open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Baltičke države

**Baltičke države** (estonski: *Balti riigid* ili *Baltimaad*, latvijski: *Baltijas valstis*, litvanski: *Baltijos valstybės*) jest termin kojim se označavaju tri države u sjeveroistočnoj Evropi, odnosno na Baltiku i nekadašnje republike bivšeg Sovjetskg saveza: Estonija, Latvija i Litvanija.

Većinsko stanovništvo čine Estonci, koji pripadaju baltofinskoj, i Latvijci i Litvanci, koji pripadaju baltičkoj grupi naroda. Službeni jezici su jezici tri naroda: estonski, latvijski i litvanski jezik.
Sveukupno zauzimaju površinu od 175.015&nbsp;km2 a prema procjeni iz 2016. godine u ove tri države je živjelo 6.121.000 stanovnika.

Baltičke države sarađuju na regionalnom nivou posredstvom nekoliko međuvladinih organizacija. Sve tri države članice su Evropske unije, NATO-a i eurozone. Estonija je također članica Organizacije za ekonomsku saradnju i razvoj (OECD).

## Etimologija 
Izraz "Baltik" proizlazi iz naziva za Baltičko more – hidronima koji datira još iz 11. vijeka. Vjerovatno potiče iz indoevropskog korijena *Bhel* što znači *bijelo*. Ovo značenje je sadržano u modernim baltičkim jezicima gdje *baltas* (u litvanskom) i *balts* (u latvijskom) također znače "bijelo". Međutim, trenutna imena regije i mora, koja proizilaze iz ovog korijena, nisu se  koristili ni u jednom od ova dva jezika prije 19. vijeka.

## Opće statistike 
Sve tri države su parlamentarne republike koje su se pridružile Evropskoj uniji 1. maja 2004. godine.

## Reference 
Kategorija:Baltičke države
Kategorija:Baltičko more
Homologija (biologija)

[thumb|300px|Načela homologije: odnosi bioloških izvedenica (crveno)  različitih kostiju potkoljenice kičmenjaka su poznate homologije. [Charles Darwin ih je navodio kao  pouzdane dokaze evolucije.]]
**Homologija** (grč.  ὅμοιος – *homos* =  sličan, nalik,  isti +  λογος - *logos* = znanje, učenje, nauka), u biološkom kontekstu, je postojanje zajedničkih predačkih struktura i/ili  gena  kod razlčitih vrsta . Najopćenitije homologne strukture u evolucijskoj biologiji krila šišmiša ruke primata.

U kontekstu seksualne diferencijacije –  to je proces razvoja razlika između mužjaka  i ženki  iz nediferencirane oplođene jajne ćelije  – muški i ženski organi su homologni ako se razvijaju iz istog embrionalnog tkiva. Tipski primjeri su ženski  jajnici i testisi mužjaka kod sisarskih vrsta.

Homologni organi i strukture se, dakle, nasljeđuju  još  od zajedničkog pretka, a sve danas prisutne razlike desile su se tokom evolucijske divergencije posmatranih vrsta  organizama. Termin je u biološku nauku uveo paleontolog Ričard Oven, 1840.

Homologije se uočavaju na različitim  razinama  biološke organizacije, od molekularne (homologne sekvence nukleotida u genima i DNK sekvencama), preko citogenetičkog (homologni hromosomi) do morfoanatomskog (homologni dijelovi organa, organi ili sistemi organa).

## Reference
## Vanjski linkovi
*http://hmg.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=16651369 *http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0168-9525(00)02005-9 
* http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0168-9525(08)00227-8}}
* Brigandt, Ingo (2011) "Essay: Homology."  In: *The Embryo Project Encyclopedia*. ISSN: 1940-5030. http://embryo.asu.edu/handle/10776/1754(http://embryo.asu.edu/handle/10776/1754) 

Kategorija:Evolucija
Kategorija:Filogenetika
Kategorija:Evolucijska biologija
Selhurst Park

**Selhurst Park** je nogometni stadion koji se nalazi u Londonu, Engleska. Na njemu domaće utakmice igra nogometni klub Crystal Palace. Kapacitet stadiona je 26.255 sjedećih mjesta.

Stadion je otvoren 30. augusta 1924. godine. Na otvorenju su igrali Crystal Palace i Sheffield Wednesday pred 25.000 gledalaca. Dvije godine kasnije na ovom stadionu seniorska reprezentacija Engleske je igrala protiv Velsa.

1953. godine na stadionu su postavljeni refloktori. Od 1985. do 1991. godine na *Selhurst Parku* je igrao Charlton Athletic FC, te Wimbledon FC u periodu od 1991. do 2003. godine. Najveća posjeta je zabilježena 1979. godine na utakmici između *Crystal Palaca* i Burnleya.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Stadion na StadiumDB

Kategorija:Nogometni stadioni u Engleskoj
Ekspanzionizam

250px|mini|desno|Primjer teritorijalnog ekspanzionizma Nacističke Njemačke tokom 2. svjetskog rata
Pod terminom **ekspanzionizam** se uglavnom smatraju politike vlada i država koje nastoje proširiti svoj ekonomski uticaj ili čak proširiti svoju državnu teritoriju.
Iako se ponekad pod ovim terminom smatra promovisanje ekonomskog rasta, češće se termin ekspanzionizam odnosi na doktrinu države koja ima za cilj proširenje svoje teritorije, uglavnom vojnom agresijom iako to ne mora nužno biti tim sredstvom.

Iredentizam, revanšizam, reunifikacija ili pannacionalizam se ponekad koriste kako bi se opravdao i dao legitimitet ekspanzionizmu, ali samo u slučaju kada je eksplicitni cilj ekspanzionizma osvajanje teritorija koje su nekada izgubljene.

Međudržavni teritorijalni sporovi, kao što su granični sporovi, se obično ne smatraju ekspanzionizmom.

Tokom historije, pa i danas postoje mnogi slučajevi ekspanzionizma. Velike svjetske sile, uglavnom evropske, su često ostvarivale svoje ekspanzionističke ciljeve.
 
Jedan takav slučaj je ekspanzionizam Nacističke Njemačke tokom 2. svjetskog rata i stvaranje Lebensrauma, tj. "životnog prostora" za tzv. arijevsku rasu.

Danas je na političkoj sceni aktuelan izraelski ekspanzionizam koji je uperen prema Palestincima i dešava se na palestinskoj teritoriji.
mini|250x250piksel|Ekspanzija Mongolskog carstva od 1206. do 1294. godine

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Političke teorije
Stadium of Light

**Stadium of Light** je nogometni stadion koji se nalazi u Sunderlandu, Engleska. Na njemu domaće utakmice igra nogometni klub Sunderland. Kapacitet stadiona je 49.000 sjedećih mjesta.

Stadion je otvoren 30. jula 1997. godine prijateljskom utakmicom između Sunerlanda i Ajaxa. Kapacitet stadiona je prvobitno iznosio 42.000 mjesta, da bi 2002. godine proširen na 49.000 mjesta. Troškovi izgradnje su iznosili 24 miliona funti. Najveća posjeta je zabilježena 13. aprila 2002. godine na utakmici između Sunderlanda i Liverpoola kojoj je prisustvovalo 48.335 gledalaca.

