Historija Slovenije

Slavenski preci današnjih Slovenaca vjerovatno su se doselili na područje Slovenije u 6. vijeku. U 7. vijeku nastala je Karantanija, prva država Slovenaca i jedna od prvih slavenskih država. 745. godine Karantanija gubi nezavisnost i pada pod vlast Bavarske, koja opet postaje dio franačke države. Stanovništvo se pokrštava.

Oko 1000. godine napisani su *Brižinski spomenici*, prvi pisani dokument na nekom slavenskom jeziku. U 14. vijeku veći dio današnje Slovenije pada pod vlast Habsburgovaca, koji kasnije postaju Austro-Ugarska. Slovenija se tada dijeli na tri pokrajine: Kranjsku, Gorišku i Štajersku.

Kad se 1918. godine raspala Austro-Ugarska, a Italija zauzela pokrajine Primorsku i Istru, kao i dijelove Dalmacije, osnovana je Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca, koja se 1929. preimenovala u Kraljevinu Jugoslaviju.

Današnja Slovenija je na temelju plebiscita proglasila nezavisnost od SFRJ 25. juna 1991, koja je priznata nekoliko mjeseci nakon kratkotrajnog rata. Kao nezavisna država 29. marta 2004. postala je članica NATO-a, a 1. maja 2004. članica Evropske unije.

## Prahistorija 
Najstariji dokaz čovjekovog postojanja na tlu Slovenije dvije su kamene alatke iz *Jame v Lozi* kod Orehka (općina Postojna), stare oko 250.000 godina. Iz perioda posljednje glacijale, kada su na tlu Slovenije živjeli neandertalci, najznačajniji je pronalazak zviždaljke u blizini sela Šebrelje. U mlađem kamenom i bronzanom dobu stanovnici se već bave stočarstvom i poljoprivredom. Na prijelazu iz bronzanog u željezno doba karakteristična je kultura polja sa urnama. Za halštatski period željeznog doba karakteristična su utvrđena naselja na uzvišenjima (gradine) i lijepo izrađeni željezni predmeti (npr. situle) i oružje (Most na Soči, Vače, Rifnik, Šentvid pri Stični). Njihovi stanovnici nisu etnički određeni.

## Kelti i Rimljani 
thumb|right|250px|Slovenske zemlje u sklopu rimskih provincija (1–300. n. e.)

U 4. i 3. vijeku p. n. e. teritoriju današnje Slovenije zaposjela su plemena Kelta. Ona su tu oformila plemenski savez nazvan Norička kraljevina. U Gorenjskoj i dijelu Štajerske živjeli su Tavrisci, Karni su se naselili na sjeverozapadu, Noričani na sjeveru, Japodi u Dolenjskoj i dijelom u Notranjskoj, Latobici u Dolenjskoj i Posavju, te Histri u Istri. Ti narodi kulturno i privredno su zaostajali za Rimljanima. Bavili su se poljoprivredom i stočarstvom. Iz tog vremena potiču imena nekih današnjih mjesta poput Bohinja i Tuhinja, te pojedinih rijeka (Sava, Savinja i Drava).

Prve kršćanske općine nastale su pri kraju 3. vijeka. Od 4. do 6. vijeka ustrojene su biskupije, koje su potpadale pod metropoliju u Akvileji. U vrijeme utvrđivanja rimskih granica zbog sve češćih barbarskih provala, u 3. vijeku na rubu krasa izgrađen je sistem utvrđenja Claustra Alpium Iuliarum, čija je namjena bila zaštita istočnog prilaza Italiji. U 5. i 6. vijeku rimska vlast na teritoriju Slovenije uzdrmana je provalama germanskih plemena, koja se kreću ka Italiji. Domaće stanovništvo nalazi utočište u sigurnijim planinskim krajevima. Sredinom 5. vijeka preko Slovenije u Italiju su prodrli Huni, i usput opustošili cijeli niz naselja. Na kraju 5. vijeka Istočni Goti (Ostrogoti) zaposjeli su Italiju i do 536. godine u sastav njihove Italske kraljevine ulaze Norik, Dalmacija i Panonija.

Drugi slavenski val tekao je po odlasku Langobarda s današnje slovenske teritorije u Italiju 568. godine. Na ispražnjene teritorije počinju se naseljavati Avari i Slaveni.

## U sklopu Svetog Rimskog Carstva 
Od 10. vijeka nadalje, slovenske zemlje postaju sastavni dio Svetog Rimskog Carstva. Na prostoru nekadašnje Karantanije i šireg istočnoalpskog prostora formiraju se historijske pokrajine koje će definisati slovensku historiju sve do 1918. godine: Koruška, Štajerska, Kranjska, Goriška i Istra. U ovim pokrajinama vlast preuzimaju moćne plemićke porodice, dok se gradovi počinju razvijati kao središta obrta i trgovine. Germanizacija viših slojeva društva nastavlja se, dok seljaštvo i dalje većinom govori slovenskim narodnim jezikom.

