Majevički partizanski odred

**Majevički narodnooslobodilački partizanski (NOP) odred** formiran je početkom augusta 1941. na planini Majevici. Na samom početku odred je brojio oko 20 boraca, ali je do kraja istog mjeseca narastao na dvije čete – majevičku i bijeljinsku.

Septembra 1941. godine, odlukom Glavnog štaba NOP odreda Bosne i Hercegovine, za komandanta odreda imenovan je Ivan Marković Irac, dok je funkciju političkog komesara preuzeo Fadil Jahić Španac. Obojica su kasnije proglašeni za narodne heroje.

Tokom rata odred je nekoliko puta bio rasformiran i ponovo osnivan. Prvi put je razbijen u septembru 1941, svega mjesec dana nakon formiranja, ali je ubrzo obnovljen. Ponovo je rasformiran u martu 1942, da bi bio obnovljen u novembru iste godine (često se navodi i kao **Prvi majevički partizanski odred**). Iz ovog sastava je u martu 1943. formirana Prva majevička udarna brigada, čime je odred privremeno prestao postojati. U februaru 1943. formiran je **Drugi majevički partizanski odred**, koji je djelovao do oktobra te godine, kada je poslužio kao osnova za formiranje Druge majevičke udarne brigade. Krajem novembra 1943. ponovo je formiran Majevički partizanski odred (poznat i kao **Treći majevički partizanski odred**), koji je ostao aktivan do kraja rata. Konačno je rasformiran 11. maja 1945. po naređenju Štaba Trećeg bosanskog korpusa Jugoslavenske armije.

## Borbena djelovanja Majevičkog odreda 
### Prvo formiranje odreda 
Od svog osnivanja početkom augusta 1941, čete Majevičkog partizanskog odreda izvele su niz diverzantskih akcija na putnim pravcima Tuzla–Brčko i Lopare–Zvornik. Bijeljinska četa bila je prisiljena da se 1. septembra prebaci preko Drine u Mačvu. Majevička četa je 8. septembra zauzela Lopare, a dan kasnije onesposobila postrojenja rudnika uglja „Majevica“. Ipak, 11. septembra jedinicu su razbile nadmoćne ustaško-domobranske snage.

### Drugo formiranje odreda 
Krajem septembra 1941, od preostalih partizanskih grupa i novih dobrovoljaca, obnovljen je Majevički odred koji je tada brojio oko 50 boraca. Jedinica je napadala manje neprijateljske posade i izvodila diverzije u Semberiji i dolini rijeke Spreče. Odred se popunjavao borcima s Majevice, kao i radnicima i omladinom koje su upućivale organizacije KPJ iz Tuzle i Bijeljine. Povratkom Bijeljinske čete početkom novembra, odred je narastao na oko 200 boraca organizovanih u Bijeljinsko-brčanski bataljon i dvije zasebne čete.

U noći 6/7. novembra 1941. jedinice odreda su u selu Površnici zarobile vod domobrana. Sredinom novembra formiran je i Majevički bataljon. U saradnji s majevičkim četnicima, odred je u noći 26/27. novembra zauzeo Koraj. Međutim, nakon što su četnici po zauzimanju mjesta izvršili pokolj nad lokalnim muslimanskim stanovništvom (ubivši oko 400 civila), Štab odreda je prekinuo svaku saradnju s njima. Do januara 1942. odred je narastao na oko 400 boraca.

### Četnički napad na štab odreda 
[mini|desno|[Stevan Damjanović (s bradom u sredini), vođa četničkog napada.]]

Nakon Druge neprijateljske ofanzive u istočnoj Bosni, četničke snage su se povukle iz ustanka i započele otvorenu borbu protiv partizana.

U jutro 20. februara 1942. četnici pod komandom Radivoja Kerovića i Stevana Damjanovića izvršili su iznenadni napad na Štab odreda u selu Vukosavci. Tokom napada su ubijeni doktor Mustafa Mujbegović, Pero Ćuskić i Krsto Popov. U borbi koja je uslijedila poginula je većina rukovodstva, uključujući komandanta Ivana Markovića Irca, komesara Fadila Jahića Španca te narodne heroje Albina Herljevića i Slavka Mićića.

Istovremeno je druga četnička grupa zarobila i nakon mučenja ubila komesara čete Strahinju Mitrovića Stajka i sedam njegovih boraca. Preostale četničke vođe su nakon toga sklopile sporazum s vlastima NDH o zajedničkoj borbi protiv partizana. Dio boraca koji nije prišao četnicima povukao se u Birač, a odred je zvanično rasformiran krajem marta 1942.

### Kasnija formiranja odreda 
Nakon poraza četničkih snaga u bici na Maleševcima, 28. novembra 1942. formiran je novi Majevički odred koji je učestvovao u borbama protiv njemačkih i ustaških snaga. Iz ovog sastava je u martu 1943. nastala 15. majevička brigada.

U februaru 1943. na Majevici je formiran **Drugi majevički partizanski odred**, koji je u maju ušao u sastav Trećeg bosanskog korpusa. Ovaj odred je učestvovao u oslobađanju Bijeljine i Zvornika, a u oktobru 1943. od njega je formirana 17. majevička brigada.

Krajem novembra 1943. formiran je posljednji Majevički partizanski odred koji je djelovao kao mobilizacijski centar i pozadinska podrška jedinicama NOVJ u Semberiji i Posavini sve do konačnog rasformiranja 11. maja 1945.

## Narodni heroji Majevičkog odreda 
[mini|desno|[Vladimir Perić Valter (na konju), poslije ranjavanja u četničkom puču, maj 1942.]]

Među istaknutim borcima odreda koji su proglašeni za narodne heroje su:
* Krsto Bjeletić
* Veselin Gavrić
* Vladimir Perić Valter
* Fadil Jahić Španac
* Veljko Lukić Kurjak
* Dojčin Lukić
* Ivan Marković Irac
* Huso Merdžić
* Strahinja Mitrović
* Lazo Stojanović Lazić
* Pero Ćuskić
* Albin Herljević

## Literatura 
* *Vojna enciklopedija* (knjiga peta). Beograd, 1973.
* Kovačević, Radivoje. *Sjeveroistočna Bosna 1944-1945, prilog istoriografiji*. Brčko, 2005.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Majevički partizanski odred na portalu znaci.org

Kategorija:Partizanski odredi u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Jedinice NOVJ u Drugom svjetskom ratu
Kategorija:Narodnooslobodilačka borba u Bosni i Hercegovini