M48 Patton

**M48 Patton** je američki srednji tenk, treći iz serije Patton tenkova, dobio je ime po generalu George S. Pattonu, komadantu američke Treće armije tokom Drugog svjetskog rata. M48 je bio glavni tenk američke kopnene vojske i marinaca tokom Vijetnamskog rata.

## Historija
27. februara 1951. godine pokrenut je dizajn novog tenka označenog kao "90 mm gun tank T48" (prefiks "T" kasnije će biti zamijenjen slovom "X" početkom M60 serija tenkova). Za razliku od prethodnika M46 i M47, M48 je trebao imati polukuglastu kupolu, novi redizajnirani trup i poboljšanu suspenziju. Pozicija kupolskog mitraljesca je uklonjena, tako da je posada tenka reducirana na 4 člana.

U periodu od 1952. do 1959. godine napravljeno je oko 12.000 M48 Patton tenkova. Početne serije, do M48A2C verzije bile su pogonjene 12-cilindričnim benzinskim motorom, te su imale jedan 1-cilindrični pomoćni generator (nazvan "Mali Joe"). Tenkovi s benzinskim motorom imali su kraći radijus kretanja, te prilikom pogotka došlo bi do njihovog zapaljenja. Iako se smatraju manje pouzadnim od verzija s dizelskim motorima, brojni primjerci su korišteni tokom izraelsko-arapskih sukoba. Počevši od 1959., većina M48 tenkova je modernizvana na M48A3 standard u kojima su se nalazili pouzdaniji dizelski motori koji su omogućavali veći radijus kretanja tenka. Mngi M48 tenkovi s benzinskim motorima su ostali i dalje u uptrebi u američkoj vojsci tokom 1960tih i 1970tih godina, čak i  u nekim zapadnonjemačkim jedinicama kao što je 124. Panzer bataljon.

## Borbena upotreba
### Vijetnam
thumb|200px|Američki marinci na M48 Patton tenku u Vijetnamu, april 1968.
M48 je koristen u opsežnim akcijama u Vijetnamskom ratu. Više od 600 Pattonsa je bilo raspoređeno u američkoj vojsci tokom rata. Prvi M48 tenkovi su sletjeli u Vijetnam sa 1. i 3. tenkovskim bataljonom Američkog korpusa mornaričke pješadije 1965. godine, marinski 5. tenkovski bataljon je kasnije dobio pojačanje jedinica.

Prilikom operacija povlačenja američkih snaga iz Vijetnama, mnogi M48A3 tenkovi su predavani vojsci Južnog Vijetnama, kao i za opremanje 20. tenkovskog puka, gdje bi nadopunili M41 Walker Bulldog tenkove. Tokom Uskrsne ofenzive 1972. vojske Sjevernog Vijetnama, tenkovske borbe između sjevernovijetnamskih T-54 i PT-76 i južnovijetnamskih M48 i M41 tenkova su postale uobičajene. Međutim 23. aprila 1972. tenkisti 20. tenkovskog puka su bili napadnuti od strane sjevernovijetnamskog pješadijsko-tenkovskog tima koji je bio opremljen s tada novim protivoklopnim raketama 9K11 Maljutka. Tokom ove bitke jedan M48A3 Patton tenk i jedan oklopni transporter M113 ACAV su uništeni ovom raketom, gubici od ove rakete će kasnije tokom Jom Kipurskog rata na Bliskom istoku 1973. imati još veći odjek., 1. tenkovskog puka

Zajedno sa M47 Patton tenkovima, M48 Patton tenkovi su korišteni od strane turske vojske, tokom turske invazije Kipra 1974.

Iranski M48 Patton tenkovi su korišteni tokom Iransko-iračkog rata.

### Afrika 
1987. godine SAD je prodao Maroku 100 M48A5 tenkova iz Wisconsin nacionalne garde. Ovi tenkovi su korišteni u pustinji Zapadne Sahare protiv Polisario gerilaca.

Pakistan je koristio M48 Patton tenkove tokom bitke u Mogadišu 1993.

## Verzije 
### SAD
thumb|200px|M48A1
thumb|200px|M67 "Zippo" u akciji kod Dan Nanga u Vijetnamu. ***M48** - prvobitna verzija, znatno se razlikuje od svojeg prethodnika M47, naročito p pitanju kupole i trupa. 
****M48C** - na više od stotinu originalno proizvedenih primjeraka je otkriven nedostatak u pogledu balističke zaštite, te su prenamijenjeni za obuku kao M48C.
***M48A1** - izmijenjen otvor za vozača, komandirova kupola M1, mogućnost korištenja M2 mitraljeza iz unutrašnjosti tenka.
***M48A2** - poboljšana pogonska grupa i transmisija, izmijenjena stražnja ploča, poboljšana kontrola kupole.
****M48A2C** - M48A2 verzija sa poboljšanim daljinomjerom, novi suspenzor barutnih gasova na topu, dodatno zatezanje točkova je uklonjeno.
***M48A3** - M48A1 modeli u M48A2C verziji sa vraćenim dizelskim motorom i novim sistemom upravljanja vatrom (SUP).
****M48A3 Mod. B** - dodatni oklop na ispušnom sistemu i stražnjim svijetlima, te povišena komandirova kupola.
***M48A4** - prijedlog prepravljanja M48A3 verzija s kupolama M60 tenka.
***M48A5** - verzija naoružana topom 105&nbsp;mm M68, 2.069 konvertovanih vozila.
***M48A5 AVLB** - M48A5 verzija s lansirnim mostom.
****M48A5PI** - M1 kupola zamijenjena s izraelskim Urdan modelom.
***M67 "Zippo"** - verzija naoružana s bacačem plamena.
***M48DB** - verzija tenka-čistača opremljena s ravnalom.

