open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
El-Fatiha

**El-Fatiha** (alternativno transliterirano *Al-Fātiḥa* ili *Al-Fātiḥah*; arapski: ألْفَاتِحَة; prijevod "Otvaranje" ili "Pristup") jest prvo poglavlje (sura) u Kur'anu. Sastoji se od sedam ajeta, koji su dova za uputu i milost. El-Fatiha se uči u muslimanskim obaveznim i dobrovoljnim molitvama (namazima).

## Vrijednosti Fatihe 
Muhammed je jednom pozvao Ubeja ibn Ka'aba i rekao mu: "Hoćeš li da te upoznam sa surom koja nije objavljena nikad prije ni u Tevratu (Tora) ni u Inđilu (Evanđelju) ni u Zeburu (Psalmima) ni u Furkanu (Kur'an)"? "Da" Rekao je Ka'ab. "Ona što je učiš u namazu". Ka'ab mu je proučio Fatihu a on je rekao "Tako mi Onog u čijoj je ruci moja duša, Allah nije objavio ni jednu suru sličnu ovoj ni u Tevratu (Tora) ni u Inđilu (Evanđelju) ni u Zeburu (Psalmima) ni u Furkanu (Kur'an). To je "seb'a semani" (sedam ajeta koji se ponavljaju).

## Ostali nazivi 
Sura El-Fatiha zbog svoje važnosti ima mnogo drugih naziva a u nastavku su navedeni samo neki od njih:

* Početak Knjige – nalazi se na početku Kur'ana i ovom surom se otvara i počinje učenje u namazima;
* Majka Knjige ili Majka Kur'ana – predstavlja srž Kur'ana s obzirom na to da se sva značenja Kur'ana odnose na ono što sura El-Fatiha sadrži;
* Zahvala;
* Molitva;
* Namaz;
* Lijek;
* Osnova Kur'ana i dr.

## Izvorni tekst i prijevod 
## Također pogledajte 
* Kur'an
* Tefsir
* Tefsir Ibn-Kesira

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Tefsir sure El-Fatiha 
* Sura El-Fatiha sa prijevodom na bosanski (od Korkuta), na tanzil.net
* Sura El-Fatiha s audiozapisom

Kategorija:Kur'an
Kategorija:Mekanske sure
Kategorija:Sure
Amadej, kralj Španije

**Amadej** (italijanski: Amedeo; 30. maj 1845 - 18. januar 1890) je bio jedini kralj Španije iz Savojske dinastije od 1870. do 1873. Bio je drugi sin italijanskog kralja Vitorija Emanuela II i bio je poznat kao vojvoda Aoste iako je kratko vladao kao kralj Španije. Izabran je za kralja Španije 1870. nakon svrgavanja Izabele II. Njegova vladavina je bila opterečena rastom republikanizma, pobunom Karlista na sjeveru i pokretom za Kubansku nezavisnost. Nakon njegove abdikacije 1873. proglašena je Prva Španska republika.

## Biografija 
Rođen je u Torinu, u Italiji, kao drugi sin italijanskog kralja Viktora Emanuela II i austrijske nadvojvotkinje Marije Adelhajde. Na svoj dvadeset i drugi rođendan oženio je Mariju Vittoriju del Pozzo della Cisterna nakon što mu otac nije uspio naći bolju priliku. Viktor Emanuel II se nadao da će sina oženiti njemačkom princezom. Naime, del Pozzo della Cisterna nije bila visokog roda uprkos svojoj prinčevskoj tituli, već je pripadala ranku piemontskog plemstva, ali zato je bila jedina nasljednica očevog bogatstva, koje će nakon nje naslijediti sljedeće vojvode od Aoste. Sa suprugom Amadej je imao tri sina.

Nakon što je u Španiji zbačena kraljica Izabela II i protjerana u Pariz, novi parlament je odlučio uspostaviti novu dinastiju u Španiji. Novi kralj je morao biti katolik i spreman preuzeti dužnosti poglavara novoosnovane ustavne monarhije. Istog dana kada je u egzilu Izabela II potpisala dokumente o abdikaciji, 16. novembra 1870, u Španiji je Amadej izabran za kralja.

Odmah po Amadejevoj proklamaciji izvršen je atentat na generala Juana Prim (Huan) koji je podržavao Amadeja, nakon čega je novi kralj odmah naišao na veliki otpor od strane karlista, republikanaca i aristokratije koja je na njega gledala kao nametnutog stranca, ali i naroda, prvenstveno zbog njegove nesposobnosti da nauči španski jezik. Po dolasku na vlast suočio se sa karlističim ustancima, čiji je cilj bio postavljanje amidžića Izabele II na španski tron, ustancima na Kubi sa ciljem proglašavanja nezavisnosti, pa čak i pokušajima atentata.

Dolaskom Amadeja na prijestolje ujedinila se cjelokupna opozicija, od karlista do republikanaca. Amadej se neuspješno borio s političkom nestabilnošću. Za vrijeme njegove vladavine promijenilo se šest vlada. Dana 19. jula 1872. na kralja Amadeja je izveden neuspješan atentat.

Uvidjevši nemogućnost vladanja bez ikakve potpore, Amadej je abdicirao 11. februara 1873. i odmah krenuo nazad u Italiju. Istog dana je proglašena Prva španska republika, nakon koje je kraljem proglašen Alfons XII, sin Izabele II.

Po povratku u Italiju Amadej je uzeo titulu vojvode od Aoste. Nakon smrti svoje prve supruge oženio je francusku princezu Marie Laetitia Bonaparte, kćerku svoje sestre, sa kojom je dobio sina Umberta. Umberto je ubijen u Prvom svjetskom ratu.

Amadej je umro je u Torinu 18. januara 1890.

## Reference 
Kategorija:Kraljevi Španije
Kategorija:Savojci
Kategorija:Abdikacije
8. grupa hemijskih elemenata

mini|Elektrolitičko željezo i kocka od 1cm3
U **8. grupu hemijskih elemenata** spadaju željezo (Fe), rutenijum (Ru) i osmijum (Os). U Mendeljejevom periodnom sistemu elemenata sljedećih devet elemenata sačinjavaju VIII grupu: Fe, Ru, Os, Co, Rh, Ir, Ni, Pd i Pt. Ovako su tretirani zbog horizontalne sličnosti. Često se odvojeno razmatraju željezo, kobalt i nikl, a preostalih šest elemenata se nazivaju *platinski metali*. Prva trijada (Fe, Ru, Os) čini 8. grupu periodnog sistema elemenata.

## Zastupljenost
Rutenijum i osmijum dolaze zajedno sa ostalim platinskim metalima u nikl-bakarnim sulfidnim rudama. Ova dva elementa su rijetko zastupljeni u Zemljinoj kori, za razliku od željeza. Željezo je u Zemljinoj kori zastupljeno 6,2%. Željezo je na četvrtom mjestu po zastupljenosti, poslije oksigena, silicija i aluminija. Rude željeza su: hematit, magnetit, limonit i siderit. Pirit je mineral željeza, ali se ne koristi kao ruda, zbog teškoća kod uklanjanja sumpora.