Na stadionu je održano i nekoliko koncerata. 2008. godine je nastupila grupa Oasis, dok je godinu dana kasnije koncert održala engleska pop grupa Take That. 2010. godine je nastupala Pink.

## Internacionalne utakmice
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Stadium of Light na StadiumDB

Kategorija:Nogometni stadioni u Engleskoj
Stadion bet365

**Stadion bet365** je nogometni stadion koji se nalazi u Stokeu na Trentu (Engleska). Na njemu domaće utakmice igra nogometni klub Stoke City. Kapacitet stadiona je 27.902 sjedećih mjesta.

Otvoren je 30. augusta 1997. Troškovi izgradnje iznosili su 14,7 miliona funti. Stoke je prethodno igrao na stadionu Victoria Ground. Prvi gol na novom stadionu postigao je Graham Kavanagh na utakmici protiv Rochdalea u okviru Liga-kupa. Prva ligaška utakmica odigrana je protiv Swindon Towna pred 23.859 gledalaca.

Na stadionu je održano nekoliko koncerata. Nastupali su Bon Jovi, Bryan Adams, Busted i Elton John.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Stadion Britannia na StadiumDB-u

Kategorija:Nogometni stadioni u Engleskoj
Kategorija:Građevine i strukture u Stokeu na Trentu
Premier League 2004/2005.

**Premijer liga Engleske 2004/2005.** je bila trinaesta sezona Premijer lige kao najvišeg ranga u engleskom nogometu. Pobjednik ove sezone je bio Chelsea. Bila je to druga titula tima sa iz Londona. Na dugom mjestu je bio Arsenal sa dvanaest bodova zaostatka. Iz lige su ispali Norwich City, Crystal Palace i Southampton.

Najbolji strijelac je bio Thierry Henry sa 25 postignutih golova, dok je najbolji asistent bio Frank Lampard sa 18 asistencija. Za najboljeg menadžera sezone je izabran Jose Mourinho, a za najboljeg igrača sezone je izabran Frank Lampard.

## Klubovi
Ukupno 20 timova je učestvovalo u Premijer ligi 2004/2005. uključujući 17 ekipa iz prethodne sezone Premijer lige, te tri kluba iz prethodne sezone First Division.

 

|}

### Play-off za ulazak u Premijer ligu 2004/2005.
## Tabela
## Najbolji strijelci
## Menadžer mjeseca
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranica

2004/2005
Kategorija:2004. u Engleskoj
Kategorija:2005. u Engleskoj
Kategorija:Nacionalna nogometna prvenstva 2004/2005.
Kategorija:2004. u nogometu
Kategorija:2005. u nogometu
Momčilova tvrđava

**Momčilova tvrđava** ili kula je srednjovjekovna tvrđava u selu Preodac, kod Bosanskog Grahova, Bosna i Hercegovina.

Interesantno da niko od naučnih radnika nije našao za shodno da napravi arheološka istraživanja ili da istinu o tvrđavi potraži u pisanim dokumentima. I znatiželjnici ne obilaze tvrđavu zbog udaljenosti od 25&nbsp;km od najbližeg većeg naselja i prometnica. Po legendi, narod ovih krajeva kulu vezuje za *Crnu Kraljicu*? Druga legenda govori da je ovo mjesto *ukleto*.

Ostaci srednjevijekovne kule nisu istraženi, tako da se o vremenu gradnje mogu praviti samo pretpostavke. Samo se pretpostavlja da je mogla nastati u vrijeme kralja Tvrtka. Pošto se radi o monumentalnoj gradjevini, kao takvu mogao ju je sagraditi neko od bosanskih vladara ili njegov bliži rodjak.

Zašto je izabrana baš ta lokacija ne treba da čudi. Takozvani prirodni uslovi i uz to strateški položaj su sasvim sigurno odigrali važnu ulogu. Moguće je da je graditelj kule bio porijeklom baš iz ovih krajeva. Postavlja se isto tako pitanje šta je bila funkcija kule? Da li je to bila samo ljetna rezidencija ili pak pravo sjedište kralja ili vlastele, za sada ostaje nepoznato. Mještani sela Preodac znaju gdje je bio glavni ulaz koji je nažalost zatrpan kamenjem . Zidine ovog velelepnog zdanja protežu se skroz do dna kanjona Unca i jako su nepristupačne sa spoljašnje strane.

Da li su je razorili Osmanlije poslije osvajanja Bosne,  poslije 1463 ili znatno kasnije takođe ostaje za sada otvoreno pitanje.
 
## Vanjski linkovi 
* Općina Bosansko Grahovo
* Momčilova kula 

Kategorija:Tvrđave u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Tvrđave u srednjovjekovnoj Bosni
Kategorija:Bosansko Grahovo
Papa Poncijan

**Poncijan** je bio papa od 21. jula 230. do 28. septembra 235.

## Biografija 
O njemu se zna malo više nego o njegovim prethodnicima. Za vrijeme njegovog pontifikata, Hipolit Rimski, prestao je biti protupapa. Car Maksiminus Traks, jedan od vojničkih careva, protjerao je Poncijana i crkvene funkcionere, ujedno i Hipolita Rimskog na Sardiniju. Poncijan je odstupio s mjesta pape 25. ili 28. septembra 235. te je dao rimskoj zajednici na raspolaganje izbor novog pape. Umro je zbog nehumanih uvjeta u sardinijskim rudnicima. Papa Fabijan dao je prenijeti njegove posmrtne ostatke u Rim i pokopao ih u katakombama pape Kalista I. Poncijanov epitaf otkriven je 1909. s natpisom "Pontianos, episk (Poncijan, biskup)". Slavi se kao svetac. Spomendan mu je bio 19. novembra, ali je prebačen na 13. august.

Kategorija:Pape
Kategorija:Sveci
Nasridi

thumb|Grb dinastije Nasrida

**Nasridi** (na arapskom: بنو نصر‎ banū Naṣr) su bili posljednja muslimanska dinastija u Španiji. Vladali su područjem Emirata Granade od 1238 do 1492. Dvadeset tri emira vladala su Granadom od osnivanja dinastije 1232 od strane Muhammeda I ibn Nasra, do pada Granade u ruke kršćanskih kraljevstava Kastilje i Aragonije 1492.

