open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Éva Tófalvi

**Éva Tófalvi**, rođena 4. decembra 1978. u Miercurea Ciucu u okrugu Harghita, nekadašnja je rumunska biatlonka.

## Karijera 
Nastavnica je sporta i živi u rodnom mjestu. Biatlonom se počela baviti od 1992, a od 1995. predstavljala je Rumuniju na međunarodnim takmičenjima. Prvi važniji nastup imala je na Evropskom olimpijskom festivalu mladih 1995. u Andorri la Velli, kada je u skijaškom trčanju slobodnim stilom na 7,5&nbsp;km osvojila bronzanu medalju.

### Olimpijske igre 
Šest puta nastupila je na Zimskim olimpijskim igrama: ZOI 1998, ZOI 2002, ZOI 2006, ZOI 2010, ZOI 2014 i ZOI 2018, ali nije osvojila medalju. Najbolji su joj rezultati dva 11. mjesta u utrci na 15&nbsp;km i to na ZOI 1998, kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 1:56.6&nbsp;min ostala iza pobjednice Ekaterine Dafovske, te na ZOI 2010., također s jednim promašajem i zaostatkom od 1:50.6&nbsp;min u odnosu na pobjednicu Toru Berger. U štafeti je nastupila samo jednom, na ZOI 2010, kada je s Danom Plotogea, Mihaelom Purdea i Rékom Ferencz osvojila deveto mjesto.

### Svjetska prvenstva 
Tófalvi je nastupila na 15 svjetskih prvenstava od SP 1999. do SP 2017, ali ni na njima nije osvojila medalju. U ekipnim utrkama najbolji rezultat joj je sedmo mjesto 2009. u štafeti s Danom Plotogeom, Mihaelom Purdeom i Alexandrom Stoian, a u pojedinačnoj konkurenciji šesto mjesto 2001, kada je bez promašaja i sa zaostatkom od 1:49.4&nbsp;min ostala iza pobjednice Magdalene Forsberg.

### Svjetski kup 
## Napomene 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* 

Kategorija:Rođeni 1978.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Biografije, Miercurea Ciuc
Kategorija:Rumunski biatlonci
Kategorija:Rumunski olimpijci u biatlonu
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 1998.
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2002.
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2006.
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2010.
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2014.
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2018.
Kategorija:Dopingovani biatlonci
Mali protein

mikropeptida, tipskih predstavnika malih proteina]]
**Mali proteini** su raznolika klasa proteinskih nabora (obično dužine <100 aminokiselina). Njihovu trodimenzijsku strukturu obično održavaju disulfidni mostovi, metalni ligandi, i/ili kofaktori kao što je hem. Neki mali proteini služe važnim regulatornim funkcijama direktnom interakcijom s određenim enzimima i stoga su također zanimljiv alat za biotehnološke primjene u mikroorganizmima.

## Također pogledajte
* Cistein-bogati protein
* Unutrašnje poremećeni proteini
* Metal-vezani protein
* Mikropeptid

## Reference 
Kategorija:Proteini
Susedgrad

mini|Ruševine tvrđave
**Susedgrad** je srednjovjekovna tvrđava u Hrvatskoj na krajnjim sjeverozapadnim obroncima Medvednice. Sjedište Susedgrada se nalazi u Podsusedu. Zaštićeno je kulturno dobro Republike Hrvatske.

## Historija 
Na ovom prostoru pronađen je grob iz 9. stoljeća. Uz sahranjenog ratnika je pronađen željezni meč s pripadajućim lijevanim brončanim okovima s pomoću kojih je mač bio vezan uz pojas.

Susedgrad je bio podignut na strateški važnom mjestu na jugozapadnim obroncima Medvednice, u blizini Medvedgrada i Samobora. Bio je središte susedgradsko-stubičkog vlastelinstva. Pretpostavlja se da je prije izgradnje Susedgrada na tom mjestu postojala manja srednjovjekovna tvrđava.

U historijskim izvorima prvi put se spominje 1316. godine, a dao ga je podići hrvatski-ugarski kralj Karlo I Robert. Bio je u vlasništvu nekoliko velikaških obitelji, ali se ponajprije veže uz Franju Tahyja. U doba turske opasnosti utvrđuje se i oko 1530. godine. Pod zidinama Susedgrada izbila je 1573. velika seljačka buna. Grad je napušten nakon požara u 17. stoljeću, a prvenstveno je napušten zbog gubitka strateške važnosti.

## Galerija 

Datoteka:Utvrda Susedgrad02.JPG|prilaz tvrđave
Datoteka:Utvrda Susedgrad03.JPG|vanjske zidine
Datoteka:Utvrda Susedgrad04.JPG|unutrašnjost
Datoteka:Puskarnica-Susedgrad.JPG|puškarnica

## Reference 
Kategorija:Tvrđave u Hrvatskoj
Kategorija:Građevine u Zagrebu
Kārlis Skalbe

**Kārlis Skalbe** (7. novembra 1879 – 14. aprila 1945) bio je latvijski pisac, pjesnik i aktivist. Najpoznatiji je po svoje 72 bajke, koje su napisane za odrasle. Zvali su ga "Kralj bajki", a njegove riječi *Tēvzemei ​​un Brīvībai* (Za domovinu i slobodu) ispisane su na spomeniku slobode u Rigi.

## Djetinjstvo i školovanje 
Skalbe je rođen u župi Vecpiebalga u središtu pokrajine Vidzeme. Njegov otac Jānis bio je kovač, a majka Ede je, kao i njegov otac, bila rodom iz Piebalge. Skalbovi su imali desetero djece, od kojih je Kārlis bio najmlađi; petero njegove braće i sestara umrlo je u djetinjstvu.

Skalbeovi roditelji bili su pobožni kršćani. Otac mu je bio strastveni čitatelj savremenih djela i Biblije, koju je znao citirati napamet, te izvrstan pripovjedač. Skalbe je također sa sedam godina naučio čitati, a naučila ga je majka. Skalbeova majka preuzela je domaćinstvo kada mu je otac umro u 55. godini, kada je Skalbe imao samo 8 godina. Sredstva su im bila skromna – Skalbejeva majka radila je kod susjeda kao pomoćna radnica. Snagu je našla u vjeri; bila je aktivna članica društva Herrnhuter Brüdergemeine, posjećivala sastanke i bogoslužja, a navodno je bila i izvrsna pjevačica. Njezina religioznost snažno je utjecala na mladog Skalbea, koji je kasnije ovo razdoblje svog djetinjstva uprizorio u pjesmi *Gurstot* (Umoran), koja je dio zbirke *Cietumnieka sapņi* (Zatvorenikov san).

Skalbe je prvi put počeo pohađati školu u župi Veļķe koju je pohađao između 1887. i 1890. godine, a najdraži predmet bio mu je proučavanje Biblije. S poezijom se nije prvi put susreo u školi, već tokom četiri pastirska ljeta, kada je u svom krevetu ispod madraca od sijena pronašao knjigu pjesama Pēterisa Carinska, lirskog pjesnika aktivnog tokom 1860-ih i 1870-ih godina. Skalbe je svoju prvu pjesmu napisao s 12 godina, a ubrzo nakon toga napisao je i svoju prvu bajku.

Od 1890. do 1895. Skalbe je pohađao zbornu školu u Vecpiebalgi, gdje je njegova sestra Līze pomogla platiti njegovo obrazovanje. Među njegovim kolegama iz razreda bili su H. Albāts, koji je postao diplomat, i Jānis Roze, koji je postao izdavač knjiga, čija prva izdavačka kuća djeluje i danas. Skalbe je nastavio proučavati religiju, naučio pisati eseje, učio o romanima Turgenjeva i Dostojevskog koji su snažno utjecali na njega.

