Sertolijeve ćelije

**Sertolijeva ćelija** (tip sustentakularna ćelija) jest "medicinska sestra" ćelija testisa koja je dio seminifernih tubula i pomaže u procesu spermatogeneze, u proizvodnji sperme. Aktivira se folikul-stimulirajućim hormonom (FSH) koji izlučuje adenohipofiza, a na svojim membranama ima FSH receptor. Nalazi se posebno u zavijenim sjemenim kanalićima (jer je to jedino mjesto u testisima gdje se stvaraju spermatozoidi). Razvoj Sertolijevih ćelija usmeren je na testis determinirajući faktor, koji određuje testisni protein.

## Struktura
Sertolijeve ćelije nalaze se u seminifernim tubulima. Na snimcima, koristeći standardno bojenje, Sertolijeve ćelije lako se miješaju sa ostalim ćelijama germinalnog epitela. Najkarakterističnija obilježja Sertolijevih ćelija je tamno jedarce.

## Razvoj 
Sertolijeve ćelije potrebne su za muški seksualni razvoj. Tokom muškog razvoja, gen SRY aktivira SOX9, koji se zatim aktivira i formira povratnu petlju sa FGF9. Sertolijeva ćelija proliferira i diferencira i uglavnom se aktivira FGF9. Odsustvo FGF9 obično uzrokuje razvoj ženke. Jednom kada je u potpunosti diferencirana, smatra se da je Sertolijeva ćelija vremenski diferencirana i da nije u stanju da se razmnožava. Stoga, nakon što započne spermatogeneza, više se ne stvaraju Sertolijeve ćelije.

Međutim, nedavno su neki naučnici pronašli način za induciranje stvaranja Sertolijevih ćelija u juvenilnog proliferativnog fenotipa izvan tijela. To stvara mogućnost popravljanja nekih oštećenja koja uzrokuju neplodnost muškaraca. Predlaže se da Sertolijeve ćelije mogu poticati iz fetusog mezonefrosa.

## Funkcija 
Budući da je njihova glavna funkcija hranitelja spermatozoida u razvoju kroz stadije spermatogeneze, Sertolijeve ćelije takoder su nazvali *majčinske ćelije* ili *ćelije njegovateljice*. Sertolijeve ćelije djeluju i kao fagociti, trošeći zaostalu citoplazmu tokom spermatogeneze. Premještanje ćelija iz baze u lumen sjemeničnih tubula nastaje konformacijskim promjenama na bočnim rubovima Sertolijevih ćelija.

### Lučenje 
Sertolijeve ćelije izlučuju sljedeće supstance:
* antimullerovski hormon (AMH) – izlučuje  se u ranim fazama života ploda.
* inhibin i aktivin – izlučuju  se nakon puberteta i zajedno djelujući na reguliranju izlučivanja folikul-stimulirajućeg hormona ( FSH).
* androgen vezujući protein (koji se naziva i globulin za vezanje testosterona) – povećava koncentraciju testosterona u sjemenskim tubulama kako bi se lagano stimulirala spermatogeneza.
* estradiol – aromataza iz Sertolijevih ćelija pretvara testosteron u 17 beta-estradiol da usmjerava spermatogenezu
* **ERM** faktor transkripcije ERM transkripcijski faktor (skraćenica od **E**TS **R**elated '' **M**olecule) – potreban je za održavanje spermatogonijske matične ćelije u testisu odraslih.
* transferrin&nbsp;— protein krvne plazme za otpuštanje gvožđa

### Strukturni
Okluzivni spojevi Sertolijevih ćelija tvore krvno-testisnu barijeru, strukturu koja odvaja intersticijsku krvnu pregradu testisa iz adluminalnog predjela sjemenišnih tubula. Zbog apikalne progresije spermatogonija (matičnih ćelija spermatozoida), okluzijski spojevi se moraju dinamički reformirati i razbiti kako bi se omogućilo da imunoidipolna spermatogonija pređe kroz krvno-testisnu barijeru. Tako mogu postati imunološki jedinstveni. Sertolijeve ćelije kontroliraju ulazak i izlazak hranjivih sastojaka, hormona i drugih hemikalija u tubujle testisa, kao i čine adluminalni odjel ćije mjesto  ima privilegiran imunski sistem.

Ove ćelije  također su odgovorne za uspostavljanje i održavanje spermatogonijske matične ćelijske niše, koja osigurava obnovu matičnih ćelija i diferencijaciju spermatogonija u zrele klicne čelije koje, se korak po korak, razvijaju kroz dugi proces spermatogeneze, završavajući oslobađanjem spermatozoida u procesu poznatom kao spermijacija. Sertolijeve ćelije vežu se za spermatogonijske ćelije putem N-kaderina i galaktoziltransferaze (preko ugljikohidrata).

### Ostale funkcije 
Za vrijeme faze sazrijevanja spermatozoida, Sertolijeve ćelije troše nepotrebne dijelove spermatozoida.

### Reparacija DNK i mutacija
Sertolijeve ćelije su u stanju popraviti prirodno nastala oštećenja DNK.  Ovaj popravak vjerovatno koristi proces nehomolognog krajnjeg spajanja koji uključuje XRCC1 i PARP1 proteine  ispoljene u Sertolijevim ćelijama.  U usporedbi sa spermatocitima, frekvencija mutacije je oko 5 do 10 puta veća u Sertolijevim ćelijama. To može odražavati potrebu za većom efikasnošću popravljanja DNK i izbjegavanja mutacija u klicinoj liniji nego u somatskim ćelijama.

