Oplodnja

**Oplodnja** ili **singamija** je fenomen seksualne reprodukcije, koji se sastoji od spajanja dva gameta različitog spola, uz pajanje njihovih jedara. Rezultat oplodnje je nova ćelija, jedinstvena u svojoj vrsti, pod nazivom zigot.

## Oplodnja kod biljaka
[thumb|desno|200px|[Mahovine jetrenjarke su male biljke sa kompleksnim životnim ciklusom koji uključuje oplodnju.Spermatozoid i jaje se spajaju u zigot iz kojeg se razvija embrion.]]

Oplodnja u spermatofita odvija se tek nakon oprašivanja, odnosno kada polen dođe na stigmu cvijeta i pridrži se za ljepljivu površinu. U ovom trenutku polenska granula završava svoj razvoj i proizvodi polenovu cijev (muški gametofit, da oplodi ženski gamet u jajniku oosferu). Dva gameta zajedno stvaraju novu ćeliju pod nazivom zigot koji će biti podijeljen tokom razvoja embriona. Uz korake bubrenje i klijanja, a zatim rast javlja se nova biljka, slična, ali genetički ne ista kao tijelo roditelja, jedinstveno u svojoj vrsti.
Takva biljka se uobičajeno sastoji od korijena, stabljike i listova.

## Oplodnja kod sisara
Jaje, umotano u *zona pellucida* i ooforu, nakon što je ispuštena iz jajnika ulazi u jajovod kreće se , zahvaljujući ćelijskim trepljama u oblozi cijevi. Spermatozoid, koji je prošao spermatogenezu i osnaživanje (oko 300-500 puta), u tranzitu uz ženske genitalije, ulazi u jaje u ampulnom dijelu cijevi.
;Početak **akrosomne reakcije**: Akrosomna membrana i plazma spermatozoida se stapaju, što stvara poru koja omogućava izlučivanje litičkih enzima koji razlažu, *cumulus* i zonu pelucidu.

Ulazeća plazma spermatozoida i vanjska akrosomna membrana, u korespondenciji sa prednjim dijelom glave i dalje je umotan samo unutrašnju akrosomnu membranu. Ovo drugo je povezano sa lučenjem akrozina – enzima koji omogućava probijanje membrane zone pelucide.
Na površini sperme nalazi se proteini zvani *bindini* koji se vezuju za receptore na membrani jajeta, omogućavajući prepoznavanje specifični, tj. blokiranje oplodnje između različitih vrsta.

Nakon zone pelucide, sperma se uvodi između zona pellucida i ovoleme, takozvani **perivitelini prostor**, u kojem se ne uklopa sa plazma membranom jajne ćelije u post-akrosomnoj regiji, na području u kojem se membrane dva gamet počinju spajati: **fuzija gameta**.

;Prodor spermatozoida određuje **proces aktivacije** oocita.

Čim se dogodi fuzija, ioni natrija migriraju u ćeliju, što dovodi do promjene polariteta jajne membrane. Ovaj događaj predstavlja *brzo zaklkjućavanje polispermije*, tj. prodora drugog spermatozoida.

Fuzije stimulira oplođeno jaje za oslobađanje kalcijevog vala (koji dolazi iz citoplazmatske akumulacije) iz sperme: **kortikalna reakcija**.

S druge strane, aktivni loptasti razvoj jajeta, koji je zaustavljen u metafazi II, i aktivira *spori blok* polispermije, koji se sastoji u fuziji *kortikalnih granula* koje se nalaze u plazmi jajeta sa plazma membranom. U ovom trenutku polaritet membrane se vraća u normalno stanje.

