open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nirman Moranjak-Bamburać

**Nirman Moranjak-Bamburać** (1. septembar 1954 – 19. januar 2007) bila je bosanskohercegovačka književna teoretičarka i profesorica na Filozofskom fakultetu i Akademiji scenskih umjetnosti Univerziteta u Sarajevu. Jedna je osnivačica i prvih predavačica na magistarskom programu Rodnih studija pri Centru za interdisciplinarne postdiplomske studije Univerziteta u Sarajevu.

## Biografija 
Rođena je 1. septembra 1954. u Sarajevu. Diplomske studije je završila na Odsjeku za slavenske jezike i književnosti Filozofskog fakulteta u Sarajevu, a paralelno je studirala na Odsjeku za opću književnost i teatrologiju. Magistrirala je na Filozofskom fakultetu u Zagrebu, a na istom fakultetu je 1991. doktorirala s tezom *Metatekst i metatekstualnost - Problemi estetske funkcije*, koja je 1992. objavljenja kao knjiga *Metatekst.* Knjiga *Metatekst* izazvala je veliku pažnju po objavljivanju budući da bila pionirsko djelo iz te oblasti književne teorije na našim područjima.

Moranjak-Bamburać je svoju akademsku karijeru započela na Odsjeku za slavenske jezike i književnost, a 1993. prešla je Odsjek za komparativnu književnost. Značajan je njezin agažman na Akademij scenskih umjetnosti gdje je predavala Teoriju književnosti, Teoriju umjetnosti te Teoriju glume i režije. Posljednje godine svog intelektualnog i znanstvenog angažmana Nirman Moranjak-Bamburać posvetila je rodnim studijama, prvenstveno kroz predavački angažman na kolegiju Uvod u rodne studije, a zatim kao direktorica Centra za rodna istraživanja Forum Bosnae. Ovaj angažman i posvećenost doprinijet će osnivanju postidiplomskih rodnih studija pri Centru za interdisciplinarne postidiplomske studije na Univerzitetu u Sarajevu.

Zaslužna je što se Naratologija uvela kao predmet na Filozofskom fakultetu, a područja njezinog zanimanja bila su raznovrsna: književna teorija i kritika, ruska književnost, teatrologija i rodne studije.

## Bibliografija 
* Metatekst (Sarajevo, 1992)
* Retorika tekstualnosti (Sarajevo, 2003)
* Izazovi feminizma (Sarajevo, 2004, koautorstvo)

## Vidi još 
* Filozofski fakultet u Sarajevu
* Odsjek za komparativnu književnost i bibliotekarstvo

## Vanjski linkovi 
* Zvanična stranica Filozofskog fakulteta u Sarajevu

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1954.
Kategorija:Umrli 2007.
Kategorija:Biografije, Sarajevo
Kategorija:Filozofski fakultet u Sarajevu
Aida Buturović

**Aida Buturović** (25. decembar 1959 – 25. august 1992) bila je istaknuta bibliotekarka u Nacionalnoj biblioteci u sarajevskoj Vijećnici.

## Biografija 
Aida Buturović je rođena 1959. u Sarajevu. Rat u Bosni i Hercegovini je dočekala radeći kao bibliotekarka zadužena za međunarodnu razmjenu u Nacionalnoj biliblioteci u Sarajevu, a simultano je radila i na doktorskoj disertaciji na Filozofskom fakultetu u Sarajevu, odsjek za Opštu književnost i filozofiju.

U noći sa 25. na 26. august 1992, Vijećnica je zapaljena. Procjenjuje se da je u požaru izgorjelo oko 90% knjižnog fonda i dokumenata koji svjedoče o historiji Bosne i Hercegovine. Zajedno sa kolegama i građanima Aida je pokušala spasiti neke od rijetkih primjeraka rukopisa iz knjižnog fonda. Pri povratku kući, pogođena je gelerom.

Andras Riedlmayer, bibliotekar sa Harvarda, je 1994. inicirao projekat pod nazivom *Manuscript Ingathering Project* s ciljem prikupljanja mikrofilmova na kojima se nalaze rukopisi izgorjeli u Vijećnici tokom požara, u čemu je znatno pomogla i Aidina sestra, Amila Buturović. Jednom prilikom Riedelmayer je izjavio "Ljudi me ponekad pitaju zašto se toliko brinem oko knjiga kad je toliko ljudi ubijeno. Moj odgovor je da ukažem na slučaj Aide Buturović jer su sudbine knjiga i ljudi neraskidive."

## Literatura 
* Leksikon o ženama koje su pomjerile granice u svojim zajednicama u Bosni i Hercegovini: 100 žena - 100 ulica po ženama / (urednice Gorica Ivić, Jasmina Čaušević, Selma Hadžihalilović). - Sarajevo: Forum Ziviler Friedensdienst e.V. (forumZFD); Bijeljina: fondacija Lara; Tuzla: Udruženje HO Horizonti, 2021.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://radiosarajevo.ba/metromahala/teme/da-se-ne-zaboravi-aida-buturovic-poginula-je-spasavajuci-knjige-iz-zapaljene-vijecnice/151034 Pristupljeno 05. marta 2022.
* https://www.preporod.info/bs/article/25414/noc-najveceg-kulturocida-u-evropi-aida-buturovic-dala-zivot-spasavajuci-knjige-iz-vijecnice-koja-je-plamtila-u-vatri Pristupljeno 05. marta 2022.
* https://www.dwp-balkan.org/bh/news.php?cat_id=4&text_id=118  Pristupljeno 05. marta 2022.

Kategorija:Biografije, Sarajevo
Kategorija:Rođeni 1959.
Kategorija:Umrli 1992.
Moslavačka gora

**Moslavačka gora** je planina na krajnjem zapadu Slavonije, na granici Bjelovarsko-bilogorske i Sisačko-moslavačke županije, Hrvatska. Najviši vrh je — Humka 489 m n.v. Značaniji vrhovi još su: Vis (444 m n.v.), Kaluđerov grob (437 m n.v.) i Mjesec (354 m n.v.). Prirodno je omeđena sa tri rijeke: Česma, Lonja i Ilova. U dolini Mikleuške je jezero. Na planini teče potok Gornja Jelenska. Površina Moslavačke gore iznosi oko 1.350&nbsp;km².

Spada u staro ulegnuto gromadno gorje paleološkog nastanka bogato rudnim bogatstvom (granitom te nalazištima nafte i plina). Ima više kamenoloma od kojih su neki napušteni. Najznačajniji su Pleterac i Mikleuška. Dragulj izvađen iz Moslavačke gore je u kruni norveške kraljevne. Moslavački granit krasi zagrebačku katedralu i prvo postolje spomenika banu Josipu Jelačiću.

U rudniku bentonitske gline u Gornjoj Jelenskoj 1994. godine nađeni su fosilni ostaci praslona *Gomphotherium angustidens*, *Prodeinotherium bavaricum* i nosoroga*Brachypotherium brachypus*) Stari su oko 17 miliona godina po čemu su najstariji na evropskom kontinentu.
 
.]]

