open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kolagenopatija tipa II i XI

**Kolagenopatije tipa II i XI** su grupa poremećaja koji zahvataju vezivno tkivo, tkivo koje podržava tjelesne zglobove i organe. Ovi poremećaji su uzrokovani defektima tipa II ili tipa XI kolagena. Kolageni su složeni molekuli koji daju strukturu, snagu i elastičnost vezivnom tkivu. Poremećaji kolagena tipa II i tipa XI grupisani su zajedno jer su oba tipa kolagena komponente hrskavica koje se nalaze u zglobovima i kičmenom stubu, unutrašnjem uhu i supstanci nalik želeu koja ispunjava očnu jabučicu (staklasto tijelo). Kolagenopatije tipa II i XI rezultiraju sličnim kliničkim karakteristikama.

## Tipovi
Genetičke promjene su povezane sa sljedećim tipovima kolagenopatije, tipovima II i XI.

* Ahondrogeneza tip 2
* Hipohondrogeneza
* Kniestova displazija
* Otospondylomegaepifizna displazija
* Spondiloepifizna nasljedna displazija
* Spondiloperiferna displazija
* Sticklerov sindrom
* Strudwickov tip spondiloepimetafizne displazije
* Weissenbacher-Zweymüllerov sindrom

Sistem za klasifikaciju kolagenopatija se mijenja, kako se saznaje više o genetičkim uzrocima ovih poremećaja. Kliničke karakteristike kolagenopatija tipa II i XI variraju u zavisnosti od poremećaja, ali postoji značajno preklapanje. Uobičajeni znakovi i simptomi uključuju probleme s razvojem kostiju koji mogu rezultirati niskim rastom, uvećanim zglobovima, zakrivljenošću kičme i artritisom u mladoj dobi. Za neke ljude, promjene kostiju se mogu vidjeti samo na slikama putem rendgenskog zračenja. Problemi sa vidom i sluhom, kao i rascjep nepca s malom donjom vilicom su česti. Neke osobe s ovim poremećajima imaju karakteristične crte lica kao što su izbočene oči i ravan nosni most.

## Uzroci
Mutacije u genima COL11A1, COL11A2 i COL2A1 uzrokuju kolagenopatiju tipa II i XI. Ovi geni nose upute za proteinske niti koje čine kolagen tipa II i tipa XI. Sve molekule kolagena  napravljene su od tri proteinske niti (zvane alfa lanci). Alfa lanci mogu biti identični ili različiti, ovisno o tipu kolagena. Kolagen tipa II nastaje kombinovanjem tri kopije alfa lanca kojeg stvara gen COL2A1. Kolagen tipa XI, s druge strane, sastoji se od tri različita alfa lanca: proizvoda gena COL2A1, COL11A1 i COL11A2.

Mutacije u ovim genima ometaju pravilno sklapanje kolagena tipa II i XI ili smanjuju količinu ovih kolagena. Defektan ili smanjen broj molekula kolagena utiče na razvoj kostiju i drugih vezivnih tkiva, uzrokujući znakove i simptome kolagenopatija tipa II i XI.

## Reference
*Ovaj članak uključuje tekst iz javnog domena iz Nacionalne medicinske biblioteke SAD-a*

Kategorija:Autosomno dominantni poremećaji
Kategorija:Kolagenske bolesti
Kategorija:Kolageni
RGS2

**Regulator G-proteinske signalizacije 2** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **RGS2** sa  hromosoma 1. Dio je velike porodice RGS-proteina koja kontrolira signalzaciju, putem G-protein spregnutih receptora (GPCR).

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 211 aminokiselina, a molekulska težina 24&nbsp;382 Da.

1020304050
MQSAMFLAVQHDCRPMDKSAGSGHKSEEKREKMKRTLLKDWKTRLSYFLQ
NSSTPGKPKTGKKSKQQAFIKPSPEEAQLWSEAFDELLASKYGLAAFRAF
LKSEFCEENIEFWLACEDFKKTKSPQKLSSKARKIYTDFIEKEAPKEINI
DFQTKTLIAQNIQEATSGCFTTAQKRVYSLMENNSYPRFLESEFYQDLCK
KPQITTEPHAT

## Funkcija 
Smatra se da RGS2 ima zaštitne efekte protiv hipertrofije miokarda, kao i pretkomorskih aritmija.

## Interakcije 
Pokazalo se da RGS2 interraguje sa PRKG1 i ADCY5.

## Reference 
{{reflist|refs=

## Dopunska literatura 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Vanjski linkovi
Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
PRR9

**Prolinom bogati protein  9** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom PRR9 sa  hromosoma 1.

## Pregled
Cilj projekta Ontologija gena (GO) je da se na jedinstven način opiše funkcije genskih proizvoda iz organizama u svim carstvima života i na taj način omogući analiza genomskih podataka. Proteinske napomene su ili zasnovane na eksperimentima ili se predviđaju iz proteinskih sekvenci. Budući da većina sekvenci nije eksperimentalno okarakterizirana, većina dostupnih napomena mora biti zasnovana na predviđanjima. Da bi se izveli što precizniji zaključci, Referentni pojekt  Genomskog konzorfcija (GO)  koristi eksplicitni evolucijski okvir za zaključak o napomenama proteina iz širokog skupa genoma iz eksperimentalnih napomena na poluautomatiziran način.

Većina komponenti u procesu, kao što je odabir sekvenci, izgradnja višestrukih poravnanja sekvenci i filogenetskih stabala, dohvatanje eksperimentalnih napomena i deponovanje inferiranih napomena, potpuno su automatizirani. Međutim, najvažniji korak u tom procesu oslanja se na softverski potpomognuto kuriranje stručnog biologa. Ovaj alat za kuriranje, filogenetička anotacija i alat za inferencije (PAINT) pomaže kustosima da zaključuju napomene među članovima porodice proteina. PAINT omogućava kustosima da daju precizne tvrdnje o tome kada su funkcije stečene i izgubljene tokom evolucije i zabilježe dokaze (npr. eksperimentalno podržane GO napomene i filogenetske informacije, uključujući ortologiju) za te tvrdnje. U jednom članku iz   opisani je kako se koristi PAINT da se zaključi stav o funkciji proteina u filogenetskom kontekstu, s naglaskom na njegove snage, ograničenja i smjernice. Također raspravljalo se o konkretnim primjerima koji pokazuju kako se napomene PAINT-a upoređuju s onima koje su generirane drugim visoko korištenim metodima, zasnovanim na homologiji.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 116 aminokiselina, a molekulska težina Da. 12.904

1020304050
MSFSEQQCKQPCVPPPCLPKTQEQCQAKAEEVCLPTCQHPCQDKCLVQAQ
EVCLSQCQESSQEKCPQQGQEPYLPPCQDQCPPQCAEPCQELFQTKCVEV
CPQKVQEKCSSPGKGK

## Reference 
Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
RASSF5

**Ras-pridruženi protein 5 sa domenom** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **RASSF5** ili **F5** sa  hromosoma 1.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 418 aminokiselina, a molekulska težina 47.090 Da.

