open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Respiracija

U fiziologiji, disanje je proces koji olakšava transport kiseonika iz spoljašnjeg okruženja u tjelesna tkiva i uklanjanje ugljen-dioksida pomoću respiratornog sistema.

Fiziološka definicija disanja razlikuje se od biološke definicije ćelijskog disanja, koja se odnosi na metabolički proces kojim organizam dobija energiju (u obliku ATP-a i NADPH) oksidacijom hranjivih tvari i oslobađanjem otpadnih produkata. Iako je fiziološko disanje neophodno za održavanje ćelijskog disanja i time života kod životinja, procesi su različiti: ćelijsko disanje se odvija u pojedinačnim ćelijama organizma, dok se fiziološko disanje odnosi na difuziju i transport metabolita između organizma i vanjske okoline.

Razmjena gasova u plućima se odvija ventilacijom (što se obično naziva disanjem) i perfuzijom. Ventilacija se odnosi na kretanje vazduha iz pluća, a perfuzija je cirkulacija krvi u plućnim kapilarima. Kod sisara, fiziološko disanje uključuje respiratorne cikluse udaha i izdisaja. Udisanje (udisanje) je obično aktivno kretanje koje dovodi vazduh u pluća gdje se odvija proces razmjene gasova između vazduha u alveolama i krvi u plućnim kapilarama. Kontrakcija mišića dijafragme uzrokuje varijaciju pritiska, koja je jednaka pritiscima uzrokovanim elastičnim, otpornim i inercijalnim komponentama respiratornog sistema. Nasuprot tome, izdisanje je obično pasivan proces, iako postoje mnogi izuzeci: pri stvaranju funkcionalnog nadpritiska (govor, pjevanje, pjevušenje, smijeh, puhanje, frktanje, kihanje, kašljanje, powerlifting); pri izdisaju pod vodom (plivanje, ronjenje); pri visokim nivoima fiziološkog napora (trčanje, penjanje, bacanje) gdje je potrebna brža izmjena gasova; ili u nekim oblicima meditacije kontroliranog disanja. Govor i pjevanje kod ljudi zahtijevaju održivu kontrolu disanja koju mnogi sisari nisu sposobni izvesti.

## Klasifikacije disanja 
### Po vrstama 
* Vodeno disanje
* Bukalno pumpanje
* Kožno disanje
* Crijevno disanje
* Respiratorni sistem

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Disanje
Kategorija:Ekskrecija
Ecser

**Ecser** (fon. **Ečer**) je naseljeno mjesto u Mađarskoj. Nalazi se oko 25 kilomatara jugoistočno od Budimpešte.

## Historija 
Ečer se prvi put pominje 15. decembra 1315, iako je selo postojalo još 896, kada su Mađari stigli u sadašnju domovinu. Po legendi, selu je ime dao mađarski plemenski vođa Arpad. Kada je pitao seljane za ime mjesta, oni nisu imali odgovor, pa im je on rekao: "Onda ga nazovite hrast" (mađ. cser(fa)).

Tokom osmanlijske vlasti (1526-1686) selo je ostalo bez stanovništva, uglavnom kao posljedica opsade Budima. Prvi stanovnici su se doselili tek 1699. U Ratu za nezavisnost Mađarske (1703-1711) u Rakocijevoj vojsci je bilo 11 vojnika iz Ečera. U prvoj polovini 18. vijeka, vlasnik sela grof Antal Grasalkovič naselio je Slovake u ovo selo. Po popisu iz 1836. 80% stanovnika su bili Slovaci. Poslije Drugog svjetskog rata 25 slovačkih porodica se odselilo u Čehoslovačku, a tu su došli Mađari iz Slovačke.

## Vanjski linkovi 
* Zvanična stranica

Kategorija:Gradovi u Mađarskoj
Dušikovi oksidi

Pojam **dušikovi oksidi** odnosi se na binarne spojeve oksigena i dušika, ili na smjesu sljedećih spojeva:
* dušik-oksid
* Dušik-monoksid (NO), dušik (II) oksid
* Dušik-dioksid (NO2), dušik (IV) oksid
* Dušik-suboksid (N2O), dušik (I) oksid
* Didušik-trioksid (N2O3), dušik (II, IV) oksid
* Didušik-tetroksid (N2O4), dušik (IV) oksid
* Didušik-pentoksid (N2O5), dušik (V) oksid

Posljednja tri su nestabilni spojevi.
Tu spadaju i:
* Trinitramid (N(NO2)3 or N4O6), dušik(0,IV) oksid
* Dinitramid  (N(NO2)3-)
* Nitrit ()
* Nitrat ()
* Nitronij ()
* Nitrozonij ()
* Peroksinitrit ()

Spojevi NO i NO2 su radikali.
Osim toga, postoji nekoliko aniona dušičnih oksida. Najstabilniji od njih je nitratni anion:
*Nitrat (NO3-), trioksonitratni (V) ion ali drugi dušik oksoanion uključuje nitrit, peroksinitrit, trioksodinitrat (hiponitrat) i nitroksilat.

U hemiji atmosfere, Zagađivanju zraka i srodnim područjima , termin  **dušikovi oksidi** specifično se odnosi na NOx (NO i NO2)

Samoprva tri spoja izolirana su na sobnoj temperaturi. N2O3, na kojoj se N2O4 i  N2O5 brzo se raspadaj. NO3, N4O i  N(NO2)3 vrlo su reactivni.

N2O je  stabilan i prilično nereaktivan na sobnoj temperaturi, a ne i NO2 je dosta reaktivan, ali ipak prilično stabilan kada je  izoliran.

Image:Nitric-oxide-3D-vdW.png|**Dušik-okid**, NO
Image:Nitrogen-dioxide-3D-vdW.png|**Dušik-dioksid**, NO2
Image:Nitrous-oxide-3D-vdW.png|**dušik-suboksid**, N2O
Image:Dinitrogen-trioxide-3D-vdW.png|**Didušik-trioksid**, N2O3
Image:Dinitrogen-tetroxide-3D-vdW.png|**Didušik-tetroksid**, N2O4
Image:Dinitrogen-pentoxide-3D-vdW.png|**Didušik-pentoksid**, N2O5
Image:Trinitramide-3D-spacefill.png|**Trinitramid**, N(NO2)3

## NO*x*
NO*x* (često pisan kao  NOx) odnosi se naNO i NO2. Oni se proizvode u sagorijevanju, a posebno na visokoj temperaturi. Ove dvije hemikalije su važne vrste tragovima u Zemljinoj atmosferi. U troposferi, tokom dana, NO reagira s djelomično oksidiranim organskim vrstama (ili peroksidnim radikalima) i  formira se  NO2, koji se zatim fotolizira po suncu za pretvaranje NO:
 
:NO + CH3O2 → NO2 + CH3O
:NO2 + sunlight → NO + O
Atom kisika koji je nastao  u drugoj reakciji zatim nastavlja da formira ozon; ova serija reakcija je glavni izvor troposferskog ozona. CH3O2je samo jedan primjer od mnogih djelomično oksidiranih organskih molekula koje mogu reagirati sa NO  i formirati NO2.

Ove reakcije su prilično brrze, tako da  NO i NO2 idu u krug, ali zbir njihovih koncentracija([NO] + [NO2]) ima tendenciju da ostane stabilan. Zbog ovog kruženja, može se  razmišljati o dvije hemikalije kao grupe; otuda izraz NO*x*. Osim toga, djeluje kao glavni prekursori za troposferski ozon, NO*x* koji je također štetan za ljudsko zdravlje i ljudska  prava.

