open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023.

**Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2023.** bilo je svjetsko prvenstvo u biatlonu, koje se održavalo od 9-19. februara 2023. u njemačkom Oberhofu. Ovo je drugi put da je Oberhof domaćin prvenstva nakon SP 2004. godine. U muškoj konkurenciji ovo je 53. po redu, a u ženskoj 35. prvenstvo. Ukupno se održalo dvanaest utrka (sprint, potjera, pojedinačno, masovni start i štafeta) za koje su se dodijelile medalje. Osim utrka u muškoj i ženskoj konkurenciji održale su se i utrke u mješovitoj štafeti (4 × 6&nbsp;km), te po četvrti put pojedinačna mješovita štafeta (4 × 3&nbsp;km + 1,5&nbsp;km).

Utrke se nisu bodovale za plasman u aktuelnoj sezoni Svjetskog kupa u biatlonu.

## Države učesnice 
## Termini 
## Muškarci 
### Osvajači medalja 
### Bilans medalja 
## Žene 
### Osvajači medalja 
### Bilans medalja 
## Mješovito
### Osvajači medalja 
### Bilans medalja 
## Pojedinačne medalje 
## Ukupan broj osvojenih medalja 
; Žene

; Muškarci

; Mješovito

; Ukupno

## Napomene
## Reference 
## Vanjski linkovi 
2023
*
Kategorija:2023. u Njemačkoj
Kategorija:2023. u biatlonu
Kategorija:Sportska takmičenja u Njemačkoj
Kategorija:Biatlon u Njemačkoj
HIST1H4H

**Histon H4** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **HIST1H4H** sa hromosoma 6.
 
## Funkcija
Histoni su osnovni jedarni proteini koji su odgovorni za nukleosomsku strukturu hromosomskog vlakna kod eukariota. Dvije molekule svakog od četiri jezgarna histona (H2A, H2B, H3 i H4) formiraju oktamer, oko kojeg je omotano oko 146 bp DNK u ponavljajuće jedinice, zvane nukleosomi. Linkerski histon, H1, stupa u interakciju s DNK-linkera između nukleosoma i funkcionira u zbijanju hromatina u strukture višeg reda. Ovaj gen je bez introna i kodira člana porodice histona H4. Transkripti ovog gena nemaju poliA repove, ali umjesto toga sadrže palindromski terminacijski element. Ovaj gen nalazi se u velikom klasteru histonskih gena na hromosomu 6.
 
## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*

Kategorija:Geni na hromosomu 6
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Acil-grupa

U organskoj hemiji, **acetil** je funkcionalna grupa sa hemijskom formulom  i strukturom . Ponekad je predstavljen simbolom **Ac**
 
Acetil grupa sadrži metil grupu () jednostruku vezu povezanu sa karbonil (). Karbonil centar acilnog radikala ima jedan nevezani elektron sa kojim formira hemijsku vezu za ostatak *R* molekula.
 
Acetilni dio je komponenta mnogih organskih spojeva, uključujući acetatnu kiselinu, neurotransmiter acetilholin, acetil-CoA, acetilcistein, acetaminofen (takođeer poznat kao paracetamol) i acetilsalicilna kiselina (također poznata kao aspirin).
 
## Acetilacija
### U prirodi
Uvođenje acetilne grupe u molekulu naziva se acetilacija. U biološkim organizmima, acetilne grupe se obično prenose sa acetil-CoA na druge organske molekule. Acetil-CoA je intermedijer i u biološkoj sintetazi i u razgradnji mnogih organskih molekula. Acetil-CoA se također stvara tokom druge faze ćelijskog disanja, zvane piruvatna dekarboksilacija, djelovanjem piruvat-dehidrogenaze na pirogrožđanu kiselinu.
 
Histoni i ostali proteini se često modificiraju acetilacijom. Naprimjer, na nivou DNK, acetilacija histona pomoću histon-acetiltransferaze (HAT) uzrokuje ekspanziju arhitekture hromatina, omogućavajući genetičku transkripciju. Međutim, uklanjanje acetilne grupe pomoću histon-deacetilaza (HDAC) kondenzira strukturu DNK, čime se sprječava transkripcija.
 
### Syntetska organska farmaceutska hemija
Acetilacija se može postići različitim metodima, a najčešća je upotrebom anhidrida acetatne kiseline ili acetil-hlorida, često u prisustvu tercijarnog ili aromatske aminske baze. Tipska acetilacija je konverzija glicina u *N*-acetilglicin:
:H2NCH2CO2H +  (CH3CO)2O -> CH3C(O)NHCH2CO2H  + CH3CO2H
 
## Farmakologija
Acetilirane organske molekule pokazuju povećanu sposobnost prolaska kroz selektivno propustljivu krvno-moždanu barijeru. Acetilacija pomaže datom lijeku brže stigne do mozga, čineći efekte lijeka intenzivnijim i povećavajući učinak lijeka. efikasnost date doze. Acetilna grupa u acetilsalicilnoj kiselini (aspirinu) poboljšava njenu efikasnost u odnosu na prirodnu antiupalnost salicilne kiseline. Na sličan način, acetilacija pretvara prirodni lijek protiv bolova – morfij u daleko snažniji heroin (diacetilmorfin).
 
Postoje neki dokazi da acetil-L-karnitin može biti efikasniji za neke primjene od L-karnitin. Acetilacija resveratrola obećava da je jedan od prvih lijekova protiv zračenja za ljudsku populaciju.
 
## Historija
Termin je skovao Justus von Liebig 1839. da označi ono što je on vjerovao da je radikal sirćetne kiseline i ono što danas nazivamo vinil grupa (skovan 1851.). Kada je došlo do naučnog konsenzusa da je njegova teorija pogrešna i da kiselina ima drugačiji radikal, ime je prebačeno na ono ispravno, ali je naziv acetilen (skovan 1860.) zadržan.
 
## Također pogledajte
*Acetaldehid
*Acetoksi grupa
*Acetilacija i deacetilacija histona
*Polioksimetilenska plastika, tzv. acetal smola, termoplast
 
## Reference
## Vanjski linkovi

Kategorija:Funkcionalne grupe
Janker

[180px|mini|desno|Janker iz [Trento (provincija)|Trentina]]

**Janker** je ravno krojena jakna do bokova izrađena od mljevene ovčije vune, čiji rubovi tkanine mogu biti kontrastne boje. Dugmad na sakou obično su od rožine jelena ili metala. Boja jakne je obično siva, zelena ili crvena. U Alpama se i kardigani nazivaju janker. Janker je dio tradicionalne mode u Austriji, Italiji i Sloveniji.

## Materijal 
Materijal se sastoji od 100% ovčje vune, koja u posebnom procesu uz dodatak lužine zagrijavanjem i mljevenjem smanjuje svoj izvorni volumen za 40%. Rezultirajući zračni džepovi u materijalu, daju prirodnom materijalu svojstva nošenja, koja su usporediva s onima modernih mikrovlakana: kuhana vuna može apsorbirati više od polovice vlastitog volumena vlage i ima učinak regulacije temperature. Osim toga, janker je prozračan, rastezljiv, mekan i podatan.

