Elektroprivreda Republike Srpske

**Mješoviti Holding Elektroprivreda Republike Srpske matično preduzeće a.d. Trebinje** bosanskohercegovačko je preduzeće koje se bavi proizvodnjom i prodajom električne energije.

Elektroprivreda Republike Srpske (ERS) najveća je energetska kompanija u Republici Srpskoj, dok je nakon Elektroprivrede Bosne i Hercegovine najveća kompanija u Bosni i Hercegovina koja se bavi elektroprivrednim djelatnostima.

## Historija i razvoj 
Godine 1894. u Zenici je osnovano prvo preduzeće za proizvodnju i dostavu električne energije u Bosni i Hercegovini.

Narodna vlada Bosne i Hercegovine donijela je odluku 3. augusta 1945. o osnivanju preduzeća za električnu energiju na području tadašnje Socijalističke republike Bosne i Hercegovine pod nazivom "ElektroBiH", koja je stupila na snagu 7. septembra 1945, datum koji se smatra danom osnivanja Elektroprivrede Bosne i Hercegovine.

Godine 1973. potpisan je sporazum o udruživanju osnovnih organizacija udruženog rada djelatnosti proizvodnje i prenosa električne energije, čime je osnovano "Preduzeće proizvodnje i prenosa električne energije Elektroprivreda BiH".

Dvije godine nakon toga, odnosno 1975, potpisan je drugi samoupravni sporazum o osnivanju "Samoupravne interesne zajednice Elektroprivreda BiH".

Godine 1977, četiri godine nakon prvog, a dvije godine nakon drugog sporazuma, završena je transformacija u "Složenu organizaciju udruženog rada za proizvodnju i distribuciju električne energije Elektroprivreda Bosne i Hercegovine Sarajevo".

Nekoliko mjeseci nakon početka rata u Bosni i Hercegovini, 2. juna 1992, Narodna skupština Republike Srpske donijela je odluku o osnivanju Elektroprivrede Republike Srpske kao javno preduzeće.

13 godina kasnije, 30. decembra 2005, Vlada Republike Srpske pretvorila je tadašnje "Javno preduzeće Elektroprivreda Republike Srpske" u "Mješoviti Holding Elektroprivreda Republike Srpske" sa sjedištem Trebinju, čime je pretvoreno u dioničko društvo.

U martu 2015. potpisan je ugovor o podsticanju proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora i obaveznom otkupu iz privatnih hidroelektrana po zagarantiranoj otkupnoj cijeni između Elektroprivrede Republike Srpske i Bobar-Taubinger elektroniku iz Foče. Pravo na podsticaj se po tom ugovoru može zatražiti od 1. aprila 2012. do 10. decembra 2025.

[mini|Sjedište Elektroprivrede Republike Srpske u [Trebinje|Trebinju]]
Dana 7. decembra 2011. Elektroprivreda Republike Srpske potpisala je ugovor s njemačkom kompanijom Siemens o zamjeni transformatora, generatora i postrojenja ERS-a, za šta će se izdvojiti 4,23 miliona KM.

## Vlasništvo 
Elektroprivreda Republike Srpske je u 100%-vlasništvu Vlade Republike Srpske.

## Investicije 
Elektroprivreda Republike Srpske trenutno planira izgraditi deset hidroelektrana na slivu rijeke Drine, Vrbasa i Trebišnjice. Na teritoriji Republike Srpske trenutno je planirana izgradnja jedne termoelektrane u Ugljeviku, ali je ta termoelektrana u vlasništvu privatne kompanije "Comsar Energy RS".

### Hidroelektrane na Trebišnjici 
Za izgradnju hidroelektrana, planirano je da se dio voda iz Gatačkog polja, koje se nalazi u blizini Gacka, prebaci u akumulaciju Zalomka na rijeci Zalomci, koja se nalazi na 970 metara nadmorske visine. Taj projekt, prema riječima ERS-a, predstavlja ključnu tačku u hidrosistemu izravnjana voda.

