open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Scenska umjetnost

**Scenska umjetnost** je zajednički naziv za umjetnički izraz govorom, gestom, glumom, muzikom, zvukom i drugim sredstvima koje se neposredno predstavljaju publici - najčešće na sceni. Tokom cijelog 20. vijeka scenska umjetnost je imala ulogu avangardne umjetnosti, igrajući važnu ulogu u anarhističkim pokretima, kao što su futurizam i dadaizam. Kad god su umjetnici bili nezadovoljni sa konvencionalnim oblicima umjetnosti, kao što su slikarstvo i tradicionalni pristup pravljenju skulptura, oni su se često okretali scenskoj umjetnosti kao sredstvu oživljavanja njihovog umjetničkog djelovanja.

## Vrste scenskih umjetnosti 
Izvođačke umjetnosti su oblici umjetnosti, gdje umjetnik koristi svoje lice, tijelo i prisutnost. Glavne vrste scenskih umjetnosti su: muzika, opera, ples, drama, i recitacija.
Pored ovih pet, drugi oblici izvođačkih umjetnosti su: cirkuske predstave, magija, mjuzikli i drugi koji uključuju korištenje umjetnikovog lica i tijela (pantomima).

### Muzika 
Muzika je oblik umjetnosti čiji je srednjišnji medium tišina i zvuk. Riječ "muzika" je izvedena iz grčke riječi "mousike", što znači umjetnost muza. Zajednički elementi muzike su: ritam, ton, dinamika, boja glasa i tekstura. Predstava, stvaranje, značaj i definicija ove umjetnosti zavisi o društvenom kontekstu i kulturi. Muzika može biti u rasponu od organizovanog muzičkog djela do improvizovane muzike na aleatorijske oblike.

Muzika može biti podijeljena u različite žanrove ili podžanrove, iako je podjela tih žanrova obično nejasna i suptilna. Smatra se da postoji vrlo jaka veza između matematike i muzike. Kod mnogo ljudi koji pripadaju različitim kulturama, muzika igra važnu ulogu u njihovim životima. Ona je obično povezana sa načinom života raznih ljudi širom svijeta.

### Recitacija 
Recitacija se danas često koristi kao zabava ili muzički izraz, koji se odnosi na radove koji imaju za cilj da se izvode od strane samo jedne osobe koja će izgovarati djelo sama i  na prirodan način. Muzički, ovo je drugačije od recitacije u Hip-hop muzici kod koje izgovorene riječi ne prate muzički ritam. Za recitaciju se kaže da više liči na govor ili naraciju.
U izvođačkoj umjetnosti izvedbe recitacija se sastoje od poezije, pripovijedanja ili govora.

## Scenska umjetnost u Bosni i Hercegovini 
## Reference 
Kategorija:Umjetnost
Kategorija:Kultura
Kategorija:Scenske umjetnosti
1388.

## Događaji 
* Vojvoda Vlatko Vuković pobjeđuje osmanlijsku vojsku u bici kod Bileće.

## 1388. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
1448.

## Događaji 
* Stjepan Vukčić Kosača se proglašava Hercegom , i po ovoj tituli se oblast pod njegovom vladavinom (od Prijepolja, Pljevlja, Nikšića i Boke kotorske do Omiša, Poljica i Gornjeg Vrbasa) naziva Hercegovinom. Hercegovina je opstala do 1482. godine kada su Turci osvojili posljednji veći grad - Herceg Novi.

## 1448. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
1497.

Godina **1497.** (MCDXCVII) bila je uobičajena godina koja počinje u nedjelju po julijanskom kalendaru.

## Događaji 
* 8. juli - Vasco da Gama je krenuo na prvo direktno putovanje iz Evrope prema Indiji
* 22. novembar - Tražeći morski put u Indiju Portugalac Vasco da Gama prvi oplovio Rt Dobre Nade, na krajnjem jugu Afrike.

## 1497. u temama 
*Juraj Dragišić, franjevac iz Srebrenice, objavljuje svoje djelo "Profecitae solutiones.." u Firenci, kojim staje u odbranu dominikanca Girolamo Savonarole.

## Rođeni 
*16. mart - Philipp Melanchthon, njemački reformator, teolog i filozof

## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
1322.

Godina **1322.** (MCCCXXII) bila je uobičajena godina koja počinje u petak po julijanskom kalendaru.

## Događaji 
* Na vlast stupa ban Stjepan Kotromanić i proširuje Bosnu za veliki dio Jadranske obale i Hercegovinu.
* 3. januar – Karlo IV Lijepi, posljednji član Dinastije Kapeta i mlađi brat kralja Filipa V, postaje novi kralj Francuske nakon Filipove smrti u opatiji Longchamp, blizu Pariza. Nakon što je Karlo preuzeo prijestolje, odbija pustiti iz zatvora svoju suprugu Blanche Burgundsku, koja je zatvorena zbog preljube s normanskim vitezom, i traži da se brak poništi.
lijevo|mini|Vjenčanje Karla IV sa Marijom Luksemburškom (desno) Jean Fouquet.|223x223piksel

## 1322. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
1353.

Godina 1353 (MCCCLIII) bila je uobičajena godina koja počinje u utorak po julijanskom kalendaru.

## Događaji 
* Giovanni Boccaccio završava Dekameron.
* Bern potpisuje savez sa Švicarskom konfederacijom.

## 1353. u temama 
## Rođeni 
* Rođena danska kraljica Margareta I.

## Umrli 
* Umire Stjepan Kotromanić i njegov nasljednik postaje petnaestogodišnji Stjepan Tvrtko Kotromanić.

## Reference 
## Vanjski linkovi
1391.

## Događaji 
* Stjepan Dabiša postaje kralj Bosne.

## 1391. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
* Umire bosanski kralj Tvrtko I Kotromanić.

## Reference 
## Vanjski linkovi
1463.

Godina **1463.** (MCDLXIII) bila je redovna godina koja počinje u subotu po julijanskom kalendaru, 1463. godina oznake Naše ere (CE) i Anno Domini (AD), 463. godina drugog milenija, 63. godina 15. vijeka i 4. godina decenije 1460-ih.

## Događaji 
* 25. maj – Sultan Mehmed II (el-Fatih, الفات) osvaja Bosansko kraljevstvo

## 1463. u temama 
## Rođeni 
* Ilija Crijević, hrvatski pisac

## Umrli 
* 25. maj – kod Ključa zarobljen i pogubljen posljednji bosanski kralj Stjepan Tomašević.

## Reference 
## Vanjski linkovi
1697.

**1697.** (MDCXCVII) je bila uobičajena godina koja počinje utorkom po gregorijanskom kalendaru i uobičajena godina koja počinje u petak po julijanskom kalendaru, 1697. godina Common Era (CE) i Anno Domini (AD), 697. godina 2. milenija, 97. godina 17. stoljeća i 8. godina decenije 1690-ih. Od početka 1697. godine, gregorijanski kalendar je bio 10 dana ispred julijanskog, koji je ostao u lokalnoj upotrebi do 1923. godine.
[desno|mini|350x350piksel|[11. septembar: Princ Savojski savladava posljednji napad Osmanskog carstva na Mađarsku u bici kod Zente.]]

