Dardanci

, Dardanus (Δάρδανος), je bio jedan od sinova Ilirijusa, rodonačelnika svih Ilira. Dardanus je dakle, rodonačelnik *Dardanoia* (Δάρδανοι) (ostali sinovi su bili Enchelus, Autarieus, Maedus, Taulas i Perrhaebus, također rodonačelnici plemena i to redom: Enhilejaca, Autarijata, Meda, Taulanata i Perhaeba). Prema historičaru Strabonu, Dardanci su bili podijeljeni u dvije pod-grupe; Galabri i Thunaki. Strabon inače nije pohvalno opisao Dardance kada je rekao da su divlji i prljavi, mada je dodao da vole muziku.

HIstoričar J.J. Wilkes navodi da su važniji gradovi Dardanaca bili Ulpiana (Priština), Naissus (Niš), Therranda (Prizren), Vicianum (Vučitrn), Skopi, (Stoc, Skopje) a da im je glavni grad bio Damastioni (kod Ohridskog jezera).

Živeći na granici između uticaja Tračana i Ilira, Dardani su bili prototipski *balkanizirano* tračko-ilirsko pleme:

:*Nijedan od naroda ... ne zaslužuje epitet *balkanski* u tolikoj mjeri kao Dardanci ... jer su opstali kao najstabilniji i najkonzervativniji etnički element na području u kome je sve bilo izloženo stalnim promjenama i jer se njihovi korijeni nalaze u dalekoj historiji i prije Homerovog doba i jer im je život na granici između Ilira i Tračana omogućio da zadrže svoju posebnost i jer su čak i pod Rimljanima uspjeli sačuvati etničko jedinstvo ... a po isteku antičkog doba, kada je Balkan bio dio dalekosežnih etničkih perturbacija, Dardanci su odigrali najvažniju ulogu u genezi novih naroda*... Fanula Papazoglu, Srednjobalkanska plemena u predrimsko doba

## Etimologija 
Od 1854. godine i istraživanja Johann Georg von Hahna, lingvisti su zaključili da riječi *Dardanoi* i *Dardania* možda imaju veze sa proto-albanskom riječi koja znači *drvo kruške* (*dardhë* u savremenom albanskom jeziku). S druge strane, mišljenja su sukobljena oko izvornog značenja ove riječi iz proto-indoevropskog *''g'hord-* (što bi se onda moglo dovesti u vezu sa grčkim *achrás'' - 'divlja kruška') ili **dheregh-*.

Natpisi otkriveni u Dardaniji su jedan od glavnih dokaza koji potvrđuju ideju da su Dardanci bili miješana ilirsko-tračka grupa. Ilirska imena dominiraju u zapadnim dijelovima Dardanije i tu nisu pronađeni tračanski nazivi. Tipični tračanski nazivi (ali i primjeri ilirskih naziva) pronađeni su uglavnom u istočnom dijelu Dardanije, od mjesta Scupi (kod današnjeg Skoplja) do Naissusa (Niš) i Remesiane (Bela Palanka).

## Historija 
Iliri je etnogeografski zajednički starogrčki naziv za sve negrčke stanovnike i plemena u sjevernom susjedstvu Makedonije, Epira i grčkih kolonija (*Illyrii proprie dicti*). Dvije su osobine Ilira iste kao i kod Makedonaca i Epiraca: plemenska organizacija (etnos) i kraljevstvo. Bavljenje nomadskim stočarstvom nije omogućavalo stvaranje grad-države, kao kod Grka, koji su se bavili sjedilačkom poljoprivredom. Svako veće pleme - Dardanci, Taulanti, Dasareti, Labeati, Ardijejci - imali su jednog kralja, koji nije bio zajednički za sve.

Ponekad se jedna ličnost nametala kao kralj svih Ilira, ali bez dinastičkog kontinuiteta. Tako se Glaukos, kralj Taulanata, nametnuo za ilirskog kralja poslije zajedničkog poraza od Aleksandra Makedonskog. 
### Dardansko kraljevstvo 
Prvi pomenuti vladar bio je Sira, vladar saveza plemena (kraj V-početak IV vijeka p. n. e. ). Bio je savremenik makedonskog kralja Arhaleja iz dinastije Argeada protiv koga se borio zajedno sa plemenom Linkesti. Njegova kćer Euridika (to ime je dobila kao makedonska kraljica), se udala za makedonskog kralja Amintu III i rodila mu tri sina: Aleksandra II, Perdiku III i Filipa II.

#### Kraljevi iz plemena Dardanaca 
* Bardil, prvi dardanski kralj (393-359. p. n. e.).
* Grab, kralj (356-344. pne). Zajedno sa tračanskim kraljem Ketriporom i peonskim Likpejom, udružili su se već 356. god. pne i sklopili ugovor sa Atenom o zajedničkoj borbi protiv Filipa II Makedonskog.  
* Pleurat I, kralj. Godine 344. pne vodio je rat sa Makedoncima koji su upali u Iliriju i opustošili je. Diodor navodi kao uzrok pohoda *naslijeđenu mržnju* prema ilirskim susjedima. Tada je ranjen i Filip II.
* Klit, (335-325. pne), 
* Bardil II, kralj (302-280. pne),
* Monun, kralj (280-270. pne), pobijedio Taulante i kovao novac

Između  dva rata sa Makedoncima, Dardanci su, u savezu sa Dionysius I od Syracuse (grčka kolonija na Siciliji), ratovali u Epiru 384/5 god. pne. protiv plemena Molosiana. Dionizije je Ilirima poslao svojih 2000 vojnika i poklonio 500 kompleta grčke hoplitske vojne opreme, kojom su  opremili najbolje vojnike (atistoe).  Zbog stalnih ilirskih pritisaka, nakon 25 godina Molosijani su se povukli prema jugu Grčke. Spartanci su uspjeli potisnuti Dardance, prepuštajući im sjeverne epirske obale oko grčke kolonije Apolonije.
 