## Porijeklo
Nasridi su bili potomci Sa'da ibn Ubada, jednog od ashaba i vođe plemena Hazredž.

## Građanski rat
U vrijeme kada su se kršćani spremali za napad na Granadu koji će okončati period vladavine Nasrida, u Granadi se vodio građanski rat. Abul-Hasan Alija je sa vlasti zbacio njegov sin Muhammed XII. Abul-Hasan Ali se sa svojim pristalicama povukao u Malagu. U Luceni su 1483 kršćani zarobili Muhammeda XII. Oslobođen je nakon što je položio zakletvu na vjernost Ferdinandu i Izabeli. Abul-Hasan je 1485 abdicirao u korist svoga brata Sa'da. Granada je pala u kršćanske ruke 1492. 
## Lista nasridskih sultana Granade
* Muhammed I ibn Nasr (1238-1272)
* Muhammed II el-Fakih (1273-1302)
* Muhammed III (1302-1309)
* Nasr (1309-1314)
* Ismail I (1314-1325)
* Muhammed IV (1325-1333)
* Jusuf I (1333-1354)
* Muhammed V (1354-1359, 1362-1391)
* Ismail II (1359-1360)
* Muhammed VI (1360-1362)
* Jusuf II (1391-1392)
* Muhammed VII (1392-1408)
* Jusuf III (1408-1417)
* Muhammed VIII (1417-1419, 1427-1429)
* Muhammed IX (1419-1427, 1430-1431, 1432-1445, 1448-1453)
* Jusuf IV (1432)
* Jusuf V (1445-1446, 1462)
* Muhammed X (1446-1448)
* Muhammed XI (1453-1454)
* Said (1454-1464)
* Abul-Hasan Ali (1464-1482, 1483-1485)
* Muhammed XII (1482-1483, 1486-1492)
* Muhammed XIII (1485-1486)

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Historija islama
Kategorija:Dinastije
Kategorija:Španija
Stoke na Trentu

**Stoke na Trentu** (često skraćeno na Stoke) jest grad u engleskoj regiji Zapadni Midlends. Pripada grofoviji Staffordshire. Prostire se na površini od 93 km2. Zajedno sa susjednim općinama Newcastle-under-Lyme i Staffordshire Moorlands dio je područja North Staffordshire, koje je 2011. godine imalo 469.000 stanovnika. Nalazi na pola puta između Manchestera i Birminghama. Grad leži u gornjem dijelu rijeke Trent. Smješten je na nadmorskoj visini u rasponu od 106 do 213 m.

Stoke je policentričan zato što je formiran od strane šest manjih gradova početkom 20. vijeka. U starom gradu nalaze se gradska vijećnica i željeznička stanica. Hanley je trgovački centar. Četiri ostala grada su Burslem, Tunstall, Longton i Fenton.

Stoke na Trentu je centar keramičke industrije u Engleskoj, pa je nadimak njegovih stanovnika *Lončari*. Ime grada preuzeto je od istoimene drevne parohije. Naziv potječe od stare engleske riječi *stoc*.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranice 

Kategorija:Gradovi u Engleskoj
Kategorija:Geografija Engleske
Kategorija:Stoke na Trentu
Sjevernojemenski rijal

**Sjevernojemenski rijal** bio je valuta prvo Mutaveklijskog kraljevstva Jemena, a zatim Arapske Republike Jemen. Sjevernojemenski rijal je također poznat i kao **Imadi rijal** i **Ahmadi rijal**.

## Historija
Za vrijeme vladavine Imama Yahye počele su se proizvoditi prve kovanice.

Nakon ujedinjenja Sjevernog i Južnog Jemena nova valuta jemenski rijal zamijenila je sjevernojemenski rijal.

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Historijske valute
Kategorija:Jemen
Kategorija:Azijske valute
Turanidi

**Turanidska** ili **uralsko-altajska rasa** je zastario pojam, prvobitno namijenjen da obuhvati populaciju Centralne Azije povezanu sa širenjem turanijanskih jezika, koji su kombinacija uralskih i altajskih jezika.

Kasnija upotreba pojma podrazumijeva postojanje turanidske rase, podtipa evropeidne rase sa mongoloidnim primjesama. Ideja turanidske rase igraće veliku ulogu u panturkizmu i turanizmu u 19. i 20. vijeku. "Turska rasa" predložena je kao podtip evropeidne rase u evropskoj literaturi.

Osmanlijska elita upijala je ove ideje, a literatura je prevođena na osmanlijski turski jezik.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Antropologija
Kategorija:Bioantropologija
Kategorija:Rasa
Kategorija:Čovjek
Tvrđava Orašac

mini|desno|Tvrđava Orašac
**Tvrđava Orašac** nastala je u osmanlijskom periodu na području općine Bihać, Bosna i Hercegovina.

Nalazi se na strmom brežuljku podalje od desne obale Une, u naselju Orašac, 11&nbsp;km ispod Kulen Vakufa.

Grad je sagrađen između 1703. i 1730. godine, uz jednu srednjovjekovnu kulu, koja je pripadala Humskoj župi. Bila je u sastavu ostrovičke kapetanije. Posadom od 60 nefera i komandanata komandovao je dizdar. Godine 1782. bio je diz­dar Ahmedaga, a iza njega Huseinaga Grozdanić i njegov sin, i ujedno zadnji dizdar Dervišaga. Godine 1833. bila su ovdje tri topa. Danas je u ruševnom stanju, i od svega još se najbolje očuvala kula.

## Literatura 
* Hamdija Kreševljaković, Naše starine 1953 -Stari bosanski gradovi

## Reference 
## Vanjski linkovi 
O
Kategorija:Građevine u Bihaću
Hashimotov tireoiditis

**Hašimoto tireoiditis** je autoimuno oboljenje s nastankom gušavosti (strume) te s povišenim titrom antitijela protiv tiroidne peroksidaze i tiroglobulina u krvi. Prvi put ga je opisao 1912. godine Hakaru Hašimoto.

### Epidemiologija 
Pacijenti su u 90-95% slučajeva žene, obično između 45 i 65 godina starosti, i češće obolijevaju bijelci u odnosu na crnce i Japance. Nema razlike između žena i muškaraca u učestalosti ovog oboljenja kod djece s Downovim sindromom.

### Klinički znaci 
Odrasli pokazuju bezbolnu, postepenu insuficijenciju štitne žlijezde zbog autoimune destrukcije žljezdanog tkiva i u početku mogu imati prolazni hipertioroidizam (povišena produkcija hormona štitne žlijezde). Djeca pokazuju promjenljivi hipotireoidizam (smanjena produkcija hormona štitne žlijezde) i mogu pokazati remisiju do eutiroidizma (normalna produkcija hormona štitne žlijezde). Hašimoto tiroiditis je asociran s dobro diferenciranim karcinomom štitnjače i može se razviti u limfom štitnjače. Kod pacijenata kojima se štitnjača odstrani zbog Hašimoto tiroiditisa, karcinom štitnjače je već prisutan u tkivu štitnjače, čak i ukoliko preoperativno nije postojala sumnja na njega.

### Laboratorijski nalazi 
Antitijela: 
* Anti-TSHR: Karakteristična za Hašimoto i Grave-tiroiditis, s naznakom da se ova antitijela u obje bolesti vežu za TSH-receptore, ali u Hašimoto-tiroiditisu ih blokiraju, a u Grave-tiroiditisu ih stimuliraju;
* Anti-tiroglobulin: manje senzitivna, ali jednako specifična kao anti-tiroidperoksidaza;
* Anti-tiroidperoksidaza (prethodno nazivana "antimikrozomalna antitijela"), senzitivna ali ne i specifična, jer 20% zdravih žena ima ova antitijela u krvi.

### Terapija 
Obično nije potrebna nikakva terapija. Ukoliko se pojavi hipotiroiditis, potrebno je nadomjestiti nedostatak hormona, a ukoliko štitnjača previše naraste, vrši se subtotalno hirurško odstranjenje štitnjače.

