Neuroanatomija

**Neuroanatomija** je nauka o m strukturi i organizaciji nervnog sistema. Komparativna 'neuroanatomija'  je nauka koja analizira i uspoređuje nervne  sisteme različitih vrsta, od najjednostavnijih do sisara, uključujući  i čovjeka.

Prve poznate pisane tragove o istraživanju  anatomije ljudskog mozga našao je Edwin Smith, na  egipatskom papirusu. Sljedeći veliki zamah urazvoj u neuroanatomiji  je slijedio oko hiljadu godina kasnije, kada je grčki Alkmeon utvrdio  da mozak, a ne srce, kao što se ranije mislilo, uređuje tijelo i prima informacije iz čula. Jedan je od osnivača moderne neuroanatomije je  je španski neurology Santiago Ramon y Cajali, koji je  otkrio u neurone i za taj doprinos dobio  Nobelovu nagradu za medicinu 1906. godine.
thumb|400px|Ljudski mozak

## Neuroanatomska struktura
Nervni sistem kičmenjaka se sastoji od mozga i kičmene moždine (centralni ili CNS nervni sistem) i nervni putevi  koji se povezuju sa ostatkom tijela (periferni  nervni  sistema ili PNS).

Centralni nervni sistem (CNS) sastoji se od mozga, retine i kičmene moždine, dok se periferni (PNS) sastoji se od svih živaca izvan centralnog nervnog sistema koji ga povezuju sa ostatkom tijela.

Centralni nervni sistem sastoji se od mozga, kao što je, naprimjer, hipokampus od ključne važnosti za formiranje sjećanja.

Nervni sistem sadrži nerve, čiji snopovi vlakana polaze iz mozga i kičmene moždine i granaju ser  u više navrata da inerviraju  svaki dio tijela. Živci se sastoje uglavnom od  neuronskih aksona, uz razne membrane okolnih nervnih snopova
Mozak  i kičmena moždina su izvana zaštićeni koštanim strukturama  koje su lobanja i kičma. Unutra su umotane u tri sloja: tvrda opna dura matter, paučinasta opna arahnoidea i mehka opna pia matter. One su smještene  u likvoru koji popunjava praznine i djeluje kao amortizer, između ostalih funkcija.

Kako bi se razjasnila anatomska  lokacija zloglasni čestih referiranja na detalje mozga, koriste se termini kao što su  pukotina, izbočina, brazda, vijuka udubina, a da bi se istaknuo spoljnji aspekt uvedeni su pojmovi ventralni (trbušni), dorzalni (leđni),   "sagitalni" (središnji leđno-trbušni), "transverzalni " (poprečni) ili "koronalni"  (krunski, krunični) ili horizontalni  (vodoravni) I sl.

CNS] se anatomski sastoji od komponenti koje se označavaju kako slijedi:
* Mozak:
**Prednji mozak;
**Srednji mozak;
**Međumozak
**Mali mozak.
**Produžena moždina.
* Kičmena moždina (vratni ili cervikalni, grudni ili torakalni , slabinski ili umbalni, krstačni ili sakralni i trtica ili koksalni dio).
* Moždani živci I i II.
SNP se sastoji od:
* Moždanih živaca III XII.

. Prikazan je poprečni presjek ljudskog mozga]]
* Kičmeni živci (Među njima su dva pleksusa: grudni (brahijalni) slabinsko-krstačni  (lumbosakralni).
thumb|300px|Međumozak

## Funkcijska podjla neuroanatomije
PNS je podijeljen na somatski  i autonomni nervni sistem.

Autonomni nervni sistem također ima dva dijela, simpatički (SNS) i parasimpatički nervni siszem  (SNS), koji su važni za reguliranje osnovne funkcija tijela, kao što su rad srca, disanje, probava, kontrola temperature, itd.

**SNS** osposobljava  tijelo da djeluje u hitnim slučajevima, a **PSNS**  omogućava da tijelo zadrži i vraća energiju.
thumb|400px|Četiri moždana režnja

## Neuroanatomske  pretrage
Mnogo od onoga što je poznato iz neuroanatomije nastalo je posmatranjm kako povrede određenih područja mozga utiču na odgovarajuće strukture ili druge funkcije.

Nova sredstva su poboljšala šanse za praćenje  situaciju i aspekata funkcije mozga u današnjih  i zdravih ljudi.  Kompjuterska tomografija, snimanje magnetnom rezonansom (MRI) emitera protona (PET)  omogućuju slike tako bez doticanja tokom snimanja.

