Žanka Stokić

**Živana "Žanka" Stokić** (24. januar 1887 - 21. juli 1947) bila je srbijanska glumica.

Iako najpopularnija zbog svog rada u komediji, briljirala je i u dramskim ulogama. Često nazivana "srpska Sara Bernhardt" i "Velika Žanka", nju kritičari i mnogi njeni savremenici smatraju najvećom srpskom glumicom svih vremena.

## Biografija 
Rođena kao Živana Stokić u Velikom Gradištu u istočnoj Srbiji 24. januara 1887, njen otac Bogosav bio je pekar, koji je postao policijski službenik, umro je kada je Živana još bila dijete. Njena majka Julka se potom preudala, za sveštenika udovca Aleksandra "Sandu" Nikolajevića, i preselila u selo Rabrovo (današnja opština Kučevo). Kao rezultat toga, Rabrovo je decenijama u drugoj polovini 20. vijeka prijavljeno kao rodno mesto Žanke Stokić, sve dok podaci otkriveni tokom 1990-ih nisu pokazali suprotno. Dorine (*Tartuffe* od Molièrea), *Madame Sans-Gêne* (Victorien Sardou), Katyusha (*Uskrsnuće* Lava Tolstoja), Mrs. Warren (''Mrs. Warren's Profession*, George Bernard Shawa) i bila je posebno uspješna kao Toinette u Molièreovom *Umišljenom bolesniku*. Na nacionalnom repertoaru istakla se ulogama Feme (*Pokondirena tikva*, Jovana Sterije Popovića), Sultanije/Pele (*Zla žena*, također Sterija), Nere (*Prevara*, Milovana Glišića), Emine (*Zulumćar*, Svetozara Ćorovića). ), *Ruška* (Petar Petrović Pecija) i Jela (*U zatišju*, Uroš S. Dojčinović).

Žankina najšira popularnost, međutim, počivala je na ulogama u djelima jednog od najvećih srpskih dramskih pisaca Branislava Nušića. Među njima su gostioničarka Janja (*Nahod*), Sarka (*Ožalošćena porodica*), gospođa Spasić (*UJEŽ - Udruženje jugoslovenskih emancipovanih žena*), Juliška (*Put oko sveta*), Mica (*Vlast*), ali iznad svega Živke u *Gospođi ministarki* koju je Nušić napisao specijalno za nju, i premijerno izvedenu 25. maja 1929, pod režijom Vitomira Bogića, bio je to vrhunac njene karijere zbog čega je dobila nadimke Velika Žanka i najveća srpska glumica. Do 1941. predstava je imala preko 200 izvođenja, a gostovala je u pozorištima u Beču, Pragu, Sofiji, Varšavi, Krakovu i Vilniusu.

Snimila je jedan film, *Grešnica bez greha'', 1927, u režiji Koste Novakovića i sa Viktorom Starčićem u glavnoj ulozi.

## Privatni život 
Nakon što je 1902. pobjegla od prvog muža, pronašao ju je i uz batine i fizičku silu odveo nazad kući. Opet je pobjegla. Ovoga puta pripadnici trupe su stali u njenu odbranu, a ona je ostala u trupi. Poznati glumac Aleksandar Aca Gavrilović bio je posebno zaštitnički nastrojen prema njoj i ubrzo postao njena velika ljubav. Njihova romansa je kasnije prekinuta kada ju je Gavrilović napustio zbog glumice Mice Hrvojić.

Na kraju nesrećna u privatnom životu, povukla se u svoju kuću u beogradskom naselju Topčidersko Brdo, kao teški dijabetičar, živeći sa svojim kućnim ljubimcima i dugogodišnjom sluškinjom i poverenicom Magdom.

### Ličnost i imidž u javnosti 
Iako uspješna u dramskim ulogama, kao i u stranim scenskim predstavama gdje se posebno isticala u subret ulogama, njen najveći umjetnički domet dogodio se u komediji karaktera sa neodoljivo sugestivnom glumom koja je uključivala spontanost, svježinu izraza, živu maštu, bujan temperament i dinamični duh. Veruje se da je intervencijom Mitre Mitrović, tadašnje supruge Milovana Đilasa i svoje bolesti, izbjegla goru sudbinu.

Godine 1947. Žanka se žalila na presudu priznajući da je u pozorištu nastupala svojom voljom jer joj je bio potreban novac za insulin, ali da su je Nijemci naterali da se pojavi na radiju. Ponudila je svjedoke i iskaze da je tokom rata pružala utočište Koči Popoviću, visokom komunističkom operativcu, budućeg ministra vanjskih poslova i zamjenika Josipa Broza Tita, ali i Jevrejima Samuila Pijade i porodici Flore. Molila je da joj država dozvoli da ponovo nastupa kako ne bi morala da živi od milostinje. Srpski ministar pravde Dušan Bratić predložio je smanjenje njene kazne rekavši da je "okrivljena godinama bezopasna za društvo".

### Rehabilitacija 
NVO Liga za zaštitu privatne svojine i ljudskih prava započela je proces rehabilitacije u oktobru 2006, a ubrzo joj se pridružilo i Narodno pozorište u Beogradu. Okružni sud u Beogradu ju je 3. marta 2009. zvanično rehabilitovao. Sud je u svojoj presudi utvrdio da nije bila politički aktivna tokom rata i da je njena osuda zasnovana na političkim i ideološkim razlozima, a ne na pravosudnim. Sud je također utvrdio da je tokom suđenja bila lišena nekih osnovnih prava, poput advokata ili branioca.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Rođeni 1887.
Kategorija:Umrli 1947.
Kategorija:Biografije, Veliko Gradište
Kategorija:Srbijanske glumice