open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
27. juli

**27. juli / srpanj (27. 7)** jest 208. dan godine po gregorijanskom kalendaru (209. u prestupnoj godini). Do kraja godine još je 157 dana.

## Događaji 
* 1930 – U Hamburgu završena treća šahovska olimpijada, na kojoj je pobijedila ekipa Poljske.
* 1990 – Bjelorusija proglasila nezavisnost od SSSR-a.
* 1997 – Počelo prikazivanje televizijske serije *Stargate SG-1* u SAD-u.

## Rođeni 
### 18. vijek 
* 1781 – Mauro Giuliani, italijanski gitarist, violončelist, pjevač i kompozitor;

### 19. vijek 
* 1824 – Alexandre Dumas mlađi, francuski književnik
* 1835 – Giosuè Carducci, italijanski pjesnik
* 1867 – Enrique Granados, španski pijanist i kompozitor

### 20. vijek 
* 1915 – Mario del Monaco, italijanski tenor
* 1922 – Norman Lear, američki scenarist i producent
* 1939 – Peppino di Capri, italijanski kantautor
* 1940 – Pina Bausch, njemačka plesačica i koreografkinja
* 1946 – Rade Šerbedžija, hrvatski filmski, televizijski i pozorišni glumac, pjesnik i muzičar
* 1958 – Piotr Fijas, poljski skijaš-skakač
* 1959 – Cecilio Fernández, španski biatlonac
* 1968 – Julian McMahon, australsko-američki glumac
* 1969 – Wang Jinfen, kineska biatlonka i nordijska skijašica-trkačica
* 1993 – Johanna Talihärm, estonska biatlonka
* 2000 – Mária Remeňová, slovačka biatlonka

## Umrli 
* 1801 – Maksimilijan Franjo Austrijski, sin cara Franje I i posljednji kelnski knez-izbornik
* 1841 – Mihail Ljermontov, ruski književnik
* 1844 – John Dalton, engleski hemičar
* 1932 – Eleanor Annie Lamson, američka astronomkinja
* 1993 – Enver Šehović, bosanskohercegovački borac i pripadnik Armije Republike Bosne i Hercegovine
* 2017 – Sam Shepard, američki glumac, scenarist i pisac

## Praznici 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (27. juli), *BBC.co.uk*  
* Na današnji dan (27. juli), *nytimes.com* 

juli027
16. juli

**16. juli / srpanj (16. 7)** jest 197. dan godine po gregorijanskom kalendaru (198. u prestupnoj godini). Do kraja godine još je 168 dana.

## Događaji 
* 1790 – Izgrađena Bijela kuća u Washingtonu, rezidencija predsjednika SAD-a.
* 1945 – Prva test-eksplozija atomske bombe sa 6&nbsp;kg plutonija izvedena u Alamogordu (Novi Meksiko).
* 1992 – Formirane dvije bihaćke brigade Armije Republike Bosne i Hercegovine, 501. slavna i 502. viteška brigada, koje su u ratu bile glavni oslonac odbrane općine Bihać te važan vojni faktor u ratnom bihaćkom okrugu.
* 2014 – Donesena presuda civilnog apelacionog holandskog suda, kojom je Nizozemska okrivljena za deportaciju i ubistva 300 bošnjačkih muškaraca, koji su nakon zauzimanja Srebrenice 13. jula 1995. od Vojske Republike Srpske odvedeni i pogubljeni.

## Rođeni 
### 17. vijek 
* 1606 – Rembrandt, nizozemski slikar

### 19. vijek 
* 1872 – Roald Amundsen, norveški istraživač
* 1896 – Trygve Lie, norveški političar

### 20. vijek 
* 1901 – Stjepan Mihalić, hrvatski književnik
* 1907 – Barbara Stanwyck, američka glumica
* 1911 – Ginger Rogers, američka glumica i plesačica
* 1929 – Mileva Prvanović, srbijanska matematičarka i članica SANU
* 1937 – Serge Legrand, francuski biatlonac
* 1941 – Mišo Kovač, hrvatski pjevač
* 1943 – Reinaldo Arenas, kubanski književnik
* 1953 – Ilija Todorov, bugarski biatlonac
* 1956 – Tadashi Nakamura, japanski biatlonac
* 1966 – Nikos Anastasiadis, grčki biatlonac i skijaši-trkač
* 1981 – Robert Kranjec, slovenski skijaš-skakač
* 1997 – Nadia Moser, kanadska biatlonka

## Umrli 
### 16. vijek 
* 1557 – Anne od Clevesa, četvrta žena engleskog kralja Henrika VIII

### 18. vijek 
* 1707 – Mustafa Ejubović (Šejh Jujo), bošnjački pisac na arapskom jeziku

### 20. vijek 
* 1916 – Ilja Iljič Mečnikov, ruski biolog
* 1936 – Alan Crosland, američki scenski glumac i filmski režiser
* 1960 – Ivan Evanđelist Šarić, bosanskohercegovački svećenik, teolog, prevodilac i vrhbosanski nadbiskup.
* 1985 – Heinrich Böll, njemački pisac, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1972.
* 1999 – André Martinet, francuski lingvist

### 21. vijek 
* 2004 – Muhamed Šator, bosanskohercegovački lingvist
* 2016 – Nate Thurmond, američki košarkaš
* 2018 – Marija Kohn, hrvatska glumica
* 2025 – Connie Francis, američka pjevačica i glumica

## Praznici 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (16. juli), *BBC.co.uk*  
* Na današnji dan (16. juli), *nytimes.com* 

juli016
26. juli

**26. juli / srpanj (26. 7)** jest 207. dan godine po gregorijanskom kalendaru (208. u prestupnoj godini). Do kraja godine još je 158 dana.

## Događaji 
* 1931 – U Pragu završena Četvrta šahovska olimpijada, na kojoj je pobijedila ekipa SAD-a.
* 2024 – Otvorene Olimpijske igre u Parizu.

## Rođeni 
### 19. vijek 
* 1856 – George Bernard Shaw, englesko-irski pisac
* 1875 – Carl Gustav Jung, švicarski psihoanalitičar
* 1893 – George Grosz, njemački grafičar i slikar
* 1894 – Aldous Huxley, britanski književnik

### 20. vijek 
* 1908 – Salvador Allende, čileanski političar i državnik
* 1911 – Ilija Babić, narodni heroj Jugoslavije
* 1926 – Ana María Matute, španska književnica
* 1928 – Francesco Cossiga, italijanski političar i državnik
* 1928 – Stanley Kubrick, američki književnik i režiser
* 1929 – Alexis Weissenberg, francuski pijanist
* 1938 – Alberto Fujimori, peruanski političar i državnik
* 1941 – Dieter Ritter, istočnonjemački biatlonac
* 1942.
** Vladimír Mečiar, slovački političar i državnik
** Edward Williams, američki biatlonac
* 1943 – Mick Jagger, engleski pjevač (Rolling Stones)
* 1944 – Hannelore Elsner, njemačka glumica
* 1945 – Jeffrey Stevens, britanski biatlonac
* 1962 – Galina Čistjakova, sovjetsko-slovačka atletičarka
* 1964.
** Sandra Bullock, američka glumica
** Ankica Gudeljević, bosanskohercegovačka političarka
** Glenn Rupertus, kanadski biatlonac
* 1973 – Helen Mirren, britanska glumica
* 1959 – Kevin Spacey, američki glumac
* 1964 – Sandra Bullock, američka glumica
* 1967 – Jason Statham, britanski glumac
* 1973 – Kate Beckinsale, britanska glumica
* 1977 – Tanja Szewczenko, njemačka klizačica

