Holecistokinin

[thumb| Efekti holecistokinina na gastrointestinalni trakt.  Ćelije  u tankom crijevu luče holecistokinin i induciraju kontrakciju žučne kese, što opušta Oddijev sfinkter, što povećava proizvodnju žučne kiseline u jetri, odgađa pražnjenje želuca i inducira proizvodnju probavnih enzima u [gušterača|gušterači.]]
**Holecistokinin** (**CCK** ili **CCK-PZ**; grč. *chole* = žuč  + *cisto* = vrećica" + *kinin* = kretanje, pomicanje; u smislu pomicanje žučne kese)  je peptidni hormon gastrointestinalnog sistema, odgovoran za stimuliranje probave masti i proteina. Holecistokinin, službeno zvani  **pankreozimin**, sintetiziraju i luče enteroendokrine ćelije u dvanaestopalačnom crijevu, prvom segmentu tankog crijeva. Njegovo prisustvo uzrokuje oslobađanje probavnih enzima i žuči iz gušterače, odnosno žučne kese, a također deluje za suzbijanje gladi.

## Struktura
Postojanje CCK prvi je sugerirao britanski fiziolog  Joy Simcha Cohen, 1905. It was discovered in 1943 by A.C. Ivy and E. Olberg. Član je porodice peptidnih hormona gastrin/ holecistokinin i po strukturi je vrlo sličan gastrinu, drugom gastrointestinalnom hormonu. CCK i gastrin imaju pet istih C-terminalnih aminokiselina. CCK se sastoji od različitog broja aminokiselina s, ovisno o posttranslacijskoj modifikaciji prekursora od 150 aminokiselina, preproholecistokinina. Dakle, peptidni hormon CCK ima nekoliko oblika, svaki identificiran brojem aminokiselina koje sadrži, npr. CCK58, CCK33, CCK22 i CCK8.  Za CCK58 se  pretpostavlja spiralno uvrnuta konfiguracija. Biološka aktivnost počiva na C-kraju peptida. Većina CCK peptida ima sulfatnu  grupu vezanu za tirozin,  lociranu na sedam ostataka sa C-kraja.

## Funkcija 
CCK ima važnu fiziološku ulogu, i kao neuropeptid u centralnom nervnom sistemu i kao peptidni hormon u crijevima. Sudjeluje u brojnim procesima, kao što su probava, sitost i anksioznost.

### Probavna 
CCK sintetiziraju i oslobađaju enteroendokrine ćelije u mukoznoj sluznice tankog crijeva (uglavnom u duodenumu i jejnumu), zvane enteroendokrine ćelije, neuroni crijevnog nervnog sistema i neuroni u mozgu.

U cirkulacijskom sistemu, CCK ima relativno kratak poluživot.

#### Varenje 
CCK posreduje probavi u tankom crijevu, inhibirajući pražnjenje želuca. Stimulira acinarne ćelije pankreasa da oslobode sok bogat pankreasnim probavnim enzimima (otuda i alternativni naziv, *pankreozin*),  koji katalizira probavu masti, proteina i ugljikohidrata. Dakle, kako opadaju razine supstanci koje stimuliraju oslobađanje CCK, opada i koncentracija hormona. Oslobađanje CCK takođe inhibira somatostatin i peptid gušterače. Tripsin, proteaza koju oslobađaju acinarne ćelije gušterače, hidrolizira CCK-oslobađajući peptid i nadgleda peptid, u stvari isključujući dodatne signale za lučenje CCK.

CCK takođe uzrokuje povećanu proizvodnju jetrene žuči i stimulira kontrakciju žučne kese i opuštanje Oddijevog sfinktera (Glissonovog sfinktera), što rezultira unošenjem žuči u duodenumski dio tankog crijeva. CCK također ima stimulirajuće efekte na vagusni nerv, efekte koje može inhibirati kapsaicin. Stimulativni efekti CCK suprotstavljaju se efektima grelina, za koje je dokazano da inhibiraju vagusni nerv.

Efekti CCK razlikuju se među jedinkama. Naprimjer,  kod pacova, davanje CCK značajno smanjuje glad kod odraslih mužjaka, ali je nešto manje djelotvorno kod mlađih ispitanika, pa čak i malo manje djelotvorno kod ženki. Efekti CCK-a na suzbijanje gladi, kod gojaznih pacov također su smanjeni.

### Nervna
CCK je široko rasprostranjen  u centralnom nervnom sistemu, sa visokim koncentracijama u limbnom sistemu. CCK se sintetizira kao 115-aminokiselinski prethormon, koji se zatim pretvara u višestruke izoforme.

#### Panikogena 
CCK fragment tetrapeptida CCK-4 (Trp–Met–Asp–Phe–NH2) pouzdano uzrokuje anksioznost i napad panike (panikogeni efekat) kada se daje ljudima i obično se koristi u naučna istraživanja u tu svrhu, kako bi se testirali novi anksiolitski lijekovi.

Pozitronska emisiona tomografija, vizuelizacijom regionalnog moždanog krvotoka kod pacijenata koji su podvrgnuti napadima panike izazvanim CCK-4, pokazuju promjene u prednjem cingulativnom girusu, regiji klaustrum –  otočići – amigdala  i malom mozgu. Također je pokazano da CCK komunicira sa kalcineurinom u gušterači. Kalcineurin će nastaviti aktivirati faktore transkripcije NFAT 1–3, koji će stimulirati hipertrofiju i rast gušterače. CCK se može stimulirati prehranom s visokim udjelom proteina ili inhibitora proteaze. Dokazano je da CCK komunicira sa oreksinskim neuronima, koji kontroliraju apetit i budnost (spavanje). CCK can have indirect effects on sleep regulation.

CCK u tijelu ne može prijeći krvno-moždanu barijeru, ali određeni dijelovi hipotalamusa i moždanog stabla nisu zaštićeni barijerom.

## Također pogledajte
* Anksioznost
* Gastrin
* Proglumid

## Reference 
## Vanjski linkovi
*
*


Kategorija:Hormoni
Kategorija:Neuropeptidi
Kategorija:Hepatologija
Kategorija:Crijevni hormoni
Kategorija:Endokrinologija
Kategorija:Geni na hromosomu 3