7. vijek p. n. e.

**7. vijek p. n. e.** počeo je prvog dana 700. p. n. e. i završio posljednjeg dana 601. p. n. e..

## Pregled 
Za 7. vijek p. n. e. je bio karakterističan nastavak uspona Asirskog Carstva koje je pod vodstvom Esarhadona doseglo svoj vrhunac, pokorilo susjednu Babiloniju i nakratko Egipat, postavši prvo svjetsko carstvo u historiji. Asirci su, međutim, u posljednje dvije decenije naglo oslabili, a protiv njih su se uspješno udružili svi njihovi susjedi, tako da nakon pada svoje prijestolnice Ninive nestaju s historijske scene. Vakuum ubrzo ispunjava Neobabilonsko carstvo koje će pokušati postati nova svjetska sila.

## Događaji i trendovi 
[mini|desno|250ppx| [Ashurbanipal, kralj Asirije koji je stvorio prvu sistematski prikupljenu biblioteku u Nibiva]]

[desno|mini|300px|Prikaz [Viseći vrtovi Babilona|Visećih vrtova Babilona iz 16. vijeka, na slici Martina Heemskercka, s Kulom Babilonskom u pozadini.]]
* 700. p. n. e. do 600. p. n. e. — Baudhayana Sulbasutra, usmeno prenošen vedski sanskrit tekst o izgradnji oltara, sadrži najstariji opis Pitagorine teoreme.
* 700. p. n. e. - Kultura Songguk-ri započinje na jugu Korejskog poluostrva. 
* Kraj 7. vijeka p. n. e. — Medijci iz današnjeg zapadnog Irana i Skiti sa područja savremene Rusije i Ukrajine napadaju sjeverne i istočne dijelove Asirije.
* 699. p. n. e. — Khallushu nasljeđuje Shuttir-Nakhkhuntea kao vladar Elamskog Carstva.
* 697. p. n. e. — Smrt kralja Huana od Zhoua, vladara kineske dinastije Zhou.
* 696. p. n. e. — Kralj Zhuang of Zhou postaje vladar kineske dinastije Zhou.
* 696. p. n. e. —  Kimerijci pustoše Frigiju, moguća migracija Armenaca.
* 691. p. n. e. — Kralj Sanherib od Asirije pobjeđuje kralja Humban-nimenu od Elama u bici kod Halulea.
* 690. p. n. e. — Taharqa, kralj XXV dinastije, dolazi na prijestolje Egipta (približni datum)
* 689. p. n. e. — Kralj Sanherib od Asirije pustoši Babilon.
* 687. p. n. e. — Gig postaje kralj Lidije.
* 687. p. n. e. — Ezekiju nasljeđuje Manaseh kao kralj Jude.
* 682. p. n. e. — Smrt kralja Zhuang od Zhoua, vladara kineske dinastije Zhou.
* 681. p. n. e. — Kralj Li od Zhoua postaje vladar kineske dinastije Zhou.
* 681. p. n. e. — Esarhaddon nasljeđuje Sanheriba kao kralj Asirije.
* 677. p. n. e. — Smrt kralja Lija od Zhoua, vladara kineske dinastije Zhou.
* 677. p. n. e. — Esarhaddon vodi asirsku vojsku protiv pobunjenih arapskih plemena, napredujući do Potoka egipatskog.
* 676. p. n. e. — Kralj Hui od Zhoua postaje vladar kineske dinastije Zhou.
* 675. p. n. e. — Esarhaddon započinje obnovu Babilona.
* 674. p. n. e. — Esarhaddon guši pobunu u Aškelonu koju je podržavao Taharqa, kralj Egipta. U znak odmazde Asirci napadaju Egipat, ali ih Taharqa uspijeva zaustaviti.
* 673. p. n. e. — Tul Hostilije postaje kralj Rima.
* 671. p. n. e. — Esarhaddon ponovno napada Egipat, osvaja Memfis kao i veliki broj članova kraljevske porodice.
* 669. p. n. e. — Assurbanipal nasljeđuje svog oca Esarhaddona kao kralj Asirije.
* 668. p. n. e. — Shamash-shum-ukin, sin Esarhaddonov, postaje kralj Babilona.
* 668. p. n. e. — Egipat diže ustanak protiv Asirije.
* 668. p. n. e. — Procjena: Niniva, glavni grad Asirije postaje najveći grad na svijetu, pretekavši Tebu u Eguptu.http://geography.about.com/library/weekly/aa011201a.htm 
* 667. p. n. e. — Bizant osnivaju megaranski kolonisti pod Byzasom. (tradicionalni datum)
* 664. p. n. e. — Prva pomorska bitka u grčkoj pisanoj historiji, između Korinta i Korkier.
* 664. p. n. e. — Assurbanipal osvaja i pustoši Tebu.
* 664. p. n. e. — Psametih I nasljeđuje Nehoa I kao kralj Donjeg Egipta.
* 664. p. n. e. — Taharqa imenuje svog nećaka Tantamanija as za nasljednika u Gornjem Egiptu.
* 11.2. 660. p. n. e. — Tradicionalni datum osnivanja Japana od strane cara Jimmua.
* 660. p. n. e. — Prvo poznato korištenje demotskog pisma.
* 660. p. n. e. — Psametih I tjera Asirce iz Egipta.
* 650-e p. n. e. — Počinje nastanjivanje majanske lokacije Piedras Negras.
* 657. p. n. e. — Kipsel postaje prvi tiranin Korinta.
* 656. p. n. e. — Psametih širi svoju vlast nad cijelim Egiptom. Kraj XXV dinastije.
* 653. p. n. e. — Atta-Khumma-In-Shushinak i Khumbanigash II nasljeđuju Shilhak-In-Shushinaka i Tempti-Khumma-In-Shushinaka kao vladari Elamskog Carstva.
* 652. p. n. e. — Babilonija pod Shamash-shum-ukina diže ustanak protiv Asiraca.
* 651. p. n. e. — Kralj Xiang od Zhoua postaje vladar kineske dinastije Zhou.