Rudnik i termoelektrana Ugljevik proizvodi godišnje i do 160.000 tona sumpordioksida SO2, što 125 puta više nego što dozvoljavaju evropski propisi, dok udio sumpora u uglju, koji RiTE Ugljevik koristi, iznosi oko pet posto.

Time što je Bosna i Hercegovina 2006. potpisala ugovor s Evropskom unijom o osnivanju Energetske zajednice (EZ), RiTE Ugljevik treba do 2017. smanjiti količinu SO2 sa 25.000 na 200 miligrama SO2 po metru kubnom (mg/mSO3).

Tri godine nakon potpisivanja ugovora, 2009. godine RiTE Ugljevik uzela je kredit u iznosu od 181 miliona KM, kako bi se ugradilo postrojenje za odsumporavanje dimnih gasova (ODG). Ugradnja ODG-a bila je planirana do 2013, ali do danas nije izvršena.

Prema navodima RiTE Ugljevik, zemljište i vodu u okolini termoelektrane zagađuju i čestice, koje padaju iz 310 metara visokog dimnjaka TE Ugljevik ili se nose vjetrom sa odlagališta pepela. Osim toga, u toku proizvodnje nastanu i velike količine otpadnih voda, koje se izliju u rijeke Mezgraju i Janju, koje teču kroz Ugljevik.

Prema navodima Elektroprivrede Republike Srpske, polovina sumpordioksida SO2 pepela, koja pada iz dimnjaka RiTE Ugljevik, zagađuje Bosnu i Hercegovinu, dok vjetar drugu polovinu tog SO2 raznese u Srbiju, Crnu Goru, Hrvatsku i Sredozemne zemlje, pa i u Francusku.

Prema istraživanju Centralne informativne agencije (CIN) zagađenje sumpora iz RiTE Ugljevik Bosnu i Hercegovinu košta oko 2,1 milijarde KM godišnje.
mini|RiTE Gacko Elektroprivrede Republike Srpske

### RiTE Gacko 
Rudnik i termoelektrana Gacko ne nalazi se na listi deset najvećih zagađivača na zapadnom Balkanu, time što udio sumpora u uglju, prema navodima Elektroprivrede Republike Srpske, iznosi 1,33%, dok izlazna koncentracija u dimnom gasu iznosi 845&nbsp;mg/m3.

## Finansijski rezultati 
Prihodi Elektroprivrede Republike Srpske 2007. iznosili su 293.105.455 KM, dok su rashodi te godine iznosili 287.853.429 KM. Finalni dobitak 2007. iznosio je 7.680.396 KM.

Iduće godine, prihodi ERS-a povećani su za 30,3% na 420.550.420 KM, dok su rashodi te godine također povećani za 30,4% na 413.575.319 KM. Finalni dobitak 2008. iznosio je 6.455.075 KM, čime je smanjen za 18,98% u odnosu na 2007. godinu.

Dvije godine nakon toga, Elektroprivreda Republike Srpske uspjela je povećati dobitak na 10.204.006 KM, čime su povećani za 35,88% u odnosu na 2009, a u odnosu na 2008. za 36,74%, dok su prihodi te godine u odnosu na 2009. povećani za 6,39% na 432.875.238 KM, a rashodi također povećani za 7,55% u odnosu na 2009. godinu.

Od 2011. do 2012. dobitak Elektroprivrede Republike Srpske kretao se između 6,414 miliona KM (2011) i 7,181 KM (2012).

Elektroprivreda Republike Srpske 2013. ostvarila je rekordnu dobit u iznosu od 53,135 miliona KM, čime je povećana u odnosu na 2012. za 739,94%. Prihod ERS-a te godine iznosio je 706,743 miliona KM, te su povećani u odnosu na 2012. za 13,59%, dok su rashodi iznosili 650,590 miliona KM, čime su povećani za 6,53% u odnosu na 2012. godinu.

Godine 2014. dobit ERS-a smanjen je za 585% na 9,082 miliona KM, dok je prihod te godine iznosio 668,394 miliona KM, čime je smanjen za 5,74% u odnosu na 2013. godinu. Rashodi te godine su inosili 654,352 miliona KM, te su povećani za 0,57% u odnosu na 2013. godinu.

