Bakr-babina džamija

**Bakr-babina džamija** je sarajevska džamija koja se nalazi pored arheološkog parka Atmejdan, na lijevoj obali rijeke Miljacke. U kompleksu Bakr-babine džamije nalazili su se sljedeći objekti: medresa hadži Ismaila ef. Misrije, kutubhana (biblioteka) Abdullaha ef. Kantamirije i česme uz Bakr-babinu džamiju. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika na sjednici održanoj od 25. do 31. januara 2005. donijela je odluku, kojom se arheološko područje Atmejdan u Sarajevu, proglašava nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.

## Kompleks Bakr-babine džamije 
Džamiju je sagradio sarajevski trgovac hadži Alija Bakr-baba 1544. na Atmejdanu. Pored džamije je sagradio i mekteb. U tom periodu Bakr-babina džamija je bila jedna od najljepših i najvećih sarajevskih džamija sa kamenom munarom. Prilikom pohoda Eugena Savojskog na Sarajevo u oktobru 1697, džamija je u potpunosti izgorjela. Godine 1700. džamiju je obnovio stanovnik ove mahale hadži Mehmed Medbesarović. Početkom 19. stoljeća ovaj prostor gubi na značaju, a odmah iza Austrougarske okupacije 1878, džamija je pretvorena u vojno skladište i budući da nije održavana, čitava džamija zajedno sa mektebom je porušena 1895. Uz džamiju je ostalo jedino groblje, koje je ekshumirano 1939. Sačuvali su se natpisi sljedećih nišana: Munla-Zulfikar (1762/63), kaligraf Misrija Hasan-efendija (1769/70), Abdulah-efendija Kantamirija (1774/75), Munla-Mustafa (1774/75, unuk Kantamirije), Hadži-Abdulah Hadžiabdagić (1795/96), Serdengečdija Tola Salih-aga (1808/09), Muharem-aga Očaktan (1810/11). Džamija je obnovljena i svečano otvorena 27. juna 2011.

### Medresa hadži Ismaila Misrije 
Na istočnoj strani džamije pored groblja, nalazila se medresa koju je izgradio hadži Ismail Misrija 1741/42. Medresa se sastojala od predavaonice (dershane) i deset prostorija za učenike. Za izdržavanje medrese Misrija je ostavio nekoliko hiljada  akči novca i jedan han u Mačkovcu. Kasnije je i muderis Abdulah ef. Kantamirija uvakufio svoju kuću u Magodi i odredio da se od prihoda jedan dio troši za njegovu biblioteku, a drugi za medresu i njegove učenike. Hadži Mehmed ef. Goro je za medresu ostavio 10000 akči novca. Medresa je uništena prije Drugog svjetskog rata. U ovoj medresi je tokom stoljeća nastalo više djela različite literarne prirode, a posebno se ističu brojni prijepisi. Među najznačajnijim rukopisima je Arapsko-turski riječnik od Osmana ef. Džumhura iz 1713. Misrijina medresa bila je jedna od najznačajnijih u Sarajevu tokom 18. i 19. stoljeća.

### Biblioteka (kutubhana) Abdulah ef. Kantamirije
mini|280px|Mezarje uz Bakr-babinu džamiju
Na Atmejdanu, prekoputa medrese i džamije, u neposrednoj blizini Ćumurije mosta, Abdulah ef. Kantamirija je podigao 1774/75. biblioteku (kutubhanu). Njegova biblitoteka je bila jedna od tri javne orijentalne biblioteke u Sarajevu za vrijeme osmanske vladavine. Abdulah ef. Kantamirija, sin Ahmedov, je bio muderis Misrijine medrese, vaiz (propovjednik) i baš-katib (generalni sekretar) u mehkemi (sudnica). Bavio se i prepisivanjem knjiga. Živjeo je u Jakub-pašinoj mahali u Sarajevu (danas Alifakovac). Umro je 1774/75. i sahranjen uz Bakr-babinu džamiju. Zgrada biblioteke porušena je 1897, a knjige su prenesene u Osman Šahidijinu biblioteku, a potom u Gazi Husrev-begovu biblioteku.
mini|337x337piksel|Unutrašnjost Bakr-babine džamije
Natpis se odnosi na obnovu česme, ali ne zna se kada je prvobitna česa sagrađena. Sarajevski ljetopisac Mula Mustafa Bašeskija je zabilježio 1766/67. godine da je hadži Ibrahim Tolo sagradio česmu na Atmejdanu u koju je doveo vodu sa vrela Pjenkovac koje se nalazilo na Bentbaši.

### Turbe hadži hafiza Halida ef. Hadžimulića 
mini|337x337piksel|Unutrašnjost Bakr-babine džamije 2
U haremu Bakr-babine džamije 2013. izgrađeno je turbe hadži hafiz Halidu ef. Hadžimuliću. On je bio začetnik ideje o ponovnoj gradnji Bakr-babine džamije. Turbe je otvorenog tipa, dimenzija 4x4 metra, napravljeno u betonskoj žardinjeri visine do 90&nbsp;cm. Nišani su postavljeni u žardinjeru, a obrada je od kamena hreše i mermera bijele boje. Kucanje bejtova Mesnevije po fasadi žardinjere radilo se kao reljef. Rasvjeta je indirektna sa direktnim dijelovima iz ćoškova. 

Bakr-babina Mosque, turbe 4.jpg|Turbe Halid ef. Hadžimulića
Bakr-babina Mosque, turbe 2.jpg|
Bakr-babina Mosque, turbe 1.jpg|Tarih sa nišana h. hfz. Halid ef. Hadžimulića

## Literatura 
* Mehmed Mujezinović, *Islamska epigrafika Bosne i Hercegovine, knjiga I* – Sarajevo, Sarajevo, 1974
* Šejh Sejfudin Kemura, *Sarajevske džamije i druge javne zgrade turske dobe*, Sarajevo, 1913
* Mula Mustafa Bašeskija, *Ljetopis*, Sarajevo, 1988

## Reference 
Kategorija:Džamije u Sarajevu
Kategorija:Džamije u Starom Gradu (Sarajevo)
Kategorija:Nacionalni spomenici u Sarajevu
Kategorija:Nacionalni spomenici Bosne i Hercegovine