open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sandaun

**Sandaun** (ranije Pokrajina Zapadni Sepik) jest najsjeverozapadnija kopnena pokrajina u regiji Momase, Papue Nove Gvineje, poznata i kao dom zalaska sunca. Prostire se na površini od 35.920&nbsp;km2 i ima 248.411 stanovnika (popis iz 2011). Glavni grad je Vanimo. U julu 1998. područje oko grada Aitape pogodio je ogroman cunami uzrokovan zemljotresom magnitude 7,0, u kojem je poginulo preko 2.000 ljudi. Pet sela duž zapadne obale Vanima prema međunarodnoj granici su: Lido, Waromo, Yako, Musu i Wutung. Graniči s Indonezijom.

## Ime 
Sandaun je riječ na jeziku Tok Pisin izvedena iz engleskog "sun down", budući da se pokrajina nalazi na zapadu zemlje, gdje sunce zalazi. Pokrajina se ranije zvala Pokrajina Zapadni Sepik, po rijeci Sepik koja teče kroz pokrajinu i čini dio južne granice pokrajine.

## Fizička geografija 
Pokrajina ima plaže duž sjeverne obale, kao i planinska područja širom pokrajine, prvenstveno u južnom dijelu pokrajine. Nekoliko rijeka teče kroz pokrajinu, a najznačajnija je rijeka Sepik. Područje, kao i veći dio Papue Nove Gvineje, sklono je zemljotresima, cunamijima i vulkanskim erupcijama.

## Lokalne samouprave i distrikti 
U pokrajini postoje četiri distrikta. Svaki distrikt ima jedno ili više područja lokalne samouprave (LLG). Za potrebe popisa stanovništva, područja LLG-a su podijeljena na izborne jedinice, a one na popisne jedinice.

## Političko upravljanje i administracija 
Pokrajinom je od 1978. do 1995. upravljala decentralizirana pokrajinska administracija, na čelu s premijerom. Nakon što su te godine stupile na snagu reforme, nacionalna vlada je ponovo preuzela neke ovlasti, a ulogu premijera zamijenila je pozicija guvernera, koju je zauzimao pobjednik mjesta na nivou provincije u Nacionalnom parlamentu Papue Nove Gvineje.

### Premijeri (1978–1995) 
### Guverneri (1995–danas) 
## Reference 
*
Kategorija:Geografija Melanezije
Kategorija:Momase (Papua Nova Gvineja)
Kategorija:Pokrajine Papue Nove Gvineje
Gulf (Papua Nova Gvineja)

**Gulf** jest pokrajina u Južnoj regiji, Papue Nove Gvineje koja se nalazi na južnoj obali. Glavni grad provincije je Kerema. Provincija površine 34.472 km2 kojom dominiraju planine, nizinske riječne delte i travnate poplavne ravnice. U Gulf pokrajini, rijeke Kikori, Turama, Purari i Vailala ulijevaju se u Papuanski zaliv. Pokrajina ima drugu najmanju populaciju od svih pokrajina Papue Nove Gvineje sa 106.898 stanovnika (popis iz 2000). Pokrajina  dijeli kopnene granice sa Zapadnom pokrajinom na zapadu, Južnom planinskom pokrajinom, Chimbuom i Istočnom pokrajinom na sjeveru, pokrajinom Morobe na istoku i Centralnom pokrajinom na jugoistoku.

## Lokalne samouprave i distrikti 
Svaka pokrajina u Papui Novoj Gvineji ima jedan ili više distrikta, a svaki distrikt ima jedno ili više područja lokalne samouprave (LLG). Za potrebe popisa stanovništva, područja LLG-a su podijeljena na izborne jedinice, a one na popisne jedinice.

## Političko upravljanje i administracija 
Pokrajinom je od 1978. do 1995. upravljala decentralizirana pokrajinska administracija, na čelu s premijerom. Nakon što su te godine stupile na snagu reforme, nacionalna vlada je ponovo preuzela neke ovlasti, a ulogu premijera zamijenila je pozicija guvernera, koju je zauzimao pobjednik mjesta na nivou provincije u Nacionalnom parlamentu Papue Nove Gvineje.

### Premijeri (1978–1995) 
### Guverneri (1995–danas) 
## Reference 
*
Kategorija:Geografija Melanezije
Kategorija:Južna regija (Papua Nova Gvineja)
Kategorija:Pokrajine Papue Nove Gvineje
Teška industrija

[mini|Integrisana čeličana u Holandiji. Dva masivna tornja su [Visoka peć|visoke peći.]]
[desno|mini|US Steel Košice (u [Slovačka|Slovačkoj ) – tipičan primjer tvornice teške industrije]]
**Teška industrija** je industrija koja uključuje jednu ili više karakteristika kao što su veliki i teški proizvodi; velika i teška oprema i postrojenja (kao što su teška oprema, veliki alatne mašine, ogromne zgrade i infrastruktura velikih razmjera); ili složeni ili brojni procesi. Zbog tih faktora, teška industrija uključuje veći intenzitet kapitala od lake industrije, a često je i cikličnija u ulaganjima i zapošljavanju.

Iako je važna za ekonomski razvoj i industrijalizaciju ekonomija, teška industrija može imati i značajne negativne nuspojave: i lokalne zajednice i radnici se često suočavaju sa zdravstvenim rizicima, teška industrija ima tendenciju da proizvodi nusproizvode koji zagađuju zrak i vodu, a industrijski lanac snabdijevanja često je uključen u druga pitanja ekološke pravde, od rudarstva i transporta. Zbog svog intenziteta, teška industrija također značajno doprinosi emisijama stakleničkih plinova koji uzrokuju klimatske promjene, a određene dijelove industrije, posebno procese na visokim temperaturama koji se koriste u obradi metala i proizvodnji cementa, teško je dekarbonizirati. Industrijske aktivnosti poput rudarstva također rezultiraju zagađenjem teškim metalima. Teški metali su vrlo štetni za okolinu jer se ne mogu hemijski razgraditi.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Teška industrija
Spisak džamija u Istanbulu

Istanbul, kao glavni grad Osmanskog Carstva od 1453. godine do njegovog pada i najveći grad na Bliskom istoku, je mjesto sa velikim brojem džamija. U 2007. u Istanbulu je bilo aktivnih 2.944 džamija  dok je taj broj u 2020. godini iznosio 3269.

## Spisak 
Ovo je spisak nekih od najznačajniiji džamija na teritoriji Istanbula.

## Također pogledajte 
* Islam u Turskoj
* Spisak džamija u Turskoj

## Reference 
Kategorija:Džamije u Istanbulu
Oro

**Centralna pokrajina**, ranije poznata kao  Sjeverna pokrajina, pokrajina je u Južnoj regiji Papue Nove Gvineje. Glavni grad pokrajine je Popondetta. Pokrajina se prostire na 22.800&nbsp;km2 i ima 176.206 stanovnika (popis iz 2011). Pokrajina dijeli kopnene granice s pokrajinom Morobe na sjeverozapadu, Centralnom pokrajinom na zapadu i jugu i pokrajinom Milne Bay na jugoistoku. Pokrajina se nalazi unutar Papuanskog poluostrva.

