open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Urbanizacija

mini|desno|500px|Panoramski pogled na São Paulo
**Urbanizacija** () predstavlja povećanje gradskog stanovništva, a uslovljena je razvojem industrije i drugih gradskih djelatnosti. Nivo urbanizacije mjeri se učešćem gradskog stanovništva u ukupnom stanovništvu. Nivo urbanizacije nije svugdje isti: najmanji je u Aziji (37%), a najviši u Australiji (87%). Pod uticajem urbanizacije prije svega dolazi do gomilanja stanovništva u gradovima, čime gradovi ekonomski jačaju; dok na drugoj strani sela se sve više prazne, pa čak i nestaju.

Proces urbanizacije je započeo sa samim počecima civilizacije i stvaranja gradova, ali se intenzivirao tek nakon Industrijske revolucije, odnosno korištenja novih tehnologija u poljoprivredi koje su smanjile potrebu za ljudskom radnom snagom, te ekspanzije uslužnog sektora u ekonomiji.

Urbanizacija sa sobom dovodi cijeli niz problema, pogotovo kada se iskazuje kao nagla koncentracija velikog broja stanovnika na relativno malom prostoru. Zbog toga je potrebna posebna primjena posebnih mjera i postupaka u svrhu izgradnje i organizacije gradskih naselja. Veliki gradovi zahtijevaju posebno organiziran vodovod, kanalizaciju, opskrbu hranom i drugim namirnicama, elektroenergetsku i telekomunikacijsku mrežu. Pored toga se posebna pažnja mora posvetiti kvaliteti života u gradu, uključujući borbu protiv zagađenja, kriminala i raznih oblika društvene patologije.

## Također pogledajte 
* Podjela rada
* Industrijska revolucija
* Polis

## Vanjski linkovi 
* http://esa.un.org/unpd/wup/index.htm
* https://wayback.archive-it.org/all/20091012202651/http://www.e-geopolis.eu/
* http://www.irinnews.org/InDepthMain.aspx?InDepthId=63&ReportId=73996 

## Reference 
Kategorija:Urbanizacija
Kategorija:Ljudska migracija
Kategorija:Industrijska revolucija
Regija

**Regija** (lat. *regio* zemlja, pokrajina, oblast) predstavlja prostor koji se izdvaja svojim osobitim prirodnim i društvenim odlikama.

S obzirom na veličinu postoje:

# Makroregije – krupne regije na Zemlji (kontinenti ili unutar kontinenta velike cjeline).
# Mezoregije – dijelovi unutar makroregije; npr. u Evropi – južna Evropa.
# Mikroregije – male prostorne cjeline (npr. unutar neke države grad sa okolinom).

Fizionomske regije su regije koje imaju jednoobraznost pejzaža (Livanjsko polje, pustinja Arabija, Alpe...)
Funkcionalne regije koje karakterišu obilježja koja su posljedica društveno-ekonomskih činilaca i njegova okolina.

## Također pogledajte 
* Odbor regija
* Kontinent
* Subregija
* Superkontinent

Kategorija:Geografija

Kategorija:Regionalna geografija
Kategorija:Geografska terminologija
Kategorija:Vrste administrativnih jedinica
Regije Evrope

**Evropa** se tradicionalno dijeli na šest geografsko-kulturnih područja:

*Zapadna Evropa - 7 država
*Sjeverna Evropa (Skandinavija i Baltičke republike) - 8 država
*Srednja Evropa - 10 država s Hrvatskom
*Južna Evropa - 9 odnosno 11 država (s Kiprom i Turskom)
*Jugoistočna Evropa (s Balkanom)
*Istočna Evropa - 4 države s Rusijom
## Poluostrva 
*Balkansko
*Pirinejsko
*Apeninsko
*Skandinavsko
*Kola
*Jiland

## Ostala grupisanja 
mini|desno|200px|Plava banana obuhvata najviše razvijene dijelove Evrope, od Velike Britanije, do sjevera Italije
*Baltičke zemlje
*Benelux
*Britanska ostrva
*Nordijske zemlje
*Alpske zemlje
*podunavske zemlje
*Mediteranske države
*Plava banana

Evropa sadrži 45 država (ako uključujemo u Evropu države Kipar i Tursku), koje su navedene ovdje.

## Vanjski linkovi 
* http://www.mgm.fr/PUB/Mappemonde/M202/Brunet.pdf
* http://www-sre.wu-wien.ac.at/ersa/ersaconfs/ersa02/cd-rom/papers/210.pdf 

Kategorija:Evropa
Naselje

mini|Naselje
**Naselje** je mjesto stalnog ili povremenog boravka ljudi, u kojima se odvija njihova proizvodnja i druge djelatnosti te njihov društveni i lični  život.

Naselje je izgrađen, nastanjen, prostorno i funkcionalno objedinjen dio naseljenog mjesta.

U saobraćaju, naselje je prostor na kojem se redovi ili grupe zgrada nalaze sa jedne ili obiju strana puta dajući mu izgled ulice.

## Podjela 
Razlikujemo sljedeće vrste naselja:

*gradska ili urbana,
*seoska ili ruralna.

## Grad 
Grad je nastao na višem stepenu razvoja ljudskog društva, a vezan je za pojavu zanatstva i trgovine. Pod gradom podrazumijevamo veće naselje u kome glavnina stanovništva živi i radi baveći se nepoljoprivrednim djelatnostima, prvenstveno industrijom. Savremeni gradovi razlikuju se po položaju, izgledu i funkcijama.

## Selo 
Selo je najbrojnija vrsta naselja. Selom podrazumijevamo manje naselje u kome stanovnici uglavnom žive i bave se poljoprivrednim djelatnostima. Seoska naselja uglavnom su nastajala uz livade i obradive površine.

Prema izgledu sela dijelimo na:
* razbijena sela,
* zbijena sela.

## Reference 
## Vanjski linkovi
Amazonija

**Amazonija** je veliko šumsko prostranstvo na sjeveru Južne Amerike. Ime je dobilo po rijeci Amazon. Amazonija zauzima oko 5 500 000&nbsp;km2.

Amazoníja je najveća svjetska prašuma. Zauzima oko jedne trećine Južne Amerike na dijelu oko rijeke Amazon. To je ujedno i područje sa najvećom svjetskom bioraznolikošću, sa procijenjenom vrijednošću od oko 390 milijardi stabala podijeljenih u 16.000 biljnih vrsta.

Područje prašume proteže se kroz 9 država, najveći dio, oko 60%, je smješteno u Brazilu. Ostale države koje dijele ovo šumsko bogatstvo su: Kolumbija, Peru, Venecuela, Ekvador, Bolivija, Gvajana, Surinam i Francuska Gvajana.

Ekonomski razlozi su doveli do nekontrolisane sječe šumskih sortimenata, a što je dalje izazvalo probleme kao što su erozija, poplave i klimatske promjene, a ujedno se na taj način uništavaju staništa mnogih biljaka i životinja.

U prašumi također žive mnoga domorodačka indijanska plemena.

## Geologija 
Geolozi smatraju da su Andi, prilikom sudara geoloških ploča, zaokružili sve vode Južne Amerike. Erozijom istočne obale one su potekle ka Atlantskom okeanu, stvorivši Amazoniju, nazvanu još i "pluća čovječanstva".

