Oksidativni stres

izazvana ksenobioticima i naknadna detoksikacija ćelijskim enzimima (terminacija).]]

**Oksidativni stres** odražava neravnotežu između sistemske manifestacije reaktivnih vrsta kisika (ROS) i sposobnosti biološkog sistema da lahko detoksificira reaktivne intermedijere ili da popravi nastalu štetu. Poremećaji u normalnom redoks stanju ćelija mogu izazvati toksične efekte, proizvodnjom peroksida i slobodnih radikala koji oštećuju sve komponente ćelije, uključujući proteine, lipide i DNK. Oksidativni stres  oksidativnog metabolizma uzrokuje oštećenje baze, kao i prekidanje lanaca u DNK. Oštećenje baze je uglavnom indirektno i uzrokovano je generiranim ROS, npr. O2– (superoksidni radikal), OH (hidroksil radikal) i H2O2 (vodik-peroksid). Nadalje, neke reaktivne oksidativne vrste djeluju kao ćelijski glasnici u redoks signalizaciji. Dakle, oksidativni stres može uzrokovati poremećaje u normalnim mehanizmima ćelijske signalizacije.

Smatra da je kod ljudi se oksidativni stres uključen u razvoj ADHD, kancera, Lafora, i  Alzheimerove bolesti, te  ateroskleroze, srčane insuficijencije, infarkta miokarda, sindroma fragilnog X, anemije srpastih ćelija, *lichen planus*, vitiligoa, autizma, infekcija, sindroma hroničnog umora (ME/CFS), i depresija. Također se čini da je karakterističan za osobe sa Aspergerovim sindromom. Međutim, ROS mogu biti od koristi, jer ih imunski sistem koristi kao način za napad i ubijanje patogena. Kratkotrajni oksidativni stres takođe može biti važan u prevenciji starenja, indukcijom procesa pod nazivom mitohormeza.

Tabela prema:

## Bolesti
Sumnja se da je oksidativni stres važan u pojavi više ozbiljnih bolesti, kao što neurodegenerativne bolesti uključujući Lou Gehrigovu bolest (MND ili ALS), Parkinsonova bolest, Alzheimerova bolest, Huntingtonova bolest, depresija, autizam, i multipla skleroza. Indirektni dokazi putem praćenja biomarkera kao što su reaktivne vrste kisika i proizvodnja reaktivnih vrsta dušika (RNS), ukazuju da oksidativna oštećenja mogu biti uključena u patogenezu ovih bolesti, dok je kumulativni oksidativni stres s poremećenim mitohondrijskim disanjem i oštećenjem mitohondrija povezan s Alzheimerovom i Parkinsonovom bolešću, kao i drugim neurodegenerativnim bolestima.

Smatra se da je oksidativni stres povezan sa određenim kardiovaskularnim oboljenjima, budući da je oksidacija LDL u vaskularnom endotelu prekursor formiranja ateroskreroznog plaka. Oksidativni stres također ima ulogu u ishemijskoj kaskadi zbog kisične reperfuzijske povrede nakon hipoksije. Ova kaskada uključuje moždane i srčane udare. Oksidativni stres je također uključen u sindrom hroničnog umora (ME/CFS). Oksidativni stres također doprinosi ozljeđivanju tkiva nakon zračenja i hiperoksija, kao i kod dijabetesa. Kod hematoloških karcinoma, kao što je leukemija, uticaj oksidativnog stresa može biti obostran. Reaktivne vrste kisika mogu poremetiti funkciju imunskih ćelija, promovišući imunsku evaziju leukemijskih ćelija. S druge strane, visoki nivoi oksidativnog stresa također mogu biti selektivno toksični za ćelije raka.

Oksidativni stres je vjerovatno uključen u razvoj raka koji je povezan sa starenjem. Reaktivne vrste kisika proizvedene u oksidativnom stresu mogu uzrokovati direktno oštećenje DNK i stoga su mutagene, a također mogu potisnuti apoptoze i promovirati proliferaciju, invazivnost i metastaze.  Infekcija putem *Helicobacter pylori* koji povećava proizvodnju reaktivnih vrsta kisika i dušika u ljudskom želucu također se smatra važnom u razvoju karcinoma želuca.

## Imunska odbrana
Imunski sistem koristi smrtonosne efekte oksidansa, tako što proizvodnju oksidirajućih vrsta čini centralnim dijelom svog mehanizma ubijanja patogena; sa aktiviranim fagocitima koji proizvode i ROS i reaktivne vrste dušika. To uključuje superoksid , dušik-oksid (•NO) i njihov posebno reaktivni proizvod, peroksinitrit (ONOO–). Iako upotreba ovih visoko reaktivnih spojeva u citotoksičnom odgovoru fagocita uzrokuje oštećenje tkiva domaćina, nespecifičnost ovih oksidansa je prednost jer će oštetiti gotovo svaki dio svoje ciljne ćelije.

## Također pogledajte
* Antioksidativni stres
* Akatalazija
* Malondialdehid, marker oksidativnog stresa
* Mitohondrijska teorija starenja slobodnih radikala
* Mitohormeza
* Dušik-oksid
* Prooksidans
* Reduktivni stres

## Reference
Kategorija:Citologija
Kategorija:Hemijska patologija
Kategorija:Alzheimerova bolest
Kategorija:Biološko starenje