Folikulostimulirajući hormon

330px|thumb|3D struktura FSH (alfa – zeleni lanac,beta – narandžasti lanac) u kompleksu sa FSH-receptorom (plavi), prema PDB 1XWD.

**Folikulostimulirajući hormon** (**folitropin**, **folikul-stimulirajući hormon**, **FSH**) je hormon koji se sintetizira i izlučuje u prednjem režnju hipofize (adenohipofiza). FSH zajedno sa luteinizirajućim hormonom (LH) ima važnu ulogu u spolnom sistemu.
*Kod žena,  FSH, zajedno sa LH, podstiče rast i sazrijevanje Graafovog folikula u jajniku.
*Kod muškaraca, pojačava proizvodnju androgen-vezajućeg proteina u Setolijevim ćelijama sjemenika i nužan je za spermatogenezu.

## Struktura 
FSH je glikoprotein od dva polipeptidna lanca, od kojih oba, na kraju, imaju vezane molekule šećera. Jedan lanac čini alfa, a drugi beta podjedinicu. Alfa podjedinica sastoji se od 92 aminokiseline i jednaka je alfa podjedinici LH, TSH (tireotropin) i HCG (ljudski horionski gonadotropin). Beta podjedinice se razlikuju i daju određeni specifični uefekt svakom hormonu. Beta-lanac FSH ima 118 aminokiselina i zaslužan je za vezanje sa FSH-receptorom. Za normalnu fiziološku aktivnost hormona potrebne su i alfa i beta podjedinica.

Šećerni dio hormona se sastoji od fukoze, galaktoze, manoze, galaktozamina, glukozamina, i sijalinske kiseline. Poluživot FSH je 4 sata.

## Geni
[350px|thumb|Gen za alfa podjedinicu je na dugom (q), a za beta podjedinicu, na kratkom (p) kraku ljudskog [hromosom 11 (čovjek)|hromosoma 11.]]
Kod ljudi, gen za alfa podjedinicu nalazi se na citogenetičkoj lokaciji 6q14.3 . Ispoljava se u dva tipa ćelija, od kojih su najistaknutiji bazofili prednjeg režnja hipofize. Gen za beta podjedinicu nalazi se na hromosomskoj poziciji  11p13, a eksprimira se u gonadotropnim ćelijama hipofize, kojima kontrolira GnRH, inhibira inhibin i pojačava aktivin.

## Djelovanje
FSH regulira razvoj, rast, pubertetsko sazrijevanje, i spolne procese u ljudskom tijelu. Kod muškaraca i žena, FSH stimulira sazrijevanje spolnih ćelija. Razine FSH kod muškaraca uglavnom su stalne, dok se kod žena mijenjaju tokom menstruacijskog ciklusa.

Razine FSH koje se luče iz hipofize kod žena, vrlo su niske sve do 9. ili 10. godine, kada postepeno počnu rasti. S porastom FSH i LH počinje i rast jajnika što vodi u pubertet i menarhe (bez podražaja FSH i LH jajnici ostaju neaktivni).

FSH djeluje vezujući se na FSH-receptor (transmembranski protein) koji se nalazi na ćelijama jajnika, sjemenika i maternice. U jajniku, FSH potiče rast folikula vezujući se za receptore na zrnaste ćelije.

* U oba spola, FSH stimulira sazrijevanje  primordijalnih germ-ćelija .
*Kod **mužjaka**, FSH inducira da Sertolijeve ćelije luče anderogen-vezujuće proteine  (ABP), regulirane preko inhibinske negativne povratne informacije, mehanizma u prednjem režnju hipofizre. Naime, aktivacija Sertolijevih ćelija putem FSH održava spermatogenezu i podstiče inhibiciju B sekrecije.
* Kod **ženki**, FSH pokreće rast folikula, posebno pogađajući zrnaste ćelije. S istodobnim porastom inhibina B, tada opada razina FSH, u kasnoj folikulskoj fazi. Čini se da je to presudno za izbor samo najnaprednijeg folikula koji će ovulirati. Na kraju luteusne faze dolazi do neznatnog porasta FSH-a koji je izgleda važnan za započinjanje sljedećeg ovulacijskog ciklusa.Kontrola oslobađanja FSH iz hipofize nije poznata. Impulsi niskofrekventnog gonadotropin-oslobađajućeg hormona (GnRH) povećavaju nivo iRNK FSH-a u pacovskim  primordijalnim germ-ćelijama, ali nije direktno povezano sa porastom cirkulirirajućeg FSH-a. Pokazano je da GnRH ima važnu ulogu u izlučivanju FSH-a, s disponiranjem hipotalamusno-hipofizne veze koja vodi do prestanka lučenja FSH-a. Primjena GnRH dovodi do povratka sekrecije FSH. FSH podliježe povratnoj sprezi  estrogena iz spolnih žlijezda, putem hipotalamusno-hipofizno-gonadne osovine

[thumb|450px|Referentni rasponi za krvne testove razine  folikkulostimulirajućeg hormona tokom [menstruacija|menstruacijskog ciklusa.]]

FSH-receptori nalaze se na testisnim  Sertolijevima ćelijama, a ispoljavaju se i u žljezdanom epitelu materničkog endometrija u luteinskoj fazi menstruacijskog ciklusa.

## Regulacija lučenja 
Izlučivanje FSH iz prednjeg režnja hipofize zavisi od hipotalamusnog GnRH, zatim samoj hipofizi (peptidi, aktivin, folistatin) i   povratne informacije hormona jajnika (estrogeni, progesteron, inhibin, aktivin).

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* FSH  - Lab Tests Online

Kategorija:Hormoni
Kategorija:Ginekologija
Kategorija:Endokrinologija
Kategorija:Glikoproteini
Kategorija:Ljudski hormoni