Careva džamija (Nevesinje)

**Careva džamija u Nevesinju**  (džamija sultan Bajazid Velije) je smještena na zapadnoj periferiji Nevesinja, Bosna i Hercegovina. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.  Ovu odluku komisija je donijela na sjednici održanoj 30. avgusta do 5. septembra 2005. godine, u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo (predsjedavajuća) i Tina Wik. Nacionalni spomenik čine mjesto i ostaci džamije i hadžijske sofe u okviru haremskog zida, haremski zid i objekt mekteba uz haremski zid.

## Historija 
Džamija je sagrađena između 1481. i 1512. godine, i smatra se jednom od najstarijih džamija na prostoru Bosne i Hercegovine. Uz džamiju su sagrađeni mekteb, medresa i šadrvan. Za izdržavanje zadužbine uvakufljen je han sa imaretom koji je bio smješten uz Pazar, vezan uz čaršiju. Legator je zavještao i izvjesnu sumu novca. Veličina vakufa nije poznata obzirom da nije sačuvana vakufnama niti bilo kakav dokument koji bi svjedočio o tome. Nije poznato kada je medresa prestala sa radom i kada su medresa i šadrvan srušeni. Mekteb je bio smješten u posebnoj zgradi kraj džamije i radio je sve do 1992. godine. Objekat hana sa imaretom je nacionalizovan nakon II svjetskog rata. O veličini vakufa Careve džamije govori i činjenica da je cijela jedna mahala u Nevesinju nosila naziv Vakuf.

Džamija je tokom svoje historije više puta obnavljana. Velike intervencije na džamiji, u smislu proširivanja molitvenog prostora, su rađene 1578. godine i krajem 17. vijeka. Obnavljana i krajem 18. i 19. vijeka, kao i 1989/91. godina kada je izvršena restauracija džamije. Tarih o gradnji džamije nije sačuvan. Jedini sačuvani natpis jeste natpis o jednoj od obnova džamije.

Tokom zadnjeg rata u Bosni i Hercegovini džamija je srušena miniranjem. Kamen sa porušene džamije, ali i katoličke crkve Uznesenja Blažene Djevice Marije, koja je također porušena, pomiješan i dislociran na zajedničku lokaciju udaljenu 6&nbsp;km. Uz pomoć Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine određeno je kojem je od objekata pripadao, te je vraćen i ugrađen u obnovu Careve džamije u obimu u kojem je to bilo moguće.

Obnovljena je na izvornoj lokaciji, u izvornom obliku, uz primjenu izvornih ili istovrsnih materijala i izvornih metoda građenja u najvećoj mogućoj mjeri, a na temelju dokumentacije o ranijem izgledu. Dio sredstava, pored Medžlisa IZ-e Mostar osiguralo je federalno Ministarstvo za izbjegla i raseljena lica a drugu fazu njene obnove finansirali su dobrotvori iz Kuvajta.
## Opis 
Prema konceptu prostorne organizacije Careva džamija u Nevesinju pripada jednoprostornim džamijama sa otvorenim trijemom i kamenom munarom. Natkrivena je četverovodnim krovom. S obzirom na veliki nagib terena, džamija je sagrađena na podzidu. Podzid je, kao i temelji džamije napravljen od velikih blokova kamena. Dimenzije džamije iznose oko 19,0 x 13,0 m (dimenzije mjerene sa trijemom; stranice objekta džamije iznose oko 13,0 m).

Džamija ima kamene zidove od pravilno tesanih kamenih blokova, debljine oko 70&nbsp;cm iznutra krečene, dok je struktura zida vidljiva sa vanjske strane. 
## Literatura 
* Hivzija Hasandedić - Muslimanska baština u istočnoj Hercegovini, El Kalem, Sarajevo, 1990.
* Evlija Čelebija - Putopis, Izdavačko preduzeće Sarajevo Publishing, Sarajevo, 1996.
* Mehmed Mujezinović - Islamska epigrafika Bosne i Hercegovine, knjiga III, 3. izdanje, Biblioteka Kulturno naslijeđe, Sarajevo Publishing, 1998.
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Sultan Bajazid Velina (careva) džamija (1481-1512)  
* Obnovljena Careva džamija u Nevesinju, nacionalni spomenik BiH
* Zvanična stranica komisije nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine

Kategorija:Nacionalni spomenici u Nevesinju
Kategorija:Džamije u Nevesinju