1020304050
MAMASPAIGQRPYPLLLDPEPPRYLQSLSGPELPPPPPDRSSRLCVPAPL
STAPGAREGRSARRAARGNLEPPPRASRPARPLRPGLQQRLRRRPGAPRP
RDVRSIFEQPQDPRVPAERGEGHCFAELVLPGGPGWCDLCGREVLRQALR
CTNCKFTCHPECRSLIQLDCSQQEGLSRDRPSPESTLTVTFSQNVCKPVE
ETQRPPTLQEIKQKIDSYNTREKNCLGMKLSEDGTYTGFIKVHLKLRRPV
TVPAGIRPQSIYDAIKEVNLAATTDKRTSFYLPLDAIKQLHISSTTTVSE
VIQGLLKKFMVVDNPQKFALFKRIHKDGQVLFQKLSIADRPLYLRLLAGP
DTEVLSFVLKENETGEVEWDAFSIPELQNFLTILEKEEQDKIQQVQKKYD
KFRQKLEEALRESQGKPG

## Funkcija 
Ovaj gen je član porodice pridružene domenu Ras. Djeluje kao supresor tumora i inaktivira se kod raznih vrsta raka. Kodirani protein se lokalizira na centrosome i mikrotubule i povezuje se s GTP-aktiviranim oblicima Ras, Rap1 i nekoliko drugih malih GTPaza sličnih Ras. Protein reguliše adheziju limfocita i potiskuje rast ćelija kao odgovor na aktivirani Rap1 ili Ras. Za ovaj gen nađene su višestruke varijante transkripta koje kodiraju različite izoforme. RAP2A, MRAS i RASSF1.

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi
Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
PSEN2

**Presenilin-2** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **PSEN2** sa  hromosoma 1.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 448 aminokiselina, a molekulska težina 50.140 Da.

1020304050
MLTFMASDSEEEVCDERTSLMSAESPTPRSCQEGRQGPEDGENTAQWRSQ
ENEEDGEEDPDRYVCSGVPGRPPGLEEELTLKYGAKHVIMLFVPVTLCMI
VVVATIKSVRFYTEKNGQLIYTPFTEDTPSVGQRLLNSVLNTLIMISVIV
VMTIFLVVLYKYRCYKFIHGWLIMSSLMLLFLFTYIYLGEVLKTYNVAMD
YPTLLLTVWNFGAVGMVCIHWKGPLVLQQAYLIMISALMALVFIKYLPEW
SAWVILGAISVYDLVAVLCPKGPLRMLVETAQERNEPIFPALIYSSAMVW
TVGMAKLDPSSQGALQLPYDPEMEEDSYDSFGEPSYPEVFEPPLTGYPGE
ELEEEEERGVKLGLGDFIFYSVLVGKAAATGSGDWNTTLACFVAILIGLC
LTLLLLAVFKKALPALPISITFGLIFYFSTDNLVRPFMDTLASHQLYI

## Funkcija 
Kod Alzheimerove bolesti (AD), pacijenti sa naslijeđenim oblikom nose mutacije u presenilinskim proteinima (PSEN1; PSEN2) ili amiloidnom prekursoru proteina (APP). Ove mutacije povezane sa bolešću rezultiraju povećanom proizvodnjom dužeg oblika varijante amiloid-beta (glavna komponenta amiloidnih naslaga pronađenih u mozgu AD). Pretpostavlja se da presenilini reguli procesiranje APP kroz svoje efekte na gama-sekretazu, enzim koji cijepa APP. Takođe, smatra se da su presenilini uključeni u cepanje Notch receptora, tako da oni ili direktno regulišu aktivnost gama-sekretaze ili su sami proteaza enzimi. Identifikovana su dva alternativna transkripta PSEN2.

U melanocitnim ćelijama, ekspresija gena PSEN2 može biti regulirana MITF-om.

## Interakcije 
Pokazalo se da PSEN2 u  u interakciji sa:

* BCL2, 
* CAPN1, 
* CIB1, 
* Kalsenilinom,
* FHL2, 
* FLNB, 
* KCNIP4, 
* Nikastrinom,  and
* UBQLN1. 

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi 
* GeneReviews/NCBI/NIH/UW entry on Early-Onset Familial Alzheimer Disease

Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Naš krš

**Naš krš** je stručni časopis usmjeren na istraživanja krša i kraškog podzemlja. Časopis je bez prekida izlazio od 1975. do 1991. godine, no stricajem ratnih okolnosti u Bosni i Hercegovini, prestaje izlaziti od 1991. do 1997. godine.  Prvi izdavač časopisa je Speleološko društvo Bosanskohercegovački krš Sarajevo, a od 1999. suizdavač je i Centar za krš i speleologiju Sarajevo. Časopis izlazi dva puta godišnje.

Naš krš je štampan latinicom, a tekstovi su na bosanskom i engleskom jeziku. Urednici časopisa bili su Hamdo Tabaković, Izet Avdagić, a od 1999. odgovorni urednik je Jasminko Mulaomerović.

Većina brojeva Našeg krša digitalizovani su i dostupni online, a časopis ima i online izdanje .

## Reference
## Vanjski linkovi
https://www.centarzakrs.ba/bh/literatura/66-casopis-nas-krs.html

Kategorija:Časopisi u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Speleologija
Kategorija:Dinarski krš
Kategorija:Bosanskohercegovački krš
Kategorija:Časopisi osnovani 1975.
Hypsugo (časopis)

**Hypsugo : glasnik istraživača šišmiša Balkana** je specijalizirani časopis čiji je predmet proučavanje šišmisa (Chiroptera).

Časopis izlazi od 2016. godine, a izdavači časopisa su Centar za krš i speleologiju Sarajevo, Društvo za očuvanje divljih životinja Mustela Beograd, Crnogorsko društvo ekologa Podgorica i Centar za životnu sredinu Banja Luka.

Hypsugo je štampan latinicom, a tekstovi su na bosanskom, hrvatskom, srpskom, crnogorskom i engleskom jeziku.

Časopis izlazi dva puta godišnje. Pored štampanog dostupan i u online izdanju.

## Reference
## Vanjski linkovi
https://centarzakrs.ba/sismisi/hypsugo/

Kategorija:Časopisi u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Speleologija
Kategorija:Šišmiši
Kategorija:Časopisi osnovani 2016.
Trči čule / Gradska tema

**Trči čule / Gradska tema** je singl sarajevske i jugoslavenske pop rok grupe Rezonansa. Nekadašnja beogradska izdavačka kuća PGP RTB ga je objavila 1975. godine. Muziku i aranžman za naslovnu pjesmu "Trči čule" napisao je Brano Likić, a tekst njegova sestra Branka Likić. Počinje sa smirenim sviranjem klavirskim uvodom u izvedbi Darka Arkusa i kvalitetnim pjevanjem Brane Likića. Nakon toga, pjesma se nastavlja u bržem tempu sa solo dionicom na violini koja podsjeća na zydeco, plesnu narodnu muziku iz američke države Louisiana. Vrhunac u pjesmi "Trči čule" je refren koji pjevaju Brano i njegova sestra Branka Likić uz aktivno učešće violine i klavira, što sve zajedno zvuči kao američka western muzika. Na B-strani singl ploče je pjesma pod nazivom "Gradska tema" za koju je muziku, tekst i aranžman napiso Brano Likić. Odsvirana je u živahnom tempu u kojoj vodeću ulogu imaju flauta Josipa Mijača i klavir Darka Arkusa, uz pjevanje Brane i Branke Likić. U sredini pjesme je pauza od nekoliko sekundi, za kojom slijedi smireno lirsko sviranje na flauti uz pratnju klavira, što podsjeća na neka od laganijih muzičkih djela progresivnih rock sastava Focus i King Crimson. Ritam u pjesmi se zatim postepeno ubrzava uz pridruživanje i ostalih muzičara grupe Rezonansa vračajući se na muzičku temu s početka pjesme. Već sa prvim muzičkim snimcima iz 1975. godine članovi grupe Rezonansa pokazali su muzičku svježinu i kvalitet muziciranja predstavljajući jedan od primjera sarajevske škole pop roka. Fotografiju i dizajn omota singl ploče uradio je Dragan S. Stefanović. Obje pjesme preuzete su sa prvog albuma grupe Rezonansa pod nazivom *"Nemoj meni... Nemoj ni ti meni!"*

