open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mariz Kemal

**Mariz Kemal** je pjesnikinja na erzjanskom jeziku, vođa proslave erzijske vjere Rasken Ozk i aktivistica. Mariz je članica Saveza pisaca Rusije i bila je suosnivač Uralske zajednice.

## Djela 
Godine 1980. u augustovskom broju "Syatko" objavljena je pjesma "Eykakshin lavs" ("Kolijevka djetinjstva"). godine 1987. objavljena je zajednička zbirka četiri autora, Manya Vasolkst, koja je uključivala i veliki izbor njenih pjesama. Godine 1988. Mordovska izdavačka kuća izdala je njenu prvu zbirku "Lavs" ("Kolijevka"), čiji je glavni motiv bio detinjstvo i adolescencija.

Druga zbirka, "Shtatol" ("Svijeća", 1994), filozofsko je promišljanje života, sudbine naroda Erzja i njihovog nacionalnog identiteta. Ovo je uključivalo pjesme uključujući "Mon - Erzyan!" ("Ja sam Erzja!").

Rezultat dugogodišnjeg proučavanja erzjanskog folklora bila je zbirka eseja "Sin Ulnest Erzyat" ("Oni su bili Erzja") i knjiga bajki "Evkson Kuzho" ("Livada iz bajke") o poznatim predstavnicima naroda Erzja.

Godine 1998. njene pjesme objavljene su u zbirci "Nile Avat - Nile Morot" ("Četiri žene - četiri pesme", objavljena u Tallinnu).

Jedno od brojnih pjesnikinjih djela je mala pjesma "Stepan Erzya Marto Kortnema" ("Razgovor sa Stepanom Erzjo", 1998), posvećena slavnom vajaru Stepanu Erzji (Nefjodov), koja se bavi problemom gubitka kulturnog naslijeđa i sudbine naroda Erzja.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1950.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Erzijske pjesnikinje
Kategorija:Erzijske aktivistice
Kategorija:Biografije, Malo Maresevo
Klara Zamenhof

**Klara Zamenhof** bila je poljska esperantistica. Bila je udata za Ludvika Zamenhofa, izumitelja umjetnog jezika Esperanta.

## Biografija 
Rođena je 6. oktobra 1863. u gradu Kovno u Ruskoj Imperiji, (današnji Kaunas u Litvaniji).  Bila je najstarija kćerka Aleksandra Sendera Silbernika i Golde Silbernik, bogatih jevrejskih trgovaca iz Kaunausa.

## Doprinosi Esperantu 
mini

Tokom cijelog života L. Zamenhofa, Klara mu je bila podrška, nakon njegove prerane smrti 14. aprila 1917, preuzela je promociju esperanta širom svijeta. Nastavila je razvoj zajednice usredsređene na jezik i podržala svoju kćer Lidiju, koja se školovala za nastavnika esperanta u Evropi i SAD-u. Njen otac Aleksandar Zilbernik, vlasnik fabrike sapuna u Kovnu finansirao je izdavanje prvog udžbenika esperanta "Unua Libro".

## Privatni život 
Udala se za Ludvika Zamenhofa 1887. i odgojila troje djece: Adama, Lidiju i Zofiju. Sve troje su ubijeni u Holokaustu. Umrla je u Varšavi 6. decembra 1924. i sahranjena je na tamošnjem Jevrejskom groblju.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Osmrtnica Klare Zamenhof (na esperantu)

Kategorija:Rođeni 1863.
Kategorija:Umrli 1924.
Kategorija:Poljske esperantice
Kategorija:Biografije, Kaunas
Kategorija:Jevreji
Kalpain-7

**Kalpain-7**  (PALB, homolog Aspergillus nidulans, PALBH) jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **CAPN7** sa p kraka hromosoma 3, sekvenca p25.1. Genomske  koordinate su u rasponu : 3:15,206,246-15,252,916. (prema NCBI).
 
Kalpain je unutarćelijska, nelizosomna cisteinska proteaza čija je aktivnost regulisana kalcijem. Mikro- i milikanalni bolovi (CAPN1, 114220 i CAPN2, 114230), koji se razlikuju po potrebi za kalcijem za aktivnost proteaze, su sveprisutno izraženi. Ostali kalpaini su eksprimirani u specifičnim tkivima, kao što su CAPN3 (114240) i CAPN9 (606401), koji su dominantni u skeletnim mišićima i gastrointestinalnom tkivu (Huang i Wang, 2001).

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 813 aminokiselina, a molekulska težina  92.652 Da.

1020304050
MDATALERDAVQFARLAVQRDHEGRYSEAVFYYKEAAQALIYAEMAGSSL
ENIQEKITEYLERVQALHSAVQSKSADPLKSKHQLDLERAHFLVTQAFDE
DEKENVEDAIELYTEAVDLCLKTSYETADKVLQNKLKQLARQALDRAEAL
SEPLTKPVGKISSTSVKPKPPPVRAHFPLGANPFLERPQSFISPQSCDAQ
GQRYTAEEIEVLRTTSKINGIEYVPFMNVDLRERFAYPMPFCDRWGKLPL
SPKQKTTFSKWVRPEDLTNNPTMIYTVSSFSIKQTIVSDCSFVASLAISA
AYERRFNKKLITGIIYPQNKDGEPEYNPCGKYMVKLHLNGVPRKVIIDDQ
LPVDHKGELLCSYSNNKSELWVSLIEKAYMKVMGGYDFPGSNSNIDLHAL
TGWIPERIAMHSDSQTFSKDNSFRMLYQRFHKGDVLITASTGMMTEAEGE
KWGLVPTHAYAVLDIREFKGLRFIQLKNPWSHLRWKGRYSENDVKNWTPE
LQKYLNFDPRTAQKIDNGIFWISWDDLCQYYDVIYLSWNPGLFKESTCIH
STWDAKQGPVKDAYSLANNPQYKLEVQCPQGGAAVWVLLSRHITDKDDFA
NNREFITMVVYKTDGKKVYYPADPPPYIDGIRINSPHYLTKIKLTTPGTH
TFTLVVSQYEKQNTIHYTVRVYSACSFTFSKIPSPYTLSKRINGKWSGQS
AGGCGNFQETHKNNPIYQFHIEKTGPLLIELRGPRQYSVGFEVVTVSTLG
DPGPHGFLRKSSGDYRCGFCYLELENIPSGIFNIIPSTFLPKQEGPFFLD
FNSIIPIKITQLQ

## Funkcija
Pretraživanjem baze podataka EST za homologe atipskog Aspergillus-ovog kalpaina Palb, praćenog RACE, Futai et al. (2001) su dobili cDNK koji kodiraju mišji i ljudski CAPN7, koji su nazvali PALBH. Izvedeni ljudski protein od 814 aminokiselina sadrži domen cisteinske proteaze sličan kalpainu i C-terminalni PBH domen. Northern blot analiza je otkrila široku ekspresiju 3,8-kb CAPN7 transkripta. Ekspresija je bila jaka u pankreasu, umjerena u skeletnim mišićima, jetri i placenti, a slaba u bubrezima, plućima, mozgu i srcu. Western blot analiza otkrila je ekspresiju proteina od 92 kD. Imunofluorescentna mikroskopija pokazala je jedarnu ekspresiju CAPN7, za razliku od drugih kalpaina. Funkcionalna analiza nije mogla pokazati komplementaciju u mutantnom kvascu ili aktivnost protiv konvencijskih supstrata kalpaina.

