Von Willebrandov faktor

**Von Willebrandov faktor** (**VWF**) je krvni glikoprotein koji podstiče primarnu homeostazu, posebno adheziju trombocita. Njegov deficit i/ili defekt je kod von Willebrandove bolesti i uključen je u mnoge druge bolesti, uključujući trombotsku trombocitopenijsku purpuru, Heydeov sindrom i moguće hemolitsko-uremijski sindrom. Pretpostavlja se da povećane razine u plazmi kod mnogih kardiovaskularnih, neoplazijskih, metaboličkih (npr. dijabetes) i bolesti vezivnog tkiva nastaju zbog neželjenih promjena na endotelu i mogu predvidjeti povećan rizik od tromboze.

Adhezija trombocita se uglavnom odvija putem interakcija sa vWF-om, koji djeluje kao most između receptora na površini trombocita glikoproteina Ib (GpIb) i izloženog kolagena nakon vaskularne povrede. Genetički nedostaci vWF-a ili GpIb-a (Bernard-Soulierov sindrom) dovode do poremećaja krvarenja.

## Biohemija 
### Sinteza 
VWF je veliki multimerni glikoprotein prisutan u krvnoj plazmi i konstitutivno se proizvodi kao ultra-veliki VWF u endotelu (u Weibel-Paladovom tjelešcu) i megakariocitima (α-granule trombocita).

### Katabolizam
Biološka razgradnja (katabolizam) VWF-a je uglavnom posredovana enzimom ADAMTS13 (akronim za "*a* *d*isintegrinu slična *a*nd *m*'etaloproteinaza sa *t**hrombo**pondin tip 1 motivom br. *13''"). To je metaloproteinaza koja cijepa VWF između tirozina na poziciji 842 i metionina na poziciji 843 (ili 1605–1606 gena) u A2 domenu. Ovo razgrađuje multimere na manje jedinice, koje razgrađuju druge peptidaze.

Poluvrijeme eliminacije vWF-a u ljudskoj plazmi je oko 16 sati; varijacije glikozilacije na molekulama vWF kod različitih pojedinaca rezultiraju većim rasponom od 4,2 do 26 sati. Ćelije jetre, kao i makrofagi, apsorbiraju vWF za čišćenje putem ASGPR-a i LRP1. [SIGLEC5] i CLEC4M također prepoznaju vWF.

## Uloga u bolesti 
Nasljedni ili stečeni defekti VWF-a dovode do von Willebrandove bolesti (vWD), krvarenja kože i sluznica, što uzrokuje krvarenje iz nosa, menoragiju i gastrointestinalno krvarenje). Trenutak u kojem se mutacija javlja određuje težinu krvarenja. Postoje tri tipa (I, II i III), a tip II se dalje dijeli na nekoliko podtipova. Liječenje zavisi od prirode abnormalnosti i težine simptoma. Većina slučajeva vWD-a je nasljedna, ali abnormalnosti VWF-a mogu biti stečene; stenoza aortnog zaliska, naprimjer, povezana je s vWD-om tipa IIA, uzrokujući gastrointestinalno krvarenje - povezanost poznata kao Heydeov sindrom.
Kod trombotične trombocitopenične purpure (TTP) i hemolitsko-uremijskog sindroma (HUS), ADAMTS13 je ili deficitaran ili je inhibiran antitijelima usmjerenim na enzim. To dovodi do smanjene razgradnje ultra-velikih multimera VWF i mikroangiopatske hemolitske anemije sa taloženjem fibrina i trombocita u malim krvnim sudovima i kapilarnom nekrozom. Kod TTP-a, organ koji je najočitije pogođen je mozak; kod HUS-a, bubreg (TTP) i hemolitsko-uremijskog sindroma (HUS), ADAMTS13 je ili deficitaran ili je inhibiran antitijelima usmjerenim na enzim. To dovodi do smanjene razgradnje ultra-velikih multimera VWF i mikroangiopatske hemolitske anemije sa taloženjem fibrina i trombocita u malim krvnim sudovima i kapilarnom nekrozom. Kod TTP-a, organ koji je najočitije pogođen je mozak; kod HUS-a, bubreg.

Viši nivoi VWF-a su češći kod osoba koje su prvi put imale ishemijski moždani udar (zbog zgrušavanja krvi). Pojava nije pod utjecajem ADAMTS13, a jedini značajan genetički faktor je krvna grupa osobe. Visoki nivoi VWF u plazmi su utvrđeni kao nezavisni prediktor velikog krvarenja kod pacijenata sa antikoagulantnom fibrilacijom. VWF je marker endotelne disfunkcije i konstantno je povišen kod atrijske fibrilacije, povezane s neželjenim ishodima.

## Historija 
VWF je nazvan po Eriku Adolfu von Willebrandu, finskom ljekaru koji je 1926. godine prvi opisao nasljedni poremećaj krvarenja u porodicama sa Ålandskih ostrva. Iako von Willebrand nije identifikovao definitivan uzrok, razlikovao je von Willebrandovu bolest (vWD) od hemofilije i drugih oblika dijateze krvarenja.

Tokom 1950-ih, pokazano je da je vWD uzrokovan nedostatkom plazma faktora (umjesto da je uzrokovan poremećajima trombocita), a tokom 1970-ih, VWF protein je pročišćen. i saradnici su razvili kvantitativni test za funkciju VWF-a koji ostaje glavni oslonac laboratorijske evaluacije za VWD do danas.

## Interakcije 
Pokazano je da Von Willebrandov faktor interraguje sa kolagenom, tip I, alfa 1.

Nedavno je objavljeno da saradnja i interakcije unutar von Willebrandovih faktora povećavaju vjerovatnoću adsorpcije u primarnoj hemostazi. Takva saradnja je dokazana izračunavanjem vjerovatnoće adsorpcije tekućeg VWF-a nakon što pređe preko drugog adsorbovanog. Takva saradnja se održava u širokom rasponu brzina smicanja..

## Također pogledajte 
* von Willebrandova bolest
* Bernard-Soulierov sindrom

## Reference 
## Vanjski  linkovi 
* GeneReviews/NCBI/NIH/UW entry on von Willebrand Factor Deficiency. Includes: Type 1 von Willebrand Disease, Type 2A von Willebrand Disease, Type 2B von Willebrand Disease, Type 2M von Willebrand Disease, Type 2N von Willebrand Disease, Type 3 von Willebrand Disease
* 

Kategorija:Proteini krvi
Kategorija:Koagulacijski sistem
Kategorija:Glikoproteini