Osmotska koncentracija

**Osmotska koncentracija**, ranije poznata kao **osmolarnost**, je mjera koncentracije rastvorene supstance, definirana kao broj osmola (Osm) rastvorene supstance po litru (L) rastvora (Osmol/L ili Osm/L). Osmolarnost rastvora se obično izražava kao **Osm/L** (izgovara se "osmolar"), na isti način na koji se molarnost rastvora izražava kao "M" (izgovara se "molar").

Dok molarnost mjeri broj molova rastvorene supstance po jedinici zapremine rastvora, osmolarnost mjeri broj čestica pri disocijaciji osmotski aktivnog materijala (osmola čestica rastvorene supstance)* po jedinici zapremine rastvora. Ova vrijednost omogućava mjerenje osmotskog pritiska rastvora i određivanje kako će rastvarač difundirati kroz polupropusnu membranu (osmoza) koja razdvaja dva rastvora različite osmotske koncentracije.
[thumb| [Oralna rehidracijska terapija|ORS sa osmolarnošću njenih komponenti]]

## Jedinica 
Jedinica osmotske koncentracije je *osmol*. Ovo je ne-SI jedinica mjere koja definiše broj molova rastvorene supstance koji doprinose osmotskom pritisku rastvora. *Miliosmol* (*mOsm*) je hiljaditi dio osmola. *Mikroosmol* (*μOsm*) (također se piše *mikro-osmol'') je milioniti dio osmola.

## Tipovi  rastvorenih materija
Osmolarnost se razlikuje od molarnosti jer mjeri osmole čestica rastvorene supstance, a ne molove rastvorene supstance. Razlika nastaje jer se neki spojevi mogu disocirati u rastvoru, dok drugi ne mogu.
Penetrirajuće rastvorene materije mogu difundirati kroz ćelijsku membranu, uzrokujući trenutne promjene u volumenu ćelije jer rastvorene materije "vuku" molekule vode sa sobom. Nepenetrirajuće rastvorene materije ne mogu proći kroz ćelijsku membranu; stoga se mora dogoditi kretanje vode preko ćelijske membrane (tj. osmoza) da bi rastvori dostigli ravnotežu.

Rastvor može biti i hiperosmotski i izotoničan.

gdje:
*ρsol je gustoća rastvora u g/ml, koja iznosi 1,025 g/ml za krvnu plazmu.
*Ca je koncentracija (anhidrovane) rastvorene supstance u g/ml – ne treba je miješati sa gustinom osušene plazme

Prema IUPAC-u, osmolalnost je količnik negativnog prirodnog logaritma racionalne aktivnosti vode i molarne mase vode, dok je osmolarnost proizvod osmolalnosti i masene gustine vode (također poznate kao osmotska koncentracija). Nepravilna ravnoteža može dovesti do dehidracije, alkaloze acidoze,  ili drugih promjena opasnih po život. Antiduretski hormon (vazopresin) je djelimično odgovoran za ovaj proces kontrolisanjem količine vode koju tijelo zadržava iz bubrega prilikom filtriranja krvotoka.

### Hiperosmolarnost i hipoosmolarnost
Koncentracija osmotski aktivne supstance se naziva hiperosmolarnom ako visoka koncentracija uzrokuje promjenu osmotskog pritiska u tkivu, organu ili sistemu. Hipernatremija, dijabetička ketoacidoza i uremija su patološki uzroci hiperosmolarnosti. Jedan primjer stanja povezanog s hipoosmolarnošću je intoksikacija vodom.

## Također pogledajte
* Molarnost
* Molalnost
* Osmolalnost plazme
* Toničnost
* van 't Hoffov faktor

## Reference
*D. J. Taylor, N. P. O. Green, G. W. Stout *Biological Science*

## Vanjski linkovi
* Online Serum Osmolarity/Osmolality calculator

Kategorija:Koncentracija
Kategorija:Količina supstance
Kategorija:Rastvori