Autoput A5 (Portugal)

Obalni autoput A5 ili Estoril je portugalski autoput, koji povezuje Lisabon sa Cascaisom, povezujući južnu obalu sjevera lisabonskog metropolitanskog područja, ukupne dužine 25 km.

To je najstariji portugalski autoput, sa prvom dionicom koja je otvorena 1944. godine i potpuno završena 2015. godine, kao osnovna osovina koja povezuje Lisabon sa obalom Estorila i Cascaisom, u dužini od 25 km. A5 se u cijelosti poklapa sa komplementarnim itinererom br. 15 (IC15).

Ovaj autoput počinje u podnožju Serra de Monsanto, na urbanom rubu grada Lisabona, i vodi prema Vale do Jamor, gdje se susreće sa Nacionalnim stadionom Jamor i siječe se sa A9 (CREL). S obzirom na nekoliko naučnih i tehnoloških parkova, A5 nastavlja kroz Oeiras i kupališta Carcavelos i Estoril do kraja sjeverozapadno od Cascaisa, blizu granice prirodnog parka Sintra-Cascais i nekoliko kilometara od zapadne obale i plaže Guincho.

Njime upravlja i održava koncesionar Brisa i djelomično se naplaćuje. Između Oeirasa i Estorila, naplaćuje se naknada od 1,50 € na ulazu ili izlazu s autoputa.

## Historija 
Ono što je sada autoput A5 planirano je 1930-ih, već s namjerom da se poveže Lisabon sa Cascaisom. Njegova početna dionica, koja je povezivala Lisabon – preko vijadukta Alcântara – sa Nacionalnim stadionom, svečano je otvorena 1944. godine, predstavljajući prvi portugalski autoput i jedan od prvih na svijetu.

Prema Nacionalnom planu puteva iz 1945. godine, autoput Lisabon-Cascais je službeno označen kao Nacionalni put br. 7 (N7).

Stari Monsanto Circuit je uključivao dio ovog autoputa. Godine 1959. održana je 2. Velika nagrada Portugal Formule 1.

Nakon završetka prve dionice, trebalo je proći gotovo tri decenije prije početka proširenja autoputa. Godine 1972., kada je rođena Brisa, koncesijski ugovor povjerio je koncesionaru izgradnju dionice od N 7 do Cascaisa, a radovi su počeli sljedeće godine. Međutim, 25. april 1974. donio je novu orijentaciju u javnim radovima i prioritet je dat izgradnji A2 od Fogueteira do Setúbala, s tim da su radovi obustavljeni godinama, među izvještajima koji to nisu smatrali prioritetom. Tek krajem 1980-ih vlada na čelu sa Aníbalom Cavacom Silvom odlučila je dati zeleno svjetlo za proširenje autoputa A5 do Cascaisa, a radovi su završeni 1991. godine.

Prema Nacionalnom planu puteva iz 1985. godine (PRN 1985), autoputevi su počeli da imaju vlastitu numeraciju. Autoput Lisabon-Cascais je tada dobio trenutnu oznaku autoputa br. 5 (A5). NRP iz 1985. također je uspostavio mrežu komplementarnih ruta, koje su se u nekim slučajevima preklapale sa autoputevima. U tom kontekstu, stvoren je komplementarni itinerar br. 15 (IC15), koji se u potpunosti poklapa sa A5.

Od tada, A5 je prošao kroz uzastopna proširenja, prvo između Lisabona i Carnaxidea, a zatim (između 2003. i 2005.) na dionici između Carnaxidea i Alcabidechea.

Zbog njihovog smanjenog proširenja, u vrijeme njihovog proširenja na Cascais, spojni čvorovi koji se nalaze u općini Cascais (između Carcavelosa i Cascaisa) dozvoljavali su samo ulazak prema Lisabonu i izlaz u pravcu Cascaisa. To jest, svako ko je ušao u jedan od čvorova koji se nalaze u općini Cascais mogao je izaći samo između Oeirasa i Lisabona. To je bilo zbog oskudnog saobraćaja koji je svakodnevno kružio unutar općine Cascais. Međutim, 1995. godine otvorena je veza čvora Carcavelos sa pravcem Cascaisa, a kada je dodijeljena izgradnja autoputa A16, 2006. godine otvorena je veza čvora Estoril, a završetkom novog autoputa otvorena je veza čvora Alcabideche, gdje i počinje.

U novembru 2016. godine, otvorena je posljednja dionica A5, koja završava na kružnom toku iz kojeg izlaze dva kraka: jedan prema sjeveru općine (preko Aldeia do Juso) i drugi prema jugu, koji opslužuje gradove Birre, Torre, Areia, Quinta da Marinha i Guincho

Ovaj kružni tok je dobio ime po profesoru Delfimu Santosu, portugalskom filozofu i pedagogu, koji je obično provodio ljeto u Cascaisu i tamo umro 25. septembra 1966. godine: "jedan od najprestižnijih portugalskih pedagoga, njegovo ime kruni apsolutnom pravdom završetak autoputa".
Kategorija:Autoputevi u Portugalu