## Karijera 
Radio je kao nastavnik i novinar. Nakon revolucije 1905. selio se u Švicarsku, Finsku i Norvešku. U Latviju se vratio 1909, a kasnije je zbog revolucionarnih aktivnosti bio u zatvoru na 18 mjeseci. Godine 1916. borio se kao Latvijski Strijelac. U Latviji je ostao do 1944, kada je postalo jasno da će SSSR ponovno okupirati Latviju. Potom se preselio u Švedsku, gdje je umro nekoliko mjeseci kasnije.

Godine 1987. u njegovom bivšem ljetnikovcu otvoren je javni muzej posvećen njegovom životu i radu. Skalbe je tokom života dobio Orden triju zvijezda 3. stupnja i Orden litvanskog velikog vojvode Gediminasa.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1879.
Kategorija:Umrli 1945.
Kategorija:Latvijski pisci
Ostatak (hemija)

U hemiji **ostatak** je sve što ostane ili djeluje kao kontaminant nakon završetka date klase reakcija/događaja.

Ostatak može biti materijal koji ostaje nakon procesa pripreme, odvajanja ili prečišćavanja, kao što je destilacija, isparavanje ili filtracija. Takođe može označavati neželjene nusproizvode hemijske reakcije.

## Sigurnost hrane 
Ostaci toksičnih hemikalija, otpad ili kontaminacija iz drugih procesa uzrokuju zabrinutost za sigurnost hrane. Naprimjer, američka Administracija za hranu i lijekove  (FDA) i Kanadska agencija za insperkcijU (CFIA) imaju smjernice za otkrivanje hemijskih ostataka koji su potencijalno opasni za konzumiranje.

a]]

## Karakteristične jedinice unutar molekula
**Ostatak** se može odnositi na atom ili grupu atoma koja čini dio molekula, kao što je metilna grupa.

## Biohemija 
U biohemiji i molekulskoj biologiji, ostatak se odnosi na specifični monomer unutar polimernog lanca polisaharida, proteine ili nukleinskih kiselina. Može se reći: "Ovaj protein se sastoji od 118 aminokiselinskih ostataka" ili "histidinski ostatak smatra se baznim jer sadrži imidazolski prsten." Treba znati da se ostatak razlikuje od dijela, koji bi, u gornjem primjeru, bio sastavljen od "imidazolnog prstena" ili "imidazolnog dijela".

Koncept koji je sugerirao ovaj termin je vjerovatno priroda reakcije kondenzacije kojom se takve klase monomernih građevnih blokova, kao što su aminokiseline ili monosaharidi, spajaju zajedno da formiraju polimerni lanac, kao što je polisaharid ili peptid; neki atomi, obično u obliku molekula vode, odbacuju se iz svakog gradivnog bloka, ostavljajući samo "ostatak" građevnog bloka, koji završava u gotovom proizvodu. Ostatak može biti jedna aminokiselina u polipeptidu ili jedan monosaharid u skrobnoj molekuli, naprimjer.

## Reference 
Kategorija:Destilacija
Dio (hemija)

sadrži *benzilski dio* (okružen svijetlonarandžasto). Također sadrži estersku (crveno) i acetilsku funkcionalnu grupu (okružena tamnozelenom bojom). Mogu se napraviti i druge podjele.]]
U organskoj hemiji, **dio** je dio molekule kojem je dato ime jer je identificiran i kao dio drugih molekula.

Obično se termin koristi za opisivanje većih i karakterističnih dijelova organskih molekula i ne bi se trebao koristiti za opisivanje ili imenovanje manjih funkcionalnih grupa  Povremeno, dio može sadržavati manje dijelove i funkcionalne grupe.

Dio koji djeluje kao grana koja se proteže od okosnice ugljikovodikovih molekula naziva se supstituent ili bočni lanac, koji se obično može ukloniti iz molekule i zamijeniti drugim.

## Aktivni dio
U farmakologiji, **aktivni dio**je fragment molekule ili iona – isključujući pridružene neaktivne dijelove – koji je odgovoran za fiziološko ili farmakološko djelovanje ljekovitih supstanci. Neaktivni dodati dijelovi ljekovite supstance mogu uključivati ili alkohol ili kiseli dio estera, soli (uključujući so sa vodikovom vezom ili koordinscijskim vezama) ili drugi nekovalentni derivat (kao što je kompleks helata ili klatrata).  Izvorni lijek može sam po sebi biti neaktivni prolijek i tek nakon što se aktivni dio oslobodi od matičnog u slobodnom obliku postaje aktivan.

## Također pogledajte
*Konzervirana grupa
*

## Reference
Kategorija:Organska hemija
Kategorija:Naučna terminologija
Dorothy Hodgkin

**Dorothy Mary Crowfoot Hodgkin** OM FRS HonFRSC  

Među njenim najutjecajnijim otkrićima su potvrda strukture penicilina kako su prethodno pretpostavili Edward Abraham i Ernst Boris Chain; i struktura vitamina B12, zbog čega je 1964. postala treća žena koja je dobila Nobelovu nagradu za hemiju. Hodgkin je također razjasnila strukturu inzulina 1969. nakon 35 godina rada.

Hodgkin je koristila ime "Dorothy Crowfoot" sve do dvanaest godina nakon udaje za Thomasa Lionela Hodgkina, kada je počela koristiti "Dorothy Crowfoot Hodgkin". Radi jednostavnosti,  Hodgkin nazivaju "Dorothy Hodgkin" od strane Kraljevskog društva (kada se misli na njegovo sponzorstvo stipendije Dorothy Hodgkin) i Somerville College-a. Nacionalni arhiv Ujedinjenog Kraljevstva naziva je "Dorothy Mary Crowfoot Hodgkin".

Dorothy Mary Crowfoot rođena je u Kairu, Egipat,  kao najstarija od četiri kćeri John Winter Crowfoota (1873–1959), koji je tada radio za Ministarstvo obrazovanja zemlje, i njegove supruge Grace Mary (rođene Hood) (1877–1877– 1957.), prijateljima i porodici poznata kao Molly. Porodica je živjela u Kairu tokom zimskih mjeseci, vraćajući se u Englesku svake godine kako bi izbjegli topliji dio sezone u Egiptu. 
[mini| Model strukture [Penicilin|penicilina, Hodgkin, Oxford, c. 1945]]
mini| Molekularni model penicilina, Hodgkin, c. 1945
[mini| Molekularna struktura [Vitamin B12|vitamina B 12, kako je utvrdila Hodgkin]]

## Reference 
Kategorija:Dobitnici Copleyjeve medalje
Kategorija:Biografije, Kairo
Kategorija:Dobitnici Nobelove nagrade za hemiju
Kategorija:Članovi Kraljevskog društva
Kategorija:Britanski nobelovci
Kategorija:Umrli 1994.
Kategorija:Rođeni 1910.
Roman-Koš

**Roman-Koš** () je najviši vrh Krimskih planina, koje se nalaze u masivu Babugan-Jajla. Nalazi se na visini 1.545 m, a sastavljen je od krečnjaka.

