open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Muhara

mini|desno|300px|*Amanita muscaria*

**Muhara** (, var. *muscaria*) je otrovna gljiva iz porodice *Amanita*, kojoj također pripada smrtno otrovna zelena pupavka (). Raste u Evropi, Americi i Africi od juna do kasne jeseni u brezovim, ali i mješovitim šumama, na sunčanim proplancima. Na crvenom ili žuto-narandžastom klobuku nalaze se bijele fleke, koje su prepoznatljive za sve gljive iz te porodice. Mada otrovna, smatra se da u sjevernoj Evropi, kao i u dijelovima Rusije, raste varijacija koja je jestiva, ali joj se crvena kora mora oguliti. Također se smatra jestivom i u južnoj Evropi, sa oguljenom korom sa klobuka i prokuhana u vrućoj vodi oko deset minuta. Pravilo važi za mlađe primjerke, jer kod starijih gljiva otrov prelazi u meso.

## Galerija 

Amanita muscaria 120.jpg
Amanita muscaria 200.jpg
Amanita muscaria 77.jpg
Amanita muscaria 8.jpg

Kategorija:Hrana
Kategorija:Gljive
Aluminij-oksid

**Aluminij-oksid** (Al2O3) pojavljuje se u prirodi kao mineral korund. Veći kristali koji posjeduju primjese drugih metala obojeni su i koriste se kao drago kamenje: rubin (sadrži hrom /Cr(III)/ i crven je), safir (sadrži željezo /Fe(II/III) i Ti(IV)/ i plav je).

## Kristalne strukture 
mini|100px|lijevo|Rubin

α- Al2O3 pripada romboedarskom kristalnom sistemu. Sljedeća modifikacija je kubični γ- Al2O3. Ovaj oblik ima otvorenu strukturu i pogodan je kao katalizator, ionski izmjenjivač ili stacionarna faza u hromatografiji.

mini|lijevo|100px|Termitna reakcija
## Hemijske osobine 
Aluminij-oksid je ekstremno stabilan spoj, zbog čega ima interesantnu upotrebu. Jedna od najspektakularnijih reakcija je tzv. *termitna reakcija*, kod koje se željezo(III)-oksid reducira do elementarnog željeza, a nastaje aluminij-oksid:

: 2Al +  Fe2O3  → Al2O3  +  2Fe

Pri reakciji se oslobađa velika količina toplote, temperatura se podiže do 3.000&nbsp;°C, a nastali produkti u rastaljenom su stanju.

## Također pogledajte 
* 13. grupa hemijskih elemenata
* Glinica

## Reference 
Kategorija:Biomaterijali
Romano Prodi

**Romano Antonio Prodi** italijanski je političar i bivši italijanski premijer. Na mjestu premijera prvi put je bio u od 1996. do 1998., a drugi put od 2006. do 2008. godine. 24. januara 2008. podnio je ostavku. Od septembra 1999. do novembra 2004. bio je na mjestu predsjednika Evropske komisije.

## Vanjski linkovi
*

Kategorija:Rođeni 1939.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Biografije, Scandiano
Kategorija:Italijanski političari
EBay

mini
**eBay** jest američka multinacionalna kompanija za e-trgovinu sa sjedištem u San Joseu, Kalifornija, koja olakšava prodaju od potrošača do potrošača i od preduzeća do potrošača putem svoje web stranice.. Osnovana je u Kaliforniji u septembru 1995 od Pierre Omidyar u San José (Kalifornija) pod imenom *auctionweb* i postao je zapažena priča o uspjehu dot-com balona. eBay je biznis vrijedan više milijardi dolara koji posluje u oko 32 zemlje, od 2019. Kompanija upravlja web-stranicom eBay, web-stranicom za online aukciju i kupovinu na kojoj ljudi i preduzeća kupuju i prodaju široku lepezu roba i usluga širom svijeta. Web stranica je besplatna za korištenje za kupce, ali prodavačima se naplaćuju naknade za uvrštavanje artikala nakon ograničenog broja besplatnih oglasa, te dodatna ili posebna naknada kada se ti artikli prodaju.

Pored originalne eBay-jeve prodaje u stilu aukcije, web stranica je evoluirala i proširila se tako da uključuje: trenutnu kupovinu "Kupi odmah"; kupovinu preko Univerzalnog koda proizvoda, ISBN a ili druge vrste SKU broja (preko Half.com, koji je ugašen 2017.); i druge usluge. eBay je ranije nudio online transfere novca kao dio svojih usluga (preko PayPala, koji je bio podružnica eBaya u potpunom vlasništvu od 2002. do 2015.); internetske male reklame (putem Kijiji, ili eBay Classifieds Group); i online trgovina ulaznicama za događaje putem StubHub-a. 25. jula 2018. eBay je najavio novo partnerstvo sa PayPalovim rivalima Appleom i Squareom umjesto svog dugogodišnjeg partnera za plaćanje PayPal.

Navodno je platforma osnovana da bi Pierre Omidyar omogućio svojoj suprugi sakupljanje i nalaženje PEZ figurica, koje je ona na platformi mogla kupovati i prodavati. U daljem razvoju eBay omogućava prodaju i firmama, što dovodi do nagle ekspanzije platforme, koja danas ima oko 11.000 zaposlenih i promet od oko 6 milijardi dolara i platforme za prodaju ima u preko pedeset zemalja svijeta. Prodaja se vrši preko aukcije i sistem prodaje se može podijeliti u tri grupe:
* prodaja za najvišu cijenu,
* prodaja za fiksnu cijenu, 
* prodaja za ponuđenu cijenu, koja može biti niža od prodajne cijene.
Svi prijavljeni članovi, mogu kupovati i prodavati ponuđene artikle, koji su podijeljeni u mnogobrojne kategorije (knjige, automobili, novac, CD, DVD, poštanske marke,...) i na osnovu sistema vrednovanja dobijaju od kupca, ali i od prodavača osobnu ocjenu proizvoda, kao i razvoja prodaje. Na osnovu tog broja može se odrediti kredibilitet prodavača, kao i svakog člana, jer se uplata uglavnom vrši unaprijed.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* www.ebay.com – američki eBay
* www.ebay.eu  – evropski eBay 
* www.ebay.de – njemački eBay 
* www.ebay.at – austrijski eBay 
* www.ebay.ch – švicarski eBay
* www.ebay.by  – belaruski eBay

Kategorija:Internet stranice
Kategorija:Multinacionalne kompanije sa sjedištem u SAD-u
Miroslav Antić

**Miroslav Mika Antić** bio je srbijanski pjesnik i novinar. Rodio se u Mokrinu, a gimnaziju je završio u Kikindi i Pančevu. Studirao u Beogradu. Živio je u Novom Sadu. Osim pjesništvom, bavio se novinarstvom, pisanjem drama i režijom. Bio je i urednik lista Ritam i Zmajevog Nevena, a također je bio novinar novosadskog Dnevnika. Poznat po poeziji za djecu i zbirkama pjesama Plavi čuperak, kao i ljubavnoj poeziji.

