open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Filipa Lankasterska

**Filipa Lankasterska** (31. mart 1360- 19. juli 1415) je bila portugalska kraljica.

Rođena je kao prvo zakonito dijete Ivana od Ghenta, 1. vojvode od Lancastera. Majka joj je bila Blanka Lankasterska. Filipa je bila članica Ordena podvezice.

Udala se za portugalskog kralja Ivana I i tako postala kraljica Portugala. Njihovo vjenčanje je proslavljeno 11. februara 1387. godine u Portu. Njihov brak je zapečatio savez Engleske i Portugala protiv saveza Francuske i Kastilje. U portugalskom narodu Filipa je ostala upamćena kao velikodušna kraljica i posvećena majka. Njena djeca, zvana "slavnom generacijom" (portugalski: *Ínclita Geração*) prinčeva, uključivala su jednog kralja, jednog istraživača, sponzoricu umjetnosti i nauke, pretka dvaju najznačajnijih pirinejskih monarha, i "svetog princa".

Kraljica Filipa je umrla od kuge 1415. godine.

500px|lijevo|mini|Vjenčanje kralja Ivana I i princeze Filipe

Kategorija:Supružnici portugalskih vladara
Kategorija:Engleske princeze
Kategorija:Lankasterci
Borisav Jović

**Borisav Jović** (Nikšić kod Kragujevca, 19. oktobra 1928 - Beograd, 13. septembra 2021), bio je srbijanski i jugoslavenski političar.

Studirao je na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, diplomirao 1952, a doktorirao 1965 godine. Tokom karijere bio je na različitim visokim državnim funkcijama, uglavnom iz oblasti društveno-ekonomskog razvoja. Bio je ambasador SFRJ u Italiji u periodu 1975-1979 Godine 1983 izabran je za potpredsjednika skupštine SR Srbije, a u periodu 1988 - 1989. je bio predsjednik skupštine SR Srbije. Govorio je italijanski i ruski jezik.

## Rad u privredi
Radio je kao finansijski direktor u tvornici automobila *Crvena zastava*.1965. obavljao je dužnost Republičkog zavoda za planiranje, dvije godine kasnije radi u RIV-u.

## Rad u politici
Od 1973. radi kao stalni predstavnik SR Srbije u SIV-u. Dana 28. marta 1989. izabran je za predstavnika SR Srbije u Predsjedništvu SFRJ. Bio je potpredsjednik Predsjedništva SFRJ od 15. maja 1989. do 15. maja 1990, a potom predsjednik Predsjedništva SFRJ od 15. maja 1990. do 15. maja 1991. 9. marta 1991 putem telefona traži dozvolu od drugih članova predsjedništva da JNA razbije demonstracije SPO-a u Beogradu.: 

U istoj funkciji 12. marta glasao je za uvođenje vanrednog stanja u SFRJ. Bio je predsjednik Socijalističke partije Srbije (SPS) od 24. maja 1991 do 24. oktobra 1992, što je prethodno bio Slobodan Milošević koji je formalno otišao s te funkcije (ali je neslužbeno zadržao presudni uticaj u njoj) jer po Ustavu nije mogao istovremeno biti predsjednik stranke i predsjednik Srbije. Kada se Milošević službeno vratio na čelo stranke, Borisav je postao potpredsjednik SPS-a i ostao na toj funkciji do kraja novembra 1995.

Napisao je sedam knjiga, među kojima su i *Posljednji dani SFRJ* (1995), *Knjiga o Miloševiću* (2001) i *Zašto bih ćutao* (2014).

## Također pogledajte 
* Sjednica Vrhovne komande OS SFRJ mart 1991.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Predmet Milošević IT-02-54 - IZJAVA NA OSNOVU PRAVILA 89 (F) BORISAV JOVIĆ

Kategorija:Jugoslavenski državnici
Kategorija:Biografije, Batočina
Kategorija:Rođeni 1928.
Kategorija:Umrli 2021.
Kategorija:Predsjednici Jugoslavije
Kategorija:Generalni sekretari Pokreta nesvrstanih
Konstancija Kastiljska (vojvotkinja od Lancastera)

**Konstancija Kastiljska** (1354 - 24. mart 1394) je bila kastiljska infanta koja je polagala pravo na tron svoga oca nakon njegove nasilne smrti.

Bila je kćerka kastiljskog kralja Petra i Maríe de Padille, plemkinje židovskog porijekla. Nakon što je njenog oca zbacio njegov vanbračni polubrat i preuzeo tron kao Henrik II, Konstancija se postavila kao glavni pretendent tronu kojeg je okupirao nezakoniti kralj.

Pošto je njen položaj neudate pretendentice bio slab, 21. septembra 1371. godine udala se za Ivana od Ghenta, 1. vojvodu od Lancastera, trećeg sina engleskog kralja Eduarda III, i tako postala njegova druga supruga. Od njihovog vjenčanja Ivan je polagao *iure uxoris* prava na kastiljski tron i podupirao Konstanciju. Ovo je bio Ivanov način da se domogne kraljevstva, a istovremeno je tražio i škotsku krunu. Nije imao mnogo šansi da naslijedi englesku krunu, pošto su ispred njega bili njegov brat, bratići i sestrične. Ivan je pokušao izvesti invaziju na Kastilju, ali bezuspješno.

Konstancija je imala samo jednu kćerku, Katarinu Lankastersku, koja je nakon njene smrti naslijedila njena prava na kastiljsko prijestolje. Katarina se udala za kastiljskog kralja Henrika III, sina Henrika II, te su njihova nasljedna prava tako bila ujedinjena.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Pretendenti
Kategorija:Anskaridi
Bol (višeznačna odrednica)

*Bol - je neprijatan osjećaj i iskustvo povezano sa stvarnim ili potencijalnim oštećenjem tkiva 
:* patnja, bol u najširem smislu
:* psihološki bol (nepovezan sa fizičkom patnjom)
* bol, kao tema u filozofiji
*Bol (Hrvatska) - općina u Hrvatskoj
Aynsley Dunbar

**Aynsley Thomas Dunbar** rođen 10. januara 1946. godine u Liverpoolu je britanski bubnjar.

Svirao je sa mnogo muzičara među kojima su najpoznatiji: John Mayall, Frank Zappa, Jeff Beck Group kao i grupa UFO. Krajem 1960-ih je imao i svoju muzičku grupu pod nazivom Aynsley Dunbar's Retaliation.
Tokom svoje duge karijere, on je pokazao sposobnost sviranja različitih muzičkih stilova, uključujući: jazz, blues, fusion, rock i progresivni rock. Sa preko 30 zlatnih i platinastih ploča od više od 112 albuma, Aynsley Dunbar se smatra jednim od najboljih bubnjara u muzičkom poslovnom svijetu tokom više od četrdeset godina, kao član neke grupe ili kao studijski muzičar.

## Reference 
Kategorija:Britanski muzičari
Kategorija:Bubnjari
Kategorija:Biografije, Liverpool
Kategorija:Rođeni 1946.
Bjesnilo

mini|desno|300px|Pas zaražen bjesnilom
**Bjesnilo** (*lyssa*, *hydrophobia*) je virusna zoonozna bolest koja uzrokuje akutni encefalitis kod sisara.