Na Moslovačkoj gori postoje ostaci starih utvrđenja, od kojih je najpoznatiji Garić-grad, kojeg je sagradio ban Stjepan Šubić. Planina je poznata kao antifašističko uporište u Drugom svetskom ratu, kao skrovište za brojne zbjegove lokalnog stanovništva i partizanske jedinice. Kod sela Podgarića podignut je Spomenik revolucije naroda Moslavine, rad vajara Dušana Džamonje.
## Regionalni park 
Moslavačka gora obrasla je gustim šumama bukve, hrasta kitnjaka, graba, kestena, crne johe i breze, a u nižim predjelima kultiviranim voćnjacima i vinogradima. 
 
Od rijetkih i ugroženih biljaka rastu zvjezdasti šaš *(Carex echinata)* i mirisavi dvolist. U vodotocima živi ugrožena riba bijeli klen *(Leuciscus cavedanus)*, a od vodozemaca prisutni su pjegavi daždevnjak, smeđa šumska žaba i žuti mukač.
 
Ukupno je zabilježeno 155 životinjskih vrsta, od čega 84 zaštićene (71 strogo zaštićene) te 27 ugroženih vrsta. Među zanimljive nalaze spada patuljasti orao. Na Moslavačkoj gori raste barem 27 autohtonih proljetnica.

Na gori su izletišta Podgarić i Pleterec, pavlinski samostan Blažene djevice Marije pod Garićem (Bela crkva), franjevački samostan, zatim Grob Kaluđera, Mustafine Klade te Pukli kamen.

Zaštićena je od 2011. godine u kategoriji regionalnoga parka. 
## Reference 
Kategorija:Regionalni parkovi u Hrvatskoj
Kategorija:Zaštićena područja osnovana 2011.
Milena Šotra

**Milena Šotra Gaćinović** bila je bosanskohercegovačka je slikarka i revolucionarka rođena u selu Pješivac kod Stoca 1909. godine, a koju često nazivaju i prvom slikarkom Hercegovine. Kao i mnoge umjetnice i umjetnici iz ovog podneblja, vizuelni identitet Šotrinih radova djelimično je inspirisao hercegovački krš.

## Biografija 
Milena je sestra bosanskohercegovačkog slikara i grafičara Branka Šotre. Nakon što je porodica zapala u siromaštvo, Milena je uspjela završiti samo tri razreda ženske zanatske škole, a budući da je nisu mogli školovati, porodica je odlučila udati Milenu za svećenika Vojislava Gaćinovića, koji će poslije postati novinar i komunista. Milena se zajedno sa suprugom seli u Ameriku, no odlučuju se vratiti 1934. u Beograd. U Beogradu Milena zajedno sa suprugom postaje angažirana u intelektualnim i komunističkim krugovima, a pohađa ujedno i škole te kursove slikarstva.

Milena Šotra Gaćinović umrla je 2003. godine, a 2019. godine Muzej Hercegovine u Trebinju predstavio je izložbu posvećenu njenom slikarskom opusu.

## Vidi još
*Žene u BiH
*Slikarstvo
*Feminizam

## Reference 
Kategorija:Žene u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Biografije, Stolac
Kategorija:Jugoslavenski slikari
Kategorija:Bosanskohercegovački slikari
Kategorija:Rodeni 1909.
Kategorija:Umrli 2003.
Lotika Zellermeier

**Lotika Zellermeier** (Lotika Cilermajer; rođena 1860. u Krakovu, Poljska, umrla 1938. u Višegradu, Jugoslavija) bila je inspiracija nobelovcu Ivi Andriću za glavnog lika romana *Na Drini ćuprija.* Najstarija je od tri sestre Zellermeier koje su se krajem 19. vijeka iz Krakova doselile u Bosnu.

## Biografija 
Malo se zna o Lotikinom djetinjstvu i ranoj odrasloj dobi. Bila je udata za doktora u Krakovu, ali njegov identitet do danas je nepoznat. Umro je kad je Lotiki bilo 19 godina. Ubrzo nakon suprugove smrti, Lotika se sa sestrama preselila u bosanskohercegovački grad Višegrad (tada Austro-Ugarska). Istovremeno su se iz Krakova u Višegrad doselile još dvije jevrejske porodice, Zaller i Apfelmeier. Njihove sudbine će se nerazdvojno ispreplitati u narednim godinama.

Iako je bila udovica od rane mladosti, Lotika se više nije udavala i nije imala potomke.

U Višegradu je radila kao upravnica hotela *Zur Brucke*, kojeg su mještani zvali *Lotikin hotel*. Vlasnik hotela bio je suprug njene sestre Debore, Adolf Zaller. Dok je vodila hotel, jedan od stalnih gostiju bio je Ivo Andrić. Njih dvoje su tokom godina izgradili blisku vezu.

## Lotika i Ivo Andrić 
Ivo Andrić proveo je svoje djetinjstvo, mladost i ranu odraslu dob u Višegradu rado provodeći vrijeme u *Lotikinom hotelu*. Uspostavivši blizak odnos sa Lotikom, iskoristio je nju i njenu porodicu za osnovu za mnoge likove u svom romanu *Na Drini ćuprija*. Kada je 1961. godine, 23 godine nakon Lotikine smrti, dobio Nobelovu nagradu za književnost, u pismu su mu čestitale njene nećakinje Ina i Helena. Ljubazno je odgovorio zahvalivši im se.

## Porodica 
Lotikina sestra Debora bila je udata za Adolpha Zallera, također spomenutog u Andrićevom romanu. Njihova kćer Ina udala se za zagrebačkog doktora Dragu Marasa. Živjeli su u Montrealu, Quebec, u Kanadi, do kraja života.

Najmlađa sestra Adelaide udala se za Lavoslava Sperlinga, višegradskog biznismena, s kojim je imala petoro djece: sinove Samuela – bankara kojeg su nacisti ubili u Beču 1941. godine, Benjamina – vlasnika kožne fabrike u Leipzigu, koji je također ubijen početkom Drugog svjetskog rata, tee Ferdinanda – koji je ubijen u logoru Sajmište u Beogradu, kao i kćerke Anu i Serafinu. Ana je rano umrla od tuberkuloze, dok je Serafina jedina preživjela rat.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Fondacija Ivo Andrić
* Višegrad na TripAdvisor.com

Kategorija:Umrli 1938.
Kategorija:Rođeni 1860.
Hromodomen

**Hromodomen**) je proteinski strukturni domen od oko 40-50 aminokiselinskih ostataka koji se obično nalaze u proteinima povezanim s remodeliranjem i manipulacijom hromatinom. Domen je visoko konzerviran među biljkama i životinjama, i zastupljen je u velikom broju različitih proteina u mnogim genomima, kao što je mišji. Neki gen koji sadrže hromodomene imaju višestruke prerađene izoforme koje u potpunosti izostavljaju hromodomen. Kod sisara proteini koji sadrže hromodomen odgovorni su za aspekte regulacija gena povezane s remodeliranjem hromatina i formiranjem heterohromatinskih regija. Proteini koji sadrže hromodomene također vezuju metilirane histone i pojavljuju se u kompleksu RNK-inducirasno utišavanje transkripcije. U modifikacijama histona, hromodomeni su veoma konzervirani. Funkcionišu tako što identifikuju i vezuju se za metilirane lizinske ostatke koji postoje na površini hromatinskog proteina i na taj način regulišu transkripciju gena.

