open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Surfaktant

**Surfaktanti** ili **tenzidi** su supstance koje snižavaju površinski napon vode u odnosu na vazduh ili u odnosu na graničnu površinu sa drugim supstancama. Riječ surfaktant potiče od engleskog naziva za površinski aktivne supstance - ***surf**ace **act**ing **a**ge**nt***. Surfaktanti se primjenjuju kao sredstva za čišćenje, a također i u tekstilnoj industriji kao sredstva za kvašenje, emulgaciju i omekšavanje.

mini|Formiranje micele
### Struktura i djelovanje surfaktanata 
Površinski aktivne supstance se u rastvoru raspoređuju tako da je njihova koncentracija na graničnoj površini veća od koncentracije u unutrašnjosti rastvora. To omogućava njihova struktura koja se sastoji od hidrofobnog i hidrofilnog dijela molekule. Hidrofobni dio je alifatski ugljikovodični lanac (ravan ili razgranat). Hidrofilni dio molekule ima afinitet prema vodi, a to može biti hidrofilna grupa npr. karboksilna, sulfatna, sulfonska, ortofosforna, amino grupa, sulfonamidna, itd. Pri povećanoj koncentraciji surfaktanta dolazi do formiranja submikroskopskih čestica (micele) u unutrašnjosti rastvora. Micele su građene od nekoliko stotina molkula čiji su hidrofilni dijelovi okrenuti prema vodi, a hidrofobni lanci prema unutrašnjosti. Ova pojava omogućava solubiizaciju dvije tečnosti koje se ne miješaju, tj. prividno povećanje rastvorljivosti. Npr. emulzija vode i ulja biće stabilna u prisustvu površinski aktivne supstance.

## Također pogledajte 
* Emulzija

Kategorija:Fizikalna hemija
Max Q

U astronautičkom inženjerstvu, **max Q** je tačka maksimalnog dinamičkog pritiska, tačka u kojoj je aerodinamički napon na letjelicu u atmosferskim letovima maksimalan.

S obzorom na definiciju dinamičkog pritiska: q=\rho v^2 / 2, imamo da je ta veličina:

* nula u trenutku poljetanja, kada je brzina vozila v=0
* nula izvan atmosfere, kada je gustoća \rho=0
* uvijek pozotivna (ili nula, kako je gore navedeno)

Zbog toga, postojat će neophodno tačka gdje je dinamički pritisak maksimalan: ta tačka je max Q.

Drugim riječima, ispod tačke max Q, efekt ubrzanja letjelice savladava pad gustoće. Iznad  tačke max Q, situacija je obrnuta.

Tokom normalnog lansiranja Space Shuttle-a, na primjer, max Q se nalazi na nadmorskoj visini od oko 11&nbsp;km (35.000 stopa).
Tokom tipične misije Apollo, max Q se nalazio približno na nadmorskoj visini između 13&nbsp;km i 14&nbsp;km (43.000–46,000 stopa).

## Također pogledajte 
* Dinamički pritisak
* Pritisak
* Singlularnost Prandtl-Glauerta

## Reference 
Kategorija:Svemirski letovi
Kategorija:Dinamika fluida
Saskokoburg i Gota (dinastija)

**Dinastija Saskokoburg i Gota** je dinastija čiji su članovi vladali velikim brojem evropskih zemalja, a danas vladaju Ujedinjenim Kraljevstvom i Belgijom.

Dinastija je nastala kao ogranak dinastije Wettin, koja je izrodila nekoliko evropskih dinastija. Prvim članom se smatra vojvoda Ernest III od Saskokoburga i Salfelda koji je vojvodstvo Salfeld zamijenio za Gotu i tako postao Ernest I od Saskokoburga i Gote. Ernestov brat Leopold je izabran za prvog kralja Belgije. Leopoldovi potomci, danas sa Albertom II na čelu, sjede na belgijskom tronu od 1831. godine. Leopoldova kćerka Šarlota je brakom bila carica Meksika. Kako je Belgija usvojila zakon kojim se muškim i ženskim potomcima belgijskog monarha daju jednaka nasljedna prava, vjerovatno je da će trenutnog prijestolonasljednika, princa Filipa, naslijediti njegova kćerka Eleonora, a ne sin, što znači da će Eleonora vjerovatno biti posljednji član dinastije Saskokoburg i Gota na belgijskom prijestolju.

Ernestov sin Albert je oženio britansku kraljicu Viktoriju. Njihov sin, Eduard VIII, kralj Ujedinjenog Kraljevstva, je pripadao dinastiji Saskokoburg i Gota. Međutim, Prvi svjetski rat uzrokovao je anti-njemačko raspoloženje u Ujedinjenom Kraljevstvu, te je Eduardov sin, George V, kralj Ujedinjenog Kraljevstva, odlučio promijeniti ime dinastije u Windsor. Dinastija Windsor je tako ogranak dinastije Saskokoburg i Gota, a vjerovatno je da će posljednji član dinastije Saskokoburg i Gota u Ujedinjenom Kraljevstvu biti kraljica Elizabeta II.

Ernestov rođak je oženio portugalsku kraljicu Mariju II i, prema portugalskom zakonu, postao *iure uxoris* kralj kao Ferdinand II nakon rođenja njihovog prvog djeteta. Dinastija Saskokoburg i Gota je tako nakon Marijine smrti zavladala Portugalom. Posljednji član dinastije koji je vladao Portugalom je bio kralj Emanuel II.

Godine 1826. Ferdinand od Saskokoburga i Gote je naslijedio slovačku kneževinu svoga punca, te su Saskokoburg-Gotovci zavladali prostorima današnje Slovačke.

Još jedan član dinastije Saskokoburg i Gota, također po imenu Ferdinand, izabran je za cara Bugarske. Današnja glava bugarskog ogranka dinastije je Simeon, bivši car Bugarske koji je vladao kao Simeon II prije nego što su ga zbacili komunisti, a kasnije je služio kao demokratski izabrani premijer pod imenom Simeon Saskokoburggotski.

## Rodoslov 
:*Rodoslov uključuje samo kraljeve iz dinastije Saskokoburg i Gota i njihove pretke iz iste dinastije.*

Kategorija:Njemačke dinastije
Kategorija:Britanske dinastije
Kategorija:Portugalske dinastije
Kategorija:Bugarske dinastije
Jezero (čvor)

* Jezero, vodom ispunjena depresija na kopnu

:
* Jezero (općina), naselje i općina u Bosni i Hercegovini.
* Jezero (Bihać), naselje u općini Bihać.
* Jezero (Jajce), naselje u općini Jajce.
* Jezero (Kakanj), naselje u općini Kakanj.
* Jezero (Kalinovik), naselje u općini Kalinovik.
* Jezero (Konjic), naselje u općini Konjic.
* Jezero (Vukosavlje), naselje u općini Vukosavlje.

