Vukovi sa Vučjaka

**Specijalna jedinica "Vukovi sa Vučjaka"** bila je ilegalna paravojna formacija, osnovana 28. juna 1991. godine na planini Vučjak, općina Prnjavor. Jedinica je formirana izvan ustavnog i zakonskog okvira tadašnje SR Bosne i Hercegovine, djelujući kao protivustavna naoružana grupa pod kontrolom lokalnih kriznih štabova SDS-a. Tek u maju 1992. godine, formiranjem Vojske Republike Srpske (VRS), jedinica je formalno integrisana u redovne vojne strukture kao udarna jedinica 1. krajiškog korpusa. Prema presudama Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju (MKSJ), identifikovana je kao dio paravojnih snaga koje su učestvovale u nasilnom preuzimanju općina i etničkom čišćenju nesrpskog stanovništva.

## Osnivanje i obuka 
Jedinica je osnovana 28. juna 1991. godine na planini Vučjak, u vrijeme dok je SR Bosna i Hercegovina još uvijek bila formalno-pravno u sastavu SFRJ. Osnivanje ovakve formacije bilo je u direktnoj suprotnosti sa tadašnjim *Zakonom o opštenarodnoj odbrani*, koji je propisivao da su jedine legalne oružane snage JNA i Teritorijalna odbrana (TO).

Inicijativu za formiranje "Vukova" pokrenuo je Veljko Milanković u saradnji sa lokalnim strukturama SDS-a u Prnjavoru. Cilj je bio stvaranje partijske milicije koja bi služila za provođenje političkih ciljeva o autonomnim srpskim oblastima unutar BiH.

Ključni korak u transformaciji grupe dobrovoljaca u borbenu jedinicu bio je odlazak u kamp "Alfa" u Kninu (tadašnja SAO Krajina u Hrvatskoj). Prema dokazima izvedenim pred MKSJ, obuku jedinice nadzirao je Dragan Vasiljković (poznat kao Kapetan Dragan), a logističku i finansijsku podršku osigurala je Služba državne bezbednosti (SDB) Republike Srbije.

Obuka u Kninu uključivala je:
* Specijalne operacije: Tehnike diverzije i nasilnog zauzimanja javnih ustanova.
* Ideološku indoktrinaciju: Fokus na stvaranje paralelnih struktura vlasti.
* Logistiku: Dobijanje modernog pješadijskog naoružanja i uniformi (crne uniforme i crvene beretke) koje nisu bile dio standardne opreme JNA.

Ovakva struktura obuke i opremanja, organizovana od strane druge republike (Srbije) na teritoriji treće republike (Hrvatske) za potrebe grupe iz BiH, potvrđuje ilegalni karakter jedinice kao instrumenta udruženog zločinačkog poduhvata usmjerenog protiv ustavnog poretka BiH.

## Ratni put 1991–1992. 
### Dejstva u Hrvatskoj i zauzimanje Kozare (1991) 
Nakon završene obuke u Kninu, jedinica je započela sa ilegalnim borbenim dejstvima na teritoriji Hrvatske, konkretno u Zapadnoj Slavoniji. Učestvovali su u napadima na Jasenovac, Okučane i Novsku, djelujući kao podrška jedinicama JNA, ali zadržavajući autonomnu komandu.

Ključni događaj iz ovog perioda, koji je detaljno opisan u presudi MKSJ u predmetu *Stakić*, desio se u augustu 1991. godine. Pripadnici "Vukova sa Vučjaka" su nasilno i protivustavno zauzeli radio-relejno čvorište na planini Kozara. Ovim činom prekinuto je emitovanje programa RTV Sarajevo, a infrastruktura je iskorištena za širenje propagande iz Banje Luke i Beograda. Ovaj događaj se smatra početkom informativne blokade Bosanske Krajine i ključnim korakom u pripremi terena za kasnija ratna dejstva.

### Preuzimanje vlasti u općinama i formiranje VRS (1992) 
Početkom 1992. godine, prije zvaničnog izbijanja rata u BiH, jedinica je bila angažovana na "disciplinovanju" lokalnih općina u Bosanskoj Krajini. U općini Prnjavor, kao i u susjednim općinama Derventa i Sanski Most, "Vukovi" su korišteni za zastrašivanje nesrpskog stanovništva, postavljanje barikada i nasilno preuzimanje općinskih institucija.

U maju 1992. godine, formiranjem Vojske Republike Srpske, "Vukovi sa Vučjaka" formalno ulaze u sastav 1. krajiškog korpusa. Iako su dobili status elitne jedinice korpusa, zadržali su specifična obilježja (crvene beretke) i određenu dozu operativne nezavisnosti.

## Reference 
Kategorija:Srpske paravojne formacije
Kategorija:Organizacije osnovane 1991.