Kad je Filip II došao na makedonski presto, sva je zemlja bila preplavljena ilirskim osvajačima. U bitki 359. god. pne. Filip II je pobijedio, a Makedonija se proširila na račun Ilira do zemlje Penesta..
### Dardanci i Rimljani 
Kada su se rimske snage 200. god iskrcale u Iliriju i doprle do Dasaretije, Dardanci se stavljaju na rimsku stranu. 
:*Rat protiv Makedonaca je započeo na najbolji način tokom ove uspješne ekspedicije; nekoliko manjih kraljeva i prinčeva (reguli ac principes), makedonskih susjeda, posjetilo je rimski logor: Pleuratus III, Scerdilaidasov sin, zatim Amijander, kralj Atamanija, a od Dardanaca tu je bio Baton, Longarusov sin. Ovaj Longarus je, u svoje vrijeme podržao rat protiv Demetrijusa, Filipovog oca. Na njihove ponude da pomognu, konzul je odgovorio da može iskoristiti pomoć Dardanaca i Pleuratusa ako on bude vodio svoje trupe u Makedoniju.*...(Livije, knjiga XXXI, 28.)

Padom Makedonije i Ardijejskog kraljevstva 168. god. pne i pretvaranjem Makedonije 148. god u rimsku provinciju,  Dardanija je dobila novog susjeda, Rimljane. To je iz osnova promijenilo njen položaj i njenu spoljnu politiku. Pomažući Rimljanima da sruše Makedoniju, Dardanci su sami sebi zatvorili izvore plijena kojim su se vijekovima koristili.

U narednih 50 godina Dardanci su mirovali. Pravi razlog su Skordisci koji su sredinom II stoljeća bili na vrhuncu vojne moći. Izbili su na sjeverne granice Dardanije i godinama su, u saradnji sa Medima, nanosili poraze Rimljanima, ne dozvoljavajući im da prodru dalje na sjever. Ovakvo stanje trajalo je do 110. god. kada je slomljena moć Skordiska. Dardanci su 97. god. poraženi od Rimljana. Do 84. god, kad god je rimska vojska bila zauzeta, trajali su stalni upadi sa sjevera u Makedoniju i Epir (Skordisci, Medi, Dardanci).

U trećem makedonskom ratu Dardanci nisu uzeli veliko učešće jer ih porazio makedonski kralj Persej.

Sredinom 70 – ih godina na Dardance je krenula rimska vojska od 30 000 vojnika pod vodstvom Gaja Skribonija Kuriona, i nanijela sudbonosni poraz, pri čemu su na krvavi način postupali sa zarobljenim Dardancima, želeći se na isti način osvetiti. Formalno su Dardanci i dalje ostali nezavisni, potčinjeni rimskom oružju. Poslije pobjede, Kurion je nastavio prema sjeveru i kao prvi Rimljanin izbio na obale Dunava.

U poluzavisnom položaju Dardanija će ostati do završetka mezijskog rata 28. god. pne, kada će izgubiti bilo kakvu samostalnost i ući u sastav rimske provincije Gornja Mezija (Moesia Superior - dio teritorije današnje Srbije južno od rijeke Dunav, Kosovo i sjeverna Bugarska).

## Napomena 
Pleme o kome je riječ u ovom članku nije povezano sa imenom *Dardanus*, mitskim osnivačem grada *Dardania* u istočnoj Turskoj ni moreuzom Dardaneli.

Datoteka:Illyria and Dardania Kingdoms.png|Kraljevina Dardanija, 3-1. vijek prije nove ere
Datoteka:Dardania kingdom.png|Kraljevina Dardanija, 3-1. vijek prije nove ere
Datoteka:Ancient balkans 4thcentury.png|Rimska provincija Dardanija u 4. vijeku
Datoteka:Praevalitana in the Roman Emp.jpg|Rimska provincija Dardanija u kasnom Rimskom carstvu
Datoteka:Dardania and kosovo.png|Bizantijska provincija Dardanija u 6. vijeku

## Literatura 
*Grace Harriet Macurdy. The Wanderings of Dardanus and the Dardani, Transactions and Proceedings of the American Philological Association, Vol. 46 (1915), pp.&nbsp;119–128
*András Mócsy, Sheppard Frere, *Pannonia and Upper Moesia: A History of the Middle Danube Provinces of the Roman Empire*, Routledge (1974), .
*Strabon: knjige 1‑7, 15‑17, prevod na engleski, ed. H. L. Jones (1924), na LacusCurtius 
*Georg Autenrieth, "A Homeric Dictionary", at Perseus
*Ralph F. Hoddinott, The Thracians, 1981, 
*Illyria and Illyrians Yahoo grupa
*Fanula Papazoglu, Central Balkan Tribes, Amsterdam, Hakkert, 1978, 
* 
## Reference 
Kategorija:Ilirska plemena