NO*x* može reagirati s vodom dajući dušičastu kiselinu, koja može završiti u zemljištu, gdje tvori nitrate, koji se koriste za rastuće biljke.

## Također pogledajte
*Sumpor-nitridi

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Oksidi
Kategorija:Hemija okoline
Banja Luka College

**Banja Luka College** osnovan je 2005 godine kao samostalni privatni fakultet. Organizuje nastavu kao redovni studij i e-nastavu.  Do aprila 2008 na ovom fakultetu je diplomiralo 110 studenata a do tada je upisano 600 studenata. 
“BLC je gradska visokoškolska ustanova sa vizijom, misijom i savremenim studijem, koju gradimo na tome da su dobar početak i pravilan poslovni odnos put do uspjeha koji otvara vrata.”
BLC kao gradska visokoškolska ustanova poseban kvalitet i afirmaciju akademskog studija i akademske zajednice grada, gradi na primjeni zakonskih i drugih pravnih propisa, tako što uvažava:

* bolonjske prinicipe, čija je primjena, obaveza preuzeta i prema Sporazumu o stabilizaciji i pridruživanju sa Evropskom unijom, a koji vode postepenom uspostavljanju jedinstvenog evropskog prostora visokog obrazovanja,
* akademske vrijednosti i slobode intelektualnog rada nastale u prethodnim vijekovima na evropskim univerzitetima,
* realne individualne i društvene uslove za život i rad studenata, koji se još uvijek razlikuju od uslova za studij u razvijenim evropskim državama.

Sastoji se od sljedećih odsjeka:

* Menadžment, poslovanje i poslovna ekonomija
* Menadžment u javnoj upravi, za javne službe i administraciju
* Menadžment u društvenim djelatnostima i nevladinom sektoru
* Informatika
* Mediji i komunikacije
* Grafički dizajn i vizuelne komunikacije

Strukturu nastavnog plana čine sljedeći nastavni predmeti i oblici rada:

* obavezni jednosemestralni nastavni predmeti (na studijskom programu),
* izborni jednosemestralni nastavni predmeti (na studijskom programu i na smjeru),
* seminarski radovi,
* vježbe (praktikumi, radionice, okrugli stolovi, prezentacije, praktičan rad),
* studentska praksa,
* diplomski rad na završnoj godini studija.

## Vanjski linkovi 
* Zvanična stranica Banja Luka Collegea
* Forum Banja Luka Collegea
* Alumni Banja Luka Collegea
* RADIO Banja Luka Collegea
* Studenski parlament Banja Luka Collegea
* E-skup

Kategorija:Fakulteti u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Obrazovanje u Banjoj Luci
Kategorija:Obrazovne institucije osnovane 2005.
Zastava Republike Benin

mini|desno|233x233px|Zastava Republike Benin
**Zastava Republike Benin**, kratkoživuće republike koja je danas u sastavu Nigerije, se sastojala iz crnog polja koje je zauzimalo dvije gornje trećine zastave i zelenog (donja trećina). U sredini se nalazilo žuto sunce. Zastava je inspirisana zastavom Biafre, samo što kod zastave Republike Benin nije bilo crvenog polja.

## Također pogledajte 
* Zastava Benina
* Zastava Biafre

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Republika Benin
Univerzitet u Bihaću

**Univerzitet u Bihaću** jeste jedan od osam javnih univerziteta u Bosni i Hercegovini. Osnovan je 28. jula 1997. godine. Sastoji se od sedam fakulteta i visokih škola.

## Biotehnički fakultet 
Biotehnički fakultet Univerziteta u Bihaću je osnovan 1998. godine. Fakultet je visokoškolska javna ustanova Unsko-sanskog kantona koja obavlja djelatnost visokog obrazovanja i naučno istraživačku djelatnost. Sastoji se od odsjeka:

1. Poljoprivredni:
* smjer *"Ratarstvo-provrtlarstvo"*,
* smjer *"Stočarstvo"*,
* smjer *"Organska poljoprivreda"*,
* smjer *"Voćarstvo-vinogradarstvo"*,
* smjer *"Šumarstvo"*.
2. Prehrambeni:
* smjer *"Prehrambena tehnologija"*,
* smjer *"Zaštita okoliša"*.
3. Šumarski:
* smjer *"Šumarstvo"*.

## Tehnički fakultet 
Osnovan je 1997. godine, umjesto dotadašnje Više tehničke škole. Do aprila 2008. fakultet je upisalo oko 3000 studenata. Sastoji se od sljedećih odsjeka:

# Mašinski,
# Elektrotehnički,
# Drvnoindustrijski,
# Građevinski,
# Tekstilni.

## Ekonomski fakultet 
Osnovan je 1998. godine. Sastoji se od sljedećih odsjeka:

# Poslovna ekonomija,
# Ekonomija,
# Visoka poslovna škola.

## Pravni fakultet 
Osnovan je 9. jula 1998. godine. Zvanje koje se stiče po završenom studiju je diplomirani pravnik.

## Pedagoški fakultet 
Pedagoški fakultet je nastao je na temelju Pedagoške akademije koja je osnovana 18. oktobra 1993. godine. Odlukom Skupštine Unsko-sanskog kantona 17. juna 1998. godine, usvojen je Elaborat o društveno-ekonomskoj opravdanosti osnivanja Pedagoškog fakulteta u Bihaću te je na 19. sjednici održanoj 9. jula 1998. godine, donijela je Odluku o osnivanju Pedagoškog fakulteta u  Bihaću kao javne visokoškolska ustanova koja organizuje i izvodi fakultetske studije, te naučno-istraživački rad. Fakultet se sastoji od sljedećih odsjeka:

# Bosanski jezik i književnost,
# Engleski jezik i književnost,
# Njemački jezik i književnost,
# Razredna nastava,
# Predškolski odgoj,
# Matematika i fizika,
# Tjelesni odgoj i sport.

## Islamski pedagoški fakultet 
Fakultet je osnovan 23. decembra 1995. godine.

Na fakultetu trenutno postoje dva studijska odsjeka:

* Odsjek islamske vjeronauke i
* Socijalna pedagogija i duhovna skrb.

## Fakultet zdravstvenih studija Bihać 
Fakultet zdravstvenih studija Bihać je osnovan 10. jula 1998. godine, kao *Visoka zdravstvena škola*. Sastoji se od sljedećih odsjeka:
 
# Sanitarno inženjerstvo,
# Sestrinstvo.

## Također pogledajte 
* Spisak univerziteta u Bosni i Hercegovini

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službeni sajt

Kategorija:Asocijacija univerziteta Evrope
Kategorija:Javni univerziteti
Bihać
Kategorija:Obrazovanje u Bihaću
*
Kategorija:Obrazovne institucije osnovane 1997.
Benin (višeznačna odrednica)

* Benin, država u Africi
* Republika Benin (1967), bivša, kratkotrajna država u Africi (na teritoriji Nigerije)
* Kraljevina Benin, bivša kraljevina u Africi
* Pokrajina Benin, bivša pokrajina u Nigeriji
* Benin City, grad u Nigeriji, bivši glavni grad prije navedene države
* Zavoj Benin
* Rijeka Benin
* Bronze iz Benina, kolekcija više od 1.000 bronzanih ploča iz kraljevske palate krajevstva Benin
Republika Benin (1967)

**Republika Benin** je bivša kratkoživuća republika koja je danas teritorija u sastavu Nigerije. Nazvana je po svom glavnom gradu Benin City. Republika Benin je zvanično unilateralno proglašena 19. septembra 1967. u 07:00, nakon što je teritorija okupirana od strane vojske Biafre.

