Poddonjevilična žlijezda

Parne **submandibulske žlijezde** ili **poddonjevilične žlijezde** (povijesno poznate kao **submaksilske žlijezde**) su glavne pljuvačne žlijezde koje se nalaze ispod unog dna. Svaka od njih teži oko 15 grama i doprinosi oko 60-67% nestimuliranog lučenja pljuvačke; na stimulaciju njihov doprinos se smanjuje proporcionalno kako se parotidna sekrecija povećava na 50%. The average length of the normal human submandibular salivary gland is approximately 27mm, while the average width is approximately 14.3mm.

## Struktura
Ležeći iznad diželudačnih mišića, svaka submandibulska žlijezda je podijeljena na površinske i duboke režnjeve, koji su odvojeni milohioidnim mišićem:
* Površinski režanj čini veći dio žlijezde, a ispod njega prolazi milohioidni mišić
* Duboki režanj je manji dio,

Sekret se isporučuje u submandibulski kanal na dubokom dijelu nakon čega se zakači oko zadnje ivice milohioidnog mišića i nastavlja na gornju površinu bočno. Izvodne kanale zatim prelazi jezični nerv i na kraju se odvode u **podjezične karunkele** – male izbočine na obje strane jezičnog frenuluma zajedno s velikim [[podjezični kanal|podjezičnim kanalom] ]]. Žlijezda se može bilateralno palpirati (opipati) ispod i iznad u odnosu na tijelo mandibule, pomičući se prema unutra od donje granice mandibule blizu njenog ugla sa glavom nagnutom naprijed.

### Mikroanatomija
, lijevo grupa seroznih acinusa.]]
Režnjevi sadrže manje režnjiće, koji sadrže adenomere, sekretorne jedinice žlijezde. Svaki adenomer sadrži jedan ili više acinusa ili alveola, koje su male grupe ćelija koje luče svoje proizvode u kanal. Acinusi svakog adenomera sastoje se od seroznih ili mukoznih ćelija, pri čemu dominiraju serozne adenomere. Neke mukozne adenomere mogu takođe biti prekriveni seroznim demilunom, slojem seroznih ćelija koje luče lizozim, nalik polumesecu.

Kao i druge egzokrine žlijezde, submandibulske žlijezde mogu se klasificirati prema mikroskopskoj anatomiji njenih sekretornih ćelija i načinu na koji su raspoređene. Budući da su žlijezde razgranate i jer tubule koji formiraju grane sadrže sekretorne ćelije, submandibulske žlijezde klasificiraju se kao razgranate tubuloacinarne žlijezde. Nadalje, budući da su sekretorne ćelije i seroznog i mukoznog tipa, submandibulska žlijezda je mješovita žlijezda, i iako je kod većine seroznih  ćelija eksudat  uglavnom sluzav. Ima dugačke prugaste i kratke interkalarne kanale.

Sekrecijske acinarne ćelije submandibulske žlijezde imaju različite funkcije. Mukozne ćelije su najaktivnije i stoga je glavni proizvod poddonjeviličnih žlijezda pljuvačka koja je mukoidne prirode. Sluzne ćelije luče mucin koji pomaže u podmazivanju bolusa (zalogaja) hrane dok putuje kroz jednjak. Osim toga, serozne ćelije proizvode pljuvačnu amilazu, koja pomaže u razgradnji škroba u ustima. Visoko aktivni acinusi submandibulske žlijezde čine većinu volumena pljuvačke. Ostatak čine proizvodi parotidne i podjezične žlijezde.

### Snabdevanje krvlju
Žlijezda se opskrbljuje krvlju iz arterija lica i jezika. Žlijezda se opskrbljuje podjezičnim i subdobjeviličnim arterijama, a drenira je zajedničkim venama lica i jezika.

### Limfna drenaža
Limfni sudovi iz submandibulske žlijezde prvo dreniraju u submandibulske limfne čvorove, a zatim u jugulodiželučane limfne čvorove.

