Astronomija

**Astronomija** (grč. *astros* = "zvijezda", *nomos* = "zakon") nauka je koja obuhvata posmatranje i objašnjenje događaja izvan Zemlje i njene atmosfere. Izučava porijeklo, evoluciju te fizička i hemijska svojstva tijela koja možemo posmatrati na nebu (a koja su izvan Zemlje) i procese koji ih obuhvataju.

Astronomija je jedna od onih nauka u kojima amateri igraju ključnu ulogu, posebno u otkrićima i posmatranju prolaznih pojava. Astronomiju ne treba miješati s astrologijom, pseudonaukom koja pokušava predvidjeti ljudsku sudbinu na osnovu praćenja putanja nebeskih tijela .
Iako ove dvije naučne oblasti dijele isto porijeklo, ipak se mnogo razlikuju .

Naučnici koji se bave astronomijom se zovu astronomi. Astronomi koriste naučne metode, dok ih astrolozi ne koriste.

mini|300p|desno|Opservatorije Mauna Kea
[mini|desno|250px|[Gravitacijske leće (slika Svemirskog teleskopa Hubble)]]
[mini|desno|250px|Maglina [Rakovica (maglina)|Rakovica ostatak je supernove (slika Svemirskog teleskopa Hubble)]]

## Grane astronomije 
### Podjela prema predmetu proučavanja 
* Astrognozija je grana astronomije koja se bavi vještinom prepoznavanja sazviježđa i nebeskih objekata na nebu.
* Astrohemija proučava hemijske supstance koje su pronađene u Svemiru, obično u molekularnim gasovitim oblacima, njihovu formaciju, interakciju i destrukciju
* Astrobiologija proučava postanak i evoluciju bioloških sistema u Svemiru
* Astrometrija proučava putanje nebeskih tijela u Svemiru i njihove promjene, te definiše koordinatni sistem i kinematiku nebeskih tijela
* Astrofizika se bavi fizikom Svemira, uključujući i fizička svojstva nebeskih tijela i njihovih sistema (svjetloća, gustoća, temperatura i hemijski sastav)
* Kosmologija proučava Svemir kao cjelinu i njegovu evoluciju
* Galaktička astronomija proučava strukturu i komponente galaksija
* Ekstragalaktička astronomija proučava nebeska tijela (uglavnom galaktike) van Mliječnog puta
* Galaktička formacija i evolucija proučava stvaranje i postepeni razvoj galaksija
* Planetarne nauke proučavaju planete Sunčevog sistema
* Stelarna astronomija proučava zvijezde
* Stelarna evolucija proučava evoluciju zvijezda od njihovog nastanka pa sve do kraja, kao i zvjezdane ostatke
* Stelarna formacija proučava uvjete i procese koji dovode do stvaranja zvijezda u unutrašnjosti plinovitih oblaka, kao i procese nastanka njih samih
* Arheoastronomija je interdisciplinarna nauka koja povezuje astronomiju i arheologiju i koristi historijske zabilješke nastale prije postanka moderne astronomske nauke radi proučavanja prošlih astronomskih događaja

### Podjela prema elektromagnetnom spektru 
mini|250p|Veliki sateliti koji služe za proučavanje neba
* Optička astronomija opisuje tehnike koje se upotrebljavaju za otkrivanje i analizu svjetlosti u i neznatno u blizini talasnih duzina koje se mogu uočiti golim okom (400-800&nbsp;nm).
* Infracrvena astronomija se bavi otkrivanjem infracrvenog zračenja (talasnih dužina većih od talasnih dužina crvene svjetlosti).
* Radioastronomija u potpunosti koristi instrumente za otkrivanje talasnih dužina svjetlosti od milimetarskog do centimetarskog reda veličine.Ovi prijemnici su slični onima koji se koriste u radio-televizijskim prijenosima.
* Visokoenergetska astronomija proučava nebeska tijela i njihove sisteme koji odašilju elektromagnetsko zračenje vrlo velikih energetskih talasnih dužina.
Optička i radioastronomija se praktikuju u prizemljenim opservatorijama,jer je atmosfera prozirna pri ovim talasnim dužinama.Vodena para teško apsorbuje infracrvenu svjetlost,pa se opservatorije za
astronomiju infracrvenog zračenja lociraju na visokim i suhim mjestima, te u Svemiru.

Atmosfera je neprozirna pri talasnim dužinama koje koriste rendgenska astronomija, astronomija gama-zračenja, ultraljubičasta astronomija i astronomija dalekog infracrvenog zračenja, pa se opservacije mogu izvoditi samo iz balona ili svemirskih opservatorija.

## Historija 
Astronomija je vjerovatno jedna od najstarijih prirodnih nauka čiji počeci sežu u daleku prošlost. Rana astronomija se zasnivala na posmatranju i predviđanju kretanja vidljivih nebeskih tijela, naročito planeta i zvijezda.