## Događaji 
* Eugen Savojski prodire do Sarajeva, spaljuje najveći dio grada i odvodi veliki broj stanovnika u roblje.
* Karl XII krunisan kraljem Švedske
* Španci pokorili posljednju nezavisnu državu Maja - Peten indijanaca u centralnoj Americi.
* 17. oktobar - Završena izgradnja maglajske sahat-kule.

## 1697. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
1582.

## Događaji 
* Sjedište bosanskog vezira premješteno iz Sarajeva u Banju Luku po naredbi begler-bega Ferhad-paše Sokolovića.
* 24. februar – uveden gregorijanski kalendar, koji je zamijenio dotadašnji julijanski.

## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
1832.

## Događaji 
* Osmanlijska vojska, potpomognuta od hercegovačkih begova, pobijedila bosansku vojsku Husein-kapetana Gradaščevića.
* 30. august – Potpisan Carigradski sporazum između Velikih sila i Osmanskog Carstva, koji je označio kraj Grčkog rata za nezavisnost i uspostavio modernu Grčku kao nezavisnu državu.
* 26. novembar – U New Yorku pušten u promet prvi tramvaj, na relaciji Prince Street – 14. ulica.

## Rođeni 
* 27. januar – Lewis Carroll, britanski književnik i matematičar
* 15. april – Wilhelm Busch, njemački slikar i književnik
* 3. august – Ivan Zajc, hrvatski kompozitor i dirigent
* 7. august – Max Lange, njemački šahist i problemist
* 16. august – Wilhelm Wundt, njemački filozof i psiholog
* 17. oktobar - Zulejda Ida Latas, prva kompozitorka u Osmanskom carstvu
* 31. oktobar – Walter Weldon, engleski hemičar, novinar i izdavač
* 8. decembar – Bjørnson Bjørnstjerne Martinus, norveški pisac, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1903, vodeća ličnost norveškog i nordijskog kulturnog života u 19. stoljeću
* 15. decembar – Gustave Eiffel, francuski konstruktor

## Umrli 
* 4. mart – Jean-François Champollion, francuski egiptolog
* 22. mart – Johann Wolfgang von Goethe, njemački književnik i mislilac
* 24. august – Nicolas Léonard Sadi Carnot, francuski fizičar
* 8. novembar – Marie-Jeanne de Lalande, francuska astronomkinja i matematičarka

## Reference 
## Vanjski linkovi
1878.

**1878.** (MDCCCLXXVIII) je bila uobičajena godina koja je počela u utorak po gregorijanskom kalendaru i uobičajena godina koja počinje u nedjelju po julijanskom kalendaru, 1878. godina nove ere i *Anno Domini* (AD), 878. godina 2. milenija. Od početka 1878. godine, gregorijanski kalendar je bio 12 dana ispred julijanskog, koji je ostao u lokalnoj upotrebi do 1923. godine.
## Događaji 
*mini|Berlinski kongresNakon zasjedanja Berlinskog kongresa sultan odobrava Austriji da uputi vojne trupe u Bosnu. Nakon neuspješnog otpora koji su organizirali Vehbi Šemsekadić i Hadži Lojo, austrijska vojska od 300.000 vojnika pod komandom Josipa Filipovića okupirala je Bosnu i Hercegovinu.
*19. februar – Thomas Edison patentira fonograf
*3. mart
**Potpisan Sanstefanski mir između Ruske Imperije i Osmanskog Carstva.
**Bugarska dobija nezavisnost od Osmanskog carstva
*4. juni – Potpisana Kiparska konvencija, tajni sporazum između Britanskog Carstva i Osmanskog Carstva o upravljanju Kiprom
*15. maj – Osnovana berza u Tokyju
*10. juni – Osnovana Prizrenska liga;
*13. juli – Potpisan Berlinski sporazum kojim su glavne sile restrukturirale mapu Balkana;
*17-31. juli – u Parizu održan prvi interkontinentalni turnir u šahu u Evropi.

## 1878. u temama 
### Fotografija 
* 19. juni – fotograf Eadweard Muybridge uspijeva u trogodišnjem nastojanju da fotografskim procesom sa 16 slika u nizu pokaže kretanje konja pri punoj brzini, čime je dokazao tačnom tvrdnju njegovog patrona Lelanda Stanforda (*Leland Stanford*) da konj u jednom momentu u trku ima sve četiri kopite u zraku. Stanford se sa lokalnim bogatašem iz Kalifornije kladio na 25.000 USD, a pozicija kopita konja u trku iznenadila je javnost.

## Rođeni 
### Januar
* 12. januar – Ferenc Molnár, mađarski novinar i pisac

### Februar 
* 5. februar – Andre Citroen, francuski inženjer holandskog porijekla

### Mart 
### April 
### Maj 
### Juni 
### Juli 
### August 
* 8. august – Većeslav Wilder, hrvatski političar češkog porijekla.

### Septembar 
### Oktobar 
### Novembar 
* mini|145x145piksel|Lise Meitner7. novembar – Lise Meitner, austrijska fizičarka
* 18. decembar – Josif Staljin, sovjetski političar i državnik

### Decembar 
* 25. decembar – Louis Chevrolet, proizvođač automobila

## Umrli 
* 10. februar – Claude Bernard, francuski fiziolog
* 25. juli – Milica Stojadinović, srpska pjesnikinja

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://iiit.org/wp-content/uploads/Faith-and-Loyalty-_-Bosniaks-and-the-Austro-Hungarian-Empire-1.pdf
* https://untz.ba/wp-content/uploads/2021/02/Monografija_Univerziteta_u_Tuzli_eng.pdf
Mlada Bosna

**Mlada Bosna**, političko-revolucionarna omladinska, organizacija koja je uz pomoć Crne ruke planirala, organizovala i izvršila atentat na austrougarskog prijestolonaslijednika Franju Ferdinanda i njegovu suprugu Sofiju u Sarajevu, 28. juna 1914. Članovi Mlade Bosne bili su: Gavrilo Princip, Nedjeljko Čabrinović, Vaso Čubrilović, Trifko Grabež, Danilo Ilić, Muhamed Mehmedbašić i Cvjetko Popović.
mini|Neki od članova

Povorku automobila u kojoj je bio Franjo Ferdinand su pri prelasku mosta Ćumurija, očekivali Muhamed Mehmedbašić i Nedjeljko Čabrinović sa spremnim bombama, no samo je Nedjeljko Čabrinović bacio bombu koja je ranila nekoliko osoba u kolima sa pratnjom. Nakon kraćeg zadržavanja u gradskoj vijećnici, povorka je nastavila sa kretanjem, gdje ju je presreo Gavrilo Princip i sa dva hica iz pištolja usmrtio Franju Ferdinanda i Sofiju. Princip i Čabrinović su progutali kapsule cijanida, no one nisu djelovale i uhvaćeni su živi, i izdržali su policijsku torturu ne odavši svoje saučesnike. Tek kasnije, slučajno privedeni Danilo Ilić odao je ostale konspiratore i svi su osim Muhameda Mehmedbašića uhvaćeni i osuđeni na smrtne ili dugoročne zatvorske kazne. Ovaj događaj poslužio je Austro-Ugarskoj kao povod za rat protiv Srbije, koji je prerastao u Prvi svjetski rat.

Zavisno od političkog stanovišta historičara, ovom pokretu pripisuje se ili oslobodilački ili teroristički karakter.