## Historija 
[180px|mini|desno|[Rosegger-Janker]]
Izraz janker prvi put je korišten u Austriji u 16. vijeku, ali se tada odnosio na ženski kaput do poda. Ovaj izraz se koristi za tradicionalnu jaknu od 18. vijeka. U Štajerskoj je od sredine 19. vijeka postojala modifikacija jankera koja se zvala "Schlawanka" ili "Schlawanker". Rukavi su prema dolje rezani šire, prema modnim utjecajima odjeće urbanih ljetnih posjetitelja.

Nedavno se jankerova tradicija proširila na druge stilove jakni. Postoje ležerne jakne za slobodno vrijeme (npr. sa štitnicima za rukave) ili visokokvalitetne jakne za poslovni svijet. U zavisnosti od regiona u kojem se janker proizvodi, postoje varijacije u kroju, boji i dodatnim ukrasima. U Austriji je najpoznatiji janker iz Schladminga u Štajerskoj (), koji je tradiciobalno odijelo  lovaca, planinara, a s nekim modernim modifikacijama, se nosi i na prijemima i balovima.

Druga poznatija varijanta jankera je Rosegger-Janker, nazvan po austrijskom književniku Peteru Roseggeru, koji je obično kraći od klasičnog jankera i razlikuje se po crno-zelenoj boji, Ovaj janker je prvobitno bio dio seoske radne odjeće, pa je dizajn ciljano ostao jednostavan i kopča se s tri dugmeta od jelenjeg roga, a ponekad kao ukras ima dva ista ili veća dugmeta na reveru. Smisljeno je dizajniran jednostavnije i s manje ukrasnih detalja u odnosu na tradicionalno štajersko odijelo

Ponegdje se može naći i u kombinaciji boja crveno-crno ili zeleno-smeđe. U drugim austrijskim pokrajinama, postoje različite varijacije i ukrasi, kao i s većim brojem dugmadi.

## Literatura 
* 

## Reference 
Kategorija:Italijanski folklor
Kategorija:Muška odjeća
Kategorija:Austrijski folklor
Kategorija:Slovenski folklor
Eblarnska igra krampusa

[180px|mini|desno|Figura [krampusa (u prvom planu) i *Habergeiß* (u pozadini) iz Muzeja dvorca Trautenfels u Štajerskoj, 1950.]]

**Eblarnska igra krampusa** () je tradicionalna štajerska narodna dramska igra, koja je u 18. vijeku prvenstveno služila za duhovnu i katoličko-vjersku pouku. Tekstovi *Igre krampusa* zabilježeni su u pisanom obliku tek 1989, a do tada su se prenosili samo usmeno. Dok se glavna predstava održava svake godine na gradskom trgu u općini Öblarn u Gornjoj Štajerskoj, postoje manje predstave u kojima amaterske grupe idu od vrata do vrata i, uz dopuštenje, nastupaju u dvorištima seljaka. Od 24. septembra 2014. *Eblarnska igra krampusa* uvrštena je na popis austrijske nematerijalne kulturne baštine, što dokumentira Komisija UNESCO-a.

## Predstava 
Tokom predstave *Igra krampusa*, glumci se kreću od jedne seoskog gazdinstva do drugog u svojim dodijeljenim ulogama (*Schabbock*, lovac, vrag Lucifer i njegovi sljedbenici, kovač, *Habergeiß*, *Smrt* i Sveti Nikola). koji je 1816. gledao je dio predstave u dvorcu Gstatt.

## Organizatori 
Folklorna grupa *Krampusgruppe Öblarn* zalaže se za nastavak i očuvanje lokalnog oblika igre. Uz autentičnu izvedbu, nudi i druge aktivnosti za podizanje svijesti o običajima među stanovništvom. Grupa organizira tečajeve rezbarenja i rukotvorina, kao i izložbe i predavanja.

## Napomene 
## Literatura 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Austrijski folklor
Kategorija:Öblarn
Kategorija:Kultura Štajerske
Kategorija:Nematerijalna kulturna baština u Austriji
Fax from Sarajevo

***Fax iz Sarajeva: Priča o preživljavanju*** je nefikcijski grafički roman veterana američkog strip crtača Joea Kuberta, objavljen 1996. u izdanju Dark Horse Comics .

Knjiga je nastala kao serija faksova od evropskog strip agenta Ervina Rustemagića tokom srpske opsade Sarajeva, Bosna i Hercegovina. Rustemagić i njegova porodica, čija su kuća i imovina u naselju Dobrinja uništeni, godinu i po proveli su zarobljeni u Sarajevu, komunicirajući sa vanjskim svijetom putem faksa kada su mogli.

Prijatelj i klijent Kubert, visoko cijenjeni umjetnik DC Comics ' *Sgt.* *Rock*, *Hawkman* i mnogi drugi naslovi bili su jedan od primalaca. Sarađujući na daljinu, prikupili su Rustemagićev prikaz života tokom rata, s Kubertom koji je neobrađene faksove pretvorio u sumornu strip priču koja je osvojila oba glavna priznanja strip industrije, Eisnerovu nagradu i nagradu Harvey.

## Historija publikacije 
*Fax iz Sarajeva* je prvobitno objavljen kao knjiga s tvrdim uvezom od 207 stranica , a dvije godine kasnije kao trgovački mehki uvez od 224 stranice.

Knjiga je dopunjena transkriptima faksova koje je poslao Rustemagić, kao i onih njegovih saradnika u američkoj i evropskoj strip industriji. Osim toga, u knjigu su uključene mnoge fotografije ratom razorenog Sarajeva, koje je snimio Karim Zaimović (koji je kasnije ubijen granatom)  .

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Sarajevo
Curd Jürgens

**Curd Gustav Andreas Gottlieb Franz Jürgens** (13. decembra 1915 – 18. juna 1982.) bio je njemačko-austrijski scenski i filmski glumac. U filmovima u kojima se govori engleski obično je bio naglašen kao **Curt Jurgens** . Bio je poznat po ulozi Ernsta Udeta u *Des Teufels General* . Njegove uloge na engleskom jeziku uključuju negativca *Džejmsa Bonda* Karla Stromberga u filmu *Špijun koji me je volio* (1977), Erika Keradina u filmu *I Bog je stvorio ženu* (1956) i profesora Imanuela Rata u *Plavom anđelu* (1959).

## Rani život 
Jürgens je rođen 13. decembra 1915. u Minhenskoj četvrti Soln, Kraljevina Bavarska, Njemačko Carstvo. Njegov otac, Kurt, bio je trgovac iz Hamburga, a njegova majka, Marie-Albertine, bila je profesorica francuskog. Imao je dvije starije sestre bliznakinje, Jeanette i Marguerite. Svoju radnu karijeru započeo je kao novinar prije nego što je postao glumac na nagovor svoje supruge glumice Louise Basler. Veći dio svoje rane glumačke karijere proveo je na pozornici u Beču. Zbog teških povreda koje je zadobio u saobraćajnoj nesreći u ljeto 1933. godine nije mogao imati djece.

Jürgens je bio kritičan prema nacizmu u svojoj rodnoj Njemačkoj. Godine 1944., nakon snimanja filma *Wiener Mädeln*, posvađao se s Robertom Kaltenbrunnerom (bratom visokog austrijskog SS zvaničnika Ernsta Kaltenbrunnera ), SS-Obersturmbannführerom Ottom Skorzenyjem i članom štaba Baldur von Schirachom u bečkom baru bez znanja. ko su bili oni. Nakon ovog događaja, Jürgens je poslan u radni logor za "politički nepouzdane" u Mađarskoj. Nakon nekoliko sedmica uspio je pobjeći i sakriti se. Jürgens je nakon rata postao austrijski državljanin.

