Hirurški šav

**Hirurški šav**, također poznat kao **bod** ili **šavovi**, je medicinski uređaj koji se koristi za držanje tjelesnog tkiva zajedno i približavanje rubova rane nakon povreda ili operacija. Primjena obično uključuje korištenje igle za šivanje s pričvršćenim komadom konca. Postoje brojne vrste šavova koji se razlikuju po obliku i veličini igle, kao i po materijalu i karakteristikama konca. Izbor hirurškog šava treba odrediti karakteristikama i lokacijom rane ili specifičnim tjelesnim tkivima koja se približavaju.

Prilikom odabira igle, konca i tehnike šivanja za određenog pacijenta, pružatelj medicinske njege mora uzeti u obzir zateznu čvrstoću specifičnog konca za šivanje potrebnog za efikasno držanje tkiva zajedno, ovisno o mehaničkim i smičnim silama koje djeluju na ranu, kao i debljini tkiva koje se približava. Također se mora uzeti u obzir elastičnost konca i sposobnost prilagođavanja različitim tkivima, kao i memorija materijala konca što olakšava upotrebu za operatera. Različite karakteristike šava dovode do različitih stepeni reakcije tkiva i operater mora odabrati šav koji minimizira reakciju tkiva, a istovremeno održava odgovarajuću zateznu čvrstoću.

## Igle 
thumb| Hirurg šije ranu na palcu osobe
Historijski gledano, hirurzi su koristili igle za višekratnu upotrebu sa rupama (zvanim "očice"), koje se moraju provući prije upotrebe baš kao što se to radi sa iglom i koncem prije šivanja tkanine. Prednost ovoga je što se bilo koja kombinacija konca i igle može odabrati kako bi odgovarala poslu koji se obavlja. Swaged (ili "atraumatske") igle sa šavovima sastoje se od prethodno zapakirane igle bez očice koja je već pričvršćena (stezanjem) na određenu dužinu konca za šav. Ovo štedi vrijeme i eliminiše najteže provlačenje vrlo finih igala i šavova.
Dvije dodatne prednosti su smanjeno otpor i manje potencijalno oštećenje trošljivog tkiva tokom šivanja. Kod stegnutog šava konac je užeg prečnika od igle, dok kod igle sa očicom strši sa obje strane. Budući da je uži, konac u uvučenom šavu ima manji otpor pri prolasku kroz tkivo nego igla, i, budući da ne strši, manja je vjerovatnoća da će traumatizirati krhko tkivo, zbog čega je ta kombinacija dobila naziv "atraumatski".

Postoji nekoliko oblika hirurških igala. To uključuje:
* Ravne
* 1/4 kruga
* 3/8 kruga
* 1/2 kruga. Podtipovi ovog oblika igle uključuju, od veće do manje veličine, CT, CT-1, CT-2 i CT-3.
* krug 5/8
* složena krivulja
* poluzakrivljena (također poznata kao skija)
* poluzakrivljena na oba kraja ravnog segmenta (također poznata kao kanu)
Dizajn igle za skije i kanue omogućava da zakrivljene igle budu dovoljno ravne za upotrebu u laparoskopskoj hirurgiji, gdje se instrumenti ubacuju u trbušnu šupljinu kroz uske kanile.

Igle se također mogu klasificirati prema geometriji vrha; Primjeri uključuju:
* konusne (tijelo igle je okruglo i glatko se sužava prema vrhu)
* rezanje (tijelo igle je trokutasto i ima naoštrenu oštricu na unutrašnjoj krivini)
* obrnuto rezanje (oštrica na vanjskoj strani)
* trokarni vrh ili konusni vrh (tijelo igle je okruglo i konusno, ali završava malim trokutastim reznim vrhom)
* tupi vrhovi za šivanje trošljivih tkiva
* bočno rezni ili špatulski vrhovi (ravni na vrhu i dnu s oštricom duž prednje strane na jednoj strani) za hirurgiju oka

Konačno, atraumatske igle mogu se trajno pričvrstiti na šav ili mogu biti dizajnirane da se odvoje od šava oštrim ravnim povlačenjem. Ovi "iskočni" se obično koriste za prekinute šavove, gdje se svaki šav provlači samo jednom, a zatim se veže.

Šavovi mogu izdržati različite količine sile na osnovu njihove veličine; to je kvantificirano Specifikacije za izvlačenje igala.