Oro je jedina pokrajina u kojoj je Anglikanska crkva glavna vjerska denominacija. Palmino ulje je glavna primarna industrija. William Clarke College također finansira ljude u tom području.

Sjeverni kraj Kokoda Tracka završava u selu Kokoda u pokrajini Papua, blizu aktivnog vulkana Mount Lamington. Nakon što je Kokoda Track zauzet i omogućio pristup od Port Moresbyja do unutrašnjosti tijekom Drugog svjetskog rata, obala tadašnjeg Sjevernog distrikta također je bila poprište teških borbi. Kampanje Buna, Gona i Sanananda posebno su zapamćene.

U januaru 1951, pokrajina je bila opustošena katastrofalnom erupcijom na Mount Lamingtonu. Vulkan je izbacio stub pepela do visine od 15.000 m. Erupcija je uništila mnoga sela, okolnu vegetaciju i ubila skoro 3.000 ljudi.

Ronilački i kulturni resort Tufi nalazi se na sjevernoj obali područja lokalne samouprave Cape Nelson i dobro je poznat po ronjenju i spektakularnim riasima, koje lokalno stanovništvo naziva "fjordovima".

## Lokalne samouprave i distrikti 
Svaka pokrajina u Papui Novoj Gvineji ima jedan ili više distrikta, a svaki distrikt ima jedno ili više područja lokalne samouprave (LLG). Za potrebe popisa stanovništva, područja LLG-a su podijeljena na izborne jedinice, a one na popisne jedinice.

## Političko upravljanje i administracija 
Pokrajinom je od 1978. do 1995. upravljala decentralizirana pokrajinska administracija, na čelu s premijerom. Nakon što su te godine stupile na snagu reforme, nacionalna vlada je ponovo preuzela neke ovlasti, a ulogu premijera zamijenila je pozicija guvernera, koju je zauzimao pobjednik mjesta na nivou provincije u Nacionalnom parlamentu Papue Nove Gvineje.

### Premijeri (1977–1995) 
### Guverneri (1995–danas) 
## Reference 
*
Kategorija:Geografija Melanezije
Kategorija:Južna regija (Papua Nova Gvineja)
Kategorija:Pokrajine Papue Nove Gvineje
Efekt crvenih očiju

mini|250px|desno|Prikaz efekta crvenih očiju
**Crvene oči** fenomen su u fotografiji kod kojeg zjenice izgledaju crveno na fotografijama očiju u boji. Pojavljuje se pri korištenju blica pri slabom osvjetljenju ili noću.  Kada bljesak prođe kroz oči i reflektuje se od zadnjeg dijela oka, uzrokuje crveni refleks na slici, zbog čega oči subjekta izgledaju crveno. Nijansa je uglavnom uzrokovana visokom koncentracijom krvi u horoidi. Na efekt može utjecati i blizina blica i objektiva. Kod djece, drugačija nijansa crvenog refleksa, poput bijele ili žute, može ukazivati na bolest. Kod životinja sličan efekt može uzrokovati promjenu boje očiju na fotografijama.

Efekt se može izbjeći tako što se subjekt uputi da ne gleda u objektiv, povećanjem svjetline lokacije fotografisanja ili udaljavanjem blica od objektiva; digitalno korištenjem alata za uklanjanje efekta crvenih očiju na digitalnim fotoaparatima ili uklanjanjem efekta u softveru za uređivanje fotografija. Naučnici su razvili niz tehnika za detekciju crvenih očiju kako bi poboljšali digitalno uklanjanje efekta.

## Reference 
Kategorija:Oko
Kategorija:Fotografija
Draymond Green

**Draymond Jamal Green** (rođen 4. marta 1990.)  je američki profesionalni košarkaš koji igra za Golden State Warriorse u Nacionalnoj košarkaškoj asocijaciji (NBA). Green, koji prvenstveno igra na poziciji krilnog centra, četverostruki je NBA prvak, četverostruki NBA All-Star, dvostruki član All-NBA tima i dvostruki osvajač olimpijske zlatne medalje. Smatra se jednim od najvećih odbrambenih igrača svih vremena, devet puta je bio član All-Defensive tima, bio je NBA odbrambeni igrač godine 2017. godine i predvodio je ligu po broju ukradenih lopti iste godine.
lijevo|mini|321x321piksel|Zeleno 2011. godine
Dana 12. decembra 2023. godine, u utakmici protiv Phoenix Sunsa, Green je udario centra Sunsa Jusufa Nurkića u lice dok ga je ovaj čuvao. Greenu je naknadno dosuđen nesportski prekršaj tipa 2 i isključen je iz igre. Sljedećeg dana, NBA je objavila njegovu suspenziju na neodređeno vrijeme. Nakon što je propustio 12 utakmica, Green je vraćen u tim 6. januara 2024. godine.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Krilni bekovi
Kategorija:Košarkaši Golden State Warriorsa
Kategorija:Košarkaši na Olimpijskim igrama 2020.
Kategorija:Košarkaši na Olimpijskim igrama 2016.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Rođeni 1990.
Decije

mini|251x251piksel|Decije (Caius Messius Quintus Traianus Decius Augustus)
**Decije** (*Caius Messius Quintus Decius*, ca. 201 – juni 251), rimski car iz ilirsko-panonske provincije Donje Panonije, vladao je od 249. do 251. godine.

## Vladavina Decija 
Bio je prvi u dugom nizu vladara iz Podunavlja i Balkana, čime se označava kraj dominacije careva istočnih provincija i semitskog porijekla te početak političkog i kulturnog utjecaja balkanskog regiona u Rimu. Decije je ostvario zapažen *cursus honorum*: bio je konzul (232. god.), namjesnik Mezije, Donje Germanije i Tarakonske Španije te gradski prefekt za vrijeme vladavine Filipa Arapskog, a potom je poslan u Podunavlje radi stabilizacije i suzbijanja uzurpacija. Njegov politički program naglašavao je restauraciju tradicije, morala i rimskih religijskih običaja, uključujući pokušaj obnove cenzorske institucije. Za vrijeme njegove vladavine započeti su građevinski projekti, poput Thermae Deciane na Aventinu, te obnova Koloseuma. Iako je njegova vlast bila stabilna, nisu izostali pokušaji pobuna i uzurpacija. Godine 250., senator Julije Valens Licinianus podigao je pobunu u Rimu dok je Decije bio na Dunavu, koju je Valerijan, kao upravitelj grada, brzo ugušio. Decije je također izdao edikt iz 250. godine, kojim je od svih građana zahtijevao ritualno žrtvovanje za „spas države“ (*sacrificati* ili *thurificati*), potvrđeno certifikatom (*libellus*). Iako edikt nije izričito ciljao kršćane, oni koji su odbili sudjelovati suočili su se s optužbom za veleizdaju i kaznama, što je dovelo do prvog progona kršćana. Među stradalima su bili papa Fabijan i biskup Kiprijan, dok su se otvoreni pogromi dogodili u Kartagini i Aleksandriji. Progoni su zahvatili veliki broj vjernika, uključujući biskupe, arhidakone i đakone, čime je Decijevo nastojanje da obnovi tradicionalne bogove i moralne norme ostavilo dalekosežne religijske posljedice.