## Također pogledajte
* Bromodomen
* Proteinski domen

## Reference
## Vanjski linkovi
* Chromatin Remodeling: Chromodomains at cellsignal.com 

Kategorija:Proteinski domeni
Anka Petrović

**Anka Petrović** bila je prva i dugogodišnja direktorica stručne škole u Višegradu, obilježila je historiju obrazovanja u Višegradu, a učenici su je zbog njene požrtvovanosti prozvali "radnička majka".

## Biografija 
Rješenjem Sreskog narodnog odbora Višegrada 1947. osnovana je Stručna škola učenika u industriji i zanatstvu. Za direktoricu je imenovana učiteljica rada, Anka Petrović, koja je vodila školu do 1967. Prvih godina rada škole, bila je jedina zaposlena i obavljala je poslove direktora, nastavnika, sekretara.

## Također pogledajte 
*Obrazovanje
*Pedagogija

## Izvori 
*JU SŠC "Ivo Andrić" Višegrad 
* Leksikon o ženama koje su pomjerile granice u svojim zajednicama u Bosni i Hercegovini: 100 žena - 100 ulica po ženama (Sarajevo : Forum Ziviler Friedensdienst e.V. (forumZFD), Bijeljina: Fondacija Lara, Tuzla: Udruženje HO Horizonti, 2021)

## Reference 
Kategorija:Višegrad
Kategorija:Žene u Bosni i Hercegovini
WorldCat

**WorldCat** je sindikalni katalog koji sadrži zbirke 15.637 biblioteka u 107 zemalja  koje učestvuju u globalnoj kooperativi OCLC. Njime upravlja OCLC, Inc. Biblioteke članice koje su pretplaćene zajedno održavaju WorldCat-ovu bazu podataka, najveću svjetsku bibliografsku bazu podataka. Baza podataka uključuje i druge izvore informacija pored bibliotečkih zbirki članova. OCLC sam WorldCat čini da je bibliotekama besplatan, ali katalog je osnova za druge OCLC usluge na pretplatu (kao što su dijeljenje resursa i upravljanje zbirkama). WorldCat koriste bibliotekari za katalogizaciju i istraživanje i šira javnost.

OCLC je osnovan 1967. pod vodstvom Freda Kilgoura. Iste godine, OCLC je počeo da razvija tehnologiju sindikalnog kataloga koja će se kasnije razviti u WorldCat; prvi kataloški zapisi dodani su 1971.

OCLC je 2003. započeo pilot program "Open WorldCat", stavljajući skraćene zapise iz podskupa WorldCat-a dostupnim partnerskim web stranicama i prodavcima knjiga, kako bi povećao dostupnost svojih biblioteka članica koje su pretplaćene.

U februaru 2021, WorldCat je sadržavao preko 512 miliona bibliografskih zapisa na 483 jezika, koji predstavljaju preko 3 milijarde fizičkih i digitalnih bibliotečkih sredstava,

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* Informacije na OCLC web stranici o WorldCat-u.
** Šta je WorldCat? —Kraće objašnjenje na WorldCat-u

Kategorija:OCLC
Kategorija:Bibliotečki katalozi
Kategorija:Bibliografske baze podataka i indeksa
Nacionalna parlamentarna biblioteka Japana

mini|Nacionalna biblioteka u Tokiju
 jest nacionalna biblioteka Japana i među najvećim bibliotekama na svijetu. Osnovana je 1948. u svrhu pomaganja članovima  u istraživanju pitanja javne politike. Biblioteka je po namjeni i obimu slična Kongresnoj biblioteci Sjedinjenih Američkih Država.

Sastoji se od dva glavna objekta u Tokiju i Kyotu i nekoliko drugih ogranaka širom Japana.

Kao japanska nacionalna biblioteka, prikuplja kopije svih publikacija objavljenih u Japanu. Štaviše, budući da služi kao istraživačka biblioteka za članove parlamenta, njihovo osoblje i širu javnost, održava obimnu kolekciju materijala objavljenih na stranim jezicima o širokom spektru tema.

## Reference 
Kategorija:Koordinate na Wikipodacima
Japan
Kategorija:Biblioteke u Japanu
Arif Alajbegović

**Arif Alajbegović** bio je bosanskohercegovački tumač i interpretator sevdalinke. Rođen je u Sarajevu i pripada muzičkoj porodici Alajbegović, koja generacijama njeguje narodnu pjesmu i sevdalinku. Iz ove porodice ponikao je harmonikaš, kompozitor muzike, pisac mnogih narodnih tekstova i poznavalac sevdalinke Ismet Alajbegović Šerbo.
Arif Alajbegović je prve muzičke lekcije dobio upravo od svog rođaka Ismeta Alajbegovića Šerbe, koji je nakon 1945. godine postao jedan od prvih muzičara, a kasnije i urednik Radio Sarajeva. Nikada nije žudio za velikom muzičkom karijerom, a odbio je nekoliko dobrih ponuda producenata i menadžera da snimi album i da se mnogo ozbiljnije posveti muzici. Njegova specijalnost bili su nastupi u poznatim sarajevskim restoranima kao što su "Kod Mehe" na Sedreniku i restoranu "Kod Kibeta", gdje je 18 godina nastupao zabavljajući goste.
Za Arhiv Bosanskohercegovačke radio-televizije snimio je 18 sevdalinki, a u duetu sa Šukijem Planjaninom uradio je pjesmu "Nikada joj halaliti neću."
Vrsni poznavalac sevdalinke i muzike Enver Šadinlija u jednom razgovoru sa novinarima rekao je o Arifu Alajbegoviću: 

## Muzički primjer 
* Ašik osta na te oči

## Reference 
Kategorija:Umrli 2022.
Kategorija:Sevdalije
Kategorija:Biografije, Sarajevo
Kinurenin

**-Kinurenin** je metabolit aminokiseline -triptofan koja se koristi u proizvodnji niacina.

Kinurenin se sintetizira pomoću enzima triptofan-dioksigenaza, koji se proizvodi prvenstveno, ali ne isključivo u jetri, i indoleamin 2,3-dioksigenaza, koji se stvara u mnogim tkivima kao odgovor na imunsku aktivaciju. Kinurenin i njegovi daljnji proizvodi razgradnje obavljaju različite biološke funkcije, uključujući širenje krvnih žila tokom upale i reguliranje imunskog odgovora. Neki karcinomi povećavaju proizvodnju kinurenina, što povećava rast tumora. Kognitivni deficiti kod shizofrenije povezani su s neravnotežom enzima koji razgrađuju kinurenin. Nivo kinurenina u krvi je smanjen kod ljudi sa bipolarnim poremećajem. Proizvodnja kinurenina je povećana kod Alzhemerove i kardiovaskularne bolesti, gdje su njegovi metaboliti povezani sa kognitivnim deficitima  i simptomima depresije. Kynurenine is also associated with tics.

Kinureninaza katabolizira pretvorbu kinurenina u antranilnu kiselinu dok kinurenin-oksoglutarat transaminaza katabolizira svoju konverziju u kinureninsku kiselinu. Kinurenin 3-hidroksilaza pretvara kinurenin u 3-hidroksikinurenin.

Kinurenin je također identificiran kao jedan od dva spoja koji čine pigment koji daje  žutu boju pauku *Misumena vatia*.