## Djela 
* Ispričano za proleće
* Roždestvo tvoje
* Plavo nebo 
* Nasmejani svet
* Psovke nežnosti
* Koncert za 1001 bubanj
* Mit o ptici
* Plavi čuperak
* Horoskop
* Prva ljubav
* Garavi sokak
* Šašava knjiga
* Poslednja bajka

## Filmovi 
* Doručak sa đavolom
* Sveti pesak 
* Široko je lišće
* Strašan lav

## Nagrade 
## Također pogledajte 
* Srpska književnost

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Rođeni 1932.
Kategorija:Umrli 1986.
Kategorija:Biografije, Mokrin
Kategorija:Srbijanski pjesnici
Kategorija:Jugoslavenski pjesnici
Kristalni sistem

**Kristalni sistem** predstavlja kategoriju karakterisanu na osnovu vrste prostorne rešetke kristala. Jedinična ćelija ili elementarna ćelija kristala je najmanja jedinica kristala, koja sadrži najmanji broj strukturnih jedinica. Elementarna ćelija, pomaknuta u tri dimenzije u prostoru za udaljenost koja je jednaka dimenziji elementarne ćelije daje prostornu rešetku. Na osnovu 14 prostornih rešetki izvršena je podjela na 7 kristalnih sistema:

* Kubični (jedinična ćelija je kocka)
* Tetragonski (jedinična ćelija je kocka izdužena u jednom smjeru)
* Rompski ili ortorompski (bridovi jedinične ćelije su međusobno okomiti, ali je njihova dužina u sva tri smjera različita)
* Romboedarski ili trigonski (dužina bridova je jednaka, ali nisu međusobno okomiti)
* Monoklinski (bridovi duž jedne osi nisu okomiti sa ravninom koju čine druge dvije osi)
* Triklinski (ni jedna os nije okomita na bilo koju drugu os)
* Heksagonski (strukturne jedinice su šesterouglovi)

## Klasifikacija
Kategorija:Kristalografija
Kategorija:Mineralogija
Vrganj

**Vrganj** () je jestiva gljiva koja raste u bjelogoričnim i crnogoričnim šumama. Raste na proplancima i obično na sunčanim obroncima prekrivenima mahovinom. Nalazi se u Evropi od ljeta do jeseni. U Bosni i Hercegovini raste obično u hrastovim, brezovim, kao i mješovitim šumama do nadmorske visine do oko 1200 m. U Evropi također u borovim i mješovitim crnogoričnim šumama.

Vrganj je jedna od najkvalitetnijih gljiva, koja dostiže visoku cijenu na tržištu. Poluokruglog šešira, svijetlo do tamno smeđe boje, sa debelim bijelim prepoznatljivim repom i prijatnim svježim mirisom mesa, raste nakon ljetnih kiša, u polukrugu, sakriven ispod lišća ili iglica. Razrezan ne mijenja boju, mada se razne varijacije iz porodice *Boletus* odlikuju i tom osobinom.

Priprema se svjež, pohovan, sušen, ali i ukiseljen sa raznim začinima u ulju.

Zamjena sa sličnom otrovnom ludarom () je zbog crvenkastog izgleda ludare gotovo nemoguća.

## Galerija 

Boletus edulis 23.jpg
Boletus edulis 235.jpg
Boletus edulis 239.jpg
Boletus edulis 2390.jpg
Boletus edulis 333.jpg
Boletus edulis 444.jpg 

## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Gljive
Razvojni centar Agnews

**Razvojni centar Agnews** (Agnews Developmental Center) je psihijatrijska i medicinska ustanova, sad locirana u San Hozeu.

Originalno ime Centra je bilo Veliko utočište za umobolne (en.The Great Asylum for the Insane). Osnovan je 1885. kao ustanova za brigu o mentalno bolesnim. Glavna zgrada (od crvene cigle) je bila smještena pored sela Agnew, koje je kasnije postalo dio Santa Klare.

Tokom zemljotresa 1906. Centar je postao poznat kao mjesto sa najviše stradalih u zemljotresu. Dnevne novine The Daily Palo Alto su izvijestile :,,Pozicija ljudi u Agnewsu je kritična, puno umobolnih je pobjeglo iz razrušenog Utočista i lutaju zemljom." Poginulo je 117 pacijenata i ljudi zaposlenih u Utočištu i sahranjeni su u masovnoj grobnici u dvorištu. Glavna zgrada i neke druge su nepopravljivo oštećene. 

Posle nesreće , Agnews je obnovljen u tzv. Mediterranean Revival  stilu. Ponovo je otvoren 1911. kao Državna mentalna bolnica Agnews (en.Agnews State Mental Hospital) i izgledao kao univerzitetski kampus sa dvospratnim zgradama. Ustanova je bila mali samodovoljni grad sa prodavnicama, farmom svinja, baštom sa povrćem, parnim sistemom za grijanje i čak vatrogacima. Ustanova je imala i svoju željezničku stanicu. Zgrada stanice je je demolirana i uništena 1990-ih.

Agnews je 1926. prikljucen i drugi kampus, nekoliko milja istočno od San Hozea. Na vrhuncu Centar se proslavio po progresivnim i blagim tretmanima mentalno bolesnih. Osobe sa razvojnim ograničenjima su prvo upućivane na specijalni program za rehabilitaciju. Mnogi programi za mentalno oboljele su prekinuti širom države 1972. kao rezultat kontraverznnih zakona guvernera Kalifornije Ronalda Regana. Od tada Centar jedino služi za tretman i brigu pacijenata sa ograničenjima u razvoju.

Originalni zapadni kampus je zatvoren 1998. kao dio plana da se redukuje i eventualno zatvori Centar.

## Nalazenje nove namjene zemljištu
Kad je zapadni kampus zatvoren, namjena zemljišta je bila predmet lokalnih afera. U aprilu 1997. je najavljeno da ce država prodati 0.33 km2 kampusa Sun Microsystemsu za izgradnju sjedišta i R&D kampusa. Jedan od uslova je bio i da se zaštite historijskezgrade i da im se omoguci pristup. Sun je renovirao četiri historijske zgrade (auditorijum, sahat kulu, upravnikovu vilu i upravnu zgradu) i omogućio da neke od službi budu dostupne javnoj upotrebi.

U dodatku sanovog kampusa je Rivermark master planned community dodijeljeno 0.62 km2 za razne stambene, prodajne, školske i druge namjene.

Agnews je dodat na spisak Nacionalnog registra historijskih mjesta (National Register of Historic Places) 1997.

Kategorija:Psihijatrijske bolnice u Sjedinjenim Američkim Državama
Luj Josip, delfin od Viennoisa

mini|desno|200px|Louis-Joseph

**Louis Joseph Xavier Francois** (Luj Žozef Zavjer Fransoa; 22. oktobar 1781 - 4. juni 1789) bio je drugo dijete i najstariji sin kralja Luja XVI i Marije Antoanete. Njegovo rođenje, kojem je prethodilo razočaranje izazvano rođenjem djevojčice, proslavljeno je širom Francuske. Kao francuski prijestolonasljednik nosio je titulu dofena. Umro je nedugo prije Francuske revolucije, od posljedica tuberkoloze, sa majkom pored svoje postelje. Smrt prijestolonasljednika bi u normalnim okolnostima bila javno oplakivana, ali nestašica hljeba u Parizu učinila je da bude gotovo neprimjećena u narodu. U trenutku njegove smrti titula dofena prešla je u posjed njegovog mlađeg brata, Louisa-Charlesa (Luj Šarl), koji ju je izgubio postavši kralj Francuske nakon giljotiranja njihovog oca. Ni mlađi sin Luja XVI nije preživio djetinjstvo; umro je sa deset godina, od posljedica koje su ostavili slabi životni uslovi.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG160212

Kategorija:Prijestolonasljednici
Grb Palaua

**Grb Palaua** zvanični je simbol ove tihookeanske ostrvske države. Zasnovan je na prethodnom grbu zaštićene teritorije tihookeanskih ostrva. Na njemu je prikazan tradicionalni centar za sastanke koji se zove "Bai", a oko kojeg je kružni natpis na starosjedilačkom palauanskom i engleskom: "*Olbiil era kelulau - Republic of Palau*" (Republika Palau).
Bai je podržan sa 16 kamenčića i zastavom na koplju s nazivom grba "Zvanični grb" i godina usvajanja pečata "1981." koja je navedena ispod kamenja. 