## Karijera 
Jürgens je igrao vojnike u mnogim ratnim filmovima. Zapažene izvedbe u tom smislu uključuju njegovu prodornu ulogu na ekranu u *Des Teufels General* (1955, *Đavolji general* ), izmišljenom prikazu letećeg asa iz Prvog svjetskog rata i generala Luftwaffea iz Drugog svjetskog rata Ernsta Udeta, nakon čega slijedi film Rogera Vadima *Et Dieu. .. créa la femme* (*I Bog je stvorio ženu*) sa Brigitte Bardot u glavnoj ulozi.

Jürgens je imao dom u Francuskoj, ali se često vraćao u Beč da bi nastupao na pozornici. Tamo je preminuo od srčanog udara 18. juna 1982. godine. Nekoliko godina ranije doživio je srčani udar. Tokom toga je doživio iskustvo bliske smrti gdje je tvrdio da je umro i otišao u pakao. Jürgens je sahranjen na centralnom bečkom groblju.

Imao je ulogu Lohringa u filmu Bitka na Neretvi.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Umrli 1982.
Kategorija:Rođeni 1915.
Zvjezdana atmosfera

[desno|mini|213x213px| Fotografija snimljena u [Francuska|Francuskoj tokom pomračenja Sunca 1999]]
**Zvjezdana atmosfera** je spoljašnji dio zapremine zvijezde, koji leži iznad zvjezdanog jezgra, zone zračenja i zone konvekcije .

## Pregled 
Zvjezdana atmosfera je podijeljena na nekoliko regiona različitog karaktera:

* Fotosfera, koja je najniži i najhladniji sloj atmosfere, obično je njen jedini vidljivi dio. Svjetlost koja izlazi sa površine zvijezde potiče iz ovog područja i prolazi kroz više slojeve. Sunčeva fotosfera ima temperaturu u rasponu od 5.770&nbsp;K do 5.780&nbsp;K.
* Iznad fotosfere leži hromosfera. Ovaj dio atmosfere se prvo hladi, a zatim počinje zagrijavati do 10 puta više od temperature fotosfere.
* Iznad hromosfere leži prijelazno područje, gdje temperatura brzo raste na udaljenosti od samo oko 100&nbsp;km.
* Najudaljeniji dio zvjezdane atmosfere je korona, tanka plazma koja ima temperaturu iznad milion Kelvina. Dok sve zvijezde u glavnoj sekvenci imaju prelazne regije i korone, to nemaju sve evoluirane zvijezde. Čini se da samo neki divovi, i vrlo mali broj superdžinova, posjeduju korone. Neriješen problem u zvjezdanoj astrofizici je kako se korona može zagrijati na tako visoke temperature. Odgovor leži u magnetnim poljima, ali tačan mehanizam ostaje nejasan.
* Osim toga, mnoge zvijezde imaju molekularni sloj (MOLsphere) iznad fotosfere i neposredno iza ili čak unutar hromosfere. Molekularni sloj je dovoljno hladan da sadrži molekule, a ne plazmu, i može se sastojati od komponenti kao što su ugljenmonoksid, vodena para, silicij monoksid i titanij oksid.

Tokom potpunog pomračenja Sunca, fotosfera Sunca je zatamnjena, otkrivajući druge slojeve njegove atmosfere. a njena korona se vidi kao čupavi oreol. Isti fenomen u pomračenim binarnim sistemima može učiniti vidljivom hromosferu džinovskih zvijezda.

## Također pogledajte 
* Cecilia Payne-Gaposchkin, koja je prva predložila trenutno prihvaćeni sastav zvjezdanih atmosfera
* Circumstellar envelope
* Heliosphere

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Zvjezdana astronomija
Stari seljački kalendar

180px|mini|desno|Stari seljački kalendar iz 1847. godine
180px|mini|desno|Kalendar iz 1847. godine i mjesec juli
180px|mini|desno|Novi seljački kalendar iz 1947. godine
180px|mini|desno|Stari seljački kalendar iz 2007. godine

**Stari seljački kalendar** (, kolokvijalno *Mandlkalender* prema malim ilustracijama svetih likova - u štajerskom dijalektu: *Mandl* za čovječuljka) od 1949. godine naziv je tradicionalnog seljačkog kalendara koji se od početka 18. vijeka štampa u Grazu. Od (vjerojatno) 1892. do 1948. zvao se *Novi seljački kalendar* (), prije toga jednostavno *seljački kalendar*. Budući da je izvorno bio namijenjen jednostavnom, nepismenom seljačkom stanovništvu, bogato je ilustriran, a osim svetaca dana, prikazuje i simbole za očekivano vrijeme, koje se predviđalo iz promatranja vremena u prošlosti i iz seljačkih pravila, kao i za radove u poljoprivredi, kao što su sjetva, košnja, žetva, berba ili kolinje te dužina dana, izlazak i zalazak sunca. Ovaj se kalendar nije mijenjao u veličini (8,3 × 10,3&nbsp;cm, 32&nbsp;stranice), obliku i dizajnu oko 300 godina, što ga čini najstarijim kontinuirano objavljenim godišnjim kalendarom na svijetu.

## Historija 
Ovaj se kalendar razvio se iz starih kalendarskih oblika kao što su *štapni kalendari* i *drveni kalendari*. Preteče se mogu naći u *Admontskom zemljoradničkom kalendaru* (oko 1500.) i *Augsburškom kalendaru*. U Augsburgu je 23. septembra 1689. porodica Labhart dobila carski privilegij za raspodjelu kalendara u carskim nasljednim zemljama. Pojavom tiskanja knjiga poljoprivredni kalendari postali su sve popularniji. Godine 1706. gradački knjigovezac i izdavač Franz Jakob Ludwig zatražio je od cara Josipa I carski privilegij za distribuciju takvog kalendara u Štajerskoj, što mu je i odobreno 15. decembra 1706. godine. Najstariji sačuvani *seljački kalender* datira iz 1757. Godine 1785. Andreas Leykam se prvi put spominje kao tiskar. Kompletne serije čuvaju se u Štajerskom pokrajinskom arhivu od 1784. godine. Godine 1988. kalendar je provjeren od strane izdavačke kuće Leykam-Alpina i napravljena su određena poboljšanja i prilagodbe. No, i dalje se pojavljuje u tradicionalnom dizajnu, veličini, broju stranica i u pismu fraktur.
Izraz "Novi seljački kalendar" odnosi se na gregorijansku reformu kalendara i identificira ovaj seljački kalendar, kao sukladan gregorijanskoj reformi. Od 1949. ovaj naziv je promijenjen u "Stari seljački kalendar", budući da su se u međuvremenu koristili samo gregorijanski kalendari na području distribucije seljačkog kalendara i sada se tradicionalni dizajn trebao isticati sa pridjevom "stari".

Početkom 1990-ih tiraž je bio 300.000 primjeraka, od čega je oko 50.000 otišlo u izvoz. Pretpostavlja se da je u to vrijeme otprilike svako drugo štajersko domaćinstvo kupilo ovaj kalendar.

