Kičmeni nerv

**Kičmeni nervi** – uobičajeno **spinalni nervi**  su mješoviti nervi, koji provode motorne, senzorne i autonomsne signale između kičmene moždine i tijela. Čovjek ih ima 31 par, jedan iz svakog pršljena kičmenog stuba.

Ovi nervi su grupirani u odgovarajuće vratne ili cervikalne (C), grudne ili torakalne (T), slabinske ili lumbalne (L), krstačne ili sakralne (S)  i trtične ili kokcigealne (C) regije pršljenova kičmene moždine. Redovno ima osam pari vratnih, dvanaest grudnih, pet slabinskih, pet krstačnih i jedan par repnih. Ovi živci su dio perifernog nervnog sistema.

## Struktura 
thumb|250px|Kičmeni nerv
thumb|240px|Tipski položaj spinalnog nerva
Svaki kičmeni nerv sadrži kombinacije nervnih vlakana iz stražnjeg i prednjeg korijena. Zadnji  sadrži uzlazna ili aferentna nervna vlakna i prenosi senzorne informacije ka mozgu. Prednji korijen uključuje silazna ili eferentna nervna vlakna motornog korijena i provodi informacije iz  motorne kore mozga u odgovarajuće efektorne organe. Kičmeni nervi izlaze iz kičmenog stuba kroz otvor (međuprešljenskog (intervertebralnog) foramena),  između susjednih pršljenova. To je tako za sve kičmene živce, osim prvog kičmenog  para (C1), koji se pojavljuje između potiljačne kosti i atlasa (prvi vratni pršljen). Zato se vratni nervi označavaju brojevima od pršljena ispod, osim kičmenog nerva C8, koji se nalazi  ispod pršljena C7 i iznad pršljena T1.  Nervi grudnog koša, lumbalni i sakralni se tada  označavaju brojevima koji počinju od gornjih  pršljenova. U slučaju slabinskih S1  (ili  L6) ili sraslog L5 pršljena, nervi se obično još uvijek označavaju kao L5, a naredni je S1 .

[thumb|right|300px|Prikaz strukture tipskog spinalnog  nerva1.  silazni (eferentni)2. Somatski silazni (aferentni).3,4,5. [Simpatikusni silazni (eferentni)6,7. Simpatički uzlazni (aferentni)]]

Izvan kičmenog stuba, živci se dijele na grane. Zadnje grana (*ramus*) sadrži živce koji služe zadnjim dijelovima moždanog stable za prenošenje utrobnih i somatskih motornih vlakana somatskih senzornih informacija i iz kože i mišiće leđa (“epaksijalnih  mišića"). Prednja grana (ramus) sadrži živce koji služe preostalim prednjim dijelovima trupa i gornjih i donjih ekstremiteta (“hipaksijalnih mišića”).  Provode utrobne i somatske motorne i senzorne informacije i sa trbušno-bočne  (ventrolateralne)  površine tijela − struktura u tjelesnom zidu  i udovima. U meningealnoj grani kičmenog nerva ponovo ulazi u međupršljenski otvor (intervertebralnoi foramen) da oživčava  ligamenate, tvrdu moždanu ovojnicu (dura matter), krvne  sudove intervertebralnog diska, površinu zglobova i perikosti pršljenova. Komunicirajuće grane (*ramii communicantes*) sadrže autonomne živce koji imaju utrobne (visceralne)  funkcije, pa sadrže i motorne i senzorne informacije i iz unutrašnjih organa.

Neki prednji od njih se spajaju sa susjednim zadnjim granama i formiraju živac pleksusa (spleta), mrežu povezanih  živaca. Nervi koji izlaze iz pleksusa sadrže vlakna iz različitih kičmenih  nerava, koji se zajedno idu u neke ciljane lokacije. Glavni pleksusi uključuju grlić maternice, brahijalni, lumbalni i sakralni pleksus. 
.

## Regionalizacija kičmenih nerava
### Vratni živci 
thumb|Vratni nervi
Iako postoji sedam vratnih pršljenova (C1-C7), ova regija sadrži osam njihovih  živaca C1 – C8. Svi cervikalni živci, osim C8,  pojavljuju se iznad odgovarajućih pršljenova, dok C8 izlazi ispod  pršljena C7. Drugdje u kičmi, nervi izlaze ispod pršljena sa istim imenom.

