Bugarštice

**Bugarštice** (također bugaršćice) je jedan od dva stihovna oblika u usmenoj epskoj poeziji Južnih Slavena. Izraz je došao iz bugarskog jezika od riječi *bugariti*, izraza za bugarske pastirske pjesme. Uopšteno govoreći, bugarštice su, za razliku od deseteraca izvedenih iz njega, izumrli epski medij u narodnom pjesmotvorstvu na srpskohrvatskom jeziku i u književnom smislu se nalaze između filologije i medievilistike. Posljednja djela u bugarštici uglavnom su datirana u 18. vijeku.

Bugarštice su stare narodne pjesme dugog stiha i postojale su prije deseteračkih pjesama. Najčešći stih im je petnaesterac ili šesnaesterac sa odmorom (cezurom) poslije sedmog, odnosno osmog sloga. Postoje kraći, ali i duži stihovi, od dvanaest do dvadeset. Stih bugarštica je sastavljen, po pravilu, od troheja ili spoja troheja sa daktilima. Vjerovatno su sve bugarštice imale pripjev, poslije svakog drugog stiha i najčešće je šestosložen. Funkcija mu se ograničava na muzičku pratnju, obezbjeđivanje predaha pjevaču, ali i na proširivanje ekspresije vodećeg saopštenja, centralne sintagme ili glavne riječi iz prethodna dva stiha.

Uz izdvojene bugarštice, koje neki autori citiraju u svojim djelima, korpus čine tri rukopisne zbirke. Dva su pripadala dubrovačkim kolekcionarima, Đuri Matijaševiću (zbirka iz 1758. s 14 pjevanja, od kojih je najstarije iz 17. vijeka) i Josipu Betondiću (1709–1764, 18 pjevanja). Hrvatska akademija znanosti i umjetnosti posjeduje dva rukopisa s 23 bugarštice s početka 18. vijeka. Ove zbirke i još nekoliko pjesama iz drugih krajeva Dalmacije objavio je u Beogradu 1878. Valtazar Bogišić u svojim *"Narodnim pjesmama iz starijih, najviše primorskih zapisa"*. Riječ je o izdanju s ukupno oko 76 bugarštica.

## Porijeklo 
Bugarštica dolazi iz feudalnog konteksta Srpskog Carstva; nakon osmanlijskog osvajanja i izumiranja kršćanskog plemstva mogla se prenositi samo u tekstualnom obliku i tako neko vrijeme opstati u urbanoj sredini dalmatinskih gradova. To ga razlikuje od raširene narodne poezije u desetercu, koja je u pjesmama srpske epike u patrijarhalnom sociokulturnom kontekstu stoljećima opstala do danas kao epski medij guslara uz gusle. Petar Hektorović opisao je muzičku pratnju bugarštice, no može se samo nagađati s kojim se instrumentima to dogodilo. Pjevanje bugarštica posljednji put je opisano u 19. vijeku u Budvi, gdje su bile dio svadbenih slavlja kao *Velike pjesme*. Čisto historijske teme su karakteristične za bugarštice, dok deseterac uključuje i izvanhistorijske elemente.

Iako sve bugarštice sa zapadnog Balkana potječu iz dalmatinskih rukopisa, njihova imena, junaci, teme i jezik (uglavnom pisani na štokavskom dijalektu) ukazuju na porijeklo iz istočnih ili središnjih balkanskih područja u Srbiji.

Najraniji zapis ulomka bugarštice zabilježen je 1497. u talijanskom gradu Giaoia del Colle prigodom posjeta napuljske kraljice Isabelle Del Balzo 31. maja 1497.  koji se pripisuje italijanskom dvorskom pjesniku Rogeriju di Pacienziju u epskoj dvorskoj pjesmi *Lo Balzino*. Tamo ju je uz ples i muziku izvodila kolonija slavenskih iseljenika, koja je pripada grupi tzv. despotske epike, korpusu postkosovskih ciklusa u kojima se obrađuje historijski događaj hvatanja Janka Hunjadija od strane Đurađa Brankovića.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Srpski folklor
Kategorija:Hrvatski folklor
Kategorija:Srpske epske narodne pjesme
Kategorija:Hrvatske epske narodne pjesme