Aram Hačaturjan

{{Infokutija osoba
| ime                = Aram Hačaturjan
| izvorno_ime        = Арам Ильич Хачатурян
| izvorni_jezik      = ru
| slika              = Aram_Khachaturian,_Pic,_17.jpg
| alt_slike          = 
| opis               = 
| ime_pri_rođenju    = Aram Iljič Hačaturjan
| datum_rođenja      = 
| mjesto_rođenja     = Tbilisi, Kavkasko namjesništvo, Ruska Imperija
| datum_smrti        =  
| mjesto_smrti       = Moskva, SSSR 
| nacionalnost       = 
| druga_imena        = 
| zanimanje          = kompozitor
| alma_mater         = Institut Gnesin u Moskvi  Moskovski konzervatorijum
| godine_aktivnosti  = 1926-1978
| poznat_po          = 
| značajna_djela     =
| stranka            = Komunistička partija Sovjetskog Saveza
| supružnik          = Nina Makarova
| djeca              = 2
| potpis             = Aram Khachaturian signature.svg
| nagrade            = 
{ style="background:transparent"                
 *Sovjetski ordeni:*
}
{ style="background:transparent"
   
- 
     
}
}}

**Aram Hačaturjan** (; ; Tbilisi, 6. juna 1903 — Moskva, 1. maja 1978) bio je sovjetsko-armenski kompozitor na čija je dela često uticala armenska i gruzijska narodna muzika, te muzika Kavkaza. Odabir njegovih djela proglašen je Svjetskom dokumentarnom baštinom UNESCO-a 2013. godine.

## Biografija 
Aram Hačaturjan odrastao je u Tbilisiju kao sin armenske knjigoveške obitelji i od ranog djetinjstva bio je fasciniran armenskom, gruzijskom i azerbajdžanskom muzikom u svom kraju. Tokom školskih dana svirao je tenor rog. Naučio je ruski jezik i otišao u Moskvu 1922. na studij biologije. Nakon samo nekoliko mjeseci, međutim, prebacio se na Glazbeno-pedagoški institut Gnesin i tamo upisao svirati violončelo. Nakon tri godine prelazi u klasu kompozicije, a 1926. već je tiskana njegova prva skladba. Zatim je prešao na Moskovski konzervatorij, gdje je studirao kod Nikolaja Mjaskovskog i Mihaila Gnesina. Godine 1933. završio je studij u dobi od 30 godina i oženio svoju studijsku kolegicu Ninu Makarovu. Njegovi nećaci Karen Hačaturjan i Emin Hačaturjan također su bili kompozitori.

## Muzika 
Prvo veće djelo bio mu je diplomski rad *Prva simfonija* iz 1934. godine. Počeo je stjecati međunarodnu slavu svojim *Koncertom za klavir i orkestar* iz 1936, koja se povećala njegovim *Violinskim koncertom* iz 1940, koji je napisao za Davida Ojstraha. Uz skladateljski rad, od 1950. koncertirao je u Njemačkoj i inozemstvu, uglavnom s vlastitim djelima. Godine 1951. imenovan je profesorom kompozicije na Moskovskom konzervatoriju, kao i na Glazbeno-pedagoškom institutu Gnesin. Bio je i dugogodišnji član organizacijskog odbora kompozitora Sovjetskog Saveza.

## Politički stav 
Hačaturjan je bio član Vrhovnog sovjeta Armenske SSR prvog saziva. Tokom petog saziva bio je član Vrhovnog sovjeta SSSR-a.

## Djela 
### Baleti 
* *Ščastje* (1939)
* *Gajane* (1939–41), koji uključuje poznatu Igru sabljama
* *Spartak* (1950–54)

### Orkestarska 
;Simfonije
* Simfonija br. 1 (1934)
* Simfonija br. 2 (dvije verzije: 1943, 1944)
* Simfonija br. 3 (1947)
* Svita igre (1933)
* Svita iz Gajane br. 1 (1943)
* Svita iz Gajane br. 2 (1943)
* Svita iz Gajane br. 3 (1943)
* Državna himna Armenske SSR (1944)
* Ruska fantazija (1944)
* Svita iz Maskarade (1944)
* Oda u sećanju Vladimira Iljiča Lenjina (1948)
* Svita iz Staljingradske bitke (1949)
* Trijumfalna pesma, svečana pesma (1950)
* Svita iz Valensijanske udovice (1952)
* Svita iz Spartaka br. 1 (1955)
* Svita iz Spartaka br. 2 (1955)
* Svita iz Spartaka br. 3 (1955)
* Simfonijske slike iz Spartaka (1955)
* Pozdravna uvertira (1958)
* Svita iz Ljermontova (1959)

