Akutna povremena porfirija

**Akutna intermitentna porfirija** (**AIP**) je rijedak metabolički poremećaj koji utiče na proizvodnju hema,  kao posljedica nedostatka porfobilinogen-deaminaze . To je najčešća od akutnih porfirija.

## Znakovi i simptomi
Klinička prezentacija AIP-a je vrlo varijabilna i nespecifična. Pacijenti su tipski asimptomski, pri čemu većina nositelja gena nema porodičnu anamnezu jer  stanje ostaje latentno nekoliko generacija. Sindrom obilježen akutnim napadima pogađa samo 10% nositelja gena. Prosjek starosti pri dijagnozi je 33 godine. Kao i ostale porfirije, i AIP je mnogo češći kod žena. Karakteristična oznaka AIP-a koja ga odvaja od ostalih porfirija je odsustvo fotoosjetljivosti kože i njenih simptoma koji se javljaju uz akutne napade.

### Akutni napadi 
AIP je jedna od četiri porfirije koje se manifestuju kao akutni napad. Oko 90% oboljelih osoba nikada ne doživi akutni napad i oni su asimptomski, dok se procjenjuje da 5% pogođenih osoba doživljava ponovljene napade. Napadi su najčešći kod mladih odraslih žena i rijetki su prije puberteta ili nakon menopauze.

Najčešći simptomi su bol u trbuhu i tahikardija. Bol u abdomenu je obično jak, sa kolikama, slabo lokaliziran i često povezan s bolovima u leđima i nogama. Pacijenti također mogu imati povraćanje i zatvor, ali dijareja je neuobičajena. su Prisutni  su i psihijatrijski simptomi, kao što su obilježja paranoidne shizofrenije, ali rijetko psihoza i halucinacije. Fizički pregled često ne pokazuje abnormalnosti.

Hiponatremija je najčešća abnormalnost elektrolita tokom akutnih napada, a javlja se kod 40% pacijenata i manifestuje se kao Sindrom neodgovarajućeg lučenja antidiuretskog hormona (SIADH). Hipomagnezemija je također uobičajena. Nema patognomonskih znakova ni simptoma.
Najčešći identificirani okidači za akutne napade su lijekovi, dijeta za mršavljenje i operacija. Mnogi lijekovi povezani su s AIP-om, uključujući antibiotike, hormonske kontraceptive, lijekove za napade, anestetike i lijekove za liječenje HIV-a.

## Patofiziologija 
Porfirije su uzrokovane mutacijama u genima koji kodiraju enzim za sintezu  hema. U normalnom fiziološkop procesu, sinteza hema počinje u mitohondrijama, nastavlja se u citoplazmi i završava nazad u mitohondrijama. Hem se proizvodi u svim ćelijama, ali 80% proizvodi se u eritropoetskim ćelijama u koštanoj srži i 15% u parenhimskim ćelijama jetre, gdje je promet hemoproteina visok. U AIP-u je identifikovano preko 100 mutacija na dugom kraku hromosoma 11 na genu HMBS, koji kodira citoplazmatski enzim porfobilinogen-deaminaza. Ovaj nedostatak sprečava sintezu hema, koja se ne može završiti i u citoplazmi se akumulira metabolit porfobilinogen.

AIP je autosomno dominantna porfirija koja ima oko 50% normalne aktivnosti zahvaćenog enzima. Penetrabilnost AIP je nepotpuna, sa samo 10% nositelja gena koji su doživjeli akutne napade što sugerira ulogu drugih gena koji modificiraju okolinu.

Tačan mehanizam akutnih napada nije jasan. Najraširenija hipoteza je da nakupljanje porfobilinogena uzrokuje toksične efekte na neurone. Autonomni i periferni nervni sistem su ranjiviji od centralnog nervnoig sistema jer nisu zaštićeni krvno-moždanom barijerom . This explains findings such as abdominal pain and tachycardia. Neke osobe vjerovatnije će imati parezu zbog pvećanje osjetljivosti neurona na toksine.

## Dijagnoza 
Početna dijagnoza akutne porfirije potvrđena je analizom mokraće, uključujući uobičajeni metod, Watson-Schwartzov test. Povišen urin porfobilinogen potvrđuje dijagnozu AIP-a, nasljedne koproporfirije (HCP) ili varijegatne porfirije (VP). Pozitivan test bi trebao biti indiciran povećanjem od pet puta normalne vrijednosti, a ne samo blagim povećanjem koje se može dogoditi kod dehidracija. Za razliku između AIP-a od HCP-a i VP-a, fecesni nivoi porfirina su normalni u AIP-u, ali su povišeni u HCP-u i VP-u.

## Liječenje
Ako su lijekoviizazvale napad, neophodno je prestati uzimati štetne supstance. Preporučuje se infuzija sa visokim sadržajem ugljikohidrata (10% glukoze), što može pomoći u oporavku.
thumb|Hemin (Hematin)
Hematin i hem-arginat su tretmani izbora tokom akutnog napada. Hem nije kurativni tretman, ali može skratiti napade i smanjiti intenzitet napada. Nuspojave su rijetke, ali mogu biti ozbiljne. Bol je izuzetno težak i gotovo uvijek zahtijeva upotrebu opijata kako bi se smanjio na podnošljiv nivo. Bol treba liječiti što je prije moguće medicinski zbog njegove težine.

Mučnina može biti teška; može reagovati na fenotiazinske  lijekove, ali je ponekad teško rješiti. Kupke ili tuševi s toplom vodom mogu privremeno smanjiti mučninu, ali mogu predstavljati rizik od opekotina ili padova.

Ovu bolest često prate epilepsijski napadi. Većina lijekova za napade pogoršava ovo stanje zbog indukcije citohroma P450. Liječenje može biti problematično: barbiturati i primidon se moraju izbjegavati jer oni obično izazivaju simptome.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Geni na hromosomu 11
Kategorija:Porfirije
Kategorija:Autosomno dominantni poremećaji