## Od reformacije do baroka 
Protestantska učenja počinju se pojavljivati u slovenskim pokrajinama već od 1520. godine. Prijelomni trenutak za razvoj luteranstva u Sloveniji jest preobraćenje Primoža Trubara u reformisanu vjeru. On je upravljao protestantskom crkvom do 1565. godine, kada je protjeran u Njemačku. Primož Trubar preveo je Bibliju na slovenski jezik, čime je postao otac slovenske književnosti i književnog jezika. Iako je vlast Habsburgovaca u slovenskim pokrajinama bila jaka, plemstvo je većinom prešlo na luteranstvo te je uspjelo da na saboru "Unutrašnje Austrije" iz 1578. godine primora nadvojvodu Karla II na poštovanje vjerskih prava luterana. U Ljubljani je djelovala protestantska škola i štamparija, a nastavljen je rad na prevođenju religioznih djela na slovenski. Ovaj razvoj prekinut je protivreformacijom koja je u periodu od 1590. do 1628. godine izvojevala potpunu pobjedu (stanovništvo je rekatolizirano, škole zatvorene, crkvena organizacija luterana uništena).

## Od restauracije do revolucije 1848. 
Nakon Bečkog kongresa 1815. godine, Austrija vraća vlast nad slovenskim zemljama i uspostavlja konzervativni režim (Vormärz) pod vodstvom kancelara Metternicha. Uprkos cenzuri i političkoj represiji, slovenski kulturni preporod se nastavlja. France Prešeren, najveći slovenski pjesnik, u ovom periodu piše svoja najznačajnija djela, pokazujući da je slovenski jezik sposoban za visoku kulturu i umjetnost. Ideje o nacionalnoj posebnosti sve više jačaju, pripremajući teren za političke zahtjeve koji će eksplodirati 1848. godine.

## Između dva svjetska rata 
Ulaskom u Kraljevinu SHS (kasnije Jugoslaviju), Slovenci su prvi put živjeli u državi sa slavenskom većinom, ali su izgubili značajne dijelove etničkog teritorija. Rapalskim ugovorom (1920) Italija je dobila Primorsku, Istru i dio unutrašnjosti, čime je trećina slovenskog stanovništva ostala izvan matične države i bila izložena nasilnoj italijanizaciji (fašizam). U Koruškoj je nakon plebiscita 1920. veći dio pripao Austriji. Unutar Jugoslavije, Slovenija je imala određenu autonomiju, koja je ukinuta Šestojanuarskom diktaturom 1929, kada postaje Dravska banovina. Ipak, kulturni i privredni život nastavio se razvijati, uz osnivanje Univerziteta u Ljubljani (1919).

## Federativna Jugoslavija 
right|120px|Grb Socijalističke Republike Slovenije
U drugoj Jugoslaviji Slovenija je postala jedna od šest konstitutivnih republika sa vlastitim ustavom i institucijama. Bila je privredno najrazvijenija republika. Period socijalizma obilježila je ubrzana industrijalizacija, urbanizacija i rješavanje tršćanskog pitanja (Londonski memorandum 1954, Osimski sporazumi 1975). Ustavom iz 1974. godine Slovenija je, kao i druge republike, dobila visoki stepen samostalnosti i pravo na samoopredjeljenje, što je postalo pravni temelj za kasniju nezavisnost. Tokom 1980-ih, u Sloveniji jača civilno društvo i kritika centralističke vlasti u Beogradu, što dovodi do demokratskih promjena.

## Slovenija kao samostalna država 
right|90px|Grb Republike Slovenije
Kao samostalna država, Slovenija je provela tranziciju ka tržišnoj ekonomiji i parlamentarnoj demokratiji. Postala je aktivna članica međunarodne zajednice; primljena je u Ujedinjene nacije 1992. godine. Strateški ciljevi države ostvareni su 2004. godine ulaskom u NATO i Evropsku uniju. Slovenija je 2007. godine, kao prva od novih članica, uvela euro kao valutu. Danas je Slovenija stabilna demokratija s visokim indeksom ljudskog razvoja.

## Literatura 
* 
* 
* *Zbornik Slovenačka*, Beograd 1927.
* Vekoslav Bučar, *„Politička istorija Slovenačke“*, Beograd 1939.  (PDF, 485 kb).

## Također pogledajte 
* Hronologija historije Slovenije

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Historija Slovenije
Kategorija:Slovenija
Slovenija
Slovenija
Slovenija