Vazokonstrikcija

**Vazokonstrikcija** je pojava i proces sužavanje krvnih sudova pod uticajem kontrakcije mišića zida datog krvnog suda, a posebno velikih arterija i malih arteriola. Proces je suprotan od vazodilatacije, (pro)širenja krvnih sudova. Posebno je važna pri upornom krvarenju i akutnom gubitku krvi. Kada se krvni sudovi sužavaju, protok krvi je ograničen ili smanjen, čime se zadržava tijelesna toplina ili povećava cirkulacijski otpor. To čini da koža postaje bljeđa jer manje krvi dolazi do površine, čime se smanjuje zračenje topline. Na višoj razini, vazokonstrikcija je jedan od mehanizama kojim tijelo regulira i održava srednji arterijski pritisak.

Lijekovi koji uzrokuju vazokonstrikciju – poznati kao vazokonstriktori – su jedna vrsta lijekova koji se koriste za podizanje krvnog pritiska. Generalizirane vazokonstrikcija obično rezultira povećanjem krvnog pritiska, ali se može javiti u određenim tkivima, uzrokujući lokalizirano smanjenje protoka krvi. Obim vazokonstrikcije može biti blag ili težak, ovisno o sadržaju ili okolnost. Mnogi vazokonstriktori izazvaju širenje zjenica. Lijekovi koji uzrokuju vazokonstrikciju uključuju: antihistaminke, dekongestive i stimulanse. Teška vazokonstrikcija može dovesti do simptoma isprekidane klaudikacije.

## Opći mehanizam
Mehanizam koji dovodi do vazokonstrikcije putem povećanja koncentracije iona kalcija (Ca2+ unutar ćelija vaskularnih glatkih mišića.

Međutim, specifični mehanizmi za stvaranje povećane unutarćelijske koncentracije kalcija ovisi o vazokonstriktorima. Ćelije glatkih mišića su sposobne za generiranje akcijskog potencijala, ali ovaj mehanizam se rijetko koristi za kontrakciju krvnih sudova. Hormonske ili farmokinetičke komponente su fiziološki relevantnije. Dva opća stimulansa za postizanje kontrakcije glatkih mišića koji cirkuliraju su epinefrin i aktiviranje simpatičkog nervnog sistema (putem oslobađanja norepinefrina) za direktnu inerviranje mišića. Ovi faktori su u interakciji s površinom ćelijskih adrenergičnih receptora. Takvi podražaji dovode do kaskadne transdukcije signala, koja vodi do povećanja unutarćelijskog kalcija iz sarkoplazmatskog retikuluma do IP3 - posredovanog otpuštanjea kalcija, kao i poboljšanog unosa kalcija preko sarkoleme do kalcijevih kanala. Porast unutarćelijskog kompleksa kalcija sa kalmodulinom, sa zauzvratnim aktiviranjem kinaze lahkog lanca miozina. Ovaj enzim je odgovoran za fosforilaciju lahkog lanca miozina za stimulaciju poprečnog mosta kruženja.
Kada je povišena, unutarćelijska koncentracija kalcija se vraća na svoj bazni nivo putem različitih proteinskih pumpi i izmjenjivača kalcija koji se nalaze na plazma membrani i sarkoplazmatskom retikulumu. Ovo smanjenje kalcija uklanja podsticaj koji je neophodan za kontrakciju, omogućavajući povratak na osnovnu liniju.

## Uzroci
Faktori koji pokreću vazokonstrikciju mogu biti egzogenog ili endogenog porijekla. Temperatura okoline je primjer prvih. Kožna vazokonstrikcija nastaje zbog izloženosti organizma velikoj hladnoći. Primjeri endogenih faktora uključuju autonomni nervni sistem, cirkulacijske hormone i unutrašnje mehanizme svojstvene samom krvotoku (poznate i kao miogeni odgovor).

### Primjeri
Primjeri uključuju amfetamine, antihistaminike i kokain. Mnogi se koriste u medicini za liječenje sniženog krvnog pritiska i kao tematski dekongestivi. Vazokonstriktori se koriste klinički za povećanje krvnog pritiska ili za smanjenje lokalnog protoka krvi. Vazokonstriktori miješani sa lokalnim anesteticima koriste se za povećanje trajanja lokalne anestezije stežućih krvnih sudova, čime sigurnosno koncentrirajući anestetik duže traje i smanjenjuje krvarenje.

Putevi administracije variraju. Oni mogu biti i sistemski i tematski. Naprimjer, pseudoefedrin se uzima oralno a fenilefrin se tematski primjenjuje zaa nosnice i oči.

;Primjeri uključuju:

### Endogeni vazokonstriktori
Vazokonstrikcija je proces u tijelu koji otklanja ortosttasku hipertenziju. To je dio tijelesne negativne povratne petlje u kojoj se tijelo pokušava vratiti u homeostazu (stalnost izbalansiranog unutrašnjeg okruženja).
Naprimjer, vazokonstrikcija je preventiva za hipotermiju u kojoj se krvnih sudovi sužavaju i krv se mora kretati pod većim pritiskom da se aktivno spriječiti hipoksična reakcija. Kao izvor energije koristi se adenozin-trifosfat (ATP), što poveća taj pritisak za zagrijavanje tijela. Kada se homeostaza obnovi, reguliraju se krvni pritisak i proizvodnje ATP.

Vazokonstrikcija se također javlja u površnskim krvnim sudovima toplokrvnih životinja kada im je hladno; ovaj proces skreće tok grijanja krvi u centar (unutrašnje organe) životinje, sprečavajući gubitak topline..

## Patologija
Vazokonstrikcija može biti faktor erektilne disfunkcije. Povećanje dotoka krvi u penis uzrokuje erekciju. Nepravilna vazokonstrikcija može imati ulogu u sekundarnoj hipertenziji.

## Također pogledajte
*Hipertenzija
*Dušik-oksid
*Feohromocitom
*Vazodilacija
*Hemostaza
## Reference
## Vanjski linkovi
* Definition of Vasoconstriction on HealthScout
* Cannabis arteritis revisited--ten new case reports
* Are coronary heart disease and peripheral arterial disease associated with tobacco or cannabis consumption
* Vasoconstrictor effects of Cannabis appear to inhibit Migraine (headache) attacks 

Kategorija:Kardiovaskularna fiziologija
Kategorija:Fiziologija životinja