## Članovi grupe 
* Brano Likić – pjevanje, akustična gitara, bas-gitara
* Branka Seka Likić – pjevanje
* Mario Barišić - violina
* Bobo Arkus - violina
* Josip Mijač - gitara, flauta
* Ljubo Pavlović - bubnjevi

## Muzički primjeri 
* "Trči čule"
* "Gradska tema"

## Reference 
Kategorija:Singlovi iz 1975.
Kategorija:Singlovi grupe "Rezonansa"
Kategorija:Singlovi u izdanju PGP RTB-a
Most (časopis)

**Most** je bio časopis koji je izlazio u Mostaru od 1974. godine. Zbog ratnih okolnosti u Bosni i Hercegovini, časopis ne izlazi u periodu 1992 – 1994. godine.  Od 1998.  godine podnaslov časopisa je bio "časopis za obrazovanje, nauku i kulturu". Časopis je izlazio tromjesečno i mjesečno. Štampan je na latinici i ćirilici. 
## Izdavači
*Od god. I, br. 1 (1974) izdavač: Savez zajednica kulture za Hercegovinu
*Od god. XXI, br. 91 (1995) izdavač: Okrug Mostar 
*Od god. XXII, br. 94 (1996) izdavač: NIP "BiH perspektive" 
*Od god XXII, br. 96 (1996) izdavač: Narodna biblioteka Mostar 
*Od god. XXIV, br. 103-104 (1998) izdavač: Društvo pisaca BiH- Podružnica Hercegovačko-neretvanskog kantona 
*Od god. XXIV, br. 105 (1998) izdavač: Podružnica pisaca Hercegovačko-neretvanskog kantona

## Reference 
## Vanjski linkovi 
https://www.most.ba/

Kategorija:Časopisi u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Mediji u Mostaru
Kategorija:Časopisi u Jugoslaviji
Kategorija:Časopisi osnovani 1974.
Zeničke sveske

**Zeničke sveske** časopis je za časopis za društvenu fenomenologiju i kulturnu dijalogiku koji izlazi u Zenici od 2005. godine. Časopis izlazi u štampanom i elektronskom izdanju, te je dostupan online. Štampan je na latinici. Izlazi dva  puta godišnje.

## Izdavači
*Od god. 1, br. 1 (2005) izdavač: Opća biblioteka Zenica
*Od god. 2, br. 5 (2007) izdavač: Muzej grada Zenice
*Od god. 3, br. 7 (2008) izdavač: Bosansko narodno pozorište - Zenica

## Urednici
Urednici časopisa su Nermin Sarajlić i Venita Popović.

## Reference
## Vanjski linkovi
https://zesveske.ba/ 

https://www.ceeol.com/search/journal-detail?id=538

Kategorija:Časopisi u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Mediji u Zenici
Kategorija:Časopisi osnovani 2005.
RABIF

**Guaninsko-nukleotidni razmjenski faktor MSS4** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **RABIF** sa  hromosoma 1.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 123 aminokiseline, a molekulska težina 13.839 Da.

1020304050
MEPAEQPSELVSAEGRNRKAVLCQRCGSRVLQPGTALFSRRQLFLPSMRK
KPALSDGSNPDGDLLQEHWLVEDMFIFENVGFTKDVGNIKFLVCADCEIG
PIGWHCLDDKNSFYVALERVSHE

## Funkcija 
Mali GTP-vezujući proteini, povezani sa Sec4/Rab, uključeni su u regulaciju unutarćelijskog vezikulskog transporta. Mss4 stimulira razmjenu GTP-GDP u Sec4 i Rab i veže se za podskup genetički srodnih Rab proteina.

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi
Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
PTPN14

**Tirozin-protein fosfataza nereceptorski tip 14** jest enzim koji je kod ljudi kodiran genom **PTPN14** sa  hromosoma 1.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 1.187 aminokiselina, a molekulska težina 135.261 Da.

1020304050
MPFGLKLRRTRRYNVLSKNCFVTRIRLLDSNVIECTLSVESTGQECLEAV
AQRLELRETHYFGLWFLSKSQQARWVELEKPLKKHLDKFANEPLLFFGVM
FYVPNVSWLQQEATRYQYYLQVKKDVLEGRLRCTLDQVIRLAGLAVQADF
GDYNQFDSQDFLREYVLFPMDLALEEAVLEELTQKVAQEHKAHSGILPAE
AELMYINEVERLDGFGQEIFPVKDNHGNCVHLGIFFMGIFVRNRIGRQAV
IYRWNDMGNITHNKSTILVELINKEETALFHTDDIENAKYISRLFATRHK
FYKQNKICTEQSNSPPPIRRQPTWSRSSLPRQQPYILPPVHVQCGEHYSE
THTSQDSIFHGNEEALYCNSHNSLDLNYLNGTVTNGSVCSVHSVNSLNCS
QSFIQASPVSSNLSIPGSDIMRADYIPSHRHSAIIVPSYRPTPDYETVMR
QMKRGILHTDSQSQSLRNLNIINTHAYNQPEDLVYSQPEMRERHPYTVPY
GPQGVYSNKLVSPSDQRNPKNNVVPSKPGASAISHTVSTPELANMQLQGS
HNYSTAHMLKNYLFRPPPPYPRPRPATSTPDLASHRHKYVSGSSPDLVTR
KVQLSVKTFQEDSSPVVHQSLQEVSEPLTATKHHGTVNKRHSLEVMNSMV
RGMEAMTLKSLHLPMARRNTLREQGPPEEGSGSHEVPQLPQYHHKKTFSD
ATMLIHSSESEEEEEEAPESVPQIPMLREKMEYSAQLQAALARIPNKPPP
EYPGPRKSVSNGALRQDQASLPPAMARARVLRHGPAKAISMSRTDPPAVN
GASLGPSISEPDLTSVKERVKKEPVKERPVSEMFSLEDSIIEREMMIRNL
EKQKMAGLEAQKRPLMLAALNGLSVARVSGREENRVDATRVPMDERFRTL
KKKLEEGMVFTEYEQIPKKKANGIFSTAALPENAERSRIREVVPYEENRV
ELIPTKENNTGYINASHIKVVVGGAEWHYIATQGPLPHTCHDFWQMVWEQ
GVNVIAMVTAEEEGGRTKSHRYWPKLGSKHSSATYGKFKVTTKFRTDSVC
YATTGLKVKHLLSGQERTVWHLQYTDWPDHGCPEDVQGFLSYLEEIQSVR
RHTNSMLEGTKNRHPPIVVHCSAGVGRTGVLILSELMIYCLEHNEKVEVP
MMLRLLREQRMFMIQTIAQYKFVYQVLIQFLQNSRLI

## Funkcija 
Protein kodiran ovim genom član je porodice PTP i PTPN14  potporodice tirozin protein-fosfataza. Poznato je da su PTP-ovi signalne molekule koje regulišu različite ćelijske procese, uključujući rast ćelije, diferencijaciju, mitotski ciklus i onkogenu transformaciju. Ovaj PTP sadrži N-terminalni nekatalitski domen sličnan onom kod proteina koji su povezani sa natporodicom citoskeletnih traka 4.1, što ukazuje na lokalizaciju ovog proteina na membrani ili citoskeletu. Specifična funkcija ovog PTP-a još nije utvrđena.

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi 
* PDBe-KB provides an overview of all the structure information available in the PDB for Human Tyrosine-protein phosphatase non-receptor type 14 (PTPN14)

## Vanjski linkovi
Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Enzimi
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Veliki Gradski park u Tivtu

**Veliki gradski park u Tivtu** ja naziv zaštićenog područja u Crnoj Gori, smještenog u centru Tivta. Park je poznat i pod nazivom Mornarički park zbog činjenice da se Mornarice dugo bavila održavanjem parka. Podignut je 1892. godine o čemu svjedoči natpis na tada postavljenom spomen obilježju. Osnovan je po naredbi komandanta austro-ugarske mornarice Frihera fon Šterneka, sa ciljem uređenja okruženja brodogradilišta Arsenal, kojeg je osnovao isti admiral 1889.

