DNK polimeraza

**DNK polimeraza** je enzim koji katalizira proces replikacije DNK. Katalizira  polimerizacijsku reakciju nukleotida u lancima  molekule DNK, na osnovu postojećeg kalupa, tj. rasporeda nukleotida u komplementarnom lancu replicirajuće DNK. Novonastali polulanac DNK je komplementaran izvornom roditeljskom lancu nukleotida koji je služio kao kalup.

Sve DNK polimeraze kataliziraju sintetezu molekula DNK u smjeru 5' → 3'. Dosad nije zabilježen  niti jedna DNK polimeraza koja započne novi lanac nukleotida u suprotnom pravcu. Enzim učestvuje u dodavanju novih nukleotida na već postojeću 3-OH grupu. Zato mu je neophodan prajmer, začetak lanca na koji dograđuje prvi nukleotid. Prajmeri su DNK i RNK nukleobaze, a sintetiziraju se uz katalizu enzima *primaza*. Drugi enzim zvani *helikaza* katalizira rasplitanje dvojne spirale DNK, raskidanjem vodikovih među bazama komplementarnih nukletida, tako da se spiralno uvijeni lanaci razvlače u linearnu formu. Pritom osobitu ulogu imaju i tzv. **SSB** (eng. **S**ingle **S**trand **B**inding) proteini koji se vežu sa raspletenim lancem i sprečavaju ponovno vraćanje spiralne konfiguracije prije kraja procesa replikacije.

DNK polimeraza je holoenzim, jer je neophodno prisustvo iona magnezija, kao kofaktora, u aktivaciji enzima. Bez magnezija, enzim se označava kao apoenzim.

Grešake koje nastaju pri preplikaciji molekula DNK popravljaju druge DNK polimeraze, koje u reparaciji nastalih grešaka imaju editorsku funkciju, ali ne svih.

Neki virusi također kodiraju sintezu specijalnih DNK polimeraza, uz mogućnost selektivne replikacije virusne DNK. Retrovirusi imaju gene koji kodiraju neobičnu DNK polimerazu zvanu *obrnuta transkriptaza* (eng. **R**everse **T**ranscriptase (**RT**), koja zavisi od RNK, ali je ipak DNK polimeraza, jer polimerizira molekule DNK, pri čemu kao kalup ima RNK.

## Bakterijske DNK polimeraze 
Bakterije imaju četiri dosad poznate DNK polimeraze:

* **Pol I** učestvuje u popravljanju grešaka na nastajećoj molekuli DNK jer ima sposobnost  da  lance nukleotida siječe u pravcima 5'→ 3' i 3'→ 5'. osobito  je važna za uklanjanje RNK prajmera, mada to može i specifični enzim - Rnaza H;
* **Pol II** ima ulogu u replikaciji oštećene molekule  DNK očitavajući sekvencu u smjeru 5'→ 3';
* **Pol III** je glavni enzim za replikaciju DNK molekula 
* **Pol IV** repariraju pogrešno ugrađene nukleotide, ali im je niska stopa efikasnosti.
## Eukarioti 
Kod eukariota je dosad zabilježeno pet DNK polimeraza.

* **Pol α** ima ulogu enzima primaze, tj. katalizira sintetiza RNK prajmera. Nakon elongacije za nekoliko stotina nukleotida, u nastavku izduživanja molekule, aktiviraju se DNK polimeraze δ i ε. 
* **Pol β** katalizira korekvije pogrešno nadovezanih nukleotida.
* **Pol γ** učestvuje u replikaciji mitohondrijske DNK. 
* **Pol δ** ima primarnu ulogu u replikaciji DNK, a matričnu  sekvencu očitavau pravcu 5'→ 3'. 
* **Pol ε** isto kao  DNK polimeraza δ. 
 
Zanimljivo je da nijedna od dosad otkrivenih DNK polimeraza nema 3'→ 5' egzonukleaznu aktivnost,  što sugerira zaključak da su prokarioti razvili zasad nerazjašnjene mehanizme uklanjanja RNK začetnica.

## Reference 
## Također pogledajte
*Enzim
*Restrikcijski enzim
## Vanjski linkovi
Kategorija:Molekularna genetika
Kategorija:Nukleinske kiseline
Kategorija:DNK