Epikutikulski vosak

**Epikutikulski vosak** je prevlaka od voska koja prekriva vanjsku površinu biljne kutikule kod kopnenih biljaka. Može formirati bjelkasti film ili svjetlucati na lišću, plodovima i drugim biljnim organima. Hemijski se sastoji od hidrofobnih organskih spojeva, uglavnom ravnolančanih alifatskih ugljikovodika,  različito supstituiranim funkcionalnim grupama. Glavne funkcije epikutikulskog voska su smanjenje površinskog vlaženja i gubitka vlage. Ostale funkcije uključuju odbijanje ultraljubičastog svjetla, pomaganje u stvaranju ultrahidrofobne i samočišćujuće površine i djelovanje površine protiv penjanja.
 
## Hemijski sastav
Uobičajeni sastojci epikutikulskog voska su pretežno ravni alifatski ugljikovodikovi  lanci koji mogu biti zasićeni ili nezasićeni i sadrže različite funkcionalne grupe. 
*Parafini pojavljuju se u lišću graška i kupusa, alkil ester u lišću karnaube palme i banana, asimetrični 
*sekundarni alkohol 10-nonakozanol u većini golosjemenjača kao što su *Ginkgo biloba* i *Sitka smrča, mnoge vrste porodica *Ranunculaceae*,  *Papaveraceae*, *Rosaceae* i neke mahovine, 
*Simetrični sekundarni alkohol u *Brassicaceae*, uključujući * Arabidopsis thaliana *, primarni alkoholi (uglavnom oktakozan-l-ol) u većini trava *Poaceae*, *Eucaliptus * i *Fabaceae* među mnogim drugim biljnim skupinama,
* β - diketoni mnogim travama, * eukaliptus *, *Buxus* i *Ericaceae*, aldehid s mladih listova, šećerna trska plodovi i limunsko  voće i 
*Triterpeni u voćnim voskovima: jabuka, šljiva i grožđe. 
*Aromatski spojevi zabilježeni su u epikutikulskim voskovima, ali su uglavnom manje zastupljeni.

## Fizička svojstva
thumb|right|250px|Kristali epikutikulskog voska oko stominog otvora, na donjoj površini lista
Ovi spojevi su uglavnom krute tvari na sobnoj temperaturi, a vrelište im  je iznad oko 40° C (104° F). Topivi su u organskim rastvaračima,  kao što su hloroform i heksan, čineći ih dostupnim za hemijsku analizu, ali u nekim vrstama esterifikacija kiselina i alkohola u estolide ili polimerizacija aldehida može dovesti do netopivih spojeva. Ekstrakti rastvarača kutikule sadrže rastvarače epikutikulskih i kutikulskih voskova, često kontaminirane lipidima podzemnih ćelija. Epikutikulski vosak se tada može izolirati i mehaničkim metodima koji razlikuju epikutikulski vosak izvan biljne kutikule od kutikulskog voska ugrađenog u polimer kutikule. Kao posljedica toga, za ove dvije strukture se zna da se hemijski razlikuju, > iako je mehanizam koji razdvaja molekulske strukture  nepoznat. Nedavnom skenirajućom elektronskom mikroskopijom (SEM), atomskom snažnom mikroskopijom (AFM) i neutronskom refraktometrijom  na rekonstituiranim filmovima voska pronađeni su epikutikulski voskovi pšenice; sačinjeni su od površinskih epikutikulskih kristala i donjeg, poroznog pozadinskog sloja filma, koji se, u dodiru s vodom,  podvrgnuo oticanju. To ukazuje na da je pozadinski film propustan i osjetljiv na transport vode.

Epikutikulski vosak može reflektirati UV svjetlost, poput bijelog, kredastog, voštanog premaza kod  *Dudleya brittonii* koji ima najvišu reflektivnost ultraljubičaste svjetlosti (UV) od svih poznatih prirodnih bioloških supstanci.

Iako se termin „glaukast“ upotrebljava za označavanje bilo kojeg lista koji izgleda bjelkasto zbog voštanih prekrivača, kod sočnih biljaka, posebno onih iz porodice *Crassulaceae*,  epikutikulski vosak može se nazvati i „farina“, a same biljke se opisuju kao „farinoze“.

## Kristali epikutilskog voska
Epikutikulskii vosak formira kristalne izbočine s biljne površine, koje povećavaju  otpornost na vodu, kreira svojstvo samočišćenja poznato kao efekt lotosa i reflektira UV zračenje. Oblici kristala ovise o voštanim spojevima koji se nalaze u njima. Asimetrični sekundarni alkohol i β-diketoni formiraju šuplji vosak ugljikove nanocjevčice, dok primarni alkohol i simetrični sekundarni alkohol tvore ravne ploče.

Iako su to uočene upotrebom transmisijskog elektronskog mikroskopa, studija lisnih voskova roda *Eucalyptus*  pod „običnim“ elektronskim mikroskopom  i skenirajućim elektronskim mikroskopom,  proces rasta kristala nikada nije direktno određen.  Koch i njegovi suradnici  proučavali su rastuće kristale voska na lišću *Galanthus nivalis* i drugih vrsta. Ova istraživanja pokazuju da kristali rastu produženjem iz njihovih vrhova, postavljajući zanimljiva pitanja o mehanizmu transporta molekula.

## Također pogledajte
*Vosak
*Biljna kutikula

## Reference
## Dopunska litratura
**Eigenbrode, S.D. (1996) Plant surface waxes and insect behaviour, in Plant Cuticles: an integrated functional approach, (ed G. Kerstiens), Bios Scientific Publishers, Oxford, pp.&nbsp;201–221.''

Kategorija:Anatomija biljaka
Kategorija:Fiziologija biljaka