open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Huygens (svemirska letjelica)

mini|258x258px| Slika presjeka *Huygensa****Huygens*** (  HOY -gənz ) jeste bila robotska svemirska sonda za ulazak u atmosferu, koja je uspješno sletjela na Saturnov mjesec Titan u 2005. godini. Izgradila ju je i njom upravlja Evropska svemirska agencija (ESA). Bila je dio *misije Cassini – Huygens* i postala je prva svemirska letjelica koja je sletjela na Titan, što je i najudaljenije slijetanje sa Zemlje koje je svemirska letjelica ikad napravila. Sonda je dobila ime po holandskom astronomu iz 17. stoljeća Christiaanu Huygensu, koji je otkrio Titan 1655. godine.

Kombinirana *letjelica Cassini – Huygens* lansirana je sa Zemlje 15. oktobra 1997. Ovo je jedino slijetanje u vanjski Sunčev sistem. Bilo je to i prvo slijetanje na mjesec koji nije Zemljin.

*Huygens je* dodirnuo tlo, mada je u njegovom dizajnu uzeta u obzir i mogućnost da će sletjeti u okean. Sonda je dizajnirana za prikupljanje podataka nekoliko sati u atmosferi, a možda i kratko vrijeme na površini. Nastavio je slati podatke oko 90 minuta nakon dodira.
lijevo|mini|222x222px| Objavljena prva slika snimljena sa nadmorske visine 16 km, pokazujući za šta se pretpostavlja da su odvodni kanali koji teku do moguće obale. Tamnija područja su ravnice, dok svjetlija područja predstavljaju uzvišicu.
desno|mini| Animacija *Huygens-ove* putanje od decembra 25 2004. godine do 14 januar 2005
Sonda je sletjela na površinu Titana u .
centar|mini|564x564px| Crveni krst označava mjesto slijetanja *Huygensa* . Svijetla regija s desne strane je regija Xanadu .

## Reference 
### Navodi 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Pages with unreviewed translations
Nogometna reprezentacija Grenlanda

**Nogometna reprezentacija Grenlanda** predstavlja Grenland na međunarodnim turnirima koji nisu pod nadležnosti FIFA-e. Njime upravlja Nogometni savez Grenlanda. Iako ima isti status kao i Farska Ostrva unutar Kraljevine Danske, Grenland nije, za razliku od nogometne reprezentacije Farskih Otoka, član FIFA-e niti bilo koje kontinentalne konfederacije, pa stoga nema pravo ulaska na Svjetsko prvenstvo ili druge međunarodne turnire. Većina utakmica koje su odigrali bili su protiv Farskih ostrva i Islanda, ali nijedna od njih dvije te utakmice ne smatra punopravnim međunarodnim igračima. Reprezentacija Grenlanda namjerava se pridružiti FIFA-i i UEFA-i u bliskoj budućnosti.

## Također pogledajte 
* Nogometni savez Grenlanda
* Grenland

## Reference 
Kategorija:Nogomet na Grenlandu
Kategorija:Nogometna takmičenja na Grenlandu
Kategorija:Osnivanja u 1971.
Anton Babikov

**Anton Babikov**, () rođen 2. augusta 1991. u Ufi, Baškortostan je ruski biatlonac.

## Karijera 
### Olimpijske igre 
### Svjetska prvenstva 
Babikov je nastupio na tri Svjetska prvenstva od SP 2016. do SP 2021, i osvojio je jednu zlatnu medalju. Najbolji mu je rezultat bilo 16-o mjesto na SP 2016. u norveškom Holmenkollenu u potjeri na 12,5&nbsp;km U štafetnoj utrci je sa Antonom Šipuljinom, Maksimom Cvetkovim i Aleksejem Volkovim na SP 2017. u štafeti osvojio zlatnu medalju.

### Svjetski kup 
## Napomene 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* 
* 

Kategorija:Rođeni 1991.
Kategorija:Biografije, Ufa
Kategorija:Ruski biatlonci
Kategorija:Aktivni biatlonci
Kategorija:Ruski olimpijci u biatlonu
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2018.
Kategorija:Svjetski prvaci u biatlonu
Kategorija:Živi ljudi
Madara Līduma

**Madara Līduma** rođena 10. augusta 1982. u Gulbeneu je nekadašnja latvijska biatlonka.

## Karijera 
### Olimpijske igre 
Līduma je nastupila dva puta na olimpijskim igrama: na ZOI 2006 i  ZOI 2010. Najbolji rezultat joj je bilo 10-o mjesto na | ZOI 2016: u utrci na 15&nbsp;km, a u štafeti 4 × 7,5&nbsp;km na istim igrama 18-o mjesto sa Andželom Brice, Lindom Savlaki i Gerdom Krūmiņom.

### Svjetska prvenstva 
Na Svjetskim prvenstvima u biatlonu, Madara Līduma je nastupila 7 puta u periodu 2003-2011. godine. 

### Svjetski kup 
Prvi nastup Lidume u Svjetskom kupu bio je u sezoni 1999/00.

## Napomene 
## Vanjski linkovi 
* 
* 
* Zvanična banka podataka IBU-a

## Reference 
Kategorija:Latvijski biatlonci
Kategorija:Rođeni 1982.
Kategorija:Biografije, Gulbene
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2006.
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2010.
Kategorija:Latvijski olimpijci u biatlonu
Kategorija:Živi ljudi
Eurosong 1958.

**Eurosong 1958.** bio je treći Eurosong. Održan je 12. marta 1958. u Hilversumu. Pobijedila je Francuska s pjesmom "Dors, mon amour" u izvedbi Andréa Claveaua.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službeni sajt

Kategorija:Eurosong po godinama
Kategorija:1958. u Nizozemskoj
Kategorija:Muzika u Nizozemskoj
Kategorija:1958. u muzici
Eurosong 1962.

**Eurosong 1962.** bio je sedmi Eurosong. Pobijedila je Francuska s pjesmom "Un premier amour", u izvedbi Isabelle Aubret.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službeni sajt

Kategorija:Eurosong po godinama
Kategorija:1962. u Luksemburgu
Kategorija:Muzika u Luksemburgu
Wiktor Jankiewicz

**Wiktor Jankiewicz** (fonetski: Viktor Jankjevič) bio je poljski pravnik, advokat, poslanik narodnog parlamenta u Sarajevu.

## Biografija 
Jankiewicz je porlijekom iz Gorlica, Poljska. Diplomirao je pravo na univerzitetima u Krakovu i Pragu. U početku je radio u Galiciji, nakon čega se preselio u Bosnu, gdje je praksu stekao u sudu i poslije je radio kao advokat u Tuzli. Zahvaljujući svojoj profesionalnosti i ljubaznosti prema stanovnicima ove regije, postao je član Narodnog parlamenta u Sarajevu 1910. godine. ispred hrvatske klerikalno – nacionalističke stranke pod nazivom  i podnio ostavku na mjesto poslanika u parlamentu. Ova stranka također je bila hrvatska katolička grupa, ali se snažno ogradila od parola nacionalističkog karaktera. Jankiewicz je kao poslanik podržavao interese Hrvata, ali ih je također pozvao na pristanak i oslobađanje od etničkih predrasuda.