### Materijali
[thumb|right|[Mikrografija presjeka tkiva obojenog boja H&E koji prikazuje neapsorbirajući višefilamentni hirurški šav s okolnom reakcijom gigantskih ćelija stranog tijela 
Materijal za šav se često dijeli na apsorbirajuće niti naspram neapsorbirajućih niti, koje se dalje dijele na sintetska vlakna naspram prirodnih vlakana. Druga važna razlika među materijalima za šav je da li je monofilament ili polifilament (pleten) 
* Sigurnost čvora: sposobnost šava da održi čvor koji drži konac na mjestu.

#### Prirodni apsorbirajući materijal
Prirodni apsorbirajući materijal uključuje obični katgut, hromni katgut i brzi katgut, koji se svi proizvode od kolagena ekstrahiranog iz goveđih crijeva. Svi su to polifilamenti koji imaju različito vrijeme razgradnje u rasponu od 3 do 28 dana.
* Prednosti/nedostaci: visoka zatezna čvrstoća, odlična elastičnost, odlični kozmetički rezultati, smanjeno hipertrofično ožiljavanje, minimalna reakcija tkiva, dobra sigurnost čvora u početku; međutim, materijal s vremenom čini sigurnost nepouzdanom, stoga je važno da "uši" materijala budu duge.
* Uobičajena upotreba: Preporučuje se za zatvaranje potkožnog i površinskog tkiva.
#### Poliglikolna kiselina (polifilament, Dexon)
* Opis: sintetički polimer koji gubi svu zateznu čvrstoću za 25 dana. Ili obojen zeleno radi vidljivosti ili neobojen.
* Prednosti/nedostaci: minimalna reakcija tkiva, dobra zatezna čvrstoća, dobro rukovanje, ali slaba sigurnost čvora.
* Uobičajena upotreba: potkožno tkivo.

#### Poliglaktin 910 (polifilament, Vicryl)
* Opis: gubitak sve zatezne čvrstoće za 28 dana.
* Prednosti/nedostaci: minimalna reakcija tkiva, dobra zatezna čvrstoća, dobra sigurnost čvora,
* Uobičajena upotreba: potkožno tkivo, zatvaranje kože (izbjegavajte obojeni Vicryl na licu).

#### Polyglactin 910 ozračeni (polifilament, Vicryl Rapid)
* Opis: nabavlja se kao vikril sa zračenjem kako bi se razgradio materijal za bržu apsorpciju. Gubitak sve zatezne čvrstoće za 5–7 dana.
* Prednosti/nedostaci: minimalna reakcija tkiva, dobra zatezna čvrstoća, dobro rukovanje i dobra sigurnost čvora.
* Uobičajena upotreba: zatvaranje laceracija vlasišta i lica.

#### Poliglikonat (monofilament, Maxon)
* Opis: kopolimerni proizvod od sintetskih materijala. Gubi 75% zatezne čvrstoće nakon 40 dana.
* Prednosti/nedostaci: minimalna reakcija tkiva, odlična zatezna čvrstoća, dobro rukovanje.
* Uobičajena upotreba: potkožna upotreba često alternativa PDS-u zbog boljeg rukovanja i nešto superiornije zatezne čvrstoće.

#### Polidioksanonski zatvarači (PDS, monofilament)
* Opis: gubitak zatezne čvrstoće za 36–53 dana.
* Prednosti/nedostaci: minimalna reakcija tkiva, dobra zatezna čvrstoća, ali loše rukovanje.
* Uobičajena upotreba: potkožno s potrebom za visokom zateznom čvrstoćom (zatvaranje abdominalnog reza). ili za pričvršćivanje hirurških cijevi na površinu tijela.
##### Sintetski
Sintetski materijali uključuju najlon, polipropilen i hirurški čelik, a svi su monofilamenti s velikom zateznom čvrstoćom. It is the most commonly used skin suture due to its excellent  adaptability to potentially expanding tissues (edema).

Najlon (polifilamenti, Nurolon, Surgilon, Supramid)

* Opis: poliamid
* Prednosti/nedostaci: Odlična zatezna čvrstoća, povećana upotrebljivost i povećana sigurnost čvora u poređenju sa svojim monofilamentnim ekvivalentom. Međutim, kaže se da njegova polifilamentna priroda povećava rizik od infekcije.

* Uobičajena upotreba: meko tkivo, podvezivanje krvnih sudova i površinska koža (posebno laceracije lica).

Pleteni poliester (polifilament, Ethibond, Dagrofil, Synthofil, PremiCron, Synthofil)

* Opis: napravljen od polietilen tereftalata, postoje različite marke i konfiguracije ove vrste šavova. Mnogi su pleteni, obloženi silikonom i obojeni radi vidljivosti.
* Prednosti/nedostaci: Dobro rukovanje, dobra sigurnost čvora i visoka zatezna čvrstoća zbog niske reaktivnosti tkiva. Međutim, ovaj šav može uzrokovati veću traumu tkiva prilikom prolaska kroz kožu i skuplji je od svojih ekvivalenata.
* Uobičajena upotreba: Rijetka, pedijatrijska valvularna hirurgija, alternativa hirurškom čeliku za ortopedsku hirurgiju zbog superiornog rukovanja.