## Proizvodnja 
Elektroprivreda Republike Srpske je tokom druge godine rata u Bosni i Hercegovini, 1993. godine, odnosno u prvoj godini poslovanja, proizvela 1595,2 gigavatsati (GWh) električne energije, dok je potrošnja iznosila 1691,1 GWh, čime je stvoren prvi i do sada jedini manjak proizvodnje u Elektroprivredi Republike Srpske.

U ostalim godinama rata u Bosni i Hercegovini, ERS je proizvodio 2462,9 GWh (1994) i 2354,8 GWh (1995).

U prvoj godini nakon rata u Bosni i Hercegovini, ERS je ukupno proizvela 3956,8 GWh električne energije, što je za 68,03% više u odnosu na 1995. godinu. Udio termoelektrana u ukupnoj proizvodnji bio je tada 1098 GWh ili 27,74%, dok je u hidroelektranama  proizvedeno 2894,8 GWh ili 73,16%.

Pet godina kasnije, 2001. proizvedeno je 4676,04 GWh, što je 15,38% više nego 1996. godine. Udio termoelektrana u ukupnoj proizvodnji iznosio je te godine 2050,57 GWh ili 43,85%, čime je taj udio povećan za 16,11% u odnosu na 1996. godinu. Udio hidroelektrana u ukupnoj proizvodnji 2001. godine iznosio je 2625,47 GWh ili 56,15%.

Godine 2007. Elektroprivreda Republike Srpske ukupno je proizvela 4463,94 GWh električne energije, što je za 4,53% manje nego 2001. godine. Udio termoelektrana u ukupnoj proizvodnji iznosila je 2607,15 GWh ili 58,40%, čime je povećan za 14,55% u odnosu na 2001. godinu. Udio hidroelektrana u ukupnoj proizvodnji bio je 1856,79 GWh ili 41,60%.

Šest godina kasnije, 2013. godine ERS je ostvarila rekordnu proizvodnju u iznosu od 6364,19 GWh električne energije, od čega je u termoelektranama proizvedeno 3390,12 GWh ili 53,02%. Taj udio je u odnosu na 2007. godinu smanjen za 5,38%. Udio proizvodnje u hidroelektranama ERS-a je 2013. godine iznosio je 2920,91 GWh ili 45,90%.

Godine 2014. Elektroprivreda Republike Srpske je proizvela ukupno 5693,60 GWh, što je u odnosu na 2013. godinu manje za 11,77%. Udio termoelektrana u ukupnoj proizvodnji bio je te godine 3133,66 GWh ili 55,03%, čime je taj udio u odnosu na 2013. godinu veći za 2,01%. Udio hidroelektrana u ukupnoj proizvodnji bio je 2522,09 GWh ili 44,30%.

## Organizacija 
Vlada Republike Srpske je 30. decembra 2005. dala odluku o organizaciji Elektroprivrede Republike Srpske kao Mješoviti Holding Elektroprivreda Repulike Srpske i matično preduzeće sa ukupno deset zavisnih preduzeća, od kojih su pet zaslužene za proizvodnju električne energije i pet za prodaju iste.

Preduzeća zaslužena za proizvodnju električne energije Elektroprivrede Republike Srpske:
* ZP Hidroelektrane na Trebišnjici a.d. Trebinje
* ZP Hidroelektrane na Drini a.d. Višegrad
* ZP Hidroelektrane na Vrbasu a.d. Mrkonjić Grad
* ZP Rudnik i termoelektrana Gacko a.d. Gacko
* ZP Rudnik i termoelektrana Ugljevik a.d. Ugljevik

Preduzeća zaslužena za prodaju električne energije Elektroprivrede Republike Srpske:
* ZP Elektrokrajina a.d. Banja Luka
* ZP Elektro Doboj a.d. Doboj
* ZP Elektro Bijeljina a.d. Bijeljina
* ZP Elektrodistribucija Pale a.d. Pale
* ZP Elektrohercegovina a.d. Trebinje

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Kompanije u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Kompanije osnovane 1992.
Kategorija:Bosanskohercegovačke energetske kompanije