Kortikalne granule sadrže fenzime koji prekidaju veze između jajeta i zona pelucide i uklanjaju receptore za spermu površine jajeta. Ostale tvari koje se nalaze u kortikalnim granulama, osmozom dobijaju vodu ispod *zona pellucida*, odvajajući je iz plazme membrane, i otvrdnuvši, sprečava ulazak drugih spermatozoida.
Jaje stvara *konus oplodnje* oko jedra sperme, koja gubi membranu i provlači se se u citoplazmu jajeta. Osim toga, hromatin se sažima i umotava membranom endoplazmatičnog retikuluma. To čini **muški pronukleus**, koji se spaja sa **ženskim pronuleusom**, na kraju druge mitotske podjele. Oba sadrže brojne primarne nukleoluse, te su haploidna, ali spajanjem nastaje diploidni zigot – prva ćelija embriona.

### Načini oplodnje
Moguće su dva načina oplodnje: vanjska i unutrašnja.

* **Vanjska oplodnja** se samo javlja u vodi, jer vodena sredinu omogućava jedinkama da osloboda gamete tako da je partnerski gamet suprotnog spola u odgovarajućem trenutku u stanju da se s njima spoji U vodenoj sredini oplodnje zahtijeva znatnu emisije spolnih ćelija i vrlo visoku potrošnje energije uz opasnost od neuspjeha.
* **Unutrašnja oplodnja** se odvija tako što se muški gameti direktno u ženske spolne organe. Obilježena je niskom potrošnjom energije i visokom šansom za uspjeh.
** **Indirektna unutrašnja oplodnja** je vrlo česta u rakova, vodozemaca i glavonožaca; spermatofore (torbe koje sadrže pojedinačne spermatozoide) se odvajaju iz muškog tijela i premještaju u tijelo ženke, koji će ih čuvati sve dok ne budu potrebne za oplodnju.

## Oplodnja kod čovjeka
mini|200px|Trenutak prije oplodnje
**Oplodnja** je stapanje muških i ženskih spolnih ćelija (spermija i jajnih ćelija).
[thumb|200px|Oplodnja se kod čovjeka odvija u [jajovodu.]]
Oplodnja počinje spajanjem haploidnih spolnih ćelija-spermija i jajne ćelije koje se uglavnom odvija u jajovodima. Spermij prodire kroz membranu jajne ćelije. Iz glave spermija koji je ušao u jajnu ćeliju oslobađa se *predjezgra* s haploidnim brojem hromosoma. Predjezgra se udružuje u jajnoj stanici s haploidnom predjezgrom jajne ćelije te nastaje prava jezgra oplođene ćelije - *zigote* s potpunim brojem hromosoma (2n=46). U nastavku slijedi niz mitotičkih dioba, koji prelazi iz dvoćelijskog oblika u četveroćelijski oblik, pa dalje u rani zametak sa 8,16, 32, 64,128 itd. ćelijaa. Nakon otprilike 72 sata nastaje *zametni mjehurić* sastavljen od većeg broja ćelija. Mjehurić se sastoji od vanjskog sloja ćelija i unutarnje mase ćelija - *embrioblasta*, iz kojih se intenzivnom diobom razvija zametak čovjeka. Obložnim ćelijama mjehurića rani zametak će se za 7 do 8 dana ugnijezditi u dobro prokrvljenu sluznicu maternice. Ovdje se zametak hrani iz podloge sluznice maternice, dok se ne izgradi posteljica. Zametni razvoj teče postepeno s razvojem zametnih listića iz kojih će se u zametku razvijati pojedini organi i organski sistemi (probavni, jetra, pluća, srce, krvne žile, kosti, mišići, mokraćni i spolni organi te živčani sistem s čulima). Kada se jajna ćelija oplodi jednom nije moguće da se oplodi ponovo. Jednojajčani blizanci nastaju kada se oplođena jajna ćelija podijeli na 2 zasebne koje su genetički identične, a dvojajčani kada se u jajnicima stvore 2 jajne ćelije i bivaju oplođene dvama spermatozoidima.

## Također pogledajte
*Zigot

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Embriologija
Kategorija:Razvojna biologija
Kategorija:Plodnost