Aerodrom Medeno Polje

**Aerodrom Medeno Polje** kod Bosanskog Petrovca je privremeni i improvizovani partizanski aerodrom iz Drugog svjetskog rata preko kojeg su Saveznici doturali pomoć i transportovali ranjenike u savezničke bolnice u Italiji.

Po kapitulaciji Italije Vrhovni štab NOVJ je formirao Bazu NOV i POJ u Bariju, jer su bili stvoreni uslovi da se avionima i brodovima organizuje prihvat i prebacivanje savezničke pomoći. Aprila 1944 g. Vrhovni štab je izdao kratko uputstvo, uz saglasnost savezničkih vojnih misija, o organizaciji aerodromske službe, da bi se na svim aerodromima i terenima za bacanje pomoći, posao odvijao isto.

U sklopu priprema za organizaciju savezničke pomoći, Prva sovjetska vojna misija je iz Moskve krenula za Jugoslaviju  početkom januara 1944g. Preko Irana je stigla u Kairo gde se zadržala mjesec dana, da bi 23 februara  1944g   iz Barija krenula u Drvar gdje je u to vrijeme bio Vrhovni štab NOVJ. Iako je privremeni aerodrom  kod Bosanskog Petrovca, bio pokriven snijegom, stigli su sa tri britanska C-47 i svaki  je vukao jedrilicu  Waco-CG-4 u kojima  je  bila i sovjetka vojna  misija, (23 ruska i 6 britanskih oficira) . Jedrilice su se uspješno spustile, a padobranima je spuštena oprema i uredjaji. Cijelu operaciju su obezbedjivali saveznički avioni, koji su nadlijetali teren.

Početkom  aprila  1944.  godine, Zdenko Ulepić,  referent  za  vazduhoplovstvo Vrhovnog štaba NOVJ, organizuje izgradnju improvizovanog aerodroma Medeno Polje, po uputstvu poručnika Elija Popovića, inžinjera.

## Organizacija aerodroma 
Oko  aerodroma  su  najprije postavljena  tri  stalna  teška  mitraljeza »toreda« za obezbjeđenje sa zemlje i iz vazduha, a često su ga, radi kontrole, nadlijetali i saveznički avioni. Pista je bila minimalno uređena, da ne bi izgledala kao aerodrom, kako ne bi bila otkrivena. Na  planini  Oštrelj,  kao  najvišoj  tački  u  rejonu  aerodroma,  u  toku  noći  gorjela  je  jaka  vatra,  koja  je  približno označavala  mjesto  aerodroma. Ovakve vatre  gorjele  su  na  još  nekoliko  mjesta  u  okolini aerodroma,  a  paljene  su  u  prvi  sumrak  svakog  dana  kada je trebalo primiti avione. Obilježavanje  samog  letilišta  vršeno  je  u  obliku  slova T.

Najava  aviona  vršena  je  preko  posebnih  radio-stanica  Vrhovnog  štaba,  a  u Medeno Polje prenošena  telefonom  iz  Drvara.  To  je  bilo  neophodno  zbog  pripreme  letilišta,  kao i  zbog  pripreme  određenog  broja  ranjenika  koje  je  trebalo otpremiti. Prikupljanje i dnevni boravak ranjenika morao se vršiti dosta daleko  od  aerodroma,  u  obližnjim  šumama  i  na  obroncima okolnih  planina.  Bilo je mnogo teških ranjenika, koje je trebalo dovoziti  volujskim  kolima.  Zato  je  u  prvim  časovima  sumraka  na  aerodromu,  i  pored  svih  mjera  opreznosti,  vladala velika gužva. Avioni su obično  dolazili jedan za drugim u razmaku od tri do pet minuta. Glavna sredstva signalizacije su bile vatre , petrolejske lampe, fenjeri i ako je bilo, signalni pištolji. Interesantno je da su za britanske avione postojali  jedni znaci signalizacije, a za sovjetske drugi. Svjetlosna  orijentacija na zemlji gorjela je neprekidno  sve  dok  se  ne  izvrši  slijetanje svih, odnosno  dok  ne otpočne  i  dok  se  ne  završi  polijetanje.