:
* Jezero (Čaglin), naselje u općini Čaglin, Požeško-slavonska županija
* Jezero I dio, naselje u općini Plaški, Karlovačka županija
* Jezero II dio, bivše naselje u općini Rakovica, Karlovačka županija
* Jezero Klanječko, naselje u općini Veliko Trgovišće, Krapinsko-zagorska županija
* Jezero Posavsko, naselje u općini Martinska Ves, Sisačko-moslavačka županija

:
* Jezero (Brezovica), naselje u općini Brezovica, regija Srednja Slovenija
* Jezero (Trebnje), naselje u općini Trebnje, regija Jugoistočna Slovenija
* Dolenje Jezero, naselje u općini Cerknica, regija Primorsko-notranjska
* Gorenje Jezero, naselje u općini Cerknica, regija Primorsko-notranjska

:
* Jezero (Despotovac), naselje u općini Despotovac, Pomoravski okrug
* Jezero (Sjenica), naselje u općini Sjenica, Zlatiborski okrug
* Jezero (Sokobanja), naselje u općini Sokobanja, Zaječarski okrug

Ostalo

*Jezero, krater na Marsu https://planetarynames.wr.usgs.gov/images/mc13_2014.pdf, https://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/14300
Jantarna kiselina

**Jantarna kiselina** (po IUPACu: *butandionska kiselina*) jest diprotička, dikarboksilna kiselina s hemijskom formulom . Naziva se još i *ćilibarna*. Koristi se kao aditiv i označava se E-brojem *E363*. Aditiv djeluje kao antioksidans i/ili regulator kiselosti radi dužeg očuvanja hrane.

## Reference 
Kategorija:Aditivi sa E-brojem
Kategorija:Karboksilne kiseline
Princ Albert (čvor)

**Princ Albert** se može odnositi na:

*Albert od Saskokoburga i Gote (1819–1861), suprug kraljice Viktorije
*Albert Viktor od Clarencea (1864-1892), unuk prethodnog
*Albert I od Monaka (1848–1922), monegaški monarh
*Albert II od Monaka (rođen 1958. godine), trenutni monegaški vladar
*Albert od Schwarzburg-Rudolstadta (1798-1869), vladar kneževine Schwarzburg-Rudolstadta
*Albert Kamehameha (1858-1862), krunski princ Havaja
Jezero

**Jezero** je vodom ispunjena prirodna depresija na kopnu, koja nema neposredne veze s morem. Većina jezera su slatkovodna i smještena su na sjevernoj hemisferi na višim geografskim širinama. Umjetna jezera su akumulacioni bazeni hidrocentrala, ribnjaci i dr. Dijelovi mora odijeljeni od kopna pješčanim prudovima nisu jezera. Velika jezera ponekad se nazivaju "unutrašnjim morima" (Kaspijsko jezero), a malena se mora ponekad nazivaju jezerima.
[mini|Jezero Nahuel Huapi u Bariloche ([Argentina)|lijevo]]
mini|Jezero Oeschinen u Švicarskim Alpima|188x188piksel
### Jezera po postanku 
* tektonska jezera u tektonskim depresijama (Mrtvo more, istočnoafrička jezera, Bajkalsko, Ohridsko i dr.) 
* vulkanska jezera u kraterima vulkana (Trasimeno u Italiji)
* glacijalna jezera (ledenjačka) u depresijama (Bledsko jezero)
* krška jezera u kršu (Plitvička jezera, Modro jezero)
* reliktna jezera, jezera koja su preostala od nekadašnjih većih jezera ili mora i mrtvi riječni rukavi
* sedrena jezera
* riječna jezera
* umjetna jezera
[mini|[Akdoğan (jezero)|Jezero Akdoğan|lijevo|182x182piksel]]

## Također pogledajte 
* Geografija
* Velika jezera
* Laguna
* Liman
* Limnologija
* Spisak jezera

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Jezero – *Enciklopedija Britannica*
* ILEC Svjetska baza podataka o jezerima

Kategorija:Vodene mase
Kategorija:Jezera
Laminarno strujanje

mini|desno|300px|Laminarno strujanje i turbulentno strujanje preko trupa podmornice
**Laminarno strujanje** pojavljuje se kada fluid teče u paralelenim slojevima, bez miješanja slojeva. U dinamici fluida, laminarno strujanje je režim strujanja karakterističan po velikom momentu difuzije, niskom momentu konvekcije, pritisku i brzini koj ne zavisi od vremena. Suprotan je turbulentnom strujanju. Laički rečeno, laminarno strujanje je "glatko," dok je turbulentn "grubo." 

Bezdimenzionalni Reynoldsov broj je važan parametar u jednačini koja opisuje da li uslovi strujanja vode ka laminarnom ili turbulentnom strujanju. Za Reynoldsov broj manji od 2000 generalno se smatra da se radi o laminarnom tipu strujanja. Kada je Reynoldsov roj mnogo manji od 1, dolazi do tzv. Stokesovog strujanja. Ovo je ekstremni slučaj laminarnog strujanja, gdje su viskozni efektni (efekti trenja) mnogo veći od inercijalnih sila.

mini|desnoZa praktičnu demonstraciju laminarnog i nelaminarnog strujanja, može se posmatrati dim koji nastaje sagorijevanjem duhana u cigareti na mjestu gdje nema povjetarca (ni najmanjeg strujanja vazduha). Dim će se uzdizati vertikalno i glatko za neku određenu visinu (laminarno strujanje), a zatim će preći u turbulentni, nelaminarno strujanje. 

## Vanjski linkovi
* 
*  Laminarni tok u cijevi

Kategorija:Aerodinamika
Kategorija:Mehanika kontinuuma
Dinamika fluida
Mehanika fluida
Konvekcija

**Konvekcija** je usmjereno kretanje, odnosno strujanje fluida (tečnosti i plinova), gdje se topliji fluid kreće prema hladnijem i predaje toplotu okolini.

## Prirodna konvekcija 
Prirodna je konvekcija posljedica razlike u temperaturi između dva mjesta u fluidu. Brzina strujanja je relativno mala.

Tok toplote kod prirodne konvekcije definisan je kao:

:H_{prirodno}=hA\Delta T,\ h=h(\Delta T,\varphi),\ [h]=\mathrm\frac{W}{m^2K}

gdje je *h* koeficijent prijenosa toplote koji zavisi od temperature, brzine strujanja fluida, agregatnom stanju, specifičnom toplotnom kapacitetu, pritisku, i td.

## Prisilna konvekcija 
Prisilna konvekcija je posljedica pumpanja ili ventilacije, a ne razlike temperatura. Brzina strujanja je velika. Prisilna konvekcija je glavni mehanizam održavanja toplote ljudi i životinja - srce pumpa vruću tekućinu koja kapilarama predaje toplotu i tako se hladi i upumpava nazad u srce.

Tok toplote kod prisilne konvekcije definisan je kao:

:H_{prisilno}=hA\Delta T,\ h\neq h(\Delta T)

## Također pogledajte 
* Dinamika fluida
* Nusseltov broj

Kategorija:Mehanika fluida
Kategorija:Termodinamika
Kategorija:Konvekcija
Kategorija:Provođenje toplote
Kategorija:Fizikalni fenomeni
Deterdžent

mini|Sredstva za čišćenje
**Deterdžent** je sredstvo za pranje na bazi sintetskih površinski aktivnih supstanci. Deterdženti predstavljaju smjesu površinski aktivne supstance (surfaktanta) i pomoćnih komponenata npr: natrij sulfat, natrij perborat, natrij silikat, fosfati, karboksimetilceluloza, itd. Oni moraju sadržavati sredstva koja smanjuju tvrdoću vode, jer se kalcijeve i magnezijeve soli površinski aktivnih supstanci teško rastvaraju u vodi. Tipičan dodatak je EDTA (etilen diamin tetraacetatna kiselina).