* 650. p. n. e. — Gradić Abderu u Trakiji osnivaju kolonisti iz Klazomene.
* 650. p. n. e. — Promjena klime vrši uticaj na sve kulture Bronzanog doba u Evropi. S hladnijom i vlažnijom klimom plemena skandinavskog Nordijskog bronzanog doba su potisnuta na jug prema evropskom kontinentu.
* 640-e p. n. e. — Asirski kralj Ashurbanipal osniva biblioteku koja sadrži prvi sačuvani primjerak *Epa o Gilgamešu*.
* 649. p. n. e. — Indabigash nasljeđuje Tammaritua kao vladar Elamskog Carstva.
* 649. p. n. e. — Babilonski ustanak pod Shamash-shuma-ukinom guše Asirci. 
* 648. p. n. e. — Pankration postaje disciplina drevnih olimpijskih igara.
* 6.4. 648. p. n. e. — Najranije pomračienje Sunca u zapisima Drevne Grčke. 
* 647. p. n. e. — Kralj Assurbanipal od Asirije pustoši Susu.
* 642. p. n. e. — Anko Marcije postaje kralj Rima (tradicionalni datum).
* 640. p. n. e. — Velika pobjeda Asirije nad Elamskim Carstvom.
* 632. p. n. e. — Kilon, atenski plemić, zauzima akropolu u neuspjelom pokušaju da postane kralj.
* 632. p. n. e. — U bitci kod Chengpua, kinesko kraljevstvo Jin i njeni saveznici pobjeđuju državu Chu i njene saveznike.
* 631. p. n. e. — Osnivanje Kirene, grčke kolonije u Libiji (Sjeverna Afrika) (približan datum).
* 631. p. n. e. — Sadijat postaje kralj Lidije.
* 627. p. n. e. — Smrt Assurbanipala, kralja Asirije; nasljeđuje ga Assur-etel-ilani (približan datum).
* 626. p. n. e. — Nabopolassar diže ustanak protiv Asirije, osnivajući tako Neo-babilonsko Carstvo.
* 625. p. n. e. — Medijci i Babilonci postaju nezavisni od Asirije i napadaju Ninivu (približan datum).
* 623. p. n. e. — Sin-shar-ishkun nasljeđuje brata Assur-etel-ilania kao kralj Asirije (približan datum).
* 622. p. n. e. ili 621. p. n. e. — Tekst Ponovljenog zakona pronađen u Hramu u Jerusalimu.
* 619. p. n. e. — Alijat postaje kralj Lidije.
* 619. p. n. e. — Smrt kralja Xianga od Zhoua, vladara kineske dinastije Zhou.
* 618. p. n. e. — Kralj Qing od Zhoua postaje vladar kineske dinastije Zhou.
* 616. p. n. e. — Lucije Tarkvinije Prisk postaje kralj Rima.
* 614. p. n. e. — Medijci i Babilonci pustoše Assur.
* 613. p. n. e. — Smrt kralja Qinga od Zhoua, vladar kineske dinastije Zhou.
* 612. p. n. e. — Kralj Kuang od Zhoua postaje vladar kineske dinastije Zhou.
* 612. p. n. e. — Savez Medijaca, Babilonaca i Susanaca opsjeda i osvaja Ninivu. Kralj Sin-shar-ishkun od Asirije je ubijen prilikom pustošenja.
* 612. p. n. e.— Ashur-uballit II pokušava očuvati asirsko carstvo proglasivši se kraljem u gradu Harran.
* 612. p. n. e. — Procjena: Babilon, glavni grad Babilopnije postaje najveći grad na svijetu, preuzevši primat od Ninive, glavnog grada Asirije.http://geography.about.com/library/weekly/aa011201a.htm 
* 610. p. n. e. — Neho II nasljeđuje Psametiha I kao kralj Egipta.
* 609. p. n. e. — Kralj Josija od Jude gine u bitci kod Megidoa protiv faraona Nehoa II Egipatskog, koji je išao na sjever kako bi pomogao asirskoj državi Ashur-uballita II.
* 609. p. n. e. — Babilonci pobjeđuju asirsku vojsku Ashur-uballita II i osvajaju Harran. Ashur-uballit, posljednji asirski kralj, nestaje iz historije.
* 609. p. n. e. — Jehoahaz nasljeđuje oca Josiju kao kralj Jude, ali ga brzo svrgava Neho II, koji na prijestolje postavlja Jehoahazovog brata Jehoiakima.
* 607. p. n. e. — Smrt kralja Kuanga od Zhoua, vladara kineske dinastije Zhou.
* 606. p. n. e. — Kralj Ding od Zhoua postaje vladar kineske dinastije Zhou.
* 605. p. n. e. — Bitka kod Karkemiša: Krunski princ Nebuchadrezzar od Babylona pobjeđuje vojsku Nehoa II od Egipta, čime je osigurano babilonsko osvajanje Asirije. Babilonci napreduju kroz Siriju i Palestinu.
* 605. p. n. e. — Nebuchadrezzar II nasljeđuje svog oca Nabopolassara kao kralj Babilona.
* 600. p. n. e. — Osnivanje Kapue.
* 600. p. n. e. — Indija — Doba Mahajanapada — 16 velikih kraljevstva koje vladaju Indijom — Kasi, Kosala, Anga, Magadha, Vajji (ili Vriji), Malla, Chedi, Vatsa (ili Vamsa), Kuru, Panchala, Machcha (ili Matsya), Surasena, Assaka, Avanti, Gandhara, Kamboja
* 600. p. n. e. — Kelti osnivaju Milano (približan datum).
* 600. p. n. e. — Fokejci osnivaju Marseille (tradicionalni datum).
* 600. p. n. e. — Smirna opustošena i uništena.
* 600. p. n. e. — Nebuchadrezzar gradi Viseće vrtove Babilona.
* 600. p. n. e. — (prema Mormonskoj Crkvi) Lehi vodi porodicu i svoje prijatelje na hodočašće iz Jeruzalema u Amerike.
* Skiti dolaze u Aziju.

