Pokušaj ubistva Alija Khameneija

Dana 27. juna 1981, u džamiji Abuzar u glavnom gradu Irana, Teheranu, tadašnji predsjednički kandidat Ali Khamenei ranjen je tokom održavanja molitvenog govora, kada je bomba postavljena u kasetofon eksplodirala ispred njega, pri čemu je pretrpio povredu ruke, glasnih žica i pluća.

## Pozadina 
Nakon kolapsa dinastije Pahlavi uslijed Islamske revolucije 1979, ajatolah Ruhollah Khomeini dao je prioritet uspostavi apsolutne klerikalne hegemonije preko Islamske republikanske partije. Posljedično su suparničke frakcije, od sekularnih nacionalista i marksističke ljevice do Narodne mudžahedinske organizacije Irana, bile marginalizovane, a krhke koalicije formirane tokom revolucije brzo su se raspale. Režimske snage mobilizovale su Revolucionarne komitete i Revolucionarnu gardu kako bi suzbile neslaganje, što je kulminiralo zabranom djelovanja organizacija poput Nacionalne demokratske fronte u avgustu 1979.

Usred frakcijskih sukoba i političkih previranja, Ali Khamenei imenovan je u Revolucionarno vijeće, tijelo osnovano radi nadzora privremene vlade i konsolidacije vlasti. Zadužen za zaštitu novooformljene vlade od višestrukih unutrašnjih prijetnji, kratko je u decembru 1979. nadzirao i Korpus islamske revolucionarne garde.

U ključnom trenutku za političku scenu, islamistički studenti 4. novembra 1979. zauzeli su američku ambasadu u Teheranu i uzeli 52 Amerikanca za taoce. Taj događaj, uz Khomeinijevu podršku, doveo je do ostavke umjerenog premijera Mehdija Bazargana, čime je dodatno učvršćena vlast tvrdolinijaškog klera. U januaru 1980. Khomeini je imenovao Khameneija teheranskim imamom, odnosno hatibom, naslijedivši na tom mjestu ajatolaha Mahmouda Taleghanija. Držeći sedmična predavanja na Univerzitetu u Teheranu, Khamenei je naglašavao jedinstvo pod islamskom vlašću i oštro kritizirao opozicione grupe, uključujući MEK, optužujući ih za potkopavanje revolucionarnih načela. Tim se obraćanjima profilirao kao istaknuti zagovornik vjerskog konzervativizma i klerikalne nadmoći.

Istovremeno, ogorčenje zbog čistki "unutrašnjih neprijatelja", te hapšenja i pogubljenja bivših saveznika preraslo je do 1980. u organiziranu opoziciju. Početkom 1981, kako je položaj predsjednika Abolhassana Banisadra postajao sve nestabilniji, nasilje opozicije naglo je eskaliralo. Val atentata na pripadnike Revolucionarne garde i državne dužnosnike zahvatio je Teheran i provincije; samo u prvoj polovini godine zabilježene su desetine napada. U takvoj atmosferi nestabilnosti sredinom 1981. Khamenei se učvrstio kao jedna od ključnih figura nacionalnog vođstva.

## Pokušaj atentata 
Pet dana nakon smjene Banisadra, pažnja javnosti bila je usmjerena na Iransko-irački rat. Dana 27. juna 1981, nakon povratka sa fronta i posjete Khomeiniju, Khamenei je prema svom subotnjem rasporedu otišao u džamiju Abuzar održati govor. U to vrijeme bio je Khomeinijev predstavnik u Vrhovnom vijeću za nacionalnu odbranu. Nakon prve molitve počeo je odgovarati na pitanja prisutnih. Mladić je na stol ispred njega postavio kasetofon s papirima i pritisnuo tipku za reprodukciju. Nakon jedne minute uređaj je počeo ispuštati glasan zvižduk, a potom je eksplodirao. Prema riječima prisutnih, kasetofon se raspao na dva dijela, a na unutrašnjem dijelu nalazio se natpis: "dar grupe Forqan Islamskoj Republici".

Oporavak ajatolaha Khameneija trajao je nekoliko mjeseci, a ruka, glasne žice i pluća bili su teško povrijeđeni.

### Počinilac 
Khameneijeva web-stranica tvrdi da je ubistvo planirala Narodna mudžahedinska organizacija Irana.

U članku samoproglašenog političkog aktiviste Iraja Mesdaghija, za kojeg MEK tvrdi da je agent iranskog režima, Mesdaghi sugeriše da je pokušaj atentata izveo čovjek po imenu Amir Khan Zade. Centar za dokumentaciju Islamske revolucije identifikovao je osobu koja je postavila kasetofon kao Masuda Taqija Zadea.

## Naknadni incident 
Kasnije istog mjeseca, nakon eksplozije 27. juna 1981, već sljedećeg dana izveden je veliki bombaški napad na sjedište Islamske republikanske partije u Teheranu, kojeg je prema više neiranskih izvora provela grupa Khalq. U napadu je poginulo više od 70 ljudi.

## Reference