MNS-sistem antigena

**MNS sistem krvnih grupa** ili **MN(Ss)**, češće pominjan kao **MN sistem krvnih grupa**, obuhvata takva svojstva humanih eritrocita, koja se, između ostalog, manifestuju i u tome što alternativno posjeduju samo jednu ili istovremeno obje antigene supstance označene sa *M* i *N*. Na osnovu toga,  ljudsku populaciju je moguće podijeliti na pripadnike *M*, *N* i *MN* krvne grupe ovog sistema.

Prisustvo ili odsustvo antigena *M* i *N* kod čovjeka je detektirano nakon injiciranja prepariranih eritrocita različitih osoba u krvotok kunića, čija se imunog odgovora ispoljava u produkciji specifičnih antitijela za homologe antigene tvari *M* i *N*.  Paralelni kontakt testiranih crvenih krvnih zrnaca (bilo koje osobe) sa ova dva specifična antitijela može imati tri alternativne varijante ishoda; aglutinacija sa *anti–M*, sa *anti–N* i sa oba, na osnovu čega se i identificiraju krvne grupe *M*, *N* i *MN*. Prema tome, grupno–specifična antitijela (*anti–M* i *anti–N*) ovog sistema u organizmu pokusnih kunića nastaju kao imuni odgovor na odgovarajuću (*M* i *N*) proteinsku supstancu, a opisana aglutinacijska reakcija dokazuje da se u *MN* eritrocitima nalaze obje antigene specifičnosti ovog sistema. *MN* antigeni redovno su prisutni u humanim crvenim krvnim ćelijama, dok odgovarajuća antitijela u normalnoj krvi nisu registrirana. Međutim, u slučajevima heterospecifičnih transfuzija *N*–davaoca i *M*–primaoca krvi i obrnuto, stvaraju se specifična antitijela slabe reaktivne sposobnosti, koja ne perzistiraju tako dugo da bi izazvala ozbiljnije komplikacije u eventualnim narednim transfuzijskim zahvatima. Ako se tome doda činjenica da osobe *MN* fenotipa uopće ne produciraju *anti–M* i *anti–N* tjelašca (budući da proteini *M* i *N* za njih nisu strani), postaje jasno zašto je trasfuzijski značaj krvnih grupa *MN* sistema praktično zanemarljiv. Međutim, aloimunizacija aloantigenima *MNSs* sistema ipak može ponekad izazvati hemolitsku bolest novorođenčeta.

*+  Aglutinacija
*–  Nema aglutinacije

Antigeni *MNSs* sistema su glikoforinske (*GP*) prirode – membranski proteini tipa *I*. Eritrocitarne membrane sadrže dvije vrste ovih supstanci: glikoforin A (GP–A, molekulske mase 31 *kDa*) i glikoforin *B* (*GP–B*, molekulske mase 11 *kDa*), a diferencijacija specifičnosti im počiva na osobenostima aminosekvence na pozicijama *1* i *5* (varijanta *A*), odnosno *29* (varijanta *B*). Glikoforin *A* daje aloantigenu svojstvenost *M* u kojoj se na poziciji 1 javlja serin, a na poziciji *5 – glicin*. Antigen N na poziciji 1 ima leucin, a na poziciji 5 je glutaminska kiselina. *Glikoforin B* daje aloantigene *S* (*metionin* na poziciji 29) i *s* (*treonin* na poziciji 29).
 
Uloga *GPA* i *GPB* još uvijek nije razjašnjena. Izgleda da do ekspresije GPE, još jednog člana ove porodice gena, ne dolazi u normalnim fiziološkim uvjetima.Također je poznato da odsustvo *GPA* i/ili *GPB* iz eritrocita, što je dokumentovano u nekim varijantama eritrocita u homozigotnom stanju (*M*k, *En(a)*, *S–s–*), ne dovodi do značajnih fizioloških abnormalnosti.

Pripadnost krvnim grupama *M*, *N*  i  *MN* isključivo je genetički određena, tj. na fenotipsko ispoljavanje njihovih genetičkih determinatora spoljni činioci nemaju nikakvog uticaja. Na odgovarajućem (autosomalnom) genskom lokusu (alternativno) se javljaju dva alela  (*L*M i *L*N), među kojima nema odosa dominantnosti – recesivnosti pa se prisustvo svakog od njih u individualnoj genetičkoj konstituciji fenotipski ispoljava u sintezi odgovarajuće antigene supstance, neovisno o aktivnosti druge alelne varijante (ili homospecifičnog parnjaka na drugom homologom hromosomu).  Prema tome, tri moguće genotipske kombinacije ovih alela  (*L*M*L*M, *L*M*L*N i *L*N*L*N) daju isto toliko fenotipskih ekspresija  (*M*, *N*  i  *MN*).  Mogući tipovi braka i očekivana distribucija genotipova (i fenotipova)  u njihovom potomstvu  (prema važećoj teoriji o prirodi nasljeđivanja krvnih grupa *MN* sistema), prikazani su u tabeli 3.15.