### Izrael 
***E-48**
****E-48 AVLB** - M48 AVLB s izraelskim lansirnim mostom.
****Magach** - modificirane verzije opremljene eksplzivno-reaktivnim oklopom, naoružane topom 105&nbsp;mm L7.

### Tajvan 
thumb|200px|Tajvanski CM-11
***M48A3 (tajvanska verzija)** - većina M48A3 tenkova tajvanske vojske su prvo bili korišteni kao M48A1/A2 verzije, zadržan dizelski motor, smanjen radijus kretanja tenka na 312&nbsp;km.
***M48H/CM-11 "Brave Tiger"** - tajvanska verzija M60 tenka opremljena kupolom sa M48A2 tenka. Također sa poboljšanim stavkama topa i sistema upravljanja vatrom.
***CM-12** - M48A3 verzija sa sličnim promjenama kao CM-11.

### Grčka 
***M48A5 MOLF** - grčka vojska je svoje M48A5 verzije opremila sa EMES-18 SUP-om, i označila ih kao "MOLF" (modularni laserski sistem upravljanja paljbom).

### Španija 
thumb|200px|Španski M48 Patton u muzeju *El Goloso*.
***M48A5E** - M48A5 verzija s topom 105 sa  M17B1C optičkim daljinometrom, M13A4 balističkim računarom i IC/bijelo svjetlosnim reflektorom.
***M48A5E1** - poboljšana M48A5E verzija.
***M48A5E2** - verzija opremljena sa Hughes Mk7 SUP-om, sa laserskim daljinometrom, balističkim računarom, pasivnim noćnim vizirom, Urdan kupolom. 164 modifikovana primjerka, izbačeni iz upotrebe 1997.
***M48A5E3** - prototipna verzija.

### Južna Koreja 
***M48A3K** - 381 tenk je modificiran s M48A1 na M48A3 standard s SUP-om M48A5K. Ova verzija uključuje promjene kao št su dizelski motor, suspenzor barutnih gasova, tri dodatna pomoćna kotača na gusjenicama, komandirov vizir na kupoli, bacač dimne zavjese. Sistem upravljanja paljbom je zamijenjen laserskim tenkovskim sistemom upravljanja vatrom (LTFCS).
***M48A5K1/A5K2** - 195 M48A5K1 je konvertovano iz M48A2C i 210 M48A5K2 je konvertovano iz M48A1. Top je zamijenjen topom KM68A1 105&nbsp;mm.

### Turska 
***M48A5T1** - turska modifikacija, ugrađen top 105&nbsp;mm M68, sistem upravljanja vatrom kao kod M60A1 tenka, pasivni noćni vizir i MTU dizelski motor.
***M48A5T2** - modifikacija M48A5T1, slična tenku M60A3, sa termovizijom, SUP-om i laserskim daljinometrom iz M60A3.
***M48T5 "Tamay"** - inžinjersko vozilo.

### Njemačka 
thumb|250px|Njemački Keiler
***Minenräumpanzer Keiler** - tenk za razminiravanje baziran na trupu M48A2C tenka. Prva 24 Keiler-a su dostavljena Njemačkoj vojsci 1997. godine od Rheinmetalla. Vozila se nalaze u upotrebi.
***Kampfpanzer M48A2C** -nalazio se u upotrebi zajedno sa M47 tenkom, kada su uvedeni u upotrebu Leopard 2 tenkovi, prebačeni su u *Territorialheer* (bos. Teritorijalna vojska).
***Kampfpanzer M48A2GA2** - unaprijeđena verzija, opremljena topom 105&nbsp;mm L7, mitraljezom MG3.
***Super M48** - privatni pothvat modernizacije M48 tenka, ugrađen top 105&nbsp;mm L7, novi dizelski motor, dodan oklop na kupolu tenka.

## Korisnici 
### Trenutni korisnici 
* 390 M48A5 MOLF
* 180
* 561 Magach 5 Golan
* Oko 300 M48A3K i 500 M48A5K1/K2. Očekuje se da će M48A3K u budućnosti biti zamijenjeni K2 Black Panther tenkom.
* 104 M48A1 i M48A5
* 225 M48A5
* 105 M48A5
* 450 CM-11, 100 CM-12
* 28
* 758 M48A5T2 u upotrebi.

### Bivši korisnici 
* 200
*
* 38 M48A5
*
* 300 M48A5 je bilo u aktivnoj službi do 2002. Trenutno se nalaze u rezervi.
* M48A5 izbačen iz upotrebe i zamijenjen sa M60A3 TTS and Leopard 2A6.
*
* 164 M48A5E
*

## Takoder pogledajte 
*M46 Patton
*M47 Patton
*M60 Patton

## Reference
## Vanjski linkovi 
*http://afvdb.50megs.com/usa/m48patton.html
*http://fas.org/man/dod-101/sys/land/m48.htm

Kategorija:Američki tenkovi