Postoje dvije verzije podrijetla imena "Roman-Koš". Prvi kaže da ime ima indo-arijske korijene i označava gornji zastoj ili gornji mir. Drugi, da je naziv krimskotatarskog porijekla i označava šumski pašnjak pastira. Neki izvori, poput vojnih karata 1980-ih, ukazuju na tačniju geodetsku nadmorsku visinu od 1.547 m, ali u zavičajnoj i popularnoj literaturi postoji nadmorska visina od 1.545 m.

Danas se Roman-Koš nalazi na području Krimskog rezervata prirode. Službeno, ulaz u rezervat je zabranjen. Na južnim padinama planine izvire rijeka Putamiš.

## Galerija 

Datoteka:Вид на Бабуган з г.Роман-Кош..jpg|pogled na Babugan s planine Roman-Koš
Datoteka:Роман-Кош3.jpg|krst na planini Roman-Koš
Datoteka:Роман-Кош.Захід..jpg|pogled sa zapadne strane

## Reference 
Kategorija:Planine na Krimu
Kategorija:Planine u Ukrajini
Aarskog–Scottov sindrom

**Aarskog–Scottov sindrom** je rijetka X-vezana nasljedna bolest okarakterizirana niskim rastom, abnormalnostima lica, skeletnim i genitalnim anomalijama. Ovo stanje uglavnom pogađa muškarce, iako žene mogu imati blaga obilježja sindroma.

## Znakovi i simptomi
Osobe sa&nbsp;Aarskog-Scottovim sindromom&nbsp;često imaju karakteristične crte lica, kao što su široko razmaknute oči (hipertelorizam), mali nos, dugačko područje između nosa i usta (filtrum) i&nbsp; liniju vlasišta sa hudovicinim špicom&nbsp;. Često imaju blagi do umjereno nizak rast tokom djetinjstva, ali njihov rast obično sustiže rast svojih vršnjaka tokom puberteta. Anomalije šake su česte kod ovog sindroma i uključuju kratke prste (brahidaktilija), zakrivljene male prste (peti prst&nbsp;klinodaktilija), prepletenost kože između nekih prstiju (kožna&nbsp;sindaktilija), i&nbsp;jedan nabor na&nbsp;dlanu. Ostale abnormalnosti kod osoba sa&nbsp;Aarskog–Scottovim sindromom&nbsp;uključuju srčane mahane i rascjep gornje usne (rascjep&nbsp;usne) sa ili bez otvora na krovu usne (rascjep&nbsp;nepca).

Ostali pregledi ili testovi mogu pomoći u postavljanju dijagnoze. To može uključivati ove:

*detaljna porodična istorija
* provođenje detaljnog fizičkog pregleda radi dokumentovanja morfoloških karakteristika
* testiranje na genetski defekt u FGDY1
* rendgenski snimci mogu identificirati skeletne abnormalnosti
* ehokardiogram može pregledati srčane abnormalnosti
* CT mozga za razvoj cisti
* Rendgen zuba
* Ultrazvuk abdomena za identifikaciju nespuštenih testisa

Operacija može biti potrebna za ispravljanje nekih anomalija, a ortodontski tretman može se koristiti za ispravljanje nekih abnormalnosti lica. Ispitivanja hormona rasta bila su efikasna u liječenju niskog rasta kod ovog poremećaja.

## Prognoza
Neki od pogođenih mogu imati određenu mentalnu sporost, ali djeca s ovim stanjem često imaju dobre socijalne vještine. Neki muškarci mogu imati problema sa plodnošću. i Charlesu I. Scottu, Jr., američkom medicinskom genetičaru koji je nezavisno opisao sindrom, 1971.

## Reference
* 
* 

## Vanjski linkovi 
* Aarskog–Scott syndrome, detailed up-to-date information in OMIM (Online Mendelian Inheritance in Man)
* 

Kategorija:Nedostaci receptora ćelijske površine
Kategorija:Urođeni poremećaji
Kategorija:Rijetki genetički sindromi
Kategorija:Sindromi s kraniofacijalnim abnormalnostima
Kategorija:Međuspolne varijacije
Fibrin

a pod mikroskopom, boja H&E, sa ostacima jedara u pozadini fibrina i crvenih krvnih zrnaca.]]
[thumb|right|[Mikrografija prikazuje fibrin (tamno ružičasti amorfni materijal) u blokiranoj veni, okruženoj vansudovnim crvenim krvnim zrncima (desno). Također se vidi arterija (lijevo) i amnion (krajnje lijevi dio slike). Placenta u slučaju fetusne trombotske vaskulopatije (boja H&E).]]
**Fibrin** (također zvani **faktor Ia**) je vlaknasti, neglobulasti protein uključen u zgrušavanje krvi. Nastaje djelovanjem trombinske proteaze na fibrinogen, što uzrokuje njegovu polimerizaciju. Polimerizovani fibrin, zajedno sa trombocitima, formira hemostatski čep ili ugrušak preko mjesta rane.

Kada je sluznica krvnog suda oštećena, trombociti se privlače, formirajući trombocitni čep. Ovi trombociti na svojim površinama imaju trombinski receptor koji vezuju molekule trombina u serumu, koji zauzvrat pretvaraju rastvorljivi fibrinogen u serumu u fibrin na mejstu rane. Fibrin formira dugačke niti čvrstog netopivog proteina koje su vezane za trombocite. Umrežavanje fibrina završava faktor XIII, tako da se stvrdne i skupi. Umreženi fibrin formira mrežu na vrhu trombocitnog čepa koja dovršava ugrušak.

## Medicinski značaj
a do fibrina, uz pomoć trombin i faktora XIII]]
Pretjerano stvaranje fibrina zbog aktivacije koagulacijske kaskade dovodi do tromboze, blokade aglutinacije crvenih krvnih zrnaca, trombocita, polimerizovanog fibrina i drugih komponenti krvnog suda,. Neefikasno stvaranje ili preuranjena liza fibrina povećava vjerovatnoću krvarenja.

Disfunkcija ili bolest jetre može dovesti do smanjenja proizvodnje neaktivnog prekursora fibrina, fibrinogena ili do proizvodnje abnormalnih molekula fibrinogena sa smanjenom aktivnošću (disfibrinogenemija). Nasljedne abnormalnosti fibrinogena (gen se prenosi na hromosomu 4) su i kvantitativne i kvalitativne prirode i uključuju afibrinogenemiju, hipofibrinogenemiju, disfibrinogenemiju i hipodisfibrinogenemiju.

Smanjen, odsutan ili nefunkcionalan fibrin vjerovatno uzrokuje hemofiliju.

## Fiziologija 
Fibrin iz različitih životinjskih izvora je općenito glikozilatiran sa složenim tipom biantenarnih asparagin-vezanih glikana. Raznolikost se nalazi u stepenu fukozilacija  jezgra i tipu veze sijalne kiseline i galaktoze.

## Struktura 
 dvo-d fragmenta ljudskog fibrina]]
Slika lijevo je kristalna struktura dvostrukog d fragmenta ljudskog fibrina sa dva vezana liganda. Eksperimentalni metod korišćena za dobijanje slike bila je difrakcija rendgenskih zraka, a ima rezoluciju od 2,30 Å. Struktura se uglavnom sastoji od pojedinačnih alfa-heliksa prikazanih crvenom i beta-list ovaprikazanih žutom. Dvije plave strukture su vezani ligandi. Hemijske strukture liganda su Ca2+ ion, alfa-D-manoza (C6H12O6) i D-glukozamin (C6H13NO5.

