open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kućni ljubimac

[thumb|desno|250px|[Pas i mačka su najčešći i najpopularniji kućni ljubimci širom svijeta.]]

**Kućni ljubimac** je životinja koja se prvenstveno drži radi društva, zabave i emocionalne podrške, a ne radi ekonomske koristi, rada ili kao stoka za ishranu. Najpopularniji kućni ljubimci poznati su po svojoj lojalnosti, inteligenciji i sposobnosti interakcije s ljudima. Držanje kućnih ljubimaca dio je ljudske kulture već hiljadama godina, a odnos između čovjeka i životinje ima dubok porodični i socijalni značaj.

## Historija pripitomljavanja 
Pripitomljavanje životinja započelo je u prahistorijsko doba. Pas je bio prva pripitomljena životinja, a smatra se da su rani ljudi počeli živjeti sa psima prije više od 15.000 godina. Psi su prvobitno pomagali u lovu i zaštiti, ali su ubrzo postali neizostavni pratioci ljudi.

Mačka je pripitomljena kasnije, prije približno 10.000 godina na području Bliskog istoka, uglavnom zbog svoje sposobnosti da lovi glodare koji su uništavali zalihe žitarica. U starom Egiptu, mačke su bile izuzetno cijenjene i čak obožavane. Tokom historije, i druge vrste su postepeno uvođene u ljudska domaćinstva, prelazeći iz radnih uloga u uloge kućnih ljubimaca.

## Popularne vrste 
[thumb|lijevo|200px|[Zamorac je čest dječiji ljubimac zbog svog blagog temperamenta.]]
Kućni ljubimci se mogu podijeliti u nekoliko osnovnih kategorija, zavisno od vrste i zahtjeva za održavanje:

* **Sisari**: Najzastupljenija grupa, u koju spadaju psi i mačke. Pored njih, vrlo su popularni mali glodari poput hrčaka, zamoraca, miševa i kunića. Odlikuju se visokom inteligencijom i jakom socijalnom povezanošću s vlasnikom. Vlasnici pasa su, zbog svakodnevnih šetnji, često fizički aktivniji, što doprinosi boljem zdravlju srca i prevenciji pretilosti i povezanih oboljenja. Napuštanje životinja predstavlja ozbiljan etički i ekološki problem, zbog čega mnoge općine i gradovi osnivaju azile za napuštene životinje i promoviraju udomljavanje umjesto kupovine ljubimaca. Na međunarodnom nivou, značajan korak u zaštiti bila je Evropska konvencija o zaštiti kućnih ljubimaca, koja je potpisana 13. novembar 1987. u Strasbourgu.

## Literatura 
* 

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* Svjetska organizacija za zaštitu životinja (en)

Kategorija:Domaće životinje
Rasen-Antholz

**Rasen-Antholz** (    ) je općina u Južnom Tirolu, na sjeveru Italije.
lijevo|mini|Dolina Antholz|162x162piksel
Rasen-Antholz se nalazi istočno od Brunecka, administrativnog centra doline Puster, i oko 60 kilometara od glavnog grada Južnog Tirola, Bolzana. Graniči sa sljedećim općinama: Bruneck, Gsies, Percha, Olang, Sand in Taufers, Welsberg-Taisten i Sankt Jakob in Defereggen u Austriji.

Prema popisu stanovništva iz 2024. godine, 98,05% stanovništva govori njemački, 1,36% italijanski, a 0,59% ladinski kao prvi jezik.
lijevo|mini|Ruševine dvorca Altrasen|255x255piksel
mini|Biatlonska staza|190x190piksel

## Reference 
Kategorija:Koordinate na Wikipodacima
Herta Haas

mini|Haas 1943.
**Herta Haas** (29. mart 1914 – 5. mart 2010) bila je jugoslovenska partizanka njemačkog porijekla tokom Drugog svjetskog rata i treća supruga Josipa Broza Tita, vođe partizana i predsjednika Jugoslavije.

## Rani život i porodica 
Haas je rođena 1914. u Slovenskoj Bistrici, koja je u to vrijeme bila dio Austro-Ugarske.

Prvobitno je u knjigu rođenih upisana kao Herta Gabriele Schindler. Bila je vanbračna kćerka Prisce Schindler (1888–1975) i advokata Heinricha Haasa (1864–1925). Nakon što se njen otac razveo od svoje supruge Else Demel Haas (1868–1951), oženio se Hertinom majkom 1924. Njeno prezime je službeno promijenjeno u Haas 1925.

## Kasniji život 
Haas je upoznala Tita u Parizu 1937, Do trenutka kada je Haas puštena na slobodu i ponovo se pridružila partizanima 1943., Tito je imao aferu sa svojom ličnom sekretaricom Davorjankom Paunović, koja je imala kodno ime "Zdenka". Haas je veći dio ostatka Drugog svjetskog rata provela u Sloveniji, daleko od Tita.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* "U 96. godini preminula druga Titova supruga Herta Haas". Nacional. 9. mart 2010. Original arhiviran 12. jula 2012. Pristupljeno 2. 3. 2026.

Kategorija:Josip Broz Tito
Kategorija:Umrli 2010.
Kategorija:Rođeni 1914.
ADAM18

**Protein 18** koji sadrži domenu dezintegrina i metaloproteinaze je enzim koji je kod ljudi kodiran  genom *ADAM18*.

Ovaj gen kodira člana porodice ADAM  (domen dezintegrina i metaloproteinaze). Članovi ove porodice su proteini usidreni u membrane, strukturno srodni dezintegrinima zmijskog otrova, i uključeni su u različite biološke procese, kao što su interakcije ćelija-ćelija i ćelija-matriks, uključujući oplodnju, razvoj mišića i neurogenezu. Protein koji kodira ovaj gen je protein površine sperme.

## Reference
## Dodatna literatura 
*
*
*
*
*
*
*

## Vanjski linkovi 
* The MEROPS online database for peptidases and their inhibitors: M12.957
* 

Kategorija:Peptidaze
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:EC 3.4.24
Kategorija:Enzimi
Husi

**Huti** (arapski: الحوثيون, al-Ḥūthiyyūn), zvanično poznati kao **Ensarullah** (arapski: أنصار الله; prev. "Božiji pomagači"), su zejdijska šiitska politička i militantna organizacija koja djeluje u Jemenu. Pokret je osnovan tokom 1990-ih, a ime je dobio po svom osnivaču Husseinu al-Houthiju, koji je ubijen 10. septembra 2004. u sukobu sa jemenskim vojnim snagama. Trenutni vođa pokreta je Abdul-Malik al-Houthi, brat pokojnog osnivača.

Huti su proizašli iz manjinske zejdijske zajednice u sjevernom Jemenu i pozicionirali su se kao otpor protiv navodne marginalizacije od strane centralne vlade i vanjskog utjecaja u regionu, prvenstveno od strane Sjedinjenih Američkih Država i Saudijske Arabije.

## Historija 
Pokret je započeo 1994. kao teološki i obrazovni projekat u sjevernoj provinciji Saada, sa ciljem oživljavanja zejdijske tradicije koja je bila pod pritiskom zbog širenja selefizma iz susjedne Saudijske Arabije. Početkom 2000-ih, organizacija se radikalizirala i ušla u otvoreni oružani sukob sa vladom tadašnjeg predsjednika Ali Abdullaha Saleha. Prvi rat između jemenskih snaga i Huta izbio je 2004., kada je vlada pokušala uhapsiti Husseina al-Houthija.