## Varijante 
S istom simbolikom, ali drugačijim dizajnom, sada su tu i zidni i knjižni kalendari istog izdavača.

## Literatura 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* alterbauernkalender.at (Službena web stranica kalendara)

Kategorija:Austrijski folklor
Kategorija:Kultura Štajerske
Kategorija:Kalendari
Serumska amiloidna komponenta P

**Komponenta P serumskog  amiloida P** (SAP) je identičan serumski oblik amiloidne P komponente (AP), 25kDa pentamerni protein koji je prvi put identificiran kao pentagonoidni sastojak *in vivo* patoloških naslaga zvanih "amiloidi".  **APCS**  jest ljudski  gen.
 
## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 223 aminokiseline, a molekulska težina  25.387 Da.  Naziv "pentraksin" izveden je iz grčke riječi za pet (penta) i bobice (ragos) koje se odnose na radijalnu simetriju pet monomera koji formiraju prsten približnog prečnika od 95 Å i dubine 35 Å. Ljudski SAP ima 51% homologija sekvence sa C-reaktivnim proteinom (CRP), klasičnim proteinom plazmatskog odgovora na akutnu fazu, i udaljeniji je u odnosu na "duge" pentraksine kao što je PTX3 (molekula modulirana citokinom) i nekoliko neuronskih pentraksina. I SAP i CRP su evolucijski konzervirani kod svih kičmenjaka, a također se nalaze i kod udaljenih beskičmenjaka kao što je rakova potkovica (*Limulus polyphemus*).
 
## Kod amiloidoze
AP čini 14% suhe mase amiloidnih naslaga  i smatra se da je važan faktor koji doprinosi patogenezi srodne grupe bolesti zvanih amiloidoze. Ova stanja karakteriše uređena agregacija normalnih globulastih proteina i peptida u nerastvorljiva vlakna koja narušavaju arhitekturu tkiva i povezana su sa ćelijskom smrću. Smatra se da AP označava i stabilizuje agregate sprečavajući proteolitsko cijepanje i stoga inhibira uklanjanje fibrila putem normalnih mehanizama hvatanja proteina. Ova povezanost se koristi u rutinskoj kliničkoj dijagnostičkoj tehnici zvanoj SAP-scintigrafija, pri čemu se radioobilježeni protein ubrizgava u pacijente kako bi se locirala područja taloženja amiloida. Povezanost SAP-amiloida također je identificirana kao moguća meta lijeka za antiamiloidnu terapiju, s nedavnim razvojem i kliničkim ispitivanjima prve faze spoja pod nazivom CPHPC (R-1-[6-[R- 2-karboksi-pirolidin-1-il[-6-oksoheksanoil] pirolidin-2-karboksilna kiselina), mala molekula koja može ukloniti AP iz naslaga smanjenjem nivoa cirkulirajućeg SAP.
 
 
## Reference 
## Vaanjski linkovi
Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Proteini krvi
Kategorija:Proteini akutne faze
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Pentamerni protein

**Pentamerni protein** je kvaternarna struktura proteina koja se sastoji od pet proteinskih podjedinica.
 
## Primjeri
### Ionski kanali vođeni ligandom
Pet podjedinica se udružuju da formiraju kanal. Svaki kanal se sastoji od dva alfa-lanca, jednog beta, jednog gama i jednog delta lanca. Ovih pet lanaca se sastavljaju zajedno (zajedno sa određenim receptorima kao što su protoni ili acetilholin), formirajući strukturu kanala. Ligand-vođeni ionski kanal na postsinapsnom spoju mišićno-krajne ploče je primjer takvog kanala. To su ionski kanali kojima upravlja acetilholin, što znači da acetilholin dovodi do konformacijske promjene]]. Kanal omogućava slobodno kretanje kationa poput Na i K, kada se acetilholin veže za njegove receptore.

### Virusne kapside
Mnoge virusne kapside formiraju heksamerni i pentamerni proteini. Takvim kapsidima se dodjeljuje triangulacijski broj (T-broj) koji opisuje odnos između broja peterougla i heksagona.
 
### Karboksisomi
Protein koji okružuje bakterijske organele, karboksisom također se sastoji od pentamernog proteina.
 
### Pentameri glavnog kompleksa histokompatibilnosti
Sintetiskki pentamerni proteini uključuju MHC pentamere, tip MHC multimera, koji se sastoji od pet kompleksa peptid-MHC povezanih preko domena upredene zavojnice, vezanih za pet fluorofornih dijelova. Ovi proteini se koriste kao reagensi u imunološkim istraživanjima.

## Također pogledajte
* Pentamer
 
## Reference 
Kategorija:Struktura proteina
Epski film

[mini| Italijanski film *[Cabiria* (1914), jedan od najranijih poznatih epskih filmova|415x415piksel]]
**Epski filmovi** su stil snimanja filmova velikih razmjera, širokih obima i spektakla. Upotreba termina se vremenom mijenjala, ponekad označavajući filmski žanr, a ponekad jednostavno sinonim za visokobudžetno filmsko stvaralaštvo. Kao i epovi u klasičnom književnom smislu, često je fokusiran na herojski lik. Ambiciozna priroda epa pomaže da se izdvoji od drugih vrsta filmova kao što su muzički komad ili avanturistički film.

Epski historijski filmovi obično bi uzimali istorijski ili mitski događaj i dodavali ekstravagantno okruženje i raskošne kostime, praćene opsežnom muzičkom partiturom sa ansamblom, što bi ih svrstalo među najskuplje filmove za produkciju. Najčešći subjekti epskih filmova su kraljevske porodice i važne ličnosti iz različitih perioda svjetske historije.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Filmski žanrovi
Kategorija:Epski filmovi
Zemljotresi u Turskoj i Siriji 2023.

Snažan potres pogodio je 6. februara 2023. južnu Tursku zapadno od grada Gaziantep u 4:17 po turskom vremenu (1:17 UTC), uzrokujući veliku štetu širom Turske i Sirije. Sa maksimalnim Mercallijevim intenzitetom od IX (*nasilan*) i magnitudom od 7,8 to je drugi najjači zemljotres u Turskoj nakon potresa u Erzincanu 1939.

Na dan 14. februara, ukupno je potvrđeno više od 41 100 smrtnih slučajeva; preko 35 400 u Turskoj i 5 700 u Siriji.

## Tektonska postavka 
[mini|251x251px| Karta [Anadolska ploča|Anadolske ploče, sa istočno-anadolskim rasjedom .|lijevo]]
Preliminarna lokacija potresa ga stavlja u blizinu trostrukog spoja između Anadolske, Arapske i Afričke ploče. Mehanizam i lokacija u skladu su sa zemljotresom koji se dogodio ili u zoni istočnoanadolskog rasjeda ili u zoni transformacije Mrtvog mora. Istočnoanadolski rasjed prihvata ekstruziju Turske prema zapadu u Egejsko more, dok transformacija Mrtvog mora prilagođava kretanje Arapskog poluostrva prema sjeveru u odnosu na afričku i evroazijsku ploču.