## Također pogledajte 
* D-dimer
* Fibrinsko ljepilo
* Fibrinska skela
* Fibrinoliza

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* TGW1916.net, Defibrinated blood harvested from sheep (video) 
* Fibrin: Molecule of the Month , by David Goodsell, RCSB Protein Data Bank

Kategorija:Koagulacijski sistem
Kategorija:Proteini krvi
Kategorija:Proteini akutne faze
Hipertelorizam

**Hipertelorizam** je abnormalno povećana udaljenost između dva organa ili dijela tijela, koja se obično odnosi na povećanu udaljenost između orbita (očiiju) ili orbitni hipertelorizam. U ovom stanju je razmak između unutrašnjih uglova oka kao i razmak između zjenica veći od normalnog. Hipertelorizam ne treba brkati sa telekantusom, kod kojeg je rastojanje između unutrašnjih uglova oka povećano, ali rastojanje između vanjskih očnih uglova i zenica ostaje nepromenjeno.

Hipertelorizam je simptom raznih sindroma, uključujući Edwardsov sindrom (trisomija 18), sindrom duplikacije 1q21.1, sindrom nevusa baznih ćelija, DiGeorgeov sindrom i Loeys-Dietzov sindrom.
Hipertelorizam je također može uočiti u Apertovom sindromu, autističkom spektru, kraniočeomonosnoj displaziji, Noonaninom sindromu, neurofibromatozi, Leopardovom sindromu, Crouzonovom sindromu, Wolf- Hirschhornovolm sindromu, Andersen-Tawilovom sindromu, Waardenburgov sindromWaardenburgovom sindromu i cri du chat sindromu, zajedno sa pijebaldizmom, istaknutom unutrašnjom trećinom obrva, šarenicama različite boje, spondiloepifiznom displazijom, mukopolisakaridonim poremećajima metabolizma (Morquiov sindrom i Hurlerovom sindromu), gluhoći, kao i kod hipotireoze. Pronađene su neke veze između hipertelorizma i poremećaja pažnje/hiperaktivnosti.

## Embriologija
Budući da je hipertelorizam anatomsko stanje povezano s heterogenom grupom kongenitalnih poremećaja, vjeruje se da je osnovni mehanizam hipertelorizma također heterogen. Teorije uključuju prerano okoštavanje donjih krila sfenoidne kosti, povećan prostor između orbita, zbog povećanja širine etmoidnih sinusa, defekte polja tokom razvoja, a nosna kapsula koja se ne formira, što dovodi do neuspjeha u normalnoj medijalnoj orbitnoj migraciji i također do poremećaja u formiranju baze lobanje, što se može vidjeti kod sindroma poput Apertovog i Crouzonovog.

## Također pogledajte
* Hipotelorizam
* Telekantus

## Reference
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Urođeni poremećaji mišićno-koštanog sistema
Kategorija:Anatomija čovjeka
Nekropola sveta Barbara

** Nekropola sveta Barbara** nalazi se u na području Konavla, Hrvatska. Nekropola je na listi 28 srednjovjekovnih nekropola stećaka koje su 2016. godine proglašene Svjetskom baštinom UNESCO-a. Na listi je 20 nekropola u Bosni i Hercegovini, po 3 u Srbiji i Crnoj Gori, i 2 u Hrvatskoj.

Ovi monolitni kameni nadgrobni spomenici (stećci) nastali su u periodu od druge polovine 12. do 16. vijeka, iako su se najintenzivnije izrađivali tokom 14. i 15. stoljeća. Stećci su izuzetno svjedočanstvo o duhovnim, umjetničkim i historijskim aspektima srednjovjekovnih kultura jugoistočne Evrope, područja u kojem su se tradicije i uticaji evropskog zapada, istoka i juga ispreplitali sa ranijim tradicijama. Ističu se po svojoj međukonfesionalnosti, a ispod njih su sahranjivani pripadnici sve tri srednjovjekovne kršćanske zajednice, uključujući pravoslavnu, katoličku i Crkvu bosansku.

## Historija 
Srednjovjekovno Zahumlje je bilo je do 1326. godine u sastavu: Bizantijskog Carstva, hrvatske kraljevine, Raške, Duklje, srpskog carstva i Mađarske kraljevine.
Od druge polovine 14. stoljeća bilo je u sastavu Bosanskog kraljevstva. Konavlima je u početku upravljala plemićka porodica Sankovići, a kasnije su podijeljeni između Pavlovića i Hranić-Kosača.

U periodu od 1419. do 1426. godine Dubrovačka republika otkupljuje Konavle, dio po dio, od obitelji Sandalja Hranića i Pavlovića i područje postaje sastavni dio Republike. Sokol, obližnje utvrđenje, postaje glavna vojna baza Konavala (Dubrovnik), a konavski knez prelazi u Pridvorje.

Prvobitna crkva svete Barbare je vjerovatno sagrađena u srednjem vijeku, dok postojeća crkva datira iz 1899. godine. Sahranjivanje na lokalitetu nastavljeno je i u kasnijim periodima, posebno od kraja 19. do druge polovine 20. stoljeća. Međutim, to nije imalo značajnijeg utjecaja na stariji (srednjovjekovni) dio groblja, i ono je ostalo netaknuto. Čak je u novije vrijeme bilo i prilagođavanja u pogledu izbora materijala i ukrasa na nadgrobnim spomenicima.  
## Opis 
Nekropola se nalazi u blizini konavskog sela Dubravka u neposrednoj blizini granica Hrvatske, Crne Gore i Bosne i Hercegovine. Lokalitet se gotovo kontinuirano razvijao od prahistorije. Riječ je o kompleksnom arheološkom lokalitetu sa nekoliko razvojnih faza.

Osim nekropole sa stećcima, na lokalitetu se nalazi i crkva svete Barbare sagrađena 1889. godine na mjestu starije crkve. Ograđena je suhozidom uz koju se nalazi prahistorijski tumul iz bronzanog doba. U groblje se nalaze dva ulaza sa po dva srednjovjekovna nadgrobna spomenika na svakom ulazu. Neposredno uz nekropolu prolazio je put koji je povezivao primorje i Konavle sa zaleđem i Hercegovinom. Bio je u upotrebi od antičkih vremena do kasnog srednjeg vijeka.

Na nekropoli se nalaze 104 stećka. Dominiraju dvije vrste: sanduci i ploče. Ornamenti uključuju motive stilizirane loze, rozete i krstovi, luk i strijele, ruke i šake. Nije zabilježen nijedan natpis.

## Reference 
Kategorija:Stećci svjetska baština u Hrvatskoj‎
Kategorija:Dubrovnik
Kategorija:Stećci u Hrvatskoj
Brahidaktilija

]]

**Brahidaktilija** (grč. βραχύς – *brahis*  = kratak + δάκτυλος – *daktilos*  = prst), je medicinski termin koji doslovno znači "kratak prst". Kratkoća je u odnosu na dužinu drugih dugih kostiju i drugih dijelova tijela. Brahidaktilija je nasljedna, obično dominantna osobina. Najčešće se javlja kao izolirana dismelija, ali se može javiti i s drugim anomalijama kao dio mnogih urođenih sindroma. Brahidaktilija također može biti signal da će neko u starosti biti izložen riziku od srčanih problema.

Objavljeni su nomogrami za normalne vrijednosti dužine prstiju kao omjer u odnosu na druge tjelesne mjere. U kliničkoj genetici, najčešće korišteni indeks dužine prstiju je bezdimenzijski omjer dužine trećeg (srednjeg) prsta i dužine šake. Obje su izražene u istim jedinicama (centimetri, naprimjer) i mjere se u otvorenoj šaci od vrha prsta do glavnih nabora gdje se prst spaja s dlanom i gdje se dlan spaja sa zglobom.