## Reference 
Kategorija:Sredstva za čišćenje
Max Q (čvor)

* Max Q, maksimalna vrijednost dinamičkog pritiska.
* Max Q (grupa), muzička grupa iz 1980tih.
* Max Q (astronautska grupa), muzička grupa iz Houston, Teksasa, sačinjena od NASA-inih astronauta.
* Max Q (film), film iz 1998. godine o fiktivnoj katastrofi Space Shuttle-a.
* Max Q (kvartet)
Cigara

mini|desno|300px|Cigare
**Cigara** je čvrsto zarolani suhi i fermentirani duhan koji se koristi za pušenje. Riječ cigara dolazi od španske riječi *cigarro* što je izvedenica od majanske riječi za duhan (*siyar*). Duhan za cigare se pretežno proizvodi u državama kao što su Brazil, Kamerun, Kuba, Dominikanska Republika, Honduras, Indonezija, Meksiko, Nikaragva, Filipini, SAD.

## Također pogledajte 
* Cigareta

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Edith Abbott, "Employment of Women in Industries: Cigar-Making: Its History and Present Tendencies," *Journal of Political Economy,* vol. 15, no. 1 (January 1907), pp.&nbsp;1–25. In JSTOR 
* Patricia A. Cooper, *Once a Cigar Maker: Men, Women, and Work Culture in American Cigar Factories, 1900–1919* Urbana, IL: University of Illinois Press, 1987.

Kategorija:Duhan
Kategorija:Pušenje
Lecitin citrat

**Lecitin citrat** je aditiv za hranu. U hemijskom smislu on je so limunske kiseline i lecitina. Ima E-oznaku E344. Služi kao antioksidans i regulator kiselosti radi dužeg očuvanja hrane. Njegova upotreba nije dozvoljena u EU, Australiji i Novom Zelandu.

## Reference 
## Vanjski linkovi
* http://www.halal.ba, podaci o E-brojevima (bos.)
* NutritionHealthConnection
* Lecithin citrate na creative-enzymes

Kategorija:E-brojevi
Kategorija:Soli
Hispaniola

mini|desno|300px|Ostrvo Hispaniola
**Hispaniola** (špan. *La Española* "špansko ostrvo") je drugo po veličini ostrvo u Karipskom moru, poslije Kube, sa površinom od oko 74.700&nbsp;km2. Nalazi se između Kube na zapadu i Portorika na istoku. Zapadna trećina ostrva je u sastavu Haitija, a istočne dvije trećine u sastavu Dominikanske Republike. Ostrvo je otkrio Kristofor Kolumbo 5. decembra 1492, a na njegovom drugom putovanju 1493. je osnovana prva španska kolonija na ostrvu. Na haićanskom dijelu ostrva žive pretežno crnci, a na dominikanskom pretežno miješano stanovništvo. Na ostrvu živi 18.466.497 stanovnika (2005).

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Geografija Dominikanske Republike
Kategorija:Geografija Haitija
Kategorija:Ostrva
Fitinska kiselina

**Fitinska kiselina** (poznata i kao *inozitol heksakisfosfat*, *IP6*, *fitat*, po IUPAC-u *(1R,2R,3S,4S,5R,6S)-cikloheksan-1,2,3,4,5,6-heksail heksakis[dihidrogen (fosfat)]*) je zasičena ciklična organska kiselina otkrivena 1903. godine. Ona je osnovni oblik skladištenja fosfora u mnogim biljnim tkivima, naročito u klicama i sjemenu. Fitinsku kiselinu čovjek i nepreživajuće životinje ne mogu probavljati, tako da ona za njih nije izvor niti fosfata ni inozitola, ukoliko se direktno unosi u organizam.

Kao prehrambeni aditiv, fitinska kiselina se označava E-brojem E391.

## Reference 
Kategorija:E-brojevi
Kategorija:Organofosfati
Kategorija:Fitohemikalije
Kategorija:Prehrambeni aditivi
Kategorija:Prezervativi
Reynoldsov broj

U mehanici fluida i aerodinamici, **Reynoldsov broj** je iznos odnosa inercijalnih sila (*vsρ*) i viskoznih sila (*μ/L*), te on pokazuje relativnu bitnost ove dvije sile za date uslove strujanja.

## Definicija 
Najčešće se piše na slijedeći način:

: \mathit{Re} = \frac{\mbox{Dinamički pritisak}}{\mbox{Smičući napon}} = {\rho v_{s}^2/L \over \mu v_{s}/L^2} = {\rho v_{s} L\over \mu} = {v_{s} L\over \nu} = \frac{\mbox{Inercijalne sile}}{\mbox{Viskozne sile}}

gdje je:
* *v*s brzina fluda u ms−1
* *L* karakteristična dužina m
* μ je (apsolutna) viskoznost fluida Nsm−2 ili Pa·s
* ν je kinematička viskoznost fluida, definisana kao ν = μ/ρ, u m2s−1
* ρ je gustoća fluida u kgm−3

## Tipične vrijednosti Reynoldsovog broja 
* Spermatozoid ~ 1×10−2
* Krvotok u mozgu ~ 1×102
* Krvotok u aorti ~ 1×103
* Osoba koja pliva ~ 4×106
* Plavi kit ~ 3×108
* Veliki brod (RMS Queen Elizabeth 2) ~ 5×109

## Također pogledajte 
* Darcy-Weisbachova jednačina
* Hagen-Poiseuilleova jednačina
* Navier–Stokesove jednačine
* Reynoldsov transportni teorem
* Prijelazno strujanje

## Reference 
## Literatura 
* https://web.archive.org/web/20090916132109/http://158.110.32.35/download/CERN07/R_ARFM_90.pdf Rott, N., “Note on the history of the Reynolds number,” Annual Review of Fluid Mechanics, Vol. 22, 1990, str. 1–11.
* Zagarola, M.V. and Smits, A.J., “Experiments in High Reynolds Number Turbulent Pipe Flow.” AIAApaper #96-0654, 34th AIAA Aerospace Sciences Meeting, Reno, Nevada, January 15 - 18, 1996.
* Jermy M., “Fluid Mechanics A Course Reader,” Mechanical Engineering Dept., University of Canterbury, 2005, str. d5.10.
* Hughes, Roger "Civil Engineering Hydraulics," Civil and Environmental Dept., University of Melbourne 1997, str. 107-152
* Fouz, Infaz "Fluid Mechanics," Mechanical Engineering Dept., University of Oxford, 2001, pp96
* E.M. Purcell.  "Life at Low Reynolds Number", American Journal of Physics vol 45, p.&nbsp;3-11 (1977)http://jilawww.colorado.edu/perkinsgroup/Purcell_life_at_low_reynolds_number.pdf
* Truskey, G.A., Yuan, F, Katz, D.F.  (2004). *Transport Phenomena in Biological Systems* Prentice Hall, str. 7. .  .

## Vanjski linkovi 
* Gas Dynamics Toolbox Calculate Reynolds number for mixtures of gases using VHS model
* Browser-based Reynolds number calculator.