### 21. vijek 
* 2005 – Angelina Topić, srbijanska atletičarka (skok u vis)

## Umrli 
### 20. vijek 
* 1925 – Gottlob Frege, njemački matematičar i fizičar
* 1934 – Winsor McCay, američki strip-autor i pionir animiranog filma
* 1952 – Eva Perón, bivša prva dama Argentine
* 1984 – George Horace Gallup, američki sociolog-statističar
* 1988 – Teufik el-Hakim, egipatski književnik

### 21. vijek 
* 2020 – Olivia de Havilland, britansko-američka glumica
* 2021 – Albert Bandura, kanadsko-američki psiholog
* 2023 – Sinéad O'Connor, irska pjevačica i tekstopisac
* 2025 – Ervin Rustemagić, bosanskohercegovački izdavač stripova

## Praznici 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (26. juli), *BBC.co.uk*  
* Na današnji dan (26. juli), *nytimes.com* 

juli026
29. juli

**29. juli / srpanj (29. 7)** jest 210. dan godine po gregorijanskom kalendaru (211. u prestupnoj godini). Do kraja godine još je 155 dana.

## Događaji 
* 1823 – Potpisan prvi od dva Erzurumska sporazuma kojim su riješeni granični sporovi između Osmanskog i Kadžarskog Carstva.
* 1878 – Počinje austrougarska okupacija Bosne i Hercegovine i s tim ustanak dominantne muslimanske srednje klase, djelomično isto od pravoslavnog stanovništva. Ovaj rat trajao je do 20. oktobra i okončan je uspjehom Austro-Ugarske.
* 1913 – Potpisana Anglo-osmanska konvencija, koja je postala osnova za formalnu nezavisnost i granice modernog Kuvajta.

## Rođeni 
### 19. vijek 
* 1883 – Benito Mussolini, italijanski političar, bivši premijer Italije i fašistički diktator;

### 20. vijek 
* 1905.
** Clara Bow, američka glumica
** Dag Hammarskjöld, švedski političar i drugi generalni sekretar Ujedinjenih nacija
* 1925 – Mikis Theodorakis, grčki kompozitor
* 1927 – Harry Mulisch, holandski književnik
* 1929 – Jean Baudrillard, francuski filozof
* 1937 – Jon Istad, norveški biatlonac
* 1950 – Wang Yumjie, kineski olimpijski biatlonac
* 1953 – Teresa Orlowski, poljska porno glumica i producentica
* 1958 – Srebrenka Golić, bosanskohercegovačka političarka
* 1981 – Fernando Alonso, španski vozač Formule 1
* 1982 – Allison Mack, njemačko-američka filmska glumica

## Umrli 
### 12. vijek 
* 1108 – Filip I Francuski, francuski kralj

### 19. vijek 
* 1856 – Robert Schumann, njemački kompozitor
* 1890 – Vincent van Gogh, nizozemski slikar

### 20. vijek 
* 1974 – Erich Kästner, njemački književnik
* 1983 – Luis Buñuel, španski filmski režiser
* 1990 – Sergej Paradžanov, armenski filmski režiser i scenarist
* 1999 – Anatolij Solovjanjenko, sovjetski i ukrajinski tenor

### 21. vijek 
* 2014 – Anatolij Dimarov, ukrajinski književnik
* 2018 – Oliver Dragojević, hrvatski muzičar

## Praznici 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (29. juli), *BBC.co.uk*  
* Na današnji dan (29. juli), *nytimes.com* 

juli029
22. juli

**22. juli / srpanj (22. 7)** jest 203. dan godine po gregorijanskom kalendaru (204. u prestupnoj godini). Do kraja godine još su 162 dana.

## Događaji 
* 1533 – Potpisan Carigradski mir između Osmanskog Carstva i Nadvojvodstva Austrije.
* 1944 – Sporazum iz Bretton Woodsa potpisale 44 zemlje svijeta.
* 1967 – Zemljotres jačine 7,1 stepeni po Richterovoj skali pogodio sjeverozapadnu Tursku s epicentrom kod Mudurnua. Poginulo je 86 osoba, a 332 osobe su povrijeđene.
* 1995 – Potpisana Splitska deklaracija.

## Rođeni 
### 15. vijek 
* 1478 – Filip I Kastiljski, kralj Kastilje i Leona

### 18. vijek 
* 1713 – Jacques-Germain Soufflot, francuski arhitekt
* 1751 – Caroline Mathilde, danska kraljica

### 19. vijek 
* 1822 – Gregor Mendel, začetnik klasične genetike
* 1887 – Gustav Ludwig Hertz, njemački fizičar i dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1921.
* 1890 – Rose Kennedy, majka Johna F. Kennedyja
* 1892 – Arthur Seyss-Inquart, austrijski i njemački nacistički političar
* 1894 – Oskar Maria Graf, njemački književnik

### 20. vijek 
* 1922 – Serafima Ljuljakina, sovjetska i mordovska kompozitoristica, književnica i pjesnikinja na erzjanskom jeziku
* 1923 – Bob Dole, američki političar i senator
* 1938 – Terence Stamp, britanski glumac
* 1940 – Peter Tancock, britanski biatlonac
* 1944 – Ibrahim Sunday, ganski nogometaš
* 1946.
** Danny Glover, američki glumac
** Mireille Mathieu, francuska pjevačica
* 1954 – Al di Meola, italo-američki džez-gitarist
* 1956 – Siegfried Dockner, austrijski biatlonac
* 1971 – Charlotte Gainsbourg, francuska glumica
* 1973 – Dani Niederberger, švicarski biatlonac
* 1974 – Franka Potente, njemačka glumica
* 1980 – Kate Ryan, belgijska pjevačica
* 1985 – Katerina Babkina, ukrajinska pjesnikinja
* 1991 – Miralem Halilović, bosanskohercegovački košarkaš
* 1992 – Selena Gomez, američka pjevačica i glumica

## Umrli 
### 15. vijek 
* 1461 – Karlo VII, kralj Francuske

### 19. vijek 
* 1870 – Josef Strauss, austrijski kompozitor i dirigent

### 21. vijek 
* 2012 – Galja Novenc, armenska glumica
* 2014 – Risto Punkka, finski biatlonac
* 2018 – Hatidža Mehmedović, aktivistica za ljudska prava, osnivačica i predsjednica udruženja "Majke Srebrenice"
* 2025 – Ozzy Osbourne, britanski pjevač i tekstopisac

## Praznici 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (22. juli), *BBC.co.uk*  
* Na današnji dan (22. juli), *nytimes.com* 

juli022
14. vijek

[mini| [Timur Lenk|Tamerlan Osvajač, osnivač Timuridskog carstva.|271x271piksel]]
**14. vijek** trajao je od 1. januara 1301. (predstavljeno rimskim brojevima MCCCI) do 31. decembra 1400. (MCD). Procjenjuje se da je vijek bio svjedok smrti više od 45 miliona života od političkih i prirodnih katastrofa, kako u Evropi tako i u Mongolskom carstvu. Zapadna Afrika je doživjela ekonomski rast i prosperitet.

