Nekropole sa stećcima u Olovu

**Nekropole stećaku u Olovu**, općina Olovo, vezane su za razvoj opšteg društveno-ekonomskog razvoja feudalnog društva u srednjovjekovnoj bosanskoj državi. 
## Opšte 
Stećci su jedinstveni proizvod historijskog konteksta odnosno događaja koji obilježavaju srednji vijek jugoistočne Evrope. Impresivan su dokaz rastuće ekonomske moći bosanskog feudalnog društva u XIV stoljeću, otvaranja rudnika, pojačane urbanizacije, te želje pojedinaca da svoj status i moć prikažu kroz izvanjski izgled nadgrobnog spomenika.
## Nekropole nacionalni spomenici 
Navedene nekropole su nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.
* Nekropola sa stećcima na lokalitetu 'Mramorje' u selu Moguš, dijelu naselja Solun
* Nekropola sa stećcima na lokalitetu Navitak u selu Boganovići. Veći dio stećaka položen je na brežuljku, a manji dio smješten je na zapadnoj padini. Na lokalitetu je smješteno 37 stećaka (3 ploče, 31 sljemenjak i 3 stećka čiju formu i oblik nije bilo moguće odrediti iz razloga što su u potpunosti utonuli). Sljemenjaci su klesani tako da su nešto uži prema dnu i svi su sa postoljima. Ploče su grublje obrade, također sa postoljem. Ukrasni ornamenti vidljivi su na deset stećaka, od kojih su svi sljemenjaci. 
* Nekropola sa stećcima Salikovac, 
* Nekropola sa stećcima “Mramorje“ i starim nišanima u Lavšićima, dijelu naselja Olovske Luke 
* Nekropole sa stećcima i nišanima u Gurdićima, 
* Nekropole sa stećcima u Bakićima, zajedno sa : ostacima srednjovjekovne crkve sv. Roka (svetište Gospe olovske), obeliskom (stub, nišan) na lokalitetu Vlaškovac i  nišanima na lokalitetu Svatovsko Greblje, čine historijsku cjelinu koja je proglašena za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.
### Nekropola Mramor 
* Nekropola Mramor, u Musićima, dijelu naselja Klinčići, nalazi se na listi 30 srednjovjekovnih nekropola stećaka koje su 2016. godine proglašene Svjetskom baštinom UNESCO-a. Na listi su 22 nekropole u Bosni i Hercegovini, po 3 u Srbiji i Crnoj Gori, a 2 u Hrvatskoj.

Na 40. zasjedanju UNESCO-ovog Odbora za svjetsku baštinu, održanog u periodu od 10. do 20. jula 2016. u Istanbulu u Turskoj, pod nazivom: Stećci – srednjovjekovna groblja sa nadgrobnim spomenicima, uvršteni su na Popis svjetske baštine UNESCO-a, ispunjavajući dva kriterija.

Kriterij III – jedinstvena pojava u srednjovjekovnoj evropskoj umjetničkoj i arheološkoj baštini, a karakteriziraju ih različitosti tipova, brojnost, bogatstvo dekorativnih motiva, natpisi različitog sadržaja, kontekst njihova nastanka.

Kriterij Vi – od svog nastanka do danas stećci su duboko ukorijenjeni u različite običaje i vjerovanja. Fenomeni vezani uz njih (praznovjerja, narodna tradicija, priče) pokazuju nekoliko vrlo sličnih obrazaca koje susrećemo na čitavom prostoru njihova rasprostiranja. Epigrafika i simboli na stećcima značajno su utjecali na savremenu književnost i ostale vidove umjetnosti.

Nacionalni spomenici su od izuzetnog značaja za Bosnu i Hercegovinu jer:
* posjeduju izuzetno visoko izražene vrijednosti (društvenu, historijsku, dokumentarnu ili umjetničku i estetsku):
* posjeduju izuzetno visok stepen autentičnosti (minimalno tri atributa autentičnosti) i integriteta (minimalno dva atributa integriteta);
* predstavljaju jedinstven i/ili izuzetno reprezentativan primjer određenog tipa ili stila.

Nacionalni spomenik u naselju Drecelj smješteni su na nekoliko lokaliteta: 
* Lokalitet Trlo nalazi se ispod gradine na udaljenosti od oko 160 m zračne linije u pravcu sjeverozapada, 
gdje je situirana manja nekropola sa 5 stećaka (3 sanduka i 2 sljemenjaka). Stećci su srednje obrađeni, bez ukrasa
* Lokalitet Staro muslimansko groblje sa 4 nišana, nalazi se sjeveroistočno od gradine na udaljenosti od oko 500 m zračne linije. gdje su situirana 4 nišana (2 doglavna i 2 donožna nišana). Nišani su dobro obrađeni, očuvani, bez ukrasa.
* Lokalitet Mramorčić – nekropola sa 58 stećaka (2 fragmenta stećaka, 4 ploče, 11 sanduka, 41 sljemenjak od 
kojih su: 1 dvojni sljemenjak i 1 dvojni sljemenjak–sanduk), smještena je jugozapadno od gradine na udaljenosti od oko 600 m zračne linije.
* Lokalitet Mramor – nekropola sa 5 stećaka, u formi sljemenjaka od kojih je 1 dvojni sljemenjak. Situirana je jugozapadno od gradine na udaljenosti od oko 750 m zračne linije 
* Lokalitet Donji Drecelj – nekropola sa 7 stećaka (1 sanduk i 6 sljemenjaka) je jugozapadno od gradine na udaljenosti od oko 880 m zračne linije.

## Literatura 
* Šefik Bešlagić, Sarajevo: “Veselin Masleša“, 1982. STEĆCI – KULTURA I UMJETNOST
* Drago Vidović,  SIMBOLIČNE PREDSTAVE NA STEĆCIMA
* Alojz Benac,  "Olovo", Srednjovjekovni nadgrobni spomenici Bosne i Hercegovine II, Beograd 1951.
## Reference 
Kategorija:Nacionalni spomenici u Olovu
Kategorija:Stećci u Olovu