Republika je trajala malo više od jednog dana. Ukinuta je 20. septembra 1967. nakon što su nigerijske vlasti osvojile provinciju. Ova država nije bila priznata čaak ni od strane Biafre, svog osnivača, uglavnom zbog kratkoće njenog postojanja. Većina vladinih zvaničnika, kao i neki civili naroda Igbo, povukli su se sa trupamaa Biafre preko rijeke Niger.

## Također pogledajte 
* Zastava Republike Benin

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Deklaracija nezavisnosti Republike Benin

Kategorija:Bivše države u Africi
Kategorija:Historija Nigerije
Slabi metali

**Slabi metali** su hemijski elementi u p-bloku koji su između polumetala i prelaznih metala. U njih spadaju aluminij, galij, indij, kalaj, talij, olovo, bizmut, nihonij, flerovij, moskovij, livermorij.

Metalni elementi u periodnom sistemu koji se nalaze između prelaznih metala s njihove lijeve strane i hemijski slabih nemetalnih metaloida s njihove desne strane dobili su mnoga imena u literaturi, kao što su **post-prelazni metali**, **siromašni metali**, **ostali metali**, **p-blok metali**, **bazni metali** i **hemijski slabi metali** . Fizički, ovi metali su mekani (ili krhki), imaju slabu mehaničku čvrstoću i obično imaju tačke topljenja niže od tačaka topljenja prelaznih metala. Budući da su blizu granice metal-nemetal, njihove kristalne strukture imaju tendenciju da pokazuju efekte kovalentnog ili usmjerenog vezivanja, imajući uglavnom veću složenost ili manje najbližih susjeda od drugih metalnih elemenata.
lijevo|mini|162x162piksel|Kristali platine

## Reference 
## Vanjski linkovi 

Kategorija:Metalni elementi
Sarajevo School of Science and Technology

**Univerzitet Sarajevo School of Science and Technology** (SSST) je privatni univerzitet osnovan 2004. sa sjedištem u Sarajevu. Osnivač univerziteta je Ejup Ganić, a potpisan je ugovor s Univerzitetom u Buckinghamu, Velika Britanija, kojim je omogućeno da studenti SSST po diplomiranju dobiju i britansku diplomu. Do aprila 2008. ovaj univerzitet je upisalo oko 250 studenata. Nastava se obavlja na engleskom jeziku, a univerzitet nudi diplome prvostupnika, magistarske i doktorske diplome. 
Dana 6. juna 2018. Fakultet nauke i tehnologije Univerziteta u Sarajevu (SSST) je rangiran kao jedan od 600 najboljih univerziteta u svijetu i najbolje rangirani univerzitet u jugoistočnoj Evropi (Slovenija, Hrvatska, Bosna i Hercegovina, Crna Gora, Albanija, Kosovo, Srbija, Severna Makedonija, Rumunija i Bugarska) na QS svjetskoj listi najboljih univerziteta za predstojeću 2019. SSST je bio na 571. mjestu dok je drugi, poput Univerziteta u Ljubljani bio rangiran na 651. mjestu, a Univerzitet u Zagrebu i Univerzitet u Beogradu dijele 801. mjesto.
Sastoji se od četiri fakulteta, pri čemu studenti svakog od njih mogu odabrati dodatnu specijalnost.

## Fakultet za kompjuterske nauke 
Glavna specijalnost na ovom fakultetu su kompjuterske nauke a mogu se odabrati sljedeće dodatne specijalnosti:
#Elektrotehnika s elektronikom
#Matematika
#Ekonomija
#Okolinsko inženjerstvo

## Fakultet za informacione sisteme 
Glavna specijalnost na ovom fakultetu su informacioni sistemi a mogu se odabrati sljedeće dodatne specijalnosti:
#Političke nauke i međunarodni odnosi
#Menadžment
#Ekonomija
#Okolinsko inženjerstvo

## Fakultet za ekonomiju 
Glavna specijalnost na ovom fakultetu je ekonomija a mogu se odabrati sljedeće dodatne specijalnosti:
#Finansije i bankarstvo
#Menadžment
#Internacionalni biznis
#Informacioni sistemi
#Političke nauke i međunarodni odnosi

## Fakultet za političke nauke i međunarodne odnose 
Glavna specijalnost na ovom fakultetu su političke nauke a mogu se odabrati sljedeće dodatne specijalnosti:
#Ekonomija
#Državna uprava
#Diplomatija
#Multimedija
#Međunarodne organizacije

## Također pogledajte 
* Spisak univerziteta u Bosni i Hercegovini

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Oficijelna stranica http://www.ssst.edu.ba

Kategorija:Obrazovanje u Sarajevu
Kategorija:Privatni univerziteti
Kategorija:Univerziteti u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Obrazovne institucije osnovane 2004.
Kategorija:Visoko obrazovanje u Bosni i Hercegovini
Fakultet za upravu u Sarajevu

**Fakultet za upravu** je samostalna visokoškolska ustanova privatnog karaktera i pridružena članica Univerziteta u Sarajevu. Osnovana je 2005. godine od strane Qualitasa d.o.o - Centra za edukaciju i kvalitet. Studij se odvija u tri ciklusa. Na prvom ciklusu studij je koncipiran u tri smjera:
* Uprava
* Poslovna uprava
* E-uprava

## Centar za cjeloživotno učenje 
Kao podorganizaciona jedinica Fakulteta za upravu oformljen je *Centar za cjeloživotno učenje*. Pod pojmom *Cjeloživotnog učenja* se misli na svaku aktivnost učenja tokom "cijeloga života" radi unaprjeđenja znanja, vještina i kompetencija u okviru ličnog - profesionalnog djelovanja. To se odnosi na učenje u svim životnim dobima od rane mladosti do starosti a i u svim oblicima formalnog, neformalnog. Prema tome u centru su organizovani:
* Poslovna edukacija
* Priprema projekata za grantove EU
* Kursevi informatike
* Škola stranih jezika (engleski, njemački, turski i bosanski)
* Hobi kursevi (fotografija, ebru slikarstvo, fotoshop, muzika, aerobik, instrukcije iz matematike)

## Publikacije 
Djelujući zajedno sa Qualitasom d.o.o.- Centrom za edukaciju i kvalitet, u izdavaštvu Fakulteta za upravu su objavljene sljedeće publikacije:
* Priručnik za polaganje stručnog arhivističkog ispita
* Teorija organizacije
* Ustavno pravo
* Upravno pravo i evropsko upravno pravo
* Upravno procesno pravo
* Menadžment ljudskih resursa
* Izrada propisa
* Kancelarijsko poslovanje
* Pravno uređenje javne uprave
* Upravno-pravni unutarnji poslovi

## Međunarodni odnosi 
*  Fakultet za ekonomiju i administrativne nauke Univerziteta u Izmiru
*  Pravni fakultet Univerziteta Josip Juraj Strossmayer u Osijeku
*  Fakultetom za upravu u Ljubljani
*  Univerzitet za javnu upravu i pravna pitanja u Hofu
*  Fakultet za ekonomiju i inžinjerski menadžment u Novom Sadu

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranica

Kategorija:Fakulteti u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Univerzitet u Sarajevu
Kategorija:Obrazovne institucije osnovane 2005.
Kategorija:Obrazovanje u Sarajevu
Internacionalni univerzitet u Sarajevu

**Internacionalni univerzitet u Sarajevu** (IUS) je privatni univerzitet smješten u metropolitanskom području Sarajeva, Bosna i Hercegovina, na području općine Ilidža. Univerzitet je osnovala Fondacija za razvoj obrazovanja Sarajevo 2004.

