Jurij Gagarin

{{Infokutija osoba
| počasni_prefiks        = 
| ime                    = Jurij Gagarin 
| počasni_sufiks         = 
| slika                  = Yuri Gagarin (1961) - Restoration.jpg
| veličina_slike         = 
| alt                    = 
| opis                   = 
| izvorno_ime            = Юрий Алексеевич Гагарин
| izvorni_jezik          = ru
| izgovor                = Jurij Aleksejevič Gagarin
| ime_pri_rođenju        = 
| datum_rođenja          = 
| mjesto_rođenja         = Klušino, Smolenska oblast, RSFSR, Sovjetski Savez 
| datum_nestanka         = 
| mjesto_nestanka        = 
| status_nestanka        = 
| datum_smrti            = 
| mjesto_smrti           = Kiržač, Vladimirska oblast, RSFSR, Sovjetski Savez 
| uzrok_smrti            = Pad aviona
| tijelo_pronađeno       = 
| mjesto_počivanja       = 
| spomenici              = 
| prebivalište           = 
| nacionalnost           = 
| druga_imena            = 
| etnicitet              = 
| državljanstvo          = 
| obrazovanje            = 
| alma_mater             = 
| zanimanje              = pilot, kosmonaut
| godine_aktivnosti      = 
| era                    = 
| poslodavac             = 
| organizacija           = Sovjetsko ratno vazduhoplovstvo
| agent                  = 
| poznat_po              = 1. odred kosmonauta SSSR, Vostok 1
| značajna_djela         = Prvi let u svemir
| stil                   = 
| rodni_grad             = 
| plaća                  = 
| bogatstvo              = 
| visina                 = 1,57&nbsp;m
| težina                 =  
| televizija             = 
| titula                 = 
| vrijeme_držanja_titule = 
| prethodnik             = 
| nasljednik             = 
| stranka                = 
| pokret                 = 
| opozicija              = 
| odbori                 = 
| religija               = 
| denominacija           = 
| krivične_prijave       = 
| krivične_kazne         = 
| sudski_status          = 
| supružnik              = Valentina Gagarina
| partner                = 
| djeca                  = Jelena i Galina
| roditelji              = Aleksej Gagarin i Ana Gagarina
| rodbina                = 
| pozivni_znak           = 
| nagrade                = 
{ style="background:transparent"                
 *Sovjetski ordeni:*
}
{ style="background:transparent"
   
-
      
-
     
-
     
}
{ style="background:transparent"
 *Inostrana odlikovanja:*
}
{ style="background:transparent"
     
-
     
-
     
-
     
-
  
}
| web-sajt               = 
| modul                  = 
| modul2                 = 
| modul3                 = 
| modul4                 = 
| modul5                 = 
| modul6                 = 
| potpis                 = Gagarin Signature.svg
| veličina_potpisa       = 
| alt_potpisa            = 
| fusnote                = 
}}

**Jurij Aleksejevič Gagarin** (), rođen u Klušinom, u blizini grada Gžatska (danas Gagarin)  u Smolenskoj oblasti, RSFSR, Sovjetski Savez (danas Rusija) 9. marta 1934 – Novoselovo u Vladimirskoj oblasti, 27. mart 1968. bio je pilot Sovjetskog ratnog vazduhoplovstva i sovjetski kosmonaut, te prvi čovjek koji je putovao u svemir 12. aprila 1961. godine u svemirskoj letjelici Vostok I. Nosilac je počasnog zvanja i najvišeg sovjetskog priznanja Heroj Sovjetskog Saveza, kao i mnogih visokih sovjetskih i inostranih odlikovanja.