Jedina građevina koja je podignuta u parku je rasadnik i još uvijek je u upotrebi. To je građevina od opeke sa ostakljenim krovom, čija je unutrašnjost krajnje funkcionalna, sa dealjima na kostrukciji od kovanog željeza koja u tjemenima i na kraju kosine krova ima secesijske ukrase.
## Biljne vrste 
Osnivač parka naredio svim komandantima austrougarskih ratnih brodova da donose biljke sa putovanja, a zatim je ta praksa prerasla u običaj.
U svojem najsjajnijem periodu, park je bio popunjen brojnim egzotičnim biljnim vrsta. Iako devastiran i umnogome osiromašen, ovaj park još uvijek predstavlja jedinstvenu biljnu cjelinu. Još su prisutna brojna stabla alepskog i primorskog bora, eukaliptusa, velikocvjetne i liliflora magnolije, čempresa, kedra, platana, lipe, katalpe, melije, hrasta medunca, lovora i palme, rogača, abacije, divljega kestena. Park je poseban sa po dva stabla čileanske jele (*Araukarija araukana*) za koja se često navodi da su dva stabla iz tivatskog parka jedinstvena u Evropi.

## Zaštićeno područje 
Od 1968. godine park je zaštićeni objekat prirode, a u januaru 2015. godine Odlukom Skupštine Opštine Tivat dobio je status spomenika prirode.
## Reference 
Kategorija:Spomenici prirode u Crnoj Gori
Kategorija:Zaštićena područja osnovana 1968.
RN5S1@

**Klaster 1 5S RNK**, znan i kao  **RN5S1@**, je ljudski gen sa  hromosoma 1. Kodira  podjedinicu 5S ribosomske RNK.

U relativno davnom radu, iz 1980., saopštenoje da  nukleotidna sekvenca podjedinice 5S ribosomske RNK rRNK iz ćelijske plijesni *Dictyostelium discoideum* ima slijedeči raspored aminokiselina: GUAUACGGCCAUACUAGGUUGGAAACACAUCAUCCCGUUCGAUCUGAUA AGUAAAUCGACCUCAGGCCUUCCAAGUACUCUGGUUGGAAUGACAAGGUGGA. Predložen je model za sekundarnu strukturu ove 5S rRNK. Sekvenca je sličnija onima kod životinja (62% sličnosti u prosjeku) nego kod kvasaca (56%).
*A = Adenin
*C = Citozin
*G = Guanin
*U = Uracil

## Također pogledajte
*Ribosomska RNK

## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*
*
*

Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Ljudski geni
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
TNNT2

**Srčanomišićni troponin T** (cTnT) jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **TNNT2**  sa hromosoma 1.

1020304050
MSDIEEVVEEYEEEEQEEAAVEEEEDWREDEDEQEEAAEEDAEAEAETEE
TRAEEDEEEEEAKEAEDGPMEESKPKPRSFMPNLVPPKIPDGERVDFDDI
HRKRMEKDLNELQALIEAHFENRKKEEEELVSLKDRIERRRAERAEQQRI
RNEREKERQNRLAEERARREEEENRRKAEDEARKKKALSNMMHFGGYIQK
QAQTERKSGKRQTEREKKKKILAERRKVLAIDHLNEDQLREKAKELWQSI
YNLEAEKFDLQEKFKQQKYEINVLRNRINDNQKVSKTRGKAKVTGRWK

## Struktura 
Srčani TnT je protein od 35,9 kDa koji se sastoji od 298 aminokiselina. Mutacije ovog gena mogu biti povezane sa blagom ili odsutnom hipertrofijom i dominantnom restriktivnom bolešću, sa visokim rizikom od iznenadne srčane smrti.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Mass spectrometry characterization of human TNNT2 at COPaKB 
* GeneReviews/NIH/NCBI/UW entry on Familial Hypertrophic Cardiomyopathy Overview
* 

Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Hajde, dušo, da igramo malo / Slikarka

**Hajde dušo da igramo malo / Slikarka** je singl sarajevske i jugoslavenske pop grupe Rezonansa. Nekadašnja beogradska izdavačka kuća PGP RTB ga je objavila 1976. godine. Muziku za naslovnu pjesmu "Hajde dušo da igramo malo" napisao je Brano Likić, a tekst njegova sestra Branka Likić. Muzički aranžman napisao je Julio Marić. Počinje u malo bržem 7/8 ritmu koji je veoma popularan u narodnoj plesnoj muzici (lesnoto) u Sjevernoj Makedoniji, Bugarskoj i nekim dijelovima drugih balkanskih zemalja. Kao i na prethodnoj singl ploči i u ovoj ističe se kvalitetno pjevanje Brane Likića. Novina u muzici grupe Rezonansa koja je predstavljena u pjesmi "Hajde dušo da igramo malo" je upotreba puhača. Vrhunac u pjesmi  je refren odsviran u bržem ritmu, koji pjevaju Brano i njegova sestra Branka Likić uz aktivno učešće svih muzičara grupe Rezonansa, što sve zajedno zvuči kao američka western muzika. Tekstualno i muzički, ova pjesma zasniva se na bosanskohercegovačkoj i jugoslavenskoj narodnoj muzici. Nakon toga, pjesma se nastavlja u sporijem ritmu s početka sa solo dionicom na violini koju nadopunjuje flauta Josipa Mijača. Istu melodiju nastavljaju svojim pjevanjem Brano i Branka Likić. Zatim, opet dolazi refren u bržem ritmu i sve se završava sa pjevačkim dijelom s početka pjesme uz aktivnu upotrebu puhača. Završetak pjesme urađen je u prepoznatljivom festivalskom pop stilu iz tog vremena po uzoru na druge sarajevske izvođače poput: Indexa, Zravka Čolića i Ambasadora.

Na B-strani singl ploče je balada pod nazivom "Slikarka" za koju je muziku, tekst i aranžman napiso Brano Likić. Počinje sa melodijom odsviranom na ksilofonu uz lagahnu pratnju na klaviru i akustičnoj gitari. Upotreba ksilofona (koji se može čuti u cijeloj pjesmi) predstavlja još jednu malu novinu u muziciranju grupe Rezonansa, čineći njihovu muziku raznovrsnijom. Pjesmu karakteriše smireno pjevanje Brane Likića uz pjevačku pratnju njegove sestre u refrenu. Fotografiju i dizajn omota singl ploče uradio je Dragan S. Stefanović.

## Članovi grupe 
* Brano Likić – pjevanje, akustična gitara, bas-gitara
* Branka Seka Likić – pjevanje
* Mario Barišić - violina
* Bobo Arkus - violina
* Josip Mijač - gitara, flauta
* Ljubo Pavlović - bubnjevi

## Muzički primjeri 
* "Hajde dušo da igramo malo"
* "Slikarka"

## Reference 
Kategorija:Singlovi iz 1976.
Kategorija:Singlovi grupe "Rezonansa"
Kategorija:Singlovi u izdanju PGP RTB-a
Pozdravi Sonju / Na svoj način / Dobar dan, tugo

**Pozdravi Sonju / Na svoj način / Dobar dan, tugo** je singl sarajevske pop rock grupe Indexi. Objavila ga je izdavačka kuća Diskoton 1983. godine i sadrži tri pjesme.  
Muzički aranžman za naslovnu pjesmu "Pozdravi Sonju" napisao je basist Indexa Fadil Redžić, muziku Slobodan Vujović, a tekst 
Slobodan Đurasović. Prvi put je koncertno izvedena na festivalu Vaš šlager sezone 1983. godine. Druga pjesma na A-strani singl ploče je "Na svoj način" za koju je muziku i aranžman uradio Fadil Redžić, a tekst Goran Gunjak. Sa ovom pjesmom grupa Indexi je konkurisala za jugoslavenskog predstavnika za nastup na Eurosongu 1983. u Münchenu.

