Nino Rota

**Giovanni Rota Rinaldi** (Milano, 3. decembar 1911. – Rim, 10. april 1979.), poznatiji kao **Nino Rota**, bio je italijanski kompozitor, pijanista, dirigent i akademik koji je najpoznatiji po filmskoj muzici, posebno u filmovima Federika Felinija i Luchino Viscontija. Komponovao je muziku za dvije ekranizacije Shakespearea od Franco Zeffirellija i za prva dva dijela filmske trilogije Kum Francis Ford Coppola, zasluživši Oskara za najbolju originalnu filmsku muziku za *Kum dio II* (1974).

Tokom duge karijere, bio je izuzetno plodan kompozitor, posebno muzike za kina. Napisao je više od 150 partitura za italijanske i međunarodne produkcije od 1930-ih do smrti 1979. — može se reći da je to u prosjeku tri partiture svake godine u periodu od 46 godina, dok je u  najproduktivnijem periodu, od kasnih 1940-ih do sredine 1950-ih, pisao čak deset partitura godišnje, ponekad i više, uz izuzetak od trinaest komponovanih filmskih partitura tokom 1954. Pored ovako velikog opusa filmske muzike, komponovao je i deset opera, pet baleta i desetine drugih orkestarskih, horskih i kamernih djela, od kojih je najpoznatiji njegov gudački koncert. Također je komponovao muziku za mnoge pozorišne predstave Viskontija, Zefirelija i Eduarda De Filippoa. Ostvario je i dugu profesorsku karijeru u Liceo Musicale u Bariju, Italija, gdje je bio direktor skoro 30 godina.

## Vrlo rana karijera 
lijevo|mini|239x239piksel| Rota u dobi od 12 godina
Rođen je kao Giovanni (Đovani) Rota Rinaldi 3. decembra 1911. u muzičkoj porodici u Milanu, Italija. izveden je u Milanu i Parizu već  početkom 1923; njegovu lirsku komediju u tri čina po Hansu Kristijanu Andersenu, *Il Principe Porcaro*, komponovao je kada je imao samo 13 godina, a objavljena je 1926. Počeo je studije na milanskom konzervatorijumu kod Giacoma Oreficea

Potaknut i ohrabren od Artura Toscaninija, preselio se u Sjedinjene Američke Države, gdje je živio od 1930. do 1932. Dobio je stipendiju za *Institut Curtis* u Filadelfiji, gdje je učio dirigovanje od Fritz Reiner, a Rosario Scalero mu je bio instruktor za komponovanje. Vrativši se u Milano, napisao je tezu o renesansnom kompozitoru Gioseffu Zarlinu. Diplomirao je književnost na Univerzitetu u Milanu 1937. i započeo nastavničku/profesorsku karijeru koja ga je dovela do pozicije direktora Liceo Musicale u Bariju koju je imao od 1950. do 1978.

Tokom 1940-ih, Rota je napisao partiture, odnosno komponovao muziku za više od 32 filma, uključujući italijanski film **Zaza** Renata Castellanija iz 1944. Njegova povezanost s Fellinijem započela je saradnjom na filmu *Lo Sceicco Bianco ( Bijeli šeik )* iz 1952, nakon čega su uslijedili filmovi *I Vitelloni* (1953) i *La Strada (Put)* (1954).

Rotina filmska muzika za Fellinijev film *8½* (Osam i po) iz 1963, često se navodi kao jedan od faktora koji film čini kohezivnim. Njegova muzika za Fellinijev film *Juliju duhova* iz 1965. uključivala je saradnju s Eugeneom Walterom na pjesmi "Go Milk the Moon" (izrezana iz konačne verzije filma), a ponovo su se udružili za pjesmu "What Is a Youth ?", dijela Rotine filmske muzike za film *Romeo i Julija* Franca Zeffirellija.

Američki filmski institut uvrstio je Rotinu filmsku muziku za film *Kum* na peto mjesto na njihovoj listi najbolje filmske muzike. Nakon što je nominovan za Oskara za najbolju muziku, nominacija je kasnije opozvana kada je otkriveno da je Rota preradio temu iz prethodne partiture, one koju je napisao dvije decenije ranije za film *Fortunella* i zato se više ne smatra originalnom iako je izvedena drugačije. Nominaciju je tada dobio film *Sleuth*, dok su Charlie Chaplin i dva koautora za njihovu filmsku muziku prikazanu u *Limelight*, 21-godišnjem filmu koji je upravo postao prihvatljiv jer nije bio prikazan u Los Angelesu do 1972, osvojili nagradu. 1979, njegova muzika je bila tema tribute albuma Hala Willnera iz 1981, *Amarcord Nino Rota*, na kojem je bilo nekoliko u to vrijeme relativno nepoznatih, ali sada slavnih džez muzičara. Gus Van Sant je koristio dio Rotine muzike u svom filmu *Paranoid Park* iz 2007, a režiser Michael Winterbottom je za film *Tristram Shandy: A Cock and Bull Story iz* 2005. koristio nekoliko odabira  Rotine muzike. Danny Elfman često ga navodi kao snažni i glavni utjecaj (posebno za filmsku muziku za Pee-Wee filmove). Režiser Mario Monicelli snimio je dokumentarni film *Un amico magico: il maestro Nino Rota* koji je uključivao intervjue sa Francom Zeffirellijem i Riccardom Mutijem (Rotinim studentom na Konzervatorijumu u Bariju, a kasnije proslavljenim dirigentom), nakon čega je uslijedio njemački dokumentarac *Nino Rota - Un maestro della musica.* U oba filma je istraživana i objašnjavana filmska i koncertna strana kompozitora.

## Opere 
Opera iz 1955, *Il cappello di paglia di Firenze* (*Firentinski slamnati šešir*), adaptacija je komada/drame Eugènea Labichea, a predstavila ju je Opera Santa Fe 1977. Opera *Aladino e la lampada magica* (*Aladin i čarobna svjetiljka) koju je komponovao u sezoni 1975/1976.*, izvedena je 2005. s Cosminom Ifrimom u naslovnoj ulozi u njemačkom prijevodu u Bečkoj državnoj operi i objavljena je na DVD-u. Navedene dvije opere redovno se izvode u Evropi, kao i mnogi simfonijski i kamerni naslovi.

Rotinu kratku operu *I due timidi* (*Dva plašljiva*), koju je izvorno napisao za radijsku produkciju RAI-a 1950, predstavila je Opera Santa Fe kao dio svog predsezonskog programa "Opera od jednog sata ili Jednosatna opera" u periodu maj/juni 2008.

## Lični život i smrt 
Imao je jednu kćerku, Ninu Rotu, koju je dobio iz veze sa pijanisticom Magdom Longari. Umro je u Rimu 10. aprila 1979. u dobi od 67 godina od koronarne tromboze.

## Reference
Kategorija:Umrli 1979.
Kategorija:Rođeni 1911.
Kategorija:Biografije, Milano
Kategorija:Italijanski kompozitori
Kategorija:Italijanski pijanisti
Kategorija:Italijanski dirigenti