U Evropi je crna smrt odnijela 25 miliona života  zbrisavši jednu trećinu evropskog stanovništva  dok su se Kraljevina Engleska i Kraljevina Francuska borile u dugotrajnom Stogodišnjem ratu nakon smrti Karla IV, kralja Francuska je dovela do polaganja prava na francuski tron od strane Edvarda III, engleskog kralja. Ovaj period se smatra vrhuncem viteštva i označava početak snažnih odvojenih identiteta za Englesku i Francusku, kao i osnivanje italijanske renesanse i Osmanlijskog carstva.
[mini| [Mansa (titula)|Mansa Musa I iz Malija, opisan kao najbogatiji pojedinac u historiji  |lijevo|185x185piksel]]
mini|Evropa 1328.|202x202piksel

## Glavni događaji i razvoji 
* 1337 - Počinje stogodišnji rat između Engleske i Francuske.
* 1346 - U Evropi počinje pandemija kuge poznata kao Crna smrt.
* Turci Osmanlije se iskrcavaju na Balkan.
## Reference 
Kategorija:Vijekovi
Kategorija:2. milenij
Kategorija:14. vijek
13. vijek

[mini|267x267px|Mongolski car [Džingis-kan čija su osvajanja stvorila najveće neprekidno carstvo u historiji]]
**13. vijek** je vijek koji je trajao od 1. januara 1201. (predstavljeno rimskim brojevima MCCI) do 31. decembra 1300. godine (MCCC) po julijanskom kalendaru.

Mongolsko carstvo je osnovao Džingis-kan, koje se protezalo od istočne Azije do istočne Evrope. Osvajanja Hulagu Kana i druge mongolske invazije promijenile su tok muslimanskog svijeta, a ponajprije opsada Bagdada (1258), uništenje Kuće mudrosti i slabljenje Mameluka i Ruma, što je, prema historičarima, izazvalo opadanje zlatnog doba islama. Druge muslimanske sile kao što su Mali Carstvo i Delhi Sultanat osvojile su velike dijelove zapadne Afrike i indijskog potkontinenta, dok je budizam bio svjedok opadanja kroz osvajanje koje je vodio Bakhtiyar Khilji. Najranije islamske države u jugoistočnoj Aziji formirane su tokom ovog stoljeća, posebno Samudera Pasai. Kraljevine Sukhothai i Hanthawaddy će se pojaviti i nastaviti da dominiraju svojim okolnim teritorijama.
mini|246x246px|Istočna hemisfera 1200. godine nove ere|lijevo
*1202. - 1204. Četvrti križarski rat
* 1202. - Križarska opsada Zadra
* 1209. - 1229. Albigenški rat
* 1212. Dječji križarski rat
* 1217. - 1221. Peti križarski rat
* 1242. - Bitka na Čudskom jezeru
* 1228. - 1229. Šesti križarski rat
* 1248. - 1254. Sedmi križarski rat[mini|218x218px|[Mongolsko Carstvo|Mongolsko carstvo 1227. godine nakon smrti Džingis-kana|lijevo]]
* 1270. Osmi križarski rat
* 1271. Deveti križarski rat
* 1291. Osnovana Švicarska konfederacija
* Pojava vatrenog oružja
[mini|Stranica [Italijani|italijanskog Fibonaccijevog  iz Biblioteca Nazionale di Firenze koji prikazuje Fibonačijev niz s pozicijom u nizu označenom rimskim brojevima i vrijednošću arapsko-hinduističkim brojevima.]]
[mini|293x293piksel|[Qutb kompleks|Alai kapija i Kutub Minar izgrađeni su za vrijeme dinastija Mamluk i Khalji u Delhi Sultanata.|lijevo]]

## Reference 
Kategorija:2. milenij
1390-e

Dekada **1390-ih** trajala je od 1. januara 1390. do 31. decembra 1399. godine.

## Događaji 
## Ličnosti 
### Rođeni 
### Umrli 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Decenije
31. juli

**31. juli / srpanj (31. 7)** jest 212. dan godine po gregorijanskom kalendaru (213. u prestupnoj godini). Do kraja godine još su 153 dana.

## Događaji 
* 1937 – U Stockholmu počela Sedma šahovska olimpijada, na kojoj je učestvovalo 19 država.

## Rođeni 
### 20. vijek 
* 1906 – Ivan Softa, bosanskohercegovački književnik
* 1909 – Olivér Halassy‎, mađarski plivač i vaterpolist
* 1914 – Louis de Funès, francuski komičar
* 1918 – Mia Oremović, hrvatska glumica
* 1919 – Primo Levi, italijanski književnik
* 1923 – Stephanie Kwolek, američka hemičarka, izumiteljica kevlara
* 1930 – Oleg Popow, ruski klaun
* 1949 – Muris Čičić, bosanskohercegovački profesor ekonomije i Predsjednik Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine
* 1959 – Slavko Nedić, hrvatski kompozitor i radijski urednik
* 1965 – Joanne K. Rowling, britanska književnica (*Harry Potter*)
* 1978 – Justin Wilson, engleski vozač
* 1982 – Solveig Rogstad, norveška biatlonka
* 1997 – Nevena Nerandžić, srbijanska glumica

## Umrli 
* 1784 – Denis Diderot, francuski filozof i književnik
* 1849 – Sándor Petőfi, mađarski pjesnik i političar
* 1875 – Andrew Johnson, američki političar i predsjednik
* 1886 – Franz Liszt, mađarski i austrijski kompozitor, pijanist i predavač;
* 1944 – Antoine de Saint-Exupéry, francuski književnik
* 1966 – Isabel Martin Lewis, američka astronomkinja
* 1995 – Ada Krivic, slovenska partizanka
* 2017 – Jeanne Moreau, francuska glumica
* 2018 – Alija Behmen, bosanskohercegovački političar
* 2020 – Miodrag Živković, jugoslavenski i srbijanski kipar
* 2022 – Bill Russell, američki košarkaš i trener

## Praznici 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (31. juli), *BBC.co.uk*  
* Na današnji dan (31. juli), *nytimes.com* 

juli031
10. vijek

mini|300px|Istočna hemisfera na početku 10. vijeka

**10. vijek** je period od 901. do 1000. godine Julijanskog kalendara.

Deseti vijek se smatra jednim od najmračnijih perioda u evropskoj istoriji. Sa druge strane, islamski svijet doživljava vrhunac kulturnog razvoja. Bizantijsko i bugarsko carstvo su na vrhuncu moći, a u Kini dolazi do političkih preokreta.

## Događaji 
[mini|desno|Statua [yoga božice napravljena u Kaveripakkamu, Tamil Nadu, Indija, tokom 10. vijeka.]]
* Početak srednjovjekovnog toplog perioda
* Bizantijsko carstvo dostiže vrhunac vojne i ekonomske moći
### Afrika 
* Fatimidska dinastija se pojavljuje u istočnom Alžiru
* oko 980 godine: Univerzitet Al-Azhar je osnovan u Kairu od strane Fatimidske dinastije
* Kršćansko Nubijansko kraljevstvo dostiže vrhunac razvoja i vojne moći
* Kraljevstvo Nri osnovano u jugoistočnoj Nigeriji

### Amerika 
* Slom centralne civilizacije Maja. Kraj klasičnog perioda Maja civilizacije, početak postklasičnog perioda.
* Uzdizanje Tolteka u Meksiku
* Zlatno doba Anasaza
* Pojava Mississippi kulture na jugu današnjeg SAD-a

### Evroazija 
* Hazarsko kraljevstvo je napadnuto i poraženo od strane Kijevske Rusije (965)

#### Azija 
* Počela gradnja budističkog hrama u Baganu, Burma
* U Kini 919 godine, prvi put upotrijebljen barut u borbi.
* Seldžuci prelaze na Islam.