Zadnji raspored uključuje subokcipitalni živca (C1), veći okcipitalni živac (C2) i treći okcipitalni živcac (C3). Prednji raspored sadrži vratni (C1-C4) i brahijalni pleksus (C5-T1).

Vratni živci oživčuju u sternohioidni, sternothioroidni i omohioidni mišić.

Petlja živaca pod nazivom *ansa cervicalis* je dio pleksusa grlića maternice.

### Grudni  živci 
Grudni ovuhvataju dvanaest kičmenih živaca koji izlazi iz grudnih pršljenova. Svaki taj  živac (T1-T12) potiče ispod svakog odgovarajućeg grudnog pršljena. Grane izlaze iz kičme i idu direktno na paraventralnu gangliju autonomnog nervnog sistema,  gdje su uključeni u funkcije organa i žlijezda u glavi, vratu, grudnom košu i trbuhu.

**Prvi dio** čine interkostalni živci koji dolaze iz torakalnih T1-T11 i idu između rebara. T2 i T3, grane formiraju interlostobrahijalni živac. Subkostalni živac dolazi iz nerva T12, a  vodi ispod dvanaestog rebra.

**Zadnji dio** se sastoji od medijalne  grane (*ramus medialis*) zadnje grane gornjeg šestog grudnog i živce, a pruža se  između *semispinalis dorsi* i  mišića *multifidusa*. Nakon toga probijaju  romboidne i trapezaste mišiće do kože iznad trnolikog nastaka. Ova osjetljiva grana se zove medijalni kožni (ramus).

Šest donjih medijalnih grana  se distribuiraju uglavnom na mišiću multifidusu i dugom leđnom mišiću (*longissimus dorsi*), povremeno izvodeći dio vlakana u kožu blizu srednje linije. Ova osjetljiva grana se zove ramus zadnjeg dijela kože ili kraće, grana zadnje kože.

### Slabinski živci 
thumb|Grane slabinskog pleksusa

Lumbalna regija uključuje  pet pari kičmenih  živaca koji  izlaze iz njenih pršljenova. Mogu se  podijeljeni u zadnji i prednji odjel.

**Zadnji dio** je organiziran tako što njegove medijalne grane  lumbalnih nerava vode blizu zglobnih  pršljenskih nastavaka  i završavaju  u multifidus mišićima.

Bočni inerviraju   mišiće  uspravljanja kičme (erector spinae).

Gornja tri  daju grane  kožnih živaca koji probijaju  aponeurozu dugog leđnog mišića  (*latissimus dorsi*) na bočnoj  granici  mišića erector spinae i spuštaju se preko zadnjeg dijela krstačnog grebena na koži stražnjice, a neke od grančica dotiču  nivo  većeg trohantera.

**Prednji dio** lumbalnog nerva (*rami anteriores*) se povećava odozgo prema dolje. Oni se spajaju u blizini svog porijekla, prema sivm granama  ami communicantes  iz slabinske ganglije simpatičkog stasbla. Ove grane se sastoje  od dugih, vitkih izdnaka  koji prate slabinske arterije oko strana pršljenskih  tijela, ispod  velikog psoas mišića. Njihov raspored je nešto  nepravilan: jedna  ganglija može dati ogranke  na dva lumbalna  živca, ili jedan lumbalni živac  može dobiti izdanak dvije  ganglije.

Prvi i drugi, a ponekad i treći i četvrti lumbalni živac je e svaki povezan sa lumbalnim dijelom  simpatičkog stable preko  bijelog komunicirajućeg ogranka.

Nervi prolaze koso prema van,  iza velikog  psoasa ili između svojih  slojeva i raspoređuju  vlakna u njega  i *quadratus lumborum*.

Prva tri i veći dio četvrtog su povezani zajedno preko anastomozne petlje i čine lumbalni pleksus.

Manji dio četvrtog živca se spaja sa petim I formiraju lumbosakralno stablo, koje pomaže u formiranju krstačnog spleta. Četvrti živac je nazvan furkalni živac, zbog  činjenice da je podijeljena između dva pleksusa.

### Krstačni živci 
**Sakralne živce**  čini  pet parova kičmenih  nerava koji  izlazi iz  krstačne kosti na donjem kraju kičme. Korijeni ovih živaca počinju unutar kičmenog stuba na nivou  L1 pršljena, gdje je  počinje snop zvani "konjski rep" (*cauda equina*),  a zatim se spuštaju u krstačnnu  kost.