## Reference 

Kategorija:Amazonijski biom
Kategorija:Amazon
Kategorija:Gornji Amazon
Kategorija:Ekoregije u Južnoj Americi
Kategorija:Prirodne regije u Južnoj Americi
Kategorija:Tropske kišne šume
Džemal Šabić

**Džemal Šabić** (Sarajevo, 1976 -), bosanskohercegovački režiser i scenarista.

Džemal Šabić rođen je 1976. godine u Sarajevu, gdje je diplomirao žurnalistiku na Fakultetu političkih nauka na temu "Dokumentarni film kao iluzija stvarnosti".Tokom studija je radio za Radio ZID, Radio 202,Radio Q, a zatim za TVSA i nekadašnju TVBiH. Od 2001.g. je uposlenik
RTVFBiH- Federalne Televizije BiH gdje obavlja dužnosti urednika/autora, reditelja i scenariste u omladinskom i dokumentarnom programu FTV. Urednik je i autor popularnih dokumentarnih serijala UKW događaj i Vrijeme je za bebe. Od maja 2008. godine imenovan je na poziciju generalnog direktora RTVFBiH.

Dobitnik je Grand Prixa, kristalne skulpture Festivala mediteranskoga filma, na 6. mediteranskom festivalu u Širokom Brijegu 2005. godine sa filmom "Kutak za sporni trenutak". Šabićev dokumentarac prikazan je na gotovo svim kontinentima, i na taj način doživio 34 svjetska festivala. *Kutak za sporni trenutak* je film o Batanu, golmanu fudbalskog kluba "Zanatlija" koji bitnije vrijednosti fudbalskog susreta vidi u pečenom mesu, dobrom vinu i ludoj zabavi, nego u konačnom rezultatu utakmice.

"*Za kim zvono zvoni*" je devetminutni filmski esej o usamljenosti, napuštenosti i smrti; o starici koja je ostala živjeti u svom malom selu u središnjoj Bosni i čiji je posao prije rata bio zvoniti u seoskoj kapeli. I dalje nastavlja udarati u zvono, u selu u kome više nikog nema.Ovaj je film 2006. dobitnik Grand Prixa- glavne nagrade festivala "Relligion today" u Trentu (Italija).

Dokumentarni film "Dvije sestre- priča o ljubavi" je premijerno prikazan na 12 Sarajevo Film Festivalu gdje je osvojio nagradu Evropske Dokumentarističke Mreže (EDN).
Sarajevo film festival (SFF) je Džemala Šabića izabrao 2008. godine za člana žirija Takmičarskog programa za Dokumentarni film.

## Dokumentarni filmovi 
**Pjesnici trče počasni krug*
**Čekajući nevjestu*
**Troja u Bosni*
**Povratak u DNA*
**Između 2 zalogaja*
**Kutak za sporni trenutak*
**Za kim zvono zvoni*
**Dvije sestre- priča o ljubavi*

Kategorija:Bosanskohercegovački režiseri
Kategorija:Bosanskohercegovački scenaristi
Kategorija:Biografije, Sarajevo
Kategorija:Rođeni 1976.
Nagrada Davorin 2006

**Muzička nagrada "Davorin 2006"** je od 2006. godine regionalna nagrada, te se sad biraju najbolji u Hrvatskoj, BiH, Srbiji i Crnoj Gori. 

Dobitnike biraju glasačka tijela u svakoj od zemalja.

Pobjednici se okupljaju na izboru za najbolja ostvarenja u regiji.
Prva dodjela regionalne nagrade "Davorin" održala se krajem 2006. godine u Sarajevu.

## Davorin 2006 Sarajevo 
Muzičke nagrade "Davorin 2006" za Bosnu i Hercegovinu dodijeljene su u sarajevskom klubu "Coloseum", 11. maja 2006, uz direktni TV prijenos na kanalu BHT1. 

*Pop album: "Kopriva" Al Dino
*Pop pjesma: "Nije zbogom teška riječ" Boris Režak
*Pop izvođač: Al Dino
*Video spot - pop: "Jabuka" Igor Vukojević
*Urbani / rock album: "Letu stuke" Letu štuke
*Urbana / rock pjesma: "Minimalizam" Letu štuke
*Urbani / rock izvođač: Letu štuke  
*Urbani / rock spot: "My Music" Sikter 
*Debitantski album: "Rodiš se i umreš" Burhan Šaban
*Koncertni album: "Turneja 2005" Bijelo dugme 
*Tematski album: "Najljepše rock balade" Song Zelex
*Muški vokal: Leo
*Ženski vokal: Emina Jahović   
*Vokalna saradnja: "Hajmo rušit" Frenki i Edo Maajka 
*Internacionalna saradnja: "Sigurni" Erato i Tony Cetinski
*Filmska muzika:  "Grbavica" Enes Zlatar Bure 
*Gitarista: Miodrag Bato Kostić (Rock Stars)

## Davorin 2006 Zagreb 
Muzičke nagrade "Davorin 2006" za Hrvatsku dodijeljene su u zagrebačkoj Kinoteci, 16. maja 2006. 
*Pop album: "Budi uz mene" Tony Cetinski
*Pop pjesma: "Vukovi umiru sami" Boris Novković
*Pop izvođač: Tony Cetinski
*Video spot - pop: "Zamijenit ću te gorim" Natali Dizdar
*Urbani / rock album: "La La" Svadbas
*Urbana / rock pjesma: "Treblebass" Svadbas
*Urbani / rock izvođač: Songkillers 
*Urbani / rock spot: "Ero s onoga svijeta" Let 3 
*Debitantski album: "Natali Dizdar" Natali Dizdar 
*Koncertni album: "Ljubav za ljubav" Nina Badrić 
*Tematski album: "Kad je rock bio mlad" Siniša Škarica 
*Muški vokal: Tony Cetinski 
*Ženski vokal: Natali Dizdar 
*Vokalna saradnja: "O jednoj mladosti" Flyer i Josipa Lisac 
*Internacionalna saradnja:  "Sveti zvuk" Elektrobuda i Dino Šaran   
*Filmska muzika: "Što je muškarac bez brkova" Tamara Obrovac 
*Gitarista: Jurica Pađen  

## Davorin 2006 Novi Sad 
Muzičke nagrade "Davorin 2006" za Srbiju i Crnu Goru dodijeljene su u Novom Sadu, 1. juna 2006. 
*Pop album: "Ima nešto u tom" Željko Joksimović
*Pop pjesma: "Ima nešto u tom" Željko Joksimović
*Pop izvođač: Željko Joksimović 
*Video spot - pop: "Bademi i so" Bajaga i Instruktori
*Urbani / rock album: "Puzzle Shock" Marchello
*Urbana / rock pjesma: "Pustinja" YU Grupa
*Urbani / rock izvođač: Rambo Amadeus
*Koncertni album: "Beogradska arena 2005" Zdravko Čolić
*Urbani / rock spot: "Dikh tu kava" Rambo Amadeus
*Debitantski album: "Super s karamelom" Super s karamelom
*Tematski album: "Beograd Coffe Shop 5" B-92
*Muški vokal: Željko Joksimović 
*Ženski vokal: Vanja Milinković
*Vokalna saradnja: "Đelem, Đelem" V. Maričic Trio i Luis
*Internacionalna saradnja: "Zurle trestat" Lira Vega i Let 3
*Filmska muzika: "Ivkova slava" Željko Joksimović
*Gitarista: Rambo Amadeus 

Kategorija:Davorin
Kategorija:Nagrade u 2006.
Boeing 757

**Boeing 757** je uskotrupni dvomotorni putnički avion za srednje i duge linije. Prvobitno je razvijan kako bi zamijenio Boeing 727 iako je većeg kapaciteta (posebno verzija 300). Rad na njemu započet je u julu 1978. istovremeno sa Boeingom 767. Ova dva aviona imaju mnogo toga zajedničkog što omoguđava da se posade i mehaničari veoma lako i brzo mogu "prebacivati" sa verzije na verziju. (*Do ove verzije kod Boeinga je bilo neuobičajeno da više tipova ima iste pilotske komande, upravljačke sisteme ili mogućnost popravka od bilo kojeg Boeingovog osoblja osim osoblja koje je bilo obučeno baš za taj tip aviona. Pilotske kabine u Airbusu su u svim modelima jednake, što omogućava bržu obuku pilota i njihovu upotrebu za bilo koji tip.*)

Prvi let modela 757-200 je bio 19. februara 1982, a prvi javni let bio je u januaru 1983. Boeing 757 bio je prvi Boeingov avion s evropskim motorima Rolls-Royce RB211-535, ali postoje i verzije s američkim Pratt & Whitney PW2000.