Kategorija:Dinamika fluida
Kategorija:Aerodinamika
Kategorija:Cjevovodi
Kategorija:Konvekcija
Guma

mini|Automobilska guma
**Guma** je elastični produkt, koji se dobije prevođenjem prirodnog ili sintetskog kaučuka u umreženu strukturu. To je materijal koji se može reverzibilno deformirati u širokom temperaturnom intervalu. Povezivanje makromolekula kaučuka se naziva vulkanizacija.

mini|lijevo|Struktura izoprena

## Prirodni kaučuk
Prirodni kaučuk je lančani polimer izoprena (2-metil-1,3-butadiena). Sumarna formula kaučuka je (C5H8)n sa srednjom molekularnom masom oko 2 000 000.

## Sintetski kaučuk
Sintetski kaučuk je najprije podrazumijevao produkte koji su hemijski slični prirodnom kaučuku. Kasnije su se u tu kategoriju uvrstili i spojevi koji nemaju sličnosti po hemijskoj građi sa prirodnim kaučukom. Homolozi izoprena se mogu polimerizirati u produkte slične kaučuku. Kao monomeri najbolje odgovaraju dieni sa konjugovanim vezama. Prisustvo dvostrukih veza omogućava naknadnu vulkanizaciju.

Kategorija:Guma
Atwoodov broj

**Atwoodov broj** je bezdimenzionalna veličina u dinamici fluida koji se koristi za proučavanje hidrodinamičkih nestabilnosti kod tokova sa slojevito raspoređenom gustoćom. 
To je bezdimenzionalni omjer gustoća definisan kao:

: A = \frac{\rho_1 - \rho_2} {\rho_1 + \rho_2} 

gdje je

: \rho_1 = gustoća težeg fluida
: \rho_2 = gustoća lakšeg fluida

## Polje primijene 
Atwoodov broj je važan parametar u proučavanju Rayleigh–Taylorove i Richtmyer-Meshkove nestabilnosti. Kod Rayleigh–Taylorove nestabilnosti, udaljenost penetracije mjehurića teškog fluida u lahki fluid je funkcija od ubrzanja na vremenskoj skali, A g t^2 gdje je *g* gravitaciono ubrzanja, a *t* je vrijeme.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://resources.wolframcloud.com/FormulaRepository/resources/Atwood-Number
* https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-fluid-mechanics/article/atwoodnumber-dependence-of-hydrodynamic-instability-driven-by-a-strong-shock-wave/62F19BF9143E60DB20CEE5CB849EC795

Kategorija:Dinamika fluida
Pitotova cijev

**Pitotova cijev** je posebno konstruisana kratka cijev koja se postavlja s vanjske strane aviona u smjeru relativne struje zraka. Kroz centralni otvor prikuplja se ukupni pritisak strujanja zraka, a kroz bočne otvore u vidu sitnih rupica prikuplja se statički pritisak.

**Pitotova cijev,** također i **Pitotova sonda**) mjeri brzinu protoka fluida. Izumio ju je francuski inženjer Henri Pitot tokom svog rada s akvaduktima, a rad je objavljen 1732. godine, a Henry Darcy ju je modificirao u moderni oblik 1858. godine. Široko se koristi za određivanje brzine aviona; brzine brodova na vodi; i brzine protoka tečnosti, zraka i plinova u industriji.
mini|197x197px|desno|Pitotova cijev

Pomoću Pitotove cijevi brzinomjer aviona mjeri brzinu. Prema Bernoullijevoj jednačini:

P_t = P_s + \frac{\rho \cdot v^2}{2}

dobije se da je brzina zraka u slobodnoj struji:

V = \sqrt \frac{2(P_t - P_s)}{\rho }

(V = brzina, P = pritisak i ρ = gustoća).

Pomoću vrijednosti statičkog pritiska visinomjer pokazuje apsolutnu visinu aviona.
lijevo|mini|150x150piksel|Pitotova cijev spojena na manometar
[mini|168x168piksel|Avioni koriste Pitotove cijevi za mjerenje brzine zraka. Ovaj primjer, iz [Airbus A380|Airbusa A380, kombinuje Pitotovu cijev (desno) sa statičkim otvorom i lopaticom za određivanje napadnog ugla (lijevo). Strujanje zraka je zdesna nalijevo.]]

## Također pogledajte 
* Machov broj
* Henri Pitot
[mini|[Bolid Formule 1 tokom testiranja s ramovima koji drže mnogo Pitotovih cijevi]]

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 3D animacija principa mjerenja protoka diferencijalnog pritiska Pitotove cijevi
* How 18th Century Technology Could Down an Airliner (wired.com)

Kategorija:Dijelovi aviona
Kategorija:Avionski instrumenti
Kategorija:Francuski izumi
2-hloropropionska kiselina

**2-hloropropionska kiselina** je hemijski spoj koji spada u karboksilne kiseline. Hemijska formula joj je CH3CHClCO2H. To je bezbojna tekućina, jedna od najjednostavnijih hiralnih hlorokarboksilnih kiselina. Od nedavno je dostupna u formi pojedinačnog enantiomera. Veoma je otrovna i korozivna.

## Dobijanje
U vidu čistog *S* enantiomera može se dobiti iz alanina putem diazotizacije.

## Reakcije
Redukcija S-2-hloropropionske kiseline sa litij aluminij-hidridom daje S-2-hloropropanol, najjednostavniji hloroalkohol. Ovaj alkohol može putem ciklizacije djelovanjem kalij-hidroksida, izazvati dehidrohalogenaciju te kao rezultat dati epoksid R-metiloksiran.

:300px

## Sigurnost
Općenito, α-halokarboksilne kiseline i njihovi esteri su sredstva pogodna za alkilaciju, te se s njima mora pažljivo rukovati. 2-hloropropionska kiselina je neurotoksin.

## Reference
Kategorija:Karboksilne kiseline
Kategorija:Organohlorni spojevi
Bezdimenzijska veličina

U dimenzionalnoj analizi, **bezdimenzionalna veličina** (ili preciznije, **veličina sa dimenzijom 1**) je veličina bez ikakvih fizikalnih jedinica, te je zbog toga čisti broj. Takav je broj tipično definisan kao proivod ili omjer veličina koje imaju jedinice, na taskav način da se sve te jedinice na kraju pokrate jedna sa drugom.