## Reference 
Kategorija:Poljski pravnici
Kategorija:Biografije, Gorlice
Kategorija:Biografije, Tuzla
Kategorija:Poljaci u Bosni i Hercegovini
Roznamedžijina džamija

**Džamija Roznamedži Ibrahim – efendije,** poznata i kao **Roznamedžijina džamija**, nalazi se na uglu Kresine ulice i ulice Braće Fejića, nedaleko od lijeve obale rijeke Neretve. Ističe se ukrašenom munarom i  ornamentisanim prozorima. Džamija je izgrađena prije 1620. godine jer se od prihoda Ahmedovog vakufa isplaćivalo imamu i hatifu Ibrahim – efendijine džamije po jedna akča dnevno. Po natpisu na ploči iznad ulaznih vrata, džamija je temeljito popravljena 1897. godine. Godine 1967, vjetar je do šerefe srušio munaru pa je ona dvije godine kasnije ponovo ozidana.
Ibrahim - efendija je porijeklom iz Nevesinja, i bio je roznamedžija na dvoru sultana Murata IV.

Zasluga Ibrahim – efendije je i u tome što je proširio vodovod u Mostaru i omogućio snadbijevanje jednog dijela grada pitkom vodom. Pored džamije sagrađena je i medresa, a oko 1800. godine u dvorištu medrese šadrvan. Nije sačuvana vakufnama niti bilo koji drugi dokument koji bi ukazao na to šta je vakif ostavio za izdržavanje svojih zadužbina. Godine 1889., ovaj vakuf je u posjedu imao dućan, kuću i harem. Džamija je poznata i pod imenom Kresina džamija, po porodici Kreso čiji su članovi godinama obavljali dužnost imama. Džamija je zatvorena 1924. godine i u njoj je jedno vrijeme radila stalna izložba projekata Urbanističkog zavoda u Mostaru. Za vrijeme Drugog svjetskog rata Talijani su je bili mnogo oštetili, pa su uništili i minber. Stanje džamije 1953. godine je bilo vrlo loše. Trijem se bio gotovo srušio, unutrašnjost demolirana a prozori porazbijani. Pokrov od lima i malter na fasadi nije odgovarao objektu, a uz to je bio dotrajao. Hitan zahvat bio je potreban i taj je izveden dok unutrašnjost nije uređena. U ratu 1992-1995. godine, džamija je stradala a njen popravak je trajao u periodu od 1995-2000., i u moderno vrijeme džamija služi svojoj svrsi.

## Reference 
Kategorija:Džamije u Mostaru
Neuroplasticitet

**Neuroplastičnost**, poznata i kao **neuronska plastičnost** ili **moždana plastičnost**, sposobnost je neuronskih mreža u mozgu da se mijenjaju rastom i reorganizacijom. Te se promjene kreću od pojedinačnih neuronskih puteva gradnjom novih veza, do sistematskih prilagođavanja poput kortikalnog remapiranja. Primjeri neuroplastičnosti uključuju promjene krugova i mreže koje su rezultat učenja novih sposobnosti, utjecaja okoline, prakse i psihološkog stresa.

Neuroplastičnost je nekada smatrana od strane neuronaučnika da se manifestuju samo u djetinjstvu,, ali istraživanja u drugoj polovini 20. vijeka pokazala je da se mnogi aspekti mozga mogu mijenjati (ili su "plastični"), čak i kroz zrelo doba.   Međutim, mozak u razvoju pokazuje viši stepen plastičnosti od mozga odrasle osobe. Plastičnost ovisna o aktivnosti može imati značajne implikacije na zdrav razvoj, učenje, pamćenje i oporavak od oštećenja mozga .

Izraz "plastičnost" prvi je put primijenio na ponašanje 1890. godine William James u djelu *Principi psihologije* .  Čini se da je prva osoba koja je upotrijebila izraz *neuronska plastičnost* bio poljski neuroznaučnik Jerzy Konorski.

Studije na ljudima koji su se oporavljali od moždanog udara također su pružale podršku neuroplastičnosti, jer su dijelovi mozga koji su ostali zdravi ponekad mogli preuzeti, barem dijelom, funkcije koje su bile uništene; Shepherd Ivory Franz je radio na ovom području.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Mozak
Kategorija:Neurofiziologija
Kategorija:CS1: duga vrijednost parametra volume
Kategorija:Neurotrauma
Kategorija:Pamćenje
Ćejvan-ćehajin hamam

**Ćejvan- ćehajin hamam** u Mostaru nalazi se na Priječkoj čaršiji kod tabhane i Tabačica džamije, nedaleko od desne obale rijeke Neretve i jednog kraka Radobolje. Sagrađen je od sredstava Ćejvan – ćehajinog vakufa između 1558. i 1664. godine. Voda za hamam uzimana je iz Radobolje, a godina početka i prestanka rada je nepoznata. Hamami su građeni od tesanog kamena i presvođeni kupolom, a njihov interijer su činili: šadrvan, čekaonica, garderoba, kapaluk, prostorija za odmaranje poslije kupanja, halvate za kupanje, hazna, rezervoar s vodom i ćulhan.

U Mostaru je osim Ćejvan-ćehajinog hamama postojao i Sinan-pašin hamam i oba su bila jednostruka, tačnije, u njima su se u isto vrijeme mogli kupati samo muškarci ili samo žene. U novembru 1713. godine, Mostar je pogodila velika poplava od koje je Neretva nabujala i poplavila Ćejvan-ćehajin hamam. Hamam nakon toga nije više služio svojoj svrsi i prepušten je zubu vremena, a zakupnici su ga koristili kao skladište. Na hamamu su izvršeni potrebni konzervatorsko-restauratorski radovi i registriran je kao spomenik kulture. Saniran je i popravljen 2004. godine, a danas se koristi u službene svrhe kao izložbeni prostor. Obnova hamama je organizovana u sklopu svečanog otvaranja Starog mosta u Mostaru. Svečanosti otvaranja hamama prisustvovali su članovi Predsjedništva Bosne i Hercegovine, bivši hrvatski predsjednik Stjepan Mesić i ministar vanjskih poslova Francuske Michel Barnier.

## Reference 
Kategorija:Vakuf
Kategorija:Arhitektura u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Kultura u Mostaru
Hans Christian Gram

**Hans Christian Joachim Gram** (13. septembra 1853 – 14. novembra 1938) bio je danski bakteriolog koji je poznat po svom razvoju Gramove mrlje, još uvijek standardne tehnike za klasifikaciju bakterija koja ih čini vidljivijima pod mikroskopom.

## Rani život i obrazovanje 
Gram je bio sin Frederika Terkela Juliusa Grama, profesora pravne nauke, i Louise Christiane Roulund.

Studirao je na Univerzitetu u Kopenhagenu i bio asistent za botaniku zoologu Japetusu Steenstrupu. Proučavanje biljaka upoznalo ga je sa osnovama farmakologije i upotrebom mikroskopa.

Gram je započeo medicinsku školu 1878, a diplomirao 1883. Putovao je širom Evrope između 1878. i 1885.