## Također pogledajte 
* Zastava Palaua

## Reference 
Palau
Kategorija:Palau
Grb Novog Zelanda

mini|desno|200px|Grb Novog Zelanda

**Grb Novog Zelanda** je usvojen 26. augusta 1911, a trenutna verzija je na snazi od 1956. Do 1911 Novi Zeland je koristio grb Ujedinjenog Kraljevstva. Grb se sastoji od centralnog štita na kojem se nalaze četiri zvijezde koje simboliziraju sazvježđe južnog krsta, zatim zlatno runo, snop pšenice i dva čekića. U sredini štita se nalaze tri broda koji simbolizuju važnost trgovine morem i imigrantsko porijeklo novozelanđana. Pored štita se nalazi žena, bjelkinja, koja drži zastavu Novog Zelanda, a sa druge strane Maori ratnik. Iznad štita je kruna sv. Edvarda, a ispod traka sa natpisom "*New Zealand*" (Novi Zeland).

## Također pogledajte 
* Zastava Novog Zelanda

Novi Zeland
Kategorija:Novi Zeland
Arnold Lodge

**Arnold Lodge** je psihijatrijska bolnica srednjeg nivoa sigurnosti smještena u Leicester-u. Dio je zdravstvenog fonda Nottinghamshire Healthcare NHS Trust. Otvorena je u julu 1983, a dodatak sa 30 kreveta otvoren je 2007.

Arnold Lodge dobija pacijente iz sudova, zatvora, socijlne službe, službe za uslovnu slobodu, bolnica visoke sigurnosti i drugih odjeljenja sudske psihijatrije za nadzor ili tretman. Pacijenti su uglavnom mentalno poremećeni prekršioci ili drugi sa sličnim potrebama.
Postoji sedam odjeljenja: dva muška rehabilitaciona odjeljenja (Snowdon i Helvellyn),  muško odjeljenje za hitni prijem (Pennine), dva muška odjeljejna za poremećaj ličnosti (Cannock i Ridgeway), i dva ženska odjeljnja (Tamar and Coniston). Odjeljenje Coniston je za žene koje zahtijevaju visok nivo zaštite uz srednji nivo sigurnosti. Ovaj projekat će biti jedan od tri pilot projekta na nacionalnom nivou za model službe poznat kao Ženska unaprijeđena služba srednjeg nivoa sigurnosti (Women’s Enhanced Medium Secure Services).
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Psihijatrijske bolnice u Ujedinjenom Kraljevstvu
W

mini|desno|250px|Različite verzije slova W
**W** je latinično slovo koje se koristi u nekim jezicima. U bosanskom jeziku se izgovara kao V.

## Historija 
Kategorija:Abeceda
Bolnica Ashworth

**Bolnica Ashworth** (en. Ashworth Hospital) je psihijatrijska bolnica sa visokim nivoom sigurnosti smještena u Maghullu, predgrađu Liverpula.

Ashworth je uz Rampton i Broadmoor jedna od tri ,,specijalne" bolnice u Engleskoj i Velsu koja radi sa ljudima u uslovima specijalne sigurnosti i koji zahtijevaju takav tretman zbog njihovih opasnih, nasilnih ili kriminalnih sklonosti. Ashworth je formiran spajanjem stare bolnice Moss Side (Moss Side Hospital) koja je služila za liječenje poremećaja u učenju i kao mjesto za tretman kontuzovanih u Prvom svjetskom ratu i modernije i prikladnije bolnice Park Lane (Park Lane Hospital) koja je se odvojila od Broadmoor-a u ranim 1970-im.

Bolnica je bila predmet dvije velike istrage Blom-Cooper 1992. i Fallon 1998. U njoj se trenutno nalazi oko 275 muških pacijenata.

Stari istočni dio je iznajmljen zatvoru kao dio plana da se poveća kapacitet zatvora u Ujedinjenom Kraljevstvu.

U okolnim oblastima  Maghull, Lydiate, Melling i ostalim Ashworth je poznat po sedmičnom testiranju alarmnog sistema. Svakog ponedjeljka u 9.00 se oglašava alarm koji se čuje i na periferiji Kirkby-ja i Skelmersdale-a. Služi da objavi okolini da je neki bolesnik pobjegao.

Sigurne bolnice Broadmoor i Rampton Secure su druge dvije mentalne bolnice sa visokim nivoom sigurnosti u Engleskoj i Velsu. Državna bolnica Carstairs (State Hospital Carstairs) igra sličnu ulogu u Škotskoj i Sjevernoj Irskoj.

Poznati pacijenti bolnice su Ian Brady i Richard Gwilym.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Psihijatrijske bolnice u Ujedinjenom Kraljevstvu
Mohsova skala tvrdoće

mini|Komplet za mjerenje
**Mohsova skala tvrdoće** je empirijska skala prema kojoj se tvrdoća čvrstih supstanci određuje u poređenju sa 10 referentnih minerala, rangiranih od 1 do 10 na sljedeći način:

* Talk (1)
* Gips (2)
* Kalcit (3)
* Fluorit (4)
* Apatit (5)
* Ortoklas (6)
* Kvarc (7)
* Topaz (8)
* Korund (9)
* Dijamant (10)

Skalu je 1812. godine smislio njemački istraživač minerala Friedrich Mohs.

## Također pogledajte 
* Tvrdoća prema Brinellu
* Tvrdoća

## Reference 
Kategorija:Neorganska hemija
Kategorija:Mineralogija
Ledeno doba (čvor)

* Ledeno doba, periodi niskih temperatura u prahistoriji 
* *Ledeno doba* (animirani film), animirani američki film
* *Ledeno doba* (album), album srpske grupe Partibrejkers
Vime

[mini|desno|300px|Vime kod koze ispunjeno [mlijekom]]
**Vime** je naziv za mliječnu žlijezdu, primarno kod stoke, ali i kod drugih sisara. Vime je potpuno formirano kod ženskih životinja, dok je kod muških životinja zakržljalo. Od svih životinja krava ima srazmjerno najveće vime i najznačajnija je u proizvodnji mlijeka. Vime pripada grupi kožnih žlijezda, a po histološkoj građi pripada tipu tubulo-alveolarnih žlijezda. Upala vimena se zove mastitis.

## Anatomija i fiziologija 
Vime se sastoji od parenhima, kapsule i intersticijuma. U parenhimu se nalaze mliječne alveole u kojima se luči mlijeko. Odatle mlijeko žlijezdanim tubulima dolazi do mliječnih cisterni gdje se nakuplja. Mlijeko izlazi iz vimena aktom sisanja ili muže kroz sisni kanal.