## Ideologija 
Ideološka osnova Huta temelji se na zejdizmu, sekti unutar šiitskog islama. Njihova politička vizija snažno je prožeta antiimperijalizmom i anticionizmom. Huti sebe smatraju dijelom šire mreže koju podržava Iran, a koja uključuje i libanski Hezbollah te palestinski Hamas.

## Napadi u Crvenom moru 
Od 19. novembra 2023. Huti su počeli izvoditi napade na trgovačke brodove u Crvenom moru. Organizacija je saopćila da su ovi napadi čin solidarnosti sa Palestincima u Pojasu Gaze tokom oružanog sukoba, te da će mete biti isključivo brodovi povezani sa Izraelom ili oni koji plove prema izraelskim lukama. Zbog ovih napada, mnoge velike brodarske kompanije obustavile su tranzit kroz Crveno more, preusmjeravajući brodove oko juga Afrike.

Kao odgovor na ugrožavanje međunarodne pomorske trgovine, Sjedinjene Američke Države i Ujedinjeno Kraljevstvo su u januaru 2024. započeli seriju zračnih udara na vojne ciljeve Huta unutar teritorije Jemena.

## Literatura 
* 

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Jemen
Kategorija:Šiizam
Kategorija:Islamski fundamentalizam
Bizantijski kalendar

Bizantijski kalendar (poznat i kao **kalendar “od stvaranja svijeta” – *Anno Mundi* **) bio je službeni sustav računanja vremena u Bizantskom Carstvu i u pravoslavnoj tradiciji kroz veliki dio srednjeg vijeka. Temeljio se na religijskom tumačenju povijesti prema Bibliji.

## Osnovna ideja 
Bizantinci nisu brojili godine od Kristova rođenja kao danas, nego od navodnog datuma stvaranja svijeta.

Prema njihovom računanju:

* Stvaranje svijeta dogodilo se 5509. godine prije Krista
* Godine su se zato označavale kao npr. *godina 6500 od stvaranja svijeta*

Primjer:

* Današnja 2026. godina ≈ 7534. godina po bizantskom kalendaru (ovisno o mjesecu).

## Početak godine 
Za razliku od modernog kalendara:

* Nova godina počinjala je 1. rujna, a ne 1. siječnja.
* Taj datum je bio važan i u crkvenoj administraciji (porezi, državni zapisi, liturgijska godina).

## Kako je nastao 
Bizantijski kalendar razvio se iz ranijih kršćanskih pokušaja usklađivanja:

* biblijske kronologije
* rimskog kalendara
* crkvenih potreba (posebno određivanja Uskrsa)

Sustav je formalno prihvaćen u Bizantu oko 7. stoljeća i ostao je u uporabi stoljećima.

## Gdje se koristio 
Osim u Bizantskom Carstvu, koristio se i u:

* srednjovjekovnoj Rusiji
* nekim pravoslavnim crkvama
* državnim dokumentima i kronikama istočne Europe

Rusija je službeno napustila ovaj sustav tek 1700. godine za vrijeme Petra Velikog.

## Veza s današnjim kalendarom 
Bizantijski kalendar:

* koristi julijanski kalendar kao osnovu za mjesece i dane
* razlikuje se uglavnom po načinu brojanja godina

Dakle, datumi (npr. 15. ožujka) postoje, ali je broj godine drugačiji.

## Zanimljivost 
Bizantinci su vrijeme gledali kao dio božanskog plana — povijest je imala početak (stvaranje svijeta) i cilj (spasenje), pa je kalendar imao snažno teološko značenje, a ne samo praktično.
Karoline Offigstad Knotten

**Karoline Offigstad Knotten**, rođena 6. januara 1999. u Tromsøu, je norveška biatlonka.

## Karijera 
### Olimpijske igre 
Karoline Offigstad Knotten je nastupila dva puta na Zimskim olimpijskim igrama: na ZOI 2022. i ZOI 2026. Osvojila je jednu bronzanu medalju u štafeti s Maren Kirkeeide, Juni Arnekleiv i Marthe Kråkstad Johansen, kada su sa zaostatkom od 1:07.6&nbsp;min bili sporiji od pobjedničke francuske štafete u sastavu: Camille Bened, Océane Michelon, Lou Jeanmonnot i Julia Simon. U pojedinačnoj konkurenciji najbolji joj je rezultat osmo mjesto na ZOI 2026. u utrci masovnog starta, kada je s dva promašaja zaostala 43.8&nbsp;s iza pobjednice francuske biatlonke Océane Michelon, koja je završila utrku s s dva promašaja.

### Svjetska prvenstva 
Nastupila je na pet Svjetskih prvenstava od SP 2020. do SP 2025. Osvojila je dvije srebrne medalje: prvu na SP 2024. u mješovitoj štafeti s Tarjeim Bø, Johannesom Thingnesom Bø i Ingrid Landmark Tandrevold; a drugu na SP 2025. u štafeti s Maren Kirkeeide, Ingrid Landmark Tandrevold i Ragnhild Femsteinevik, kada su zaostali 1:04.2&nbsp;min iza pobjedničke francuske štafete u sastavu:
Lou Jeanmonnot, Océane Michelon, Justine Braisaz-Bouchet i Julia Simon.

### Svjetski kup 
Prvi nastup u Svjetskom kupu bio joj je u sezoni 2018/19. 

 6. decembra 2018. u austrijskom Hochfilzenu u utrci štafete, kada je s Tiril Eckhoff, Ingrid Landmark TandrevoldIngrid Landmark Tandrevold i Marte Olsbu Røiseland osvojila šesto mjesto.

na 7,5&nbsp;km, kada je osvojila 99-o mjesto s jednim promašajem i zaostatkom od 3:32.7&nbsp;min bila sporija od švedske biatlonke Elvire Öberg, koja je završila utrku bez promašaja. 

Najbolji rezultat u pojedinačnim utrkama joj je drugo mjesto u sezoni SK 2023/24 u Östersundu 1. decembra 2023. u utrci sprinta na 7,5&nbsp;km, kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 8.5&nbsp;s bila sporija od pobjednice Lou Jeanmonnot Pobjedila je 11 puta u štafeti. 
 -->
## Privatni život 
## Napomene 
## Reference
## Vanjski linkovi
* 

Kategorija:Rođeni 1999.
Kategorija:Biografije, Tromsø
Kategorija:Norveški biatlonci
Kategorija:Norveški olimpijci u biatlonu
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2022.
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2026.
Kategorija:Osvajači bronzane medalje na Olimpijskim igrama (Norveška)
Kategorija:Osvajači medalja na Zimskim olimpijskim igrama 2026.
Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu
Kategorija:Aktivni biatlonci
Kategorija:Živi ljudi
ADAM2

**Protein 2 koji sadrži dezintegrin i metaloproteinazni domen** ili **Beta-fertilin** je enzim koji je kod ljudi  kodiran genom **ADAM2**.

## Funkcija 
Ovaj gen kodira člana porodice ADAM (domen dezintegrina i metaloproteinaze). Članovi ove porodice su proteini usidreni u membrani, strukturno srodni dezintegrinima zmijskog otrova, i uključeni su u različite biološke procese koji uključuju interakcije ćelija-ćelija i ćelija-matriks, uključujući oplodnju, razvoj mišića i neurogenezu. Ovaj član je podjedinica integralnog glikoproteina membrane sperme,  heterodimer zvanog fertilin, koji ima važnu ulogu u interakcijama spermatozoida i jajne ćelije. Druga podjedinica je ADAM1 ili alfa-fertilin.

