Oligopeptid

[thumb|500px|centar|**Tetrapeptid je primjer oligopeptida**:  [Valin|Val-Gly-Ser-Ala je označen **zeleno** i  pokazuje amino kraj, tj.  (**L-valin**),  a **plavim** je označen  karboksilni kraj (**L-Alanin**).]]
 
**Oligopeptid**, često samo  peptid (grč. *oligo* = nekoliko), sastoji se od četiri do dvadeset aminokiselina  i može uključivati tetrapeptide pentapeptide heksapeptide i tako naprijed.

Ponekad se u ovu kategoriju uključuju i dipeptidi i tripeptidi, ali je uobičajena praksa da one strukture i pojave koje imaju do tri elementa nose prefiks prema broju gradivnih elemenata, tj. **di**- (dipeptid]]i, npr.) i  *tri*- (tripeptidi, npr.).

Opisano je više od 600 oligopeptidnih varijanti, a oko polovina njih je, na bazi molekulske  structure, podijeljeno u sedam klasa:
*aeruginosini, 
*cijanopeptolini,
*mikrocistini, 
*mikroviridini, 
*mikroginini, 
*anabaenopeptini i 
*ciklamati.

Najbolje su proučenu mikrocistini, zbog njihovog potencijalnog toksičnog uticaja na vodi za piće. A review of some oligopeptides found that the largest class are the cyanopeptolins (40.1%), followed by microcystins (13.4%).

## Sinteza
Klasa oligopeptida nastaje putem sinteze neribosomskih peptide nonribosomal peptide (NRPS), izuzev ciklamata i mikroviridina koji se sintetiziraju u ribosomskim putevima

## Primjeri
Primjeri oligopeptida uključuju:

*Amanitin – je ciklični peptide iz  karpofora nekoliko različitih vrsta gljiva. Oni su moćni inhibitori RNK polymeraza kod većine eukariotskih vrsta jer spriječava  proizvodnju iRNK  i sintezu proteina. Ovi peptidi su važni u proučavanju transkripcije. Alfa-amanitin je glavni toksin vrste * Amanita phalloides*, otrovne  za ljude i ostale  životinje.
* Antipain – (An) oligopeptid proizvode od različitih bakterije koje djeluje kao inhibitori protease.
* Ceruletid – je posebni  dekapeptid, koji se nalazi  u koži žabe  *Hyla  caerulea * (australijske  zelene gatalinke.  Prema sastavu I aktivnosti, ceruletid ima vrlo mnogo zajedničkog  sa  holecistokininima. Stimulira lučenje želuca, žuči i gušterače, kao i određenih glatkih mišića. Koristi se za izazivanje  pankreatitisa u eksperimentima na  životinjskim modelima.
* Glutation – je  tripeptid s mnogim ulogama u ćelijama. Veže se sa lijekovima da bi postali  topiviji za izlučivanje, a i  kofaktor je  za neke enzime; uključen je u preuređivanje proteinskih  disulfidnih veza i redukciju  peroksida.
* Leupeptini – su rupa aciliranih oligopeptida koje  proizvodi gljive aktinomicete da funkcionirju  kao inhibitori proteaza. Poznati su po tome da inhibiraju na različitim stupnjevima tripsina, plazmina, kalikreina, papaina i katepsina.
* Netropsin – je snovni polipeptid izoliran  iz bakterije  *Streptomyces netropsis*. To je citotoksični i jaki, specifično vezan  za AT područja DNK, što  se koristi  za genetička istraživanja.
* Pepstatini – *N*-acilirani oligopeptid je  izoliran iz pročišćene kulture  aktinomiceta, koji deluju konkretno u  inhibiranju kiselih  proteaza, kao što su pepsin i renin.
* Peptid T –  *N*-(*N*-(*N*(2)-(*N*-(*N*-(*N*-(*N*-D-alanil L-seril)-L-treonil)-Ltreonil) L-threonil)-L-asparaginil)-L-tirosil)L-treonin.  To je oktapeptidna  sekvenca koja ima homologiju sa proteinskim omotačem  HIV gp120. Može biti koristan kao antivirusni lijek u terapiji AIDS-a. Sržne  pentapeptidne sekvence, TTNYT, koje  se sastoje od aminokiselina 4-8 u peptidu T,  su  slijed u omotaču HIV-a, potreban za pričvršćivanje na CD4 receptor.
* Faloidin –je  vrlo otrovan polipeptid koji je  izoliran u glavnom iz otrovne gljiva  *Amanita phalloides* (*Agaricaceae*), a izaziva ili smrt od srčane  kapi ili uzrokuje fatalne  posljedice u jetri, bubrezima  i CNS (prilikom trovanja gljivama); koristi u proučavanju oštećenja jetre.
* Teprotid – je laboratorijski napravljeni  nonapeptid (Pyr-Trp-Pro-Arg-Pro-Gln-Ile-Pro-Pro), što je isto kao i peptid iz otrova zmije Bothrops jararaca. On inhibira kininazu II i angiotenzin I, a  predložen je kao antihipertenziv.
* Tuftsin - *N*(2)-((1-(*N*(2)-L-treonil)-L-lizil)-L-prolil)-L-arginin. Ovo je  tetrapeptid proizveden u slezeni enzimskom razgradnjom  leukofilnih  gamaglobulina. Stimulira fagocitnu aktivnost krvi, posebno  polimorfonuklearnih  leukocita i neutrofila. Peptid se nalazi u Fd fragmentu  gamaglobulinskih  molekula.

## Također pogledajte
*Dipeptid
*Tripeptid
*Tetrapeptid
*Proteaza

## Reference
## Vanjski linkovi
*Structural Biochemistry/Proteins/Amino Acids (Wikibooks)

Kategorija:Peptidi