U Berlinu je 1884. Gram razvio metodu za razlikovanje dvije glavne klase bakterija. Ova tehnika, poznata kao bojenje po Gramu, i dalje je standardni postupak medicinske mikrobiologije. Ovo djelo je donijelo Gramu međunarodnu reputaciju. Metoda bojenja kasnije je imala glavnu ulogu u klasifikaciji bakterija. Gram je bio skroman čovjek i u svojoj je početnoj publikaciji primijetio: "Stoga sam objavio metodu, iako sam svjestan da je još uvijek vrlo neispravna i nesavršena; ali nadamo se da će je imati u rukama drugi istražitelji i da se ispostavi korisnom."

Gramova mrlja izrađena je pomoću primarne mrlje kristalno ljubičaste i kontra- mrlje safranina. Bakterije koje postanu ljubičaste kad se oboje nazivaju se 'Gram-pozitivnim', dok one koje postanu crvene kada se oboje, nazivaju se 'Gram-negativnim'.

Gramov početni rad odnosio se na proučavanje ljudskih crvenih krvnih zrnaca. Među prvima je prepoznao da su makrociti karakteristični za pernicioznu anemiju.

Tokom 1891. Gram je predavao farmakologiju, a kasnije te godine imenovan je profesorom na Univerzitetu u Kopenhagenu. Godine 1900. dao je ostavku na profesuru farmakologije da bi postao profesor medicine. Kao profesor objavio je četiri toma kliničkih predavanja koja su se široko koristila u Danskoj. Povukao se sa Univerziteta u Kopenhagenu 1923. i umro 1938.

Dana 13. septembra 2019. Google je obilježio godišnjicu njegovog rođenja doodle logotipom za Kanadu, Peru, Argentinu, Australiju, Novi Zeland, Izrael, Indiju i neke evropske zemlje.

## Reference 
Kategorija:Umrli 1938.
Kategorija:Rođeni 1853.
Kategorija:Pages with unreviewed translations
Eurosong 1972.

**Eurosong 1972.** bila je 17. po redu Eurovizija. Održana je u Edinburghu, Ujedinjena Kraljevina 25. marta 1971., a organizovali su ga Evropska radiodifuzna unija (EBU) i domaćin emitera British Broadcasting Corporation (BBC), koji su pristali da organizuju događaj nakon moneške televizije Télé Monte Carlo (TMC), koja je pobijedila 1971. godine, nije bio u mogućnosti da ispuni zahtjeve domaćina događaja i nije mogao pronaći odgovarajuće mjesto. Takmičenje je održano u dvorani Usher 25. marta 1972. godine, a domaćin je bila škotska baletska igračica Moira Shearer. Na takmičenju je učestvovalo 18 zemalja, iste zemlje kao i prethodne godine.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službeni sajt
* https://eurovision.tv/story/seeking-out-more-about-the-1972-contest

Kategorija:Eurosong po godinama
Kategorija:1972.
Sivaš

**Sivaš** (, , ) je ime za niz limanskih jezera koja se prostiru uz istočnu obalu Krima, od prevlake Perekop sve do 113&nbsp;km dugog spruda - Arabatska prevlaka koji ga razdvaja od Azovsko more. Slane vode Sivaša prerađuju se u hemijskim postrojenjima Krasnoperekopska na zapadu Perekopa.

## Napomene
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Сиваш - Гнилое море 

Kategorija:Geografija Ukrajine
Kategorija:Krim
Balaban (muzički instrument)

[mini|200px|Balaban u [Narodni muzej istorije Azerbejdžana|Narodnom muzeju istorije Azerbejdžana]] 
**Balaban**() drveni je puhački instrument, cilindričnog oblika, sa dvostrukim jezičkom dužine oko 35&nbsp;cm, sa osam otvora koji se pokrivaju prstima i jednom rupom koja se pokriva palcem. Balaban, jedan od drevnih duvačkih instrumenata, je zastupljen u svim krajevima Azerbejdžana. Ovaj instrument je zastupljen i u Iranskom Azerbejdžanu.

Balaban se najčešće pravi od tvrdih vrsta drveta kao što su dud ili orah. Unutrašnja šupljina u instrumentu iznosi oko 1,5&nbsp;cm u prečniku. Dvostruki jezičak je izrađen je od trske, dugačak je oko 6&nbsp;cm ravan je na jednom kraju. Izvođač koristi vazduh koji se nalazi u ustima da bi nastavio da svira balaban dok udiše vazduh u pluća. Ova "kružna" tehnika disanja obično se koristi na svim duvačkim instrumentima sa dvostrukim jezičkom sa Srednjeg istoka. 

## Opis instrumenta 
Balaban ima 8 rupa na prednjoj strani i jednu na zadnjoj strani u dijelu visine prve i druge rupe na prednjoj strani.

Sastoji se od cijevi, jezička, regulatora, i poklopca. Cijev balabana, ili *govda*, je cilindrična cijev dužine od 280-320&nbsp;mm napravljena najčešće od kajsijinog drveta (ponekad i od lješnika, kruške, duda, šimšira). Proces izrezivanja balabanske cijevi naziva se "balaban čakma". Gornji kraj cijevi (*baš* ili *kup*) ima okrugli oblik, a donji kraj (*ajag*) je zašiljen. Unutrašnja šupljina ima prečnik oko 10&nbsp;mm. Osam rupa ili "tonova" koji čine "zvučni ton" ("sas pardasi") napravljeni su na prednjoj strani, a jedna rupa je napravljena na donjoj strani, nasuprot od intervala između prve i druge rupe. Ponekad se na donjem kraju donje strane napravi dodatna rupa koja se zove "nizam pardasi", kako bi se obezbjedila bolja boja zvuka. 

Rupe na instrumentu su klasifikovane na slijedeći način: 
File:Novruz Baku03.jpg|Ašik muzičari sviraju balaban u Bakuu 
File:The Soviet Union 1990 CPA 6249 stamp (Azerbaijani balaban, nagara, tar, saz and zurna).jpg|Azerbejdžanski muzički instrumenti (uključujući i balaban) na poštanskoj markici Sovjetskog Saveza, 1990. 

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Drveni puhački instrumenti
Kategorija:Azerbejdžanski muzički instrumeni
Kategorija:Iranski muzički instrumeni
Stanislav Brebera

mini|Semtex H plastični eksploziv**Stanislav Brebera** (10. augusta 1925. &ndash; 11. maja 2012.) bio je češki hemičar. Rođen je u Přelouču, a umro je u Pardubicama.

Brebera je karijeru proveo u čehoslovačkom državnom *istraživačkom institutu za hemijsku industriju*, trenutno  pod imenom  Explosia Pardubice. Najpoznatiji je po razvoju plastičnog eksploziva poznatog kao Semtex krajem 1950-ih, koji je na tržište pušten 1964. godine.

## Reference 
Kategorija:Umrli 2012.
Kategorija:Rođeni 1925.
Kategorija:Češki hemičari
Josip Belušić

**Josip Belušić** (12. mart 1847 – 8. januar 1905) bio je hrvatski izumitelj i profesor fizike i matematike. Rođen je u malom naselju Županići u Labinu u Istri, a školovao se u Pazinu i Kopru. Belušić je nastavio studije u Beču, a kasnije se preselio u Trst prije povratka u Istru, gdje je izgradio svoj najpoznatiji izum, brzinomjer. Po završetku studija, Belušić se zapošljava kao profesor fizike i matematike u Kraljevskoj školi u Kopru. Kasnije je postao direktor Pomorske škole Castelnuovo i zaposlen kao docent u toj instituciji.