Vime kod krava i kobila se se sastoji od četiri žljezdana kompleksa, s tim da kravlje vime posjeduje četiri sise sa po jednim otvorom, a vime kobile dvije sise sa po dva otvora. Vimena ovaca i koza sastoje se od po dva žljezdana kompleksa i po dvije sise. Kod ostalih životinja (svinje, psi, mačke) više se koristi termin mamarni kompleks.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Anatomija sisara
Kategorija:Žlijezde
Liza Minnelli

**Liza Minnelli** (12. mart 1946. Hollywood) jest američka glumica i pjevačica. Rođena je u umjetničkoj porodici, a aktivna je još od svoje treće godine. Njena majka, holivudska glumica Judy Garland, bila je uspješna na filmu i u muzici, dok su njene tetke bile članice grupe *The Gumms Sisters*. 
Najpoznatija je po svojoj nagradi za Oscar za najbolju glavnu žensku ulogu u filmskom mjuziklu Cabaret, a također je poznata po svom energičnom scenskom nastupu i snažnom mezzosopran pjevanju.

## Biografija
Njeno prvo pojavljivanje na filmu bilo je u njenoj trećoj godini u mjuziklu *In the Good Old Summertime* iz 1949. godine, u kojem su glumili njena majka i Van Johnson. Njena borba s nasiljem u porodici ostavila je na njoj dugotrajan utisak. Kao i njena majka, i Liza je imala buran život. Udavala se i razvodila 4 puta. Njeni muževi su bili (hronološki):
# Peter Allen (Peter Allen Woolnough) od 3. marta 1967. do 1972. Allen je kasnije (1992) umro zbog komplikacija od AIDS-a.
# Jack Haley Jr. (od 15. septembra 1974. do 1979) bio je filmski producent i režiser.
# Mark Gero (od 4. decembra 1979. do 1992) bio je kipar i *stage* menadžer
# David Gest (od 16. marta 2002. do 25. jula 2003) bio je koncertni promotor

Njen posljednji brak s Gestom napokon je zaključen potpisivanjem ugovora o razvodu u februaru 2007, a u sam postupak razvoda bile su umiješane razne kontroverze i glasine.

## Karijera
### Pozorište
Minnelli je profesionalnu karijeru započela u 17. godini (1963) u brodvejskom mjuziklu *Best Foot Forward*, koji je bio zapažen od strane kritike. Sljedeće godine, na poziv njene majke, nastupa u *London Palladiumu*. Vraća se na Broadway 1965. i dobija nagradu *Tony* za ulogu u *Flora the Red Menace*.

### Film
Njena prva filmska uloga bila je u filmu *Charlie Bubbles* iz 1967. Godine 1969. nastupa u filmu Alana J. Pakule *The Sterile Cuckoo*. Uloga u ovom filmu donosi joj i prvu nominaciju za *Oscara*. Njena možda najpoznatija uloga bila je u filmu *Kabare* iz 1972, a glumila je Sally Bowles. Za nju je dobila i *Oscara* za najbolju glavnu žensku ulogu, kao i *Zlatni globus*, a pojavila se i na naslovnicama magazina *Time* i *Newsweek*.

## Muzika
Liza je postala popularna i po pjesmi iz filma *New York, New York* iz 1977. Kasnije je istu pjesmu obradio i Frank Sinatra (1979), a često ju je izvodio i s Lizom Minnelli.

## Reference
## Vanjski linkovi
* 
* Službeni sajt

Kategorija:Rođeni 1946.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Biografije, Los Angeles
Kategorija:Američke glumice
Kategorija:Američke pjevačice
Kategorija:Amerikanci porijeklom iz Italije
Kategorija:Amerikanci porijeklom iz Engleske
Makao

**Makao** (**Macao** ili **Macau**) je jedna od dvije teritorije posebne upravne regije Kine, zajedno sa Hong Kongom. Makao je teritorija na kojoj živi više od pola milona stanovnika, a sastoji od poluostrva i dva ostrva. Makao je u svijetu posebno poznat po turizmu i kockanju, kao i po razvijenoj tekstilnoj i elektroničkoj industriji, te bankarstvu. Makaom je upravljao Portugal sve do 1999. godine, kada je nadležnost prepuštena Kini. Ovo je bila najstarija evropska kolonija u Kini. U sastavu NR Kine, Makao uživa veliku autonomiju koja je garantovana po principu „jedna država, dva sistema”.

## Vanjski linkovi 

Kategorija:Azija
Kategorija:Geografija Kine
Kategorija:Specijalne administrativne regije u Kini
Ergela

[mini|desno|300px|Ergela konja u [Poljska|Poljskoj]]
[mini|desno|200px|Ergela [Međimurski konj|međimurskog konja u Hrvatskoj]]
**Ergela** ili ždrebarnica je građevina sa pripadajućim zemljištem koja služi za držanje i uzgoj kvalitetnih konja.

Na prostorima šireg regiona najpoznatije ergele su: ergela Borike (Bosna i Hercegovina), ergela u Đakovu (Hrvatska), ergela Zobnatica (Srbija) i druge.

Na sjeveru Hrvatske, u naselju Žabnik u Međimurskoj županiji, 2015. godine počela je sa radom Ergela međimurskog konja.

## Vanjski linkovi 
* https://web.archive.org/web/20141004163821/http://www.bosanskikonj.si/ErgelaPLANIDOEN.php?pid=7
* http://www.helm.org.uk/server/show/category.19600
* https://web.archive.org/web/20081202183842/http://www.southhams.gov.uk/index/business_index/ksp_development_and_planning/ksp-development_and_planning-conservation/sp-development_and_planning-barnguide.htm

Kategorija:Građevine i strukture
Kategorija:Konji
Stanari

**Stanari** su općina i naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini. Općina je osnovana 2014. godine. Do 2014. godine općina je teritorijalno pripadala Doboju.

Općina je poznata po rudniku lignita i po termoelektrani koja je u izgradnji. Broji oko 3000 stanovnika na prostoru od 2&nbsp;km2.

## Stanovništvo 
### Općina Stanari 
### Naseljeno mjesto Stanari 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Zvanični sajt općine Stanari

Kategorija:Općine Bosne i Hercegovine
Kategorija:Općine Republike Srpske
*
Kategorija:Doboj
433 Eros

desno|mini|Asteroid 433 Eros
**433 Eros** je prvi otkriveni asteroid koji spada u grupu tzv. *asteroida u blizini Zemlje* (engl. *Near-Earth asteroids* ili *NEA*). Ime je dobio po grčkom bogu ljubavi *Erosu* (grč. Eρως). To je asteriod približnih dimenzija 13 x 13 x 33 km, drugi po veličini NEA asteroid, odmah poslije asteroida 1036 Ganymed. Asteroid 433 Eros su otkrili astronomi Gustav Witt u Berlinu i Auguste Charlois u Nici iste noći 13. augusta 1898. godine.

## Karakteristike 
On je jedan od asterioda koji prelaze orbitu Marsa, i ujedno prvi poznati asteriod za koga je utvrđeno da prelazi preko Marsove orbite. Eros je jedan od malobrojnih NEA asteroida čiji maksimalni prečnik prelazi 10 km. Asteroid vrste NEA je napravio krater na obalama Meksičkog zaljeva i za kojeg se vjeruje da je uzrokovao izumiranje dinosaura. Očekuje se da Eros prođe 0,1787 astronomskih jedinica (16,6 mil. km) od Zemlje na dan 31. januara 2012. kada će biti vidljiv sa vizuelnom magnitudom od +8,1 što je svjetlije od planete Neptuna i gotovo svih asterioda iz glavnog pojasa osim Veste, Pallasa i Irisa. 

