Akušerstvo

**Akušerstvo** je oblast studija usmjerena na trudnoću, porođaj i postporođajni period. Kao medicinska specijalnost, akušerstvo se kombinuje sa ginekologijom u disciplinu poznatu kao akušerstvo i ginekologija (OB/GYN), koja je hirurška oblast.

## Glavna područja 
### Preneonatusna njega 
Preneonatusna njega je važna u skriningu za različite komplikacije trudnoće. To uključuje rutinske posjete ordinaciji s fizičkim pregledima i rutinskim laboratorijskim testovima, zajedno s telezdravstvenom njegom za žene s trudnoćama niskog rizika:

Image:Ultrasound_image_of_a_fetus.jpg|3D ultrazvuk fetusa  (oko 14 sedmica gestacijske dobi)
Image:Sucking his thumb and waving.jpg| Fetus u 17. sedmici
Image:3dultrasound 20 weeks.jpg| Fetus u 20. sedmici

#### Prvi trimestar 
Rutinski testovi u prvom trimestru trudnoće obično uključuju:
* Kompletna krvna slika
* Krvna grupa
** Rh-negativna pacijentice u prenatalnoj fazi trebaju primiti RhoGAM u 28. sedmici kako bi se spriječila Rh bolest.
* Indirektni Coombsov test (AGT) za procjenu rizika od hemolitske bolesti novorođenčeta
* Brzi test plazma reagina za skrining na sifilis
* Test na antitijela na rubeolu 
* HBsAg test za skrining na hepatitis B
* Testiranje na hlamidiju (i gonoreju kada je indicirano 
* Mantouxov test za tuberkulozu
* Analiza urina i kultura 
* HIV skrining

Genetički skrining za Downov sindrom (trisomija 21) i Edwardsov sindrom (trisomija 18), nacionalni standard u Sjedinjenim Američkim Državama, brzo se udaljava od AFP-kvadratnog skrininga, koji se obično radi u drugom tromjesečju između 16 i 18 sedmica. Noviji integrirani skrining (ranije nazvan F.A.S.T.E.R za rane rezultate prvog i drugog tromjesečja) može se obaviti u dobi od 10 i više sedmica do 13 i više sedmica s ultrazvukom fetusog vrata (deblja nuhalna koža korelira s većim rizikom od prisutnosti Downovog sindroma) i dvije hemikalije (analita), proteinom A plazme povezanim s trudnoćom i ljudskim horionskim gonadotropinom (samim nivoom hormona trudnoće).). Daje tačan profil rizika vrlo rano. Drugi krvni test u 15. do 20. sedmici preciznije određuje rizik. Cijena je viša od "AFP-quad" skrininga zbog ultrazvuka i drugog testa krvi, ali se navodi da ima stopu otkrivanja od 93% za razliku od 88% za standardni AFP/QS. Ovo je standard njege u razvoju u Sjedinjenim Američkim Državama.
[thumb| [Kariotip Downovog sindroma]]

#### Drugi trimestar 
* MSAFP/kvadr. skrining (četiri istovremena testa krvi) (majčin serum AFP, inhibin A, estriol i βHCG) – povišeni, niski brojevi ili neobični obrasci koreliraju s rizikom od defekta nervne cijevi i povećanim rizikom od trisomije 18 ili trisomije 21
* Ultrazvuk, abdominalni ili transvaginalni, za procjenu grlića materice, posteljice, tekućine i bebe 
* Amniocenteza je nacionalni standard za žene starije od 35 godina ili koje napune 35 godina do sredine trudnoće ili koje imaju povećan rizik zbog porodične anamneze ili prethodne anamneze porođaja.