Polibutester (monofilament, Novafil)

* Opis: Kopolimer poliestera.
* Prednosti/nedostaci: niska reaktivnost tkiva, dobro rukovanje, visoka zatezna čvrstoća koja je veća od većine drugih monofilamenata, dobra elastičnost tokom povećanja edema.
* Uobičajena upotreba: rijetka, popravke tetiva, plastika (izvlačenje subkutikularnog šava)
* Bod u obliku osmice
* Subkutikularni bod. Kontinuirani šav gdje igla ulazi i izlazi iz epidermisa duž ravni kože. Ovaj bod služi za približavanje površinskim rubovima kože i pruža najbolji kozmetički rezultat. Površinske rane s razmacima mogu se efikasno smanjiti korištenjem kontinuiranih subkutikunih šavova. Nije jasno da li subkutikuldki šavovi mogu smanjiti stopu infekcija operativnog mjesta u poređenju s drugim metodama šivanja.

### Postavljanje
Šavovi se postavljaju postavljanjem igle sa pričvršćenim šavom u držač igle. Vrh igle se utisne u meso, pomiče duž putanje krivulje igle dok ne izađe, a zatim se provuče. Zaostali konac se zatim veže u čvor, obično kvadratni čvor ili hirurški čvor. Idealno, šavovi spajaju rubove rane, bez izazivanja udubljenja ili bjelila kože, jer može doći do otežanog dotoka krvi i time povećati infekciju i ožiljke. Idealno bi bilo da se zašivena koža blago uvija prema van od rane (everzija), a dubina i širina zašivenog mesa su približno jednake. Kasnija studija je predložila 6:1 kao optimalni odnos pri zatvaranju abdomena.

### Slojevi
Za razliku od „jednoslojnog šivanja“, „dvoslojno šivanje“ uglavnom uključuje šivanje na dubljem nivou tkiva, nakon čega slijedi još jedan sloj šivanja na površinskijem nivou. Naprimjer, carski rez se može izvesti jednoslojnim ili dvoslojnim šivanjem reza maternice.

### Uklanjanje
Dok su neki šavovi namijenjeni da budu trajni, a drugi u posebnim slučajevima mogu ostati na mjestu duži period od više sedmica, šavovi su po pravilu kratkoročno sredstvo koje omogućava zacjeljivanje traume ili rane .

{{Blockquote|Različiti dijelovi tijela zacjeljuju različitom brzinom. Uobičajeno vrijeme uklanjanja šavova varira: rane na licu 3-5 dana; rana na vlasištu 7–10 dana; udovi 10-14 dana; zglobovi 14 dana; trup 7–10 dana.
Uklanjanje šavova se tradicionalno postiže korištenjem forcepsa za čvrsto držanje konca šava i šiljastih skalpela ili makaza za rezanje. Iz praktičnih razloga, dva instrumenta (forceps i makaze) dostupna su u sterilnom kompletu. U nekim zemljama (npr. SAD), ovi kompleti su dostupni u sterilnim posudama za jednokratnu upotrebu zbog visokih troškova čišćenja i ponovne sterilizacije.

### Proširenje
„Založni  šav“ je onaj koji je podržan „pledgetom“, odnosno malim ravnim neupijajućim jastučićem obično sastavljenim od politetrafluoroetilena, koji se koristi kao potpora ispod šavova kada postoji mogućnost da šavovi probiju tkivo.

## Ljepila za tkivo
Lokalna cijanoakrilatna ljepila (blisko povezana sa super ljepilom) korištena su u kombinaciji sa ili kao alternativa šavovima za zatvaranje rana. Ljepilo ostaje tečno sve dok nije izloženo vodi ili supstancama/tkivu koje sadrže vodu, nakon čega se stvrdnjava (polimerizira) i formira vezu sa podložnom površinom. Pokazalo se da ljepilo za tkivo djeluje kao barijera prodiranju mikroba sve dok ljepljivi film ostane netaknut. Ograničenja ljepila za tkivo uključuju kontraindikacije za upotrebu u blizini očiju i blagu krivulju učenja o pravilnoj upotrebi. Također nisu prikladna za rane koje cure ili potencijalno kontaminirane rane.
Kod hirurških rezova ne djeluje tako dobro kao šavovi jer rane često pucaju.

