Neurotransmiter

[mini|Prijenos bioelektričnog impulsa iz [neurona A u neuron B: 
1 – Mitohondrija, 
2 – Sinapsne vezikule, 
3 – Autoreceptor, 4 – Sinapsna pukotina sa ispuštenim neurotransmiterom postsinaptičkih receptora, 5 – Postsinapsni recepror, 6 – Kalcijev kanal, 7 – Egzocitoza vezikule, 8 – Oporavak neurotransmitera]]

**Neurotransmiteri** ili **sinapsni transmiteri** su supstance koje posreduju u prenošenju električnih signala između nervnih ćelija, kao i između nervnih ćelija i ćelija efektora. Poznate su dvije grupe ovih posrednika: 
***neurotransmiteri** i 
***neuropeptidi**.

Neurotransmiteri su male molekulske mase, brzog delovanja. Brzo djeluju i brzo razgrađuju. Sintetiziraju se direktno u nervnom završetku (sinapsi) i skladište u sinapsnim vezikulama.

Neuropeptidi su supstance veće molekulske mase, deluju sporije, ali izazivaju dugotrajne promjene u nervnom sistemu. Oni se ne sintetiziraju u presinapsnom završetku, već u tijelu neurona i aktivno se transportiraju duž aksona do nervnog završetka.
### Sinteza neurotransmitera 
Neurotransmiteri se sintetiziraju u nervnim završecima, u kojima se nalaze razni enzimski sistemi pomoću kojih, iz polaznih (prekursorskih) supstanci, kao što su tirozin, glicin, holin i druge, nastaju neurotransmiteri. Nakon sinteze prenose se i skladište u sinapsnim vezikulama. To omogućavaju transportni proteini u vezikulama. U membrani vezikule postoji vodikova pumpa, koja aktivno upumpava  vodikove  ione u njenu unutrašnjost, pa ona postaje pozitivno naelektrizirana. Gradijent vodikovih iona pokreće transport neurotransmitera, pomoću transportnih proteina. Za  različite neurotransmitere, podobno je više vrsta transportera, a najpoznatiji su za dopamin, serotonin, noradrenalin, adrenalin i histamin, pri čemu ih prenosi isti transporter. U terapiji se nakada aplicirao reserpin koji blokira ovaj transporter.

### Sekrecija 
Kada pokrenuti  nervni impuls koji dospije do kraja nervnog vlakna izaziva promjenu njegovog membranskog potencijala. Usljed rasta potencijala otvaraju se kanali kalcij, čiji ioni ulaze u presinaptički završetak. Ti kanali su N i P tipa, a ospim njih ostoje i kalcijski kanali tipa L, koji se nalaze u srcu i glatkim mišićima. To je terapijski veoma bitno jer neki medikamenti blokiraju samo određeni tip kalcijevih kanala (npr. samo L tip). Ulazak kalcija izaziva kretanje vezikula ka ćelijskoj membrani, što. putem egzocitoze, oslobađa neurotransmitera. Uz skladištenje neurotransmitera,  važna funkcija vezikula je i egzocitoza. U ovom procesu aktiviraju se razni proteini. koji usmjeravaju vezikule do ćelijske membrane. Neki od njih su sinaptotagmin (sinaptotagmin), sinaptobrevin (sinaptobrevin), sintaksin  i SNAP-25. Toksini nekih bakterija, kao što su  klostridijum (*Clostridium botulinum*), čiji toksin botulin  izaziva botulizam i klostridijum tetani (*Clostridium tetani*), čiji toksin izaziva tetanus, blokirajući proces sekrecije nekih neurotransmitera (prije svega acetilholina (botulinustoksin), GABA i glicina ( toksin tetanusa) jer razlažu pomenute proteine egzocitoze.

Kada vezikule isprazne svoj sadržaj, nakratko se spajaju sa ćelijskom membranom. Poslije par sekundi odvajaju i vraćaju u nervne završetke, gdje ponovo skladište nove količine neurotransmitera.

### Djelovanje 
Neurotransmiteri mogu difundirati kroz sinapsnu pukotinu i vezuju se za postsinaptičke receptore.

Postoje dve klase receptora: 
***ionski kanali (ionotropni receptori) i 
***receptori vezani za sistem sekundarnog glasnika** (npr. G-protein receptori). Vezanjem neurotransmitera za postsinaptičke receptore postižu se sljedeće  promjene:
#otvaranje specifičnih ionskih kanala;
#aktivairanje cikličnog adenozin monofosfata (cAMP) ili cikličnog guanozin monofosfata (cGMP). Ove supstance imaju posljedične promjene:

3. aktiviranje jednog ili više unutarćelijskih enzima;

4. aktiviranje transkripcije gena. Transkripcija i transliteracija vode ka sintezi novih proteina, što mijenja strukturu, funkcije i ćelijski metabolizam. 
### Transformacija neurotransmitera 
Neurotransmiteri su aktivni samo kratko vreme – na milisekunde – a zatim, "na licu mjesta", uključivanjem specifičnih mehanizama, bivaju razgrađeni ili uklonjeni. Zbog toga neki od njih dugo nisu bili ni pouzdano dokazani.
*Budući da se luče u vrlo niskim koncencentracijama, difundiraju u okolnu intersticijalnu tečnost gde se razblažuju i gube svoje dejstvo.
*U intersicijalnoj tečnosti sinapsne pukotine postoje brojni enzimi koji mogu razgraditi neurotransmitere. Tako npr. enzim acetilholin esteraza neurotransmiter acetilholin. Neki bojni otrovi, pesticidi i lijekovi upravo inhibiraju ovaj enzim, čime se  produžava djejstvo acetilholina.
*Neki neurotransmiteri, kao što su adrenalin, serotonin i drugi se, pomoću transportnih proteina, resorbiraju u presinaptičku membranu. Resorbirani neurotransmiter se zatim može razgraditi u presinaptičkom neuronu ili jednostavno transportiraju u vezikule i ponovo iskoristiti.

## Vrste neurotransmitera 
***I grupa**

Acetilholin

***II grupa: amini**

Noradrenalin

Adrenalin

Dopamin

Serotonin

Histamin

***III grupa: Aminokiseline**

Gama-aminobuterna kiselina (GABA)

Glicin

Glutamat

Aspartat

***IV grupa:'''

Dušični monoksid

## Kotransmisija 
U nervnom sistemu, mnogi neuroni ne luče samo jednu vrstu neurotransmitera, nego više njih. Tako. naprimjer, neki neuroni koji obično imaju sekreciju acetilholina, zajedno sa njim luče i vazoaktivni instestinalni peptid (VIP). Pretpostavlja se da VIP potpomaže djelovanje acetilholina.

I mnogi postsinaptički neuroni koji luče noradrenalin, također, skupa s njim, sekretiraju i neuropeptid Y.

Uloga ovakvih pojava još uvijek  nije u potpunosti razjašnjena.

## Također pogledajte
*Nerv
*Neuron
*Sinapsa

## Reference 
## Vanjski linkovi

Kategorija:Neurologija
Kategorija:Nervni sistem