Sukobi u Bugojnu 1993.

**Sukobi u Bugojnu 1993.** su bili oružani sukobi na teritoriji općine Bugojno za vrijeme rata u Bosni i Hercegovini. Sukobi su isprva bili između Vojske Republike Srpske (VRS), na jednoj strani i Hrvatskog vijeća odbrane (HVO) i Armije Republike Bosne i Hercegovine (ARBiH) na drugoj strani. Političkim razilaženjem između Hrvatske zajednice Herceg-Bosna i upravnih organa Republike Bosne i Hercegovine, dolazi do sukoba između HVO-a i ARBiH, za čiji se početak u Bugojnu može smatrati 17. juli 1993, a okončan je povlačenjem HVO-a sa većeg dijela općine Bugojno 28. jula preko teritorije pod kontrolom VRS.

## Uvod 
mini|lijevo|Mapa pada Kupresa u ruke JNA i srpskih paravojski.
Na prvim slobodnim izborima u SR Bosni i Hercegovini, održanim 18. novembra 1990, najveći broj mandata u Skupštini općine u Bugojnu osvojila je Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine, osvojivši 21 od 60 mandata. Stranka demokratske akcije osvojila je 20 mandata, Srpska demokratska stranka 9, a ostale stranke 10. Po Popisu održanom u martu 1991. u općini je živjelo 46.889 stanovnika, od čega su relativnu većinu činili Bošnjaci,  sa 19.697 (42,01%). Hrvata je bilo 16.031 (34,19%), a Srba 8.673 (18,50%).

Tokom rata u Hrvatskoj u kom su učestvovali i dobrovoljci iz Bosne i Hercegovine, dolazi do utjecaja na političku opredjeljenost i stvaranje paramilitarnih nacionalnih organizacija. Po uzoru na stvaranje srpskih općina u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini, na inicijativu SDS 8. februara 1992. formira se Srpska opština Bugojno sa sjedištem u Čipuljiću. Naoružavanje dijela srpskog stanovništva Bugojna, potpomognuto je podjelom naoružanja bivše JNA, kao i oduzimanjem vojne opreme iz skladišta Općinskog štaba Teritorijalne odbrane Bugojna. Snage srpskih vojnih i paravojnih formacija, koje se vremenom priključuju u strukturu VRS se procjenjuju na oko 800 naoružanih boraca. Na inicijativu HDZ BiH i političkih struktura 8. aprila formira se *Općinski stožer HVO Bugojno*, nabavljajući oružje za oko 700 osoba. Pod organizacijskom upravom SDA je otpor organizovala kroz Patriotsku ligu. U martu 1992. nabavljeno je naoružanja za 500 osoba.

### Sukobi 
U susjednom Kupresu tokom 3. aprila dolazi do sukoba između HVO-a i JNA i drugih srpskih paravojski. Kupres zauzima JNA 7. aprila, a oko 150 Bošnjaka i Hrvata bježi u Bugojno.

Tokom aprila VRS uspostavlja punktove na Komaru i blokira put Donji Vakuf-Bugojno. Nakon rušenja mosta na rijeci Vrbas 30. aprila, bošnjačko stanovništvo bježi iz grada. Tokom 1992. 3.000 će otići u inostranstvo, a 9.000 će ostati u Bugojnu.

VRS od 23. maja svakodnevno djeluje artiljerijom iz uporišta u Kupresu i Donjem Vakufu po linijama odbrane HVO-a i ARBiH, ali i po gradu i prigradskim naseljima što dovodi do civilnih žrtava i velike materijalne štete. VRS je djelovala i avijacijom po privrednim objektima.

4. jula VRS iz kupreškog pravca izvodi diverzantsku akciju na položaje HVO-a u rejonu sela Jazvenik pri čemu gine 5 boraca HVO-a, a 2 civila su zarobljena. Ovaj napad je odbijen, a pripadnici VRS su natjerani na povlačenje.

14. augusta oklopno-pješadijski napad u rejonu Kunine kose primorava HVO na djelimično povlačenje. Narednog dana, u cilju ovladavanja putem Kupres-Prusac-Donji Vakuf), VRS izvodi snažan napad u rejonu Ajvatovica-Mala Šuljaga. Napad je uz pomoć izviđačkog voda TO Novi Travnik odbijen nakon 27 sati. Napadi se nastavljaju 16. augusta, kada se borci HVO-a povlače sa Đoline kose. Jedinice ARBiH uspijevaju stabilizovati linije odbrane na tom lokalitetu. Najžešći se napad dogodio 17. augusta kada je 2. bataljon 19. srbobranske pješadijske brigade VRS pokušao ovladati Pruscem, uz pomoć artiljerije i minobacača. Borci VRS su uspjeli izbiti u rejon Starog grada i prisiliti branioce na povlačenje. U ispomoć su poslati 3. bataljon, dijelovi 1. bataljona i izviđačko-diverzantske jedinice iz Bugojna, dvije jedinice iz Gornjeg Vakufa i jedinica iz Novog Travnika. Napad je odbijen zajedničkim djelovanjem Prusačkog bataljona i pridošlih jedinica. U jedinicama VRS bilo je 9 poginulih i 37 ranjenih od kojih su 2 naknadno podlegla ranama, a jedan je tenk T-55 uništen. Jedinice ARBiH su imale jednog poginulog i jednog zarobljenog, koji će kasnije biti razmijenjen mrtav. To je bio posljednji značajniji napad VRS tokom 1992. na ovom dijelu ratišta, izuzev svakodnevnih artiljerijskih djelovanja.

Već sredinom 1992. došlo je i do prvih sukoba ARBiH i HVO-a. Prvi sukob se desio 19. juna 1992. godine u Novom Travniku. Jedinice ARBiH pod zapovjedništvom Refika Lende u Novom Travniku su napale pogone tvornice namjenske industrije "Bratstvo", sa ciljem zauzimanja strateških dijelova pogona proizvodnje naoružanja. Novi napad HVO-a na Novi Travnik 19. oktobra 1992. imao je za cilj zauzimanje tvornice "Bratstvo", te je doveo je do podjele grada na dva dijela. U tom sukobu uništen je veći broj zgrada u vlasništvu Bošnjaka. Sud BiH je 18. decembra 2013. osudio Senada Dautovića na 7, a Nisveta Gasala i Musajba Kukavicu na po 4 godine zatvora zbog istih zločina. Enes Handžić osuđen je na 8 godina nakon priznanja krivice 25. maja 2011.

## Reference
## Literatura
*
*
*Boj odbrana Bugojna 1993. na de.scribd.com

Bugojno
Bugojno
Kategorija:Bugojno