## Epidemiologija 
Od bjesnila najčešće obolijevaju psi, vukovi, mačke i lisice, ali i šišmiši. Pošto se uzročnik bjesnila nalazi u slini zaražene životinje, zaraza se lako širi ujedima zaraženih životinja. Bjesnilo također može dobiti i čovjek. Znatno rjeđe, usred ujeda bijesnih pasa ili vukova, obolijeva i krupna stoka koja uključuje konje, svinje i koze. Klinički se manifestuje psihomotornom ekscitacijom, hidrofobijom, pojačanom salivacijom i paralizom disanja.

## Etiologija 
Uzročnik bjesnila je virus iz grupe rabdovirusa.

## Također pogledajte
*Hipersalivacija

## Vanjski linkovi 
* http://www.viprbrc.org/brc/home.do?decorator=rhabdo 

Kategorija:Zoonoze
Kategorija:Virusne bolesti
Kategorija:Tropske bolesti
Radar

Radarska antena|mini|desno
**Radar** (***ra**dio **d**etecting **a**nd **r**anging*) je uređaj za otkrivanje predmeta putem radio talasa i određivanje udaljenosti istih. Današnji radari se u kombinaciji sa GPS (*Global Positioning System*) koriste i za predstavljanje geografskih karakteristika područja u dometu radara.

## Historija 
1905. njemački tehničar za visokofrekventne sisteme, Christian Hülsmayer, dobija patent na takozvani *Telemobiloskop* za kontrolu saobraćaja. Ovaj uređaj bazira na principu refleksije radio talasa od tvrdih tijela. Do stvarne upotrebe dolazi tek 30 godina kasnije.

Guglielmo Marconi, pronalazač bežične telegrafije, je 1922 godine predložio upotrebu radio talasa za lokalizaciju brodova pri lošem vremenu. Englezi W.A.S. Butement i P.E. Pollard po ovom prijedlogu 1931 godine prave jedan uređaj za testove, koji šalje radio talase da bi po Hülsemayerovom principu otkrio brodove. 1936. Godine, na brodu *Normandie* (Normandija) je montiran jedan primitivni radar na ovom principu koji je trebao služiti za upozorenje od ledenjaka. Pogotovo u Velikoj Britaniji se počinje naveliko raditi na ovom principu.

Kada je 1939. izbio drugi svjetski rat, na istočnoj i južnoj obali Engleske se već nalazio lanac radarskih antena na 120 metara visokim stupovima. Ove antene su bile u stanju da lokalizuju 160km udaljene avione. 

Udaljenost radarom se mjeri sa vremenom koje radio impulsi trebaju do aviona i nazad do antene. Brzina se mjeri s više puta ponovljenim mjerenjem u pravcu istog aviona. Na istom principu su radili i radio-mjerni uređaji njemačke vojske. Za velike udaljenosti su korišteni radari tipa *Freya*. Za srednju udaljenost malo tačniji uređaji tipa *Würzburg* a za sam napad lovačkih aviona na njima montirani uređaji tipa *Lichtenstein*.

Prestanak upotrebe radara, koji je izmišljen za vojne potrebe, se danas ne može zamisliti u civilnom zrakoplovstvu.
mini|desno| Način rada radara

## Također pogledajte 
* HAL-3 Radar
## Vanjski linkovi 
* MIT Video Course: Introduction to Radar Systems A set of 10 video lectures developed at Lincoln Laboratory to develop an understanding of radar systems and technologies.
* *Popular Science*, August 1943, *What Are the Facts About RADAR* one of the first detailed factual articles on radar history, principles and operation published in the US
* "The Great Detective", 1946.  Story of the development of radar by the  Chrysler Corporation 
* Christian Hülsmeyer and the early days of radar
* Radar: The Canadian History of Radar - Canadian War Museum 
* Radar technology principles
* History of radar
* Radar invisibility with metamaterials
* Radar Research Center-Italy
* Early radar development in the UK
* Principles of radar target acquisition and weapon guidance systems
* Cloaking and radar invisibility
* The Secrets of Radar Museum
* 84th Radar Evaluation Squadron
* Radar
* EKCO WW II ASV radar units
* RAF Air Defence Radar Museum
* Radar - A case study highlighting the vital contribution physics research has made to major technological development 

## Također pogledajte 
* AWACS

Kategorija:Avijacija
Kategorija:Elektrotehnika
Kategorija:Tehnika
Čobanija

* Čobanija (džamija), džamija u Sarajevu
* Čobanija (most), most u Sarajevu. Jedan od mostova preko rijeke Miljacke, sagrađen 1557. Most je poznat i kao "Šejhanija"
* Regulacioni plan "Čobanija", Sarajevo, koji obuhvata dio prostora na lijevoj obali Miljacke; ograničen: sa sjevera lijevom obalom rijeke Miljacke između mostova Drvenija i Skenderija, sa juga ulicom Put Mladih Muslimana, sa istoka administrativnom granicom općine Centar i Stari Grad, sa zapada granicom obuhvata KSC Skenderija.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Regulacioni plan Čobanija, pdf
Mliječna žlijezda

mini|desno|300px|Građa mliječne žlijezde
**Mliječna žlijezda** je žlijezda kod sisara koja služi za prozivodnju mlijeka za ishranu mladih. Mliječne žlijezde su povećane i modifikovane znojne žlijezde.

Mliječne žlijezde kod muških jedinki su rudimentirane.

## Građa 
Mliječnu žlijezdu čini 10 do 20 alveotubuloznih žlijezda (*lobi glandulae mammariae*), od kojih svaka ima izvodni kanal (*ductus lactiferi*) koji se svaki posebno otvara na bradavici dojke. Režnjevi se dijele na režnjiće (*lobuli glandulae mammariae*), odijeljene vezivnim pregradama. Režnjevi i njihovi izvodni kanali poredani su zrakasto oko bradavice. Izvodni kanal proširuje se prije ulaska u bradavicu u 5 do 9 milimetara široki sinus (*sinus lactiferus*), nakon čega se opet sužuje prije otvaranja na bradavici.

## Mliječne žlijezde ko žene 
Dojka je naziv za mliječnu žlijezdu kod žena.

## Mliječne žlijezde kod životinje 
Vime je naziv za mliječnu žlijezdu kod nekih životinja (krava, koza, ovca), najčešće onih koje daju veće količine mlijeka i čije mlijeko se koristi u ishrani ljudi. Ostale životinje posjeduju mamarne komplekse (svinja, pas, mačka).

## Galerija 

Datoteka:Bezerro_mamando_REFON.jpg|Krava
Datoteka:White Cat Nursing Four Kittens HQ.jpg|Mačka
Datoteka:Piglets1.jpg|Svinja
Datoteka:Baby sheep feeding.JPG|Ovca
Datoteka:Goat kid feeding on mothers milk.jpg|Koza
Datoteka:Elephant_breastfeading.jpg|Slon

Datoteka:Breastfeeding_infant.jpg|Čovjek

## Također pogledajte 
* Dojenje
* Vime

## Reference 
Kategorija:Egzokrine žlijezde
Kategorija:Ženski reproduktivni sistem
Kategorija:Žlijezde
Kategorija:Anatomija sisara
Zalistak plućne arterije

mini|desno|300px|Dijagram ljudskog srca
**Zalistak plućne arterije** je jedan od srčanih zalistaka koji se nalazi između desne komore i plućne arterije.