## Reference 
## Literatura
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi 
* Članak na portalu Byka
* Članak na portalu Al-Jazeera
* Muzej Sarajeva
* Muzej antentata na veb-sajtu Univerziteta u Sarajevu (za pregled objekata virtualne realnosti treba instalirati preglednik s  ovog sajta)

Kategorija:Bosna i Hercegovina u Austro-Ugarskoj
Kategorija:Organizacije u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Prvi svjetski rat
Murat-beg Tardić

**Murat-beg Tardić** je bio kliški i požeški sandžak-beg, te ćehaja vojskovođe Gazi Husrev-bega i prvi mutevelija Gazi-Husrev-begovog vakufa.

## Bitka kod Klisa 1537. 
Kako su kliški uskoci uznemiravali Bosansku krajinu, to se 1536. godine bosanska vojska koju je predvodio Murat-beg Tardić stalno nalazila oko Klisa. U blizini Sinja, Murat-beg Tardić podiže dvije utvrde, kako bi presjekao dovod hrane i drugog materijala nepristupačnom Klisu. U pomoć opkoljenom Klisu 1537 pristiže hrvatska vojska pod zapovjedništvom Petra Kružića. Murat-beg Tardić ga presreće kod Solina, gdje ga je i potukao. Nakon toga, 12. marta 1537. Murat-beg zauzima Klis. Svojom vojnom zaslugom, Murat-beg postaje upravnik Kliškog sandžaka sa titulom bega.

## 1537. do 1545. 
[mini|lijevo|200px|Turbeta u haremu [Gazi Husrev-begova džamija|Begove džamije u Sarajevu]]
1543. je smješten na položaj požeškog sandžak-bega gdje je i ostao do svoje smrti 1545. godine. Sahranjen je u haremu Begove džamije u manjem turbetu kraj Gazi Husrev-bega.

## Reference 
Kategorija:Kliški sandžak-begovi
Kategorija:Požeški sandžak-begovi
Kategorija:Biografije, Šibenik
Hadum Jakub-paša

**Hadum Jakub-paša** bio je bosanski sandžak-beg. Rodom je iz Bosne. Prvo je stolovao kao princ namjesnik u Amasyi, a 1490. Bajazit II postavlja ga za bosanskog sandžak-bega. U ljeto 1493. s 8000 vojnika krenuo je u vojni pohod prema sjeverozapadu. Prošao je kroz Jajce i nastavio pohod preko Une i Kupe i stigao sve do Celja, Ptuja i Donje Štajerske. Kod Zagreba udara na jug, preko Modruša ka Udbini. Kod prijevoja Sadbar put mu je bio zakrčen kamenjem i drvećem te biva opkoljen Hrvatima pod vodstvom bana Mirka (Emerika) Derenčina, koji u zamjenu za slobodan put traži da Jakub-paša sa svojom vojskom oslobodi sve kršćanske zarobljenike i preda sav plijen. Jakub-paša predlaže otkupninu za siguran prijelaz, ali do dogovora nije došlo i Jakub-paša siječe cijelu šumu i prokrčuje put do klanca. Derenčin nameće Jakub-paši bitku na otvorenom polju. Jakub-paša kreće u napad 9. septembra 1493. Hrvatska vojska spušta se u ravnicu ispod Udbine, gdje se dvije vojske susreću. Hrvatska vojska biva opkoljena i potpuno razbijena, a njeni su zapovjednici zarobljeni.

Poslije ove pobjede Jakub-paša zaslužno postaje rumelijski begler-beg. Jakub-paša izvještava sultana Bajazita II da je na ratištu palo 9000, a zarobljeno 11.000 hrvatskih vojnika. Krbavska bitka značila je "pravi rasap kraljevstva hrvatskog" i otvaranje kapije prodora prema srednjoj Evropi. Osim toga što se istakao kao vojskovođa, bio je i pjesnik.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Lista najistaknutijih Bošnjaka
* Hungarian Historical Review 4

Kategorija:Bosanski sandžak-begovi
Kategorija:Biografije
Kategorija:Paše
1189.

Godina 1189. (MCLXXXIX) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju po julijanskom kalendaru. U engleskom pravu, 1189. - tačnije početak vladavine Richarda I - smatra se krajem pamtivijeka.

## Događaji 
*29. august - Kulin Ban izdao povelju Dubrovniku kojom se dubrovačkim trgovcima garantuje potpuna sloboda trgovine unutar granica Bosne.
*3. septembar - Krunisan kralj Richard Lavlje srce kao kralj Engleske.

## 1189. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
Bosna

**Bosna i Hercegovina**:

* Bosna i Hercegovina, evropska država na Balkanu
* Bosna u srednjem vijeku
* Bosanski kraljevi
* Bosna (rijeka), rijeka
* Bosna (regija)
* Bosna (ime)
* Košarkaški klub Bosna Royal (Sarajevo)
* Rukometni klub Bosna Sarajevo
* Rukometni klub Bosna Visoko
* Nogometni klub Bosna (Visoko)
* Vilajet Bosna
* Bosna (kobasica), vrsta kobasice u Austriji
* Bosna (Kakanj), naselje u općini Kakanj

**Hrvatska**:

* Bosna (Bedenica), naselje u općini Bedenica, Zagrebačka županija
1377.

Godina 1377 (MCCCLXXVII) bila je uobičajena godina koja počinje u četvrtak po julijanskom kalendaru.

## Događaji 
* Bosanski ban Stjepan Tvrtko Kotromanić se kruniše u Milama, i objedinjava pod svojom vladavinom Bosnu, Usoru, Hum, Travuniju, Primorje, Donje Krajeve, Zapadne Strane i Podrinje, te se proglasio Kraljem Srba, Bosne i Primorja.

## 1376. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
1199.

Godina 1199 (MCXCIX) bila je redovna godina koja počinje u petak po julijanskom kalendaru.

## Događaji 
*Prve vijesti o hereticima u Bosni stižu u Rim. Progonjeni bogumili traže od bana bosanskog Kulina zaštitu.

## 1199. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
1291.

Godina 1291 (MCCXCI) bila je uobičajena godina koja počinje u ponedjeljak po Julijanskom kalendaru.

## Događaji 
*Dolazak Franjevaca u Bosnu.
lijevo|mini|Maršal Matthew od Clermonta brani zidine kod opsade Acre (1840.)
lijevo|mini|Karta Akre (1291.) tokom opsade mamelučkog pohoda (4. april – 18. maj)

## 1291. u temama 
## Rođeni 
## Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi
Gravitacija

mini|desno|150px|Gravitacija zadržava planete u orbiti oko Sunca (slika nije skalirana u odnosu na stvarne veličine).
**Gravitacija** je privlačna sila koja djeluje na sva tijela koja posjeduju masu, a isto tako i na čestice bez mase poput fotona (svjetlosti). Isaac Newton je formulisao zakon gravitacije koji kaže: "*Sila koja djeluje na tijela proporcionalna je proizvodu masa, a obrnuto proporcionalna njihovom međusobnom rastojanju na kvadrat*." 

F = G\frac{m_1*m_2}{R^{2}}

G je gravitaciona konstanta i jedna od konstanti koju je najteže odrediti u fizici. Vrijednost konstante G je :

 G = (6{,}6742\pm 0{,}0010) \cdot 10^{-11}\;\mathrm{\frac{m^3}{kg\,s^2}}

Prostor u kojem djeluje sila gravitacije naziva se gravitaciono polje i ono je univerzalno za svako tijelo. Zakon gravitacije važi samo za dvije materijalne tačke.

