Prvi kongres ljekara partizana

**Prvi kongres ljekara partizana** održan je 25. septembra 1942. u Bosanskom Petrovcu.

U to vrijeme, grad je bio središte velike slobodne partizanske teritorije sa jednim sasvim vidljivim novim kvalitetom borbe: organizovana, narodna, demokratska država. Postojale su Komande mjesta, Narodnooslobodilački odbori, masovne organizacije omladine i žena — sve je to funkcionisalo efikasno i sa puno pravog unutrašnjeg sadržaja. Bilo je izgrađeno i nekoliko bolničkih kapaciteta. Kasnijim oslobođenjem Bihaća ta će teritorija biti poznata kao Bihaćka republika.

### Stanje u sanitetu do kongresa 
Bez obzira na svoje nesebično angažovanje, sanitetski radnici stupili  su  u  redove  partizana  sa  vrlo  oskudnim  znanjem  iz ratne  hirurgije  i  ratne  higijene  i  gotovo  potpunim  nepoznavanjem  sanitetske  taktike. O organizaciji partizanskog saniteta  niko  među  njima  nije  imao  ni  približnih  predstava.

U  mnogobrojnim  odredima  i  brigadama  sanitetska služba  bila  je  u  to  vrijeme  različito  organizovana.  Brojno stanje  i  raspored  sanitetskog  kadra  bili  su  proizvoljni  i zavisili  su  u  prvom  redu  od  ličnog  shvatanja  pojedinih vojnih i sanitetskih rukovodilaca. Obuka kadrova nije bila jedinstvena  i  sistematska,  a  što  je  najglavnije,  kroz  nju nije  provijavala  ista  medicinska  doktrina.  Krajnje  je  vrijeme  bilo  da  se  isprave  izvjesne  krupne  pogreške  i  zablude, koje su se mjestimice pojavljivale i koje su dovodile u  opasnost  zdravlje  i  život  ranjenika,  kao  na  primjer:  jagma  za  vađenjem  stranih  tijela,  tzv. *gelera* (što je bilo naročito popularno u Bosanskoj krajini), ma­nija ispiranja  rana  i  nepotrebnih  čestih  previjanja,  defektna,  ili  nikakva imobilizacija  pri  transportu  ranjenika, stavljanje  »Esmarha«  na  svaku  ranu  koja  malo  više krvari, primarni šav rane itd.

### Održavanje kongresa 
Inicijator kongresa  bio je načelnik saniteta  Vrhovnog  štaba  NOV  i  POJ  dr  Gojko Nikoliš, narodni heroj Jugoslavije,  španski  borac,  zvani  »Mediko«. Bilo je to vrijeme rasta antifašističke borbe, formiranja sve novih i novih brigada bilo je u toku, a predstojalo je i formiranje divizija. Takav zamah narodnooslobođilačke borbe i uspon vojne organizacije zahtijevali su i od sanitetske službe novi kvalitativni skok, a i sama vojna organizacija, odnosno komandovanje, morali su da izmijene svoje mnoge stavove u odnosu na sanitetsku službu.

Kongres  je  održan  25. og septembra  u  velikoj  sali Doma  kulture  uz prisustvo oko pedeset delegata.  Bilo  ih  je  iz  Bosne i Hercegovine,  Crne Gore,  Srbije,  Dalmacije,  Hrvatske  i  Like.  Iz  Slovenije nije  mogao  niko  da  stigne.  U dnu sale bile su izložene  razne  improvizacije  sanitetskih  uređaja,  šina, partizanskih buradi (drvena, plehana i u formi turističke čaše),  prvi  zavoj  partizanske  proizvodnje,  zdravstveno-prosvjetna štampa i drugo. Naročitu pažnju privlačili su proizvodi  Vojno-tehničke  radionice  Operativnog  štaba  za Bosansku krajinu  —  Braunove  i  Kramerove  šine.

Kongresu su prisustvovali  i predstavnici KPJ, narodne vlasti, društvenih organizacija, kao i predstavnici ranjenika. Svečanom činu, otvaranju Prvog kongresa partizanskih ljekara, prisustvovala je velika masa svijeta:  žena,  omladine  i  ostalih.  Dr  Gojko Nikoliš,  je iznio referat „Organizacija sanitetske službe u uslovima partizanskog ratovanja“. Referat kasnije objavljen je u „Biltenu Vrhovnog štaba NOV i POJ“ i bio je osnova za izradu statuta sanitetske službe u Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije

Kongres je imao svečani i radni dio. Doneseni su stručni zaključci.

Sa medicinskog stanovišta značajno je da je Kongres zauzeo jedinstvene stavove u osnovnim pitanjima ratne hirurgije, a ti stavovi bili su sasvim savremeni, na nivou hirurške doktrine velikih armija u drugom svjetskom ratu.

Kongres je dao smjernice i za  organizaciju  civilne  sanitetske  službe  u  narodnooslolodilačkoj borbi.

Politički učinak petrovačkog Kongresa na antifašiste u okupiranim gradovima bio je snažan, jer je saznanje o njemu doprinijelo njihovoj potpunoj predstavi o karakteru Narodnooslobodilačke borbe. Sada su tek mogli da shvate da partizani nisu male grupice odmetnika već je to prava vojska koja ima i svoju sanitetsku službu. Proglas o održavanju kongresa upućen je putem radio stanice Slobodna Jugoslavija.

U partizanskom sanitetu toga vremena bili su dr. Simo Milošević,  dr Isidor Papo, dr. Moni Levi, dr. Saša Božović, dr. Boro Božović, dr. Zora Goldšmit, dr. Franc Klajnhapel, dr. Julka Mešterović, dr. Đura Mešterović, dr. Vlaho Arneri, i mnogi drugi.

## Literatura 
* Sanitetska Služba u Narodnooslobodilackom ratu Jugoslavije 1941-1945 - Nastanak i razvoj sanitetske službe u oružanim snagama narodnooslobodilačkog pokreta u Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori, Hrvatskoj i Makedoniji –Grupa autora  Beograd, 1989. Vojnoizdavački i novinski centar : Sanitetska uprava SSNO, 1989
* Razvoj sanitetske službe u našoj armiji – Dr. Gojko Nikoliš, Beograd 1947.
* BOSANSKI PETROVAC U NOB, Kongres ljekara partizana –Dr. Moni Levi, Opštinski odbor SUBNOR, 1974
## Reference 
Kategorija:Bosanski Petrovac u Narodnooslobodilačkoj borbi
Kategorija:Bosna i Hercegovina u Narodnooslobodilačkoj borbi
Kategorija:Jugoslavija u Narodnooslobodilačkoj borbi