Aktivacija oocita

**Aktivacija oocita**  (jajne ćelije)  uključuje skup procesa koji se odvijaju u jajnoj ćeliji tokom oplodnje.  Prodor spermatozoida  uzrokuje ispuštanje njegovog kalcija u jajnu ćeliju.  Pretpostavlja se da je to kod sisara uzrokovano fosfolipazom C izoforme zeta (PLCζ) iz citoplazme sperme, iako to još nije potpuno pouzdano.

Aktivacija oocita uključuje slijedeće faze:
*reakcija ovojnice u blokiranja drugih spermija;
*aktivacija metabolizma jajne ćelije;
*reaktivacija mejoze;
*sinteza DNK.

## Aktivacija gameta
Spermatozoid  može otpočeti aktivaciju oocita putem  interakcije  njegovih proteina i receptora na površini jajne ćelija. Moguće je da se receptor aktivira vezanjem  spermatozoida, što  aktivira tirozin kinazu,  koja onda aktivira fosfolipazu C (PLC). Kao put  koji je uključen u aktivaciju jajne ćelije predložen je singalni sistem  inozitola . Iz rascjepa  PIP2,  uz pomoć fosfolipaze C, nastaju IP3 i diglicerid. Uprkos  tome, postoji druga hipoteza,  prema kojoj  tokom spajanja spermatozoida  i jajne ćelije, topivi "faktor spermija" difundira  iz spermatozoida  u citosol jajne ćelije. Rezultat ovog djelovanja može aktivirati put signalne transdukcije koji koristi druge prijenosnike.  Ekvivalent "faktora spermija" kod sisara može biti novi PLCζ.

## Blokiranje polispermije
Polispermija je stanje kada se više spermija spaja s jednom jajnom stanicom što rezultira poduplavanjem genetičkog materijala.  Blokiranje polispermije kod morskog ježa  može biti brzo i sporo.

***Brzo blokiranje**  je na bazi  električne blokade. Potencijal jajne ćelije u mirovanju je –70mV. Nakon dodira sa spermijem, priliv natrijevih iona povećava potencijal do +20mV.
***Sporo blokiranje**  se odvija biohemijskim mehanizmom koji  počinje  naglim porastom razine kalcija, što je neophodno i dovoljno za  početak sporog blokiranja. U reakciji ovojnice,  njena  zrnca se ispuštaju direktno ispod ćelijske membrane, u prostor između nje  i vitelinske membrane (prostor perivitelina).  Zrnca sadrže proteaze, mukopolisaharide, hijalin i peroksidaze. Proteaze probijaju mostove koji povezuju ćelijsku i vitelinsku membranu i probijajući tu  vezu za ulazak  sperme. Mukopolisaharidi privlače vodu koja povećava vitelinsku membranu. Hijalin formira susjedni  sloj ćelijske membrane i djeluje peroksidazama koje su  hemijski povezane s proteinima u vitelinskoj membrani,  da bi ga ojačali i učinili nepropusnim  za novu spermu. Uz pomoć ovih molekula vitelinska membrana se, tokom oplodnje,  pretvara u zaštitnu membranu. Kod sisara, zona reakcija je ekvivalent  reakciji kod morskih ježeva.

## Reaktiviranje mejoze
Mejotski ciklus  jajne ćelije je,  tokom ovogeneze,  zaustavljen u metafazi II (mejoze II).  Reaktivaciju ciklusa uzrokuje ispuštanje kalcija što rezultira stvaranjem i istiskivanjem  drugog polarnog tijela. 
## Sinteza DNK
Četiri  sata nakon spajanja spermatozoida  i jajne ćelije,  počinje sinteza DNK. Muški i ženski pronukleus   (jedra spolnih ćelija ) dolaze u centar jajne ćelije i membrane se raspadaju. Muški protamini su zamijenjeni  histonima, a DNK muškarca se  demetilira. Hromosomi se tada orijentiraju  u mitotsko  diobeno vreteno.

Spermatozoid  u jajnu ćeliju unosi projedro  i centriol.  Većina njegovih ostalih dijelova i organela se brzo degradira.  Pored toga,  mitohondrijama se pridodaju male molekule polipeptida, pa bivaju uništene.  Prema teoriji oksidacijskog  stresa, evolucijski  je prirodno da mitohondrije  oca budu uništene jer tako se sprečava rizik mutiranja ili oštećenja mitohondrijske DNK. To se  dešava zato što ova DNK  (mtDNK) nije zaštićena histonima i ima slab mehanizam regeneracije. Zbog povećane metaboličke aktivnosti spermija, za razliku od jajne ćelije, povećana je produkcija reaktivnih kisikovih spojeva koji povećavaju šansu mutiranja. Spermatozoid  je,  tokom prelaska u jajnu ćeliju,  izložen  takvim kisikovim spojevima, koji potiču  iz leukocita epididimusa.  Pored toga, kvalitetna kontrola spermatozoida  je puno važnija  od one za jajnu ćeliju,  jer  se tokom spermatogeneze stvara  puno spermija,  a u ovogenezi nastaje samo jedna prevladavajuća folikula koja se  ispušta u jajovod.

## Vještačka aktivacija oocita
Aktivacija jajne ćelije može se namjenski  obaviti i vještački, uz pomoć kalcijevih ionofora,  za koje se misli da su djelotvorni u slučaju neuspješne  oplodnje prirodnim putem. Drugi  metod je  uzimanje roskovitina koji reducira aktivnost faktora u  M-fazi (fazi mitoze ćelijskog ciklusa, koji je odgovoran za njezino povećavanje.

## Također pogledajte
*Jajna ćelija
*Spermatozoid
*Zigot

## Reference
## Vanjski linkovi
* http://www.embryology.ch/anglais/hdisqueembry/triderm01.html 
* https://web.archive.org/web/20080809142409/http://isc.temple.edu/marino/embryology/EMBII97/img020.GIF
* https://web.archive.org/web/20130514124409/http://embryology.med.unsw.edu.au/Medicine/BGDlab3_11.htm
* https://web.archive.org/web/20060925080426/http://www.ana.ed.ac.uk/database/humat/notes/embryo/ectoderm/primstr.htm

Kategorija:Embriologija
Kategorija:Razvojna biologija