Fenetilamin

**Fenetilamin** ili **feniletilamin**, **β-feniletilamin**, **β-PEA**, **2-feniletilamin**, **1-amino-2-feniletan** i  **2-feniletan-1-amin** (**PEA**) je organski spoj, prirodni monoamin alkaloid i amin u tragovima, koji djeluje kao stimulans centralnog nervnog sistema kod ljudi. U mozgu fenetilamin regulira monoaminsku neurotransmisiju vezanjem na receptor koji je povezan sa aminom u tragovima:
*(TAAR1) i inhibira vezikulski monoaminski transporter 1
* (VMAT2) u monoaminskim neuronima inhibira vezikulski monoaminski transporter 2 (VMAT2) u monoaminskim neuronima. U manjoj mjeri djeluje i kao neurotransmiter u ljudskom centralnom nervnom sistemu. U sisara, fenetilamin se proizvodi iz aminokiseline L-fenilalanin enzimom aromatska dekarboksilaza L-aminokiselina putem enzimske dekarboksilacije. Pored prisustva u sisara, fenetilamin se nalazi u mnogim drugim organizmima i hrani, poput čokolade, posebno nakon mikrobne fermentacije.

Fenetilamin se prodaje kao dodatak prehrani za navodno poboljšanje raspoloženja i gubitak težine, vezano za terapijsku korist; međutim, nakon oralnog unošenja fenetilamina, značajna količina se metabolizira u tankom crijevu, pomoću monoamin oksidaze B (MAO-B) i zatim aldehid-dehidrogenaze (ALDH ), koja ga pretvaraju u fenilacetatnu kiselinu. To znači da za značajne koncentracije za mozak, doza mora biti veća nego za druge načine uzimanja.

Fenetilamini ili tačnije, supstituirani fenetilamin su grupa fenetilamina izvedenice koje sadrže fenetilamin kao "okosnicu"; drugim riječima, ova hemijska klasa uključuje izvedene spojeve koji nastaju zamjenom jednog ili više atoma vodika u strukturi jezgra fenetilamina sa supstituentima. Klasa supstituiranih fenetilamina uključuje sve supstituirane amfetamine i supstituirane metilendioksifenetilamine  (MDxx), a sadrži ih mnogo lijekova koji djeluju kao ematogeni, stimulansi, psihodelici, anorektici, bronhodilatatori, dekongestanti, i / ili antidepresivi, između ostalog.

## Prirodni izvori 
Fenetilamin proizvodi širok spektar vrsta u biljnom i životinjskom carstvu, uključujući ljude; proizvode ga i određene gljive i bakterije (rodovi: *Lactobacillus, Clostridium, Pseudomonas * i porodica Enterobacteriaceae) i djeluje snažno antimikrobno protiv određenih patogenih sojeva * Escherichia coli * (npr. soja O157: H7) u dovoljnim koncentracijama.

## Hemija
Fenetilamin je primarni amin, a amino-grupa je vezana za benzenov prsten preko dvo-ugljenika, ili etilne grupe. Na sobnoj temperaturi,  to je bezbojna tečnost koja ima riblji miris i topiva je u vodi, etanolu i dietil-eteru. Gusoća mu je 0,964 g/ml, a tačka ključanja 195&nbsp;°C. Nakon izlaganja zraku, kombinira se s ugljik-dioksidom pa tvore čvrstu karbonatnu so. Fenetilamin je jaka baza, s pKb = 4,17 (ili pKa = 9,83), mjereno HCl solima i formira stabilnu kristalnu hidrokloridnu so sa tačkom topljenja na 217&nbsp;°C.

### Supstituirani derivati 
Supstituirani fenetilamini su hemijska klasa organskih spojeva zasnovana na fenetilaminskoj strukturi; drugim riječima, svi spojevi koji pripadaju ovoj klasi su strukturni analozi fenetilamina. Klasa je sastavljena od svih izvedenih spojeva fenetilamina koji se mogu formirati zamjenom ili reakcijom supstitucije, jednog ili više atoma vodika u strukturi jezgra fenetilamina sa supstituentima.

Mnogi supstituirani fenetilamini su psihoaktivni lijekovi, koji pripadaju raznim klasama lijekova, uključujući stimulanse CNS-a  (npr., amfetamin), halucinogene (npr., 2, 5-dimetoksi-4-metilamfetamin), entaktogene (npr. 3,4-metilendioksiamfetamin), suzbijače apetita (npr. fentermin), nosne dekongestante i bronhodilatatore (npr. pseudoefedrin), antidepresive (npr. bupropion), antiparkinsonska sredstva s (npr. selegilin) i vazopresore (npr., efedrin), između ostalih. Mnogi od ovih psihoaktivnih spojeva ispoljavaju svoje farmakološke efekte prvenstveno modulacijom monoaminski neurotransmiterskih sistema; međutim, ne postoji mehanizam djelovanja ili biološki cilj koji je zajednički svim članovima ove potklase.

Brojni endogeni spojevi – uključujući i hormone, monoaminske neurotransmitere i mnoge amine u tragovima (npr. dopamin, norepinefrin, adrenalin, tiramin i drugi) – su supstituirani fenetilamini. Nekoliko poznatih rekreativnih lijekova, kao što su MDMA (ekstazi), metamfetamin i katinon, također su iz ove klase. Svi supstituirani amfetamini su takođe fenetilamini.

Farmaceutski lijekovi koji su supstituirani fenetilamin. uključuju fenelzin, fenformin i fanetizol, među mnogim drugima.

### Sinteza 
Jedan od metoda za pripremu p-fenetilamina, izložen u JC Robinsonovoj i HR Snyderovoj *Organskoj sintezi* (objavljena 1955), uključuje redukciju benzil-cijanida sa vodikom u tečnom amonijaku , u prisustvu Raney-Nickel katalizatora, na temperaturi od 130&nbsp;°C i pritisku od 13,8 MPa. Alternativne sinteze navedene su u fusnotama.