## Sukob sa Gotima i smrt Decija 
Za vrijeme vladavine Decija izbio je val pandemije poznat kao „Kiprijanska kuga“, koju je detaljno opisao biskup Kiprijan iz Kartagine, a moralna razmatranja o njenim posljedicama iznio je u eseju *De mortalitate*. Istovremeno je Donje Podunavlje bilo pod sve snažnijim pritiskom Gota pod kraljem Knivom, čija je vojna koalicija uključivala karpe, iransko-sarmatske, dačko-tračke i druge germanske elemente, stvarajući multietničku i multikulturnu vojnu zajednicu. Slabljenje odbrane granica, uslijed premještanja rimskih kontingenata u Italiju, omogućilo je prodore neprijatelja u Daciju, Donju i Gornju Meziju. Kniva je prešao Dunav kod Oescusa, opsjedao Nikopolis i Plovdiv, dok su rimske trupe pod komandom Trebonijana Gala i kasnije samog Decija pokušavale odbiti upade. Unatoč privremenim uspjesima, rimska je vojska uvučena u zasjedu kod Augusta Traina, gdje je došlo do teškog poraza. U bitci su poginuli Decije i njegov sin Herenije, postavši prvi rimski carevi ubijeni u otvorenom sukobu s vanjskim neprijateljem.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Rimski carevi
Kategorija:249.
Kategorija:251.
Kategorija:Rimsko Carstvo
Federalno tužilaštvo Federacije Bosne i Hercegovine

**Federalno tužilaštvo Federacije Bosne i Hercegovine** je samostalno državno tijelo i centralna institucija krivičnopravnog sistema u entitetu Federacija Bosne i Hercegovine. Njegova primarna funkcija je osiguranje ujednačene primjene zakona, pravne sigurnosti i efikasnosti krivičnog progona na teritoriji deset kantona Federacije BiH. Zakon je stupio na snagu 2002., a Parlament Federacije Bosne i Hercegovine ga je usvojio 2003. godine. Reforma je uvela akuzatorski sistem krivičnog postupka (tužilac vodi istragu) i osigurala depolitizaciju pravosuđa. Reformirano tužilaštvo zvanično je počelo s radom 1. aprila 2003. godine, a za prvog Glavnog federalnog tužioca imenovan je Zdravko Knežević. U radu mu pomažu dva zamjenika (trenutno Tihomir Jurko i Jasna Pećanac).

### Odjeli 
# Tužiteljsko odjeljenje (Opći odjel): Čini ga dvanaest federalnih tužilaca koji zastupaju predmete pred Vrhovnim sudom i vrše nadzor nad kantonalnim tužilaštvima.
# Administrativno odjeljenje: Pruža logističku podršku kroz odsjeke za pisarnicu, finansije i opće poslove.
# Posebni odjel ("POSKOK"): Specijalizirana jedinica za borbu protiv korupcije i organiziranog kriminala.

## Posebni odjel (POSKOK) 
Najznačajniji strateški iskorak institucije je formiranje *Posebnog odjela za suzbijanje korupcije, organiziranog i međukantonalnog kriminala* (tzv. POSKOK ili Federalni USKOK). Iako je zakonski predviđen 2014. godine, odjel je operativno počeo s radom tek u maju 2025. godine. Odjel je nadležan za procesuiranje najtežih oblika korupcije visokih zvaničnika i međukantonalnog kriminala, a smješten je na posebnoj lokaciji (Alipašina 6).
* Trajanje istraga: Prosječno trajanje istrage na nivou Federacije iznosilo je 248 dana (2022.), što ukazuje na sporost sistema.
* KTA predmeti: Zabilježen je porast broja predmeta gdje je počinilac nepoznat (+406 u dvije godine), što sugerira smanjenu efikasnost policijskih agencija u otkrivanju počinilaca.
* Smještajni kapaciteti: Institucija radi na dvije lokacije, a dugoročno rješenje ("Palata pravde") kasni s realizacijom.

## Također pogledajte 
* Tužilaštvo Bosne i Hercegovine
* Vrhovni sud Federacije Bosne i Hercegovine
* Pravosudni sistem Bosne i Hercegovine

## Reference 
Kategorija:Pravosuđe u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Institucije Federacije Bosne i Hercegovine
Kategorija:Tužilaštva
Lali (bubanj)

alt=Fijian lali|mini|Fidžijski lali
**Lali** je fidžijski idiofoni bubanj, tipa drvenog bubnja s prorezom, sličan tahićanskom pateu s Tahitija i Samoe, koji je rasprostranjen širom Polinezije. Bio je važan dio tradicionalne fidžijske kulture i koristio se kao sredstvo komunikacije za najavu rođenja, smrti i ratova. Manja verzija Lali bubnja (*Lali ni meke*) koristi se u muzici. Danas se Lali bubnjevi koriste za okupljanje stanovnika nekog područja, na primjer za crkvene službe, a Lali se također koristi za zabavu gostiju u mnogim hotelskim resortima. Lali bubanj izrađuje se od drveta i može se svirati rukama, ali se najčešće svira pomoću palica (*i uaua*) koje su napravljene od mekšeg drveta kako se Lali ne bi oštetio. Historijski gledano, pri sviranju Lalija zajedno su se koristile jedna veća i jedna manja palica.

Lali bubnjevi su se tradicionalno izrađivali od rezonantnih vrsta drveta, poput *Ta vola* (*Terminalia catappa*) i *Dilo* (*Calophyllum inophyllum*), ili, u slučaju svetih bubnjeva za kuće duhova, od *Vesi* drveta (*Calophyllum inophyllum*). Prijenosni ratni bubnjevi (*Lali ni Valou*) imali su dvije ili tri rezonantne komore i prenosili složene signale preko bojnog polja.

Lali su se često pojavljivali u paru, pri čemu je jedan bubanj bio manji od drugog, te su se svirali zajedno, u kontrapunktu. To se danas rijetko susreće u savremenoj upotrebi. Ponekad su se gradile posebne konstrukcije poznate kao *Bure ni Lali* (doslovno „kuća za Lali“), kako bi se spriječilo da kiša ispuni bubnjeve vodom i pokvasi bubnjare.

## Galerija 

Datoteka:Pair of Lali drums.JPG|alt=Lali drums at the Westin Hotel Resort and Spa, Denarau, Nadi.|Lali bubnjevi u *Westin Hotel Resort and Spa*, Denarau, Nadi.
Datoteka:Lali drum.JPG|alt=Lali outside a shop in Vatukarasa village, Coral Coast, Fiji.|Lali ispred prodavnice u selu Vatukarasa, Coral Coast, Fidži.
Datoteka:Lali drum in Suva Museum.JPG|alt=Lali drum in Fiji Museum, Suva. Formerly used by Wesleyan Methodist Church in Suva.|Lali bubanj u Muzeju Fidžija u Suvi. Ranije korišten od strane Weslejske metodističke crkve u Suvi.
Datoteka:Lali-Suva-Fiji.jpg|Lali bubanj u Suvi, Viti Levu.