## Disfunkcija kinureninskog puta 
Disfunkcionalna stanja različitih koraka kinureninskog puta (kao što su kinurenin, kinurenska kiselina, kinolinska kiselina, antranilna kiselina, 3-hidroksikinurenin) opisana su za brojne poremećaje, uključujući:

*HIV demencija
*Touretteov sindrom
*Poremećaji tikova
*Psihijatrijski poremećaji (kao što su shizofrenija, bipolarni poremećaj, anksiozni poremećaji)
*Multipla skleroza
*Hantingtonova bolest
*Encefalopatije
*Metabolizam lipida
*Metabolizam masti u jetri
*Sistemski eritemski lupus
*Glutarna acidurija
*Nedostatak vitamina B6
*Sindrom eozinofilije-mijalgije
*Mijalgični encefalomijelitis/sindrom hroničnog umora

Podregulacija kinurenin-3-monooksigenaze (KMO) može biti uzrok genetičkim polimorfizmima, citokinima ili oboje. Nedostatak KMO dovodi do akumulacije kinurenina i do pomaka unutar triptofanskog mwetabolučkog puta prema kinureninskoj i antranilnoj kiselini. Nedostatak kinurenin-3-monooksigenaze povezan je s poremećajima mozga (npr. veliki depresivni poremećaj, bipolarni poremećaj, shizofrenija, tikovi)  and of the liver.

## Također pogledajte
* Indoleamin 2,3-dioksigenaza (IDO)
* Triptofan 2,3-dioksigenaza (TDO)
* N'-Formilkinurenin
*Triptofan

## Reference 
## Vanjski linkovi
Kategorija:Alfa-aminokiseline
Kategorija:Ljudski metaboliti
Kategorija:Antagonisti receptora NMDA
Rupnica

**Spomenik prirode Rupnica** nalazi se na sjeverozapadnom dijelu Parka prirode Papuk, na lokalitetu Rupnica, jugozapadno od Voćina, u dolini potoka Djedovice, uz cestu Voćin - Kamenska, Hrvatska.

Ovo je jedinstveni lokalitet u Hrvatskoj gdje je izraženo stubasto lučenje vulkanskih stijena. Stupovi su pretežito uspravni osim onih u srednjem dijelu izdanka koji su povijeni. Prvi geološki spomenik prirode u Hrvatskoj zaštićen je 14.10.1948. a kasnije i 2007. god, zbog pojave stubastog lučenja vulkanskih stijena.

Postanak ovako pravilnih stupova, najčešće četverostranih, vezan je uz pojavu lučenja vulkanskih efuzivnih stijena, a nastaje hlađenjem lave homogenog sastava. Hlađenjem se vulkanska masa steže, pa se površina koja se prva ohladi zbog toga raspuca u obliku poligona (obično četverokut, peterokut, šesterokut). Kako površinske pukotine s napredovanjem hlađenja prodiru sve dublje u vulkansku masu, to je konačni učinak rečenog procesa lučenje u stupove. Stijene su uglavnom zelenosive boje, porfirne strukture s holokristalnom sitnozrnatom osnovom. Lokalitet Rupnica je dio petrološki heterogene vulkanske mase unutar koje se nalaze različiti varijeteti bazalta, andezita, riolita, tufova i vulkanskih aglomerata.

U svijetu pojave stubastog lučenja nalaze se u češkom sredogorju, miocenskim vulkanitima na Novom Zelandu, a najpoznatiji su bazaltni stupovi visine i do 75 m  u Nacionalnom parku Yellowstone.
## Reference 
Kategorija:Spomenici prirode u Hrvatskoj
Kategorija:Zaštićena područja osnovana 1948.
N-acetilaktozaminid beta-1,3-N-acetilglukozaminiltransferaza

U enzimologiji, **N-acetillaktozaminid beta-1,3-N-acetilglukozaminiltransferaza** (EC: 2.4.1.149) je enzim koji katalizira hemijsku reakciju:

:UDP-N-acetil-D-glukozamin + beta-D-galaktozil-1,4-N-acetil-D-glukozaminil-R \rightleftharpoons UDP + N-acetil-beta-D-glukozaminil-1,3-beta-D-galaktozil-1,4-N-acetil-D- glukozaminil-R

Dakle, dva supstrata ovog enzima su UDP-N-acetil-D-glukozamin i beta-D-galaktozil-1,4-N-acetil-D- glukozaminil-R, dok su njegova tri proizvoda UDP, N-acetil-beta-D-glukozaminil-1,3-beta-D-galaktozil -1,4-N-acetil-D- i glukozaminil-R.

Ovaj enzim pripada porodici glikoziltransferaza, posebno heksoziltransferaza. sistematski naziv ove klase enzima je **UDP-N-acetil-D-glukozamin:beta-D-galaktozil-1,4-N-acetil-D-glukozamin beta-1 3-acetil-D-glukozaminiltransferaza**. Drugi nazivi u uobičajenoj upotrebi uključuju **uridin difosfoacetilglukozamin-acetillaktozaminid**, **beta1→3-acetilglukozaminiltransferaza**, **poli-N-acetilaktozamin ekstenzivni enzim**, **Galbeta1 → 4GlcNAc-R beta1 →3 N-acetilglukozaminiltransferaza**, **UDP-GlcNAc:GalR, beta-D-3-N-acetilglukozaminiltransferaza**, **N-acetillaktozamin beta(1-3)N- acetilglukozaminiltransferaza**, **UDP-GlcNAc:Galbeta1→4GlcNAcbeta-Rbeta1→3-N-**, **acetilglukozaminiltransferaza** i **GnTE**. Ovaj enzim učestvuje u četiri metabolička puta: biosinteza keratan sulfata, biosinteza glikosfingolipida - neolaktoserija, strukture glikana - biosinteza 1 i strukture glikana - biosinteza 2.

## Reference
* 
* 

## Vanjski linkovi
Kategorija:EC 2.4.1
Kategorija:Enzimi nepoznate strukture
Kategorija:Geni na hromosomu 11
Gračanica Kula (Cazin)

[mini|Ostaci kule Gračanice - [Liskovac (Cazin)|Čajići (MZ Liskovac)|300px|lijevo]]
Ovaj prostor je u srednjem vijeku često predstavljao pogranično područje i stoga je bio poprište sukoba a na to ukazuju mnoge tvrđave koje su sagrađene još prije dolaska Turaka na ove prostore. Jedna od njih je i Kula Gračanica koja se nalazi u naselju Čajići (MZ Liskovac), a sagrađena je u blizini korita istoimene riječice. Ispod kule je pećina kojom je povezana podzemnim kanalima sa izlazom koji se nalazi odmah u riječicu Gračanicu. Vjeruje se da je povezana sa tim podzemnim tunelima i sa srednjovjekovnim gradom Peći koji se danas zove Pećigrad.