## Spisak bezdimenzionalnih veličina 
Postoji beskonačno bezdimenzionalnih veličina, te se one često nazivaju i brojevi. Neki od tih, koji se koriste često, dobili su imena, kao što piše u slijedećoj tabeli:

## Također pogledajte 
* Dimenzionalna analiza
* Normalizacija (statistika) i Standardizovani moment, analogni koncepti u statistici

## Vanjski linkovi 
* Biografije 16 naučnika koji du dali svoj doprinos proučavanju bezdimenzionalnih velčina
* How Many Fundamental Constants Are There? by John Baez
* NRL Plasma Formulary , Dimensionless Numbers of Fluid Mechanics, pp. p. 23 , p. 24  and p. 25 ), J.D. Huba, Naval Research Laboratory (2007)
* Systematic Search for Expressions of Dimensionless Constants using the NIST database of Physical Constants Mike Sheppard, 2007

Kategorija:Fizikalne konstante
Avitaminoza

**Avitaminoze** su oboljenja koja se javljaju nedostatkom nekog od vitamina. Također mogu biti uzrokovane poremećajem u metaboličkoj konverziji (npr. triptofana u niacin).
Historija otkrivanja nedostataka vitamina napredovala je stoljećima, od zapažanja da se određena stanja - na primjer, skorbut - mogu spriječiti ili liječiti određenom hranom koja ima visok sadržaj potrebnog vitamina, do identifikacije i opisa specifičnih molekula esencijalnih za život i zdravlje. Tokom 20. stoljeća, nekoliko naučnika je dobilo Nobelovu nagradu za fiziologiju ili medicinu ili Nobelovu nagradu za hemiju za njihovu ulogu u otkriću vitamina.
[mini|[Jack Drummondov članak od jednog paragrafa iz 1920. godine koji je pružio strukturu i nomenklaturu koja se danas koristi za vitamine]]

### Tipovi
Poznati su sljedeći tipovi avitaminoza i oni uzrokuju:
*vitamin A - kseroftalmija ili noćno sljepilo
*tiamin - beriberi
*niacin - pelagra
*vitamin B12 - megaloblastična anemija
*vitamin C - skorbut
*vitamin D - rahitis
*vitamin K - krvarenje

## Reference 
Kategorija:Ishrana
Kategorija:Nedostaci vitamina
Bagnoldov broj

**Bagnoldov broj**, nazvan po Ralphu Algeru Bagnoldu, korišten kod cirkulacije sa granularnim tokom, je bezdimenzionalna veličina definisana kao:

: Ba=\frac{mD^2\gamma}{2\gamma_e\mu}

gdje je m masa, D prečnik granule, \gamma površinski napon, te \mu je viskoznost fluida.

Bagnold je izvodio eksperimente sa kuglicama od voska prečnika 1 mm potoljenim u mješavinu glicerina, vode i alkohola were sheared in a coaxial cylinder rheometer. Reometar je pamentno dizajniran, tako da je mogao mjeriti i smicajne i normalne sile koje dijeluju na zidove. Identifikovao je dva različita strujna režima: makroviskozni i inercijalni (od granule). Ovi režimi se mogu razlikovati koriteći veličinu koja se naziva Bagnoldov broj.

## Također pogledajte 
* Binghamova plastika

## Reference 
## Vanjski linkovi 
*Granular Material Flows at N.A.S.A
*https://resources.wolframcloud.com/FormulaRepository/resources/Bagnold-Number

Kategorija:Granularni materijali
Sedam sekretara SKOJ-a

**Sedam sekretara SKOJ-a** naziv je za sedmoricu jugoslavenskih komunista koji su između 1920. i 1930. godine bili sekretari, odnosno vodili Savez komunističke omladine Jugoslavije (SKOJ), podmladak tada ilegalne Komunističke partije Jugoslavije. Ovih sedam mladića su stradali za vrijeme Šestojanuarske diktature - ili u oružanim sukobima s policijom Kraljevine Jugoslavije, ili od posljedica mučenja. Zbog toga su stekli status mučenika među jugoslavenskim komunistima, a poslije Drugog svjetskog rata su ih vlasti FNRJ pokopale u Grobnici narodnih heroja na zagrebačkom groblju Mirogoj.

Tokom postojanja Socijalističke federativne republike Jugoslavije (SFRJ), u periodu od 1945. do 1990. godine vršena je popularizacija sedmorice sekretara SKOJ-a - njihova imena nosila su mnoge ulice, škole i druge organizacija, kao i omladinske radne brigade. Njima u čast bila je nazvana i jedna od najprestižnijih nagrada u Jugoslaviji, koja je dodeljivana mladima. Sedam sekretara SKOJ-a su bili:

* Josip Debeljak
* Josip Kolumbo
* Pavle Paja Marganović
* Janko Mišić
* Mijo Oreški
* Pero Popović Aga
* Zlatko Šnajder

## Ekranizacija 
Godine 1978. Televizija Beograd je snimila televizijsku seriju „Sedam sekretara SKOJ-a“. Ova serija prikazivala je njihove živote u periodu od 1922. do 1931. godine i snimljena je po motivima knjige „Sedam sekretara SKOJ-a“ Slobodana Petrovića. Scenarista i režiser serije je bio Dragoslav Lazić, a likove sedmorice sekretara SKOJ-a su igrali tada mladi glumci - Predrag Miki Manojlović (Zlatko Šnajder), Žarko Radić (Janko Mišić), Milan Gutović (Mijo Oreški), Goran Pleša (Paja Marganović), Enver Petrovci (Josip Kolumbo), Svetozar Cvetković (Pero Popović Aga) i Lepomir Ivković (Josip Debeljak).

## Reference 
## Literatura 
* Mala enciklopedija Prosveta. Beograd, 1959. godina.
* Enciklopedija Jugoslavije (knjiga osma). „Jugoslovenski leksikografski zavod“, Zagreb 1971. godina.
* Sedam sekretara SKOJ-a (Slobodan Petrović). „Rad“, Beograd 1979. godina.

Kategorija:Historija Jugoslavije
Kategorija:Savez komunista Jugoslavije
Trazimensko jezero

**Trazimensko jezero** (ital. *Lago Trasimeno*) je najveće jezero na italijanskom poluostrvu sa površinom od 128&nbsp;km2, malo manje od jezera Como. Rijeka Tiber teče nekih tridesetak kilometara istočno od jezera, ali jezero i rijeka su odvojeni brežuljcima. U jezero i iz jezera ne teče nijedan važniji vodotok, a razina vode se tokom godine mijenja u skladu s kišnicom i potražnjom vode iz obližnjih gradova, sela i farmi.

U blizini jezera je došlo do Trazimenske bitke između Rimljana i Kartaginjana 217. godine p. n. e. tokom Drugog punskog rata.

## Također pogledajte 
* Bitka kod Trazimenskog jezera
* Umbrija

## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Jezera u Italiji
Prijedorsko polje

**Prijedorsko polje** je geografska oblast na području sjeverozapadnog dijela Bosne i Hercegovine u kojem je smješten grad Prijedor.

Na sjeveru ga ograničava masiv Kozare, na jugu se širi preko lijeve obale rijeke Sane do pred Sanski Most, dok ga na zapadu ograničava selo Blagaj. Istočna granica mu je negdje pred Omarskom.

Nadmorska visina je između 135 i 170 m.

Kategorija:Polja u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Prijedor
Kategorija:Bosanska krajina
Kategorija:Regije Bosne i Hercegovine
Čizma

mini|desno|250px|Obične gumene čizme
**Čizma** (mn. **čizme**) jest vrsta obuće koja prekriva stopalo do članka ili se uzdiže do koljena, pa čak i do kukova. Većina čizama ima petu, koja se razlikuje od ostatka podloge. Tradicionalno se prave od kože ili gume, ali moderne čizme prave se od različitih materijala. Čizme su građene tako da sprečavaju ulazak vode, snijega, blata i druge prljavštine. Većina čizama ima funkciju toplotnog izolatora.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* 

Kategorija:Obuća
Koža (materijal)

mini|Koža
**Koža** je materijal koji se dobija štavljenjem sirove životinjske kože. Upotreba životinjske kože je počela u davnoj prošlosti čovjeka. Kako sirova koža postaje vremenom kruta i lomljiva, to je navelo čovjeka da je obrađuje. Najraniji oblik prerade kože se sastojao u dimljenju i podmazivanju masnoćom. Iz ovih djelatnosti je razvijen zanat, a zatim i industrijska grana - kožarstvo. Kožarstvo je uznapredovalo pronalaskom hromnog štavljenja. Pojedini vještački materijali danas zamijenjuju kožu, ali nemaju toliko dobre osobine kao prirodna štavljena koža.

