Arbitraža za Brčko

[mini|254x254piksel|Karta [Brčko distrikta.]]mini|Općina Brčko, stanje 1996.
[mini|254x254piksel|[Brčanski koridor (1995-2000) i granice Brčko distrikta označene crvenom linijom (od 2000).]]
**Arbitraža za Brčko** predstavljala je pravni i politički proces razgraničenja entiteta Federacije Bosne i Hercegovine i Republike Srpske na području grada Brčko, koji je sproveden u skladu sa Aneksom 2 Dejtonskog sporazuma. Ova arbitraža je dovela do uspostave posebnog statusa za Brčko, kulminirajući formiranjem Brčko distrikta Bosne i Hercegovine, jedinice lokalne samouprave pod suverenitetom države Bosne i Hercegovine, ali izvan entitetske podjele.

## Pozadina 
[mini|254x254piksel|[Administrativna podjela Bosne i Hercegovine|Administrativna podjela Bosne i Hercegovine nakon Dejtonskog sporazuma.]]
[mini|254x254piksel|[Administrativna podjela Bosne i Hercegovine|Administrativna podjela Bosne i Hercegovine nakon uspostavljanja Brčko distrikta.]]
Brčko se tokom rata u Bosni i Hercegovini našlo na izuzetno strateškom položaju, kao središnja tačka koja povezuje zapadni i istočni dio Republike Srpske duž tzv. "brčanskog koridora". Zbog svog geografskog značaja, Brčko je bilo mjesto teških borbi i etničkog čišćenja, a kontrolu nad gradom je 1995. imala Vojska Republike Srpske (VRS), dok je većinu naseljenih mjesta kontrolisala Vojska Federacije Bosne i Hercegovine, zajednička oružana sila Armije Republike Bosne i Hercegovine (ARBiH) i Hrvatskog vijeća odbrane (HVO). Konkretno, ARBiH kontrolisala je većinu južnog dijela (200&nbsp;km2), VRS kontrolisala je sjeverni dio (193&nbsp;km2), dok je HVO kontrolisao ostatak, dio kod općine Orašje i dvije enklave na južnim dijelovima općine (100&nbsp;km2).

U Dejtonskom sporazumu, koji je zaustavio rat, status Brčkog nije bio riješen. Umjesto toga, strane su se saglasile da pitanje Brčkog bude predmet međunarodne arbitraže, kako je propisano u Aneksu 2 sporazuma.

Taj dogovor je zatim unesen kao posebna odredba u Aneks 2 Dejtonskog sporazuma, u članu V, koji propisuje da će se pitanje Brčkog riješiti arbitražnim putem, te da nijedan entitet ne može imati isključivu kontrolu nad tom odlukom dok se arbitraža ne okonča.

### Tužba Republike Srpske 
U okviru arbitraže za Brčko, strane u sporu, Republika Srpska i Federacija Bosne i Hercegovine, nisu samo učestvovale u postupku kao strane u pregovorima, već su nastupile i kao suprotstavljene strane u formalnoj međunarodnoj pravnoj proceduri pred arbitražnim tribunalom.

Ovom odlukom su odbijeni pravni zahtjevi Republike Srpske, ali i izbjegnuta konfrontacija kroz kompromis u obliku Brčko distrikta, koji formalno nije pripadao ni jednom entitetu.

### Konačna odluka 
Nakon niza dopunskih odluka i nadgledanja implementacije reformi, 18. augusta 1999. Ured visokog predstavnika za BiH (OHR) donosi odluku o osnivanju Brčko distrikta Bosne i Hercegovine. Ova administrativna jedinica je izuzeta iz nadležnosti oba entiteta, i stavljena pod direktni suverenitet države Bosne i Hercegovine, uz vlastitu zakonodavnu (skupština), izvršnu (gradonačelnik i vlada) i sudsku (osnovni sud) vlast. Brčko distrikt zvanično je uspostavljen 8. marta 2000.

## Međunarodna supervizija 
Brčko distrikt je od svog osnivanja bio pod međunarodnom supervizijom, kojeg imenuje Visoki predstavnik, uz saglasnost Vijeća za provedbu mira (PIC). Supervizor je imao ovlasti da ukida ili donosi zakone i da smjenjuje zvaničnike ukoliko ugrožavaju Statut distrikta.

### Ukidanje entitetskih zakona i prestanak značaja međuentitetske linije 
Dana 4. augusta 2006. Supervizor za Brčko, Susan R. Johnson, izdala je nalog kojim se ukidaju svi entitetski zakoni koji se primjenjuju u Brčko distriktu i proglašava prestanak pravnog značaja međuentitetske linije razgraničenja (IEL) unutar teritorije distrikta. Nalogom je poništena primjena zakona Republike Srpske i Federacije BiH na teritoriji Brčko distrikta, proglašeno je da međuentitetska linija nema nikakav pravni efekat unutar distrikta i potvrđeno je da Brčko distrikt djeluje isključivo pod zakonima i institucijama distrikta, uz suverenitet države Bosne i Hercegovine. Ova odluka je konačno pravno učvrstila Brčko kao distrikt izvan entitetske podjele, u skladu s arbitražnom presudom iz 1999. i kasnijim odlukama Visokog predstavnika i supervizije.

### Suspenzija supervizije 
Supervizija je formalno suspendovana 23. maja 2012, ali nije u potpunosti ukinuta, što znači da se može reaktivirati ukoliko se ocijeni da je stabilnost distrikta ugrožena.

## Također pogledajte 
* Badinterova komisija
* Brčanski koridor
* Brčko
* Brčko distrikt

## Reference 
*
Kategorija:Međunarodni supervizori za Brčko
Kategorija:Brčko
Kategorija:Brčko distrikt
Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine
Kategorija:Historija Federacije Bosne i Hercegovine
Kategorija:Historija Republike Srpske
Brčko
Kategorija:1996. u Bosni i Hercegovini
Kategorija:1997. u Bosni i Hercegovini
Kategorija:1998. u Bosni i Hercegovini
Kategorija:1999. u Bosni i Hercegovini
Kategorija:2000. u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Historija Brčko distrikta