1915. godine poznati naučnik Albert Einstein je objavio teoriju općeg relativiteta koja je dala jedno novo značenje gravitaciji i njenom djelovanju na prostor. Prema teoriji općeg relativiteta, masivni objekti uzrokuju gravitaciju - deformaciju i krivljenje prostora. Kao posljedica deformacije prostora nastaju gravitacioni talasi. Efekti teorije općeg relativiteta se primjete na velikim razdaljinama pogotovo kada se svjetlosti, u prolazu pokraj masivnih objekta u svemiru, krivi putanja usljed djelovanja gravitacije.

Newtonowa teorija o gravitaciji se ipak može koristiti i daje vrlo dobre rezultate pri proračunima.

## Također pogledajte 
* Teorija relativnosti

## Reference
Kategorija:Gravitacija
Kategorija:Empirijski zakoni
Kategorija:Ubrzanje
Kategorija:Fundamentalne interakcije
Grgo Martić

mini|desno|Fra Grgo Martić
**Grgo Martić** (Rastovača, Posušje, 24. januara 1822 – Kreševo, 30. augusta 1905), hrvatski književnik. Bio je franjevac, rodom iz Posušja, u Hercegovini. Rođen je u mjestu Rastovača a veliki dio života proveo je u Bosni u samostanu Kreševo. Imao je veliki značaj kako u svećeničkom tako i u književnom i političkom životu. Širio je ideje Ilirskog pokreta, radio na prosvjetiteljstvu. U vrijeme rušenja Osmanlijskog Carstva bio je u kontaktu sa banom Jelačićem od kojeg je dobio na poklon izrezbareni mač i nož sakriven u štapu što se danas čuva u Kreševskom samostanu.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
*http://www.fragrgomartic.com
*Život i djelo fra Grge Martića 

Kategorija:Katoličanstvo u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Hrvatski književnici
Kategorija:Franjevci (svećenici)
Kategorija:Rođeni 1822.
Kategorija:Umrli 1905.
Kategorija:Biografije, Posušje
Kategorija:Kreševo
Franjevci

Svjetovni red ustanovljen po nadahnuću sv. Franje Asiškog (1182-1226). Sv. Franjo je po svom obraćanju ustanovio bratstvo "Pokornička braća i sestre", iz kojeg se razvijaju tri franjevačka reda:
* Mala Braća - muški red
* Klarise - ženski red
* Franjevački Svjetovni Red - i muški i ženski

Franjevački red slijedi pravilo reda, a historija pravila je sljedeća:
* prvo pravilo reda je ustanovljeno 1221. godine, a preradio ga je papa Grgur IX 1228. godine
* drugo pravilo je izradio 1289. godine papa Nikola IV i ostalo je na snazi do 1883. godine
* treće pravilo je napisao papa Leon XIII, 1883.
* četvrto i trenutno važeće pravilo je izradio 1978 godine papa Pavao VI.
Franjevački red danas ima oko 2.000.000 pripadnika, i ima svoje sjedište u Rimu. Franjevci su igrali istaknutu ulogu u historijskom i kulturnom životu Bosne i Hrvatske. U Bosnu su došli kao papinski inkvizitori i misionari koji rade na iskorjenjivanju učenja bosanskih krstjana, tj. bogumila već 1291. godine i tu trajno ostaju, a franjevačka provincija Bosna Srebrena je jedina ustanova koja neprekidno djeluje od srednjeg vijeka pa do danas. Godine 1339.  je ustanovljena Bosanska vikarija, na čelu sa fra Peregrinom Saksoncem, koji je imao značajnu ulogu i na dvoru bosanskog bana Stjepana II Kotromanića, a imenovan je i bosanskim biskupom. Prvi franjevački samostan u Bosni je podignut u Milama kod Visokog oko 1340. godine, a kasnije su izgrađeni i samostani u Sutjesci, Olovu, Srebrenici, Fojnici, Kreševu. Ovakav razvoj bosanske vikarije ju je doveo u vodeći položaj na čitavom Balkanu, a njeno područje se proteže od Apulije na jugoistoku Italije pa do Crnog mora. U prvoj polovini 15. vijeka neke manje oblasti su se osamostalile i odvajaju, a nakon osmanlijskog osvajanja Bosne dolazi do podjele vikarije 1514. na Bosnu Srebrenu (na prostoru pod osmanlijskom upravom) i Bosnu-Hrvatsku (na preostalom području) i obje ove vikarije su 1517. godine izdignute u rang provincija. Sultan Mehmed El-Fatih je 1463. godine izdao dokument na osnovu kojeg se franjevcima dozvoljava dalje djelovanje u Bosni. U 16. vijeku se područje provincije Bosne Srebrene širi sa osmanlijskim osvajanjima, pa obuhvata i Slavoniju, Srijem, Banat i južnu Ugarsku (do Budima). U 18. vijeku, dolazi do osamostaljivanja dalmatinskih samostana, a potom se 1757. izdvajaju i prekosavski samostani, te se 1758. godine ustanovljava područje Bosne Srebrene koje odgovara granicama današnje Bosne i Hercegovine, a 1847. se ustanovljava i zasebna hercegovačka provincija. Brojni franjevci Bosne Srebrene su imali neprocjenjiv doprinos kulturnom i naučnom životu Bosne i Hercegovine, a najistaknutiji među njima bili su: Matija Divković, Nikola Lašvanin, Filip Lastrić, Ivan Franjo Jukić, Grga Martić kao i mnogi drugi.

## Također pogledajte 
* Kršni zavičaj

Kategorija:Crkveni redovi

Kategorija:Katoličanstvo u Bosni i Hercegovini
Kategorija: Vjerski odnosi u srednjovjekovnoj Bosni
Geologija

**Geologija** (iz grčkog γῆ, *gē*, i.e. "zemlja" i -λoγία, *-logia*, i.e. "nauka o, govori") je nauka koja se bavi proučavanjem planete Zemlje, stijena i minerala koje je tvore te procesa koji je mijenjaju.

Geologija je prirodna nauka koja se bavi Zemljom i drugim astronomskim objektima, stijenama od kojih se sastoje i procesima kojima se mijenjaju tokom vremena. Moderna geologija značajno preklapa sve druge nauke o Zemlji, uključujući hidrologiju. Integrisana je sa naukom o Zemljinom sistemu i planetarnoj nauci.

Geologija nam daje uvid u historiju Zemlje dajući dokaze za tektoniku ploča, evolucionu historiju, i klimu kakva je vladala u prošlosti. Geologija je važna za istraživanja minerala i njihovu eksploataciju, vodene resurse, razumijevanje prirodnih nesreća u opasnosti, te za pobliže proučavanje klimatskih promjena. Geologija je najbitnija u geotehničkim naukama i jedna je od glavnih nauka.
[mini|[Ciklus stijena pokazuje odnos između magmatskih, sedimentnih i metamorfnih stijena .]]

## Geološki materijali 
Većina geoloških podataka dolazi iz istraživanja čvrstih Zemljinih materijala. Obično se ti materijali dijele na stijene i nekonsolidovane materijale.

