Bonn

**Bonn** je grad u zapadnom dijelu Njemačke, smješten u saveznoj pokrajini Sjeverna Rajna-Vestfalija (*Nordrhein-Westfalen*) na obje obale rijeke Rajne. On je 20. po veličini grad Njemačke. Nalazi se oko dvadeset kilometara južno od Kölna.

U periodu od 1949. do 1990. Bonn je bio glavni grad Zapadne Njemačke, te do 1999. sjedište njemačke vlade. Počev od 1998, mnoge savezne institucije su počele su počele da se preseljavaju iz Bonna u Berlin: oba doma njemačkog saveznog Parlamenta, *Bundestag* i *Bundesrat*, kao i ured kancelara i rezidencija predsjednika države (*Bundespräsident*). Ipak, Bonn je ostao centar politike i administracije.

U periodu od 1597. do 1794. bio je sjedište nadbiskupa i kneza izbornika Kölna, a rodno je mjesto čuvenog kompozitora Ludwig van Beethovena. Oni su bili članovi velike plemenske zajednice koji su gotovo istrijebljeni u toku posljednje faze Cezarovih ratova sa Galima.

Nakon nekoliko desetljeća, Rimljani napuštaju mali kamp koji je bio povezan sa naseljem plemena Ubii. Tokom 1. vijeka nove ere, Rimska vojska izabire mjesto za svoju novu veću bazu nešto sjevernije od grada, gdje se danas nalazi predgrađe Bonn-Castell. Ta utvrda se zvala Castra Bonnesis ili doslovno *"Grad Bonn"*. Prvobitno napravljena od drveta, naknadno su je preinačili u stalnu kamenu utvrdu. Ovu utvrdu Rimljani su upotrebljavali relativno dugo vremena, sve do same propasti Zapadnog Rimskog Carstva, a moguće i do sredine 5. vijeka. 

Ostaci utvrde su se očuvali dugo u srednjem vijeku, kada su je zvali *Bonnburg*. Neko vrijeme su je koristili franački kraljevi. Naposlijetku, mnogo od njenog materijala je upotrijebljeno pri gradnji gradskih zidina Bonna u 13. vijeku. *Sterntor* (bosanski: *Zvijezdana vrata*) u centru današnjeg grada su rekonstruisana koristeći posljednje ostatke srednjovjekovnih gradskih zidina.

mini|lijevo|*Sterntor* (*Zvjezdana vrata*), rekonstrukcija vrata srednjovjekovnih gradskih zidina

Do danas, rimska tvrđava Bonn ostala je najveća tvrđava ovog tipa poznata u antici, tojest tvrđava koja je izgrađena za jedan carski legion pune veličine i njegovu logistiku. Arheološka iskopavanja su pokazala da je rimska utvrda bila gotovo kvadratnog oblika, velikih dimenzija oko 528 metara sa 524 metara, sa vlastitom riječnom lukom. Unutar njenih zidina rasprostirala se gusta mreža ulica i brojni objekti, od prostranih komandnih mjesta i kuća važnih oficira do baraka, konjušnica i vojnih zatvora.. Bonska crkva je građena u romaničkom stilu između 11. i 13. vijeka.

Bonn još i više raste i dobija na utjecaju kada 1597. postaje sjedište nadbiskupije Köln. Knez-izbornik Kölna, Klement Avgust Bavarski (koji je vladao u periodu od 1723. do 1761) je naredio gradnju građevina u baroknom stilu koje i danas daju gradu karakterističan izgled. Jedan drugi značajni vladar ovog područja, nadvojvoda Maksimilijan Franjo (vladao od 1784. do 1794. godine), osnovao je univerzitet i odmaralište u četvrti Bad Godesberg. Pored toga, bio je i sponzor mladom Beethovenu. Nadvojvoda je također financirao Beethovenovo prvo putovanje u Beč.

Godine 1794. grad su zauzeli Francuzi i grad postaje dijelom Prvog Francuskog Carstva. Nakon Napoleonovih ratova, 1815. godine Bonn postaje dio Kraljevine Pruske. Administrativno je pripadao pruskoj provinciji Rajni, koja nakon ujedinjenja Njemačke 1871. postaje dijelom Njemačkog carstva. U ovom periodu Bonn nije bio izrazito značajan grad.

