François Jacob

**François Jacob** (17 juni 1920, – 19 april 2013,) bio je francuski biolog koji je, zajedno sa Jacquesom Monomod, pokrenuo ideju da se kontrola nivoa enzim a u svim ćelijama dešava regulacijom transkripcije. Podijelio je 1965. Nobelovu nagradu za fiziologiju ili medicinu sa Jacquesom Monodom i Andréom Lwoffom.

## Rane godine
Jacob je rođen kao jedino dijete Simona, trgovca, i Thérèse (Franck) Jacob, u Nancyju, Francuska. Kao radoznalo dijete, naučio je čitati u mladosti. Albert Franck, Jacobov djed po majci, general sa četiri zvjezdice, bio je Jacobov uzor iz djetinjstva. Sa sedam je upisao Lycée Carnot, gdje se školovao narednih deset godina; u svojoj autobiografiji opisuje svoj utisak o tome: "kafez". Bio je antagoniziran od strane desničarske omladine u Lycée Carnot oko 1934. Svog oca opisuje kao "konformistu u religiji", dok su njegova majka i drugi članovi porodice važni u njegovom djetinjstvu bili sekularni Jevreji; ubrzo nakon njegove bar micve, postao je ateista.

Iako je bio zainteresovan (i talentovan) za fiziku i matematiku, Jacob je bio užasnut mogućnošću da provede dvije dodatne godine u „još drakonskom režimu“ kako bi se pripremio za viši studij na *École Polytechnique*. Umjesto toga, nakon što je posmatrao hiruršku operaciju koja je učvrstila njegovo "blago interesovanje" za medicinu, upisao je medicinski fakultet.

Tokom njemačke okupacije Francuske — i nakon smrti svoje majke — Jacob je napustio Francusku i otišao u Veliku Britaniju da se pridruži ratnim naporima. Jacob, koji je završio tek drugu godinu studija medicine, pridružio se medicinskoj četi 2. oklopne divizije Francuske 1940. Povrijeđen je u njemačkom zračnom napadu 1944. i vratio se u sada-oslobođeni Pariz, 1. avgusta 1944. Za svoju ratnu službu odlikovan je najvišim francuskim odlikovanjem za hrabrost u Drugom svjetskom ratu, ordenom oslobođenja (*Ordre de la Libération*) kao i ''Légion d'honneur* i *Croix de guerre 1939–1945*.

Nakon oporavka, Jacob se vratio na medicinsku školu i počeo istraživati tirotricin i bakteriološke metode u tom procesu. Završio je tezu koju je opisao kao "preslikavanje američkog rada" o djelotvornosti antibiotika protiv lokalnih infekcija i postao je doktor medicine 1947. Iako ga je privuklo istraživanje kao karijera, bio je obeshrabren vlastitim percipiranim neznanjem nakon što je pohađao mikrobiološki kongres tog ljeta. Umjesto toga, preuzeo je poziciju u Centru Cabanel, gdje je radio svoje teze; njegov novi rad uključivao je proizvodnju antibiotika tirotricina. Kasnije je sa centrom zaključio ugovor da preuredi fabrike baruta za proizvodnju penicilina (iako se to pokazalo nemogućim).

U tom periodu upoznao je i počeo da se udvara svojoj budućoj supruzi Lise Bloch. Jacob remarried in 1999 to Geneviève Barrier.

## Istraživanje
*]]
U 1961. Jacob i Monod istraživali su ideju da je kontrola nivoa ekspresije enzima u ćelijama i rezultat regulacije transkripcije sekvence DNK. Njihovi eksperimenti i ideje dali su podstrek novoj oblasti molekukulske razvojne biologije, a posebno regulacija transkripcije.

Dugi niz godina bilo je poznato da bakterijske i druge ćelije mogu da reaguju na spoljašnje uslove, regulacijom nivoa svojih ključnih metaboličkih enzima, i/ili aktivnosti ovih enzima. Naprimjer, ako se bakterija nađe u mediju koji sadrži laktozu, umjesto u jednostavnijem šećeru glukozi, mora se prilagoditi potrebi za 1) unosom laktoze, 2) cijepanjem laktoze na njene sastojke glukozu i galaktozu, i 3) pretvaranje galaktoze u glukozu. Bilo je poznato da ćelije pojačavaju svoju proizvodnju enzima koji rade ove korake kada su izloženi laktozi, umjesto da neprestano proizvode ove enzime. Studije kontrole aktivnosti enzima napredovale su kroz teorije o (alosternom) djelovanju malih molekula na samu molekulu enzima (uključivanje ili isključivanje), ali način kontrole proizvodnje enzima nije tada bio dobro shvaćen.