## Elementi
## Reference
## Vanjski linkovi 
* http://chemwiki.ucdavis.edu Group_8 Transition_Metals  (en)

Kategorija:Periodni sistem
Švabija

**Švabija** (njem. Schwaben, Schwabenland) je historijska i lingvistička pokrajina u Njemačkoj, u državi Baden-Virtemberg. U srednjem vijeku Švabija je obuhvatala i Lihtenštajn, njemačko govorno područje Švicarske i dio istočne Francuske.

Stanovnici Švabije su Švabe - Nijemci koji govore švapskim dijalektom. Švapska naselja postoje ili su postojala i u Mađarskoj, Rumuniji, Srbiji (Vojvodina, vidi Dunavske Švabe), Rusiji i Kazahstanu, a također u Brazilu, Kanadi i SAD.

U Bosni kao i drugim dijelovima istočne Evrope termin "Švaba" se ponekad koristi za sve Nijemce.

## Ličnosti 
* Johannes Kepler (* 1571) - astronom
* Filip Mateus Han (* 1739) - prva mašina za računanje
* Albreht Ludvig Berblinger (* 1770) - pronalazač
* Fridrih Kamerer (* 1796) - pronalazač šibice
* Konrad Ditrih Magirus (* 1824) - pronalazač
* Matijas Honer (* 1833) - pronalazač usne harmonike i harmonike
* Fedinand grof fon Cepelin (* 1838) - konstruktor

## Također pogledajte 
* Baden-Württemberg
* Švicarska

## Vanjski linkovi 
*Swabia ((en))

Kategorija:Geografija Njemačke
Pistacija

**Pistacija** (*Pistacia vera*) је drvo visoko do 10 metara kome je prirodno stanište jugozapadna Azija (Iran).

Ljudi su se hranili pistacijom još u doba paleolitika. Pistacija se upotrebljavlja u sladoledu i u nekim drugim poslasticama. Pistacija je vjerovatno dobila ime po perzijskom kralju Pestehu.

Pistacija sadrži 50% masnog ulja, 20% bjelančevina, 20% karbohidrata, 2% vlakna, kalijuma, kalcijuma, magnezijuma i željeza.

Kategorija:Sapindales
Kategorija:Voće
Kategorija:Jestivi orašasti plodovi i sjemenke
Vukosavlje

**Vukosavlje** je naseljeno mjesto i središte istoimene općine u Bosni i Hercegovini. Administrativno pripada entitetu Republika Srpska. Nastala je nakon Dejtonskog sporazuma od dijelova teritorije općina Modriča (naseljena mjesta Jakeš, Pećnik i Modrički Lug) i Odžak (naseljena mjesta Gnionica, Jošava, Jezero, dijelovi Srnave, Ade, Potočana i Vrbovca).

## Stanovništvo 
### Nacionalni sastav stanovništva – općina Vukosavlje 
### Nacionalni sastav stanovništva – naseljeno mjesto Vukosavlje 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Zvanični sajt općine Vukosavlje

Kategorija:Općine Bosne i Hercegovine
Kategorija:Općine Republike Srpske
*
Kategorija:Modriča
Kategorija:Odžak
Nika Milićević

**Nika Milićević** (Mostar, 9. juli 1897 – Sarajevo, 9. oktobar 1980) bio je bosanskohercegovački književnik, te književni i pozorišni kritičar, esejista i prevodilac sa klasičnih jezika: njemačkog, francuskog, italijanskog, engleskog i ruskog jezika. Bio je upravnik Narodnog pozorista u Sarajevu od 1945. do 1950. Redigovao je prijevod  "Kapitala" Karla Marxa.

## Djela 
### Pozorišna režija: 
* Molijerov Tartuffe
* Jovan Sterija Popović Rodoljupci

### Riječnici: 
* Francuski
* Njemački

### Časopisi: 
* VIJAVICA. List za umetnost i kulturu. Izdavač: Nika Milićević Uređuje A. B. Šimić.  Zagreb, I-II(1917-1918). Br. 1, 2, 3, 4.
* JURIŠ. Urednik A. B. Šimić. Suurednici Nika Milićević i Gustav Krklec.  Zagreb, I(1919).
* Jugoslavenska revija (1928-1937) Sarajevo, zajedno sa Ilijom Kecmanovićem

### Prijevodi: 
*Marija Stjuart / škotska kraljica / Stefan Zweig / preveo s njemačkog
*Albert Einstein :/ moja slika svijeta / preveo s njemačkog
*Gilbert Henry :/Robin Hud /preveo sa engleskog
*Marija Antoaneta :/slika jednog osrednjeg karaktera / Stefan Zweig / preveo s njemačkog
*Balzak / Stefan Zweig ; prev. s njemačkog Nika Milićević ; pogovor Rihard Fridental. -
*Erazmo Roterdamski / Stefan Zweig; preveo s njemačkog Nika Milićević ; predgovor Risto Trifković. -
*Perl Buck :/ Zmajevo sjeme/ preveo sa engleskog
*Emil Zola : / Zemlja /preveo s francuskog
*Karl May: / Winnetou / preveo s njemačkog
*Mark Twain: / Pustolovine Toma Sowyera/ preveo sa engleskog
*Mark Twain: / Doživljaji Huckleberryja Finna/ preveo sa engleskog
*Jules Verne: / Djeca kapetana Granta/ preveo sa engleskog
*Gustave Flaubert:/ Madame Bovary /preveo s francuskog
*Watkins F. Hall:/Kooperacija/ preveo sa engleskog
*Novija Hispanoamerička poezija (1962): uredio i preveo
*Erich Maria Remarque: Iskra života /preveli Ognjenka Milićević i Sergije Lukač /redigovao Nika Milićević
*Umberto Ecco: Opera aperta/ preveo sa italijanskog

## Reference 
## Vanjski linkovi 
*https://web.archive.org/web/20080223002232/http://www.most.ba/012/0812.htm
*https://web.archive.org/web/20071219120703/http://www.most.ba/01415/029.htm
*http://www.drustvopisacabih.com.ba/00onama/o%20nama.htm 
*http://www.idoconline.info/digitalarchive/public/serve/index.cfm?fuseaction=form&ElementId=388242

Kategorija:Bosanskohercegovački pisci
Kategorija:Biografije, Mostar
Kategorija:Rođeni 1897.
Kategorija:Umrli 1980.
Alenko Zornija

**Alenko Zornija** bivši je bosanskohercegovački novinar. Rođen je 30. oktobra 1970 godine. Novinarstvom se počeo baviti još u srednjoj školi, gdje je uređivao školski list sarajevske Druge gimnazije - *"Mi"*. Bio je dugogodišnji stalni vanjski dopisnik zagrebačkog Vjesnika. Do rata u Bosni i Hercegovini bio je angažiran kao glavni urednik u tada popularnom satiričnom listu Vox, te urednik sedmičnika Hrvatska riječ, koji je u poslijeratnom razdoblju izlazio u Sarajevu. Sarađivao je sa brojnim periodičnim časopisima i internet portalima poput doznajemo.com, pincom.info i drugim. Preminuo je 11. aprila 2021. u Sarajevu od posljedica srčanog udara.

