Transplantacija

mini|Transplantirani bubreg smješten ispod nefunkcionalnih bubrega
**Transplantacija** predstavlja zamjenu nefunkcionalnog organa putem hiruške intervencije. Ovakve procedure se najčešće izvode kod životno ugroženih osoba (npr. kardiomiopatija) i nešto rjeđe u cilju poboljšanja osnovnog kvaliteta života kod hroničnih bolesti koje se mogu tretirati na ovaj način.

Transplantacija je, dakle,  (presađivanje) tkiva i organa (kalema, transplantata) isključivo se realizira u okviru ljudske (medicinske) djelatnosti, izuzimajući prirodno formiranje zigota (kome prethodi unošenje ili implantacija stranog genetičkog materijala – spermatozoida). Uspješnost transplantacijskih zahvata uveliko ovisi o poznavanju imunogenetičke konstitucije donora i recipijenta. Tumori su, također, strana tkiva za svoje nositelje, jer su van kontrole održavanja homeostaze, tj. organizaciono – funkcionalnog integriteta organizma. 
## Kategorizacija
U medicinskoj praksi se primjenjuje više oblika i obima presađivanja, koji se svode u četiri osnovne kategorije.
***Autotransplantacija** je presađivanje tkiva sa jednog na drugi dio iste osobe.
***Izotransplantacija** podrazumijeva zahvat pri kojem se transplantat prenosi genetički identičnim organizmima (jednojajnim blizancima).
***Alotransplantacija** se obavlja između genetički (ne)srodnih jedinki iste vrste organizama.
***Ksenotransplantacija** je takva operacija u kojoj se tkivo ili organ individue jedne biološke vrste presađuje pripadniku neke druge vrste.

Uspješna transplantacija je moguća samo u uvjetima pune imunološke tolerantnosti primatelja u odnosu na osobenosti transplantata. Reakcije odbacivanja, koje nastaju zbog inkompatibilnosti (nepodudarnosti) tkiva davatelja i primatelja, počivaju na sistemu ćelijskog imuniteta. Antigeni histokompatibilnosti su genetički determinirani i u genealoškim stablima se ponašaju po generalnim principima Mendelovske genetike. Pojava, intenzitet i brzina odbacivanja ovise o antigenoj aktivnosti transplantata na osnovu čega se diferenciraju *jaki* i *slabi*, odnosno *glavni* i *sporedni* antigeni. U prvoj kategoriji je glavni kompleks histokompatibinosti (MHC), a u drugoj niz ostalih gena, kao što su *Ir*, *Bf*, *C* itd.

Transplantaciona medicina zahtjeva posebnu edukaciju osoblja, specijalnu opremu i sveobuhvatno preoperativno i postoperativno nadgledanje pacijenta, kako bi se mogućnost odbacivanja organa svela na najmanju moguću mjeru.

Najveći broj presađivanja odnosi se na bubrege zbog zatajivanja bubrežne funkcije.

## Donori organa 
Donori organa za transplantaciju mogu biti žive ili preminule osobe (kadaverična transplantacija).

U odnosu na uzrok smrti i okolnosti pod kojim je ona nastupila, postoje tri različita tipa kadaveričnih donora:

* Donori s moždanom smrću (donori s kucajućim srcem, heart-beating donori),
* Donori koji su umrli od kardiopulmonalnog zastoja (CPA donors),
* Donori s nekucajućim srcem (non-heart-beating donori, NHB donori).

## Transplantacijska tkiva i organi
mini|250px|Presađena rožnjača nakon godinu dana; dva šava vidljiva sa strana
### Organi 
* Srce (samo od preminule osobe)
* Pluća (od preminule ili žive osobe)
* Bubreg (od preminule ili žive osobe)
* Jetra (od preminule ili žive osobe)
* Gušterača (samo od preminule osobe)
* Crijeva (od preminule ili žive osobe)
* Želudac (samo od preminule osobe)

### Tkiva, ćelije i tečnosti 
* Rožnjača (samo od preminule osobe)
* Koža
* Langerhansova ostrvca
* Koštana srž (od žive osobe)
* Krv (od žive osobe)
* Krvni sudovi (samo od preminule osobe)
* Srčani zalisci (samo od preminule osobe)
* Kost (od preminule ili žive osobe)

## Vrste transplantata 
* *Autotransplantat* je transplantat kojemu je donor ujedno i primatelj (npr. presađivanje kože sa jednog dijela tijela na drugi).
* *Izotransplantat* je transplantat čiji su donor i primatelj isti s obzirom na tkivne srodnosti što podrazumijeva transplantaciju između jednojajčanih blizanaca.
* *Alotransplantat* je transplantat koji se prenosi s jednog bića na drugo u istoj vrsti (npr. s jednog čovjeka na drugog), ali genetički različitih.
* *Ksenotransplantat* je transplantat čiji donor i primatelj pripadaju različitim vrstama (npr. prenošenje sa životinje na čovjeka).

## Reference 
Kategorija:Hirurgija
Kategorija:Imunologija