### Moderna historija 
U vrijeme Drugog svjetskog rata, grad je ostao pošteđen bombardiranja sve do jeseni 1944. Do kraja borbi, 9. marta 1945, uništeno je oko 30% Bonna. Više od 1500 osoba je izgubilo živote kao rezultat bombardiranja. 2732 stanovnika Bonna koji su bili u njemačkoj vojsci poginulo je između 1939 i 1945 godine. U borbama oko Bonna, 56 njemačkih vojnika je poginulo, a 1700 je zarobljeno.

Nakon rata, grad ulazi u sastav britanske okupacione zone, te 1949. postaje glavni grad Zapadne Njemačke. Svoj izbor za glavni grad države Bonn treba zahvaliti Konradu Adenaueru, ranijem gradonačelniku Kölna i prvom kancelaru Zapadne Njemačke nakon Drugog svjetskog rata, koji je i sam rođen u Bonnu. Njegov uticaj pri izboru glavnog grada je prevagnuo nad činjenicama da je Frankfurt imao većinu infrastrukture potrebne za prijestolnicu, a troškovi Bonna kao prijestolnice su bili oko 95 miliona njemačkih maraka veći nego kad bi Frankfurt bio prijestolnica. Zbog svoje relativno malehne veličine za jedan glavni grad, Bonn se ponekad u šali nazivao i *glavni grad bez značajnog noćnog života* (*Bundeshauptstadt ohne nennenwertes Nachtleben*) ili *Bundesdorf* (*Savezno selo*).

Ponovnim ujedinjenjem Njemačke 1990. Berlin ponovno postaje njemačka prijestolnica. Ova odluka o premještanju glavnog grada nije uključivala i preseljenje političkih i administrativnih institucija iz Bonna. Tek 20. juna 1991 na zasjedanju njemačkog parlamenta (Bundestaga), nakon žestoke rasprave odlučeno je da se i državne institucije premjeste u Berlin. Kao kompromis, neka ministarstva su sve do danas ostala u Bonnu. Pošto nema daljnjih planova da se i ove institucije premjeste u prijestolnicu, Bonn je zadržao status drugog *nezvaničnog* glavnog grada Njemačke (kao Bundesstadt - savezni grad). Zbog neophodne rekonstrukcije objekata u Berlinu, preseljenje institucija iz Bonna trajalo je do 1999. U njemu se nalaze sjedišta DHL, T-Mobile i drugih uglednih kompanija, a dominacija javnog sektora je ustupila mjesto privatnom.

## Znamenitosti 
mini|desno|200px|Utvrda Godesburg
[mini|desno|200px|Poštanski toranj, sjedište Njemačke pošte d.d. (*[Deutsche Post AG*) i DHL-a]]

Rodna kuća Ludwiga van Beethovena se nalazi u ulici Bonngasse. Pored gradske tržnice smještena je stara gradska vijećnica, sagrađena 1737. godine u rokoko stilu, za vrijeme vladavine Klementa Avgusta Bavarskog. Koristila se za prihvat važnijih gosti koji su posjećivali grad i kao ured gradonačelnika. U neposrednoj blizini vijećnice nalazi se dvorac kneza-izbornika (*Kurfürstliches Schloss*), izgrađen kao rezidencija kneza-izbornika, a danas je glavna zgrada Univerziteta u Bonnu.

*Poppelsdorfer Allee* (Poppelsdorfer aleja) je aleja koja je okružena stablima pitomog kestena, a njom je prolazio prvi gradski tramvaj kojeg su vukli konji. Zajedno sa dvorcem kneza-izbornika postoji i dvorac *Poppelsdorf*, palača koja je izgrađena kao odmaralište kneza-izbornik u prvoj polovini 18. vijeka. Ovu aleju presjeca željeznička pruga i glavna željeznička stanica Bonn, sagrađena 1883/84 godine.

Tri najviše zgrade u gradu su radijski toranj WDR-a (*Westdeutscher Rundfunk*, Zapadnonjemački radio), visok 180 metara u četvrti Bonn-Venusberg, zatim sjedište Njemačke pošte (*Deutsche Post*), visoko 162,5 metara i bivša zgrada članova njemačkog parlamenta zvana *Langer Eugen*, visoka 114,7 metara, danas nova lokacija Kampusa UN-a.