IUS je otvoren za studente iz cijelog svijeta, a nastava i komunikacija odvijaju se na engleskom jeziku. Univerzitet pruža četverogodišnje obrazovanje u skladu s Bolonjskim procesom (model 4+1+3, uz diplome B.Sc. i B.A.). Univerzitet ima gotovo 3000 studenata iz 45 zemalja te nastavno osoblje iz 12 zemalja koje realizira akademske i istraživačke aktivnosti u različitim disciplinama iz oblasti prirodnih nauka, inžinjeringa, medicine, umjetnosti i društvenih nauka. Prva generacija od 32 diplomanta IUS-a dobila je diplome 26. juna 2009. Univerzitet nudi različite vrste stipendija, posebno za studente iz Bosne i Hercegovine.

U okviru Programa dvojne diplome (DDP), Internacionalni univerzitet u Sarajevu (IUS) uspostavio je partnerstva s četiri univerziteta iz Turske: Univerzitet u Istanbulu, Univerzitet Marmara, Tehnički univerzitet u Istanbulu i Univerzitet zdravstvenih nauka.

## Vanjski linkovi 
* Službena web stranica

Kategorija:Obrazovanje u Sarajevu
Kategorija:Privatni univerziteti
Kategorija:Univerziteti u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Obrazovne institucije osnovane 2003.
Kategorija:Visoko obrazovanje u Bosni i Hercegovini
El-Ma'un

Sura '''Al-Ma'un'* (, bos.:*Davanje u naruč'') je 107. sura u Kur'anu. Sastoji se od sedam ajeta i spada u takozvane mekanske sure (sure koje su objavljene u Meki).

Objavljena u Mekki, gdje su se pojavile mnogobrojne grupe koje su nastojale da ograniče i uguše brzo širenje Islama i njegovog utjecaja. U ovoj suri se spominje karakter onih koji se deklarišu kao muslimani, ali su očito na drugoj strani. Ovakvi ljudi uskraćuju prava siročadi, iako se javno mole Bogu, a zaboravljaju obaveze nakon molitve. Njihova djela i dobročinstva su u skladu s njihovom lažnom vjerom, jer ih ne čine iz ljubavi prema Bogu.

## Tekst sure 
**بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِِ**
BismiLlahir-Rahmanir-rahim  -  *U ime Allaha, Milostivog, Samilosnog*

* (107:1) **أَرَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ**
Ere-ejtellezi-jukezzibu-bid-din - *Znaš li ti onoga koji onaj svijet poriče?*

* (107:2) **فَذَلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ**
Fe-zalikell-ezi-jedu'ul-jetim - *Pa to je onaj koji grubo odbija siroče,*

* (107:3) **وَلا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِي**
Ve-la-jehuddu-'ala-ta'amil-miskin - *i koji da se nahrani siromah – ne podstiče.*

* (107:4) **فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ**
Fevejlun-lil-mussallin - *A teško onima koji, kada molitvu obavljaju,*

* (107:5) **الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلاتِهِمْ سَاهُونَ**
Ellezine-hum-an-salatihim-sahun - *molitvu svoju kako treba ne izvršavaju;*

* (107:6) **الَّذِينَ هُمْ يُرَاءُونَ**
Ellezine-hum-jura'un - *koji se samo pretvaraju,*

* (107:7) **وَيَمْنَعُونَ الْمَاعُونَ**
Ve-jemne'un-el-ma'un - *i nikome ništa ni u naručje ne daju!*

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Al-Ma'un na Sacred-Texts.com
* Al-Ma'un na Altafsir.com
* Sura El-Ma'un s prijevodom na bosanski jezik (Korkut) na tanzil.net
* Sura El-Ma'un s audiozapisom

Kategorija:Kur'an
M
Kategorija:Mekanske sure
Majoneza

mini|desno|300px|Majoneza kao prilog uz pomfrit
**Majoneza** je gusti hladni umak napravljen od žumanaca i ulja, začinjena najčešće limunovim sokom, sirćetom, solju, senfom i drugim začinima. Sa majonezom se mogu napraviti različiti drugi sosovi i umaci. Ime majoneza pretpostavlja se da dolazi od naziva španskog gradića Mahon, gdje je navodno napravljena prva majoneza.

Širom svijeta majoneza se služi u sendvičima ili sa salatama, mada postoje regionalne razlike u korištenju.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Hrana
Er-Rahman

**Sura Er-Rahman** (arapski: الرحمن; bos.:"Milostivi") je 55. sura svete islamske knjige Kur'ana. 
Sadrži 78 ajeta i spada u mekanske sure, sure objavljene u Mekki. 

Specifična je po tome što se ajet: "Pa, koju blagodat Gospodara svoga poričete?" ponavlja 31 put.

Er-Rahman se često naziva "ljepoticom Kur'ana", u skladu sa hadisom:
Abdullah Ibn Mas'ud kaže da je Poslanik Muhammed rekao: ''Sve ima svoj ukras, a ukras Kur'ana je sura Er-Rahman.''

## Također pogledajte 
* Kur'an
* Tefsir

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Uvod u tumačenje sure "Er-Rahman" (eng.)
* Značenje sure "Milostivi" (eng.)
* Prijevod sure "Milostivi" na razne jezike 
* Sura "Milostivi" (eng.)
* Tefsir sure "Milostivi" (eng.) Ar-Rahman
* Tefsir sure El-Rahman 
* Sura El-Rahman sa prijevodom na bosanski (od Korkuta), na tanzil.net
* Sura El-Rahman s audiozapisom

Kategorija:Kur'an
Kategorija:Mekanske sure
Rahman
Sofija od Grčke

**Sofija od Grčke i Danske** (punim imenom na španskom **Sofía Margarita Victoria Federica**, na grčkom **Σοφία Μαργαρίτα Βικτωρία Φρειδερίκη**, na bosanskom **Sofija Margareta Viktorija Fridrika**; rođena 2. novembra 1938. godine) je grčko-danska princeza i trenutna španska kraljica.

Rođena je u Atini kao najstarije dijete grčkog kralja Pavla i hanoversko-britanske princeze Fridrike. Sve do uspostavljanja republike u Grčkoj, nosila je titule princeze od Grčke i Danske. Njene titule u Grčkoj više nisu priznate.

Nakon što je njen otac protjeran iz Grčke tokom Drugog svjetskog rata, Sofija je neko vrijeme živjela u Egiptu i Južnoj Africi. U Grčku su se vratili 1946. godine. Osnovno obrazovanje stekla je u internatu na jugu Njemačke, a zatim je u Ateni studirala pedijatriju, muziku i arheologiju.

Predstavljala je Grčku na XVII Olimpijskim igrama u Rimu 1960. godine. Kraljica govori engleski, francuski, njemački, grčki i španski jezik.

Dana 14. maja 1962. godine udala se za španskog princa Juana Carlosa, kojeg je upoznala na krstarenju 1954. godine. Prije sklapanja ovoga braka morala se odreći svojih nasljednih prava za grčki tron i preobratiti se sa pravoslavlja na rimokatoličanstvo.