### Vanjski linkovi 
* Čovjek svira Lali (historijska fotografija)
* Čovjek svira bubanj Lali-ni-Meke (historijska fotografija)

## Reference 
Kategorija:Muzički instrumenti
Kategorija:Bubnjevi
Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Južnoafrička Republika

## Utakmice 
|}

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Bosna i Hercegovina–Južnoafrička Republika na NFSBiH.net

Južnoafrička Republika
Bosna i Hercegovina
Nogometne utakmice Bosna i Hercegovina – Urugvaj

## Utakmice 
|}

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Bosna i Hercegovina–Urugvaj na NFSBiH.net

Urugvaj
Bosna i Hercegovina
Marcijan

**Marcijan** (*Flavius Marcianus Augustus*; 392 – 27. januar 457) bio je car Istočnog Rimskog Carstva u periodu od 450. do 457. godine.
mini|331x331piksel|*Flavius Marcianus Augustus*

## Rani život 
Marcijan (392 – 27. januar 457. godine n. e.) vladao je Istočnim Rimskim Carstvom od 450. do 457. godine, pod titulom *Flavius Marcianus Augustus*.  Poticao je iz vojničke porodice, te je i sam započeo karijeru u vojsci, služeći u jedinici stacioniranoj u Filipopolisu. Učestvovao je u vojnom pohodu protiv Sasanidskog Carstva, ali se tokom puta razbolio i zadržao u Likiji, gdje je već imao zapovjednički čin. Nakon oporavka odlazi u Konstantinopolis, gdje je narednih petnaest godina služio kao *domesticus* pod zapovjedništvom Ardabarija i Aspara. Tokom vojnih operacija protiv Vandala u Africi Marcijan je zarobljen. Potom je izveden pred vandalskog kralja Genserika, koji ga je, na osnovu proročanstva o njegovoj budućoj carskoj vlasti, oslobodio nakon zakletve da nikada neće podići vojsku protiv Vandala. Nakon povratka, Marcijan je nastavio napredovanje u hijerarhiji, postavši zapovjednik carske garde, a zatim i senator.

Nakon smrti cara Teodosija II, Marcijan je izabran za supruga carice Pulherije, čime je stekao legitimitet za preuzimanje carske vlasti na istoku. Njihov brak imao je isključivo političku svrhu, s ciljem povezivanja Marcijana s Teodosijevskom dinastijom. Zbog Pulherijinog ranijeg zavjeta djevičanstva brak je ostao formalan, a dodatno je tome doprinijela i njihova poodmakla životna dob. Iz ranijeg braka Marcijan je imao kćerku Marciju Eufemiju (*Marcia Euphemia*), koja je bila udata za Antemija, kasnijeg zapadnorimskog cara.

## Početak vladavine 
Na početku vladavine Marcijan se obračunao s moćnim dvorjaninom Krisafijem, koji je ubrzo pao u nemilost i bio pogubljen. Tri godine kasnije umrla je i Pulherija, čiju su smrt s velikom tugom doživjeli stanovnici Konstantinopolisa i Crkva, koja ju je kasnije proglasila sveticom. U istom periodu preminuo je i isaurijski zapovjednik Zenon. Nakon učvršćenja vlasti Marcijan je ukinuo danak koji je Istočno Rimsko Carstvo isplaćivalo hunskom vladaru Atili. Do novog hunskog napada na centralni i istočni Balkan nije došlo, budući da se Atila pripremao za zapadni pohod, dok je Konstantinopolis ostao neosvojiva strateška tačka. Tokom Marcijanove vladavine odbijeni su manji napadi na Siriju i Egipat 452. godine, a nemiri na armenskoj granici smireni su 456. godine.

## Reference 
Kategorija:Rimski carevi
Kategorija:392.
Kategorija:457.
Kategorija:5. vijek u Bizantijskom Carstvu
Kategorija:Bizantijsko Carstvo
Kula Galata

**Galata kula** (), službeno Muzej Galata kula (), je srednjovjekovna genoveška kula u dijelu Galate, u istanbulskom okrugu Beyoğlu, Turska. Izgrađena kao osmatračnica na najvišoj tački uglavnom srušenih zidina Galate, kula je sada izložbeni prostor i muzej, te simbol Beyoğlua i Istanbula.

## Historija 
Tokom bizantijskog perioda, car Justinijan je naredio podizanje kulu na mjestu koje će poslije postati poznato kao Galata. Kulu su uništili križari tokom pljačke Carigrada 1204. godine.

1267. osnovana je genoveška kolonija u Galati, dijelu Konstantinopolja. Bila je okružena zidinama, a kula Galata je izgrađena 1348. godine na najvišoj tački tokom širenja kolonije i to prvo kao Kristova kula, u romaničkom stilu. U to vrijeme, Galata kula, sa 66,9 metara visine, bila je najviša građevina u gradu.

Nakon osmanlijskog osvajanja Carigrada 1453. godine, genoveška kula je ukinuta, a većina zidina citadele je tokom širenja grada prema sjeveru u okruzima Beyoğlu i Beşiktaşkasnije srušena u 19. vijeku iako su mali dijelovi zidina sačuvani. Kula je sačuvana i pretvorena je u zatvor. 

Od 1717. godine, Osmanlije su kulu koristile za nadzor požara (na staroistanbulskoj strani grada, kula Beyazıt služila je istoj funkciji). Za vrijeme vladavine sultana Selima III, 1794. godine, krov kule je ojačan olovom i drvetom, ali su stepenice teško oštećene u požaru. Još jedan požar oštetio je zgradu 1831. godine, nakon čega su provedeni daljnji restauratorski radovi.

Godine 1875. kupasti krov kule je uništen tokom oluje. Kula je ostala bez prepoznatljivog krova do kraja osmanlijskog perioda, ali mnogo godina kasnije, tokom restauratorskih radova između 1965. i 1967. godine, krov u obliku kupe je rekonstruisan. Istovremeno, drvena unutrašnjost kule zamijenjena je betonskom konstrukcijom i otvorena je za javnost.

Od 2020. godine, kada je kula restaurirana i ponovo otvorena kao muzej, dostupna je za javnost i turiste.

Godine 2023. započeli su radovi na restauraciji konusnog krova, s fokusom na produženje životnog vijeka bakrenog finiala koji je nekada imala. Ostala strukturna ojačanja postignuta su armiranobetonskim elementima što je omogućilo poboljšanje otpornosti zgrade na zemljotrese. Oko kule izgrađen je zaštitni tunel visok 3 metra kako bi se osigurala sigurnost posjetilaca i okolnog područja. Galata kula je ponovo otvoren za posjetioce 25. maja 2024. godine, s novom politikom posjetilaca koja je ograničila ulaz na 100 posjetilaca na sat. 

Kula je uglavnom popularna zbog 360-stepenog pogleda na Istanbul koji se vidi sa njegovog vidikovca.

## Reference 
Kategorija:Zlatni rog
Kategorija:Utvrđene kule
Kategorija:Kule u Istanbulu
Kategorija:Turističke atrakcije u Istanbulu
Julije Nepot

**Julije Nepot** (J*ulius Nepos*, 430–480. god. n. e.) bio je zapadnorimski car koji je vladao Italijom od 474. do 475. godine, a formalno je zadržao titulu zapadnorimskog cara sve do 480. godine, upravljajući iz Dalmacije.
mini|Julius Nepos

## Vladavina Julija Nepota 
Julije Nepot bio je zapadnorimski car koji je formalno vladao Italijom od juna 474. do 28. avgusta 475. godine, dok je kao de iure vladar Zapadnog Rimskog Carstva upravljao iz provincije Dalmacije. Nepot je bio sin grofa Nepotijana, zapovjednika zapadnih armija za vrijeme vladavine Majorijana, i sestrić Marceline. Time je pripadao najuglednijem sloju dalmatinske aristokratije.