U početku je prodaja išla dosta slabo, ali se to kasnije promijenilo, pa je Boeing uspio prodati 1.050 komada do oktobra 2004, kad je proizvodnja obustavljena.

Avion je prodavan u 2 osnovne putničke verzije (200 i 300), kao i teretnoj (200F).

## Tehnički podaci (757-300) 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranica

Kategorija:Avijacija
Kategorija:Avioni
Kategorija:Boeing
Kategorija:Putnički avioni
Enes Zlatar

**Enes Zlatar**, rođen 1970, je lider  sarajevske rock-grupe Sikter. Dobitnik je nagrade  "Davorin 2006" za BiH za muziku u filmu "Grbavica".

Autor je muzike za filmove:
* Pun mjesec (2019)
* Jasmina (2010)
* Grbavica (2006)
* Go west (2005)
* 10 minuta (2002)
* Prvo smrtno iskustvo (1999)
Asistent zvuka
* Snijeg (2008)

## Filmovi 
Autor je dokumentarnog filma: Dijagnoza S.B.H.; godina proizvodnje 2008; Premijerno prikazan na 14. Sarajevo film festivalu u službenoj selekciji.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1970.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Bosanskohercegovački muzičari
Kategorija:Dobitnici Nagrade "Imdexi"
Stepen

**Stepen** može značiti:

* Stepen (ugao), (oznaka: °) je mjerna jedinica za ugao
* Stepen Celzijus, (oznaka: °C) je mjerna jedinica za temperaturu
* Stepen zakrivljenosti
* Stepen (matematika) - nekoliko značenja u matematici
* Akademski stepen
* Stepen (muzika)
* Stepen (simbol) (°), tipografski simbol, koristi se u nauci, tehnici i matematici

*Stepen* u svakodnevnom jeziku ima još mnog značenja, najčešće u smislu nivo, intenzitet i slično.

:
* Stepen (Gacko), naselje u općini Gacko.
John Carmack

**John D. Carmack II** (rođen 20. augusta 1970. godine) jeste svjetski priznata figura u industriji računarskih igara. Carmack je suosnovao id Software (1991.godine), te je bio glavni programer na igrama kao što su Wolfenstein 3D, Doom, Quake, kao i nastavke Doom i Quake serijala. Njegove revolucionarne programerske tehnike u kombinaciji sa odličnim dizajnom John-a Romer-a dovele su do masovne popularizacije FPS-a (First Person Shooter-a) u devedesetim godinama.

## Djetinstvo 
Carmack je odrastao u Shawnee Mission, Kansas dijelu Kansas City Metropleksa. Još kao dječaka interesovali su ga računari. Diplomirao je na Shawnee Mission East High School, a onda nastavlja školovanje na University of Missouri - Kansas City-u.

## Programiranje igara 
Softdisk kompjuterska firma sa sjedištem u Shreveport, Louisiana, unajmila je Carmacka, te ga tako ujedinila sa    John-om Romero-m i ostalim osnivačima id Software-a. Dok je još uvijek bio u Softdisk-u (1991.godine) Carmack i ostali su stvorili prvi dio Commander-a Keen-a, serijala koji je izdao Apogee Software. Nakon toga Carmack je napustio Softdisk te bio jedan od osnivača id Software-a, gdje je ostao do danas.

Carmack je također popularizirao korištenje mnogih tehnologija kao što su binary space partitioning (Doom je bio prva igra koja je koristila ovu tehnologiju), surface caching koji je izmislio za Quake-a, Carmack's Reverse koji je korišten u Doom-u 3, te MegaTexture korišten u Enemy Territory: Quake Wars igri.

Carmack-ovi engine-i su lincencirani i korišteni u drugim, vrlo popularnim FPS-ovima kao što su Half Life, Medal of Honor.

Kategorija:Videoigre
Kategorija:Biografije, Roeland Park (Kansas)
Kategorija:Rođeni 1970.
Kategorija:Živi ljudi
Euklid

mini|**Euklid**
**Euklid** (330. p. n. e. - 275. p. n. e.), grčki matematičar.

Euklid je poznati grčki matematičar iz Atene. Živio je i radio u Aleksandriji gdje je stvorio matematičku školu. Napisao je brojna djela, od kojih neka nisu sačuvana i poznata su samo po naslovu. Sačuvana djela su: "Elementi" (geometrija kao nauka o prostoru) u 13 knjiga, "Data" ( o uvjetima zadavanja nekog matematičkog objekta), "Optika" ( s teorijom perspektive), i dr.

U odnosu na druge naučne oblasti, geometrija je dostigla zavidan nivo oko 300. p. n. e. pojavom djela "Elementi". Tada u matematici geometrija dominira, pa su i brojevi interpretirani geometrijski. Euklid je pokušao da izlaganje bude strogo deduktivno i upravo zbog te dosljednosti "Elementi" su stoljećima smatrani najsavršenijim matematičkim djelom. Mnoge generacije matematičara i drugih naučnika su učili iz ove knjige kako se logički zaključuje i novo povezuje s ranije utvrđenim činjenicama. Kasnije su "Elementi" analizirani i dopunjavani. Posebnu pažnju su privlačili aksiomi i postulati.

U ovoj knjizi su sadržana sva saznanja i otkrića do kjih su dosli Euklid i njegovi prethodnici i savremenici u geometriji, teoriji brojeva i algebri. Također, dokazane su i 464 teoreme na način koji je i danas besprijekoran.

## Euklidovi *Elementi* 
### Postulati 
# Dvije tačke određuju segment pravca (dužinu)
# Dužinu je moguće produžiti u beskonačnost (na oba njena kraja, čime se dobija pravac)
# Zadani segment pravca definira kružnicu (jedan kraj segmenta je središte, a duljina segmenta je polumjer)
# Svi pravi kutevi su jednaki (kongruentni).
# Ako pravac siječe dva pravca tako da je zbroj kuteva s iste strane manji od dva prava kuta, onda se ta dva pravca (ako se dovoljno produže) sijeku.

Neeuklidske geometrije se zasnivaju na pobijanju petog postulata (Lobačevski).

= Reference =

## Vanjski linkovi 
Kategorija:Antička Grčka
Kategorija:Matematičari
Aksiom

**Aksiom** ili **postulat** prema definiciji u klasičnoj filozofiji, je tvrdnja (u matematici često prikazivana u simboličnom obliku) koja je evidentna ili dobro uspostavljena, te koja je prihvaćena bez kontroverzi ili pitanja. Tako, aksiom može biti korišten kao premisa ili početna tačka za dalje rezonovanje ili argumente, često u logici ili u matematici. Riječ dolazi iz grčkog jezika od *axíōma* () 'ono što se smatra dostojnim ili sposobnim' ili 'ono što se odaje kao evidentno.'