Kula Gračanica je podignuta na jednom izduženom brežuljku, čija mala zaravan je odredila njen izdužen pravougaoni oblik. lako nemamo istorijskih podataka o nastanku kule, zaključujemo da potječe iz istog vremena kao i susjedna srednovjekovna tvrđava Peći, odnosno iz 14. vijeka. Kula nema obora i pravougaonog je tlocrta sa stranicama vanjskih dimenzija 11,6 x 9,5 a unutrašnja prostorija je imala dimenzije 9,5 x 7 metara. Debljine zidova kule nisu iste, variraju od 1 do 1,4 metra. Na tri strane danas se vide otvori četvrtastih puškarnica, dok ih na jugoistočnoj strani nema. Kapija kule je na sjeverozapadnoj strani. Kula danas predstavlja ruševinu sa dijelovima zidova koji idu do visine od 10 metara. Prema dimenzijama tlocrta pretpostavljamo da joj je visina do krova iznosila između 15 i 18 metara. Spada u red samostalnih kula srednje veličine, a bila je zidana spolja i unutra pritesanim klesancima u horizontalnim redovima, a u sredini kamenom lomljenikom u bogatom malteru. Kula Gračanica, kula Radetina, i kula Bišovac nalaze se u trokutu i one su imale namjenu da obezbjeđuju grad Mutnik koji se nalazio u samom centru tog trokuta. U to vrijeme je katolička vlastela držala grad Mutnik koji je važio za najveću utvrdu u tom području sve do njegove okupacije od strane Turaka svršetkom 16. vijeka.

Nakon osvajanja današnje Cazinske Krajine od strane Osmanskog Carstva, područje Liskovca bilo je nenaseljeno više od 100 godina i služilo je kao tampon zona između Osmanskog carstva i Austro-Ugarske Monarhije. Tada je kula Gračanica služila kao vojnička kasarna u kojoj su boravili naoružani graničari koji su obezbjeđivali granice Osmanskog carstva. Na turskom jeziku "Çavuş" (Čauš) znaci "Narednik" a zaseok koji se nalazi neposredno iznad kule Gračanice naziva se Čauševići, što je indicija da je kula Gračanica služila kao istureno komandno mjesto na frontu u kojoj su boravili niži oficiri.

## Reference 
Kategorija:Građevine u Cazinu
Kategorija:Tvrđave u Bosni i Hercegovini
Park šuma Golubinjak

**Park-šuma Golubinjak** se nalazi na udaljenosti 1&nbsp;km od općinskog središta Lokava, blizu autoceste Rijeka-Zagreb u Gorskom kotaru, Hrvatska. Godine 1954. proglašen je zaštićenim područjem, kategorija park šuma.

Prostire se na 51 hektara zaštićenog područja na nadmorskoj visini od 730-800 metara. U šumi preovlađuju: bukva, jela i smreka na pretežno kraškom zemljištu. Najimpozantnije drvo „Kraljica šume“ je divovska jela starosti od preko 250 godina, visinom od preko 35m i širine u promjeru od 140&nbsp;cm.

U šumi se nalaze i dvije pećine: Ledena i Golubinja pećina. Pored parka, sa druge strane auto-puta je pećina Lokvarka, jedna od najljepših hrvatskih pećina. Otkrivena je posve slučajno početkom 20. stoljeća prilikom iskopavanja kamena. Kroz četiri od šest dosad otkrivenih galerija može se spustiti do dubine od 75 metara, a do sada je ukupna poznata dubina veća od 270 metara. Gotovo kilometar uređenih staza i više od 300 stepenica vodi kroz galerije pune stalaktita i stalagmita. Najviše pažnje plijeni galerija nazvana Katedrala. To je ime dobila zbog svoga visokog stropa, te ogromnog sigastog stupa, koji je visok 16 metara, a izgleda kao da drži svod dvorane. Tokom kišnih perioda obiluje potocima i vodopadima.
mini|180px|lijevo|Paklena vrata
Posebno zanimljiv je i jedan otvor u stijeni koji nosi ime „Paklena vrata“. Prolaz je širok 4 metra, a kameni zidovi debljine do 5 m. dosežu visinu do osam metara.

Šuma je uređena većim brojem pješačkih staza u dužini 10,82&nbsp;km. Na monolitnoj stijeni je čak uređeno i alpinističko penjalište.

Kao izletište, Golubinjak se spominje još krajem 19. stoljeća. Na samom ulazu u park nalazi se ugostiteljski objekat i dječije igralište.

## Reference 
Kategorija:Park-šume u Hrvatskoj
Kategorija:Zaštićena područja osnovana 1954.
Malostonski zaliv

mini|Uzgoj školjki u Stonu
**Malostonski zaliv** je dio Jadranskog mora između kopna i poluostrva Pelješca. Dvije trećine zaliva se nalazi u hrvatskim, a jedna trećina u bosanskohercegovačkim teritorijalnim vodama. Dio zaliva koji se nalazi u Bosni i Hercegovini je dio u blizini Neuma, a ujedno čini i jedinu obalu Bosne i Hercegovine. Pomorska granica između njih je, prema zajedničkim standardima za teritorijalne vode, jednako udaljena linija između poluostrva Pelješca u Hrvatskoj na jugozapadu i poluostrva Klek u Bosni i Hercegovini na sjeveroistoku. Zaliv je dug 21&nbsp;km i maksimalne širine 2,2&nbsp;km. Dubina je između 7 i 28 m.

Klima ovog područja obilježena je blagom zimom i suvim ljetom.  Količina padavina u najsušnijem mjesecu manja je od 40&nbsp;mm. Ukupna godišnja količina padavina je 1316&nbsp;mm. Najučestaliji vjetar je iz pravca sjevera, sjeveroistoka i sjeverozapada.

Zbog svojih čistih voda, Malostonski zaliv je 1983. god. proglašen rezervatom prirode, ukupne površine 4821 ha. Za potrebe efikasnog upravljanja i održavanja, rezervat je veći od čiste vodene površine i dužina iznosi 28&nbsp;km, a širina djelimično i 6,1&nbsp;km. Zaštićenim područjem upravlja Javna ustanova za upravljanje zaštićenim dijelovima prirode Dubrovačko-neretvanske županije.

Zbog povoljnih hidrografskih prilika u zalivu se od antičkih vremena uzgajaju školjke, pa je Malostonski zaliv najznačajnije mjesto za uzgoj školjki u Hrvatskoj. Ovdje nikada nema valova, a zbog blizine ušća Neretve, i brojnih izvora rijeka ponornica, voda je manje slana. Sve je to razlog zašto se u ovom zalivevu uzgajaju najkvalitetnije školjke u Hrvatskoj poput kamenica i dagnji.

Tragovi uzgoja ostriga (kamenica) u Malostonskom zalivu postoje još iz doba antike i vlasti Rimljana ovim prostorom. Prvi pisani dokumenti o izlovu školjaka potiču iz 16., a o uzgoju iz 17. vijeka, iz vremena Dubrovačke republike.

Ljudi su rano prepoznali njihovu prehrambenu vrijednost i kakvoću, pa se može reći da je kamenica kao kultura veoma stara. Uzgajanje kamenice je moguće samo na određenim prostorima zbog njezinih „istančanih“ zahtjeva u pogledu uslovaa u okolišu i njezine velike osjetljivosti. Unatoč tome, kamenica se s različitim uspjehom uzgaja na relativno velikom prostoru u različitim krajevima svijeta, na različite načine, pod raznoraznim uvjetima i s različitim uspjehom.

Tijelo kamenice je smješteno unutar dviju nesimetričnih ljuštura, lijeva udubljena ljuštura služi za prihvatanje za podlogu, desna je ravna, a spaja ih jaki mišić. Kamenica spada u dvospolne životinje, tj. nosi i jaja i sjeme.