### Stijene 
Postoje tri glavna tipa stijena: magmatske, sedimentne, metamorfne. Kada se stijena kristalizuje od otopljene magme onda je to magmatska stijena. Taj kamen se može erodirati i taloižiti te tako dobijamo sedimentne stijene, ili se može usljed pritiska i temperature mijenjati te dobijamo metamorfni. Stijene mogu prelaziti iz jednog u drugi oblik.

Većina istraživanja u geologiji je povezana sa stijenama, jer nam stijene daju najviše podataka o historiji Zemlje.

### Petrologija 
## Oblasti ili srodne discipline 
## Regionalna geologija 
## Također pogledajte 
* Petrografija
* Mineralogija
* Geografija
* Zemlja

## Reference 
## Vanjski linkovi
Vjera

**Vjera** se obično definira kao uvjerenje u istinu neke tvrdnje bez njene provjere. Prema tome, to je subjektivno duhovno tumačenje ishoda percepcije, vlastitog razmišljanja ili komunikacije.

Vjera je u praksi vrlo korisna jer u svakodnevnom životu vjerujemo u više stvari nego što se čini. Ljudi vjeruju u poruke, ideje, djelotvornost, ljubav, druge ljude i namjere, kao i u mnoge druge vjerovatne ili nevjerovatne događaje, kao što su horoskopi i vještice.

## Primjer 
*Policija vjeruje da su lopovi koji su ukrali laptop i vanjski tvrdi disk od radnika Sektora ratnih veterana, željeli prodati tu opremu*, kaže Washington Post. U takvom kontekstu razlikujemo pojedinačno vjerovanje od brojnih vjerovanja koja prevladavaju u cijeloj zajednici.

## Psihologija 
U *psihološkom* smislu, vjera je predstavljačko stanje duha koje ima oblik tvrdnje.

## Religija 
U *religijskom* smislu, vjera se odnosi na dio šireg duhovnog ili moralnog temelja koji se naziva vjeroispovijest.

## Logika 
U *klasičnoj logici*, vjera se smatra tvrdnjom, jer iznosi neku tvrdnju ili očekivanje o stvarnosti za koju se pretpostavlja da je istinita ili lažna (čak i ako se to ne može praktički provjeriti, kao što je vjera u postojanje nekog božanstva). historijski gledano, filozofske analize naravi vjere proučavale su je kroz pojam suda. U tome se posebno ističu David Hume i Immanuel Kant.

## Također pogledajte 
* Dogma
* Racionalizam

Kategorija:Religija
Kategorija:Psihologija
Kategorija:Logika
Dako Radošević

**Dako Radošević** je bio jugoslavenski bacač kugle i diska. Učestvovao je na Olimpijskim igrama u Melbourneu 1956. na kojoj je bacanjem diska od 51,69 metara zauzeo 8. mjesto. Osam godina poslije Dako Radošević učestvovao je na Olimpijskim igrama u Tokiju 1964. gdje je bacanjem diska od 52,71 metra zauzeo 16. mjesto te se nije kvalificirao u finalno takmičenje. Dako Radošević je osvajač zlatne medalje na studentskim igrama 1959. u Beču bacanjem kugle hicem od 16,12 m. Dako Radošević je rođen 17. augusta 1934. u Bosanskoj Krupi.

## Nagrade 
* 1965 – Šestoaprilska nagrada Grada Sarajeva

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Dako Radošević  na sports-reference.com

Kategorija:Rođeni 1934.
Kategorija:Umrli 2021.
Kategorija:Biografije, Bosanska Krupa
Kategorija:Jugoslavenski atletičari
Kategorija:Dobitnici Šestoaprilske nagrade
Kategorija:Atletičari na Ljetnim olimpijskim igrama 1956.
Kategorija:Atletičari na Ljetnim olimpijskim igrama 1964.
Kategorija:Bosanskohercegovački sportisti 20. vijeka
Kulinarstvo

mini|desno|250px|U kulinarstvu se koristi mnoštvo različitih sastojaka
**Kulinarstvo** je umijeće pripremanja hrane bilo u svježem obliku ili primjenom raznih procesa termičke obrade namirnica uz dadatak začina. To je kompleksan proces koji se razvijao sa općim razvojem ljudskog društva. On uključuje ne samo klasično pripremanje hrane (kuhanje, pečenje, prženje, pohovanje, blanširanje, dinstanje i ostalo), nego i odabir pravog recepta, sastavljanje jelovnika, nabavku namirnica, kao i njihovo konzumiranje (nerijetko s pijetetom i stilom), odnosno razgovore o kulinarskom umijeću.

Najosnovniji proces kulinarstva jeste **kuhanje**, koje predstavlja klasičnu pripremu hrane. Termin se obično koristi u smislu primjene vještačke toplote (uz pomoć električne energije) s ciljem promjene ukusa, teksture, izgleda i nutricijskih osobina hrane. Proces pripremanja hrane datira još iz vremena otkrića vatre, kad su prvi potomci današnjih ljudi otkrili kako uz pomoć vatre hranu iz prirode (meso, žitarice, plodove polja i mora) mogu napraviti što ukusnijom, boljom i probavljivijom. Od tada kulinarstvo postaje široko rasprostanjena kulturološka odrednica, a pripremanje hrane (sa svim svojim podvrstama i tehnikama) metoda kojom se poboljšava ukus hrane, uz korištenje posebne ili određene kombinacije svježih ili konzerviranih sastojaka.

## Također pogledajte 
* Ugostiteljstvo
* Restoran

Kategorija:Kulinarstvo
Spisak bosanskohercegovačkih scenarista

Bosanskohercegovački scenaristi i njihova djela.

### Meša Selimović
*1957 - Tuđa zemlja
*1959 - Noći i jutra
*1966 - Konjuh planinom
*1968 - Opatica i komesar
*1968 - Uđi, ako hoćeš

### Branko Ćopić
*1947 - Živjeće ovaj narod
*1951 - Major Bauk
*1964 - Nikoletina Bursać
*1977 - Hajdučka vremena
*1994 - Magareće godine

### Veljko Bulajić
*1963 - Kozara
*1975 - Sarajevski atentat

### Đorđe Lebović
*1965 - Ubica na odsustvu
*1966 - Glineni golub
*1969 - Neka daleka svjetlost
*1972 - Valter brani Sarajevo
*1979 - Partizanska eskadrila
*1991 - Moj brat Aleksa

### Fadil Hadžić
*1966 - Konjuh planinom
*1984 - Ambasador

### Hajrudin Krvavac
*1967 - Diverzanti
*1969 - Most
*1972 - Valter brani Sarajevo

### Bato Čengić
*1971 - Uloga moje porodice u svjetskoj revoluciji
*1983 - Pismo glava
*1990 - Gluvi barut

### Mirza Idrizović
*1968 - Ram za sliku moje majke
*1970 - Život je masovna pojava
*1982 - Miris dunja

### Zuko Džumhur
*1969 - Horoskop
*1982 - Miris dunja

### Josip Lesić
*1969 - Neka daleka svjetlost
*1991 - Moj brat Aleksa

### Abdulah Sidran
*1981 - Sjećaš li se Dolly Bell
*1985 - Otac na službenom putu
*1989 - Kuduz
*1991 - Praznik u Sarajevu
*1997 - Savršeni krug

### Zlatko Topčić
*1985 - Kolaps
*1994 - U najboljim godinama
*1995 - Čudo u Bosni
*1996 - Odazivam Ti se, Bože
*1997 - Krv i mošus
*2003 - Remake
*2010 - Ostavljeni

*
B
Kategorija:Spiskovi vezani za Bosnu i Hercegovinu
Major Bauk

***Major Bauk*** je jugoslavenski film snimljen 1951. u režiji Nikole Popovića. Smatra se prvim dugometražnim igranim filmom u historiji bosanskohercegovačke kinematografije. Film je po scenariju Branka Ćopića proizvela Bosna Film.