Prema upotrebi u modernoj logici, aksiom je jednostavno premisa ili početna tačka rasuđivanja. Bez obzira da li je smisleno (i, ako je tako, šta to znači) za aksiom, ili bilo koju matematičku tvrdnju, da bude "tačna" je centralno pitanje u filozofiji matematike, pri čemu savremeni matematičari imaju različita mišljenja.
 
Prema upotrebi u matematici, pojam *aksiom* se koristi u dvije povezane ali različite cjeline: "logički aksiomi" i "ne-logički aksiomi". Logički aksiomi su obično tvrdnje za koje se smatra da su tačne unutar sistema logike koju definiraju (npr. (*A* i *B*) implicira *A*), dok nelogički aksiomi (npr. ) su zapravo suštinske tvrdnje o elementima domena određene matematičke teorije (kao što je aritmetika). Kada se koriste u drugom slučaju, "akiom", "postulat" i "pretpostavka" su pojmovi koji se naizmjenično koriste. Općenito, nelogički aksiom nije samoevidentirajuća istina, nego formalni logički iskaz korišten u zaključivanju izgradnje matematičke teorije. Kako savremeni matematičari priznaju višestruke, jednako "istinite" sisteme logike, precizno ista stvar mora biti rečena za logičke aksiome - oni oba definiraju i specifični su za određeni sistem logike koji je pozvan. Da bi se sistem znanja aksiomatizirao treba pokazati da njegove tvrdnje mogu biti izvedene iz malih, dobro razumljivih skupova rečenica (aksiomi). Postoji obično nekoliko načina za aksiomatiziranje datih matematičkih domena.

U oba smisla, aksiom je matematička tvrdnja koja služi kao početna tačka od koje se ostale tvrdnje mogu logično izvesti. Unutar sistema koji definišu, aksiomi (osim ako nisu suvišni) ne mogu biti izvedeni iz principa zaključivanja, niti su dokazivi matematičkim dokazima, jednostavno jer su početne tačke; nema ništa drugo iz čega prate logiku jer u suprotnom bi bili grupisani kao teoreme. Ipak, aksiom u jednom sistemu može biti teorema u drugom, i obratno.

## Također pogledajte 
* Teorem

## Reference 

Kategorija:Starogrčka filozofija
Kategorija:Koncepti u starogrčkoj metafizici
Kategorija:Koncepti u epistemologiji
Kategorija:Koncepti u etici
Kategorija:Koncepti u logici
Kategorija:Koncepti u metafizici
Kategorija:Koncepti u filozofiji nauke
Kategorija:Dedukcija
Kategorija:Formalni sistemi
Kategorija:Historija logike
Kategorija:Historija matematike
Kategorija:Historija filozofije
Kategorija:Historija nauke
Kategorija:Historija ideja
Kategorija:Logika
Kategorija:Matematička logika
Kategorija:Matematička terminologija
Kategorija:Filozofska terminologija
Teorema

**Teorem** ili **teorema** je iskaz u kojem se uočava da neki matematički pojam (uz eventualno još neke uslove) ima više karakteristika pored onih danih u definiciji tog pojma (npr. da je 1>0) i ta se tvrdnja mora dokazati. Dok se tvrdnja ne dokaže, tu tvrdnju zovemo propozicijom, hipotezom.

Na neki način se dokazane propozicije dijele na tri grupacije (ovo nije stroga matematička podjela, nego čisto zbog lakšeg razumijevanja):

**Lema** je dokazana propozicija koja, u principu, nema korisnost osim u dokazivanju nekog većeg teorema. Dobar primjer je determinanta matrice. Postoji lema koja kaže da determinanta transponirane matrice nije veća od determinante originalne matrice. Tvrdnja sama po sebi i nije nešto posebno, pogotovo kada se iskoristi ponovo na samu sebe i time dokaže da je determinanta transponirane matrice jednaka determinanti originalne matrice.

**Korolar** je dokazana propozicija koja slijedi direktno iz nekog prethodnog teorema.

Teorem je nešto jako bitno što se dosta često koristi i izvan dokaza drugih teorema, najbolji primjer je Pitagorina teorema.


Kategorija:Logička posljedica
Kategorija:Logički izrazi
Kategorija:Matematički dokazi
Kategorija:Matematička terminologija
Thrasamund

**Thrasamund** (450.-523.), kralj Alana i četvrti kralj zapadnoafričkog kraljevstva Vandala (496.-523.). Vladao je duže nego bilo koji drugi kralj Vandala osim njgovog djeda, Geiserica.

Thrasamund je bio treći sin Geisericovog četvrtog sina Genta i postao je kralj 496. samo zato što su svi Geisericovi sinovi i njegov brat, Kralj Gunthamd, umrli u svojim četrdesetima. Poslije Gunthamdove smrti, on je bio jedan od dva preostala Geisericova unuka i naslijedio je tron zahvaljujući zakonu koji je ironično donijeo njegov djed, koji daje titulu kralja najstarijem muškom članu iz porodice preminulog kralja.

On se uglavnom pokazao kao neefektivan vladar. Pod njegovom vladavinom Vandalsko kraljevstvo je nastavilo svoj pad koji je počeo Geisericovom smrću i izgubio kontrolu nad područjem od modernog Alžira do Berbera. U zadnjoj godini njegove vladavine važan lučki grad Leptis Magna je bio opljačkan od strane Berbera, dajući dalje dokaze o slabostima Vandala.

Sa druge strane on izgleda da je zadržao čvrst posjed nad središtem Vandalskog Kraljevstva, koje se prostiralo od prosotra današnjeg sjevernog Tunisa i dijelova sjevernog Alžira. On je isto tako zaustavio dugogodišnji progon Katolika, koji je započeo njegov ujak Huneric, potez koji je poboljšao odnose Vandala sa Bizantijnskim Carstvom.

Thrasamund je umro 523. i naslijedio ga je njegov rođak Hilderic, prvorođeni sin Hunericov.

Kategorija:Vladari
Kategorija:Kraljevi
Stepen (ugao)

**Stepen** (oznaka: **°**) je mjerna jedinica za ugao i predstavlja 1/360 kruga.

Stepen se dalje dijeli na **minute** (oznaka: ' ) i **sekunde** (oznaka: " ).

* 1°=60' (1 stepen = 60 ugaonih minuta) 
* 1'=60" (1 ugaona minuta = 60 ugaonih sekundi)
* 1" = 1 ugaona sekunda 

Stepen, ugaone minute i ugaone sekunde su jedine jedinice u SI sistemu koje se pišu bez razmaka između broja i jedinice, pa je pravilno "15° 30'", a ne "15 ° 30 '". Pored toga, ove jedinice su jedine na koje se ne mogu primijeniti prefiksi mjernih jedinica.

Broj 360 je vjerovatno odabran zbog broja dana u godini. Primitivni kalendari, kao npr. perzijski kalendar, imali su 360 dana u godini. U matematici, gdje podjela kruga na 360 dijelova ne daje nikakvo pojednostavljanje u računu, se često koriste i druge jedinice za ugao.