Godine 1969. njen suprug je od države, tada pod upravom diktatora Francisca Franca, dobio titulu princa od Španije umjeto zvanične prijestolonasljedničke titule princa od Asturije.

Dana 22. novembra 1975. godine njen suprug je restaurirao monarhiju u Španiji i preuzeo tron kao Juan Carlos I, nakon čega je Sofija postala kraljica Španije. Kralj i kraljica imaju troje djece i osmero unučadi, od kojih je jedna unuka, infanta Sofía, nazvana po njoj.

Kraljica, pored zvaničnih posjeta stranim zemljama u pratnji svoga supruga, ima vlastitu fundaciju zvanu Fundacija kraljice Sofije, koja je slala novac u Bosnu i Hercegovinu tokom rata. Kraljica se posebno zalaže za borbu protiv ovisnosti o drogama, te prisustvuje konferencijama u Španiji i inozemstvu. Po njoj su nazvani muzej Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía i aerodrom Reina Sofía.

## Porijeklo 
Kraljica Sofija je prapraunuka britanske kraljice Viktorije sa očeve i praprapraunuka sa majčine strane. Kroz nekoliko linija je rodica svoga muža u trećem koljenu, te je u srodstvu sa članovima svih evropskih kraljevskih porodica.

### Preci 
## Bilješke 
## Vanjski linkovi 
* Zvanična stranica španske kraljevske porodice
* Zvanična stranica Fundacije kraljice Sofije

Kategorija:Supružnici španskih vladara
Kategorija:Gliksburgovci
Gips

**Gips** je mineral koji se na Mohsovoj skali nalazi pod brojem 2, što znači da je na toj skali drugi najmekši mineral, odmah poslije talka. Hemijska formula mu je CaSO4·2H2O. Fino usitnjeni gips se naziva *alabaster*, koji je cijenjen za izradu ukrasnih predmeta. Nekada se pojavljuje u obliku sličnom cvijetu, sa uklopljenim zrncima pijeska i naziva se *pustinjska ruža*.

Sitnozrnati bijeli ili blago nijansirani oblici gipsa poznati kao alabaster korišteni su za skulpture u mnogim kulturama, uključujući Stari Egipat, Mezopotamiju, Stari Rim, Bizantsko Carstvo i alabastere iz Nottinghama iz srednjovjekovne Engleske.

Datoteka:Roses des Sables Tunisie.jpg|Pustinjska ruža
Datoteka:Gypse Etampes.jpg|Gips
Datoteka:Statue Ammaalay Louvre AO20282.jpg|Statua od alabastera

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://commonminerals.esci.umn.edu/minerals-g-m/gypsum

Kategorija:Minerali kalcija
Kategorija:Sulfatni minerali
Dortonion

**Dortonion** je imaginarna zemlja iz Tolkinovih djela. dortonion je bio dio Belerianda, zemlja na sjeveru, okružena planinskim lancima. U prvim danima Belerianda ovdje su se naselili Vilenjaci Angrod i Aignor, ali su imali malo ljudi jer je zemlja bila neplodna. Dortonion je poznat po velikim borovim šumama, pogotovo na sjeveru i istoku. Nakon dolaska ljudi u Beleriand, ovdje se naselila kuća Beorova. Međutim, Dortonion je potpao pod Melkorovu vlast nakon bitke Dagor Bragolah. Otada je Dortonion postao predio strave i čudovišta. Dortonion je nakratko bio oslobođen dvije godine prije Nirnait Arnoidada, ali su ga Orci ubrzo ponovo zauzeli. Dortonion je potonuo u more na kraju Prvog doba, zajedno sa ostatkom Belerianda.
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Lokacije Srednje zemlje
Bitolj

**Bitolj** () jest grad i sjedište istoimene općine u jugozapadnoj Sjevernoj Makedoniji. Bitolj je drugi diplomatski grad u Sjevernoj Makedoniji, nakon Skoplja. Smješten je na nadmorskoj visini 576 m, ispod planine Babe (vrh Pelister 2601 m), na rijeci Dragor, u centru najprostranije makedonske kotline Pelagonije, 15&nbsp;km sjeverno od granice s Grčkom. S užom okolinom ima nešto više od 100.000 stanovnika, po čemu je drugi grad u zemlji.

## Također pogledajte 
* Širok sokak

## Vanjski linkovi 
* Zvanični sajt
* 


Kategorija:Gradovi u Sjevernoj Makedoniji
Baba (Sjeverna Makedonija)

mini|desno|200px|Pogled na Pelister
**Baba planina** nalazi se u Sjevernoj Makedoniji, u blizini grada Bitolj. Najveći vrh je Pelister (2601 m). Treća je planina po visini u Sjevernoj Makedoniji nakon Koraba i Šar-planine. Pored Pelistera nalaze se vrhovi Dva Groba (2514 m), Veternica (2420 m), Muza (2359 m), Rzana (2334 m), Široka (2218 m), Kozji Kamen (2199 m), Griva (2198 m), Golema Čuka (2188 m), Skrkovo (2140 m) i drugi. Baba planina razdvaja slivove rijeka, sa jedne strane rijeke idu u Jadransko more, a sa druge u Egejsko more.

U sklopu Baba planine se nalazi i Nacionalni park Pelister.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10333

Kategorija:Planine u Sjevernoj Makedoniji
Kategorija:Dvohiljadaši u Sjevernoj Makedoniji
Bledsko jezero

mini|desno|300px|Pogled na Bledsko jezero
**Bledsko jezero** (sl. *Blejsko jezero*) jest glacijalno jezero u Julijskim Alpama u sjeverozapadnoj Sloveniji. U sastavu je istoimene općine. Udaljeno je 55&nbsp;km od Ljubljane.

Dugo je 2.120 m, široko 1.380 m, s maksimalnom dubinom 30,6 m. Okružuju ga planine i šume. Na sjevernoj obali je srednjovjekovni zamak. Na sredini jezera je Bledsko ostrvo, jedino prirodno ostrvo u Sloveniji. Na njemu je nekoliko građevina, od kojih je najvažnija crkva Marijinog uzašašća, sagrađena u 15. stoljeću.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://www.slovenia.info/en/places-to-go/regions/alpine-slovenia/bled

Kategorija:Jezera u Sloveniji
Temperaturno polje

Skup svih temperatura u datom momentu i zadanom prostoru zove se **temperaturno polje**.
Ako se temperatura mijenja s vremenom, onda je nestacionarno temperaturno polje:

\mathit{t} = \mathit{f}(\mathit{x},\mathit{y},\mathit{z},\tau),\,\!

a ako se ne mijenja s vremenom onda je stacionarno temperaturno polje:

:\mathit{t} = \mathit{f}(\mathit{x},\mathit{y},\mathit{z}).\,\!

Ako se u nekom tijelu ili prostoru povežu sve tačke istih temperatura, dobit će se *izotermna površina*.
Presjek izotermne površine s nekom ravni (npr. koordinatnom ravni) daje izotermnu liniju ili izotermu neke određene temperature. Presjek druge izotermne površine sa istom ravni imat će za rezultat druge izoterme, tako da se dobiju familije izotermi:

\mbox{grad}~ \mathit{t} = \vec n \frac{\partial\mathit{t}}{\partial\mathit{n}},\,\! 

gdje je \vec n jedinični vektor normale na ravan.
U odnosu na pravougaoni koordinatni sistem s jediničnim vektorima (\vec i,\vec j,\vec k) gradijent temperature je:

\mbox{grad}~ \mathit{t} = \frac{\partial\mathit{t}}{\partial\mathit{x}}\vec i + \frac{\partial\mathit{t}}{\partial\mathit{y}}\vec j + \frac{\partial\mathit{t}}{\partial\mathit{z}}\vec k. \,\! 