## Reference 
Kategorija:Bosanskohercegovački novinari
Kategorija:Biografije, Sarajevo
Kategorija:Rođeni 1970.
Kategorija:Umrli 2021.
Natrij-perkarbonat

**Natrij-perkarbonat** (2 Na2CO3 · 3 H2O2) je spoj (adukt) koji nastaje dodavanjem vodik peroksida H2O2 i natrij-karbonata (Na2CO3).

## Osobine 
Natrijum perkarbonat pravi bezbojne kristale, koji se dobro rastvaraju u vodi. Takav rastvor reagira veoma bazno. U čvrstom stanju je nagrizajući. Prilikom njegovog zagrijavanja iznad 50&nbsp;°C, otpušta se vodik-peroksid, koji se dalje raspada na vodu i kisik. Ova reakcija se brže odvija, ukoliko se odvija na višoj temperaturi.

## Upotreba 
Upotrebljava se kao sredstvo za izbjeljivanje i oksidacijsko sredstvo. Mnogo je manje štetan za okolinu od ranije upotrebljavanog natrij-perborata, pošto ne sadrži bor. U suprotnosti od natrij-perborata, natrij- perkarbonat je za biljke neotrovan. Natrij-perkarborat je sastavni dio mnogih deterdženata za pranje. Pri pranju preko 60&nbsp;°C, otpušta kisik, te njim *briše* (oksidira) mrlje na odjeći koje su organskog porijekla. (između ostalih: mrlje od čaja, vina, trave, voća itd.) Biljni obojeni pigmenti se oksidiraju te postaju bezbojni, a neke supstance u mrljama prelaze u spojeve rastvorljive u vodi, te se lahko mogu isprati. Natrij-perkarbonat je, pored određenih enzima i dodataka, glavni djelotvorni sastojak većine proizvoda za čišćenje sa oznakom *oksi-*. Po provedenim istraživanjima, otrovan je za miševe i pacove u količini od 1034&nbsp;mg/kg tjelesne mase.

## Reference 
Kategorija:Karbonati
Kategorija:Antiseptici
9. grupa hemijskih elemenata

mini|Elektrolitički kobalt i kocka od 1cm3
U **9. grupu hemijskih elemenata** spadaju kobalt (Co), rodij (Rh) i iridij (Ir).

## Zastupljenost 
Rodij i iridij su rijetki elementi. Kobalt je prisutan u Zemljinoj kori u količini 29 ppm. Poznato je više od 200 ruda koje sadrže kobalt, ali komercijalnu vrijednost imaju samo smaltit CoAs2 i kobaltit CoAsS. Često dolaze sa rudama nikla, bakra i olova.

## Osobine 
Kobalt se rastvara u razrijeđenim kiselinama, pri čemu nastaju soli kobalta u oksidacijskom stanju (+2). Rodij se rastvara taljenjem sa natrij hidrogen sulfatom. Iridij se rastvara taljenjem sa natrij peroksidom ili smjesom kalij hidroksida i kalij nitrata. Najčešće oksidacijsko stanje kobalta je (+2) i (+3). Kobalt gradi kompleksne spojeve.

## Elementi 
## Reference 
Kategorija:Periodni sistem
Hathor

**Hathor** (**Hator**) je u egipatskoj mitologiji božica ljubavi, muzike i sreće. Predstavlja je se u obliku žene s kravljim rogovima ili hijeroglifskim znakom na glavi, a ponekad se čak predstavlja i u obliku krave. Hathor je, kao i Izida, božica čarobnica. Hathor je i zaštitnica mumija, te je njen muž Horus. Grčki pandan joj je Afrodita.
mini|170px|Hathor s rogovima i Suncem

## "Oko boga Ra" 
lijevo|mini|210 px|Hathor u obliku krave, statua
Prema mitologiji, Hathor je nastala iz Raovog oka te mu je najdraža kćer. Tokom pobune ljudi protiv Ra, Hathor je bila osvetnica. Ljudi su mislili da je Ra prestar da bi bio kralj. Tada reče Ra tada Nunu (prvom okeanu): "Najstariji među bogovima od koga postadoše bogovi. Gle, ljudi stvoreni od oka moga smisliše zla dijela protiv mene i bogova. Čekao sam, nisam ih ubio, prije nego što čujem riječi vaše o tome." Reče tada Njegovo Veličanstvo Nun: "Sine moj, Ra, ti si bog veći od onog što ga je stvorio i onih koji ga stvoriše! Tvoje prijestolje je snažno, veliki je strah među ljudima od tebe zavladao. Neka tvoje oko kazni one koji te uvrijediše!" I slože se tada svi bogovi i božice (bili su to Geb, Nut, Šu i Tefnut) i rekoše oni Ra: "Veliki Ra, pobjegoše ljudi od tebe u pustinju, njihova srca su u strahu. Pošalji oko svoje da uništi one koji smisliše zlo protiv tebe, neka ono siđe u obliku Hathor." Hathor siđe i pretvori se u groznu lavicu Sekhmet, koja donosi kugu i bolest. Ali, Ra je zaustavio Sekhmet te su ljudi preživjeli. Hathor se poslije udala za Horusa i rodila mu 4 sina.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Egipatske božice
Mina (čvor)

*Mina (oružje) - eksplozivna naprava
*Mina (pjevačica) - italijanska pjevačica
*Mina (Saudijska Arabija) - dolina kod Mekke
Južna Evropa

**Južna Evropa** je dio Evrope koji se nalazi u njenom južnom dijelu, u "bazenu" Sredozemnog mora.
Ovaj izraz, u svom najširem smislu, se koristi da označi "sve države na jugu Evrope". Ipak, koncept je u različitim vremenima imao i drugačija značenja, donoseći dodatne političke, lingvističke, i kulturne kontekste definiciji, uz tipične geografske, fitogeografske ili klimatske odrednice.

Većina obalnih država koje po Ujedinjenim Nacijama pripadaju južnoj Evropi, izlaze na Mediteran. Izuzeci su Portugal koji izlazi samo na Atlantik, kao i Srbija i Sjeverna Makedonija koje su potpuno bez izlaza na more, i Bugarska, koja izlazi na Crno more.

desno|mini|300px|Južna Evropa, kako je označavaju Ujedinjene Nacije.

Države Južne Evrope su:
* Portugal
* Španija
* Andora
* Italija
* San Marino
* Malta
* Vatikan
* Hrvatska
* Slovenija
* Bosna i Hercegovina
* Albanija
* Kosovo
* Sjeverna Makedonija
* Srbija
* Crna Gora
* Grčka
* Francuska (južna)
* Monako
* Turska (dio)
* Bugarska

Južna Evropa izdvaja se na temelju sličnosti klime, reljefa i kulture. Osnovna obilježja prostora su mediteranska klima, pretežno planinski reljef, usmjerenost na Sredozemno more i rani civilizacijski napredak. Zbog prenaseljenosti prostor je bio izvorište velikih migracija i prekookeanske i u razvijene evropske zemlje. U savremeno doba uz industriju sve više se razvijaju djelatnosti tercijarnog sektora, najviše turizam.

Monte Bianco de Courmayeur (4748 m) najviši je vrh Južne Evrope, nalazi se u Italiji, u gorju Alpe.

