Tamno masno tkivo

**Tamno masno tkivo** (TMT) ili  **tamna  mast**  je masni organ, skupa sa bijelim masnim tkivom (ili bijelom masti). Tamno masno tkivo nađeno je skoro kod svih sisara.

Klasifikacija tamne masti se odnosi na dvije različita skupine ćelije sa sličnim funkcijama. Prva  dijeli zajedničko embriološko porijeklo sa mišićnim ćelijama, u većim "klasičnim" depozitima. Druga se razvija od bijelih adipocita koji su stimulirani putem  simpatičkog nervnog sistema. Ovi adipociti se nalaze razbacani u bijelom masnom tkivu,   pod nazivom *bež* ili *grubo masno tkivo*.

TMT  je posebno rasprostranjeno kod novorođenčadi i hibernirajućih  sisara. It is also present and metabolically active in adult humans, ali prevalencija kod ljudi opada sa starošću . Njegova primarna funkcija je termoregulacija. Pored toplote koja se razvija drhtanjem, TMT proizvodi toplotu nedrhtećom termogenezom.

Za razliku od bijelih  adipocita, koji sadrže jedan lipidnu kapljicu, tamni adipociti sadrže brojne manje kapljice i mnogo veći broj  mitohondrija sa  (željezom  (koje daje tamnu boju). Tamna mast sadrži više kapilara od bijele, za opskrbu tkiva kisikom i hranljivim materijama te distribuciju proizvedene topline po cijelom tijelu.

## Anatomski raspored i histologija 
Prisustvo tamnog masnog tkiva  kod odraslih ljudi je otkriveno putem FDG-PET skeniranja za otkrivanje metastatskog kancera. Korištenje ovih snimaka i podatke iz ljudskih obdukcija, identificirano je  nekoliko depoa TMT. U dojenčadi,  oni uključuju, ali nisu ograničeni, na: međulopatični (interskapularni), (supraklavikularni), nadbubrežni,  perikardni, paraaortni i oko gušterače, bubrega i  traheja. Tokom odrastanja, ovi depoi postepeno dobijaju više bijele masti. Kod odraslih, skladišta, koja su najčešće otkrivena na  FDG-PET snimcima,  su natkomorska (supraklavikularna), parapršljenska (paravertebralna), medijastinska, para-aortna  i nadbubrežna.  Ostaje da se utvrdi da li su ti depoi  "klasično" TMT ili bež /grubi dio masti.

Termin tamna mast kod ljudi, u naučno-popularnoj literaturi,  odnosi se na dvije skupine  ćelija koje su definirane i anatomskom lokacijom i  morfologijom ćelija. Ima i lipidne  kapljice i brojne mitohondrije bogate željezom, koje daje  taman  izgled.
* "Klasična" tamna mast nalazi se u vrlo prokrvljenim depozitima u skladu sa   anatomskom lokacijom, kao što je između lopatica, oko bubrega, vrata i u natklavikulskom  (supraklavikularnom)  području i  duž kičmene moždine. To je manji od dva tipa, koji ima brojne male lipidne kapljice.
* Bež mast je adrenergijski inducibilni tip ćelija,  rasutih  širom masnog tkiva. Ona ima veću varijabilnost u veličini lipidnih  kapljica, veći udio lipidnih  kapljica na mitohondrijama dajući mu svijetlo-tamni izgled.

## Razvoj
Tamne masne ćelije potiču  iz srednjeh  embrijskog sloja, mezoderma, koji je izvor miocita (mišićnih ćelija), adipocita i hondrocita (ćelija hrskavice). Izgleda da 
klasična skupina ćelija  tamne masti i mišićnih ćelija potiču  iz iste grupe  matičnih ćelija u mezodermu i  paraksijalnom mezodermu. Obje imaju unutrašnju sposobnost za aktiviranje  promotora miogenog faktora 5 (Myf5), osobine koja je  samo povezan sa miocitima i ovom kategorijom tamne  masti. Progeneratori  tradicijskih  bijelih masnih ćelija i  adrenergijski inducirane tamne  masti nemaju kapacitet za aktiviranje promotora Myf5.  I  adipociti  i tamni  adipociti mogu  se izvesti iz pericita, ćelija koje okružuju krvne sudove koji prolaze kroz bijelo masno tkivo. Naime, to nije isto što i prisustvo proteina  Myf5, koji je uključen u razvoj mnogih tkiva.

Pored toga, mišićne ćelije koje su uzgajane s faktorom transkripcije PRDM16, pretvorene su u tamne  masne ćelije, a  tamne masne ćelije bez PRDM16 u mišićne.
Studije pomoću  snimanja odraslih ljudi tomografijom emisije pozitrona pokazale su da je tamno masno tkivo  i dalje prisutno kod većine odraslih, u gornjem dijelu grudi i vratu (naročito parapršljenskom području). Preostali depoziti postaju vidljivi nakon izlaganja hladnoći, a manje vidljivi ako se prije snimanja daju adrenergični beta blokatori  . Ova otkrića bi mogla dovesti do novog metoda mršavljenja, jer smeđa mast uzima kalorije od normalne masti i sagorjeva je. Naučnici su mogli  da stimuliraju  rast tamne  masti u miša. Jedna studija APOE kod  nokautiranog miša pokazala je da izlaganje hladnoći izaziva  aterosklerotske plakove rasta i nestabilnosti kada su proučavane jedinke izložene  niskim temperaturama od 4&nbsp;°C, tokom 8 sedmica. To može dovesti do stanja stresa koji pokazuje brže prisiljene promjene nego sigurna aklimatizacija,  koja se može koristiti za shvatanje potencijala u odraslih ljudi, tokom malih ssmanjenja temperature ambijenta od samo 5 do 10&nbsp;°C. Osim toga, nekoliko novijih studija su dokumentirale  značajne prednosti izloženosti hladnoći  u više vrsta uključujući i ljude. Naprimjer, istraživači su zaključili da je "aktivacija  tamnog masnog tkiva  snažan terapijski put za poboljšanje hiperlipidemije i zaštite od ateroskleroze" i da aktiviranje smeđe masti smanjuje plazmatske  trigliceride i nivo holesterola te  slabi razvoj ateroskleroze koja je izazvana dijetom.