### Crkve 
* Bonska samostanska crkva (Bazilika) https://web.archive.org/web/20090215133139/http://bonner-muenster.de/basilika/index_engl.htm
* *Dvostruka crkva* (dupla) Svetog Klemensa, Schwarzrheindorf, izgrađena 1151 
* Staro groblje u Bonnu, jedno od najpoznatijih u Bonnu
* Crkva Kreuzberg, izgrađena 1627 sa Neumannovim *Svetim stepenicama*, stepeništem namijenjenim za kršćanske hodočasnike

### Dvorci 
* Ruševine tvrđave Godesburg https://web.archive.org/web/20050525113041/http://www.bonn-region.de/ns/articleview_en.php?folderID=10204&sub_folderID=10215&articleID=623

### Savremene građevine 
* *Savezna četvrt* sa mnogim vladinim objektima uključujući:
** Poštanski toranj, najvišu građevinu u pokrajini Sjeverna Rajna-Vestfalija, a u njoj se nalaze sjedišta Njemačke pošte i DHL-a
** *Maritim Bonn*, hotel sa pet zvjezdica i centar za konvencije
** *Schürmann-Bau*, sjedište Deutsche Welle
** *Langer Eugen*, sjedište Kampusa UN-a od 2006, ranije je bio rezidencija članova njemačkog parlamenta
* Sjedište Deutsche Telekoma
* Sjedište T-Mobile

mini|lijevo|200px|Hofgarten (Kraljevski vrt) sa dvorcem izbornog princa *Kurfürstliches Schloss*, koji služi kao glavna zgrada Bonnskog univerziteta. U pozadini se vidi Bonnska samostanska crkva

### Muzeji 
* Muzejska *avenija* sa slijedećim muzejima:
** Umjetnička i izložbena dvorana Savezne republike Njemačke (*Kunst- und Ausstellungshalle der Bundesrepublik Deutschland*) u periodu 2006/07 je prikazivala Guggenheimovu kolekciju https://web.archive.org/web/20090509062736/http://www.kah-bonn.de/index_e.htm
** Muzej moderne umjetnosti (*Kunstmuseum Bonn*) http://kunstmuseum.bonn.de/start_e.htm 
** Kuća historije Savezne republike Njemačke (*Haus der Geschichte der Bundesrepublik Deutschland*) http://www.hdg.de/index.php?id=1&L=1
** Kraljevski muzej (*Museum König*) gdje se prvi put sastalo parlamentarno Vijeće (jedan od domova njemačkog Parlamenta - Bundesrat)
* Beethovenova kuća, rodno mjesto Ludwig van Beethovena http://www.beethoven-haus-bonn.de/sixcms/detail.php//portal_en 
* Regionalni rajnski muzej Bonn (*Rheinisches Landesmuseum Bonn*)

### Priroda 
* Botanički vrt (*Botanischer Garten*)  u kom je  najveći arum (lat. *Amorphophallus titanum*) na svijetu 
* *Rheinaue*, zabavni park na obalama rijeke Rajne
* *Kottenforst*, veliko zaštićeno šumsko područje na brdima zapadno od središta grada
* Rajnska promenada i stara carina (*Alter Zoll*)
* Na samom jugu grada, na granici sa pokrajinom Porajnje-Falačka, se nalazi ugašeni vulkan Rodderberg

## Obrazovanje 
U Bonnu se nalazi *Rheinische Friedrich Wilhelms Universität Bonn* ili Bonski univerzitet, koji se smatra jednim od najvećih u Njemačkoj. U gradu se nalaze još i brojne privatne škole kao npr. *Bonn International School* (BIS), privatna škola u kojoj se nastava izvodi na engleskom jeziku, a predviđena je za djecu do 12. razreda; zatim *Aloisiuskolleg*, jezuitska privatna škola u Bad Godesbergu, Amos-Comenius gimnazija, Akademija kralja Fahda (unutar koje je i džamija), libijska škola *El-Fath*, na kojoj se nastava odvija na arapskom jeziku, bonska nezavisna škola (za učenike od 1. do 4. razreda), *École de Gaulle - Adenauer* (škola de Gaulle - Adenauer) za učenike do 12. razreda na francuskom jeziku, gimnazija Ernst Kalkuhl, škola Otto Kühne, i mnoge druge. Pored ovih, postoji i šest privatnih katoličkih škola.

## Distrikti 
mini|desno|200px|Distrikti Bonna
mini|desno|200px|Gradska vijećnica ili "Stadthaus"

Godine 1969. nezavisni gradovi Bad Godesberg i Beuel kao i nekoliko manjih naselja i sela su spojeni unutar grada Bonna. Kao rezultat toga, površina grada se udvostručila. Bad Godesberg i Beuel su postali gradski distrikti (*Stadtbezirke*) sa određenom posebnošću unutar grada, a svaki od njih ima oko 70.000 stanovnika.