## Radnja 
U Drugom svjetskom ratu gine stari ilegalac Major Bauk, istaknuti borac protiv Nijemaca i četnika. Iako mrtav, samom legendom o svojoj neustrašivosti uspijeva nanijeti poraz četnicima.

## Uloge 
* Vjekoslav Afrić kao *Učitelj*
* Vaso Kosić kao *Gajo*
* Marijan Lovrić kao *Miloš Bauk*
* Bogdan Kužet kao *Miloš Bauk* (dijete)
* Carka Jovanović kao *Marija Bauk*
* Dragomir Felba kao Đura Ličanin
* Fran Novković kao *Triša*
* Jože Gregorin kao *Petar Ćuk*
* Dušan Đermanović kao kurir *Dušan*

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
*Bauk (1951) BH FILM https://www.youtube.com/watch?v=91UQsqBXDZA

Kategorija:Filmovi iz 1951.
Kategorija:Jugoslavenski filmovi
Kategorija:Bosanskohercegovački filmovi
Kategorija:Filmovi u režiji Nikole Popovića
Kategorija:Partizanski filmovi
Kategorija:Filmovi o Drugom svjetskom ratu
Zakon održanja

**Fizikalni zakon održanja** navodi da se određena mjerljiva osobina izolovanog fizikalnog sistema ne može promijeniti, promjenom sistema. Iz ovoga slijedi niz zakona održanja koji su se do sada pokazali tačnim i izdržali naučne provjere:

* Zakon održanja energije
* Zakon održanja mase
* Zakon održanja momenta
* Zakon održanja ugaonog momenta
* Zakon održanja električnog naboja
* Zakon održanja magnetnog fluksa

kao i nekoliko zakona održanja koji nisu toliko očigledni, a predmet su fizike atomskih čestica, kao što je recimo spin.

Kategorija:Energija
Kategorija:Koncepti u fizici
Kategorija:Zakoni održanja
Kategorija:Termodinamički sistemi
Sport

[300px|mini|[Nogomet]]
**Sport** je svaka fizička i psihička aktivnost koju čovjek izvodi po utvrđenom skupu pravila, u cilju takmičenja sa protivnikom ili protivničkim timom, uz primjenu propisanog sistema bodovanja na osnovu kojeg se utvrđuje pobjednik.

Sportovi se dijele na dvije grupe: grupni i samostalni.

Sport je sastavni dio društvenih potreba pojedinca, univerzalno je sredstvo razumijevanja i saradnje među ljudima, s ciljem fizičkog i duhovnog odgoja, vitalnosti i zdravlja, socijalnih odnosa i stavova, odbrambene spremnosti i kvaliteta života. Sport je i ekonomska kategorija u funkciji zapošljavanja, pokretača proizvodnje i ekonomskog rasta, promocije, reklame i ostalih marketinških aktivnost
i u oblastima turizma, transporta, medija, zabave i sl.

## Grupni sportovi 
U grupne (zajedničke) sportove spadaju svi sportovi koji se izvode grupno, gdje najveće mjesto zauzimaju sportske igre, kao na primjer nogomet (ili fudbal), košarka, rukomet, odbojka, hokej, ragbi, kriket itd., ali tu također spadaju i sportovi kao što su splavarenje, povlačenje konopca. Kao i neki borbeni sportovi kao naprimjer: karate, džudo itd.

## Pojedinačni sportovi 
U samostalne (pojedinačne) sportove spadaju sportovi gdje se pojedinac sam zalaže za svoje uspjehe. U pojedinačne sportove spadaju šah, karate (u nekim slučajevima),kick box, džudo, atletika, atletska gimnastika, gimnastika, plivanje, fitnes itd.

Neki sportovi mogu se izvoditi pojedinačno ili grupno, tačnije u parovima. Tu spadaju tenis, umjetničko klizanje i skokovi u vodu.
Sport može biti takmičarskog ili slobodnog karaktera.

Takmičarski karakter označava samostalno nastupanje sportiste na takmičenjima u želji za postizanjem vrhunskih rezultata.

Slobodni (amaterski) karakter se odnosi na bavljenje sportom iz sebi poznatih razloga, koji su najčešće zdravstveni budući da je bavljenje sportom odlično za fizički razvoj i zdravlje.

## Sistemi sporta 
* Sportski odgoj i obrazovanje
* Razvojni sport
* Vrhunski sport

### Sportski odgoj i obrazovanje
U okviru ovog područja sistema sporta obezbjeđuje se podrška programima koji mogu značajno uticati na sticanje utilitarnih znanja u području školskog sporta. Neophodno je podržavati međunarodna takmičenja mladih i neophodno je učiniti napor na podršci sveukupnom radu sa mladim sportskim organizacijama.

### Razvojni sport 
Razvojni sport omogučava stvaranje uslova za diferenciranje vrhunskih sportista.

### Vrhunski sport
Vrhunski sport podrazumijeva pripreme sportista u organizacijama sporta za postizanje vrhunskog sportskog rezultata na međunarodnom nivou. Vrhunski sport predstavlja i oblik vrhunskog sportskog stvaralaštva.

## Također pogledajte 
* Kineziologija
* Padobranstvo

Kategorija:Sport
Film

**Film** ( – kožica, opna, tanki sloj) jest vizualna projekcija u pokretu, koja je najčešće ozvučena. Razlika između filma i snimka je u tome što film gradi neko očekivanje koje zatim ispuni (npr. rijeka koja teče je snimka, a rijeka koja teče i zatim se ukaže brod je film). Filmska slika je ono što se pretežno razabire na temelju projekcije filmske snimke.

Kao i drugi oblici umjetnosti, film je namijenjen publici. Filmovi se gledaju u posebnom prostoru za projekciju (kino), ili bilo gdje drugo (video). Film se često spominje kao *sedma umjetnost*, kao što je strip nazvan devetom umjetnošću. Film također ima i *filmska izražajna sredstva*, kao što to imaju i ostale umjetnosti koje su nastale prije filma:*slikarstvo, balet, arhitektura, književnost, pozorište, muzika*. Izražajno sredstvo slikarstva su boje, baleta su pokreti, književnosti su riječi, pozorišta su likovi i događaji, muzike su tonovi, a arhitekture su građevinski materijal i prostor. Film se još naziva i *univerzalnom umjetnošću *jer sadrži izražajna sredstva ostalih 6 umjetnosti.

Filmsko djelo je cjelovit te društveno i doživljajno svrhovit filmski proizvod. Film i kinematografiju sistemski proučava društveno-naučna disciplina filmologija.

Također pogledati spisak filmova.