#### Treći trimestar 
* Hematokrit (ako je nizak, majka prima suplemente željeza)

Većina doktora vrši opterećenje šećerom u obliku napitka od 50 grama glukoze u koli, limeti ili naranči i vadi krv sat vremena kasnije (plus ili minus pet minuta). Standardni modificirani kriteriji su sniženi na 135 od kraja 1980-ih.
thumb| Rezultat ultrazvučnog pregleda: crno-bijela slika koja prikazuje jasan pogled na unutrašnjost abdomena

#### Procjene fetusa 
[thumb[ultrazvuk|Skeniranje u 12. sedmici]]
Akušerski ultrazvuk se rutinski koristi za određivanje gestacijske dobi trudnoće na osnovu veličine fetusa, određivanje broja fetusa i placenti, procjenu ektopikske trudnoće i krvarenja u prvom tromjesečju, pri čemu je najtačnije datiranje u prvom tromjesečju prije nego što rast fetusa bude značajno pogođen drugim faktorima. Ultrazvuk se također koristi za otkrivanje kongenitalnih anomalija (ili drugih fetusnih anomalija) i određivanje biofizičkog profila (BPP), koji se uglavnom lakše otkrivaju u drugom tromjesečju kada su fetusne strukture veće i razvijenije.

Rendgenski snimci i kompjuterizirana tomografija (CT) se ne koriste, posebno u prvom tromjesečju, zbog ionizujućeg zračenja koje ima teratogene efekte na fetus. Nisu dokazani efekti magnetne rezonance (MRI) na fetus, ali ova tehnika je preskupa za rutinsko posmatranje. Umjesto toga, akušerski ultrazvuk je metoda snimanja izbora u prvom tromjesečju i tokom cijele trudnoće, jer ne emituje zračenje, prenosiv je i omogućava snimanje u realnom vremenu.

Sigurnost čestog ultrazvučnog skeniranja nije potvrđena. Uprkos tome, sve veći broj žena se odlučuje za dodatna skeniranja bez medicinske svrhe, kao što su skeniranje spola, 3D i 4D skeniranje. Normalna gestacija bi otkrila gestacijsku vrećicu, žumančanu vrećicu i fetusni pol.

]]Gestacijska dob (akušerstvo)|Gestacijska dob]] može se procijeniti ocjenom srednjeg promjera gestacijske vrećice (MGD) prije 6. sedmice i dužine od tjemena do trtica nakon 6. sedmice. Višestruka trudnoća se procjenjuje brojem prisutnih posteljica i amnionskih vrećica.

Ostali alati koji se koriste za procjenu uključuju:
* Fetusni skrining se koristi za procjenu održivosti fetusa, kao i kongenitalnih abnormalnosti.
* Fetusni kariotip može se koristiti za skrining genetičkih bolesti. To se može dobiti putem amniocenteza ili uzimanja uzoraka horionskih resica (CVS)
* Fetusni hematokrit za procjenu feusne anemije, Rh izoimunizacije ili hidrops može se odrediti perkutanim uzimanjem umbilikalne krvi (PUBS), što se radi postavljanjem igle kroz abdomen u maternicu i uzimanjem dijela pupčane vrpce.
* Zrelost pluća fetusa povezana je s količinom surfaktanta koju fetus proizvodi. Smanjena proizvodnja surfaktanta ukazuje na smanjenu zrelost pluća i predstavlja visok faktor rizika za sindrom dokenačkog respiratornog distresa. Tipično, odnos lecitin:sfingomijelin veći od 1,5 povezan je sa povećanom zrelošću pluća.
* Test bez stresa (NST) za fetusni srčani ritam
* Test izazivanja oksitocinom

