Citrulinemija

**Citrulinemija** je autosomno  recesivni   poremećaj ciklusa ureje koji uzrokuje amonijak i druge otrovne tvari ako se akumuliraju u krvi.  Budući da se te  materije iakumuliraju i u urinu, poremećaj  se može nazvati  i kao **citrulinurija**.
## Opis
Opisana su dva oblika citrulinemija, koji  imaju različite znakove i simptome, a uzrokovane mutacijama u različitim genima. Citrulinemija pripada klasi genetičkih bolesti pod nazivom poremećaji  ciklusa ureje. Ciklus ureje obuhvata  niz hemijskih reakcija koje se odvijaju u jetri. Ove reakcije obrađuju višak dušika,  koji se generira  kada se  energija za životne procese dobija katabolizmom  proteina, kada nastaje urea, koja se izlučuje preko bubrega.

## Tipovi
### Tip I
Tip I citrulinemije (), također poznat i kao klasična citrulinemija,  obično postaje vidljiva u prvih nekoliko dana života. Pogođene bebe obično izgledaju normalno pri rođenju, ali kako se  u tijelu stvara amonijak,  javljaju  se  nedostaci energije (letargija), loša ishrana, povraćanje, oduzimanje  i gubitak svijesti. U mnogim slučajevima, ovi medicinski problemi mogu biti opasni po život. Blaži oblik citrulinemija  tipa I je manje uobičajen u djetinjstvu ili odrasloj dobi. Neki ljudi s genskim mutacijama koje uzrokuju citrulinemiju  tipa  I nikada ne dožive  znakove i simptome poremećaja.

Tip I citrulinemije je najčešći oblik poremećaja, koji  se ispoljava jednom   na oko 57.000 rođenih u svijetu.  Uzrok  ovog tipa citrulinemija  je mutacija  u  genu  *ASS*.  Enzim koji kodira  je ovaj gen je  argininosukinat sintetaza (),  koja je odgovorna za jedan korak ciklusa ureje. Mutacije u *ASS* genu smanjuju aktivnost enzima, čime se narušava ciklus ureje i sprečava  efektivna  obrada dušika. Višak  dušika, u obliku amonijaka i drugih nusprodukatsa  iz ciklusa ureje, akumuliraju  se u krvotoku, što dovodi  do karakterističnih oznaka citrulinemije tipa I.

### Tip  II
Simptomi citrulinemije tipa II ( i ) obično se pojavljuju tokom odrasle dobi i uglavnom utičeu  na centralnoi nervni sistem. Karakteristične oznake uključuju zbunjenost, nenormalan ponašanja (kao što su agresija, razdražljivost, i hiperaktivnost), konvulzije, i koma. Ovi simptomi mogu biti opasni po život, a poznato je da se aktivira pojedinim lijekovima, infekcijama i unosom  alkohola u ljudi s ovom vrstom poremećaja.

Tip II citrulinemije se takođe mogu razviti kod ljudi koji su imali poremećaj jetre  pod nazivom neonatalna holestaza tokom ranog djetinjstva. Ovo stanje blokira protok žuči  i sprečava tijelo u pravilnoj  obradi određenih hranjivih tvari. U mnogim slučajevima, simptomi se javljaju  u roku od godinu dana. Godinama ili čak desetljećima kasnije, međutim, neki od tih ljudi razvijaju karakteristike  citrulinemija tipa II odraslih.

Ovaj tip citrulinemije  se prvenstveno javlja u japanskom stanovništvu, gdje se, prema procjenama,  javlja kod jedne od 100.000 do 230.000 osoba. Tip II je također zabilježen  kod ljudi iz populacija [Azija|[istočne Azije]] i Bliskog Istoka.  Za tip II citrulinemije odgovorna je mutacija u genu  *SLC25A13*. Ovaj gen kodira sintezu  protein citrina, koji inače prebacuju određene molekule u i od mitohondrija. Ove molekule su neophodni za odvijanje ciklusa ureje, a  također su uključene i u građu  proteina i nukleotidaa. Mutacija u * SLC25A13 * obično sprečava proizvodnju funkcionalnog  citrina, koji inhibira ciklusa ureje i remeti proizvodnju proteina i nukleotida. To rezultira nagomilavanjem amonijaka i ostalih toksičnih supstanci, što  dovodi do simptoma citrulinemije tipa II. Istraživači su otkrili  da mnogo novorođenčadi s neonatalnom intrahepatnom holestazom imaju iste mutacije u * SLC25A13 * genu kao odrasle osobe s citrulinemijom  tipa II.

## Tretman
Postoji više načina liječenja. Dijeta sa malo proteina se provodi za  minimiziranje proizvodnje amonijaka. Uklanjanju amonijaka  iz krvi pomažu  arginin, natrijev benzoat i natrijev fenilacetat. Kada dođe do kritične razine, za uklanjanje amonijaka iz krvi može koristiti  i  dijaliza.

U nekim slučajevima, bila je uspješna i  transplantacija jetre.

## Također pogledajte
* Citrulin
*Ciklus ureje
## Reference
## Vanjski linkovi
* The U.S. National Library of Medicine
*GeneReviews/NCBI/NIH/UW entry on Argininosuccinate Synthetase Deficiency; ASS Deficiency; Argininosuccinic Acid Synthetase Deficiency; CTLN1; Citrullinemia, Classic
*GeneReviews/NIH/UW entry on Citrin deficiency and Citrullinemia Type II

Kategorija:Poremećaji metabolizma aminokiselina
Kategorija:Autosomno recesivni poremećaji