## Aminokiselinski sastav
10 20 30 40 50
MWRVLFLLSG LGGLRMDSNF DSLPVQITVP EKIRSIIKEG IESQASYKIV
IEGKPYTVNL MQKNFLPHNF RVYSYSGTGI MKPLDQDFQN FCHYQGYIEG
YPKSVVMVST CTGLRGVLQF ENVSYGIEPL ESSVGFEHVI YQVKHKKADV
SLYNEKDIES RDLSFKLQSV EPQQDFAKYI EMHVIVEKQL YNHMGSDTV
VAQKVFQLIG LTNAIFVSFN ITIILSSLEL WIDENKIATT GEANELLHTF
LRWKTSYLVL RPHDVAFLLV YREKSNYVGA TFQGKMCDAN YAGGVVLHPR
TISLESLAVI LAQLLLSLSMG ITYDDINKCQ CSGAVCIMNP EAIHFSGVKI
FSNCSFEDFA HFISKQKSQC LHNQPRLDPF FKQQAVCGNA KLEAGEECDC
GTEQDCALIG ETCCDIATCR FKAGSNCAEG PCCENCLFMS KERMCRPSFE
ECDLPEYCNG SSASCPENHY VQTGHPCGLN QWICIDGVCM SGDKQCTDTF
GKEVEFGPSE CYSHLNSKTD VSGNCGISDS GYTQCEADNL QCGKLICKYV
GKFLLQIPRA TIIYANISGH LCIAVEFASD HADSQKMWIK DGTSCGSNKV
CRNQRCVSSS YLGYDCTTDK CNDRGVCNNK KHCCSAYL PPDCSVQSDL
WPGGSIDSGN FPPVAIPARL PERRYIENIY HSKPMRWPFF LFIPFFIIFC
VLIAIMVKVN FQRKKWRTED YSSDEQPESE SEPKG

;A: Alanin
;C: Cistein
;D: Asparaginska kiselina kiselina
;E: Glutaminska kiselina
;F: Fenilalanin
;G: Glicin
;H: Histidin
;I: Izoleucin
;K: Lizin
;L: Leucin
;M: Metionin
;N: Asparagin
;P: Prolin
;Q: Glutamin
;R: Arginin
;S: Serin
;T: Treonin
;V: Valin
;W: Triptofan
;Y: Tirozin

## Reference 
## Dodatni izvori
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi 
* The MEROPS online database for peptidases and their inhibitors: M12.950
* 

Kategorija:Proteaze
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:EC 3.4.24
Kategorija:Enzimi
ADAM (protein)

thumb|400px|right| Dijagram ADAM metaloproteinaze koja odbacuje ektodomenski domen.

**ADAM-i** (skraćeno od **dezintegrin i metaloproteinaza**) su porodica jednoprolaznih transmembranskih i sekretovanih metaloendopeptidaza. Sve ADAM-e karakterizira specifična domenska organizacija koja uključuje pro-domen, metaloproteinazu, dezintegrinsko domen, domen bogat  cisteinom, sličan epidermnom faktoru rasta i transmembransko, domenu, kao i C-terminalni citoplazmatski rep. Ipak, nemaju svi ljudski ADAM-i funkcionalni proteazni domen, što ukazuje na to da njihova biološka funkcija uglavnom zavisi od interakcija protein-protein. ADAM-i koji su aktivne ptoteaze klasifikovani su kao shedaza- jer odsijecaju ili odbacuju vanćelijske dijelove transmembranskih proteina. ADAM geni se nalaze kod životinja, hoanoflagelate, gljiva i nekih grupa zelenih algi. Većina zelenih algi i sve kopnene biljke vjerovatno su imale ADAM proteine, ali su ih izgubile.

ADAM-ovi su kategorizirani pod enzimskom grupom EC 3.4.24.46 i u porodici peptidaza MEROPS M12B. Termini **adamalizin** i **MDC porodica** (slični metaloproteinazama, slični dezintegrinu, bogati cisteinom) su se historijski koristili za označavanje ove porodice.

thumb|400px|right| Dijagram ADAM metaloproteinaze koja odbacuje ektodomenski domen.

**ADAM-i** (skraćeno od **dezintegrin i metaloproteinaza**) su porodica jednoprolaznih transmembranskih i sekretovanih metaloendopeptidaza. Sve ADAM-e karakterizira specifična domenska organizacija koja uključuje pro-domen, metaloproteinazu, dezintegrinsko domen, domen bogat  cisteinom, sličan epidermnom faktoru rasta i transmembranskim domenom, kao i C-terminalni citoplazmatski rep. Ipak, nemaju svi ljudski ADAM-i funkcionalni proteazni domen, što ukazuje na to da njihova biološka funkcija uglavnom zavisi od interakcija protein-protein. ADAM-i koji su aktivne proteaze klasifikovani su kao shedaza - jer odsijecaju ili odbacuju vanćelijske dijelove transmembranskih proteina. ADAM geni se nalaze kod životinja, hoanoflagelata, gljiva i nekih grupa zelenih algi. Većina zelenih algi i sve kopnene biljke vjerovatno su imale ADAM proteine, ali su ih izgubile.

ADAM-ovi su kategorizirani pod enzimskom grupom EC 3.4.24.46 i u porodici peptidaza MEROPS M12B. Termini **adamalizin** i **MDC porodica** (slični metaloproteinazama, slični dezintegrinu, bogati cisteinom) su se historijski koristili za označavanje ove porodice.

## Članovi porodice ADAM 
## Medicina 
Terapijski ADAM inhibitori mogli bi pojačati antikancerogenu terapiju.

## Također pogledajte 
* ADAMTS (Dezintegrinska i metaloproteinazna porodica sa trombospondinskim motivima)
* Otpuštanje ektodomena

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* http://www.healthvalue.net/sheddase.html 

Kategorija:Enzimi
Kategorija:Ćelijska signalizacija
Kategorija:Proteinske porodice
Kategorija:Jednoprolazni transmembranski proteini
Kategorija:Proteaze
Kategorija:EC 3.4.24
Trovanje cijanidom

**Trovanje cijanidom** je trovanje izazvano izloženosču brojnim oblicima cijanida. Rani simptomi uključuju glavobolju, vrtoglavicu, ubrzan rad srca, kratak dah i povraćanje. Nakon toga mogu uslijediti napadi, usporen rad srca, nizak krvni pritisak, gubitak svijesti i srčani zastoj. Ako osoba preživi, mogu postojati dugoročni neurološki problemi. Tečni oblici cijanida mogu se apsorbirati kroz kožu. Cijanidni ioni ometaju ćelijsko disanje, što rezultira time da tjelesna tkiva ne mogu koristiti kisik. Može se dati i natrijum tiosulfat. Historijski gledano, cijanid je korišten za masovna samoubistva, a nacistička Njemačka za genocid.

## Reference
Hepatitis C

**Hepatitis C** je zarazna bolest uzrokovana virusom hepatitisa C (HCV) koji prvenstveno pogađa jetru. Tokom početne infekcije, ljudi često imaju blage ili nikakve simptome. Povremeno se javlja groznica, taman urin, bol u trbuhu i žuta koža. Korištenjem krvnih testova, rizik od transfuzije je manji od jedne na dva miliona. To je jedan od pet poznatih virusa hepatitisa: A, B, C, D i E. Dijagnoza se postavlja testiranjem krvi kako bi se pronašla antitijela na virus ili njegova RNK. Prevencija uključuje napore za smanjenje štete među ljudima koji koriste intravenske droge i testiranje donirane krvi. Međutim, pristup novijim tretmanima može biti skup.

