Krista

**Mitohondrijski nabor**, **greben** ili  **krista**  je pregib u unutrašnje membrane mitohondrija. Daje unutrašnjoj membrani karakterističnu naboranost, povećavajući površine za hemijske reakcije u mitohondrijama. To pomaže aerobno ćelijsko disanje, jer mitohondrijama je potreban kisik. Kriste su pokrivene proteinima, uključujući ATP sintazu i različite citohrome.

Unutrašnja mitohondrijska membrana se dijeli na brojne kriste, koje joj proširuju površinu, povećavajući njenu sposobnost stvaranja ATP-a. Kod  tipskih jetrenih mitohondrija područje unutrašnje membrane je oko pet puta veće nego kod vanjske. Taj je omjer promjenjiv, a mitohondrije iz ćelija koje imaju veću potražnju za ATP-om, kao što su mišićne, sadrže još više krista. Mitohondrije unutar iste ćelije mogu imati znatno različitu gustoću krista; one kojima je potrebno da proizvedu više energije, imaju mnogo više kristno-membranske površine.. Ovi nabori su obrasli malim okruglim tijelima poznatim kao F1 čestice ili oksisomi. Ovo nisu jednostavni nasumični nabori, već invaginacije na unutrašnjoj membrani, što može uticati na opće hemiosmotske funkcije.

Otkrivanjem dvojno-membranske prirode mitohondrija, pioniri proučavanja mitohondrijske ultrastrukture predložili su različite modele organizaciju unutrašnje membrane mitohondrija. Predložena su tri  modela:
* **Model pregrada** –Prema Paladeu (1953), mitohondrijska unutrašnja membrana savijena je bahato, sa širokim otvorima prema unutarkristnom prostoru. Ovaj je model ušao u većinu udžbenika i u njega je dugo vjerovalo.
* **Model septi** –  Sjöstrand (1953) predložio je da se listovi unutrašnje membrane razvlače poput septe, kroz matricu, razdvajajući ih u nekoliko različitih odjeljaka.
***Model spajanja** - Daems i Wisse (1966) predložili su da se kriste povezuju sa unutrašnjom graničnom membranom preko cjevastih struktura koje karakteriziraju prilično mali promjeri, zvani križni spojevi (CJ). Te su strukture ponovno su  otkrivene nedavno (2008.) elektromagnetnom tomografijom, što je dovelo do uspostave ovog trenutno široko prihvaćenog modela.
Nedavno  (2019.) pronađeni su redove dimera ATP sintaze (ranije poznatih kao "elementarne čestice" ili "oksisomi") koji se formiraju na kristama. Ovi dimeri koji zakrivaju membranu imaju savijeni oblik i mogu biti prvi korak do stvaranja krista. Smješteni su u podnožju krista. Proteinski kompleks sistema mitohondrijskog kontakta s kristama (MICOS) zauzima kristni spoj. Proteini poput OPA1 uključeni su u remodeliranje krista.
	
Prema oblicima kriste se sortiraju u lamelarne, cjevaste i vezikulske. They appear in different cell types. It is debated whether these shapes arise by different pathways.

## Lanac transporta elektrona u kristama
, sa obilježenim kistama.]]
NADH oksidira u NAD+, H+ ione, a elektroni  putem enzima. FADH2 takođe je oksidiran u H+ ione, elektrone i  FAD. Kako ti elektroni putuju dalje kroz lanac prenosa elektrona u unutrašnjoj membrani, energija se postepeno oslobađa i koristi za pumpanje vodikovih iona iz cijepanja NADH i FADH2 u prostor između unutrašnje i vanjske membrane (koji se naziva intermembranski prostor), stvarajući elektrohemijski gradijent.
Ovaj gradijent stvara potencijalni  energiju preko unutrašnje mitohondrijske membrane poznate kao proton-motivska sila. Kao rezultat, nastaje hemiosmoza, a enzim ATP sintaza stvara ATP iz adenozin-difosfata (ADP) i fosfatna grupa. Ovo koristi potencijalnu energiju iz gradijenta koncentracije formiranog od količine H+ iona. H+ ionsi pasivno prolaze u mitochondrijski  matriks pomoću  ATP sintaze, a kasnije pomažu u reformiranju H2O (vode).
Lanac transporta elektrona zahtijeva različitu opskrbu elektronima kako bi pravilno funkcionirao i generirao ATP. Međutim, elektroni koji su ušli u lanac transporta na kraju bi se nakupili kao automobili koji putuju blokiranom jednosmjernom ulicom. Te elektrone napokon prihvata kisik (O 2). Kao rezultat, oni formiraju dvije molekule vode (H2O). Prihvatajući elektrone, kiseik omogućava transportnom lancu elektrona da nastavi sa radom. Lanac je organiziran u lumen membrane kriste, tj. membrana unutar spojnice.

## Također pogledajte
*Mitohondrija
*Ćelijsko disanje

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Ćelijsko disanje
Kategorija:Membranska biologija