Andaluzija

**Andaluzija** (špa. **Andalucía**) jeste španska autonomna zajednica, smještena na jugu Pirinejskog poluostrva. Nalazi se na obalama Sredozemnog mora i Atlantskog okeana, graniči na jugu sa Gibraltarom, na sjeveru s Ekstremadurom i Castilla-La Manchom, na istoku s Regijom Murcia te na zapadu s Portugalom.

## Geografija 
Andaluzija je druga španska autonomna zajednica, iza Kastilje i Leóna, po površini, a prva po broju stanovnika.

### Reljef 
Reljef se sastoji od tri osnovne cjeline:
* **Sierra Morena**, prirodna granica između kastiljske visoravni i Andaluzije, sa osamljenom planinom Sierra Madrona koja doseže 1.300&nbsp;metara u svojoj najvišoj tački (Bañuela). Unutar ovog sistema treba istaknuti klanac Despeñaperros, koji tvori prirodnu granicu s Kastiljom.
* **Betijski kordiljeri** razvijaju se paralelno s mediteranskom obalom. Najviši vrhovi Andaluzije nalaze se na Sierra Nevadi, gdje se nalaze i najviši vrhovi Pirenejskog poluostrva: Mulhacén (3478&nbsp;m) i Veleta (3392&nbsp;m).
* **Dolina Guadalquivira**, koja se nalazi između gore spomenutih cjelina; to je ravničarski predio koji se otvara prema Kadiskom zalivu na jugozapadu.

### Klima 
Klima Andaluzije je mediteranska, iako nemaju svi predjeli istu klimu.

Padavine se smanjuju sa zapada prema istoku; najkišovitije mjesto je Sierra de Grazalema (2.138&nbsp;mm godišnje), a najsuše mjesto u Evropi je Rt Gata, sa 117 litara godišnje.

Broj kišnih dana tokom godine je oko 75.  S druge strane, u zapadnoj Andaluziji doseže se 300 sunčanih dana tokom godine. Prosječna godišnja temperatura je 16&nbsp;°C. Najhladniji mjesec je januar (6,4&nbsp;°C), a najtopliji august (28,5&nbsp;°C).

### Hidrologija 
mini|desno|240px|Rijeka Guadalquivir u Córdobi.
Andaluzijske rijeke pripadaju atlantskom i sredozemnom slivu. Najvažnije rijeke su:

* Guadalquivir, najduža rijeka u Andaluziji (657&nbsp;km), izvire u Sierra de Cazorla, prolazi kroz gradove Córdobu i Sevillu, i ulijeva se kod Sanlúcar de Barrameda. Njene glavne pritoke su Genil i Guadiana Menor te Guadalimar, Guadiato i Bembézar.
* Guadiana
* Odiel i Río Tinto
* Guadalete y Barbate.

## Demografija 
Andaluzija je prva španska autonomna zajednica po broju stanovnika, sa 7.849.799 stanovnika (prema popisu iz 2005. godine). Stanovništvo je, prije svega, koncentrirano u glavnim gradovima provincija, te obalnim područjima, zbog čega je stepen urbanizacije Andaluzije visok. U Andaluziji postoje 26 gradova sa više od 50.000 stanovnika.

Stanovništvo u glavnim gradovima provincija:

* Sevilla - 704.154
* Málaga - 558.287
* Córdoba - 321.164
* Granada - 236.982
* Almería - 181.702
* Huelva - 145.150
* Cádiz - 131.813
* Jaén - 116.540

Drugi veći gradovi u Andaluziji:

* Jerez de la Frontera - 196.275
* Marbella - 116.234
* Dos Hermanas - 112.273
* Algeciras - 111.283
* San Fernando - 92.666
* El Puerto de Santa María - 82.306
* Vélez-Málaga - 64.919
* Alcalá de Guadaíra - 63.237
* La Línea de la Concepción - 61.892
* Linares - 60.807

## Jezik 
Za ovu regiju karakterističan je govor koji se razlikuje od standardnog španskog jezika, te se naziv još i andaluzijskim *govorom* ili *dijalektom*.