## Biografija 
### Mladost 
Gagarin je roden 9. marta 1934. kao sin ruske seljačke porodice, koja je radila u kolhozu u selu Klušino. Njegov otac Aleksej Ivanovič Gagarin (1902–1973) je u kolhozu bio tesar, a majka Ana Timofejevna Gagarina, rođena Matvejeva (1903–1984) je radila sa stokom. Imao je dva brata Valentina (1924–2006) i Borisa (1936–1977), te sestru Zoju (1927–2004). Upisao se u seosku školu 1. 9. 1941, ali je zbog napada Njemačke na Sovjetski Savez i okupacije tog dijela Sovjetskog Saveza, 12. oktobra 1941. godine prestao sa školovanjem. Valentin i Zoja su u februaru 1943. odvedeni na prisilni rad u Njemačku. Poslije završetka rata su se vratili u Rusiju, a nakon oslobođenja sela od strane Crvene armije 9. aprila 1943. godine  Jurij je nastavio sa školovanjem. Nakon preseljenja u Gžatsk u ljeto 1945. Gagarin pohađa šest razreda srednje škole. Nakon što 1946. godine sestra Zoja nije mogla dobiti posao kao bolničarka, zbog navođenja podataka o zarobljeništvu tokom Drugog svjetskog rata, na nagovor svoje majke

### Svemirski program 
180px|mini|desno|Gagarin u Vostoku 1, prije polijetanja
Sa još 19 kosmonauta Gagarin je nakon velike potrage i procesa selekcije, 1960. godine odabran za sovjetski svemirski program. Naredbom komandanta Ratnog zrakoplovstva Konstantina Veršinina 3. marta 1961. je predodređen za program, a od 11. marta 1960. do januara 1961 je bio na obuci za astronaute. Postoje različiti podaci zašto je Gagarin izabran. Jedna od verzija je da je izabran zbog svoje visine, jer je bio visok samo 1,57&nbsp;m a kapsula svemirskog broda Vostok 1 je bila prilično mala, tako da je 12. aprila 1961. Gagarin poletio na prvi smemirski let, te je okružio jednom Zemlju za 108&nbsp;min (106&nbsp;min) Prizemljio se u Privolški federalni okrug u blizini gradova Saratov i Engels. Na tom mjestu je danas spomenik, na kom je upisan dan njegovog leta, te se jednom godišnje taj događaj svečano obilježava. Tokom leta je unaprijeđen u majora, da bi 12. juna 1962. godine dobio čin potpukovnika, a 6. novembra 1963. čin pukovnika. Postao je član Vrhovnog sovjeta 1962. godine. Gagarin je do 1963. godine bio zapovjednik sovjetskih kosmonauta, a nakon toga je studirao na Vojnu akademiju za inžinjere i avijaciju "Žukovski" u Moskvi. U pripremi leta Sojuz 1 bio je predviđen kao zamjena za pilota Vladimira Komarova.

### Pogibija 
Prilikom vježbe u avionu MiG-15UTI 27. marta 1968. nastradao je zajedno sa kopilotom i instruktorom letenja Vladimirom Serjoginom. Nakon što je u februaru 1968. imenovan  kao instruktor za izobrazbu astronauta, Gagarin je htio završiti letački kurs za borbenog pilota, kog je zbog astronautskog treninga prekinuo. MiG-15UTI je važio za najsigurnijeg aviona sovjetske proizvodnje s najmanje padova, pa ga je podučavao Serjogin, takođe Heroj Sovjetskog Saveza, s ratnim iskustom i iskusni pilot sa 4000&nbsp;sati leta. Uzroci pada aviona su do danas nejasni. Zvanična sovjetska izjava je bila "nesretni splet sudbonosnih okolnosti". Zvanični izvještaj je tek objavljen povodom obilježavanja 50-godišnjice leta, te je tadašnja izjava ostala i dalje na snazi.

## Nagrade 
### Odlikovanja 
#### Sovjetska odlikovanja 
* Heroj Sovjetskog Saveza
* Orden Lenjina
* Medalja "20 godina pobjede u Velikom otadžbinskom ratu 1941-45."
* Medalja za razvoj djevičanskih polja
* Medalja "40 godina Oružanih snaga SSSR"
* Medalja "50 godina Oružanih snaga SSSR"
* Medalja za besprijekornu službu trećeg stepena
* Majstor sporta Sovjetskog Saveza
* "Pilot-kosmonaut SSSR"

#### Inostrana odlikovanja 
* Orden Georgija Dimitrova
* Heroj rada Čehoslovačke
* Heroj rada Bugarske
* Heroj rada Vijetnama
* Orden Karla Marxa
* Orden zastave NR Mađarske s dijamantima
* Zvijezda Republike Indonezije 2. stepena
* Orden Grunwaldovog križa 1. stepena
* Orden Nila s velikim križem
* Orden Playa Girón
* Orden Klementa Gottwalda
* Orden zvijezde Afrike
* Orden za zasluge u vazduhoplovstvu Brazila s velikim križem

## Baština 
[180px|mini|desno|Statua Gagarina u [Greenwichu]]
Nakon Gagarinovog leta, u Sovjetskom Savezu se 12. april svečano obilježava, a od 2011. su ga Ujedinjene nacije proglasile kao Međunarodni dan ljudskog svemirskog leta. Brojne zgrade i institucije su imenovana po Gagarinu. Centar za obuku kosmonauta u Zvjezdanom gradu u Rusiji nosi njegovo ime od 1969. godine. Lansirna platforma u kosmodromu Bajkonur, sa koje su Sputnjik 1 i Vostok 1 lansirani, je sad poznata kao "Gagarinov start". Sovjetska vazduhoplovna akademija je preimenova u Gagarinovu vazduhoplovnu akademiju 1968. godine. Skulpture i biste s njegovim likom se nalaze u mnogim zemljama svijeta.

### Toponimi 
Po njemu se zovu Gagarinski rejon i grad Gagarin u Rusiji. Jedna od najvećih novobeogradskih ulica nosi njegovo ime.

### Numizmatika 
### Filatelija 
180px|mini|desno|Prva sovjetska marka s likom Jurija Gagarina iz 1961. godine
Sovjetska pošta je već nedugo nakon prvog leta izdala prvu poštansku marku s likom Gagarina. Štampana je između 13. 4 - 17. 6. 1961. Marka (MiNr: 2473/bza), je povodom prvog leta i prikazuje Gagarina, Orden Heroja Sovjetskog Saveza, Vostok-1, plave je boje i izdana je s nazubljenjem K&nbsp;11½, te bez nazubljenja s nominalnom vrijednošću 3 kopejke. U isto vrijeme, te narednih godina su mađarska, rumunska i istočnonjemačka pošta, te kasnije naslijednice Sovjetskog Saveza: ruska, ukrajinska, kazahstanska i kirgiška pošta izdavale marke s njegovim likom.

## Napomene 
## Literatura 
* 

## Reference 
## Vanjski linkovi
*

Kategorija:Rođeni 1934.
Kategorija:Umrli 1968.
Kategorija:Sovjetski astronauti
Kategorija:Sovjetski oficiri
Kategorija:Sovjetski piloti
Kategorija:Heroji Sovjetskog Saveza
Kategorija:Nosioci Ordena Lenjina
Kategorija:Nosioci Medalje "20 godina pobjede u Velikom otadžbinskom ratu 1941-45."
Kategorija:Nosioci Ordena Georgija Dimitrova
Kategorija:Nosioci Ordena Heroj rada Čehoslovačke
Kategorija:Nosioci Ordena Heroj rada Bugarske
Kategorija:Nosioci Ordena Heroj rada Vijetnama
Kategorija:Nosioci Ordena Karla Marxa
Kategorija:Nosioci Ordena zastave NR Mađarske
Kategorija:Nosioci Zvijezde Republike Indonezije
Kategorija:Nosioci Ordena Grunwaldovog križa
Kategorija:Nosioci Ordena Nila
Kategorija:Nosioci Ordena Playa Girón
Kategorija:Nosioci Ordena Klementa Gottwalda
Kategorija:Nosioci Ordena zvijezde Afrike
Kategorija:Nosioci Ordena za zasluge u vazduhoplovstvu Brazila
Kategorija:Nosioci Medalje za razvoj djevičanskih polja
Kategorija:Nosioci Medalje "40 godina Oružanih snaga SSSR"
Kategorija:Nosioci Medalje "50 godina Oružanih snaga SSSR"
Kategorija:Nosioci Medalje za besprijekornu službu
Kategorija:Majstori sporta Sovjetskog Saveza
Kategorija:Nosioci priznanja "Pilot-kosmonaut SSSR"
Kategorija:Biografije, Gagarin
Kategorija:Sovjetski komunisti
Kategorija:Član Vrhovnog sovjeta Sovjetskog Saveza