## Funkcija 
Za vrijeme sistole desne komore, pritisak se povećava u njoj. Kada pritisak postane veći od onog u plućnoj arteriji, zalistak arterije se otvara, propuštajući krv da pređe iz komore u arteriju. Na kraju sistole, pritisak u desnoj komori rapidno opada. Kada pritisak komore opadne, pritisak u plućnoj arteriji zatvara zaliske arterije. Zatvaranje zaliska plućne arterije proizvodi jednu od komponenata drugog srčanog tona.

## Također pogledajte 
* Srčani zalisci

Kategorija:Srce
Ćurka

thumb|*Meleagris gallopavo*
**Ćurka** ili **tuka** je velika ptica iz roda *Meleagris*, porijeklom iz Sjeverne Amerike. Ćurke su prepoznatljive po kožnim izraslinama koje vise preko kljuna. Ženka ćurka je manja od mužjaka (ćurana), i mnogo manje obojena. Raspon krila im je 1,5-1,8 metar. Ćurke su najveće ptice koje žive u otvorenim šumama i teško da se mogu zamijeniti sa nekim drugim pticama. Mužjak se zove puran ili tukac.

Domaća ćurka u suštini je neletačica, ali manje divlje ćurke mogu letjeti i do nekoliko metara u visinu. Pilići ne mogu letjeti dvije sedmice nakon izlegnuća.

## Historija 
Prvi pokušaji unošenja divlje ćurke u Evropu se vezuju za godinu 1880, kada su matična jata ispuštena u prostor šumske uprave Graffeneg u Austriji. Kasnije je to ponovljeno i u Mađarskoj, u lovištima Slovačke i Češke.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* 

Kategorija:Domaće životinje
Kategorija:Galliformes
Lockheed U-2

**Lockheed U-2** (*Dragon Lady*) je strateški izviđač pravljen sredinom 50-ih godina. Ideja i konstrukcija su bili tajni i provedeni su u takozvanoj lisičjoj jazbini (*Skunk Works*) firme Lockheed. Njegove vrlo važne visinske i dužinske mogućnosti, ovaj avion zahvaljuje svojim mlaznim turbinama i konstrukciji krila, naslonjenoj na jedrilice. U-2 je napravljen za velike visine gdje je presretanje od strane lovačkih aviona i raketa manje vjerovatno. Ipak, 1. maja 1960 je jedan avion ovog tipa oboren od strane sovjetskog saveza jednom raketom. Pilot Gary Powers se uspjeva spasiti ali je od rusa zarobljen. Svoju vrijednost ovaj tip aviona pokazuje 1962 godine, kada jedan avion ovog tipa otkriva balističke nuklearne rakete stacionirane na Kubi.

## Tehnički podaci (U-2S) 
## Vanjski linkovi 
* Osjećaj pri startu jednog U-2 iz prve ruke 

Kategorija:Avioni
Kategorija:Avijacija
Kategorija:Lockheed Martin
Kljun

mini|desno|200px|Različite vrste ptičijih kljunova
**Kljun** je vanjska anatomska struktura kod ptica koja služi u ishrani, čišćenju, manipulisanju predmetima, ubijanju, hranjenju mladih, građenju gnijezda i sl.

## Anatomija 
Kljunovi se veoma razlikuju po veličini i obliku kod različitih vrsta ptica. Kljun se sastoji od gornje i donje vilice koje čine koštanu osnovu preko koje se nalazi sloj keratina. Između ovih slojeva se nalaze krvni sudovi i nervi.

Na gornjem dijelu kljuna se nalaze nosnice preko kojih se vrši disanje (nekada nosnice nisu smještene na kljunu nego na strukturi koja se zove *cera*.

Za razliku od vilica sa zubima, kljunovi se ne koriste za žvakanje. Hrana samo prolazi kroz kljun i gutanjem dospijeva u želudac gdje se hrana usitnjava pomoću gastrolita.

U zavisnosti od vrste ptice kljun godišnje raste od 2,5 do 7,5 cm.

## Problemi sa kljunom 
Kod držanja ukrasnih ptica u zatočeništvu, čest je slučaj da se, uslijed neodgovarajuće ishrane, kljunovi ptica deformišu. Ako zbog nedovoljnog trošenja narastu predugački, mogu, bez odgovarajuće pomoći, dovesti do uginuća ptice od gladi. Slično se može dogoditi i kod neke druge deformacije radi koje onda ptica više ne može uzimati hranu.

Može se desiti da radi prerastanja dođe i do otpadanja kljuna.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Anatomija životinja
Lockheed SR-71

**Lockheed SR-71 Blackbird** (bs. kos) je jedan od izviđačkih aviona genijalca Clarencea "Kelly"-a Johnsona. Njegovi projekti A-12 i YF-12 su direktni prethodnici *kosa*. Napravljen za potrebe SAC (*Strategic Air Command*) USAF-a (Američkih zračnih snaga), dvosjedna SR-71 je u najvećoj mjeri pravljena od titanija da bi se pri maksimalnoj brzini i pri tome nastajućim temperaturama, doslovno, onemogućilo raspadanje aviona. Pri brzini od Mach 3, temperature na vanjskim dijelovima krila dostižu 3000&nbsp;°C. Pošto aeorodinamički otpor sa brzinom raste, konstruktori ovog aviona su se odlučili za trup, koji je pljosnat i tako daje malo površine za otpor. Prvi prototip SR-71 je počeo sa svojom upotrebom u januaru 1966, u 4200 *Strategic Reconnaissance Wing* u Beale (California). Uzima se, jer nema tačnih izvora, da je od ovog tipa napravljeno između 32 i 50 aviona. Poznato je da su dva aviona ovog tipa preuređena u SR-71B (za potrebe školovanja na ovom tipu) i jedan u SR-71C. 1988 je korišteno još 6 aviona ovog tipa a 1989 su izbačeni iz upotrebe. Nasljednik ovog tipa pod nazivom *Aurora* se nalazi kao projekt na papiru.
## Razvoj
Radovi su počeli 1959. u odjeljenju Lockheeda "Skunk Works" kod Burbanka. Prvi uspješan let obavljen je 22. decembra 1964. Tokom testova dostignuta je brzina od 3219&nbsp;km/h uz operativnu visinu od 21.500 m. 4200-ta eskadrila u Bealu (Kalifornija) dobila je kao prva primjerak aviona za obuku. Tokom potrage D.B. Coopera, otmičara leta 305 Northwest Orient Airlinesa, SR-71 je 1971. fotografisao šumsko područje gdje je iskočio s padobranom.  Prva vojna upotreba počela je aprila 1986 tokom rata u Vijetnamu, koja su obavljana tri puta sedmično. Nadgledani su položaji sovjetske vojske na Arktiku i Sredozemnom moru. 15 i 16 aprila 1986. SR-71 nadletao je Libiju nakon napada sa F-111.

## Dizajn
U programu "Archangel" kod Skunk Worksa (odjeljenje Lockeeda za tajne projekte) počeo je razvoj 1957. CIA će 11. februara 1960. naručiti nekoliko primjeraka s budžetom od 96 miliona američkih dolara.SR-71 ima 90% manji radarski odraz, isti crni materijal koristi se kod nevidljivih aviona B-2 i F-117.