## Politička agenda i izazovi 
Glavni cilj Julija Nepota bio je konsolidacija preostalih pozicija Zapadnog Rimskog Carstva. Situacija koju je zatekao bila je izuzetno složena, te je njegov pristup bio pragmatičan, oslonjen na kompromis kako bi se očuvala što je moguće veća teritorijalna i politička kontrola. Posebna pažnja posvećena je južnoj i središnjoj Galiji, gdje je vizigotski kralj Eurik nastojao proširiti svoju vlast. U regionu Auvergnea, otpor Euriku pružao je vojni zapovjednik Ecdicije, kojeg je Julije Nepot pozvao u Italiju i 474. godine imenovao za *magister militum praesentalis*,  radi predstojeće kampanje protiv Eurikovog kraljevstva. Međutim, ubrzo nakon početka kampanje, Ecdicije je opozvan i na mjesto glavnog zapovjednika zapadne vojske postavljen je Panonac Flavije Orest.

Nepot je zatim sklopio konačan i historijski sporazum s Eurikom, a to je da Zapadni car prepušta Euriku Auvergne, dok Eurik za uzvrat vraća caru provinciju Provansu. Raniji vizigotski kraljevi formalno su priznavali rimski suverenitet i bili integrisani u rimski sistem kao *foederati*, dok je Eurik 475. godine dobio od Nepota službeno priznanje samostalnosti svojeg kraljevstva. Istovremeno, Eurik preuzima i grad Clermont, čime je okončana zapadnorimska vlast u jugozapadnoj i središnjoj Galiji, kao i u Hispaniji.

## Odnosi sa Italijom i unutrašnji problemi 
Nepotovi pokušaji da uspostavi stabilne odnose sa Genserikom i njegovim Vandalima bili su manje uspješni jer su se gusarski napadi na italijansku obalu nastavili. Takođe, Julije Nepot nije uspio pridobiti naklonost italijanskog senata i lokalne aristokratije, koji su ga smatrali predstavnikom „istočnog“ carstva. Njegova ključna greška bilo je imenovanje Flavija Oresta na mjesto zapovjednika vojske. Orest se pokazao nelojalnim i 28. augusta 475. godine izveo vojni udar u Raveni, preuzimajući vlast. Nepot je bio prisiljen da se povuče u Dalmaciju, gdje je i dalje formalno nosio titulu zapadnorimskog cara. Orest nije sebe imenovao carem, već je postavio svog dvanaestogodišnjeg sina Romula, poznatog u historiji kao Romul Augustulus. Konstantinopoljski dvor, pod upravom cara Zenona, nije priznao ovu promjenu vlasti, odnosno za Istočno Carstvo Julije Nepot je ostao legalni zapadnorimski vladar. Međutim, zbog građanskog rata između Zenona i Basiliska, carstvo nije bilo u mogućnosti da djelotvorno interveniše u suzbijanju državnog udara u Raveni.

## Reference 
Kategorija:Rimski carevi
Kategorija:5. vijek
Kategorija:Rimsko Carstvo
Ivo Veličanin

**Ivo (Ivan) Veličanin** (rođen oko 1907, poginuo tokom Drugog svjetskog rata) bio je učesnik Narodnooslobodilačke borbe (NOB) i istaknuti lokalni antifašista s područja Ilidža (Sarajevo). Njegovo ime danas nosi Ulica Ive Veličanina na Ilidži, što predstavlja trajno priznanje lokalne zajednice njegovoj ulozi u antifašističkom otporu.

## Biografija 
Prije Drugog svjetskog rata živio je na području Ilidže, koje je tokom rata predstavljalo jedno od važnih uporišta Narodnooslobodilačkog pokreta u okolini Sarajeva, naročito u zoni Igmana.

Tokom Drugog svjetskog rata priključio se Narodnooslobodilačkom pokretu, gdje je djelovao na širem sarajevskom području. Pripadao je generaciji boraca koja je učestvovala u ranim fazama ustanka i organizaciji oružanog otpora protiv okupacionih snaga. Poginuo je tokom rata, prije ili neposredno nakon završetka ratnih operacija 1945. godine.

## Porodica 
U popisima učesnika i poginulih boraca Narodnooslobodilačke borbe navodi se i Albina Veličan (1907–1943), borac NOB-a rođena na Ilidži, koja je poginula nakon proboja sa Sutjeske. Zbog podudarnosti prezimena, mjesta porijekla i vremena stradanja, smatra se da su Ivo/Ivan Veličanin i Albina Veličan pripadali istoj porodici, iako tačna rodbinska veza nije eksplicitno potvrđena u dostupnim arhivskim izvorima.

## Značaj i naslijeđe 
U znak sjećanja na njegov doprinos Narodnooslobodilačkoj borbi, jedna ulica na području Općine Ilidža nosi naziv Ulica Ive Veličanina. Naziv ulice uveden je u periodu socijalističke Jugoslavije i zadržan je i nakon rata u Bosni i Hercegovini, što ukazuje na trajni lokalni značaj njegove ličnosti i opšteprihvaćen antifašistički karakter njegovog djelovanja.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Znaci.net – digitalna arhiva Narodnooslobodilačke borbe

Kategorija:Rođeni 1907.
Kategorija:Umrli 1945.
Kategorija:Učesnici Narodnooslobodilačke borbe
Kategorija:Antifašisti Bosne i Hercegovine
Kapali čaršija

**Kapali čaršija** ( što znači Natkrivena pijaca ili  - Velika pijaca), u Istanbulu jedna je od najvećih i najstarijih pokrivenih pijaca na svijetu, sa 61 pokrivenom ulicom i preko 4.000 prodavnica, na ukupnoj površini od 30.701 m2 a koja dnevno privuče između 250.000 i 400.000 posjetilaca. Kapali čaršija je 2014. godine bila je na prvom mjestu među najposjećenijim turističkim atrakcijama na svijetu sa 91.250.000 posjetilaca godišnje. Veliki bazar u Istanbulu često se smatra jednim od prvih trgovačkih centara na svijetu.

## Lokacija
Velika pijaca se nalazi unutar utvrđenog grada Istanbula, u okrugu Fatih i u susjedstvu istoimene Kapali čaršije.
Proteže se otprilike u pravcu zapad - istok, između džamija Beyazit i Nuruosmaniye. Do Bazara se lako može doći tramvajima iz Sultanahmeta i Sirkecija.