Godine 1887. Belušić je prvi put javno eksperimentisao sa svojim novim izumom, električnim brzinomjerom.  Izum je patentiran u Austrougarskoj pod nazivom "Velocimeter".

Belušić je svoj izum izložio na izložbenom svemiru 1889. u Parizu, preimenujući ga u *Controllore automatico po veturi*. Iste godine Opština Pariz raspisala je javni konkurs i registrovano je preko 120 patenata za nadmetanje. Njegov dizajn pobijedio je kao najprecizniji i najpouzdaniji i prihvaćen je u junu 1890.  U roku od godinu dana na pariske vagone instalirano je stotinu uređaja. Dakle, Belušić je takođe zaslužan kao otac uređaja za nadzor i prismotru.  
[mini| Kopija patenta za brzinomjer, 1888, Policijski muzej, [Zagreb]]

## Reference 
Kategorija:Hrvatski fizičari
Kategorija:Hrvatski naučnici
Kategorija:Umrli 1905.
Kategorija:Rođeni 1847.
Kategorija:Pages with unreviewed translations
George Constantinescu

[mini| Betonski most u parku Carol u [Bukureštu, dizajnirao G. Constantinescu i posvetio ga 1906. To je bio prvi betonski most s pravim gredama u Rumuniji.]]
**George "Gogu" Constantinescu** ( Romanian pronunciation: [͡Ʒd͡ʒe̯ord͡ʒe konstantiˈnesku] , ; 4. oktobar 1881. - 11. decembar 1965.) bio je rumunski naučnik, inženjer i izumitelj. Tokom svoje karijere registrovao je preko 130 izuma. Tvorac je *teorije zvuka*, nove grane mehanike kontinuuma, u kojoj je opisao prijenos mehaničke energije kroz vibracije.

Rođen je u Craiovi u "Doktorovoj kući" u blizini vrtova Mihai Bravu, na njega je uticao otac George, rođen 1844. godine (profesor matematike i tehničkih nauka, specijalizirao matematiku na Univerzitetu Sorbonne). Gogu Constantinescu nastanio se u Velikoj Britaniji 1912. godine. Bio je počasni član rumunske akademije .

Oženio se Aleksandrom (Sandrom) Cocorescu u Richmondu u Londonu, decembra 1914. godine. Par se preselio na Wembley, a nakon što im se rodio sin Ian, preselili su se u Weybridge. u kojoj je opisao svoju teoriju zvuka. Teorija je primjenjiva na različite sisteme prijenosa snage, ali se uglavnom primjenjuje na hidrauličke sisteme. Soničnost se razlikuje od hidrostatike, jer se u tečnosti temelji na valovima, a ne na pritisku. Constantinescu je tvrdio da su, suprotno uvriježenom vjerovanju, tekućine stisljive. Prijenos snage valovima u tečnosti (npr. voda ili ulje) zahtijevao je generator za stvaranje valova i motor koji koristi valove za rad, bilo udarcima (kao kod bušenja kamena ) ili pretvaranjem u rotacijsko kretanje.

Imao je nekoliko patenata za poboljšanja karburatora, na primjer US1206512. Također je osmislio hidraulični sistem (patent GB133719) za upravljanje ventilima i mlaznicama za gorivo za dizel motore.
lijevo|mini| Constantinesco automobilska reklama
Izumio je mehanički pretvarač obrtnog momenta koji se pokreće klatnom. To je primijenjeno na *Constantinesco*, automobil francuske proizvodnje.
mini|Jedan od dva mosta Lainići koji je projektovao Constantinescu
Umro je u Oxen Houseu, pokraj Coniston Water-a, 11. 12. decembra 1965. godine, i pokopan je u dvorištu crkve u Lowicku u Cumbriji .

Tehnički muzej Dimitrie Leonida u Bukureštu ima eksponate koji se odnose na Georgea Constantinescua.

## Reference 
Kategorija:CS1 maint: discouraged parameter
Kategorija:Mehanika fluida
Kategorija:Umrli 1965.
Kategorija:Rođeni 1881.
Kategorija:Članci sa hAudio mikroformatima
Kategorija:Pages with unreviewed translations
Alići (Pljevlja)

**Alići** (ćirilica: ) jesu naseljeno mjesto u sastavu opštine Pljevlja, Crna Gora.

## Historija 
Do teritorijalne reorganizacije u Crnoj Gori nalazilo se u sastavu stare opštine Pljevlja.

## Stanovništvo 
Na popisu stanovništva 2011. Alići su imali 107 stanovnika.

#### Popis 2011. 
**Napomena**: *Oznaka Z predstavlja zaštićen podatak.*

#### Raniji popisi 
## Reference 
## Vanjski linkovi
Sanofi

**Sanofi** je francuska transnacionalna kompanija čije aktivnosti uključuju farmaciju (posebno lijekove na recept na polju dijabetesa, rijetkih bolesti, multiple skleroze i onkologije te proizvode za zdravlje potrošača) i vakcine.

Vodeća francuska kompanija u istraživanju i razvoju, Sanofi je u ovo područje uložio 5.894 milijarde evra u 2018. godini (17,1% prometa).

## Reference 
Kategorija:Kompanije u Francuskoj
Kategorija:Industrija u Francuskoj
László Bíró

**László József Bíró**  [ˈLaːsloː ˈjoːʒɛf ˈbiːroː] ; rođen kao **László József Schweiger** ; 29. septembra 1899. – 24. oktobra 1985), hispaniciziran kao **Ladislao José Biro**, bio je mađarsko-argentinski izumitelj koji je patentirao prvu komercijalno uspješnu modernu hemijsku olovku. Prvu hemijsku olovku izumio je John J. Loud otprilike 50 godina ranije, ali to nije postiglo komercijalni uspjeh.

## Biografija 
Bíró je rođen u mađarskoj jevrejskoj porodici u Budimpešti, Kraljevina Mađarska, u sastavu Austro-Ugarske, 1899. godine od Mózesa Mátyása Schweigera i Janke rođene Ullmann. Nakon napuštanja škole, počeo je raditi kao novinar u Mađarskoj.

Dok je radio kao novinar, Bíró je primijetio da se mastilo koje se koristi u štampanju novina brzo sušilo, ostavljajući papir suh i bez mrlja. Pokušao je upotrijebiti istu tintu u nalivperu, ali ustanovio je da se neće ulijevati u vrh, jer je bila previše viskozna.
lijevo|mini|250x250piksel| *Birov* izum Birome
Bíró je predstavio prvu proizvodnju hemijske olovke na međunarodnom sajmu u Budimpešti 1931. godine. hemičarom, razvio je novi vrh koji se sastojao od kuglice koja se slobodno mogla okretati u ležištu, a kako bi se okretala, pokupila bi tintu iz uloška, a zatim se kotrljala da bi se odložila na papiru. Bíró je izum patentirao u Parizu 1938.