Osim stepena, postoje i druge mjerne jedinice za ugao:

* radijan (rad)
* gradijan (grad)

## Također pogledajte 
* Kompas
* Geografske koordinate

## Reference
Kategorija:Jedinice za ugao
Kategorija:Imperijalne jedinice
Kategorija:Matematičke konstante
Marcel Duchamp

**Marcel Duchamp** (pravo ime *Henri-Robert-Marcel Duchamp*; Blainville-Crevon, Francuska, 28. juli 1887. - Neuilly-sur-Seine, Francuska, 2. oktobar 1968.), francuski slikar

## Biografija 
Rođen (1887-1968) u umjetničkoj porodici, Marcel Duchamp je brat kipara  Raymond Duchamp-Villon (1876-1918), slikara Jacques Villon (Gaston Duchamp) (1875-1963) i slikarice Suzanne Duchamp (1889-1963).

Marcel Duchamp je umjetnik koji je revolucionirao modernu umjetnost 20. vijeka. Otac je Dadaizma.

*"Da li možemo  praviti dijela, a da nisu umjetnost."
*

## Također pogledajte 
* Gustave Courbet

## Vanjski linkovi 
*Marcel Duchamp - Zumbazone.com   

Kategorija:Francuski slikari
Kategorija:Francuski šahisti
Kategorija:Biografije, Blainville-Crevon
Kategorija:Rođeni 1887.
Kategorija:Umrli 1968.
Lov

desno|mini|200px|Lovac, lovački pas i ulov
**Lov** je naziv za načine lovljenja divljači. Podrazumijeva traženje, dočekivanje, vrebanje, slijeđenje, odstrijel, hvatanje žive divljači, puštanje ptica grabljivica i sakupljanje jaja pernate divljači.

## Historija lova 
##### Kameno doba 
* Starije kameno doba: lovac je nomad, lovi sjekirom, kopljem, klopkama i jamama
* Srednje kameno doba: lovi se hvatanjem
* Mlađe kameno doba: lov postaje sekundarni izvor hrane i privilegija

##### Bronzano doba 
* lov i stočarstvo preuzimaju dominaciju

##### Željezno doba 
* lov na konju kopljem
* lov lukom i strijelom
* lov dočekivanjem na mreže u Iliriku
* lov lovnim pticama u Aziji

##### Antika 
* lov služi za sticanje ratnih vještina
* u Rimskom Carstvu, jedino robovi ne smiju loviti

##### Srednji vijek 
* glavno oružje luk i strijela
* veliki skupni lovovi kao predigra za ratne pohode
* pojava prvih propisa
* prva puška se pojavljuje u 14. vijeku
* potiskuju se klasični načini lova

##### Novi vijek 
* nestašica lovnih životinja
* prekretnica godine 1848, uvode se zakonski propisi i zabrane
* uvode se pravila ponašanja

## Načini lova 
* pojedinačni lov 
* grupni lov

## Također pogledajte 
* Krivolov

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Lov
Ribolov

mini|Ribari iz Bangladeša
**Ribolov** je pojam koji se koristi za lov na ribu i ostale plodove mora, rijeka i jezera kao školjke, rakove i hobotnice. Ribolov se dalje dijeli na sportski ribolov (ribolov kao hobi) i komercijalni ribolov. Ribolov je stara i široko rasprostranjena aktivnost sa raznim tehnikama i tradicijama, ali i primjenom modernih tehnoloških pomagala.

**Ribolov** je aktivnost pokušaja ulova ribe . Ribe se često love kao divlje životinje iz prirodnog okruženja (slatkovodnog ili morskog ), ali se mogu loviti i iz poribljenih vodenih površina kao što su bare, kanali, močvare u parkovima i akumulacije. Tehnike ribolova uključuju koćarenje, parangal, jigging, ručno skupljanje, koplje, mrežasto hvatanje, udičarenje, pucanje i hvatanje zamkama, kao i destruktivnije i često ilegalne tehnike poput strujnog udara, miniranja i trovanja.

U Bosni i Hercegovini preovladava ribolov na rijekama.

## Također pogledajte 
*Sportski ribolov u Bosni i Hercegovini

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Zabava
Kategorija:Ribolov
Kategorija:Sport
Kaćuša

mini|Kaćuša BM-13 instalirana na kamionu ZIS-6
Višecijevni raketni bacači **BM-8** (82&nbsp;mm) i **BM-13** (132&nbsp;mm), poznatiji pod imenom **Kaćuše**, prvo su raketno artiljerijsko oružje. Na frontu ih je prvi puta upotrijebila u Drugom svjetskom ratu vojska SSSR-a u borbama oko Moskve 1942. godine. Sistem se sastoji od niza raketnih "lansera" postavljenih na kamione (**ZIS 6**), što mu daje veliku pokretljivost. Rakete je moguće ispaljivati pojedinačno ili u nizu. Kaćuše su oružje male preciznosti, pa je njihova učinkovitost ostvarena istovremenim djelovanjem većeg broja sistema na isti cilj. Korištene su kao oružje podrške pješadiji i oklopno-mehaniziranim jedinicama.

Ostale su u upotrebi i nakon Drugog svjetskog rata sve do 60-tih godina 20. vijeka, kada su ih zamijenili precizniji i učinkovitiji sistemi.
## Vanjski linkovi 
* "Kaćuša - legendarno sovjetsko oruđe u jugoslovenskoj vojsci", str. 12, magazin *Odbrana*, Arsenal br. 91, Aleksandar Radić, 15. jul 2014.

Kategorija:Oružje
Kategorija:Sovjetski izumi
Borilačke vještine

mini|desno|200px|Steven Ho izvodi udarac *Jump Spin Hook*
**Borilačka vještina** (doslovno znači umjetnost rata ), ali obično se spominje kao "umjetnost borbe" je sistem kodificirane prakse i tradicije borbe. Sve borilačke vještine imaju slične ciljeve: fizički poraz druge osobe ili braniti sebe ili druge od fizičke prijetnje. Neke borilačke vještine uzimaju mnogo svojih temeljnih teorija iz uvjerenja sistema. Najspecifičniji je budizam, koji se u Aziji praktikovao u skladu s drugima, kao što je hinduizam, taoizam, konfucijanizam ili Shinto, dok drugi slijede određene kodekse časti. Borilačke vještine smatraju se oboje i umjetnost i znanost. Mnoge umjetnosti također su se bavili takmičarski, najčešće kao borilački sportovi, no natjecanja i mogu poprimiti oblik "konkurencije" koja je sastavna disciplina u većini umjetnosti, ali se od nepoduzetnih često vidi kao ples

Borilačke vještine su opće prihvaćeni termin za grupu sportova koje sadrže ili pripremaju za neku vrstu borbe. Fokus ovih sportova leži u samoodbrani, takmičenju ili umjetnosti kretanja. Ponekad se koristi i japanska riječ *budo*.

Sportovi koji podpadaju pod zajedničko ime borilačke vještine obično imaju svoje porijeklo u Aziji. Ali se ponekad i neki sportovi sa porijeklom u Evropi, kao boks, hrvanje i mačevanje nazivaju borilačkim vještinama.
Sve azijske borilačke vještine vuku korijene iz davne Indije kada je to bila vještina koje je služila primarno kao način ujedinjenja uma i tijela, odnosno buđenja i usklađenja unutrašnje energije svakog čovjeka. Ta je pradavna vještina (sansk. Vajramukti) u svojoj osnovi meditacija u pokretu. Kroz historiju neke borilačke vještine su izbacile duhovni aspekt i počele su se prakticirati kao sport, pa se tako danas održavaju turniri iz Karatea, Tae Kwon Do-a itd.