### Sirija 
Sirijska civilna odbrana nazvala je situaciju u sjeverozapadnom dijelu zemlje "katastrofalnom". Mnoge zgrade su se srušile, a ljudi ostali zarobljeni. Kolapsi su se dogodili u gradovima Alepu i Hami. U Damasku je mnogo ljudi pobjeglo iz svojih domova na ulice. Mnoge zgrade u Siriji već su bile oštećene u građanskom ratu.

### Druge zemlje 
Zgrade u zemlji tresle su se i do 40 sekundi. U Bejrutu, stanovnici su napustili svoje domove i ostali na ulicama ili su se vozili svojim vozilima da pobjegnu iz zgrada. Evropski mediteranski seizmološki centar saopštio je da se potres osjetio u Grčkoj, Jordanu, Izraelu, Iraku, Rumuniji, Gruziji i Egiptu. U Iraku su mnogi stanovnici ostali na otvorenom dok su čekali objavu da je bezbjedno da se vrate svojim kućama.

Turkey_magnitude_7.8_earthquake_(3-17_AM,_6_February_2023)_1.png|Seizmogram zemljotresa
M_7.8_-_Central_Turkey.jpg|Karta snažnog kretanja tla

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:2023. u Turskoj
Kategorija:2023. u Siriji
Kategorija:Zemljotresi u Turskoj
Kategorija:Zemljotresi u Siriji
Kategorija:Koordinate na Wikipodacima
Jevrejka s narančama

mini|*Židovka s narandžama*
**Židovka s narandžama** (*Narandžarka*, *Prodavačica sa narandžama*) – ulje na platnu poljskog slikara Aleksandra Gierymskog. Slika je ukradena tokom Drugog svjetskog rata od strane njemačkih okupatora, a vraćena je 2011.

## Povijest 
Rad je nastao između 1880. i 1881. godine za vrijeme umjetnikovog boravka u Varšavi. U to vrijeme, Gierymski se povezao s piscima i kritičarima koji su objavljivali u pozitivističkom časopisu „Wędrowiec" – „Lutalica“, počeo je sarađivati sa Stanisławom Witkiewiczom i Antonijem Sygietyńskim. Tada je stvorena serija realističnih scena koje prikazuju život židovskog stanovništva u naselju Powiśle i u drugim siromašnim okruzima. Ostala djela u ovoj seriji, osim Židovka s narandžama, uključuju: Židovku s limunom, Kapiju u starom gradu u Varšavi i nekoliko verzija Gozbe truba.

Prije Drugog svjetskog rata, slika Židovka sa narandžama nalazila se u zbirci Zemaljskog muzeja u Varšavi. Nestala je nakon izbijanja Varšavskog ustanka u nejasnim okolnostima. Kako prenosi „Gazeta Wyborcza" – „Izborne novine“, slika se pojavila u Njemačkoj, u maloj aukcijskoj kući Eve Aldag u gradu Buxtehude u blizini Hamburga, a trebala je biti na aukciji 27. novembra 2010.

Zahvaljujući naporima Ministarstva kulture i nacionalne baštine i finansijskoj podršci Fondacije PZU, 2011. Narandžarka je dovedena u Poljsku i poklonjena Zemaljskom muzeju u Varšavi.

## Opis slike 
Na slici je prikazana ista Židovka trgovkinja koju je umjetnik ovijekoviječio na slici  Židovka s limunom (postojala je i uljana skica na platnu, izgubljena izmedju 1939. i 1945., Židovka koja prodaje voće, koja prikazuje istu Židovku trgovkinju).

Žena ima lošu odjeću, kapu na glavi, maramu prebačenu preko ramena. Dve korpe sa narandžama vise joj preko ruku. U pozadini, krovovi varšavskih kuća. Žena ima ozbiljno lice. Naglašeni obrazi i bore pojačavaju efekat tuge i bespomoćnosti. Narandže su neka vrsta kontrasta, čija je boja referenca na život, na toplinu, na južnu klimu. Slikar je potpisao sliku u donjem lijevom uglu. Pored prvog slova imena i prezimena, stavio je i naziv grada u kojem je naslikao sliku.

## Reference 
Kategorija:Poljska likovna umjetnost
Kategorija:Portreti
H2AZ1

**Histon H2A.Z** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **H2AZ1** sa hromosoma 4.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 128 aminokiseline, a molekulska težina  13.553 Da.

Nedavni dokazi također ukazuju na ulogu H2A.Z u potiskivanju podskupa ncRNK, derepresiji CUT-a, kao i posredovanju u formiranju strukture hromatina višeg reda.

## Reference
## Dopunska litratura
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Vanjski linkovi
* PDBe-KB provides an overview of all the structure information available in the PDB for Human Histone H2A.Z

Kategorija:Geni na hromosomu 4
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
UBlock Origin

**uBlock Origin** je besplatna ekstenzija pretraživača otvorenog koda za filtriranje sadržaja, uključujući blokiranje oglasa. Ekstenzija je dostupna za Chrome, Chromium, Edge, Firefox, Opera, Pale Moon, kao i verzije Safarija prije verzije 13. uBlock Origin je dobio pohvale od tehnoloških web stranica i navodi se da mnogo manje zahtijeva memoriju od drugih ekstenzija sa sličnom funkcionalnošću. Navedena svrha uBlock Origin-a je da korisnicima pruži sredstva za provođenje vlastitih izbora (filtriranje sadržaja).

uBlock Origin aktivno razvija i održava njegov kreator i vodeći programer, Raymond Hill.

## Istorija 
### uBlock 
uBlock je prvobitno nazvan "μBlock", ali je ime kasnije promijenjeno u "uBlock" kako bi se izbjegla zabuna oko toga kako treba izgovoriti grčko slovo μ (Mu/Micro). Razvoj je započeo odvajanjem od baze koda HTTP Switchboard-a zajedno sa drugom ekstenzijom za blokiranje pod nazivom uMatrix, dizajniranom za napredne korisnike. uBlock je razvio Raymond Hill kako bi koristio liste blokova koje održava zajednica, uz dodavanje funkcija i podizanje kvaliteta koda radi izdavanja standarda. Prvo objavljeno u junu 2014. kao ekstenzija za Chrome i Opera, do zime 2015. ekstenzija se proširila na druge pretraživače.

### uBlock Origin 
Raymond Hill, osnivač i originalni autor uBlock-a, od 2015. godine nastavio je raditi na proširenju pod imenom uBlock Origin, ponekad stiliziranim kao uBlock0, i skraćeno uBO. U januaru 2016., uBlock Origin je dodan u spremišta za Debian 9 i Ubuntu 16.04. Mozilla je ekstenziju nagradila "Odabirom mjeseca" za maj 2016. godine.

Projekat posebno odbija donacije i umjesto toga savjetuje pristalicama da doniraju onima koji održavaju blok liste.

## Karakteristike 
### Blokiranje i filtriranje 
uBlock Origin podržava većinu sintaksa Adblock Plus filtera. Popularne liste filtera EasyList i EasyPrivacy su podrazumevano omogućene, zajedno sa listom blokiranih domena malvera URLHaus. Ekstenzije su sposobne za uvoz datoteka hostova i brojne liste, održavane zajednicom, su dostupne prilikom instalacije. Među dostupnim datotekama hosta, serverima oglasa i listama za praćenje Petera Lowea i listama domena zlonamjernog softvera, također su omogućeni kao zadani ili uobičajeni. Neke dodatne funkcije uključuju dinamičko filtriranje skripti i iframeova i alat za skrivanje elemenata web stranice.

