Nedžarići

**Nedžarići** su sarajevsko naselje smješteno u zapadnom dijelu grada, administrativno u sastavu općine Novi Grad. Geografski i urbanistički, naselje predstavlja vezu između gusto naseljenog Alipašinog Polja na istoku i Ilidže na zapadu.

Naselje je prepoznatljivo po značajnim arhitektonskim objektima kao što su zgrada novinske kuće "Oslobođenje" (danas hotel Radon Plaza) i Studentski centar Nedžarići. Tokom opsade Sarajeva (1992–1995), Nedžarići su bili jedno od ključnih vojnih uporišta Vojske Republike Srpske.

## Geografija 
Nedžarići se nalaze u ravničarskom dijelu Sarajevskog polja, na nadmorskoj visini između 500 i 520&nbsp;m. Granice naselja definirane su glavnim saobraćajnim komunikacijama i urbanim cjelinama:
* Sjever: Bulevar Meše Selimovića (razdvaja Nedžariće od Alipašinog Polja).
* Jug: Naselja Dobrinja V i Aerodromsko naselje (granica ide prema Aleji Bosne Srebrene).
* Istok: Naselje Mojmilo i Ulica Ante Babića.
* Zapad: Naselje Stup i tok rijeke Miljacka.

Zbog svog ravničarskog položaja i presjeka glavnih saobraćajnica, naselje ima strateški značaj za ulaz i izlaz iz grada.

## Historija 
### Urbanizacija (1970–1992) 
Do sredine 20. vijeka, Nedžarići su bili ruralna periferija Sarajeva s individualnim stambenim objektima i poljoprivrednim zemljištem. Širenjem grada prema zapadu i formiranjem općine Novi Grad 1977. godine, počinje intenzivna urbanizacija. Za razliku od susjednih naselja poput Alipašinog Polja, Nedžarići su razvijani kao hibridna zona s vojnim, obrazovnim i poslovnim funkcijama.
* Kasarna JNA "Slaviša Vajner Čiča" (kasnije "Jusuf Džonlić"): Zauzimala je veliki dio centralnog dijela naselja.
* Studentski dom (1970-te): Izgrađen u brutalističkom stilu kako bi zadovoljio potrebe rastućeg Univerziteta u Sarajevu.
* Zgrada "Oslobođenja" (1982): Arhitektonsko remek-djelo akademika Zlatka Ugljena, postalo je simbol modernog novinarstva u BiH.

### Ratni period (1992–1995) 
Tokom rata u BiH, Nedžarići su bili pod kontrolom Sarajevsko-romanijskog korpusa (SRK) Vojske Republike Srpske. Zbog svog položaja, naselje je funkcioniralo kao "klin" koji je razdvajao slobodne teritorije grada (Dobrinju od ostatka Sarajeva).

* Linija razgraničenja: Kasarna u Nedžarićima bila je krcata teškim naoružanjem i tenkovima naslijeđenim od JNA, koji su korišteni za direktna gađanja stambenih blokova na Alipašinom Polju.
* Snajperska djelovanja: Visoki objekti poput Doma penzionera, Studentskog doma i Teološkog fakulteta korišteni su kao snajperska gnijezda. Prema presudama Haškog tribunala (slučaj Stanislav Galić), sa ovih položaja vršen je teror nad civilima, uključujući masakr na Dobrinji 12. jula 1993. godine (napad na red za vodu).
* Uništavanje "Oslobođenja": Zgrada je zapaljena 29. maja 1992. godine, ali je list nastavio izlaziti iz atomskog skloništa ispod ruševina tokom cijele opsade.

### Reintegracija i poslijeratni period 
Nedžarići su reintegrirani u sastav Federacije BiH 12. marta 1996. godine. U danima prije ulaska federalne policije, veći dio srpskog stanovništva protjetan je ili je  napustio naselje, a prilikom povlačenja zapaljen je veliki broj stambenih i privrednih objekata.

## Arhitektura i važni objekti 
### Bivši Dom penzionera 
Zgrada Doma penzionera bila je predviđena kao luksuzna ustanova prije rata, ali nikada nije useljena. Tokom rata teško je oštećena i decenijama je stajala kao ruševina zelene boje na ulazu u grad. Nakon prodaje privatnom investitoru 2021. godine, rušenje objekta je započelo tokom 2025.
>
### Studentski centar 
Studentski dom u Nedžarićima obnovljen je nakon rata, a značajna rekonstrukcija s fokusom na energetsku efikasnost (nova fasada i stolarija) završena je u novembru 2022. uz pomoć fondova Evropske unije.

### Centar za slijepu i slabovidnu djecu 
U naselju se nalazi "Centar za slijepu i slabovidnu djecu i omladinu". Tokom rata zgrada je korištena kao vojna baza VRS-a, pri čemu je uništena biblioteka na Brailleovom pismu, ali je centar kasnije u potpunosti obnovljen.

## Saobraćaj 
Nedžarići su jedno od važnijih saobraćajnih čvorišta u Sarajevu. Kroz naselje prolazi tramvajska pruga (Ilidža–Baščaršija), koja je potpuno rekonstruirana u periodu 2021–2023. godine. Glavne putne komunikacije su Bulevar Meše Selimovića (istok-zapad) i Ulica Ante Babića / Lukavička cesta (sjever-jug).

## Također pogledajte 
* Opsada Sarajeva
* Novi Grad (Sarajevo)
* Oslobođenje

## Reference 
Kategorija:Naselja u Sarajevu