open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Požarevački mir

mini|Situacija nakon mira|250px
**Požarevački mir** mir potpisan je u Požarevcu, u Srbiji, 21. jula 1718. između Osmanskog Carstva i Habsburške Monarhije i Mletačke Republike (Venecije).

Od 1714. do 1718. Osmanlije su uspješno vodile ratove protiv Venecije u Grčkoj i na Kreti, ali su poražene kod Petrovaradina 1716. od austrijske vojske, predvođene Eugenom Savojskim.

Požarevački mir bio je slika tadašnje vojne situacije u državi. Turska je izgubila Temišvarski Banat, sjevernu Srbiju (uključujući i Beograd), sjevernu Bosnu i manji dio Vlaške (Olteniju), koji je pripao Austriji. Venecija je izgubila posjede na Peloponezu i Kreti, koje je dobila Karlovačkim mirom, zadržavajući samo Jonska ostrva i Dalmaciju. Beograd i manji dio Vlaške Osmansko Carstvo ponovo je dobilo Beogradskim mirom 1739.

## Također pogledajte 
* Spisak sporazuma Osmanskog Carstva
* Spisak sporazuma Turske

## Reference 
Kategorija:Sporazumi potpisani 1718.
Kategorija:Bosna i Hercegovina u Osmanskom Carstvu
Kategorija:Historija Srbije
Kategorija:Požarevac
Kategorija:Sporazumi Habsburške Monarhije
Kategorija:Sporazumi Mletačke Republike
Kategorija:1718. u Osmanskom Carstvu
Kategorija:1718. u Habsburškoj Monarhiji
Kategorija:1718. u Mletačkoj Republici
Kategorija:Historijski dokumenti
Kaba

mini|250p|Kaba
**Kaba** (, *"kocka"* ili *"utočište islama"*) jeste centralno svetilište islama. Građevina je u obliku kvadra, dužine oko 11, a visine oko 17 m. Ona se danas nalazi u sredini velike džamije u Mekki. Predstavlja kiblu, posebnu tačku prema kojoj se muslimani okreću u vrijeme namaza. Kaba za muslimane predstavlja središte svijeta. Po islamskom vjerovanju, iznad zemaljske Kabe nalazi se još 7 nebeskih Kaba na 7 nebesa i sve one stoje upravo ispod Allahovog prijestolja, koje obilaze meleki, pa i ljudi na isti način obilaze oko ovog kamena.

## Crni kamen 
U jugoistočnom dijelu građevine ugrađen je Crni kamen i on je najsvetiji predmet u Kabi. Za njega smatraju da je "kamen temeljac", "desna ruka Božija na zemlji". Muslimani prema ovom kamenu iskazuju veliko poštovanje, ljube ga i dodiruju, naročito tokom hadždža. Muslimani se ne klanjaju kamenu, te insistiraju na tome da su molitve ovdje izgovorene upućene Allahu, a ne kamenu.

## Izgled 
Kaba ima samo jedna vrata, ali je njen religijski značaj više u spoljašnjosti. Od crnog kamena prostire se 2 m dug zid, koji se proteže do ulaznih vrata. Vjernici se na njega naslanjaju da bi dobili blagoslov. Kaba je najčešće pokrivena prekrivačem – kisvom – načinjenim od teškog crnog platna s trakama na kojima su izvezeni ajeti iz Kur'ana. Oko Kabe se nalazi granitni pločnik, koji se naziva matif. Nasuprot uglu u koji je ugrađen crni kamen nalazi se zgrada u kojoj je izvor Zemzem, dok se pred sjeveroistočnim dijelom nalazi kamen za koji se tvrdi da predstavlja otisak stopala Ibrahima, koga muslimani smatraju graditeljem Kabe. Ibrahim, sa sinom Ismailom, podigao je temelje i sagradio Kabu, a za vrijeme Muhammeda, Kaba je obnovljena.

## Vanjski linkovi 
Kategorija:Islam
Kategorija:Hadž
Kategorija:Mesdžidul-haram
Kategorija:Islamska arhitektura
Kategorija:Arapska arhitektura
Kategorija:Meka
Bitka na Hendeku

**Bitka na Hendeku** (arapski: معركة الخندق) poznata i kao **Bitka Saveznika** (غزوة الاحزاب), bila je dio sukoba između muslimana i Kurejšija, gdje su Kurejšije ovog puta krenule u ofanzivu i napredovale na muslimane koji su se branili u Medini kopajući rov oko svog naselja kao prijedlog Selmana Farisija. Bitka, koja se odigrala 627. i koja je trajala oko dvije sedmice, je bila olako vođena, pri čemu se navodi da su muslimani izgubili pet do šest boraca, a Kurejšije tri.

S druge strane,   Muhammed je, saznavši za predstojeći napad, poslušao savjet Salmana Farisija da naredi svojim sljedbenicima da iskopaju duboki rov kako bi spriječio njihovo kretanje. Benu Kurejza, jevrejsko pleme im je pomoglo, međuostalom, pozajmivši im opremu za kopanje.  Kada su se Kurejšije približili, nisu bili upoznati sa ovom taktikom i borili su se da prođu preko rova, ali bezuspješno. Kako se opsada odužila, a vrijeme pogoršalo, kurejšijski tabor gubi moral. Nakon otprilike dvije sedmice, Kurejšije, kao i njihovi saveznici se povlače

Bitka je rezultirala kurejšijskom gubitku trgovačkog utjecaja, kao i gubitku prestiža. U muslimanskim izvorima se navodi da je melek Džibril, po naredbi Boga, posjetio a Muhameda, te mu prenio naredbu za napad na Benu Kurejz. Nakon kratke opsade, Benu Kurejz biva poražen, a njihova zemlja uzeta, te izdajice kažnjene.

## Naziv 
Bitka je dobila ime po "rovu", ili hendeku , koji su iskopali muslimani pripremajući se za bitku kao čin odbrane. Riječ hendek (خَندَق) je arapski oblik srednjo-perzijske riječi kandag (کندگ; što znači "ono što je iskopano"). Danas nisu vidljivi tragovi ovog hendeka, ali oni koji posjete Medinu obilaze mjesto na kojem su se događali povremeni okršaji između muslimana i Kurejšija na hendeku.

## Također pogledajte 
* Muhammed
* Bitka na Uhudu

## Reference 
Kategorija:Bitke
Kategorija:Bitke Halida ibn Velida
Kategorija:Historija islama
Kategorija:627.
Hidžra

**Hidžra** (arapski: هِجْرَة, *higret* - selidba) jest selidba Poslanika Muhammeda sa prvim muslimanima iz Mekke u Medinu i označava početak islamskog kalendara, prema kojem muslimani računaju vrijeme. Ovo se zbilo u septembru 622. po gregorijanskom kalendaru.

## Pozadina 
Godinama je stanovništvo Jesriba, koje su činila dva paganska i više jevrejskih plemena, bilo razdirano nepomirljivim međusobnim odnosima. Od 620. više stanovnika je prihvatilo Muhammedovu poruku, dok ga najzad velika grupa ljudi iz tog grada nije pozvala da dođe u Jesrib i presuđuje u njihovim odnosima i da *de facto* upravlja gradom. Muhammed je povremeno slao svoje ugrožene pristalice iz Mekke u sigurnost tog grada i konačno je i sam pošao za njima, te se 622. nastanio u Jesribu.

