Krvni ugrušak

**Tromb** (množina **trombovi**), kolokvijalno nazvan **krvni ugrušak**, je konačni proizvod koraka koagulacije krvi u hemostazi . Postoje dvije komponente tromba: agregirani trombociti i crvena krvna zrnca koje formiraju čep, i mreža umreženog fibrinskog proteina. Supstanca koja čini tromb se ponekad naziva **kruor**. Tromb je zdrav odgovor na povredu koji ima za cilj da zaustavi i spriječi dalje krvarenje, ali može biti štetan kod tromboza, kada ugrušak ometa protok krvi kroz zdrave krvne sudove u cirkulatorni sistem.
 
U mikrocirkulaciji koja se sastoji od vrlo malih i najmanjih krvnih sudova kapilara, sićušni trombovi poznati kao **mikrougrušci** mogu ometati protok krvi u kapilarama. Ovo može uzrokovati brojne probleme koji posebno utiču na alveole u pluća respiratornog sistema, kao posljedica smanjene opskrbe kisikom. Utvrđeno je da su mikrougrušci karakteristično obilježje u teškim slučajevima COVID-19 i dugog COVID-a.
 
**Muralni trombovi** su oni koji prianjaju na zid velikog krvnog suda ili srčane komore. Najčešće se nalaze u aorti, najvećoj arteriji u tijelu, češće u silaznoj aorti, a rjeđe u aorti ili trbušnoj aorti.
 
## Klasifikacija
Trombovi se dijele u dvije velike grupe ovisno o njihovoj lokaciji i relativnoj količini trombocita i crvenih krvnih zrnaca (RBC). Dvije glavne grupe su:
# Arterijski ili bijeli trombovi (karakterizirani dominacijom trombocita)
# Venski ili crveni trombovi (karakteriše ih dominacija crvenih krvnih zrnaca).
 
## Uzroci
Prije više od 150 godina sugerirano je da je formiranje tromba posljedica abnormalnosti u protokukrvi, zidu krvnih sudova i komponentama krvi. Ovaj koncept je sada poznat kao Virchowova trijada. Tri faktora su dodatno poboljšana tako da uključuju cirkulatorni zastoj, ozljedu vaskularnog zida i hiperkoagulabilno stanje, a svi oni doprinose povećanom riziku od venske tromboembolije i drugih kardiovaskularnih bolesti.
 
Virchowova trijada opisuje patogenezu formiranja tromba:
 
# Povreda endotela: Povreda endotela (unutrašnja površina krvnog suda), koja uzrokuje aktivaciju i agregaciju trombocita;
#*Uobičajeni uzroci uključuju: trauma, pušenje, hipertenzija, aterom.
# Hemodinamske promene (zastoj, turbulencija): Staza krvi promoviše veći kontakt između trombocita/koagulacijskih faktora sa vaskularnim endotelom. Ako dođe do ubrzane cirkulacije (npr. zbog tahikardije) unutar krvnih sudova koji imaju ozljede endotela, to stvara poremećen protok (turbulenciju), što može dovesti do stvaranja tromboze;
#* Uobičajeni uzroci zastoja uključuju sve što dovodi do produžene nepokretnosti i smanjenog protoka krvi kao što su: trauma/prelomljene kosti i produženo putovanje avionom.
# Hiperkoagulabilnost (također zvana trombofilija; bilo koji poremećaj krvi koji predisponira trombozi);
#* Uobičajeni uzroci uključuju: rak (leukemija), mutaciju faktora V (Leiden) - sprečava inaktivaciju faktora V, što dovodi do povećane koagulabilnosti.
 
Diseminirana intravaskularna koagulacija (DIC) uključuje široko rasprostranjeno stvaranje mikrotromba u većini krvnih sudova. To je zbog prekomjerne potrošnje faktora koagulacije i naknadne aktivacije fibrinolize, korištenjem svih dostupnih trombocita i faktora zgrušavanja u tijelu. Rezultat je krvarenje i ishemijska nekroza tkiva/organa. Uzroci su septikemija, akutna leukemija, šok, ugrizi zmija, masne embolije od slomljenih kostiju ili druge teške traume. DIC se takođe može videti kod trudnih žena. Liječenje uključuje korištenje svježe smrznute plazme za vraćanje nivoa faktora zgrušavanja u krvi, kao i trombocita i heparina kako bi se spriječilo dalje stvaranje tromba.

## Patofiziologija
Tromb nastaje kada se hemostatski proces, koji se obično javlja kao odgovor na ozljedu, aktivira u neozlijeđenom ili malo ozlijeđenom sudu. Tromb u velikom krvnom sudu će smanjiti protok krvi kroz taj sud (nazvan muralni tromb). U malom krvnom sudu, protok krvi može biti potpuno prekinut (nazvan okluzivni tromb), što rezultira smrću tkiva koje taj sud opskrbljuje. Ako se tromb pomakne i postane slobodno plutajući, smatra se embolijom. Ako embol postane zarobljen unutar krvnog suda, blokira protok krvi i naziva se kao embolija. Emboli, ovisno o njihovoj specifičnoj lokaciji, mogu uzrokovati značajnije posljedice poput moždanog i srčanog udara ili čak smrti.

Neka od stanja koja povećavaju rizik od nastanka krvnih ugrušaka su pretkomorska fibrilacija (oblik srčane aritmije), zamjena srčanih zalistaka, nedavni srčani udar (također poznat kao a infarkt miokarda), produženi periodi neaktivnosti (vidi duboka venska tromboza), i genetički ili s bolesti povezani nedostaci u sposobnosti zgrušavanja krvi.
 
## Također pogledajte
* Trombogenost (sklonost zgrušavanju)
* Nacionalna alijansa za ugrušavanje krvi
* Hemoroidi
 
## Reference
## Vanjski linkovi 
* Muscle Relaxing Drugs Can Reduce Lethal Blood Clots 
* Air Pollution Triggers Blood Clots - US Study.
 

Kategorija:Hematologija
Kategorija:Ishemija
Kategorija:Krv