Receptor (čulo)

**Receptor** – u čulnom sistemu – je završetak čulnog nerva koji  odgovara  na podražaj iz unutrašnjeg ili vanjskog okruženja organizma. U odgovoru na takve stimulanse, čulni receptgor pokreće   čulnu transdukciju stvarajućio  gradijent potencijala ili akcijski potencijal u istoj ili susjednoj ćeliji.

## Funkcije
Čulni  receptori  za u okus i miris sadrže  receptorske molekule koji se vežu za specifične hemikalije. Mirisni receptori u neuronima mirisnih receptora, naprimjer, aktiviraju se u interakciji sa molekulskom strukturom  mirisnih  molekula. Slično tome, okusni receptori (gustatorni receptori) u okusnim pupoljcima,  pri  stvaranju akcijskog potencijala, ulaze u interakciju sa hemikalijama iz hrane.

Ostali,  kao što su mehanoreceptori  i fotoreceptori,  odgovaraju  na fizičke nadražaje. Na primjer, fotoreceptorska ćelija sadrži specijalizirane proteine kao što su rodopsin u pretvaranju fizičke energije u svjetlu u električne signale. Neke vrste mehanoreceptora pale  akcijske  potencijale kada  im  je membrana  pod fizičkim pritiskom.

Funkcije senzornih receptora su prva komponenta u čulnom sistemu.

Čulni receptori odgovaraju na specifične modaliteta stimulansa. Podsticajni modalitet, u kojem senzorni receptor odgovara određen je  adekvatniom draži  čulnih receptora.

Senzorne receptor odgovara na  odgovarajući modalitet poticaja,  pokretanjem senzornog  prijenosa. To se može postići neto pomakom u početnom stanja receptora (vidi sliku ovih pretpostavljenih stanja http://www.bio-balance.com/Receptor2.htm sa biofizičkih opis .bio-balance.com/Graphics.htm).

## Klasifikacija
### Adekvatnni stimulus
Adekvatna draž datog čulnog  receptora je onaj modalitet  stimulansa za koje posjeduje adekvatan aparat za  prenos nadražaja. Adekvatna podsticaj se može koristiti  i za klasifikaciju senzornih receptora:

* Baroreceptori  odgovaraju na pritisak u krvnim sudovima;
* Hemoreceptori odgovaraju  na kemijske stimulanse;
* Receptori elektromagnetskog zračenja  reagiraju  na elektromagnetsno zračenje 
;
** Infracrveni receptori odgovaraju na infracrveno zračenje:
** Fotoreceptori  odgovaraju  na elektromagnetno zračenje vidljive svjetlosti:
** Receptor ultraljubičastog zračenja  odgovaraju  na ultraljubičasto zračenje;
* Elektroreceptori reagiraju  na električno polje;
** Lorenzinijeve ampule odgovaraju na električna polja, salinitet i temperaturu, ali im je funkcija prvenstveno  elektroreceptorska;
* Hidroreceptori odgovaraju na promjene u vlažnosti;
* Magnetoreceptori  odgovaraju na magnetno polja;
* Mehanoreceptori reagiraju na mehanički stres ili mehaničko naprezanje:
* Nociceptori  odgovaraju  na oštećenja ili opasnost  od štete u tkivima,  vodeći (često, ali ne uvijek) na percepciju bola;
* Osmoreceptori odgovaraju  na osmolarnost tečnosti (kao što je hipotalamus);
* Proprioceptori  daju osjećaj položaja;
* Termoreceptori reagiraju na temperaturu: toplinu, hladnoču ili oboje.

### Raspored
Prema lokaciji, čulni receptori mogu biti:
*Kožni receptori se nalaze  dermisu ili epidermi.
*Mišićna vretena sadrže mehanoreceptore za otkrivanje istezanja  u mišićima.

### Morfologija
Tjelesni čulni  receptori koji su blizu površine kože obično se dijele u dvije morfološke grupe:
* Slobodni nervni završeci  karakteristični su za nociceptore i termoreceptora, a tako se nazivaju po tome što njihove terminalne grane  neurona nemijelinizirane i šire se kroz kožne  slojeve  dermu i epidermu.
Zaštićeni receptori se sastoje od preostalih tipova kožnih receptora.  Enkapsulacija (zaštita) postoji za specijalizirano   funkcioniranje.

### Stopa adaptacije
* **Tonusni receptori** su  čulni  receptori  koji se polahko prilagođavaju na stimulus  i stvaranje akcijskih potencijala tokom trajanja  djejstva stimulusa. Na ovaj način se  prenose informacije o trajanju stimulusa. Neki tonusni receptori su stalno aktivni i ukazuju na  razinu  tkivne pozadine. Primjeri takvih  receptora su receptor bola, zglobna kapsula i mišićno vreteno.
***Fazni receptor** je senzorni receptor koji se brzo prilagođava stimulansu. Odgovor ćelije smanjuje vrlo brzo, a zatim se zaustavlja. Takvi  ne daju  informacije o trajanju stimulusa, a umjesto toga, neki od njih,  prenose informacije o brzim promjenama u intenzitetu i stopi  stimulusa. .  Primjer faznog  receptora je Pacinijeva korpuskula.

## Inervacija
Različiti čulni receptori su oživčeni različitim tipovima nervnih vlakana. Mišići i njima pčridruženi čulni receptori su inervirani čulnim vlaknima tipa I i II, dok su  kožni receptor oživčeni Aβ, Aδ i C vlaknima.

## Dodatne slike

Datoteka:Blausen 0809 Skin TactileReceptors.png|Ilustracija kožnih  receptora opipa  (taktilnog tjelašca) 
Datoteka:Blausen 0804 Skin LamellatedCorpuscle.png|Ilustracija lameliranih tjelašaca
Datoteka:Blausen 0807 Skin RuffiniCorpuscle.png|Prikaz  Ruffinijevog tjelašca
Datoteka:Blausen 0805 Skin MerkelCell.png|Kožna  Merkelova ćelija 
Datoteka:Blausen 0808 Skin TactileCorpuscle.png| Taktilno tjelašce 
Datoteka:Blausen 0806 Skin RootHairPlexus.png|Ilustracija korijena dlakinog pleksusa 
Datoteka:Blausen 0803 Skin FreeNerveEndings.png|Slobodni nervni završeci
 

## Također pogledajte
* Čulo
* Nervni sistem
* Neuron

## References
## External links
* 
* The major classes of somatic sensory receptors

Kategorija:Čula
Kategorija:Neuronauka
Kategorija:Čulni receptori