Fouta-Djalon

desno|mini|300x300piksel| Karta Gvinejskog gorja .
**Fouta-Djalon** ( Fula: *𞤊𞤵𞥅𞤼𞤢 𞤔𞤢𞤤𞤮𞥅* ; ) je planinska regija u središtu Gvineje, koja otprilike odgovara regionu Sredne Gvineje, u zapadnoj Africi.

## Etimologija 
Narod Fulani ovaj region naziva 𞤊𞤵𞥅𞤼𞤢 𞤔𞤢𞤤𞤮𞥅 ( ) na jeziku Pular .  (Fula za bilo koju regiju naseljenu narodom  i Džalon - veliki klan naroda Fulani) .

## Historija 
Od 17. stoljeća, regija Futa Džalon je bila uporište islama . Rani revolucionari predvođeni Karamokhom Alfom i Ibrahimom Sorijem osnovali su federaciju podijeljenu na devet provincija. Nekoliko nasljednih kriza oslabile su centralnu vlast u Timbu sve do 1896. godine, kada je posljednji Almamy, Bubakar Biro, poražen od francuske vojske u bici kod Poredake .

Fulni iz Futa Džalonke su predvodile širenje islama u regionu, čiji su učenjaci razvili autohtonu literaturu koristeći arapsko pismo , poznatu kao "el a‘džemijja" (vidi: Alhamijado), čije dostignuće predstavljaju veliki pjesnici-teolozi kao što je , Tierno Saadu Dalen, Tierno Aliou Boubha Ndyan, Tierno Jaawo Pellel itd. U svom vrhuncu, govorilo se da je Futa Džalon bio magnet za učenje, privlačeći studente od Kankana do Gambije. Djelovao je kao centar za trgovačke karavane koji su se kretale u svim smjerovima. Preduzetnije trgovačke loze, bilo koje etničke pripadnosti, osnovale su kolonije na brdima Futanke i duž glavnih puteva, te je bilo u njihovom interesiu da pošalju svoje sinove u škole Futanke, da podrže maturante koji su izašli da nastave podučavati druge, i uopšte da prošire ogroman uticaj koji je zračio iz Futa Džalona.

## Stanovništvo 
mini|Djeca u selu Doucky
Stanovništvo se pretežno sastoji od Fula ili Fulani etničke grupe. U Futa Džalonu, svoj jezik zovu Pular ili Pulaar. Šire jezičko područje nosi naziv Fula/Fulfulde, a govori se u brojnim zemljama zapadne i centralne Afrike. Fulani (  ) stanovništvo predstavlja između 32,1% i 40% stanovništva Gvineje.

## Ekonomija 
Najveći grad u regiji je Labé . Uglavnom ruralna privreda obuhvata stočarstvo (goveda, ovce, koze), poljoprivredu, sakupljanje, trgovinu i marginalni turizam.

Fulani praktikuju oblik prirodnog uzgoja koji se danas može prepoznati kao biointenzivna poljoprivreda . Glavni proizvodni usjevi u regionu su banane i drugo voće . Glavna ratarska kultura je fonio (vrsta žitarice), dok se riža uzgaja na bogatijim zemljištima. Većina tla se brzo razgrađuje i vrlo je kisela zasićena aluminijem, što ograničava raspon usjeva koji se mogu uzgajati bez značajnog upravljanja tlom .

## Biointenzivna poljoprivreda 
desno|mini| Sunture Mindmap
Krajem 18. stoljeća, Fulani u Futa Džalonu razvili su vrstu biointenzivne poljoprivrede, vjerovatno iz nužde. Kombinovanje stočarstva i sjediliačke poljoprivrede u efikasan sistem agropastoralizma zahtijevalo je novi način organizacije svakodnevnog života. Stoka, koja uključuje konje i goveda, jela je više i proizvodila više otpada nego što su autohtoni farmeri navikli. S obzirom da je stoku trebalo zaštititi od divljači noću, ona je čuvana na porodičnim imanjima, koje Francuzi nazivaju *tapade*, a lokalno stanovništvo *cuntuuje* (sing. *suntuure* ) na pularskom jeziku .

Površina *suntuure* prosjeku iznosi oko 1 hektar (2,5 akre), tako da termin "bašta" nije tačan, ni zbog njihove veličine ni zbog složenosti. *Cuntuuje* predstavlja sistemski pristup proizvodnji hrane, a odlikuje ga agrodiverzitet, kao i način na koji ljudi intenzivno koriste i maksimiziraju ograničenu količinu zemlje. Danas, cuntuuje bašte i dalje daju značajne količine i raznovrsnost poljoprivrednih proizvoda.