Kategorija:Mašinstvo
Biogradsko jezero

mini|desno|300px|Pogled na Biogradsko jezero
**Biogradsko jezero** je jezero u sjevernoj Crnoj Gori, u općini Kolašin. To je glacijalno jezero, smješteno na planini Bjelasica, u sklopu Nacionalnog parka Biogradska Gora. Pored njega se nalazi još 6 jezera u nacionalnom parku. Jezero se nalazi na nadmorskoj visini od 1.094 m, dugo je 870 m, široko 261 m, a prosječna dubina je 4,5 m. U jezero se ulijeva rijeka Biograd, a iz njega izlijeva rijeka Jezerštica.

## Vanjski linkovi 
Kategorija:Jezera u Crnoj Gori
Plavsko jezero

mini|desno|300px|Pogled na Plavsko jezero
**Plavsko jezero** je jezero u sjeveroistočnoj Crnoj Gori, u općini Plav. Jezero je glacijalnog tipa i smješteno je između Prokletija i Visitor planina na nadmorskoj visini od 906 m i pruža se u smjeru sjever-jug u dužini oko 2.160 m. Prosječna širina jezera je 920 m, a najveća dubina 9 metara.
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://www.montenegro.travel/info/jezera-rijeke
* http://www.montenegro.com; Plavsko jezero i Ali-pašini izvori 

Kategorija:Jezera u Crnoj Gori
Dojransko jezero

mini|desno|300px|Dojransko jezero
**Dojransko jezero** (mak. *Доjранско Езеро*) smješteno je u Sjevernoj Makedoniji i Grčkoj. Površina mu je 43,1&nbsp;km2, od čega je 27,3&nbsp;km2 u Sjevernoj Makedoniji, a 15,8&nbsp;km2 u Grčkoj. Najveća dubina iznosi 10 m, dužina je 8,9&nbsp;km, a širina 7,1&nbsp;km. Dojransko jezero treće je po veličini u Sjevernoj Makedoniji nakon Ohridskog i Prespanskog. Ima brojne pritoke, kao što su Surlovska reka te Handža, koja donosi vodu sa Belasice.

## Vanjski linkovi 
* Spomenik britanskim vojnicima
* Karta jezera

Kategorija:Jezera u Grčkoj
Kategorija:Jezera u Sjevernoj Makedoniji
Bohinjsko jezero

mini|desno|300px|Pogled na Bohinjsko jezero
**Bohinjsko jezero** najveće je stalno jezero u Sloveniji. Smješteno je u općini Bohinj na sjeverozapadu zemlje u okviru Nacionalnog parka Triglav. Dugo je 4,2&nbsp;km, a široko 1&nbsp;km. Iz jezera istječe Sava Bohinjka. Pored jezera je postavljena statua zlatoroga.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Jezera u Sloveniji
Zajsansko jezero

mini|desno|300px|Pogled na Zajsansko jezero
**Zajsansko jezero** (kaz. *Зайсан көлі*) je jezero u istočnom Kazahstanu, smješteno između Altaj i Tarbagataj planina.

Kazahstansko ime jezera je *Zaisan kölı* ( ili ). Potiče od mongolskog *Zaisan nuur* ( ), što znači "plemenito jezero". Osim vlastitog plemstva po veličini i ljepoti, korišten je kao sjedište raznih hordi i kanata, uključujući i Džungarski kanat. Na jeziku lokalnog naroda Dungan, to je *Jesonpe* ili *Zhaizonpe* ( ). Na ruskom je to *Ozero Zajsan* () i, na kineskom, *Zhāisāng Pō*   

Jezero ima površinu od oko 1.810&nbsp;km2, leži na nadmorskoj visini od 420 m, dugo je 105&nbsp;km, a široko od 22–48 m, sa maksimalnom dubinom od 15 m. Jezero je zalađeno od početka novembra do kraja aprila.

Od izgradnje brane Bukhtarma na Irtišu, nizvodno od Zajsana, jezero se podiglo oko 6.&nbsp;m iznad svog prirodnog nivoa. Kao rezultat toga, površina jezera se (u suštini) udvostručila, sa oko 1.800&nbsp;km² na 3.500&nbsp;km²  (ili čak do 5.000&nbsp;km²); pa se u nekim izvorima jezero navodi kao dio vještačkog rezervoara. Akumulacije koje je napravio čovjek ima u izobilju na velikom dijelu okolnog područja.

## Reference 
Kategorija:Jezera u Kazahstanu
Bolnica Western State

**Bolnica Western State** (Western State Hospital), koja se prije zvala Utočište za ludake Western State (Western State Lunatic Asylum), je bolnica za mentalno bolesne u Staunton, koja je počela sa radom 1894. Poznata je po eksperimentima iz eugenike koji su se u njoj izvodili 1930-ih pod rukovodstvom tadašnjeg upravnika Josepha DeJarnettea.

U početku, bolnica je bila utočište u stilu pribježišta. Imala je terasaste bašte gdje su pacijenti mogli gajiti cvijeće i šetati, šetališta sa pogledom na planine i mnoge arhitektonske detalje koji su kreirali atmosferu koja bi mogla pomoći u procesu liječenja.

Bolnica se 1970-ih preselila na svoje današnje mjesto blizu Interstate-a 81. U zgradama bolnice sa danas nalazi Stauntonški korekcioni centar (Staunton Correctional Center), muška kaznionica srednjeg nivoa sigurnosti.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Psihijatrijske bolnice u Sjedinjenim Američkim Državama
Utočište za hronično umobolne Willard

**Utočište za hronično umobolne Willard** () je kompleks zgrada u Willardu (New York), pored jezera Seneca. Upisano je u Nacionalni registar historijskih mjesta SAD-a 1975.

Kategorija:Psihijatrijske bolnice u Sjedinjenim Američkim Državama
Amon Rud

**Amon Rud** je veliko, imaginarno brdo iz knjige Silmarilion u jugo-zapadnom Beleriandu, ogoljenog vrha. Moglo se vidjeti mnogo kilometara iz daljine. Na vrhu brda su cvjetali crveni cvjetovi, zbog čega je izgledalo da je brdo vrha posuto krvlju. U unutrašnjosti brda se nalazilo sklonište; kuće, radionice i odaje Sitnih Patuljaka. Međutim, Sitni Patuljci su vremenom izumrli i ostao je samo Mim i njegovi sinovi Ibun i Kim. Ljudi Turina Turambara su ulovili Mima i ubili Kima. Mim je, u strahu za svoj život otkrio Turinu i njegovoj družini sklonište Amon Ruda. Nakon dolaska Vilenjaka Belega, Mim je još više zamrzio Turina i njegove ljude i izdao ih je Orcima. Orci su napali brdo i pobili sve ljude osim Turina i Belega. Amon Rud je potonuo u more sa ostatkom Belerianda na kraju Prvog doba sunca.
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://archive.org/stream/TheSilmarillionIllustratedJ.R.R.TolkienTedNasmith/The%20Silmarillion%20%28Illustrated%29%20-%20J.%20R.%20R.%20Tolkien%3B%20Ted%20Nasmith%3B_djvu.txt

Kategorija:Lokacije Srednje zemlje
Iure uxoris

[mini|desno|250px|[Petar III, kralj Portugala|Petar III, *iure uxoris* kralj Portugala, sa suprugom Marijom I, čiji je bio amidža, muž, i nominalni savladar]]

***Iure uxoris*** (nalazi se i kao ***jure uxoris***) je latinski termin koji znači "po pravu žene", a označava pravo muškarca da vlada teritorijom koju je naslijedila njegova supruga ili da nosi plemićku titulu koju je naslijedila njegova supruga. 
U srednjem vijeku bilo je uobičajeno da muškarac preuzme vlast nad ženinom teritorijom po njihovom vjenčanju, što se objašnjavalo kao muževo pravo. Par je *de jure* vladao zajedno, ali u većini slučajeva sva *de facto* moć je pripadala mužu.