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Geni na hromosomu 3
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Božić (prezime)

* Luka Božić (1996), hrvatski košarkaš
* Mario Božić (1983–2023), bosanskohercegovački nogometaš
* Stipe Božić (1951), hrvatski alpinist

Kategorija:Prezimena
Emel Emin

**Emel Emin** je rumunska krimskotatarska pjesnikinja, prevodilac, turkologinja i pedagog. Svoje radove piše na turskom jeziku. Iako je većina njezine poezije slobodni stih, ponekad koristi silabične stihove i divi se arapskoj prozodiji. S ljubavlju prema tradicionalnim oblicima poezije objavljivala je i gazele i rubaije. Povezana je sa Savezom pisaca Rumunije i Udruženjem turskih jezika u Turskoj.

## Biografija 
Rođena je 12. decembra 1938. u mjestu koje se ranije zvalo Pazarjik, Dobrudža, Kraljevina Rumunija. Ubrzo nakon toga, početkom Drugog svjetskog rata, Rumunija je Bugarskoj ustupila Južnu Dobrudžu i danas je grad zvanično poznat kao Dobrič. U ranim godinama provedenim u Bugarskoj studirala je na Visokoj pedagoškoj školi u Sofiji, a potom 1960. diplomirala na *Filološkom fakultetu Sv. Univerzitet Kliment Ohridski* u Sofiji, specijaliziran za orijentalne studije. Radila je kao nastavnica turskog jezika u Dobriču i Belogradcu, Varnanska oblast.

Godine 1967, udavši se za Atilu u Rumuniji, preselila se u svoju domovinu u Konstancu. Bila je jedna od prvih profesorica turskog jezika u Rumuniji. Od 1972. predavala je na *Visokoj pedagoškoj školi u Konstanci*. Od 1991. bila je predavač turske književnosti na Fakultetu za književnost i na Koledžu učitelja Ovidius univerziteta u Konstanci.

Izdavačke kuće i časopisi kod kojih je objavljivala su Renkler (Bukurešt), Türk Dili (Ankara), Turnalar (Izmir), IIS (Prizren), Kado (Iaşi), Karadeniz (Konstanca), Hakses (Konstanca), Emel (Konstanca).

Zbirke stihova koje je objavila u Rumuniji i Turskoj uključuju Umut, Arzu, Hanımeli, Divan esintisi.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1938.
Kategorija:Rumunske pjesnikinje
Kategorija:Krimsko-tatarske pjesnikinje
Kategorija:Rumunski prevodioci
Kategorija:Krimsko-tatarski prevodioci
Kategorija:Biografije, Dobrudža
Kategorija:Živi ljudi
NOD2

**Protein 2 sa nukleotid-vezujućim  domenom oligomerizacije** (**NOD2**), znan i kao **protein 15 sa domenom regrotacije kaspaze** (**CARD15**) ili **protein 1 upalne bolesti crijeva** (**IBD1**), jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **NOD2** sa p kraka hromosoma 16. NOD2 ima važnu ulogu u imunskom sistemu. Prepoznaje bakterijske molekule (peptidoglikane) i stimulira imunsku reakciju.
 
NOD2 je unutarćelijski receptor prepoznavanja uzorka, koji je po strukturi sličan rezistentnim proteinima biljaka i prepoznaje molekule koji sadrže specifičnu strukturu zvanu muramil-dipeptid (MDP) koja se nalazi u određenim bakterijama.
 
## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je  1.040 aminokiselina, a molekulska težina 115.283 Da.]]
 
C-terminalni dio proteina sadrži ponavljanje bogato leucinom,  domen za koji je poznato da ima ulogu u interakcijama protein-protein. Srednji dio proteina karakterizira NOD-ov domen uključen u samooligomerizaciju proteina. N-terminalni dio sadrži dva CARD domena za koje se zna da imaju ulogu u apoptozi i NF-κB putevima aktivacije.
 
## Funkcija 
Ovaj gen je član porodice NOD1/Apaf-1 (također poznate kao porodica NOD-liki receptori) i kodira protein sa dva domena regrutacije kaspaze ( CARD-a) i jedanaest ponavljanja bogatih leucinom (LRR). Protein se prvenstveno eksprimira u leukocitima periferne krvi. Ima ulogu u imunskom odgovoru, tako što prepoznaje bakterijske molekule koje posjeduju muramil-dipeptidni (MDP) dio i aktivira NF-κB protein.
 
## Klinički značaj 
Mutacije ovog gena su povezane sa Crohnovom bolešću, i bolešću transplanta protiv domaćina.
 
NOD2 gen je povezan sa upalnim bolestima kao što su upalna bolest crijeva/Crohnova bolest i Blauov sindrom.
 
## Interakcije 
Pokazalo se da NOD2 reaguje sa NLRC4.
 
Također se pokazalo da se NOD2 vezuje za MAVS, kao odgovor na tretman ssRNK ili virusne RNK i aktivira IFN odgovor. Ovo je prvi izvještaj da NOD2 djeluje kao receptor za prepoznavanje uzoraka za viruse.

## Također pogledajte 
* Mifamurtid, NOD2 aktivator za liječenje osteosarkoma
 
## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

 
## Vanjski linkovi
Kategorija:LRR proteini
Kategorija:NOD-liki receptori
Kategorija:Geni na hromosomu 16
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Blažević

* Roko Blažević (rođen 2000), hrvatski pjevač
* Miroslav Blažević (1935–2023), hrvatski nogometni trener, bivši selektor hrvatske i bosanskohercegovačke reprezentacije

Kategorija:Prezimena
Molekulski uzorak povezan s oštećenjem

**Molekulskii obrasci povezani sa oštećenjem ** (**DAMP**) su molekule unutar ćelija koje su komponenta urođenog imunskkog odgovora koji se oslobađa iz oštećenih ili umirućih ćelija zbog traume ili infekcija patogenom. Poznati su i kao **signali opasnosti** i **alarmni** jer služe kao znak upozorenja za organizam da ga upozori na bilo kakvo oštećenje ili infekciju njegovih ćelija. DAMP su endogeni signali opasnosti koji se ispuštaju vanćelijski prostor kao odgovor na oštećenje ćelije mehaničkom traumom ili patogenom. Jednom kada se DAMP oslobodi iz ćelije, on podstiče neinfektivni upalni odgovor vezivanjem za receptor za prepoznavanje uzoraka. Upala je ključni aspekt urođenog imunskog odgovora; koristi se za ublažavanje budućih oštećenja organizma, uklanjanjem štetnih napadača iz zahvaćenog područja i pokretanjem procesa ozdravljenja. Kao primjer, citokin IL-1α je DAMP koji nastaje unutar jedra ćelije koja se, kada se jednom oslobodi u vanćelijski prostor, vezuje za PRR IL-1R, koji zauzvrat pokreće upalni odgovor na traumu ili patogen koji je pokrenuo oslobađanje IL-1α. Mnogi DAMP-ovi su jedarni ili citosolni proteini sa definiranom unutarćelijskom funkcijom koji se oslobađaju izvan ćelije nakon ozljede tkiva. Izvan gore navedenih jedarnih i citosolnih DAMP-ova, postoje i drugi DAMP-ovi koji potiču iz različitih izvora, kao što su mitohondrije, granule, vanćelijski matriks, endoplazmatski retikulum i plazmamembrana.
 