## Ostale borilačke vještine 
Borilačke vještine su također razvijene među vojnim i policijskim snagama koje se njima služe kao metode hapšenja ili samoodbrane, uključujući: Kapap i Krav maga, koje su razvile Izraelske odbrambene snage; San Shou u Kini; Systema, razvijena od strane Ruske armije  i RAT (Rough and Tumble) kojeg su originalno razvile Specijalne snage Južnoafričke republike (Reconnaissance Commandos), koji se sada uči u civilstvu. Taktičke vještine za upotrebu u bliskoj borbi, t.j. vojne borilačke vještine UAC (Velika Britanija) i LINE (USA). Drugi borbeni sistemi imaju porijeklo u modernim vojskama, uključujući: Soviet Bojewoje (borbeni) Sambo, kao i Pars Taktička odbrana (Turski lični samoodbrambeni sistem).
## Također pogledajte 
* Steven Seagal
* Morihej Uešiba

## Referense 
## Vanjski linkovi 
* https://web.archive.org/web/20120509014926/http://www.dmoz.org/Sports/Martial_Arts
* https://web.archive.org/web/20120506220223/http://www.intermartialarts.com/
* http://www.encyclopedia-of-kicks.com/
Kontrola rađanja

**Kontrola rađanja** je uopšteni naziv za više različitih postupaka u svrhu sprječavanja začeća djeteta ili sprječavanja rađanja već začetog fetusa. Mehanizmi koji se koriste u svrhu sprječavanja začeća se obično nazivaju kontracepcija, što je različito od pojma abortus, koji predstavlja uklanjanje već začetog embrija ili fetusa što uzrokuje njegovu smrt.

Kontrola rađanja je dosta kontraverzna tema u mnogim dijelovima svijeta, što je uzrokovano običajnim ili religioznim razlozima. Različiti su stepeni protivljenja kontroli rađanja, tako da postoje stanovišta da je neprirodan bilo koji vid te kontrole, do stanovišta koja se protive samo abortusu odnosno nasilnom prekidu već začetog života.

## Historija kontrole rađanja 
## Metodi kontracepcije 
mini|300p|desno|Kondomi u različitim bojama
* Uzdržavanje od seksa u potpunosti ili celibat (ovo ustvari i nije kontraceptivna metoda jer ustvari uopće i ne postoji mogućnost začeća)
* Nevaginalni seks, kao što su
** seks bez penetracije
** analni seks i oralni seks
* Ispiranje vagine poslije snošaja (spermicidima ili vodom
* Prekinuti snošaj (coitus interruptus)
* Metode barijere (često kombinovane sa spermicidima)
** Kondom
** Dijafragma
* Hemijske metode
** Kontraceptivna pilula
* Intrauterne metode
** Intrauterni uložak
* Metod plodnih dana
* Sterilizacija

Kategorija:Medicina
Kategorija:Seksualnost
Kategorija:Reproduktivna prava
Vrhbosna

**Vrhbosna** bilo srednjovjekovno ime za mjesto i malu regiju današnje Bosne i Hercegovine oko istoimenog naselja koje će kasnije postati dio grada Sarajeva.

## Etimologija 
Naziv *Vrhbosna* doslovno znači „vrelo Bosne”, odnosno izvorište rijeke Bosne. U tom značenju srodan je toponimima poput *Vrhprača*, koji također označavaju područja uz gornji tok ili izvor rijeke. 

## Historija 
Jedino poznato utvrđenje ovog područja bio je Hodidjed. Postojanje značajnih pojedinačnih naselja u Vrhbosni zabilježeno je u 14. i 15. vijeku. Vrhbosnu je prvi put napalo Osmansko Carstvo 1416, te je konačno zauzeta 1451.

Vrhbosna je i dalje postojala nedugo nakon osmanlijskog osvajanja Bosne, ali je ime ubrzo izašlo iz upotrebe. Godine 1550, venecijanski putnik Caterino Zeno bio je prvi zapadnjak koji je koristio pojam *Sarraglio* (italijanizirani oblik za riječ "Sarajevo") umjesto "Vrhbosna" kako bi opisao mjesto.

Ovo ime se i dalje koristi u imenu Vrhbosanske rimokatoličke nadbiskupije.

## Reference 
## Literatura 
* 

Kategorija:Historija Sarajeva
Kategorija:Župe u srednjovjekovnoj Bosni
Kategorija:Historijske regije Bosne i Hercegovine
Orden narodnog heroja

210px|mini|desno|Orden narodnog heroja
**Orden narodnog heroja** je naziv za jugoslavensko odlikovanje za hrabrost, drugo najviše vojno odlikovanje u socijalističkoj Jugoslaviji. Dodjeljivalo se pojedincima, vojnim jedinicama, političkim i drugim organizacijama za izuzetna ili herojska djela u vrijeme rata i u miru. Najviše ordena dodjeljeno je partizanima za akcije tokom Drugog svjetskog rata. Ukupno su dodjeljene 1332 nagrade u Jugoslaviji, a 17 je dodjeljeno stranim državljanima.

Prva osoba koja je odlikovana ovom titulom je bio Petar Leković.

## Izgled ordena 
Orden čini ovalna zlatna značka koja prikazuje vojnika s puškom i zastava postavljena na zvijezdu okružena lovorovim vijencem. Značka je ovješena na crvenu traku s uskim bijelim prugama uz oba kraja. Dizajn za ovaj i druge ordene su izradili slikar Đorđe Andrejević Kun i kipar Antun Augustinčić. Od uvođenja pa do 1993. (SR Jugoslavija je zadržala sistem odlikovanja bivše države) orden je bio dodjeljen oko 1400 puta. Josip Broz Tito je tri puta nagrađen ordenom: 1944., 1972. i 1977.

## Poznati dobitnici ordena 

* Božidar Adžija
* Maks Baće Milić
* Vlado Bagat
* Vladimir Bakarić
* Milutin Baltić
* Ante Banina
* Aleš Bebler
* Sergei Biriuzov
* Jakov Blažević
* Josip Broz Tito
* Viktor Bubanj
* Marija Bursać
* Boško Buha
* Rade Bulat
* Anka Butorac
* Krste Crvenkovski
* Rudi Čajavec
* Rodoljub Čolaković
* Peko Dapčević
* Nikola Demonja
* Nada Dimić
* Petar Drapšin
* Rato Dugonjić
* Jošo Durbaba
* Stjepan Filipović
* Ivan Gošnjak
* Petar Gračanin
* Većeslav Holjevac
* Vlado Janić Capo
* Savka Javorina-Vujović
* Ante Jonjić
* Žikica Jovanović Španac
* Ante Jurjević Baja
* Edvard Kardelj
* Boris Kidrič
* Franjo Kluz
* Miloš Kljajić
* Lazar Koliševski
* Rade Končar
* Pero Kosorić
* Sava Kovačević
* Oskar Kovačič
* Ivan Krajačić
* Boris Krajger
* Josip Kraš
* Vicko Krstulović
* Ivan Lučić Lavčević
* Nikola Ljubičić
* Aleksa Markišić
* Veselin Masleša
* Miloš Minić
* Kosta Nađ
* Stevan Naumov
* Gojko Nikoliš
* Franjo Ogulinac Seljo
* Stevo Opačić
* Marko Orešković
* Pavle Pap
* Stanko Parmač
* Boško Pavkovljević Pinki
* Bogdan Pecotić
* Dušan Pekić
* Slobodan Penezić Krcun
* Vladimir Perić Valter
* Nurija Pozderac
* Moše Pijade
* Koča Popović
* Ognjen Prica
* Slobodan Princip Seljo
* Đuro Pucar Stari
* Ivo Lola Ribar
* Germano Senjanović
* Ljubomir Šercer
* Velimir Škorpik
* Slavko Šlander
* Simela Šolaja
* Mika Špiljak
* Milan Tepić
* Hristijan Todorovski Karpoš
* Mitar Trifunović Učo
* Slaviša Vajner Čiča
* Veljko Vlahović
* Svetozar Vukmanović-Tempo
* Vojin Zirojević
* Žarko Zrenjanin
* Milan Žeželj