Na B strani singl ploče je pjesma pod nazivom "Dobar dan tugo", za koju je muziku i aranžman napisao gitarist Indexa Slobodan "Bodo" Kovačević, a tekst Erol Avdić. Prvi put je koncertno izvedena na Festivalu Opatija 1983. godine. Muzika za sve tri pjesme urađena je u plesnom pop muzičkom stilu. Dizajn za omot singl ploče uradio je Nedim Bačvić.

## Muzički primjeri 
* Pozdravi Sonju / Na svoj način / Dobar dan, tugo

## Članovi grupe 
* Davorin Popović "Pimpek" - pjevanje
* Slobodan "Bodo" Kovačević - električna gitara
* Fadil Redžić - bas-gitara
* Đorđe Kisić - bubnjevi
* Nenad Jurin - klavijatura 

## Reference 
Kategorija:Singlovi iz 1983.
Kategorija:Singlovi grupe "Indexi"
Kategorija:Singlovi u izdanju Diskotona
SCAMP3

**Membranski protein 3 vezan za sekretorni nosač** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **SCAMP3** sa  hromosoma 1.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 347 aminokiselina, a molekulska težina 38.287 Da.

1020304050
MAQSRDGGNPFAEPSELDNPFQDPAVIQHRPSRQYATLDVYNPFETREPP
PAYEPPAPAPLPPPSAPSLQPSRKLSPTEPKNYGSYSTQASAAAATAELL
KKQEELNRKAEELDRRERELQHAALGGTATRQNNWPPLPSFCPVQPCFFQ
DISMEIPQEFQKTVSTMYYLWMCSTLALLLNFLACLASFCVETNNGAGFG
LSILWVLLFTPCSFVCWYRPMYKAFRSDSSFNFFVFFFIFFVQDVLFVLQ
AIGIPGWGFSGWISALVVPKGNTAVSVLMLLVALLFTGIAVLGIVMLKRI
HSLYRRTGASFQKAQQEFAAGVFSNPAVRTAAANAAAGAAENAFRAP

## Funkcija 
Ovaj genski proizvod pripada SCAMP porodici proteina koji su membranski proteini sekretornih nosača. Funkcioniraju kao nosači na površini ćelije u putevima reciklaže poslije obrade u Golgijevom aparatu. Različiti članovi porodice su visoko srodni proizvodima različitih gena i obično se eksprimiraju zajedno. Ovi nalazi sugeriraju da SCAMP-ovi mogu funkcionirati na istom mjestu tokom transporta vezikula, a ne u različitim putevima. Za ovaj gen su pronađene dvije varijante transkripta koje kodiraju različite izoforme.

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi 
* 
* 

Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
RPS27

**40S ribosomni protein S27**, poznat i kao **metalopan-stimulin 1** ili **MPS-1**, 
jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **RPS27** sa  hromosoma 1. Metalopanstimulin je cinkoprstni protein za koji se pretpostavlja da je uključen popravak DNK, kao i onkogenezu.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 84 aminokiseline, a molekulska težina 9461 Da.

1020304050
MPLAKDLLHPSPEEEKRKHKKKRLVQSPNSYFMDVKCPGCYKITTVFSHA
QTVVLCVGCSTVLCQPTGGKARLTEGCSFRRKQH

## Funkcija 
Ribosomi, organele koje kataliziraju sintezu proteina, sastoje se od male podjedinice 40S i velike  podjedinice 60S. Ove podjedinice zajedno sastoje se od 4  tipa RNK  i približno 80 strukturno različitih proteina. Ovaj gen kodira ribosomski protein koji je komponenta  podjedinice 40S. Protein pripada porodici ribosomskih proteina S27E. Sadrži domen C4 tipa cinkovog prsta koji se može vezati za cink. Pokazalo se da se kodirani protein može vezati za nukleinske kiseline. Nalazi se u citoplazmi, kao ribosomska komponenta, ali je takođe otkriven u jedru. Studije na pacovima pokazuju da se ribosomni protein S27 nalazi u blizini ribosomnog proteina S18, u podjedinici 40S i da je kovalentno vezan za faktor inicijacije translacije eIF3. Kao što je tipski za gene koji kodiraju ribosomske proteine, postoji više prerađenih pseudogena ovog gena dispergiranih širom genoma.

## Klinički značaj 
Njegova ekspresija povećana je kod nekoliko tipova malignosti, a zabilježeno je da nivoi MPS-a opadaju sa liječenjem nekih karcinoma. Također je korišćen kao meta za neke hemoterapije, koje imaju za cilj da helirajući izvuku cink iz motiva cinkovog prsta MPS-a, čineći ga neaktivnim. Ove terapije su se pokazale kao obećavajuće za liječenje raka u laboratorijskim eksperimentima i nekim ograničenim kliničkim ispitivanjima. Karcinom glave i vrata koji je transficiran radi prekomjerne ekspresije ovog proteina pokazao je potisnut rast.

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi
Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Ribosomski proteini
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Ibrahim Sakić

**Ibrahim Sakić** bosanskohercegovački je filmski kritičar, publicist, scenarist.

## Biografija
Rođen je u Visokom 25. aprila 1951. Studirao je filozofiju, sociologiju, historiju i političke nauke. Sarađivao je sa časopisima: Sineast, Odjek, Život, Naši dani, JU film danas. Bio je urednik časopisa Sineast. Pored filmske kritike, pisao je i tekstove s područja likovne umjetnosti, filozofije, sociologije, sociologije kulture i teorije novinarstva. Bio je i kritičar društvenih i političkih prilika u Bosni i Hercegovini i Jugoslaviji, posebno kroz djelovanje u časopisu Naši dani. Umro je u Visokom 17. augusta 1990.

## Reference
## Vanjski linkovi
* http://www.infobiro.ba/author/6672 

Kategorija:Bosanskohercegovački filmski kritičari
Kategorija:Bosanskohercegovački scenaristi
Kategorija:Jugoslavenski filmski kritičari
Kategorija:Jugoslavenski scenaristi
Kategorija:Biografije, Visoko
Kategorija:Rođeni 1951.
Kategorija:Umrli 1990.
Park prirode Orjen

**Park prirode Orjen** je zaštićeno područje dijela Orjena i Bijele gore (sjeverne strane Orjena) na teritoriji grada Trebinja, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina.

Sa 1894 m Zubački kabao je najviši od ukupno 6 vrhova iznad 1800 m. Kao jako krševita planina, Orjen je bezvodan, iako prima prosječno 4762&nbsp;mm padavina godišnje i spada u najkišovitije oblasti u Evropi. Orjen se sastoji od nekoliko paralelnih lanaca koji se pružaju od sjeverozapada prema jugoistoku. Osnovnu vrijednost planine predstavljaju geološka, geomorfološka, biološka i pejzažna raznovrsnost i očuvani prirodni ekosistemi (izuzetne mikološke, florističke i vegetacijske raznovrsnosti), sa brojnim endemičnim, reliktnim, rijetkim i ugroženim vrstama. Ovaj park je nakon proglašenja postao najveće zaštićeno područje u Republici Srpskoj.