## Hemijski sastav 
Sirova koža u prosjeku ima sljedeći hemijski sastav: 65% voda, 1% masti, 0,5% mineralne supstance, a ostatak su bjelančevine (kolagen, keratin i elastin). Za industrijsku upotrebu su interesantni samo vlaknaste bjelančevine (kolagen i elastin), a keratin se odstranjuje.

## Sirovine 
Osnovne sirovine u kožarstvu su kože domaćih životinja (goveđa i teleća), konjska, svinjska, ovčija koža. Osim toga koriste se i kože nekih divljih životinja i gmizavaca.To su koža: zmije,leoparda, tigra, antilope, krokodila i druge.
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Moderne zanatlije - koža, RTS Sasvim prirodno - Zvanični kanal

Kategorija:Prirodni materijali
Kategorija:Tekstil
Ligursko more

mini|desno|300px|Karta regije sa označenim Ligurskim morem (Ligurian Sea)
**Ligursko more** (ital. *Mar Ligure*, fr. *Mer ligurienne*, lat. *Mare Ligusticum*) je dio Sredozemnog mora koji se nalazi između Italijanske obale i ostrva Korzika i Elba. More je najvjerovatnije nazvano prema Ligurima.

## Geografija 
Zemlje koje imaju izlaz na ovo more su Italija, Francuska i Monako. Ovo more dotiče se s Tirenskim morem i zapadnim dijelom Sredozemnog mora. Rijeka Arno ulijeva se s istočne strane u Ligursko more, kao i mnoge druge rijeke koje dolaze s Apenina (Magra, Serchio). Najveća dubina od 2.850 m nalazi se sjeveroistočno od Korzike. Najvažnije luke na ovom moru su Genova, La Spezia i Livorno.

## Vanjski linkovi 
Kategorija:Geografija Francuske
Kategorija:Geografija Italije
Kategorija:Geografija Monaka
Kategorija:Italijanska mora
Kategorija:Mediteran
Kategorija:Mora
Kategorija:Sredozemno more
Helmuth James Graf von Moltke

**Helmuth James graf von Moltke** rođen je 11. marta 1907. na dobru Kreisau i ubijen je 23. januara 1945. u Berlin-Plötzensee. Njemački pravnik i borac otpora.

## Ideja demokratskog otpora 
Graf Moltke poslije studija prava na univerzitetu u Berlinu povremeno radi kao advokat ali se i često povlači obrađivanju svog imanja u Kreisau. Oko Moltkea, koji od 1939. do 1945. radi kao pravnik za ratna i ljudska prava u glavnoj komandi njemačke vojske (*OKW-Oberkommando der Wehrmacht*), sakuplja se takozvani Kreisaški krug otpora (*Kreisauer Kreis*). Njegov otpor se predstavlja u diskusijama o jednoj poslijehitlerskoj Njemačkoj na bazi krišćanskog odgoja njegove porodice. Pošto nije vođen destruktivnim mislima kao Goerleder, on se oslanja na moralne i socijalne, te demokratske reforme u Njemačkoj poslije Hitlera. Njegova privatna blizina admiralu Canaris-u (šef njemačke špijunaže od 1935.-1944.) daje mu mogućnost pristupa tajnim izvorima i blizini Hitlera, ali zbog svog krišćanskog uvjerenja on striktno odbija ideju atentata.

U vezi sa aferom oko Solfskog Kruga (Solf-Kreis) je 19. aprila 1944. uhapšen i iako nije bio upućen u planove atentata od 20. jula 1944., je od strane "narodnog" suda (*Volksgerichtshof*) osuđen na smrt.

Moltke u svom radu pokazuje jednu pacifističku vrstu otpora naspram Stauffenberga koji forsira ubistvo Hitlera.

## Reference 
Kategorija:Njemački političari
Kategorija:Biografije, Kreisau
Kategorija:Rođeni 1907.
Kategorija:Umrli 1945.
Esperanza (Enrique Iglesias)

**"Esperanza"** () naziv je prvog singla Enriquea Iglesiasa s njegovog trećeg studijskog albuma *Cosas del amor*. Izdala ga je Fonovisa 7. septembra 1998.

## O pjesmi 
Napisali su je Enrique Iglesias i Chein García-Alonso, koji je poslije također napisao tekstove za Iglesiasove singlove "Experiencia religiosa" i "Revolución". Producirao ju je Rafael Pérez-Botija, koji je sarađivao s Iglesiasom na nekim prethodnim pjesmama. Spot za ovu pjesmu uradio je Jaume Collet-Serra.

## Uspjeh 
Pjesma je debitirala na *Billboardovoj* top-listi Hot Latin Tracks na četvrtom mjestu 26. septembra 1998. i u ostala sljedećih nekoliko sedmica. Danas 24. oktobra iste godine dospjela je na prvo mjesto top-liste i na vrhu se zadržala četiri sedmice. Petnaest sedmica provela je u prvih 10, a 24 sedmice u prvih 40.

## Top-liste 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Tekst pjesme 
* "Esperanza" na Iglesiasovom zvaničnom YouTube kanalu

Kategorija:Pjesme Enriquea Iglesiasa
Kategorija:Singlovi iz 1998.
WYSIWYG

desno|mini|300px|WYSIWYG program na lijevoj strani. Na desnoj strani program koji koristi LaTeX za formatiranje dokumenta
**WYSIWYG** je engleska skraćenica za *What You See Is What You Get*, ili u prijevodu *šta vidiš je šta dobiješ*. Ova skraćenica se koristi prvenstveno u računarstvu za opisivanje sistema u kojima je sadržaj za vrijeme pravljena istog prikazan na veoma sličan način kao i konačni prikaz sadržaja. Konačni prikaz sadržaja može biti ispisan dokument ili web stranica.

Primjer WYSIWYG sistema su Microsoft Office i OpenOffice, programski jezici vizuelnog okruženja Visual Studio i Delphi, te svi programi za crtanje kao Photoshop i AutoCAD i sl. 
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* http://www.theverge.com/2012/6/22/3110130/wikimedia-visual-editor-prototype (en)
* http://catb.org/~esr/jargon/html/W/WYSIWYG.html (en)
Kategorija:Računarstvo
LaTeX

desno|mini|LaTeX logo

**LaTeX** je opisni jezik i sistem za pripremanje dokumenata za TeX, program koji se koristi za komponiranje teksta. Ime jezika se izgovara kao *lateh*, ponekad i kao *latek*.