Preseljenje je bilo postupno, oko 313 muslimanskih porodica se iselilo u Medinu u roku od tri mjeseca, između mjeseci muharrema i rebiul-evvela 622. n. e. Posljednji se preselio sam Muhammed s prijateljem Ebu-Bekrom, i to upravo u noći u kojoj su Mekkelije pokušali atentat na njega. Grad Medina, nakon Hidžre, postaje središte Muhammedovog djelovanja te mijenja naziv iz Jesrib (kako se do tada zvala) u Medinat al-Nabi (u prijevodu s arapskog: *Poslanikov grad*), ili kraće Medina.

Muhammedovo preseljenje u Medinu početak je novog poglavlja u njegovom i životima njegovih sljedbenika. Oni nisu više bili mala, ugnjetavana, religijska grupacija, kao u Mekki. Sada su predstavljali samostalnu vjersko-političku zajednicu vjernika koja je imala vlast u oazi Medina. Zato se Muhammedovo preseljenje u Medinu smatra početkom dugog postojanja islama kao političke sile, što je simbolički izraženo izborom te godine za prvu godinu islamskog doba.

## Također pogledajte 
* Bitka na Bedru

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://web.archive.org/web/20140322083920/http://www.medzlis-konjic.com/biblioteka/Hidzra.htm

Kategorija:Islam
Kategorija:Hidžra
Muhamed Jusić

**Muhamed Jusić** (Kotor-Varoš, 25. juni 1978)  je islamski teolog i arabist, analitičar dešavanja na Bliskom istoku i Ballkanu. Autor više knjiga i studija o arpapskom svijetu i islamu. Kolumnist na Al-Jazeeri Balkan, listovima i magazinma Start BiH, Oslobođenje i Preporod. Saradnik Centra za napredne studije iz Sarajeva i koordinator projekta Islam in South East Europe.

**Knjige (autor)**

-Islamistički pokreti : reprezentativan pregled, Emanet, Zenica, 2005

-Meka i Medina, Općinsko društvo BZK Preporod Bugojno, Bugojno 2007

- Riznica mudrosti Abdullaha bin el-Mubareka, El-Kelimeh, Novi Pazar, 2011.

- Od Arapskog proljeća do Arapske zime?- hronika izvještavanja, JU Opća biblioteka Tešanj, Tešanj 2013.

**Knjige (koautor)**

- Međureligijski vodič za srednjoškolce : koliko učenici srednjih škola u Bugojnu (ne)znaju o vjeri drugoga i šta bi htjeli znati, Udruženje za dijalog u porodici i društvu Mali koraci, 2009

-“Pomirenje i izgradnja povjerenja u Bosni i Hercegovini- Ispitivanje javnih stavova u četiri grada i regiona” autori: George Wilkes, Ana Kuburić, Gorazd Andrejč, Zorica Kuburić, Marko Antonio Brkić, Muhamed Jusić, Zlatiborka Popov Momčinović, Projekat Religija i etika u ratu i stvaranju mira Univerziteta u Edinburgu i Centra za empirijska istraživanja religije u Bosni i Hercegovini, Sarajevo, 2012.

- Vjeronauka III, udžbenik vjeronauke za III razred srednjih škola u BiH, Rijaset IZ u BiH, Sarajevo, 2012.

- Islamofobija, pojam, pojava, odgovor, Ahmet Alibašić i Muhamed Jusić, El-Kalem i Centar za napredne studije, Sarajevo 2014.

-Savremene muslimanske dileme- pluralizam, ljudska prava, demokratija, pravda, džihad, ekstremizam, terorizam, Ahmet Alibašić i Muhamed Jusić, Centar za dijalog- Vesatijja ii Centar za napredne studije, Sarajevo 2015.

- "Zov rata u Siriji i bosanskohercegovački kontigent stranih boraca", Vlado Azinović i Muhamed Jusić, Atlanska inicijativa, Sarajevo, 2015.

 **Knjige (prijevod)**

- Zašto se boje islama?, Al-'Audeh, Selman ibn Fahd, Sarajevo : M. Bečić, 2004

**Knjige (urednik)**

-Kriza islamske civilizacije, Ali A. Allawi, Dobra knjiga, Sarajevo, 2012.

**Poglavlje u knjigama:**

Muslimische Stimmen aus Bosnien and Herzegowina- Die Entwicklung einer modernen islamischen Danktradition, Verlag Herder GmbH, Freiburg im Breisgau, 2013.

(Meinungsfriheit und Religonsfreiheit- ein innermuslimisches und internationales Dilemma)

**Istraživanja:**

Istraživač u projektu Religija i etika u ratu i stvaranju mira Univerziteta u Edinburgu

i Centra za empirijska istraživanja religije u Bosni i Hercegovini, 2012-

Istraživač na projekatu Atlanske inicijative o fenomoenu dobrovoljaca iz BiH u ratovima u Siriji i Iraku uz podršku ambasade Norveške u BiH od septembra 2014 do marta 2015. Rezultati su publikovani u knjizi "Zov rata u Siriji i bosanskohercegovački kontigent stranih boraca", Vlado Azinović i Muhamed Jusić, Atlanska inicijativa, Sarajevo, 2015

Kategorija:Bošnjaci
Kategorija:Muslimani
Kategorija:Biografije, Kotor-Varoš
Kategorija:Rođeni 1978.
Belma Bešlić

**Belma Bešlić** (1978, Tuzla), bosanskohercegovačka pijanistica i slobodna umjetnica

## Biografija 
**Belma Bešlić** je rođena u Tuzli 1978. godine i tamo završila osnovnu i srednju muzičku školu. Klavir je počela da uči sa sedam godina u klasi prof. Planinke Jurišić u kojoj je ostala osam godina.

Sa samo 15 godina odlazi u Njemačku i nastavlja studij klavira na Visokoj školi za muzičku umjetnost u Weimaru kod prof. Gerlinde Otto i Arne Torgera, a radila je i sa legendarnim Lazarom Bermanom. Jedan je od osnivača Kamernog sastava Revolucionario koji izvodi muziku inspirisanu bosanskim i balkanskim etnosom. Belma Bešlić je mlada umjetnica širokih interesovanja te izuzetnog talenta i senzibiliteta. Svoja muzička znanja trenutno usavršava na Visokoj muzičkoj školi u Grazu, baveći se pozorišnom i scenskom muzikom.

## Nagrade 
U vrijeme svog školovanja je osvojila veliki broj nagrada na republičkim, saveznim i međunarodnim takmičenjima od kojih se mogu izdvojiti:
*II nagradu na međunarodnom takmičenju u Katancaru (1987),
*V nagradu na međunarodnom takmičenju u Marsali (1990)
*pet prvih nagrada na republičkim i saveznim takmičenjima.