### Inervacija
 .]]
Njihovo izlučivanje, kao i izlučivanje drugih pljuvačnih žlijezda, reguliše "direktno" parasimpatički nervni sistem i "indirektno" simpatički nervni sistem.
*Parasimpatičku inervaciju submandibulskih žlijezda obezbeđuje gornje pljuvačno jezgro preko *chorda tympani*, ogranka facijalnog nerva, koji postaje djo trigeminusnog nerva jezičnog nerva prije sinapse na submandibulsku gangliju. Povećana parasimpasna aktivnost pospješuje lučenje pljuvačke.
*Simpatički nervni sistem regulira submandibulske sekrecije putem vazokonstrikcija arterija koje ga opskrbljuju. Povećana aktivnost simpatikusa smanjuje protok krvi u žlijezdama, čime se smanjuje volumen tekućine u sekretu pljuvačke, stvarajući pljuvačku bogatu sluznim enzimima. Ipak, direktna stimulacija simpatičkih nerava će uzrokovati povećanje enzimske sekrecije pljuvačke. Sve u svemu, volumen se smanjuje, ali se izlučivanje povećava parasimpatičkom i simpatičkom inervacijom.

### Razvoj
Submandibulske pljuvačne žlijezde razvijaju se kasnije od parotidnih žlijezda i pojavljuju se kasno u šestoj sedmici preneonatusnog razvoja. Razvijaju se bilateralno iz epitelnih pupoljaka u sulkusu koji okružuje podjezične nabore na dnu primitivnih usta. Čvrste vrpce granaju se od pupoljaka i rastu pozadi, bočno od jezika u razvoju. Vrpce submandibulske žlijezde se kasnije granaju dalje, a zatim se kanaliziraju i formiraju kanalni dio. Acinusi submandibulske žlijezde razvijaju se od zaobljenog kraja pupčanih vrpci u 12. sedmici, a sekretorna aktivnost preko submandibulskog kanala počinje u 16. sedmici. Rast submandibulske žlijezde nastavlja se nakon rođenja, stvaranjem više acinusa. Lateralno na obje strane jezika razvija se linearni žlijeb koji se zatvara i formira submandibularni kanal. SGP-T, izolat submandibulske žlijezde, pokazao je svoja imunoregulacijska svojstva i potencijalnu ulogu u modulaciji CST-SMG ose, a kasnije se pokazalo da ima važnu ulogu u kontroli upala.

## Klinički značaj
Submandibulska žlijezda ima 80% svih kamenca pljuvačnih kanala (kamenca pljuvačke ili sijalolita), vjerovatno zbog različite prirode pljuvačke koju proizvodi i krivudavog putovanja submandibulskog kanala do njegovog kanalnog otvora za znatno dugo rastojanje prema gore.  Submandibulska žlijezda je jedna od tri glavne žlijezde koje ustima opskrbljuju pljuvačku. Dva preostala tipa pljuvačnih žlezda su parotidna i podjezična žlijezda.

## Dodatne slike

Gray177.png|Unutrašnja površina mandible, bočno
Gray778.png| Distribucija maksilskog i mandibulskog živca i submaksilska ganglija
WVSOM Submandibular Gland.JPG| Sluzne ćelije mogu se identifikovati po nedostatku boje u citoplazmi, dok serozne ćelije imaju bazofilnu boju.
SubmandInflaMark.png|Upaljena submandibuska žlijezda na ultrazvučnom snimku

### Slike disekcije

Submandibular gland.jpg|Submandibular gland
Slide2a.JPG|Submandibularna žlijezda
Slide1b.JPG|Bočni pogled podmandibularne žlezde
Slide1c.JPG|Submandibulska žlijezda
Slide1d.JPG|Submandibularna žlijezda – pogled zdesna
Slide1e.JPG|Submandibularna žlijezda – pogled sprijeda
Slide5g.JPG|Submandibulska žlijezda
Slide1EBA.JPG|Mišići, arterije i nervi vrata. Disekcija novorođenčeta
Slide1EBAB.JPG|Mišići, arterije i nervi vrata. Disekcija novorođenčeta
Slide2deded.JPG|Mišići, nervi i arterije vrata. Duboka disekcija. Pogled s prednje strane
Anterior region of neck1.JPG|Submandibulska žlijezda

## Također pogledajte
* Submandibulski kanal
* Imunsko-selektivni protivupalni derivat (ImSAID)

## Reference
*

## Vanjski linkvi
* Histology at usc.edu 
*  - "Anterior Triangle of the Neck: Nerves and Vessels of the Carotid Triangle"
*  - "Oral Cavity: The Submandibular Gland and Duct"
*  ()
*
* Salivary gland cancer from American Cancer Society at http://www.cancer.org/cancer/salivaryglandcancer/detailedguide/salivary-gland-cancer-what-is-salivary-gland-cancer 

Kategorija:Usne žlijezde
Kategorija:Anatomija čovjeka
Kategorija:Žlijezde
Kategorija:Otorinolaringologija