Valletta

**Valletta** (kolokvijalno: *Il Belt* = "grad") je glavni grad Malte. U Valletti se nalaze brojne znamenite građevine od 16. vijeka naovamo koje su izgrađene za vrijeme kada su ostrvom vladali Ivanovci. Tako grad odiše umjetničkim stilovima kao što su: manirizam, barok (dominantan), neoklasicizam, ali i moderni funkcionalizam u područjima obnovljenima nakon stradanja u Drugom svjetskom ratu. Zbog tog bogatstva Valletta je upisana na UNESCO-ov spisak mjesta svjetske baštine u Evropi još 1980. godine.

## Ime 
Službeno ime koje je Red svetog Ivana dao gradu bilo je *Humillima Civitas Valletta* – grad posvećen poniznosti, međutim zbog svojih bastiona i tvrđava, zajedno s ljepotom baroknih zgrada duž uzanih ulica, postao je poznat kao *Superbissima* – „Veličanstveni“ među vladajućim kućama Evrope. Na malteškom on se uobičajeno naziva *Il-Belt*, što jednostavno znači „grad“.

## Historija 
Kamen temeljac grada Valletta postavio je Veliki majstor Reda svetog Ivana, Jean Parisot de la Valette, 28. marta 1566. Red (koji je bio dugo upravljao gradom i ostrvom) odlučio je osnovati novi grad na poluostrvu Scebberras odmah poslije okončanja velike opsade Malte, da bi učvrstio poziciju reda na Malti – „malteških vitezova“. Grad je projektirao Francesco Lapparelli, dok je najvažnije zgrade sagradio Gerolamo Cassar. Valletta je zato grad s mnogim zgradama iz 16. vijeka i kasnije, ali najveći broj ih je izgrađen u vrijeme Vitezova svetog Ivana iz Jeruzalema (Vitezova hospitalaca ili Malteških vitezova).

Poslije vitezova i kratke vladavine Francuza, sljedeći period veće gradnje bio je za vrijeme britanske vladavine. Vrata su proširena, zgrade rušene i ponovo zidane, kuće proširivane i instalirani uređaji za gradske potrebe. Međutim, čitav grad i njegova infrastruktura su oštećeni u zračnim napadima za vrijeme Drugog svjetskog rata, a veličanstvena zgrada opere, izgrađena u 19. vijeku na ulazu u grad, srušena je. Grad ima brojne znamenite kafiće, mjesta za sastanke, restorane, banke, hotele i vladine zgrade. Postoje i javni vrtovi s kojih se pruža veličanstven pogled na Veliku luku i okolinu.

## Znamenitosti
mini|Velika luka Vallette 1801. god.
Poluostrvo Valletta, koje okružuju dvije prirodne luke, Marsamxett i Velika luka, je najveća luka na Malti, s dokovima na Marsi, terminalom za putničke brodove koji je nedavno sagrađen u Velikoj luci, duž starih gradskih zidina s prodavaonicama koje je sagradio Veliki majstor Pinto.

Grad ima 320 spomenika, svi na površini od 55 ha, što čini površinu sa najvećom koncentracijom spomenika na svijetu. i nalazi se na listi UNESCO-ove svjetske baštine: 
* Konkatedrala Svetog Ivana, u kojoj se nalaze najveća djela Caravaggia), je izgrađena 1572. godine (arhitekt maltežanin Gerolamo Cassar) kao samostanska crkva Ivanovaca, malteških vitezova.
* Palata *Auberge de Castille et Leon*, bivša rezidencija malteških vitezova (koji su dolazili iz Kastilje, Leona i Portugala), a danas zgrada predsjednika vlade. Nju je izvorno izgradio malteški arhitekt Girolamo Cassar 1574. godine, a opsežno je obnovljena i modernizirana 1741. godine (Andrea Belli).
* Utvrđenja koja su vitezovi sazidali da bi zaštitili grad od napada sastoje se od brojnih bastiona, polubastiona, ravelina i zidina koji dosežu i do 100 metara visine.
* Palata Velikog majstora iz 1571.-74. godine; danas sjedište Malteškog parlamenta i ured predsjednika Malte. Izvorno je izgrađena oko dva velika dvorišta kojima dominira skulptura Neptuna. Ima dva ulaza s prednje strane i jedan s Kraljičinog trga (*Piazza Regina*), zapadno od Nacionalne knjižnice. Njen arsenal, u stražnjem dijelu, posjeduje jednu od najboljih kolekcija srednjovjekovnog i renesansnog oružja u Evropi.
* Nacionalni muzej umjetnosti; rokoko palata iz 1570ih i bivše sjedište zapovjednika britanske sredozemne flote od 1789. god.
* Teatar Manoel (*Teatru Manwel*) je izgrađen u samo deset mjeseci 1731. godine i jedno je od najstarijih operativnih pozorišta u Evropi.
* Hospital *Sacra Infermeria* iz 1574. god. je bilo jedno od najcjenjenijih u renesansi.

Slika:St-johns-co-cathedral-front.jpg|Oltar Konkatedrale sv. Ivana
Slika:Malta-Valletta-GrandMastersPalace1.jpg|Unutrašnjost Palate velikog meštra
Slika:Joseph Mallord William Turner - Malta.jpg|J. M. W. Turner, *Velika luka u Valletti*, Nacionalni muzej umjetnosti
Slika:Vallettaupperbarraccagardens.JPG|Park Donja Barrakka sa Spomenikom sjećanja

## Stanovništvo 
Stanovništvo Vallette je konstantno opadalo tokom godina i danas ga ima tek trećina od nekadašnjeg broja. Ovaj proces se naročito ubrzao poslije Drugog svjetskog rata, kada se stanovništvo preselilo u okolna predgrađa, a sam grad je ostao centar trgovačkih i administrativnih aktivnosti Malte. Prema službenoj procjeni grad je 2005. godine imao je 7.048, a 2008. 6.098 stanovnika, što dokazuje trend opadanja populacije.

## Prijevoz 
Javni prijevoz na Malti koristi autobuse i odvija se uglavnom na linijama ka i od Vallette, preko terminala koji se nalazi odmah do ulaza u grad. Promet u samom gradu je ograničen,a neke glavne ulice su potpuno pretvorene u pješačke zone. 

## Kultura 
Praznik Svetog Pavla iz Tarsa se proslavlja u Valletti 10. februara, dok se praznici Svetog Dominika, Svetog Augustina i Naše Gospe od Karmela slave tokom cijele godine. Priređuje se i procesija Svete Rite.

Valletta je poznata i po Valletta F.C., jednom od najboljih fudbalskih klubova na ostrvu.
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* La Valette, malteškog reda  napisao Alain Blondy, Profesor na univerzitetu Pariz IV-Sorbona.
* wts_maltapast_valletta/wts_maltapast_valletta.html Turističke informacije
* Valletta kao mjesto svjetske baštine
* Valletta - GuidetoMalta.net 

Kategorija:Glavni gradovi evropskih država
Kategorija:Svjetska baština na Malti
Kategorija:Gradovi na Malti
Kategorija:Geografija Malte
*

# Stavka numerisanog spiska