Sokol u Međurječju

**Sokol u Međurječju (tvrđava)**

Tvrđava Sokol u Međurječju nalazi se na ušću rijeka Tare i Pive u rijeku Drinu. Smještena je na oštroj litici bliže rijeci Pivi iznad koje se izdiže do visine oko 400 m. Strme stijene predstavljale su prirodnu prepreku za osvajače, pa je više zidina kao zaštita bilo na istočnoj strani odakle se tvrđavi jedino moglo prići. Tvrđava je imala više građevina, kula, svodova i dvije kamene stolice. Sokol je česta rezidencija Kosača, naročito njihovo ljetno boravište.

Sokol se prvi put spominje sredinom juna 1409. godine. Tu je nastala darovnica vojvode Sandalja i njegove punice banice Anke za kneza Aleksu Paštrovića kojem su darovali u posjed naselje “Cricena draga” na području Ostrovice (Scripta in Socol d. m. Junii XV die anno domini MCCCCVIIII).  Pretpostavlja se da je Sokol sagradio vojvoda Sandalj Hranić Kosača. Njegova starost je veća, a Sandalj je na njemu vršio dogradnje. Poznati su dubrovački klesari i kamenari Novak Pribilović i Radiša Bogetić koji je on u tu svrhu dovodio na Sokol. 

Početkom oktobra 1435. godine vojvoda Stjepan Vukčić Kosača svoju rezidenciju navodi kao „славни двор госпоцтва ми у Соколу“.  Augusta 1445. godine Sokol je Stjepanu Vukčiću ishodište za titulu, pa je spomenut i kao „Stjepan od Sokola“ (Stefano de Sochol)  Sokol se nalazi na prvom mjestu kod nabrajanja posjeda Stjepana Vukčića Kosače u poveljama aragonsko-napuljskog kralja Alfonsa V Aragonskog (1444: “Sochol con un contato che chiama Drina”, 1454: “civitate Falcone cum suis castellis et cum comitatu suo, civitate Socol cum omnibus suis pertinentiis castris et confinibus”) i povelji rimskog kralja Fridriha III (1448: “castrum Soco cum dominio Strynon”).  U Sokolu je 1455. godine planirana ženidba hercega Stjepana Vukčića i njegovih sinova Vlatka i Vladislava. Zbog toga su tri dubrovačka poslanika sa bogatim darovima, tkaninama i većim brojem muzičara bili su upućeni u Sokol. 

Osmanlije su zauzele tvrđavu Sokol poslije januara 1466. godine.  Prema popisu iz 1468/1469. godine tvrđavu Sokol Osmanlijama je predao izvjesni knez Radoje Zupčić, koji je za to bio nagrađen posjedom.  Isti Radoje spomenut je i u poimeničnom popisu iz 1477. godine  U Sokolu je bilo sjedište nahije koja je pripadala kadiluku Drina. 

Ispod Sokola se nalazilo Stjepan Polje, s podgrađem Podsokol.  Podsokol se prvi put javlja u izvorima maja 1428. godine. Tada se kao Sandaljev čovjek iz Podsokola spominje Nahod Bogčaić (Bogaić) (Nachod Bogchaich de Subtus Sochol homo voiuode Sandagl), koji se zadužuje kod Ivana Prodanelića na 53 perpera i jedan groš.  Pretpostavlja se da je vojvoda Sandalj Hranić u podnožju Sokola na Stjepan polju sagradio crkvu svetoga Stjepana i da je kao njen ktitor u njoj sahranjen. Početkom maja 1421. godine Mihoč Klapotić, dubrovački kamenar, obavezao se da će sa svojim šegrtom ići u Sokol kod vojvode Sandalja da mu sazida crkvu (murarli una ghiesia), možda upravo crkvu sv. Stjepana. 

## Reference 
## Literatura 
* Lajos Thallóczy, Studien zur Geschichte Bosniens und Serbiens im Mittelalter, Duncker & Humblot, München - Leipzig 1914.
* Emir O. Filipović-Esad Kurtović, Četiri bosanska Sokola, Pregled LII/1, Sarajevo 2011, 83-114, https://www.academia.edu/3682166/%C4%8Cetiri_bosanska_Sokola_koautor_Emir_O._Filipovi%C4%87_Pregled_LII_1_Sarajevo_2011_83-114
* Mihailo Dinić, Земље херцега Светога Саве, Глас Српске академије наука и уметности 182, Београд 1940.
* Ljubomir Stojanović, Старе српске повеље и писма, I/2, Српска краљевска академија, Зборник за историју, језик и књижевност српског народа, Прво одељење, Споменици на српском језику 24, Београд-Сремски Карловци, 1934.
* Šime Ljubić, Listine o odnošajih između južnoga slavenstva i Mletačke republike, knj. IX, Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti, Zagreb, 1890.
* Sima Ćirković, Херцег Стефан Вукчић-Косача и његово доба, Српска академија наука и уметности, Посебна издања 376, Одељење друштвених наука 48, Београд, 1964.
* Hazim Šabanović, Bosanski pašaluk – Postanak i upravna podjela, Svjetlost, Sarajevo 1982.
* Veljan Atanasovski, Пад Херцеговине, Народна књига-Историјски институт, Београд 1979.
* Sumarni popis sandžaka Bosna iz 1468/69. godine, (Priredio Ahmed S. Aličić), Islamski kulturni centar, Mostar, 2008.
* Poimenični popis sandžaka vilajeta Hercegovina, (Priredio Ahmed S. Aličić), Orijentalni institut, Monumenta Turcica historiam Slavorum meridionalium illustrantia, Tomus sextus, Serija II, Defteri 3, Sarajevo, 1985.
* Marko Popović, Соко град над Шћепан Пољем - замак са задужбинама Косача-Шћепан Поље и његове светиње кроз вјекове, Зборник радова са научног скупа (Плужине, 24–25. септембар 2006), Беране: Свевиђе – манастир Заграђе 2010, 17–60, http://www.eparhija.me/riznica/11/Scepan-polje-i-njegove-svetinje-kroz-vekove/Scepan-polje-i-njegove-svetinje-kroz-vekove-17-60.pdf  
* Soko, http://www.expeditio.dreamhosters.com/srednjevjekovni/html-gradovi/Soko.htm
* Soko-grad hercega Šćepana, https://web.archive.org/web/20150502175057/http://mojahercegovina.com/soko-grad-hercega-scepana/ 
Kategorija: Tvrđave u srednjovjekovnoj Bosni