Procjenjuje se da je 71 milion ljudi (1%) širom svijeta zaraženo hepatitisom C    Najčešće se javlja u Africi i Centralnoj i Istočnoj Aziji. Postojanje hepatitisa C – prvobitno identificiranog samo kao vrsta ne- A ne- B hepatitisa – sugerirano je 1970-ih, a dokazano 1989. godine. Hepatitis C inficira samo ljude i čimpanze.

## Također pogldajte
*Unutrašnje mjesto ulaska virusa hepatitisa C u ribosom
## Reference
Trovanje ugljičnim monoksidom

Trovanje ugljičnim monoksidom inače se dešava prilikom udisanja velikih nivoa ugljičnog monoksida (CO). Simptomi su često okarakterisani poput "gripe" i često uključuju  glavobolju , vrtoglavicu , slabost, povraćanje, bolove u prsima , i zbunjenost. Velika izloženost može izazvati  gubitak svijesti, aritmije, napade, ili smrt. Klasično opisana kao "koža crvene trešnje" rijetko se pojavljuje. Kod onih osoba izloženih dimu, otrovnosti cijanida  treba uzeti u obzir.

Trovanje ugljičnim  monksidom može nastati slučajno, kao pokušaj osobe da sebi oduzme život, ili pokušaj da oduzme  život nekom drugom. CO je bezbojni i bezmirisni gas koji u početku nema iritirajuća svojstva. Nastaje tokom nedovoljno izgorenog spaljivanja organskog materijala.Ovo može također biti uzrokovano izloženosti  metilenskom  kloridu. Karbon monoksid prvenstveno  uzrokuje neželjena dejstva mješanjem sa hemoglobinom i formiranjem karboksihemoglobinab (HbCO) sprječavajući prenošenje kisika Dijagnoza je bazirana na HbCO razini  preko  3% među nepušačima i više od  10% među pušačima. 

Liječenje trovanja se uglavnom sastoji od davanja 100% kisika uz dodatak potporne njege. 

Ovo bi uopšteno trebalo sprovoditi sve dok siptomi ne nestanu i dok nivo HbCO ne bude niži od 10 %. Rizik smrtnog ishoda među pogođenima je između 1 i 30 %. Najčešči je oblik kobnih trovanja u mnogim državama. U Sjedinjenim Američkim Državama, slučajevi koji nisu povezani s požarom završavaju sa preko 400 smrtnih slučajeva godišnje. Toksično dejstva CO su  poznata kroz čitavu antičku historiju. 

Godine 1857 otkriveno je da CO utiče na hemoglobin.

## Refspisak 
Kategorija:Uzroci smrti
Kategorija:Hitni medicinski slučajevi
Metaloegzopeptidaza

**Metaloegzopeptidaza** je tip enzima koji djeluje kao metaloproteinazna egzopeptidaza.
Ovi enzimi imaju katalitski mehanizam koji uključuje metal, često cink. Oni djeluju u molekulskoj biologiji kao agensi koji presijecaju terminalne (ili pretposljednje) peptidne veze završne peptidne lance. Analogno rezanju kraja kruha, proces oslobađa jednu aminokiselinu (ili dipeptide) za upotrebu.

## Metalokarboksipeptidaza 
Termini "metalokarboksipeptidaza", "metalo-karboksipeptidaza" i "metalokarboksipeptidaza" koriste se za opis metaloeksopeptidaze karboksipeptidaze. Ove peptidaze specifično ciljaju C-kraj, nevezanu karboksilnu grupu (-COOH) na jednom različitom kraju lanca aminokiselina (odrezivanjem jedne strane kruha, a ne kraja).

## Broj Enzimske komisije 
Koristeći sustav broj Enzimske komisije (EC broj), metalokarboksipeptidaze spadaju pod EC 3.4.17.Primjeri ovih spojeva u ljudskom genomu uključuju AGBL1 i AGBL2, poznate i kao ATP/GTP vežući protein-sličan 1, odnosno 2. Prvi se nalazi u hromosomu 15 i sastoji se od 951 392 parova baza (baza), dok se drugi nalazi u hromosomu 11 i sastoji se od 56 221 baze

## Također pogledajte
*Enzimska kataliza
*Hidrolaza

## Reference
## Vanjski linkovi
* 

Kategorija:Enzimi
Kategorija:EC 3.4.17
ADAM8

**Protein 8 koji sadrži domen dezintegrina i metaloproteinaze** je enzim koji je kod ljudi kodiran genom ‘*ADAM8’*.

## Funkcija 
Ovaj gen kodira člana porodice ADAM (domen dezintegrina i metaloproteinaze). Članovi ove porodice su proteini usidreni u membrani, strukturno srodni dezintegrinima zmijskog otrova dezintegrinima, i uključeni su u različite biološke procese koji uključuju interakcije ćelija-ćelija i ćelija-matriks, uključujući oplodnju, razvoj mišića i neurogenezu. Protein koji je kodiran ovim genom može biti uključen u adheziju ćelija tokom neurodegeneracija.

## Također pogledajte 
* Klaster diferencijacije

## Reference 
## Dodatni izvori 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi 
* The MEROPS online database for peptidases and their inhibitors: M12.208
* 
* 
* PDBe-KB provides an overview of all the structure information available in the PDB for Human Disintegrin and metalloproteinase domain-containing protein 8 (ADAM8)

Kategorija:Klasteri diferencijacije
Kategorija:Proteaze
Kategorija:EC 3.4.24
Kategorija:Enzimi
Julia Tannheimer

**Julia Tannheimer**, rođena 1. augusta 2005. u Ulmu je njemačka biatlonka.

## Karijera 
### Olimpijske igre 
Tannheimer je jednom nastupila na Zimskim olimpijskim igrama i to na ZOI 2026, ali nije osvojila ni jednu medalju. U pojedinačnoj konkurenciji najbolji joj je rezultat bilo 20-o mjesto na ZOI 2026. u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je s dva promašaja i zaostatkom od 1:32.3&nbsp;min bila sporija od pobjednice norveške biatlonke Maren Kirkeeide. Najbolji rezultat u štafetnim utrkama je četvrto mjesto na ZOI 2026. u štafeti s Franziskom Preuß, Janinom Hettich-Walz i Vanessom Voigt, kada su sa zaostatkom od 1:29.1&nbsp;min bili sporiji od pobjedničke francuske štafete u sastavu: Camille Bened, Océane Michelon, Lou Jeanmonnot i Julia Simon.

### Svjetska prvenstva 
Julia Tannheimer je nastupila na jednom Svjetskom prvenstvu, ali nije osvojila ni medalju. Najbolji rezultat u pojedinačnoj konkurenciji joj je 15-o mjesto na SP 2025. u utrci masovnog starta, kada je s tri promašaja i 1:20.8&nbsp;min zaostatka bila sporija od pobjednice Elvire Öberg. U štafetnim utrkama najbolji rezultat bilo joj je peto mjesto na SP 2025. u  štafeti s Sophia Schneider, Selinom Grotian i Franziskom Preuß.