## Također pogledajte 
* Narodni heroji
* Đurđelena Đuka Dinić
* Fadil Jahić Španac 
* Ivan Hariš-Gromovnik 
* Majda Šilc 
* Marijan Badel 
* Mladen Stojanović 
* Mustafa Latifić 
* Olga Ban 
* Sonja Marinković

## Vanjski linkovi 
* http://www.podaci.net/_z1/3119776/Z-oploon02v8253-9824.html
* http://www.znaci.net/00001/10.htm 
* https://web.archive.org/web/20090409112952/http://hem.bredband.net/vuk-sfrj/istorija/heroji/nob_narodni_heroji.html

narodnog heroja
*
V. S. Naipaul

**Sir Vidiadhar Surajprasad Naipaul, T.C. bio je** britanski književnik indijskog porijekla.

## Biografija 
Naipaul rođen je 17. augusta 1932. godine u Trinidadu kao dijete imigranata iz sjeverne Indije. Na Trinidadu je živio do svoje osamnaeste godine, a onda se, kao stipendista oksfordskog univerziteta, 1950. seli u Englesku gdje studira engleski jezik i književnost. Nakon studija zapošljava se kao novinar BBC-a, ali se kasnije potpuno posvećuje pisanju romana i eseja. Naipaul živi i radi u Wiltshireu, Engleska.

## Nagrade 
Za roman *"U slobodnoj državi"* (1971) dobio je britansku književnu Nagradu Booker, a 2001. odlikovan je i Nobelovom nagradom za književnost *”... zbog toga što je ostvario ujedinjenu perspektivu narativnog i nepodmitljivog pomnog istraživanja u radu koji nas podstiče da vidimo prisutnost zatomljenih historija“ *, što su bile riječi sekretara Švedske Nobelove Skupštine Hans Jornvalla

## Djela 
* *Mistični maser* (The Mystic Masseur), 1957.
* The Suffrage of Elvira, 1958.
* Miguel Street, 1959.
* *Kuća za gospodina Biswasa* (A House for Mr. Biswas), 1961.
* *Središnji put* (The Middle Passage), 1962.
* *Područje tame* (An Area of Darkness), 1964.
* *Mimičari* (The Mimic Men), 1967
* *U slobodnoj državi* (In a Free State), 1971.
* *Gerilci* (Guerrillas), 1975
* *Među vjernicima* (Among the Believers), 1981.
* *Zagonetka dolaska* (The Enigma of Arrival), 1987.
* *Iza vjerovanja* (Beyond Belief), 1998.

## Vanjski linkovi 
* nobelprize.org
* [V. S. Naipaul na Internet Movie Database(https://bs.wikipedia.org/wiki/Internet_Movie_Database)]

Kategorija:Rođeni 1932.
Kategorija:Umrli 2018.
Naipaul, V. S.
Naipaul, V. S.
Kategorija:Britanski nobelovci
Kategorija:Nobelovci iz Trinidada i Tobaga
Kategorija:Biografije, Chaguanas
Nagrada Booker

**Nagrada Booker**, ranije nazvana **Bookerova nagrada za fikciju** (1969–2001) i **Nagrada Man Booker** (2002–2019), jedna je od najprestižnijih književnih nagrada u svijetu, koja se dodjeljuje svake godine za najbolje pojedinačno djelo kontinuirane fikcije napisano na engleskom jeziku, koje je objavljeno u Ujedinjenom Kraljevstvu i/ili Irskoj. Dobitnik Bookerove nagrade dobija 50.000 funti, kao i međunarodni publicitet koji obično dovodi do značajnog povećanja prodaje. Kada je nagrada stvorena, samo su romani koje su napisali građani Commonwealtha, Irske i Južnoafričke Republike (a kasnije i Zimbabvea) imali pravo na natjecanje; ali je to 2014 prošireno na bilo koji roman na engleskom jeziku – promjena koja se pokazala kontroverznom.

Komisija od pet članova koju čine autori, izdavači i novinari, kao i političari, glumci, umjetnici i muzičari, svake godine imenuje Fondacija Nagrade Booker za odabir pobjedničke knjige. Od 2015 izvršni direktor Fondacije je Gaby Wood.

Književna nagrada visokog profila u britanskoj kulturi, Bookerova nagrada se dočekuje s iščekivanjem i pompom širom svijeta. Književni kritičari napominju da je znak razlikovanja da autori budu izabrani za ulazak u uži izbor ili da budu nominovani za "širu listu".

## Dobitnici 
## Reference 
## Također pogledajte 
* Spisak dobitnika Nagrade Booker

## Vanjski linkovi 
* www.themanbookerprize.com/

Kategorija:Britanske literarne nagrade
Artiljerija

**Artiljerija** je naziv za rod kopnene vojske kome je svrha obavljanje borbenih zadataka uz pomoć artiljerijskih oruđa. Često se naziva *Kraljicom bitke*.

Iako se pojava artiljerije obično vezuje uz razvitak vatrenog oružja, ona je postojala i u ranijem periodu u obliku različitih naprava za ispaljivanje velikih projektila na daljinu, najčešće u svrhu rušenja neprijateljskih utvrda u tvrđavskom ratovanju. Zbog slabe mobilnosti, preciznosti i brzine ispaljivanja ispočetka je gotovo isključivo korištena kao opsadna artiljerija.

S vremenom je razvitak metalurgije, odnosno nešto lakših i mobilnijih tipova artiljerijskog oruđa doveo do stvaranja poljske artiljerije, koja se s vremenom počela odvajati od pješadije naoružane streljačkim naoružanjem, te počela igrati sve važniju ulogu u bitkama na otvorenom polju. Artiljerija je do 20. vijeka stekla takav domet i razornu moć, da joj se pripisuje većina ljudskih gubitaka u Prvom svjetskom ratu.

Artiljerija se, s obzirom na težinu oruđa, dijeli na i laku i tešku artiljeriju, a po namjeni, uz poljsku artiljeriju postoje još i:
* protivtenkovska artiljerija;
* protivavionska artiljerija;
* obalna artiljerija.

Brodska artiljerija je naziv za artiljerijska oružja koja sačinjavaju naoružanje pojedinog ratnog broda.