## Također pogledajte 
* Mediteran
* Jugoistočna Evropa


Kategorija:Regije Evrope
Ime

desno|mini|300px|Svečanosti poput baptizma mogu biti iskorištene za davanje imena.

**Ime** je oznaka za imenicu, obično se koristi za razlikovanje jedne od druge. Imena  mogu identificirati klase ili kategorije stvari, ili jednu stvar, jedinstvenu, ili u određenom kontekstu. Lično  ime identificira specifične, jedinstvene i prepoznatljive osobine pojedinca, i može a i ne mora podrazumjevati srednje ime.

Korištenje ličnih imena nije jedinstveno samo za ljude. Delfini se također koriste simboličnim imenima, kao što je prikazano u nedavnim istraživanjima.  Pojedini delfini poznaju vlastiti 'zvižduk' na koji će lahko odgovoriti čak i kad nema informacija koje će potvrditi na kojeg delfina se odnosi.

Mora se voditi računa prilikom prevoda imena sa jednog jezika na drugi, jer postoje mogućnosti da će se jeziku više svidjeti jedna verzija imena od druge. Neki jezici koriste feudalni običaj davanja imena: Francuzi Aristotela ponekad zovu „le Stagirite“  po mjestu njegovog rođenja, a Englezi Šekspira zovu „The Bard“ tako ga priznavajući uzornim piscem jezika.

Vrste imena:

* Lično ime - ime koje uz prezime određuje neku osobu
* Zajednička imena - imena koja naučnicii daju biljnjim i životinjskim vrstama
* Imena biljnih i životinjskih vrsta
* Imena stvari i pojava (npr. šećerlama, kiša)
* Ostala imena

## Reference
## Također pogledajte 
* Nadimak
* Spisak imena
* Spisak bosanskih muških imena

Kategorija:Imena
Natrij-karbonat

**Natrij-karbonat** (Na2CO3), često pogrešno nazvan *soda* je so natrija i ugljične kiseline (H2CO3). Kao dodatak prehrambenim namirnicama nosi oznaku E500.

## Modifikacije 
Natrij-karbonat je polimorfna supstanca, koja se kristalizira u različitim kristalnim sistemima, u zavisnosti od pritiska i temperature. Može biti bezvodna ili sadržavati *kristalnu vodu* (hidrat).

***Bezvodni natrij karbonat**: Poznat i kao mineral natrit ili kao kalcinisana soda. To je bijeli prah koji se topi na 853&nbsp;°C i ima gustoću od 2,51 g/cm3. Stvara se na temperaturama višim od 107&nbsp;°C.
***Monohidrat**, Na2CO3•H2O: Poznat i kao mineral termonatrit, stvara se na temperaturama višim od 35,4&nbsp;°C iz heptahidrata.
***Dihidrat**, Na2Ca(CO3)2•2H2O: poznat i kao mineral pirsonit
***Pentahidrat**, Na2Ca(CO3)2•5H2O: mineral gailusit ili natrokalcit.
***Heptahidrat**, Na2Ca(CO3)2•7H2O: Stvara se na temperaturama iznad 32,5° °C iz dekahidrata.
***Dekahidrat**, Na2Ca(CO3)2•10H2O: poznat i kao mineral soda ili kristalna soda, kristalizira se na temperaturama ispod 32,5&nbsp;°C iz zasičenog rastvora natrij karbonata.

## Osobine 
Kao so slabe ugljične kiseline reagira sa jakim kiselinama koje iz njega istiskuju ugljik-dioksid. U vodi se rastvara oslobađajući toplotu te uslijed hidrolize daje bazičan rastvor.

## Nalazišta 
Veća nalazišta natrij karbonata se nalaze u Egiptu (jezero Natron), istočnoj Africi (mnoga isušena jezera i vodotoci), Kaliforniji, Meksiku i južnoj Sahari.

## Upotreba 
Natrij karbonat se koristi još od antike. U starom Egiptu se koristio za mumificiranje, kao i za proizvodnju keramike, stakla te kao sredstvo za čišćenje. Danas se koristi u razne industrijske svrhe, te se smatra jednim od važnih hemijskih proizvoda. U svijetu se godišnje proizvede oko 39 miliona tona sode (1997), a najveći dio se upotrijebi industriji stakla, proizvodnji sredstava za čišćenje i izbjeljivanje, industriji papira i drugim.

## Također pogledajte 
* Natrij-hidrogenkarbonat

Kategorija:Karbonati
Kategorija:Aditivi sa E-brojem
Molarna masa

mini

**Molarna masa** (M) je masa jednog mola supstance (hemijskog elementa ili hemijskog spoja). Karakteristična je za svaku čistu supstancu i izražava se u jedinici* gram po molu* (g/mol ili gmol-1). Generalno, odnos mase supstance *m* (gram) i količine supstance *n* (mol) jednak je molarnoj masi (M):
:M = {m \over n}
Molarna masa (M), izražena u g/mol, brojčano jednaka relativnoj atomskoj masi (Ar), odnosno relativnoj molekulskoj masi (Mr) koje su bezdimenzionalne veličine.

## Izračunavanje 
Molarna masa hemijskog spoja je jednaka sumi molarnih masa hemijskih elemenata od kojih je spoj građen, pomnoženih sa stehiometrijskim koeficijentima, npr za vodu:
M_{\mathrm{H_{2}O}} = 2 M_\mathrm{H} + M_\mathrm{O} = 2 \cdot 1{,}00794\,\frac{\mathrm{g}}{\mathrm{mol}} + 15{,}9994\,\frac{\mathrm{g}}{\mathrm{mol}} = 18{,}01528\,\frac{\mathrm{g}}{\mathrm{mol}}

## Također pogledajte 
* Mol
* Stehiometrija

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://old.iupac.org/publications/books/gbook/green_book_2ed.pdf
* 

Kategorija:Hemijske osobine
Sunnet

**Sunnet** je ono što je poslanik Muhammed radio, govorio ili šutnjom odobrio. To je njegova praksa koju muslimani smatraju normativnom. Nekada se *sunnet* poistovjećuje s nazivom *hadis*. Sunnet, kao pravni izvor, zauzima drugu poziciju jer sadrži pojašnjenje onoga što je nejasno u Kur'anu, kao i neke propise i pitanja o kojima Kur'an uopće ne govori. Sunnet je tumačenje i praktična primjena Kur'ana. Kur'an u mnogim ajetima podsjeća vjernike na zakonodavnu važnost sunneta, npr: "On ne govori po hiru svome - to je samo Objava koja mu se obznanjuje..." (En-Nedžm, 3-4)

Sunnet-namazi su oni koje je preporučio poslanik Muhammed, a dijele se na dvije vrste: 
**Sunneti muekkede* - pritvrđeni sunneti koje Poslanik nikada nije izostavljao
**Sunneti gajr muekkede* - nepritvrđeni sunneti koje je nekada izostavljao

## Također pogledajte 
* Kur'an
* Šerijat
* Fikh
* Hadis

Kategorija:Islam
Naoružana islamska grupa

**Oružana islamistička grupa** (Armed Islamic Group- GIA) je militantna islamistička grupa koja se bori za osnivanje islamske države u Alžiru. Osnivačem pokreta se smatra Dža'fer el-Afgani.
GIA je počela sa nasiljem početkom 1992 nakon što je Alžir odbio priznati legalnu pobjedu islamističke partije Islamskog fronta spasa (*Islamic Salvation Front*- FIS) na izborima u decembru 1991. Ovaj debakl alžirske demokratije je potvrdio stavove dobrog broja islamista kako se islamizacija društva koju zagovaraju nikada neće ostvariti mirnim putem, te da im jedino preostaje put revolucije, borbe i džihada. Sukobi koji će izbiti između popularnog FIS-a i alžirske vlade te ogorčenost alžirskih masa zbog brutalnog negiranja njihove volje dala je snažan inpuls borbenom putu GIA-e. Ponovo su tortura i odsustvo demokratije proizveli plodno tlo u kome su povratnici iz afganistanskog džihada lahko mobilisali dobrovoljce za nastavljanje oružanog svrgnjavanja postojećih arapskih režima- cilj koji su pred sebe postavili nakon što su prisilili Ruse da napuste Afganistan.