## Reference 
*Oficijelna Stranica Belme Bešlić

Bešlić,Belma
Bešlić,Belma
Bešlić,Belma
Jednostavni grupni sistemi

**Jednostavni grupni sistemi** (eng. Simple Batch Systems) (1950te-1960te).

Uvođenjem operatera i *batchovanja* *jobova* doveli su do razvoja prvih oblika operativnih sistema čija je jedina uloga bila da automatski prebacuju kontrolu sa jednog *joba*, na drugi. Poslovi sa sličnim potrebama su *batchovani* i izvršavani kao grupa, kako bi se ubrzalo procesiranje.Operater je imao ulogu da sortira programe sa sličnim potrebama u *batchove*, i kako bi računar postajao dostupan, operater je pokretao *batchove*.Rezultati izvršavanja programa su slani programeru. Operativni sistem je bio uvijek rezidentan u memoriji. Osnovna mana kod *batch* sistema je bio nedostatak interakcije između korisnika i poslova dok su se izvršavali. Bitno je naglasiti još jednu činjenicu koja je otežavala i usporavala procesiranje na računarskim sistemima sa ovim najjednostavnijim operativnim sistemom, često poznatim i kao rezidentni monitor. Naime, često se dešavalo da je CPU bivao besposlen, iz razloga što brzina U/I uređaja nije bila kompatibilna sa brzinom CPU-a, pa je CPU morao čekati dok se podaci sa nekog ulaznog uređaja unesu u memoriju. Uvođenje diskovne tehnologije donekle je rješilo ovaj problem. Uvedena je nova forma procesiranja poznata pod nazivom *spooling*,koja se ogledala u sljedećem:

### Spooling 
Umjesto da se kartice čitaju direktno u memoriju i nakon toga otpočne sa izvršavanjem programa, kartice su se prvo čitale direktno sa čitača kartica na disk. Lokacija imidža kartice je pohranjivana u tabelu, za koju je bio zadužen operativni sistem.
Kada se neki posao izvšavao, operativni sistem je svoje zahtjeve za ulazom sa čitača kartica zadovoljavao čitanjem direktno sa diska. Slično tome kada bi neki posao (eng. job) uputio zahtjev štampaču za štampanje neke linije teksta, ta linija bi se upisala prvo na disk, i sačekalo bi se završetkom kompletnog job-a, a potom bi se kompletirani izlaz sa diska uputio
na štampanje. Dakle, *spooling* je omogućio preklapanje CPU procesiranja i U/I operacija što je umnogome poboljšalo brzinu procesiranja podataka. *Spooling* sistemi su bili prvi i najjednostavniji multiprogramski operativni sistemi.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Operativni sistemi
Alfred Nobel

**Alfred Bernhard Nobel** (21. oktobra 1833 u Stockholmu, Švedska - 10. decembra 1896 u San Remu, Italija), švedski hemičar, inovator, dramski pisac i donator. Jedan je od šestero djece Immanuela Nobela (1801-1872), švedskog arhitekte, inžinjera i inovatora.

## Biografija 
Alfred Nobel je sa familijom preselio iz rodnog Stockholma u Sankt Peterburg 1842. godine nakon što je očeva radionica bankrotirala. U to vrijeme familija je bila na rubu siromaštva, a mladi Alfred je radio kao prodavač šibica na ulici. 1859 familija se vraća u Švedsku gdje Alfred počinje studirati eksplozive, posebno nitroglicerin, eksplozivni element koga je otkrio Ascanio Sobrero 1847. U toku tih studija desilo se nekoliko eksplozija u laboratoriju, a jedna od njih je usmrtila Alfredovog mlađeg brata Emila 1864.godine.
Na osnovama nitroglicerina Nobel je izumio i patentirao dinamit 1867. godine.

Alfred Nobel je također bio dramski pisac. Napisao je dvojezičnu (švedski i esperanto jezik) dramu *Nemesis*, baziranu na stvarnom događaju. Glavni lik drame, Beatrice Cenci je stvarna osoba, osuđena na smrt i pogubljena 11.septembra 1599 u Rimu. Nobelova knjiga daje njegovo viđenje događaja koji su prethodili toj kazni. Drama Nemesis je prvi put objavljena 1896 u Parizu, malo prije Nobelove smrti.

## Nobelova nagrada 
Alfred Nobel je u svom testamentu donirao dio svog novca Švedskoj državi i osnovao fond iz kojeg će se svake godine dodjeljivati nagrade u više kategorija (hemija, fizika, književnost, medicina, mir itd.).

Nobel je bio zaprepašten i šokiran načinom na koji je svijet upotrebljavao njegov izum – dinamit – i u toj činjenici leži razlog njegove odluke da se nagrade dodjeljuju onima koji svojim sposobnostima najviše doprinose čovječanstvu.

Prva svečanost dodjele Nobelovih nagrada za književnost, fiziku, hemiju i medicinu je održana na Kraljevskoj Muzičkoj Akademiji u Stockholmu 1901. godine.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Alfred Nobel – Čovjek iza nagrada
* Biografija na Norveškom Nobelovom Institutu
* Nobelprize.org
* Dokumenti života i aktivnost porodice Nobel. Pod uredništvom profesora Arkady Melua. Serije knjiga. 

Kategorija:Rođeni 1833.
Kategorija:Umrli 1896.
Kategorija:Biografije, Stockholm
Kategorija:Švedski izumitelji
San Marino

**San Marino**, zvanično **La Serenissima Repubblica di San Marino**, jest najstarija i najmanja republika u Evropi i jedna od najmanjih na cijelom svijetu. Teritorija San Marina je enklava unutar italijanskog teritorija u podnožju planine Monte Titano u blizini jadranske obale.

## Historija 
Smatra se da je San Marino najstarija do danas postojeća republika na svijetu jer ju je po tradiciji osnovao kršćanski svetac sv. Marin (San Marino) porijeklom sa Raba 301. godine, bježeći od carskog progona. Stalno u centru sukoba između porodica Rimini i Monefeltro, San Marino je uspio odbraniti svoju nezavisnost i vremenom čak i proširiti svoju teritoriju.

Papa je priznao suverenost i nezavisnost San Marina 1631. godine. Francuska pod vlašću Napoleona je prva zemlja koja je zvanično priznala nezavisnost San Marina (1797. godine, a ostale evropske zemlje su to učinile 1815. godine na Bečkom kongresu. Unatoč službenoj nezavisnosti, San Marino u velikoj mjeri zavisi od Italije budući da je nakon ujedinjenja Italije u 19. vijeku postala potpuno okružena italijanskim teritorijem.

Za vrijeme Drugog svjetskog rata, njemačke snage su po Hitlerovoj naredbi 1943. godine okupirale i San Marino. Nešto kasnije prelazi u ruke saveznika, ali je Nijemci ponovo zauzimanju u kontraofanzivi. Konačno je oslobođena 1945. godine kada je ponovo uspostavljena demokratska vlast. San Marinom je do 1957. godine vladala koalicija socijalista i komunista, koju je zamijenila vlada demokršćana. Od 1973. godine sve do danas, San Marinom upravlja koalicija socijalista i demokršćana.

## Vlada i politika 
Zakonodavna vlast je *Il Consiglio Grande e Generale* (Opće i veliko vijeće) kojeg narod bira na direktnim izborima svakih pet godina. Ovo vijeće izabire iz svojih redova dva tzv. upravna kapetana (*Capitanes Regentes*) na period od šest mjeseci. Ova dva kapetana i Vijeće ministara vrše izvršnu vlast u San Marinu.