### CNAME-otkrivanje tragača trećih strana u Firefoxu 
U novembru 2019., korisnik uBlock Origin-a prijavio je novu tehniku koju koriste neke web-lokacije da zaobiđu blokiranje trakera trećih strana. Ove web stranice povezuju se na URL-ove koji su poddomen domena stranice, ali se te poddomene rješavaju na hostove treće strane putem CNAME zapisa. Budući da je početni URL sadržavao poddomen trenutne stranice, pretraživači su ga tumačili kao zahtjev prve strane i tako su ga dopuštala pravila filtriranja u uBlock Origin-u (i sličnim ekstenzijama). UBlock Origin programer je došao do rješenja koristeći DNS API koji je ekskluzivan za Firefox 60+. Nova funkcija je implementirana u uBlock Origin 1.25, objavljenom 19. februara 2020. godine.

## Reference
Svjetski dan bicikla

[mini|Svjetski dan bicikla u [New Delhi|Delhiju (2018)]]
**Svjetski dan bicikla** jest godišnji praznik koji se u svijetu obilježava 3. juna, a ustanovila ga je Generalna skupština Ujedinjenih nacija 12. aprila 2018 (rezolucija 72/272).

Ideju uspostavljanja Svjetskog dana bicikla dao je član omladinske reprezentacije Leszek Sibilski, poljski sociolog koji radi u Sjedinjenim Američkim Državama. Godine 2015. članak "Biciklizam je svačiji posao" () pokrenuo je kampanju. Uspio je uvjeriti delegaciju iz Turkmenistana da UN-u formalno podnese nacrt rezolucije 3. juna kao Svjetskog dana bicikla. Na kraju, tokom glasanja 12. aprila 2018. dobila je podršku 193 zemlje, od kojih je 56 bilo sponzora inicijative. U tekstu rezolucije naglašava se "jedinstvenost, dugovječnost i svestranost bicikla, koji je u upotrebi već dva stoljeća i koji je jednostavno, dostupno, pouzdano, čisto, ekološki prihvatljivo prijevozno sredstvo". Kao simbol ljudskog napretka i razvoja, bicikl "[promoviše] toleranciju, međusobno razumijevanje, poštovanje i socijalnu uključenost i kulturu mira".

Autor bijelo-plavog logotipa #June3WorldBicycleDay je Isaac Feld, a prateću animaciju kreirao je John E. Swanson. Oni prikazuju razne bicikliste koji se voze širom svijeta. Oni pokazuju da bicikl pripada cijelom čovječanstvu i da mu služi.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Biciklizam
Kategorija:Praznici Ujedinjenih nacija
Kategorija:Bicikli
H1F0

** Član 0 hisonske porodice H1** jest član histonske porodice jedarnih proteina, komponenta hromatina. Ovaj  protein je kod ljudi kodiran genom **H1F0** sa hromosoma 22.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je  194 aminokiseline, a molekulska težina  20.863 Da.
 

1020304050
MTENSTSAPAAKPKRAKASKKSTDHPKYSDMIVAAIQAEKNRAGSSRQSI
QKYIKSHYKVGENADSQIKLSIKRLVTTGVLKQTKGVGASGSFRLAKSDE
PKKSVAFKKTKKEIKKVATPKKASKPKKAASKAPTKKPKATPVKKAKKKL
AATPKKAKKPKTVKAKPVKASKPKKAKPVKPKAKSSAKRAGKKK

## Reference
Kategorija:Geni na hromosomu 22
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Sevlid Hurtić

**Sevlid Hurtić** (rođen 1970) jest bosanskohercegovački političar na funkciji ministra za ljudska prava i izbjeglice od januara 2023. u okviru Saziva vijeća ministara Borjane Krišto. Osnivač je i predsjednik Bosanskohercegovačkih zelenih (BH Zeleni), kao i član koalicije Pokret za državu, predstavljajući je u Narodnoj skupštini Republike Srpske (NSRS).

## Karijera 
Rođen je u Doboju 1970, gdje je završio osnovnu i srednju školu. Diplomski studij ekonomije završio je 2015, a doktorirao 2019.

Dana 11. marta 2021. izabran je za predsjednika Gradskog vijeća Doboja, kao član koalicije "Doboj u srcu". Koaliciju su činili Nezavisna lista Doboj - Sevlid Hurtić (sada BH Zeleni), DF, SBB, te nekoliko nezavisnih kandidata.

Stranke SNSD i SDP predložile su ga 11. januara 2023. za mjesto ministra za ljudska prava i izbjeglice.

Vlasnik je firme Nam d.o.o.

## Reference 
Kategorija:Biografije, Doboj
Kategorija:Rođeni 1970.
Kategorija:Bosanskohercegovački političari
Kategorija:Političari Bosanskohercegovačkih zelenih
Kategorija:Političari Federacije Bosne i Hercegovine
Kategorija:Živi ljudi
Jacques Derrida

**Jacques Derrida**, (15. juli 1930, El Biar, Alžir – 8. oktobar 2004, Pariz, Francuska), francuski filozof čija su kritika zapadne filozofije i analize prirode jezika, pisanja i značenja bile vrlo kontroverzne, ali i neizmjerno uticajni u velikom dijelu intelektualnog svijeta krajem 20. vijeka. Jedan od najpoznatijih i najkreativnijih filozofa dvadesetog vijeka, bio je i osnivač „dekonstrukcije“, načina kritike ne samo književnih i filozofskih tekstova već i političkih institucija. Derridina slava je gotovo dosegla status medijske zvijezde, sa stotinama ljudi koji su punili dvorane da ga čuju kako govori, s filmovima i televizijskim programima posvećenim njemu, s bezbroj knjiga i članaka posvećenih njegovom razmišljanju.

Polazeći sa Heideggerovske tačke gledišta, Derrida tvrdi da metafizika utiče na čitavu filozofiju od Platona pa nadalje. Dekonstrukcija je imala ogroman uticaj u psihologiji, teoriji književnosti, kulturološkim studijama, lingvistici, feminizmu, sociologiji i antropologiji.

## Kritika 
Iako je kritičko ispitivanje temeljnih koncepata standardni dio filozofske prakse u zapadnoj tradiciji, rijetko se provodi tako rigorozno kao u Derridovom djelu. Njegovo pisanje poznato je po svojoj ekstremnoj suptilnosti, pomnoj pažnji prema detaljima i upornom traganju za logičkim implikacijama navodno „marginalnih“ karakteristika tekstova. Ipak, njegov rad je naišao na značajnu opoziciju među nekim filozofima, posebno onima u anglo-američkoj tradiciji. Godine 1992. prijedlog Univerziteta u Kembridžu da se Derridi dodijeli počasni doktorat izazvao je toliko kontroverzi da je univerzitet preduzeo neobičan korak stavljajući to pitanje na glasanje donova (Derrida je pobijedio); U međuvremenu, 19 filozofa iz cijelog svijeta objavilo je protestno pismo u kojem su tvrdili da je Derridino pisanje nerazumljivo, a njegove glavne tvrdnje ili trivijalne ili lažne. U istom duhu, drugi kritičari su prikazali Derridu kao antiracionalnog i nihilističkog protivnika “ozbiljnog” filozofskog mišljenja. Uprkos takvim kritikama, Derridove ideje ostaju moćna sila u filozofiji i bezbrojnim drugim poljima.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1930.
Kategorija:Umrli 2004.
Kategorija:Francuski filozofi
Serumski amiloid A

**Serumski amiloidi A** (**SAA**) proteini porodice apolipoprotein apovezanih sa lipoproteinom visoke gustine (HDL) u plazmi. Različite izoforme SAA eksprimiraju se konstitutivno (konstitutivni SAA) na različitim nivoima ili kao odgovor na upalne stimuluse (akutnih faza SAA). Ove proteine pretežno proizvodi jetra.
 