## Tipovi
Postoji nekoliko tipova brahidaktilije:

## Ostali sindromi 
U gornjim sindromima brahidaktilije, kratki prsti su najistaknutije od anomalija, ali kod mnogih drugih sindroma (Downov sindrom, Rubinstein-Taybijev sindrom, itd.), brahidaktilija je manja oznaka u poređenju sa drugim anomalijama ili problemimima koji čine sindrom.

## Također pogledajte 
* Sindrom hipertenzije i brahidaktilije
* Kukasti palac
* Sindaktilija

## Reference
## Vanjski linkovi 
*Type A2
*
*
*
*
*
*
*
*
*

Kategorija:Urođeni poremećaji mišićno-koštanog sistema
Kategorija:Anatomija čovjeka
Best of Indexi

**Best of Indexi** je kompilacijski album sarajevskog pop, rok sastava Indexi. Objavila ga je u CD izdanju beogradska izdavačka kuća *Muzički Magazin* 2013. godine. Jedan je iz serije kompilacijskih albuma, a jedini nakon prestanka koncertnih nastupa ovog sarajevskog pop, rok sastava. Sastoji se od 16 pjesama, koje predstavljaju pregled nekih od njihovih najznačajnijih pjesama snimljenih tokom skoro četiri decenije njihove duge muzičke karijere. 
Objavljen je nakon dvostrukog koncertnog albuma "1. 10. 1999. Zetra" iz 2001. godine.

## Lista pjesama 
# "Bacila je sve niz rijeku"
# "Sanjam"
# "Plima"
# "Sve ove godine"
# "Svijet u kojem živim"
# "Da sam ja netko"
# "Budi kao more"
# "Voljela je sjaj u travi"
# "Njene oči, usne, ruke"
# "310 poljubaca"
# "Balada"
# "Ugasila je plamen"
# "Samo jednom"
# "Pozovi me na kafu"
# "Modra rijeka"
# "Krivac si ti"  

## Članovi grupe 
* Davorin Popović, pjevanje (od 1964. do 2001.)
* Đorđe Kisić, bubnjevi (1964.-1968. / 1977.-1991. / 1999.-2001.)
* Fadil Redžić, bas-gitara (od 1965. do 1996.)
* Slobodan "Bodo" Kovačević, električna gitara (od 1965. do 2001.)
* Đorđe Novković, klavijature (1968.-1969. / 1973.)
* Miroslav Šaranović, bubnjevi (1968. - 1973.)
* Ranko Rihtman, klavijature (1969.-1970. / kasnije: stalni pridruženi član)
* Vlado Pravdić, klavijature (1971. - 1973.)
* Enco Lesić, klavijature (1971. - 1972. / 1975.)
* Miroslav Maraus, klavijature (1974.)
* Milić Vukašinović, bubnjevi (1974. - 1975.)
* Nenad Jurin, klavijature (1976. - 1996.)
* Perica Stojanović, bubnjevi (1976.)
* Sinan Alimanović, klavijature (1980. - 1983. / 1997. - 2001.) 

## Literatura 
* Petar Janjatović: EX YU ROCK enciklopedija 1960-2006, str. 87-89, 

## Izvori 
Kategorija:Albumi iz 2013.
Kategorija:Albumi Indexa
Orofaciodigitalni sindrom 1

**Orofaciodigitalni sindrom 1** (**OFD1**), također zvani **Papillon-Leagueov i Psaumeov sindrom**, je X-vezani urođeni poremećaj, obilježen malformacijama lica, usne šupljine i prstiju sa policistasta bolest bubrega i promjenjivim zahvatanjem centralnog nervnog sistema.

## Uzrok
  nasljeđivanja.]]

Orofaciodigitalni sindrom tipa 1 uzrokovan je mutacijama u genu OFD1. OFD1 se nalazi na centrosomima i baznim tijelima unutar ljudske citogenetičke ćelijske strukture. Ovo sugerira da ovaj sindrom može spadati u široku kategoriju ciliopatijacilijskih bolesti. cilijske organele prisutne su u mnogim tipovima ćelija u ljudskom tijelu. Defekti cilija negativno utiču na brojne kritične razvojne signalne puteve bitne za ćelijski razvoj.

## Upravljanje 
Orofaciodigitalni sindrom tipa 1 može se liječiti rekonstruktivnom operacijom ili zahvaćenim dijelovima tijela. Operacija se obavlja za rascjepa nepca, čvorove na jeziku, dodatne zube, pomoćne frenule i ortodoncije zbog malokluzije. Također može biti potrebno rutinsko liječenje pacijenata sa bubrežnom bolešću i napadima. Logoped i specijalna edukacija u kasnijem razvoju se također mogu koristiti za upravljanje.

## Također pogledajte
* OFD1

## Reference
## Dopunska literatura
* GeneReview/NCBI/NIH/UW entry on Oral-Facial-Digital Syndrome Type I
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi
Kategorija:Ciliopatija
Kategorija:Urođeni poremećaji
Kategorija:Rijetki sindromi
Kategorija:Genodermatoze
Glukagonom

**Glukagonom** je vrlo rijedak tumor alfa ćelija gušterače koji rezultira prekomjernom proizvodnjom hormona glukagona. Obično povezan s osipom zvanim nekrolitski migratorni eritem, gubitkom težine i blagim *diabetes mellitus*, većina ljudi s glukagonomom se spontano javlja. Međutim, oko 10% slučajeva je povezano sa sindromom multipla endokrina neoplazija tip 1 (MEN-1). Klasični simptomi uključuju, ali nisu ograničeni na, nekrolitski migratorni eritem (NME), dijabetes melitus i gubitak težine. a karakteriziraju ga eritemske lezije na distalnim ekstremitetima i predjelu prepona.

## Dijagnoza 
Prisustvo glukagonomskog sindroma, simptomi koji prate tumor |pankreas|gušterače]], kao i povišeni nivoi glukagona u krvi, ono su što se koristi za dijagnostiku glukagonoma. Kada osoba ima koncentraciju glukagona u krvi veću od 500&nbsp;mg/mL zajedno sa sindromom glukagonoma, može se postaviti dijagnoza. Većina dijagnostikovanih je u dobi između 45 i 60 godina. Doxorubicin i streptozotocin su također uspješno korišteni za selektivno oštećenje alfa ćelija pankreasnih otočića. Oni ne uništavaju tumor, ali pomažu da se minimizira progresija simptoma.

## Epidemiologija
Manje od 251 slučaj glukagonoma opisan je u literaturi od njihovog prvog opisa (Becker ,1942). Zbog njegove rijetkosti (manje od jednog na 20 miliona u svijetu), dugoročne stope preživljavanja ostaju nepoznate. Glukagonom čini oko 1% neuroendokrinih tumora, iako to može biti potcijenjeno s obzirom da je glukagonom povezan s nespecifičnim simptomima.

## Reference 
## Vanjski linkovi
Kategorija:Endokrina neoplazija
Kategorija:Rijetki karcinomi
Kočari

[230px|desno|thumb|[Partitura kočarija]]
mini|Armenci igraju
**Kočari** (armenski: Քոչարի, azerbejdžanski: Köçəri, grčki: Κότσαρι Kotsari, kurdski: Koçerî), je narodni ples koji potiče iz armenijske visoravni. Danas je izvode Armenci, Asirci, Azerbejdžanci,Turci, Kurdi i pontski Grci. Svaka regija u armenijskoj visoravni imala je svoju vrstu kočarija, sa svojim jedinstvenim načinom plesa i muzike.