Artiljerijske jedinice koje se sastoje samohodnih artiljerijskih oruđa se nazivaju samohodna artiljerija.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://www.bundeswehr.de/en/organization/army/structure/branches/artillery
* https://www.govinfo.gov/content/pkg/GOVPUB-D114-PURL-gpo89275/pdf/GOVPUB-D114-PURL-gpo89275.pdf

Kategorija:Vojska
Kategorija:Oružje

Kategorija:Kineski izumi
Dadaizam

[mini|Svečano otvaranje prve dadaističke izložbe: [Međunarodni dadaistički sajam, Berlin, 5. juni 1920. Centralna figura koja visi sa plafona je lutka njemačkog oficira sa svinjskom glavom. S lijeva na desno: Raoul Hausmann, Hannah Höch (sjedi), Otto Burchard, Johannes Baader, Wieland Herzfelde, Margarete Herzfelde, Dr. Oz (Otto Schmalhausen), George Grosz i John Heartfield.]]
**Dadaizam** je umjetnički pokret koji je nastao 1916. godine u Zürichu u Švicarskoj, u koji se sklanja velik broj umjetnika za vrijeme Prvog svjetskog rata. Tristan Tzara (1896. - 1963.) osnivač je i pisac prvog manifesta, a u jednoj je prigodi, nekoliko desetljeća kasnije, izjavio:

To je bio razlog za dadaističku pobunu, zagovaranje apsurda, promociju nihilizma, odbacivanje svih tradicionalnih vrijednosti. Tristian Tzara je obrazlagao potrebu osnivanja jednog takvog pokreta riječima:

Prema De Michelliju: 

Tzara odbacuje sve teorije te se izruguje i kubističkim i futurističkim "akademijama, laboratorijima formalnih ideja". Iz njegovih tekstova zrači neobična uznemirenost, nepredvidljivost. Uz Tzaru, osnivači pokreta bili su i Jean Arp, Hugo Ball, Philippe Soupault, Andre Breton, Richard Huelsenback i Louis Aragon.

Dadaizam se širi i na SAD, Njemačku i Francusku, ali se početkom 1920-ih godina aktivnost pokreta se naglo smanjuje, a na njega se nastavlja nadrealizam, njegov svojevrsni nastavak.  Međutim, dadaizam uveliko utječe na stvaralaštvo brojnih književnika, slikara, muzičara (jazz, noise, punk), pa čak i u današnje vrijeme.

## Također pogledajte 
* Futurizam

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Dada Companion, bibliografije, hronologija, profili umjetnika, mjesta, tehnike, recepcija
* Međunarodna dadaistička arhiva, Univerzitet u Iowi, rani dadaistički časopisi, online skenirani primjerci publikacija
* Dadart, historija, bibliografija, dokumenti i vijesti
* Dada audio snimci u LTM-u
* Njujorški dadaizam (časopis), Marcel Duchamp i Man Ray, april 1921., Biblioteka Kandinsky, Centar Pompidou (pristup online). .
* Kunsthaus Zürich, jedna od najvećih svjetskih dadaističkih kolekcija
* "Kratka historija dadaizma", *Smithsonian Magazine*
* Uvod u dadaizam, Khan Academy Art 1010
* Nacionalna galerija umjetnosti Izložba dadaizma 2006.
* Puni tekstovi publikacija o dadaizmu Hathi Trusta na internetu
* Kolekcija: "Dada i Neo-Dada" iz Muzeja umjetnosti Univerziteta u Michiganu. .
*  - pozorišni komad u režiji Jamesa Williamsa

### Manifesti 
* Tekst Hugo Ballovog Dada Manifesta iz 1916
* Tekst Dada manifesta Tristana Tzare iz 1918.
* Odlomci Dada manifesta Tristana Tzare (1918) i Lecture on Dada (1922)
* Sedam Dada manifesta Tristana Tzare
* Dada Digital Collection

Kategorija:Umjetnost
Kategorija:Umjetnički pravci
Kategorija:Moderna umjetnost
Kategorija:Umjetnost Zapada
Kiklop (čvor)

* Kiklop, pleme iz grčke mitologije
* Kiklop (nagrada), nagrada u okviru Pulskog sajma knjiga
* *Kiklop* (roman), roman Ranka Marinkovića
Druga nogometna liga Federacije Bosne i Hercegovine

**Druga nogometna liga Federacije Bosne i Hercegovine** u nogometu je ligaško takmičenje trećeg stepena koje se igra na području Federacije Bosne i Hercegovine. Organizator takmičenja je Nogometni savez Federacije Bosne i Hercegovine.

Druga liga FBiH se sastoji iz četiri grupa podijeljenih po geografskom kriteriju. Ova podjela je nastala kako bi se klubovima koji su većinom u lošoj materijalnoj situaciji olakšalo finansiranje takmičenja i odlazak na utakmice. Grupe Druge lige FBiH su: Sjever, Centar, Jug i Zapad. Svaka od grupa obuhvata neke od kantona FBiH.

## Struktura 
U takmičenju za prvenstvo FBiH, za takmičarsku 2018/2019. sezonu u grupama Druge lige: *Sjever*, *Centar*, *Jug* učestvuje u svakoj  od  navedenih  grupa do 16 klubova, a u Drugoj ligi FBiH grupa *Zapad* do 14 klubova.

Po završetku sezone Prvu ligu FBiH popunjavaju pobjednici liga iz Druge lige FBiH. Grupe Druge nogometne lige popunjavaju se sa prvacima iz kantonalnih liga, a iz grupa Druge nogometne lige na kraju takmičarske godine u niži rang takmičenja prelazi onoliko klubova koliko je potrebno da bi se ove lige popunile prvacima kantonalnih liga i stvorio prostor za klubove koji napuštaju Prvu ligu Federacije  a da bi te lige brojale do 16 klubova i Druga  liga Zapad do 14 klubova.

### Grupe Druge lige FBiH 
## Prvaci
***Boldirano** znači promovisan u Prvu ligu Federacije Bosne i Hercegovine* 

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranica

Kategorija:Druga nogometna liga Federacije Bosne i Hercegovine
Cazinska krajina

mini|150p|desno|Bihać
**Cazinska krajina** je zapadni dio bosanskohercegovačke regije Bosanska krajina u sjeverozapadnom dijelu države. Zbog toga se često naziva i **Sjeverozapadna Bosna**. Najveći grad i glavna općina ove regije je Bihać. Najvažnije rijeke su Una i Sana, a pošto Cazinska krajina pripada Federaciji Bosne i Hercegovine službeno postoji pod nazivom Unsko-sanski kanton tako da se pojmovi *Cazinska krajina* i *Unsko-sanski kanton* mogu smatrati jednakim.

## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Unsko-sanski kanton
Kategorija:Regije Bosne i Hercegovine
Kategorija:Bosanska krajina
Frans Hals

**Frans Hals** (Antwerpen, 1580 – Haarlem, 26. august 1666) jest proslavljeni holandski
portretista i pripadnik žanr slikarstva, kao i jedan od poznatijih flamanskih portretista iz prve polovine 17. vijeka. Uz Rembrandta van Rijna i u proteklih sto godina Johannesa Vermeera stavljen je u panteon velikih slikara holandskog zlatnog doba.

U drugoj polovini 19. vijeka Hals je zapravo bio najmarkantniji umjetnik u nekim slikarskim krugovima, a pogotovo u Parizu, pošto je mali opus Johannesa Vermeera u to vrijeme tek počinjao da se definiše. Buržoaski modeli na njegovim slikama, njegova često šarena paleta i iznad svega njegovi hrabri potezi četkicom postala je veće nadahnuće slikarima realizma i impresionizma nego što je to bio poštovani model Rembrandta.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* http://www.frans-hals.org/ 

Kategorija:Rođeni 1580.
Kategorija:Umrli 1666.
Kategorija:Biografije, Antwerpen
Kategorija:Nizozemski slikari
.sz

mini
**.sz** je najviši Internet domen za Esvatini. Univerzitet Svazija je zadužen za ovu domenu.

## Također pogledajte 
* Spisak ostalih najviših internetskih domena

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* http://www.sispa.org.sz//index.php?option=com_content&task=view&id=3&Itemid=1
* Spisak najviših domena, na *iana.org*.

Kategorija:Esvatini
S