Temperatura na Erosu tokom *dana* (na strani okrenutoj Suncu) iznosi i do 100&nbsp;°C, a *noću* se spušta i do -150&nbsp;°C. Specifična težina asteroida iznosi oko 2.400 kg/m3, te je slične gustoće kao i Zemljina kora. Rotira oko svoje osi, jednom svakih 5,27 sati. 

Njegov sinodički period iznosi 846 dana (Zemljinih) i jedan je od najdužih od svih objekata u Sunčevom sistemu. Po nekim istraživanjima objekti poput Erosa mogu egzistirati na ovakvim orbitama samo oko par stotina miliona godina, prije nego što budu poremećeni utjecajem gravitacije negog drugog objekta ili planete. Simulacije predviđaju da bi Eros mogao doći do Zemljine orbite za približno 2 miliona godina. Asteroid je posjetila sonda NEAR Shoemaker 12. februara 2001. godine i napravila fotografije njegove površine a uspjela se i spustiti na njega.

## Kontroverza 
U kontroverznom sudskom slučaju Gregory W. Nemitz je tvrdio da posjeduje vlasnička prava na Eros, te je zahtjevao od NASA-e da mu plati naknadu za *parkiranje* i korištenje skladišta za sondu NEAR Shoemaker od po 20 US centi na godinu. Sud je takvu tužbu odbio kao neosnovanu.

## Reference 
Kategorija:Asteroidi
Morača

mini|desno|250px|Kanjon rijeke Morače

**Morača** je rijeka u Crnoj Gori. Izvire ispod planine Rzac. Duga je 113&nbsp;km i teče od sjevera ka jugu. Ulijeva se u Skadarsko jezero.

U svom sjevernom dijelu, Morača je brza planinska rijeka, a presjeca je kanjon sjeverno od Podgorice. Nakon spajanja sa svojom najvećom pritokom, Zetom, sjevernije od Podgorice, Morača ulazi u Zetsku dolinu. Teče kroz ovu ravnicu Crne Gore sve dok se ne ulije u Skadarsko jezero. Njen kanjon je dio glavnog puta preko kojeg se dolazi do crnogorske obale iz sjevernog dijela Crne Gore i Srbije. Ovaj put se smatra vrlo opasnim, i u budućnosti će se vjerovatno zaobilaziti.

Morača se smatra jednim od simbola Podgorice, i ona je najveća rijeka koja teče kroz ovaj grad.
 

Kategorija:Rijeke u Crnoj Gori
Noina arka

[mini|desno|280px|Slika [Edward Hicks|Edwarda Hicksa prikazuje kako životinje u parovima ulaze u Noinu arku]]

**Noina arka** (**Nojeva arka**, **Nuhova lađa**), prema Bibliji, je bilo plovilo sagrađeno na Božiju zapovijed kako bi spasilo Nou, njegovu porodicu i sve životinje od Velikog Potopa..

Priča o Arci iz Knjige postanka ima paralele sa sumerskim mitom o Ziusudri, koji govori kako je Ziusudru Bog upozorio da sagradi plovilo u kojem će izbjeći poplavu koju je On poslao. Manje precizne paralele se mogu naći u mnogim drugim kulturama širom svijeta. U stvari, priča o Potopu je jedna od najčešćih tema mitologije širom svijeta, što i skeptici i vjernici koriste kao dokaz u prilog svog stajališta.

Priča o Arci je bila predmetom opsežnog objašnjavanja u različitim abrahamskim religijama, pri čemu su se teoretska rješenja i praktična rješenja (npr. kako se Noa rješavao životinjskog otpada) miješala s alegorijskim tumačenjima (npr. Arka kao prethodnica Crkve, nudi spas čovječanstvu).

Od početka 18. vijeka, razvoj geologije i biogeografije kao nauka je omogućio da pojedini prirodnjaci pokušaju opravdati doslovno tumačenje priče o Arci. Usprkos toga, Biblijski literalisti nastavljaju istraživati regiju oko planine Ararat u sjeveroistočnoj Turskoj gdje Biblija kaže da je Noina Arka završila.

Kategorija:Kršćanstvo
Kategorija:Islam
Spisak oksidacijskih stanja elemenata

Ovo je lista poznatih oksidacijskih stanja hemijskih elemenata, ne uključujući oksidacijska stanja koja nisu cijeli broj. Najčešća oksidacijska stanja su boldirana. Ovo je tabela prema Greenwood-u,. Oksidacijsko stanje 0, koje postoji kod svih elemenata, odnosi se na kolonu u kojoj se nalazi hemijski simbol. Format tabele, koji se bazira na tabeli prema Medeljejevu iz 1889, prikazuje periodičnost osobina.

## Reference 
Kategorija:Hemijske osobine
TV Tokyo

**TV Tokyo Corporation** (株式会社テレビ東京, Kabushiki Gaisha Terebi Tōkyō) je televizijska stanica koja se nalazi u Tokiju, Japan. U Japanu je poznata i kao **Teleto**. Glavni vlasnik televizije je Nihon Keizai Shimbun. TV Tokyo je jedan od vodećih proizvođača animea u Japanu.

## Historija 
TV Tokyo je utemeljena 1. jula, 1964. godine. Ispočetka je bila obična produkcija.
1973 preimenovana je u **Tokyo Channel 12, Ltd.**. TV Tokyo mjenja mnogo imena poslije, a danas se zove "Television Tokyo Channel 12, Ltd" kao konačno ime.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Zvanična stranica

Kategorija:Japanske TV-stanice
Kategorija:Tokio
Kategorija:TV-stanice osnovane 1964.
Silikagel

mini|Silikagel
**Silikagel** je amorfni oblik silicij-dioksida **SiO2** i ima veoma poroznu strukturu. Dobija se zakiseljavanjem vodenog rastvora natrij silikata. Nastaje želatinozni talog, koji se ispira da se odstrani višak elektrolita i zatim suši da se odstrani voda. Osobine nastalog proizvoda zavise od načina pripreme, ali tipični preparati imaju veličinu pora 2200 – 2600 pm i aktivnu površinu 750 – 800 m2/g. Koristi se kao sredstvo za upijanje vode, katalizator, izolator, u hromatografiji za punjenje kolona, itd. Silikagel može da primi količinu vode veću od 40% svoje mase. Hemijski je inertan i neotrovan.

## Sinteza 
Dodavanjem kiseline u rastvor natrij-silikata nastaje želatinozni talog, čijom dehidratacijom nastaje silikagel. Ako će se silikagel upotrebljavati kao indikator za sadržaj vlage, dodaje mu se amonij tetrakobaltat(II) ili kobalt(II) hlorid (NH4)2CoCl4. Boja će u tom slučaju biti plava kada je suh, a ružičasta u prisustvu vlage.

## Reference 

Kategorija:Spojevi silicija
Kategorija:Materijali
Priboj (čvor)

:
* Priboj (Lopare), naselje u općini Lopare.
* Priboj (Teočak), naselje u općini Teočak.

:
* Priboj, naselje i općina.
* Priboj (Leskovac), naselje u općini Leskovac.
* Priboj (Vladičin Han), naselje u općini Vladičin Han.
Irski seter

mini|desno|300px|Irski seter

**Irski seter** (ir. *Madra rua* - Crveni pas) je rasa psa nastala križanjem španijela, pointera i engleskih setera. Iako su u početku uzgajani kao lovački, sve više postaju porodični i izložbeni psi. Već su se u 19. vijeku, kada su se pojavili u Irskoj, pokazali odličnima za izložbe i s vremenom su sve više uzgajani zbog svoje predivne pojave i prelijepe dlake, a ne zbog lova. U FCI je priznat pod rednim brojem #120.

## Osobine 
Odrastao pas je visine od 53 do 62cm, težine od 18 do 25kg. Njihova glava je dugačka, vitka i suha, toplih plemenitih očiju i izraženog stopa. Uši su duge, padajuće, vrat dug i mišićav. Cijelo tijelo je mišićavo, skladno. Kretanje je vrlo ponosno, slobodno, a glava je nošena visoko. Dlaka je mahagoni – crvena, zlatnog odsjaja, bez najmanjeg traga crne, a dozvoljene su, iako ne i poželjne, male bjeline na prsima ili po prstima. Na glavi i prednjim stranama nogu te leđima, dlaka je kratka, a na zadnjim stranama nogu, prsima, trbuhu i repu, duga je. To su vrlo temperamentni, aktivni, uporni i zaigrani psi. U lovu su energični, ustrajni i odlični za rad u vodi. U 19. vijeku bi se u lovu na ptice ukočili kada bi ih osjetili i pokazivali u smjeru u kojem je ptica (markiranje) dok lovac na plijen ne bi bacio mrežu. Danas u lovu seter u galopu trči tražeći divljač traži cik-cak, a kad ju pronađe, markira i po potrebi oprezno diže.

Kategorija:Irska (ostrvo)
Kategorija:Rase pasa
Filip II, vojvoda Orléansa

180px|desno|mini|Filip II

**Filip II, vojvoda od Orléansa** (2. august 1674 - 23. decembar 1723) bio je posl

o poznat kao *la Régent*, a razdoblje njegovog upravljanja *la Régence*.

Bio je sin orleanskog vojvode Filipa I, vojvode Orléansa i Elizabete Karle, delfine Overnje.

Prvo vojno iskustvo stekao je 1692. godine u Belgiji, gdje je živio naredne tri godine. Nakon povratka u Francusku bavio se prirodnim naukama, ali je ubrzo odlučio zbližiti se sa svojim amidžom, Lujem XIV. Iskoristio je priliku i oženio Françoise Marie de Bourbon, jednu od šestero priznate djece koje je Luju rodila njegova najpoznatija ljubavnica, markiza od Montespana, čime je zadobio veliko povjerenje i naklonost kralja. Sa njom je imao osmero djece, a priznao je još troje djece koje su mu rodile tri ljubavnice. Potom je predvodio vojsku u Italiji 1706. godine i u Španiji 1707. i 1708. godine. Međutim, Filip u Španiji gubi Lujevu naklonost; usprotivio se postavljanju Filipa V na španska prijestolja. Luj ga je, ipak, u svojoj oporuci imenovao predsjednikom regentskog vijeća za mladog delfina.

Smrću Luja XIV prijestolje je naslijedio njegov petogodišnji praunuk, Luj XV. Filip je odmah po kraljevoj smrti otišao u parlament i oborio njegovu oporuku, čime je sebe postavio kao apsolutnog izvršioca kraljevske vlasti - regenta. Filip se sada morao nositi sa ondašnjim finansijskim prilikama. Njegova prva odluka bilo je otpuštanje 25,000 vojnika i snižavanje poreza. Za Filipa se kasnije govorilo da je imao osobine vladara, ali da je njegovo regenstvo uveliko obilježeno korupcijom. Sam Filip nije bio religiozan, čak ateista, te je nerijetko priređivao orgije za vrijeme velikih katoličkih praznika. Tokom njegova regenstva postojala je grupa nezadovoljnih plemića koji su željeli regenstvo prebaciti na španskog kralja Filipa V, ali ta je zavjera brzo razotkrivena i spriječena.

Filip se formalno odrekao svoje kraljevske moći kada je Luj XV proglašen punoljetnim, postavši kraljev premijer. Tu je poziciju držao do smrti. Umro je u Versaillesu, a sahranjen je u Saint-Cloudu, svom rodnom gradu.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://archive.org/details/philippeducdorle00pevi

Kategorija:Vojvode Orléansa
Kategorija:Francuski regenti
Kategorija:Burbonci
LimeWire

**LimeWire** je P2P (peer-to-peer) program za razmjenu podataka, koja omogućava korisnicima da podijele s drugima svoje fajlove ili da pronađu željene fajlove, uključujući pjesme, filmove, slike, igrice, tekstualne fajlove i programe. Od ostalih opcija izdvaja se mogućnost pregledanja fajla tokom njegovog skidanja. LimeWire je program otvorenog koda koji koristi Gnutella mrežu za razmjenu fajlova. U posljednje vrijeme postao je veoma popularan zbog integracije sa programom za upravljanje muzikom, iTunesom. LimeWire bez problema funkcioniše čak i ako se nalazite iza firewalla, a dostupan je u verzijama za Windows, Mac i Linux.

## Vanjski linkovi 
* Zvanični sajt  (nije u funkciji)

Kategorija:Softver
Ekspert (magazin)

**Ekspert** je stručno-informativni i edukativni magazin za industriju i B2B marketing. Pokrenut je s ciljem uvezivanja domaće privrede na jednoj strani i naučnih institucija na drugoj strani. Na ovaj način časopis daje svoj doprinos kroz pomoć privredi koja je u tranziciji da zajedničkim naporima odgovori na izazove koji su već tu, kao i popularizaciji tehnike i inžinjerstva kod mladih generacija.

## Urednička politika 
U skladu sa svjetskim trendovima, magazin svojim stručnim tekstovima preferira interdisciplinarni pristup. Oblasti koje obrađuje su slijedeće: industrija i menadžment, savremene tehnologije, tehničko opremanje građevina, energija i ekologija, upravljanje kvalitetetom, za koje pišu eminentni stručnjaci.

Ekspert je mjesto na kojem se povezuju vrhunski stručnjaci i privredni subjekti, ali i mladi talenti, koji žele ostvariti svoje poslovne ciljeve temeljene na novim tehnologijama i razvoju proizvoda. 
Magazin koji piše o pozitivnom i daje naglasak razvoju i naučno istraživačkim aktivnostima, a putem "Ekspert mreže" kompanijama su na raspolaganju eksperti raznih profila.

## Vanjski linkovi 
*Službena stranica magazina

Kategorija:Časopisi u Bosni i Hercegovini
Marija Terezija od Francuske

mini|200px|desno|Marie-Thérèse-Charlotte kao djevojčica

**Marija Terezija od Francuske** (*Marie-Thérèse-Charlotte*; 19. decembar 1778 - 19. oktobar 1851) bila je najstarije dijete Luja XVI i Marije Antoanete. Za vrijeme Marijine Antoanetine trudnoće očekivan je muški nasljednik, budući da su samo muškarci mogli naslijediti tron, ali rođena je djevojčica. Kao najstarija kćer kralja Francuske nosila je titulu *Madame Royale*. Ime je dobila po nani, ugarskoj i češkoj vladarici Mariji Tereziji. 