#### Evropa 
desno|mini|280px|Bugarska pobjeda kod Aheloja.
* Vikinzi naseljavaju sjevernu Francusku i počinju se nazivati Normanima
* Osnivanje Clunyja, prvog ujedinjenog monaškog reda

### Okeanija 
## Značajne osobe 
## Izumi, otrkića, noviteti 
## Dodatna literatura 
* Heinrich Fichtenau: *Living in the Tenth Century: Mentalities and Social Orders* (transl. Patrick J. Geary; Chicago cool London: 1991).

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:1. milenij
28. juli

**28. juli / srpanj (28. 7)** jest 209. dan godine po gregorijanskom kalendaru (210. u prestupnoj godini). Do kraja godine još je 156 dana.

## Događaji 
* 1991 – Pod pokroviteljstvom YUTEL-a u Sarajevu održan koncert "YUTEL za mir".

## Rođeni 
### 18. vijek 
* 1787 – Pedro Vélez, meksički političar i pravnik

### 19. vijek 
* 1874 – Joaquín Torres García, urugvajski slikar i pisac o umjetnosti
* 1887 – Marcel Duchamp, francuski slikar

### 20. vijek 
* 1938 – Arsen Dedić, hrvatski i jugoslavenski kantautor i šansonijer
* 1938 – Alberto Fujimori, peruanski političar i državnik
* 1941.
** Ricardo Muti, italijanski dirigent
** Lela Margitić, hrvatska glumica
* 1944 – Jozo Križanović, bosanskohercegovački i hrvatski političar
* 1945 – Jim Davis (animator), američki crtač (Garfield)
* 1946 – Manabu Suzuki, japanski biatlonac
* 1951 – Santiago Calatrava, španski arhitekt
* 1954 – Hugo Chávez, venecuelski političar i državnik
* 1993 – Harry Kane, engleski nogometaš
* 1998 – Aleksandar Muhin, kazahstanski biatlonac

## Umrli 
### 18. vijek 
* 1750 – Johann Sebastian Bach, njemački kompozitor
* 1794 – Maximilien Robespierre, francuski revolucionar

### 19. vijek 
* 1808 – Selim III, sultan Osmanskog Carstva

### 20. vijek 
* 1930 – Allvar Gullstrand, švedski okulist i optičar
* 1934 – Marie Dressler, kanadsko-američka glumica
* 2002 – Archer John Porter Martin, britanski hemičar, dobitnik Nobelove nagrade za hemiju

### 21. vijek 
* 2017 – Ljudmila Černih, sovjetska astronomka
* 2021 – Ruben Radica, hrvatski kompozitor
* 2025 – Laura Dahlmeier, njemačka biatlonka

## Praznici 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (28. juli), *BBC.co.uk*  
* Na današnji dan (28. juli), *nytimes.com* 

juli028
1904.

**1904. (MCMIV)** bila je prestupna godina koja je počela u petak po gregorijanskom kalendaru i prijestupna godina koja počinje u četvrtak po julijanskom kalendaru, 1904. godine nove ere i *Anno Domini* (AD), 904. godina 2. milenija, četvrta godina 20. vijeka i 5. godina 1900-tih. Od početka 1904. gregorijanski kalendar bio je 13 dana ispred julijanskog, koji je ostao u lokalnoj upotrebi do 1923.

## Događaji 
* mini|John Ambrose Fleming|lijevo|199x199piksel16. novembar - John Ambrose Fleming izumio vakuumsku cijev.
* 23. novembar - Zatvorene 3. Olimpijske igre u Saint Louisu.

## 1904. u temama 
## Rođeni 
### Januar
* 18. januar – Cary Grant, englesko-američki glumac

### Februar 
* 2. februar
** Bozorg Alavi, iranski pisac i politički intelektualac
** Vera Šnajder, bosanskohercegovačka matematičarka
* 23. februar – William L. Shirer, američki novinar i historičar

### Mart 
* 4. mart
** George Gamow,  sovjetski i američki polimat, teorijski fizičar i kosmolog
** Bahrija Nuri Hadžić, jugoslavenska operska sopranistica i primadona
* 7. mart – Reinhard Heydrich, njemački političar, pripadnik SS-a;
* 18. mart – Srečko Kosovel, slovenski pjesnik;
* 31. mart – Đorđe Andrejević Kun, jugoslavenski i srpski slikar i grafičar

### April 
* 7. april - Alfred Tuček, slovenski i jugoslavenski dirigent i kompozitor
* 6. april - Kurt Georg Kiesinger, njemački političar i državnik;

### Maj 
* 11. maj - Salvador Dali, španski slikar;

### Juni 
### Juli 
* 12. juli - Pablo Neruda, čileanski pjesnik i dobitnik Nobelove nagrade za književnost
* 24. juli - Delmer Daves, američki režiser i scenarist
* 25. juni - Besim Korkut, bosanskohercegovački književnik

### August 
* 19. august - Nikola Šop, bosanski i hrvatski pjesnik
* 26. august - Christopher Isherwood, britanski pisac

### Septembar 
* 29. septembar – Greer Garson, britansko-američka glumica i pjevačica

### Oktobar 
* 1. oktobar - Otto Robert Frisch, austrijski nuklearni fizičar
* 2. oktobar - Graham Greene, britanski pisac

### Novembar 
* 22. novembar - Louis Néel, francuski fizičar;

### Decembar 
## Umrli 
* 1. maj - Antonín Dvořák, češki kompozitor
* 8. maj - Eadweard Muybridge, američki fotograf
* 15. juli - Anton Pavlovič Čehov, ruski književnik
* 9. august - Friedrich Ratzel, njemački geograf, sociolog i etnograf
* 29. august - Murat V, osmanski sultan

## Nobelove nagrade 
* Fizika
** Lord Rayleigh, UK
* Hemija
** William Ramsay, UK
* Fiziologija ili medicina
** Ivan Pavlov, Rusko Carstvo
* Književnost
** Frédéric Mistral, Francuska
** José Echegaray, Španija
* Mir
** Institut za međunarodno pravo

## Reference 
## Vanjski linkovi
1770.

Godina **1770.** (**MDCCLXX**) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. Oznaka 1770 za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji 
* 5. mart - Bostonski pokolj. Engleski vojnici ubiju pet Amerikanaca.

## 1770. u temama 
## Rođeni 
* 7. april - William Wordsworth, engleski pjesnik
* 27. august - George Wilhelm Friedrich Hegel, njemački filozof
* 16. decembar - Ludwig van Beethoven, jedan od najznačajnijih kompozitora svih vremena

## Umrli 
* 27. mart - Giovanni Battista Tiepolo, italijanski slikar
* 25. august - Thomas Chatterton, engleski pjesnik

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* http://hdl.handle.net/2027/loc.ark:/13960/t6349vh5n?urlappend=%3Bseq=684
1876.

**1876.** (MDCCCLXXVI) bila je prijestupna godina koja je počela u subotu po gregorijanskom kalendaru i prijestupna godina koja je počela u četvrtak po julijanskom kalendaru, 1876. godina naše ere (CE) i godine nove ere (AD), 876. godina drugog milenijuma, 76. godina 19. vijeka i sedma godina 1870-ih. Početkom 1876. gregorijanski kalendar bio je 12 dana ispred julijanskog kalendara, koji je ostao u lokalnoj upotrebi do 1923.