## Akutnofazni proteini serumskog amiloida A
Proteini serumskog amiloida A u akutnoj fazi (A-SAA) luče se tokom akutne faze upala. Ovi proteini imaju nekoliko uloga, uključujući transport holesterola u jetru za izlučivanje u žuči, regrutovanje imunskih ćelija na upalna mjesta i indukciju enzima koji razgrađuju vanćelijski matriks. A-SAA su uključeni u nekoliko hroničnih upalnih bolesti, kao što su amiloidoza, ateroskleroza i reumatoidni artritis.  Prijavljene su tri SAA izoforme akutne faze kod miševa, zvane SAA1, SAA2 i SAA3. Tokom upala, SAA1 i SAA2 se eksprimiraju i induciraju uglavnom u jetri, dok se SAA3 indukuje u mnogim različitim tkivima. SAA1 i SAA2 geni su regulisani u ćelijama jetre, pomoću proupalnih citokina IL-1, IL-6 i TNF-α. I SAA1 i SAA2 se induciraju do 1.000 puta kod miševa pod akutnim upalnim stanjima nakon izlaganja bakterijskom lipopolisaharidu (LPS). iako se vjeruje da treći gen, *SAA3*, predstavlja pseudogen koji ne generira iRNK ili protein.  Molekularne težine ljudskih proteina procjenjuju se na 11,7 kDa za SAA1 and 12.8 kDa for SAA4.
 
Serumski amiloid A (SAA) je također marker akutne faze koji brzo reaguje. Slično CRP, nivoi SAA u akutnoj fazi rastu u roku od nekoliko sati nakon upalnog stimulusa, a magnituda povećanja može biti veća od CRP-a. Relativno trivijalni upalni stimulansi mogu dovesti do SAA. Pretpostavlja se da nivoi SAA bolje koreliraju sa aktivnošću bolesti u ranoj upalnoj bolesti zglobova nego ESR i CRP. Iako ga uglavnom proizvode hepatociti, novije studije pokazuju da SAA proizvode i adipociti, a njegova koncentracija u serumu je povezana sa indeksom tjelesne mase (BMI).
 
## Konstitutivni proteini serumskog amiloida A 
Četvrti SAA (SAA4) je identificiran kod ljudi i konstitutivno je ieksprimiran u jetri i stoga je definiran kao konstitutivni SAA (C-SAA).  Sličan protein koji se sada naziva i SAA4 od tada je identifikovan kod miša; prvobitno je bio označen kao SAA5.
 
## Reference
Kategorija:Amiloidoza
Kategorija:Imunološki sistem
Kategorija:Proteini akutne faze
Dodola

[mini|Polivanje dodola, [Uros Predić]]
180px|mini|desno|Dodole u Bugarskoj

**Dodola** (također Doda, Dudulja i Didilja) stara je slavenska tradicija.
Prema nekim tumačenjima, Dodola je slavenska božica kiše i supruga vrhovnog boga Peruna, boga gromovnika. Slaveni su vjerovali da kada Dodola pomuze njihove nebeske krave (oblake), pada kiša. Kaže se da dodola svakog proljeća leti iznad šuma i livada kako bi raširila proljetno zelenilo i okitila drveće cvjetovima.

Naziv dodola možda je povezan s litvanskom riječi za grmljavinu (dundulis). Isto tako ime Perun s baltičkim bogom vremena Pērkons. Možda postoji i veza s grčkim proročištem Dodona, u kojem se Zeus neobično štovao kao bog vremena. U hrvatskoj i srpskoj tradiciji su u vrijeme suše održavali dodole, u Bugarskoj zvane paparuda, klanjajući se božici i moleći za kišu.

## Obred 
Tokom obreda mlade žene pjevale su određene pjesme za Dodolu, u kombinaciji s plesom za koji su bile odjevene u lišće i granje. Dodolski rituali su paganske ritualne igre i pesme čiji su magični elementi imali za cilj da izazove kišu. U igri su učestvovale uglavnom mlade djevojke, od 5 do 12 godina, jer su ritualna pravila zahtjevala potpunu nevinost.
Djevojke su zvali dodole i bile su obučene u staru odjeću, uglavnom poderanu, na glavi su nosile vijence od trava, žitarica i cvijeća i bukete cvijeća u rukama. Glavna dodola je morala biti siroče ili posmrče, s tim da nakon njenog rođenja nije smijelo da se rodi nijedno drugo dete. Išle su selom i igrale i pjevale ispred svake kuće. Dodole su se okupljale tokom ljetnih suša. Nosile su sa sobom grančice hrasta, jer je hrast po starom indoevropskom vjerovanju drvo boga gromovnika Peruna. Kao neobična i polunaga pojava, dodola se kreće slobodno po selu zajedno sa devojkama koje je horski prate. Kada dođe pred nečije domaćinstvo obred počinje, ona pjeva stih po stih, a devojke u glas pripjev "oj dodo, oj dodole". U toku pjevanja ona igra tako što se okreće u krug. Kad otpjeva pjesmu dodola biva polivena vodom od strane domaćice. Po završetku obreda biva nagrađena. Obredi se razlikuju od mjesta do mjesta. U prizrenskom kraju djevojke nakon obilaska kuća idu u crkvu. U ovom kraju primjećuje se preplitanje religijskog i magijskog. Danas ovaj ritual još uvijek prakticiraju folklorne skupine.

U turopoljskoj tradiciji, na dan Jurjeva bira se pet najljepših djevojaka koje će u haljinama od lišća prikazati božicu Dodolu i pjevati pjesme za selo do kraja blagdana.

Možda postoji veza s lužičkosrpskom tradicijom uskršnjih pjesama, dodola se pojavljuju se u priči o Krabatu.

## Literatura 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Hrvatski folklor
Kategorija:Srpski folklor
Kategorija:Bugarski folklor
Koledari

[180px|mini|desno|Koledari u [Lavovu u Ukrajini]]
**Koledari** su slavenski božićni pjevači (starobugarski: kolѧda). Poznato kao i (,  , , , , ) je božićno pjevanje i rasprostranjen je običaj u Bugarskoj, Bosni i Hercegovini, Hrvatskoj, Sloveniji, Srbiji, Rusiji, Ukrajini, Bjelorusiji, Češkoj, Slovačkoj, Sjevernoj Makedoniji i Poljskoj. Božić, koji se i prije uvođenja kršćanstva slavio kao rođendan sunca, veliki je tadicionalni muzički i folklorni događaj, posebno u ruralnim područjima Bugarske.