## Transport ranjenika 
Prijenos vojne pomoći i prebacivanje ranjenika avionima obavljao se iz baza Bari, Brindizi i Leće odakle su uzlijetali američki, britanski i australijski avioni. Sovjeti su u početku, kada su uslovi dozvoljavali, uzlijetali sa aerodroma kod Kijeva, Vinice u Ukrajini, a kasnije iz Rumunije i Bugarske, ali su  1944g i oni uzlijetali iz Baria sa svojim DC-3. Oni su praktično  bili pod komandom BAF-a (britansko vazduhoplovstvo).

Prebacivanje ranjenika je obavljano sa avionima  Dakota C-47 (vojne varijante DC-3), i to najčašće britanske 60 transportne grupe. Avion je mogao da ponese do 25 sjedećih ranjenika ili 16 ležećih. Zbog sigurnosti transport se odvijao obično noću. Na  početku,  u  toku  jedne  noći  dolazilo  je  po  pet do šest aviona  na  slijetanje. Međutim, kasnije je dolazilo i po deset, a jedne noći čak i dvanaest aviona.

mini

## Dotur padobranima 
Avioni  koji  nisu slijetali  već  samo  padobranima  spuštali  materijal  takođe  su  bili  unaprijed  najavljeni.   Kada je materijal bacan padobranom iz aviona uglavnom je bio u metalnim kanisterima, ili drvenim sanducima .

Kanisteri su bili metalni, cilindričnog oblika i standardno punjenje je bilo odjeća, oružije, municija i hrana. Obično se oružije ili municija nalazi u sredini i zamotani su u nekoliko slojeva odjeće i tako složeni u kanister. Specijalno punjenja su bila radioaparatura, baterije za radio, eksploziv i medicinska roba. Bacali su i specijalne kanistere u kojima je bilo gorivo za kamione, u četiri kante od po 20 l , mazivo i ulje.

Odjeća i obuća se obično bacala u drvenim sanducima obloženim mekim materijalom  ili bez njih. Dešavalo se i da se padobran ne otvori , pa je dolazi do oštećenja robe. Vrlo važno je bilo da se po prijemu materijala on što prije skloni i sakrije ili podijeli  vojsci. Pored  štaba aerodroma i  njegovog  pratećeg  voda,  za  prikupljanje  bačenog  materijala  koristili  su  se  borci  Petrovačkog  odreda, jedne inženjerijske brigade  i okolni žitelji sela. Bez padobrana je bacana samo odjeća (košulje, bluze, veš, pantalone, cipele).

Aerodrom je radio skoro svake noći od polovine aprila do 25. maja. Na  dan  25.  maja,  Nijemci su počeli Desant na Drvar, i aerodrom je prestao sa radom. Obim pomoći niko nije izračunao, a broj prebačenih ranjenika je oko 2000.

## Spomenik u Medenom polju 
Spomenik, nepoznatog autora, podignut je 1982. god. Predstavlja spojena tri luka koja prave slovo U visine 8 m. 

Spomenik predstavlja sjećanje ne samo na poginule, nego i na početak partizanskog vazduhoplovstva vezanog za Aerodrom Medeno Polje. Uz spomenik bio je postavljen je i vojni transportni avion Daglas C-47s (DC-3), sa spomen pločom. Avion je nakon posljednjeg rata uništen eksplozivom i odnešen u staro gvožđe. Spomenik je bez održavanja.

Aerodrom je bio i inspiracija Hajrudinu Krvavcu za njegov film snimljen 1979. god.

## Reference 
Kategorija:Bosanski Petrovac
Kategorija:Bosna i Hercegovina u Narodnooslobodilačkoj borbi