## Događaji 
* 7. mart – Alexander Graham Bell patentirao telefon

## 1876. u temama 
## Rođeni 
* Datum nepoznat – Ahmed Burek, bosanskohercegovački prosvjetni, kulturni i javni radnik, potpisnik Sarajevske rezolucije
*5. januar – Konrad Adenauer, njemački političar i državnik
*12. januar – Jack London, pravo ime *John Griffith London*, američki književnik
*10. mart – Alexander Graham Bell napravi prvi uspješni telefon.
*4. april – Maurice de Vlaminck, francuski slikar i grafičar
*10. maj – Ivan Cankar, slovenski književnik
*30. maj – Vladimir Nazor, hrvatski pjesnik
*11. juni – Alfred Kroeber, američki arheolog i antropolog
*15. august – Aleksandar Belić, srpski lingvist
*6. septembar – John James Richard Macleod, škotski biohemičar i fiziolog, dobitnik Nobelove nagrade za fiziologiju ili medicinu 1923.
*25. decembar – Mohammad Ali Jinnah (Mohamed Ali Džina), pakistanski državnik, osnivač i prvi predsjednik Pakistana. Sa Gandijem i Nehruom borio se za nezavisnost indijskog potkontinenta od Velike Britanije. Kasnije se s njima sukobio, tražeći posebnu muslimansku državu.

## Umrli 
* 4. juni – Abdul Aziz, osmanlijski sultan
* 15. juli – Aleksander Fredro, poljski dramski pisac
* 27. septembar – Braxton Bragg, američki vojskovođa i general

## Reference 
## Vanjski linkovi
1879.

**1879.** (MDCCCLXXIX) je bila uobičajena godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom kalendaru i uobičajena godina koja počinje u ponedjeljak po julijanskom kalendaru, 1879. godina nove ere i *Anno Domini* (AD), 879. godina 2. milenija, 79. godina 19. vijeka, i deseta i posljednja godina decenije 1870-ih. Od početka 1879. godine, gregorijanski kalendar je bio 12 dana ispred julijanskog, koji je ostao u lokalnoj upotrebi do 1923. godine.

## Događaji 
* 7. oktobar – Dvojni savez protiv Rusije: Njemačko Carstvo i Austro-Ugarska sklopili sporazum kojim se obavezuju na uzajamnu pomoć u slučaju ruskog napada. Pozadina tog odbrambenog saveza jest strahovanje da će se zbog austrijsko-ruskog rivalstva na Balkanu raspasti Austro-Ugarska Monarhija te da će Rusija pomagati Francusku pri mogućem napadu na Njemačku.

## Rođeni 
### Januar 
* 7. januar – Osman Đikić, bosanskohercegovački pjesnik

### Februar 
* 4. februar – Josip Chládek Bohinjski, slovenski kompozitor i dirigent
* 23. februar – Kazimir Maljevič, ruski slikar (suprematizam)
* 25. februar – Royal Harwood Frost, američki astronom

### Mart 
* 8. mart – Otto Hahn, njemački hemičar i fizičar
* 14. mart – Albert Einstein, švicarsko-američki fizičar

### April 
### Maj 
* 28. maj – Milutin Milanković, srpski geofizičar, klimatolog i astronom

### Juni 
### Juli 
### August 
### Septembar 
### Oktobar 
* 9. oktobar – Max von Laue, njemački fizičar

### Novembar 
* 7. novembar – Lav Trocki, boljševički i marksistički teoretičar

### Decembar 
## Umrli 
### Januar
### Februar 
* 10. februar – Honoré Daumier, francuski slikar, skulptor, grafičar i karikaturist

### Mart 
### April 
### Maj 
* 17. maj – Charles de Coster, belgijski pisac

### Juni 
### Juli 
### August 
### Septembar 
### Oktobar 
### Novembar 
* 5. novembar – James Clerk Maxwell, škotski fizičar

### Decembar 
## Reference 
## Vanjski linkovi
1300-te

Dekada **1300-ih** trajala je od 1. januara 1300. do 31. decembra 1309. godine.

## Događaji 
**1301**
* 14. januar – Smrću kralja Andrije III („Andrija Mlečanin“) nakon kratke bolesti, vjerovatno od trovanja, prestaje dinastija Árpád u Mađarskoj. To rezultira borbom za moć između Vaclausa III od Češke, Otona III od Bavarske i Charlesa Roberta od Napulja. Na kraju je Vaclaus izabran i okrunjen za kralja Ugarske i Hrvatske. Njegova vladavina je samo nominalna, jer desetak moćnih mađarskih plemića vlada velikim teritorijama u kraljevstvu.

## Ličnosti 
### Rođeni 
### Umrli 
## Reference 
Kategorija:Decenije
1883.

**1883.** (MDCCCLXXXIII) je bila uobičajena godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru i uobičajena godina koja počinje u subotu po julijanskom kalendaru, 1883. godine nove ere i *Anno Domini* (AD), 883. godina 2. milenija, 83. godina 19. stoljeća i 4. godina Decenija 1880-ih. Od početka 1883. godine, gregorijanski kalendar je bio 12 dana ispred julijanskog, koji je ostao u lokalnoj upotrebi do 1923. godine.

## Događaji 
## 1883. u temama 
## Rođeni 
### Januar
* 6. januar - Kahlil Gibran, libanonski pisac, filozof i pjesnik

### Februar 
* 23. februar - Karl Jaspers, njemački filozof i psihijatar

### Mart 
* 13. mart – Mehmed Spaho, jugoslavenski političar i vođa Jugoslavenske muslimanske organizacije

### April 
### Maj 
* 18. maj - Walter Gropius, njemački arhitekt i osnivač Bauhausa

### Juni 
* 5. juni - John Maynard Keynes, engleski matematičar i ekonomista

### Juli 
* 29. juli - Benito Mussolini,  italijanski političar, bivši premijer Italije i fašistički diktator;

### August 
* 15. august - Ivan Meštrović, hrvatski skulptor i arhitekta

### Septembar 
### Oktobar 
* 17. oktobar - Alexander S. Neill, britanski pedagog i pisac

### Novembar 
### Decembar 
## Umrli 
* 13. februar - Richard Wagner, njemački kompozitor, dirigent, muzički teoretičar i esejist
* 14. mart - Karl Marx, njemački filozof i političar
* 14. juni - Edward FitzGerald, engleski pisac i prevodilac
* 3. septembar - Ivan Sergejevič Turgenjev, ruski književnik

## Reference 
## Vanjski linkovi
Hrizip

mini|Poprsje Hrizipa, rimska kopija helenističkog djela.
**Hrizip** (oko 280-207. p. n. e.) se smatra trećim vodećim stoikom (poslije Kleanta). Napisao je 705 knjiga i po tome je jedan od najproduktivnijih filozofa svih vremena. Bio je Arkesilajev učenik. Bio je iz mjesta Soli, Cilicia, ali je kao mladić otišao u Atinu. Hrizip je briljirao u logici, teoriji znanja, etici i fizici. Jedan je od prvih koji je organizovao iskaznu logiku kao intelektualu disciplinu.

## Također pogledajte 
* Filozofija
* Antička filozofija
* Helenističko-rimsko razdoblje

## Reference 
Kategorija:Grčki filozofi
Begova čorba

mini|Begova čorba
**Begova čorba** je vrsta čorbe i tradicionalno svečarsko jelo iz Bosne i Hercegovine. Služi se kao toplo predjelo u vidu klasične supe s povrćem i pilećim mesom.