## Poznate ličnosti 
* Ezekija od Kraljevstva Jude (vladao  715–687. p. n. e.)
* Sanherib, asirski kralj i osvajač Babilona (705–681. p. n. e.)
* Gig od Lidije (vladao  687–652. p. n. e.)
* Manaseh od Jude (vladao  687–643. p. n. e.)
* Esarhaddon, kralj Asirije i osvajač Egipta (vladao 681–669. p. n. e.)
* Arhiloh od Thasosa, pjesnik (cca. 680. p. n. e.–645. p. n. e.). Rođen je na otoku Parosu
* 673. p. n. e. — Smrt Nume Pompilija, drugog rimskog kralja, nasljednika Romula
* 670. p. n. e. — Smrt Metija Fufecija, latinskog kralja Alba Longe
* 664. p. n. e. — Smrt Nehoa I, kralja Egipta
* 663. p. n. e. — Smrt Taharqe, kralja Egipta
* 653. p. n. e. — Smrt Tantamanija, posljednjeg kralja XXV egipatske dinastije
* 652. p. n. e. — Smrt kralja Huija od Zhoua, vladara kineske dinastije Zhou
* 652. p. n. e. — Prvi spomen kralja Kuras od Parsumasa, moguće da je riječ o Kiru I od Anšana, poglavaru dinastije Ahemenida
* 645. p. n. e. — Smrt Guan Zhonga, premijera kineske države Qi
* Josija od Kraljevstva Juda (vladao 641. p. n. e.–609. p. n. e.)
* Stesihor sa Sicilije, lirski pjesnik (cca. 640. p. n. e.–555. p. n. e.)
* Solon od Atene, jedan od Sedam mudraca Grčke (638. p. n. e.–558. p. n. e.)
* Tales iz Mileta, grčki matematičar (635. p. n. e.–543. p. n. e.)
* 610. p. n. e. — Smrt Psametiha I, kralja Egipta
* 610. p. n. e. — Rođenje Anaksimandra, grčkog filozofa
* Sapfa od Lezbosa, starogrčka pjesnikinja

## Izumi i otkrića 
* Kinezi otkrivaju štampanje.
* Prve metalne kovanicu u upotrebi od strane Lidijaca u zapadnoj Anadoliji. 
* U Kini navodno počela upotreba željeza.
## Vanjski linkovi 
* http://www.chinaknowledge.de/index.html