## Reference 
Kategorija:Posebni rezervati u Hrvatskoj
Kategorija:Zalivi u Hrvatskoj
Kategorija:Zalivi Jadranskog mora
Kategorija:Zaštićena područja osnovana 1983.
Mirsada Hukić

**Mirsada Hukić** (rođena 27. marta 1950) bosanskohercegovačka je naučnica, specijalistkinja mikrobiologije, osnivač i direktor Zavoda za biomedicinsku dijagnostiku i ispitivanje "Nalaz", članica Evropske akademije nauka i Akademije nauka i umjetnosti BiH.

## Karijera 
Godine 1974. diplomirala je na Medicinskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu, a specijalizirala je medicinsku mikrobiologiju na istom fakultetu 1981. Godine 1984. magistrirala je medicinske nauke na Medicinskom fakultetu Univerziteta u Tuzli, te na istom fakultetu 1992. stekla titulu doktor medicinskih nauka.

Od 2003. redovni je član Evropske akademije nauka (EAS) u oblasti biomedicine, te od 2012. dopisni član Akademije nauka i umjetnosti BiH.

Posvetila je godine stručnom usavršavanju iz oblasti imunologije, bakteriologije, virusologije u Švedskoj, Norveškoj, Švicarskoj, Srbiji i Hrvatskoj. Objavila je preko 300 naučnih i stručnih radova, povezala mikrobiologe Bosne i Hercegovine i dala ogroman doprinos izučavanju hantavirusa.

Hukić pred kraj rata u BiH, 1995. u Tuzli počinje istraživati uzroke i posljedice epidemije mišje groznice od koje su počeli obolijevati vojnici. Zaintrigiralo ju je to što su pacijenti, zaraženi na istom mjestu, istu bolest proživljavali sa lakšim i težim simptomima i ishodima. Odlazi na ratište i uzročnika bolesti traži u miševima, koje su joj donosili čak i vojnici. Iz 800 uhvaćenih poljskih miševa uspijeva izolirati dvije vrste virusa mišije groznice. Drugi virus, izoliran iz 43 miša (i zbog toga nazvan “Tuzla 43”) bio je genetski drugačiji i odgovoran za težu varijantu bolesti. Njeno otkriće odjeknulo je u svjetskoj naučnoj zajednici, jer je objasnilo različite forme ove opasne bolesti, te unaprijedilo dijagnostiku i terapiju.

## Nagrade 
* Magazin "21" – Najuspješnija žena u BiH 1999, Zlatni prsten za oblast nauke (1999)
* Dobitnica Povelje Tuzlanskog kantona za poseban doprinos u oblasti nauke (2018)

## Reference 
Kategorija:Biografije, Tuzla
Kategorija:Bosanskohercegovački naučnici
Kategorija:Bosanskohercegovački mikrobiolozi
Kategorija:Članovi ANUBiH
Kategorija:Rođeni 1950.
Retinoblastom 1

**Retinoblastomoliki protein 1** (**p107**), znan i kao **RBL1**, jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **RBL1** sa hromosoma 20.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 1.068 aminokiselina, a molekulska težina  120.847 Da.

## Interakcije 
Pokazalo se da protein 1 sličan retinoblastomu reaguje sa:

* BEGAIN, 
* BRF1, 
* Ciklin A2, 
* Ciklin-ovisna kinaza 2, 
* E2F1, 
* HDAC1, 
* MYBL2 
* Majke protiv dekapentaplegijskog homologa 3,
* Prohibitin,  i
* RBBP8. 

## Također pogledajte 
* Porodica džepnih proteina

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Geni na hromosomu 20
Kategorija:Transkripcijski faktori
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Marija Jurić Zagorka

**Marija Jurić Zagorka** (2. mart 1873 – 30. novembar 1957) bila je hrvatska književnica i novinarka.

Bila je prva profesionalna novinarka i najčitanija hrvatska književnica. Jedno je vrijeme uređivala novine *Obzor*. Pokrenula je i uređivala *Ženski list*, prvi hrvatski časopis za žene, i *Hrvaticu*. Borila se protiv društvene diskriminacije, mađarizacije i germanizacije te za prava žena. Potpora u književnosti i novinarskom radu bio joj je Josip Juraj Strossmayer, koji je nagovara na pisanje romana. Pisala je romane namijenjene široj publici u kojima isprepliće ljubavne priče s elementima nacionalne povijesti. Neka su njezina prozna djela dramatizirana i ekranizirana.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1873.
Kategorija:Umrli 1957.
Kategorija:Biografije, Vrbovec
Kategorija:Hrvatski novinari
Kategorija:Hrvatski pisci
Vlkolínec

**Vlkolínec** je seosko naselje koje administrativno pripada gradu Ružomberoku u regiji Zilina, planinski sjeverni dijelovi srednje Slovačke. Prvi pisani pomen datira iz 1376. god. Kroz historiju, najčešće je bilo samostalno i označavano kao ulica. Dio Ružomberoka postalo je poslije 1882. god. Ružomberok. Naziv mu potiče od slovačke riječi "vlk", odnosno vuk.

Naselje i okolni pejzaž čine uravnoteženu urbanu cjelinu sa značajnom interakcijom između prirode i ljudi.

To je izuzetno dobro očuvano ruralno srednjovjekovno naselje od 45 tradicionalnih kuća od brvana, tipičnim za obronke i planinska područja. Njegov raspored, djelomično definiran brdovitim terenom planine Velika Fatra, sadrži kuće brvnare smještene na uskim parcelama sa štalama i manjim pomoćnim objektima u stražnjem dijelu. Kroz centar sela teče kanalizacioni potok. Okolni pejzaž čine uski pojasevi njiva i pašnjaka, zaštićeni od sjevera Sidorovim brdom.

U selu je crkva Djevice Marije sagrađena 1875. godine, zvonik sagrađen 1770. godine i škola.

## Reference 
Kategorija:Svjetska baština u Slovačkoj
Levoča i Spiška tvrđava

**Levoča i Spiška tvrđava** su povezani lokaliteti u Prešovskom kraju u istočnoj Slovačkoj. Čine izuzetnu grupu vojnih, urbanih, političkih i vjerskih objekata karakterističnih za period srednjovjekovne Evrope, i jedni su od rijetkih koji su do danas zadržali svoju izvornost.

## Spiška tvrđava 
Spiška tvrđava nalazi se iznad grada Spišké Podhradie i sela Žehra. Izgrađena je u 12. i 13. stoljeću kao romanički kameni dvorac sa utvrđenjima, dvospratnom romaničkom palatom i trobrodnom romaničko-gotičkom crkvom. U 14. stoljeću, izvan zidina izgrađeno je vangradsko naselje koje je udvostručilo površinu dvorca. Do 1464. godine bila je u vlasništvu ugarskih kraljeva, odnosno mađarske vlastele kao politički, administrativni, ekonomski i kulturni centar županije Šepeš. Godine 1780. dvorac je zapaljen i od tada je ruina, a u drugoj polovici 20. stoljeća je dijelom obnovljen i otvoren za javnost, a dijelom se obavljaju arheološka iskapanja.

