Egzonukleaza

thumb|200px|3' do 5' asociranost egzonuklease sa Pol I
**Egzonukleaze** su enzimi koji razlažu jedan po jedan nukleotid od kraja (egzo)polinukleotidnog lanca. Tada dolazi do hidrolizne reakcije koja prekida fosfodiesterske veze bilo na kraju 3' ili na 5'. Njihov bliski srodnik je endonukleaza koji cijepa fosfodiesterske veze u sredini (endo)polinukleotidnog lanca. Eukarioti i prokarioti imaju tri vrste egzonukleza uključenih u normalan promet iRNK: 5 'do 3' egzonukleleza (Xrn1), koja je ovisna o proteinu za odmotavanje; 3 'do 5' egzonuklaza, nezavisni protein; i poli (A) -specifična 3 'do 5' egzonuklaza.

I kod Archaea i eukariota, jedan od glavnih puteva razgradnje RNK izvodi multiproteinski egzozomni kompleks, koji se uglavnom sastoji od 3 'do 5' egzoribonukleaza.

## Značaj za polimeraze 
Poznato je da RNK polimeraza II  djeluje tokom prekida transkripcije; djeluje s 5 'egzonuklazom (ljudski gen Xrn2) kako bi razgradio novoformirani transkript nizvodno, napuštajući mjesto poliadenilacije i istovremeno snimajući polimerazu. Ovaj postupak uključuje dopremanje egzonuklaze do pol II i prekidanje transkripcije.
Pol I tada sintetizira DNK nukleotide umjesto prajmera RNK koji je upravo uklonila. DNK polimeraza I ima 3 'do 5' i 5 'do 3' egzonuklezne aktivnosti, koje se koriste pri uređivanju i korekturi DNK za pogreške. 3 'do 5' može ukloniti samo jedan mononukleotid istovremeno, a aktivnost 5 'do 3' može ukloniti mononukleotide ili najviše 10 nukleotida odjednom.

## Tipovi kod *E. coli* 
thumb|250px|top right|Egzonukleaza WRN sa (žutim) aktivnim mjestom
U 1971., Lehman I. R. otkrio je egzonukluzu I u *E. coli*. Od tada su slijedila  brojna otkrića, uključujući enzime kao što su: egzonuklaza II, III, IV, V, VI, VII, i VIII. Svaki tip egzonuklaze ima određenu vrstu funkcije ili uvjeta.

**Egzonukleaza I** razdvaja jednolančane DNK u smjeru 3 '→ 5', oslobađajući dezoksiribonukleozid 5'-monofosfate jedan za drugim. Ne cijepa lance DNK bez 'terminalnih 3'-OH grupa jer su blokirani fosforilnim ili acetilnim grupama.

**Egzokuleaza II** povezana je sa DNK polimerazom I, koja sadrži 5' egzonuklelezu koja se odvaja od RNK prajmera koji se nalazi odmah uzvodno od mesta sinteze DNK na način 5' → 3 '.

**Egzonukleaza III** ima četiri katalitske aktivnosti:
* 3 'do 5' egzodoksiribonukleazna aktivnost, koja je specifična za dvolančane DNK;
* RNazna aktivnost;
* 3' fosfatazna aktivnost:
* Aktivnost AP endonukleaze (kasnije je nazivana endonukleaza II).

**Egzonukleaza IV** dodaje molekulu vode, tako da može prekinuti vezu oligonukleotida s nukleozid 5' monofosfatom. Da bi funkcionirala i radila na višim temperaturama od egzonuklaze I,  ova egzonuklaza zahtijeva **Mg 2+**.

**Egzonukleaza V**  je 3' do 5'  hidrolizujući enzim koji katalizira linearnu dvolančanu DNK i jednolančanu DNK, za što je potreban  **Ca2+**. This enzyme is extremely important in the process of homologous recombination.
 
**Egzonukleaza VIII** je 5' do 3' dimerni protein koji ne zahtijeva ATP ili bilo kakve gepove ili ureze u niti ali za obavljanje svoje funkcije zahtijeva '''slobodnu 5' OH grupu'''.

## Otkrića kod ljudi
Za 3-do 5 'endonukleazu ljudskog tipa poznato je da je od presudne važnosti za pravilnu obradu histona pre-iRNK, pri čemu U7 snRNP usmjerava postupak pojedinačnog cijepanja. Nakon uklanjanja proizvoda cijepanja nizvodnog toka (DCP) Xrn1 nastavlja daljnju razgradnju proizvoda dok se potpuno ne razgradi. Ovo omogućava recikliranje nukleotida. Xrn1 povezan je s aktivnosti kotranskripcije cijepanja (CoTC) koja djeluje kao prekursor za razvoj nezaštićenog slobodnog 5' kraja, tako da egzonuklaza može nizvodno ukloniti i degradirati produkt cijepanja (DCP) . Ovo pokreće raskid transkripcije jer nije potrebno stvaranje DNK ili RNK lanaca u njihovim tijelima.

## Otkrića kod kvasca 
Opći i regulatorni kompleks za transkripciju u kvasaca  je CCR4-Not za koji je otkriveno da je povezan sa metabolizmom iRNK, inicijacijom transkripcije i degradacijom iRNK. Otkriveno je da CCR4 sadrži RNK i aktivnosti eksonukleaze jednolančane DNK 3 'do 5'. Druga komponenta povezana sa CCR4-Not je protein CAF1, za koji je utvrđeno da sadrži 3 'do 5' ili 5 'do 3' domen egzonuklaze u *Mus musculus* i *Caenorhabditis elegans*.  Ovaj protein nije pronađen u kvascu, što sugerira da će vjerovatno imati nenormalni domen egzonuklaze poput one koja se viđa u metazoanu.  Kvasac sadrži Rat1 i Xrn1 eksonukleazu. Rat1 djeluje baš kao i ljudski tip (Xrn2) i Xrn1 funkcija u citoplazmi, u smjeru 5 'do 3' da razgradi RNA (prije 5,8 i 25 s rRNA) u odsustvu Rat1.
 
## Reference
## Vanjski linkovi
* 

Kategorija:EC 3.1
Kategorija:Genetičke tehnike