Iako je GIA otpočela svoju borbu kako bi stala u odbranu FIS-a vrlo brzo su njeni lideri osudili FIS zbog njegovog umjerenog stava. GIA je odbacila bilo kakav kompromis ili pomirenje, te se zalagala za frontalni džihad protiv vlade i njenih simpatizera, bili oni Alžirci ili stranci.

Glasine koje su se širile a prema kojima je jedna grupa lojalna FIS-u alžirskoj vladi odala informacije koje su omogučile ubistvo lidera GIA-e Dža'fera el-Afganija dodatno su udaljile ova dva islamistička pokreta. Ne samo u organizacijskom smislu nego i onom ideološkom.
Djelovanje GIA-e je bilo krajnje kontroverzno i prikriveno plaštom medijske blokade što je ostavilo niz neobjašnjenih događaja.

Često su se u svjetskoj štampi javljala skandalozne izjave bivših pripadnika alžirske policije i vojske (obično onih koji su dobili azil u nekoj od evropskih zemalja) u kojima su priznavali učešće u napadima na alžirska sela koja su davala podršku FIS-u ili GIA-i i ubistva civila za što je kasnija vlada optuživale militantne islamiste.

U isto vrijeme poznavaoci prilika unutar GIA-e, a isto se moglo vidjeti i po stavovima njenih sljedbenika koji su se mogli naći na internetu, tvrde da napadi na civile muslimane koji prema mjerima ideolozima GIA-e nisu

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Terorističke organizacije
Kategorija:Islamističke organizacije
Džem'at et-Tekfir ve-l-Hidžra

Pokret "'''Džem'atu el-Muslimin**" (Grupa muslimana) također poznat i kao "**Džem'at et-Tekfir ve-l-Hidžra'''" (anatema i iseljenje) zbog njihovog insistiranja na učenju o tome kako su muslimanska društva današnjice zapravo nevjernička jer ne sude po Božijim zakonima, te učenja da se istinski vjernici moraju iseliti u zajednice koje su uređene "prema volji Božijoj" po uzoru na iseljenje Božijeg poslanika iz Mekke u Medinu (ar. hidžra). Ovo je jedan od najradiklanijih i najmilitantnijih pokreta koji se pojavio u arapskim zemljama u proteklom vijeku.

Pokret je u Egiptu (najvjerovatnije 1975. godine ili čak ranije) osnovao mladi inženjer agronomije Šukri Mustafa. Ranije je on bio član pokreta Muslimanske braće, a o mogućim razlozima njegovog istupanja iz ove organizacije Dejan Lukić kaže: „Muslimanska braća koja su u nekoliko navrata okusila surovu represiju arapskih režima, a njihovi lideri visili na konopcima ili padali pokošeni rafalima tajne policije, nisu za mladog Šukri Mustafu bili dovoljno radikalni. Njemu su bili već preko glave jalovi politički manevri Muslimanske braće. Težio je akciji bez kompromisa. Po svaku cijenu i uz sve žrtve."

Kategorija:Islamske doktrine
Hizbu et-Tahrir

**Hizbu et-Tahrir** je politička islamistička partija koja zagovara hitnu uspostavu islamskog hilafeta. U početku je partija insistirala prije svega na političkoj borbi da bi se nakon niza neuspješnih iskustava na tom polju sve češće okretala militantizmu.

## Osnivač 
Osnivač pokreta ili stranke je šejh Tekijuddin en-Nebhani (1909-1979). En-Nebhani se rodio u Hajfi u Palestini gdje je stekao i svoje osnovno obrazovanje. Kasnije školovanje nastavio je u Daru-l-'Ulumu na kairskom El-Azharu. Po završetku studija vratio se u Palestinu gdje je neko vrijeme radio kao učitelj a kasnije kao sudija u više palestinskih gradova. Nakon osnivanja države Izrael kao i veliki broj njegovih sugrađana biva protjeran u susjedni Libanon (1948. god). 
Kasnije će raditi kao profesor na Fakultetu islamskih nauka u Ammanu gdje će 1952. godine osnovati Hizbu et-Tahrir. Nakon što je postavio temelje pokretu Tekijuddin en-Nebhani se u potpunosti posvetio širenju ideja pokreta i jačanju njegovog članstva. Djelovao je ne samo u Jordanu već i susjednoj Siriji i Libanonu. Umro je u Libanonu 1979. god gdje je i ukopan.
Nakon smrti osnivača vodeću ulogu u stranci uzima Abdulkadim Zellum, također rođeni Palestinac iz Hebrona (ar. El-Halil). Zellum je široj javnosti poznat po svoj knjizi «Ovako je srušen hilafet», koja se smatra ideološkim pamfletom pokreta.

## Također pogledajte 
* Muslimansko bratstvo

Kategorija:Islamističke organizacije
El-Džihad (Egipat)

**El-Džihad** je islamistička militantna grupa aktivna u Egiptu od kasnih sedamdesetih. Osnivačem pokreta se smatra demobilisani major egipatske vojne kontraobavještajne službe, Abud el-Zumr. Organizacija je bila, po uzoru na Muslimansku braću, krajnje konspirativno uređena. To je među militantnim islamistima dobro poznat oblik organizacije po ćelijama od kojih najveće broje sedam, a najmanje dva člana. „U međusobnom povezivanju ćelija primijenjen je, također, sistem pune konspiracije, tako da je komadant jedne sedmorke, na primjer, poznavao samo jednog čovjeka- neposrednu vezu sa gornjom stepenicom tajne hijerarhije.“ Ovakav oblik uređenja nije samo otežao posao policije i državne sigurnosti koji su se borili protiv El-Džihada, već je omogućio ovoj organizaciji da se infiltriraju u najosjetljivije državne strukture. 
Ovo je, između ostalog, omogućilo El-Džihadu da izvede svoj najspektakularniji napad; atentat na egipatskog predsjednika Envera Sadata (6. oktobra 1981. god.)