## Galerija 

Datoteka:Boeing KC-135Q refueling SR-71.JPEG|Dopunjavanje iz Boinga tokom leta
Datoteka:SR-71 flight instruments.triddle.jpg|Kopkpit SR-71
Datoteka:SR71BlackBird1.JPG|SR-71 u Steven F. Udvar-Hazy Center
Datoteka:Sr71 at national space museum.jpg|SR-71 Blackbird u Steven F. Udvar-Hazy Center
Datoteka:sr-71.jpg|"Crna ptica" u muzeju u Nebrasci
Datoteka:Pima-SR71.jpg|SR-71 i D-21B u muzeju *"Pima Air & Space Museum"*

==Poznati piloti
*Iako je SR71 predviđen za izviđanje Socijalističkog saveza sovjetskih republika (SSSR) nikada nije, prema navodima dokumentarnog filma "SR-71 Blackbird - Der schnellste Jet der Welt", zvanično nadletao taj zračni prostor. 
*Budući da je proizvodnja aviona zahtijevala metal titanij, isti je upravo nabavljen krijumčarenjem iz SSSR-a.

## Adaptacija
### Film
* *Black Thunder* (Rick Jacobson, 1998)
## Literatura
*
## Napomene 
## Reference
## Vanjski linkovi 
* Stranica o SR-71

Kategorija:Lovački avioni
Kategorija:Lockheed Martin
Spisak univerziteta u Bosni i Hercegovini

Ovaj članak predstavlja spisak svih javnih i privatnih univerziteta na području Bosne i Hercegovine.

## Javni univerziteti 
## Broj studenata 2024/2025. akademske godine 
## Broj studenata za aktuelnu i prethodne akademske godine 
## Privatni univerziteti (uključujući samostalne visoke škole i koledže) 
* Internacionalni univerzitet u Sarajevu (Sarajevo);
* Međunarodni univerzitet Burch (Sarajevo);
* Škola nauke i tehnologije u Sarajevu (Sarajevo);
* Fakultet javne uprave (Sarajevo);
* Komunikološki koledž u Banjoj Luci "Kapa Fi" (Banja Luka);
* Panevropski univerzitet Apeiron Banjaluka (Banja Luka);
* Visoka škola računarstva i poslovnih komunikacija eMPIRICA u Brčko distriktu BiH (Brčko Distrikt);
* Evropski univerzitet "Kallos" (Tuzla);
* Univerzitet u Travniku (Travnik);
* Univerzitet Hercegovina (Međugorje i Mostar);
* Međunarodni univerzitet "Phillip Noel Baker" (Sarajevo);
* Američki Univerzitet u Bosni i i Hercegovini (Tuzla, Sarajevo i Banja Luka);
* Univerzitet za poslovni inženjering i menadžment (Banja Luka);
* Univerzitet za poslovne studije (Banja Luka);
* Koledž u Banjoj Luci (Banja Luka);
* Koledž za primjenjene i pravne nauke "Prometej" (Banja Luka);
* Univerzitet Slobomir P (Doboj i Bijeljina);
* Visoka škola za ekonomiju i informatiku (Prijedor);
* Univerzitet Sinergija (Bijeljina);
* Univerzitet "VITEZ" Travnik (Travnik);
* Koledž za poslovni menadžment "PRIMUS" (Gradiška);
* Nezavisni univerzitet Banja Luka (Banja Luka);
* Evropski univerzitet Brčko Distrikt (Brčko Distrikt)
* Internacionalni Univerzitet Travnik (Travnik);
* Pravni fakultet Univerziteta u Travniku (Kiseljak);
* Visoka škola „CEPS-Centar za poslovne studije“ (Kiseljak);
* Univerzitet "Bijeljina" (Bijeljina);
* Visoka međunarodna škola Cazin (Cazin)

## Također pogledajte 
* Obrazovanje
* Univerzitet
* Fakultet

## Reference 
Bosna i Hercegovina
*
Spiskovi vezani za Bosnu i Hercegovinu
Bosna i Hercegovina
Poluvrijeme eliminacije

**Poluvrijeme eliminacije** (**Poluvrijeme izlučivanja** ili *biološko poluvrijeme*) neke tvari je vrijeme koje je potrebno da tvar (lijek, radioaktivni element i drugo) izgubi pola svoje farmakološke, fiziološke ili radiološke aktivnosti.

 je važan farmakokinetički parametar i obično se obilježava kao  ***t1/2***, nekad i kao ***b1/2*** da bi se razlikovalo od vremena poluraspada radioaktivnih elemenata.

Dok se radioaktivni izotopi raspadaju po principima kinetike, te im je brzina raspadanja ravnomjerna, izlučivanje tvari iz živog organizma se zasniva na mnogo kompleksnijim principima te ga je mnogo teže izmjeriti.

## Također pogledajte 
* Vrijeme poluraspada

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Software za predviđanje poluvremena eliminacije lijeka 

Kategorija:Farmacija
Lockheed F-117

**Lockheed F-117 "Nighthawk"** skrivan je od javnosti gotovo 15 godina. Ovaj projekat bio je odgovor kompanije Lockheed na katalog potreba za XST avionom (*Experimantal Stealth Technology*) koji je raspisala DARPA (*Defence Advanced Research Projects Agency*) 1975/76. Dizajniranje i konstrukcija aviona počela je 1976. u okviru projekta "Have Blue". Rezultati testova zadovoljavaju te se tako pravi prvi prototip letjelice pod oznakom *YF-117-LO*. Poslije prvih letova prelazi se na proizvodnju poboljšanog modela F-117, koji je zbog pretežno noćnih misija od svojih pilota dobio nadimak "Nighthawk" ("Noćni jastreb"). Od 1983. ovi avioni ulaze u operativnu upotrebu, a stacionirani su na tajnoj bazi *Tonopah*. Tek od 1989. počinju i misije po danu. Najvažnija karakteristika ovog aviona je njegova osobina minimalnog odbijanja radarskih talasa. Oštri dijelovi s neuobičajenim uglovima (krila su na primjer za 67° povučena unazad, a uobičajeno je do 37°) omogućavaju disperziju radarskih talasa i njihovu djelimičnu apsorpciju. Međutim, ovakvi detalji konstrukcije odražavaju se i na aerodinamiku i upravljivost ove letjelice, koje je izuzetno zahtjevna. Prvu borbenu upotrebu F-117 imao je u Panami 1989. U Zaljevskom ratu događa se masovnija upotreba, počevši od januara 1991.

F-117 je učestvovao i u sukobu u Jugoslaviji. Tada je jedan avion oboren od raketnog sistema zemlja-zrak 1999. To je jedini zabilježeni gubitak jednog Nighthawka u borbenim djelovanjima.

## Tehnički podaci (F-117A) 
## Također pogledajte 
* Northrop-Grumman B-2
* Ekranoplan

## Vanjski linkovi 
* F-117A.com - Stranica o Black Jetima 

Kategorija:Lovački avioni
Kategorija:Lockheed Martin
Dživar džamija

**Dživar džamija** se nalazi u naselju Donje Čičevo, grad Trebinje, Bosna i Hercegovina. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika na sjednici održanoj 27. februara 2019. godine, donijela je odluku da se džamija sa grobljem proglasi za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Amir Pašić (predsjedavajući), Goran Milojević i Radoje Vidović.

Džamija se nalazi pod brdom Strač. Udaljena je oko pet stotina metara od magistralnog puta za Dubrovnik. Pored džamije se nalazi mekteb i čatrnja - ne zna se kada su tačno izgrađeni. 

