Hadži Mehmed-beg Rizvanbegović

**Hadži Mehmed-beg Rizvanbegović** (Stolac,druga polovina 18.vijeka - Stolac, 27.februar 1832), poznatiji kao **Hadži-beg** ili **Hadžun**, prvi i posljednji kapetan Hutovske kapetanije. Neki historičari ga smatraju "pravim i posljednjim vitezom (Raubritter) naših krajeva".

## Porijeklo i život 
Hadži Mehmed-beg Rizvanbegović je sin Zulfikar-kapetana Rizvanbegovića, prvog kapetana Vidoške (Stolačke) kapetanije iz begovske porodice Rizvanbegović, i polubrat Ali-paše Rizvanbegovića. Hadži Mehmed-beg je bio Zulfikar-kapetanov sin iz njegovog prvog braka a Ali-paša iz drugog. Njihove majke su bile sestre jer se Zulfikar-kapetan oba puta ženio iz poznate sarajevske porodice Babića. Hadži Mehmed-beg je kao mladić došao u sukob sa ocem a zatim se otisnuo u svijet. Proveo je više godina u sviti Džezzar-Ahmed-paše u Siriji, odakle je obavio i hadždž i od tada se po tome nazivao Hadži-beg ili Hadžun. Nakon toga je otišao u Carigrad gdje ostaje tri godine a zatim se vraća u Stolac. Hadži Mehmed-beg je na čelu odreda od oko 800 vojnika u sklopu ostale hercegovačke vojske zajedno sa Francuzima, 1807. godine učestvovao u uspješnoj odbrani Klobuka od Rusa i Crnogoraca.

Nakon povlačenja Hadži Mehmed-bega i Mustafe-kapetana u Trebinje, Omer-beg Rizvanbegović je 1810. godine postao stolački kapetan a dvojica starije braće se poslije izvjesnog vremena vratiše u Hutovo gdje je Mustafa-kapetan, vjerovatno još iste godine umro od tuberkoloze. Prema drugim izvorima Omer-beg Rizvanbegović nije postao kapetan nego stolački a kasnije i mostarski muselim i paša a Mustafa-kapetan je ostao stolački kapetan i nije umro 1810. godine nego se zadnji put spominje 1815 godine prilikom izdavanja nekih tapija.
Hadži Mehmed-beg je nakon toga nastavio da vlada u Hutovu i više, možda i pod uticajem Porte, nije bio napadan od strane Omer-bega Rizvanbegovića i ostale mlađe polubraće. Ipak ostao je kivan na njih.

## Pokret za autonomiju i smrt 
Hadži Mehmed-beg je bio jedan od rijetkih (uz Ahmed-bega Resulbegovića) Hercegovačkih velikaša - pristalica pokreta za autonomiju Bosne i odani Gradašćevićev saveznik. Tako se i našao kao jedan od zapovjednika u bosanskoj vojsci koja je 27.oktobra 1831 opsjela Ali-agu Rizvanbegovića u Stolačkoj tvrđavi. Opsada se bila otegla u zimu 1832. godine i hladnoća i pomanjkanje životnih sredstava su umanjili napadačku moć i moral bosanske opsadne vojske. Ali-aga, koji je nekoliko dana ranije radi svojih zasluga u borbi protiv pokreta za autonomiju bio od strane Sultana proglašen pašom sa dva tuga, je uočio slabo stanje bosanske vojske i noću između 26 i 27. februara iznenada otvorio gradske kapije, izvršio ispad iz tvrđave i napao opsadne snage. Poraz bosanske vojske je bio potpun.

U metežu ove noćne bitke je poginuo i Hadži Mehmed-beg. Postoje dvije verzije o njegovoj smrti. Prva glasi da se Hadži Mehmed-beg našao opkoljen u kući Mahmutćehajića u Stolačkoj mahali Uzunovići od strane Ali-pašinih snaga i da se junački branio sve dok nije izdahnuo od mnogobrojnih puščanih rana. Druga verzija kaže da je Ali-paša ranije potkupio jednog od Hadži Mehmed-begovih sluga i naredio mu da ga ubije. U trenutku noćne bitke, kada se već izranjavani Hadži-beg krenuo sakriti da ne bude živ uhvaćen, ovaj ga njegov sluga ubije. Međutim, prema ovoj verziji, sluga nije imao koristi od ove izdaje jer ga je svojom rukom ubio Ali-paša kada je spazio da je sluga prisvojio Hadži-begov fes i da ga javno nosi.
Hadži Mehmed-beg Rizvanbegović je sahranjen u tzv. velikom haremu u Stocu.

## Reference 
Kasim Gujić, Ali paša Rizvanbegović, najveći hercegovački državnik 19.vijeka; Prigodom 100 godišnjice nastupa Vezirske časti (1833-1933)

## Vanjski linkovi 
*https://web.archive.org/web/20100815035436/http://www.most.ba/050/084.htm
*Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika

Rizvanbegović,Hadži Mehmed-beg