Dnjipro

**Dnjipro**, nekadašnji **Dnjepropetrovsk** (1926–2016), i prije toga **Jekaterinoslav** je četvrti po veličini grad u Ukrajini, sa oko milion stanovnika. Nalazi se u istočnom dijelu Ukrajine, 391&nbsp;km jugoistočno od ukrajinskog glavnog grada Kijeva na rijeci Dnjepar, po kojoj je i dobio naziv. Dnjipro je administrativni centar Dnjipropetrovske oblasti. U njemu se nalazi uprava Dnjiparske urbane zajednice. Dnjipro ima 968.502 stanovnika (procjena 2022).

Arheološki dokazi sugerišu da su na mjestu današnjeg grada kozačke zajednice naseljavale to područje najkasnije od 1524. **Jekaterinoslav** („slava Katarini“) je ustanovljen ukazom ruske carice Katarine Velike 1787. kao administrativni centar Novorosije. Na kraju 19. vijeka, grad je privlačio strani kapital i međunarodnu, multietničku radnu snagu koja je kopala željeznu rudu Krivbasa i ugalj Donbasa.

Preimenovan je u *Dnjipropetrovsk* 1926. po naređenju vođe ukrajinske komunističke partije Grigorog Petrovskog. Nakon toga postao je fokus staljinizma, i samim tim je imao brzi razvoj industrije. Nakon Drugog svjetskog rata, postao je jedan od ključnih centara nuklearne, vojne i svemirske industrije Sovjetskog Saveza, zbog strateške bitnosti funkcionisao je kao zatvoreni grad.

Nakon događaja na Euromajdanu 2014., grad se politički udaljio od proruskih stranaka i ličnosti, te se okrenuo prema onima koji ugovaraju bliže veze države sa Evropskom unijom. Kao rezultat dekomunizacije, grad je 2016. preimenovan u Dnjipro. Nakon ruske invazije na Ukrajinu koja je počeka u februaru 2022., Dnjipro se brzo razvio kao logistički centar za humanitarnu pomoć i prihvatno mjesto za ljude koji bježe sa različitih frontova.

## Ime 
**Trenutno ime**

Ukrajinski jezik: Дніпро, ruski jezik: Днепр

**Bivša imena**
***Novyi Kodak** 1645–1784.
***Yekaterinoslav** 1784–1796.
***Novorossiisk** 1796–1802.
***Yekaterinoslav** 1802–1918
***Sicheslav** 1918–1921.
***Yekaterinoslav/Katerynoslav** 1918–1926.
***Dnipropetrovsk** 1926–2016.
Prvobitni naziv ukrajinskog kozačkog grada na teritoriji savremenog Dnjipra bio je **Novyi Kodak** (Novi Kodak). Takođe na teritoriji modernog Dnjepra, Rusko carstvo je osnovalo **Jekaterinoslav** (*slava Katarine*). Ovo ime se prvi put pominje u izveštaju koji je guverner Azova Vasilije Čertkov poslao Grigoriju Potemkinu 23. aprila 1776. Napisao je "Pokrajinski grad koji se zove Jekaterinoslav trebao bi biti najbolja pogodnost na desnoj strani rijeke Dnjepar u blizini Kajdaka..." (što se odnosilo na Novi Kodak). Izgradnja je službeno prenesena na desnu obalu dekretom ruske carice Katarine II od 23. januara 1784. godine.

U 17. vijeku grad je bio poznat i kao **Polovytsia**.

Godine 1918. Centralno vijeće Ukrajine od Ukrajinske Narodne Republike predložilo je promjenu imena grada u *Sicheslav*; međutim, ovo nikada nije izvršeno.

A 1926. grad je preimenovan po komunističkom vođi Grigoriju Petrovskom. U nekim anglofonskim medijima Dnjipro je dobio nadimak **Rocket City** tokom Hladnog rata.

Zakon o dekomunizaciji iz 2015. zahtijevao je preimenovanje grada. Na dan 29. decembra 2015. gradsko vijeće je zvanično promijenilo naziv grada u Petrovsky u čast Svetog Petra, samim tim je naziv bio u skladu sa zakonom, zato što su to uradili bez stvarne promjene samog imena.

Na dan 3. februara 2016. u Vrhovnoj radi (ukrajinski parlament) registrovan je nacrt zakona o promjeni imena grada u Dnjipro. Ukrajinski parlament je 19. maja 2016. usvojio zakon o zvaničnom preimenovanju grada (u Dnjipro). Rezoluciju je odobrilo 247 od 344 poslanika, a 16 se protivilo toj mjeri.
Nakon preimenovanja grada pominjanje Petrovskog je uklonjeno iz institucija koje su nosile ime grada. Značajan izuzetak je naziv okolne pokrajine, koji je naveden u teritorijalnoj strukturi Ukrajine u Ustavu Ukrajine. Tako sve dok se ne sprovede dug i komplikovan proces izmjena, ona zvanično zadržava naziv Dnjipropetrovska oblast.

## Geografija 
thumb|lijevo|Pogled na Dnjipar iz zraka. Može se vidjeti rijeka Dnjepar, lijeva i desna obala grada, te brojni mostovi.

Grad je izgrađen uglavnom na obje obale rijeke Dnjepar. U velikoj petlji meandra, rijeka mijenja svoj tok od sjeverozapada da bi nastavio na jug, a kasnije na jugozapad kroz Ukrajinu, konačno prolazeći kroz Herson gdje se konačno ulijeva u Crno more.

Danas su i sjeverna i južna obala dom raznih industrijskih poduzeća i proizvodnih pogona. Aerodrom se nalazi oko 15&nbsp;km jugoistočno od grada.

Centar grada je izgrađen na desnoj obali, koja je dio Dnjeparske visoravni, dok je lijeva obala dio Dnjeparske ravnice. Stari grad se nalazi na brdu koje je nastalo kao rezultat promjene toka rijeke na jug. Promjenu smjera rijeke uzrokuje blizina Azovske visoravni, koja se nalazi jugoistočno od grada.

Jedna od gradskih ulica, Prospekt Akademika Javorničkog, povezuje dvije glavne arhitektonske cjeline grada i predstavlja važnu saobraćajnicu kroz centar, koja uz prigradske radijalne putne sisteme obezbjeđuje neke od najvažnijih saobraćajnih veza za prigradska i međugradska putovanja.

### Klima 
Prema Köppenovoj klasifikaciji klime, grad ima umjereno kontinetalnu klimu (*Dfa/Dfb*). Sniježne padavine su češće u brdima nego u nižim dijelovima grada. Grad ima četiri različita godišnja doba: hladne, snježne zime, vruća ljeta i dva relativno vlažna prelazna perioda. Međutim, prema drugim šemama (kao što je bioklimatski sistem Salvadora Rivas-Martineza), Dnjepar ima gornju umjerenu bioklimu i zbog visoke evapotranspiracije pripada umjerenoj kseričnoj stepskoj termoklimatskoj zoni.
Dnjipro je tokom ljeta veoma topao (srednja dnevna temperatura u julu je od 24° do 28&nbsp;°C, ponekad i toplija od 32° do 36&nbsp;°C. U maju temperature do  Zima nije tako hladna (prosječna dnevna temperatura u januaru je -4° do 0&nbsp;°C, ali kada snijega nema i vjetar jako duva, subjektivni osjećaj je da je izuzetno hladno. Mješavina snijega i kiše obično pada u decembru.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* 
*
*
*
*
*


Kategorija:Gradovi u Dnjipropetrovskoj oblasti
Kategorija:Gradovi u Ukrajini