Isabelle Adjani

**Isabelle Yasmina Adjani**  (rođena 27. juna 1955.) je francuska glumica i pjevačica alžirskog i njemačkog porijekla. Jedina je glumica u historiji koja je osvojila pet nagrada Cezar za glumu (sve u kategoriji za najbolju glumicu) za filmove *Posjedovanje* (1981), *Jedno smrtonosno ljeto* (1983), *Camille Claudel* (1988), *La Reine Margot* (1994) i *Skirt Day* (2009). Dobila je titulu viteza Legije časti 2010. godine i komandanta Ordena umjetnosti i književnosti 2014. godine.

Njena uloga Adele Hugo u *Priči o Adel H.* (1975.) donela je Adjani prvu nominaciju za Oskara za najbolju glumicu, što je sa 20 godina, učinilo najmlađom nominiranom u toj kategoriji u to vrijeme. Njena druga nominacija za najbolju glumicu došla je za ulogu Camille Claudel, čime je postala prva francuska glumica koja je dobila dvije nominacije za Oskara za filmove na stranom jeziku. Osvojila je nagradu filmskog festivala u Cannesu za svoje uloge u filmu *Possession* and *Quartet* (1981.), postavši jedina glumica koja je osvojila nagradu za dva filma u istoj konkurenciji i Srebrnog medvjeda za *Camille Claudel*. Njene ostale zapažene filmske uloge su: *Stanar* (1976.), *Vampir Nosferatu* (1979.), *Subway* (1985.), *Diabolique* (1996.), *Francuskinje* (2014.) i *Svijet je tvoj* (2018.).

## Rani život i obrazovanje 
Isabelle Yasmina Adjani rođena je 27. juna 1955. godine u 17. pariskom arondismanu, od oca Mohameda Cherif Adjanija, alžirskog Kabila iz Konstantina, i majke Emme Auguste "Gusti" Schweinberger, njemačke katolkinje iz Bavarske.

Adjanini roditelji upoznali su se pred kraj Drugog svjetskog rata, dok je njen otac bio u francuskoj vojsci. Vjenčali su se i njena majka se vratila s njim u Pariz, iako nije znala ni riječ francuskog. Zamolila ga je da uzme Cherif kao svoje ime, jer je mislila da zvuči više "američki".

Isabelle je odrasla u dvojezičnoj porodici, tečno govoreći francuski i njemački  u Gennevilliersu, sjeverozapadnom predgrađu Pariza, gdje je njen otac radio u garaži. Nakon pobjede na školskom takmičenju recitatora, Adjani je sa 12 godina počela da glumi u amaterskom pozorištu. Uspješno je položila maturu i 1976. godine 

## Glumačka karijera 
desno|mini| Adjani na 35. dodjeli nagrada César, 27. februara 2010.
desno|mini| Adjani u hotelu Amour, 2012.
S 14 godina, Adjani je glumila u svom prvom filmu, *Le Petit Bougnat* (1970). Prvo je stekla slavu kao klasična glumica u Comédie-Française, kojoj se pridružila 1972. godine. Pohvaljena je zbog interpretacije Agnès, glavne ženske uloge u Molijerovom ''L'École des femmes.* Ubrzo je napustila pozorište i nastavila filmsku karijeru.

Nakon manjih uloga u nekoliko filmova, ostvarila je skroman uspjeh u filmu *La Gifle* (*Šamar*) iz 1974. koji je gledao François Truffaut. Odmah joj je dao prvu glavnu ulogu u filmu *Priči o Adèle H.* (1975.) čije je pisanje završio pet godina prije. Kritičari su hvalili njenu izvedbu,

Sa samo 19 godina, koliko je bila stara kada je snimila film, Adjani je bila nominovana za Oskara za najbolju glumicu u glavnoj ulozi, postavši najmlađa nominovana za najbolju glumicu u to vrijeme (rekord koji je držala skoro 30 godina). Brzo je dobila ponude za uloge u holivudskim filmovima, poput krimi trilera Waltera Hilla iz 1978. godine *The Driver*. Prethodno je odbila priliku da glumi u filmovima poput *The Other Side of Midnight.* Hollywood je opisala kao "grad fikcije" i rekla: "Ja nisam Amerikanka. Nisam odrasla sa tom voljom da osvojim nagradu." Truffaut je s druge strane rekao: „Francuska je premala za nju. Mislim da je Isabelle stvorena za američku kinematografiju."Film je pregledan više od 1,1 milion puta u Adjanijevoj rodnoj Francuskoj, ali nije bio tako dobro primljen u SAD.

Glumila je Lucy u rimejku filma *Nosferatu* njemačkog reditelja Wernera Herzoga iz 1979. godine, koji je bio dobro prihvaćen od strane kritike i dobro se pokazao na blagajnama u Europi. Rogeru Ebertu se dopao film, nazivajući Herzogov odabir Adjani jednim od njegovih "majstorskih poteza" u filmu. Napisao je da je ona "ovdje od koristi, ne samo zbog svog savršenog lica, već i zbog svog neobičnog kvaliteta prividnog postojanja na eteričnom nivou." Glumci i ekipa snimili su istovremeno verzije na engleskom i njemačkom jeziku na zahtjev 20th Century Foxa, američkog distributera, jer su Kinski i Ganz mogli samopouzdanije glumiti na svom maternjem jeziku.