Kočari nije jedan specifičan ples, već tip plesa. Najstarije vrste kočarija dolaze iz Armenije i Zapadne Armenije.

Armenci plešu kočari već više od hiljadu godina. Plesači formiraju zatvoreni krug, stavljajući ruke jedni drugima na ramena. Ples plešu i muškarci i žene, a namjera mu je da bude zastrašujući. Armenski kočari je 2017. godine uvršten na UNESCO-ov popis nematerijalne kulturne baštine kojoj je potrebna hitna zaštita.

Haleh ili yalli, zajednički Azerima, Asircima te Kurdima, je ples koji sadrži različite elemente kočarija. Govand je također dio ove skupine plesova.

## Reference 
Kategorija:Narodni plesovi
Kategorija:Armenski plesovi
Kategorija:Azerbejdžanski plesovi
Kategorija:Grčki plesovi
Kategorija:Iranski plesovi
Klinodaktilija

**Klinodaktilija** (grč. κλίνειν – *kliknein* = savijati, savijeno + δάκτυλος – *dáktilos*  = prst) je medicinski termin koji opisuje zakrivljenost prstiju šake (ili nožnih prstiju) u ravnini dlana, najčešće petog prsta ("mali prst") prema susjednom četvrtom prstu ("prstenjaku").

To je prilično česta izolirana anomalija koja obično ostaje neprimijećena, ali se također javlja u kombinaciji s drugim abnormalnostima u određenim nasljednim sindromima.

## Genetika
Klinodaktilija je autosomno dominantna osobina koja ima varijabilnu ekspresivnost i nepotpunu penetrabilnost.

Klinodaktilija se može prenijeti putem nasljeđivanja i predstavlja se ili kao izolirana anomalija ili kao komponentna manifestacija genetičkog sindroma. Mnogi sindromi povezani su s klinodaktilijom, uključujući i one navedene u nastavku. Ali fenotip, sam po sebi, nije osjetljiv ili specifičan dijagnostički test za ove sindrome (prisutan je u do 18% normalne populacije).
* Downov sindrom
* Turnerov sindrom
* Aarskogov sindrom
* Carpenterov sindrom
* Seckelov sindrom
* Sindrom Cornelije de Lange
* Orofaciodigitalni sindrom 1
* Sindrom delecije 13q
* Sindrom XXYY
* Silver-Russellov sindrom
* Andersen-Tawilov sindrom
* Noonanin sindrom
* Ehlers-Danlosov sindrom

Kada se identifikuje preneonatusno, *u kombinaciji s drugim karakteristikama* Downovog sindroma, naprimjer tokom akušerske ultrasonografije, može biti indikacija za unutarmaternično uzimanje uzoraka za analizu fetusnih hromosoma.

## Dijagnoza
Ne postoji konsenzus o tome koji stepen angulacije opravdava dijagnozu; tipski nagib je između 15° i 30°. Pojam sličnog zvučanja, kamptodaktilija, je fiksna deformacija fleksije prsta.

## Upravljanje
Liječenje je neophodno samo ako je stepen zakrivljenosti dovoljan da izazove invalidnost ili ako uzrokuje emocijski stres. Udlaga ne ispravlja rutinski deformayciju. Hirurški tretmani su osteotomija zatvaranja klina, osteotomija otvaranja i osteotomija obrnutog klina.

## Epidemiologija
Manji stepeni zakrivljenosti su uobičajeni. Izvještaji o incidenciji variraju između 1% i 19,5%.

## Također pogledajte
* Kamptodaktilija
* OSLAM sindrom

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Ljudska genetika
Kategorija:Urođeni poremećaji mišićno-koštanog sistema
Kategorija:Anatomija čovjeka
Divje babe

**Divje babe** je krška je pećina i arheološki park s pogledom na rijeku Idrijcu u Sloveniji. Poznata je po svojim paleolitičkim ostacima, među kojima je i obrađena kost pećinskog medvjeda poznata kao flauta iz Divjih baba, koja je protumačena kao neandertalski muzički instrument.

## Ime 
Ime *Divje babe* odnosi se na vještice za koje se često vjerovalo da žive u pećinama. Naziv stoga znači "pećina vještica".

## Lokacija 
Divje babe se nalaze na 230 m iznad doline rijeke Idrijce, koja prodire kroz Idrijska i Cerkljanska brda, te izlazi na rijeku Soču.

## Paleontologija 
Nalazište pećine (Divje babe I) istražuju od 1978. do 1986. Mitja Brodar, a ponovno od 1989. do 1995. Ivan Turk i Janez Dirjec. Iskopine su iskopane kroz 12 m ispune koja se sastoji od 26 glavnih slojeva sedimenta. Među otkrivenim artefaktima nalazili su se aurignacijski nalazi. Otkopano je oko osam slojeva iz srednjeg kamenog doba, koji sadrže oko 20 ognjišta, 600 kamenih oruđa i nekoliko koštanih artefakata. Pronađeni su i brojni skeletni ostaci pećinskog medvjeda.

## Reference 
Kategorija:Arheološka nalazišta u Sloveniji
Kategorija:Pećine u Sloveniji
BIBSYS

[mini| [Screenshot|Snimak ekrana stranice za pretragu Oria, koja prikazuje pretragu za "Wikipedia" u biblioteci Univerziteta u Bergenu]]
mini| Snimak ekrana starije Ask verzije Bibsysa, koji prikazuje polje za naprednu pretragu
**BIBSYS** je administrativna agencija koju je osnovalo i organizovalo Ministarstvo obrazovanja i istraživanja Norveške. Oni obezbjeđuju razmjenu, skladištenje i pronalaženje podataka koji se odnose na istraživanje, nastavu i učenje – historijski metapodaci koji se odnose na bibliotečke resurse.

BIBSYS sarađuje sa svim norveškim univerzitetima i univerzitetskim koledžima, kao i istraživačkim institucijama i Nacionalnom bibliotekom Norveške.  Bibsys je formalno organizovan kao jedinica na Norveškom univerzitetu nauke i tehnologije (NTNU), koji se nalazi u Trondhajmu, Norveška. Upravni odbor imenuje norveško Ministarstvo obrazovanja i istraživanja.

BIBSYS nudi istraživačima, studentima i drugima lahak pristup bibliotečkim resursima pružajući jedinstvenu uslugu pretraživanja Oria.no i druge bibliotečke usluge. Oni također isporučuju integrisane proizvode za interno poslovanje istraživačkih i specijalnih biblioteka, kao i otvorene obrazovne resurse. 

Kao član DataCite -a, BIBSYS djeluje kao nacionalni predstavnik DataCite -a u Norveškoj i na taj način omogućava svim norveškim visokoškolskim i istraživačkim institucijama da koriste DOI na svojim istraživačkim podacima.

Svi njihovi proizvodi i usluge razvijaju se u saradnji sa njihovim institucijama članicama.

## Reference 
Kategorija:Bibliotekarska klasifikacija
Dennis Sullivan

**Dennis Parnell Sullivan** (rođen 12. februara 1941.) je američki matematičar. Poznat je po svom radu u algebarskoj topologiji, geometrijskoj topologiji i dinamičkim sistemima. On drži katedru Alberta Ajnštajna na Gradskom univerzitetu u Njujorku i ugledni je profesor na Univerzitetu Stony Brook.

Sullivan je dobio Wolfovu nagradu iz matematike 2010. i Abelovu nagradu 2022. godine.