## Pregled
DAMP i njihovi receptori su okarakterisani kao:

 
## Reference 
## Dopunska literarura 
* 
* 
* 
* 
* 
*Damage Associated Molecular Pattern Molecules Group at University of Pittsburgh
* 
* 
* 

Kategorija:Imunologija
Najljepše ljubavne pjesme

***Najljepše ljubavne pjesme*** sedmi je kompilacijski album sarajevske pop, rok grupe Crvena jabuka. Objavila ga je izdavačka kuća Croatia Records u CD izdanju 2010. godine. Album sadrži osamnaest pjesama, koje predstavljaju pregled nekih od značajnijih radova počevši od bržih rok i pop pjesama pa sve do laganih balada snimljenih tokom do tada njihove dvadesetrogodišnje muzičke karijere. Ujedno, ove pjesme su redovni dio koncertnog repertoara Crvene jabuke. Kompilacijski album *"Najljepše ljubavne pjesme"* objavljen je godinu nakon njihovog studijskog albuma *Volim te*. Dizajn za omot albuma uradio je Nikša Martinac, a producent je bio Nikša Bratoš.

## Spisak pjesama 
# Ima nešto od srca do srca 3:50
# Riznice sjećanja  4:20
# Volio bih da si tu  3:35
# Ti znaš  4:59
# Uzmi me (kad hoćeš ti)  3:35
# Ne dam da ovaj osjećaj ode  3:02
# Za sve ove godine  3:45
# To mi radi  4:00
# Moje najmilije  4:00
# Stižu me sjecanja
# Ne govori više  3:10
# Tvoga srca vrata 4:51
# Tuga, ti i ja  5:43
# Sanjam te  5:49
# Šampanjski poljubac  3:58
# Tugo, nesrećo  3:12
# Sa tvojih usana  3:41
# Ostani  3:20 

## Reference 
Kategorija:Albumi Crvene jabuke
Kategorija:Albumi iz 2010.
Kategorija:Albumi u izdanju Croatia Recordsa
Marja Grolmusec

**Marja Karolina Elizabeta Grolmusec** (lužičkosrpski **Marja Grólmusec**) bila je katolička lužičkosrspka publicistkinja i članica socijalističkog otpora protiv nacističke vlade.

## Biografija 
Rođena je 24. aprila 1896.u Leipzigu. Nakon što je završila formaciju na Gaudig skolu za nastavnike 1917, prije nego što je počela studirati lingvistiku i historiju u Berlinu i [[Leipzig]u] radila je kao učiteljica u osnovnoj školi u "Bürgerschule Leipzig-Reudnitz". Diplomirala je 1928. i doktorirala. U toku studija bila je članica omladinska organizacija Partije Katoličkog centra, a kasnije postala je i članica Saveza socijalističkih studenata (Sozialistischer Studentenbund).

Posebno ju je zanimalo za političko novinarstvo, napisala je različite članke za "Rhein-Mainische Volkszeitung", novine bliske lijevom krilu Partije centra,

Nakon što su Nacisti preuzeli vlast otišla je u ilegalu. U saradnji sa Grupom revolucionarnih socijalista, pomagala je političkim zatvorenicima, prevozila ilegalnu literaturu i pomagala ugroženim komunistima da pobjegnu u Čehoslovačku. Djelovala je iz sela Radibor u Gornjoj Lužici, rodnog mjesta njenog oca. Bila je u kontaktu sa raznim grupama otpora. U početku je bila zatvorena u Dresdenu. Osuđena je na šest godina zatvora 23. novembra 1935. (Reinmuth je dobio sedam godina) i poslana u zatvor Waldheim. Tokom boravka u zatvoru okrenula se katoličkoj duhovnosti. Nacistička vlada ponudila joj je slobodu i terapiju protiv raka ako pristane da špijunira za njih u Lužičkosrpskom pokretu otpora nakon što je odslužila svoj mandat, što je odbila, te je poslana u Koncentracioni logor Ravensbrück. U njemu je pomagati poljskima i čehoslovačkim zatvorenicima koristeći svoje jezičke vještine.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1896.
Kategorija:Umrli 1944.
Kategorija:Lužičkosrpske publicistice
Kategorija:Biografije, Leipzig
Kategorija:Njemački komunisti
Kategorija:Lužičkosrpski komunisti
Elpida Karamandi

**Elpida Karamandi** (Arumunski: Elpida Caramandi, Makedonski: Елпида Караманди) bila je narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija 
Rođena je 1. januara 1920. u Florini, Grčka, u arumunskoj porodici. Njena majka se razvela od muža i preselila kod rodbine u Bitolj, tada u Kraljevini Jugoslaviji, gdje se ponovo udala. Odrasla i školovala se u Bitolju, nakon čega je nastavila studij u Beogradu, gdje je 1939. postala član SKOJ-a. Kada je počeo Drugi svjetski rat, vraća s u Bitolj. U junu 1941. pristupila je Komunističkoj partiji Jugoslavije, ali je bugarska policija otkrila njene aktivnosti i uhapsila je. Nakon puštanja na slobodu, nastavila je svoj otpor protiv okupatora.

Aprila 1942. napušta Bitolj i ulazi u Prvi bitoljski partizanski odred, 3. maja 1942, odred je opkolila bugarska policija, te je teško ranjena i uhapšena. Umrla je u bugarskom zarobljeništvu nakon mučenja. Za Narodnog heroja Jugoslavije proglašena je 11. oktobra 1951.

## Naslijeđe 
Godine 1984. Jugoslavija joj je odala počast markicom koja je bila dio serije o Narodnim herojima Jugoslavije. Njena bista podignuta je u Gradskom parku u Bitolju, zajedno sa ulicom koja je nazvana po njenom imenu.

Osnovna škola "Elpida Karamandi" u Bitolju, Sjeverna Makedonija (osnovana 1980)

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1920.
Kategorija:Umrli 1942.
Kategorija:Arumunski komunisti
Kategorija:Makedonski komunisti
Kategorija:Jugoslavenski komunisti
Kategorija:Biografije, Florina
Kategorija:Nosioci Ordena narodnog heroja
Pavla Jesih

**Pavla Jesih** bila je slovenska planinarka i poduzetnica.

## Biografija 
Rođena je u Ljubljani i naučila je penjati u slovenskom klubu "Skala". Godine 1925. ona i Dana Kuraltova su završile prvi slovenski ženski uspon "Slovenskom rutom" na sjevernoj strani planine Triglav.

## Planinarski uspjesi 
U periodu od 1926. do 1933. napravila je 18 prvih uspona tehničkim pravcima na vrhove kao što su Triglav (varijanta kroz prozor, pravac Skala, Jug stub), Škrlatica (Levi stub, Scale stub), Široka Peč, Špik (smjer Šalek), Šite, Travnik, Frdamanove police, Jalovec, Rakova Špica i druge. Najčešće se penjala u društvu Mire Marka, Milana Gostiše, Jože Lipovca, Mihe Potočnika, Stanke Tominšek, Jože Čopa.

### Triglavski stub 
Najpoznatija je po penjanju na središnji Triglavski stub, koji se danas zove "Čopov stub" (slovenski: Čopov steber). Trećeg dana uspona na "Čopov stub" Pavla je postala previše iscrpljena da bi nastavila, pa je njen partner Joža Čop sam završio rutu, a potom otišao po pomoć. Kada je pomoć stigla petog dana na ruti, Pavla je sama ispenjala rutu bez pomoći i uz Jožu postala prva planinarka koja se uspela ovom rutom.

