Aldosteron

**Aldosteron**, glavni mineralokortikoidni hormon, je steroidni hormon kojeg proizvodi *zona glomerulosa*  kore nadbubrežne žlijezde. Esencijalan je za čuvanje natrija u bubrezima, pljuvački znojnim žlijezdama i debelom crijevu. Ima centralnu ulogu uhomeostaznoj regulaciji razine krvnog pritiska, natrija (Na+) i kalija (K+) u plazmi. To se ponajprije događa djelovanjem na mineralokortikoidne receptore u distalnim tubulama i sabitnim kanalima bnefrona. Kada je disreguliran, aldosteron je patogen i doprinosi razvoju i napredovanju kardiovaskularne i bubrežne bolesti. Aldosteron ima upravo suprotnu funkciju atrijskog natriuretskog hormona koga izlučuje srce. Lijekovi koji ometaju lučenje ili djelovanje aldosterona koriste se kao antihipertenzivi, poput lizinoprila koji snižava krvni pritisak blokirajući angiotenzin-konvertirajući enzim (ACE), što dovodi do smanjenog lučenja aldosterona. Neto učinak ovih lijekova je smanjenje zadržavanja natrija i vode, ali povećano zadržavanja kalija. Drugim riječima, ovi lijekovi podstiču izlučivanje natrija i vode mokraćom, dok blokiraju izlučivanje kalija.

Drugi primjer je spironolakton, dijumtik koji štedi kalij, iz grupe steroidnih spirolaktona, koji ometa receptor aldosterona (između ostalog) što dovodi do snižavanja krvnog pritiska po gore opisanom mehanizmu.

Aldosteron su prvi izolirali Simpson i Tait, 1953.

## Biosinteza 
Kortikosteroidi se sintetiziraju iz holesterola unutar zona glomerulosa kore nadbubrežne žlijezde. Većinu steroidogenih reakcija kataliziraju enzimi  porodice citohrom P450. Nalaze se unutar mitohondrija i treba im adrenodoksin kao kofaktor (osim 21-hidroksilaze i 17α-hidroksilaze.

Aldosteron i kortikosteron imaju zajednički prvi dio biosintetskih puteva. Posljednje dijelove posreduje ili aldosteron sintaza (za aldosteron) ili 11β-hidroksilaza (za kortikosteron). Ovi enzimi su gotovo identični (dijele funkcije 11β-hidroksilacije i 18-hidroksilacije), ali aldosteron sintaza također može izvesti i 18-oksidaciju. Štaviše, aldosteron sintaza nalazi se unutar *zona glomerulosa* na vanjskom rubu kore nadbubrežne žlijezde; 11β-hidroksilaza se nalazi u *zona glomerulosa* i *zona fasciculata*.

[thumb|450px|[Steroidogeneza, sa sintezom aldosterona (u gornjem desnom uglu).]]

Napomena: aldosteron-sIntaze nema u ostalim  dijelovima  nadbubrežne žlijezde.

## Stimulacija
Sintezu sldosterona stimulira nekoliko faktora:

* povećanje koncentracije angiotenzina III u plazmi, metabolita angiotenzina II:
* povećanje razine plazmatskog angiotenzina II, ACTH ili kalija,  koji su prisutni srazmjerno manjku natrija u plazmi. (Povećana razina kalija djeluje na regulaciju sinteze aldosterona depolarizacijom ćelija u zona glomerulosa, što otvara naponski ovisni kalcijev kanal.) Razinu angiotenzina II regulira angiotenzin I, što regulira renin, hormon koji se luči u bubrezima;
*koncentracije serumskog kalija, kao najmoćniji stimulator lučenja aldosterona;
* test stimulacije ACTH, koji se ponekad koristi da stimulira proizvodnju aldosterona zajedno sa kortizolom da bi se utvrdilo da li je prisutna primarna ili sekundarna insuficijencija nadbubrežne žlijezde. Međutim, u reguliranju proizvodnje aldosterona, ACTH ima samo manju ulogu; s hipopituitarizmom ne postoji atrofija *zona glomerulosa*.
*acidoza plazme; 
* receptori rastezanja koji se nalaze u srčanim pretkomorama. Ako se otkrije smanjeni krvni pritisak, ovi receptori za istezanje stimuliraju nadbubrežnu žlijezdu da oslobađa aldosteron, što povećava reapsorpciju natrija iz urina, znoja i crijeva. To uzrokuje povećanu osmolarnost u vanćelijskoj tekućini, što će s vremenom vratiti krvni pritisak u normalu.
* adrenoglomerulotropin, lipidni faktor, dobijen iz ekstrakata epifize. Selektivno podstiče lučenje aldosterona.

Lučenje aldosterona ima dnevni cirkadijski ritam.

## Biološka funkcija 
Aldosteron je primarna karika endogenih članova klase mineralokortikoida u ljudi. Dezoksikorticosteron je još jedan njen važan član. Aldosteron teži da pospješuje zadržavanje Na+ i vode i snižava koncentraciju K+ u plazmi, pomoću sljedećih mehanizama:

# Djelujući na nuklearni mineralokortikoidni receptor (MR), unutar glavnih ćelija distalnog tubula i sabirnog kanala bubrežnog nefrona, regulira i bazolateralno aktivira Na+/K+ pumpe, koje ispumpavaju tri natrijka iona  iz ćelija, u intersticijsku tekućinu i unosi dva iona kalija u ćeliju iz intersticijske tečnosti. To stvara gradijent koncentracije koji rezultira ponovnom apsorpcijom iona natrija (Na+)  i vode (koja prati natrij) u krv i izlučivanjem iona kalija (K+) u mokraču (lumen sabirnog kanala).
# Aldosteron pojačava epitelne natrijske kanale (ENaC) u sabirni kanal i debelo crijevo, povećavajući propusnost apikalne membrane za Na+ i tako ga apsorbira.
# Cl− se  reabsorbira zajedno sa natrijskim kationima za održavanje elektrohemijske ravnoteže sistema.
# Aldosteron podstiče lučenje K+ u tubulski  lumen. 
# Aldosteron stimulira reapsorpciju Na+ i vode  iz probavnog trakta, pljuvačnih i znojnih žlijezda u zamjenu za K+.
# Aldosteron stimulira lučenje H+, pomoću H+/ATPaza u interkalarnim ćelijama  sakupljajućih tubula bubrežne kore.
# Aldosteron hronično pojačava ekspresiju NCC u distalnom zglobnom tubulu i njegovo delovanje snažno.

Aldosteron je odgovoran za reapsorpciju oko 2% filtriranog natrija u bubrezima, što je skoro jednako ukupnom sadržaju natrija u ljudskoj krvi pod normalnom brzinom glomerulske filtracije.

Aldosteron, vjerovatno djelujući putem mineralokortikoidnih receptora, može pozitivno utiati na neurogenezu u dentatnom girusu.

## Dodatne slike

 Corticosteroid-biosynthetic-pathway-rat.png|Biosintetski put korticosteroida kod pacova
 Corticosterone.svg|Kortikosteron

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Hormoni
Kategorija:Aldehidi
Kategorija:Mineralokortikoidi
Kategorija:Steroidni hormoni
Kategorija:Enoni
Kategorija:Endokrinologija