### Svjetski kup 
Prvi nastup u takmičenjima Svjetskog kupa u biatlonu Tannheimer je imala u sezoni SK 2023/24. u Ruhpoldingu 12. januara 2024, kada je u utrci na 7,5&nbsp;km osvojila 15-o mjesto, bez promašaja i zaostatkom od 58.6nbsp;s iza pobjednice norveške biatlonke Ingrid Landmark Tandrevold. Najbolji rezultati u pojedinačnoj konkurenciji joj je peto mjesto u sezoni SK 2024/25, 8. decembra 2024. u finskom Kontiolahtiju u utrci masovnog starta na 12,5&nbsp;km, kada je s jednim promašaja i zaostatkom od 20.1&nbsp;s bila iza pobjednice Elvire Öberg, koja je utrku završila s dva promašaja. U štafetnim utrkama joj je najbolji joj je rezultat pobjeda u sezoni SK 2025/26. u Hochfilzen
15. decembra 2025. s Vanessom Voigt, Selinom Grotian i Franziskom Preuß. 

## Privatni život 
Julijin mlađi brat Lukas je njemački biatlonac. 

## Napomene 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* 

Kategorija:Rođeni 2005.
Kategorija:Biografije, Ulm
Kategorija:Njemački biatlonci
Kategorija:Njemački olimpijci u biatlonu
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2026.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Aktivni biatlonci
ADAM12

**Protein 12 koji sadrži domen dezintegrina i metaloproteinaze** (ranije Meltrin) je enzim koji je kod ljudi kodiran genom *ADAM12*. ADAM12 ima dvije splajs varijante: ADAM12-L, dugi oblik, ima transmembransku regiju i ADAM12-S, kraća varijanta, je rastvorljiva i nema transmembranski i citoplazmatski domen.

## Funkcija 
Ovaj gen kodira člana proteinske porodice ADAM (dizintegrin i metaloproteinaza). Članovi ove porodice su proteini usidreni u membrani, strukturno srodni zmijskim otrovima disintegrin, i uključeni su u različite biološke procese koji uključuju interakcije ćelija-ćelija i ćelija-matriks, uključujući oplodnju, razvoj mišića i neurogenezu. Ovaj gen ima dva alternativno spojena transkripta: kraći sekretovani oblik i duži membranski vezan oblik. Utvrđeno je da kraći oblik stimuliše miogenezu.

## Klinički značaj 
ADAM 12, metaloproteinaza koja veže protein-3 koji veže faktor rasta inzulina (IGFBP-3), čini se da je efikasan rani marker Downovog sindroma. Smanjeni nivoi ADAM 12 mogu se otkriti u slučajevima trisomije 21 već u 8. do 10. sedmici trudnoće. Nivoi ADAM 12 i PAPP-A u majčinom serumu u 8. do 9. sedmici trudnoće u kombinaciji s dobi majke dali su stopu detekcije Downovog sindroma od 91% uz stopu lažno pozitivnih rezultata od 5%. Kada su dodani podaci o njušnoj translucenciji iz približno 12. sedmice trudnoće, ovo je povećalo stopu detekcije na 97%.

ADAM12 je također povezan s razvojem patoloških promjena kod različitih kancera, hipertenzije, jetrene fibrogeneze i astme. Kod astme, ADAM12 je pojačano izražen u plućnom epitelu kao odgovor na TNF-alfa.

U studiji provedenoj na oko 1200 osoba s izuzetno visokom inteligencijom (IQ oko 170), varijante gena bile su povezane s visokim IQ-om u usporedbi s općom populacijom.

## Interakcije 
Pokazano je da  je ADAM12 u interakciji sa:
* ACTN2,
* IGFBP3,  i
* PIK3R1.

## Reference
## Dodatno štivo
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Vanjski linkovi
* The MEROPS online database for peptidases and their inhibitors: M12.212
* ADAM12 on the [Atlas of Genetics and Cytogenetics in Oncology and Haematology
* 

Kategorija:Proteaze
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:EC 3.4.24
Kategorija:Enzimi
Océane Michelon

**Océane Michelon**, rođena 4. marta 2002. u Chambéryu je francuska biatlonka, dvostruka olimpijska pobjednica i svjetska prvakinja u biatlonu.

## Karijera 
### Olimpijske igre 
Océane Michelon je nastupila jednom na Zimskim olimpijskim igrama i to na ZOI 2026. Osvojila je dvije zlatne i jednu srebrnu medalju. Prvu, srebrnu medalju osvojila je na ZOI 2026. u utrci na 7,5&nbsp;km, kada je bez promašaja i zaostatkom od 3.8&nbsp;s bila sporija od pobjednice norveške biatlonke Maren Kirkeeide. Četiri dana kasnije osvojila je prvu zlatnu medalju i to u štafeti s Camille Bened, Lou Jeanmonnot i Julia Simon, kada su s prednošću od 51.3&nbsp;s bili brži od drugoplasirane švedske štafete u sastavu: Linn Gestblom, Anna Magnusson, Elvira Öberg i Hanna Öberg; te s prednošću od 1:07.6&nbsp;min bili brži od trećeplasirane norveške štafete u sastavu: Juni Arnekleiv, Karoline Offigstad Knotten, Maren Kirkeeide i Marthe Kråkstad Johansen. U utrci masovnog starta osvojila je drugu zlatnu medalju s dva promašaja i prednošću od 6.6&nbsp;s u odnosu na drugoplasiranu francusku biatlonku Juliju Simon.

### Svjetska prvenstva 
Nastupila je samo na jednom Svjetskom prvenstvu i to na SP 2025. Osvojila je jednu zlatnu i jednu srebrnu medalju. Zlatnu medalju je osvojila u štafeti s Lou Jeanmonnot, Justine Braisaz-Bouchet i Julia Simon s prednošću od 1:04.2&nbsp;min iza drugoplasirane norveške štafete u sastavu: Karoline Offigstad Knotten, Ingrid Landmark Tandrevold, Ragnhild Femsteinevik i Maren Kirkeeide. Dan kasnije osvojila je srebrnu medalju u utrci masovnog starta s tri promašaja i zaostatkom od 9.4&nbsp;s u odnosu na pobjednicu švedsku biatlonku Elviru Öberg.

### Svjetski kup 
Prvi nastup u Svjetskom kupu bio joj je u sezoni 2023/24. 5. januara 2024. u njemačkom Oberhofuu utrci na 7,5&nbsp;km, kada je osvojila 28-o mjesto s dva promašaja i zaostatkom od 1:45.7&nbsp;min bila sporija od francuske biatlonke Justine Braisaz-Bouchet, koja je završila utrku s dva promašaja. Najbolji rezultati u pojedinačnim utrkama su joj dva treća mjesta: u sezoni SK 2024/25. u Novém Město na Moravě u utrci potjere na 10&nbsp;km 8. marta 2025, kada je s dva promašaja i zaostatkom od 19.2&nbsp;s bila sporija pobjednice Julije Simon; te u sezoni SK 2025/26. u utrci na 7,5&nbsp;km 5. decembra 2025. u Östersund, kada je bez promašaja i zaostatkom od 20.8&nbsp;s bila sporija pobjednice Suvi Minkkinen.