## Historija 
Izgradnja budućeg jezgra Kapali čaršije započela je tokom zime 1455/56. godine, ubrzo nakon osmanlijskog osvajanja Carigrada, i bila je dio šire inicijative za podsticanje ekonomskog prosperiteta Istanbula. Sultan Mehmed II podigao je zgradu posvećenu trgovini tekstilom i nakitom u blizini svoje palate u Carigradu. Nazvana je Cevâhir Bedestan, a bila je poznata i kao Bezzâzistan-ı Cedîd (*Novi Bedeste*). Riječ *bedesten* je adaptirana od perzijske riječi bezestan, izvedene od riječi *bez* (*platno*) a što bi u prijevodu značilo *čaršija prodavača tkanina*. Objekat se nalazio na padini trećeg brda u Istanbulu, između drevnog Konstantinovog i Teodosijevog foruma. Također se nalazila u blizini prve sultanove palate, Stare palate (Eski Saray), koja je također bila u izgradnji u isto to doba, i nedaleko od Artopoleje, gradske pekarske četvrti tokom bizantskog doba.

## Reference 
Kategorija:Bazari u Turskoj
Kategorija:Fatih
Kategorija:Turističke atrakcije u Istanbulu
Bitka u Teutoburškoj šumi

mini|283x283piksel|Bitka u Teutoburškoj šumi
**Bitka u Teutoburškoj šumi** bila je oružani sukob vođen 9. godine n. e. između rimskih legija pod zapovjedništvom Publija Kvinktilija Vara i germanskih plemena predvođenih Arminijem.

## Clades Variana 
Jedna od najvažnijih posrednih posljedica Velikog ilirskog ustanka (6–9. n. e.) bilo je trajno oslobađanje Germanije istočno od Rajne od rimske vlasti. Gotovo istovremeno s gušenjem ustanka i predajom Batona Dezitijatskog, Rim je 9. godine n. e. pretrpio jedan od najtežih vojnih poraza u svojoj historiji, *clades Variana*, poznatu kao Bitka u Teutoburškoj šumi. Ovaj događaj presudno je oblikovao političku i kulturnu budućnost srednje Evrope.

Ključnu ulogu u uništenju rimske vojske imao je Arminije, knez germanskog plemena Heruska, rimski građanin i vitez, te bivši zapovjednik pomoćnih jedinica u rimskoj službi. Zahvaljujući poznavanju rimske vojne doktrine, jezika i administracije, kao i iskustvu stečenom tokom ilirskog rata, Arminije je organizirao široku antirimsku zavjeru među međusobno suparničkim germanskim plemenima. Njegov cilj nije bio samo vojni ustanak, nego stvaranje nove političke realnosti u prekorajnskoj Germaniji.

Rimski namjesnik Publije Kvinktilije Var, oslanjajući se na iskustvo upravljanja istočnim provincijama, pogrešno je procijenio prilike u Germaniji i započeo ubrzano uvođenje rimskih sudova i upravnog sistema, čime je ozbiljno narušio lokalne običaje i autonomiju domorodačkog stanovništva. Zanemarivši upozorenja o zavjeri, Var je u jesen 9. godine poveo tri legije kroz slabo poznat i nepogodan teren, gdje su germanske snage u nizu zasjeda uništile rimsku vojsku. Var je izvršio samoubistvo, a rimski gubici procjenjuju se na 15–20 hiljada vojnika, uz gubitak tri legijska orla.

Nakon katastrofe rimska vlast istočno od Rajne se urušila, a preostali rimski položaji bili su napušteni ili evakuirani. Iako je granica na Rajni stabilizirana brzom reakcijom Tiberija i koncentracijom novih snaga, Rim se više nikada nije ozbiljno upustio u trajno osvajanje unutrašnje Germanije. Poraz u Teutoburškoj šumi označio je simboličan kraj rimske ekspanzije u sjevernoj Evropi i prijelaz Carstva na strategiju dugoročne defanzive, s Rajnom i Dunavom kao glavnim granicama mediteranske civilizacije.

## Reference 
Kategorija:Vojna historija Njemačke
Kategorija:Sukobi u 9.
Kategorija:Vojna historija Rimskog Carstva
Justin II

**Justin II.** (*Flavius Iustinus Iunior Augustus*, 520 - 578) bio je istočnorimski (bizantski) car koji je vladao od 565. do 578. godine.
mini|Justin II.

## Vladavina Justina II. 
Justin II. vladao je Istočnim Rimskim Carstvom od 15. novembra 565. do svoje smrti. Kao nećak Justinijana I., stupio je na prijesto u okolnostima koje su već u početku bile obilježene fiskalnom iscrpljenošću i geopolitičkom nestabilnošću. Njegov dolazak na vlast bio je legitimiziran svjedočenjem dvorskog dostojanstvenika Kalinika, koji je tvrdio da je Justinijan na samrtnoj postelji imenovao Justina, sina Vigilantije, za nasljednika.

U unutrašnjoj politici Justin II. se u većoj mjeri oslanjao na konstantinopoljsku aristokratiju nego njegovi prethodnici. Među ključnim osloncima vlasti bili su patrijarh Jovan Skolastik i Tiberije, zapovjednik ekskubitora i budući car. Na početku vladavine car je proveo mjere usmjerene na konsolidaciju države, uključujući otplatu dugova Justinijana I., rješavanje sudskih sporova i proglašenje opće religijske tolerancije. Istovremeno je eliminirao potencijalne pretendente na prijesto, među kojima se isticao njegov rođak, Germanov sin, koji je 566. godine ubijen u egzilu u Egiptu. Justin II. je prekinuo dugogodišnju praksu isplaćivanja novčanih naknada vanjskim neprijateljima, što je, u kombinaciji s ispražnjenom državnom riznicom, imalo ozbiljne posljedice po sigurnost granica. Najteži udarac na zapadu predstavljala je langobardska invazija Italije 568. godine, kada je kralj Alboin poveo etnički heterogenu skupinu naroda iz Panonije i započeo trajnu destabilizaciju italskih provincija, koje Carstvo više nije bilo u stanju efikasno braniti.

## Sukob sa Iranom 
Najznačajniji vanjskopolitički izazov Justinove vladavine bio je veliki rat sa Sasanidskim Iranom, započet 572. godine. Sukob je proistekao iz dugotrajnih napetosti uprkos formalnom miru iz 562. godine, a dodatno je potaknut pobunama u Armeniji i Iberiji, koje je Carstvo podržavalo. Rat je zahvatio široko područje od Kavkaza do Mezopotamije i zahtijevao ogromne ljudske i materijalne resurse. Iako su Romeji u pojedinim fazama ostvarili značajne vojne uspjehe, tek je imenovanje Mauricija za vrhovnog zapovjednika na Istoku omogućilo stabilizaciju fronta.

U posljednjim godinama vladavine Justin II. je zbog psihičkog sloma prepustio vlast Tiberiju Konstantinu, koji je preuzeo vođenje države i koncentrirao se na istočni front, svjestan nemogućnosti uspješnog ratovanja na više bojišta istovremeno.