## Pad i poduzetništvo 
Godine 1933. pala je s visine od 30 metara na krševiti vrh Mojstrovke. Tokom dugog oporavka u Drugom svjetskom ratu otvorila je uspješan lanac kina u Dravskoj banovini i Jugoslaviji, bila je vlasnica kino dvorane "Metropol" i kina "Union" u Celju, zatim u Ptuju, i konačno kina "Matica" u Ljubljani. Između ostalog, bila je i inovator u tehnikama titlovanja.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1901.
Kategorija:Umrli 1976.
Kategorija:Austro-Ugarske planinarke
Kategorija:Jugoslavenske planinarke
Kategorija:Sovenske planinarke
Kategorija:Biografije, Ljubljana
Sara Sadikova

**Sara Sadikova** (; ruski: Сады́кова Сара́ Гари́фовна) bila je tatarska glumica, operna pjevačica i kompozitorica.

## Biografija 
Rođena je kao Bibisara Sadíqova 1. novembra 1906. u Kazanju (Ruska Imperija). Završila je čuvenu žensku školu i upisala učiteljski fakultet.

Godine 1921. izvela je svoju prvu ulogu u muzičkoj dobrotvornoj predstavi "Buydaq" (Neženja). Jedan od nastavnika koledža, tatarski kompozitor Soltan Gabaši (Soltan Ğäbäşi), poslao ju je na Moskovski konzervatorij, gdje je studirala od 1922. do 1928.

U periodu 1930–1934. radila je u trupi "Tatarskog akademskog pozorišta". Izvela je jednu od prvih tatarskih opera "Eşçe" (*Radnik*) 1930-ih.

Od 1934. do 1938. radila je u Tatarskom opernom studiju pri Moskovskom konzervatoriju.

Od 1938. do 1948. bila je solista "Tatarskog opernog i baletnog pozorišta Musa Cälil". Igrala je uloge u operama i muzičkim komedijama, uključujući "Saniä, Qaçqın" (*Bjegunac*), "Ğäliäbanu, Başmağım" (*Moje papuče*), "İldar", muzičke drame "On Qandır", "Poslodavac". Autorica je mnogih pjesama i muzičkih komedija od kojih su najznačajnije "Mäxäbbät cırı" (*Pjesma ljubavi*) (1971) i "Kiäwlär" (*Zetovi*) (1972) u saradnji sa R. Ğöbäydullinom.
Godine 1942. počela da komponuje pjesme stvarajući tango "Očekivanje" na stihove Ahmeda Jerikejeva. Njeni omiljeni stilovi bili su tango i fokstrot. Komponovala je više od 400 popularnih pjesama, kao i muziku za 30 predstava.

Preminula je 7. juna 1986. i sahranjena je na "Memorijalnom groblju Yaña-Tatar Bistäse" (Novotatarskoye).

## Nagrade i priznanja 
* Zaslužni umjetnik Tatarske ASSR (1937).
* Narodni umjetnik Tatarske ASSR (1977).
* Zaslužni radnik ruske kulture SFSR (1984).
* Dobitnica državne nagrade "Ğabdulla Tuqay Tatar ASSR (1990) - posthumno.

## Reference 
* "Sara Sadíqova/Сара Садыйкова". Tatar Encyclopaedia (in Tatar). Kazan: The Republic of Tatarstan Academy of Sciences. Institution of the Tatar Encyclopaedia. 2002.

Kategorija:Rođeni 1906.
Kategorija:Umrli 1986.
Kategorija:Tatarske glumice
Kategorija:Tatarske operne pjevačice
Kategorija:Tatarske kompotizorice
Kategorija:Sovjetske glumice
Kategorija:Sovjetske operne pjevačice
Kategorija:Sovjetske kompotizorice
Kategorija:Biografije, Kazanj
Olga Jovičić

**Olga Jovičić** bila je narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija 
Rođena je 3. februara 1921. u Požegi. Ubrzo po Olginom rođenju, porodica se preselila u Kraljevo, gde je završila osnovnu školu i gimnaziju. Godine 1939. upisala je studij u Beogradu. U članstvo Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) primljena je 1940.

Okupatorska policija je hapsi poslije napada Njemačke na Sovjetski savez, juna 1941. Uprkos zlostavljanju nije nikoga odala. U augustu 1941. pobjegla je iz zatvora sa jednim drugaricom i drugom. Stupa u Kraljevački partizanski odred "Jovan Kursula". Sa svojom drugaricom bila je prva partizanka u Kraljevačkom odredu, gdje postaje komandir za agitaciju i propagandu, odlazi u sela, drži govore i sastanke.

Za vrijeme Prve neprijateljske ofanzive povlači se sa glavnim partizanskim jedinicama u Sandžaku. Pri formiranju Prve proleterske udarne brigade, u Rudom, 21. decembra 1941, na zahtjev svih boraca Kraljevačkog odreda, imenovana je za političkog komesara Prve čete u Četvrtom bataljonu. Bila je prva politička komesarka u Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije. Učestvovala je u Igmanskom maršu, borbama na Jahorini, u Drugoj i Trećoj neprijateljskoj ofanzivi, u pohodu na Bosansku Krajinu i u pokretu ka slivu Neretve.

Kada je neprijatelj opkolio partizanske jedinice na Romaniji, u zimu 1942, Prva četa u Četvrtom bataljonu dobila je zadatak da zatvore pravac od Rogatice. Kako je bila bolesna, sa visokom temperaturom, komandir čete i borbe jedva su je nagovorili da ostane u ambulanti. Nakon nekoliko kilometara stigla je četu i zajedno s njima se probijala kroz snježne nanose ka Jahorini, te učestvovala u svim borbama.

Jula 1942, u vrijeme borbi za Prozor, ubjeđivala je muslimanke u selu Duge, gdje je bio smješten Četvrti bataljon da prihvate borce. Kada se vraćala na položaj svoje čete, ranjena je i uskoro umrla. Prvobitno je sahranjena u selu Duge, potom je njeno tijelo prenijeto u Kraljevo gdje je sahranjena u porodičnoj grobnici. Godine 1977. njeni posmrtni ostaci su prenijeti u Aleju nosilaca Partizanske spomenice 1941. Starom groblju.

Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine FNR Jugoslavije 20. decembra 1951. proglašena je narodnim herojem.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1921.
Kategorija:Umrli 1942.
Kategorija:Jugoslavenski partizani
Kategorija:Jugoslavenski komunisti
Kategorija:Srbijanski partizani
Kategorija:Srbijanski komunisti
Kategorija:Biografije, Požega (Srbija)
Kategorija:Nosioci Ordena narodnog heroja
Petra Polnišová

**Petra Polnišová** jest slovačka glumica i stand-up komičarka. Dobitnica je šest OTO nagrada.

## Obrazovanje 
Studirala je lutkarstvo na Univerzitetu scenskih umjetnosti u Bratislavi. Potom je radila u Ujedinjenom Kraljevstvu, te dvije godine u pozorištu "Teatro laboraotrio mangiafuoco" u Milanu.

Po povratku u Slovačku postaje jedna od ključnih članica pozorišta "GUnaGU" u Bratislavi, radi u Studiju L+S, te sarađuje sa pozorištima "Nova scena", "Aréna".

## Televizija i film 
### S.O.S. 
Pažnju šire javnosti privukla je gostovanjem u humorističnoj emisiji S.O.S. na STV (zajedno sa kolegama iz pozorišta), gde je učestvovala u scenariju i dramaturgiji. Njene najpoznatije uloge u emisiji su Edita Papeka (parodija na trenericu Editu Sipeka), frizerka Duňa, sudija u emisiji Slovačka traži superzvijezdu Bulo Vyšsí (Julo Viršík), Mora Monsterová, reporterka Lujza Mlsná i kao kultna figura sa društvenim osjećajem vjeverica Eliška.

### Film 
U filmu "Muzika" glumila je Miladu Bučičovu, za koju je nominovana na Nacionalnoj filmskoj nagradi "Sun in the Net Awards".