Opće i veliko vijeće također bira tzv. Vijeće dvanaestorice (*Consiglio dei XII*) koji vrši sudsku vlast do sljedećih izbora.

## Političko-administrativno uređenje 
mini|desno|260p|Karta općina u San Marinu

San Marino je podijeljen u devet općina koje se nazivaju "dvorci" (*castelli*) koji imaju status gradova:

## Geografija 
San Marino je enklava unutar Italije i nalazi se u vijencu Apenina. Najviša tačka je Monte Titano (749 metara iznad mora). Ne postoje važniji vodeni tokovi.

Klima je mediteranska, sa toplim ljetima i blagim zimama.

San Marino je treća najmanja zemlja u Evropi, nakon Vatikana i Monaka.

## Stanovništvo 
Najveći dio stanovnika San Marino su italijanskog porijekla. Zvanična religija je katoličanstvo a zvanični jezik italijanski.

## Također pogledajte 
* Zastava San Marino

## Vanjski linkovi 
* Sekretarijat vanjskih poslova San Marina
* Zvanična web prezentacija San Marina
* Radio-televizija San Marina
* Velika nagrada San Marina Formule 1

Kategorija:Države svijeta
Kategorija:San Marino
Kategorija:Države članice Vijeća Evrope
Orhan

**Orhan** (osmanski turski: اورحان غازی‎; 5. juli 1281. - 17. mart 1362.) bio je sultan Osmanskog Carstva (tada poznatog kao Osmanski bejluk ili emirat) od 1326. do 1362. Na početku svoje vladavine, Orhan se fokusirao na osvajanje sjeverozapadne Anadolije. Većina tog područja bila je pod bizantijskom vlašću ali je on pobijedio bizantijskog cara Andronika III u bici kod Pelekanona.

Orhan je iskoristio seriju građanskih ratova koji su izbili tokom vladavine bizantijskog cara Ivana V Paleologa. U Bizantijskom građanskom ratu (1341–1347) Ivan VI Kantakouzen je dao svoju kćerku Teodoru Orhanu za ženu i Trakiju u zamjenu za osmanlijske vojnike koji su ratovali protiv cara. U Bizantijskom građanskom ratu (1352–1357) Kantakouzen je koristio osmanlijske vojnike protiv Ivana V Paleologa u zamjenu za dvorac Çimpe. Kada je veliki zemljotres pogodio Galipolje dvije godine kasnije, Orhanov sin Sulejman paša je zauzeo Galipolje čime su Osmanlije dobili snažan mostobran prema kontinentalnoj Evropi.

## Vladavina 
Orhan je postao sultan 1326. nakon smrti oca Osmana I. Vladavinu otpočinje s najboljim mogućim znakom, osvajanjem grada Burse kojeg je njegov otac, osnivač Osmanskog Carstva čekao desetak godina. Odmah po osvajanju grada Orhan ga je odredio za prijestolnicu iz koje će se vladati Carstvom do osvajanja Konstantinopolja.

Poslije tog velikog uspjeha pojavio se kratkotrajni problem promjenom vlasti u Bizantijskom Carstvu kada novi vladar postaje sposobni Andronik III. U vrijeme tamošnje promjene vlasti svi Bizantski gradovi u Maloj Aziji su se nalazili pod opsadom kad su počeli i pljačkaški pohodi na Balkan. Azijska ofanziva Andronika III je bila potučena, ali su sličnu sudbinu doživjeli i pohodi Orhanove vojske na Balkan. Smrću tamošnjeg cara u Bizantu dolazi do građanskog rata, što Orhan iskorištava u svojim osvajanjima.

Nekoliko godina prije smrti Orhana, potres je uništio Galipolje 1354, što iskorištava njegov sin Sulejman paša, koji osvaja galipoljsku i još nekoliko okolnih tvrđava i tako stvara mostobran za Balkan. U trenutku smrti 1362. on prepušta svom sinu Muratu I državu koja je anektirala cijelu bizantsku teritoriju u Aziji osim grada Filadelfije plus mostobran za evropska osvajanja.

Po tadašnjem turskom zakonu u trenutku stupanja na vlast Murat I pogubljuje svog brata i uspješnog generala Sulejman pašu.

= Reference =

Orhan I
Kategorija:Rođeni 1281.
Kategorija:Umrli 1362.
Osman I

**Osman I** (osmanski turski: عثمان غازى‎, *Osman Ghazi*; 13. februar 1258 – 9. august 1326) bio je vođa Turaka i osnivač Osmanskog Carstva (tada poznato kao Osmanski bejluk ili emirat). Država, nazvana po njemu, će preovladati kao svjetska imperija gotovo šest stoljeća. Njegova dinastija će vladati Osmanskim Carstvom do ukidanja Osmanskog Carstva i proglašenja Republike Turske 1923.

Osman je proglasio nezavisnost svoje male kneževine od seldžučkog Rumskog sultanata 17. januara 1299. Osmanlijska kneževina je bila jedna od mnogih malih turskih kneževina u Anadoliji nakon raspada Rumskog sultanata. Mongolska invazija je gurnula mnoge muslimane prema Osmanovoj kneževini čime je Osmanova moć ubrzo porasla.

## Biografija 
Osman postaje vođa svog malehnog plemena poslije smrti oca Ertugrula 1281. Cijela njegova tadašnja teritorija čini malehno selo Sogut koje se nalazi na granici Bizanta i seldžučkog rumskog sultanata. Iz tog sela su se vršili povremeni pljačkaški napadi na bizantijsku teritoriju.

Da li se to selo nalazila unutar granica Bizantije ili ne to danas niko nije u stanju sa sigurnošću tvrditi, ali do definitivnog nastanka države dolazi u trenutku kada lokalni bizantijski vojni zapovjednik priznaje Osmana za svog vladara u zamjenu za položaj vezira. Zbog tako izražene prvobitne pomoći djeca tog Grka su postala praktično nedodirljiva pa su obavljala poslove vezira Osmanskog Carstva do pada Konstantinopola.

Iznenađujuće teritorijalno napredovanje ove male grupe Turaka je poslije 15 godina stiglo da nesposobnog bizantijskog cara Andronika II koji se početkom 14. vijeka odlučuje bez novca unajmiti plaćeničku vojsku koja pobjeđuje Turke do trenutka svoje pobune koja ostavlja Malu Aziju na milost i nemilost Osmanu.

Ipak svi veći tamošnji gradovi su bili veoma dobro utvrđeni tako da niti jedan nije pao prije smrti Osmana I koji je naslijeđen od svog sina Orhana.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* http://ottomanempire.org.uk, sultan Osman gazi, arhivirana stranica en.
* http://www.britannica.com, Osman I

Osman I
Kategorija:Rođeni 1285.
Kategorija:Umrli 1326.
Jelena Gruba

**Jelena Gruba** bila je bosanska kraljica, supruga kralja Dabiše (1391 – 8. septembar 1395). Poslije Dabišine smrti bila je vladar (8. septembar 1395 – 1398) Bosanskog kraljevstva. Ona je jedina žena na bosanskom vladarskom tronu u srednjem vijeku.