Godine 1981. dobila je dvostruku nagradu za najbolju glumicu Filmskog festivala u Cannesu za uloge u filmu Merchant Ivory *Quartet* prema romanu Jean Rhysa i u horor filmu *Possession* (1981.). Sljedeće godine dobila je svoju prvu nagradu Cezar za film P*osjedovanje*, u kojoj je glumila ženu koja ima nervni slom. Godine 1983. osvojila je drugog Cezara za prikaz osvetoljubive žene u francuskom blockbusteru *Jedno smrtonosno ljeto*. Iste godine, Adjani je objavila francuski pop album *Pull marine*, koji je napisao i producirao Serge Gainsbourg. Glumila je u muzičkom spotu za hit naslovnu pjesmu "Pull Marine", koji je režirao Luc Besson.

Godine 1988. koproducirala je i glumila u biografskom filmu o vajarki *Camille Claudel*. Za ulogu u filmu dobila je treću nominaciju za Cezara i drugu za Oskara, postavši prva francuska glumica koja je dobila dvije nominacije za Oskara. Film je bio nominovan i za Oskara za najbolji film na stranom jeziku.

Dobila je svog četvrtog Cezara za film *Kraljica Margo* iz 1994. godine, ansambl epa u režiji Patricea Chéreaua. Svog petog Cezara dobila je za film *Dan suknji* (2009.), najviše što je dobila ijedna glumica. U filmu je prikazana kao profesorica srednje škole u problematičnom francuskom predgrađu koja uzima svoj razred za taoca kada slučajno ispali pištolj koji je pronašla kod jednog od svojih učenika. Premijerno je prikazan na francuskom kanalu Arte 20. marta 2009. godine, s rekordnih 2,2 miliona gledalaca, a zatim u kinima 25. marta 2009. godine. Film je bio njen povratak u kina nakon osam godina odsustva. Godine 2010. pojavila se u društvenoj komediji Mammuth, reditelja Benoîta Delépinea i Gustava Kerverna, u kojoj je glumila fantoma prve ljubavi Gérarda Depardieua. Iste godine posudila je glas liku Majke Gothel u animiranom filmu Rapunzel. Godine 2011. igrala je u filmu De Force, prvom filmu koji je režirao Frank Henry. Ona je oličavala komandanta Klaru Damiko, šefa brigade za suzbijanje razbojništva. Godine 2023. Adjani se pridružila Netflix miniseriji *Savršeni par*.

## Lični život 
Godine 1979. Adjani je dobila sina, Barnabéa Saïd-Nuyttena, sa snimateljem Brunom Nuyttenom,

Adjani je kasnije bila vjerena za kompozitora Jean-Michela Jarrea; raskinuli su 2004. godine.

U septembru 2009. godine potpisala je peticiju podrške Romanu Polanskom, pozivajući na njegovo oslobađanje nakon što je uhapšen u Švajcarskoj u vezi s optužbom iz 1977. godine za drogiranje i silovanje 13-godišnje devojčice.

Godine 2017., Adjani je intervjuisao Vincent Josse na francuskoj javnoj radio stanici France Inter. Tokom intervjua je izrazila oklijevanje u vezi s vakcinacijom i protivljenje obaveznoj vakcinaciji.

## Počasti 
Pored posebnih nagrada za određene filmove, Adjani je 14. jula 2010. godine proglašena vitezom francuske Legije časti za svoj doprinos umjetnosti.

## Vidi također 
* Magrebska zajednica u Parizu
* Spisak najstarijih i najmlađih dobitnika i nominovanih za Oskara – Najmlađi nominovani za najbolju glumicu u glavnoj ulozi
* Spisak glumaca sa nominacijama za Oskara
* Spisak dobitnika i nominovanih za francusku nagradu Oskar
* Legija časti
* Muzej Legije časti
* Spisak nosilaca Legije časti po imenu (A)
* Trake francuskih vojnih i građanskih nagrada

## Reference 
## Dalje čitanje 
* Adjani, Isabelle (1980). *Isabelle Adjani* u : Jean-Luc Douin (Hrsg. ): *Comédiennes aujourd'hui : au micro et sous le regard* . Pariz: Lherminier.ISBN&nbsp;2-86244-020-5
* Austin, Guy (2003). *Strana tijela: Jean Seberg i Isabelle Adjani*, S. 91–106 u: ders., *Zvijezde u modernom francuskom filmu* . London: Arnold.ISBN&nbsp;0-340-76019-2
* Austin, Guy (2006). *Govoriti istinu može biti opasan posao : Isabelle Adjani, rasa i slava*, in : *Remapping World Cinema : Identitet, kultura i politika u filmu*, herausgegeben von Stephanie Dennison i Song Hwee Lim, London: Wallflower Press.ISBN&nbsp;1-904764-62-2
* Halberstadt, Michèle (2002). *Adjani aux pieds nus&nbsp;– Journal de la repentie* . Pariz: Izdanja Calmann-Lévy.ISBN&nbsp;2-7021-3293-6
* Roques-Briscard, Christian (1987). *La passion d'Adjani*, Lausanne *i dr.* : Favre.ISBN&nbsp;2-8289-0279-X
* Zurhorst, Meinolf (1992). *Isabelle Adjani : ihre Filme, ihr Leben* . Heyne Film- und Fernsehbibliothek, Band 163. München: Hejne.ISBN&nbsp;9783453052383
* Rissa, Alvaro (pseudonimo di Walter Lapini) (2015), *Ode an Isabelle*, u *Antologia della letteratura greca e Latina'', Genova: Il Melangolo.ISBN&nbsp;978-88-6983-004-4
* d'Estais, Jérôme Possession, Tentatives d'exorcisme, Editions Rouge profond, 2019. ( )

## Eksterni linkovi 
* 

* 

Kategorija:Articles with hCards
Kategorija:Francuske pjevačice
Kategorija:César za najbolju glumicu
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Rođeni 1955.
Kategorija:Stranice s nepregledanim prevodom