Startni kodon

[thumb|right|400px|Startni kodon (plavi krug) mitochondrijske  DNK, gena  *MT-ATP6*. Za svaki nukleotidni triplet (uglaste zagrade),  data je odgovarajuća  aminokiselina (jednoslovni  kod), bilo u +1 [okvir za čitanje|okviru za čitanje za *MT-ATP8 * (crveno) ili u okviru +3 za * MT-ATP6 * (plavo). U ovom genomskom području, dva gena se preklapaju.]]
**Startni kodon** ili **početni kodon** je prvi  kodon  iRNK  transkripta prilikom translacije u   ribosomu. Kod  eukariota  i Archaea, početni kodon uvijek kodira metionin, a  modificirani Met (fMet) u bakterijama, mitohondrijama i plastidima. Najčešći startni kodon je AUG (tj. ATG u odgovarajućoj sekvenci  DNK).
Startnom kodonu često prethodi 5 'neprevedena regija (5' UTR). U prokariotima ovo uključuje mjesto vezanja ribosoma.

## Alternativnu start kodoni 
Alternativni početni kodoni razlikuju se od standardnog AUG kodona i nalaze se i kod prokariota (bakterije i arheje) i eukariota. Alternativni startni kodoni se još uvijek prevode kao Met kad su na početku proteina (čak i ako kodon inače kodira drugačiju aminokiselinu). To je zato što se za inicijaciju koristi zasebna transfer RNK (tRNK).

### Eukarioti 
Alternativni startni kodoni (ne-AUG) vrlo su rijetki u eukariotskim genima. Međutim, prijavljeni su prirodni kodoni koji nisu AUG za neke ćelijske mRNK. Sedam od mogućih devet jednostrukih nukleotidnih supstitucija na AUG početnom kodonu dihidrofolat reduktaza bilo je funkcionalno kao mjesto prevođenja u ćelijama sisara. Pored kanonskog  kodonskog puta Met-tRNA Met i AUG, ćelije sisara mogu pokrenuti translaciju i sa leucinom koristeći specifičnu leucil-tRNK koja dekodira CUG kodon.
*Candida albicans* ima startni kodon  CAG.

### Prokarioti
Prokarioti značajno koriste alternativne startne kodone, uglavnom GUG i UUG. i jedan ili dva druga (npr. AUU i eventualno CUG).

Dobro poznate regije kodiranja koje nemaju AUG inicijacijski kodon su one u *lacI*, (GUG) and *lacA* (UUG) lac operon *E. coli*. Dvije nedavne studije neovisno su pokazale da 17 ili više startnih kodona koji nisu AUG mogu pokrenuti translaciju  u *E. coli*.

### Mitohondrije 
Mitohondrijski genomi imaju značajnije izmijenjene startne kodone  (kod čovjeka AUA i AUU). Mnogi takvi primjeri, sa kodonima, sistematskim rasponom i citatima, dati su u NCBI listi translacijskih tablica.

## Standardni genetički kod 
## Inženjerstveni startni kodoni 
Projektirane inicijatorske tRNK  (tRNA  fMet2  sa CUA antikodonom) korištene su za pokretanje trnslacije u amber stop codonu UAG. Ovaj tip  konstruirane tRNK naziva se nonsens supresor tRNK,  jer potiskuje translaciju stop signala koji se obično javlja kod UAG kodona. Jedno istraživanje pokazalo je da tRNK smber inicijatora ne pokreće prijevod do bilo kojeg mjerljivog stupnja iz genomski kodiranih UAG kodona, samo plazmidnostvoreni reporteri sa snažnim uzvodnim Shine-Dalgarnovim mjestom..

## Također pogledajte
* Centralna dogma molekularne biologije
* Kodon
* mRNK
* Misens mRNK
* Stop kodon
* tRNK
* Translacija

## Reference
## Vanjski linkovi 
* The Genetic Codes. Compiled by Andrzej (Anjay) Elzanowski and Jim Ostell, National Center for Biotechnology Information (NCBI), Bethesda, Maryland, US https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Utils/wprintgc.cgi

Kategorija:DNK
Kategorija:Molekularna genetika
Kategorija:Biosinteza bjelančevina