Sa ranijim određivanjem strukture i centralnog značaja DNK, postalo je jasno da su svi proteini na neki način proizvedeni iz njegovog genetičkog koda, i da bi ovaj korak mogao formirati ključnu kontrolnu tačku. Jacob i Monod su napravili ključna eksperimentalna i teorijska otkrića koja su pokazala da u slučaju sistema laktoze koji je gore opisan (u bakteriji *E. coli*), postoje specifični proteini koji su posvećeni potiskivanju transkripciji DNK u njen proizvod (RNK, koji je zauzvrat dekodira u protein).

Ovaj represor (lac repressor) pravi se u svim ćelijama, vezujući se direktno za DNK na genu koji kontroliše, i fizički sprečavajući transkripcijski aparat da dobije pristup DNK. U prisustvu laktoze, dio laktoze se pretvara u alolaktozu, koja se veže za represor, čineći ga više nesposobnim da se veže za DNK, a transkripcijska represija se ukida. Na ovaj način se konstruiše robusna petlja povratne sprege koja omogućava da se skup proteinskih proizvoda za varenje laktoze pravi samo kada su potrebni. Jacob i Monod proširili su ovaj model represora na sve gene u svim organizmims u njihovoj početnoj fazi. Regulacija genske aktivnosti razvila se u veoma veliku poddisciplinu molekularna biologija, i u stvari pokazuje ogromnu raznolikost u mehanizmima i mnoge nivoe složenosti. Sadašnji istraživači pronalaze regulatorne događaje na svakom zamislivom nivou procesa koji izražavaju genetičke informacije. U relativno jednostavnom genomu pekarskog kvasca, (*Saccharomyces cerevisiae*), 405 od njegovih 6.419 gena koji kodiraju proteine direktno je uključeno u kontrolu transkripcije, u poređenju sa 1.938 koji su enzimi.

## Počasti i nagrade
* 1962. *Grand Prix Charles-Leopold Mayer* od *Académie des Sciences*
* 1964. izabran u Američku akademiju umjetnosti i nauka
* 1965. Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu sa Andréom Lwoffom
* 1969. izabran u Američko filozofsko društvo
* 1973. Izabran za stranog člana Kraljevskog društva (ForMemRS)
* 1996. Nagrada Lewis Thomas za pisanje o nauci
* 1996. Académie française Sjedište 38

## Reference
## Bibliografija
* Jacob, François; Élie Wollman|E. L. Wollman. *Sexuality and the Genetics of Bacteria*.  Academic Press, 1961 
* Jacob, François. *The Possible & The Actual*. Pantheon Books, 1982 
* Jacob, François. *The Statue Within: An Autobiography* by, translated from the 1987 French edition by Franklin Philip.  Basic Books, 1988. ; new edition: 9780879694760
* Jacob, François. *The Logic of Life*. translated from the 1976 French edition by Princeton University Press, 1993 
* Jacob, François. *Of Flies, Mice and Men*, translated from the French edition and published by Harvard University Press, 1998 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Vanjski linkovi
* 
* François Jacob tells his life story at Web of Stories (video)
* L'Académie française 
*Discoveries concerning genetic control of enzyme and virus synthesis. 

Kategorija:Biografije, Pariz
Kategorija:Rođeni 1920.
Kategorija:Umrli 2013.
Kategorija:Akademsko osoblje Collège de Francea
Kategorija:Francuski genetičari
Kategorija:Francuski ateisti
Kategorija:Francuski biohemičari
Kategorija:Članovi Académie Française
Kategorija:Francuski molekularni biolozi
Kategorija:Francuski nobelovci
Kategorija:Članovi Francuske akademije nauka
Kategorija:Inozemni članovi Kraljevskog društva
Kategorija:Inozemni saradnici Nacionalne akademije nauka
Kategorija:Članovi Evropske organizacije za molekularnu biologiju
Kategorija:Članovi Američkog filozofskog društva
Kategorija:Istraživači bakteriofaga
Kategorija:Bivši studenti Lycée Carnota
Kategorija:Pasteurov institut
Kategorija:Članovi Francuske akademije
Kategorija:Francuski biolozi
Kategorija:Francuski ljekari
Kategorija:Članovi Kraljevskog društva