Dušični iperit

[thumb|200px|HN1 ([bis(2-HhloroetIl)etIlamin)]]
[thumb|200px|HN2 ([bis(2-hloroetil)metilaminki mustin)]]
)]]
**Dušični iperiti** su citotoksični organski spojevi sa hloretilaminskom (Cl(CH2)2NR2) funkcionalnom grupom. Iako su prvobitno proizvedeni kao hemijska ratna sredstva, bili su prvi hemoterapeutski agensi za lečenje raka.  Dušični iperiti su nespecifični DNK agensi za alkilaciju.

## Hemijski rat
Tokom Drugog svetskog rata dušični iperiti su proučavani na Yale School of Medicine pod vođstvom  Alfreda Gilmana i Louisa Goodmana i klasifikovani su za klinička ispitivanja dejstva dušićnih iperita na ljudima za liječenje limfoma, započeta u decembru 1942. Također tokom Drugog svetskog rata, incident tokom zračnog napada na Bari, Italija, doveo je do oslobađanja iperita koji je pogodio nekoliko stotina vojnika i civila. Medicinski pregled preživjelih pokazao je smanjen broj limfocita. Nakon što je Drugi svjetski rat završen, incident u Bariju i studije Yale grupe su se na kraju spojile što je dovelo do traženja drugih sličnih spojeva. Zbog svoje upotrebe u prethodnim studijama, dušični iperit poznat kao "HN2" postao je prvi hemoterapijski lijek mustin.

Dušični iperiti nisu povezani sa biljkom gorušice ili njenom oštrom esencijom, alil izotiocijanatom; ime dolazi od oštrog mirisa preparata hemijskog oružja.

## Primjeri
Dušičnoiperitni lijek mustin (HN2), više nije uobičajeno u upotrebi u svojoj originalnoj IV formulaciji zbog prevelike toksičnosti. Ostali razvijeni dušični iperiti uključuju ciklofosfamid, klorambucil, uramustin, melfalan i bendamustin. Bendamustin se nedavno ponovo pojavio kao održiv hemoterapeutski tretman.

Dušični iperiti koji se mogu koristiti u svrhe hemijskog ratovanja strogo su regulisani. Njihove oznake oružja su:
* HN1: Bis(2-hloretil)etilamin
* HN2: Bis(2-hloretil)metilamin
* HN3: tris(2-kloroetil)amin

Nor-iperit se može koristiti u sintezi piperazinskih lijekova. Na primjer, mazapertin, aripiprazol i fluanizon. Canfosfamid je takođe napravljen od noriperita.

Pripremljeni su i neki dušični iperiti od opijata, iako nije poznato da su antineoplastični. Primjeri uključuju klornaltreksamin i hloroksimorfamin.

## Mehanizam djelovanja
Dušični iperiti (NM) formiraju ciklične aminijske ione (aziridinijski prstenovi)  unutarmolekulskim izmeštanjem hlorida aminskim gušikom. Ova grupa aziridinija zatim alkiluje DNK kada je napadne N-7 nukleofilni centar na guaninskoj bazi. Drugi napad nakon istiskivanja drugog hlora formira drugi korak alkilacije koji rezultira formiranjem međulančanih poprečnih veza (ICL) kao što je pokazano početkom 1960-ih. U to vrijeme je predloženo da se ICL formiraju između N-7 atoma guaninskog ostatka u 5'-d(GC) sekvenci. Later it was clearly demonstrated that NMs form a 1,3 ICL in the 5’-d(GNC) sequence.

Snažan citotoksični efekt uzrokovan stvaranjem ICL je ono što NM čini efikasnim hemoterapeutskim agensom. Drugi spojevi koji se koriste u hemoterapiji raka a imaju sposobnost da formiraju ICL su cisplatin, mitomicin C, karmustin i psoralen.

Dušični iperiti su moćn i postojana pjenušava sredstva. HN1, HN2, HN3 su stoga klasifikovani kao Spiska 1 supstanci unutar Konvencije o hemijskom oružju. Stoga je proizvodnja i upotreba strogo ograničena.

## Reference
## Dopunska literatura
*
*

Kategorija:Plikavci
Kategorija:Karcinogeni
Kategorija:Dušični iperiti
Kategorija:Liječenje karcinoma
Kategorija:Karcinogene grupe 2A po IARC