## Reference 
Kategorija:Bizantijsko Carstvo
Kategorija:Rimski carevi
Kategorija:565.
Kategorija:578.
Kategorija:6. vijek
Marko Porcije Katon

**Marko Porcije Katon** (lat. *Marcus Porcius Cato*, 239–149. p. n. e.) bio je rimski državnik, vojskovođa i pisac, poznat kao istaknuti predstavnik konzervativne struje Republike i dosljedan protivnik helenizacije rimskog društva.
mini|*Marcus Porcius Cato*

## Politička karijera 
Marko Porcije Katon predstavljao je ključnu figuru konzervativne opozicije helenizaciji rimskog društva u 2. stoljeću p. n. e. Kao *homo novus* iz Tuscula, ideološki oblikovan u krugu Fabija Maksima Oklijevala, Katon je zagovarao povratak starim rimskim vrlinama (*mos maiorum*, *virtus*, skromnost) i dosljedno se suprotstavljao kulturnom i političkom utjecaju koji je utjelovljavao Scipion Afrikanac Stariji. Iako se javno pozivao na „demokratske“ i seljačke vrijednosti, njegova je politička praksa često štitila interese senatorske oligarhije, što je njegovoj djelatnosti dalo ambivalentan karakter.

Katonova karijera obilježena je vojnim uspjesima (Metaur, Iberija, Termopile 191. p. n. e.), oštrim sukobima s vodećim aristokratima te osobito cenzurom iz 184. p. n. e., koja je postala simbol rigorozne borbe protiv luksuza, moralnog posrnuća i političke nedostojnosti. Kao cenzor provodio je poreze na raskoš, revidirao senatorske i viteške popise te sankcionirao istaknute članove elite, čime je stekao reputaciju izuzetne strogoće. U vanjskoj politici zastupao je tvrdu liniju, osobito u odnosu prema Kartagini, što je sažeo u poznatoj maksimi *Ceterum censeo Carthaginem esse delendam*.

Bio je i autor prvog sačuvanog proznog djela na latinskom jeziku (*De agri cultura*), u kojem je praktičnim savjetima o vođenju imanja afirmirao ideal samodostatnog rimskog domaćinstva. U vanjskoj politici zauzimao je izrazito tvrde stavove, posebno prema Kartagini, čije je potpuno uništenje uporno zahtijevao.

Dosljedan protivnik helenističkih utjecaja, Katon je s nepovjerenjem gledao na grčku filozofiju, medicinu i kulturne obrasce, smatrajući ih izvorom *levitas* i moralne erozije. Istodobno je naglašavao osobni primjer skromnosti i javne službe. Njegovo dugotrajno djelovanje oblikovalo je konzervativni diskurs Republike te jasno artikuliralo napetost između tradicionalizma i kulturne transformacije u razdoblju rimskog uspona.

## Reference 
Kategorija:Rimska Republika
Kategorija:239. p. n. e.
Kategorija:149. p. n. e.
Kategorija:2. vijek p. n. e.
Marats Kasems

mini|Marats Kasems
**Marats Kasems** (rođen 14. marta 1990, Riga) — latvijski novinar i propagandist. Bivši glavni urednik informativne agencije Sputnik Litva.

## Biografija 
Marats Kasems rođen je u Rigi 14. marta 1990. godine. Otac — Jemenski Arap i vojno lice Fadel Kasem, majka — Svetlana. Učio je klavir u Muzičkoj školi u Salaspilsu, studirao politologiju na Univerzitetu u Latviji (nije završio) te na Ruskom univerzitetu prijateljstva naroda, gdje je stekao zvanje magistra.

Godine 2013. Kasems se kandidovao za odbornika Salaspilskog vijeća iz stranke „Sloga“, ali je kasnije isključen iz stranke nakon što je na društvenim mrežama veliku pažnju privukao video na kojem se u nepristojnom obliku žali na rezultate općinskih izbora.

Godine 2018. Kasems je istakao svoju kandidaturu na parlamentarnim izborima iz stranačkog saveza „Za alternativu“. Uvršten je na listu kao novinar ruskog medija Rossija segodnja. Kasnije je postao urednik Sputnik Litva. Godine 2019. Litvanija ga je proglasila personom non grata i zabranila mu ulazak u zemlju na pet godina.

Dana 30. decembra 2022. Kasems je uhapšen u Latviji pod sumnjom za špijunažu i kršenje ekonomskih sankcija Evropske unije. Tužilaštvo je protiv Kasema podiglo optužnicu po članu Krivičnog zakona za pomaganje stranoj državi u djelu usmjerenom protiv Republike Latvije. U aprilu 2023. godine pušten je iz zatvora uz potpisivanje sporazuma o zabrani napuštanja mjesta boravka. U julu 2023. godine, prema odluci Generalnog tužilaštva o izricanju presude, Kasems je proglašen krivim i osuđen za pomaganje stranoj državi u djelovanju protiv Latvije. Uzimajući u obzir priznanje krivice i kajanje, Kasem je kažnjen novčanom kaznom od 15.500 eura.

Dana 31. augusta 2023. godine u opširnom intervjuu portalu Delfi Kasems je izjavio da je, radeći za propagandistu Dmitrija Kiseljova, obavljao prljav posao i zarađivao malo. Kasems je također priznao da ne planira povratak u Rusiju. Neko vrijeme nakon objavljivanja intervju je uklonjen.

## Kasems o sigurnosti informativnog prostora Latvije 
*Smatram da se mala država mora štititi svim dostupnim sredstvima. Ponekad ona mogu izgledati pomalo pretjerano sa strane, ali Latvija trenutno osjeća prijetnju — ne radi se čak ni o Moskvi, koja nije tako daleko, već o gradovima koji su još bliže latvijskim granicama. […] Glavno je ne pretjerati i ne skliznuti u radikalnu ideologiju. Nadam se da ćemo imati dovoljno političkog iskustva i političke mudrosti da do toga ne dođe. Istovremeno, smatram da naše društvo treba biti inkluzivnije, gdje bi svi bili Latvijci bez obzira na porijeklo i svi bili patrioti Latvije. […] Šetaš se Salaspilsom (neću govoriti pored kojih kuća — ali prozori su otvoreni, u prizemlju). Svi gledaju iste TV-kanale koje su gledali i ranije, a koji su zabranjeni. Oni ovdje ne vide podršku, recimo, od strane dominantnog etnosa, od strane većine. Ali istovremeno dobijaju smirenje gledajući televiziju, gdje im se iznova potvrđuju njihove riječi, a uz to im se dodaju određene ideologeme, određeni narativi koji se vrlo pogodno uklapaju u tu podlogu.*

## Reference 
Kategorija:Živi ljudi
Ismet Kurtović

**Ismet Kurtović** (rođen 23. februara 1951) jest bosanskohercegovački muzičar, kompozitor, vokalista, multiinstrumentalist, dirigent i producent. Najpoznatiji je kao frontmen rok-grupe Drugi način te kao autor nezvanične domovinske pjesme "Mojoj dragoj BiH". Također je dugogodišnji voditelj i dirigent ženskog hora Bulbuli iz Zagreba.

Kurtović je rođen 23. februara 1951. u Srnetici u Bosni i Hercegovini. Odrastao je u Sanskom Mostu. Kao tinejdžer je otišao u Zagreb kako bi se školovao u muzičkoj školi, gdje je razvio svoj muzički izraz i posvetio se profesionalnoj karijeri u muzici.