## Porijeklo i brak 
Rođena je u plemćikoj porodici Nikolića, koji su vladali jednim dijelom Huma. Udala se za Dabišu, vanbračnog polubrata kralja Tvrtka I. i Vladika , udala se za Juraja Radivojevića još za života svoga dede Dabiše i nane Grube, što potvrđuje Dabišina povelja iz 1395. kojom kralj poklanja selo Veljaci na upravu svojoj kćeri Stani, s tim da poslije njene smrti upravu nad selom naslijede Vladava (Vladika) i njen muž.

## Nakon smjene 
Jelenina vladavina je okončana u maju 1398. godine, kada je vlastela bosanska vlastela, predvođena Hrvojem Vukčićem, postavila Ostoju za novog kralja.

Razlozi za smjenu kraljice Jelene su prestanak ugarskog pritiska i administrativna težina interregnuma. Jelena je nakon vladavine nastavila živjeti u Bosni sa titulom kraljice. Izvori je nazivaju "*prisvitla i privisoka gospoja kir Gruba*". Dana 18. marta 1399. godine je još bila živa, ali joj se nakon toga datuma gubi svaki trag. Moguće je da se povukla u samostan i tu umrla. Posljednje godine vladavine provela je u zapadnom Zahumlju, na posjedu svog zeta Jurja.

O kraljici Jeleni saznajemo iz samo dva historijska izvora. Ti dokumenti su jedna povelja upućena Dubrovniku, te jedan zahtjev. Nije kovala novac sa svojim likom, nego je koristila novac prethodnog bosanskog kralja, svoga muža, Stjepana Dabiše.

## Titula 
Jelena Gruba se u poveljama na latinskom potpisivala kao *Helena, regina Bosniae, Stephani Dabissa[e] uxor* (bosanski: "Jelena, kraljica Bosne, supruga Stjepana Dabiše"). Njena puna titula glasila je:

*Mi, gospoja kira Jelena, po izvoljenju Božju kraljica Srbljem, Bosne i Primorju i zapadnem stranam i k tomu*

## Porodica 
Jedino preživjelo dijete rođeno iz braka Stjepana Dabiše i Jelene Grube bila je kćerka Stana. Stanina kćer, čije se ime navodi kao Vladava  i Vladika, udala se za Juraja Radivojevića još za života svoga dede Dabiše i nane Grube, što potvrđuje Dabišina povelja iz 1395. kojom kralj poklanja selo Veljaci na upravu svojoj kćeri Stani, s tim da poslije njene smrti upravu nad selom naslijede Vladava (Vladika) i njen muž. Dabišina unuka Vladava (Vladika) je imala djecu još za vrijeme Dabišinog života i vladavine.

## Literatura 
* Aleksandra Fostikov, Јелена Груба, босанска краљица. Босна крајем 14. века (1395-1399). Браничевски гласник 3-4, Пожаревац 2006.

## Reference i napomene 
Kategorija:Bosanski kraljevi
Kategorija:Supružnici bosanskih vladara
Kategorija:Kotromanići
Kategorija:Nikolići
Kategorija:Srednjovjekovna bosanska vlastela
Atina (višeznačnica)

* Atina, glavni grad Grčke
* Atina (polis), klasična Atina; polis u staroj Grčkoj u periodu 508–322. p. n. e.
* Atena, boginja iz grčke mitologije
Funkcija

**Funkcija** može značiti:
* Funkcija (matematika), apstraktni entitet koji preslikava određene ulaze na određeni izlaz po određenim pravilima.
* Funkcija (filozofija), normativna relacija objekata ili događaja na njihovo korištenje ili posljedice.
* Funkcija (računarstvo), podprogram koji implementira neku matematičku funkciju.
* Gramatička funkcija, u jezičkim studijama, svrha riječi u rečenici
* Funkcionalizam (sociologija), u sociologiji, filozofija koja originalno pokušava da objasni socijalne institucije.
* Funkcionalizam (arhitektura), u arhitekturi, princip kojim građevina može biti napravljena tako da odgovara svrsi
The Star-Spangled Banner

"**The Star-Spangled Banner**" () jest državna himna Sjedinjenih Američkih Država. Tekst potječe iz pjesme "Defence of Fort M'Henry", koju je napisao pravnik i amaterski pjesnik Francis Scott Key 1814. nakon što je britanska kraljevska ratna mornarica bombardirala građevinu Fort McHenry u zalivu Chesapeake tokom Baltimorske bitke Anglo-američkog rata.

Pjesma je napisana u tonu sličnom popularnoj britanskoj pjesmi Johna Stafforda Smitha za londonski muški društveni klub pod nazivom *Anacreontic Society* (bos. *Anakreontsko društvo*), koja je s različitim stihovima već bila popularna u SAD-u. Nakon preimenovanja u *The Star-Spangled Banner* kasnije će postati poznata patriotska pjesma. S rasponom od jedne oktave i jedne petinke (s polutonom većim od oktave i po), znatno je teška za pjevanje. Iako pjesma ima 4 strofe, danas se najčešće izvodi samo prva.

Američka ratna mornarica službeno ju je počela koristiti 1889, a predsjednik Woodrow Wilson 1916. Dana 3. marta 1931. proglašena je za državnu himnu rezolucijom Kongresa koju je potpisao predsjednik Herbert Hoover.

Prije 1931. za himnu su se koristile razne druge pjesme. Većim dijelom 19. stoljeća koristila se pjesma "Hail, Columbia". Pjesma "My Country, 'Tis of Thee", čija je melodija bila identična britanskoj himni "God Save the Queen", također je služila kao *de facto* himna. Nakon Rata 1812. i naknadnih američkih ratova, druge pjesme počele su se pojavljivati kako bi skupile popularnost tokom javnih događaja, među kojima su bile "The Star-Spangled Banner" i "America the Beautiful".

## Tekst
### Stihovi dodani poslije Građanskog rata
Kao znak ogorčenja zbog početka Američkog građanskog rata, Oliver Wendell Holmes Sr. dodao je 1861. petu strofu, koja se pojavila u pjesmaricama tog doba.

When our land is illumined with Liberty's smile,
If a foe from within strike a blow at her glory,
Down, down with the traitor that dares to defile
The flag of her stars and the page of her glory!
By the millions unchained who our birthright have gained,
We will keep her bright blazon forever unstained!
And the Star-Spangled Banner in triumph shall wave
While the land of the free is the home of the brave.

### Alternativni stihovi 
U verziji koju je ručno napisao Francis Scott Key 1840. treći stih je glasio "Whose bright stars and broad stripes, through the clouds of the fight".

## Reference
## Vanjski linkovi
* 

Kategorija:Državne himne
M79 Osa

**M79 90mm ručni bacač granata** ili **Osa** naziv koji se koristio u bivšoj JNA. Radilo se o protivoklopnom oružju kalibra 90&nbsp;mm koji je imao domet oko 800 m. To je jugoslavenska modernizirana inačica francuskog ručnog bacača granata LRAC F1. Krajnja nišanska linija je na 600 m, premda su najbolji rezultati učinjeni na daljinama do 500 m. Sam bacač bio je izrađen od stakloplastike s držačem za ruku, naslonom za rame i rukohvatom koji je služio i kao indikator paljenja rakete.