Mnogo povoljniji metod za sintezu β-fenetilamina je redukcija ω-nitrostirena litij-aluminij hidridom u eteru, o čijem su uspješnom izvođenju prvi izvjestili RF Nystrom i WG Brown 1948.

Fenetilamin se također može proizvesti katodnom redukcijom benzil-cijanida u podijeljenoj ćeliji.
[550px|center|[Elektrosinteza fenetilamina 

### Detekcija u tjelesnim tečnostima
Pregledi koji pokrivaju poremećaj hiperaktivnosti i deficita pažnje (ADHD) i fenetilamin, ukazuju  da je nekoliko studija otkrilo nenormalno niske koncentracije fenetilamina u urinu kod pojedinaca s ADHD-om u usporedbi s kontrolama. Kod osoba koje reagiraju na liječenje, amfetaminom i metilfenidatom uveliko se povećava koncentracija fenetilamina u mokraći. Iako nisu pronašli dovoljan broj studija pogodnih za metaanalizu PEA i ADHD-a, tri studije potvrdile su da su razine PEA u mokraći značajno niže kod pacijenata sa ADHD-om u usporedbi s kontrola. Primjena D-amfetamina i metilfenidata rezultirala je izrazito povećanim izlučivanjem PEA u urinu, što sugerira da liječenje ADHD-om normalizira razinu PEA. Slično tome, razina PEA u urinu i  biogenih tragova u urinu mogao bi biti biomarker za dijagnozu efikasnost liječenja uz ADHD-a, povezan sa simptomima odsujstva pažnje. Što se tiče suplementacije cinka, kontrolirano ispitivanje, uz placebo, izvijestilo je da su doze cinka do 30&nbsp;mg/dan sigurne najmanje 8 sredmica, ali klinički učinak bio je dvosmislen, osim pronalaska 37% smanjenje optimalne doze amfetamina sa 30&nbsp;mg cinka dnevno.

Pokazalo se da trideset minuta fizičkog vježbanja umjerenog do visokog intenziteta, podstiče porast mokraćne fenilacetatne kiseline, primarnog metabolita fenetilamina. Dva pregleda zabilježila su studiju u kojoj je prosječna 24-satna koncentracija fenilacetatne kiseline u urinu nakon samo 30 minuta intenzivnog vježbanja porasla za 77% iznad osnovne vrijednosti; Deaminira primarne i sekundarne amine koji su slobodni u citoplazmi neurona, ali ne i one vezane u skladišnim vezikulama simpatičkog neurona. Slično tome, β-PEA se ne bi deaminirao u crijevima, jer je to selektivni supstrat za MAO-B, koji se ne nalazi u crijevima. Razina endogenih amina u tragovima u mozgu je nekoliko stotina puta niža od one za klasične neurotransmitere noradrenalin, dopamin i serotonin, ali njihova brzina sinteze jednaka je vrijednosti noradrenalina i dopamina i imaju vrlo brz stepen prometa.  Endogeni vanćelijski tkivni amini u tragovima izmereni u mozgu su u malom nanomolarnom rasponu. Ove niske koncentracije nastaju zbog vrlo kratkog poluživota. Zbog farmakološke veze između fenetilamina i amfetamina, izvorni rad i oba pregleda sugerira da fenetilamin ima istaknutu ulogu u posredovanju efekata povećanja raspoloženja euforijskih efekata transmitera, kao i fenetilamin i amfetamin,  snažni su euforijanti.

## Farmakologija
### Farmakodinamika 
Fenetilaminska farmakodinamika u TAAR1-dopamin neuronu inducira oslobađanje neurotransmitera iz VMAT2. i veže se za TAAR1.

Fenetilamin, budući da je po svom djelovanju na zajednički biomolekularni cilj sličan amfetaminu, oslobađa norepinefrin i dopamin. Izgleda da i fenetilamin podstiče oslobađanje acetilholina preko mehanizma posredovanog glutamatom. 
Pokazalo se da je fenetilamin vezan za receptor 1 vezan uz ljudski amin u tragu (hTAAR1) kao agonist agonistnog receptora.

### Farmakokinetika 
Nakon uzimanja na usta, poluživot fenetilamin je 5-10 minuta
 Endogeno proizveden PEA u neuronima kateholamina ima poluživot od oko 30 sekundi. Kod ljudi, PEA metabolizira enzim feniletanolamin N-metiltransferaza (PNMT), polukarbazidno osjetljiva amin.oksidaza (SSAO) AOC2 i AOC3, flavin-sadržavajuća monooksigenaza 3 (FMO3), i aralkilamin N-acetiltransferaza (AANAT).  β-fenilacetatna kiselina je primarni urinski metabolit fenetilamina i nastaje metabolizmom pomoću monoamin-oksidaza i naknadnim metabolizmom aldehid-dehidrogenaza. Fenilacetaldehid je intermedijarni proizvod koji nastaje kataliztom monoamin-oksidaza, a zatim se dalje metabolizira u alfahid-dehidrogenazu u β-fenilacetatnu kiselinu.

Kada je početna koncentracija feniletilamina u mozgu niska, razina u mozgu se može povećati oko 1.000 puta, kada se uzima inhibitor monoamin-oksidaze (MAOi).

## Također pogledajte
*N-Metilfenetilami
*Fikomin
*PiHKAL

## Reference
## Vanjski linkovi
*Phenethylamine MS Spectrum


Kategorija:Neurotransmiteri
Kategorija:Biomolekule
Kategorija:Euforijanti
Kategorija:Stimulansi
Kategorija:Agonisti
Kategorija:Amini