Kreatinin

**Kreatinin** (starogrčki: κρέας – *kreas* = meso) je produkt razgradnje keratin-fosfata iz mišića i metabolizma proteina. Tijelo ga otpušta konstantnom brzinom (ovisno o mišićnoj masi).

## Biološki značaj 
Serumski kreatinin važan je pokazalac zdravlja bubrega,  jer je lahki nusprodukt mišićnog metabolizma kojeg bubrezi nepromijenjeno izlučuju. Stvara se sam kreatinin 
 preko  biološkog sistema koji uključuje kreatin, fosfokreatin (poznat i kao kreatin fosfat) i adenozin-trifosfat (ATP), u neposrednoj opskrbi tijela energijom.

Kreatin se sintetizira prvenstveno u jetri, putem metilacije glikocijamina (guanidinocetat, sintetiziran u bubregu iz aminokiselina arginin i glicin) pomoću S-adenozil metionina; zatim se krvlju transportuje do drugih organa, mišića i mozga, gdje fosforilacijom postaje visokoenergetski spoj fosfokreatin.

Kreatinin se uklanja iz krvi uglavnom putem bubrega, prvenstveno glomerulskom filtracijom, ali i proksimalnom tubulskom sekrecijom. Tubulska  reapsorpcija  kreatinina se javlja malo ili nikako. Ako nedostaje filtracija u bubregu, koncentracija kreatinina u krvi raste. Stoga se koncentracije kreatinina u krvi i urinu mogu koristiti za izračunavanje klirensa kreatinina (CrCl), što približno korelira sa brzinom glomerulske filtracije (GFR). Koncentracije kreatinina u krvi mogu se koristiti i same za izračunavanje procijenjene GFR (eGFR).

GFR je klinički važan, jer je mjera funkcije bubrega. Međutim, u slučajevima ozbiljne disfunkcije bubrega, stopa CrCl precijenit će GFR, jer će hipersekrecija kreatinina proksimalnim tubulima činiti veći dio ukupnog prečišćenog kreatinina.Ketokiseline, cimetidin i trimetoprim smanjuju tubulsku sekreciju kreatinina i, prema tome, povećavaju tačnost procjene GFR, posebno kod teške disfunkcije bubrega. (U nedostatku sekrecije, kreatinin se ponaša kao inulin.)

Pri tumačenju koncentracije kreatinina u krvi (plazmi), zajedno sa koncentracijom uree može se napraviti alternativna procjena funkcije bubrega. Omjer BUN-kreatinina (omjer ureinog dušika u krvi i kreatinina) može ukazivati na druge probleme, osim onih koji su svojstveni bubregu; naprimjer, koncentracija uree povišena proporcionalno kreatininu može ukazivati na prerenalni problem kao što je smanjenje volumena.

Svakog dana se 1% do 2% mišićnog keratina pretvara u kreatinin. Muškarci imaju tendenciju za veće koncentracije kreatinina od žena, jer općenito imaju veću masu skeletnih mišića. Povećani unos kreatina u ishrani ili unošenje puno proteina (poput mesa) može povećati dnevno izlučivanje kreatinina. 
 
### Antibakterijska i potencijalna imunosupresivna svojstva 
Studije pokazuju da kreatinin može biti efikasan u ubijanju bakterija mnogih vrsta kako u gram pozitivnih,  tako i gram negativnih, kao i u različitim rezistencijama na antibiotike bakterijskih sojeva. Čini se da kreatinin ne utiče na rast gljiva i kvasaca; ovo se može koristiti za izolaciju sporije rastućih gljiva bez normalnih bakterijskih populacija koje se nalaze u većini uzoraka okoline. Još nije poznat mehanizam kojim kreatinin ubija bakterije. Nedavni izvještaj sugerira da kreatinin može imati imunosupresivna svojstva.