## Političko-upravna organizacija 
Andaluzija je iskoristila mogućnost koju dopušta Ustav Španije iz 1978. godine, te je proglasila svoju autonomiju, konstituirajući se kao Autonomna zajednica Andaluzija (špan. *Comunidad Autonoma de Andalucía*) 28. februara 1980.

### Provincije 
mini|desno|320px|Andaluzijske provincije Andaluzija se dijeli na osam provincija, koje se dijele na 770 gradova:

* **Provincija Almería** - 611.037 stanovnika i 102 grada
* **Provincija Cádiz** - 1.178.773 stanovnika i 44 grada
* **Provincija Córdoba** - 784.057 stanovnika i 75 grada
* **Provincija Granada** - 854.419 stanovnika i 168 grada
* **Provincija Huelva** - 482.965 stanovnika i 79 grada
* **Provincija Jaén** - 657.714 stanovnika i 97 grada
* **Provincija Málaga** - 1.453.409 stanovnika i 100 grada
* **Sevilla (provincija)** - 1.811.177 stanovnika i 105 grada

## Turizam 
Položaj Andaluzija na jugu Pirenejskog poluostrva omogućava joj svrstavanje najtoplije evropske regija. Mediteranska klima, velik broj sunčanih sati, zajedno s velikim plažama, idealni su uvjeti za razvoj turizma.

Obala je ono što predstavlja najvažniji ulog sa stajališta turizma, ali istovremeno njeno intenzivno iskorištavanje predstavlja veliki rizik, posebno od onečišćenja i megalomanske izgradnje.
mini|lijevo|250px|Ulaz Sredozemnog mora u Gibraltarski moreuz

Najveći broj noćenja ostvaruje se u augustu, sa 13,26% noćenja u cijeloj godini, dok se u decembru ostvaruje samo 5,36%.

Njenih 836&nbsp;km obale oplakuju Atlantski okean na zapadu, gdje se nalazi *Costa de la Luz* (*Obala svijetlosti*) (Huelva i Cádiz), i Sredozemno more na istoku, gdje se obala dijeli na *Costa del Sol* (*Obala sunca*) (dio Cádiza i Málage), *Costa Tropical* (*Tropska obala*) (Granada i dio Almeríe) i *Costa de Almería*.

Pored turizma *sunca i plaža*, razvijeni su i drugi tipovi turizma, kao što je kulturni turizam, sportski turizam i kongresni turizam.
mini|desno|250px|Ulaz Atlantskog okeana u Gibraltarski moreuz

Što se tiče kulturnog turizma, nesporno je bogatstvo historijske baštine ove regije. Andaluzija je poznata po spomenicima kao što su Alhambra (Granada), Giralda (Sevilla) ili džamija u Córdobi. Također se ističu katedrale i crkve, dvorci i utvrde, samostani te drugi historijski ostaci u svakoj od provincija, te prisutnost različitih arhitektonskih stilova (islamska arhitektura, renesansna te barokna arhitektura).

S druge strane, Andaluzija je zavičaj velikih slikara, kao što su Pablo Picasso (Málaga), ili Bartolomé Esteban Murillo i Velázquez (Sevilla), što je još jedan turistički adut. Fundacija *Picasso* u Málagi, Muzej *Picasso*, kao i Kuća muzej *Murillo* u Sevilli, sve su to destinacije koje turisti posjećuju u velikom broju. Valja spomenuti i veliki broj drugih muzeja i bogatih izložbi.

### Znamenitosti 
mini|desno|250px|Katedrala u Sevilli

* *Alhambra* (najposjećeniji spomenik u Španiji)
* *Velika džamija u Córdobi*
* *Giralda*
* *Doñana*
* *Grazalema*
* *Ronda* (Málaga)
* *Gibraltarski moreuz*
* *Úbeda* i *Baeza*
* *Almuñécar*
* Botanički vrt *La Concepción*

## Također pogledajte 
* Flamenko
* Zirjab

## Reference 
Kategorija:Andaluzija