Žive ograde koje okružuju svaki suntuure nisu samo prepreka za sprečavanje ljudi, divljih životinja i domaće stoke: u permakulturnom rječniku, ograda je vegetativna berma (nasip) i ključna je u procesu kruženja nutrijenata i zadržavanja nutrijenata u *suntuuri*. Drugim riječima, *cuntuuje* predstavlja održiv biointenzivni polikulturni sistem farmi i pejzažne arhitekture, koji sadrži jedan ili više mikroklimatskih ekosistema i primjeri su onoga što danas znamo da je permakulturni dizajn. Grafički prikaz u ovom odeljku je mapa uma unutrašnjih zona koji se tipično nalaze u okruženju *suntuure*.

Unutrašnjost *sunturure*, čine zone 1-3 (unutrašnja kapija, ulaz, paravan za privatnost i boravište) rezervisane su prvenstveno za članove porodice. U zonama 4 i 5 (*hoggo* i *suntuure* žive ograde) odvija se većina aktivnosti svakodnevnog života. Ovdje se posjetioci dočekuju u sekundarnoj kolibi ili paviljonu, radovi na baštama (hoggos) su organizovani, u čemu učestvuju i djeca, a popodnevne molitve, drijemanje, razgovori i obroci se odvijaju do mraka. Zona 6 je vanjski svijet.

*Cuntuuje* Futa Džalona su 2003. godine priznate kao jedan od globalno važnih sistema poljoprivrednog naslijeđa  od strane Organizacije Ujedinjenih nacija za hranu i poljoprivredu ( UNFAO ).

## Migracije 
Futa Džalon je historijski imao visok stepen migracije, obično kratkoročne, i uglavnom u Senegal i Sijera Leone . Mnogi pripadnici Fulani naroda su pobjegli u Senegal, nakon što je Sekou Toure postao predsjednik nezavisne Gvineje 1959. godine, a mnogi su se naselili u *Leidi Ulu* zapadno od rijeke Gambije i počeli se baviti poljoprivredom uz držanje stoke. Gvineju su pamtili kao zemlju voća i meda u kojoj nije bila potrebna mukotrpna poljoprivreda.

## Bilješke 
## Reference 
## Izvori 
* A. Demougeot Notes sur l'organisation politique et administrative du Labé avant et après l'occupation française
* Boubacar Barry Bokar Biro, le dernier grand almamy du Fouta-Djallon
* Christopher Harrison Francuska islamska politika u Fuuta-Jalon 1909-1912
* DP Cantrelle, M. Dupire L'endogamie des Peuls du Fouta-Djallon
* David Robinson (1985) Sveti rat Umara Tala: Zapadni Sudan sredinom devetnaestog stoljeća
* Gustav Deveneaux. Buxtonianizam i Sijera Leone: Ekspedicija Timbo 1841
* Hanson, John H. (1996) *Migracija, džihad i muslimanska vlast u zapadnoj Africi: kolonije Futanke u Karta* Indiana University Press, Bloomington, IN,
* J. Suret-Canale Poglavica Fouta-Djallon
* J. Suret-Canale La fin de la chefferie en Guinée
* J. Suret-Canale Essai sur la signification sociale et historique des hégémonies peules (XVII-XIXèmes siècles)
* Joseph Earl Harris (1965) Kraljevstvo Fouta-Diallon
* Kevin Shillington Fuuta-Jalon: Devetnaesto stoljeće
* Louis Tauxier Moeurs et Histoire des Peuls, Livre III. Les Peuls du Fouta-Djallon
* Marguerite Verdat. Le Ouali de Gomba. Essai Historique
* Paul Marty L'Islam en Guinée. Fouta-Diallon
* Shaikou Baldé L'élevage au Fouta-Djallon (regije Timbo et de Labé
* Terry Alford Abdul-Rahman. Princ među robovima
* Thierno Diallo (1972) Političke institucije u Fouta-Djallonu u XIXè siècle
* Thierno Diallo Alfa Yaya : roi du Labé (Fouta Djalon)

## Dalje čitanje 
* De Sanderval, *La conquête du Fouta-Djallon* (Pariz, 1899.)
* Dölter, *Ueber die Capverden nach dem Rio Grande und Futa Dschallon* (Leipzig, 1884.)
* Marchat, *Les rivières du sud et le Fouta-Djallon* (Pariz, 1906.)
* Noirot, *A travers le Fouta-Djallon et le Bamboue* (Pariz, 1885.)

Kategorija:Historijske regije
Kategorija:Geografija Gvineje
Kategorija:Stranice s nepregledanim prevodom