## Historija 
Nema pisanih podataka o izgradnji džamije. Pretpostavlja se da je izgrađena 1512. godine zahvaljujući Bešovićima, Busuladžićima i Kurtagićima, prvim muslimanskim porodicima na prostoru Dživara kod Trebinja. Također postoji verzija da je sagrađena prije pada Herceg-Novog u mletačke ruke, dakle prije 1686. godine, prema tome sagrađena je prije Careve i Osman-pašine džamije u Starom gradu u Trebinju.

## Arhitektura 
Specifičnost džamije je njena munara, najmanja u Hercegovini. Na njenom vrhu nalazi se 
kameni alem po čemu je specifična i jedinstvena džamija u Bosni i Hercegovini. Džamija je dograđivana dva puta.

## Rušenje 
U toku rata u Bosni i Hercegovini džamija je srušena 1993. godine.

## Obnova 
Džamija je obnovljena i otvorena 26. jula 2008. godine.

## Reference 
Kategorija:Džamije u Trebinju
Kategorija:Nacionalni spomenici u Trebinju
Padajuća koza

mini|desno|300px|Padajuća koza
**Padajuća koza** je rasa domaće koze koja je karakteristična po tome da joj se mišići ukoče na desetak sekundi kada je koza preplašena. Ova pojava je bezbolna i dovodi do pada životinje na zemlju. Ova osobina je uzrokovana naslijednim genetskim poremećajem zvanim *myotonia congenita*. Mlađe koze, jarad, se ukoče i padaju na stranu, dok starije rašire noge ili se naslone na nešto.

Ove koze su poznate i po nazivima Tenesi koze, nervozne koze, koze ukočenih nogu, koze drvenih nogu.

## Osobine 
Ove koze su nešto manje u prosjeku od običnih koza. Visoke su od 43 do 64&nbsp;cm, a teže od 27 do 75&nbsp;kg. Imaju velike oči i pojavljuju se u standardnim bojama. Nije nađen još nijedan slučaj ove pojave kod angora koza. Životni vijek ovih životinja je 12-15 godina.

## Historija 
Ove koze su se pojavile prvi put u američkoj državi Tennessee u ranim 1800-tim.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Međunarodno udruženje za padajuće koze
* 

Kategorija:Rase koza
Bajrakli džamija (višeznačna odrednica)

**Bajrakli džamija** se može odnosti na:

*Bajrakli džamija, Srbija
*Bajrakli džamija (Rudo), Bosna i Hercegovina
* Bajrakli džamija, Prizren, Kosovo
* Bajrakli džamija, Peć, Kosovo
## Reference
Angora koza

mini|desno|300px|Angora koza
**Angora koza** je rasa koze porijeklom iz regije Angora, danas Ankara, Turska.

## Historija 
Ova rasa se prvi put spominje u vremenu Mojsija, oko 1500. p. n. e. Prve angora koze u Evropu je doveo Karlo V oko 1554.

## Vuna 
Vuna dobivena od ove rase koza se zove moher. Jedna koza proizvede 5-8 kg vune godišnje. Angora koze se šišaju dva puta godišnje.

Duže vremena angora koze su se uzgajale samo radi bijele vune, ali od 1998 počele su se uzgajati i koze sa drukčijim bojama vune, crnom, sivom, crvenom i smeđom.

Najveći proizvođači mohera su SAD, Turska i Južnoafrička Republika.

## Vanjski linkovi 
* https://web.archive.org/web/20120325003016/http://www.springharvestfarm.ca/?page_id=3
* http://www.tumbledownfarm.com/drupal/Cyclopedia_of_American_Agriculture/Animals/III_NA_Farm_Animals/Goats 

Kategorija:Rase koza
Mercedes Margalot

mini|desno|Mercedes Margalot

**María Mercedes Margalot** (28. juni 1975. - ) je argentinska hokejašica na travi iz Buenos Airesa. Igra na poziciji odbrane.

Igrala je za klubove u Holandiji, prvo za Oranje Zwart iz Eindhovena, a zatim za Push iz Brede.

Osvojila je srebrnu medalju na Olimpijskim igrama 2000. godine u Sydneyu i bronzanu medalju na Olimpijskim igrama 2004. godine u Atini.

Kategorija:Argentinske hokejašice na travi
Kategorija:Osvajači bronzane medalje na Olimpijskim igrama (Argentina)
Kategorija:Rođeni 1975.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Biografije, Buenos Aires
Kategorija:Osvajači srebrne medalje na Olimpijskim igrama (Argentina)
Magdalena Aicega

**María Magdalena Aicega**, odmilja *Maguie*, (1. novembar 1973. - ) je argentinska hokejašica na travi. Igra na poziciji odbrane. Svojim igrama zadobila je povjerenje argentinskog selektora u periodu dužem od decenije.

## Uspjesi 
Osvojila je srebrnu medalju na Olimpijskim igrama 2000. godine u Sydneyu.

Prvi put je zaigrala za Argentinu na svjetskom kupu za juniorke 1993. godine u Barceloni, osvojivši zlatnu medalju za Argentinu. Iduće godine, ova izvođačica kaznenih udaraca zaigrala je za seniorski tim, osvojivši pritom srebrnu medalju na svjetskom kupu 1994. godine u Dublinu.

## Nagrade 
Dvostruka je dobitnica je nagrade *Silver Olimpia*, najprestižniju nagradu koju dodjeljiva Argentinsko društvo sportskih novinara 1998. i 2003. godine.
Nominovana je od strane Međunarodna hokejska federacija i za nagradu za Svjetsku hokejašicu godine 1999. godine; naslov je te godine otišao Australki Alyson Annan.

## Reference 
* CA Hockey

Kategorija:Argentinske hokejašice na travi
Kategorija:Osvajači bronzane medalje na Olimpijskim igrama (Argentina)
Kategorija:Osvajači srebrne medalje na Olimpijskim igrama (Argentina)
Velika nagrada Mađarske

**Velika nagrada Mađarske** () je autotrka koja se godišnje održava u Mađarskoj. Od 1986. takmičenje se održava u okviru FIA Šampionata Formule 1.

## Pobjednici 
### Višestruki pobjednici (vozači) 
***Podebljani** vozač je i dalje aktivan u takmičenju Formule 1.*

### Višestruki pobjednici (konstruktori) 
***Podebljani** konstruktori su i dalje aktivini u takmičenju Formule 1*

### Višestruki pobjednici (motori) 
***Podebljani** motori su i dalje aktivini u takmičenju Formule 1*

### Pobjednici po godinama 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranica Velike nagrade Mađarske
* statistika Velike nagrade Mađarske

Kategorija:Motosport u Mađarskoj
Mađarske
*
Agustina García

**Agustina Soledad García** (12. juni 1981. - ) je argentinska hokejašica na travi. Igra na poziciji napada.

Svojim igrama izborila je mjesto u argentinskom izabranoj ekipi.

## Uspjesi 
Osvajačica je srebrnog odličja na OI 2000. i brončanog odličja na OI 2004. u Ateni.

Od strane Međunarodne hokejske federacije je dvaput proglašena *Svjetskom mladom hokejašicom godine*, i to 2002. i 2004. godine.