## Nagrade i priznanja 
## Reference 
Kategorija:Rođeni 1976.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Slovačke glumice
Kategorija:Biografije, Bratislava
Zoja Bašarina

**Zoja Bašarina** (jakutski: Зоя Константиновна Башарина)  jest jakutska književna kritičarka, i filologinja, poznata posebno po svom radu na jakutskom jeziku.

## Biografija 
Rođena u okrugu Borogonski u Republici Saha, 1961. završila je internat u Kjusjuru, nakon čega je dvije godine radila kao učiteljica. Godine 1967. završila je Historijsko-filološki fakultet na Magadanskom pedagoškom institutu, te se vratila nastavničkoj karijeri, zauzevši poziciju u eksperimentalnoj školi Khaptagai Instituta nacionalnih škola Jakutske Autonomne Sovjetske Socijalističke Republike. Dvije godine kasnije postala je profesor na Jakutskom državnom univerzitetu. Tezu "Dijalektika nacionalnog i internacionalnog u jakutskoj književnosti" odbranila je u Almati 1990, a dvije godine kasnije postala je zamjenica dekana Fakulteta za jakutsku filologiju i kulturu. Doktorsku tezu odbranila je 2005. Predavala je razne kurseve o jakutskoj književnosti i folkloru, i objavila je preko 200 naučnih radova tokom svoje karijere, mnogi na temu jakutske književnosti; njene studije su osvojile brojne nagrade.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1945.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Jakutske književne kritičarke
Kategorija:Sovjetske književne kritičarke
Kategorija:Jakutske filologinja
Kategorija:Sovjetske filologinja
Marju Kõivupuu

**Marju Kõivupuu** jest estonska filologinja, historičarka kulture, pisac i folklorista. Godine 2013. proglašena je "građankom godine".

## Biografija 
Rođen je u selu Saru u Okrugu Võrumaa. Tečno govori Võro jezik. Diplomirala je 1986. na "Univerzitetu u Tartuu" kao estonski filolog. Od 1990. do 1993. studirala je na "Univerzitetu u Tartuu", a od 1995. do 1999. na doktorskom studiju estonskog Univerziteta prirodnih nauka. Odbranila je doktorsku tezu o pogrebnim običajima u Võrumaau 2002.

Godine 2017. postala je stariji istraživač na "Univerzitetu u Talinu", "Institutu za humanističke nauke", "Centru za pejzaž i kulturu". Kasnije je bila vanredni profesor od 2007. do 2017. na "Univerzitetu u Talinu", Estonski humanitarni institut. Bila je stariji istraživač od 2005. do 2007. na "Univerzitetu u Tartuu.

U Centru za pejzaž i kulturu Instituta za humanističke nauke Univerziteta u Talinu radi kao stariji istraživač. Pored predavanja, bavi se istraživanjem i mentorstvom. Predsjedavajuća je "Vijeća prirodnih svetih mjesta" pri "Odboru za zaštitu baštine".

## Izabrana djela 
* 2009 – *Hinged puhkavad puudes*
* 2011 – *101 Eesti pühapaika*
* 2013 – *Igal hädal oma arst, igal tõvel ise tohter. Sissevaade Eesti rahvameditsiini*
* 2015 – *Eestlase eluring*
* 2017 – *Estonian Heritage*
* 2017 – *Loomad eestlaste elus ja folklooris*
* 2018 – *Pärimusaabits lastele ja suurtele*
* 2022 – *Eesti mütoloogia algajale*

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1960.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Estonske književne kritičarke
Kategorija:Estonske historičarka kulture
Kategorija:Estonski pisci
Kategorija:Estonski folklorista
Kategorija:Biografije, Saru
Tophanski sporazum

**Tophanski sporazum** bio je sporazum između Kneževine Bugarske i Osmanskog Carstva potpisan 5. aprila  1886. tokom ambasadorske konferencije u Istanbulu. Sporazum je dobio ime po istanbulskom naselju Tophane, koje se nalazi u okrugu Beyoğlu, gdje je sporazum potpisan.

Sporazum, koji su potpisali veliki vezir Mehmed Kamil-paša i bugarski ministar vanjskih poslova Ilija Canov, te ambasadori velikih sila, priznao je princa Bugarske (u to vrijeme Aleksandra Batenberga) kao generalnog guvernera autonomne Osmanske pokrajine Istočne Rumelije. Na taj način, de facto ujedinjenje Bugarske koje se dogodilo 18. septembra 1885, priznato je i de jure.

Kao kompenzaciju, Osmansko Carstvo je dobilo područje oko Kardžalija, kao i Republiku Tamraš, ukupne površine od 1.640&nbsp;km2. Ovim ugovorom teritorija ujedinjene Bugarske postala je 94.345&nbsp;km2. Bugarska je kasnije povratila zemlje izgubljene ovim sporazumom nakon pobjede u Prvom balkanskom ratu (1912–1913).

## Reference 
Kategorija:Historijski dokumenti
Kategorija:Sporazumi potpisani 1886.
Kategorija:Istanbul
Kategorija:Sporazumi Kneževine Bugarske
Kategorija:1886. u Osmanskom Carstvu
Kategorija:1886. u Kneževini Bugarskoj
Erzurumski sporazumi

**Erzurumski sporazumi** bila su dva sporazuma iz 1823. i 1847. koji su riješili granične sporove između Osmanskog i Kadžarskog Carstva. Prestolonasljednik Abas Mirza, na poticaj Ruske Imperije, napao je Kurdistan i područja oko perzijskog Azerbejdžana, započevši Osmansko-kadžarski rat. Sporazum je regulisao poreze koji se odnose na hodočasnike i nomadska plemena koja vode svoju stoku na ispašu u pograničnim krajevima. Ugovor je uveo paušalni porez od 4% na perzijske trgovce u Osmanskom Carstvu, koji se prikupljao na prvoj ulaznoj tački trgovca, vjerovatno u Bagdadu, Erzurumu, ili u Istanbulu. Sporazum je također omogućio slobodnu trgovinu staklenim cijevima od Perzije do Istanbula.

Ovaj sporazum je podijelio spornu regiju između dvije strane i predvidio je graničnu komisiju, sastavljenu od osmanlijskih, perzijskih, ruskih i britanskih predstavnika, da razgraniči cijelu granicu. Rad granične komisije naišao je na nekoliko političkih prepreka, ali je konačno završio svoj zadatak kada su se dvije zemlje složile sa Carigradskim protokolom od 4. novembra 1913. Sporazum predstavlja usvajanje modernog evropskog pogleda na teritorijalni suverenitet Osmanskog Carstva i Perzije.

Ugovor je također proširio ekonomske veze i zaštitu perzijskih trgovaca. Perzijski konzuli uspostavljeni su širom carstva, zaduženi za zaštitu Perzijanaca u krivičnim ili trgovačkim pravnim slučajevima.