## Zaštićeno područje 
Dio Orjena je proglašen za zaštićeno područje, slijedećih karakteristika:
* zaštićeno područje je od: 2020. godine.
* IUCN-ova kategorija zaštićenog područja: V - Zaštićeni pejzaž (Park prirode prema zakonodavstvu RS)
* stepeni zažtite: I, II, III nivoa
* površina: 16.715 ha
* upravljač: Centar za gazdovanje kršem iz Trebinja
* mjesto: Trebinje

Na teritoriji Crne Gore, na površini od 8.897 hektara prostire se zaštićeno područje istog imena i kategorije, čime dva parka čine jedinstvenu parkovsku cjelinu. Posebnu vrijednost čine endemo-reliktne šume munike i ilirske bukove šume. Registrovano je prisustvo brojnih vrsta ptica, autohtonih i alohtonih vrsta ihtiofaune, vodozemaca, gmizavaca i sisara.

## Reference 
Kategorija:Zaštićeni pejzaži u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Zaštićena područja osnovana 2020.
SLC39A1

**Cinkov transporter ZIP1** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **SLC39A1** sa  hromosoma 1.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 324 aminokiseline, a molekulska težina 34.250 Da.

1020304050
MGPWGEPELLVWRPEAVASEPPVPVGLEVKLGALVLLLVLTLLCSLVPIC
VLRRPGANHEGSASRQKALSLVSCFAGGVFLATCLLDLLPDYLAAIDEAL
AALHVTLQFPLQEFILAMGFFLVLVMEQITLAYKEQSGPSPLEETRALLG
TVNGGPQHWHDGPGVPQASGAPATPSALRACVLVFSLALHSVFEGLAVGL
QRDRARAMELCLALLLHKGILAVSLSLRLLQSHLRAQVVAGCGILFSCMT
PLGIGLGAALAESAGPLHQLAQSVLEGMAAGTFLYITFLEILPQELASSE
QRILKVILLLAGFALLTGLLFIQI

## Funkcija
Protein ZIP1 odgovoran je za aktivni transport cinka u ćelije prostate. U mnogim slučajevima karcinoma prostate, SLC39A1 je utišan zbog čega ćelije kanceri prostate imaju nizak sadržaj cinka.

## Također pogledajte
* Rastvorni nosač

## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Vanjski linkovi
Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Kategorija:Porodica rastvornih nosača
SHC1

**SHC-transformirajući protein 1** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **SHC1** sa  hromosoma 1. Za SHC nađeno je da je u sisarskim ćelijama važan u regulaciji apoptoza i rezistenciji na lijekove.
                             
## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 583 aminokiseline, a molekulska težina 62.822 Da.

1020304050
MDLLPPKPKYNPLRNESLSSLEEGASGSTPPEELPSPSASSLGPILPPLP
GDDSPTTLCSFFPRMSNLRLANPAGGRPGSKGEPGRAADDGEGIVGAAMP
DSGPLPLLQDMNKLSGGGGRRTRVEGGQLGGEEWTRHGSFVNKPTRGWLH
PNDKVMGPGVSYLVRYMGCVEVLQSMRALDFNTRTQVTREAISLVCEAVP
GAKGATRRRKPCSRPLSSILGRSNLKFAGMPITLTVSTSSLNLMAADCKQ
IIANHHMQSISFASGGDPDTAEYVAYVAKDPVNQRACHILECPEGLAQDV
ISTIGQAFELRFKQYLRNPPKLVTPHDRMAGFDGSAWDEEEEEPPDHQYY
NDFPGKEPPLGGVVDMRLREGAAPGAARPTAPNAQTPSHLGATLPVGQPV
GGDPEVRKQMPPPPPCPGRELFDDPSYVNVQNLDKARQAVGGAGPPNPAI
NGSAPRDLFDMKPFEDALRVPPPPQSVSMAEQLRGEPWFHGKLSRREAEA
LLQLNGDFLVRESTTTPGQYVLTGLQSGQPKHLLLVDPEGVVRTKDHRFE
SVSHLISYHMDNHLPIISAGSELCLQQPVERKL

SCOP klasifikuje 3D strukturu kao pripadnost porodici SH2-domena.

## Gen i ekspresija 
Gen SHC1 nalazi se na hromosomu 1 i kodira tri glavne izoforme proteina: p66SHC, p52SHC i p46SHC. Ovi proteini se razlikuju po aktivnosti i subćelijskoj lokaciji, p66 je najduži i dok p52 i p46 povezuju aktiviranu receptorsku tirozin kinazu na RAS putu. The protein SHC1 also acts as a scaffold protein which is used in cell surface receptors. The three proteins that SHC1 codes for have distinctly different molecular weights. All three SHC1 proteins share the same domain arrangement consisting of an N-terminal phosphotyrosine-binding(PTB) domain and a C-terminal Src-homology2(SH2) domain. Both of the domains for the three proteins can bind to tyrosine-phosphorylated proteins but they are different in their phosphopeptide-binding specificities. P66SHC is characterized by having an additional N-terminal CH2 domain. Čini se da kod raka prostate i jajnika povećana ekspresija p66Shc podstiče proliferaciju ćelija. i tumorigenost, posebno kod ksenotransplanta raka prostate  Ovaj tumorogeni efekat je povezan sa njegovom sposobnošću da poveća redoksni stres u ovim ćelijama raka.

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi
Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Peter Schumann

mini|Peter Schumann, 2010
**Peter Schumann** (rođen 11. juna 1934.) je suosnivač i direktor The Bread and Puppet Theater. Rođen u Šleziji, bio je vajar i plesač u Njemačkoj prije nego što se preselio u Sjedinjene Države 1961. Godine 1963. osnovao je Bread & Puppet u New Yorku, a 1970. preselio se u Vermont, na kraju se nastanio u Gloveru, Vermont, gdje njegovo pozorište i danas izvodi svoje predstave.

## Djela 
* *Puppen und Masken. Das Bread and Puppet Theater*, Fischer, Frankfurt am Main/Germany, 1973.
* *Bread and Puppet Theater - THIS IS*, 1980.
* *Bread and Puppet: HALLELUJAH*, 1983.
* Uprising of the Beast After the Good Life Fails, 1987.
* *White Horse Butcher*, 1988.
* Bible, 1991.
* *The Radicality of the Puppet Theater*, 1991.
* *St. Francis Preaches to the Birds*, 1992.
* *The old art of puppetry in the new world order*, 1993.
* *Bread: A lecture to art students at SUNY/Purchase, New York*. 1987, reprint 1994.
* *Bread & Puppet*. Green Man, 1996.
* *Life of a Squirrel*, 1996.
* *What, At the End of This Century, Is the Situation of Puppets and Performing Objects?*, 1999.
* ''Puppet Uprising: Peter Schumman's Bread & Puppet Theater*, 2003.
* *Planet Kasper: Comix and Tragix*, 2011.
* *Shatterer Book*, 2013.
* *Bread & Sentences*, 2015.
* *Planet Kasper Volume Two: Comix & Tragix*, 2015.
* *Faust 3*, 2016.
* *Theatrum Mundi*, 2017.
* *Riot*, 2017.
* *Life and Death of Charlotte Salomon*, 2018.
* *We*, 2018.
* *From the Possibilitarian Arsenal of Belligerent and Not So Belligerent Slogans*, 2018.
* *Diagonal Man Theory + Praxis: Volume I*, 2019.
* *Diagonal Man Theory + Praxis: Volume 2*, 2019.
* *A Child's Deprimer*, 2019.
* *Bedsheet Mitigations*, 2020.
* *All, Nothing, Nothing At All*, 2020.
* *Handouts and Obligations*, 2021.
* *Declaration of Light*, 2021.
* *Es Ist Vollbracht - Mission Accomplished*, 2021.
* *She Sits She Rides She Flies*, 2021.
* *Kropotkin Says*, 2023.
* *Tears Clouds Trees*, 2023.
* *Gaza Genocide Bedsheets*, 2023.
* *Mister Aeschylus' The Persians*, 2024.
* *We Possibilitarians One'', 2024.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Rođeni 1934.
Kategorija:Biografije, Lüben
TAR sindrom

**TAR-sindrom** (trombocitopenija sa nedostatkom žbične kosti) je rijedak genetički poremećaj koji je karakteriziran odsustvom radijusne kosti u podlaktici i dramatično smanjen broj trombocita.