## Spiške Podhradie 
Spiške Podhradie je naselje u podnožju Spiškog dvorca i spominje se još 1174. godine kao njemačko naselje Zipser, s vlastitom crkvom i svećenikom. Svećenićko naselje Spišká Kapitula (njemački: Kirchdorf = crkveni grad) nalazi se na brdu s druge strane grada, a s druge strane dvorca Spiške Podhradie je spojeno sa starim selom Žehra. U naselju još uvijek ima nekoliko renesansnih trgovačkih kuća i jedina preostala sinagoga u regiji.

## Spiška Kapitula 
Spiška Kapitula je staro srednjovjekovno crkveno središte u blizini dvorca, između kojih je grad Spišské Podhradie i predstavlja očuvan primjer crkvene arhitekture. Sastoji se od Crkve svetog Martina, bivšeg samostana, sjemeništa i samo jedne ulice s oko 30-tak kuća, sve zatvoreno zidinama od 1662 - 65. godine s Gornjim i Donjim gradskim vratima. Katedrala je izgrađena od 1245. do 1273. godine u romaničkom stilu s gotičkim odlikama. Jedna je od najvećih i najzanimljivijih srednjovjekovnih građevina u Slovačkoj, sa više kamenih oltara i mauzolejem.

## Levoča 
Levoča je poznata po dobro očuvanom starom gradskom jezgru, koje je od 1993. god, zajedno sa navedenim objektima, na spisku svjetske baštine UNESCO-a. Levoča sa svojim zidinama i urbanistikom sačuvala je karakter srednjovekovnog grada. Ona je gradski rezervat i zahvaljujući mnogim spomenicima i ujmetničkim djelima spada u najljepše gradove u Slovačkoj.

Najznačajniji spomenik kulture je Crkva svetog Jakuba sa svojih 11 gotičkih i renesansnih oltara uračunavši i najviši drveni oltar u svijetu (18,6 m ), iz vremena gotike. Izrezbario ga je Majstor Pavao oko 1520. godine. Grad ima ogroman srednjovekovni trg koji je oivičen renesansnim zgradama, sa dvije crkve sa baroknim enterijerom, klasicističke zgrade župnog doma i evangelističke crkve. Središte trga zauzima veliki metalni "Kavez srama" iz 17. stoljeća koji je služio za javno kažnjavanje zločinaca. Istorijski centar uokviren je gradskim zidinama u dužini od 2,5&nbsp;km. 
## Reference 
Kategorija:Svjetska baština u Slovačkoj
SPT20

**Transkripcijski faktor SPT20** je regulator transkripcije. Može regrutovati TATA vezujući protein (TBP) i moguće druge bazne faktore da se vežu za TATA-kutiju. Model njegovog djelovanja proučen je na primjeru *Saccharomyces cerevisiae*. Funkcionira kao komponenta kompleksa transkripcijske regulatorne acetilacije histona (HAT) SAGA, SALSA i SLIK. SAGA je uključen u regulaciju transkripcije zavisne od RNK-polimeraze II oko 10% gena kvasca.. Kod promotora, SAGA je potreban za angažovanje mehanizama za baznu transkripciju. Utiče na aktivnost transkripcije RNK polimeraze II putem različitih aktivnosti, kao što su interakcija TBP (SPT3, SPT8 i SPT20) i selektivnost promotora, interakcija s aktivatorima transkripcije (GCN5, ADA2, ADA3 i TRA1) i modifikacija hromatina acetilacijom histona (GCN5) i deubikvitinacijom (UBP8). SAGA acetilira nukleosomni histon H3 u određenoj mjeri (da formira H3K9ac, H3K14ac, H3K18ac i H3K23ac).

SAGA stupa u interakciju sa DNK putem uzvodnih aktivirajućih sekvenci (UAS). SALSA, a izmijenjeni oblik SAGA, može biti uključen u pozitivnu regulaciju transkripcije. Predlaže se da SLIK ima djelimično preklapajuće funkcije sa SAGA-om. Poželjno acetilira metilirani histon H3, barem nakon aktivacije na GAL1-10 lokusu. "ADA5 / SPT20 povezuje ADA i SPT gene, koji su uključeni u transkripciju kvasca".

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Geni na hromosomu 13
Kategorija:Transkripcijski faktori
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
GTP-ciklohidrolaza 1

**GTP-ciklohidrolaza I** (**GTPCH**) (EC3.5.4.16) je član porodice GTP-ciklohidrolaznih enzima. GTPCH je dio biosintetskog metaboličkog puta folata i biopterina. Odgovoran je za hidrolizu gvanozin-trifosfata (GTP) da nastane 7,8-dihidroneopterin trifosfat (7,8-DHNP-3'-TP, 7,8-NH2-3'-TP).

## Gen
GTPCH je kodiran genom *GCH1*. Opisano je nekoliko alternativnih prerađenih varijanti transkripta koje kodiraju različite izoforme; međutim, ne daju sve varijante funkcionalni enzim.

## Klinički značaj 
Otkrivene su najmanje 94 mutacije koje izazivaju bolest u ovom genu. Mutacije u ovom genu povezane su sa zloćudnom fenilketonurijom (PKU) i hiperfenilalaninemijom (HPA), kao i malignom GTP-ciklohidrolazom I. Nedostatak GTP ciklohidrolaze I može se javiti u recesivnom i dominantnom obliku i dovesti do nedostatka određenih neurotransmitera (dopamin, noradrenalin, epinefrin i serotonin). Dominantni oblik, sa mutacijom samo u jednom od dva alela za GTP ciklohidrolazu I, uzrokuje dopamin-reaktivnu distoniju, koju karakterizira početak distonija. Pacijenti sa recesivnim oblikom imaju mutacije u oba alela za GTP-ciklohidrolazu I. Kod njih se javlja kašnjenje u razvoju i neurološka disfunkcija sa trupnom hipotonijom, hipertonijom ekstremiteta, abnormalnim pokretima, tremorima i konvulzijama, a ponekad i autonomna disfunkcija. Odgovor na liječenje je promjenjiv, a dugoročni i funkcionalni ishod je nepoznat. Kako bi se pružila osnova za poboljšanje razumijevanja epidemiologije, korelacije genotip/fenotip i ishoda ovih bolesti i njihovog utjecaja na kvalitet života pacijenata, te za procjenu dijagnostičkih i terapijskih strategija, uspostavljen je registar pacijenata kod nekomercijalne Međunarodne radne grupe za poremećaje povezane s neurotransmiterima (iNTD).

## Također pogledajte
* Gvanozin trifosfat (GTP)
* Tetrahidrobiopterin (THB, BH4)
* Vitamin B9 (folna kiselina → folat)

## Reference 
## Dopunska literatura
* 

## Vanjski linkovi 
* 
*GeneReviews/NCBI/NIH/UW entry on GTP Cyclohydrolase 1-Deficient Dopa-Responsive Dystonia
* 

Kategorija:EC 3.5.4
Kategorija:Enzimi
Kategorija:Geni na hromosomu 6
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Konstrakta

**Ana Đurić** (rođena **Ignjatović**; Beograd, 12. oktobar 1978), poznatija kao **Konstrakta**, srbijanska je pjevačica i tekstopisac. Postala je poznata kao vokalistica alternativnog benda Zemlja gruva! 2010–ih. Sa pjesmom "In corpore sano" predstavljala je Srbiju na Eurosongu u Torinu 2022.

