Operacija "Dijadema"

**Operacija "Dijadema"**, poznata i kao **Četvrta bitka za Monte Cassino** ili, u Kanadi, **Bitka u dolini Lirija**, bila je ofanziva koju su preduzeli Saveznici (američka 5. i britanska 8. armija) u maju 1944. kao dio Italijanske kampanje u Drugom svjetskom ratu. Podrška ovoj operaciji bili su zračni napadi, poznati kao operacija "Strangle". Neprijateljska snaga bila je njemačka 10. armija.

Cilj *Dijademe* bio je razbijanje njemačke odbrane na Gustavovoj liniji (zapadnoj polovini Zimske linije) i otvaranje doline rijeke Liri, glavnog puta prema Rimu. General Harold Alexander, zapovjednik savezničkih snaga na italijanskom frontu, planirao je da "Dijadema" bude otprilike koordinirana s invazijom na sjevernu Francusku kako bi njemačke snage bile "svezane" za Italiju i u nemogućnosti da budu prebačene u Francusku.

U napadu su učestvovala četiri korpusa; slijeva nadesno: poljski II korpus, britanski XIII korpus iz 8. armije, Korpus Slobodne Francuske (uključujući marokanske *gumijere*) i američki II korpus iz 5. armije, koja je kontrolirala i VI korpus na položajima u Anziju, oko 95&nbsp;km sjeverozapadno.

"Dijadema" je počela 11. maja 1944. u 23 sata. XIII korpus uspio je isforsirati prijelaz preko rijeke Rapido na ulazu u dolinu Lirija protiv jakog neprijatelja, što je privuklo lokalne njemačke rezervne snage. Korpus Slobodne Francuske krenuo je lijevo kroz planine 14. maja, a podržavao ga je američki II korpus duž obale. 17. maja poljski II korpus na desnoj strani napao je Monte Cassino.

Njemački su položaji kolabirali i Nijemci su se povukli na Hitlerovu liniju, približno 15&nbsp;km unazad. Ove borbe odvukle su njemačke rezerve u dolinu Lirija, smanjujući time pritisak na položaje na plaži u Anziju.

Četiri korpusa napala su Hitlerovu liniju 23. maja. Istog dana američki VI korpus krenuo je u proboj s položaja na plaži u Anziju.

Hitlerovu liniju probila je jedinica 1. kanadske divizije 23. maja u Pontecorvu. Njemačka 10. armija bila je prisiljena povući se sjeverozapadno. Krećući se sjeveroistočno od Anzija, VI korpus bio je na samoj ivici toga da presiječe njemačku odstupnicu kad je zapovjednik 5. armije, general Mark Wayne Clark, neobjašnjivo naredio da VI korpus umjesto toga okrene prema sjeverozapadu i nastavi napredovanje prema Rimu. Postoje mnoge špekulacije da je to uradio kako bi 5. armija osvojila Rim prije britanske Osme napredujući uz dolinu Lirija. Tako je njemačka 10. armija izbjegla vlastito opkoljavanje.

Nijemci su se nastavili boriti u nizu akcija kojima su odgađali konačni poraz, povukli se prvo na Trazimensku, a zatim na Gotsku liniju (identificiranu na njemačkim mapama kao "Zelena linija"), sjeverno od rijeke Arno.

Kategorija:1944. u Italiji
Kategorija:Bitke u Drugom svjetskom ratu
Kategorija:Njemačka u Drugom svjetskom ratu
Kategorija:Poljska u Drugom svjetskom ratu
Kategorija:Sjedinjene Američke Države u Drugom svjetskom ratu
Kategorija:Francuska u Drugom svjetskom ratu
Kategorija:Ujedinjeno Kraljevstvo u Drugom svjetskom ratu
Kategorija:Vojna historija Poljske
Kategorija:Sukobi u 1944.
Kategorija:Vojna historija Njemačke
Kategorija:Vojna historija Sjedinjenih Američkih Država
Kategorija:Vojna historija Francuske
Kategorija:Vojna historija Ujedinjenog Kraljevstva