Sinaptonemni kompleks

[right|300px|thumb|**A**: [Homologni hromosomi (svijetlo plavi) se poravnavaju i sinapse zajedno preko poprečnih filamenata (crne linije) i uzdužnih filamenata (tamnoplavi). Rekombinacijski čvorovi (sivi elipsoidi) na centralnoj regiji mogu pomoći u dovršavanju rekombinacije. Hromatin (crvene petlje) je pričvršćen za njegovu spolnu nogu i nožni prst, koji se proteže od obje sestrinske hromatide. **B**' Vrh: Set paradajz SC-a. Oko svakog SC-a vidljivi su hromatinski "omoti". Dole: dva paradajz SC-a sa uklonjenim hromatinom, omogućavajući otkrivanje kinetohora ("loptastih" struktura) na centromerama.]]
**Sinaptonemski kompleks** (**SC**) je proteinska skastruktura koja se formira između homolognih hromosoma (dva para sestrinskih hromatida) tokom mejoze i smatra se da posreduje sinapsu i rekombinaciju tokom mejoze I u eukariota. Smatra se da SC funkcionira prvenstveno kao skela koja omogućava interakcijskim hromatidama da završe svoje krosingoverske aktivnosti.

## Kompozicija 
Sinaptonemski kompleks je tripartitna struktura koja se sastoji od dva paralelna bočna regiona i centralnog elementa. Ova "tripartitna struktura" se vidi tokom pahtenske faze prve mejotske profaze, i kod muškaraca i kod žena tokom gametogeneze. Prije stadija pahitena, tokom leptototena, lateralni elementi počinju da se formiraju i oni započinju i završavaju međusobno uparivanje tokom zigotenske faze. Nakon što se pahinema završi, SC se obično rastavlja i više se ne može identificirati.

Kod ljudi su okarakterisane tri specifične komponente sinaptonemskog kompleksa: SC protein-1 (SYCP1), SC protein-2 (SYCP2) i SC protein-3 (SYCP3). [SYCP1 gen je na p kraku hromosom 13; SYCP2 gen je na q kraku hromosoma 20, sekvenca q13.33; a gen za SYCP3 je na hromosomskoj regiji 12q.

Sinaptonemski kompleks opisao je Montrose J. Moses 1956. godine u primarnim spermatocitima rakova i D. Fawcett u spermatocitima golubova, mačaka i ljudi. Kao što se vidi elektronskim mikroskopom, sinaptonemski kompleks formiraju dva "lateralna elementa", uglavnom formirana od SYCP3, a sekundarno od SYCP2, "centralnog elementa" koji sadrži najmanje dva dodatna proteina i aminoterminalnu regiju SYCP1, i "centralni region" raspoređen između dva bočna elementa, koji sadrži "poprečne filamente" sastavljene uglavnom od proteina SYCP1. Spolni hromosomi muških sisara pokazuju samo "djelimičnu sinapsu" jer obično formiraju samo kratki SC u XY paru. SC pokazuje vrlo malu strukturnu varijabilnost među eukariotskim organizmima uprkos nekim značajnim razlikama u proteinima. U mnogim organizmima SC nosi jedan ili nekoliko "rekombinacijskih čvorića" povezanih sa njegovim centralnim prostorom. Smatra se da ovi noduli odgovaraju događajima zrele genetičke rekombinacije ili "ukrštanja". Kod mužjaka miševa, gama zračenje povećava mejotska ukrštanja u SC. Ovo ukazuje da se egzogeno uzrokovana oštećenja DNK vjerovatno popravljaju krosingoverskom rekombinacijom u SC-ima. Istraživanja su pokazala da ne samo da se SC formira nakon genetske rekombinacije, već i mutantne ćelije kvasca koje nisu u stanju da sastave sinaptonemski kompleks mogu i dalje biti uključene u razmjenu genetskih informacija. Međutim, kod drugih organizama poput nematoda *C. elegans*, formiranje hijazmi zahtijeva formiranje sinaptonemskog kompleksa.

## Reference
## Vanjski linkovi 
* http://www.olympusbioscapes.com/gallery/images/333  - Synaptonemal complex
by 3D-Structured Illumination, photograph by Dr. Chung-Ju Rachel Wang
University of California Berkeley, Department of Molecular and Cell Biology
Berkeley, CA, USA, second place winner of the 2009 Olympus Bioscapes Digital Imaging Competition.
* http://www.olympusbioscapes.com/gallery/2009/ 
* Kounetsova A. et al, *Meiosis in Mice without a Synaptonemal Complex* PLOS ONE (2011)

Kategorija:Molekularna genetika
Kategorija:Mejoza