Narodnooslobodilački odbor

**Narodnooslobodilački odbori (NOO)** jesu organi revolucionarne narodne vlasti u Jugoslaviji nastali za vrijeme Narodnooslobodilačkog rata (NOR-a) od 1941. – 1945.  
Nakon početka borbe u okupiranoj Jugoslaviji u ljeto 1941., partizani su neprekidno širili slobodnu teritoriju pa je već u novembru  1942. njena površina bila veća od površine pojedinih evropskih država. Na oslobođenim teritorijima brzo su uspostavljeni novi organi   upravne vlasti, narodnooslobodilački odbori, kao i strukture privrede, školstva i zdravstva. Konačan cilj borbe bio je oslobođenje Jugoslavije od okupatora, ali i uspostavljanje novog, komunističkog društvenog uređenja. 
Ovakvi ciljevi su ih, pored okupatora, doveli u sukob s frakcijama odanim starom režimu kao i novostvorenim nacionalističkim grupacijama.
Pojavom narodnooslobodilačkih odbora uspostavljen je paralelizam tri vlasti na teritoriji Jugoslavije: narodnooslobodilačkog pokreta, starog centra vlasti u izbjeglištvu, predstavljenog četničkim pokretom Draže Mihailovića i okupatore sa domaćim izdajnicima.

Osnivanje NOO nije podržavala Kominterna, koja je suspendovala sve društvene promjene u ratnim uvjetima, a četnici su u njihovom stvaranju pretpostavljali namjeru da se isključi "legalni poredak" i preuzme vlast. Tako su četnici prve dvije godine rata zadržavali stare organe vlasti, koji su, od 25. decembra 1943. godine počeli osnivati Narodne ravnogorske odbore.

## Osnivanje i razine NOO
Stvarani su (birani  ili  imenovani) od početka oružanog ustanka 1941. na oslobođenom, a kasnije i na neoslobođenom teritoriju, i od osnivanja bili su klica novog društvenog uređenja. Narodnooslobodilački odbori od osnivanja su imali obilježja državnih organa vlasti.  Donosili su odluke i upute, rješavali međusobne odnose građana, ustanovljavali prava i zasnivali obaveze, propisivali ponašanje,   organizirali pomoć partizanskim odredima i branili začetke novog poretka. Osim na oslobođenim i poluoslobođenim područjima Jugoslavije, oni su djelovali i u neprijateljskoj pozadini, u obliku odbora jedinstvenog narodnooslobodilačkog fronta, mahom vršeći privredne, političke i propagandne funkcije.

Tokom prve godini rata, u nekim krajevima Jugoslavije, NOO-i su uglavnom bili u funkciji logističke i duge podrške borbe, kako bi snagama Narodnooslobodilačkog pokreta za uspješnije partizanske akcije i nazivani su *privremeni narodnooslobodilački odbori*. Tamo gdje je oružani ustanak od samog početka poprimio šire razmjere, Narodni odbori su istovremeno bili i organi borbe i "nova narodna vlast".

Zavisno od lokalne prakse, prvi organi narodne vlasti su u Jugoslaviji različito nazivani:
* Narodnooslobodilački odbor;
* Revolucionarno vijeće;
* Odbor narodne odbrane;
* Narodno vijeće;
* Oslobodilački komitet;
* Odbor oslobođenja;
* Odbor fronta
* Komande općine;
* Vojnorevolucionarno vijeće, i slično.

Sa razvojem Narodnooslobodilačkog rata i revolucije, različito su se razvijali i Narodni odbori: seoski, mjesni općinski, sreski i okružni, do oblasnih i glavnih NOO-a u nekim pokrajinama. Obično su prvo stvarani seoski, a zatim općinski i ostali, iako je bilo i obrnute prakse pa su su prvo osnivani sreski, a zatim seoski i opštinski (Crna Gora, Zapadna Srbija, Bosanska krajina). U Sloveniji je već 16. septembra 1941. osnovan Narodnoosvobodilni odbor za njenu čitavu teritoriju, a tek su poslije osnovani seoski i ostali odbori.

Na Prvom zasedanju AVNOJ-a u Bihaću 26. i 27. novembra 1942. godine, nazivi, sadržaj i načini rada NOO-a su ujednačeni na skoro cijeloj oslobođenoj teritoriji Jugoslavije.

## Reference
## Također pogledajte
*USAOJ
*AFŽ
*AVNOJ

Kategorija:Savez komunista Jugoslavije
Kategorija:Narodnooslobodilački pokret
Kategorija:Historija Jugoslavije