Osim *M* i *N* supstanci, pod različitim nazivima je opisan niz antigenih varijanti koje ispoljavaju njima srodna imunološka i druga specifična svojstva. Tako je u ljudskom serumu najprije registrirano jedno specifično antitijelo za koje se kasnije i dokazalo da odgovara eritrocitarnom antigenu S te da je njegovo prisustvo genetički kontrolirano sa genskog lokusa koji je blisko vezan za odgovarajuću MN poziciju.  Imajući u vidu zanemarljivu učestalost rekombinacija između ova dva lokusa, njihove alelne kombinacije (*MS*,  *Ms*,  *NS* i *Ns*) se nasljeđuju i tretiraju kao integralne nasljedne jedinice (haplotipovi dvojakog [fenotip]skog izraza), koje se u sukcesivnim generacijama posmatranih rodoslova ponašaju kao aleli jednostavnih monogenskih svojstava.

*MN* i *Ss* aleli se nalaze na blisko vezanim lokusima hromosoma 4; preciznije, klaster  MN(S) gena, približne veličine 350 *kb* (*5***,**–*GYPA-GYPB–GYPE-3***,**), lociran je na njegovom dugom kraku: *4q28-q31*.

Genetička kontrola ovog sistema antigena odvija se, dakle,  putem dva alelogena  sa hromosoma 4 ljudske hromosomske garniture, koji kodiraju  (glikoforinA i  glikoforin B). U okviru ovog sistema opisano je čak  46 antigena., među kojima su najznačajniji *M*, *N*, * S*,  *s* i * U*. Respektirajući tu činjenicu, u MNS sistemu se javlja šest mogućih fenotipova:  *MS*,  *Ms*,  *NS*,  *Ns*,  *MNS*  i *MNs*.

### Distribucija krvnih grupa MN(S) sistema 
Najćešći su *M*+ i *N*+  eritrociti  (75% ), a  *M + N + * je  najčešći genotip (50% ). *S* antigen je relativno čest  (~ 55% ), a *e* još frekventniji  (~ 89% ). *U* antigen ima također  visoku učestalost, a javlja se  u više od 99,9%  osoba. *U*  je prvobitno bila skraćenica od  "Universal", iako to nije slučaj.  Kod *RBCs* negativnih eritrocita  može se naći u starosjedilačkom  stanovnišvu Afrike .

Kada je riječ o *MN(S)* sistemu krvnih grupa, primijećena je određena razlika u distribuciji alela i haplotipova. *M* i *N* aleli su regularno distribuirani, ali je  alel *s* rijetka varijanta u Jugoistočnoj Aziji, a gotovo ga i nema u Australiji. Alel *Su* je gotovo isključivo vezan za Afriku. Od četiri haplotipa, dva gotovo da i ne postoje u Australiji (*MS* i *NS*), a *MS* je rijedak u Novoj Gvineji i na nekim pacifičkim otocima.

### Medicinski značaj krvnih grupa MN(Ss) sistema 
Savremena istraživanja povezanosti *MNS* sistema krvnih grupa i mentalnih oboljenja ukazuju na mogućnost asociranosti lokusa na hromosomu 4 (*4q28–q31.1*) sa nasljednom prijemčivosti za bipolarni poremećaj (BD – *bipolar disorder*). Naime, ispostavilo se da je broj individua genotipa *L**N*LN (*N* fenotip) u ispitivanoj skupini pacijenata sa bipolarnim poremećajem ličnosti signifikantno manji nego u kontroli (osobe ostalih fenotipova *MN* sistema krvnih grupa). Također je zabilježeno da su osobe sa rezus–antigenom *D*  i *MNS* antigenom *N* podložniji malim boginjama.

Izvjesni problemi usljed inkopatibilnosti majka – plod rijetko su zabilježeni i prema antigenima *ABO* i *MN* sistema.

## Reference
## Također pogledajte
*Krvna grupa

Kategorija:Genetika
Kategorija:Fiziologija
Kategorija:Imunologija
Kategorija:Krv
Kategorija:Krvni antigenski sistemi
Kategorija:Transfuzijska medicina