## Sastojci 
Sastojci za 5 osoba:
*50 dag kokošjeg mesa
*10 dag mrkve
*5 dag celera
*5 dag peršunovog korijena
*10 dag bamije (Hibiscus esculentus)
*2 dag riže
*2 dl kiselog vrhnja
*3 žumanjka
*sol
*limunov sok

## Priprema 
#Oprano kokošje meso zalijemo hladnom vodom i pristavimo kuhati.
#Dodamo sol, očišćeno povrće i polako kuhamo.
#Kad je meso mekano, odvojimo ga od kostiju, juhu procijedimo, a meso i povrće izrežemo na komadiće.
#Posebno skuhamo rižu i ocijeđenu dodamo čorbi. Bamiju najprije namočimo u vreloj vodi i također dodamo čorbi.
#Čorbu kuhamo još nekoliko minuta, zakiselimo je i po potrebi dosolimo.
#Lonac skinemo s vatre da juha prestane vreti i zgusnemo je s kiselim vrhnjem i žumanjcima. Kad se čorba jednom zgusne, više ne smije zakuhavati, jer može vrlo brzo zagorjeti i prihvatiti se za dno lonca.
#Bamija je vrsta dragocjenog i veoma traženog povrća. Smatra se ljekovitom . Prodaje se svježa, sušena ili konzervirana u salamuri.
#Begova čorba može se poslužiti kao samostalno jelo, naročito ako je dovoljno gusta.
Ova se čorba može pripremiti od raznih vrsta mesa: telećeg, janjećeg, kozjeg i kokošjeg.

## Izvor 
*internet-izvor, "Begova Čorba": http://bosanskakuhinja.blogspot.com/2011/11/begova-corba.html
## Reference 
Kategorija:Bosanska kuhinja
Kategorija:Supe
1. septembar

**1. septembar / rujan (1. 9)** jest 244. dan godine po gregorijanskom kalendaru (245. u prestupnoj godini). Do kraja godine još je 121 dan.

## Događaji 
* 1939 – Napadom Njemačke na Poljsku počeo Drugi svjetski rat.
* 1992 – Formiran je Prvi korpus Armije Republike Bosne i Hercegovine sa sjedištem u Sarajevu.
* 1992 – U Pištalinama kod Bosanske Krupe formirana 511. slavna brdska brigada, koja je kasnije djelovala u sastavu Petog korpusa Armije Republike Bosne i Hercegovine, a njenih 47 boraca i starješina odlikovano je "Zlatnim ljiljanom".

## Rođeni 
### 17. vijek 
* 1651 – Natalija Nariškina, ruska carica
* 1653 – Johann Pachelbel, njemački kompozitor

### 19. vijek 
* 1873 – Dinko Šimunović, hrvatski književnik
* 1899 – Andrej Platonov, ruski književnik

### 20. vijek 
* 1910 – Pierre Bézier, francuski matematičar
* 1923 – Rocky Marciano, američki bokser
* 1925 – Seid Huković, bosanskohercegovački farmakolog
* 1945 – Haris Silajdžić, bosanskohercegovački političar i državnik
* 1946 – Barry Gibb, australski pjevač, kompozitor, producent (Bee Gees)
* 1948 – Andrzej Rapacz, poljski biatlonac
* 1953 – Ahmad Shah Massoud, afganistanski borac i vojskovođa
* 1954 – Filip Vujanović, crnogorski političar i bivši predsjednik
* 1957 – Gloria Estefan, kubanska pjevačica
* 1968 – Mohammed Atta, islamistički terorist
* 1971 – Hakan Şükür, turski nogometaš
* 1977 – Ivana Vrdoljak – Vanna, hrvatska pjevačica
* 1983 – José Antonio Reyes, španski nogometaš
* 1986 – Gaël Monfils, francuski teniser
* 1989.
** Bill Kaulitz, njemački pjevač (Tokio Hotel)
** Tom Kaulitz, njemački gitarist (Tokio Hotel)

## Umrli 
* 1557 – Jacques Cartier, francuski istraživač
* 1970 – François Mauriac, francuski književnik
* 1981 – Albert Speer, njemački arhitekt i nacistički ministar naoružanja
* 1988 – Adi Mulabegović, jugoslavenski i bosanskohercegovački karikaturist
* 2025 – Graham Greene, kanadski glumac

## Praznici 
* Dan nezavisnosti Slovačke

## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (1. septembar), *BBC.co.uk* 
* Na današnji dan (1. septembar), *nytimes.com* 

*-01
2. septembar

**2. septembar / rujan (2. 9)** jest 245. dan godine po gregorijanskom kalendaru (246. u prestupnoj godini). Do kraja godine još je 120 dana.

## Događaji 
* 1666 – Počeo Veliki požar u Londonu.
* 1807 – Britanska mornarica je bombardovala Kopenhagen kako bi spriječila Napoleona Bonapartu da protiv Britanaca upotrijebi dansku flotu.
* 1945 – Potpisivanjem kapitulacije Japana na američkom ratnom brodu "Missouri" zvanično okončan Drugi svjetski rat.
* 1996 – Održani prvi poslijeratni izbori u Bosni i Hercegovini.

## Rođeni 
### 19. vijek 
* 1805 – Esteban Echeverría, argentinski književnik
* 1838 – Liliuokalani, posljednja kraljica Havaja
* 1853 – Wilhelm Ostwald, njemački hemičar

### 20. vijek 
* 1910 – Skender Kulenović, bosanskohercegovački književnik i akademik
* 1922 – Arthur Ashkin, američki naučnik i nobelovac
* 1932 – Blagoje Adžić, jugoslavenski general
* 1945 – Rizo Džafić, bosanskohercegovački književnik, naučnik, književni kritičar i historičar književnosti
* 1960 – László Farkas, mađarski biatlonac
* 1961 – Nadežda Bjelova, sovjetska i ukrajinska biatlonka
* 1962.
** Keir Starmer, britanski političar
** Haris Škoro, bosanskohercegovački nogometaš
* 1964 – Keanu Reeves, američki glumac
* 1966 – Salma Hayek, meksička glumica
* 1969 – Mikael Löfgren, švedski biatlonac
* 1971 – Andreja Koblar, slovenska biatlonka
* 1977 – Frédéric Kanouté, malijski nogometaš
* 1991 – Emma Lunder, kanadska biatlonka

## Umrli 
### 20. vijek 
* 1937 – Pierre de Coubertin, francuski pedagog, historičar i olimpijski funkcioner
* 1969 – Ho Ši Min, vijetnamski državnik
* 1978 – Juan Laurentino Ortiz, argentinski pjesnik
* 1997 – Viktor Frankl, austrijski neurolog, psiholog i filozof

### 21. vijek 
* 2007 – Safet Isović, bosanskohercegovačkii interpretator sevdalinki
* 2016 – Islam Karimov, uzbekistanski političar i državnik
* 2022 – Alica Wertheimer-Baletić, hrvatska ekonomistica

## Praznici 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (2. septembar), *BBC.co.uk* 
* Na današnji dan (2. septembar), *nytimes.com*  

*-02
4. septembar

**4. septembar / rujan (4. 9)** jest 247. dan godine po gregorijanskom kalendaru (248. u prestupnoj godini). Do kraja godine još je 118 dana.

## Događaji 
* 1746 – Potpisan Kerdenski mir između Osmanlijskog Carstva i Afšaridske Monarhije
* 1878 – Austro-Ugarska vojska zauzela Tešanj.
* 1954 – U Amsterdamu započela 11. šahovska olimpijada, na kojoj je učestvovalo 26 država.
* 1998 – Larry Page i Sergey Brin, studenti na Univerzitetu Stanford, osnovali Google.

