Edin Garaplija

**Edin Garaplija** (rođen 14. novembra 1968.) je bosanskohercegovački bivši obavještajni službenik i pisac. Tokom rata u Bosni i Hercegovini (1992–1995) bio je angažovan u strukturama obavještajnog sistema. Nakon rata postao je poznat javnosti učestvovanjem u istrazi protiv pripadnika paravojne jedinice „Ševe“ i u vezi sa suđenjem u predmetu Nedžada Herende. Također je svjedočio pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju (MKSJ). Kasnije se bavio publicistikom i objavio trilogiju *Tajni vilajet*.

## Rani život i obrazovanje 
Edin Garaplija je rođen 1968. u Pljevljima, tada u Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji. Tokom djetinjstva se preselio u Sarajevo, gdje je završio osnovno i srednje obrazovanje. Prije rata upisao je fakultet u Sarajevu.

## Karijera u obavještajnim službama 
Tokom rata u Bosni i Hercegovini, Garaplija je služio u okviru tadašnje Službe državne bezbjednosti (kasnije SDB RBIH) i Agencije za istraživanje i dokumentaciju (AID), koja je djelovala u okviru Ministarstva unutrašnjih poslova RBiH.

U ljeto 1996. godine, kao operativac AID-a, dobio je zadatak da vodi istragu u vezi sa aktivnostima jedinice Ševe i organizovao je operaciju kodnog naziva "Orao", tokom koje je lociran i uhapšen Nedžad Herenda kao pripadnik te jedinice.

## Slučaj "Herenda" i jedinica "Ševe" 
Nedžad Herenda je bio označen kao jedan od pripadnika paravojne formacije nazvane "Ševe", koja je predmet kontroverzi i pravnih postupaka zbog optužbi o nesankcioniranim aktivnostima tokom rata. Nakon hapšenja 25. juna 1996, Herenda je zadržan pod nadzorom pripadnika AID-a. Prema optužnici, tokom zadržavanja Herenda je bio fizički zlostavljan i teško ranjen vatrenim oružjem, a zatim ostavljen pored puta u okolini Sarajeva, gdje ga je pronašla policija i odvela u bolnicu.

Dana 2. jula 1996. policija je uhapsila Garapliju i druge povezane službenike AID-a pod sumnjom za otmicu i pokušaj ubistva Herende. Kantonalni sud u Sarajevu ga je 1997. prvostepeno osudio na ukupno 13 godina zatvora za pokušaj ubistva i otmicu.

Nakon žalbi, Vrhovni sud Federacije BiH ukinuo je prvostepenu presudu, a u ponovljenom postupku optužba je preinačena na zlostavljanje pritvorenika. Kako je Garaplija već proveo značajan period u pritvoru, postupak je okončan oslobađanjem optužbi i puštanjem na slobodu.

## Svjedočenja 
Garaplija je kasnije učestvovao kao svjedok pred MKSJ-om u postupku protiv Radovana Karadžića, gdje je iznosio tvrdnje o aktivnostima jedinice *Ševe* i drugim pitanjima vezanim za obavještajne operacije iz rata.  
Izvještaji sa suđenja navode da je Karadžićeva odbrana pokušavala da Garapliju pozove kao svjedoka, ali je zahtjev odbijen od strane Sudskog vijeća MKSJ-a.

## Književni rad i publicistika 
Nakon završetka sudskih postupaka i izlaska iz zatvora, Garaplija se posvetio pisanju. Autor je publicističke trilogije *Tajni vilajet*, koja se bavi njegovim iskustvima iz rata i uvidima u obavještajne strukture Bosne i Hercegovine.

## Reakcije javnosti 
Objave i tvrdnje iz knjiga, kao i Garaplijina svjedočenja, izazvale su različite reakcije u javnosti i medijima, uključujući analiziranje njegovih tvrdnji o ulozi paramilitarnih jedinica i interpretacije ratnih događaja.

## Bibliografija 
* Garaplija, Edin. *Tajni vilajet I*. Sarajevo, 2023.  
* Garaplija, Edin. *Tajni vilajet II*. Sarajevo, 2024.  
* Garaplija, Edin. *Tajni vilajet III*. Sarajevo, 2024.

## Reference