Željeznice Republike Srpske

mini|desno|300px|Lokomotiva željeznica RS
**Željeznice Republike Srpske** (Željeznice RS) je bosanskohercegovačko preduzeće za promet sa sjedištem u Doboju. Preduzeće je osnovano 1992. godine kao dioničko preduzeće. ŽRS su nasljednik dijela Željeznica Jugoslavije, koje su 1992. godine prestale postojati na teritoriji Bosne i Hercegovine. Prvobitno ime korišteno tokom rata u BiH je *Železnice RS*. Ime je u 1995 godini promjenjeno u Željeznice RS, koje zajedno sa Željeznicama FBiH čini Željeznice Bosne i Hercegovine. ŽRS obavlja domaći i međuentitetski, te međunarodni saobraćaj sa Hrvatskom i Srbijom. Sjedište Željeznica Republike Srpske nalazilo se u Banjoj Luci od 1992. do 1996. godine, kada je sjedište premješteno u Doboj.

Članica je Međunarodne željezničke unije od 1998. godine

## Razvoj 
### Historija 
1992. godine Vlada Republike Srpske osnovala je Željeznice Republike Srpske, 12. maja te godine za to je pokrenuta incijativa, a 24. maja 1992. godine zvanično su osnovane Željeznice Republike Srpske. Tokom rata u Bosni i Hercegovini većina infrastukture ŽRS bila je uništena ili oštećena, ali je ona do danas većinom popravljena te se koristri za promet.

Najznačenije dosadašnje popravke i modernizacije ŽRS-a su:
* 2002. godine završena je ranije započeta izgradnja željezničke stanice u Banjoj Luci sa površinom od 4700m², sa vrijednošću radova od 6 miliona KM
* Dovršenje radova na prugi Tuzla - Zvornik započeti još prije ratnih sukoba u Bosni i Hercegovini
* Od 2003. do 2007. godine remontirana je pruga od Jošavke do Banje Luke
* popravljen most na rijeci Uni
* rekonstrukcija više željezničkih zgrada, najviše je uloženo u stanicu Doboj, gdje su izgrađeni peroni i pothodnici
* 2004. godine je započeta obnova uskotračne turističke pruge Višegrad - Vardište dužine od 18 kilometara koštale su 12 miliona KM i smatraju se jednom od najskupljih investicija u infrastrukturu željeznica u Republici Srpskoj
* Remont pruge Jošavka - Kostajnica (Doboj) 2010-2012. u dužini od 67 kilometara.
Nakon Dejtonskog sporazuma 1995. godine, imovina priješnih Željeznica Jugoslavije podjeljena između Željeznica Republike Srpske, koje su dobile 40%, i Željeznica Federacije Bosne i Hercegovine (Željeznice BiH i Željeznice Herceg-Bosne), koje su dobile 60% imovine JŽ-a. Prema planu se previđa da će ŽRS tek 2020. godine dostići nivo obim robe i tehničke opremljenosti iz prijeratnog vremena (Stanje 2012), što pokazuje da su nove investicije neuphodne za dalji razvoj.

U planu su sljedeće nove investicije u ŽRS (Stanje 2012)
* Remont pruge Banja Luka – Dobrljin
* Remont pruge Doboj – Bosanski Šamac
* Remont pruge Doboj – Dobrovo
* Remont pruge Doboj – Bosansko Petrovo Selo
* Elektrifikacija pruge Doboj – Zvornik
* Nabavka novih vagona uz rekonstrukciju starih

### Trenutno stanje 
Željeznice Republike Srpske se nalaze u teškom stanju: Broj putnika od 1996. do 2011. godine pao je na petinu, 2012 godine taj broj iznosio je 321.000, što iznosi 1,4% ukupnog broja putnika koji koriste gradski i drumski prevoz. U 2014. godini ŽRS ostvarile su gubitak od 33,8 milijona KM, čime akumilirani gubitak iznosi čak 263,3 miljuna KM. Prosjećna zarada na putniku iznosila je u 2007. godini 1,17 Eura. Najveću dobit Željeznice Republike Srpske ostvaraju kroz robni promet, koji je u periodu od 1996. do 2011. godine povećan 40 puta. Prosječni obim robe trenutno iznosi 5 miliona tona, što iznosi 72,8% ukupnog obima robe, od toga se više od dva miliona tona odnosi na željeznu rudu Rudnika Omarska, koja je u vlasništvu ArceloorMittal-a. U 2013. godini oko 36.000 vagona prevozili su željeznu rudu iz ovoga rudnika.

## Kapaciteti 
### Dužina pruga 
U 2012. godini ukupna dužina pruga u Republici Srpskoj iznosila je 425 kilometra, od toga se 327&nbsp;km koristi.

### Lokomotive i vagoni 
Željeznice Republike Srpske u upotrebi imaju 33 lokomotive, kao i 133 putničkih i 1430 vagona za robni promet.

### Radionice 
ŽRS raspolažu sa tri radionica za popravku, održavanje i rekonstrukcijiu lokomotiva i vagona. Nalaze se u Doboju, Prijedoru i Banja Luci.

## Organizacija 
Uprava Željeznica Republike Srpske sastoji se od generalnog direktora i izvršni direktor poslova infrastrukture, operacija ekonomskih i pravnih poslova. Nadležnosti uprave su organizacija i vođenje poslovanja Društva, izrađenje i realizovanje planova poslovanja, dostavljenje prijedloga Nadzornom odboru za poslovanje Društva i izvještanje Nadzornog odbora o poslovanju i ostalim pitanjima, ali i nadziranje nad zaposlenima u primjenama zakona te vršenje drugih poslova utvrđenim zakonom, Statutom i aktima Društva.

## Također pogledajte 
* JP Željeznice FBiH
* Željeznički saobraćaj u Bosni i Hercegovini

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 20 Godina Zeljeznica Republike Srpske 
* Počinje bitka za “Željeznice RS” - Radio Televizija BN
* Gubitak "Željeznica Srpske" 263,3 miliona - Radio Televizija BN
* Usprkos katastrofalnom stanju željeznice u BiH izvan kontrole države - Poslovni dnevnik
* Željeznicom RS putuje svega jedan posto od ukupnog godišnjeg broja putnika - BUKA Magazin
* Željeznice Republike Srpske - Početna

Kategorija:Željezničke kompanije
Kategorija:Željeznički saobraćaj u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Kompanije osnovane 1992.
Kategorija:Saobraćaj u Republici Srpskoj