## Karijera 
### Rane godine i Drugi način 
U mladosti je bio samouk, jer u Sanskom Mostu nije bilo glazbene škole, no pokazivao je izniman talent za muziku. Kurtović je bio poznat u rodnom gradu po svojoj dugoj kosi i neobičnom oblačenju, što je u malom mjestu izazivalo kontroverze. Ipak, njegov muzički rad ostavio je trajan utjecaj na lokalnu muzičku scenu. Sa samo 16 godina otišao je u Zagreb bez znanja roditelja i upisao Glazbenu školu Vatroslava Lisinskog, gdje je izabrao flautu unatoč ponudi da svira violončelo.

Kurtović je postao jedan od ključnih članova i vođa rok-grupe Drugi način, jedne od popularnih grupa na prostoru bivše Jugoslavije. Grupa je ostavila značajan trag sa hitovima poput "Lile su kiše", "Carstvo samoće" i "Prođe ovaj dan".

### "Mojoj dragoj BiH" 
Zajedno sa svojim bratom Fikretom, Ismet je autor pjesme Mojoj dragoj BiH, koja je tokom rata u BiH i kasnije postala popularna i često se smatra nezvaničnom himnom Bosne i Hercegovine i simbolom domovinske ljubavi.

### Hor „Bulbuli“ 
Pored rada u rok-muzici, Kurtović je aktivno radio i kao dirigent i voditelj ženskog hora Bulbuli pri Kulturnom društvu Bošnjaka “Preporod” u Zagrebu. Hor je poznat po izvođenju tradicionalnih sevdalinki i očuvanju bošnjačke muzičke baštine, a Kurtović je doprinio aranžmanima i produkciji njihovih izdanja.

## Stil i utjecaj 
Ismet Kurtović je kroz karijeru kombinirao različite muzičke stilove, uključujući rok, etno i tradicionalnu muziku. Bio je angažiran i u radu sa drugim ansamblima, kao što je hor Arabeske, koji je snimio nekoliko albuma pod njegovim vodstvom.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1951.
Kategorija:Bosanskohercegovački muzičari
Edib Jaganjac

**Edib Edo Jaganjac**

## Život 
Od 1975. do 1980. godine studirao je hirurgiju na Medicinskom fakultetu u Sarajevu.

Tokom rata u Bosni i Hercegovini (od 1992. do 1995. godine), služio je kao veznik Ministarstva zdravstva i kao hirurg u državnoj bolnici u Sarajevu od 1991. do 1993. godine. Tamo je spasio mnoge živote. Također je bio odgovoran za komunikaciju s humanitarnim organizacijama. Tamo je sarađivao s UN-om. Između 1993. i 1995. godine sarađivao je sa fondacijom Ljudi u nevolji. radi na Odjelu za traumatologiju Ortopedijske klinike Prvog medicinskog fakulteta Univerziteta Karlova u Pragu i u Univerzitetskoj bolnici Praga-Motol. Sarajevska princeza je nadimak koji je BBC dala bosanskoj djevojci Irmi Hadžimuratović.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Edib Jaganjac u bazi podataka o knjigama
* Fotografije iz vremena koje je Edib Jaganjac proveo u Sarajevu

Kategorija:Rođeni 1957.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Biografije, Sarajevo
Kategorija:Bosanskohercegovački ljekari
Kategorija:Bosanskohercegovački pisci
Kategorija:Češki pisci
Kategorija:Bivši studenti Univerziteta u Sarajevu
Cement

mini|Cementni prah u vreći, spreman za miješanje s agregatima i vodom.|236x236piksel
desno|mini|Primjeri gradnje od cementnih blokova iz kompanije Multiplex Manufacturing Company iz Toleda, Ohio, 1905. godine|187x187piksel
**Cement** je vezivo, hemijska supstanca koja se koristi u građevinarstvu, a koja stvrdnjava, učvršćuje i prianja uz druge materijale kako bi ih povezala. Cement se rijetko koristi sam, već za vezivanje pijeska i šljunka (agregata). Cement pomiješan sa sitnim agregatom daje malter za zidanje, ili sa pijeskom i šljunkom daje beton. Beton je najčešće korišten građevinski materijal na svijetu, i odmah iza vode je najtrošeniji resurs na planeti.

Cementi koji se koriste u građevinarstvu su obično neorganski, često na bazi kreča ili kalcij silikata, i mogu biti **hidraulični** ili rjeđe **nehidraulični**, ovisno o sposobnosti cementa da se stegne u prisustvu vode (vidi hidraulički i nehidraulički krečni malter).[mini|William Aspdin se smatra izumiteljem "modernog" [Portland cement|portland cementa.|lijevo|240x240piksel]]**Hidraulični cementi** (npr. portland cement) se stvrdnjavaju i postaju vezani putem hemijske reakcije između suhih sastojaka i vode. Hemijska reakcija rezultira mineralnim hidratima koji nisu dobro rastvorljivi u vodi. To omogućava stvrdnjavanje u vlažnim uslovima ili pod vodom i dodatno štiti očvrsli materijal od hemijskog napada. Hemijski proces za hidraulični cement otkrili su stari Rimljani koji su koristili vulkanski pepeo (pucolan) sa dodatkom kreča (kalcij oksida).
[mini|[Klinker (cement)|Klinker noduli proizvedeni sinterovanjem na 1450&nbsp;°C|175x175piksel]]
[mini|[Kalcij-oksid|Kalcij oksid dobijen termičkom razgradnjom kalcij karbonata na visokoj temperaturi (iznad 825&nbsp;°C).|218x218piksel]]
alt=Global cement production (2022)|mini|Globalna proizvodnja cementa u 2022. godini|lijevo|205x205piksel

## Reference 
Kategorija:Građevinski materijali
Kategorija:Webarchive template wayback links
Ruptura materice

**Ruptura maternice** je kidanje mišićnog zida maternice tokom trudnoće ili porođaja. Simptomi, iako klasično uključuju pojačanu bol, vaginsko krvarenje ili promjenu u kontrakcijama, nisu uvijek prisutni. Može doći do invalidnosti ili smrti majke ili bebe. Drugi oblici hirurgije maternice koji rezultiraju rezovima pune debljine (kao što je miomektomija), disfunkcionalan porođaj, pojačavanje porođaja oksitocinom ili prostaglandinima i visok paritet također mogu pripremiti teren za rupturu maternice.  U 2006.  prijavljen je izuzetno rijedak slučaj rupture maternice u prvoj trudnoći bez faktora rizika.

Ruptura maternice tokom trudnoće bez prethodnog carskog reza jedan je od glavnih dijagnostičkih kriterija za vaskularni Ehlers-Danlosov sindrom (vEDS).

## Mehanizam
Kod nepotpune rupture, peritoneum je i dalje netaknut. Kod potpune rupture, sadržaj maternice se izlijeva u peritonealnu šupljinu ili široki ligament.

## Liječenje
Za liječenje rupture maternice indicirana je hitna istraživačka laparotomija s carskim rezom, praćena transfuzijom tekućine i krvi. Ovisno o prirodi rupture i stanju pacijentice, maternica se može popraviti ili ukloniti (carski rez). Kašnjenje u liječenju dovodi i majku i dijete u značajan rizik.

## Također pogledajte
* Perforacija maternice

## Reference
## Vanjski  linkovi 
Kategorija:Medicinska hitna stanja
Kategorija:Akušerstvo
Kategorija:Neonatologija