## Dijagnostička upotreba 
Kreatinin u serumu je najčešće korišteni pokazalac (ali ne i direktna mjera) bubrežne funkcije. Povišeni kreatinin nije uvijek reprezentativan za istinsko smanjenje GFR. Veliko očitanje može biti zbog povećane proizvodnje kreatinina, a ne zbog smanjene funkcije bubrega, smetnji u ispitivanju ili smanjenog tubulskog lučenja kreatinina. Povećanje serumskog kreatinina može nastati uslijed povećanog uzimanja kuhanog mesa (koje sadrži kreatinin koji se pretvara iz kreatina toplotom kuhanja) ili prekomjernog unosa proteina i dodataka kreatinu, koji se uzimaju za poboljšanje sportskih performansi. Intenzivno vježbanje može povećati razinu kreatinina, povećavajući razgradnju mišića. Dehidracija uslijed upalnog procesa s vrućicom može uzrokovati lažni porast koncentracije kreatinina, koji nije povezan sa stvarnom ozljedom bubrega, kao u nekim slučajevima kod holecistitisa. Test može ometati nekoliko lijekova i hromogena. Izlučivanje kreatinina kroz tubule mogu blokirati neki lijekovi, što opet povećava izmjereni nivo kreatinina.

### Kreatinin u serumu 
Dijagnostička ispitivanja serumskog kreatinina koriste se za određivanje bubrežne funkcije. Referentni interval je 0,6–1,3&nbsp;mg/dL (53–115 μmol/L).  Mjerenje serumskog kreatinina jednostavan je test i najčešće je korišteni pokazalac funkcije bubrega.

Porast koncentracije kreatinina u krvi kasni je marker, primijećen samo uz znatna oštećenja funkcije nefrona. Zato je ovaj test neprikladan za otkrivanje rane faze bubrežne bolesti. Bolja procjena funkcije bubrega dobije se izračunavanjem procijenjene brzine glomerulske filtracije (eGFR). eGFR može se precizno izračunati bez 24-satnog sakupljanja urina,  pomoću koncentracije kreatinina u serumu i nekih ili svih od sljedećih varijabli: spol, starost, težina i rasa/populacija, kako predlaže Američko udruženje za dijabetes. Mnoge laboratorije automatski će izračunati eGFR,  kada se zatraži test kreatinina.

Zabrinutost krajem 2010. godine odnosi se na usvajanje novih metoda analize i mogući utjecaj koji to može imati u oblasti kliničke medicine. Većina kliničkih laboratorija sada usklađuje svoja mjerenja kreatinina s novom standardizovanom masenom spektrometrijom razrjeđivanja izotopa (IDMS) za mjerenje serumskog kreatinina. Čini se da IDMS daje niže vrijednosti od starijih metoda, kada su vrijednosti kreatinina u serumu relativno niske, naprimjer 0,7&nbsp;mg/dL. IDMS metoda rezultirala bi komparativnim precjenjivanjem odgovarajućeg izračunatog GFR  kod nekih pacijenata s normalnom bubrežnom funkcijom. Nekoliko lijekova se dozira čak i u normalnoj bubrežnoj funkciji na tom izvedenom GFR. Doza, ukoliko se dalje ne modifikuje, sada bi mogla biti veća od željene, potencijalno uzrokujući povećanu toksičnost vezanu za lijek. Kako bi se suprotstavilo učinku prelaska na IDMS, nove smjernice FDA su predložile ograničavanje doza na određene maksimume karboplatinom, lijekom za hemoterapiju.

Japansko istraživanje iz 2009. godine pokazalo je da je niža koncentracija kreatinina u serumu povezana s povećanim rizikom za razvoj dijabetesa tipa 2 kod japanskih muškaraca.

### Kreatinin u mokraći 
Muškarci proizvode približno 150-200 μmol/kg/24h, a žene približno 100-150 μmol/kg/24h. U normalnim okolnostima, sva ta dnevna proizvodnja kreatinina izlučuje se urinom.