## Znakovi i simptomi
* Pojavljuje se sa simptomima trombocitopenije ili sniženog broja trombocita, što dovodi do modrica i potencijalno po život opasne hemoragije.
* Odsustvo žbične kosti na podlaktici sa očuvanjem korijena palca

Druge uobičajene veze između ljudi sa TAR sindromom uključuju preoblema sa anemijaama, srcem bubreziima problemi, zglobovima koljena i česta je alergija na mlijeko. Kod pacijenata sa TAR opisani su različiti slučajevi sa leukemija ma.

## Genetika
[thumb|upright=1.5| [Lokus (genetika)|Citogenetska lokacija (ružičasta kutija) gena RBM8A 0lon 1q21.1]]

Ovo stanje zahteva mutacije u oba homologna hromosoma. Prva mutacija je nasljeđivanje sindroma delecije 1q21.1, a druga je u preostalom genu RBM8A.

Otprilike 95% pacijenata sa TAR-om ima jednu nefunkcionalnu kopiju gena RBM8A.

## Liječenje
Tretmani se kreću od transfuzije trombocita 40 godina kasnje, Hall je prikipio 40 slučajeva i poremećaj predstavio kao  "trombocitopenija s nedostatkom radijusa". U 1988., Hedberg objavio je članak sa 100 slučajeva.

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 

## Vanjski linkovi 
* Thrombocytopenia Absent Radii research study of Inherited Bone Marrow Failure Syndromes (IBMFS) 
* GeneReview/NCBI/NIH/UW entry on Thrombocytopenia Absent Radius Syndrome

Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Autosomne monosomije i delecije
Kategorija:Sindromi s dismelijom
Kategorija:Sindromi koji utječu na krv
Kategorija:Rijetki sindromi
Park prirode Prača

**Park prirode Prača** nalazi se na teritoriji opština Rogatica i Pale, Bosna i Hercegovina Dijelovi parka su:
* klisurasto - kanjonska dolina rijeke Prače sa 
* pećina Govještica i 
* Mračna pećina (Banj Stijena) sa brojnim podzemnim oblicima kraškog reljefa i pećinskog nakita.

U kanjonu Prače žive brojne endemske i reliktne vrste.

## Zaštićeno područje 
Područje je proglašeno za zaštićeno podruje, slijedećih karakteristika:
* zaštićeno je područje od: 2021. godine
* IUCN-ova kategorija zaštićenog područja: V - Zaštićeni pejzaž (Park prirode prema zakonodavstvu RS)
* režim zažtite: II (690 ha) i III stepena (3.377 ha)
* površina: 4.067 ha
* upravljač: Šume Republike Srpske, Šumsko gazdinstvo "Sjemeć"
* mjesto: Rogatica, Pale (2,4% teritorije)

## Reference 
Kategorija:Zaštićeni pejzaži u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Zaštićena područja osnovana 2021.
SMCP

**Šećerni transporter SWEET1**, poznat i kao **RAG1-aktivirajući protein 1** i **protein ćelijske strome** (**SMSCP**), jest membranski protein koji je kod ljudi kodiran genom **SLC50A1** sa  hromosoma 1. SWEET1 je jedini transporter iz porodice gena SLC50 (SWEET) prisutan u genomima većine životinjskih vrsta, sa izuzetkom nematode *Caenorhabditis elegans*, koja ima sedam

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 221 aminokiselina, a molekulska težina 25.030 Da.

1020304050
MEAGGFLDSLIYGACVVFTLGMFSAGLSDLRHMRMTRSVDNVQFLPFLTT
EVNNLGWLSYGALKGDGILIVVNTVGAALQTLYILAYLHYCPRKRVVLLQ
TATLLGVLLLGYGYFWLLVPNPEARLQQLGLFCSVFTISMYLSPLADLAK
VIQTKSTQCLSYPLTIATLLTSASWCLYGFRLRDPYIMVSNFPGIVTSFI
RFWLFWKYPQEQDRNYWLLQT

## Funkcija
SWEET1 je široko eksprimirann transporter glukoze. Međutim, goveđi homolog SLC50A1 povezan je sa koncentracijom laktoze u mlijeku, a homolog CiRGA u morski om mlazu *Ciona intestinalis* neophodan je za diferencijaciju tkiva tokom embriogeneze, posebno za razvoj notohorda.

SWEET geni uobičajeni su u biljnim genomima, sa dvadesetak paraloga 

## Reference
## Dopunska literatura
* 
* 
* 
* 

Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Kategorija:Porodica rastvornih nosača
SPG23

**Protein spazamske paraplegije 23** (SPG, autosomno recesivna) jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **SPG** koji  sa  hromosoma 1.                             
Zauzima  25 cM na lokusu  1q24-q32. A studije asocijacije širom genoma povezale su ovaj lokus sa tipom nasljedne spazamske paraplegije (HSP).

Grupa autora je 2003, ažurirala kliničke karakteristike arapske izraelske porodice sa brakom u srodstvu, u kojoj je četvero od sedmoro djece zahvaćeno spazamskom paraplegijom, sa  komplikovanim pigmentnim abnormalnostima kože. Pregled povezivanja u cijelom genomu, koji je obavljen za cijelu porodicu, identificirao je novi lokus (SPG23) za ovaj oblik nasljedne spazamske paraplegije, u regiji od približno 25 cM hromosomske regije 1q24-q32, sa vršnim logaritmom šanse od 3,05.
Nakon toga, 2006, novi rad polazi od činjenice da se nasljedna spazamska paraplegija (HSP) klinički klasifikuje kao čista kada se progresivna pogođenost javlja izolovano ili komplikovana kada su prisutne druge neurološke abnormalnosti. Najmanje 22 genska lokusa su povezana sa HSP, od kojih je osam autosomno recesivno (ARHSP). HSP kompliciran prisustvom tankog *corpus callosum* (HSP-TCC) uobičajen je podtip HSP. Jedan genski lokus identifikovan je na hromosomskoj poziciji 15q13-q15 (SPG11) za HSP-TCC, ali neke porodice HSP-TCC nisu povezane sa ovim lokusom, kao, naprimjer na hromosomu 1 i hreomosomu 8.
Dvijee porodice su imale komplikovan ARHSP. Pogođene osobe u porodici A imale su tanko žuljevito tijelo i intelektualnu invalidnost, dok su u porodici B dvije, od tri, oboljele osobe imale epilepsiju. U obje porodice, analiza povezivanja identifikovala je lokus na hromosomu 8,  između markera D8S1820 i D8S532, sa najvišim kombinovanim lod-skorom od 7,077 na markeru D8S505. Ovaj interval od 9 cM, koji se nalazi na 8p12-p11.21 predstavlja novi lokus za ARHSP-TCC. Neuregulinski i KIF13B geni, locirani unutar ovog intervala, zanimljivi su funkcionalni kandidatski geni za ovaj oblik HSP.
 
## Reference 
## Dopunska literatura 
* 

Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Geni na hromosomu 8
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Zajednice bora munike

**Zajednice bora munike** su biljna zajednica u kojima dominiraju stabla bora munike. Šumske sastojine munike su ispresjecanog areala na visokom gorju Hercegovine, Crne Gore, Kosova, Makedonije, Albanije, Bugarske, Grčke i u odvojenim skupinama u južnoj Italiji. Time se opšte rasprostranjenje munike uklapa u submediteransko područje, gdje šumske zajednice te vrste drveća zauzimaju pretežno više predjele (uglavnom između 1.000 i 1.900 &nbsp;m).

