Litij

{{Infokutija hemijski element
| Hemijski element = Litij
| Simbol = Li
| Atomski broj = 3
| Serija = Alkalni metali
| Grupa = 1
| Perioda = 2
| Blok = s
| Slika = 180px
| Boja serije = OrangeRed
| Izgled = srebreno-bijeli, sivi
| Zastupljenost = 0,006 manija, depresija i sličnih bolesti.

## Historija 
lijevo|mini|Johan August Arfwedson je zaslužan za otkriće litija 1817
Smatra se da je litij otkrio švedski naučnik Johan August Arfwedson, koji je 1817. primijetio prisustvo nekog nepoznatog elementa u mineralu petalitu (Li[4]Al[4][Si4O10]) a nedugo poslije također i u mineralima spodumenu (LiAl[Si2O6]) i lepidolitu (K(Li,Al)3[(Al,Si)4O10](F,OH)2), nakon analize mineralnih uzoraka sa ostrva Utö u Švedskoj. Njegov akademski učitelj Jacob Berzelius predložio je naziv *lithion*, izvedenicu iz grčkog λίθος *líthos*‚ *kamen*, ime koje je izvedeno iz materijala iz kojeg je izoliran, slično kao i kod drugih, do tada poznatih, alkalnih metala natrija i kalija, a kasnije se to ime ustalilo u svojoj latiniziranoj formi *lithium*.
 Litij-7 je postao interesantan za upotrebu u rashladnim tečnostima nuklearnih reaktora.

Litij deuterid je bio fuzijsko gorivo izbora u ranim verzijama hidrogenske bombe. Kada su bombardovani neutronima, i 6Li i 7Li proizvode tricij - ova reakcija, koja nije bila u potpunosti shvaćena kada su hidrogenske bombe prvi put testirane, bila je odgovorna za neuspjeh nuklearnog testa Castle Bravo. Tricij se spaja s deuterijem u reakciji fuzije koju je relativno lahko postići. Iako detalji ostaju tajni, litij-6 deuterid očito još uvijek igra ulogu u modernom nuklearnom oružju kao fuzijski materijal.

### Medicina 
Već od 1850. litij se počeo koristiti u medicini zapadnoevropskih zemalja kao sredstvo protiv gihta. Međutim, nije se pokazao djelotvoran. I drugi vidovi upotrebe litijevih soli u medicini su također ostali bezuspješni, između ostalih i kao sredstvo protiv infektivnih bolesti.

Tek 1949. australijski fizijatar John Cade opisao je moguću oblast upotrebe litijevih soli. On je zamorcima ubrizgavao različite hemijske spojeve, između ostalih i soli litija, od čega su oni mnogo slabije reagirali na vanjske podražaje, te su bili mnogo mirniji ali ne i pospani. Tek nakon što je isto isprobao i na sebi između 1952. i 1954. Cade je podržao upotrebu litij karbonata kao lijeka u terapiji depresivnih, shizofrenih i maničnih pacijenata, a nakon provedene opsežne studije na psihijatrijskoj bolnici u Risskovu (Danska). Time su postavljeni budući temelji današnje terapije litijem.

## Spojevi 
Litij je veoma reaktivan i sa većinom nemetala gradi spojeve u kojima se uvijek nalazi u oksidacijskom stanju +I. Ovi spojevi su uglavnom načinjeni ionskom vezom, ali za razliku od spojeva drugih alkalnih metala imaju veliki kovalentni udio. To se iskazuje između ostalog i po tome što su mnoge soli litija, za razliku od odgovarajućih natrijevih i kalijevih soli, dobro rastvorljive u organskim rastvaračima poput acetona i etanola.

Neki od neorganskih spojeva litija su:
*Litij-hidrid LiH
*Litij bor-hidrid 
*Litij aluminij-hidrid 
*Litij-oksid 
*Litij-peroksid 
*Litij-hidroksid LiOH
*litijevi halogenidi: litij-fluorid, litij-hlorid, litij-bromid i litij-jodid
*Litij-karbonat 
*Litij-perhlorat 
*Litij-sulfat 
*Litij-nitrat 
*Litij-nitrid 

Za razliku od većine drugih alkalnometalnih organskih spojeva, litijevi organski spojevi imaju značajnu ulogu naročito u organskoj hemiji. Od posebnog značaja su *n*-butil-litij, *tert*-butil-litij, metil-litij i fenil-litij.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* Hobbs, L. M.; Thorburn, J. A. (juni 1994): *Lithium isotope ratios in six halo stars*, The Astrophysical Journal, vol. 428, no. 1, pt. 1, str. L25-L28, 
* Litij na *Lenntechu*


Kategorija:Hemijski elementi
Kategorija:Alkalni metali
Kategorija:Reducensi