Neuropeptid

thumb|right|Neuropeptid Y
**Neuropeptidi** su male molekule slične proteinima (peptidi) koji koriste neuroni za međusobno komuniciranje. Oni su neuronski+e signalne molekule koje na specifičan način utiču na aktivnost mozga i tijela. Različiti neuropeptidi sudjeluju u širokom rasponu moždanih funkcija, uključujući analgeziju, nagradu, unos hrane, metabolizam, razmnožavanje, društveno ponašanje, učenje i pamćenje.
 
## Mehanizam i sinteza 
Neuropeptidi se sintetiziraju iz velikih, neaktivnih prekursorskih proteina nazvanih prepepeptidi, koji se cijepaju u nekoliko aktivnih peptida. Prepropeptidi često stvaraju višestruke kopije istog peptida ili mnogo različitih peptida. Broj ponavljanja peptidne sekvence često se mijenjao tokom evolucije i služio je kao žarište za genetičku varijaciju.

Peptidi se sintetiziraju u somi, ulaze u sekrecijski put za prolazak kroz rER - Golgijev aparat, dalje se obrađuju, a zatim pakuju u velike vezikule sa gustom jezgrom za transport niz aksone ili dendrite. Velike vezikule s gustim jezgrom često se nalaze u svim dijelovima neurona, uključujući somu, dendrite, aksonska zadebljanja (varikoziteti) i živčane završetke, dok se male sinapdna vezikule uglavnom nalaze u grozdovima na presinapsnim lokacijama. Oslobađanje velikih  i malih vezikula različito je regulirano. Neuropeptidi se oslobađaju na kalcij-ovisan način da se vežu na G-protein-receptore (GPCR). Velike vezikule gustog jezgra oslobađaju male količine neuropeptida u odnosu na sinaptičke vezikule i neurotransmitere. Neuropeptidi se odmah ne uzimaju ponovo, razgrađuju ili recikliraju i stoga su bioaktivni duži vremenski period.

Peptidogergička ekspresija u mozgu može biti vrlo selektivna i specifična. Naprimjer, kod larvi roda *Drosophila*, hormon eklozije (izlijeganja) ispoljava se u samo dva neurona, a SIF-amid se izražava u četiri.

Suprotno svojoj selektivnoj ekspresiji, peptidno delovanje može biti široko i raznoliko. Peptidi se vežu na GPCR-ove da induciraju signalne kaskade koje mijenjaju ćelijsku i sinapsnu aktivnost. Postoji i tkivno specifična obrada prekursora neuropeptida. Različita tkiva imaju prilagođene korake posttralacijske obrade koji daju strukturno i funkcijski različite peptide.  Most peptides activate a single GPCR, while some activate multiple GPCRs (e.g. AstA, AstC, DTK). Veza peptida i GPCR-a se kod životinja jako čuva. Osim očuvanih strukturnih odnosa, neke peptidno-GPCR funkcije sačuvane su i u životinjskom carstvu. Naprimjer, neuropeptidna F/neuropeptidna Y signalizacija se strukturno i funkcijski čuva između insekata i sisara. Ostali primjeri ciljeva koji nisu GPCR uključuju: inzulinu slične peptide i tirozin-kinazne receptore u rodu *Drosophila* i pretkomorni natrijureterski peptid i hormon eklozije sa membranski vezanim receptorima gvanilil-ciklaze kod sisara i insekata.

## Primjeri 
Mnoge populacije neurona imaju karakteristične biohemijske fenotipove. Naprimjer, u jednoj subpopulaciji od oko 3.000 neurona u arkuatnom jezgru hipotalamusa, koeksprimiraju se tri anoreksijska peptida: α-melanocit-stimulirajući hormon (α -MSH), pelanidnoliki galanin i kokainom i amfetaminom regulirani transkript (CART), a u drugoj potpopulaciji ispoljavaju se dva oreksijska peptida, neuropeptid Y i agouti-srodni peptid (AGRP). To nisu jedini peptidi u lučnom jezgru hipotalamusa; β-endorfin, dinnorfin, encefalin, galanin, grelin, hormon koji oslobađa hormon rasta, neurotenzin, neuromedin U i somatostatin, također se ispoljavaju  u subpopulacijama njegovih lučnih neurona. Svi se ti peptidi oslobađaju se centralno i djeluju na ostale neurone na specifičnim receptorima. Neuropeptidni Y neuroni čine i klasični inhibicijski neurotransmiter GABA.

Beskičmenjaci takođe imaju mnogo neuropeptida. CCAP ima nekoliko funkcija, uključujući regulaciju otkucaja srca, a alatostatin i proktolin reguliraju unos i riskorištavanje hrane, bursikon kontrolira štavljenje kutikule, a korazonin ima ulogu u pigmentaciji kutikule i presvlačenju.

Peptidni signali imaju ulogu u obradi informacija koja se razlikuje od uobičajenih neurotransmitera, a  mnogi su posebno povezani sa specifičnim ponašanjima. Naprimjer, oksitocin i vazopresin imaju upečatljive i specifične efekte na društveno ponašanje, uključujući majčino ponašanje i povezivanje parova. Slijedi popis neuroaktivnih peptida koji koegzistiraju sa drugim neurotransmiterima. Imena transmitera prikazana su **podebljano**.

**Norepinefrin** (noradrenalin).

Kod neurona grupe A2 ćelija u jezgru solitarnog trakta, norepinefrin koegzistira sa lijedećim transmiterima:
* Galanin
* Enkefalin
* Neuropeptid Y

**GABA**
* Somatostatin (u hipokampusu)
* Kolecistokinin
* Neuropeptid Y (u lučnonom jezgru) 
**Acetilholin**
* VIP
* Supstanca P

**Dopamin**
* Holecistokinin
* Neurotensin
* Glucagonoliki peptid-1 ( u nucleus accumbens)

**Epinefrin** (adrenalin)
* Neuropeptid Y
* Neurotenzin

**Serotonin** (5-HT)
* Supstanca P
* TRH
* Enkephalin

Neki neuroni stvaraju nekoliko različitih peptida. Naprimjer,
vazopresin koegzistira sa dinorfinom i galaninom u magnocelularnim neuronima nadočnog jezgra i parakomornog jezgra i sa CRF (u parvoćelijskim neuronima parakomornog jezgra).

Oksitocin u nadočnom jezgru koegzistira sa encefalinom, dinorfinom, kokainom i amfetaminom reguliranim transkriptom (CART) i holecistokininom.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* *Neuropeptides* Journal
* Neuropeptides reference website (a comprehensive neuropeptide database) 
* *Neuropeptides* eBook series 
* Neuropeptide chapter in the C. elegans Wormbook  excellent, and very accessible, discussion of neuropeptide biology in C. elegans


Kategorija:Molekularna biologija
Kategorija:Neurotransmiteri