Kiselinsko-bazna homeostaza

**Kiselinsko–bazna homeostaza** je homeostatska regulacija pH tjelesne vanćelijske tečnosti (ECF). Pravilna ravnoteža između kiselina i baza (tj. pH) u ECF-u presudna je za normalne funkcije tijela i ćelijski metabolizam.

Mnogi vanćelijski proteini kao što su proteini plazme i membranski proteini u tjelesnim ćelijama su vrlo osetljivi zbog svoje trodimenzijskih struktura na vanćrlijski pH. Stoga postoje strogi mehanizmi za održavanje pH u vrlo uskim granicama. Izvan prihvatljivog raspona pH, protein s su denaturirani (tj. Njihova 3-D struktura je poremećena), uzrokujući poremećaje  enzima i ionskih kanalai (između ostalog).

Kod ljudi i mnogih drugih životinja, kiselinsko-bazna homeostaza održava se pomoću višestrukih mehanizama. koji su uključeni u tri linije odbrane:

* Prva linija obrane su razne hemikalije puferi, minimizirajući  promjene pH koje bi se inače dogodile u njihovom odsustvu. Ne ispravljaju  se odstupanja pH, već samo služe za smanjenje opsega promjene koja bi se inače dogodila. Ovi puferi uključuju bikarbonatni, fosfatni  i proteinski puferski sistem.
* Druga linija obrane pH vanćelijske tečnosti sastoji se u kontroli koncentracije ugljične kiseline u ECF. To se postiže promjenom brzine i dubine disanja (tj. iperventilacijom ili hipoventilacijom), koji ispuhuje ili zadržava ugljični dioksid (a time i ugljičnu kiselinu) u krvnoj plazmi kao obavezno. putem hemijskih pufera,  dišnog i mokraćnog sistema.

Vodene puferske otopine će reagovati sa jakim kiselinama ili jakm bazama apsorbirajući višak iona vodika  ili hidroksida , zamenjujući jake kiseline i baze sa slabim kiselinama i slabim bazama. Dakle, kada u otopini ima viška iona , ugljična kiselina ih *djelimično* neutralizira stvaranjem iona H2O i bikarbonata (). Slično tome, višak iona H+ *djelomično* se neutralizira bikarbonatnom komponentom puferskog rastvora dajući ugljičnu kiselinu (H2CO3), koja, budući da je slaba kiselina, ostaje uglavnom u nerazdvojenom obliku, oslobađajući u rastvor mnogo manje iona H+ nego što bi to učinila izvorna jaka kiselina.

Ovaj odnos matematički opisuje Henderson-Hasselbalchova jednadžba, koja, kada se primjenjuje na puferski sistem ugljična kiselina-bikarbonat u vanćelijskim tečnostima, daje: Ovi hemoreceptori su osjetljivi na pH i nivo ugljičnog dioksida u cerebrospinalnoj tečnosti. Porast parcijalnog pritiska ugljen-dioksida u arterijskoj krvnoj plazmi iznad 5,3&nbsp;kPa (40&nbsp;mmHg) refleksno uzrokuje povećanje brzine i dubine disanja. Normalno disanje nastavlja se kada se parcijalni pritisak ugljik-dioksida vrati na 5,3&nbsp; kPa. Suprotno se događa ako parcijalni pritisak ugljik-dioksida padne ispod normalnog raspona. Disanje se može privremeno zaustaviti ili usporiti kako bi se ugljik-dioksid još jednom akumulirao u plućima i arterijskoj krvi.

Senzor za koncentraciju HCO  u plazmi nije pouzdano poznat. Vrlo je vjerovatno da su bubrežne tubulske ćelije distalne izuvijana tubule same osjetljive na pH plazme. Metabolizam ovih ćelija proizvodi CO2, koji se brzo pretvara u H+ i HCO  delovanjem karboanhidraza. Kada su vanćelijske tečnosti jačee kiselosti, bubrežne tubulske ćelije izlučuju ione  H+u tubulsku tečnost, odakle izlaze iz tijela putem urina. Ioni  HCO  se istovremeno izlučuju u krvnu plazmu, povećavajući tako koncentraciju bikarbonatnih iona u plazmi, snižavajući odnos karbonske kiseline / bikarbonatnih iona, a posljedično pH plazme.

## Neravnoteža 
[thumb| right| [Nomogram  kiselinsko-baznog odnosa u ljudskoj plazmi, koji pokazuje efekte na pH plazme kada se ugljična kiselina (parcijalni pritisak ugljik-dioksida) ili bikarbonat javi ili nedostaje u plazmi]]
Kiselinsko-bazna neravnoteža nastaje kada značajna povreda uzrokuje pomjeranje pH krvi izvan normalnog opsega (7,32 do 7,42  > Slično tome, alkaloza se odnosi na porast koncentracije bikarbonata u ECF-u, ili  na pad parcijalnog pritiska ugljik-dioksida, od kojih bi bilo koje *samostalno* podigao pH ECF-a iznad normalne vrijednosti. ili "metabolički" (što ukazuje na promjenu koncentracije bikarbonata u ECF). Stoga postoje četiri različita kiselinsko-bazna problema: metabolička acidoza, respiratorna acidoza, metabolička alkaloza i respiratorna alkaloza.

## Također pogledajte
*Kiselinsko-bazna ravnoteža

## Reference
## Vanjski linkovi
* Stewart's original text at acidbase.org
* On-line text at AnaesthesiaMCQ.com
* Overview at kumc.edu
* Tutorial at acid-base.com 
* Online acid–base physiology text
* Diagnoses at lakesidepress.com
* Interpretation at nda.ox.ac.uk
* Acids and Bases - definitions

Kategorija:Homeostaza
Kategorija:Acido–bazna fiziologija
Kategorija:Fiziologija životinja
Kategorija:Respiratorni sistem
Kategorija:Mokraćni sistem