## Bolesti u trudnoći
Trudnica može imati postojeću bolest, koja se može pogoršati ili postati rizik za trudnoću ili za postneonatusni razvoj potomstva 
* Dijabetes melitus i trudnoća se bavi interakcijama Diabetes mellitus (ne ograničavajući se samo na gestacijski dijabetes) i trudnoće. Rizici za dijete uključuju pobačaj, zastoj u rastu, ubrzanje rasta, fetusnu gojaznost (makrosomiju), polihidramnion i urođene mahane.
* Lupus i trudnoća povećava stopu fetusne smrti *in utero* i spontanog pobačaja (pobačaja), kao i neonatusnog lupusa.
* Bolest štitne žlijezde u trudnoći može, ako se ne koriguje, uzrokovati neželjene efekte na dobrobit fetusa i majke. Štetni efekti disfunkcije štitne žlijezde mogu se proširiti i nakon trudnoće i porođaja te uticati na neurointelektualni razvoj u ranom životu djeteta. Potreba za hormonima štitnjače se povećava tokom trudnoće i može uzrokovati pogoršanje prethodno nezapaženog poremećaja štitnjače.
* Hiperkoagulabilnost u trudnoći je sklonost trudnica da razviju trombozu (krvni  ugrušci). Sama trudnoća je faktor hiperkoagulabilnosti (hiperkoagulabilnosti izazvane trudnoćom), kao fiziološki adaptivni mehanizam za sprječavanje *postpartalnog* krvarenja.
* Hyperemesis gravidarum u trudnoći nastaje zbog ekstremne, uporne mučnine i povraćanja tokom trudnoće. Ako se ne liječi, može dovesti do dehidracije, gubitka težine i elektrolitnog disbalansa. Većina žena razvije mučninu i povraćanje tokom prvog tromjesečja. Uzrok hiperemeze gravidarum nije poznat. Međutim, vjeruje se da je uzrokovana brzim porastom nivoa hormona u krvi, ljudskog horionskog gonadotropina (HCG), koji oslobađa placenta.
* Preeklampsija je stanje koje uzrokuje visok krvni pritisak tokom trudnoće. Ako se ne liječi, može biti opasno po život. Kod trudnica, preeklampsija se može javiti nakon 20 sedmica trudnoće, često kod žena koje nemaju historiju visokog krvnog pritiska. Simptomi preeklampsije mogu uključivati jaku glavobolju, promjene vida i bol ispod rebara. Međutim, kod nekih žena se simptomi možda neće pojaviti sve dok ne odu na rutinski preneonatusni pregled..

### Indukcija i porođaj 
Indukcija je metoda vještačkog ili preuranjenog podsticanja porođaja kod žene. Razlozi za izazivanje porođaja mogu uključivati preeklampsiju, fetusni distres, poremećaj funkcije posteljice, intrauterusni zastoj u rastu i neuspjeh u napredovanju porođaja, što povećava rizik od infekcije i fetusnih distresa.

Indukcija se može postići na nekoliko načina:
* Poremećaj cerviksnih membrana 
* Pessar kreme *Prostin*, prostaglandin E2
* Intravaginska ili oralna primjena misoprostola
* Cerviksno umetanje Foleyjevog katetera od 30 ml
* Ruptura amnionske membrane 
* Intravenska infuzija sintetskog oksitocina (Pitocin ili Sintocinon))

Tokom porođaja, akušer obavlja sljedeće zadatke:
* Prati napredak porođaja, pregledom kartona za njegu, obavljanjem vaginskog pregleda i procjenom zapisa koji proizvodi uređaj za praćenje fetusa (kardiotokograf)
* Obezbijeđuje ublažavanje bola, bilo dušik-oksidulom, opijatima, ili epiduralnom anestezijom koju sprovodi anesteziolog, anesteziolog ili medicinska sestra anesteziolog.
* Carski rez, ako postoji povezani rizik s vaginskim porođajem, kao takvo ugrožavanje fetusa ili majke.