LaTeX se najčešće koristi od strane matematičara, naučnika kao i ostalih osoba unutar akedemskog svijeta. Također upotreba LaTeX-a među profesionalnim korisnicima je raširena dok je pak upotreba ovog opisnog jezika među običnim korisnicima zanemarljiva.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:TeX
Kategorija:Računarstvo
Partizan (čvor)

* Pripadnik Partizana
* Sportsko društvo Partizan iz Beograda
** FK Partizan
** KK Partizan
** VK Partizan
** RK Partizan
** OK Partizan
** HK Partizan
Krvni sud

mini|desno|250px|Arterijski sistem kod čovjeka
**Krvni sudovi** ili **krvne žile** su dio kardiovaskularnog sistema čija je funkcija prenošenje krvi kroz tijelo. Najvažnije krvne žile su arterije, koje odvode krv iz srca i vene koje vraćaju krv prema srcu.

## Anatomija 
Svi krvni sudovi u osnovi imaju istu građu. Iznutra su presvučene endotelom koji je okružen subendotelom, vezivnim tkivom. Oko njega nalazi se sloj vaskularnog glatkog mišićnog tkiva, koje je visoko razvijeno kod arterija. Na kraju se nalazi daljnji sloj vezivnog tkiva poznat kao *tunica adventitia* koji sadrži nerve koji opskrbljuju mišićni sloj, kao i kapilare u većim krvnim sudovima.

## Vrste 
Vrste krvnih sudova su:

* Arterije
* Arteriole
* Kapilari
* Venule
* Vene

## Također pogledajte
*Tunica interna
*Tunica media
*Tubica externa

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Kardiovaskularni sistem
Velike šuplje vene

mini|desno|250px|Anatomski položaj šupljih vena (plava boja)
**Velike šuplje vene** () su dvije najveće vene u ljudskom organizmu u kojima se sakuplja krv iz cijelog organizma i vraća ka srcu. Obje se ulijevaju desnu srčanu pretkomoru.

Kod ljudi ove dvije vene se zovu gornja šuplja vena (*vena cava superior*) i donja šuplja vena (*vena cava inferior*).

Gornja šuplja vena dovodi krv iz područja glave i ruku, a donja (koja je i najveća vena u organizmu) iz donjih dijelova tijela.

Kod životinja radi drukčijeg anatomskog položaja ove vene nose nazive "prednja šuplja vena" (*vena cava cranialis*) i "zadnja šuplja vena" (*vena cava caudalis*).

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/vena-cava/
* http://www.madsci.org/posts/archives/2000-07/963290200.An.r.html

Kategorija:Kardiovaskularni sistem
Plućne arterije

mini|desno|350px|Plućni krvni sistem
**Plućne arterije** () su one arterije koje vode krv iz srca u pluća. To su jedine arterije (uz pupčane arterije kod fetusa) koje vode vensku krv (bez kisika).

## Anatomija 
Plućno arterijsko stablo počinje u desnoj komori srca, koja je u ovom dijelu lijevkasto proširena u arterijsku kupu (*conus arteriosus*). Između plućnog stabla i desne komore nalazi se plućni zalistak.

To je kratak, ali širok krvni sud dužine 4-5 cm i širine oko 3 cm. Najvećim dijelom leži u perikardu (oko 2/3). Plućno arterijsko stablo ide nagore i pozadi prema račvanju dušnika. U početku se nalazi ispred korjena aorte, a zatim ukršta sa zadnje strane lijevu stranu ushodne aorte i podlači se kroz luk aorte.

Plućno arterijsko stablo se završava račvanjem, kojim se dijeli na lijevu i desnu plućnu arteriju. Ova račva nalazi se ispod luka aorte i ispred račvanja dušnika.
## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Kardiovaskularni sistem
Perikard

mini|desno|300px|Unutrašnji zid perikardijalne vreće
**Perikard** (grč. περί - peri = oko'lo' + κάρδιον - *karion* = srce) ili **srčana maramica** je vreća koja obavija srce i početke većih krvnih sudova.

## Anatomija 
Postoje dva sloja perikardijalne vreće, fibrozni i serozni. Serozni perikard se sastoji iz dva sloja, jedan koji naliježe na fibrozni perikard, i visceralni koji naliježe direktno na srce i tada nosi naziv epikard. Između ova dva sloja seroznog perikarda se nalazi perikardijalna šupljina koja je normalno podmazana perikardijalnom tečnosti. Prevelika količina ove tečnosti može dovesti do srčane tamponade, odnosno kompresije srca.

Upala perikarda se naziva perikarditis.

## Također pogledajte
*Endokard

## Reference
## Vanjski linkovi
Epikard

**Epikard** predstavlja vanjski sloj zida srčanog mišića. Nekad se smatra kao unutrašnji sloj perikarda (visceralni perikard).

Funkcija ovog tkiva je zaštitna funkcija. Epikard proizvodi perikardijalnu tečnost koja olakšava kretanje srca u srčanoj kesi. Za vrijeme kontrakcije komora, talas depolarizacije se kreće od endokarda ka epikardu.

Subepikardni sloj čini pretežno masno tkivo i najdeblji je u srčanoj brazdi, koja odvaja pretkomore od komora (*sulcus coronarius*).

## Također pogledajte 
* Miokard
* Endokard

## Reference
Targelion

**Targelion** je imaginarna zemlja iz Tolkinovih djela. Targelion se nalazio u istočnom Beleriandu, i bio je dio prostranstva koje se nalazilo između rijeke Gelion i Plavih planina. Međutim, pošto se Targelion nalazio sjeverno od rijeke Askar, nije računat kao dio Osirijanda. Na sjeveru ove zemlje se nalazilo mračno jezero Helevorn. U Prvom dobu sunca, Karantir, sin Feanorov, je ovdje osnovao jedno vilenjačko kraljevstvo. Po njemu je ova zemlja dobila novo ime: ***Dol Karantir*** iliti **Zemlja Karantirova**. Jedan dio Edaina je nakratko boravio ovdje, prije nego što su otišli u Hitlum. u Bici iznenadnog plamena, zmaj Glaurung je sa Orcima protjerao Karantira i opustošio Targelion. Targelion je potopljen u more, zajedno sa ostatkom Belerianda, nakon Rata bijesnih.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Lokacije Srednje zemlje
Maseni protok

**Maseni protok** predstavlja kretanje mase po vremenu. Njena jedinica je masa kroz vrijeme, odnosno kilogram po sekundi u SI sistemu jedinica.

Maseni protok je definisan kao količina mase koja prođe u određenom vremenskom intervalu:
:\dot m = \frac{dm}{dt}

Maseni protok može se izračunati iz gustoće fluida, njegove brzine, te pomoću površine poprečnog presjeka protoka.

:*{\dot m}* = {\rho \cdot v\cdot A}
gdje je:
:*{\dot m}* = maseni protok
:*{\rho }* = gustoća
:*v* = brzina
:*A* = površina poprečnog presjeka

Maseni protok može se izračunati i množenjem zapreminskog protoka sa gustoćom.

:*{\dot m}* = {\rho \cdot Q}
gdje je:
:*{\rho }* = gustoća
:Q = volumski protok

## Također pogledajte 
* Mjerač masenog protoka
* Zapreminski protok
* Protok
* Dinamika fluida 
* Kontroler masenog protoka

Kategorija:Dinamika fluida
Kategorija:Fizikalne veličine
Vojača Kotromanić

**Vojača** ( Prozor ? 1417 - prije 1463 ) je bila bosanska kraljica kao prva supruga bosanskog kralja Stjepana Tomaša.

Vojača je bila patarenka i nije bila plemenitog roda, a neki smatraju da je porijeklom bila Ramkinja.