Film se može podijeliti na više oblasti, ali osnovna podjela je na:

* Dokumentarni film
* Igrani film
* Animirani film

## Distribucija 
Film se može distribuirati na više načina. U prošlosti je postojao samo jedan način - kino, dok u novije doba je tehnologija omogućila pohranjivanje filma na videokasete (pogotovo VHS) i DVD diskove, što je opet omogućilo iznajmljivanje i kupovinu filmova, koji se mogu gledati u privatnim domovima. Internet je dao nove mogućnosti za simultanu filmsku distribuciju putem "ADSL-a iz video centra do domova pojedinaca.

## Filmski festivali i nagrade 
* Filmski festivali
** Sarajevo Film Festival
** Kanski filmski festival
** Venecijanski filmski festival
** Berlinale
* Oskar
* Zlatna palma
* Zlatni lav
* Zlatni medvjed
* Zlatni globus

## Zanimanja 
* Režiser
** Spisak režisera
* Scenarist
** Spisak scenarista
* Filmski producent
** Spisak producenata
* Snimatelj
* Glumci
** Spisak glumaca

## Spisak filmova 
* Spisak filmova

## Također pogledajte 
* Dokumentarni film
* Spisak filmova
* Kratki film
* Reklamni film
* Računarska animacija

## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Film
Kategorija:Francuski izumi
Kategorija:Umjetnost
Kategorija:Zabava
Hasan Kaimija

**Hasan Kaimija Zrinović** je bio bosanskohercegovački pjesnik. Rođen je u Sarajevu u prvoj polovici 17. vijeka, a umro u Zvorniku 1691. Podaci o njegovom životu su kontraverzni jer se činjenice isprepliću sa predanjem. Pripadao je grupi divanskih pjesnika. Uglavnom je pisao na turskom jeziku, ali su sačuvane i dvije pjesme na bosanskom, koji on u svojim djelima naziva "bošnjačkim".

Osnovno obrazovanje stekao je u Sarajevu kao murid šejha Ankarevije, a školovanje je nastavio u Sofiji, gdje je pod šejhom Muslihudinom Užičaninom pristupio halvetijskom tarikatu i dobio titulu *halife* (nasljednika). Po povratku u Sarajevu, postao je šejh Silahdar Mustafa-pašine (Sinanove) tekije koja je pripadala kaderijskom tarikatu. Svoju kuću u Ajas-pašinoj mahali pretvorio je u tekiju, a sagradio je i most Šejhaniju na Miljacki. Ispred tekije nalazio se mezar Kaimijine žene koja je umrla prije njegovog protjerivanja. Tekija je uništena prilikom napada Eugena Savojskog na Sarajevo 1697, a obnovio ju je 1762. kadija Zihni-efendija. Prema predaji, Kaimija se 1682. stavio na čelo pobune sarajevske sirotinje koja je tražila da se podijeli žito bogataša, nakon što su ljudi tokom te sušne godine počeli umirati od gladi, što ga je dovelo u sukob sa sarajevskom ulemom i vlastima zbog čega je protjeran. U Zvorniku se svake godine, pod pokroviteljstvom Muftijstva tuzlanskog i Medžlisa Islamske zajednice Zvornik, održava kulturno-vjerska manifestacija *Dani Hasana Kaimije*.

## Djela 
* *Pjesma o štetnosti pušenja duhana* (na bosanskom)
* *Pjesma o osvajanju Kandije* (na bosanskom)
* *Divan* (na turskom)
* *Varidat* (na turskom)

## Literatura 
*

## Reference 
Kategorija:Bosanskohercegovački pisci
Kategorija:Bošnjački književnici
Kategorija:Biografije, Sarajevo
Kategorija:Umrli 1691.
Hasan Kafija Pruščak

**Hasan Kafija Pruščak** bio je filozof, teolog, biograf i historičar iz vremena kad je Bosna i Hercegovina bila pod vlašću Osmanskog Carstva. Puno ime bilo mu je Hasan Kafi bin Turhan bin Davud bin Jakub ez-Zibi el-Akhisari el-Bosnevi. Kafija je njegovo književno ime, dok su ez-Zibi (lokalitet u neposrednoj blizini današnjeg Bugojna), el-Akhisari (Pruščak) i el-Bosnevi (Bošnjak) oznake njegove zavičajne i etničke pripadnosti.

## Biografija 
Rođen je 1544. u Pruscu, nedaleko od Donjeg Vakufa. U djelu *Niz učenjaka* napisao je autobiografiju, u kojoj tvrdi da je porijeklom iz sela Vukovsko, kod Prusca. Njegov pradjed Jakub prešao je na islam 1463. kad je Osmansko Carstvo osvojilo Bosnu. Jakubov sin Davud poginuo je prilikom opsade Vrane u Hrvatskoj u 70. godini, a Davudov sin i Kafijin otac umro je u Pruscu 1585. u 96. godini. Studirao je u Istanbulu devet godina, a 1583. imenovan je kadijom prusačkog kadiluka. Nakon povratka u Prusac počeo je držati javna predavanja i pisati razna naučna djela. Napisao je najmanje 17 djela iz različitih disciplina. Godine 1587. bio je srijemski kadija.
mini|327x327piksel|Temelji mudrosti o uređenju svijeta (Hasan Kafi Pruščak)
On je najvažnija ličnost u naučno-književnom i intelektualnom životu Bošnjaka. Istakao se i na kulturno-prosvjetnom polju te svojim zadužbinama, od kojih neke postoje i danas. Njegovo književno djelo o uređenju države i društva još 1824. prevedeno je na francuski jezik, pa je otad postao zanimljiv mnogim naučnicima.

Oko 1580. napisao je kratku filološku raspravu o značenju i upotrebi riječi *čelebi* i manje djelo iz logike, a potom je imenovan kadijom u Pruscu. Išao je na hadž u Mekku 1591. i na tom putovanju sreo se s mnogim učenjacima iz raznih islamskih centara. S kadijskog mjesta povukao se kada je izbio ustanak u Erdelju. Počeo je predavati učenicima glavne i sporedne predmete, vjerske i svjetovne nauke. Tada je napisao i svoje najpoznatije djelo: *Temelji mudrosti o uređenju svijeta* (1596), moralno-politički spis kojim je želio ukazati na negativne pojave u državi i društvu. Za ovo djelo zainteresovao se i sultan Mehmed III, ali, s obzirom na to da je bilo napisano na arapskom, carski namjesnici preporučili su Kafiji da ga prevede na turski, što je on i učinio 1597. Ličnim pismom sultan mu je dao prusački kadiluk kao doživotnu penziju pod uvjetom da predaje učenicima tih krajeva. Poslije tog imenovanja živio je i radio još dvadesetak godina, učestvovao je u vojnim pohodima i podigao svoje zadužbine u Pruscu. U Carigradu je marljivo radio u bibliotekama, prikupljajući građu za svoja djela.

Učestvovao je u pohodu protiv Ugarske boravivši u štabu velikog vezira Mehmed-paše Sokolovića. Poslije pohoda vratio se u Prusac i posvetio se pisanju djela i podizanju zadužbina: džamije, medrese, hana, mekteba i vodovoda. Umro je 1615. ili 1616. i ukopan je u blizini svoje džamije u Pruscu.

