Kaveole

**Kaveole** (lat.  *caveloea* = male pećine; singular, *caveola*) – u biologiji – su  posebni tipovi lipidnih splavova – malih (50-100 nanometara) invaginacija plazma membrane u mnogim vrstama kičmenjačkih  ćelija, posebno u endotelnim ćelijama i adipocitima.

Ove bocolike strukture su bogate proteinima, kao i lipidima, kao što su holesterol i sfingolipidi i imaju nekoliko funkcija u prenosšenju signala. Vjeruje se da imaju važnu ulogu u endocitozi, onkogenezi i preuzimanju patogenih bakterije i određenih virusa.

## Kaveolini
Formiranje i održavanje kalveola poglavito počiva na   kaveolinima,, proteinima molekulske mase od  21 kD.  Postoje tri homologna gena  koji kodiraju njihovu ekspresiju u ćelijama sisara: Cav1, Cav2 i Cav3. Ovi proteini imaju običnu topologiju: citoplazmatski N-kraj sa skelastim  domenom – transmembranskim domenom duge ukosnice  i citoplazmatskim C-krajem. Kaveolini se sintetiziraju kao monomeri i prebacuju  u Golgijev aparat. Tokom kasnijih transporta kroz sekretorni put, kaveolini  se vežu sa  lipidnim  otocima i formiraju  oligomere (14-16 molekula). Ovi  oligomerizirani  kaveolini čine kaveole. Prisustvo kaveolina dovodi do lokalne promjene u morfologiji membrane.

## Kaveolska endocitoza
Kaveole su izvor  klatrin-nezavisne endocitoze koja zavisi os lipidnih otoka. Sposobnost kaveolina da oligomeriziraju zbog oligomeracijskoh  domena je potrebna za formiranje kaveolske  endocitozne  vezikule. Oligomeracija dovodi do stvaranja kaveolinom  bogatih mikrodomena u plazma membrani. Povećan nivo holesterola i ubacivanje skelastog  domena kaveolina  na plazma membranu, zatim  dovodi  do širenja kaveolske invaginacije i formiranja  endocitozne  vezikule. Potom se odvija raspadanje vezikuls  iz plazma membrane, koje je posredovan GTPaznim  dinaminom II koji je lokaliziran na vratu pupajuće  vezikule. Oslobođene  kaveolske vezikule mogu se spojiti sa početkom endosoma ili kaveosoma. Kaveosom je endosomski  prostor s neutralnim pH koji nema  rane endosomne  markere, ali  sadrži molekule internalizirane putem  kaveolske  endocitoze.

Ova vrsta endocitoze se koristi na primjer za transcitozu  albumina u endotelnim ćelijama ili internalizaciju  inzulinskih  receptora u primarnim  adipocitima.

## Ostale uloge kaveola
[* Kaveole se mogu koristiti za ulazak nekih patogena u ćeliju iza  izbjegavanje degradacije u lizosomima. Međutim, neke bakterije ne koriste tipske kaveole nego samo kaveolinom  bogata područja plazma membrane. Patogeni koji  koriste  ovaj  endocitozni put uključuju viruse, kao što su SV40 i polioma virusi i bakterije, kao što su neki sojevi *Escherichia coli*, * Pseudomonas aeruginosa * i * Porphyromonas gingivalis*.

* Kaveole također  imaju ulogu u ćelijskoj signalizaciji. Kaveolini se vežu  s nekim signalnim molekulama (npr. eNOS) putem  svojih skelastih  domena, tako da mogu da reguliraju svoju signalizaciju. Kaveole su također uključene u regulaciju kanala i u signalizaciji  kalcijem.
* Kaveole učestvuju u regulaciji lipida.  Visok nivo kaveolina  Cav1 je  izražene u adipocitima. Kaveolin se veže sa holesterolom, masnim kiselinama i lipidnim kapljicama, uključujući regulaciju.
* Kaveole mogu  poslužiti i kao mehanosenzori u različitim tipovima ćelija. U endotelnim ćelijama, kaveole su uključene u protok nadražaja.  Hronična izloženost stimulansima  protoka dovodi do povećane razine kaveolina Cav1 u plazma membrani, njegove fosforilacije, aktivacije eNOS signalizacijskih enzima i remodeliranja  krvnih sudova. U glatkim  mišićnnim  ćelijama, kaveolin Cav1 ima ulogu u protoku senzornih impulsa  koji aktiviraju napredovanje ćelijskog ciklusa.

## Inhibitori 
Neki poznati inhibitori kaveolinskog puta  su filipin III, genistein i nistatin.

## Također pogledajte 
* Pinocitoza

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Citologija
Kategorija:Anatomija eukariotske ćelije
Kategorija:Ćelije