DNK-analiza

**DNK-analiza**, **Genetička identifikacija**  −  
**Genetičko profiliranje**, **genetički test**, **DNK analiza**,  su različiti nazivi za isti postupak, koji obuhvata  niz tehnika kojima se vrši identifikacija individua bilo koje vrste organizama analizom DNK molekula. Obično se primjenjuje za diferencijaciju bioloških uzoraka dviju ili više osoba za različite potrebe, od uspostave baza  osobnih podataka, preko medikolegalne prakse, do proučavanja filogenetičkih veza i odnosa u promatranim evolucijskim nizovima, uključujući i čovjeka.  Ovakva upotreba genetičkog materijala je  1985.,  na *University of Leichester*, predstavio njen izumitelj Alek Džefris.
## Primjena DNK analize 
Dvije osobe  ljudi imaju ogroman dio (99,9%) istovjetnih  DNK sekvenci, koje su čak preko 99% podudarne kod onih u čimpanzi.
Genetička identifikacija počiva na peroučavanju najpouzdanijih polimorfnih genetičkihmarkera.
Na primjer, jedan od takvih su mikrosatelitne sekvence koje se ponavljaju i imaju visok stepen varijacije. Na datom lokusu,  dvoje nesrodnih ljudi  imaju različit broj mikrosatelita. Koristeći polimeraznu lančanu reakciju za utvrđivanje stepena ponavljanja sekvenci na nekoliko lokusa, moguće je odrediti  istu sekvencu koja u normalnim okolnostima,  igrom slučaja, nikad ne bi mogla biti uspostavljena.

Sudski vještaci, u velikoj mjeri se koriste genetičkom  identifikacijom kako bi utvrdili moguću vezu između nespornih uzoraka krvi, vlakna kose, pljuvačke kostiju ili sperme, vaginalnog sekreta, odnosno bilo kojeg dostupnog biološkog traga. Ovakvim metodima  identifikacije  također su, u mnogim slučajevima oslobodili krivnje nepravedno okrivljenih osuđenih. Također se primjenjuje u populacijskim istraživanjima ljudskih biljnih i životinjskih populacija, testiranjima oditeljstva, identifikaciji leševa i pri utvrđivanju sastava prehrambenih proizvoda. Ova vrsta identifikacija se takođe našla korisnom u postavljanju hipoteza o modelu ljudskih migracija  u prahistorijskoj epohi.

Testiranje se obavlja prema pravilniku kompetentnog  sudskog organa  koji  takvo testiranje traži od akreditiranih laboratorija. Takva vrsta testiranja je obično dobrovoljna, ali može se tražiti i na osnovu sudskog naloga. Pravni sistemi u različitim državama su počeli sastavljati jedinstvene  baze podataka,  koje sadrže genetičke informacije o  utvrđenim krivcima. Od  2005. Velika Britanija danas ima najveću bazu podataka ove vrste na svijetu, koja sadrži više od  dva miliona uzoraka. Veličina ove baze podataka i brzina njenog rasta je od posebno je potrebna  nekim  grupama civilnog društva koje zastupaju građanska prava u Velikoj Britaniji, gdje policija ima visok stepen prava i moći da dođe do uzoraka od interesa. Čak ima i pravo na zadržavanje uzoraka i u slučajevima oslobađajuće presude.

'*Proces genetičke identifikacije žrtava masovnih katastrofa i ratnih zločina, u novije vrijeme, je jedan od najzamašnijih projekata širom svijeta, a posebno na Balkanu, specijalno u Bosni i Hercegovini. Poklapanjem (*mečiranjem*)  DNK profila žrtava i njihovih srodnika, obavljena je identifikacija hiljada žrtava srwbreničkog (presuđenog) genocida i onih sa ostalih lokacija**.

## Proces genetičke identifikacije 
Genetička identifikacija počinje tako da se DNK izolira  iz ćelija koje mogu biti u uzorcima krvi, pljuvačke, sperme ili bilo koje drugog biološkog traga.  Najčešći metod uzimanja uzoraka je jednostavnim brisom bukalne sluznice.
Zatim  se analizom RFLP (**R**estriction **F**ragment **L**ength **P*'olymorphism) siječe lanac DNK , pomoću restrikticijskih enzima,  u kraće fragmente koji se lakše razdvajaju pri elektroforezi na agaroznom gelu. DNK molekula je negativno naelektrisana pa se pri elektroforezi  kreće od negativne anode prema pozitivnoj katodi. Razdvojeni fragmenti se na agaru vide kao kratke horizontalne crtice koje se pomoću tehnike zvane *Southern Blot* prebacuju na najlonsku membranu. Ovaj DNK uzorak se zatim tretira radiosaktivno obilježenim  uzorkom DNK, koji se veže na unaprijed utvrđenu DNK sekvencu. Suvišni  radioaktivno obiljeenžene molekule  DNK se zatim speru. Rentgenski film se stavi ispod najlon membrane i na taj način snimi sveukupni uzorak, a što je najbitnije, jasno je vidljiv onaj dio molekule DNK koji je bio obilježen radioaktivnom molekulom. Krajnji produkt je film sa jasno vidljivim horizontalnim crticama koji se naziva:  **DNK profil**.

[desno|mini|300px|[Agarozni želatin sa vidljivim fragmentima molekula DNK tokom elektroforeze. Na vrhu slike je anoda, a na dnu katoda, a DNK molekula se kreće od negativno naelektrisane anode ka pozitivno naelektrisanoj katodi, pri čemu se DNK fragmenti razdvajaju pri dnu gela.]]
Za genetičku identifikaciju se odneavno je počela  primjenjivati AFLP (**A**mplified **F**ragment **L**ength **P**olymorphism). Ova nova tehnika je slična analizi  RFLP, ali kao novinu ima dva dodatna procesa amplifikacije, pri čemu se povećava broj dobijenih DNK fragmenata, uz upotrebu posebno pripremljenih  prajmera („početnica“). AFLP analiza je trenutno krajnje mehanizirani proces koji omogućava lahak način rekonstrukcije genetičkog stabla pomoću kojeg se međusobno porede uzorci dviju osoba. Jedan od najmodernijih i najčešće upotrebljivanih metoda  dobijanja DNK profila u sudskim procesima je polimerazna lančana reakcija (PCR). Lančanom reakcijom polimeraze se umnožavaju unapred određeni regioni molekula DNK, tj.  unapred određenih sekvenci DNK za koje se zna da imaju visok stepen polimorfnosti u svakoj populaciji. Ovaj proces amplifikacije omogućava  istraživanja sa veoma skromnim uzorcima  i krajnjim produktom koji garanira uspostavljanja veze imeđu datih uzoraka u odnosu od 1: milijarda. Polimerazna lančana reakcija je dosad najeksploatiraniji metod za prezentiranje DNK dokaza u sudskom veštačenju i ostalim DNK analizama.
## Reference
## Vanjski linkovi
* 
* Forensic Science, Statistics, and the Law—Blog that tracks scientific and legal developments pertinent to forensic DNA profiling
* Create a DNA Fingerprint—PBS.org
* In silico simulation of Molecular Biology Techniques—A place to learn typing techniques by simulating them
* National DNA Databases in the EU 
* The Innocence Record , Winston & Strawn LLP/The Innocence Project
* Making Sense of DNA Backlogs, 2012: Myths vs. Reality United States Department of Justice
* France Tries Mass DNA Test in Hunt for School Rapist

## Također pogledajte
*Genetička analiza
*Genetičko testiranje
*Genetički marker
*DNK

Kategorija:Genetika
Kategorija:Kriminalistika
Kategorija:Medicina
Kategorija:DNK