## Karijera 
### Zemlja gruva! 
Umjetničko ime Konstrakta dala je sama sebi kad je imala 20 godina. Karijeru je započela kao članica grupe Mistakemistake, dok je nešto kasnije prepoznata u beogradskom bendu Zemlja gruva! s kojim je izdala tri albuma. Prvi album *WTF Is Gruveland* izdali su 2010, *Dino u Zemlji gruva*, na kojem su obradili pjesme hrvatskog izvođača Dine Dvornika, objavili su 2013, a posljednji album *Šta stvarno želiš?* izdali su 2016. Neki od najpoznatijih hitova benda su "Najljepše želje" (2010), "Nisam znala da sam ovo htela" (2011) i "Jače manijače" (2013). Zemlja gruva! učestvovala je dvaput na Beoviziji (2008. s pjesmom "Čudesni svetovi" koju je otpjevala Zoe Kida, te 2009. s pjesmom "Svejedno je" koju je izvela Konstrakta).

Konstrakta nastavlja solo karijeru objavljivanjem singla "Žvake" 2019. godine.

## Eurosong 2022. 
Projekat *Triptih*, dvanaestominutni spot za tri pjesme – "Nobl", "In Corpore Sano" i "Mekano", objavila je 28. februara 2022. Koncept je bio ideja Konstrakte, Ane Rodić i Maje Uzelac, koja je i režirala sam spot. Pjesme i spot, svaka na svoj način, ilustruju savremeni život u Srbiji.

Dana 8. februara 2022, "In corpore sano" je prijavljena među 36 pjesama za državno takmičenje, Beoviziju, čiji pobjednik predstavlja Srbiju na Eurosongu te godine. Takmičenje se emitovalo na Radioteleviziji Srbije. Nakon nastupa u prvom polufinalu 3. marta, Konstrakta je brzo stekla popularnost, gdje je zauzela drugo mjesto i tako se kvalifikovala u finale. Njena pjesma je u finalu 5. marta pobijedila sa 31,34% glasova, te je tako izborila nastup na izboru za pjesmu Evrovizije.

## Privatni život 
Diplomirala je na Arhitektonskom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Godine 2009. udala se za kolegu arhitekta, Milana Đurića, s kojim ima sina Nikolu i kćerku Lenu.

## Diskografija 
### Singlovi 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Konstrakta na *Discogs*

Kategorija:Rođeni 1978.
Kategorija:Biografije, Beograd
Kategorija:Učesnici Eurosonga 2022.
Kategorija:Predstavnici Srbije na Eurosongu
Kategorija:Živi ljudi
Rudarsko područje Roșia Montană

**Roșia Montană** je komuna u Alba County na zapadu Transilvanije, Rumunija. Sastoji se od 16 sela. Komuna je najniži nivo administrativne podjele u Rumuniji i predstavlja ruralnu jedinicu okruga. U Rumuniji postoji 2.686 komuna. 
## Historija 
Postoje arheološki i metalurški dokazi o iskopavanju zlata u Transilvanije od kasnog kamenog doba. Bogati mineralni resursi ovog područja eksploatisani su i u rimskim vremenima. Zajednicu, tada poznatu kao Alburnus Maior, osnovali su Rimljani za vrijeme Trajanove vladavine kao rudarski grad, s ilirskim kolonistima iz Dalmacije.
 
Smješten u metalnom lancu planine Apuseni na zapadu Rumunije, Roșia Montană ima najznačajniji, opsežniji i tehnički najrazličitiji podzemni kompleks rimskog rudarstva. Kao Alburnus Maior, to je bilo mjesto ekstenzivnog vađenja zlata. Voskom presvučene drvene ploče za pisanje dale su detaljne pravne, društveno-ekonomske, demografske i lingvističke informacije o rimskim rudarskim aktivnostima, ne samo u Alburnus Maior-u već i u široj provinciji Dačiji. Najranije spominjanje grada nalazi se na voštanoj ploči od 6. februara 131. godine. Arheolozi su u gradu otkrili antičke nastambe, nekropole, galerije rudnika, rudarske alate, 25 voštanih ploča i mnoge natpise na grčkom i latinskom, sa središtem oko brda Carpeni.

Tokom 166 godina, počevši od 106. godine nove ere, Rimljani su izvukli oko 500 tona zlata sa lokacije razvijajući visoko inžinjerske radove, različite tipove galerija ukupne dužine 7&nbsp;km i niz vodenih točkova u četiri podzemna lokaliteta odabrana za njihovu rudu visokog kvaliteta. 
Uvezena rimska rudarske tehnologije oslanjala se i na lokalno razvijene tehnike, nepoznate na drugim mjestima iz tako ranog doba. Rudarstvo na lokalitetu je također vršeno, iako u manjoj mjeri, između srednjeg vijeka i modernog doba.

Državni rudnik zlata zatvoren je krajem 2006. godine prije pristupanja Rumunije Evropskoj uniji.

Rudarski predio Roșia Montană se od 2021. god. nalazi na UNESCO-ovoj listi svjetske baštine

## Reference 
Kategorija:Svjetska baština u Rumuniji
Teški lanac imunoglobulina

sa dva lahka lanca Ig (zeleno). Prikazani su konstantni (C) i varijabilni (V) domeni.]]

**Teški lanac imunoglobulina** (**IgH**) je velika polipeptidna podjedinica antitijela (imunoglobulina). U ljudskom genomu, lokusi IgH gena nalaze se na hromosomu 14.

Tipsko antitijelo se sastoji od dva teška lanca imunoglobulina (Ig) i dva lahka Ig lanca. Postoji nekoliko različitih tipova teškog lanca koji definišu klasu ili izotip antitijela. Ovi tipovi teških lanaca variraju između različitih životinja. Svi teški lanci sadrže niz imunoglobulinskih domena, obično s jednom varijabilnom domenom (VH) koji je važan za vezivanje antigena i nekoliko konstantnih domena (CH1, CH2, itd.). Proizvodnja održivog teškog lanca je ključni korak u sazrijevanju B-ćelija. Ako je teški lanac u stanju da se veže za surogatni lahki lanac i pređe na plazmamembranu, tada B-ćelija u razvoju može početi proizvoditi svoj lahki lanac.

Teški lanac ne mora uvijek da se veže za lahki lanac. Pre-B-limfociti mogu sintetizirati teški lanac u odsustvu lahkog lanca, koji onda može omogućiti teškom lancu da se veže za protein koji vezuje teški lanac.

## Kod sisara
### Klase
Postoji pet tipova teškog lanca sisarskih imunoglobulina: γ, δ, α, μ i ε.  Oni definišu *klase* imunoglobulina: IgG, odnosno IgD, IgA, IgM i IgE.
* Teški lanci α i γ imaju približno po 450 aminokiselina.
* Teški lanci μ i ε imaju približno po 550 aminokiselina.
** Teški lanci μ i ε imaju konstantnu regiju sastavljenu od po četiri domena.

## Također pogledajte
* Teški lanac antitijela

## Reference
## Vanjski linkovi
* 
* Educational Resource for Heavy Chain Analysis 

Kategorija:Imunološki sistem
Kategorija:Imunologija
Kategorija:Geni na hromosomu 14