Genetička ravnoteža populacije

**Genetička ravnoteža populacije** je model po kojem se relativna frekvencija alela određenog lokusa održava na istoj razini u nizu sukcesivnih generacija. Suglasno tome, u takvim uvjetima, i relativna učestalost genotipova i fenotipova u populaciji, sve dok se ne pojavi neki od faktora koji remete tu ravnotežu.

Temelji teorijskog koncepta genetičke ravnoteže (ekvilibrijuma) postavljeni su "Hardy-Weinbergovim zakonom".
### Hardy-Weinbergov  princip 
defaultpx|thumbnail|250px|right|Hardy–Weinbergov princip
Hardy-Weinbergovo  načelo glasi da  populacija ne  evoluira  ako se frekvencije gena i genotipova ne mijenjaju  u nizu sukcesivnih generacija.  Definiralo
je uvjete pod kojim se održava genetička ravnoteža u populaciji:

•	Svaka jedinka u populaciji ima podjednaku šansu da se pari sa bilo kojom  jedinkom (suprotnog spola) u pripadajućoj populaciji;

•	Prilikom tog parenja svaki gamet jedne jedinke ima podjednaku šansu da se spoji sa bilo kojim gametom jedinke suprotnog spola;

•	Iz dva prethodna uvjeta, proističe da svaki gamet u populaciji ima podjednaku šansu da se spoji sa bilo kojim gametom u istoj populaciji.

*Pored toga, za održavanje genetičke ravnoteže (ekvilibrijuma) u populaciji neophodno je odsustvo evolucijskih faktora koji je remete (selekcija, mutacije, izolacija i genetički drift).
Model genetičkog ekvilibrija predstavlja teorijsku osnovu savremene populacijske genetike, a počiva na pretpostavci da se (u odsustvu faktora koji ga remete) relativna frekvencija posmatranih gena (genotipova i fenotipova) ne mijenja u neprekinutom nizu sukcesivnih generacija. Ovaj koncept su (nezavisno jedan od drugog) postulirali engleski matematičar Hardy i njemački liječnik Weinberg (Hardy – Weinbergov  zakon, 1908), uočivši da se pod odgovarajućim uvjetima karakteristična genetička struktura populacije održava suglasno određenim matematičkim relacijama.

### Teorijske relacije osnovnih pokazatelja genetičke strukture 
Genetički ravnotežni odnosi su mogući samo u panmiktičnim populacijama, što podrazumijeva slučajno formiranje reproduktivnih parova (“tipova parenja”) praćeno i slučajnim spajanjem gameta u ostvarenim reproduktivnim kontaktima. Drugim riječima, temeljni uvjeti za genetičku ravnotežu su da svaka jedinka u populaciji ima podjednake izglede za parenje sa bilo kojom jedinkom suprotnog spola i da, tom prilikom, svaki njen gamet ima jednaku šansu da se spoji sa bilo kojim gametom parnjaka.

U takvim okolnostima ostvaruje se i suštinsko obilježje panmiksije – slučajno spajanje svakog gameta sa bilo kojim drugim gametom u populaciji. Pored toga, koncept genetičke ravnoteže u ljudskim (kao i ostalim biparentalnim) populacijama podrazumijeva jednaku reproduktivnost svih genotipova, odnosno postojanost njihovog relativnog učešća u formiranju narednih pokoljenja. 
To podrazumijeva i pretpostavku da je svaka generacija osnovna i diskretna temporalna jedinica, bez prepokrivanja sa susjednim pokoljenjima. Izuzimajući određena patološka svojstva i ekstreme kvantitativne varijacije, u ljudskoj populaciji se relativno rijetko susreću primjeri diferencijalnog izbora reproduktivnog partnera po najvećem broju individualnih fenotipova (svakako i odgovarajućih genotipova i gena). Svaka selekcija partnera po bilo kojem feno–genotipskom svojstvu predstavlja jedan od osnovnih činilaca remećenja genetičke ravnoteže.
     
U genetički genetički ravnotežnim populacijama, dva alternativna alela (*A* – *a*) istog lokusa u potomstvu se slučajno kombinuju (po složenoj vjerovatnoći međusobnog spajanja), pa je frekvencija pojedinih genotipova izraz kvadrata njihove proporcije, tj. ekspanzije binoma:
*(*A*+*a*)2. 
*Ako relativnu frekvenciju jednog od njih (*A*), kao što je uobičajeno, označimo sa *p*, a drugog (*a*) sa *q*, 
*(pri čemu je *p* + *q* = 1,00), vjerovatnoća pojave mogućih genotipova iznosi: 
*(*p* + *q*)2 = *p*2 + 2*pq* + *q*2 = 1,00,
gdje je p2 – frekvencija genotipa *AA*, 2*pq* – *Aa* i *q*2 – *aa*. 
U slučaju potpune dominantnosti alelogena *A*, odgovarajuće frekvencije se obično obilježavaju simbolima *D* (dominantni homozigoti), *H* (heterozigoti) i *R* (recesivni homozigoti). Ovdje je, također, neophodno naglasiti da model genetičke ravnoteže podrazumijeva da se sve ključne strukture održavanja genetičkog ekvilibrija: 
*genske i genotipske frekvencije roditeljske (I) generacije – 
*genotipski sastav reproduktivnih parova – 
*genski fond njihovih gameta – 
*genske i genotipske frekvencije (II) pokoljenja potomaka →
(i tako redom) u kontinuiranom trajanju svake vrste biparentalnih organizama obavezno posmatraju kao jedinična cjelina. 
*To znači da zbir učestalosti odgovarajućih kategorija u svakoj od njih iznosi ukupno 1,00, 
*što proizilazi iz činjenice da je suma svih mogućih parcijalnih umnožaka dviju jedinica također = 1,00.
Tako, naprimjer, pošto u 1. generaciji zbir relativnih učestalosti genotipova majki iznosi 1,00, a očeva isto toliko, međusobnim parcijalnim množenjem dvaju (kompletnih) jedinica dobija se (logično) da ukupna frekvencija tipova braka također iznosi 1,00. Relativna frekvencija svakog reproduktivnog para istovremeno predstavlja i mjeru njegovog relativnog učešća u formiranju naredne generacije, a fenotipovi u potomstvu (čiji ukupni broj nužno iznosi *D* + *H* + *R* = 1,00) se distribuiraju saglasno elementarnim pravilima mendelovske genetike.

## Reference 
## Također pogledajte 
*Populacija
*Genetička struktura populacije
*Hardy-Weinbergov princip
*Genotip
*Fenotip

Kategorija:Klasična genetika
Kategorija:Populacijska genetika