Hipoksija

**Hipoksija** (lat. *hypoxia*) je nenormalno stanje smanjene količine kisika u tjelesnim ćelijama i tkivima, što uzrokuje poremećaj u funkcioniranju organa i organskih sistema.

## Nastanak 
Uzroci pojave hipoksije uključuju: 
* Nedovoljnu količina kisika u udahnutom zraku:
** Nedovoljna količina kisika u atmosferi izaziva pad parcijalnog pritiska kisika u udahnutom zraku, što uzrokuje smanjenje oksigenacije hemoglobina u plućnim kapilarima. Nastaje zbog zagađenja atmosfere ispušnim plinovima, parama, dimom i drugim isparavanjima, tokom boravaka na visokim planinama I nezgoda u rudnicima i podzemnim jamama, kesonima u zrakoplovstvu i svemirskim letovima, podvodnim aktivnostima i sl.) 
** Hipoventilacija izaziva smanjenu ventilaciju i pad parcijalnog pritiska kisika u alveolama, što rezultira smanjenom zasićenosti  hemoglobina kisikom, što obično  prati i hiperkapnija, (izazvana je oštećenjem rada dišnog centra, oštećenjem motornih puteva u kičmenoj moždini, slabošću muskulature grudnog koša zbog mijastenije ili trovanja kurarom itd.) 
**Vještačka hipoksija, koju prati eksperimentalno izazvan  pad parcijalnog pritiska atmosferskog zraka, kojim se u strogo kontroliranim uvjetima pod nadzorom liječnika postiže. Razrjeđenje zraka u barnim komorama ili udisanjem rastvora plinova sa smanjenom količinom kisika kod čovjeka ili životinja (npr. 90% dušika i 10% kisika).

## Hipoksija i bolesti pluća
Zbog hipoksije nastaje niz promjena i boleti disajnih organa. Tako nastaju:
*Suženje promjera dišnih puteva (izazvano spazmom, otokom sluzokože, sekretom, stranim tijelima ili tumoroznim izraslinama),
*Smanjena razmjena kisika kroz alveolarnu membranu (zbog njenog zadebljanja, prisustva sekreta i krvi u alveolama i smanjenja površine alveolarne membrane izvana: odstranjenjem dijela pluća iz funkcije nakon operativnih zahvata na plućima terkuloze, tumora i emfizema. 
*Poremećaji usaglašenosti funkcije desne i lijeve strane srca:  Oko 1% krvi iz sistemske cirkulacije zaobilazi obogaćivanje kisikom u plućima i prelazi direktno u plućne vene, što smanjuje potrebno zasićenje. U slučaju urođenih poremećaja na srcu i velikim krvnim žilama učestalost je znatno veća, a zasićenje krvi kisikom vrlo slabo. U ovu grupu spada i poremećaj plućne cirkulacije, sa miješanjem neoksigenirane (venske) krvi sa (arterijskom) oksigeniranom krvi.

## Poremećaj transporta kisika
*Anemije i poremećaja u strukturi hemoglobina
* Opća insuficijencija cirkulacije, praćena smanjenjem minutnog volumena srca (srčani zastoj, poremećaj ritma srca), 
* Poremećaji periferne cirkulacije (izazvani spazmom, trombozom, ateriosklerozom, embolijom, upalnim procesima perifernih krvnih žila). Kod ove hipoksije dolazi do tkivne asfiksije zbog niskog parcijalnog pritiska kisika i visoke vrijednosti ugljik-dioksida.
* Oticanje tkiva

## Nesposobnost usvajanja kisika
*Trovanjem izazvanih oštećenjem metaboličkih procesa u ćeliji,
* Nedostatak ćelijskih enzima izazvan smanjenom količinom vitamina B. 
*Nesklad između količine i potreba za kisikom izazvan njegovom prevelikom potrošnjom.