## Rođeni 
### 10. vijek 
* 973 – El-Biruni, perzijski naučnik i astronom

### 13. vijek 
* 1241 – Aleksandar III, kralj Škotske

### 18. vijek 
* 1768 – François-René de Chateaubriand, francuski književnik

### 19. vijek 
* 1824 – Anton Bruckner, austrijski kompozitor
* 1894 – Aleksandar Deroko, srpski arhitekt

### 20. vijek 
* 1909 – Eduard Wirths, nacistički ljekar u koncentracijskom logoru Dachau
* 1913 – Kenzō Tange, japanski arhitekt, dobitnik Pritzkerove nagrade (1987)
* 1917 – Henry Ford II, američki proizvođač automobila
* 1929 – Elizabeth Roemer, američka astronomkinja
* 1947 – Pierantonio Clementi, italijanski biatlonac
* 1956 – Nikola Špirić, bosanskohercegovački političar
* 1979 – Kristina Krepela, hrvatska glumica
* 1981.
** David Garrett, njemački violinist
** Beyoncé Knowles, američka pjevačica i glumica

## Umrli 
* 1965 – Albert Schweitzer, alzaško-njemački ljekar, filozof i muzičar
* 1989 – Georges Simenon, belgijski književnik
* 2006 – Steve Irwin, australijski zoolog, naturalist i TV-zvijezda
* 2018 – Marijan Beneš, jugoslavenski bokser
* 2024 – Bora Đorđević, srbijanski muzičar, kantautor i pjesnik
* 2025.
** Giorgio Armani, italijanski modni dizajner
** Katharine, vojvotkinja od Kenta, članica britanske kraljevske porodice

## Praznici 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (4. septembar), *BBC.co.uk* 
* Na današnji dan (4. septembar), *nytimes.com* 

*-04
3. septembar

**3. septembar / rujan (3. 9)** jest 246. dan godine po gregorijanskom kalendaru (247. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 119 dana.

## Događaji 
* 301 – San Marino, jednu od najmanjih nacija na svijetu i najstarijih republika na svijetu, osniva sveti Marin.
* 1260 – Memluci su u bici kod Ain-Džalute u Palestini nanijeli prvi odlučujući poraz Mongolima, nakon čega se Mongolsko carstvo prestaje širiti.
* 1411 – Potpisan Selimbrijski sporazum između Mletačke Republike i osmanlijskog princa Muse Čelebija.
* 1783 – Velika Britanija priznala nezavisnost svojih bivših kolonija.
* 1791 – Ustavotvorna skupština u Francuskoj izglasala prvi pisani francuski ustav, nakon čega je ukinuta i pretvorena u Zakonodavnu skupštinu.
* 1931 – Nakon smirenja krize, jugoslavenski kralj Aleksandar I Karađorđević donosi Oktroirani ustav kojim je ukinuta Šestojanuarska diktatura i vraćen parlamentarizam.
* 1939 – U Drugom svjetskom ratu Francuska, Velika Britanija, Novi Zeland i Australija proglasile rat Njemačkoj.
* 1971 – Katar postao nezavisna država.
* 1993 – Srpski nacionalisti minirali Dolačku džamiju u Banjoj Luci.
* 2004 – Ruske snage završile su talačku krizu u Beslanu. Ubijeno je najmanje 385 ljudi, od čega oko 40 otmičara, a ozlijeđeno ih je najmanje 780.

## Rođeni 
### 15. vijek 
* 1471 – Friedrich I, danski i norveški kralj
* 1500 – Benvenuto Cellini, italijanski kipar

### 17. vijek 
* 1695 - Pietro Locatelli, italijanski barokni kompozitor i violinski virtuoz

### 19. vijek 
* 1868 – Mary Parker Follett, američka konsultantkinja za menadžment
* 1875 – Ferdinand Porsche, njemački inžinjer automobila
* 1889 – Isak Samokovlija, jugoslavenski i bosanskohercegovački književnik;

### 20. vijek 
* 1905 – Carl David Anderson, američki fizičar i nobelovac
* 1908 – Elly Bašić, hrvatska pijanistica i muzička pedagogica
* 1936 – Zine el-Abidine Ben Ali, tuniski političar i državnik
* 1940 – Svetislav Stjepan Krnjak, hrvatski katolički sveštenik
* 1942 – Alan Jardine, američki muzičar
* 1948 – Don Brewer, američki muzičar
* 1965 – Charlie Sheen, američki glumac
* 1968 – Monica Jauca, rumunska biatlonka i nordijska skijašica-trkačica.
* 1969 – Senad Brkić, bosanskohercegovački nogometaš
* 1977 – Jekaterina Vinogradova, bjeloruska, američka i armenska biatlonka.
* 1980 – Polina Smolova, bjeloruska pjevačica

## Umrli 
* 1658 – Oliver Cromwell, engleski političar, vojskovođa i državnik
* 1883 – Ivan Sergejevič Turgenjev, ruski književnik
* 1991 – Frank Capra, američki filmski režiser, scenarist i producent
* 2019 – Halvard Hanevold, norveški biatlonac

## Praznici 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (3. septembar), BBC.co.uk 
* Na današnji dan (3. septembar), nytimes.com 

*-03
6. septembar

**6. septembar / rujan (6. 9)** jest 249. dan godine po gregorijanskom kalendaru (250. u prestupnoj godini). Do kraja godine još je 116 dana.

## Događaji 
* 1968 – Svazi stekao nezavisnost od Ujedinjenog Kraljevstva

## Rođeni 
### 18. vijek 
* 1729 – Moses Mendelssohn, jevrejski filozof
* 1766 – John Dalton, engleski prirodnjak i učitelj

### 20. vijek 
* 1913 – Leonidas da Silva, brazilski nogometaš
* 1915 – Franz Josef Strauß, njemački političar i premijer Bavarske
* 1943 – Roger Waters, britanski muzičar (Pink Floyd)
* 1951 – Šaban Šaulić, jugoslavenski i srbijanski pjevač
* 1961. 
** Pal Gamst Waaktaar, norveški muzičar (A-ha)
** Višnja Babić, hrvatska glumica
* 1963.
** Husnija Kamberović, bosanskohercegovački pisac i historičar
** Marija Manolova, bugarska biatlonka
* 1966 – Joan Guetschow, američka biatlonka
* 1967 – Milan Lukić, ratni zločinac
* 1971 – Dolores O'Riordan, irska muzičarka, pjevačica grupe The Cranberries
* 1975 – Sylvie Becaert, francuska biatlonka.
* 1979 – Raphael Claus, brazilski nogometni sudija
* 1984 – Helena Ekholm, švedska biatlonka
* 1989 – Darja Klimina, kazahstanska biatlonka
* 1995 – Lotte Lie, norveška i od 2022. belgijska biatlonka
* 2000 – Camille Bened, francuska biatlonka

## Umrli 
### 16. vijek 
* 1566 – Sulejman I Veličanstveni, sultan Osmanskog Carstva od 1520. do 1566.

### 20. vijek 
* 1997 – Uglješa Uzelac – bosanskohercegovački političar i 27. gradonačelnik Sarajeva
* 1998 – Akira Kurosawa, japanski režiser, scenarist i producent

### 21. vijek 
* 2007 – Luciano Pavarotti, italijanski tenor
* 2008 – Riza Sapunxhiu, jugoslavenski i kosovski političar
* 2021 – Jean-Paul Belmondo, francuski glumac
* 2025 – Rick Davies, britanski muzičar

## Praznici 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (6. septembar), *BBC.co.uk*  
* Na današnji dan (6. septembar), *nytimes.com* 

*-06ß
7. septembar

**7. septembar / rujan (7. 9)** jest 250. dan godine po gregorijanskom kalendaru (251. u prestupnoj godini). Do kraja godine još je 115 dana.