Raketa se sastojala iz glave sa eksplozivnim punjenjem, tijela u kojem je bilo smješteno raketno punjenje i krilca koji su bili smješteni na repu tijela rakete. Kumulativno punjenje je imalo piezoelektrični upaljač oznake UTPE -90 koji je dosta osjetljiv pa je raketa bila smještena u kontejner za transport. Kontejner je bio sastavljen od istog materijala kao i sama osa. Kontejner je bio zatvoren gumenim poklopcem sa zadnje strane te kombinacijom gume i plastike s prednje strane. Oba poklopca su se skidala prije upotrebe. Poklopce slične stražnjem poklopcu imala je i sama osa na krajevima cijevi.

Osim mehaničkog nišana imala je i optički koji je imao osim mogućnosti ciljanja i mogućnost određivanja udaljenosti pomoću vektora visine smještenog u dno optike.

## Korisnici 
*
*
*
*
*
*
*

## Reference
Kategorija:Protivoklopno oružje
Radioaktivnost

[mini|300x300piksel|[Alfa raspad od strane jezgra emituje alfa česticu od dva neutrona i dva protona; poznato i kao jezgro helija-4.]]
**Radioaktivni raspad** (također poznat kao **nuklearni raspad**, **radioaktivnost**, **radioaktivna dezintegracija** ili **nuklearna dezintegracija**) je proces kojim nestabilno atomsko jezgro gubi energiju radijacijom. Materijal koji sadrži nestabilna jezgra smatra se *radioaktivnim*. Tri najčešće vrste raspadanja su alfa, beta i gama raspad. Slaba sila je mehanizam koji je odgovoran za beta raspad, dok druge dvije upravljaju elektromagnetne i nuklearne sile.mini|desno|180px|Simbol radioaktivnosti

Godine 1896. je Henri Bekerel (Henri Becquerel), francuski fizičar, radio na spojevima koja sadrže element uranij. Na njegovo iznenađenje, otkrio je da na fotografskoj ploči, koja treba da štiti od svjetlosti, ostaju neki magloviti tragovi, kada se ovi uranijevi spojevi nalaze u blizini ploče, čak i kad je ona uvijena u crni prekrivač. Ova zamagljenje su nagovještavala da neka vrsta zračenja prolazi kroz ploču. Nekoliko materijala različitih od uranija su, također, emitirali ove prodorne zrake. Materijali koji emitiraju ovu vrstu radijacije su označeni kao radioaktivni i prolaze kroz fazu koja se zove radioaktivno raspadanje.

Kasnije, 1899. godine, Ernest Rutherford je otkrio da uranijevi spojevi proizvode tri različite vrste radijacije. Odvojio je radijacije prema njihovim prodornim sposobnostima i nazvao ih po prva tri slova grčkog alfabeta: alfa, beta i gama radijacija.

A-zračenje se može zaustaviti listom papira. Ruterford je kasnije pokazao da je alfa-čestica, u stvari, jezgra atoma helija, 4He.

Beta čestice su kasnije identificirane kao elektroni velikih brzina. Šest milimetara aluminija je potrebno da bi se zaustavila većina beta-čestica. Nekoliko milimetara olova je potrebno da bi se zaustavile gama-zrake, za koje je utvrđeno da su fotoni, velike energije.

Alfa-čestice i gama-zrake se emitiraju sa specifičnom energijom koja zavisi od radioaktivnosti izotopa.
Beta-čestice, međutim, se emitiraju zajedno sa neprekidnom energijom, od 0 do maksimalne, koju odobrava određeni izotop.

## Također pogledajte 
* Černobiljska katastrofa
* Vrijeme poluraspada
* Nuklearna fizika
* Nuklearna energija

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Koncepti u fizici
Kategorija:Radioaktivnost
Novo Goražde

**Novo Goražde** (prije **Ustiprača**) općina je koja se nalazi u istočnom dijelu Bosne i Hercegovine. Administrativno je dio Republike Srpske. Nastala je podjelom predratnog jedinstvenog Goražda 1994. godine, a priznata je 1995. Dejtonskim sporazumom. Administrativne funkcije obavljaju se u naseljenom mjestu Kopači, gdje je i sjedište općine. Prema popisu stanovništva iz 2013. ima 3.117 stanovnika.

## Historija 
Kao trgovačko središte i gradsko naselje, najdirektnije vezano uz dubrovačku karavansku trgovinu, Goražde se pominje 1379. godine, a kao otvoreni grad 1444. godine. Za postanak, opstanak i razvoj ovog kraja najzaslužnije je srednjevjekovno utvrđenje Samobor, kula Hercega Stjepana Vukčića Kosače. Dvije godine kasnije, 1446. godine Herceg Stjepan desetak kilometara uzvodno, u Donjoj Sopotnici, gradi crkvu "Svetog Georgija". U periodu od 1519. do 1521. godine u njoj je radila ćirilična štamparija (Štamparija Božidara Goraždanina), druga po starini na Balkanu, a prva na prostorima današnje BiH.

### Nacionalni spomenici 
Na listi nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine za općinu Novo Goražde nalaze se sljedeći spomenici:

* ″Crkva svetog Georgija u Sopotnici″ (graditeljska cjelina),
* ″Stari grad Samobor″ (graditeljska cjelina),
* ″Turbeta Sijerčića sa grobljem″ (grobljanska cjelina).

## Geografija 
Općina Novo Goražde graniči sa Goraždem, Čajničem, Rogaticom, Višegradom i Fočom. Ovaj izrazito brdsko planinski kraj smješten je na raskrsnici puteva kojim se vjekovima pohodilo, trgovalo, ali i bojevalo. Novo Goražde predstavlja malu tačku na geografskoj karti svijeta u kojoj se ukrštaju značajni i važni putevi i rijeke, sudaraju civilizacije, mješaju nacije, vjere i običaji.

Općina se prostire na 119 kvadratna kilometra i čini je tridesetak većih naselja sa oko 4.000 stanovnika. Smještena je u središtu Gornjedrinske regije, a nalazi se ispod istočnih obronaka Jahorine na nadmorskoj visini između 335 i 1300 metara.

## Stanovništvo 
### Nacionalni sastav stanovništva - općina Novo Goražde
## Privreda 
U okviru svoje industrijske zone nalazi se Fabrika Žice, Fabrika Mašina, Hladnjača i Distributivni Centar, brojne privatne firme i mala privatna preduzeća. Razvojni planovi su usmjereni na alternativne programe zapošljavanja ljudi.

Naselje Novo Goražde smješteno je na ušću rijeka Drine i Prače. Vještačko jezero u Novom Goraždu i kanjonu Drine stvorilo je uslove za razvoj turizma u ovom mjestu (ribarstvo, vožnja parobrodom, sportski gliseri...)

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Zvanični sajt općine Novo Goražde

Kategorija:Općine Bosne i Hercegovine
Kategorija:Općine Republike Srpske
*
Multiprogramirani sistemi

*Spooling* sistemi su imali nedostatak u činjenici da korisnik nije mogao postići maksimalnu iskorištenost CPU-a ili U/I uređaja. Tada se došlo na ideju da bi operativni sistem umjesto jednog programa u memoriji trebao omogućiti istovremeno smještanje nekoliko kompjuterskih programa. Upravo ova činjenica imala je veliki, a možda i presudan značaj za razvoj savremenih operativnih sistetema, jer je omogućila multiprogramiranje (istovremeno izvršavanje nekoliko različitih poslova) u pravom smislu te riječi. U multiprogramiranim sistemima, opeativni sistemi imaju jednostavnu ulogu da prebacuju kontrolu sa jednog posla na drugi. Kada je potrebno da jedan posao (eng. *job*) čeka na neki resurs ili neku operaciju, CPU prebaci kontrolu na drugi posao. Bitno je naglasiti da je multiprogramiranje prva instanca gdje operativni sistem mora donositi odluku za korisnika.

