X-inaktivacija

sa vidljivom manifestacijom X-inaktivacije. Aleli genaza crnu i narandžastu boju krzna nalaze se na X hromosomu. Za bilo koji dio krzna, inaktivacijom X hromosoma koji nosi jedan alel rezultira bojom krzna drugog, aktivnog alela.]] 
a u ženskim embrionskim ćelijama u ljudskoj  mitozi. 
1.Embrionska ćelija žene u ranoj fazi 
2. Majčin X hromozom 3. Očev  X hromosom 
4.Mitoza i slučajnainaktivacija X-hromosoma 
5. Očinski hromosom se inaktivira slučajno u jednoj kćerinskoj ćeliji, majčinski se inaktivira u drugoj
6. Očinski hromosom se slučajno inaktivira u obje ćelije kćerke 
7. Majčiinski hromosom se slučajno inaktivira u obje ćelije kćerke 
8. Tri moguće kombinacije slučajnog ishoda]]
; Dno:  Isto jedro nakon tretmana bojom za  DNK (DAPI). Barrovo tijelo označeno je strelicom i identificira neaktivne X (Xi).]]
) u ćelijskom jedru (lijevo) i na odgovarajući X-hromatin (desno).  Lijevo: Jedro obojeno DNK (DAPI). Strelica pokazuje mjesto Barrovog tijela (Xi). Desno: Otkriva protein histon povezan sa DNK]]
-obojeno) prikazano je plavom bojom.]]

**X-inaktivacija**, zvana **lajonizacija**, ponegdje i **lionizacija**, prema engleskoj genetičarki Mary Lyon) je postupak kojim se jedna od kopija X hromosoma inaktivira kod terijskih  ženki sisara. Neaktivni hromosom X se utišava spakiranjem u transkripcijski neaktivnu strukturu zvanu heterohromatin. Kako gotovo svi ženski sisari imaju dva X hromosoma, X-inaktivacija im sprečava da imaju dvostruko više X-hromosomskih genskih proizvoda od mužjaka, koji imaju samo jednu kopiju X hromosoma .
Izbor X X hromozoma koji će se inaktivirati slučajan je kod placentnih sisara kao što su ljudi, ali nakon što se X hromozom inaktivira, on će ostati neaktivan tokom života ćelije i njenih potomaka u organizmu (njegova ćelijska linija). Obično se javlja X-inaktivacija koja je neravnomjerno raspoređena po ćelijskim linijama unutar jednog organizma (slučajna X-inaktivacija.

Za razliku od slučajne X-inaktivacije kod sisara sa posteljicOM, inaktivacija kod marsupialia  odnosi se isključivo na X hromosom očinskog porijekla.

## Mehanizam 
### Ciklus aktivacije X-hromosoma u glodara 
Donji odjeljci imaju veze samo s glodarima i ne odražavaju XI kod većine sisara.
X-inaktivacija je dio aktivacijskog ciklusa X hromozoma tokom života ženki. Jaje i oplođeni zigot u početku koriste majčinske transkripte, a cijeli embrijski genom se utišava sve dok se zigotskni genom ne aktivira. Nakon toga, sve mišje ćelije prolaze kroz ranu, inprintišku inaktivaciju očinskog X hromosoma u 4–8 ćelijskih faza embriona. Ekrateembrionsko tkivo (koje stvara placentu i druga tkiva koja podržavaju embrion) zadržavaju ovu rano utisnutu inaktivaciju, pa je u tim tkivima aktivan samo majčin X-hromosom.

U ranoj blastocisti, ova početna, utisnuta X-inaktivacija obrnuta je u ćelijama unutrašnje ćelijske mase (koje stvaraju embrion) i u tim ćelijama oba X hromozoma ponovo postaju aktivna. Svaka od ovih ćelija zatim nezavisno i nasumično inaktivira jednu kopiju X hromozoma. Ovaj događaj inaktivacije je nepovratan tokom života jedinke, sa izuzetkom zametne linije. U klicama ženki,  prije ulask au mejozu,  X-inaktivacija je obrnuta, tako da nakon mejoze svi haploidni oociti sadrže jedan aktivni X hromosom.

### Pregled 
**Xi** označava neaktivni, **Xa** aktivni X hromosom. **XP** označava očinski, a **XM** označava X-hromoom po majci. Kada je jajna ćelija (koja nosi **XM**) oplođena spermom (koja nosi Y ili **XP**)  sastaju diploidni oblici zigota. Od zigota, preko odrasle faze, do sljedeće generacije jajašaca, X hromosom prolazi kroz sljedeće promjene:

# **XiP XiM** zigot → prolazi aktiviranje zigotskog genoma, što dovodi do:
# **XaP** **XaM** 	→ prolazi kroz  **imprinting** (očeve) **X-inaktivacije**, što vodi u:
# XiP **XaM** →  **X-aktivaciju** u stadiju ranih  blastocista stage, što vodi u:
# **XaP XaM** 	→ **sličajnu  X-inaktivaciju** u embrionskoj lozi  (unutrašnje ćelijske mase) u stadiju blastocita, pa u:
# XiP **XaM** ili **XaP** XiM →  **X-reaktivaciju** u primordijalne klice prije mejoze, što dovodi do:
# **XaM** **XaP** diploidne germ-ćelije u mejozi. Kako mejozu koju upotpunjava samo sa ovulacijom, ljudske zametne ćelije postoje u ovoj fazi od prvih sedmica razvoja do puberteta. Završetak mejoze dovodi do:
#**Xa M** i **XaP** haploidne zametne ćelije (jajašca).

X-aktivacijski ciklus najbolje je proučavan na miševima, ali postoji više studija na ljudima. Kako većina dokaza dolazi od miševa, gornja shema predstavlja događaje kod miševa. Završetak mejoze ovdje je pojednostavljen radi jasnosti. Koraci 1–4 mogu se proučavati u *in vitro* oplođenim embrionima i u razlikovanju matičnih ćelija; X-reaktivacija se dešava u embrionu u razvoju, a sljedeći (6-7) koraci unutar ženskog tijela, stoga su mnogo teži za proučavanje.

### Vremenski slijed 
Tajming svakog postupka ovisi o vrsti i u mnogim slučajevima aktivno se raspravlja o tačnom vremenu.

## Također pogledajte
* Sistem određivanja spola
* Barrovo tijelo
* Heterohromatin
* Epigenetika

## Reference
## Dopunska literatura
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi
*
*

Kategorija:Molekularna genetika
Kategorija:Genetika
Kategorija:Epigenetika
Kategorija:Ženke
Kategorija:Sistemi određivanja spola