## Privatni život 
## Napomene 
## Reference
## Vanjski linkovi
* 

Kategorija:Rođeni 2002.
Kategorija:Biografije, Chambéry
Kategorija:Francuski biatlonci
Kategorija:Francuski olimpijci u biatlonu
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2026.
Kategorija:Osvajači zlatne medalje na Olimpijskim igrama (Francuska)
Kategorija:Osvajači srebrne medalje na Olimpijskim igrama (Francuska)
Kategorija:Osvajači medalja na Zimskim olimpijskim igrama 2026.
Kategorija:Svjetski prvaci u biatlonu
Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu
Kategorija:Aktivni biatlonci
Kategorija:Živi ljudi
Metaloendopeptidaza

**Metaloendopeptidaza** je enzim koji funkcionira kao metaloproteinazna endopeptidaza.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:EC 3.4.24
Kategorija:Enzimi
Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2013.

**Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini** **2013.** bili su vanredni lokalni (općinski) izbori koji su održani samo u Kreševu 1. decembra 2013. Izbori su održani zbog prestanka mandata načelnika Zdravka Miličevića (NSRzB) koji je podnio ostavku zbog osobnih razloga.

Pravo glasa imalo je 4483 glasača, a svoje biračko pravo iskoristilo je njih 1883 (42,00%). Broj važećih glasačkih listića je 1829 (97,13%), a broj nevažećih 54 (2,87%).

## Rezultati 
### Vukosavlje 
## Također pogledajte 
* Izbori u Bosni i Hercegovini
** Izbori u Federaciji Bosne i Hercegovine
** Izbori u Republici Srpskoj
* Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2014.
* Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2012.
* Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2016.

## Reference 
2013
2013
2013
Kategorija:2013. u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Izbori u 2013.
Kategorija:Izbori u Evropi 2013.
Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini 2013.
2013
Etambutol/izoniazid/rifampicin

**Etambutol/izoniazid/rifampicin**, također poznat kao **etambutol/izoniazid/rifampicin**, je lijek s fiksnom kombinacijom doza koji se koristi za liječenje tuberkuloze. Nuspojave su one od osnovnih lijekova. Veleprodajna cijena u zemljama u razvoju iznosi oko 6,74 do 16,13 američkih dolara mjesečno.

## Reference
ADAM19

ADAM19 (MADDAM, meltrin beta) je gen integrina A i M metaloproteinaze 19.
## Aminokiselinska sekvenca

1020304050
MPGGAGAARLCLLAFALQPLRPRAAREPGWTRGSEEGSPKLQHELIIPQW
KTSESPVREKHPLKAELRVMAEGRELILDLEKNEQLFAPSYTETHYTSSG
NPQTTTRKLEDHCFYHGTVRETELSSVTLSTCRGIRGLITVSSNLSYVIE
PLPDSKGQHLIYRSEHLKPPPGNCGFEHSKPTTRDWALQFTQQTKKRPRR
MKREDLNSMKYVELYLVADYLEFQKNRRDQDATKHKLIEIANYVDKFYRS
LNIRIALVGLEVWTHGNMCEVSENPYSTLWSFLSWRRKLLAQKYHDNAQL
ITGMSFHGTTIGLAPLMAMCSVYQSGGVNMDHSENAIGVAATMAHEMGHN
FGMTHDSADCCSASAADGGCIMAAATGHPFPKVFNGCNRRELDRYLQSGG
GMCLSNMPDTRMLYGGRRCGNGYLEDGEECDCGEEEECNNPCCNASNCTL
RPGAECAHGSCCHQCKLLAPGTLCREQARQCDLPEFCTGKSPHCPTNFYQ
MDGTPCEGGQAYCYNGMCLTYQEQCQQLWGPGARPAPDLCFEKVNVAGDT
FGNCGKDMNGEHRKCNMRDAKCGKIQCQSSEARPLESNAVPIDTTIIMNG
RQIQCRGTHVYRGPEEEGDMLDPGLVMTGTKCGYNHICFEGQCRNTSFFE
TEGCGKKCNGHGVCNNNQNCHCLPGWAPPFCNTPGHGGSIDSGPMPPESV
GPVVAGVLVAILVLAVLMLMYYCCRQNNKLGQLKPSALPSKLRQQFSCPF
RVSQNSGTGHANPTFKLQTPQGKRKVINTPEILRKPSQPPPRPPPDYLRG
GSPPAPLPAHLSRAARNSPGPGSQIERTESSRRPPPSRPIPPAPNCIVSQ
DFSRPRPPQKALPANPVPGRRSLPRPGGASPLRPPGAGPQQSRPLAALAP
KVSPREALKVKAGTRGLQGGRCRVEKTKQFMLLVVWTELPEQKPRAKHSC
FLVPA

## Funkcija 
Ovaj gen kodira člana porodice ADAM (domen dezintegrina i metaloproteinaze). Članovi ove porodice su proteini usidreni u membrani, strukturno srodni sa dezintegrinima zmijskog otrova, i uključeni su u različite biološke procese koji uključuju interakcije ćelija-ćelija i ćelija-matriks, uključujući oplodnju, razvoj mišića i neurogenezu. Ovaj član je transmembranski protein tipa I i služi kao marker za diferencijaciju dendritičnih ćelija. Također je dokazano da je aktivna metaloproteinaza, koja može biti uključena u normalne fiziološke i patološke procese kao što su migracija ćelija, adhezija ćelija, interakcije ćelija-ćelija i ćelija-matriks, te transdukcija signala. Alternativno splajsovanje rezultira dvije varijante transkripta.

## Reference 
## Vanjski linkovi
* 

## Dodatni izvori
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorija:Proteaze
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:EC 3.4.24
Kategorija:Enzimi
Bazardjuzju

**Bazardjuzju** (; ), je planina u istočnom dijelu Velikog Kavkaza, na granici Azerbejdžana i Rusije. Sa visinom od 4.466 metara, to je najviši vrh u Azerbejdžanu.

Najjužnija tačka Rusije nalazi se na ovoj planini 4 km jugozapadno od njenog vrha. Sa samog vrha spušta se 8 manjih glečera, od kojih je najveći glečer *Tihicar* dug 1 km.

U prevodu s azerbejdžanskog, naziv ovog vrha znači "trgovački trg" i nastao je jer je ovaj planinski vrh bio glavna znamenitost za trgovce u srednjem vijeku koji su dolazili u područje doline Šahnabad. Lokalni Lezgini ovu planinu nazivaju "Kičendag" ili "strašni vrh" jer je uvijek obavijena gustim oblacima.

Prvi penjač koji se popeo na ovu planinu bio je *Aleksej Aleksandrov* 1847. godine, sa sjeveroistočne strane.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Planinski vrhovi
Kategorija:Najviši vrhovi država
Kategorija:Planine u Azerbejdžanu
Kategorija:Planine u Rusiji
Helejade

**Helejade**  () u grčkoj mitologiji bili su sedam Helijevih i Rodinih sinova, unuci Posejdona. Bili su Elektrionina braća.

## Biografija 
Bili su to Ohim, Kerkaf, Makarej (ili Makar), Aktis, Tenages, Triopas i Kandalus (Nonnus dodaje Augesa i Trinaksa). Bili su stručni astrolozi i pomorci, i prvi su uveli žrtvu Ateni na Rodosu. Takođe su oterali Telčine sa Rodosu. Ohim i Kerkaf, koji su ostali po strani od zločina, ostali su na ostrvu i osnovali grad Ahaju (na teritoriji današnjeg Jalisosa). Ohim, najstariji od braće, preuzeo je kontrolu nad ostrvom; Kerkaf se oženio Ohimovom kćerkom Kidipom i naslijedio vlast. Tri sina Kerkafa, Lind, Jalis i Kamir, bili su osnivači i eponimi gradova Lindos, Jalisos i Kamiros, respektivno.