Multiprogramirane operativne sisteme možemo uprediti sa poslom advokata. Advokat ima nekoliko klijenata kojima pruža svoje usluge. Dok jedan slučaj čeka da dođe na sud, advokat može da zastupa drugi slučaj aktivno na sudu. Za to vrijeme prvi klijent može sređivati papirologiju i sl.

Kod multiprogramiranih operativnih sistema susreću se dva nova pojma:
***job scheduling** - što bi se moglo prevesti kao raspoređivanje poslova
***CPU scheduling** - podrazumijeva dodjeljivanje procesora po određenom pravilu različitim poslovima, drugim riječima znači raspoređivanje procesora

Prvi pojam, *job scheduling* susreće se u situaciji kada je potrebno dovesti nekoliko poslova koji se nalaze na nekom rezervnom skladištu, a koje se naziva *job pool*, u glavnu memoriju koja nije dovoljna da prihvati sve poslove odjednom. Tada operativni sistem treba odlučiti koje će poslove dovesti u memoriju.

Drugi pojam se odnosi na situaciju kada su već određeni poslovi dovedeni u memoriju i čekaju na izvršenje. Tada CPU treba odlučiti koje poslove da usluži, a da se sačuva ravnopravnost u izvršavanju različitih poslova.

## Reference 
Kategorija:Operativni sistemi
Omer-paša Latas

**Omer-paša Latas** (24. septembar 1806 – 18. april 1871) bio je osmanlijski mušir srpskog porijekla.

## Biografija 
Rođen je kao Mihajlo Latas 24. septembra 1806. Kao oficirsko dijete učio je kadetsku školu u Gospiću i stupio u vojsku kao kadet-narednik. Prebjegao je u Bosnu 1827. zbog pronevjere novca. Islam je primio u Banjoj Luci. Odatle odlazi u Vidin gdje boravi neko vrijeme. Kada je došao u Carigrad, postao je učitelj crtanja prijestolonasljednika Abdul Medžida. Postao je pukovnik 1838, a potom paša, kad je Abdul Medžid stupio na vlast. Bio je odličan vojnik. U krvi je ugušio pobune u Siriji, Albaniji i Kurdistanu. Vrlo mlad imenovan je za maršala, tj. mušira. Godine 1848/1849. s Rusima okupirao Dunavske kneževine. Slomio je ustanak bosanskog begovata na čelu sa vezirom Ali-pašom Rizvanbegovićem 1850. Oko hiljadu najuglednijih aga i begova je pozatvarao, a oko 400 poslao okovane u Carigrad. Godine 1853. osvojio bi Crnu Goru, da to nisu spriječile Austrija i Rusija. U Krimskom ratu 1853. bio je komandant turske vojske na dunavskoj liniji i dobio titulu serdari ekrema (veliki vojskovođa). U Krimskom ratu je sa engleskim i francuskim saveznicima učestvovao u opsadi Sevastopolja, te u borbama na Kavkazu. Ugušio je ustanke u Mezopotamiji. Godine 1861, kada je bio na pomolu rat sa Crnom Gorom, ponovo je poslat da interveniše no do rata nije došlo zauzimanjem Velikih sila. Gušio je i grčki ustanak na Kritu 1867. i budući da nije do kraja, zbog loše turske flote i nedostatka sredstava, mogao da sprovede blokadu ostrva sam se povukao 1868. U Parizu je bio 1865. kao glavni vrhovni komandant turske vojske. Umro je 18. aprila 1871. u Carigradu.

## Omer-paša Latas u Bosni 
Pobune bosanskih prvaka protiv osmanlijske vlasti i sporo provođenje reformi, utjecali su na odluku Porte, da u Bosanski ejalet pošalje Omer-pašu Latasa, vojskovođu sa iskustvom u gušenju pobuna u provincijama. Po dolasku u Sarajevo 1850, okupio je bosanske prvake, pročitao im ferman i zatražio da reforme provedu u praksu. Bosanski ejalet su ipak zahvatili nemiri. Izbile su bune u Bosanskoj krajini, Posavini, Hercegovini i srednjoj Bosni. Sve su bile vojno ugušene,a sljedila su ubistva i progoni bosanskih prvaka. Latasova naredba o oduzimanju oružja civilnom stanovništvu izazvala je bunu u Hercegovini 1851. godine.

## Život kao roman 
Nobelovac Ivo Andrić u svom romanu *Omerpaša Latas* (izdatom posthumno 1977) obrađuje Omerpašin lik i djelo. Radnja romana smještena je u vrijeme Latasovog vojevanja u Bosni i Hercegovini. U romanu se opisuje i njegov brak sa Zulejdom Idom Latas.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Mihajlo Latas po nalogu kneza Miloša postao Gazi Omer-paša  na sajtu *svedok.rs*.

Kategorija:Rođeni 1806.
Kategorija:Umrli 1871.
Kategorija:Bosna i Hercegovina u Osmanskom Carstvu
Kategorija:Paše
Thomas Edison

thumb|thumbtime=1|upright=1.1|*A Day with Thomas Edison* (1922)
**Thomas Alva Edison** bio je američki izumitelj i biznismen.

Kao samouk u mladosti je počeo praviti i objavljivati tehničke izume. U Menlo Parku, nedaleko od New Yorka, 1876. osnovao je poznatu laboratoriju u kojoj je radio do smrti, a u njoj je 1884. radio i Nikola Tesla na usavršavanju dinamo-mašine. Najpoznatiji izumi su mu kirkofon s ugljenim zrncima, megafon, fonograf, telegrafski aparat koji otipkava štampana slova, kvadrupleks aparat, jednostavna konstrukcija kinematografa na osnovi stroboskopskog efekta. Važan izum je sijalica s niti od uglja, koja je služila za rasvjetu nekoliko desetljeća, prije izuma sijalice sa metalnom niti. Po Thomasu Edisonu neka mjesta dobila su ime, npr. Edison, New Jersey, te Državni univerzitet "Thomas Edison".

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1847.
Kategorija:Umrli 1931.
Kategorija:Biografije, Milan (Ohio)
Kategorija:Američki izumitelji
501.

Godina **501.** (**DI**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Avijena i Pompeja ** (ili, rjeđe, '*godina 1254. *Ab urbe condita***). Oznaka 501. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji 
## Rođeni 
## Umrli 
* Godegisel., kralj Genfa, sin kralja Gundiocha.