Cijanoakrilat je generički naziv za brzodjelujuća ljepila na bazi cijanoakrilata, kao što je metil-2-cijanoakrilat, etil-2-cijanoakrilat (obično se prodaje pod trgovačkim nazivima kao što su Superglue i Krazy Glue) i n-butil-cijanoakrilat. Ljepila za kožu poput Indermila i Histoacryla bila su prva ljepila za tkivo medicinskog kvaliteta koja su korištena, a sastoje se od n-butil cijanoakrilata. Ova ljepila su dobro funkcionirala, ali su imala nedostatak što su se morala čuvati u hladnjaku, bila su egzotermna pa su pekla pacijenta, a veza je bila krhka. Danas je polimer dužeg lanca, 2-oktil cijanoakrilat, preferirano ljepilo medicinskog kvaliteta. Dostupan je pod raznim trgovačkim nazivima, kao što su LiquiBand, SurgiSeal, FloraSeal i Dermabond. Prednosti su im fleksibilniji, stvaraju jaču vezu i lakši su za upotrebu. Duži bočni lanci, naprimjer oktilni i butilni oblici, također smanjuju reakciju tkiva.

## Historija
[thumb|Šivenje rane nakon [herniotomije, 1559]]
thumb|left|upright=0.7|Stari dobavljač punjivih hirurških konaca (sredina 20. stoljeća)

Kroz mnoge milenijume, korišteni su ili predlagani različiti materijali za šivanje. Igle su bile napravljene od kosti ili metala kao što su srebro, bakar i aluminijum bronza žica. Šavovi su se pravili od biljnih materijala (lan, konoplja i pamuk) ili životinjskog materijala (kosa, tetive, arterije, mišićne trake i živci, svila i ketgut).

Najraniji izvještaji o hirurškom šavu datiraju iz 3000. godine prije nove ere u drevnom Egiptu, a najstariji poznati šav je u mumiji iz 1100. godine prije nove ere. Detaljan opis šava rane i materijala za šavove koji su u njemu korišteni dat je od strane indijskog mudraca i ljekara Sushruta, napisanog 500. godine prije nove ere. U Grčkoj,  otac medicine,   Hipokrat, opisao je tehnike šivanja, kao i kasniji rimski ljekar Aulus Cornelius Celsus. Rimski ljekar iz 2. stoljeća,  Galen opisao je šavove napravljene od hirurškog crijeva ili katguta. In the 10th century, the catgut suture along with the surgery needle were used in operations by Abulcasis. Šav crijeva bio je sličan onome kod žica za violine, gitare i teniskof reketa, a uključivao je vađenje ovčjih ili kravljih crijeva. Katgut je ponekad dovodio do infekcije zbog nedostatka dezinfekcije i sterilizacije materijala.

Joseph Lister je podržao rutinsku sterilizaciju svih konceva za šivanje. Prvi put je pokušao sterilizaciju "karbolnim katgutom" iz 1860-ih, a hromni katgut je uslijedio dvije decenije kasnije. Sterilni katgut je konačno postignut 1906. godine tretmanom jodom.

Sljedeći veliki skok dogodio se u dvadesetom stoljeću. Hemijska industrija je pokrenula proizvodnju prvog sintetskog konca početkom 1930-ih, što je eksplodiralo u proizvodnju brojnih apsorbirajućih i neapsorbirajućih sintetskih materijala. Prvi sintetski apsorbirajući materijal bio je baziran na polivinil-alkoholu1931. godine. Poliesteri su razvijeni 1950-ih, a kasnije je uspostavljen proces sterilizacije zračenjem za katgut i poliester. Poliglikolna kiselina je otkrivena 1960-ih i implementirana 1970-ih. Danas se većina šavova pravi od sintetskih polimernih vlakana. Svileni i, rijetko, crijevni šavovi su jedini materijali koji se još uvijek koriste od davnina. U stvari, crijevni šavovi su zabranjeni u Evropi i Japanu zbog zabrinutosti u vezi sa goveđom spongiformnom encefalopatijom. Svileni šav se i danas koristi, uglavnom za osiguranje hirurškog drenova.

## Također pogledajte
*Alexis Carrel
*Šav s bodljikavim vrhom
*Zatvaranje u obliku leptira
*Sirne žice
*Hitin
*Cijanoakrilat
*Čvorovi
*Ligatura
*Nacrt medicine
*Šivanje
*Hirurška spajalica
*Traka za zatvaranje rane

## Reference
## Vanjski linkovi
* Kompjutersko modeliranje šavova

Kategorija: Prva pomoć
Kategorija: Implantati (medicina)

Kategorija: Hirurški šavovi
Kategorija: Hirurgija