Zajedno sa porodicom provela je neko vrijeme u pritvoru, ali za razliku od mlađeg brata i roditelja, preživjela je Francusku revoluciju. Čim je dobila priliku za to, odvedena je u Beč kod svog rođaka, cara Franje II. Neki smatraju da je, kao žena Luja XIX bila kraljica Francuske tokom 20 minuta, od trenutka potpisivanja abdikacije njenog svekra do abdikacije njenog muža.

Umrla je u egzilu i sahranjena u Sloveniji.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
*  Duchess of Angoulême's Memoirs on the Captivity in the Temple (from the autograph manuscript)
* Duchess of Angoulême's Memoir on the Flight to Varennes (1823 English translation, by John Wilson Croker, of a slightly redacted French edition)
* Duchess of Angoulême's Memoirs on the Captivity in the Temple (same 1823 English translation)
* ''The Ruin of a Princess as told by the Duchesse d'Angoulême, Madame Elisabeth, Sister of Louis XVI, and Cléry, the King's Valet de Chambre'', translated by Katharine Prescott Wormeley. New York: The Lamb Publishing Co., 1912 at A Celebration of Women Writers

Kategorija:Supružnici francuskih vladara
Kategorija:Burbonci
Nemetal

Zajedno s metalima i polumetalima, **nemetali** su karakterisani prema sposobnosti ionizacije i hemijskog vezanja. Imaju veliku elektronegativnost, tj. lakše primaju valentne elektrone nego što ih daju. Grade kisele okside, čijim rastvaranjem u vodi nastaju kiseline.

Nemetali su halogeni elementi, plemeniti plinovi i ovi elementi poredani po atomskom broju:

* vodik (H)
* ugljik (C)
* dušik (N)
* kisik (O)
* fosfor (P)
* sumpor (S)
* selen (Se)


Kategorija:Periodni sistem
Hemijska serija

**Hemijska serija** je grupa hemijskih elemenata u periodnom sistemu elemenata, koji imaju slične fizičke i hemijske osobine.

Hemijske serije su:

* Alkalni metali
* Zemnoalkalni metali
* Lantanoidi
* Aktinoidi
* Prelazni elementi
* Slabi metali
* Polumetali
* Nemetali
* Halogeni elementi
* Plemeniti plinovi

Trenutno ima 118 poznatih hemijskih elemenata, od kojih veliki broj pokazuje različite fizičke i hemijske osobine. 
Među tom raznolikošću, naučnici su otkrili da je korisno imenovati različite grupe elemenata, koji pokazuju slične osobine.

Standardizaciju mnogih od ovih grupacija formalno je priznala *Međunarodna unija za čistu i primijenjenu hemiju* (IUPAC).
Bilo koja Grupa periodnog sistema elemenata se može koristiti u tom smislu. Ponekad se za naziv grupe koristi broj, kao u grupi 14. grupa hemijskih elemenata, a ponekad se za naziv grupe koristi naziv prvog hemijskog elementa u grupi, kao što je slučaj sa ugljikovom grupom.
## Reference 
Kategorija:Periodni sistem
Kategorija:Hemijska nomenklatura
Joseph Louis Lagrange

**Joseph Louis Lagrange** (*Lagranž*; 25. januar 1736 - 10. april 1813) je bio italijanski matematičar i astronom.

## Biografija 
Lagrange je rođen kao Giuseppe Luigi Lagrangia (Đuzepe Luiđi Lagranž). Njegov otac je bio dobrostojeći službenik francuskog porijekla, no usljed špekulacija, njegova porodica je pretrpjela znatne finansijske gubitke. Lagrange upisuje Turiner Kolleg, gdje već sa 17 godina pokazuje prvo interesovanje za matematikom, nakon što igrom slučaja naiđe na rad Edmunda Halleysa o prvim prinzipima. Njegov otac je htio da Lagrange postane advokat, ali u toku školovanja on pokazuje znatno više interesa za matematikom, posebno geometrijom. U toku samo jedne godine je poprimio svo znanje jednog diplomiranog matematičara tog vremena.

Sa 19 godina dobija Katedru za matematiku na Kraljevskoj Artiljerijskoj školi u Turinu. Ovdje objavljuje svoje prve naučne radove o diferencijalnim jednačinama i varijacionom računu. 1757. godine pripada grupi osnivača Turinske Akademije.

Po pozivu Fridrika II, Langrange polazeći iz Pruske prelazi u Berlin kao direktor Pruske akademije nauka, i nasljednik Leonarda Eulera. Ovdje se bavi problemima u astronomiji, ali također i sa riješavanjem parcijalnih diferencijalnih jednačina kao i pitanjima u geometriji i algebri.

Nakon smrti Fridrika II, Lagrange 1787. odlazi u Pariz. Nakon jednog vremena depresije i absistencije sa naučne scene, 1788. objavljuje svoj poznati rad iz oblasti teoretske fizike (*Mécanique analytique*).

1793. godine počinje vrijeme terora u Francuskoj, gdje većina stranaca biva prognana. Lagrange uspijeva da ostane, zahvaljujući posebnoj dozvoli. Od 1795. predaje dvije godine na École normale supérieure, i pristupa novoosnovanom Institut de France. Od 1797. predaje na École polytechnique.

Pod Napoleonom I biva proglašen grofom i senatorom u Francuskoj, usljed ćega upoznaje oca Augustina Louisa Cauchia, i aktivno podržava napredak Cauchya. Posmrtni ostatci Lagranga se čuvaju u Panthéonu.

Lagrange je jedna od 72 ličnosti koje su imenom ovjećene na Ajfelovom tornju.

## Životno dijelo 
Lagrange je jedan od osnivača teorije analitičke mehanike (Lagranžova funkcija). Pored toga, radio je na problemima varijacionog računa, kao i na teoriji grupa, prije nego što je ista kao zasebna disciplina unutar matematičkih nauka postojala. Lagrangeov teorem o redu podgrupe date grupe je od fundamentalnog značaja za čitav razvoj teorije grupa.

U analizi je od posebnog značaja Lagrangeov prikaz ostatka Taylorovog reda.

Kategorija:Italijanski matematičari
Kategorija:Članovi Francuske akademije nauka
Kategorija:Biografije, Torino
Kategorija:Rođeni 1736.
Kategorija:Umrli 1813.
Grupa periodnog sistema elemenata

**Grupa periodnog sistema elemenata** je vertikalna kolona u periodnom sistemu elemenata. Postoji 18 grupa, a označavaju se na tri načina. Dva načina (evropski i američki) označavaju grupe rimskim brojevima i slovom (A ili B), a treći, kojeg preporučuje IUPAC označava grupe arapskim brojevima:

Grupe periodnog sistema elemenata su (u zagradama je naveden stari sistem označavanja: evropski i američki):

* 1. Grupa (IA,IA): Alkalni metali
* 2. Grupa (IIA,IIA): Zemnoalkalni metali
* 3. Grupa (IIIA,IIIB): Grupa skandijuma
* 4. Grupa (IVA,IVB): Grupa titanijuma
* 5. Grupa (VA,VB): the Grupa vanadijuma
* 6. Grupa (VIA,VIB): Grupa hroma
* 7. Grupa (VIIA,VIIB): Grupa mangana
* 8. Grupa (VIII, VIIIB): Grupa željeza
* 9. Grupa (VIII, VIIIB): Grupa kobalta
* 10. Grupa (VIII, VIIIB): Grupa nikla
* 11. Grupa (IB,IB): Grupa bakra
* 12. Grupa (IIB,IIB): the Grupa cinka
* 13. Grupa (IIIB,IIIA): the Grupa bora
* 14. Grupa (IVB,IVA): the Grupa ugljika
* 15. Grupa (VB,VA): Grupa azota
* 16. Grupa (VIB,VIA): Halkogeni elementi
* 17. Grupa (VIIB,VIIA): Halogeni elementi
* 18. Grupa (Grupa 0): Plemeniti plinovi

Kategorija:Periodni sistem
Uetersen

**Uetersen** () je gradić u provinciji Schleswig-Holstein u sjevernoj Njemačkoj. Nalazi se 30 kilometara sjeveroistočno od grada Hamburga. Grad ima oko 17  865 stanovnika (2006).