## Reference 
Kategorija:Historijski dokumenti
Kategorija:Sporazumi potpisani 1823.
Kategorija:Sporazumi potpisani 1847.
Kategorija:Erzurum
Kategorija:Historija međunarodne trgovine
Kategorija:Sporazumi Kadžarskog Carstva
Kategorija:1823. u Osmanskom Carstvu
Kategorija:1847. u Osmanskom Carstvu
Kategorija:1823. u Kadžarskom Carstvu
Kategorija:1847. u Kadžarskom Carstvu
N-formilmetionin

{{infokutija hemijski spoj
| Strukturna formula =250px
| Hemijski spoj =*N*-Formilmetionin
| ImageSize = 250px
| IUPACime = (*S*)-2-Formilamino-4-metilsulfanilbutanska kiselina
| Druga imena = 2-Formilamino-4-metilsulfanil-buterna kiselina; Formlmetionin; *N*-Formil(metil)homocistein                                                    
|Sumarna formula = C6 H11NO3S
| SMILES = CSCC[C@H](NC=O)C(O)=O
| Skraćenica=fMet
| CAS registarski broj = 4289-98-9}
| UNII = PS9357B4XH
| EINECS = 224-322-8
| PubChem = 911
| Molarna masa = 177.22 g/mol
| Kratki opis =
| Gustoća =
| Takča topljenja =
| Tačk ključanja=
| Rastvorljivost= }}
'''*N*-Formilmetionin'* (fMet, HCO-Met, For-Met
 
Mitohondrije eukariotskih ćelija, uključujući one kod ljudi, i hloroplasti biljnih ćelija također pokreću sintezu proteina sa fMet. S obzirom da mitohondrije i hloroplasti imaju ovu početnu sintezu proteina sa fMet-om zajedničku sa bakterijama, ovo je citirano kao dokaz za endosimbiotsku teoriju.
 
## Relevantnost za imunologiju
Budući da je fMet prisutan u proteinima koje proizvode bakterije, ali ne i u proteinima koje proizvode eukarioti (osim u organelama dobivenim od bakterija), imunski sistem ga može koristiti da pomogne u razlikovanju sebe od ne-ja. Polimorfonuklearne ćelije mogu vezati proteine počevši od fMet-a i koristiti ih za pokretanje privlačenja cirkulirajućih krvnih leukocita, a zatim stimulirati mikrobicidne aktivnosti kao što je fagocitoza.
 
Budući da je fMet prisutan u proteinima koje stvaraju mitohondrije i hloroplasti, novije teorije ga ne vide kao molekulu kojs imundki sistem može koristiti da razlikuje sebe od ne-sebe. Umjesto toga, čini se da se oligopeptidi i proteini koji sadrže fMet oslobađaju od strane mitohondrija oštećenih tkiva, kao i od oštećenih bakterija, te se stoga mogu kvalificirati kao "alarmni" signal, kao što je objašnjeno u Model opasnosti imunosti. Prototip oligopeptida koji sadrži fMet je *N''-formilmetionin-leucil-fenilalanin (FMLP) koji aktivira leukocite i druge tipove ćelija vezivanjem sa ovim ćelijama formil-peptidnim receptorom 1 (FPR1) i formil-prptidnim receprorom 2 (FPR2) G-protein spregnuti receptori (vidi takođe formil-peptidni receptor 3). Delujući preko ovih receptora, oligopeptidi i proteini koji sadrže fMet su dio urođenog imunskog sistema; oni funkcionišu da iniciraju akutne ulalne odgovore, ali pod drugim uslovima funkcionišu da inhibiraju i rešavaju ove odgovore. Oligopeptidi i proteini koji sadrže fMet također funkcionišu u drugim fiziološkim i patološkim odgovorima.

## Također pogledajte
* Formil-peptidni receptor 1
* Formil peptidni receptor 2
* Formil peptidni receptor 3
 
## Reference
## Vanjski linkovi
* 

Kategorija:Derivati aminokiselina
Kategorija:Sumporne aminokiseline
Kategorija:Formamidi
Kategorija:Alfa-aminokiseline
Oleksandra Matvijčuk

**Oleksandra Matvijčuk** (ukrajinski: Олександра В’ячеславівна Матвійчук) ukrajinski je borac za ljudska prava i liderka civilnog društva sa sjedištem u Kijevu. Na čelu je neprofitne organizacije Centar za građanske slobode i zalaže se za demokratske reforme u svojoj zemlji i regiji.

## Obrazovanje 
Pohađala je Nacionalni univerzitet "Taras Ševčenko" u Kijevu, a diplomirala je 2007. stekavši zvanje magistrice prava. Godine 2017. je postala prva žena koja je učestvovala u ukrajinskom programu za nove lidere Univerziteta Stanford.

## Karijera 
Počela je raditi za neprofitnu organizaciju Centar za građanske slobode 2007, kada je i osnovana. Godine 2012. postaje članica Savjetodavnog vijeća pri komesarijatu za ljudska prava ukrajinskog parlamenta.

Nakon nasilnog gušenja mirnih demonstracija na Trgu nezavisnosti u Kijevu 30. novembra 2013, koordinirala je građansku inicijativu Euromajdan SOS, čija je svrha bila pružanje pravne pomoći žrtvama Euromajdana u Kijevu i drugim ukrajinskim gradovima, kao i prikupljanje i analiza informacija radi zaštite demonstranata i pružanje privremenih procjena situacije. Otad je vodila više međunarodnih mobilizacijskih kampanja za oslobađanje političkih zatvorenika, kao što su kampanja "#letmypeoplego" i globalna akcija "#SaveOlegSentsov" za oslobađanje ilegalno zatvorenih ljudi u Rusiji i na okupiranom Krimu i u Donbasu. Autorica je niza izvještaja raznim tijelima UN-a, Vijeća Evrope, Evropske unije, OSCE-a i nekoliko podnesaka Međunarodnom krivičnom sudu u Den Haagu.

Dana 4. juna 2021. nominirana je u Komitet Ujedinjenih nacija protiv mučenja i ušla u historiju kao prva žena kandidat Ukrajine za UN. Kandidovala se na platformi za ograničavanje nasilja nad ženama u sukobima.

Između Revolucije dostojanstva i 2022. fokusirala se na dokumentovanje ratnih zločina tokom rata u Donbasu. Susrevši se s tadašnjim potpredsjednikom Sjedinjenih Država Joeom Bidenom 2014, založila se za veću podršku u oružju kako bi se okončao rat.

Nakon ruske invazije na Ukrajinu 2022. pojavila se u brojnim međunarodnim medijima kako bi predstavljala ukrajinsko civilno društvo, posebno u vezi s pitanjima koja se odnose na interno raseljena lica i ratne zločine, kao i druga pitanja ljudskih prava. Prema Foreign Policyju, zalagala se za stvaranje posebnog "hibridnog suda" koji bi istraživao pitanja ratnih zločina i kršenja ljudskih prava zbog velikog broja pitanja. Pozvala je da se Vladimiru Putinu i ruskim vojnicima sudi na specijalnom sudu za rusku invaziju na Ukrajinu, navodeći da bi to moglo imati efekt zastrašivanja za "brutalnost kršenja ljudskih prava koja ruske trupe čine".

## Nagrade i priznanja 
* 2007: Nagrada "Vasil Stus", ukrajinski centar PEN Internationala
* 2015: Nagrada za demokratiju i ljudska prava "Sjur Lindebrække", koju dodjeljuje norveška politička stranka desnog centra Høyre
* 2016: Nagrada "Branilac demokratije", Parlamentarna skupština OSCE-a
* 2021: Kandidat Ukrajine za Komitet UN-a protiv mučenja
* 2022: Nagrada za ispravan život

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1983.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Biografije, Bojarka
Kategorija:Ukrajinski advokati
Kategorija:Ukrajinski aktivisti
Carigradski mir (1897)

**Carigradski mir** je bio sporazum između Osmanskog Carstva i Kraljevine Grčke potpisan 4. decembra 1897. nakon grčko-turskog rata (1897).