**Munika** () je tercijarni relikt, očuvan tokom glacijacije. Sredinom XIX stoljeća grčki botaničar Theodor Heldreich, proučavajući floru planine Olimp u Grčkoj, našao je na njenim padinama jednu novu vrstu borova, koja mu se učinila srodna vrsti *Pinus maritima Ait.*, pa je jednu njenu grančicu pod tim nazivom poslao u Ženevu na klasifikaciju. Švicarski botaničar Herman Christ, je utvrdio da se radi o nepoznatoj vrsti bora, kojoj je uz kratko sažet opis dao naziv *Pinus heldreichii Christ 1863*.

Ova vrsta bora je i endemska vrsta drveća ograničenog, isprekidanog i malog prirodnog areala. Njeno stanište je na strmim i suhim padinama, na krečnjačkoj i dolomitnoj podlozi, čineći vrlo često i gornju granicu šumske vegetacije. Raste sporo u sastojinama, na supstratu sa serpentinskim ili kiselim silikatnim supstratima. U prvom slučaju zauzima izrazito ekstremna staništa sa uskim grebenima, strmim padinama s izraženim liticama i točilima. U takvim uslovima, na plitkim i kamenitim tlima, sastojine munike se održavaju kao trajni stadij vegetacije. Na taj način munici ne konkuriraju druge vrste šumskoga drveća, te je stoga za takve terene, koji su uz ostalo redovito i bezvodni, praktično postala jedina vrsta koja dolazi u obzir za pošumljavanje.

Nasuprot ograničenome arealu, šume munike imaju veliko značenje i zbog toga što čine rijetkost u šumskoj vegetaciji, i zbog velike zaštitne uloge u sprječavanju erozije. Zbog izvrsnih tehničkih vrijednosti drveta munike, te šume imaju i određeno gospodarsko značenje. Munika je poznata i kao izrazito pionirska vrsta drveća, zbog čega ima važnu ulogu u dinamici vegetacije, posebno u progresivnoj sukcesiji,

Zajednice bora munike na Orjenu (300&nbsp;ha), Lovćenu (300&nbsp;ha) i Rumiji (100&nbsp;ha) u Crnoj Gori proglašene su za zaštićeno područje kategorije III - spomenik prirode.

## Reference 
Kategorija:Spomenici prirode u Crnoj Gori
Kategorija:Zaštićena područja osnovana 2009.
TNFSF18

**Član 18 natporodice ligandnih tumorskog faktora nekroze** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **TNFSF18** sa  hromosoma 1.

1020304050
MTLHPSPITCEFLFSTALISPKMCLSHLENMPLSHSRTQGAQRSSWKLWL
FCSIVMLLFLCSFSWLIFIFLQLETAKEPCMAKFGPLPSKWQMASSEPPC
VNKVSDWKLEILQNGLYLIYGQVAPNANYNDVAPFEVRLYKNKDMIQTLT
NKSKIQNVGGTYELHVGDTIDLIFNSEHQVLKNNTYWGIILLANPQFIS

## Funkcija
Protein kodiran ovim genom je citokin koji pripada porodici liganda faktora tumorske nekroze (TNF). Ovaj citokin je ligand za receptor TNFRSF18/AITR/GITR. Pokazalo se da modulira preživljavanje T-limfocit a u perifernim tkivima. Ovaj citokin je također otkriven u endotelnim ćelijama i smatra se da je važan za interakciju između njih T-limfocita.

## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Vanjski linkovi
Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
SMG7

**Protein SMG7** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **SMG7** sa  hromosoma 1.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 1.137 aminokiselina, a molekulska 127.282 težina Da.

1020304050
MSLQSAQYLRQAEVLKADMTDSKLGPAEVWTSRQALQDLYQKMLVTDLEY
ALDKKVEQDLWNHAFKNQITTLQGQAKNRANPNRSEVQANLSLFLEAASG
FYTQLLQELCTVFNVDLPCRVKSSQLGIISNKQTHTSAIVKPQSSSCSYI
CQHCLVHLGDIARYRNQTSQAESYYRHAAQLVPSNGQPYNQLAILASSKG
DHLTTIFYYCRSIAVKFPFPAASTNLQKALSKALESRDEVKTKWGVSDFI
KAFIKFHGHVYLSKSLEKLSPLREKLEEQFKRLLFQKAFNSQQLVHVTVI
NLFQLHHLRDFSNETEQHTYSQDEQLCWTQLLALFMSFLGILCKCPLQNE
SQEESYNAYPLPAVKVSMDWLRLRPRVFQEAVVDERQYIWPWLISLLNSF
HPHEEDLSSISATPLPEEFELQGFLALRPSFRNLDFSKGHQGITGDKEGQ
QRRIRQQRLISIGKWIADNQPRLIQCENEVGKLLFITEIPELILEDPSEA
KENLILQETSVIESLAADGSPGLKSVLSTSRNLSNNCDTGEKPVVTFKEN
IKTREVNRDQGRSFPPKEVRRDYSKGITVTKNDGKKDNNKRKTETKKCTL
EKLQETGKQNVAVQVKSQTELRKTPVSEARKTPVTQTPTQASNSQFIPIH
HPGAFPPLPSRPGFPPPTYVIPPPVAFSMGSGYTFPAGVSVPGTFLQPTA
HSPAGNQVQAGKQSHIPYSQQRPSGPGPMNQGPQQSQPPSQQPLTSLPAQ
PTAQSTSQLQVQALTQQQQSPTKAVPALGKSPPHHSGFQQYQQADASKQL
WNPPQVQGPLGKIMPVKQPYYLQTQDPIKLFEPSLQPPVMQQQPLEKKMK
PFPMEPYNHNPSEVKVPEFYWDSSYSMADNRSVMAQQANIDRRGKRSPGV
FRPEQDPVPRMPFEKSLLEKPSELMSHSSSFLSLTGFSLNQERYPNNSMF
NEVYGKNLTSSSKAELSPSMAPQETSLYSLFEGTPWSPSLPASSDHSTPA
SQSPHSSNPSSLPSSPPTHNHNSVPFSNFGPIGTPDNRDRRTADRWKTDK
PAMGGFGIDYLSATSSSESSWHQASTPSGTWTGHGPSMEDSSAVLMESLK
SIWSSSMMHPGPSALEQLLMQQKQKQQRGQGTMNPPH

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjski linkovi
Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
TMEM81

**Član A torzinske porodice 3** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **TOR3A** sa  hromosoma 1.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 397 aminokiselina, a molekulska težina 46.199 Da.

1020304050
MLRGPWRQLWLFFLLLLPGAPEPRGASRPWEGTDEPGSAWAWPGFQRLQE
QLRAAGALSKRYWTLFSCQVWPDDCDEDEEAATGPLGWRLPLLGQRYLDL
LTTWYCSFKDCCPRGDCRISNNFTGLEWDLNVRLHGQHLVQQLVLRTVRG
YLETPQPEKALALSFHGWSGTGKNFVARMLVENLYRDGLMSDCVRMFIAT
FHFPHPKYVDLYKEQLMSQIRETQQLCHQTLFIFDEAEKLHPGLLEVLGP
HLERRAPEGHRAESPWTIFLFLSNLRGDIINEVVLKLLKAGWSREEITME
HLEPHLQAEIVETIDNGFGHSRLVKENLIDYFIPFLPLEYRHVRLCARDA
FLSQELLYKEETLDEIAQMMVYVPKEEQLFSSQGCKSISQRINYFLS

## Reference
## Dopunska literatura 
*

Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika