5. januar

**5. januar / siječanj (5. 1)** jest 5. dan godine po gregorijanskom kalendaru. Do kraja godine još je 360 dana (361 u prijestupnoj godini).

## Događaji 
* 1066 – Edvard Ispovjednik umro bez potomaka, što je izazvalo krizu u pogledu nasljeđivanja prijestolja, koja je na kraju dovela do normanskog osvajanja Engleske.
* 1554 – Izbio veliki požar u Eindhovenu.
* 1757 – Luj XV preživio pokušaj atentata od strane Robert-Françoisa Damiensa, koji je postao posljednja osoba u Francuskoj pogubljena vučenjem konjem i raščetvoravanjem, tradicionalnom i okrutnom kaznom primjenjivanom za regicid.
* 1769 – Škotski izumitelj James Watt patentirao je svoj parni stroj.
* 1895 – Afera Dreyfus: francuskom oficiru Alfredu Dreyfusu oduzet čin i izrečena kazna doživotne robije na Đavoljem ostrvu.
* 1896 – Austrijske novine izvijestile da je Wilhelm Conrad Röntgen otkrio novi tip elektromagnetnog zračenja, kasnije nazvan X-zrake.
* 1908 – Potpisan Dardanelski mir između Osmanlijskog Carstva i Velike Britanije kojim je okončan Anglo-turski rat.
* 1909 – Kolumbija priznala nezavisnost Paname.
* 1913 – Prvi balkanski rat: tokom bitke kod Lemnosa grčki admiral Pavlos Kountouriotis prisilio osmanlijsku flotu na povlačenje u njenu bazu u Dardanelima, odakle više nije izašla do kraja rata.
* 1919 – Osnovana Njemačka radnička partija, koja je kasnije prerasla u Nacionalsocijalističku njemačku radničku partiju (NSDAP).
* 1925 – Nellie Tayloe Ross iz Wyominga postala prva žena guverner neke američke savezne države.
* 1933 – Počela izgradnja mosta "Golden Gate" u San Francisku.
* 1957 – U govoru u Kongresu američki predsjednik Dwight Eisenhower objavio ustanovljavanje onoga što će postati poznato kao Eisenhowerova doktrina.
* 1968 – Alexander Dubček dolazi na vlast; početak Praškog proljeća.
* 1969 – SSSR lansirao svemirski brod *Venera 5* u pravcu Venere, a pet dana potom i *Veneru 6*, koji su do te planete stigli 16, odnosno 17. maja.
* 1972 – Američki predsjednik Richard Nixon naredio razvoj programa svemirskih šatlova.
* 1974 – Izmjerena najviša temperatura na Antarktiku ikad: +15 °C.
* 1976 – Crveni Kmeri proglasili ustav Demokratske Kampućije.
* 2005 – Michael E. Brown, Chad Trujillo i David L. Rabinowitz otkrili Eridu, najveću poznatu patuljastu planetu u Sunčevom sistemu, koristeći snimke prvobitno snimljene 21. oktobra 2003. u opservatoriji Mount Palomar.
* 2016 – Kuvajt povlači ambasadora iz Irana zbog napada na diplomatsko predstavništvo Saudijske Arabije.
* 2020 – Održana 77. dodjela "Zlatnog globusa".

## Rođeni 
### 13. vijek 
* 1209 – Rikard Kornvolski, car Svetog Rimskog Carstva

### 16. vijek 
* 1548 – Francisco Suárez, španski teolog i filozof
* 1592 – Šah Džahan, mogulski car

### 17. vijek 
* 1614 – Nadvojvoda Leopold Wilhelm od Austrije, bio je više puta biskup, guverner od španske Holandije i zapovjednik.
* 1640 – Paolo Lorenzani, italijanski kompozitor

### 18. vijek 
* 1762 – Constanze Mozart (r. Weber), supruga Wolfganga Amadeusa Mozarta

### 19. vijek 
* 1835 – Richard Faltin, finski kompozitor, muzički pedagog i sakupljač finskih narodnih pjesama
* 1846 – Rudolf Christoph Eucken, njemački filozof
* 1855 – King C. Gillette, američki biznismen, osnivač kompanije *Gillette*
* 1874 – Joseph Erlanger, američki fiziolog, dobitnik Nobelove nagrade za medicinu 1944.
* 1876 – Konrad Adenauer, njemački političar i državnik
* 1900 – Yves Tanguy, francuski slikar, predstavnik nadrealizma

### 20. vijek 
* 1908 – Anton Lavrin, slovenski kompozitor
* 1909 – Stephen Cole Kleene, američki matematičar
* 1917 – Jane Wyman, američka glumica
* 1920 – Arturo Benedetti Michelangeli, italijanski pijanist
* 1921.
** Friedrich Dürrenmatt, švicarski pisac
** Jean, veliki vojvoda Luksemburga
* 1928.
** Zulfikar Ali Bhutto, pakistanski političar i državnik
** Walter Mondale, američki političar, 42. potpredsjednik SAD-a
* 1931.
** Alfred Brendel, austrijski pijanist i književnik
** Robert Duvall, američki glumac
* 1932 – Umberto Eco, italijanski književnik i semiotičar
* 1935.
** Bizjagin Dašgaj, mongolski skijaš-trkač i biatlonac
** Forough Farrokhzad, iranska književnica i režiserka
* 1938 – Juan Carlos, španski kralj
* 1942 – Maurizio Pollini, italijanski pijanist i dirigent
* 1946 – Diane Keaton, američka glumica, režiserka, filmska producentica i scenaristica
* 1952.
** Uli Hoeneß, njemački nogometaš i nogometni funkcioner
** Nermin Tulić, bosanskohercegovački glumac
* 1954 – Pamela Sue Martin, američka glumica
* 1963 – Song Wenbin, kineski biatlonac
* 1964 – Salko Obhođaš, bh. političar
* 1968 – DJ BoBo, švicarski DJ i muzičar
* 1969.
** Petra Behle, bivša njemačka biatlonka
** Marilyn Manson, američki muzičar i pjevač
* 1972.
** Sakis Rouvas, grčki pjevač, tekstopisac, producent i glumac
** Sasha, njemački pop-pjevač
* 1974 – Daisy Bates, britanska glumica
* 1977 – Nihad Krečo, bosanskohercegovački pijanista i muzički pedagog
* 1982.
** Janica Kostelić, hrvatska alpska skijašica, jedna od najtrofejnijih skijašica u historiji
** Vadims Vasiļevskis, latvijski bacač koplja
* 1985 – Fabienne Suter, švicarska alpska skijašica
* 1994 – Jonquel Jones, bahamsko-bosanskohercegovačka košarkašica
* 1996 – Dinara Alimbekava, bjeloruska biatlonka
* 1999 – Marthe Kråkstad Johansen, norveška biatlonka

### 21. vijek 
* 2001 – Anna Gandler, austrijska biatlonka

## Umrli 
* 842 – El-Mu'tesim, osmi abasidski halifa
* 1524 – Marko Marulić, hrvatski književnik
* 1589 – Katarina Medici, supruga francuskog kralja Henrika II
* 1713 – Jean Chardin, francuski istraživač
* 1740 – Antonio Lotti, italijanski kompozitor
* 1762 – Elizabeta, carica Rusije
* 1796 – Samuel Huntington, američki pravnik i političar
* 1858 – Josef Radetzky, češki plemić i austrijski feldmaršal
* 1887 – Jakov Baltić, bosanski franjevac i ljetopisac
* 1910 – Léon Walras, francuski ekonomist
* 1913 – Lewis A. Swift, američki astronom
* 1933 – Calvin Coolidge, američki političar, 30. predsjednik SAD-a
* 1941 – Amy Johnson, engleska avijatičarka
* 1943 – George Washington Carver, američki botaničar i izumitelj
* 1970 – Max Born, njemački fizičar, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1954.
* 1976 – John A. Costello, irski političar, 3. premijer Irske
* 1981 – Harold Urey, američki hemičar, dobitnik Nobelove nagrade za hemiju 1934.
* 1988 – "Pistol Pete" Maravich, američki košarkaš
* 1990 – Arthur Kennedy, američki glumac
* 1991 – Vasko Popa, jugoslavenski i srpski pjesnik
* 1998 – Sony Bono, američki pjevač, tekstopisac, producent, glumac i političar
* 2014 – Eusébio, mozambičko-portugalski nogometaš
* 2024 – Mário Zagallo, brazilski nogometaš i trener

## Praznici 
* Na ovaj datum nema međunarodnih praznika

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Na današnji dan (5. januar), *BBC.co.uk* 
* Na današnji dan (5. januar), *nytimes.com* 

*-05