## Genealogija 
## Reference 
### Izvori 
* Diodorus Siculus, *Diodorus Siculus: The Library of History*. Translated by Charles Henry Oldfather. Twelve volumes. Loeb Classical Library. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press; London: William Heinemann, Ltd. 1989.Online version at the Perseus Digital Library.
* Homer, *The Odyssey* with an English Translation by A.T. Murray, PH.D. in two volumes. Cambridge, MA., Harvard University Press; London, William Heinemann, Ltd. 1919. . Online version at the Perseus Digital Library. Greek text available from the same website.
* Nonnus of Panopolis, *Dionysiaca* translated by William Henry Denham Rouse (1863-1950), from the Loeb Classical Library, Cambridge, MA, Harvard University Press, 1940.  Online version at the Topos Text Project.
* Nonnus of Panopolis, *Dionysiaca. 3 Vols.* W.H.D. Rouse. Cambridge, MA., Harvard University Press; London, William Heinemann, Ltd. 1940-1942. Greek text available at the Perseus Digital Library.
*Pindar, *Odes* translated by Diane Arnson Svarlien. 1990. Online version at the Perseus Digital Library.
*Pindar, *The Odes of Pindar* including the Principal Fragments with an Introduction and an English Translation by Sir John Sandys, Litt.D., FBA. Cambridge, MA., Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1937. Greek text available at the Perseus Digital Library.
*Smith, William; *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, London (1873). "Heliadae and Heliads"

Kategorija:Grčka mitologija
*
Janina Hettich-Walz

**Janina Hettich-Walz**, rođena 16. juna 1996. u Schrambergu je njemačka biatlonka.

## Karijera 
### Olimpijske igre 
Hettich-Walz je jednom nastupila na Zimskim olimpijskim igrama i to na ZOI 2026, ali nije osvojila ni jednu medalju. U pojedinačnoj konkurenciji najbolji joj je rezultat osmo mjesto na ZOI 2026. u utrci utrci na 15&nbsp;km, kada je s dva promašaja zaostala 2:03.3&nbsp;min iza pobjednice francuske biatlonke Julije Simon, koja je završila utrku s jednim promašajem. Najbolji rezultat u štafetnim utrkama je četvrto mjesto na ZOI 2026. u štafeti s Franziskom Preuß, Julijom Tannheimer i Vanessom Voigt, kada su sa zaostatkom od 1:29.1&nbsp;min bili sporiji od pobjedničke francuske štafete u sastavu: Camille Bened, Océane Michelon, Lou Jeanmonnot i Julia Simon.

### Svjetska prvenstva 
Janina Hettich-Walz je nastupila četiri puta na Svjetskim prvenstvim. Osvojila je dvije srebrne i jednu bronzanu medalju. Prvu bronzanu medalju osvojila je na SP 2024. u  štafeti s Selinom Grotian, Vanessom Voigt i Sophiom Schneider, kada su sa zaostatkom od 1:14.2&nbsp;min bili sporiji od pobjedničke francuske štafete u sastavu: Lou Jeanmonnot, Sophie Chauveau, Justine Braisaz-Bouchet i Julia Simon

### Svjetski kup 
Prvi nastup u takmičenjima Svjetskog kupa u biatlonu Hettich-Walz je imala u sezoni SK 2018/19.  

## Privatni život 
## Napomene 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* 

Kategorija:Rođeni 1996.
Kategorija:Biografije, Schramberg
Kategorija:Njemački biatlonci
Kategorija:Njemački olimpijci u biatlonu
Kategorija:Biatlonci na Zimskim olimpijskim igrama 2026.
Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Aktivni biatlonci
The WHO AWaRe (Access, Watch, Reserve) antibiotik knjiga

***Knjiga o antibioticima WHO AWaRe (Access, Watch, Reserve)*** (2022) je odrednica  Svjetske zdravstvene organizacije o tome da li, kada i kako odabrati antibiotik. Obuhvata uobičajene infekcije kod djece i odraslih, kako u primarnoj zdravstvenoj zaštiti tako i u bolničkim ustanovama. Također su uključeni način primjene antibiotika, doze i trajanje. Također sadrži upute o tome kako ublažiti simptome bez propisivanja antibiotika.

Knjiga je pomoć pri izradi Model liste esencijalnih lijekova SZO, Esencijalnih lijekova za djecu i klasifikacije antibiotika SZO AWaRe.

## Reference
Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini 2014.

**Prijevremeni izbori u Bosni i Hercegovini** **2014.** bili su vanredni lokalni (općinski) izbori koji su održani u dva navrata: 16. februara u Banovića, te u 28. septembra Laktašima i Srebreniku. Izbori su održani zbog prestanka mandata načelnika ovih općina izabranih na lokalnim izborima 2012.

## Rezultati 
### Banovići 
Pravo glasa imalo je 20.347 glasača, a svoje biračko pravo iskoristilo je njih 13.239 (65,07%). Broj važećih glasačkih listića je 12.862 (97,15%), a broj nevažećih 377 (2,85%).

### Laktaši 
Pravo glasa imalo je 31.382 glasača, a svoje biračko pravo iskoristilo je njih 15.856 (50,53%). Broj važećih glasačkih listića je 15.581 (98,27%), a broj nevažećih 275 (1,73%).

### Srebrenik 
Pravo glasa imalo je 37.895 glasača, a svoje biračko pravo iskoristilo je njih 14.170 (37,39%). Broj važećih glasačkih listića je 13.877 (97,93%), a broj nevažećih 293 (2,07%).

## Također pogledajte 
* Izbori u Bosni i Hercegovini
** Izbori u Federaciji Bosne i Hercegovine
** Izbori u Republici Srpskoj
* Opći izbori u Bosni i Hercegovini 2014.
* Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2012.
* Lokalni izbori u Bosni i Hercegovini 2016.

## Reference 
2014
2014
2014
2014
2014
2014
Kategorija:2014. u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Izbori u 2014.
Kategorija:Izbori u Evropi 2014.
Kategorija:Izbori u Bosni i Hercegovini 2014.
2014
Taumant

**Taumant**  () u grčkoj mitologiji bio je bog mora, sin Ponta i Geje, i brat Nereja, Forka, Kete i Euribije.

## Mitologija 
Prema Hesiodu, Taumantova supruga bila je Elektra (jedna od Okeanida, mnogih kćeri Titana Okeana i Tetide), s kojom je dobio Iridu (glasnicu bogova), Arku (ranije glasnicu Titana) i Harpiju.

Imena Taumantovih kćeri Harpija variraju. Hesiod i Apolodor su ih nazvali: Ela i Okipeta. Vergilije navodi Kelenu kao jednu od Harpija. Međutim, dok Higin, u Fabulama 14.18, navodi Harpije, Kelenu, Okipetu i Podarku, kao kćeri Taume i Elektri, za Harpije se kaže da se zovu Ela, Kelena i Okipeta, i da su kćeri Taumanta i Ozomene.

Pjesnik Non iz 5. vijeka daje Taumantu i Elektri dvoje djece, Iris, i rijeku Hidaspes.

Platon povezuje Taumantovo ime sa (, "čudo").

Taumant je također bilo ime kentaura koji se borio protiv Lapita u Kentauromahiji.

