Acetil koenzim A

**Acetil koenzim A**  ili **acetyl-CoA** je  koenzim  i jedna od najvažnijih molekula za metabolizam svih oblika života. Po hemijskom sastavu,  to je tioester koji se formira kondenzacijom tiola sa acetatnom kiselinom (acetatom).

Svi sekvencirani   genomi  kodiraju enzime kojima je koenzim A as a substrate, a oko  4% ćelijskih enzima (ili  tioestera, kao što je acetil-CoA)  kao  supstrat. Kod ljudi, za biosintezu CoA  potrebni su cistein, pantotenat i adenozin trifosfat (ATP).
mini|420px|lijevo|Struktura koenzima A − ključne molekule u sintezi acetil CoA
Empirijska formula koenzima A je: 
:C23H38N7O17P3S, a relativna molekulska masa je 809,57 g/mol.

Glavna  funkcija acetil koenzima A u metabolizmu živih je prijenos ugljikovih atoma,  u obliku acetilne grupe kao supstrata za oksidaciju u Krebsovom ciklusu. Tioesterna veza je naime vrlo nestabilna, što uveliko olakšava prijenos acetilne grupe.

## Sinteza 
Acetil koenzim A se formira  u hemijskoj reakciji, koja je poznata  kao **oksidativna dekarboksilacija piruvata**. Taj proces katalizira  multienzimski kompleksa piruvat dehidrogenaza (**PDC**) koji se nalazi u matriksu mitohondrija.

Zbirna kemijska jednačina  reakcije koju katalizira piruvat dehidrogenaza je:

:\mathrm{Piruvat + CoA + NAD^+ \longrightarrow Acetil  CoA + NADH + H^++ CO_2}

## Funkcije 
### Reakcije  piruvat dehidrogenaze i piruvatnog oblika lijaze
Oksidativni konverzija piruvat a u acetil-CoA se naziva  '*reakcija piruvat dehidrogenaze*, koja je katalizirana kompleksom piruvat dehidrogenaze. Između piruvata  i acetil-CoA,  moguće su  i druge pretvorbe  . Naprimjer, piruvat formate lijaza disproporcionira  piruvat u acetil-CoA i mravlju kiselinu.

### Direktna  sinteza
Dvije komponente acetil-CoA-acetil, dobija  preko acetata  i koenzima-A grupe, koji  se mogu  povezati direktno, katalizom  enzima acetil-CoA sintetaza. Ovaj proces je uključen u metabolizam  ugljičnih  šećera. Kao polazište za ciklus limunske kiseline, na acetil-Co-A sintetaze ruta je rjeđa od  puta piruvat dehidrogenaze.

### Metabolizam masnih kiselina 
Acetil-CoA  se  proizvodi razgradnjom ugljikohidrata (glikolizom) i masti (beta-oksidacijom). Zatim ulazi u ciklus limunske kiseline u mitohondrijama i  kombiniranjem sa oksalacetatom formira citrat. Ovo izaziva potpuno pretvaranje  acetil grupe acetil-CoA u CO2 i vodu. Energija u ovom procesu se skladišti  u obliku  visikoenergetskih  12 pirofosfatnih veza (1 GTP  i 11 ATP molekula),   po acetil grupi  ili molekula  acetatne kiseline  oksidira

Konverzija acetil-KoA u CO2  se odvija glikolizom ili β-oksidacijom masnih kiselina, osim pod određenim okolnostima u jetri. Oksaloacetati jetre se  u potpunosti ili djelomično preusmjersvaju  u gluconeogenetski put za vrijeme posta, gladovanja, niskog  unosa ugljenih hidrata, produženih  napornih vježbi i  pri nekontroliranom  tipu 1 ''diabetes mellitus (šećerna bolest). Pod ovim okolnostima oksaloacetat se svodi na malate, koji se zatim uklanjaju iz mitohondrija, a  koji se,  u citoplazmi ćelija jetre, treba pretvoriti u glukozu, odakle se  ispušta u krv.

## Također pogledajte
*Acetatna kiselina
*Koenzim A

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Metabolizam
Kategorija:Koenzimi
Kategorija:Tioli