## Obilježavanje 
### Bjelorusija 
### Bugarska 
### Hrvatska 
U hrvatskoj tradicijskoj kulturi poznati su još nazivi: *kolendra* (u Splitu i okolici), *koledva* (u Belom na otoku Cresu), a izvođači se nazivaju *koledaši*, *kolendaši*, *kolendraši*, *koledvaši* i *kolojani* (u Zlarinu kod Šibenika), *koleđani* (kod Hrvata u Rumuniji), a u Gdinju na Hvaru ophod se zove *koleđanje*, *junaki* i *ditići* kod gradišćanskih Hrvata. Nazivaju se i *koledvači*, *koleđani*, *kolijani*. U Jelsi na Hvaru ophod se naziva *koleđanje*, *kolendanje*, *kolejanje*. U Istri, Hrvatskom primorju, pa i Lici nazivaju se i *fiole* (prema pripjevu fiole).

### Poljska 
### Rusija 
### Poljska 
### Sjeverna Makedonija 
### Slovenija 
### Srbija 
Koleda je u narodu običaj po kojem je od Božića do Bogojavljenja grupa maskiranih mladića i mlađih oženjenih ljudi obilazila svaku kuću u selu i pjevala koledske pesme, izvodeći pri tome i razne mađijske radnje, sve sa željom da se utiče na zdravlje ukućana i da se dočara obilje i napredak kuće. Na području Bosanske Krajine koristio se i naziv *čarojice* za koledare. *Koleđani* ili *koledari* su zauzvrat dobijali poklone u hrani od svake kuće. Kod zapadnih Srba običaj se davno izgubio, tako da su i podaci o njemu veoma rijetki. Zabilježen je kod Srba u Bosni i Hercegovini, na Ozrenu, Krnjinu, Trebavi i oko Maglaja, gdje su *koledavci* (koledare, koledarice, vješalice) u grupama od 10 do 15 momaka i mlađih oženjenih ljudi obilazili određeni zaselak. Pošto otpjevaju pjesmu, ulaze u kuću, traže razne namirnice, a djecu plaše da će ih vješati o verige (otuda i naziv vješalice). Običaj je bolje poznat u istočnoj i južnoj Srbiji. Kolede se pripremaju na nekoliko dana pred Svetog Ignjata (20. decembra), negdje već od Nikoljdana, a glavna priprema sastoji se u izradi maski.

### Ukrajina 
## Literatura 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Hrvatski folklor
Kategorija:Srpski folklor
Kategorija:Bugarski folklor
Kategorija:Ruski folklor
Kategorija:Ukrajinski folklor
Kategorija:Bosanskohercegovački folklor
Kategorija:Slovački folklor
Kategorija:Češki folklor
Kategorija:Poljski folklor
Kategorija:Slovenski folklor
Kategorija:Sjevernomakedonski folklor
Kategorija:Bjeloruski folklor
Alfa 1-antihimotripsin

**Alfa 1-antihimotripsin** (simbol **α1AC**,
 
Ovaj protein se proizvodi u jetri i predstavlja protein akutne faze koji se indukuje tokom upala.
 
## Klinički značaj 
Nedostatak ovog proteina je povezan sa bolešću jetre. Identifikovane su mutacije kod pacijenata sa Parkinsonovom bolešću i hroničnom opstruktivnom bolešću pluća.
 
Alfa 1-antihimotripsin je također povezan sa patogenezom Alzheimerove bolesti jer pojačava stvaranje amiloidnih fibrila u ovoj bolesti.
 
## Također pogledajte
* Alfa-1 antitripsin
 
## Reference
## Dopunska literatura
*
*

 
## External links
* MEROPS online baza podataka za peptidaze i njihove inhibitore: I04.002
* 
* 
* 
 

Kategorija:Proteini akutne faze
Kategorija:Geni na hromosomu 14
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Protein akutne faze

[thumb|Upalne ćelije i [crvena krvna zrnca]]
**Proteini akutne faze** (**APP**) su klasa proteina čije se koncentracije u krvnoj plazmi ili povećavaju (pozitivni proteini akutne faze) ili smanjuju ( negativni proteini akutne faze) kao odgovor na upalu. Ovaj odgovor se naziva *reakcija akutne faze* (također zvana *reakcija akutne faze*). Reakcija akutne faze karakteristično uključuje groznicu, ubrzanje perifernih leukocita, cirkulirajućih neutrofila i njihovih prekursora. The terms *acute-phase protein* and *acute-phase reactant* (APR) are often used synonymously, iako su neki APR (strogo govoreći) polipeptidi pre nego proteini.
 
Kao odgovor na povredu, lokalne upalne ćelije (neutrofilni granulociti i makrofagi luče određeni broj citokina u krvotok, od kojih su najznačajniji interleukini IL1, i IL6, i TNF-α. Jetra reaguje tako što proizvodi mnogo reaktanata akutne faze. Istovremeno, proizvodnja niza drugih proteina je smanjena; ovi proteini se, stoga, nazivaju "negativnim" reaktantima akutne faze. Povećani proteini akutne faze iz jetre također mogu doprinijeti promociji sepse.
 
## Regulacija sinteze 
TNF-α, IL-1β i IFN-γ su važni za ekspresiju inflamatornih medijatora kao što je prostaglandin s i leukotriene, a oni također uzrokuju proizvodnju faktora aktivacije trombocita i IL-6. Nakon stimulacije proupalnim citokinom, Kupfferove ćelije proizvode IL-6 u jetri i predstavljaju ga hepatocitima. IL-6 je glavni posrednik za hepatocitnu sekreciju APP. Sinteza APP se takođe može indirektno regulisati kortizol. Kortizol može poboljšati ekspresiju receptora  IL-6 u ćelijama jetre i inducirati proizvodnju APP posredovanu IL-6. komplementni faktori, feritin, ceruloplazmin, serumski amiloid A i haptoglobin. Drugi daju negativnu povratnu informaciju o inflamatornom odgovoru, npr. serpins. Alfa 2-makroglobulin i faktori koagulacije utiču na koagulaciju, uglavnom je stimulišući. Ovaj pro-koagulantni efekat može ograničiti infekciju hvatanjem patogena u lokalne krvne ugruške. transferin,
 
## Klinički značaj
Mjerenje proteina akutne faze, posebno C-reaktivnog proteina, je koristan marker upala, kako u medicinskoj tako i u veterinarskoj kliničkoj patologiji. Ona je u korelacijama sa brzinom sedimentacije eritrocita (ESR), međutim ne uvijek direktno. To je zbog toga što ESR u velikoj mjeri ovisi o povišenju fibrinogena, reaktanta akutne faze s poluživotom od otprilike jedne sedmice. Ovaj protein će stoga duže ostati viši uprkos uklanjanju upalnih podražaja. Nasuprot tome, C-reaktivni protein (sa poluživotom od 6-8 sati) brzo raste i može se brzo vratiti u normalne granice ako se koristi liječenje. Naprimjer, kod aktivnog sistemskog eritemsog lupusa može se naći povišen ESR, ali normalan C-reaktivni protein.Također mogu ukazivati na zatajenje jetre.

## Reference
## Vanjski linkovi
* http://eclinpath.com/chemistry/proteins/acute-phase-proteins/
* 
 

*
Kategorija:Imunološki sistem