### Vokalna orkestarska 
* Pjesma o Staljinu (1938)
* Tri arije (Pjesma, Legenda, Ditiramb), za vokal visokog tona i orkestar (1946)
* Oda radosti, balada za solistkinje, hor, violine, harfe i orkestar (1956)
* Balada o domovini, za soliste i simfonijski orkestar (1961)

### Koncertna 
* Koncert za klavir (1936)
* Koncert za violinu (1940), takođe postoji i kao verzija koncerta za flautu
* Koncert za violončelo (1946)
* Koncertna rapsodija za violinu i orkestar (1961)
* Koncertna rapsodija za violončelo i orkestar (1963)
* Koncertna rapsodija za klavir i orkestar (1968)

### Kamerna 
* Gudački kvartet (1931)
* Trio za klarinet, violinu i klavir (1932)

### Instrumentalna 
* Pjesma lutajućeg Ašuga za violončelo i klavir (1925)
* Elegija za violončelo i klavir (1925)
* Komad za violončelo i klavir (1926)
* Igra br. 1 za violinu i klavir (1926)
* San za violončelo i klavir (1927)
* Pantomima za obou i klavir (1927)
* Alegreto za violinu i klavir (1929)
* Pjesma-poema (u čast Ašuzima) za violinu i klavir (1929)
* Grupna igra za bajan (1932)
* Sonata za violinu (1932)
* Nokturno iz Maskarade za violinu i klavir (1941)
* Sonata za solo violončelo (1974)
* Sonata-pesma za solo violinu (1976)

### Klavirska 
* Pjesma (1925)
* Pjesma (1926)
* Valcer-etida (1926)
* Andantino (1926)
* Varijacije na temu „Solfeđo“ (1928)
* Sedam recitacija i fuga (1928, 1966)
* Svita (Tokata, Valcer-Kapričo, Igra) (1932)
* Igra br. 3 (1933)
* Marš br. 3 (1934)
* Budenovka, grupna igra (nedatirano)
* Koreografski valcer (1944)
* Tri komada (Ostinato, Romansa, Fantastični valcer) (1945)
* Album za djecu br. 1, 10 komada (1947)
* Valcer iz Maskarade (1952)
* Sonatina za klavir (1959)
* Sonata za klavir (1961)
* Album za djecu br. 2 (1965)
* Tokata (1932)

### Scenska muzika 
* Ujak Bagdasar (1927)
* Katabala (1928)
* Orijentalni zubar (1928)
* Dug časti (1931)
* Magbet (1933)
* Razrušen dom (1935)
* Divan dan (1937)
* Baku (1937)
* Valensijanska udovica (1940)
* Maskarada (1941)
* Zvonjava iz Kremlja (1942)
* Zvučni izviđač (1943)
* Poslednji dan (1945)
* Južni nevolja (1947)
* Priča o istini (1947)
* Ilja Golovin (1949)
* Proljećna struja (1953)
* Anđeo čuvar iz Nebraske (1953)
* Ljermontov (1954)
* Magbet (1955)
* Kralj Lir (1958)
* Limeni orkestar
* Borbeni marš br. 1
* Borbeni marš br. 2 (1930)
* Muzika za igru (na temu jedne armenske pesme) (1932)
* Marš br. 3 (Uzbekistanski marš) (1932)
* Igra (na temu jedne armenske pesme) (1932)
* Herojima patriotskog rata, (1942)
* Marš milicije moskovske crvene zastave (1973)

## Nagrade 
* Orden Lenjina: 1939, 1963, 1973.
* Orden Oktobarske revolucije: 1971.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Biografije, Tbilisi
Kategorija:Rođeni 1903.
Kategorija:Umrli 1978.
Kategorija:Sovjetski kompozitori
Kategorija:Armenski kompozitori
Kategorija:Sovjetski komunisti
Kategorija:Nosioci Ordena Lenjina
Kategorija:Nosioci Ordena Oktobarske revolucije