Sandhoffova bolest

**Sandhoffova bolest** je lizosomski genetički, poremećaj skladištenja lipida uzrokovan naslijednim nedostatkom stvaranja funkcionalnih beta-heksozaminidaza A i B. Ovi kataboltski enzimi potrebni su za razgradnju komponenti neuronske membrane, gangliozida GM2, njegovog derivata GA2, glikolipidnog globozida i nekih oligosaharida u visceralnim tkivima, Rijetki autosomno recesivni neurodegenerativni poremećaj se klinički gotovo ne razlikuje od Tay-Sachsove bolesti, još jednog genetičkog poremećaja koji remeti beta-heksosaminidazu A i S. Postoje tri podskupine Sandhoffove bolesti, na osnovu pojave prvih simptoma: klasični dojenački, mladalački i kasnopojavni kod odraslih .

## Simptomi i znaci
Simptomi Sandhoffove bolesti su klinički neodredivi od Tay–Sachsove bolesti. Klasični dojenačkii oblik bolesti ima najteže simptome i nevjerovatno ga je teško dijagnosticirati u ovoj ranoj dobi.

Ostala dva oblika Sandhoffove bolesti imaju slične simptome, ali u manjoj mjeri.  Oblici kod odraslih i mladih  Sandhoffove bolesti su rjeđi od dojenačih. U ovim slučajevima pogođeni pate od kognitivnog oštećenja (retardacije) i gubitka mišićne koordinacije što narušava i na kraju uništava njihovu sposobnost hodanja, razvijaju se i karakteristične crvene pjege na mrežnjači. Kod odraslih, međutim, ponekad je blaži i može dovesti samo do slabosti mišića koja otežava hodanje ili sposobnost ustajanja iz kreveta.

## Uzroci
Dva heterozigotna roditelja koji nose mutirani gen i prenose ga na svoje potomstvo, što uzrokuje bolest. Čak i sa oba roditelja koji nose bolest u svom genom u, postoji samo 25% šanse da će imati dijete koje ima genetički kod za bolest (vidi sliku desno).

Svaki oblik bolesti uzrokovan je razlikama u različitim mutacijama genoma, posebno kodonima na 14 egzona u HEX B genu koji se nalazi unutar hromozoma 5 (vidi sliku dolje), što dovodi do na razlike u ozbiljnosti simptoma.

## Dijagnoza
Sandhoffova bolest može se otkriti putem sljedećih procedura (prije nego što bude vidljiva fizičkim pregledom): biopsija vađenje uzorka tkiva iz jetre, genetičko testiranje, molekulaska analiza ćelija i tkiva (da bi se utvrdilo prisustvo genetičkog metaboličkog poremećaja), enzimski test, a povremeno i analiza urina da bi se utvrdilo da li  se  gore navedeni spojevi nenormalno skladište u tijelu. Da bi dijete oboljelo od ove bolesti, oba roditelja moraju biti nositelji i oba moraju prenijeti mutaciju na dijete. Dakle, čak i u slučaju kada oba roditelja imaju mutaciju, postoji samo 25% šanse da će njihovo dijete naslijediti bolest. Često se roditeljima daje mogućnost da prođu DNK skrining, ako su u visokom riziku, kako bi se utvrdio njihov nositeljski status prije nego što planiraju djecu. Međutim, takođe se preporučuje da se podvrgnu testiranju čak i za one roditelje koji nemaju porodičnu historiju Sandhoffove bolesti. Preko 95% porodica koje imaju djecu sa Sandhoffovom bolešću nije imalo poznatu porodičnu anamnezu ovog stanja, jer mutacija gena *HEXB* ne uzrokuje kliničke simptome kada je prisutna samo jedna kopija, a često je prošla neotkriveno od jedne generacije na sljedeću

### Tipovi
Postoje tri tipa Sandhoffove bolesti: klasična dojenačka, mladalačka i kasnopojavna kod odraslih. Svaki oblik je klasifikovan prema težini simptoma kao i prema dobi u kojoj ih pacijent ispoljava.
* Klasični dojenački oblik bolesti klasificira se prema razvoju simptoma bilo kada u dobi od 2 – 9 mjeseci. To je najčešći i najteži od svih oblika i dovodi do smrti prije nego što pacijent navrši tri godine. Dojenčad s ovim poremećajem obično izgledaju normalno do dobi od 3 – 6 mjeseci, kada se razvoj usporava i mišići koji se koriste za kretanje slabe. Pogođena beba gube motorine vještine, kao što su prevrtanje, sjedenje i puzanje. Kako bolest napreduje, kod novorođenčadi se javljaju napadi, gubitak vida i sluha, demencija i paraliza. Za ovaj poremećaj karakteristična je abnormalnost očiji zvana trešnjastocrvena pjega, koja se može identifikovati pregledom oka. Neka dojenčad sa Sandhoffovom bolešću mogu imati uvećane organe (organomegalija) ili abnormalnosti kostiju. Djeca sa teškim oblikom ovog poremećaja obično žive samo do ranog djetinjstva.
*Mladalački oblik bolesti pokazuje simptome od 3 –10 godina, iako dijete obično umire do svoje 15. godine, moguće je da će živjeti duže ako je pod stalnom brigom. Simptomi uključuju autizam, ataksiju, regresiju motorinih vještina, zgrčenost i poremećaje učenja.
* Kasnopojavni oblik, kod odraslih, klasificira se prema pojavi kod starijih osoba i ima uticaj na motornu funkciju ovih osoba. Još nije poznato hoće li Sandhoffova bolest uzrokovati smanjenje njihovog životnog vijeka.