U nekim slučajevima, obično kada par nije imao djece, muškarac je ostajao vladar ženine teritorije čak i nakon njene smrti, a naslijedilo bi ga dijete koje bi imao s drugom ženom (kao što je bio slučaj s poljskim kraljem Vladislavom II). 
U Portugalu su postojali specifični uslovi pod kojima je muž vladarice postajao savladar - njegova supruga je prvo trebala roditi dijete. Portugalska se praksa, međutim, ne može upoređivati sa ostalima pošto je Portugal imao samo dvije priznate vladarice i to obje u 18. vijeku. Petar III, suprug i amidža Marije I, je postao savladar istog trenutka kada je ona naslijedila krunu jer su oni tada već imali djecu, dok je Ferdinand II, drugi suprug Marije II, postao savladar tek nakon rođenja njihovg prvog djeteta. 

### Primjeri 
* Luj VII, kralj Francuske, i Henrik II, kralj Engleske - *iure uxoris* vojvode Akvitanije po pravu Eleonore
* Filip IV, kralj Francuske - *iure uxoris* kralj Navare kao Filip I po pravu Ivane I
* Filip III, kralj Navare - *iure uxoris* kralj Navare kao Filip III po pravu Ivane II
* Sigismund, car Svetog Rimskog Carstva - *iure uxoris* kralj Ugarske, Hrvatske i Slavonije po pravu Marije
* Vladislav II, kralj Poljske - *iure uxoris* kralj Poljske po pravu Jadvige
* Ivan II, kralj Aragonije - *iure uxoris* kralj Navare kao Ivan II po pravu Blanke I
* Ferdinand II, kralj Aragonije - *iure uxoris* kralj Kastilje kao Ferdinand V po pravu Izabele I
* Ivan III, kralj Navare - *iure uxoris* kralj Navare po pravu Katarine 
* Maksimilijan I, car Svetog Rimskog Carstva - *iure uxoris* vojvoda Burgundije po pravu Marije
* Filip I, kralj Kastilje - *iure uxoris* kralj Kastilje kao Filip I po pravu Ivane
* Karlo VIII, kralj Francuske, i Luj XII, kralj Francuske - *iure uxoris* vojvode Bretanje po pravu Ane
* Franjo I, kralj Francuske - *iure uxoris* vojvoda Bretanje po pravu Klaudije
* Petar III, kralj Portugala - *iure uxoris* kralj Portugala po pravu Marije I
* Ferdinand II, kralj Portugala - *iure uxoris* kralj Portugala po pravu Marije II

### Također pogledajte 
* Iure matris
* Suo iure

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Latinski izrazi
Gdanjski zaliv

mini|desno|257x257px|Karta Gdanjskog zaliva
**Gdanjski zaliv** je jugoistočni zaliv u Baltičkom moru. Dobio je naziv po gradu Gdańsku u Poljskoj. Maksimalna dubina zaliva je 120 metara, a salinitet 0,7%. Veće luke i priobalni gradovi su Kalinjingrad, Gdańsk, Gdynia, Puck, Sopot, Hel, Primorsk, i Baltiysk. Veće rijeke koje utiču u zaliv su Pregolya i Vistula.

## Historija 
Gdanjski zaliv je poznat po pomorskoj bici za Gdanjski zaliv tokom invazije Poljske (1939), što je vodilo Drugom svjetskom ratu.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Baltičko more
Kategorija:Geografija Poljske
Kategorija:Zalivi
Univerzitet u Mostaru

**Univerzitet u Mostaru** osnovan je 1977. godine. Nakon odvajanja dijela institucije od Univerziteta "Džemal Bijedić" formira se pod imenom *Sveučilište u Mostaru* (bs: Univerzitet u Mostaru) i djeluje od 1992. godine kao javni univerzitet. U isto vrijeme počinje se održavati nastava na hrvatskom jeziku. Svojom prethodnicom smatra franjevačku teologiju osnovanu 1895. godine. Sve tri spomenute godine su navedene na zvaničnom grbu univerziteta. Članice su deset fakulteta, jedna umjetnička akademija, šest instituta, Studentski centar, Univerzitetska biblioteka i Studentski zbor.

## Agronomski fakultet
## Ekonomski fakultet 
## Pravni fakultet
## Filozofski fakultet
## Fakultet prirodno-matematičkih i odgojnih nauka
## Fakultet strojarstva i računalstva
*Fakultet strojarstva i računalstva* (bos. Fakultet mašinstva i računarstva) Mostar je visokoškolska institucija Univerziteta u Mostaru koja obrazuje i formira stručnjake za tehnička područja mašinstvo i računarstvo. Historija fakulteta datira još od 1959. godine osnivanjem Visoke tehničke škole mašinske struke. 1976. godine fakultet se reformira i postaje službeno samostalnom visokoškolskom institucijom u okviru Univerziteta u Mostaru. Akademske 2002/03. godine pokrenut je i studij računarstva uz paralelan studij mašinstva. Shodno time fakultet mjenja ime iz "*Fakultet strojarstva*" u "*Fakultet strojarstva i računalstva*". 2005/06. godine je napravljena reforma i cijeli fakultet je organiziran po preporukama bolonjskog procesa.

### Koncept 
Studij mašinstva i računarstva organiziran je u 2 dijela: preddiplomski (6 semestara), i diplomski (4 semestra). Također se izvodi i postdiplomski (doktorski) studij mašinstva. Studiji su odvojeni.

Studij mašinstva izvodi se u 5 dostupnih smjerova:

* Dizajn konstrukcija
* Proizvodno inženjerstvo
* Industrijsko inženjerstvo i menadžment
* Mehatronika
* Zaštita na radu

Također u sastavu fakulteta djeluje i institut za mašinstvo koji je zadužen za naučni i istraživački rad.

## Građevinski fakultet
## Medicinski fakultet
## Fakultet zdravstvenih studija
## Farmaceutski fakultet
## Akademija likovnih umjetnosti
Smještena je u Širokom Brijegu

## Instituti 
U sklopu Univerziteta djeluju sljedeći naučno-istraživački instituti:
# Ekonomski institut
# Institut za građevinarstvo 
# Institut za mašinstvo 
# Institut za hrvatski jezik, književnost i historiju
# Pravni institut 
# Institut za latinitet

## Također pogledajte 
* Spisak univerziteta u Bosni i Hercegovini

## Vanjski linkovi 
* http://www.sum.ba Univerzitet u Mostaru - *službene stranice*

Kategorija:Asocijacija univerziteta Evrope
Kategorija:Javni univerziteti
Mostar
*
Kategorija:Obrazovanje u Mostaru
Kategorija:Obrazovne institucije osnovane 1977.
Kategorija:Visoko obrazovanje u Bosni i Hercegovini
Pacifički obruč

mini|desno|300px|Države Pacifičkog obruča označene na karti svijeta
**Pacifički obruč** je politički i ekonomski termin kojim se označavaju zemlje smještene na rubovima Tihog okeana i brojne ostrvske države u regiji. Najvažniji trgovinski i kulturni grad Pacifičkog obruča je Tokijo. Ostala važna središta su Šangaj, Hong Kong, Singapur, Kuala Lumpur, Seul, Los Anđeles, San Francisko, Seattle, Vancouver i Sidney. Honolulu je sjedište raznih međuvladinih i nevladinih organizacija Pacifičkog obruča uključujući Istočno-zapadni centar i RIMPAC.