Potrebne su dugoročne studije odraslih osoba,  da bi se uspostavila ravnoteža koristi i rizika, u kombinaciji sa historijskim istraživanjima uslova života nedavnih ljudskih generacija,  prije današnjeg  porasta lošeg zdravstvenog stanja koje je u vezi sa  prekomjernom akumulacijom bijele masti. Farmakološki pristupi pomoću β3-adrenergičkih agonista, pokazali su poboljšanje metaboličke aktivnosti glukoze iz smeđeg masnog tkiva u glodara.

Osim toga,  istraživanja su pokazala da:
* Aktiviranje tamnog masnog tkiva  poboljšava homeostazu  glukoze, i osjetljivost na insulin kod ljudi ukazujući da svako ko ima poremećaj funkcije insulina može imati koristi od aktivacije tamne masti. Međutim, tu je neophodna šira primjena, s obzirom istraživanja pokazuju da je  čak i blago povećanje nivoa  glukoza u krvi kod zdravih ljudi  bez dijabetesa  povezano sa  starosnim oštećenjem mnogih organa, kao što su oči, mozak, tetive i endotelni/ kardiovaskularni sistem, i rezultira u višoj razini oštećenja krajnjeg proizvod napredne glikacije.
* Aktivacija tamnog masnog tkiva  može imati važnu ulogu u zdravlju kostiju  i gustoći kostiju.
* Aktiviranje tamne masti  putem izlaganja hladnoći pomaže porastu razine adiponectina,  a samo dvosatno izlaganje hladnoći  rezultira  70%-tnim porastom  cirkulirajućeg adiponectina kod odraslih ljudi. Utvrđeno je da stogodišnjaci (i muškarci i žene) i njihovi potomci  imaju genetičke predispozicije za povećanje adiponektina u opticaju, što ukazuje na vezu između dugovječnosti i proizvodnje adiponektina Osim toga, visoke koncentracije adiponektina u plazmi stogodišnjaka bile su  povezane sa povoljnim metaboličkim pokazateljima i sa nižim nivoima C-reaktivnog proteina i E-selektina.
*Proizvodnja  fibroblastnog faktor rasta  21  (FGF-21)  je dokumentirana kao put ka dugovječnosti. Misli se da aktivacija tamnog masnog tkiva putem izlaganja hladnoći podiže regulaciju raktora rasta 21 cirkulirajućih  fibroblasta  (FGF21) kod ljudi za 37%.  FGF21 poboljšava osjetljivost na insulin i metanolizam glukoze, što može djelimično objasniti njegov pozitivni uticaj na dugovječnost. 
* Izlaganje hladnoći povećava cirkulaciju irizina. To obezbjeđuje mnoge  koristi od vježbanja.  Zdrave stogodišnjake karakterizira povećanje nivoa serumskog irizina, a nije pronađeno da  nivo ovog hormona može  biti znatno niži u mladih bolesnika s infarktom miokarda. Ovi rezultati  traže dalja istraživanja o ulozi irizina,  ne samo u vaskularnim poremećajima, nego i u modulaciji životnog vijeka.
* Izlaganje hladnoći povećava aktivnost  fosforilacije SIRT1 i  u skeletnim mišićima i tamnom masnom tkivu, povećavajući termogenezu i osjetljivost na insulin.  Porast razine  SIRT1 kd ljudi je vezan sa povećanom dugovječnošću. SIRT1 (i ostali sirtuini) ima mnoge metaboličke efekte, ali je najznačajnije poboljšanje zdravlja i dugovječnosti i činjenica da iSIRT1 povećava osjetljivost na  insulin i kontrolu  glukoze u skeletnim mišićima, kao okidač pretvaranjabijele masti u tamnu  i porest aktivnosti tamne.

## Ostale životinje
Međulopatično  tamno  masno tkivo se obično i neprimjereno naziva *hibernacijska žlijezda*.  Dotle mnogi  vjeruju  da je taj tip žlijezde, zapravo brkanje sa   masnim tkivom koje leži između lopatica kod glodarskih  sisara. Sastoji se od smeđeg masnog tkiva, podijeljenog u dva režnja, a liči na primitivne žlijezde, regulirajući ispuštanje različitih hormona.
Dugoživeći sitni sisari: siva vjeverica (24 godine), šišmiš (30) i goli krtičasti pacov (32 ), svi imaju uočljivo višu razinu tamnog masnog tkiva i njegove aktivnosti. Osim toga, proučavanje životinjskih vrsta koje obuhvataju širok spektar geografskih širina, u okviru njihove dugovječnosti u korelaciji sa promjenama sjevernih širina (ili južnih, na južnoj hemisferi) ukazujuje da hlađenje sredine dovodi  do povećanja aktivacije tamnog masnog tkiva  i produženja  životnog vijeka u širokom spektru vrsta.

## Također pogledajte
*Masno tkivo
*Vezivno tkivo
*Masti
*Oreksin
*PRDM16
*BMP7
*Irizin

## Reference
## Vanjski linkovi
* 

Kategorija:Vezivno tkivo