Tokom Drugog svjetskog rata, Bíró je izbjegao pred nacistima sa svojim bratom, preselivši se u Argentinu, 1943. godine. Dana 17. juna 1943. podnijeli su još jedan patent, izdan u Sjedinjenim Državama kao , i osnovali *Biro olovke u Argentini* (u Argentini je hemijska olovka poznata kao *birome*). Ovaj novi dizajn navodno je dobio dozvolu za proizvodnju u Ujedinjenom Kraljevstvu za opskrbu zrakoplovnog osoblja Kraljevskog ratnog vazduhoplovstva. 
desno|mini| Biromeovo oglašavanje u argentinskom časopisu *Leoplán*, 1945
1945. godine Marcel Bich otkupio je patent od Bíróa za olovku, koja je ubrzo postala glavni proizvod njegove BIC kompanije. BIC je prodao više od 100 milijardi hemijskih olovaka širom svijeta.

Bíró je umro u Buenos Airesu 1985.

Dan izumitelja Argentine obilježava se na Bíróv rođendan, 29. septembra.

Hemijska olovka u mnogim zemljama se naziva " **biro** ", uključujući UK, Irsku, Australiju i Italiju. Iako je riječ registrirani zaštitni znak, u nekim je zemljama postala generizirana. Dana 29. septembra 2016. godine, 117. godišnjice njegovog rođenja, Google obilježava Bíró sa Google Doodle za "njegov nemilosrdan, i duh koji unaprijed razmišlja".

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1899.
Kategorija:Umrli 1985.
Kategorija:Biografije, Budimpešta
Kategorija:Mađarski izumitelji
Kategorija:Mađarski novinari
Kategorija:Argentinski izumitelji
Kategorija:Argentinski novinari
Kategorija:CS1 Hungarian-language sources (hu)
Kategorija:Pages with unreviewed translations
Selma Selman

mini|Selma Selman: *Superposition,* 2018.|253x253px
**Selma Selman** (rođena 1991) jest bosanskohercegovačka i američka likovna, medijska i performance art umjetnica romskog porijekla, a koja djeluje i kao kulturna i socijalna aktivistkinja, živi i radi između Bihaća i New Yorka.

Rođena je u Bihaću i odrasla u romskom naselju. Studirala je slikarstvo na Likovnoj akademiji u Banjoj Luci. Učestvovala je na Ljetnoj akademiji u Salzburgu (mentor Tania Bruguera) te u jednogodišnjem Roma Graduate Preparation Programu Central European University u Budimpešti, a magistrirala je transmedije, vizualne i izvedbene umjetnosti na Univerzitetu Syracuse.

Radi u raznovrsnim klasičnim i savremenim medijima, tehnikama i sa novim tehnologijama. Posebno je vezana uz materijale iz skupljačkih praksi Roma i recikliranje, ali i destruktivnost. Kroz svoju umjetnost propituje tjelesnost, te pozicije Roma, žena, migranata u procesima diskriminacije i emancipacije.

Prvu samostalnu izložbu "Me postojisarav – Postojim – I exist" nastalom u saradnji sa kustosicom Jasminom Tumbaš imala je 2016. u Bufallo (New York). Aktivno izlaže i učestvuje u festivalima, te je osvojila veliki broj nagrada. Osnivačica je organizacije Marš u školu koja stipendira mlade Romkinje, te stimulira i pomaže mlade Rome da idu u školu. Osvojila je nagradu Zvono.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Zvanični sajt

Kategorija:Bosanskohercegovački umjetnici
Kategorija:Biografije, Bihać
Kategorija:Feminizam
Kategorija:Aktivisti
Kategorija:Romi
Kategorija:Rođeni 1991.
Mađarska Demokratska Republika

**Prva Mađarska Republika** (), kasnije od 21. marta 1919. **Demokratska Republika Mađarska** () bila je kratkotrajna nezavisna republika koja je nastala nakon raspada Austro-Ugarske nakon Prvog svjetskog rata 1918. godine i promjena granica. Postojala je od 16. novembra 1918. do 8. augusta 1919.

Demokratska Republika Mađarska zamijenila je Kraljevinu Mađarsku (u sastavu Austo-Ugarske monarhije), a naslijedila ju je Mađarska Republika, još jedna kratkotrajna država, od 1919. do 1920. Za vrijeme vladavine pacifističkog kabineta grofa Mihályja Károlyija, Mađarska je izgubila kontrolu nad približno 75% svojih bivših teritorija nakon Prvog svjetskog rata, bez ikakvog oružanog otpora i postala je predmet stranih okupacija.

## Historija 
Pred kraj Prvog svjetskog rata, raspadom Austro-Ugarske, stvorila se nova situacija i za Mađarsku. 28. oktobra 1918. Čehoslovačka je proglasila nezavisnost, ostavivši Mađarsku bez slovačkog dijela i Potkarpatske regije, 29. oktobra je Hrvatski sabor prekinuo sve državno-pravne veze, kako s Austrijom tako i sa Mađarskom, a 31. oktobra i sama vlada Mađarske raskinula je uniju s Austrijom, čime je službeno okončano postojanje Austro-Ugarske.

Mađarska je proglasila nezavisnost 16. novembra. Oko sredine novembra, srpske i francuske snage osvojile su Bačku, Banat, Srijem, Pečuh i Temišvar, a skupština koja nije odražavala pravi brojčani odnos pojedinih naroda proglasila je ujedinjenje Vojvodine sa Srbijom 25. novembra. Dana 22. novembra 1918 Rumunsko centralno vijeće, koje je okupljalo Rumune u Transilvaniji, obavijestilo je mađarsku vladu da je preuzelo vlast u toj regiji i 1. decembra iste godine u gradu Alba Iulia () proglasio je ujedinjenje Transilvanije sa Kraljevinom Rumunijom. Do februara 1919. godine mađarska vlada izgubila je podršku naroda zbog unutrašnjih i vojnih neuspjeha.

Nakon što su snage Antante zatražile dodatne teritorije od Mađarske 21. marta , grof Mihály Károlyi dao je otkaz, a Komunistička partija Mađarske, predvođena Bélom Kunom, došla je na vlast i proglasila Mađarsku Sovjetsku Republiku.

## Također pogledajte 
* Kraljevina Mađarska
* Sovjetska Republika Mađarska
* Narodna Republika Mađarska
* Historija Mađarske

## Literatura 
* Richard Overy; *Historija 20. vijeka*, The Times, Mapping History. London, 2003.
* Peter Rokai; Zoltan Đere; Tibor Pal; Alexander Kasash. *Historija Mađara* . Beograd, 2002
* András Siklós; *Revolucija u Mađarskoj i raspad višenacionalne države. 1918* . Historia Studia. Svezak 189. Academiae Scientiarum Hungaricae. Budimpešta, 1988

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Mapa Mađarske Demokratske Republike 
* Proglašena je Republika Mađarska

Kategorija:Bivše republike u Evropi
Kategorija:Austro-Ugarska
Kategorija:Historija Mađarske
Kategorija:Države i teritorije osnovane 1918.
Kategorija:Države i teritorije ukinute 1919.
Alime Abdenanova

**Alime Seitosmanovna Abdenanova** (; 4. januara 1924. - 5. aprila 1944.) - bila je krimsko-tatarski izviđač u Crvenoj armiji tokom Drugog svjetskog rata. Nakon započinjanja njemačke okupacije Krima 1943. godine, predvodila je svoju izviđačku grupu u prikupljanju obavještajnih podataka o položajima njemačkih i rumunskih trupa na cijelom poluostrvu Kerč, za što je odlikovana Ordenom crvene zastave. Nakon što su Nijemci u februaru uhvatili grupu, Abdenanovu su mučili više od mjesec dana, ali je odbila otkriti bilo kakve informacije svojim otmičarima. U dobi od dvadeset godina pogubljena je u predgrađu Simferopolja 5. aprila 1944. Ukazom Vladimira Putina 1. septembra 2014. godine posthumno je proglašena herojem Ruske Federacije, čime je postala šesnaesta žena i prva krimska Tatarka koja je dobila titulu.