### Imunomodulacijska svojstva Sertolijevih ćelija 
Osim ekspresije faktora koji su ključni za sazrijevanje spermatozoida, Sertolijeve ćelije proizvode i širok spektar molekula (bilo na njihovoj površini, bilo topivih) koje su u stanju modificirati imunski sistem (IS). Sposobnost Sertolijevih ćelija da mijenjaju imunski odgovor u tubulama potrebna je za uspješno sazrijevanje spermatozoida. Spermne ćelije izražavaju neoepitope na svojoj površini dok napreduju kroz različite faze sazrevanja. Oni mogu potaknuti snažan imunski odgovor ako se postave na različita mjesta u tijelu.

#### Molekule Sertolijevih ćelija povezane sa imunosupresijom ili imunoregulacijom 
***FAS/FAS-L sistem** – ekspresija Fas liganda (Fas-L) na površini SC-ova aktivira apoptoznu smrt ćelija koje nose receptor Fas, tj. citotoksične T-ćelije.
– rastvorljivi  FasL – povećava  efektivnost sistema;
– rastvorljiva  Fas- FasL blokada na površini drugih ćelija (ne inducira apoptozu u Sertolijevim ćelijama preko ćelija  IS-a)
***B7/H1** – opadajuća proliferacija efektorski T-ćelija
***Jagged1 (JAG1)** – indukcija ekspresije Foxp3 transcripcijskog faktora u naivnim T-limfocitima (povećavajući relativne brojeve of rfegulatornih T-ćelija)
***Proteazni inhibitor-9 (PI-9)** – član je  serpinske porodice (inhibitora serin proteaze)
– inducira sekreciju proteaze granizma B, citotoksičnih T-ćelija NK-ćelija, u stanju su da induciraju apoptozu u ciljanoj ćeliji. SC proizvode PI-9 koji nepovratno veže granzim B i inhibira njegovu aktivnost.
***CD59** – površinske molekule na SC-ovima, član of  komplementnih regulatornih proteina (CRP)
– inhibira zadnji korak komplementne kaskade – formacija  kompleksa membranskog napada
***Klasterin** – rastvorljiva molekula, funkcija slična sa  CD59 – gradećim kompleksom sa  granizm B i inhibira aktivaciju apoptoze putem T-limfocita ili NK-ćelija

#### Ostale uključene  molekule 
***CD40** – molekule asocirane sa dendritskim ćelijama (DC)
– SC-ovi su u stanju da reguliraju ekspresiju CD40 na površini DC-ova (mehanizam nije poznat)
– Smanjena regulacija CD40 rezultira smanjenom sposobnošću DC-a da stimuliraju odgovor T-ćelije.
Sertolijeve ćelije također su sposobne da inhibiraju migraciju imunskih ćelija – infiltraciju nižih  imunskih ćelija na mesto upale.

## Klinički značaj
Tumor Sertoli-Leydigove ćelije je dio grupe tumora stromske vrpce jajničkih neoplazhmi. Ovi tumori proizvode i  Sertolijeve i Leydigove ćelije i dovode do povećanog lučenja testosterona u jajnicima i testisima.

## Ostale životinje 
Funkcija Sertolijevih ćelija u amniota i anamniota je ista, ali imaju nešto drugačija svojstva u poređenju jednih s drugima. Anamnionti (ribe i vodozemci) za proizvodnju sperme,  koriste cističnu spermatogenezu. U slučaju amniota,  Sertolijeve ćelije  se smatraju vremenski diferenciranim ćelijama koje se ne mogu razmnožavati. U anamniota,  Sertolijeve ćelije prolaze kroz dve proliferativne faze. Prva faza proliferacije nastaje tokom uspostavljanja ciste što pospješuje i migraciju klicnih ćelija u njih, a druga je da se poveća cista i stvori prostor za proliferaciju germ-ćelija.

Općeprihvaćena činjenica da su Sertolijeve ćelije vremenski diferencirane u amniota nedavno je promijenjena. Nakon ksenogene transplantacije ove ćelije su bile sposobne za proliferaciju.

## Historija 
Sertolijeve ćelije tako se nazivaju po svom eponimu Enricu Sertoliju, italijanskom fiziologu koji ih je otkrio dok je studirao medicinu na Univerzitetu u Paviji, Italija.

Opis ove ćelije objavio je 1865. godine. Tu ćeliju Sertoli je otkrio Belthleovim mikroskopom kupljenim 1862. godine, koji je koristio dok je studirao medicinu.
U publikaciji iz 1865. godine njegov prvi opis koristio je izraze "drvolika ćelija" ili "žilava ćelija", te ih je nazvao "materinskim ćelijama". Ostali naučnici koji su koristili Enricovo porodično ime Sertoli za označavanje ove ćelije u publikacijama, počevši od 1888. godine. Od 2006. godine objavljena su dva udžbenika koja su posebno posvećena Sertolijevim ćelijama.
 
## Dodatne slike

 Gray1150.png|Presjek  testisnih tubula pacova. X 250.

## Također pogledajte 
* Testis

## Reference 
## Vanjski linkovi
*
*

Kategorija:Ljudske ćelije
Kategorija:Muški reproduktivni sistem
Kategorija:Ćelije
Kategorija:Anatomija čovjeka