Kategorija:Argentinske hokejašice na travi
Kategorija:Osvajači bronzane medalje na Olimpijskim igrama (Argentina)
Kategorija:Rođeni 1981.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Osvajači srebrne medalje na Olimpijskim igrama (Argentina)
Ayelén Stepnik

**Ayelén Stepnik** (Rosario, 22. novembar 1975. - ) je argentinska hokejašica na travi. Igra na položaju vezne igračice.

Osvajačica je srebrne medalje na Olimpijskim igrama 2000. godine u Sydneyu i bronzane medalje na Olimpijskim igrama 2004. godine u Atini.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Argentinske hokejašice na travi
Kategorija:Osvajači bronzane medalje na Olimpijskim igrama (Argentina)
Kategorija:Osvajači srebrne medalje na Olimpijskim igrama (Argentina)
Angora

* Stari naziv za Ankaru, glavni grad Turske
* Angora koza, rasa koze
* Angora zec, rasa zeca
* Angora vuna, vuna dobivena od angora zeca
* Angora mačka, rasa mačke
* Angora jezera, grupa jezera u SAD-u
Međunarodna asocijacija za zračni transport

**Međunarodna asocijacija za zračni transport** (skraćeno **IATA** od engl. *International Air Transport Association*, fr. *Association internationale du transport aérien*) je globalna trgovinska organizacija koja predstavalja, vodi i služi oko 270 avio-kompanija koje se bave zračnim prijevozom, odnosno pokriva 94% ukupno ostvarenih redovnih letova u međunarodnom zračnom saobraćaju. Sjedište je u Montrealu, Kanada.

Osnovna je u aprilu 1945. godine u Havani, Kuba. Nasljednica je Asocijacije međunarodnog zračnog saobraćaja (engl. *International Air Traffic Association*), osnovne 1919. godine u Haagu, s početkom ostvarivanja prvih redovnih međunarodnih letova. U vrijeme osnivanje, IATA je imala 57 članovi iz 31 države, uglavnom iz Evrope i Sjeverne Amerike. Danas IATA ima oko 270 članovi iz preko 140 zemalja svijeta.

Svrha organizacija je pomoći zračnim prijevoznicima da postanu konkurentni, te da se postigne ujednačenost cijena. Za potrebe izračuna cijene prijevoza, IATA je podijelila svijet na tri regije:

# Sjeverna, Južna i Srednja Amerika.
# Afrika, Bliski Istok i Evropa (prema IATA-i, Evropa uključuje Evropu te Alžir, Maroko i Tunis).
# Azija, Australija, Novi Zeland i Okeanija.

IATA dodjeljuje troslovne IATA aerodromske kodove (npr. za Aerodrom Zagreb **ZAG**) i dvoslovne IATA kodove avio-kompanija (npr. za Croatia Airlines **OU**). Njih ne treba mješati s kodovima ICAO.

## Također pogledajte 
* Organizacija međunarodne civilne avijacije

## Vanjski linkovi 
* Službene stranice 

Kategorija:Avijacija
Kategorija:Ekonomske organizacije
Aerodrom Osijek

**Aerodrom Osijek** je jedan od devet većih aerodroma u Hrvatskoj. Smješten je u naselju Klisa, uz regionalni put Osijek-Vukovar, a udaljen 20 kilometara od grada Osijeka. Osim osnovne djelatnosti prihvata i otpreme putnika, robe, pošte i stvari, osječki aerodrom pruža trgovačke, ugostiteljske i medicinske usluge, avio-taksi itd.

## Kompanije i destinacije 
* Croatia Airlines (Dubrovnik, Split)
* Trade Air (Zagreb)

## Sportski aerodrom Čepin 
* Aerodrom Čepin

## Vanjski linkovi 
* Aerodrom Osijek

Osijek
Kategorija:Građevine u Osijeku
Krk (grad)

260px|mini|Krk, rimokatolička katedrala
**Krk** je grad u Hrvatskoj, na ostrvu Krku, u Primorsko-goranskoj županiji.

## Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazio se u sastavu stare općine Krk.

## Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, grad Krk je imao 6.281 stanovnika, od čega u samom Krku 3.730.

### Grad Krk 
**Napomena**: *Nastao iz stare općine Krk.*

### Krk (naseljeno mjesto) 
### Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Krk je imalo 3.022 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:

## Galerija 

Datoteka:City walls of Krk 2.JPG|gradske zidine
Datoteka:Croatia krk krk.jpg|lučica
Datoteka:Krk (town) Old town.jpg|ulica u starom gradu
Datoteka:Krk 8.JPG|gradski detalj
Datoteka:Croatia Krk BW 2014-10-12 12-13-56.jpg|gradski trg
Datoteka:Suncani sat krk 07.jpg|sunčani sat
Datoteka:Park Krk.jpg|gradski park
Datoteka:Krk 3.JPG|mol
 

## Također pogledajte
* Spisak gradova u Hrvatskoj

## Literatura 
* http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1991/pdf/G19914018.pdf Savezni zavod za statistiku i evidenciju FNRJ i SFRJ, popis stanovništva 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. i 1991. godine.
* Knjiga: "Narodnosni i vjerski sastav stanovništva Hrvatske, 1880-1991: po naseljima, autor: Jakov Gelo, izdavač: Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske, 1998., , ;

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Gradovi u Hrvatskoj
Kategorija:Gradovi u Primorsko-goranskoj županiji
*
Kategorija:Krk
Aerodrom Split

**Aerodrom Split** je jedan od devet aerodroma u Hrvatskoj. Udaljen je 6&nbsp;km od Trogira i Kaštela, te 25&nbsp;km od Splita.

## Historija 
Aerodrom Split otvoren je 25. novembra 1966. godine. Iz godine u godinu rastao mu je broj putnika. Taj je rast zaustavljen 1988. godine zbog krize nastale težnjom za nezavisnošću u republikama SFRJ. U septembru 1991. godine zatvoren je zbog rata, a u aprilu 1992. godine je opet otvoren.

## Kompanije i destinacije 
* Alitalia (Milano)
* Austrian Airlines (Beč)
* Croatia Airlines (Amsterdam, Beč, Berlin, Bruxelles, Dubrovnik, Düsseldorf, Frankfurt, London, Lyon, München, Osijek, Paris, Rim, Skopje, Zagreb, Zürich)
* Czech Airlines (Prag)
* Dubrovnik Airline (Belfast, Basel, Geneva, Zürich)
* easyJet (Bristol, Geneva, London)
* Flybe (Birmingham)
* Germanwings (Berlin, Köln, Dortmund, Hamburg, Stuttgart)
* Intersky (Graz)
* Luxair (Luxemburg)
* Norwegian Air Shuttle (Bregen, Oslo, Stavanger, Stockholm, Göteborg)
* SAS (Stockholm, Göteborg)
* Sterling Airlines (Kopenhagen)
* Thomas Cook Airlines (London, Manchester)
* Ukraine International Airlines (Kijev)

## Vanjski linkovi 
* Službena stranica

Split
Kategorija:Građevine u Splitu
Moher

mini|desno|300px|Angora koza od koje se dobija moher
**Moher** je naziv za materijal, vrstu vune, koja se dobija od dlake angora koza. Riječ moher dolazi od arapske riječi *mukhayyar*. Vlakna mohera imaju prečnik oko 25-45&nbsp;µm. Moher je jedan od najstarijih tekstilnih materijala danas u upotrebi. Materijal je dosta trajan i otporan. Vrlo lako se boji. Posjeduje veoma dobre termoizolacijske osobine.