Regija pruža veliku raznolikost - ekonomski dinamizam Hong Konga, Tajvana i Singapura, vrhunska tehnologija Japana, Južne Koreje i zapadnih Sjedinjenih Američkih Država, prirodna bogatstva Australije, Kanade, Filipina i ruskog Dalekog istoka, ljudski resursi Kine i Indonezije, poljoprivredna produktivnost Čilea, Novog Zelanda, Filipina i Sjedinjenih Američkih Država.

Neki teoretičari smatraju da bi se, relativnim opadanjem starih središta industrijalizma u Evropi i istočnoj Sjevernoj Americi, središte svjetske ekonomske aktivnosti moglo preusmjeriti na Pacifički obruč.

Kategorija:Tihi okean
Juana Enríquez

**Juana Enríquez de Córdoba** (1425 -13. februar 1468) je bila druga supruga Ivana II Aragonskog, tokom toga braka kraljica Aragona, te jedna od najuticajnijih žena u španskoj historiji, iako ne najpopularnija.

Vodila je porijeklo od kastiljskog plemstva. Bila je kćerka Fadriquea Enríqueza, grofa od Melbe i Ruede, i Mariane de Córdoba.

Za Ivana II Aragonskog udala se u aprilu 1444. godine, nakon smrti njegove prve supruge i suvladarice Blanke I Navarske. Brak sa Blankom I donio mu je pravo na navarsku krunu, koju je nakon Blankine smrti odbijao prepustiti njihovom sinu, Karlu, princu od Viane. Juana je podržavala Ivana II u njegovoj namjeri da zadrži navarsku krunu, zbog čega je njen odnos sa muževom djecom iz prvog braka, zakonskim nasljednicima navarske krune, Karlom i Blankom, bio konstantno napet. Karlo i Blanka su oboje umrli mladi, pod sumnjivim okolnostima, a za njihovu smrt kroz historiju se okrivljavala njihova maćeha Juana.

Juana je bila majka Ferdinanda II Aragonskog, koji je putem braka sa Izabelom I vladao kao Ferdinand V Kastiljski. Preko njega Juana je predak današnjih evropskih monarha.

## Popularna kultura 
U filmu Dani gnjeva "de Córdoba", prezime Juanine majke, se predstavlja kao jevrejsko prezime. Juanin sin i snaha, poznati kao Katolički kraljevi, protjerivali su i mučili španske Jevreje i muslimane, ali zna se da su i sami bili jevrejskog porijekla.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Supružnici aragonskih vladara
Kategorija:Supružnici navarskih vladara
Kategorija:Trastámare
Zastava Podgorice

mini|desno|300px|Zastava Podgorice
**Zastava Podgorice**, zajedno sa grbom, je simbol grada Podgorica, glavnog grada Crne Gore. Trenutna zastava je na snazi od 2006. godine. Zastava je bijele osnove, sa dvije horizontalne i jednom prelomljenom plavom prugom. Pruge predstavljaju Duklju i Meteon. Metaforički, one predstavljaju temelj današnje Podgorice. Treća, prelomljena linija, predstavlja arhitektonske simbole Podgorice, odnosto most Millenium.

## Vanjski linkovi 
* Statut grada Podgorica

 

Podgorica
Podgorica
Kategorija:Podgorica
Zastava Srbije i Crne Gore

mini|desno|241x241px|Zastava Srbije i Crne Gore
**Zastava Srbije i Crne Gore** je usvojena kao **zastava Savezne Republike Jugoslavije** 27. aprila 1992, a promijenila je naziv 2003. godine i bila na snazi sve do 2006. godine, nakon referenduma u Crnoj Gori.

Zastava je jednostavna trobojka sa pan-slavenskim bojama (plavo-bijelo-crveno), a nastala je od zastave SFRJ, uklanjanjem zvijezde petokrake. Narodna zastava Kraljevine SHS, tj. Jugoslavije identična je zastavi Srbije i Crne Gore.

## Također pogledajte 
* Grb Srbije i Crne Gore
* Zastava Crne Gore
* Zastava Srbije

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Srbija i Crna Gora
Srbija i Crna Gora
Zastava Sicilije

mini|desno|300px|Zastava Sicilije
**Zastava Sicilije** (sicilijanski: *Bannera Da Sicilia*, italijanski: *Bandiera Siciliana*) prvi put je usvojena 1282. godine, nakon uspješne sicilijanske pobune protiv kralja Sicilije Charlesa I. Odlikuje prisustvom triskeliona u svojoj sredini, krilatoj glavi Meduze sa tri uha pšenice. Tri savijene noge navodno predstavljaju trokutasti oblik otoka Sicilije. Ovaj dizajn predstavljen je javnosti kao zastava Autonomne pokrajine Sicilije 4. januara 2000. godine nakon dobijanja prava koja dopuštaju njegovu upotrebu na javnim zgradama, školama, gradskim vijećnicama i svim drugim mjestima na kojima se predstavlja Sicilija.

Zastava je prepolovljena dijagonalno boje crvene i žute. Crvena predstavlja općinu Palermo a žuta predstavlja Corleone, koji je u srednjem vijeku bio poljoprivredni grad renomea. Palermo i Corleone su bila prva dva grada koja su digla ustanak protiv Anžujske vladavine.

Izgled zastave donekle je sličan zastavi ostrva Man, naročito u upotrebi triskeliona. Danas se triskelion smatra stvarnim simbolom Sicilije. Simbol je poznat kao Trinacria,  što je također drevno ime Sicilije. To ime se oživljava i koristi u aragonskom periodu Kraljevine Sicilije. U periodu muslimanske vladavine kao Emirat Sicilija (831. - 1072.), otok je koristio čisto zelenu zastavu, istu kao zastava Libije pod vladavinom Muamera Gadafija.

## Historija 
Simbol triskeliona sa Gorgoneionom prisutan je u antičko doba, prikazivan na novcu Sirakuze u 4. stoljeću p. n. e., uključujući srebrnu drahmu iz vremena Agatokla (317–289 p. n. e.). U modernom periodu korišten je na Zlatnoj medalji vojske za učesnike Bitke kod Maide (1806) i tokom sicilijanske revolucije 1848**.**, kada se nazivao “znakom Trinakrije”, po starom imenu Sicilije.

Dijagonalna podjela boja crvena–žuta uvedena je 1943. godine od strane separatističkog pokreta Andreje Finocchiaro Aprilea. Krila na glavi Gorgone dodana su 1848., a tri klasa pšenice 1940-ih.

Gonfalon koji kombinira grbove Normanije, Hohenštaufenske carevine i Aragonskog Kraljevstva Sicilije sa triskelion simbolom usvojila je Sicilijska regionalna skupština 1990. Trenutni dizajn postao je službena zastava Autonomne regije Sicilije 4. januara 2000., uz obavezu njegovog isticanja na javnim zgradama i institucijama.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Sicilija
Sicilija