## Reference 
### Izvori 
* Apolodor, *Apollodorus, The Library, with an English Translation by Sir James George Frazer, F.B.A., F.R.S. in 2 Volumes.* Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1921. Online version at the Perseus Digital Library.
* Callimachus, *Callimachus and Lycophron with an English translation by A. W. Mair; Aratus, with an English translation by G. R. Mair*, London: W. Heinemann, New York: G. P. Putnam 1921. Internet Archive
* Hesiod, *Teogonija*, in *The Homeric Hymns and Homerica with an English Translation by Hugh G. Evelyn-White*, Cambridge, Massachusetts., Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1914. Online version at the Perseus Digital Library.
* Higin, *Fabulae* u ''Apollodorus' *Library* and Hyginus' *Fabulae*: Two Handbooks of Greek Mythology, Translated, with Introductions by R. Scott Smith and Stephen M. Trzaskoma*, Hackett Publishing Company, 2007. .
* Non, *Dionysiaca*; translated by Rouse, W H D, II Books XVI&ndash;XXXV. Loeb Classical Library No. 345, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1940. Internet Archive
* Platon, *Teetet* in *Plato in Twelve Volumes, Vol. 12 translated by Harold N. Fowler*. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1921. Online version at the Perseus Digital Library
* Servius, *Commentary on the Aeneid of Vergil*, Georgius Thilo, Ed. 1881.
* Smith, William; *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, London (1873). "Thaumas"
* Vergilije, *Eneida'', Theodore C. Williams. trans. Boston. Houghton Mifflin Co. 1910. Online version at the Perseus Digital Library

Kategorija:Grčka mitologija
Kategorija:Djeca Geje
Kategorija:Grčki bogovi mora
Kategorija:Kentauri
Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024 – štafeta (žene)

**Utrka u ženskoj štafeti** na Svjetskom prvenstvu u biatlonu 2024, održala se se 17. februara 2024. u Novém Městu na Moravě u Češkoj.
## Rezultati
Početak utrke je bio u 13:45.

## Napomene
## Reference
Kategorija:Svjetsko prvenstvo u biatlonu 2024.
Test bronhijskog izazova

**Bronhijalni provokacijski test** je medicinski test koji se koristi kao pomoć u postavljanju dijagnoze ]]astma|astme]]. procjenom postojanja moguće hiperreaktivnosti disajnih puteva. Pacijent udiše nebulizirani metaholin ili histamin. Stoga se test može nazvati i **test izazivanja metaholinom** ili **test izazivanja histaminom**, respektivno. Oba lijeka izazivaju bronhokonstrikciju, odnosno sužavanje disajnih puteva. Dok histamin uzrokuje sekreciju sluzi iz nosa i bronhija i bronhokonstrikciju putem H1 receptora, metaholin koristi M3 receptor za bronhokonstrikciju. Stepen suženja se zatim može kvantificirati spirometrijom. Osobe sa već postojećom hiperreaktivnošću disajnih puteva, kao što su astmatičari, reagovat će na niže doze lijeka.

Ponekad, kako bi se procijenila reverzibilnost određenog stanja, prije ponavljanja spirometrijskih testova, primjenjuje se bronhodilatator kako bi se suzbili efekti bronhokonstriktora. Ovo se obično naziva *testom reverzibilnosti* ili ''testom nakon bronhodilatatora (nakon BD) i može pomoći u razlikovanju astme od hronične opstruktivne plućne bolesti (HOPB)'. Također, DLCO test se može koristiti za razlikovanje astme (normalan do visok DLCO) od KOPB-a (smanjeni DLCO).

Lažno pozitivni i negativni rezultati su mogući kod testa bronhijalne provokacije. Osim toga, astma može biti privremena zbog izloženosti štetnim podražajima ili vježbanju..

Bronhijski provokacijski test je fizički zahtjevan, a na rezultate mogu uticati mišićna slabost ili iscrpljenost. Inhalirani lijek može dovoljno stimulirati gornje disajne puteve da izazove snažan kašalj. To može otežati ili onemogućiti spirometriju. Ovaj test je kontraindiciran kod pacijenata s teškom opstrukcijom disajnih puteva zbog očiglednog pogoršanja opstrukcije. Također je kontraindiciran prisustvom aortne  neurizme, jer će spirometrija povećati krvni pritisak, proporcionalno i naporu pacijenta i stepenu opstrukcije u plućima.

## Reference
## Vanjski linkovi
*

Kategorija: Medicinski testovi
Kategorija:Respiratorni sistem
Kategorija:Medicinska terminologija
Kategorija:Pulmologija
Kategorija:Disanje
ADAM33

**Protein 33 koji sadrži domen dezintegrina i metaloproteinaze** je enzim koji je kod ljudi kodiran genom **ADAM33**.

## Aminokiselinska sekvenca

1020304050
MGWRPRRARGTPLLLLLLLLLLWPVPGAGVLQGHIPGQPVTPHWVLDGQP
WRTVSLEEPVSKPDMGLVALEAEGQELLLELEKNHRLLAPGYIETHYGPD
GQPVVLAPNHTDHCHYQGRVRGFPDSWVVLCTCSGMSGLITLSRNASYYL
RPWPPRGSKDFSTHEIFRMEQLLTWKGTCGHRDPGNKAGMTSLPGGPQSR
GRREARRTRKYLELYIVADHTLFLTRHRNLNHTKQRLLEVANYVDQLLRT
LDIQVALTGLEVWTERDRSRVTQDANATLWAFLQWRRGLWAQRPHDSAQL
LTGRAFQGATVGLAPVEGMCRAESSGGVSTDHSELPIGAAATMAHEIGHS
LGLSHDPDGCCVEAAAESGGCVMAAATGHPFPRVFSACSRRQLRAFFRKG
GGACLSNAPDPGLPVPPALCGNGFVEAGEECDCGPGQECRDLCCFAHNCS
LRPGAQCAHGDCCVRCLLKPAGALCRQAMGDCDLPEFCTGTSSHCPPDVY
LLDGSPCARGSGYCWDGACPTLEQQCQQLWGPGSHPAPEACFQVVNSAGD
AHGNCGQDSEGHFLPCAGRDALCGKLQCQGGKPSLLAPHMVPVDSTVHLD
GQEVTCRGALALPSAQLDLLGLGLVEPGTQCGPRMVCQSRRCRKNAFQEL
QRCLTACHSHGVCNSNHNCHCAPGWAPPFCDKPGFGGSMDSGPVQAENHD
TFLLAMLLSVLLPLLPGAGLAWCCYRLPGAHLQRCSWGCRRDPACSGPKDGPHRDHPLGGVHPMELGPTATGQPWPLDPENSHEPSSHPEKPLPAVSPDPQADQVQMPRSCLW

## Funkcija 
Ovaj gen kodira člana porodice ADAM (domen dezintegrina i metaloproteinaze). Članovi ove porodice su membranski usidreni proteini, strukturno srodni zmijskim otrovima dezintegrinima i uključeni su u različite biološke procese koji uključuju interakcije ćelija-ćelija i ćelija-matriks, uključujući oplodnju, razvoj mišića i neurogenezu. Ovaj protein je transmembranski protein tipa I uključen u astmu i bronhijsku hiperreaktivnost. Alternativno splajsovanje ovog gena rezultira u dvije transkriptne varijante koje kodiraju različite [izoforme[[.

## Reference 
## Dodatni izvori
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi 
* The [MEROPS online database for peptidases and their inhibitors: M12.244
* 

Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Enzimi
Kategorija:Proteaze