Uetersen je prvi put pomenut 1234 godine.

## Vanjski linkovi 
* Zvanična stranica
* 

Kategorija:Gradovi u Njemačkoj
Blok periodnog sistema elemenata

[mini|Blokovi [periodni sistem elemenata|periodnog sistema elemenata]]

**Blok periodnog sistema elemenata** je grupa hemijskih elemenata čiji elektroni najvišeg nivoa popunjavaju isti tip atomske orbitale:

* Elementi s-bloka
* Elementi p-bloka
* Elementi d-bloka
* Elementi f-bloka

## Periodni sistem 
### D-blok 
**d-blok** periodnog sistema sadrži elemente koji najčešće imaju popunjene *s*-orbitale zadnjeg kvantnog nivoa (n*s*2), a djelomično popunjene *d*-orbitale predzadnjeg kvantnog nivoa ((n-1)*d*1-10) u neutralnom atomu ili nekom od iona. Elementi d-bloka se nazivaju i prelazni elementi, a u periodnom sistemu se nalaze od 3. do 11. grupe. Elementi 12. grupe periodnog sistema, cink, kadmij i živa imaju potpuno popunjene (n-1)*d* orbitale, pa prema tome ne spadaju u prelazne elemente. Prema IUPAC-u oni se svrstavaju u tzv. post-prelazne elemente. U prelazne elemente također spadaju lantan i aktinij, kao članovi 3. grupe, dok se lantanoidi i aktinoidi nazivaju elementima f-bloka.

### F-blok 
**Elementi f-bloka** ili *unutrašnji prelazni elementi* su elementi čiji elektroni najvišeg nivoa popunjavaju *f* atomske orbitale. Dijeli se u dvije serije: lantanoidi i aktinoidi. Većina ovih elemenata gradi ionske spojeve u kojima su prisutni kao trovalentni kation M3+.

### P-blok 
Elementi **p-bloka** su elementi koji u valentnoj ljusci, osim n*s*2 elektrona imaju i n*p*1-6 elektrone. U *p*-elemente ne spadaju vodik i helij, jer su njihove elektronske konfiguracije 1*s*1 i 1*s*2.

Grupe p-bloka su:

* 13: Grupa bora
* 14: Grupa ugljika
* 15: Grupa dušika
* 16: Halkogeni
* 17: Halogeni
* 18: Plemeniti plinovi

Elementi p-bloka kao elementarne tvari mogu biti metali, polumetali i nemetali. Nastupaju u različitim oksidacionim stanjima gradeći ionske i kovalentne spojeve. Maksimalna oksidaciona stanja odgovaraju sumi valentnih s i p elektrona. Članovi parnih grupa (14. i 16.) grade stabilna parna oksidaciona stanja (ugljik(IV): CO2, silicij(IV): SiO2, olovo(IV): PbO2; ugljik(II): CO, kalaj(II): SnCl2, olovo(II): PbSO4) a članovi neparnih grupa (13., 15. i 17.) su stabilni u neparnim (aluminij(III): Al2O3; dušik(V): HNO3; hlor(VII): HClO4)

### S-blok 
**Elementi s-bloka** u periodnom sistemu elemenata čine alkalni metali, zemnoalkalni metali, vodik i helij. Kod ovih elemenata elektroni najvišeg energetskog nivoa pupunjavaju *s* atomsku orbitalu. Isključujući hidrogen i helij, svi elementi s-bloka lahko otpuštaju elektron dajući kation. Zbog toga su to jaka redukciona sredstva. Elektronska konfiguracija helija je izuzetno stabina, pa on pripada grupi plemenitih plinova.

Kategorija:Periodni sistem
Kategorija:Hemijske serije
Čau čau

mini|desno|300px|Čau čau

**Čau čau** je rasa psa porijeklom iz Kine. Radi se o jednoj od najdrevnijih pasmina, a postoje zapisi koji datiraju čak iz 11. vijeka p. n. e. Ovi psi su uživali status veličanstva kod kineskih careva, plemića i živjeli kao kućni ljubimci u velikom luksuzu. Prvi Evropljanin koji ih je spomenuo i opisao u dnevnicima svog putovanja je Marko Polo koji je posjetio Kinu u 13. vijeku. Čau Čau je u Evropi ostao nepoznat sve do kasnog 15. vijeka kada su ga sa sobom doveli trgovci i mornari na jedrenjacima. U FCI je priznat pod rednim brojem #205.

## Osobine 
Čau čau je mirna pasmina, nepovjerljiva prema strancima, vrlo su oprezni, dobri čuvari, karakterističnog plavog-crnog jezika i specifičnog hoda. Dolaze u pet osnovnih boja: crna, crvena, plava, jelenja i krem i u dvije varijante: dugodlaki i kratkodlaki, od kojih je dugodlaki raspostranjeniji. Mužjaci su visoki od 48–56&nbsp;cm, ženke od 46–51&nbsp;cm, a težina se kreće od 20–35&nbsp;kg. Linjaju se jedanput ili dvaput godišnje, što važi i za dugodlake i za kratkodlake, u kratkom vremenskom periodu odbace gotovo svu poddlaku, i tada ih je potrebno često četkati i češljati da bi se omogućila pravilna izmjena dlake. Dosta su tvrdoglavi, ali vrlo su inteligentni.

## Čau čau u ishrani ljudi 
mini|desno|300px|Karakteristični tamni jezik
Nakon što je u Kini nastupilo siromaštvo, psi su se počeli uzgajati zbog krzna i mesa na velikim farmama. Meso čau čau-a je bilo poželjna zamjena za janjetinu. Jezik je bio poseban delikates, jer se smatralo da ima ljekovite moći. Konzumiranje psećeg mesa u Kini zabranjeno je tek 1928. ali i danas se njihovo meso može pronaći na crnom tržištu. Danas se njihovo meso još uvijek jede u Južnoj Koreji.

## Reference 
Kategorija:Rase pasa
Litij-oksid

**Litij-oksid** (Li2O) ili **litija** je neorganski hemijski spoj, koji nastaje sagorijevanjem metala litija u prisustvu kisika. Pri ovom procesu se također formira i manja količina litij-peroksida. Litij-oksid se također može formirati i termalnim raspadom (dekompozicijom) litij-hidroksida ili litij-peroksida.

## Upotreba 
Litij-oksid se upotrebljava kao fluks pri pravljenju keramičkih predmeta, u mješavini s bakrom čini plavi pigment, a s kobaltom ružičasti. Litij oksid reaguje s vodom i vodenom parom stoga pri njegovom čuvanju i skladištenju treba voditi računa o vlažnosti.

Često se koristi u smjesama za monitoring degradacije sistema oblaganja termalnih barijera.

## Također pogledajte 
* Litij
* Litij-peroksid

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* www.ceramic-materials.com

Kategorija:Spojevi litija