## Pozadina 
Ostrvo Kreta je bilo dio Osmanskog Carstva, ali je imalo pretežno krišćansko stanovništvo koje je govorilo grčki i koje se više puta bunilo da bi postiglo uniju sa Grčkom. Tokom jedne takve pobune, 2. februara 1897. grčke trupe su se iskrcale na Kretu kako bi pripojile ostrvo. To je dovelo do izbijanja takozvanog 30-dnevnog rata između Osmanskog Carstva i Grčke. Borbe se uglavnom vodile u Tesaliji i Epiru. U Tesaliji je nadmoćnija osmanlijska vojska kojom je komandovao Edhem-paša porazila Grke i zauzela mnogo teritorije. Grčka je tražila mir, a velike evropske sile su intervenisale da primoraju osmanlijsku vladu da vrati većinu zemalja okupiranih tokom rata i da da autonomiju Kreti.

## Sporazum 
Mirovni pregovori počeli su 21. oktobra 1897, a sporazum je potpisan 4. decembra 1897. Uslovi su bili:

* Tesalija, koju su okupirale osmanlijske snage, trebalo je velikim dijelom biti vratiti Grčkoj uz male promjene na predratnoj graničnoj liniji u korist Osmanlija.
* Grčka je pristala platiti velike odštete.
* Osmanlije se nisu htjele povući prije nego što se isplate reparacije.
* Osmanlije su se složile da priznaju status Krete kao autonomne države pod osmanlijskom vlašću.

## Posljedice 
Iako je osmanlijska vojska pobijedila na terenu, Osmansko Carstvo nije imalo koristi od pobjede. Vladavina nad Kretom se pokazala potpuno neefikasnom i Kreta je jednostrano proglasila uniju sa Grčkom 1908. To je formalizovano nakon Balkanskih ratova, kada se ostrvo pridružilo Grčkoj 1. decembra 1913. U razmjeni stanovništva između Grčke i Turske 1923, muslimansko stanovništvo s ostrva je prebačeno u Tursku.

## Reference 
Kategorija:Historijski dokumenti
Kategorija:Sporazumi potpisani 1897.
Kategorija:Istanbul
Kategorija:Sporazumi Kraljevine Grčke
Kategorija:1897. u Osmanskom Carstvu
Kategorija:1897. u Kraljevini Grčkoj
Turbe Abbas Alija

**Turbe Abbasa ibn Alija** () jest bektaško turbe i svetište koje se tradicionalno smatra grobom Abbasa ibn Alija (647–680). Nalazi se na južnom vrhu planine Tomor u Beratu u južno-centralnoj Albaniji. Svake godine između 20. i 25. augusta održava se veliko godišnje hodočašće.

Izgrađeno 1620, svetilište je uvršteno na spisak vjerskih kulturnih spomenika Albanije.

## Bektaške tradicije 
Prema tradiciji Bektašijskog reda, sufijske zajednice sa sjedištem u Albaniji, Abas ibn Ali (*Abaz Aliu* na albanskom) otišao je u Albaniju na bijelom konju da je spasi od barbara. I danas se svake godine pet dana (od 20. do 25. augusta) vraća na planinu Tomor, gdje se žrtvuju životinje i odaje počast Abbasu ibn Aliju. Tokom ovih pet dana, bektaški hodočasnici posjećuju turbe. Mauzolej se nalazi u neposrednoj blizini bektaške tekije, koja je izgrađena 1916.

U drugoj legendi bektaškoj legendi, Hadži Bektaš je jednom vidio hrišćanske hodočasnike kako se penju na planinu Tomor 15. augusta, na praznik Uznesenja Marije. On je odgovorio tako što je otputovao do groba Abbasa ibn Alija u svetom gradu Kerbeli, gdje je iskopao kost ruke koja je pripadala Abbasu ibn Aliju. Hadži Bektaš je zatim bacio kost ruke na vrh planine Tomor, pretvarajući planinu u drugi sveti grob (turbe) Abbasa ibn Alija.

## Galerija 

Datoteka:Tomorr_mountain_–_tyrbe_on_top_of_the_peak_-_Mapillary_(dbzVXIxZI1Dyb0zEVQMOzQ).jpg|Turbe na planini Tomor
Datoteka:Tyrbe_on_Mount_Tomorr_-_Mapillary_(594b8tPNXU8Xzg9iPMoobQ).jpg|Turbe na planini Tomor
Datoteka:Bektashi_Tekke_at_Mount_Tomorr_-_Mapillary_(CnvmU7hfOSibcdQ9bZ79ew).jpg|Hodočašće 24. augusta 2014.

## Reference 
Kategorija:Spomenici kulture u Albaniji
Kategorija:Bektašijski tarikat
Kategorija:Vjerski objekti u Albaniji
Kategorija:Građevine i strukture u Albaniji
Galja Novenc

**Galja Novents** () bila je sovjetska i armenska scenska i filmska glumica, jedna od najistaknutijih armenskih glumica 20. vijeka.

## Biografija 
Rođena je 1. jula 1937. u Jerevanu. Diplomirala je 1958. na "Jerevanskom institutu za likovnu umjetnost i pozorište".

## Nagrade 
* Na 42. Venecijanskom filmskom festivalu dobila je posebno priznanje za najbolju glumicu koja nije nagrađena.
* 2007. dobila je titulu "Narodnog umjetnika Republike Armenije".

## Smrt 
Umrla je 22. jula 2012. u Los Angelesu u dobi od sedamdeset pet godina.

## Filmografija 
## Reference 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorija:Rođeni 1937.
Kategorija:Umrli 2012.
Kategorija:Armenske glumice
Kategorija:Sovjetske glumice
Kategorija:Biografije, Jerevan
Kategorija:Zapadna Armenija
Natalija Bašinska

**Natalija Bašinska**, (, , ) rođena 12. marta 1964. u Belorecku, u Baškirskoj Autonomnoj Sovjetskoj Socijalističkoj Republici, RSFSR, SSSR (danas Baškortostan, Rusija), kao Natalija Sučeva () je nekadašnja sovjetska i bjeloruska biatlonka.

## Karijera 
### Olimpijske igre 
Natalija Bašinska nije nastupila na Zimskim olimpijskim igrama.
 
### Svjetska prvenstva 
Nastupila je na dva Svjetska prvenstva od SP 1993. do SP 1995. Najbolji plasman u pojedinačnim utrkama bilo je 12-o mjesto na SP 1993. u bugarskom Borovecu u utrci na 7,5 km, kada je s jednim promašajem i zaostatkom od 1:05.7&nbsp;min bila sporija od pobjednice Myriam Bedard, koja je završila utrku bez promašaja. U ekipnim disciplinama najbolji joj je plasman bilo peto mjesto na istom prvenstvu u štafetnoj utrci sa Natalijom Permjakovom, Natalijom Rižankovom i Svjetlanom Paramiginom.

### Svjetski kup 
Prvi nastup Natalije Bašinske u Svjetskom kupu bio je u sezoni 1992/93. Na prvom nastupu na slovenskoj Pokljuki 17. decembra 1992. osvojila je 24-to mjesto u utrci na 15&nbsp;km sa tri promašaja i zaostatkom od 06:58.0&nbsp;min u odnosu na pobjednicu Anne Briand. Najbolji rezultat bilo joj je 19-to mjesto u utrci sprinta na 7,5&nbsp;km u švedskom Östersundu 13. februara 1993. sa jednim promašajam i zaostatkom od 1:49.1&nbsp;min u odnosu na pobjednicu Anfisu Rezcovu. U štafetnim utrkama 20. decembra na istom takmičenju sa Natalijom Permjakovom, Natalijom Rižankovom i Svjetlanom Paramiginom osvojila je četvrto mjesto.