## Također pogledajte 
* Srednjovjekovna filozofija
* Bošnjački filozofi

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1544.
Kategorija:Umrli 1615.
Kategorija:Biografije, Donji Vakuf
Kategorija:Bošnjački književnici
Kategorija:Filozofi
Arif Hikmetbeg Rizvanbegović

**Arif Hikmet-beg Rizvanbegović Stočević**, u turskoj kniževnosti poznat kao *Arif Hikmet*, bio je unuk vezira Ali-paše Rizvanbegovića. Rođen u Stocu 1839. Umro u Istanbulu 1903.

Poslije pohoda Omer-paše Latasa, preselio se s porodicom u Sarajevo, a onda je otišao u Carigrad i tu se posvetio nauci. Bio je predsjednik suda u Bursi, a potom u Bitolju, Janji, Kastamuniji, Adani. Godine 1896. premješten je u Carigrad. Bio je savjetnik u vrhovnom sudu.

Iako daleko od rodnog kraja, Arif Hikmet nikad nije zaboravio Hercegovinu o kojoj je pjevao s ljubavlju. U Istanbulu je osnovao "Društvo pjesnika", a kakav je ugled uživao govori knjiga *Savršenost mudrosti* koju mu je posvetio Ibnulemin Mahmud Kemal-beg. Zbog svoje slobodoumnosti nikada nije dobio mjesto koje mu je pripadalo kvalitetom i znanjem.

U zrelijim godinama pridružio se kadirijskom derviškom redu. Njegova poezija iz mladosti je izgubljena, a pjesme iz zrelije faze koje su sačuvane ne čine potpun divan. Pored poezije napisao je i nekoliko filozofskih i pravnih rasprava.

## Reference 
Rizvanbegović, Arif Hikmetbeg
Muzika

mini|desno|200px|Alegorija Muzike
**Muzika** je pojam, koji označava vrstu umjetnosti koja kao medij koristi zvuk organizovan u vremenu po određenom planu ili bez njega. Osnovni elementi muzike su ton (koji određuje melodiju i harmoniju), ritam (i njemu pridruženi koncepti: tempo, metrika i artikulacija), dinamika i karakteristike zvuka kao što su boja i punoća.  Pojam muzike kroz historiju su pokušali definirati brojni teoretičari, filozofi, leksikografi, kompozitori i sami muzičari, nastojeći pronaći univerzalan i odgovarajući opis pojma muzike. Sama riječ muzika potiče od grčke riječi *mousikê*, koja je izvedena od riječi *mousa* (muza), a svijetom se raširila kroz latinski oblik *musica*, i najčešće služi da opiše ugodne eufonijske zvukove.

## Definicija 
Jedna od mogućih definicija muzike može glasiti ovako: "Muzika je umjetnost stvaranja i kombiniranja zvukova koji, prema određenim zakonima fizike, fiziološke reakcije i formalnih konvencija, izražavaju i izazivaju osjetilni i emotivni stimulus preko slušnog aparata. Prema pravilu, zvuk se može stvarati ljudskim glasom (pjevanje) ili predmetima - instrumentima koji, iskorištavajući akustičke fenomene, uzrokuju slušni doživljaj i emotivno iskustvo na način kako je to zamislio umjetnik - stvaralac.  Značenje pojma ipak nije univerzalno definisano i bilo je predmetom mnogih naučnih polemika kroz historiju.

U jednom se gotovo svi slažu(nepotvrđena tvrdnja), a to je da (dobra) muzika oplemenjuje duh. Psihologija osobe diktira vrstu muzike, koju ta osoba sluša.

## Vrste muzike 
Muzika se može kvalifikovati na više načina (u zavisnosti od ritma, instrumenata na kojima se izvodi, prilike kojom se izvodi...).

Postoje sljedeći muzički žanrovi:

* Pop muzika
* Rock muzika
* Tehno muzika
* Rep muzika
* Klasična muzika
* Džez muzika
* Blues muzika
* Izvorna muzika
* Punk muzika
* Metal muzika
* Elektronska muzika
* House muzika
* Noise muzika
* Folk muzika

## Također pogledajte 
* Bosanskohercegovačka muzika
* Bosanskohercegovačka reproduktivna muzička umjetnost
* Spisak muzičkih formi
* Muzička pedagogija
* Muzika u srednjovjekovnoj Bosni
* Muzička akademija u Sarajevu
* Transpozicija (muzika)
* Spisak pjevača i muzičkih grupa
* Spisak muzičkih albuma
* Spisak muzičkih albuma po godinama
* Dinamičke oznake
* Starocrkveni modusi

Kategorija:Umjetnost
Kategorija:Muzika
Kategorija:Zabava
Fevzi Mostarac

**Fevzi Mostarac** (rođen između 1670. i 1677 - 1747) je bio bosanskohercegovački pisac.

Pisao je poeziju i prozu na perzijskom i turskom jeziku, i jedini je bosanski pisac koji je napisao samostalno mistično-didaktično književno djelo na perzijskom - Bulbulistan (Bašča slavuja). Obrazovan je na Galati u Carigradu, u tekiji mevlevijskog reda, i po završetku obrazovanja se vratio u Mostar, gdje je podučavao sve do svoje smrti 1747. godine.
Dva primjerka Bulbulistana se nalaze u Univerzitetskoj biblioteci u Bratislavi.
O Bulbulistanu su pisali: Safvet-beg Bašagić, Mehmed Handžić, Milivoje Malić (Abdurahman Mirza).
Iranista Džemal Ćehajić (1930-1989) je 1973. objavio prijevod Bulbulistana, sa značajnom uvodnom studijom.

* Bulbulistan. Prijevod Džemal Ćehajić, Sarajevo 2003. 

## Reference 
Mostarac, Fevzi
Mostarac, Fevzi
Ratko Radovanović

**Ratko Radovanović**, rođen u Nevesinju, a porijeklom je iz Nikšića, 16. septembra 1956. godine, bosanskohercegovački košarkaš. Igrao na poziciji centra, visok 210&nbsp;cm.

Košarkom se počeo baviti u Sarajevu, u ekipi KK Bosne 1972. godine. Nakon jednogodišnjeg juniorskog staža postao je prvotimac Bosne, i od 1973. vježba pod kontrolom trenera Tanjevića. Godine 1973. debitovao je u omladinskoj reprezentaciji Jugoslavije. Za "A" reprezentaciju odigrao je više od 150 utakmica. Sa reprezentacijom Jugoslavije osvojio je zlatne medalje - Balkana, Evrope, svijeta i olimpijsko zlato. Sa ekipom Bosne bio je dvostruki prvak Jugoslavije i pobjednik Kupa Jugoslavije. U dresu Bosne bio je prvak Evrope. Za prvi tim Bosne odigrao je 500 utakmica i postigao oko 10.000 koševa. Godine 1980. proglašen je za najboljeg sportistu Bosne i Hercegovine. Igrao je na poziciji centra (visok 210&nbsp;cm).

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1956.
Kategorija:Biografije, Nevesinje
Kategorija:Jugoslavenski košarkaši
Kategorija:Košarkaši KK Bosne
Kategorija:Košarkaši na Olimpijskim igrama 1980.
Kategorija:Košarkaši na Olimpijskim igrama 1984.
Kategorija:Osvajači zlatne medalje na Olimpijskim igrama (Jugoslavija)
Kategorija:Osvajači bronzane medalje na Olimpijskim igrama (Jugoslavija)
Kategorija:Živi ljudi