Sullivan je rođen u Port Huronu, Michigan 12. februara 1941.

## Reference 
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Rođeni 1941.
Kategorija:Biografije, Port Huron (Michigan)
Kategorija:Američki matematičari
Degenerativna bolest

**Degenerativna bolest** je posljedica kontinuiranog procesa zasnovanog na degenerativnim promjenama ćelija, koji zahvataju tkiva ili organe, koji će se vremenom sve više pogoršavati.

Kod **neurodegenerativnih bolesti**, ćelije centralnog nervnog sistema prestaju da rade ili umiru nakonem neurodegeneracije. Primjer za to je Alzheimerova bolest. Druge dvije uobičajene grupe degenerativnih bolesti su one koje pogađaju cirkulacijski sistem (npr. koronarne arterijske bolesti) i neopkazijske bolesti (npr. kanceri). Stoga su neki očito nasljedni kao što je Hantingtonova bolest. Ponekad su uzrok virusi, otrovi ili druge hemikalije. Uzrok također može biti nepoznat.
*Amiotrofna lateralna skleroza
*Hronična traumatska encefalopatija
*Cistasta fibroza
*Neki nedostaci citohrom c-oksidaza (često uzrok degenerativnog Leighovog sindroma)
*Ehlers-Danlosov sindrom
**Fibrodysplasia ossificans progressiva*
*Friedreichova ataksija
*Čeonosljepoočna demencija (FTD)
*Neke kardiovaskularne bolesti (npr. aterosklerotske kao što su koronarna arterijska bolest, aortna stenoza, kongenitalni defekti itd.)
*Huntingtonova bolest
*Keratokonus (KC)
*Keratoglobus
*Leukodistrofije
*Degeneracija žute mrlje (AMD)
*Marfanov sindrom (MFS)
*Neke mitohondrijske miopatije
*Sindrom osiromašene mitohondrijske DNK
*Multipla skleroza (MS)
*Multiplosistemska atrofija
*Mišićne distrofije (MD)
*Neuronska ceroidna lipofuscinoza
*Niemann-Pickove bolesti
*Osteoartritis
*Osteoporoza
*Sve prionske bolesti (Creutzfeldt-Jakobova bolest, fatalna porodična nesanica itd.)
*Retinitis pigmentosa (RP)
*Reumatoidni artritis
*Sandhoffova bolest
*Spinalna mišićna atrofija (SMA, bolest motornih neurona)
*Subakutni sklerozirajući panencefalitis
*Poremećaj upotrebe supstanci
*Tay-Sachsova bolest
## Također pogledajte
* Produženje života
* Starenje
* Progresivna bolest
* Lista genetičkih poremećaja

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Bolesti
Kategorija:Biološko starenje
Kategorija:Procesi starenja
Transkripcijski regulator ATRX

**Transkripcijski regulator ATRX** znan i kao  **ATP-ovisna helikaza ATRX**, **X-vezana helikaza II**, ili **X-vezani jedarni protein** (XNP) jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **ATRX** sa hromosoma X. Postoji jaka korelacija između ATRX mutacija i fenotipa alternativne elongacije telomera (ALT) kod karcinoma.

## Interakcije 
ATRX formira kompleks sa DAXX koji je šaperon histona H3.3.

Također se pokazalo da ATRX ima interakcije sa EZH2.

## Tgakođer pogledajte 
* Sindrom alfa-talasemijske mentalne retardacije

## Reference 
## Dopunska literatura
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi 
* GeneReviews/NCBI/NIH/UW entry on Alpha-Thalassemia X-Linked Mental Retardation Syndrome; ATRX Syndrome; Alpha Thalassemia/Mental Retardation, X-Linked; XLMR-Hypotonic Face Syndrome
* OMIM entries on Alpha-Thalassemia X-Linked Mental Retardation Syndrome
* 
* 

Kategorija:Geni na hromosomu X
Kategorija:Enzimi
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Pivsko jezero

**Pivsko jezero** je vještačko jezero koje se nalazi u općini Plužine na sjeverozapadu Crne Gore. Najveće je vještačko jezero u Crnoj Gori. Površina jezera je 12.5&nbsp;km², dužina 45&nbsp;km, a najveća dubina je 188 m. Nalazi se na nadmorskoj visini od 675 m.

## Nastanak 
Nastalo je pregradom kanjona rijeke Pive, te izgradnjom brane Mratinje. Izgradnja brane počela je 1967, a završena je 1975. Nastankom jezera potopljeno je staro naselje Plužine, kao i manastir Piva koji je premješten na novu lokaciju. Jezero se koristi za potrebe hidroelektrane Piva i predstavlja glavni energetski potencijal zemlje.

## Reference 
Kategorija:Jezera u Crnoj Gori
Kategorija:Plužine
Mahvashova bolest

**Mahvashova bolest** je autosomno recesivni, nasljedni sindrom neuroendokrinog tumora gušterače. Genetski defekt koji uzrokuje Mahvashovu bolest je bialelna inaktivirajuća mutacija gena za glukagonski receptor (*GCGR*). Mahvashovu bolest otkrili su američki ljekar Run Yu i njegove kolege 2008. Mahvashova bolest je vrlo rijetka. Do kraja 2018.  opisano je preko 10 slučajeva. Mahvashska bolest se javlja i kod žena i kod muškaraca. Također naziva "hiperplazija i neoplazija glukagonskih ćelija" ili "adenomatoza glukagonskih ćelija" od strane nekih autora, ali Mahvashska bolest je poseban entitet bolesti dok su dva alternativna pojma uglavnom histološki opisi. Neki pacijenti sa “hiperplazijom i neoplazijom glukagonskih ćelija” nemaju mutacije glukagon receptora.

## Znakovi i simptomi 
Većina pacijenata sa Mahvashskom bolešću dijagnostikuje se u odrasloj dobi. Pacijenti  obično imaju nejasnu nelagodu u abdomenu. Snimanje sa CT ili MRI identifikuje veoma veliki pankreas sa jednim ili više tumora. Biohemijsko testiranje pokazuje izraženu hiperglukagonemiju (stotinu puta povišenu). Ako se tumori reseciraju, otkriva se da su to neuroendokrini tumori koji obično eksprimiraju glukagon. Na rubu tumora, hiperplazija alfa-ćelija pankreasa je pervazivna, evidentni su brojni veliki otočić koji se sastoje uglavnom od alfa-ćelija, a često su prisutni višestruki mikroadenomi i mali neuroendokrini tumori. Neuroendokrini tumor gušterače je glavni zdravstveni problem pacijenata sa Mahvashskom bolešću. Iako su tumori obično indolentni, prijavljena je smrt zbog metastaza na jetri.

## Patogeneza 
Mahvashova bolest je oblik reaktivne pankreasne alfa-ćelijske hiperplazije. Visoka koncentracija aminokiselina u cirkulaciji (hiperaminoacidemija) stimulira alfa-ćelije pankreasa (ćelije koje normalno proizvode glukagon) da proliferiraju i proizvode i oslobađaju mnogo više glukagona. Ogromna proliferativna aktivnost alfa-ćelija pankreasa predisponira ih na stvaranje tumora.

## Dijagnoza 
Veliki pankreas sa izraženom hiperglukagonemijom kod odrasle osobe čini dijagnozu Mahvashske bolesti vrlo vjerojatnom. Postojanje tumora pankreasa čini dijagnozu još vjerovatnijom. Histološki, hiperplazija alfa-ćelija pankreasa i mikroadenomi upućuju na dijagnozu ove bolesti. Konačna dijagnoza Mahvashske bolesti zahtijeva genetičko testiranje gena za glukagonski receptor.