Drevne kulture su nebeska tijela poistovjećivali sa božanstvima i duhovima, dovodeći u vezu ova tijela i njihove putanje sa fenomenima poput kiše, sušnih sezona, plime i oseke. Postoji općeprihvaćeno
mišljenje da su prvi "profesionalni" astronomi bili svećenici i da je njihovo poimanje nebesa smatrano "božanskim".

Svjetski kalendari su uređivani prema kretanju Sunca i Mjeseca (na osnovu mjerenja dužine dana,mjeseca i godine), i bili su od važnosti poljoprivrednim društvima koja su vodila računa o tačnom vremenu žetve i sjetve. Današnji savremeni kalendar temelji se na starorimskom kalendaru prema kojem se godina dijelila na dvanaest mjeseci koji su imali ili po trideset ili po trideset i jedan dan. Razni su rimski carevi naknadno vršili izmjene na kalendarima, a Gaj Julije Cezar je potaknuo reformu kalendara i uveo prijestupnu godinu.

Grčki astronomi dali su veliki doprinos razvoju astronomije, ali se napredak u Evropi gotovo zaustavio u srednjem vijeku, dok je u islamskom svijetu astronomija doživjela renesansu i veliki napredak. Arapski astronomi bili su veoma napredni i njihova djela su . I dan danas većina najsjajnijih zvijezda nosi arapska imena ili korijen iz tih imena.
Djela Nikole Kopernika predlagala su heliocentrični sistem (). Njegovo djelo su zaštitili, proširili i prepravili po svom ukusu Galileo Galilei i Johannes Kepler. Posljednji od njih dvojice je predvidio
sistem koji tačno u detalje opisuje kretanja planeta oko Sunca kao središta. Međutim on nije razumio osnove zakona o kojima je pisao, te je to prepušteno Newtonovom pronalasku nebeske dinamike i njegovom zakonu gravitacije, koji predstavlja konačno objašnjenje kretanja planeta.

Astrofizika je postala moguća kada se shvatilo da elementi koji sačinjavaju druga nebeska tijela sačinjavaju i Zemlju, i da za njih vrijede isti fizički zakoni. Zvijezde su otkrivene mnogo kasnije kao daleki objekti, i s pojavom spektroskopije dokazano je da su vrlo slične našem Suncu, ali s različitim rangom temperatura, masa i veličina. Postojanje naše galaktike, Mliječnoga puta, kao zasebne grupe zvijezda je međutim tek dokazano o XX vijeku, zajedno s postojanjem „vanjskih galaksija", i ubrzo kasnije sa širenjem Svemira uočenom pri udaljavanju većine galaktika od nas.

Kosmologija, disciplina koja je usko povezana sa astronomijom, ostvarila je veliki napredak tokom XX vijeka, s modelom vrućeg velikog praska teško podržanim astronomskim i fizičkim dokazima, kao što su kosmičko pozadinsko mikrovalno zračenje, Hubbleov zakon i kosmološko mnoštvo elemenata.

= Astronomska pomagala =
mini|250px|desno|Galileov teleskop, replika
* Teleskop
* Računar
* Kalkulator
* Opservatorija
* Svemirska opservatorija
## Također pogledajte 
* Lewis A. Swift, astronom
* Kijocugu Hirajama
* Opservatorija Arecibo

## Reference 
## Vanjski linkovi 
### Organizacije 
* American Association of Variable Star Observers
* American Astronomical Society
* Astronomical Society of the Pacific
* Astronomical Society of Southern Africa
* Cassini Imaging Laboratory
* Czech Astronomical Society
* Durham Region Astronomical Association
* European Southern Observatory
* Hawaiian Astronomical Society
* Herzberg Institute of Astrophysics
* Inter-University Centre for Astronomy and Astrophysics
* National Optical Astronomy Observatories 
* North York Astronomical Association 
* Open Encyclopedia Project 
* Royal Astronomical Society of Canada 
* Royal Astronomical Society (UK)
* Royal Astronomical Society of New Zealand
* Saint Louis Astronomical Society
* Scientia Astrophysical Organization
* Society for Popular Astronomy (UK)
* International Astronomy Youth Camp (IAYC)

### Ostali linkovi 
* Probert Encyclopaedia Online
* Planetary Fact Sheets 
* The Electronic Sky
* Science-Park
* The Constellations and their Stars 
* Kur'an i nauka od Mustafe Mlive, dipl.ing.
* Enciklopedija MSN Encarta – članak o astronomiji
* Encyclopaedia Britannica – članak o astronomiji
* *Zlatno doba nauke: Astronomija*, Al Jazeera Balkans – zvanični kanal na YouTubeu

*
Kategorija:Sunčev sistem