Potonja tehnika, uz pomoć ubrizgabvanja odgovarajućih kontrastnih proizvoda, može posmatrati stepen aktivnosti svakog područja mozga u različitim okolnostima. Tako je moguće utvrditi preciznije područja uključenih u obrazloženja, pamćenje, emocije,  kao što su ljubav, strah, i sl. i uključenih poznatih puteva  nervnih impulsa.

## Arhitektura kičmene moždine
Kičmena moždina je kanal okružen sa tri ovojnica i CSF. Arhitektura kičmene moždine je približno cilindrična, a počinje iznad velikog otvora (foramen magnum) u lobanji, gdje se nastavlja na produženu moždinu, a završava ispod slabinskog  vretena u obliku u moždinskog konusa, iz kojeg izlazi snop živaca na piamoidni produžetak, formirajući  terminala niti ili 'Filum terminalnih' '.

Iz kičmene moždine polazi 31 par kičmenih živaca  povezanih za prednje ili motorne korijene i  naknadne ili senzorne.

Struktura kičmene moždine sastoji se od *sive mase" u centralnom dijelu,  a na periferiji od  *bijele mase*.
Na poprečnom presjeka može se vidjeti da formira sivu supstancu sličnu silueti leptira, sa prednjim i zadnjim rogovima  sivih niti zajedno sa sivim poveznicama (komisurama). Bijela supstanca je podijeljena na gornje, bočne  i donje bijele vrpce.

Arhitektura kičmene moždine se  mijenja prema svom položaju.
thumb|400px|Cerebelm

## Mozak 
Nalazi se u lobanjskoj  šupljini  u kontinuitetu  sa kičmenom  moždinom kroz foramen magnum. Okružena je tri ovojnica. Mozak je podijeljen na tri glavna dijela, to su:
thumb|400px | Moždano stablo
* **Rombencefalon** – Zadnji mozak:
**Produžena moždina;
** Prednji mozak;
** Mali mozak;
* **Srednji mozak**:
** Tektum i tegmentum.
* **Prosencephalon** – Prednji mozak: 
** Međumozak (*Diencephalon'')

## Ćelijska neuroanatomija
Ćelijska osnova nervnog sistema sastoji se od neurona, ćelija glijavanćelijskog  matriksa. Postoje mnogovrsni  neuroni i glija ćelije. Neuroni su ćelije za obradu podataka nervnog sistema koji generiraju osjećaj  o našem okruženju, pojavu misli j i izazvaju naše pokrete. Oni komuniciraju jedni s drugima putem električnih signala koji vode odgovarajuće  procese: dendrita i aksona. Međunervni spojevi koji se zovu sinapse, složene su strukture. Glija ćelije održavaju homeostazu, proizvodnju mijelina i pružaju podršku i zaštitu moždanim  neuronima. Neke glija ćelije  (astrociti) mogu  djelovati  čak i širenjem  međućelijskih valova kalcija  na velike udaljenosti, kao odgovor na stimulaciju i  ispuštati „glijotransmittere" kao odgovor na promjene u koncentraciji kalcija. Vanćelijski  matriks, na  molekulskoj razini, pruža za podršku moždanim ćelijama.

### Metodi   neurocitoloških pretraga
Ovi metodi se koriste u uzorcima biopsije, obdukcijom životinje.
Bojenje je tehnika koja se koristi za poboljšanje kontrasta,  stvaranjem posebnih obilježja u mikroskopskoj  slici.

**Histohemijska analiza**  koristi znanja o biohemijskim svojstvima  metaboličkih reakcija hemijskih komponenti mozga, posebno enzima.

**Imunocitohemija** je poseban oblik  selektivne  histohemiji pomoću antitijela protiv raznih hemijskih  epitopa nervnog sistema. Postiže selektivno bojenje određene vrste ćelija, aksonskih skupina, neuropilea, glijinih nastavaka ili krvnih sudova.Koriste se i/ili neki specifični  unutarcitoplazmatski i unutarjedarni proteini  ili druge imunogene molekule.
Od  složenijih tehnika koriste se in situ hibridizacija  pomoću RNK  sondi za genetički kodirane markere i nekih virusa koji se  mogu replicirati u moždanim  ćelijama  i sinapsama. Vrlo su korisn serije snimaka pod elektronskim mikroskopom  (elektronska mikroskopija).

### Oblasti istraživanja
* Centralni nervni sistem
* Periferni nervni sistem
* Specialna čula
* Neuroembriologija.

## Također pogledajte
*Nervni sistem
## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Nervni sistem
Kategorija:Neuroanatomija