Stanislav Vinaver

**Stanislav Vinaver** (Šabac, 1. marta 1891. — Niška Banja, 1. augusta 1955.) je bio srpski pjesnik i prevodilac jevrejskog porijekla.

## Biografija
Erudita, književnik i prevodilac Stanislav Vinaver, rođen je 1. marta 1891. godine u Šapcu u uglednoj jevrejskoj porodici. Otac Avram Josif Vinaver bio je ljekar, a majka Ruža pijanistkinja. Osnovnu školu završio je u Šapcu, gimnaziju je učio u Šapcu i Beogradu, a na pariskoj Sorboni studirao je matematiku i fiziku. Već tada postaje sljedbenik filozofskih ideja Henrija Bergsona, a već 1911. objavljuje zbirku simbolističke poezije *Mjeća*.

### Balkanski i Prvi svjetski rat
U balkanskim ratovima i Prvom svjetskom ratu učestvovao je kao dobrovoljac, jedan od 1300 kaplara. Bio je poručnik u Đačkom bataljonu, prešao je golgotu povlačenja preko Albanije i na Krfu se angažovao kao urednik *Srpskih novina* i radio kao službenik Državnog presbiroa.

### Diplomata
190px|thumb|desno|Dva mlada pesnika - S. Vinaver i M. Bojić
Godine 1916, upućen je na informativno-diplomatske poslove u Francusku i Veliku Britaniju, a potom i u Petrograd, kao član srpske diplomatske misije baš u vrijeme revolucije. Po okončanju rata, kratko je zaposlen u Ministarstvu prosvjete, a potom se nemirni i razbarušeni duh posvetio novinarstvu i književnosti kao pripadnik šarolike grupe mladih i novih modernističkih srpskih književnika (Miloš Crnjanski, Dragiša Vasić, Rastko Petrović, Ljubomir Micić, Rade Drainac, Velibor Gligorić, Marko Ristić).

### Ekspresionista
Pjesnik i esejista Vinaver, javlja se kao utemeljivač ekspresionističkog pokreta (napisao je *Manifest ekspresionističke škole*), najoštrije se zalažući za raskid s tradicionalnim umjetničkim izrazom i osporavajući dotadašnje "patriotske i deseteračke kanone" koje su bili postavili dotad neprikosnoveni književni kritičari Jovan Skerlić i Bogdan Popović.

### Drugi svjetski rat
Drugi svjetski rat proveo je u zarobljeništvu u njemačkom u koncentracionom logoru u Osnabrücku.

### Osnivač Moderne i lucidni prevodilac
Vinaver još 1911. u Parizu piše *Mjeću* kojom započinje prevazilaženje srpske moderne. Parodijske pesme poput *Evdoksije* subverzivnog su karaktera i suštinski su početak srpske avangarde. Evropska i srpska avangarda otuda su savremene u predratnom smislu. Vinaver prvi prevodi Hašekovog *Dobrog vojnika Švejka*, Rableovog „Gargantuu i Pantagruela“, Carrollovu *Alisu u zemlji čuda*, Twainove „Doživljaje Toma Sojera i Haklberi Fina“ imajući prilike da se sretne sa elementima parodije u književnosti.

### Poslijeratna aktivnost
120px|thumb|desno|Vinaverov grob na beogradskom Novom groblju

Poslednje godine (1945-55) u Beogradu, radeći kao profesionalni književnik, satiričar i prevodilac sa francuskog, engleskog, ruskog, češkog, poljskog i nemačkog jezika. Njegovi specifični prevodi, u kojima je zarad prenošenja najdubljeg smisla i tumačenja prevođenog teksta vidljivo odstupao od originala, ponekad su čak nailazili na odbijanje izdavača, ali su i danas ostali nenadmašni, skoro kao posebna književna dela.

Na polju satire Vinaverove parodije odlikuju se beskrajno duhovitim obrtima, svežinom izraza i prefinjenim osećajem za grotesku, što je posebno došlo do izražaja u *Pantologijama novije srpske pelengirike* (1920, 1922. i 1938.), koje su zapravo parodijski pandan "Antologiji novije srpske lirike" Bogdana Popovića. U knjizi *Zanosi i prkosi Laze Kostića*, za koju je Vinaver vodio veliku bitku i za života nije mogao da nađe izdavača, autor je polemičkim majstorstvom do vrhunca doveo svoje kritike srpskog kulturnog mediokritetstva i mitomanstva. Iako je pokazao da se može biti moderan u kontekstu nacionalne kulture, on je i poslije toga još pola vijeka ostao neshvaćen, potiskivan i prećutkivan, pa su "Zanosi" ponovo štampani tek 2006. godine.

U knjizi na skoro 600 strana eseja o velikom pjesniku, Vinaver je uspeo da oslika kompletno duhovno i umetničko naslijeđe srpske književnosti, kulture, mitologije, državnosti i da napiše ne samo monografiju o Lazi Kostiću, već i autopoetičko delo, koje spaja intelektualno-umetničku radoznalost, enciklopedijsku obaveštenost i autentični duh.  "Zanosi i prkosi" sadrže, naime, kompletnu Kostićevu biografiju i njegova dijela, historijski kontekst u kome su nastajala i beleške o njegovim suvremenicima, ali Vinaver piše i o muzici, problemima stiha, posebno deseterca, troheja i heksametra, o jezičkim mogućnostima, melodiji jezika i o modernoj poeziji uopšte.

Umro je u Niškoj Banji, 1. augusta 1955. godine.

## Bibliografija
* *Mjeća* - Beograd 1911,
* *Priče koje su izgubile ravnotežu* - Beograd 1913,
* *Misli* 1913, 
* *Varoš zlih volšebnika* - Beograd 1920,
* *Pantologija novije srpske pelengirike* - Beograd 1920.
* *Gromobran svemira* - Beograd 1921,
* *Nova pantologija pelengirike* - Beograd 1922,
* *Čuvari sveta* - Beograd 1926,
* *Goč gori, jedna jugoslovenska simfonija* - Beograd 1927,
* *Šabac i njegove tradicije* - Beograd 1935,
* *Ikarov let* 1937, 
* *Čardak ni na nebu ni na zemlji* - Beograd 1938,
* *Momčilo Nastasijević* - Beograd 1938,
* *Najnovija pantologija srpske i jugoslovenske pelengirike* - Beograd 1938,
* *Živi okviri* - Beograd 1938,
* *Ratni drugovi* - Beograd 1939,
* *Godine poniženja i borbe, život u nemačkim „oflazima“* - Beograd 1945,
* *Evropska noć* - Beograd 1952,
* *Jezik naš nasušni* - Novi Sad 1952,
* *Nadgramatika* - Beograd 1963,
* *Zanosi i prkosi Laze Kostića* - Novi Sad 1963

## Vanjski linkovi 
*Stanislav Vinaver: Gromobran svemira (knjiga)
*Stanislav Vinaver: Nova pantologija pelengirike (knjiga)
*Stanislav Vinaver: Srpski humoristi i satiričari (predavanje na Kolarcu)
*Kraća biografija sa fotografijom S. Vinavera
*Jovan Deretić: Ekspresionizam u srpskoj književnosti

Kategorija:Rođeni 1891.
Kategorija:Umrli 1955.
Kategorija:Biografije, Šabac
Kategorija:Srbijanski pjesnici
Kategorija:Srbijanski književni kritičari
Kategorija:Srbijanski historičari književnosti
Kategorija:Srbijanski prevodioci
Kategorija:Srbijanski esejisti
Kategorija:1300 kaplara