Nacionalna biblioteka Irske

**Nacionalna biblioteka Irske** () je nacionalna biblioteka Republike Irske koja se nalazi u Dublinu, u zgradi koju je dizajnirao Thomas Newenham Deane. Misija biblioteke je "Prikupljati, čuvati, promovisati i učiniti dostupnim dokumentarne i intelektualne zapise o životu Irske i doprinijeti pružanju pristupa širem univerzumu zapisanog znanja."

Biblioteka je referentna biblioteka i kao takva ne posuđuje materijale izvan prostorija biblioteke. Ima veliku količinu irskog materijala koji se može koristiti bez naknade; ovo uključuje knjige, karte, rukopise, muziku, novine, periodiku i fotografije. U njenim zbirkama nalaze se materijali privatnih i državnih izdavača. Među glavnim fondovima biblioteke su arhiva irskih novina i zbirki koje su donirali pojedini autori. Biblioteka je također ISSN Nacionalni centar za Irsku.

Kancelarija *Glavnog glasnika Irske*, *Nacionalnog fotografskog arhiva* i *Muzeja književnosti Irske* su funkcije biblioteke, potonji u partnerstvu sa Univerzitetskim koledžem u Dublinu. Biblioteka održava izložbe i pruža niz drugih usluga, uključujući alate za genealoško istraživanje i podršku. Ministar turizma, kulture, umjetnosti, Gaeltachta, sporta i medija je član Vlade Irske zadužen za biblioteku.

Glavna zgrada biblioteke nalazi se u ulici Kildare, uz Leinster House i arheološki dio Nacionalnog muzeja Irske.

## Historija 
Nacionalna biblioteka Irske osnovana je "Zakonom o muzeju nauke i umjetnosti u Dablinu" iz 1877. godine, koji je predviđao da se najveći dio zbirki u posjedu Kraljevskog dablinskog društva predaje tadašnjem Odjeljenju za nauku i umjetnost u korist javnosti i Društva, a za potrebe Zakona.

Sporazum iz 1881. predviđao je da Biblioteka treba da radi pod nadzorom Vijeća od dvanaest povjerenika, od kojih je osam imenovalo Društvo, a četiri Vlada; ovim sporazumom je povjerenicima dodeljena i dužnost imenovanja službenika Biblioteke. Ovakav aranžman je ostao na snazi sve dok biblioteka nije postala autonomna kulturna institucija 2005.

Nakon osnivanja Irske slobodne države 1924/5. godine, Biblioteka je prebačena u Odjel za obrazovanje pod kojim je ostala do 1986. kada je prebačena u Odjel za Taoiseach. Godine 1927. Biblioteka je dobila status obaveznog depozita prema Zakonu o industrijskoj i komercijalnoj svojini (zaštiti) iz 1927. Godine 1992. Biblioteka je prešla u novoosnovano Odjeljenje za umjetnost, kulturu i Gaeltacht (danas Kultura, baština i Gaeltacht) i 3. maja 2005. postala je samostalna kulturna institucija prema Zakonu o nacionalnim kulturnim institucijama iz 1997.

## Upravljanje 
Bibliotekom upravlja odbor, sa svakodnevnim upravljanjem u rukama direktora i brojnim šefovima funkcija. Direktori biblioteke bili su Thomas William Lyster (1895-1920), Robert Lloyd Praeger (1920-24), Richard Irvine Best (1924-40), Richard J. Hayes (1940-67) i Sandra Collins (2015-21). Nakon perioda pod v. d. direktora, u decembru 2022, biblioteka je objavila da će Audrey Whitty, zamjenica direktora Nacionalnog muzeja Irske, preuzeti funkciju direktora početkom 2023. godine.

## Zbirke 
### Osnova i obavezni primjerak 
Kolekcija je započela prijenosom knjiga i radova iz *Kraljevskog dablinskog društva*, a značajno je pojačana dodavanjem biblioteke kao biblioteke autorskih prava za Irsku od 1927. (nasuprot tome, biblioteka Trinity College Dublin je već bila biblioteka autorskih prava za UK i Irska, status koji zadržava). "Zakon o nacionalnim kulturnim institucijama" iz 1997. nalagao je Nacionalnoj biblioteci Irske da prikupi sav materijal koji se odnosi na Irsku kako bi obezbijedio tačan zapis o Irskoj.

### Glavne kolekcije 
Biblioteka ima preko 12 miliona jedinica. Glavna zbirka je kombinacija predmeta prenesenih iz *Kraljevskog dablinskog društva*, uključujući kolekciju Joly (25.000 tomova), kasnije nabavke i depozite autorskih prava većine štampanih i nekih drugih djela objavljenih u Irskoj od 1927. Biblioteka kupuje sadržaj iz Sjeverne Irske, pokušava prikupiti sve publikacije na irskom, i stiče ograničenu količinu drugih predmeta. Zbirka knjiga broji oko 1 milion svezaka, uglavnom iz zaostavštine RDS-a i obaveznih primjeraka.
* Seamus Heaney
* Colm Tóibín

U biblioteci se nalazi i Cooper Collection. Austin Cooper (1759–1831) bio je službenik okruga Tipperary koji je izradio brojne skice irskih antikviteta koje je sačuvao njegov praunuk. Kolekcija Cooper također sadrži crteže drugih umjetnika uključujući Francisa Wheatleya.

### Muzika 
Godine 2010. Nacionalna biblioteka Irske započela je saradnju na novoj web stranici, *Nacionalnoj arhivi irskih kompozitora*, koja je dizajnirana da razvije besplatnu internetsku sveobuhvatnu kolekciju notnih zapisa irskih kompozitora iz 18. i 19. stoljeća. Od 2021, web stranica *Nacionalnog arhiva irskih kompozitora* opisuje projekat kao zajednički poduhvat između Nacionalne biblioteke Irske, *TU Dublinskog konzervatorijuma za muziku i dramu*, Heritage Music Productions, u režiji dr Une Hunt.

### Digitalna kolekcija 
2019, Biblioteka je pristupila svojoj prvoj „rođenoj digitalnoj“ kolekciji kao pilot šemi, dobivši digitalnu kolekciju irske autorice Marian Keyes.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* Katalog Nacionalne biblioteke Irske, uključujući digitalizovanu građu 
* Sources: Baza podataka Nacionalne biblioteke Irske za irska istraživanja
* National Library of Ireland on Facebook
* Nacionalna biblioteka Irske na Flickr-u
* Nacionalna biblioteka Irske na Twitteru
* The National Library of Ireland's online exhibition, *Yeats: Život i djela Williama Butlera Yeatsa* 
* The National Library of Ireland's online exhibition, *Discover your National Library* 
* Internetska izložba Nacionalne biblioteke Irske, *Uspon 1916: ličnosti i perspektive*
* Zbirke Nacionalne biblioteke Irske na portalu Evropske biblioteke

Kategorija:Biblioteke u Irskoj
Irska
Kategorija:Kultura u Dublinu