## Nagrade 
## Privatni život 
Završila je Institut kulture i Minsku 1988. sa specijalnošću bibliotekar-bibliograf.

## Napomene 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 
* 

Kategorija:Rođeni 1964.
Kategorija:Biografije, Beloreck
Kategorija:Sovjetski biatlonci
Kategorija:Bjeloruski biatlonci
Kategorija:Osvajači medalja na Svjetskim prvenstvima u biatlonu
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Ruski biatlonski treneri
Kategorija:Bjeloruski biatlonski treneri
Glipikan

**Glipikani** čine jednu od dvije glavne porodice heparan-sulfatnih proteoglikana, a druga velika porodica su sindekani . Šest glipikana je identificirano kod sisara, i nazivaju se GPC1 do GPC6. Čini se da glipikani imaju vitalnu ulogu u razvojnoj morfogenezi i predloženi su kao regulatori za Wnt
 
## Struktura 
Dok je šest glipikana identificirano kod sisara, nekoliko karakteristika ostaje konzistentno između ovih različitih proteina. Prvo, jezgro proteina svih glipikana je slične veličine, otprilike u rasponu između 60 i 70 kDa. Dodatno, u smislu sekvence aminokiselina, konzervirana je lokacija četrnaest cisteinskih ostataka; međutim, istraživači opisuju da glipikani imaju umjerenu sličnost u sveukupnoj aminokiselinskoj sekvenci. Identificirano je da domen bogat cisteinom na N-režnju GPC3 formira hidrofobni žlijeb koji se vezuje za Wnt, uključujući fenilalanin-41 koji je u interakciji sa Wnt. Glipikani su eksprimirani u različitim količinama u zavisnosti od tkiva, a takođe su izraženi u različitim stepenima tokom različitih faza razvoja. Mutanti *Drosophila* Dally imaju nepravilna krila, antenu, genitalije i razvoj moždane ganglije. Većina istraživanja koja uključuju odnos između glipikana i raka fokusirana su na GPC1 i GPC3. S druge strane, ekspresija GPC3 se ne može detektirati u zdravim odraslim ćelijama jetre, dok se ekspresija GPC3 javlja u većini ljudskih hepatočelijskih karcinoma. Slična korelacija je pronađena i kod kolorektumskih tumora. GPC3 je onkofetusni protein i u jetri i u crijevima, jer se GPC3 obično eksprimira samo tokom embrionskog razvoja, ali se također nalazi u kanceroznim tumorima. Ekspresija GPC1 je znatno iznad normalne kod karcinoma dojke kod ljudi, dok je ekspresija GPC1 niska u zdravom tkivu dojke. Nadalje, ekspresija nije značajno povećana za bilo koji drugi glipikan. GPC1 ima ulogu u vezivanju heparina i progresiji ćelijskog ciklusa u tkivu dojke.  Utišavanje GPC2 pomoću CRISPR/Cas9 dovodi do inhibicije rasta tumorskih ćelija neuroblastoma. Utišavanje GPC2 inaktivira Wnt/β-kateninsku signalizaciju i smanjuje ekspresiju ciljnog gena N-Myc, onkogenog pokretača tumorigeneze neuroblastoma. Vanćelijska lokalizacija drugog glipikana u *Drosophila*, *sličnog dallyju*, takođe je potrebna za odgovarajući nivo ježebe signalizacija u krilu u razvoju.

## Klinički značaj
Kod ljudi, glipikan-1 je prekomjerno izražen u dojkama  i karcinomima mozga (gliomi), while glypican-3 is overexpressed in liver cancers. Glipikan-2 je prekomjerno eksprimiran u neuroblastomu.
 
## Reference 
## Vanjski linkovi
Kategorija:Proteoglikani
GPC1

**Glipikan-1** (GPC1) jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **GPC1** sa  hromosoma 2, sekvenca q37.3. GPC1 sadrži 558 aminokiselina sa tri predviđena lanca heparan-sulfata.
 
## Klinički značaj 
Ovaj protein je uključen u pogrešno savijanje normalnih prionskih proteina u ćelijskoj membrani u infektivni prionski oblik.
 
2015. godine objavljeno je da prisustvo ovog proteina u egzozomima u krvi pacijenata može rano otkriti rak gušterače sa apsolutnom specifičnošću i osjetljivošću. Međutim, ovaj zaključak je sporan. and in more recent overviews of potential markers for pancreatic cancer, Glypican 1 is not mentioned.
 
GPC1 je ocijenjen kao potencijalna meta za terapiju raka, CAR-T ćelijsku  terapiju, radioterapiju, bispecifični uključivač T-ćelija  o imunotoksine u pretkliničkim studijama.
 
## Također pogledajte
* Glipikan

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorija:Geni na hromosomu 2
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Lesja Ukrajinka

**Lesja Ukrajinka** (), rođena **Larisa Petrivna Kosač** (; 25. februar 1871 – 1. august 1913), bila je ukrajinska književnica. Jedna je od najistaknutijih autorki ukrajinske književnosti, najpoznatija po svojim pjesmama i dramama. Također je bila aktivna politička, građanska i feministička aktivistkinja.

Među Ukrajinkinim najpoznatijim djelima su zbirke pjesama *Na krilima pjesama* (1893), *Misli i snovi* (1899), *Odjek* (1902), epska pjesma *Davna bajka* (1893), *Jedna riječ* (1903), drame *Princeza* (1913), *Kasandra* (1903–1907), *U katakombama* (1905) i *Šumska pjesma* (1911).

Otac joj je bio pobornik ukrajinske kulture i financijski je podupirao ukrajinske izdavačke pothvate, a njena majka Olena Pčilka bila je pjesnikinja i feministička aktivistica. Ukrajinka je bila bliska sa svojim stricem i bratom, koji su također bili pisci. Imala je dar za jezike i naučila ih je nekoliko, uključujući engleski, njemački, francuski, italijanski, grčki, latinski, poljski, ruski i bugarski. S osam godina napisala je svoju prvu pjesmu *Nada.* Živjela je gotovo svako ljeto u Gadjaču, gdje je napisala mnoga djela, uključujući i legendu *Robert Bruce, kralj Škotske*. Ukrajinkine pjesme i drame izražavaju njezinu vjeru u slobodu i nezavisnost svoje zemlje. Lesja Ukrajinka se aktivno suprotstavljala ruskom carizmu i bila je članica ukrajinskih marksističkih organizacija. Godine 1902. prevela je Komunistički manifest na ukrajinski. Nakratko ju je 1907. uhitila carska policija i nakon toga je ostala pod nadzorom.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1871.
Kategorija:Umrli 1913.
Kategorija:Ukrajinski pjesnici
Kategorija:Ukrajinski dramatičari
Daniela Hodrová

**Daniela Hodrová** (rođena 5. jula 1946 – 31 august 2024) bila je češka književnica i književna naučnica.

## Biografija 
Rođena je u Pragu 5. jula 1946. Postdiplomski je studirala francuski jezik i komparativnu književnost.

## Bibliografija 
* *Podobojí* (1991). Kraljevstvo duša, prev. Véronique Firkusny i Elena Sokol (Jantar Publishing, 2015)
* *Kukly* (1991). Lutke
* *Theta* (1991)
* *Město vidím...* (1992). Prag, ja vidim grad..., prev. David Short (Jantar Publishing, 2011)
* *Perunův den* (1994)
* *Ztracené děti* (1997)
* *Trýznivé město* (1999). Grad muka, prev. Véronique Firkusny i Elena Sokol (Izdavaštvo Jantar, 2021). Sastavlja Podobojí, Kukly i Théta.
* *Komedija* (2003)
* *Vyvolávání* (2010)
* *Točité věty* (2015)
* *Ta blizkost* (2019)

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1946.
Kategorija:Umrli 2024.
Kategorija:Češki pisci