## Liječenje
Liječenje Mahvashove bolesti se fokusira na zbrinjavanje neuroendokrinih tumora pankreasa. Mali tumori se mogu pratiti, ali veliki moraju biti resecirani. Kako pacijenti s Mahvashskom bolešću imaju doživotni rizik od razvoja neuroendokrinih tumora pankreasa, moraju se podvrgnuti periodičnom biohemijskom testiranju i snimanju.

## Reference 
Kategorija:Autosomno recesivni poremećaji
Kategorija:Rijetki sindromi
Bukovička banja

mini|273x273piksel|Bukovička banja
**Bukovička banja** je banja u Aranđelovcu, Srbija. Banja se nalazi u samom podnožju planine Bukulja.

## Voda 
Banja je poznata po ljekovitoj mineralnoj vodi, koju Specijalna bolnica za rehabilitaciju "Bukovička banja" Aranđelovac koristi zajedno sa glinom, za liječenje oboljenja gastrointestinalnog i hepatolibijarnog sistema, bolesti respiratornog sistema i povreda lokomotornog sistema.

U novembru 1935. otkriven je novi izvor vode. Banja je 1936. ustupljena Dunavskoj banovini, pod uslovom da izgradi veliki hotel u sljedećim godinama.  Bazen od 36x17 metara je izgrađen 1938, a novi hotel i kupatilo u junu 1939.

## Galerija 

Datoteka:BukovickaBanja-ulaz.JPG|ulaz u park
Datoteka:BukovickaBanja-Sfinga.JPG|skulptura Sfinge
Datoteka:BukovickaBanja-park.JPG|zelene površine u parku

## Također pogledajte 
* Kompleks „Park Bukovička banja”
* Paviljon Knjaz Miloš

## Reference 
Kategorija:Banje u Srbiji
Kategorija:Geografija Aranđelovca
Milan Kerac

**Milan Kerac**, rođen 30. maja 1914. u Novom Sadu, bio je jugoslovenski i srpski slikar i grafičar.

## Biografija 
Osnovnu i srednju školu završio je u Novom Sadu, a slikanjem se počeo baviti za vrijeme Drugog svjetskog rata, zajedno s Boškom Petrovićem, Radmilom Graovac, Jovanom Soldatovićem, Stevanom Maksimovićem, Ivankom Acin i Božidarom Vučkovićem. Tada je radio uglavnom portrete, pejsaže i mrtvu prirodu u ulju, kao i akvarele na platnu i kartonu. Godine 1945. je primljen na Akademiju likovnih umjetnosti u Beogradu, gdje je tri godine bio student Nedeljka Gvozdenovića i jednu godinu kod Marka Čelebonovića. Nakon završetka studija, 1949. godine se vraća sa suprugom Ankicom Oprešnik u Novi Sad, gdje se zapošljava kao nastavnik likovnog vaspitanja u srednjoj školi, da bi nakon pet godina napustio pedagoški poziv i postao slobodni umjetnik. Član Udruženja likovnih umjetnika Vojvodine postaje 1950. godine, a 1951. član Udruženja likovnih umjetnika Srbije (ULUS), a iste godine priređuje prvu samostalnu izložbu u Novom Sadu. Usporedo sa slikarstvom, bavi se i grafikom, na poticaj profesora Mihajla Petrova i supruge Ankice Oprešnik. Nakon osnivanja umjetničke kolonije u Senti, boravi i slika, a nakon boravka u umjetničkoj koloniji u Bačkoj Topoli usvaja svoj slikarki stil s motivima rustične Vojvodine, i u svojim pejsažima prikazuje vojvođanske ravnice, koje se stapaju s nebom, a na slikama mu se pojavljuju volovi, obično s prikazom glava u gornjem dijelu, kao i prikazi vojvođanskih sela, koji su uklopljeni u slike volovskih glava s donje i gornje strane, a preovladavaju ekspresionistički prikazi sa zelenom, crvenom, žutom, oker i crnom bojom. Početkom 1950-ih crta pejsaže iz Viteza u tušu, grafike s portetima bosanskih seljaka, kao i crteže starog dijela Travnika i Jajca. Godine 1955. godine boravio je u Austriji, gdje se upoznao s radom Međunarodne ljetne akademije slikara Oskara Kokoschke u Salzburgu kada nastaju crteži u tušu s pejsažima Graza. Za vrijeme samostalne izložbe u Ljubljani 1957. godine upoznaje nizozemskog slikara i grafičara Toona Wegnera s kojim će u narednim godinama surađivati i zajedno izlagati u Nizozemskoj i Jugoslaviji. Nakon što su mu otkupljene grafike s izložbe "Moderna jugoslavenska grafika" u Lionu, te godine boravi mjesec dana u Parizu. Na poziv jednog izdavača 1962, ilustrovao je knjigu s pjesmom *"Elegija napisana na seoskom groblju"* Thomasa Graya i knjigu s esejem *"Natur! : ein Fragment"*, koji se pripisuje Goetheu.

## Izložbe 
## Nagrade 
* Oktobarska nagrada grada Novog Sada 1968.

## Spomen 
Od 2019. godine u Novom Sadu postoji ulica s njegovim imenom, koja se nalazi između Ulice Živojina Ćuluma i Gazimestanske ulice.

## Galerija 

Milan Kerac-portret Oprešnik Pavela.jpg| Portret Oprešnik Pavela, ulje na platnu Milana Kerca

## Reference 
## Literatura 
*  
* 

Kategorija:Rođeni 1914.
Kategorija:Umrli 1980.
Kategorija:Biografije, Novi Sad
Kategorija:Jugoslavenski slikari
Kategorija:Jugoslavenski grafičari
Kategorija:Srbijanski slikari
Kategorija:Srpski grafičari
Kategorija:Članovi Udruženja likovnih umjetnika Srbije
Manastir Ajdanovac

**Manastir Ajdanovac** pripada Eparhiji niškoj Srpske pravoslavne crkve i nalazi se na obroncima Jastrepca, nedaleko od Prokuplja. Predstavlja nepokretno kulturno dobro kao spomenik kulture od velikog značaja.

Manastirska crkva posvećena svetom Đorđu, podignuta je oko 1321. ili neposredno po turskom osvajanju Balkana (oko 1485), a živopisana 1492. U nekoliko navrata (1887, 1907. i 1949) manastir je obnavljan i tada je dobio konake i spomen-česmu, a radovi na konzervaciji njegovog freskoslikarstva i arhitekture obavljeni su tokom 1996. i 1997. godine.

## Manastirska crkva 
Manastirsku crkvu odlikuje skromna i jednostavna arhitektura, bez ukrasa na njenoj spoljašnjosti koja je bila omalterisana, a pripada grupi rijetkih crkvi, koje su podignute malo nakon osmanlijskih osvajanja. Njena osnova je jednobrodna, sa narteksom i otvorenim tremom na jednoj i polukružnom oltarskom apsidom na drugoj strani. Nad njom je običan krov na dve vode, bez kubeta ili zvonika, dok se niše u istočnom zidu koriste kao đakonikon i proskomidija.
Živopis u njenoj unutrašnjosti, očuvan je djelimično, a smatra se da su ga radili majstori sa sjevera današnje Grčke.

## Reference 
Kategorija:Srednjovjekovni manastiri u Srbiji
Kategorija:Spomenici kulture u Srbiji