Koncentracija kreatinina provjerava se tokom standardnih testova lijekova u urinu. Očekivana koncentracija ukazuje na to da je testni uzorak nerazrijeđen, dok male količine kreatinina u urinu ukazuju na manipulirani test ili niske početne koncentracije kreatinina. Testirani uzorci za koje se smatra da su izmanipulirani zbog niskog kreatinina nisu testirani, a test se ponekad smatra neuspjelim.

## Tumačenje 
U Sjedinjenim Državama i u većini evropskih zemalja, kreatinin se obično izražava u mg/dL, dok je u Kanadi, Australiji i nekoliko evropskih zemalja, uobičajena jedinica μmol/L. 1&nbsp;mg/dl kreatinina iznosi 88,4 μmol/L.

Tipski ljudski referentni opsezi za serumski kreatinin su 0,5&nbsp;mg/dL do 1,0&nbsp;mg/dL (oko 45μmol/L do 90μmol/L) za žene i 0,7&nbsp;mg/dL do 1,2&nbsp;mg/dL (60μmol/L do 110 μmol/L) za muškarce. Značaj pojedinačne vrijednosti kreatinina mora se tumačiti u svjetlu mišićne mase pacijenta. Pacijent s većom mišićnom masom imat će veću koncentraciju kreatinina. Dok osnovna linija serumskog kreatinina od 2,0&nbsp;mg/dL (177μmol/L) može ukazivati na normalnu funkciju bubrega kod muškog tijela, kreatinin u serumu od 1,6&nbsp;mg/dL (110μmol/L) može ukazivati na značajan bubrežni poremećaj kod starijih žena. 
, upoređivanje sadržaja kreatinina u krvi (prikazano u jabučasto  zelenoj) sa ostalim sastojcima]]

Trend koncentracije kreatinina u serumu s vremenom je važniji od apsolutne koncentracije kreatinina.

Koncentracije kreatinina u serumu mogu se povećati kada se uzima ACE inhibitor (ACEI) za zatajenje srca i hroničnu bolest bubrega. ACE inhibitori pružaju koristi za preživljavanje pacijentima sa zatajenjem srca i usporavaju napredovanje bolesti kod onih sa hroničnom bolešću bubrega. Očekuje se porast koji ne prelazi 30% uz upotrebu ACEI. Stoga se upotreba ACEI ne smije zaustaviti, ukoliko porast kreatinina u serumu ne pređe 30% ili se ne razvije hiperkalemija.

## Hemija 
U hemijskom smislu, kreatinin je spontano formirani ciklični derivat keratina. Postoji nekoliko tautomera kreatinina; poredani su po doprinosu:
*2-amino-1-metil-1*H*-imidaz-4-ol (ili 2-amino-1-metilimidaz-4-ol)
*2-amino-1-metil-4,5-dihidro-1*H*-imidazol-4-on
*2-amino-1-metil-2,3-dihidro-1*H*-imidaz-4-ol (ili 2-amino-1-metil-3*H*-imidaz-4-ol)
*2-amino-1-metilimidazolidin-4-on
*2-amino-1-metil-2,5-dihidro-1*H*-imidaz-4-ol (ili 2-amino-1-metil-5*H*-imidaz-4-ol)

Kreatinin se počinje raspadati na oko 300&nbsp;°C.

## Također pogledajte 
* Cistatin C – novi marker funkcije bubrega
* Jaffeova reakcija – primjer metoda ispitivanja kreatinina
* Rabdomioliza – može se dijagnosticirati pomoću nivoa kreatinina
* Nefrotski sindrom
*Kreatin

## Reference
## Vanjski linkovi
* Lab Tests Online 
* Creatinine: analyte monograph  – The Association for Clinical Biochemistry and Laboratory Medicine

Kategorija:Gvandini
Kategorija:Metabolizam
Kategorija:Fiziologija životinja
Kategorija:Imidazolidini