## Reference 
Kategorija:Bolesti povezane sa starenjem
Kategorija:Endokrine bolesti
Kategorija:Autoimune bolesti
Spisak najboljih strijelaca NBA lige svih vremena

*Zaključno s 7. 2. 2023.*

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Evidencija  na Basketball Referenceu

Kategorija:Spiskovi NBA lige
Bristol

**Bristol** jest grad i luka u engleskoj regiji Jugozapad. Prostire se na površini od 110&nbsp;km2. Nalazi se 169 kilometara zapadno od Londona i 71 kilometar istočno od Cardiffa. Kroz grad protječe rijeka Avon. Po veličini je osmi grad u Engleskoj, a jedanaesti u cijelom Ujedinjenom Kraljevstvu.

Bristol se prvi put spominje 1051. godine. U 14. vijeku je proširio svoju teritoriju i postao grofovija. U srednjem vijeku je trgovao sa Baltikom, Irskom i Francuskom, a poslije i sa Španijom, Levantom, Indijom i Amerikom. U 17. vijeku u gradu je izbilo nekoliko radničkih pobuna. Za vrijeme Prvog i Drugog svjetskog rata je bio važna ratna luka i vojna baza. U II. svjetskom ratu bombardiranjem su razoreni gotovo svi historijski spomenici Bristola.

Od kulturnih znamenitosti ističu se katedrala i crkva *St. Mary Redcliffe* koje se nalaze u starom dijelu grada, te ostale crkve i srednjovjekovni spomenici. U gradu se nalazi univerzitet osnovan 1909. godine, biblioteka, te druge škole. Također, Bristol posjeduje muzej i pozorište.

Bristo je važna luka s predlukom Avonmouth za promet s Irskom, Srednjom i Južnom Amerikom. Željezničkim tunelom ispod i cestovnim mostovima preko Severna povezan s južnim Velsom.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranica grada

Kategorija:Gradovi u Engleskoj
Kategorija:Geografija Engleske
Leicester

**Leicester** jest grad u engleskoj regiji Istočni Midlends. Upravno je središte grofovije Leicestershire. Prostire se na površini od 73&nbsp;km2. Nalazi se 143 kilometara sjeverozapadno od Londona i 35 kilometar južno od Nottinghama. Kroz grad protiče rijeka Soar. 2011. godine grad je brojao preko 330.000 stanovnika što je najviše od svih gradova u *Istočnom Midlendsu*. Po broju stanovnika Leicester je 11. najveći grad u Engleskoj, a 13. u cijelom Ujedinjenom Kraljevstvu.

Leicester je jedan od najstarijih gradova u Engleskoj. Prvo zabilježeno ime grada je latinsko, *Ratae Corieltauvorum*, a naziv potiče od keltskog plemena *Corieltauvi*, koje je nastanjivalo ovo područje. Vjeruje se da su Rimljani stigli u ovo područje oko 47. godine. *Ratae Corieltauvorum* osnovan je oko 50. godine kao vojno naselje duž *Fosse Waya*, rimske ceste između Exetera i Lincolna. Nakon odlaska vojnika, *Ratae Corieltauvorum* je prerastao u važan trgovački centar i jedan od najvećih gradova u rimskoj Britaniji. Na lokalitetu *Jewry Wall* se nalaze ostaci termi, a drugi artefakti izloženi su u obližnjem muzeju. Bogatu historijsku baštinu upotpunjuju spomenici iz vikinškog vremena, srednjeg vijeka i engleskog građanskog rata.

Oko 670. godine grad je bio centar biskupije, što mu je donijelo status grada. Taj status je izgubljen u 11. vijeku tokom borbe između crkve i veleposjednika. Tokom 19. i 20. vijeka granice Leicestera su proširene. 1889. godine postaje okrug, a status grada je vraćen 1919. godine.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranica grada

Kategorija:Gradovi u Engleskoj
Kategorija:Geografija Engleske
Spisak najboljih skakača NBA lige svih vremena

Zaključno sa završetkom regularnog dijela sezone 2017/18.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Evidencija  na Basketball Referenceu

Kategorija:Spiskovi NBA lige
Velika nagrada Rusije 2016.

**Velika nagrada Rusije 2016.** (službeno poznata kao **"2016 FORMULA 1 RUSSIAN GRAND PRIX"**) automobilska je trka Formule 1 koja se održava 1. maja 2016. na stazi Soči Autodrom u Sočiju, Krasnodarski kraj, u Rusiji. Ovo je četvrta trka u sezoni 2016., i ujedno i 3. trka za Veliku nagradu Rusije.

Nico Rosberg je do druge pol pozicije ove sezone, a 24. u karijeri. Vozač Mercedesa Nico Rosberg ostvario četvrtu uzastopnu pobedu, sedmu računajući i prošlu sezonu. Drugo mesto zauzeo je njegov klupski kolega Lewis Hamilton, a treći kroz cilj prošao je vozač Ferrarija Kimi Räikkönen.

## Kvalifikacije (subota) 
: Sebastian Vettel - 5. mjesta grid kazna - zamjena mjenjača.

## Utrka (nedjelja) 
: Carlos Sainz Jr. - 10. sekundi dodao - za prisilio vozača sa staze.
: Felipe Nasr - 5. sekundi dodao - ne poštuje instrukcije u direktoru trke povodom krive 2.

## Rangiranje nakon utrke
;Vozači

;Konstruktori

* Samo je u prvih 5 pozicija uključen plasman za oba seta.

## Zanimljivosti 
### Vozači 
* 18. pobjeda za Nico Rosberg.
* 90. podija za Lewis Hamilton.

### Konstruktori 
* 49. pobjeda i 40. najbrži krug za Mercedes.
* 700. podija za Ferrari.

### Motor 
* 140. pol pozicija za Mercedes.

## Vanjski linkovi 
*  formula1.com – Rezultati kvalifikacija 
*  formula1.com – Rezultati utrka 
*  statsf1.com - detalji utrke

Rusija
2016
Kategorija:2016. u Rusiji
Transmetilacija

[thumb|400px| Stvaranje [metionina iz homocisteina putem transmetilacije  je opisano u reakciji 4. transmetilacijskog  ciklusa.  u reakcijama 1-4.]]

**Transmetilacija** je biološki važna organska emijska reakcija,  u kojoj se metil grupa prenosi s jednog spoja u drugi.

Primjer transmetilacije  je nastanak  metionina iz homocisteina. Kako bi se održala dovoljna stope reakcija za vrijeme metaboličkog stresa, ova reakcija zahtijeva odgovarajuće razine vitamina B12 i folne kiseline. Metil tetrahidrofolat donosi metilne skupine,  kako bi se dobio aktivni metil oblik vitamina B12 koji je potreban za metiliranje homocisteina. Nedostaci vitamina B12 ili folne kiseline uzrokuju povećane razine cirkulirajućeg homocisteina. Povišeni homocistein je faktor rizika za kardiovaskularne bolesti i povezuje se s metaboličkim sindromom insulinska rezistencija.

Transmetiulacija je ponekad smanjena kod roditelja djece s autizmom.

## Također pogledajte
*Metilacija
*Metil grupa

## Reference
Kategorija:Organske reakcije
Kategorija:Hemijske reakcije
Potraš (Tuzla)

**Potraš** je naselje u gradu Tuzli, Bosna i Hercegovina.

## Stanovništvo 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Zvanični sajt grada Tuzle
Spisak najboljih strijelaca NBA franšiza svih vremena

*Zaključno sa završetkom regularne sezone 2023/24.*

## Napomene 
## Reference 
Kategorija:Spiskovi NBA lige
Šesti igrač

[desno|mini|[Jamal Crawford, trostruki osvajač nagrade za šestog igrača godine u NBA ligi|333x333piksel]]
**Šesti igrač** u košarci nije starter, ali ulazi s klupe mnogo više nego ostale rezerve i često je prvi igrač koji uđe s klupe. Obično igra onoliko koliko i starteri, pa čak i više od njih. Njegove statistike slične su statistikama startera. Šesti igrač obično je igrač koji može igrati na više pozicija, što mu osigurava i više minuta na terenu. Najpoznatiji primjer je Kevin McHale, košarkaš Boston Celticsa iz 1980-ih, koji je igrao na pozicijama centra i krilnog centra. Prisustvo dobrog šestog igrača obično je znak nadmoćnosti ekipe. Šesti igrači jačih ekipa obično bi bili starteri u drugim ekipama.

Česta strategija jest da šesti igrač bude dobar strijelac ako tim već ima dobre strijelce među starterima. Tada šesti igrač ulazi u igru kad se starteri umore ili počnu promašivati šuteve. Najpoznatiji primjer ove strategije bili su Chicago Bullsi, čiji je šesti igrač bio Toni Kukoč. Česta je strategija i da se šesti igrač ostavlja na klupi dok ne pročita protivnikove slabe tačke, koje zatim po ulasku iskorištava.

Ulogu šestog igrača uveo je legendarni trener Celticsa Red Auerbach. Prvi šesti igrač u Celticsima bio je Frank Ramsey. Ipak, najpoznatiji šesti igrač u historiji je njegov saigrač, John Havlicek.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Košarkaški izrazi
Metalacija

[thumb|400px|right|Metalacijska reakcije sa formiranjem [litij|organolitija]]
**Metalacija** je hemijska reakcija čiji je rezultat spoj u kojem je atom metala u molekulama kovalentno povezan (obično organski).

Metal litij u kontaktu sa halogenirani derivatima (halogenom ili organskim halogenima) reagira i litijev atom se veže za organske molekule i formira organolitij i odgovarajući litij halogen. Slično metalatiziram, magnezijev organski halogen daje Grignard reagens (organomagnezijske spojeve). 

Protonizirana molekula (vodika (H+) ima malo kiselu reakciju i može se zamijeniti mješavinom metalnih atom koji su a pogodni za reaktivni n-butil litij.

Naprimjer toluen reagira s n-butil-litijem i formira organolitijev spoj pomoću mehanizma metalacije
:C6H5-CH3 + CH3-CH2-CH2-CH2Li &rarr; C6H5-CH2Li + CH3-CH2-CH2-CH3 

## Reagensi i rastvarači u metalaciji 
Onaj metalni atom koji ase veže za organsku molekulu, može se tretirati kao čisti metal, metalni amid ili organometalni spoja s drugim ranije pripravljenim. 
Kao rastvarač može se koristiti tetrahidrofuran. Ugljično-metalne veze su manje polarne, a spojevi koji nastaju su topivi u nekim organskim rastvaračima, kao što su heksan, eter i benzen.

## Tipovi metalacije
### Razmjena metal-halogena
Neki metali kao što su litij ili magnezij,  u svom metalnom obliku reagiraju direktno sa alkilhalogenidima, odnosno formiraju organolitij ili organomagnezij (također se naziva Grignardov reagens). To se metal-halogen. Ovo je glavna reakcija koja se koristi u industriji za pravljenje  * n * - butil litija i njegovih izomera (*sec*-butil litij i *t*-butil litij).
500px|center|Primjer jednostavne razmjene metal-halogen

### Deprotonacija (razmjena metal-vodik) 
Uvođenje metala je moguće u organske spojeve koji imaju jedan ili više vodika, labilnom reakcijom s organometalnom bazom ili bazom koja ima metalni kation. Ovisno o slučaju, govori se radije o  razmjeni metal-vodik, ako se pogleda na prirodu metala i formirane  vrste organometala,  odnosno deprotonizacije,  ako je svrha reakcije samo formiranje ugljik-aniona,  bez obzira na korišteni  metal.

Uglavnom se koriste vrlo jake baze kao što su metalni  hidridi  (NaH) od alkoksida ili amidi malih nukleofila (tBuOK, LDA) ili vrlo često  primjenjivanim organolitijevi (BuLi, sBuLi i t-BuLi).

### Transmetalacija (razmnena metal-metal)
Transmetalacija je reakcija u kojoj se razmjenjuju dva atoma metala između dvije različite organske molekule. Naprimjer, transmetalacija se može postići reakcijom organolitij skog reagensa sa solima metala.

Tako ciklični procesi organolitijskog spoja mogu izvesti transmetalaciju s cinkom i bakrom. Time se može pripremiti organocinkov spoj pomoću transmetalacije litij-cink.

## Također pogledajte 
* Organometal
* Transmetalacija
*Litij

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Neorganska hemija
Kategorija:Hemijske reakcije
Melanosom

**Melanosom** je organela koje se nalaze u životinjskim ćelijama i mjesu za sintezu, skladištenje i transport melanina, najčešćeg pigmenta koji upija svjetlost u životinjskom carstvu. Melanosomi su odgovorni za boju i fotorecepciju u životinjskim ćelijama i tkivima.

Melanosomi se sintetiziraju u koži (u melanocitima), u oku (u melanocitima i ćelijama pigmentnog epitela (RPE) i u melanoforama, kod nižih kičmenjaka.

## Struktura
Melanosomi su relativno velike organele, promjera do 500 nm promjera.

Melanosomi su upotrebljeni za otkrivanje prave boje fosila *Anchiornis huxleyi* u *Beijing Museum of Natural History*.

## Moguće matrice
Za melanosome se vjeruje da mogu biti predlošci za polimerizaciju melanina putem Pmel17, koja je bogato zastupljena u melanosoma.

## Također pogledajte
*Melanin
*Organela

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Organele
Kategorija:Anatomija kože
Kategorija:Ćelije
Kombo bek

**Kombo bek** je košarkaš koji kombinira svojstva plejmejkera i beka šutera, ali se ne mora generalno uklapati u opis igrača koji najčešće igraju na ovim pozicijama. Kombo bekovi najčešće su visine od 188 do 193 cm, između prosječne visine plejmejkera i beka šutera.

Istaknutu ulogu imali su tokom 90-ih. Najpoznatiji primjer je Allen Iverson. Iako se smatralo da se kombo bekovi teško uklapaju u ofanzivne sisteme, u skorije vrijeme postali su važan dio igre. Dwyane Wade vodio je Miami Heat do titule NBA prvaka 2006, osvojivši nagradu za najkorisnijeg igrača finala.

Neki bekovi imaju visinu i šut za igranje na poziciji beka šutera, ali se zbog natprosječne sposobnosti kreiranja igre koriste kao kombo bekovi. Najpoznatiji takav primjer bio je Kobe Bryant.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Košarkaški izrazi
Southampton

**Southampton** jest grad i luka u engleskoj regiji Jugoistok. Leži na obali kanala La Manche. Pripada grofoviji Hampshire. Prostire se na površini od 72 km2. Nalazi se 111 kilometara jugozapadno od Londona i 39 kilometara sjeveroistočno od Bournemoutha. Zapadnom granicom grada protiče rijeka Test. 2010. godine grad je brojao preko 250.000 stanovnika.

Prema arheološkim nalazima prostor današnjeg  Southampton je bio naseljen još u kameno doba. Za vrijeme rimske okupacije Britanije na tom mjestu je postojao grad *Clausentum* koji je bio trgovačka i odbrambena tvrđava. Napušten je oko 410. godine. Na tom mjestu su Anglosaksonci kasnije osnovali grad *Hamwic*. U 9. vijeku grad je bio napadnut od strane Vikinga koji su na tom području osnovali tvrđavu. Nakon normanskog osvajanja Engleske 1066. godine dolazi do jačanja grada. Southampton je bio glavna tranzitna luka između engleskog grada Winchestera i Normandije. U 13. vijeku je postao najvažnija engleska luka i centar trgovine. 1338. godine grad su napali francuski pirati, a deset godina kasnije ga je pogodila kuga. Tokom srednjeg vijeka u gradu se razvila brodogradnja.

U gradu postoje sačuvane srednjovjekovne zidine koje su druge po dužini u Engleskoj. Na njima su u centru grada poznata vrata *Bargate*. Postoje i mnogi muzeji, među kojima su najpoznatiji *Pomorski muzej* i *Muzej dinastije Tudor*. Značajno je pozorište *Mayflower*. Postoji mnogo građevina u tradicionalnom engleskom stilu gradnje.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranica grada 

Kategorija:Gradovi u Engleskoj
Kategorija:Geografija Engleske
Watford

**Watford** jest grad u engleskoj regiji Istok. Leži na sjeverozapadnom rubu londonske urbane aglomeracije, na rijekama Colne i Gade, te kanalu *Grand Union*. Pripada grofoviji Hertfordshire. Prostire se na površini od 21 km2. Nalazi se 24 kilometara sjeverozapadno od Londona i 88 kilometara jugoistočno od Oxforda. Grad broji preko 90.000 stanovnika.

Postoje dokazi o životu u prahistorijsko doba na području Watforda. Naziv grada se prvi put spominje u Anglosaksonskoj povelji iz 1007. godine, kada je naselje *Watforda* bilo jedno od mjesta obilježavanja granice *Oxanhaegea*. 1086. godine naselje je bilo dio St Albansa. U 12. vijeku naselje počinje da se širi. S obzirom na povoljan položaj dolazi do razvoja trgovine.

Watford je rezidencijalni i industrijski centar grafičke, hemijske i eloktroneske industrije. U gradu sjedište imaju brojne domaće kompanije kao što su: J D Wetherspoon, Camelot Group, Mothercare, Bathstore i Caversham Finance. Watford je također baza različitih internacionalnih kompanija: Hilton Worldwide, Total Oil, TK Maxx, Costco, JJ Kavanagh and Sons, Vinci i Beko. U gradu se nalaze 43 javna praka, vrta i rekreativna terena. Od toga šest su nagrađena Zelenom zastavom, u znak priznanja za njihov kvalitet.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranica grada 

Kategorija:Gradovi u Engleskoj
Kategorija:Geografija Engleske
West Bromwich

**West Bromwich** jest grad u engleskoj regiji Zapadni Midlends i istoimenoj grofoviji. Pripada konurbaciji Sandwell. Nalazi se 210 kilometara sjeverozapadno od Londona i 8 kilometara sjeverno od Birminghama. 2011. godine grad je brojao preko 75.000 stanovnika.

West Bromwich se prvi put spominje kao *Bromwich* u popisu Domesday Book iz 1086. godine. Vjeruje se da je prvobitno bio dio Handsworth parohije. U 12. vijeku u West Bromwichu je postojao benediktinski manastir oko kojeg se razvijalo naselje *Broomwich Heath*. 1727. godine je bio stanica na putu između Londona i Shrewsburya. Prefiks *West* služi kako bi se razlikovao od sela *Bromwich*, koji se također nalazi u Zapadnom Midlendsu.

U 19. vijeku su otkrivena ležišta uglja, što je uzrokovalo da West Bromwich postane industrijski centar. 1888. West Bromwich postaje općina, uključujući Great Barr. 1966. je proširen na nekoliko urbanih četvrti. 1974. godine postaje sastavni dio konurbaciji Sandwell.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranica grada

Kategorija:Gradovi u Engleskoj
Kategorija:Geografija Engleske
Bournemouth

**Bournemouth** jest grad u engleskoj regiji Jugozapad. Pripada grofoviji Dorset. Smješten je na obali kanala La Manche. Prostire se na površini od 46 km2. Od Londona je udaljen 151 kilometar jugozapadno, dok je 39 kilometara sjeveroistočno udaljen od Southamptona. 2011. godine grad je brojao preko 180.000 stanovnika. Bournemouth je najveći grad na južnoj obali Engleske.

Bournemouth  se prvi put spominje 1406. godine kao *La Bournemowthe*. U 12. vijeku područje oko rijeke Bourne je bilo dio Holdenhursta. Stotinu godina kasnije postaje dio *Liberty of Westovera* koje je prošireno na naselja *North Ashley*, *Muscliff*, *Muccleshell*, *Throop*, *Iford*, *Pokesdown*, *Tuckton* i *Wick*. 1574. godine grof od Southampton ovo područje opisuje kao "Lišeno od svih stanovanja". Krajem 19. i početkom 20. vijeka općina Bournemouth se proširila na veliki broj naselja uz rijeku Stour, uključujući *Longham* u kojem je pronađena lobanja za koju se vjeruje da je stara 5.500 godina. Bournemouth je status grada dobio 1870. godine.

Bournemouth je regionalni turistički centar za razonodu, zabavu, kulturu i rekreaciju. Također je poznat turistički centar sa pješčanim plažama i prostranim zelenim površinama. U posljednjih nekoliko godina grad je postao popularan po destinacijama za noćni provod, te mnogim klubovima, barovima i restoranima koji se nlaze u samom centru grada.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranica grada

Kategorija:Gradovi u Engleskoj
Kategorija:Geografija Engleske
Aktivni transport

mini|380px|desno|Aktivni transport proteina

**Aktivni transport** se odvija nasuprot gradijentu hemijskog sastava pa se materije prenose iz sredine sa manjom,  u sredinu sa većom koncentracijom, pomoću proteinskog nosača, ali uz utrošak energije.

Energija za funkcioniranje aktivnog transporta dobija se hidrolizom Adenozin trifosfata u ADP. Proteini nosači djeluju kao pumpe i kao enzimi ATP-aze (adenozin trifosfataze) koje  kataliziraju razlaganje ATP. Najbolje je proučena N-K pumpa koja, nasuprot hemijskom gradijentu, iz ćelije aktivno ispumpava Na+, a upumpava K+. Na+ je vanćelijski ion i ima ga više izvan, nego unutar ćelije, dok je K+ unutarćelijski ion.

U  stvaranju membranskog potencijala životinjskih ćelija, glavnu  ulogu imanatrij-kalij pumpa. Membranski potencijal ili potencijal mirovanja je električni napon koji postoji između unutrašnje (negativno naelektrisane) i spoljašnje (pozitivno naelektrisane) strane membrane nervne i mišićne ćelije u stanju mirovanja, odnosno prije njihovog nadraživanja. Nakon podraživanja ovih ćelija, potencijal mirovanja postaje akcioni potencijal, tj. nervi impuls, pri kome se obrće polarizacija membrane, tako da unutrašnja strana postaje pozitivno, a spoljna negativno naelektrisana.

## Tipovi transportera
U ćelijskim membranama, postoje tri glavna tipa prenosa proteina.
***Uniporteri**: upotrebljavaju energiju ATP  za unos to molekula.
***Simporteri**: koriste kretanje ulaženja jedne molekule za  povlačenje druge molekule protiv gradijenta.
***Antiporteri**: jednu supstancu pokreeću protiv njenog gradijenta, koristeći energiju druge supstance (većinom Na+, K+ ili H+), smanjujući njen gradijent.

## Također pogledajte
*Pasivni transport
*Ćelija

## Reference
## Vanjski linkovi
* Secondary Active Transport

Kategorija:Membranska biologija
Kategorija:Biološka materija
Kategorija:Ćelijski procesi
Sunderland

**Sunderland** jest grad i luka u engleskoj regiji Sjeveroistok. Pripada grofoviji Tyne i Wear. Leži na ušću rijeke Wear. Nalazi se 387&nbsp;km sjeverno od Londona i 17&nbsp;km jugoistočno od Newcastla na Tyneu. Godine 2011. grad je imao preko 170.000 stanovnika.

Historijski gledano, u grofoviji Durham bila su tri naselja na mjestu današnjeg Sunderlanda. Na južnoj strani rijeke se nalazi Monkwearmouth koji je nastanjen 674, kada je biskup Benedict osnovao manastir Wearmouth-Jarrow. Nasuprot samostanu na južnoj obali nalazi se Bishopwearmouth, koji je osnovan 930. Prema ušću rijeke nalazilo se selo pod nazivom Sunderland, danas poznato kao East End. U 12. vijeku Sunderland dobija status grada. Tokom vijekova grad se razvio u luku. U 17. vijeku je bio rudarski centar. Potom je postao važno brodogradilište.

Tokom 1980-ih zatvaraju se rudnici i brodogradilišta. Umjesto njih razvijaju se elektronička, hemijska i automobilska industrija, te proizvodnja papira. Godine 1992. osnovan je gradski univerzitet. Nadomak grada nalaze se dvije turističke destinacije, *Roker* i *Seaburn*.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službeni sajt grada

Kategorija:Gradovi u Engleskoj
Kategorija:Geografija Engleske
Heute-show

***heute-show*** je njemačka kasnovečernja satirična emisija koja se emitira svakog petka u večernjem terminu na javnom kanalu ZDF. Adaptacija je emisije *The Daily Show*, a vodi je njemački komičar i novinar, Oliver Welke. *heute-show* prikazuje pregled vijesti protekle sedmice uz smiješne, satirične i cinične komentare i uglavnom se fokusira na teme najnovijih političkih rasprava u Njemačkoj. Welke navodi da može zainteresovati ljude u politička dešavanja i ujedno ukazati "na stvari koje idu u pogrešnom smjeru" tokom parlamentarnih rasprava, u raznim ministarstvima, institucijama i strankama. Ponekad jednostavno "ismijava ljude koji to zaslužuju".

## Historija 
Prva epizoda *heute-showa* prikazana je 26. maja 2009. Emisija se prvobitno emitirala svakog mjeseca nakon još jedne satirične emisije, *Neues aus der Anstalt* (doslovno "Vijesti iz institucije"). Nakon uspjeha prvih šest epizoda i posebne epizode "najboljih snimaka" iz 2009, emisija je prešla na sedmično emitiranje; prva sezona, koja se sastojala od 24. epizode, uvrštena je u programsku shemu za 2009/2010.

Najbolju gledanost ostvarila je 9. sezona emisije (2013/2014) dostigavši 3 miliona gledaoca. Najgledanija epizoda serija emitirana je 6. juna 2014. i imala je 3,9 miliona gledaoca, odnosno ukupan udio gledanosti od 25,1%. Ta epizoda također je imala najviše gledaoca u starosnoj dobi 14–49 godina (1,57 miliona i udio gledanosti od 23,5%).

U 2014. dopisnik *heute-showa*, Martin Sonneborn, postao je glavni kandidat satirične političke stranke Die PARTEI za člana parlamenta Evropske unije. Morao je napustiti emisiju nakon što je postao član parlamenta.

Emisija je završila na naslovnicama nacionalnih vijesti u oktobru 2014. U emisiji emitiranoj 17. oktobra 2014. govorilo se o tome kako reporterima više nije dozvoljeno snimanje unutar njemačkog saveznog parlamenta, Bundestaga. Welke je citirao glasnogovornika Bundestaga, Ernsta Hebekera, koji je izjavio da emisiji nije dozvoljeno snimanje jer "ne izvještava ni o kakvim dešavanjima u njemačkom parlamentu". Welke je posvetio ostatak emisije govoreći da ono što prikazuju jest izvještavanje o političkim dešavanjima u parlamentu. Odluka Bundestaga završila je na naslovnicama novina i na nekoliko veb-novina; naposljetku, emisiji je ponovo dozvoljeno snimanje u Bundestagu.

## Glumci 
* Oliver Welke, voditelj emisije
* Martina Hill u ulozi Tine Hausten, šefice odjela za statistike
* Christian Ehring, stručnjak o raznim temama
* Dietrich Hollinderbäumer u ulozi Ulricha von Heesena, 70-ogodišnjaka koji sebe naziva "mladim dopisnikom"
* Hans-Joachim Heist u ulozi Gernota Hassknechta, ulozi koja je veoma slična onoj koju vodi Lewis Black u segment "Back in Black" na *Daily Showu*
* Olaf Schubert, dopisnik (2009–trenutno)
* Martin Sonneborn, dopisnik (2009–2014)
* Lutz van der Horst, dopisnik (2012–trenutno)
* Carsten van Ryssen, dopisnik (2012–trenutno)

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službeni sajt

Kategorija:Parodije vijesti
Kategorija:Njemačka politička satira
Kategorija:Emisije ZDF-a
Lenny Wilkens

**Leonard Randolph "Lenny" Wilkens** (28. oktobar 1937 – 9. novembar 2025) bio je američki košarkaš i trener. Primljen je u Kuću slavnih tri puta: 1989. kao igrač, 1998. kao trener i 2010. kao član reprezentacije SAD-a na Olimpijskim igrama 1992, u kojoj je bio pomoćni trener.

Wilkens je kao igrač devet puta učestvovao na All-Staru. Ipak, veće uspjehe ostvario je kao trener. Osvojio je NBA ligu 1979. i Olimpijske igre 1996, bio je trener godine 1994, a četiri puta predvodio je All-Star ekipe.

Kao trener zabilježio je 1332 pobjede i držao je rekord po broju pobjeda od sezone 1994/95. do 2009/10.

## Rani život 
Odrastao je u Brooklynu. Otac mu je bio Afroamerikanac, a majka irskog porijekla. Odgajan je kao katolik.  U aprilu 2007. postao je predsjednik košarkaških operacija. Dao je ostavku 7. jula 2007.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1937.
Kategorija:Umrli 2025.
Kategorija:Biografije, Brooklyn
Kategorija:Američki košarkaši
Kategorija:Američki košarkaški treneri
Kategorija:Košarkaši St. Louis Hawksa
Kategorija:Košarkaši Seattle SuperSonicsa
Kategorija:Košarkaši Cleveland Cavaliersa
Kategorija:Košarkaši Portland Trail Blazersa
Kategorija:Treneri Seattle SuperSonicsa
Kategorija:Treneri Portland Trail Blazersa
Kategorija:Treneri Cleveland Cavaliersa
Kategorija:Treneri Atlanta Hawksa
Kategorija:Treneri New York Knicksa
Kategorija:Treneri Toronto Raptorsa
Kategorija:Kuća slavnih košarke
Međumolekulska sila

[mini|450px|Međumolekulska sila u [hlorovodiku je slabija od unutarmolekulske vodikove veze, koja održava stabilnost molekule.]] 
**Međumolekulske sile** su snage privlačenja i odbijanja između susjednih čestica: atoma, molekula ili iona. Slabije su od unutarmolekulskih sila, koje održavaju na okupu atome molekula.
 
Naprimjer, kovalentna veza u molekulama hlorovodika (HCl) je mnogo jača nego sile između susjednih molekula, koje se javljaju onda kada su molekule međusonno dovoljno približene.

Međumolekulske sile se javljaju u četiri oblika:
#Dipol–dipol sile;
#Ion–dipol sile;
#Dipolom inducirane dipolne sile ili Debyejeve sile;
#Trenutne dipolom inducirane dipolne sile, Londonove disperzijske sile.

## Londonova disperzijska sila
Londonova disperzijska sila je poznata kao kvantno inducirana trenutna polarizacija ili trenutna dipolom inducirana dipolna sila. Londonova disperzijska sila je uzrokovana koreliranim kretanjem elektrona u interagujućim molekulama. Elektroni iz različitih molekula, počinju da se međusobo registriraju („osjećaju“) i izbjegavaju, na kratkim međumolekulskim rastojanjima. To se često opisuje kao formiranje „trenutnih dipola“ koji se međusobno privlače.

## Debyejeva sila induciranog dipola
Sile induciranog dipala nastaju usljed indukcije (također poznate kao polarizacija), koja je privlačeća interakcija između permanentnog multipola na jednoj molekuli i induciranog multipola drugog.
Ova interakcija je dobila ime po Peteru Debyeu.

Primjer indukcijske interakcije između permanentnog dipola i induciranog dipola su HCl i argon. U ovom sistemu, Ar "osjeća" uticaj dipola, pa njegove elektrone privlači (na H stranu) i odbija (sa Cl strane). Ovaj vid interakcije pojtoji između bilo koje polarne molekule i nepolarnoe/simetrične molekule. Sila inducirane interakcije je daleko slabija od interakcije dipol - dipol, ali je jača od Londonove disperzijske sile.

## Interakcije dipol – dipol
Dipol – dipol interakcije su elektrostatske interakcije permanentnih molekulskih dipola. Imaju tendenciju orijentacije molekula, tako da im se povećava privlačnost, odnosno smanjuje potencijalna energija. Primjer dipol – dipol interakcije je odnos u hlorovodoniku (HCl). Pozitivni kraj polarne molekule privlači negativni kraj druge molekule i čini da molekule dobijaju specifične orijentacije. Polarne molekule se međusobno privlače, kao npr. HCl i hloroform (CHCl3).
300px

## Sile ion-dipol i ion-inducirani dipol
Sile između iona i dipola, te iona i induciranih dipola, liče na one u interakcijama među dipolima i induciranim dipolima. Sile između iona i dipola su jače od dipolnih interakcija,  zbog prisustva ionskog naboja. Od njih su jače vodikove veze.  Sile između iona i dipola orijentiraju čestice tako da pozitivni i negativni dijelovi molekula budu jedni pored drugih, što omogućava maksimalnu privlačnost.

## Relativna jačina sila 
**Napomena**: Razlike u ovom poređenju su približne – relativne jačine sila variraju, zavisnosti od molekula.

## Također pogledajte
*van der Waalsove sile
*Unutarmolekulska sila

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Quantum 3.2
* SAPT

Kategorija:Međumolekulske veze
Kategorija:Hemijske veze
Natrij-metoksid

**Natrij metoksid** je hemijski spoj čija je formula CH3ONa. Bezbojan je i u čvrstom stanju, a nastaje putem deprotonacije metanola. Široko se upotrebljava kao reagens u industriji i laboratorijama. Također je opasna nagrizajuća baza.

## Priprema i struktura 
Natrij metoksid se dobija pažljivim tretmanom metanola sa natrijem:

:2 Na + 2  → 2  + 

Reakcija je tako egzotermna da je moguće paljenje. Rezultirajući rastvor, koji je bezbojan, često se koristi kao izvor natrij metoksida, ali čist materijal se može izolirati isparavanjem, putem zagrijavanja za uklanjanje zaostalog metanola. Čvrsta supstanca se hidrolizira u vodi, dajući metanol i natrij-hidroksid; proizvodi komercijalnog značaja, iako mogu biti kontaminirani hidroksidom. Čvrsta tvar, a iposebno rastvori apsorbiraju ugljik-dioksid iz zraka, čime se smanjuje efikasnost baze.

U čvrstom obliku, natrij metoksid je polimeran, sa strukturom poput nanizanih Na+centara, od kojih je svaki vezan za četiri kisikova centra.
Struktura, pa se zbog toga baznost, natrij metoksida u rastvoru zavisi od rastvarača. To je znatno jača baza u DMSO., gdje je potpunije ionizirana i bez vodikove veze.

### Organska  sinteza
Natrij metoksid  je  rutinski  upotrebljavana  osnova u  organskoj hemiji, za  sintezu brojnih spojeva, u rasponu od farmaceutskih do  poljoprivrednih hemikalija.
 
Kao baza, upotrebljava se u dehidrohalogenacijama  i raznim  kondenzacijama.
 
### Industrijska primjena
Natrij metoksid se koristi kao  inicijator anionskih dodataka u  polimerizaciji.  Sa etilen oksidom, formira  polieter,  visoke molekulske težine.  Od biljnih ulja  i životinjskih masti dobija se biodizel,  to jest, trigliceridi masnih kiselina, putem transesterifikacije sa metanolom, kada daje  metil ester masne kiseline (DMARD). Ova transformacija se katalizira pomoću natrij metoksida.

## Sigurnost 
Natrij metoksid je vrlo kaustičan, a hidrolizom daje metanol, koji je otrovan i nestabilan.
### NFPA 704
Ocjene za ovu supstancu širko variraju. 

## Također pogledajte
* Alkoksid
* Metoksid
* Biodizel
* Natrij etoksid

## Reference
Kategorija:Soli
Kategorija:Alkoksidi
Kategorija:Spojevi natrija
Kategorija:Organski spojevi s jednim atomom ugljika