## Biografija
Alime je rođena 4. januara 1924. u Kerču u seljačkoj porodici s krimsko-tatarskim seljacima. Njena majka Meselme rođena je u susjednom gradu Majak-Saljin u velikoj porodici i odrastala u siromaštvu sve dok se nije udala u sedamnaestoj godini; njen otac Seit-Osman radio je u Metalurškom pogonu u Kerču. 1926. rođena je Alimeina sestra Azife, nakon čega je rođena njena najmlađa sestra Feruza 1929. godine. Nakon smrti majke 1930. i oca 1931. Alime i njene sestre živjele su s bakom u Jermaj-Kašiku i preuzele prezime Abdenanova.

Nakon završene sedmogodišnje srednje škole s pohvalom, našla je posao sekretarice u sovjetu sela Uzun-Ajakski u okrugu Lenjinski. 1940. postala je član Komsomola. Nakon njemačke invazije na Sovjetski Savez u junu 1941. nekoliko puta se prijavila za pridruživanje Crvenoj armiji, ali svaki put je odbijena s obrazloženjem da je bila član Izvršnog komiteta Lenjinskog okruga. 16. novembra 1941. odbor je premješten u Kerč, a kasnije u Temrjuk. Nakon preseljenja mogla je da se upiše na medicinske kurseve, a zatim je raspoređena u bolnicu u Krasnodaru.

## Reference 
Kategorija:Umrli 1944.
Kategorija:Rođeni 1924.
Kategorija:Pages with unreviewed translations
Adevija Efendijeva

**Adavija Efendijeva** (, ; 1879- 1944.) bila je krimsko-tatarska majstorica, tkalja i vezilja, koja je umrla u Samarkandu nedugo nakon deportacije krimskih Tatara 1944. godine.

## Biografija 
Adavia Efendiyeva rođena je u krimskom gradu Jevpatorija 1879. godine, još dok je bila u sastavu Ruske Imperije. Od malena ju je baka školovala u vezenju i tkanju. Mašinu za vez prvi put je koristila sa dvanaest godina, a električni razboj naučila je sa šesnaest godina. 1928. postala je voditeljica kruga vezenja u muzeju Jevpatorija, gdje je predavala vez. Kasnije je radila kao instruktorica veza u muzeju umjetnosti. Od svog djetinjstva do 1937. godine stvorila je preko 500 vezenih djela koja su prvi put postavljena na moskovskim umjetničkim izložbama 1935. godine. Kasnije je njena umjetnost dospjela u muzeje zapadne Evrope i Sjedinjenih Država. Ubrzo nakon što je Crvena armija preuzela kontrolu nad Krimom 1944. godine, većina etničkih Tatara, uključujući Efendijevu, deportovana je u  Uzbekistansku SSR; u surovim uslovima progonstva umrla je ubrzo po dolasku u Samarkand. Mnogi njeni radovi, uključujući stolnjake, peškire i vezene pojaseve, i dalje su izloženi u Centralnom muzeju Tavrida u Simferopolju.

## Reference 
Kategorija:Umrli 1944.
Kategorija:Rođeni 1879.
Kategorija:Krimski Tatari
Kategorija:Vez
Kategorija:Pages with unreviewed translations
Džanike

**Džanike** (крым. Canike, جانـيـكه; kraj 14. vijeka - 1437) -je bila krimska princeza iz klana Čingizid, kćerka Zlatne Horde Kana Toktamiš, supruga zapovjednika Emira Edigeija - osnivača Nogajske horde, vladara Kirk-Ore.

Rođena je krajem XIV vijeka, vjerovatno na Krimu. 1416. sa svojom pratnjom hodočastila je u Meku, što je ostavilo veliki utisak na čitav muslimanski svijet, uslijed čega je slavu stekla u islamskim zemljama.

Džanika je igrala važnu ulogu u odvajanju Krimskog kanata od Zlatne Horde. Ona je, kao vladar Kyrkor beylika, podržavala budućeg prvog krimskog hana Hadži Geraya u borbi protiv potomaka Tokhtamysha Kichi-Muhammada i Sayyida Ahmada, koji su pretendovali na punu vlast na Krimu.

Umrla je na poluostrvu 1437. godine, gdje je sahranjena u posebno izgrađenom mauzoleju (na krimskotatarskom - „djurba“) s naslovom „Velika carica“. Mnogo različitih legendi i priča vezano je za osobu Džanike, čija pouzdanost nije potpuno jasna.
desno|mini|240x240piksel| Nadgrobnik Džanike

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004460966?page=1&rotate=0&theme=white

Kategorija:Umrli 1437.
Kategorija:Zlatna horda
Miguel Díaz-Canel

**Miguel Mario Díaz-Canel Bermúdez** (rođen 20. aprila 1960) kubanski je političar i trenutni prvi sekretar Komunističke partije Kube. Također je i aktuelni predsjednik Kube. Na obje pozicije je naslijedio Raúla Castra, brata Fidela Castra.

Dužnost predsjednika Kube vrši od 2018. godine, a prvog sekretara Komunističke partije od 2021.

Njegova dva prethodnika u dužnostima državnog predsjednika i prvog sekretara partije bila su braća po krvi, a posebno je njegovo nasljedstvo od Raúla Castra predstavljalo nedinastički oblik sukcesije kako za Komunističku partiju, tako i za Republiku Kubu.

Díaz-Canel prvi je predsjednik koji nije član porodice Castro od Osvalda Dorticós Torrada 1976. i prvi šef vlade koji nije Castro od Joséa Miróa Cardone 1959. godine.

## Reference
## Vanjski linkovi
*

Kategorija:Rođeni 1960.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Kubanski političari
Establišment

**Establišment** (doslovno "ustanova") jest termin koji se koristi za opisivanje dominantne grupe ili elite koja kontrolira državu ili organizaciju. Može se sastojati od zatvorene društvene grupe koja bira vlastite članove ili uvriježenih elitnih struktura u određenim institucijama. Bilo koja relativno mala klasa ili grupa ljudi koja može vršiti kontrolu može se nazvati establišmentom. Suprotno tome, u žargonu sociologije, svako ko ne pripada osnivanju može biti označen kao "autsajder" (za razliku od "insajdera"). Antiautoritarne ideologije i ideologije protiv osnivanja dovode u pitanje legitimitet ustanova, čak i gledajući na njihov uticaj na društvo kao antidemokratski.

