Dušan Makavejev

**Dušan Makavejev** bio je jugoslavenski i srbijanski filmski režiser i scenarist. Makavejevi dugometražni filmovi potvrdili su ga kao vodeću ličnost u Jugoslavenskom pokretu Crnog vala šezdesetih i ranih 70-ih. Grupa, kojoj su također pripadali Žika Pavlović, Saša Petrović i Želimir Žilnik, favorizirala je mračni humor i netradicionalni stil snimanja. Njegov najuspješniji film bio je politička satira iz 1971. *Misterije organizma*, za koji je dobio nagrade FIPRESCI na Berlinskom filmskom festivalu kao i Zlatnog Huga na Čikaškom filmskom festivalu. *Montenegro* i *The Coca Cola Kid* također su bili međunarodno priznati filmovi zaradivši nominacije za Zlatnu palmu na Kanskom filmskom festivalu 1981 i 1985. godine respektivno. Makavejev je bio nezavisni režiser i većina njegovih filmova proučavala je međusobni odnos seksualnog života i socioekonomskih struktura, dok je istovremeno eksperimentisao s narativnim formama koje dovode u pitanje tradicionalne pojmove filmskog stvaranja. Bio je član žirija na Međunarodnim filmskim festivalima u Berlinu 1970. godine i u Veneciji 2004. godine.

## Rane godine 
Dušan Makavejev je rođen u Beogradu u Srbiji, sin Sergija Makavejeva i Jelke (rođene Bojkić). Po završetku psihologije na Beogradskom univerzitetu, počeo je da pravi 35mm eksperimentalne kratke i dokumentarne filmove, među kojima se ističe *Pečat* (1955), satira na birokratiju - mrtav čovjek se sjeća svih pečata na koje je naišao u svom zemaljskom postojanju. Drugi kratki filmovi u istom satiričnom tonu bili su: *Spomenicima ne treba verovati*, 1958. *Prokleti praznik*, (oba 1958), *Šta je radnički savjet? (1959), *Pedagoška bajka* (1961) i *Ljepotica 62* (1962).

U filmu *Ljubavni slučaj ili tragedija službenice P.T.T.* 1967., mlada nezavisna operaterka poštanske centrale (Eva Ras) zavodi stručnjaka za hvatanje pacova koji postaje ljubomoran i slučajno je ubije nakon što ju je zaveo poštar. Koristeći ručne kamere na ulicama, filmske žurnale, šaputanja i ironične jukstapozicije između tradicionalne i moderne Jugoslavije, Makavejev je u svoj drugi dugometražni film uložio vitalnost i anarhični duh. Pod uticajem Sergeja Eisensteina i Jean-Luc Godarda, Makavejev je ugradio složenu mješavinu dokumentarnih snimaka o istrebljenjima pacova, sa snimcima o tome kako se pravi štrudla.

Kao anomalija u Makavejevom opusu bio je film *Nevinost bez zaštite* (1968), dokumentarac o nikada objavljenom filmu iz 1941. godine. Dragoljub Aleksić, cirkuski jahač, pisac, zvijezda i režiser filma *Nezaštićena nevinost*, i ostali preživjeli originalni glumci, podsjećaju na snimanje filma i njegovu konfiskaciju od strane okupacionih nacista. Iako su originalni isječci iz filma dokaz o melodramatičnosti, Makavejev se ne usredsređuje na to. Zapravo, njegov film se ne odnosi na djevojčicu-siroče koju je spasio heroj iz originalnog filma, nego na hrabre i nevine ljude koji su snimili film, kojima Makavejev odaje iskrenu počast.

Sa filmom *Misterije organizma* (1971), dokumentarno i fiktivno ispitivanje teorija seksologa, psihijatra i psihoanalitičara Wilhelma Reicha, postao je persona non grata u bivšoj Jugoslaviji. Ovaj šokantan, zabavan i razdražljiv film, čiji se naslov može lako pogrešno protumačiti, prouzrokovao je negativne kritike gdje god se prikazivao i zaradio je mnogo novca, iako ne u Jugoslaviji, gdje nikada nije bio pušten na prikazivanje.

Nakon toga Makavejev je bio prisiljen snimati filmove na zapadu. *Sweet Movie* (1974), snimljen je u Nizozemskoj, Kanadi i Francuskoj, na pet različitih jezika, a sastoji se od dva dijela. U prvom, pobjednica Miss svijeta (Carole Laure) je udana i progonjena od strane g. Kapitala. Nakon mnogih poniženja, ona završava u terapijskoj komuni, gdje članovi doživljavaju infantilne regresije vezane za tjelesne funkcije. Drugi dio prati brod, sa gigantskom slikom Karla Marxa na pramcu, koji plovi pod komandom Anne Planete, koja zavodi i ubija mlade muškarce i dječake, prije nego što uskrsnu. Izazovan i provokativan, *Sweet Movie* je bio jedan od najmoćnijih filmova sa temom o seksualnom i političkom oslobađanju, i bio je i jedno od najskandaloznijih i najviše zabranjivanih filmskih radova. Tadašnje stanje Dušan Makavejev je objasnio:

Filmski kritičar Vincent Canby, koji je pisao o Kanskom filmskom festivalu 1974. godine, nazvao ga je "film koji većina ljudi želi vidjeti, tako da mogu kasnije pričati koliko je bio strašan."

### Dugometražni filmovi 
* 1965 – *Čovek nije tica*
* 1967 – *Ljubavni slučaj ili tragedija službenice P.T.T.*
* 1968 – *Nevinost bez zaštite*
* 1971 – *Misterije organizma* 
* 1974 – *Sweet Movie*
* 1974 – *Wet Dreams* (segment "Politfuck", pod pseudonimom Sam Rotterdam) 
* 1981 – *Montenegro*
* 1985 – *The Coca-Cola Kid*
* 1988 – *Manifesto*
* 1993 – *Gorilla Bathes at Noon*
* 1994 – *Rupa u duši* (dokumentarni)
* 1996 – *Danske piger viser alt''

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* Intervju Rogera Eberta sa Makavejevim

Kategorija:Rođeni 1932.
Kategorija:Umrli 2019.
Kategorija:Biografije, Beograd
Kategorija:Srbijanski režiseri
Kategorija:Jugoslavenski režiseri
Kategorija:Jugoslavenski scenaristi
Kategorija:Srbijanski scenaristi