Notni sistem

mini|desno|300px|Notni sistem za klavir
**Notni sistem** je grupa od pet paralelnih i vodoravnih linija, istog razmaka, između kojih se nalaze četiri praznine na kojima se obilježavaju note. Prvi put se koristio u zapadnoj Evropi za zapisivanje muzike. Radi određivanja visine pojedinih tonova, notni znakovi se obilježavaju na liniju ili u prazninu, što predstavlja linijski sistem. Izvan linija, note se mogu bilježiti i na pomoćnim linijama.

## Historijski razvoj 
Historijske i izvanevropske muzičke kulture, koristile su djelimično notacijske tonske sisteme koje nisu imale linije (porediti sa antičkim i izvanevropskim notnim rukopisom). Muzičke linije se koriste od 10. vijeka. Sa njihovom pomoću su se mogle prepoznati visine neuma koje su bile korištene. Nakon što su se prvo koristile jedna ili dvije linije, razradio se sistem, zahvaljujući Guido d'Arezzovom proširenju na tri i četiri linije, a 1025. godine na svih pet linija. One su bile u razmaku terce. Jednoglasne melodije, koje su se bilježile od 12. vijeka po koralnoj notaciji sa četiri linije, i danas se još ponekad uključe.

Tabulatura sa šest linija za žičane instrumente se koristi od 14. vijeka. Broj linija notnog sistema odgovara broju žica.

## Noviji razvoji 
Sredinom 20. vijeka nastajali su i novi linijski sistemi koji su se ili po položaju bijelih i crnih tipki na klaviru orijentisali ili je pokušano prikazati kontinuirani sistem tonskih visina. Ti linijski sistemi se nisu mogli plasirati kao opći standard. Nove partiture koriste ponekad izuzetke petolinijskog tonskog sistema. Za notaciju ritmičkih instrumenata se koriste sistemi sa jednom do četiri linije. Današnji linijski sistem je mnogo savršeniji u odnosu na nekadašnji jer daje mogućnost tačnog zapisa:

# visine tonova,
# trajanja tona,
# intervalskih razmaka između tonova.

Linijski sistem sastoji se od 5 linija i četiri praznina. Na njemu su note: Do Re Mi Fa So La Si Do. Nota *Do* piše se na pomoćnoj liniji ispod linijskog sistema, nota *Re* se piše ispod prve linije ispod linijskog sistema, nota *Mi* piše se na prvoj liniji linijskog sistema, nota *Fa* piše se u prvoj praznini linijskog sistema, nota *Sol* se piše na drugoj liniji linijskog sistema, nota *La* se piše na drugoj praznini linijskog sistema, nota *Si* se piše na trećoj liniji linijskog sistema i nota *Do* se piše u trećoj praznini linijskog sistema.

## Osnovne karakteristike linijskog sistema 
* Linijski sistem se sastoji od *5 horizontalnih paralelnih linija* i *4 praznine*. Linije linijskog sistema broje se odozdo-na više. U njega može da se zabilježi ukupno **11** različitih osnovnih nota:

Datoteka:Music Staff.svgDatoteka:Music 1d1.svgDatoteka:Music Staff.svgDatoteka:Music 1e1.svgDatoteka:Music Staff.svgDatoteka:Music 1f1.svgDatoteka:Music Staff.svgDatoteka:Music 1g1.svgDatoteka:Music Staff.svgDatoteka:Music 1a1.svgDatoteka:Music Staff.svgDatoteka:Music 1b1.svgDatoteka:Music Staff.svgDatoteka:Music 1c2.svgDatoteka:Music Staff.svgDatoteka:Music 1d2.svgDatoteka:Music Staff.svgDatoteka:Music 1e2.svgDatoteka:Music Staff.svgDatoteka:Music 1f2.svgDatoteka:Music Staff.svgDatoteka:Music 1g2.svgDatoteka:Music Staff.svg

* Da bi se prostorno ograničen linijski sistem proširio, iznad i ispod njega dodaju se pomoćne linije - *pomoćnice*. Obično ne više od 4-5 na više i 3 na niže, jer se prelazi u drugi ključ:

370px

* Pomoćne linije su ostatak nekadašnjeg višelinijskog sistema kojeg je preuredio Guido d'Arezzo u 11. vijeku.

## Elementi linijskog sistema 
**1. Ključ**

Na početak linijskog sistema stavlja se znak koji se zove *kluč* (fr. i en. clef) na osnovu kojeg se određuje ime note i njena oktava. Današnja muzička notacija poznaje više vrsta ključeva. Najviše su u upotrebi:

**a)** '*G-ključ (*violinski ključ*)**

 
**b)** **F-ključ (*bas ključ*)**

**c)** **C-ključevi** ***(vokalni ključevi)'''*

*C-ključevi* se zovu i *vokalni ključevi* jer su pogodni za označavanje pjevačkih glasova. Svi oni daju ime noti *c&sup1;* (*do* u prvoj oktavi). Najčešće su u upotrebi *altovski* i *tenorski* ključ.

* **Altovski ključ** 

* **Tenorski ključ** 

 
Pogledajmo kako se jedna ista nota ***c¹*** (***do*** u prvoj oktavi) označava u pomenuta tri ključa: 70px 70px 70px

**2. Predznaci**

Predznaci se pišu: 

**3. Taktovi**

**4. Note**

**5. Zagrade, spojnice (akolade)**

U praksi ovako izgledaju partiture za 2 i 3 linijska sistema sa zagradom:

:* *Vitičasta* spojnica u partituri za klavir:

260px

:* *Uglasta* spojnica u partituri za gudački trio:

260px

:* *Uglasta* i *vitičaste'' spojnice u partituri za puhački orkestar i timpane:

400px

## Također pogledajte 
* Čitanje s lista

## Reference 

Kategorija:Muzika
Kategorija:Muzička notacija
Kategorija:Notni zapis