Moher se sastoji većinom od keratina.

Dijametar mohera se povećava sa starošću koze. To znači da jarad i mlađe koze daju tanji i kvalitetniji moher koji se koristi za odjeću, dok starije koze daju moher koji se koristi za tepihe.

Moher ne treba miješati sa angora vunom koja se dobija od angora zeca.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://web.archive.org/web/20080212055738/http://www.ansi.okstate.edu/breeds/goats/angora/index.htm

Kategorija:Prirodni materijali
Kategorija:Tekstil
Marija Karolina Austrijska

**Marija Karolina Austrijska** (13. august 1752 - 8. septembar 1814) je bila prva kraljica Dviju Sicilija kao supruga prvog kralja te kraljevine, Ferdinanda I, i njen *de facto* vladar.

Rođena je kao nadvojvotkinja **Marija Karolina Ludovika Josipa Ivana Antonija** od Austrije, princeza od Ugarske, Češke, Hrvatske, Slavonije, i Toskane. Majka joj je bila Marija Terezija, nadvojvotkinja Austrije i kraljica Ugarske, češke, Hrvatske i Slavonije. Njen otac je bio Franjo I, car Svetog Rimskog Carstva i veliki vojvoda Toskane.

Marija Karolina je bila trinaesto dijete i pretposljednja kćerka u carskoj porodici Habsburg. Odgajana je i obrazovana zajedno sa mlađom sestrom, Marijom Antonijom (kasnije poznata kao Marija Antoaneta), sa kojom je bila veoma bliska. Međutim, za razliku od Marije Antonije, Marija Karolina je bila posvećena učenju. Smatrajući da Marija Antonija ima loš uticaj na marljivu Mariju Karolinu, njihova majka ih je razdvojila i Karolini odredila guvernatu njene starije sestre, Marije Josipe. Marija Terezija je Karolinu smatrala kćerkom koja joj najviše liči.

Nakon smrti njene starije sestre, Marije Josipe, Karolina je preuzela njeno mjesto odabrane mladenke za napuljskog kralja. Uprkos Karolininim protestima, carica Marija Terezija je bila odlučna njenim brakom zapečatiti alijansu sa španskim kraljem Karlom III.

Dana 12. maja 1768. udala se za mladog kralja Ferdinanda IV Napuljskog i IIII Sicilijskog, koji se kasnije proglašava kraljem Dviju Sicilija. Dominantna Marija Karolina je ubrzo preuzela kontrolu nad muževim kraljevinama. Prema napuljskom zakonu, međutim, nije mogla postati državni savjetnik sve dok ne rodi sina. Budućeg Franju I rodila je 14. augusta 1777. godine i time dobila još veću moć. Marija Karolina je na kraju preko povodljivog muža uspostavila tiransku vladavinu.

U oktobru 1793. godine potreslo ju je pogubljenje njene mlađe sestre, francuske kraljice Marije Antoanete. Marija Karolina je odmah muža natjerala da proglasi rat Francuskoj, što je on i uradio, a mir je sklopljen 1796. godine.

Rane 1799. godine i sama je iskusila revoluciju, koja je zamijenila njeno kraljevstvo kratkovječnom republikom. Uz pomoć Britanaca monarhija je ponovo uspostavljena, a pobunjenici su osuđivani i vješani.

Godine 1806. njenog muža je u Napulju svrgnuo francuski car Napoleon Bonaparte, ali Marija Karolina je zadržala vlast nad Sicilijom sve do 1812. godine sve do abdikacije njenog muža. Marija Karolina se vratila u rodnu Austriju, gdje je umrla 1814. godine.

## Porijeklo 
Kategorija:Supružnici napuljskih vladara
Kategorija:Supružnici sicilijanskih vladara
Kategorija:Nadvojvotkinje od Austrije
Kategorija:Habsburg-Lotaringovci
Aerodrom Pula

**Aerodrom Pula** je jedan od devet aerodroma u Hrvatskoj. I prije Drugog svjetskog rata postojala je neka vrsta aerodroma na travi. Otvorena je u vojne svrhe Jugoslavenske narodne armije u jesen 1954. godine i tome je služila do 1. maja 1967. godine. Tada postaje i civilni aerodrom.

## Zračne linije i destinacije 
*Croatia Airlines (Amsterdam, Dubrovnik [sezonski], Zadar, Zagreb, Zürich)
*Flyglobespan (Edinburgh, Durham-Tees Valley, Glasgow)
*Germanwings (Köln/Bonn) 
*Jat Airways (Beograd) 
*Norwegian Air Shuttle (Oslo) 
*Ryanair (Birmingham, London-Stansted)
*Thomsonfly (Birmingham, London-Gatwick, London-Luton, Manchester)
*Ural Airlines (Jekaterinburg [započinje 31. maja; sezonski])
*XL Airways (Bristol, London Gatwick)

## Statistički podaci 
Najveći saobraćaj u Aerodromu Pula ostvaren je 1990. godine, a očekivanja govore o 720.000 putnika do 2010. godine.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službene stranice Zračne luke Pula

Pula
Kategorija:Građevine u Puli
Aerodrom Rijeka

**Aerodrom Rijeka** je jedan od devet aerodroma u Hrvatskoj. Nalazi se na ostrvu Krk, 17&nbsp;km od centra grada Rijeke.

## Kompanije i destinacije 
*Arika Israel Airlines (Tel Aviv)
*Croatia Airlines (London, Zagreb)
*Israir Airlines (Tel Aviv)
*Norwegian Air Shuttle (Oslo)
*Sun d'Or International Airlines (Tel Aviv)
*TUIfly (Koln, Hanover, Munchen, Stuttgart)

## Vanjski linkovi 
* Službena stranica

Rijeka
Kategorija:Građevine na Rijeci
Aerodrom Brač

**Aerodrom Brač** (*Aerodrom Bol*) je jedan od devet aerodroma u Hrvatskoj. Nalazi se na otoku Braču, iznad Bola. Na aerodrom slijeću avioni Croatia Airlinesa za Zagreb i Evolavie za Anconu

## Vanjski linkovi 
Službena stranica
## Reference 
Bol
Kategorija:Građevine na Braču
Aerodrom Čakovec

**Aerodrom Čakovec** je aerodrom u Hrvatskoj. Spada u kategoriju aerodroma namijenjenih za povremeni zračni prijevoz, školovanje i sport. Prostire se na oko 42 ha zemljišta od kojih je jedan dio u državnom, a jedan u privatnom vlasništvu. Na aerodromu trenutno ne postoje terminali za prihvat i otpremu putnika i robe.

## Uzletno-sletna r 
Travnata uzletno-sletna staza duga je 1.100 m, široka 42 m, proteže se u smjeru 210°-030° i nema ugrađena svjetla na noćno letenje.

