Primitivna brazda

**Primitivna brazda** je struktura koja se formora u blastuli u ranim stadijima razvoja embriona ptica, gmizavaca sisara. Formira se na leđnoj (dorzalnoj) površini razvijajućeg embriona, u pravcu repnog (kaudalnog) ili zadnjeg kraja.

Na primitivnoj brazdi se nalazi mala depresija koja se označava kao primitivni čvor.

Prisustvo primitivne brazde uspostavlja bilateralnu simetriju, određuje mjesto gastrulcije i pokreće formiranje klicinih listova. Za formiranje brazde, kod gmizavaca, ptica i sisara aranžiraju se i mezenhimske ćelije uz potencijalnu srednju liniju, uspostavljajući drugu embrionsku os, kao i mjesto gdje će ćelije ući i migriraju u procesu gastrulacije i formiranja klicinih slojeva.

Primitivna brazda se proteže duž ove linije, kreira lijevo–desnu glaveno–caudalnu tjelesnu osu, i označava početak gastrulacije. Ovaj proces uključuje prodor mezodermskih prethodnika i njihovu migraciju ka krajnjoj poziciji, gdje se diferenciraju u mezodermski klicin list
 
Epiblast – epitelni sloj blastodiska – je izvor svih embrionskih materijala u amniota, a i neke od svojih ćelija će dovesti do primitivne brazde . Sve ćelije u epiblastu mogu odgovoriti na signale iz marginalne zone, ali u datoj regiji, ovi signali i prolazi kroz formiranu brazdu, pokreću diferencijaciju preostalih ćelija u epiblastu koje više ne odgovaraju na ove induktivne signale i spriječavaju stvaranje novih ćelija.

U osnovi epiblasta je hipoblast, odakle potiče vanembrionsko tkivo. U pileta, odsustvo hipoblasta inducira pojavu više brazda, sugerirajući da je njihovo prisustvo značajno ra regulaciju formiranja jednostruke primitivne brazde. Kod miša, ova struktura je poznata kao prednji visceralni endoderm.

## Kretanje ćelija 
mini|Zamršene mreže signalnih puteva koji reguliraju formiranje primitivne brazde

Formiranje primitivne brazde u blastocistu uključuje koordinirano kretanje i ponovni raspored ćelija u epiblastu. Čak i prije nego što brazda postane vidljiva, ćelije epiblasta su se počele kretati. Dva kontra-rotirajuća toka ćelija se susreću na zadnjem kraju, gdje se brazda formira. U centru tih tokova je malo kretanje, dok se najveće uočava na periferiji vrtloga. Pokret u obliku poloneze plesa je ključan za formiranje primitivne brazde . Ćelije prekrivaju Kollerov srp, susretom na zadnjem kraju embrina, prema srednjoj liniji i mijenjaju smjera prema centru epiblasta. Ćelije iz lateralnoe zadnjeg marginalne zone zamijenjuju one ćelije koje su napustile Kollerov srp ispunjavanjem u središtu ove regije, mijenjaju pravac i sprijeda proširuju. Kako se ove ćelija pomiču i koncentririraju na kraju zadnjeg kraja embriona, i brazda prolazi kroz jedno- do višeslojnu tranziciju epitelnog list, kada su makroskopski vidljive strukture koje čini. Nekoliko mehanizama, uključujući orijentiranu ćelijsu diobu, umatanje ćelija-ćelija i hemotaksno kretanje ćelija, predloženo je za objašnjenje prirode ćelijskih pokreta koji su potrebni da se formira primitivna brazda.

## Formiranje 
Formiranje primitivne brazde se  oslanja na složenu mrežu signalnih puteva  koji zajednički djeluju da bi se osiguralo da se taj proces ostvari veoma uređeno. Aktiviranje različitih  izlučenih luči faktora (Vg1, Nodal, Wnt8C, FGF8 i hordin) i transkripcijski faktori (Brachyury i GSC gena) uz mjesto  formiranja brazde  za ovaj proces Osim toga, druge strukture, kao što je hipoblast također imaju važnu ulogu u regulaciji formiranja primitivne brazde.

Uklanjanje hipoblasta, kod pileta  rezultatira  u ispravnim obilježjima  ektopične brazde, što ukazuje da  hipoblast služi za inhibciju  formiranja primitivne brazde.

## Također pogledajte
*Embriogeneza
*Blastula
*Blastocist

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Embriologija
Kategorija:Razvojna biologija