sladak nego  glukoza i fruktoza.  To je  C-4 epimer  glukoze.
**Galatan**  je  polimer šećera  galaktoze  koji se nalazi u hemicelulozi. Galaktan se hidrolizom  može pretvoriti u galaktozu.

## Struktura i izomerizam
Galaktoza se javlja u oba oblika: 
*otvoreni lanac i
*prstenasta. 
Oblik otvorenog lanca na kraju lanca ima karbonil. U otvorenom lanca  D- i L- izomera se ne može odvojiti, ali se ciklični oblici mogu kristalizirati i izolirati.

Četiri izomera su ciklična,  pri čemu su dva sa piranoznim (6-članim) prstenom, a dva sa  furanoznim (5-članim) prstenom. Galatofuranoza je javlja kod bakterija, gljiva i protozoa. U cikličnom  obliku postoje dva anomera, pod nazivom alfa i beta, jer prelazak iz forme otvorenog lanca u ciklični oblik uključuje stvaranje novog stereocentra na mjestu otvorenog lanca karbonila. U beta obliku, alkoholna  grupa je u ekvatorskoj  poziciji, dok je u alfa obliku ta grupa  u aksijalnom položaju.
thumb|left|upright=1.5|Ciklična forma galaktoze

## Odnosi sa laktozom 
Galaktoza je  monosaharid.  Kada se kombinira sa glukozom (monosaharid),  putem  kondenzacijske reakcije, nastaje  disaharid laktoza. Hidroliza  laktoze u   glukozu i  galaktozu je katalizirana   enzimima laktaza i β-galaktozidaza. Kod *Escherichia coli*, drugi je u produkciji  *lac* operona.

U prirodi, laktoza se primarno nalazi u mlijeku  i mliječnim proizvodima. Suglasno tome, različiti proizvodi  s mliječno-izvedenim  sastojcima, npr. hljeb i žitarice, mogu također sadržavati laktozu. Metabolizam galaktoze , koji pretvara  galaktozu u  glukozu,  odvija se djelovanjem tri glavna enzima u mehanizmu poznatom kao Leloirov put. Ovi enzimi, prema redoslijedu djelovanje su: galaktokinaza (*GALK*), galaktozo-1-fosfat uridiltransferaza (*GALT*) i UDP-galaktozo-4’-epimeraza (*GALE*).

U ljudskom tijelu, glukoza se mijenja u  galaktozu, preko heksoneogeneze, kako bi se omogućilo da mliječne žlijezde  luče laktozu. Međutim, većina laktoze u majčinom mlijeku  je sintetizirana  od galaktoze preuzete iz krvi, a samo 35 ± 6% je nastalo od galaktoze  putem  sinteze *de novo*. U nastanku galaktoze u mliječnim žlijezdama također sudjeluje i glicerol.

## Metabolizam
Primarnometabolitsko gorivo kod čovjeka je glukoza. Ona je mnogo stabilnija i manje podložna formaciji nespecifičnih glikokonjugata, molekula sa najmanje jednim šećerom koji je vezan za protein ili lipid. Mnogi špekuliraju da je to iz tog razloga da je put za brzu konverziju iz galaktoze do glukoze  kod mnogih vrsta visoko konzerviran.
Glavni put metabolizma galaktoze je Leloir put; kod  ljudi i drugih vrsta, međutim, treba napomenuti da ima  nekoliko alternativnih puteve, kao što je De Ley Doudoroff put. Leloirov put se sastoji od druge faza dvodijelnog  procesa koji pretvara β-D-galaktoze u UDP-glukozu. U početnoj fazi se β--D-galaktoze pretvara u αD-galaktozu pomoću  enzima mutarotaza (*Galm*). Leloir put tada vrši konverziju α--D-galaktoze u UDP-glukozu,  pomoću tri glavna enzima. Galaktokinaza (*GALK*) fosforilat α--D-galaktoza galaktaza-1-fosfat  ili *Gal-1-P*. Galaktoza-1-fosfat uridiltransferaza (*GALT*) zatim prenosi UMP grupu iz UDP-glukoze u ''Gal-1-P da formiraju UDP-galaktozu. Konačno, UDP-galaktoza 4'-epimeraza (GALE) interkonvertira UDP-galaktozu i UDP-glukozu, čime se taj put  završava.
Međutim, oni koji pate od galaktozemije ne mogu pravilno razlagati galaktozu što je posljedica  naslijeđene  mutacije u jednom od enzima u Leloirovog puta. Ove osobe ne mogu metabolizirati galaktoza pravilno, tako da je  za njih štetna potrošnja čak i male količine galaktoze.

## Izvori
Galaktoza se nalazi u mlijeku i mliječnim proizvodima  šećernoj repi i  drugim gumastim i sluzastim materijama. Također se sintetizira u tijelu, gdje je dio glikolipida i glikoproteina u nekoliko tkiva  i etanola  treće generacije u proces proizvodnje od makroalgi.

## Također pogledajte
*Šećer
*Monosaharid
*glukoza
*Mlijeko

## Reference
Kategorija:Galaktoza
Kategorija:Ishrana
Kategorija:Zaslađivači