## Liječenje
Sandhoffova bolest još  nema nikakav standardni tretman i nema lijeka. Međutim, osobi koja pati od ove bolesti potrebna je pravilna prehrana, hidratacija i održavanje čistih disajnih puteva. Da bi se smanjili neki simptomi koji se mogu javiti kod Sandhoffove bolesti, pacijent može uzimati antikonvulzive za liječenje napada ili lijekove za  respiratorne infekcije, te konzumirati preciznu dijetu koja se sastoji od pirea zbog poteškoća s gutanjem. Dojenčad sa ovom bolešću obično umiru u dobi do tri godine zbog respiratornih infekcija. Pacijent mora biti pod stalnim nadzorom jer može patiti od aspiracije ili mu nedostaje sposobnost da se promijeni  protok iz prolaza u pluća u odnosu na želudac i njihova pljuvačka putuje do pluća uzrokujući bronhopneumoniju. Pacijent također nema sposobnost kašljanja i stoga mora biti podvrgnut tretmanu protresanja tijela kako bi se uklonila sluz iz plućne sluznice. Pacijentima se također daju lijekovi za ublažavanje simptoma uključujući napade.

Testira se nekoliko tretmana uključujući N-butil-deoksinojirimicin na miševima, kao i tretman matičnim ćelijama kod ljudi i druge medicinske tretmane koji regrutuju testirane pacijente.

## Historija
Sandhoffova bolest je jedan od nekoliko oblika onoga što je ranije bilo poznato kao amaurotski idiotizam. Ovu nasljednu bolest karakterizira nakupljanje ćelija koje sadrže lipide u unutrašnjosti i u nervnom sistemu, mentalna invalidnost i oštećenje vida ili sljepoća. Hemijska i enzimska analiza različitih pacijenata sa amaurotskom idiotijom koju je uradio Konrad Sandhoff (1939 –), njemački biohemičar, dovela je do identifikacije nekoliko biohemijski različitih bolesti: Prvi biohemijski opis GM1-gangliozidoze u 1963., Sandhoffova bolest 1968., AB varijanta GM2-gangliosidoze and the B1-variant of GM2-gangliosidosis.

Molekulski defekt Sandhoffove bolesti otkriven je kada je Konrad Sandhoff proučavao biohemiju sfingolipida i gangliozida u laboratoriji prof. Horsta Jatzkewitza (1912–2002), njemačkog biohemičara (Max-Planck-Institut za psihijatriju, Minhen). Oktobra 1966. dobio je duboko smrznuti obdukcijski materijal iz dojenačkog slučaja sa amaurotskim idiotizmom. Analiza glikolipida ubrzo je pokazala razlike u odnosu na sve ranije proučavane slučajeve. Osim neuronskog skladištenja GM2, skladištenje GA2 je bilo mnogo izraženije, a za razliku od svih do sada proučavanih slučajeva Tay-Sachsove bolesti, globozid akumuliran u visceralnim organima i, što je najvažnije, aktivnost heksozaminidaze je skoro potpuno izostala. Bolest koja uzrokuje nedostatak katabolitkog enzima heksozaminidaze dokazana je sa četiri različita supstrata (p-nitrofenil-β-DN-acetilglukozaminid, p-nitrofenil-β-DN-acetilgalaktozaminid, glikolipid [3H]GA2 i [3H]globozid) u i objavljen 1968.

## Također pogledajte
* AB varijanta GM2 gangliozidoze
* Globozid

## Reference
Ovaj članak uključuje tekst iz javnog domena sa The U.S. Nacionalne medicinske biblioteke SAD

## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Geni na hromosomu 5
Kategorija:Autosomno recesivni poremećaji
Kategorija:Poremećaji skladištenja lipida
Kategorija:Neurodegenerativni poremećaji
Kategorija:Rijetke bolesti