## Vladari 
### Afrika 
* **Kraljevstvo Vandala.** - Thrasamund., kralj Vandala i Alana (496. - 523.)

### Azija 
* **Japan.** - Buretsu., japanski car (498. - 506.)
* **Perzija.** (Sasanidi.) - Kavadh I. (498. - 531.)

### Evropa 
* **Kraljevstvo Burgund.** - Gundobad., kralj Burgunda (473. - 516.)
** Godegisel. - podkralj Burgunda (473. - 501.)
* **Bizantijsko carstvo.** - Anastasios I., bizantijski car (491. - 518.)
* **Francuska.** - Klovis I., kralj Franaka (482. - 511.)
* **Kraljevstvo Kent.** - Oeric., kralj u Canterbury (488. - 512.)
* **Carstvo istočnih Gota.** - Theoderih Veliki., kralj istočnih Gota (474. - 526.)
* **Tolosansko carstvo.*' - Alarih II., kralj zapadnih Gota (484. - 507.)

### Bez vlastite države 
* Symmachus., papa (498. - 514.)
* Makedonios II., patrijarh u Konstantinopolisu (495. - 511.)

## Reference 
## Vanjski linkovi
Spisak država po stanovništvu

mini|Karta država, po broju stanovnika (2019)
thumb|right|Udio stanovništva pojedinih država u ukupnom svjetskom stanovništvu (podaci za 2017)
**Spisak država po stanovništvu** obuhvata sve suverene države, naseljene zavisne teritorije i u nekim slučajevima, konstitutivne zemlje suverenih država. Spisak se prvenstveno zasniva na standardu ISO 3166-1. Na primjer, Ujedinjeno Kraljevstvo se smatra jedinstvenim entitetom dok se konstitutivne zemlje Kraljevine Holandije posmatraju zasebno. Osim toga, ovaj spisak tretira i nepriznate države a koje nisu navedene u pomenutom standardu.

Navedeni podaci o broju stanovništva se odnose na različite datume a korišteni su i različite vrste podataka, od službenih popisa stanovništva pa do podataka koji su rezultat državne ili procjene neke od međunarodne organizacije ili institucije. Neke države, posebno Tajland, ne prijavljuju ukupan broj stanovnika te se za takve države navode procjene.

## Spisak suverenih država i zavisnih teritorija po stanovništvu
Napomena: Redni brojevi su dodijeljeni za 193 države članice Ujedinjenih nacija, plus dva posmatrača u Generalnoj skupštini Ujedinjenih nacija. Zavisnim teritorijama i konstituentnim državama koje su dio suverenih država ne dodjeljuje se redni broj. Pored toga, u spisak su uključene i suverene države s ograničenim priznanjem, ali im nije dodijeljen redni broj.

## Također pogledajte 
* Svjetsko stanovništvo
* Spisak država
* Spisak država po gustoći stanovništva
* Spisak država po površini
* Spisak država po kontinentima
* Spisak država po datumu državnosti
* Spisak država po vremenskim zonama

## Napomene 
## Reference 
Države po stanovništvu
*
502.

Godina **502.** (**DII**) bila je redovna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Avijena i Proba ** (ili, rjeđe, '*godina 1255. *Ab urbe condita***). Oznaka 502. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji 
## Rođeni 
## Umrli 
## Vladari 
### Afrika 
* **Kraljevstvo Vandala** - Thrasamund, kralj Vandala i Alana (496 - 523)

### Azija 
* **Japan** - Buretsu, japanski car (498 - 506)
* **Perzija** (Sasanidi) - Kavadh I (498 - 531)

### Evropa 
* **Kraljevstvo Burgund** - Gundobad, kralj Burgunda (473 - 516)
** Godegisel - podkralj Burgunda (473 - 501)
* **Bizantijsko carstvo** - Anastasios I., bizantijski car (491 - 518)
* **Francuska** - Klovis I, kralj Franaka (482 - 511)
* **Kraljevstvo Kent** - Oeric, kralj u Canterbury (488 - 512)
* **Carstvo istočnih Gota** - Theoderih Veliki, kralj istočnih Gota (474 - 526)
* **Tolosansko carstvo*' - Alarih II., kralj zapadnih Gota (484 - 507)

### Bez vlastite države 
* Symmachus, papa (498 - 514)
* Makedonios II., patrijarh u Konstantinopolisu (495 - 511)

## Reference 
## Vanjski linkovi
Beliz

**Beliz** je suverena država u Srednjoj Americi. Do 1973. godine bio je poznat kao Britanski Honduras. Više vijekova je bio Britanska kolonija, a danas je jedina država Srednje Amerike u kojoj je službeni jezik engleski.

## Historija 
Prvi narod koji je osnovao državu Beliz bili su Maje oko 1500. godine prije nove ere. Na osnovu arheoloških analiza, oni su razvili i niz uređenih naselja unutar zemlje. To uključuje *Caracol*, *Xunantunich*, *Lamanai*, *Lubaantun* i mnoga druga. Prvi evropski kontakt s Belizom dogodio se 1502. godine kada je Kristofor Kolumbo ekspedicijom stigao do obale ovog područja. Godine 1638. Engleska je osnovala prvo evropsko naselje, a tu narednih 150 godina osnovana su i mnoga druga engleska naselja. Godine 1840. Beliz je postao "*Kolonija Britanskog Hondurasa*", a 1862. godine postao je krunska kolonija. Stotinu godina nakon što je postao krunska kolonija, Belize je bio predstavnička vlada Engleske, međutim, u januaru 1964. godine dodijeljena mu je puna samouprava. Godine 1973. ime nacije promijenjeno je iz Britanski Honduras u Beliz, a 21. septembra 1981. godine postignuta je potpuna nezavisnost.lijevo|mini|155x155piksel|Obim civilizacije Maja

## Vlada 
## Političke podjele 
lijevo|mini|163x163piksel|Okruzi Belizea

## Geografija 
Beliz je smješten u Srednjoj Americi i graniči se sa Meksikom na sjeveru, Gvatemalom na jugu i zapadu, a Karipskim morem na istoku. Država je prepoznatljiva po najnižoj gustini naseljenosti u Srednjoj Americi sa 14 st/km2. ističe se i ekstremnoj biološkoj raznolikosti i prepoznatljivim ekosistemima. Na obali se nalazi močvarna obalna ravnica s mangrovskim močvarama. Na jugu i u unutrašnjosti zemlje nalaze se brda i niske planine. Većina zemljišta je nerazvijena i pošumljena listopadnim drvećem. Dio je mezoameričke žarišne tačke biološke raznolikosti i ima mnogo džungli, rezervata divljih životinja, različitih vrsta flore i faune, te posjeduje najveći pećinski sistem u ovom dijelu Americi. Neke vrste flore i faune karakteristične za Beliz uključuje crnu orhideju, drvo mahagonija i tapire.

## Stanovništvo 
## Kultura 
Engleski je službeni jezik Beliza, što je naslijeđe njegovog bivšeg statusa britanske kolonije. Beliz je jedina zemlja u Centralnoj Americi u kojoj je engleski službeni jezik. Brojni vrtići, srednje i visokoškolske ustanove u Belizeu pružaju obrazovanje učenicima, uglavnom finansirano od strane vlade. Zemlja ima oko desetak institucija visokog obrazovanja, od kojih je najistaknutija Univerzitet u Belizu, koji je nastao iz Univerzitetskog koledža Beliza osnovanog 1986. godine.

## Također pogledajte 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službeni sajt Vlade Beliz
* Beliz  na CIA World Factbook

*
Kategorija:Države i teritorije osnovane 1981.
Kategorija:Države po kontinentima
Kategorija:Države svijeta