Acetilholin

[thumb|right|Acetilcholin procesuira sinapsu. Nakon toga vrlo brzo biva razgrađen djelovanjem enzima [acetilholinesterza.]]
**Acetilholin** je neurotransmiter perifernog i centralnog nervnog sistema. Uglavnom ima podražujuće djelovanje, ali na nekim perifernim parasimpatičkim nervnim završecima može imati i inhibitorno dejstvo.

## Rasprostranjenje i uloga 
* Acetilholin se oslobađa na svim parasimpatičkim i simpatičkim preganglijskim nervnim vlaknima. Tu učestvuje u procesu prijenosa nervnog impulsa sa presinapsnog na postsinapsni neuron.
* Sekrecijom ovog neurotransmitera na svim postgangliskim parasimpatičkim vlaknima ostavruje se djejstvo parasimpatičkog sistema.
* Na holinergičkim simpatičkim nervnim vlakanima koja inerviraju znojne žlijezde, mišiće dlake i krvne sudove kože, gdje stimulira rad ovih organa.
* Na raznim neuronima probavnog nervnog sistema (utrobni nervni sistem), omogućava peristaltiku crijeva.
* Depolarizacijom nervno-mišićne ploče, pokreće mišićnu kontrakciju.
* Sekrecijom acetilholina u dijelovima mozga, kao što su prugasto tijelo (lat. *Corpus striatim*), Majnertovo bazano jedro (lat. *Nucleus basalis Meynerti*), velike piramidne ćelije motorne kore, moždanom mostu i drugim reguliraju se brojni procesi kao npr. spavanje, pamćenje, moždana aktivnost.

## Sinteza 
Acetiholin se sintetizira u citoplazmi presinapsnih nervnih završetaka iz aminoalkohola holina i acetil koenzima A. Enzim koji katalizira ovu reakciju je holinacetiltransferaza, koja se nalazi samo u završecima holinergičkih nevnih vlakana (nervna vlakna koja luče acetilholin). 
Nervne ćelije ne sintetiziraju holin, već ga moraju unositi iz okoline putem aktivnog transporta. Holin se nejčešće resorbira iz hrane, a mogu ga sintetizirati i crijevne bakterije; u organizmu nastaje iz aminokiseline serin.
Nakon sinteze, ovaj neurotransmiter se pakuje u sinapsne vezikule, iz kojih se putem egzocitoze luči u sinapsnu pukotinu.
## Receptori 
Acetilholin je (1914.) bio prvootkriveni neurotransmiter, kada su za njega otkrivene i dvije grupe receptora: **nikotinski** i **muskarinski**. Imena su dobili po supstancama koji ih aktivirajaju: po alkaloidu nikotinu iz duhana i alkaloidu jedne gljive iz roda *Musca*: muskarinu.

### Nikotinski receptori 
Nikotinski receptori su u stvari ionski kanali, sastavnjeni od pet podjedinica (pentameri). Nađeno je više tipova podjedinica: α,β,γ,δ,ξ. Podjedinice α (9 od 1-9) i β (4 od 1-4) se javljaju u više oblika. Nakon aktiviranja ovih receptora, otvaraju se natrijski i kalij ski kanali i membrana neurona se depolarizira. Nikotinski receptori se nalaze u ćelijama skeletnih mišića i nerava. Receptori mišićnih ćelija su izgrađeni od 2 α1, β1, δ, ξ (2α1β1δξ) podjedinica. Fetusni nikotinski receptori mišićnih ćelija imaju strukturu: 2α1β1δγ, što znači da umjesto ξ sadrže γ podjedinicu.
U nevnim ćelijama djeluju različiti tipovi nikotinskih receptora, ali su najčečće podjedinice 2α4 i 3β2.

Mišićni nikotinski receptori se mogu blokirati raznim supstancama. Otrovi nekih zmija, kao što su kobra i mamba imaju bungarotoksin, koji blokira ove receptore. Neke supstance koje se koriste u terapiji (mišićni relaksansi) također mogu blokirati mišićni tip receptora.

### Muskarinski receptori 
Muskarinski receptori su povezani sa G-proteinom. Javljaju se u pet tipova: M1, M2, M3, M4, M5. 
M1 receptori se nalaze na nervnim ćelijama i izazivaju njihovu ekscitaciju. Aktiviranjem proteina-G stimuliraju fosfolipazu C, čija aktivacija izaziva niz daljih efekte. Na isti način deluju i receptori M3 i M5.

Receptori M2 su uglavnom raspoređeni na srčanim mišićnim ćelijama, a njihovom aktivacijom se smanjuju snaga i frekvencija srca (imaju inhibicijsku ulogu). Aktiviranjem G-proteina, otvaraju se kalijski kanali i inhibicija adenil ciklaze.
Receptori M3 se nalaze na žlijezdama i glatkim mišićima i pojačavaju lučenje i kontrakciju ovih organa. Receptori M4, kao i M2, imaju inhibicijsku funkciju. M5 su, kao i M1 i M3, također aktivacijski receptori.

## Inaktivacija acetilholina 
Oslobođeni acetilholin je aktivan vrlo kratko, jer ga veoma brzo razgrađuje enzim acetilholinesteraza. Inače to je jedan od enzima ljudskog organizma sa najbržim djejstvom. Postoji u međućelijskom prostoru, ali i unutar nekih ćelija, npr. u eritrocitima.
Poznat je još jedan enzim sličnog djelovanja, a to je butirilholinesteraza (nespecifična holinesteraza).

Neki bojni otrovi, pesticidi i lijekovi blokiraju djejstvo acetilholinesteraze i tako produžavaju djelovanje acetilholina.

## Poremećaji sistema sinteze acetilholina 
* Propadanje holinergičkih neurona u centralnom nervnom sistemu povezuje se sa nastankom Alchajmerove bolesti, odnosno demencije.
* Kod autoimune bolesti mijastenija gravis (*Miastenia gravis*) dolazi do proizvodnje antitijela protiv muskarinskih receptora, pa se uništavaju i acetilholin ne može da se veže i ostvari svoju funkciju. Pošto je acetilholin glavni transmiter na neuromotornoj ploči koja izaziva mišićnu kontrakciju, javlja se otežana reakcija mišića i njihov brzi zamor. Bolest se najprije javlja na mišićima oka (i trepavica), te jezika i mišićima lica, trupa. Obično su jutarnji simptomi blagi; zbog sve većeg zamora, tokom dana se pojačavaju.

## Također pogledajte 
* Neurotransmiter
* Sinapsa
* Neuromišićna veza
* Demencija
* Alcheimerova bolest

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* neuronauka
* Warning over combining common medicines for elderly

Kategorija:Fiziologija
Kategorija:Neurofiziologija
Kategorija:Acetilholin
Kategorija:Neurologija
Kategorija:Estri