Istraga koja je provedena nakon ubistva Sadata pokazale je da se El-Džihada relativno brzo razvio u sofisticiranu organizaciju sa ozbiljnim namjerama da preuzme upravljanje državom. 
Slom El-Džihadove kompleksne organizacije počeo je još i prije nego se država sa njima nakon ubistva Sadata odlučila u potpunosti obračunati. Sadat je mjesec dana prije svoje smrti pokrenuo kampanju protiv militantnih islamističkih organizacija. Egipatska policija je uhapsila nekoliko stotina ekstremističkih lidera među kojima je bio i Nebil Magrabi. Neki analitičari tvrde da je ova preventivna akcija bila glavnim razlogom neuspjeha državnog udara kojeg je pripremao El-Džihad nakon Sadatovog ubistva.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Terorističke organizacije
Kategorija:Islamističke terorističke organizacije
René Antoine Ferchault de Réaumur

**René-Antoine Ferchault de Réaumur** je bio francuski naučnik, koji je dao veliki doprinos mnogim naukama, a posebno entomologiji (nauci o insektima). Bio je jedan od najučenijih ljudi svog vremena, te se smatra polimatom.

## Biografija 
Réaumur je rođen u poznatoj porodici La Rochelle. Školovao se u Parizu, izučavao je filozofiju na jezuitskom koledžu u Poitiers, te je 1699 otišao u Bourges radi studiranja građanskog prava i matematike. 1703 se vraća u Pariz, gdje nastavlja studij matematike i fizike, a u 24. godini života biva nominiran za člana Akademije nauka. Od tada, narednih gotovo pola vijeka nije prošla nijedna godina a da nisu izdani *Memoari Akademije* bez njegovog objavljenog članka. Njegov doprinos nauci je veoma teško precizirati. Izdavajaju se, između ostalih, njegova otkrića u vezi proizvodnje željeza i čelika, otkrića u meteorologiji (izmislio je termometarsku skalu koja i danas nosi njegovo ime), a mnogo je istraživao u oblastima botanike, zoologije (smatra se osnivačem etologije), geologije i drugih nauka. Također je značajan po svom doprinosu u medicini. Otkrio je funkcije želučanih sokova. No, poznat je i po teoriji kako hranu probavlja trbušni zid koji je zapravo nešto poput pećnice u kojoj se namirnice usitnjavaju i razgrađuju.

## Reference 
Kategorija:Francuski naučnici
Kategorija:Članovi Francuske akademije nauka
Kategorija:Biografije, La Rochelle
Kategorija:Rođeni 1683.
Kategorija:Umrli 1757.
Kategorija:Francuski polimati
Baltik

mini|desno|254x254px|Karta baltičke regije
**Baltik** je višeznačni termin koji se koristi za označavanje regije povezane s Baltičkim morem.
Baltik dolazi iz indoevropskog korijena balt- koji označava bijelo. Dakle, Baltičko more znači Bijelo more. Jednakim korijenom započinje riječ Bjelorusija, također poznata kao Bijela Rusija.

U sklopu ove regije nalaze se države:

*  Danska
*  Estonija
*  Finska
*  Latvija
*  Litvanija
*  Njemačka
*  Poljska
*  Rusija (tačnije ruska enklava Kaliningrad)
*  Švedska

Ovisno o kontekstu Baltik može označavati:

* današnje pribaltičke države (Estonija, Latvija, Litva) i rusku eksklavu Kaliningrad
* Istočnu Prusiju i bivše zemlje Livoniju, Kurlandiju i Estoniju (Švedska Estonija i Ruska Estonija)
* geografsko područje koje se sastoji od gornjih zemalja, a ponekad se označava posuđenicom Balticum, od njemačkog Baltikum (baltički Nijemci)
* bivšu baltičku provinciju Carske Rusije, tj. gornje zemlje zajedno sa Finskom i ponekad Poljskom
* zemlje na (britanskoj) trgovačkoj ruti kroz Baltičko more, tj. gornje zemlje zajedno sa Skandinavskim poluostrvom (Švedska i Norveška)
* Baltičkomorske ili baltičke zemlje, gornje zemlje zajedno s Danskom, Njemačkom i Rusijom

## Također pogledajte 
* Baltičke zemlje
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://web.archive.org/web/20080208170859/http://itameri.kyamk.fi/e.html
* https://web.archive.org/web/20100610233030/http://www.balticuniv.uu.se/index.php
* http://www.vasab.org/
* http://eu.baltic.net/ 
* http://www.vifanord.de digitalna biblioteka

Kategorija:Evropa
Kategorija:Regije Evrope
Liskovačka džamija

**Liskovačka džamija** je dobila ime po naselju Liskovac, četiri kilometra udaljenom od Gradiške, pored magistralnog puta M16 prema Banjoj Luci.

## Historija 
Izgrađena je 1890. godine na vakufu Hadži-Mustafe Mulalića.

## Rušenje 
Srušila ju je Vojska Republike Srpske 1. februara 1993 (ponedjeljak) u 4:00 uz pripadajući joj mekteb i imamsku kuću.

## Obnova 
Džamija je ponovo izgrađena i otvorena 2004. godine, a dužnost imama džemata obavlja Sabahudin ef. Maglić.

## Također pogledajte 
*Džamije u Gradišci

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Zvanični sajt MIZ Bosanska Gradiška 
* Zvanični sajt MIZ u Bosni i Hercegovini

Kategorija:Džamije u Gradišci
Kategorija:1890. u arhitekturi
Kategorija:2004. u arhitekturi
Gacka

mini|desno|300px|Jedno od vrela (izvora) rijeke Gacke
**Gacka** je rijeka ponornica u Hrvatskoj. Duga je 61 km sa svojim pritokama, a izvire u nekoliko vrela (tonkovićevo, majerovo i dr.). Ulijeva se u Jadransko more, a protiče kroz Otočac.

## Osobine 
Gacka je dugačka 61&nbsp;km iako je prije izgradnje hidroelektrane bila dugačka čak 100&nbsp;km. Proteže se od svog izvora Tonković vrelo (najveće) te se polako spušta niz područje Gackog polja primajući brojne pritoke. Odlikuje je čista bistra voda koja unatoč krševitom kraju relativno sporo teče. Prosječna temperatura ljeti iznosi 10,8°C, a zimi 7,9°C. Dubina rijeke varira od jednog metra, pa čak do 10 metara na najdubljim djelovima. Po svom hemijskom sastavu, voda je prilično tvrda, blago alkalna te obiluje kalcijumovim solima što pospješuje rast vegetacije oko rijeke. Dno rijeke je muljevito. Rijeka Gacka obiluje podvodnim speleološkim nalazištima i vrelima. Prva istraživanja započinju u drugoj polovini 20. vijeka, a do tada, podvodni svijet Gacke je bio potpuna nepoznanica. Majerovo vrelo je speleološki najbogatije, te se u zadnje vrijeme njemu posvećuje posebna pažnja. Vjeruje se da je preko polovine podvodnih prolaza i kanala Gacke još uvijek neistraženo.

## Turizam i ribolov 
U drugoj polovini XX. vijeka počeo je razvoj turizma, i to ribolovni, rekreacijski i seoski turizam. Najpoznatija vrsta ribe u rijeci je potočna pastrmka. Turisti imaju mogućnosti razgledavanja brojnih starih mlinova na Gacki, od kojih neki danas još uvijek rade.

## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Rijeke u Hrvatskoj
Kategorija:Turizam u Hrvatskoj
Gibraltarski moreuz

mini|desno|300px|Gibraltarski moreuz
**Gibraltarski moreuz** (poznat i kao gibraltarska vrata ili prolaz) (ar. *مضيق جبل طارق*, *Jebel Tariq* Tarikovo brdo, po Tariq ibn Ziyadu; šp. *Estrecho de Gibraltar*) je moreuz koji odvaja Atlantski okean od Sredozemnog mora. Na sjevernoj strani moreuza su Španija i Gibraltar, a na južnoj strani Maroko i Ceuta. Njegove granice su u antici bile poznate kao "*Herkulovi stupovi*". Gibraltaski moreuz je dubok oko 1.181 metara, i širok oko 14 kilometara u najužem dijelu. Dubina mu raste od zapada prema istoku. Plitki (300 m) Gibraltarski prag, koji se pruža na meridijanu rta Trafalgara, štiti Sredozemno more od prodora hladnih dubinskih atlantskih vodenih masa.

S obje strane moreuza izdižu se visoki krečnjački grebeni, na sjevernoj uzvišenje Gibraltar 424 m., a sa južne brdo Musa 856 m. Na Afričkom kontinentu se nalazi grad Tanger, a na evropskoj strani grad Gibraltar.

## Također pogledajte 
* Mediteran

## Vanjski linkovi 
* http://www.agu.org/sci_soc/eosrjohnson.html 
* http://www.un.org/documents/ecosoc/docs/2001/e2001-19.pdf
* https://web.archive.org/web/20060212121936/http://www.cica.es/aliens/geo/gibraltar/gibraltar.html (španski)
* http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=16581 
* http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=4707 

Kategorija:Geografija Maroka
Kategorija:Geografija Španije
Kategorija:Gibraltar
Kategorija:Mediteran
Kategorija:Moreuzi Afrike
Kategorija:Moreuzi Evrope
Georg Luger

**Georg Luger** (6. mart 1849  – 22. decembra 1923) bio je austrijski pronalazač, izumitelj poznatog parabellum-pištolja (po njemu nazvanog Luger).

## Biografija 
Otac mu je bio dr. Bartholomaeus von Luger, hirurg koji se nakon Georgeovog rođenja preselio u Italiju s cijelom porodicom, da bi predavao na univerzitetskoj klinici u Padovi. Georg je tako veoma dobro naučio italijanski jezik, završio osnovnu školu i gimnaziju u Padovi, te se nakon toga vratio u domovinu. Po povratku u Austriju započinje studij trgovine u Beču (preteća današnjeg ekonomskog Univerziteta Beč).

Godine 1867. se dobrovoljno javlja u akademiju za rezervne oficire. 1. juna 1868. je promovisan u čin  pukovnika. Luger je bio odličan stijelac. Tokom vojne karijere je često pokazivao svoje umijeće, te ga je motiviralo da se pozabavi tehnikom i tehnologijom oružja. Usavršava stari i prevaziđeni Borchardt-pištolj, tako da se njime moglo ispaljivati serijski, a zatim je konstruisao novi parabellum-pištolj, koji se brzo raširio po cijeloj Evropi, kao lično oružje oficira i komandnog kadra.

Odlikovan je Ordenom kneza Danila I. Umro je u Schöneicheu 22. decembra 1923.

## Reference
## Dodatna literatura 
*  *Imperial Lugers* by Jan C. Still (Still's Books, 1994)
*  *Third Reich Lugers* by Jan C. Still (Still's Books, 1988)
*  *Weimar Lugers* by Jan C. Still (Still's Books, 1993)
*  *Lugers at Random* by Charles Kenyon (Hand Gun Press, 1990)
*  *La Luger Artiglieria* by Mauro Baudino (Editoriale Olimpia, 2004)
*  *The Complete Handgun* by Ian V Hogg (Peerage Books, 1984)
*  *The Parabellum is Back! 1945 - 2000* by Mauro Baudino & Gerben van Vlimmeren (Simpson Ltd., 2010)
*Luger Artillery and Mauser Parabellum - Original Luger handwritten letter to Paul Mauser
* 

Kategorija:Austrijski naučnici
Kategorija:Austrijski izumitelji
Kategorija:Biografije, Steinach am Brenner
Kategorija:Rođeni 1849.
Kategorija:Umrli 1923.
Okreč

**Okreč** je naseljeno mjesto u sastavu općine Sanski Most, Bosna i Hercegovina.

## Stanovništvo 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Zvanični sajt općine Sanski Most
Uzašašće

mini|desno|300px|Slikovni prikaz Isusovog uzašašća
**Uzašašće**, **Spasovo** ili **Spasovdan** je kršćanski blagdan. Slavi se 40 dana poslije Uskrsa.

Prema Bibliji, Isus je 40 dana poslije uskrsnuća ostao na zemlji. Na 40. dan javio se svojim učenicima u Jeruzalemu. Rekao im je da ostanu u gradu i čekaju dolazak Duha Svetoga. Zatim ih je poveo na Maslinsku goru. Tamo je podigao ruke i blagoslovio ih. I poče uzlaziti na nebo, a oblak ga je zaklonio i više ga nisu vidjeli. Dok su apostoli gledali na nebo, pokazala su im se dva anđela u bijelim haljinama i rekla: „*Ovaj Isus, koji je uzašao na nebo, tako će opet doći kao što ste vidjeli, da je otišao na nebo.*”

## Vanjski linkovi 
* Uzašašće Gospodinovo ili Spasovo - blagdan koji se slavi 40 dana poslije Uskrsa
* Uzašašće - Krist uzdignut na nebo

Kategorija:Kršćanstvo
Kategorija:Vjerski praznici
Kategorija:Praznici u maju
Kategorija:Praznici u junu
Molarni volumen

**Molarni volumen** (Vm) je volumen koji zauzima jedan mol supstance (hemijski element ili hemijski spoj) pri određenoj temperaturi i pritisku. Jednak je količniku molarne mase i gustoće supstance (SI jedinica: m3/mol, ali se mogu koristiti i druge jedinice, npr. Lmol-1):
::V_{\rm m} = {M\over\rho}
Molarni volumen idealnog plina je:
::V_{\rm m} = {V\over{n}} = {{RT}\over{p}}
Pri standardnoj temperaturi i pritisku (0°C i 1 atm) molarni volumen idealnog plina je Vm = 22,414 Lmol-1.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Hemijske osobine
Opovo

**Opovo** je grad i sjedište istoimene općine u Vojvodini, Srbija. Po podacima iz 2004 općina zauzima površinu od 203 km2. Po podacima iz 2002 godine u općini je živjelo 11016 stanovnika, a u samom gradu 4693 stanovnika. Općina Opovo je jedna od najmanjih općina u Vojvodini. Ima izuzetno povoljan geostrateški položaj (raskršće tri velika trgovinska centra – Beograd i Pančevo su udaljeni 30 km i Zrenjanin na udaljenosti od 40 km od općinskog centra). Opovo se nalazi na lijevoj obali rijeke Tamiš, koja je u ovom dijelu svog toka bogata ribom, te je ribolov, pored poljoprivrede jedan od prioriteta ovog mjesta.