## Korisnik aerodroma 
Korisnik aerodroma je Aeroklub Čakovec. S obzirom na karakteristike i **I** vatrogasne kategorije, na aerodrom mogu slijetati avioni mase do 5.700&nbsp;kg, iako bi uz podizanje vatrogasne kategorije mogli slijetati i veći avioni.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Čakovec
Kategorija:Građevine u Čakovcu
Aerodrom Mali Lošinj

**Aerodrom Mali Lošinj** je aerodrom u Hrvatskoj registrovan za javni domaći i međunarodni promet. Nalazi se na otoku Mali Lošinj. Ima uzletno-sletnu stazu dužine 900 m, širine 30 m, kodne oznake 1C prema ICAO-u. Staza je instrumentalna, za neprecizni prilaz, a dužinom zadovoljava uvjete za slijetanje i uzlijetanje STOL (Short take off and landing – kratko uzlijetanje i slijetanje) aviona.

Uzletno-sletna staza je izgrađena od asfalta, kao i staze za vožnju. Dvije staze za vožnju postavljene su pod uglom 45° u odnosu na uzletno-sletnu stazu i zadovoljavaju sadašnji promet malih aviona. Aerodrom je osposobljen za dnevno letenje.

Prioritet je potreba produženja piste na 1.260 m, a realizaciji te namjere se već pridonijelo izradom potrebne projektne dokumentacije. Primorsko-goranska županija učestvuje u finansiranju ovog projekta.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službeni sajt

Mali Lošinj
Kategorija:Građevine na Malom Lošinju
Aerodrom Čepin

**Aerodrom Čepin** je aerodrom u Hrvatskoj. Nalazi se 3&nbsp;km jugoistočno od grada Osijeka. Služio je kao vojni aerodrom. Danas je sportsko-rekreativni aerodrom.

## Reference 
Kategorija:Aerodromi u Hrvatskoj
Kategorija:Građevine u Osijeku
Aerodrom Zadar

mini|desno|Pogled iz zraka na aerodrom u Zadru
**Aerodrom Zadar** (, IATA identifikacijski kod **ZAD**) jedan je od devet aerodroma u Hrvatskoj.

Osnovan je 1968. godine u blizini naselja Zemunik Donji i udaljen je 7&nbsp;km istočno od Zadra. Nalazi se na nadmorskoj visini od 88&nbsp;m.

Najveći je zrakoplovni centar u Hrvatskoj. Zbog dvije uzletno-sletne staze (u okomitim odnosima) u mogućnosti je prihvatiti zrakoplove bez obzira na vremenske uslove. Specijaliziran je za prihvat i održavanje vatrogasnih zrakoplova (Canadaira i Air traktora) kojima je ujedno i matični aerodrom. Ujedno je i baza Hrvatskog ratnog zrakoplovstva ovlaštena za obrazovanje i trening profesionalnih pilota. Opremljen je sa opremom: Mi-8, Mi-17, AT-802, PC-9, Zlin 242, Bell-206B-3. U sklopu Zračne luke Zadar djeluje i Lufthansina škola letenja *InterCockpit*.

Tokom Domovinskog rata aerodrom je u potpunosti devastiran. Obnovljena Zračna luka Zadar u vlasništvu je Republike Hrvatske s udjelom 55%, Zadarske županije s 20%, grada Zadra s 20%, te općine Zemunik Donji s 5%. Zračna luka Zadar je važan faktor u povezivanju sjeverne Dalmacije i Like s ostalim djelovima Hrvatske i svijeta, kao i za Hrvatsko ratno zrakoplovstvo.

Zbog uspostave novih zračnih linija početkom 2007. godine dodatno je proširena zgrada putničkog terminala, čime je Zračna luka Zadar osposobljena za prihvat daleko većeg broja putnika. Od 2008. godine posjeduje i VIP terminal, te je time postao omiljeni aerodrom bogatim gostima koji anonimno privatnim zrakoplovima posjećuju Hrvatsku.

Zadar je redovnim letovima Croatia Airlinesa povezan sa Zagrebom i Pulom; Lufthansa sa Munchenom, Germanwings povezuje Zadar s Kölnom, Stuttgartom i Dortmundom, Ryanair s Londonom, Dublinom, Osloom, Düsseldorfom, Bruxellesom, Londonom, te Intersky sa Friedrichshafenom.  Charter letovima Zadar ima i direktnu zračnu vezu s Zürichom, Augsburgom, Bozenom, Innsbruckom i Linzom.

## Planovi za proširenje 
Godine 2012. počelo je proširenje uzletno-sletnih staza i povećanje putničke zgrade. No, iz finansijskih razloga taj projekt godinama nije bio dovršen, a tek nakon što se povećala potreba za vojnim korištenjem aerodroma odlučeno je da se realizira produženje piste za 700 m. U oktobru 2023. apliciranjem za sufinansiranje iz fondova Evropske unije počeo je proces koji bi trebao koštati 73,7 miliona eura te biti dovršen do 2025.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Zračna luka Zadar

Zadar
Kategorija:Građevine u Zadru
Aerodrom Varaždin

**Aerodrom Varaždin (ICAO: LDVA)** je aerodrom u Hrvatskoj. Namijenjen je za poseban zračni saobraćaj, odnosno za prihvat i otpremu aviona. Nalazi se dva kilometra istočno od grada Varaždina.

Varaždinski aerodrom ima asfaltiranu stazu dugu 1730 m i široku 30 m. Na aerodromu djeluju službe carine, granične policije, vatrogasaca i hitne službe. Aerodrom nudi i usluge servisa poslovnih aviona.

Po Ugovoru o upravljanju i korištenju varaždinskog aerodroma, sklopljenog između Grada Varaždina i Parkova d.o.o. kao Upravitelja, Parkovi d.o.o. su operater Aerodroma Varaždin.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službene stranice

Varaždin
Kategorija:Građevine u Varaždinu
Aerodrom Južno-Sahalinsk

**Aerodrom Južno-Sahalinsk** () jest aerodrom kod Južno-Sahalinska, na ruskom ostrvu Sahalinu.

Njen IATA kôd je **UUS**, a ICAO kôd je **UHSS**. Aerodrom je izgrađen 1945. godine kao vojni aerodrom.

Uz trenutnih 12.700 m (8,868 stopa) betonske piste, 1 putnički terminal, 2 teretna terminala i 16 hangara, ovaaj aerodrom je najveći u Sahalinskoj regiji.

## Veze s drugim aerodromima 
* Međunarodni aerodrom Inčeon
* Aerodrom Krasnojarsk
* Aerodrom Habarovsk
* Međunarodni aerodrom Domodedovo
* Međunarodni aerodrom Gimhae
* Aerodrom Hakodate
* Aerodrom Novi Čitose
* Aerodrom Vladivostok
* Aerodrom Južno-Kurilsk
* Aerodrom Novosibirsk

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Stranica o aerodromu

Kategorija:Aerodromi u Rusiji
Putnički avion

**Putnički avioni** su nastali od prvih poštanskih aviona. Pri transportu zračne pošte, piloti su preuzimali i male brojeve putnika kojima su vreće sa poštom stavljane u krilo. Tek od preleta atlantika, avionske kompanije su shvatile komercijalnu mogućnost u prevozu putnika. Samim tim počinju se praviti i avioni namjenjeni samo prevozu putnika. Takvi avioni su morali imati mogućnost slijetanja i polijetanja sa vode. Na početku se radilo o transportima bogatijih do dolaska aviona sa vecim brojem sjedista i boljim motorima. Najpoznatiji putnički avion iz prvih vremena je Junkers Ju-52, potom Douglas DC-3, Comet a sada Boeing 777 ili naprimjer Airbus A320.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Avioni
Kategorija:Ruski izumi