Izraz u njegovom modernom smislu popularizirao je britanski novinar Henry Fairlie, koji je u septembru 1955. u londonskom časopisu *The Spectator,* mrežu istaknutih, dobro povezanih ljudi definirao "establišment". Napisao je:

Nakon toga, pojam establišment brzo je prihvaćen u novinama i časopisima širom Londona, čineći Fairlieja poznatim. Oksfordski rječnik engleskog jezika navodi Fairlieovu kolumnu kao svoje porijeklo. Upotreba izraza "establishment" također odražava britanski izraz "*established church*" (uspostavljena crkva) za službenu englesku crkvu. Izraz je brzo postao koristan u raspravi o moćnim elitama u mnogim drugim zemljama. Koristi se kao posuđenica na mnogim drugim jezicima.

Unutar Američkog sociološkog udruženja izraz često koriste oni koji prosvjeduju protiv male klike koja kontrolira organizaciju. Godine 1968. grupa akademika osnovala je "Liberalni pokret sociologije" (SLM) kako bi odbacila vođstvo samog Američkog sociološkog udruženja, koje je SLM nazvao "Establišmentom u američkoj sociologiji".

## Također pogledajte 
* Anti-establišment

## Reference 
## Literatura 
* 
* Campbell, Fergus. *The Irish Establishment 1879–1914 (2009)*
* Dogan, Mattéi, *Elite configurations at the apex of power* (2003)
* Hennessy, Peter. *The great and the good: an inquiry into the British establishment* (Policy Studies Institute, 1986)
* Jones, Owen. *The Establishment – and how they get away with it* (Penguin, 2015)
* Kauppi, N. and Madsen, M.R., eds. *Transnational Power Elites: The New Professionals of Governance, Law and Security* (Routledge, 2013). online
* Page, E.C. *People Who Run Europe* (1997).
* Rovere, Richard. *The American establishment and other reports, opinions, and speculations* (1962), a famous spoof;  online
* Silk, Leonard Solomon and Mark Silk. *American Establishment* (1980)
* Valentine, C. *The British Establishment, 1760-1784: An Eighteenth-Century Biographical Dictionary* (University of Oklahoma Press, 1970)
* Wodak, Ruth. "The "Establishment”, the "Élites”, and the "People”." *Journal of Language and Politics* 16.4 (2017): 551-565. online 

Kategorija:Sociolingvistika
Kategorija:Društvene grupe
Kategorija:Politička terminologija
Kategorija:Oligarhija
Kategorija:Vojna nauka
Nermin Bezmen

**Nermin Bezmen** (30. aprila 1954, Antalya ), turska spisateljica romana.

Bezmen je rođena 1954. u Antaliyi. Završila je osnovnu školu Maçka. Tokom studija u srednjoj školi za djevojke Atatürk, otišla je u Ameriku sa stipendijom za AFS na završnoj godini. U povratku je pohađala Sultanahmet školu za menadžment i menadžment i diplomirala 1974. U januaru 1975. godine, u dobi od 21 godine, udala se za Pamir Bezmena, 39-godišnjeg biznismena s kojim je radila. Imali su dvoje djece. Izgubila je supruga 29. januara 2009. 2015. godine udala se za glumca Tolgom Savacı i nastanila se u New Jerseyu, SAD. 

Bezmen je vodila televizijske emisije, autorica je časopisa i aktivna je u odnosima s javnošću; Zanima je tradicionalna turska umjetnost. U svojoj radionici je držala časove slikanja odraslima i djeci.

Romane je počela pisati 1991. godine. Istražila je priču o Kurtu Seytu, koji joj je bio djed po majci, i pretvorila je u roman. Osim toga, napisala je mnoge  knjige popularne literature.

## Djela 
* Kurt Seyt &amp;amp; Shura, 1992., Yay Ofset, Istanbul, (novo izdanje PMR Publikacije).
* Kurt Seyt & Murka, 1994, Yay Ofset, Istanbul, (novo izdanje PMR Publikacije).
* Gospodine, 2006., Istanbul, izdavačka kuća Remzi.
* Aurorini biseri, 2007., Istanbul, izdavačka kuća Remzi.
* Zamka Sırça, 2007., Istanbul, izdavačka kuća Remzi.
* Vise imigranti, 1996, Istanbul, PMR Publications.
* Krila mog uma, 1995, Istanbul, PMR Publikacije.
* Iz našeg tajnog vrta, 2009., Istanbul, Doğan Kitapçılık.
* Četrdeset slomljenih kockica (Priča), 1999, Istanbul, Publikacije PMR.
* Noćno putovanje, 1999, Istanbul, PMR Publikacije,
* Memoari jednog doajena: Fuad Bezmen, 2002, (Sastavio: Nermin Bezmen) PMR Publikacije; Sjećanja (Sjećanje); Istanbul, PMR Publikacije.
* Povratak na Turkuaz plemenitu nadirsku istinu iz memoara Bilge Nadir-Nevzata, (Sastavio: Nermin Bezmen, prijevod: Pamir Bezmen), 1997, Istanbul, PMR Publikacije.
* Moj djed Kurt Seyit i ja, 2014, Publikacije podrške
* Neposlana ljubav, 2010, Doğan Kitapçılık

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Intervju u novinama Hürriyet

Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Turski pisci
Kategorija:Rođeni 1954.
Eurosong 1973.

**Eurosong 1973.** bila je 18. po redu Eurovizija. Održana je u Luxembourgu, Luksemburga 7. aprila 1973.
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službeni sajt

Kategorija:Eurosong po godinama
Kategorija:1973.
Eurosong 1966.

**Eurosong 1966.** bila je jedanaesta Eurovizija. Održana je u Luxembourgu, Luksemburg, nakon njihove pobjede prošle godine. Austrija je pobijedila drugi put, s pjesmom "Merci, Chérie", koju je izveo Udo Jürgens.
lijevo|mini|200x200piksel|Vila Louvigny, Luksemburg – domaćin takmičenja 1966.

## Reference
Kategorija:Eurosong po godinama
Kategorija:1966. u muzici
Kategorija:1966. u Luksemburgu
Dorotea Bucca

mini|Liječnica koja se brine o pacijentu|274x274piksel
**Dorotea Bucca** (1360–1436) (također **Dorotea Bocchi** ) bila je talijanska liječnica. O njenom životu se malo zna, osim da je od 1390. više od četrdeset godina držala katedru za medicinu i filozofiju na Univerzitetu u Bologni. Njezin otac je i ranije bio na istoj funkciji.

Čini se da je stav prema obrazovanju žena na medicinskim poljima u Italiji bio liberalniji nego u Engleskoj prije 19. vijeka. Anna Morandi Manzolini bila je profesorica anatomije na Univerzitetu u Bologni 1760. godine,

## Reference 
Kategorija:Umrli 1436.
Kategorija:Rođeni 1360.
Kategorija:Pages with unreviewed translations

## Vanjski linkovi
Spomenici Igmanskom maršu

**Spmenici Igmanskom maršu** posvećeni su poznatijoj epizodi iz perioda Narodnooslobodilačke borbe. Nalaze se na trasi Igmanskog marša od Vogošće do Velikog polja na Igmanu u Bosni i Hercegovini.

Marš je izvelo 500 boraca Prve proleterske brigade počevši od 25. januara 1942. god. Za dva dana su došli u Sarajevsko polje. Najteži dio je bio početak uspona na Igman. Prelaz preko Igmana je izveden noću između 27-28 januara, po dubokom snijegu i velikoj hladnoći. Taj marš postao je legenda, a četrdeset teško promrzlih boraca prebačeno je na liječenje u Foču, gdje su  podnijeli nadljudske bolove amputiranja promrzlih dijelova tijela bez narkoze.