## Događaji 
* 2006 – U eksploziji u rudniku uglja u istočnom indijskom distriktu Dhanbad 54 rudara izgubila živote.

## Rođeni 
### 16. vijek 
* 1533 – Elizabeta I, engleska kraljica
* 1566 – Sulejman I, osmanski sultan

### 17. vijek 
* 1683 – Maria Anna von Österreich, austrijska vojvotkinja i portugalska kraljica

### 19. vijek 
* 1899 – Izabela Jurjeva, ruska pjevačica

### 20. vijek 
* 1907 – Ahmed Adnan Saygun, turski kompozitor
* 1911 – Todor Zivkov, bugarski političar i državnik
* 1930 – Baudouin I, belgijski kralj
* 1936 – Buddy Holly, američki muzičar
* 1943 – Rocco Filippini, švicarski klasični violončelist
* 1949 – Gloria Gaynor, američka pjevačica
* 1955 – Mira Furlan, jugoslavenska i hrvatska filmska, pozorišna i TV-glumica
* 1962 – Kerryn Rim,australska biatlonka
* 1970 – Wiesław Ziemianin, poljski biatlonac
* 1993 – Ismet Sejfić, bosanskohercegovački košarkaš

## Umrli 
* 1566 – Nikola Šubić Zrinski, hrvatski ban
* 1907 – Sully Prudhomme, francuski književnik
* 2008 – Dino Dvornik, hrvatski pjevač

## Praznici 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (7. septembar), *BBC.co.uk* 
* Na današnji dan (7. septembar), *nytimes.com* 

*-07
8. septembar

**8. septembar / rujan (8. 9)** jest 251. dan godine po gregorijanskom kalendaru (252. u prestupnoj godini). Do kraja godine još je 114 dana.

## Događaji 
* 1760 – Garnizon u Montréalu predaje se Englezima pod generalom Jeffreyem Amherstom. Time je *de facto* završena francuska vladavina u Kanadi.
* 1966 – Emitirana prva epizoda *Zvjezdanih staza*, serije koja je bila prekretnica u svijetu televizije i koja je imala veliki utjecaj na popularnu kulturu.

## Rođeni 
### 12. vijek 
* 1157 – Rikard I, engleski kralj

### 17. vijek 
* 1621 – Louis II de Bourbon, francuski vojskovođa

### 18. vijek 
* 1778 – Clemens Brentano, njemački književnik
* 1779 – Mustafa IV, sultan Osmanlijskog carstva

### 19. vijek 
* 1830 – Frédéric Mistral, francuski književnik i filolog, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1904.
* 1841 – Antonín Dvořák, češki kompozitor

### 20. vijek 
* 1925 – Peter Sellers, engleski glumac
* 1930 – Mario Adorf, njemačko-italijanski glumac
* 1937 – Božidar Matić, bosanskohercegovački političar i akademik
* 1942 – Želimir Žilnik, srpski i jugoslovenski filmski režiser
* 1943 – Horst Koschka, istočnonjemački biatlonac.
* 1944 – Ali Benflis, alžirski političar i državnik
* 1945.
** Omer Pobrić, bosanskohercegovački kompozitor i izvođač sevdalinki
** Vinko Puljić, vrhbosanski kardinal
* 1946.
** Beriz Belkić, bosanskohercegovački političar
** Krzysztof Krawczyk, poljski pjevač
* 1969 –  Ališer Sijarić, bosanskohercegovački kompozitor
* 1973 – Johanna Saarinen, finska biatlonka
* 1976 – Olena Ljašenko, ukrajinska umjetnička klizačica
* 1979 – Péter Lékó, mađarski šahovski velemajstor
* 1988 – Wiz Khalifa, američki reper

## Umrli 
### 14. vijek 
* 1395 – Stjepan Dabiša, bosanski kralj

### 17. vijek 
* 1624 – Markantun de Dominis, hrvatski matematičar, fizičar, filozof

### 19. vijek 
* 1814 – Marija Karolina Austrijska, napuljsko-sicilijanska kraljica

### 20. vijek 
* 1949 – Richard Strauss, njemački kompozitor

### 21. vijek 
* 2003 – Leni Riefenstahl, njemačka plesačica, glumica, fotograf, filmski režiser i producent
* 2004 – Kuno Werner, istočnonjemački biatlonac, nordijski kombinatorac i skijaš-trkač
* 2017 – Ljubiša Samardžić, jugoslavenski i srbijanski glumac
* 2022 – Elizabeta II, kraljica Ujedinjenog Kraljevstva

## Praznici 
* Međunarodni dan pismenosti

## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (8. septembar), *BBC.co.uk*  
* Na današnji dan (8. septembar), *nytimes.com* 

*-08
10. septembar

**10. septembar / rujan (10. 9)** jest 253. dan godine po gregorijanskom kalendaru (254. u prestupnoj godini). Do kraja godine još je 112 dana.

## Događaji 
* 2003 – Švedska ministrica vanjskih poslova Anna Lindh izbodena je nožem u trgovačkom centru u Stockholmu i umire dan kasnije
* 2015 – U azerbejdžanskom Bakuu počeo Svjetski šahovski kup 2015.

## Rođeni 
### 18. vijek 
* 1714 – Niccolo Jommelli, italijanski kompozitor
* 1751 – Bartolomeo Campagnoli, italijanski violinist, kompozitor i dirigent
* 1794 – François Benoist, francsuki kompozitor

### 19. vijek 
* 1885 – Dora Pejačević, hrvatska kompozitorica
* 1890 – Elsa Schiaparelli, italijansko-francuska modna kreatorica

### 20. vijek 
* 1917 – Miguel Serrano, čileanski političar i književnik
* 1938 – Karl Lagerfeld, njemački modni kreator
* 1945 – José Feliciano, portorikanski muzičar, pjevač i tekstopisac
* 1946 – Klaus Farbmacher, austrijski biatlonac
* 1948 – Bob Lanier, američki košarkaš i trener
* 1952 – Bruno Giacomelli, italijanski vozač utrka
* 1953 – Amy Irving, američka glumica
* 1955 – Marja-Liisa Kirvesniemi, finska skijašica-trkačica
* 1960 – Colin Firth, britanski glumac
* 1968 – Guy Ritchie, britanski režiser i Madonnin suprug
* 1970 – Nathalie Beausire, francuska biatlonka
* 1974 – Ben Wallace, američki košarkaš
* 1985 – Laurent Koscielny, francuski nogometaš
* 1988 – Megan Tandy, kanadska biatlonka
* 1992 – Muhamed Bešić, bosanskohercegovački nogometaš

## Umrli 
* 1732 – Jacques d'Allonville, francuski astronom
* 1797 – Mary Wollstonecraft, engleska književnica irskog porijekla i borac za prava žena
* 1806 – Johann Christoph Adelung, njemački gramatičar i filolog
* 1833 – Števan Sijarto slovenski pjesnik i učitelj u Mađarskoj
* 1898 – Elizabeta Amalija Bavarska, austrijska carica (*Sisi*)
* 1946 – Olivér Halassy‎, mađarski plivač i vaterpolist
* 1983 – Felix Bloch, američki fizičar
* 2007 – Jane Wyman, američka glumica

## Praznici 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (10. septembar), *BBC.co.uk* 
* Na današnji dan (10. septembar), *nytimes.com* 

*-10