Rade Šerbedžija

**Rade Šerbedžija** je hrvatski filmski, televizijski i pozorišni glumac, pjesnik i muzičar srpskog porijekla.
Smatra se jednim od najboljih glumaca iz bivše Jugoslavije, pojavljujući se u više od 40 igranih filmova ostvarujući dvije pobjede na filmskim festivalima u Puli gdje je osvojio prestižnu Zlatnu Arenu za najboljeg glumca.

Pored filma, Šerbedžija je bio i istaknuti pozorišni glumac koji je je najbolje u bivšoj Jugoslaviji glumio ulogu Hamleta Williama Shakespearea. Učešćem u filmu Pred doždot (bos. Prije kiše) 1994. godine privukao je međunarodnu pažnju kad je nominovan za Oskara. Ovaj film je ostvario deset nagrada na filmskom festivalu u Veneciji iste godine, uključujući i veliku nagradu Zlatnog lava kao i nagradu kritike festivala za najboljeg glumca. Također je ostvario zapaženu ulogu u režiserskom prvencu Angeline Jolie U zemlji krvi i meda. 
Trenutno živi u Londonu.

## Biografija
Rođen je u mjestu Bunić kod Udbine u Hrvatskoj. U braku je s Lenkom Udovički, s kojom ima kćeri Ninu, Milicu Almu, Vanju i Luciju te sina Danila.

Diplomirao je 1969. na Akademiji za pozorište, film i televiziju u Zagrebu, nakon čega je ubrzo angažiran u zagrebačkom Dramskom teatru "Gavella". Nakon toga naizmjenično radi kao slobodni umjetnik, s angažmanom u Hrvatskom narodnom pozorištu u Zagrebu te ponovo u "Gavelli". Nadaren, izuzetne glumačke tehnike, glumac i racija i temperamenta, sugestivan, vrsne dikcije, s lahkoćom izvodeći i fizički najteže scene, pokazao se podjednako uvjerljiv u ulogama klasičnog (npr. Shakespeareovi *Hamlet* i *Rikard III*) i modernog repertoara (npr. Ibsenov *Peer Gynt*) – u raznim žanrovima, i u pozitivnim i u negativnim likovima. Dobitnik je mnogih priznanja (triput nagrađen na Sterijinom pozorju, Nagrada "Vladimir Nazor", Nagrada "Dubravko Dujšin", Nagrada "Orlando" na Dubrovačkim ljetnim igrama). Na filmu debitira sporednom ulogom u *Iluziji (1967) Krste Papića, dok prvu glavnu – mladića na životnoj prekretnici – tumači u *Gravitaciji ili fantastičnoj mladosti činovnika Borisa Horvata* (1968) Branka Ivande.
    
Otad sve češće nastupa u glavnim ulogama dobijajući popularnost i ulazeći u krug najrespektiranijih jugoslavenskih glumaca, u filmovima raspona od ratnih drama do savremene tematike. Tako su početkom 1970-ih zapažene njegove uloge komunističkog aktivista dezorijentiranog u privatnom životu u *Crvenom klasju* (1970) Ž. Pavlovića i seoskog mladića suočenog s nepravdom u Predstavi "Hamleta" u selu Mrduša Donja* (1973) Krste Papića. U to vrijeme ističe se i u filmovima koji kritički oslikavaju jugoslavensku savremenost: kao kompozitor kod koga prevladava karijerizam (što potvrđuje njegovu sposobnost karakterizacije moralno ambivalentnih osoba) u filmu *Bravo maestro* (1978) Rajka Grlića (*Zlatna arena* u Puli) i u naslovnoj ulozi u *Novinaru* (1979) Fadila Hadžića.

[mini|lijevo|Šerbedžija na Internacionalnom Film Festivalu u [Toronto|Torontu 2007.]]

Najuspješnija filmska godina za Šerbedžiju vjerovatno je bila 1986. kada sa dvije uloge u filmovima dobija titulu najuspješnijeg na Pulskom festivalu: revolucionara koji se ne snalazi u poratnom vremenu u *Večernjim zvonima* Lordana Zafranovića (*Zlatna arena*) i radnika ogorčenog siromaštvom i životnim nedaćama u *Snu o ruži* Ž. Tadića (*Velika povelja* u Nišu). Velikog radnog potencijala, s uspjehom glumi i na televiziji: u TV-serijama *U registraturi*, *Nikola Tesla* (u naslovnoj ulozi), *Prosjaci i sinovi* i *Bombaški proces* (kao Josip Broz Tito). Godine 1982. dobio je godišnju nagradu australijske televizije *Sammy* za glavnu ulogu u australijskoj ekranizaciji drame *Oslobođenje Skoplja* D. Jovanovića. Objavio je 2 zbirke pjesama: *Promjenljivi* i *Crno, crveno*. Bio je predavač scenskog govora i glume na Akademiji za pozorište, film i televiziju u Zagrebu te izvanredni profesor glume na Akademiji umetnosti u Novom Sadu.

Godine 1992. odlazi u svijet, gdje se također probio kao sjajan glumac. Unatoč tome što je već glumio u 80-ak filmova distribuiranih uglavnom na području bivše Jugoslavije, u svjetske vode probio se filmom "Hanna's War" (1988) te filmom "Before the Rain" (1994) Milče Mančevskog. Godine 1996. glumio je oca izbjeglice u filmu "Belma" te novozelandskog imigranta u filmu "Broken English". Potom su uslijedile uloge u vodećim holivudskim filmskim ostvarenjima *Svemirski kauboji*, *Nemoguća misija 2*, *Moćni Joe Young*, *Zdrpi i briši* itd.

Poznat je i po čitanju poezije te pozorišnim predstavama. Pokrenuo je i novi teatar "Ullysses" u Puli, koji je premijeru doživio predstavom *Kralj Lear* na Brijunima pod režiserskom palicom njegove supruge Lenke.

Radio je s mnogim velikim imenima, kao što su Vanessa Redgrave, Phillip Noyce ili Tom Cruise. Radio je i sa slavnim Stanleyom Kubrickom te Clintom Eastwoodom, no je ostao dosljedan sebi izjavama kako su "dobri režiseri jednako dobri svugdje na svijetu, a glumci se prepoznaju već pri prvom pogledu" sjećajući se glumaca s naših prostora kao što su Inge Apelt ili Miodrag Krivokapić. Uz porodicu Šovagović, Šerbedžija je sa svojom djecom iz prvog braka, Danilom koji studira film u Americi i Lucijom, dobitnicom *Zlatne arene* za ulogu u filmu *Polagana predaja*, na dobrom putu da ostvari još jedno uspješno "porodično filmsko ostvarenje" na ovim prostorima. 
Prije 15 godina Rade Šerbedžija je osnovao "*Kazalište Ulysses*" koje radi i danas. 
Od 11. jula do 22 avgusta svake godine u organizaciji ovog pozorišta na Brijunima i u Puli održavaju se pozorišne predstave i muzički koncerti sa učesnicima iz svih krajeva bivše Jugoslavije.

## Filmografija
## Reference
## Vanjski linkovi
*

Kategorija:Rođeni 1946.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Biografije, Korenica
Kategorija:Hrvatski glumci
Kategorija:Hrvatski pjesnici
Kategorija:Hrvatski muzičari
Kategorija:Jugoslavenski glumci
Kategorija:Jugoslavenski pjesnici
Kategorija:Jugoslavenski muzičari
Kategorija:Potpisnici Deklaracije o zajedničkom jeziku
Kategorija:Dobitnici Nagrade "Vladimir Nazor" za film