Edvard IV, kralj Engleske

**Eduard IV** (28. april 1442 – 9. april 1483) bio je prvi engleski kralj iz dinastije York.

## Pravo na tron 
Bio je najstariji sin Rikarda Plantageneta, vojvode od Yorka, nakon čije je smrti u jednoj od bitaka Ratova dviju ruža, vođenoj sa plemićima naklonjenim dinastiji Lancaster, istakao svoje pravo na englesku krunu. Svoje pravo je temeljio na činjenici da je bio potomak Lionela od Antwerpa, drugog sina Edvarda III, engleskog kralja iz dinastije Anžuj-Plantagenet.

## Borba za krunu 
Uz pomoć uticajnog Richarda Nevillea, *iure uxoris* 16. grofa od Warwicka, koji je kroz Eduarda želio ostvariti svoje ambicije, tokom 1461. porazio je vojsku plemića naklonjenih dinastiji Lancaster. Iste se godine, nakon što su Henrik VI i njegova borbena supruga, kraljica Margareta, izbjegli u inostranstvo, proglasio engleskim kraljem. Eduard je, za razliku od Henrika VI, bio jak, energičan i popularan, te je u tom, vanjskopolitički (vojni porazi u Francuskoj) i unutarnjopolitički (Ratovi dviju ruža i potpuni haos u zemlji) nepovoljnom trenutku za Englesku, bio za mnoge bolje rješenje nego Henrik VI, čija je supruga bila Francuskinja i držala *de facto* vlast za vrijeme vladavine svog nesposobnog supruga.

## Prva vladavina 
Nakon što je porazivši svoje protivnike iz klana Lancaster postao kralj, Eduard IV je ubrzo došao u politički sukob sa svojim političkim mentorom, grofom od Warwicka, uz čiju je neprocjenjivu pomoć i osvojio krunu, budući da se potajno oženio udovicom Elizabeth Woodville, uprkos grofovim savjetima i željama, te omogućio rođacima svoje nove supruge veliki uticaj na vlast. Eduard je, također protivno željama grofa od Warwicka, počeo samostalno voditi politiku mimo njegove volje. Sve ovo je oslabilo grofovu moć, pa je postao Eduardov politički protivnik, te je izazvao pobunu i poveo vojsku protiv Eduarda.

Godine 1469. Eduard je vojno poražen od strane grofa od Warwicka, te je ubrzo i zarobljen. Grof od Warwicka je pokušao vladati u Eduardovo ime, ali se tome protivilo ostalo uticajno plemstvo pa je grof bio prisiljen Eduarda pustiti iz zarobljeništva. Eduard se pokušao izmiriti sa grofom, ali je grof 1470. ponovo, ali ovoga puta neuspješno, pokrenuo pobunu i nakon poraza morao napustiti Englesku izbjegavši u Francusku. Grof od Warwicka je u Francuskoj skovao novu urotu, ovoga puta sa svojim bivšim najljućim protivnicima koje je porazio, Henrikom VI i Margaretom Anžujskom. Oni su uz pomoć Francuske vojno napali Eduarda koji je, poražen, napustio Englesku i pobjegao u Burgundiju. Henrik VI je 1470. ponovno vraćen na tron, a *de facto* vlast je opet preuzela kraljica Margareta, ali njegova vladavina je trajala kratko.

## Druga vladavina 
Eduard i suprug njegove sestre, Karlo, vojvoda Burgundije, koji je na Eduardovu molbu pokrenuo vojsku, iskrcali su se u Engleskoj, te su 1471. u nekoliko bitaka porazili protivnike. Ubili su grofa od Warwicka, Henrikovog sina Eduarda, te zarobili samog Henrika VI, kojeg je Eduard ubrzo dao i ubiti. Nakon toga je vojno porazio i minimalizirao politički uticaj klana Lancaster na engleskoj političkoj i dinastičkoj sceni.

Eduard je 1475. objavio rat Francuskoj u kojem je uspješno porazio u više navrata francusku vojsku, te Francuskoj nametnuo plaćanje visokih novčanih kontribucija u zamjenu na njegovo odustajanje od prava na francusku krunu.

## Smrt 
Eduard se 1483. razbolio, te ubrzo umro, a naslijedio ga je sin Eduard kojeg je ubrzo sa vlasti srušio brat Edvarda IV, Rikard III.

Kategorija:Kraljevi Engleske
Kategorija:Svrgnuti vladari
Kategorija:Yorkisti
Kategorija:Vojvode od Yorka
Kategorija:Rođeni 1442.
Kategorija:Umrli 1483.