Svaki distrikt je podijeljen u nekoliko četvrti:
* **Bad Godesberg**: Alt-Godesberg, Friesdorf, Godesberg-Nord, Godesberg-Villenviertel, Heiderhof, Hochkreuz, Lannesdorf, Mehlem, Muffendorf, Pennenfeld, Plittersdorf, Rüngsdorf i Schweinheim
* **Beuel**: Beuel-centar, Beuel-istok, Geislar, Hoholz, Holtorf, Holzlar, Küdinghoven, Limperich, Oberkassel, Pützchen/Bechlinghoven, Ramersdorf, Schwarzrheindorf/Vilich-Rheindorf, Vilich i Vilich-Müldorf
* **Bonn**: Auerberg, Bonn-Castell *(do 2003: Bonn-sjever)*, Bonn-centar, Buschdorf, Dottendorf, Dransdorf, Endenich, Graurheindorf, Gronau, Ippendorf, Kessenich, Lessenich/Meßdorf, Nordstadt, Poppelsdorf, Röttgen, Südstadt, Tannenbusch, Ückesdorf, Venusberg i Weststadt
* **Hardtberg**: Brüser Berg, Duisdorf, Hardthöhe i Lengsdorf

## Saobraćaj 
mini|desno|180px|Beethovenova rodna kuća u Bonnu

Bonn sa ostalim njemačkim gradovima povezuju tri savezna autoputa i mreža njemačkih željeznica (Deutsche Bahn). Neki od ICE (InterCityExpress) i većina IC (InterCity) vozova se zaustavljaju na glavnoj željezničkoj stanici u Bonnu dok se na željezničkoj stanici u Siegburgu izvan Bonna zaustavljaju ICE vozovi. Također, saobraćaju i takozvani *Stadtbahn*, međugradski vozovi koji su sa dvije pruge povezani sa Kölnom. U Bonnu se nalazi i međunarodni aerodrom Köln-Bonn.

## Gradovi partneri 
Od 1983. grad Bonn je uspostavio saradnju sa izraelskim gradom Tel Avivom, a od 1988 sa Potsdamom, u bivšoj Istočnoj Njemačkoj, s kojim je imao partnerske odnose i u vrijeme pruske vladavine.

Centar Bonna je okružen brojnim tradicionalnim gradovima i naseljima koja su, do unazad nekoliko desetaka godina, bili nezavisni gradovi i imali vlastite partnerske odnose, prije nego što su 1969. pridruženi saveznom glavnom gradu. Danas je Bonn naslijedio partnerske odnose svojih gradskih distrikta sa slijedećim gradovima:

*  Oxford, Engleska, od 1947.
*  Budafok (22. distrikt Budimpešte) Mađarska, od 1991.
*  Opole, Poljska, od 1997.
*  Saint-Cloud, Francuska
*  Frascati, Italija
*  Windsor and Maidenhead, Engleska
*  Kortrijk, Belgija
*  Yalova, Turska
*  Mirecourt, Francuska
*  Villemomble, Francuska

Pored ovih, Bonn je razvio koncept međunarodne kooperacije i održava projekte iz oblasti održivog razvoja sa mnogim drugim partnerskim gradovima, između ostalih: Minsk u Bjelorusiji, Ulaanbaatar u Mongoliji, Bukhara u Uzbekistanu, Čengdu u Kini i La Paz u Boliviji.

## Poznate osobe 
* Ludwig van Beethoven (17. decembar 1770 - 26. mart 1827 u Beč, kompozitor i pianist)
* Bushido (reper) (28. septembar 1978 pravim imenom Anis Muhamed Jusuf Ferchichi) reper
* Sonja Fuss (5. novembar 1978) njemačka reprezentativna nogometašica, igra kao odbrambeni igrač
* Johannes B. Kerner (9. decembar 1964) televizijski voditelj
* Johanna Kinkel (8. juli 1810 - 15. novembar 1858 u Londonu), kompozitor i pisac

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Zvanična web stranica 
* Pregled historije grada 
* Turističke informacije
* Informacije o kulturi, turizmu: "The Museum Mile"
* Muzej umjetnosti u Bonnu


Kategorija:Bivši glavni gradovi
Kategorija:Gradovi u Sjevernoj Rajni-Vestfaliji