## Vanjski linkovi 
* Zvanična stranica

Kategorija:Općine u Srbiji
Kategorija:Općine u Vojvodini
Kategorija:Općine u Južnobanatskom okrugu
*
Toplota topljenja

**Toplota topljenja** ili **entalpija topljenja** je količina termalne energije potrebna da 1 mol supstance pređe iz čvrstog u tečno agregatno stanje. Također se naziva i standardna entalpija topljenja ili latentna toplota topljenja. Označava se &Delta;Htopljenja. Toplota koja se dovodi supstanci koja se nalazi na temperaturi tačke topljenja, se troši na kidanje veza između njenih molekula. Količina toplote potrebna za ovaj proces je karakteristična za svaku čistu supstancu i izražava se kao J/mol.

## Također pogledajte
*Fazni dijagram

Kategorija:Termohemija
Bissau

**Bissau** je glavni grad države Gvineje Bisau, a prema popisu iz 2007. godine ima 407.424 stanovnika. Nalazi se na ušću rijeke Geba u Atlantskom okeanu.

Centar grada još je uvijek nedovoljno izgrađen. Poznat je po tradicionalnom karnevalu.

Glavni izvozni proizvodi su kikiriki, drvna građa, kopra, palmino ulje i guma.

## Historija grada 
Bissau su osnovali Portugalci 1687. Godine 1942 postaje glavnim gradom Portugalske Gvineje. Prije je kratko bio glavni grad Madira do Boe, u kojoj je proglašena nezavisnost Gvineje Bisau (1973-1974).

## Reference 
Kategorija:Gradovi u Gvineji Bisau
Kategorija:Glavni gradovi afričkih država
Korporacija

[thumb|211x211px|[McDonald's Corporation jedna je od najpoznatijih korporacija u svijetu.]]
**Korporacija **je kompanija ili grupa ljudi ovlaštena da radi kao jedinstven entitet (pravno osoba) i da bude prepoznata kao takva u zakonu. Rani inkorporirani entiteti bili su osnivani poveljom (npr. *ad hoc* aktom odobrenim od strane monarha ili su prolazili parlament ili zakonodavno tijelo). Većina zakonodavstava sada dopušta kreiranje novih korporacija kroz registraciju.

Korporacije dolaze u dosta različitih tipova ali su često podijeljene zakonom zakonodavstava gdje su upisani u dvije vrste: po tome da li ili ne mogu trgovati, ili po tome da li su ili ne za profit. 

Tamo gdje lokalni zakon razlikuje korporacije po mogućnosti izdavanja dionica, korporacije koje imaju dozvole da to učine nazivaju se "dionička društva", vlasništvo korporacije je kroz dionice, a vlasnici dionica nazivaju se "dioničarima." Korporacije koje nemaju dozvolu izdati dionice nazivaju se "društva ograničene odgovornosti", oni koji se smatraju vlasnici korporacije su oni koji su stekli članstvo u korporaciji, a nazivaju se "članovi" korporacije.

Korporacije registrirane u regijama gdje se grupišu po tome da li su odobrene za profit ili ne, razlikuju se "profitne" i "neprofitne" korporacije, respektivno.

Postoji određen preklop između dioničkih/nedioničkih i profitnih/neprofitnih korporacija u tome da neprofitne korporacije su uvijek bez dionica također. Profitne korporacije su skoro uvijek dioničke, ali neke profitne korporacije mogu odabrati da ne budu dioničke. Da bi se pojednostavilo objašnjenje, kad god je "dioničar" korišten u ostatku ovog članka da označi dioničku korporaciju, pretpostavlja se da znači isto kao "član" kod neprofitne ili profitne-nedioničke korporacije.

Registrirane korporacije imaju pravnu osobu i u vlasništvu je dioničara čija je odgovornost ograničena u odnosu na njihov ulog. Dioničari obično ne upravljaju korporacijom aktivno; dioničari umjesto toga vrše izbor ili imenuju upravni odbor da kontroliraju korporaciju u fiducijarni kapacitet.

U američkom engleskom jeziku riječ *corporation* se najčešće koristi da opiše velike poslovne korporacije. U britanskom engleskom i u zemljama Commonwealtha, pojam *company* se češće koristi da opiše isti entitet, dok riječ *corporation* obuhvata sve inkorporirane subjekte. U američkom engleskom, riječ *company* može sadržati entitete kao partnerstva koja ne bi bila označavana kao kompanije u britanskom engleskom pošto oni nisu odvojen pravni entitet.

## Reference 
Kategorija:Poslovno pravo
Kategorija:Kompanije
Kategorija:Korporacije
Sindikat

**Sindikat** je profesionalna organizacija koja ima za cilj da brani zajedničke interese svojih članova. Sindikalizam je izvorno formiran kao apolitičan pokret, baziran na uvjerenju da su ekonomske metode borbe dovoljne za ostvarenje cilja radnika.

## Način djelovanja sindikata 
Uz ekonomska sredstva borbe za ostvarenje ciljeva (štrajk), sindikat je brzo prihvatio i političke instrumente. Pokazalo se da akcija sindikata može biti efikasna samo ako se okrene prema državi i svoje zahtjeve postavi vladi i parlamentu.

Tako se zapravo gubi apolitički karakter sindikalizma i doprinosi promjeni uloge sindikata, ali i ukupne slike političkog života u društvu.

## Vrste sindikata 
Postoje uglavnom **radnički, seljački i sindikati industrijalaca**.

* **Radnički sindikati** predstavljaju najmasovnije interesne asocijacije. Postoje različite sindikalne organizacije zaposlenih, opće i posebne. Također postoje regionalne unije, što predstavlja horizontalno povezivanje, kao i federacije, koje označavaju vertikalno povezivanje sindikata. Načini djelovanja sindikata su višestruki, a najznačajniji su izborno učešće, štrajk, te utjecaj na političke institucije i javno mišljenje.

* **Seljački sindikati** -  Njihovi ciljevi uglavnom se svode na politiku protekcionizma, ali i druge ciljeve kojima bi se olakšao svakodnevni rad seljaka (npr.organizacija tržišta, planiranje itd). Svoje zahtjeve usmjeravaju prema vladi. Značaj seljačkih sindikata je veliki, a karakteristično je što načini borbe za ostvarenje ciljeva poprimaju nasilne i anarhistične oblike (npr. zaprečavanje puteva, demonstrativno uništavanje poljoprivrednih proizvoda i sl).

* **Organizacije industrijalaca** i velikih trgovaca su svakako najmoćnije i najutjecajnije, obzirom na raspoloživa ekonomska sredstva. Utjecaj se ostvaruje u svim fazama političkog života, počev od izbora pa do izvršavanja političkih odluka (finansiranje pojedinih stranaka i sl).

Kategorija:Društvo
Kategorija:Politika
Kategorija:Ekonomija
Vulfenit

**Vulfenit** je mineral čiji je hemijski sastav olovo molibdat PbMoO4. Nazvan je po Franz Xavier von Wulfenu (1728-1805), austrijskom mineralogu. Javlja se u obliku pločastih kristala svijetlo-narandžaste do smeđe boje. Kristalizira u tetragonskom kristalnom sistemu.

Kategorija:Minerali olova
Kategorija:Minerali molibdena