Postoji pet uparenih  sakralnih živce; polovina njih izlazi kroz sakrum na lijevoj strani, a druga polovina na desnoj. Svaki živac se  pojavljuje u dva odjela: jedan dio prolazi kroz prednji krstačni otvor (foramen), a drugi  kroz zadnji.
 
Nervi  se dijele u grane  i ogranke  različitih živaca i  međusobno pridružuju. Neki od njih se i spajaju  sa  granama lumbalnog ili koksigealnog živca  Ove anastomoza živaca čini  sakralni i lumbosakralnim pleksus. Grane ovih pleksusa vode do nerava koji inerviraju  kukove, butine, noge, uključujući i stopala.

Sakralnih nervi imaju i aferentna i eferentna vlakna, tako da su odgovorni za dio čulne percepcije i pokreta donjih ekstremiteta ljudskog tijela. Iz S2, S3 i S4 nastaju pudendalna nervna  i parasimpatička vlakna čiji električni potencijal ide u silazno debelo crijevo i rektuma, mokraćni mjehur i genitalne organe. Ovi putevi imaju i aferentna  i eferentna  vlakna i, na taj način, su odgovorni za provođenje senzornih informacija iz tih organa male karlice u centralni nervni sistem (CNS) i motorne  impulse  iz CNS u karlicu da kontroliraju  pokrete tih organa male karlice.

### Kokcigeus (trtični) 
thumb|right|Područja rasporeda kožnih grana zadnjeg dijela kičmenih neravaPolja medijalnih grana su crna, a bočnih crvena

Trtični  živac je 31. par kičmenih nerava. Izlazi iz  konusa kičmene moždine ( conus medullaris), a prednji korijen čini koksigealni pleksus. Dijeli se  u medijalne i lateralne grane, a raspoređuje na kožu leđa u trtici.

Trtica (*coccyx*) je završni dio kičme koji sadrži 4-5 trtičnih pršljenova, od kojih je prvi pomičan prema krstačnoj  kosti, a ostali su međusobno srasli. Njeni poremećaji izazivaju teške bolove.

## Klinički značaj 
Mišići koje  inervira jedan posebni spinalni korijen su  da nervi  potiču od  miotoma  senzorna područja kože od dermatoma, sa inervacijom  senzornih područja na koži za svaki kičmeni  nerv. Oštećenja  jednog ili više nervnih korijenova  dovodi   tipskih neuroloških defekata (slabost mišića, abnormalne senzacija, promjene u refleksima) koje omogućavaju lokalizaciju odgovornog oštećenja.

Postoji nekoliko postupaka koji se koriste u stimulaciji sakralniog živca za liječenje raznih povezanih poremećaja.

Išjas je obično uzrokovan poremećajima kompresije lumbalnih  živaca L4 ili L5 ili sakralnih živaca S1, S2, ili S3, ili kompresije samog bedrenog živca.

## Dodatne slike

Datoteka:Gray796.png|Dio kičmene moždine prikazuje desnu bočnu stranu.  Dura je otvorena da bi se vidjeli korijeni živaca
Datoteka:Gray797.png|Raspored kožnih živaca: Ventrlni aspekt
Datoteka:Gray798.png| Raspored kožnih živaca: Dorzalni aspekt
Datoteka:Sobo 1909 611.png|Kičmena moćždina sa tvrdom ovojnicom, na izlazu nerva
Datoteka:Sobo 1909 613.png|Kičmena moždina sa prednjim I zadnjim korijenima kičmenih nerava
Datoteka:Sobo 1909 614.png|Dugi prikaz kičmene moždine
Datoteka:Sobo 1909 615.png|Projekcija kičmene moždine u nerve (motorni – crveno; senzorni – plavo)
Datoteka:Sobo 1909 616.png| Projekcija kičmene moždine u nerve (motorni – crveno; senzorni – plavo), blue sensory).

Datoteka:Slide2PIT.JPG|Mozak: donji aspekt, duboka disekcija
Datoteka:Slide3PIT.JPG| Mozak: donji aspekt, duboka disekcija.
Datoteka:Slide2VAS.JPG|Spinalni  nervi: Kičmena moždina i njen kanal #duboka disekcija#

## Također pogledajte
*Moždani nervi
*Nerv
*Nervni sistem

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Nervni sistem
Kategorija:Neuronauka
Kategorija:Kičmena moždina