Grupa spomenika u okolini Sarajeva posvećenih Igmanskom maršu proglašena je nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine. Nacionalni spomenik se sastoji od deset spomen-obilježja, i to:

* Spomen-obilježje Igmanskom maršu u Vogošći.
* Spomenik na mostu u Reljevu, općina Novi Grad; 
* Spomenik na Vrelu Bosne, općina Ilidža;
* Spomen-ploča Gubavac, općina Ilidža;
* Spomen-obelisk u Osjeku, općina Ilidža; 
* Spomen-obelisk na Velikom polju, planina Igman, općina Hadžići; 
* Spomen-obelisk na Brezovači, planina Igman, općina Hadžići;
* Spomen-kosturnica na Brezovači, planina Igman, općina Hadžići; 
* Spomenik na Velikom polju, planina Igman, općina Hadžići; 
* Spomen-piramida na Velikom polju, planina Igman, općina Trnovo;

O maršu je snimljen i film  *Igmanski marš*.
## Literatura 
* Vesna Mušeta-Aščerić, Spomenici revolucije grada Sarajeva, Sarajevo: Gradski zavod za zaštitu i korišćenje kulturno-istorijskog i prirodnog naslijeđa, 1989.  2008
* Vojna enciklopedija, tom 3. Beograd: Izdanje redakcije vojne enciklopedije, 1975. 
* Naše starine: Godišnjak zavoda za zaštitu spomenika kulture N. R. Bosne i Hercegovine, VIII (1962): 244–245.

## Reference 
Kategorija:Nacionalni spomenici u Sarajevu
Nedostatak holokarboksilazne sintetaze

**Nedostatak holokarboksilaza-sintetaze** je nasljedni metabolički poremećaj u kojem tijelo nije u stanju da efikasno koristi vitamin biotin. Ovaj poremećaj je klasificiran kao nedostatak multiple karboksilaze, u grupu poremećaja koju karakterizira oštećena aktivnost određenih enzima, koji ovise o biotinu. Simptomi su vrlo slični nedostatku biotindaze, a tretman - velike doze biotina - je također isti.

## Genetika
Mutacije u genu *HLCS* uzrokuju nedostatak holokarboksilaza-sintetaze. Gen *HLCS* stvara enzim, holokarboksilaza-sintetazu, koji veže biotin na druge molekule. Biotin, vitamin B, nalazi se u namirnicama kao što su jetra, žumanjak i mlijeko. Neophodan je za normalnu proizvodnju i razgradnju proteina, masti i ugljikohidrata u tijelu. Mutacije u genu *HLCS* smanjuju aktivnost holokarboksilaza-sintetaze, sprečavajući ćelijama da efikasno koriste biotin, remeteći mnoge ćelijske funkcije.
Ovo se stanje nasljeđuje po autosomno recesivnom obrascu, što znači da se mijenjaju dvije kopije gena u svakoj ćeliji.

## Dijagnoza 
Znakovi i simptomi nedostatka holokarboksilaza-sintetaze obično se javljaju u prvih nekoliko mjeseci života, ali dob početka varira. Oboljela dojenčad često imaju bolesti imunodeficijencije, otežano hranjenje, probleme s disanjem, kožni osip, gubitak kose (alopecija) i nedostatak energije (letargija). Neposredni tretman i cjeloživotno liječenje (upotrebom dodataka biotina) mogu spriječiti mnoge od ovih komplikacija. Ako se ne liječi, poremećaj može dovesti do usporenog razvoja, napadaja i kome. Ovi medicinski problemi u nekim slučajevima mogu biti opasni po život.

## Također pogledajte
* Biotin

## Reference
Ovaj članak uključuje tekst iz javnog domena The U.S. National Library of Medicine

## Vanjski linkovi 
Kategorija:Autosomno recesivni poremećaji
Kategorija:Poremećaji metabolizma vitamina, koenzima i kofaktora
Kategorija:Genodermatoze
Kategorija:Rijetke bolesti
Kategorija:Genetički poremećaji
Kategorija:Sindromi
Socijalistička partija Srpske

**Socijalistička partija Srpske** (**SPS**) jest parlamentarna politička stranka sa sjedištem u Republici Srpskoj, Bosna i Hercegovina. Partija je osnovana izdvajanjem značajnog broja članova i funkcionera iz Socijalističke partije Republike Srpske (SP). Nova partija predstavljena je u Banjoj Luci 12. marta 2020. i prvi predsjednik je Goran Selak, potpredsjednik Maksim Skoko, a generalni sekretar Andrea Dorić.

Nastala je sredinom marta 2020, i formiranjem nezavisnog kluba Socijalističke partije u Narodnoj skupštini Republike Srpske.

Socijalistička partija Srpske nakon izdvajanja iz Socijalističke partije Republike Srpske, ima tri poslanika u Narodnoj skupštini Republike Srpske (NSRS).

## Izbori 
## Reference 
Kategorija:Političke stranke u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Političke stranke osnovane 2020.
*
Kategorija:Socijaldemokratija
Kategorija:Socijaldemokratske partije u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Srpske političke stranke u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Političke stranke u Republici Srpskoj
Narodna partija Srpske

**Narodna partija Srpske** (skr. **NPS**) je bosanskohercegovačka parlamentarna politička stranka sa sjedištem u Banjoj Luci, Republici Srpskoj, Bosna i Hercegovina. Stranka je registrovana 15. decembra 2020. godine u Banjoj Luci, a prvi i trenutni predsjednik stranke je Darko Banjac.

Narodna partija Srpske u Narodnoj skupštini Republike Srpske participira sa četiri poslanika.

## Značajne ličnosti 
* Darko Banjac, predsjednik
* Diko Cvjetinović, generalni sekretar
* Dragan Galić, službenik

## Reference 
## Također pogledajte 
* Spisak političkih stranaka u Bosni i Hercegovini

Kategorija:Političke stranke u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Političke stranke u Republici Srpskoj
*
Kategorija:Političke stranke osnovane 2020.
Kategorija:Demokratski narodni savez
Kategorija:Srpski nacionalizam
Kategorija:Nacionalni konzervativizam
Kategorija:Srpske političke stranke u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Srpske nacionalističke stranke
Kategorija:Nacionalističke stranke u Bosni i Hercegovini
Eurosong 1977.

**Eurovision Song Contest 1977.** je bila 22. Eurovizija koju je organizovao BBC, a održana je u Londonu. Arena za ovaj događaj je bila Wembley Conference Centre. Pobjeda grupe Brotherhood of Man u Save Your Kisses For Meu prošle godine dala je pravo Holandiji da organizuje takmičenje po treći put. Pobjedila je singer Marie Myriam, koja je pjevala pjesmu "L'oiseau et l'énfant" na francuskom.

## Format 
Svaki žiri je dao 12 bodova omiljenoj pjesmi, 10 drugoj omiljenoj, 8 trećoj i tako sve do 1 boda. To se neće promijeniti sve do 1980.

## Reference
Kategorija:1977. u Ujedinjenom Kraljevstvu
Kategorija:Muzika u Ujedinjenom Kraljevstvu