## Klasifikacija u kliničkoj praksi 
* "Hipoksična hipoksija" - označava sve vrste hipoksije kod kojih do alveola ne stiže dovoljna količina kisika 
* "Anemijska hipoksija" - obuhvata  sva stanja koja su izazvana oštećenjem transporta kisika hemoglobinom (zbog nedovoljnih količina ili hemijskih oštećenja strukture hemoglobina) 
* "Zastojna (cirkulacijska) hipoksija" - označava hipoksična stanja izazvana oštećenjem cirkulacije koje ometa dopremanje kisika u ćelije i tkiva. 
* "Histotoksična (tkivna) hipoksija" - je hipoksično stanja u kojem, i pored dovoljne količine kisika u organizmu,  tkiva ga ne mogu koristiti zbog oštećenja oksidacijskih enzima izazvanih trovanjem (cijanidima, nekim anesteticima itd.) ili nedostatkom vitamina B. Kod ove hipoksije u venskoj krvi je povišen sadržaj kisika jer ga tkiva ne iskorištavaju. 
* "Hipoksija zbog prekomjerne potrošnje kisika (fiziološka hipoksija)" - nastaje zbog velike potrošnje kisika pri ekstremnom mišićnom radu i može se javiti kod sportista i teških fizičkih radnika.

## Ostale podjele 
**Prema brzini nastajanja, hipoksija može biti**: 
* *Perakutna,* a kao poseban oblik perakutne hipoksije *eksplozivna (dekompresijska)* *hipoksija* koja nastaje kada se u vremenu manjem od 1 sekunde parcijalni tlak atmosferskog zraka smanji na 100&nbsp;mm živinog stuba ili manje, a javlja se i u zrakoplovstvu i kosmonautici zbog narušavanja hermetičnosti kabinskog prostora (eksplozivna dekompresija) i u eksperimentalnim uvjetima na ljudima i životinjama u dvokomornim hipobarnim barokomorama. 
* *Akutna* 
* *Postepena*
*** Prema dužini trajanja, hipoksija može biti :*** 
* *Stalna (kontinuirana)* 
* *Povremena (intermitentna),* koju karakterizira naizmjenično smjenjivanje hipoksije sa razdobljem normalne opskrbe krvi kisikom (normoksija)

## Djelovanje hipoksije na organizam 
Djelovanje hipoksije na organizam zavisi od brzine nastanka, težine i dužine trajanja, a karakteriziraju je: 
* *Smanjenje mentalne moždane aktivnosti*, što se ispoljava kao slabo pamćenje, zaboravnost, usporen misaoni tok, pospanost, euforiju, glavobolju, mučninu,) sve do pojave trzaja, konvulzije i nastanka kome;
* *Smanjenje radne sposobnosti muskulature*; (što se manifestira usporenim hodom, osjećajem nemoći, oslabljenom i usporenom refleksijom, lošom koordinacijom motoričkih pokreta akomodacije oka,
* *Depresija respiratornog centra*, koju prati gubitak svijesti, koma i smrt.

## Vazokonstrikcija i vazodilatacija 
U većini tkiva u organizmu, kao reakcija na hipoksiju javlja se **vazodilatacija** (proširenje promjera) krvnih žila. Širenje krvnih žila omogućava priliv u veće količine krvi u tkiva, što donekle kompenzira hipoksiju.

Nasuprot tome, plućna cirkulacija pri hipoksiji ulazi u **vazokonstrikciju** (suženje promjera krvnih žila) krvnih žila. Ova pojava je poznata kao hipoksična plućna vazokonstrikcija.

## Također pogledajte
*Disanje
*Oksidacija

## Reference
## Vanjski linkovi 
* [https://web.archive.org/web/20070208102227/http://www.safetycenter.navy.mil/MEDIA/approach/issues/mayjun05/hypoxiaexpert.htm ]
* [http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&pubmedid=4572785. ]
* [http://www.arpealtitude.org/objectifs/recherche/problematique/problematique.html ]
* Hipoksija (Hypoxya)

Kategorija:Fiziologija životinja
Kategorija:Patologija
Kategorija:Kisik