### Komplikacije i hitni slučajevi 
Glavne hitne situacije uključuju:
* Ektopijska trudnoća je kada se embrion implantira u maternicu (jajovod) ili (rijetko) na jajnik ili unutar peritoneumske šupljine. To može uzrokovati masovno unutrašnje krvarenje.
* Preeklampsija je bolest definirana kombinacijom znakova i simptoma povezanih s majčinom hipertenzijom. Uzrok je nepoznat, a traže se markeri za predviđanje njegovog razvoja od najranijih faza trudnoće. Neki nepoznati faktori uzrokuju vaskularno oštećenje u endotelu, što dovodi do hipertenzije. Ako je teška, napreduje do eklampsija, gdje se javljaju napadi, koji mogu biti fatalni. Pacijenti s preeklampsijom i HELLP sindromom pokazuju zatajenje jetre i diseminiranu intravaskularnu koagulaciju (DIC)). Jedini tretman je porođaj fetusa. Žene i dalje mogu razviti preeklampsiju, nakon porođaja.
* Abrupcija posteljice je stanje u kojem se posteljica odvaja od maternice, a žena i fetus mogu iskrvariti do smrti ako se ne liječe na odgovarajući način.
* Fetusni distres gdje se fetus ugrožava u materičnom okruženju.
* Distocija ramena gdje se jedno od ramena fetusa zaglavi tokom vaginskog porođaja. Postoje mnogi faktori rizika, uključujući makrosmični (veliki) fetus, ali mnogi su i neobjašnjivi.
* Ruptura materice može se dogoditi tokom opstrukcije porođaja i ugroziti život fetusa i majke.
*Prolaps pupčane vrpce može se dogoditi tek nakon puknuća ovojnica. Pupčana vrpca rađa se prije prednjeg dijela fetusa. Ako se fetus ne rodi u roku od nekoliko minuta ili se pritisak na pupčanu vrpcu ne oslobodi, fetus umire.
* Akušersko krvarenje može biti uzrokovano nizom faktora kao što su placenta previa, ruptura ili pukotine maternice, atonija maternice, zadržana posteljica ili fragmenti posteljice, ili poremećaji krvarenja.
* Puerperna sepsa je ascendentna infekcija genitalnog trakta. Može se desiti tokom ili nakon porođaja. Znakovi na koje treba obratiti pažnju uključuju znakove infekcije (pireksija ili hipotermija, ubrzan rad srca i disanja, smanjen krvni pritisak) i bol u trbuhu, neugodne lohije (gubitak krvi), povećane lohije, ugruške, proljev i povraćanje.

### Postporođajni period
Svjetska zdravstvena organizacija pravi razliku između upotrebe „postporođajne njege“ kada se radi o njezi majke nakon porođaja i „postporođajne njege“ kada se radi o njezi novorođenčeta.
Postporođajna njega se pruža majci nakon porođaja.

Žena u zapadnom svijetu koja se porađa u bolnici može napustiti bolnicu čim se medicinski stabilizira i odluči se za odlazak, što može biti već nekoliko sati kasnije, ali obično u prosjeku ostaje jedan ili dva dana; prosječan postporođajni boravak nakon porođaja carskim rezom je tri do četiri dana.

Tokom ovog perioda, majka se prati zbog krvarenja, funkcije crijeva i mokraćnog mjehura, te njege bebe. Također se prati i zdravlje dojenčeta.

### Veterinarsko akušerstvo 
## Historija 
[thumb|right|Dvije babice pomažu porođajnoj ženi na porođajnoj stolici u 16. vijeku, prema djelu [Eucharius Rößlin|Euchariusa Rößlina.]]

Prije 18. stoljeća, briga o trudnicama u Evropi bila je isključivo ograničena na žene, a muškarci su bili strogo isključeni. Buduća majka bi pozivala bliske prijateljice i članove porodice u svoj dom da joj prave društvo tokom porođaja. Vješte babice vodile su sve aspekte porođaja. Prisustvo ljekara i hirurga bilo je vrlo rijetko i dešavalo se samo ako bi došlo do ozbiljne komplikacije i ako bi babica iscrpila sve mjere koje su joj bile na raspolaganju. Pozivanje hirurga bilo je krajnja opcija, a porođaj žena kod muškaraca u to doba smatran je vrijeđanjem ženske skromnosti.

## Također pogledajte 
* Henry Jacques Garrigues, koji je u Sjevernu Ameriku uveo antiseptičko akušerstvo
* Majčinsko-fetusna medicina
* Akušerstvo i njega
*Akušerska fistula

## Reference 

Kategorija:Trudnoća
Kategorija:Žensko zdravlje