## Brak 
Za Stjepana Tomaša se udala prije njegovog dolaska na prijestolje i to po bogumilskom obredu (takozvanom "*običaju domovine*"), što znači se Tomaš obavezao da će joj biti vjeran sve dok mu ona bude "dobra i vjerna". Sa Stjepanom Tomašem Vojača je imala sina, Stjepana Tomaševića.

### Kraljica 
Nakon što je Stjepan Tomaš proglašen kraljem Bosne, Vojača je postala kraljica Bosne. Međutim, nije bila smatrana podobnom za titulu bosanske kraljice pošto je moćno plemstvo nije željelo prihvatiti kao takvu, pa je Stjepan Tomaš stoga tražio ženu višeg roda. Iako je Vojačin brak sa Stjepanom Tomašem u Katoličkoj crkvi, kojoj je Stjepan Tomaš sada pripadao, smatran nevažećim, ipak se smatrao nekom vrstom predbračnog ugovora, te je papa Eugen IV morao poništiti taj "ugovor" kako bi se Stjepan Tomaš mogao ponovo oženiti. Poništenje je izdato 29. maja 1445. Stjepan Tomaš je zatim oženio Katarinu Kosaču, kćer hercega Stjepana Vukčića Kosače.

## Po poništenju braka 
Po poništenju braka Vojača se vjerovatno sklonila u samostan  Posljedni spomen Vojače je u kasnu jesen 1446. godine kao jedna od nekoliko ljudi koji putuju preko Popovog polja.

## Također pogledajte 
* Vitača

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* http://www.agencija-jajce.ba/ba/index.php/vijesti/307-stjepan-tomasevic-posljednji-bosanski-kralj
* https://web.archive.org/web/20160305094750/http://www.zlatkolukic.com/documents/16.Kotromanici.pdf

Kategorija:Supružnici bosanskih vladara
Kategorija:Kotromanići
Medveščak

mini|desno|250px|Lokacija Medveščaka unutar Zagreba
**Medveščak** je naziv ulice u gradu Zagrebu, istoimenog potoka, djela grada i nekadašnje općine u sastavu grada Zagreba.

* *Potok Medveščak* (također zvan i Crikvenik) izvire na Medvednici iznad Kraljičinog zdenca, prolazi kroz retencijski (brane protiv poplava) sistem kod Šestinskog lagvića, nakon koje prelazi u betonski kanal, a pod zemlju prelazi kod Ksaverske ceste, te teče dalje, između ostalog, i ispod sadašnje Tkalčićeve ulice, koja se do 1913. zvala Potok.
* *Ulica Medveščak* počinje kod parka Ribnjak i vodi na sjever do Gupčeve zvijezde.
* *Općina Medveščak* je obuhvatala noviji dio središta grada (građen u prvom dijelu 20. vijeka) - istočno od Draškovićeve, zapadno od Heinzelove, a sjeverno od željezničke pruge, na sjever, obuhvatajući i mnoge dijelove grada na brdima kao što je Šalata.

U sastavu uprave grada Zagreba ustanovljenoj 1999. dio oko ulice Medveščak pripada u gradsku četvrt Gornji grad - Medveščak.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Zagreb
Mjerač masenog protoka

mini|Mjerač masenog protoka
**Mjerač masenog protoka**, poznat i pod nazivima **inercijalni mjerač protoka** i **Coriolisov mjerač protoka**, je sprava koji mjeri koliko fluida protiče kroz cijev. On ne mjeri volumen fluida koji struji kroz cijev; on mjeri količinu mase koja protiče kroz napravu. 

Mjerenje zapreminskog protoka proporcionalno je masenom protoku samo kada je gustoća fluida konstantna. Ako fluid ima varijabilnu gustoću, ili ako sadrži mjehuriće, tada volumski protok pomnožen sa gustoćom ne daje tačnu mjeru masenog protoka. 

Kod mjerača masenog protoka fluid je sadržan unutar glatke cijevi, bez pokretnih dijelova koji bi se morli čistiti ili održavati, te koji bi ometali strujanje fluida unutar cijevi.

## Principi rada 
Postoje dvije osnovne konfiguracije: *zakrivljeni cijevni mjerač protoka* i *ravni cijevni mjerač protoka*. Ovaj članak govori o zakrivljenom cijevnom mjeraču i njegovom principu rada.

[frame|Rotacioni mjerač masenog protoka ilustrira princip rada vibrirajućeg mjerača masenog protoka. [:Datoteka:Coriolis meter rotating no-flow 512x512.gif|veća verzija slike ]] 

[frame|Kada fluid strujji kroz cijevi, cijevi se blago izvijaju.  [:Datoteka:Coriolis meter rotating flow 512x512.gif|veća verzija slike ]] 

[frame|desno|Dizajn zakrivljenog cijevnog mjerača masenog protoka. Vibracije u stanju u kojem nema strujanja.  [:Datoteka:Coriolis meter vibrating no-flow 512x512.gif|veća verzija slike ]] 

[frame|desno|Vibracije kada postoji maseni protok.  [:Datoteka:Coriolis meter vibrating flow 512x512.gif|veća verzija slike ]] 

## Kalibracija 
Mjerenja i masenog protoka i gustoće zavise od vibriranja cijevi. Nadalje, vibriranje cijevi zavisi od krutosti cijevi, koje opez zavisi od njene temperature. Zbog toga se, pri proračunima, temperatura mora uzeti u obzir.

## Također pogledajte 
*Mjerenje protoka
*Gaspard-Gustave Coriolis
*Coriolisov efekt

## Vanjski linkovi 
*The Micro Motion tutorial: operating principle of the **curved** tube mass flow meter 
*The Micro Motion tutorial: operating principle of the **straight** tube mass flow meter 

Kategorija:Klasična mehanika
Kategorija:Mjerači protoka
Kategorija:Masa
Hipotenzija

**Hipotenzija** je nizak   krvni pritisak, osobito u  arterijama  sistemske cirkulacije. Krvni pritisak je sila potiskivanja  protiv zidova arterija kada  je srce pumpa krv. Hipotenzija se generalno smatra ako je sistolni krvni pritisak manji od 90 milimetara žive (mm Hg) ili dijastolni manji od 60 &nbsp;mm Hg. Međutim, u praksi, za krvni pritisak  se smatra da je prenizak samo ako su prisutni nedvojbeni simptomi.

Hipotenzija je suprotna od hipertenzije, koju karakterizira visok krvni pritisak. To je najbolje shvatiti kao fiziološko stanje, a ne bolest. Jako nizak krvni pritisak  može uskratiti kisik i hranljive tvari  za mozak i druge vitalne organe, što bi dovelo do po život opasnog stanja koje se naziva  vaskularni šok. Iako je čestio povezana sa šokom, hipotenzija nije nužno indikativna za to.

Za neke osobe koje su  i  u području  gornjeeg fizičkog stanja, niski krvni pritisak je znak dobrog zdravlja i kondicije. Kod mnogih ljudi, pretjerano nizak krvni pritisak može uzrokovati vrtoglavicu i nesvjesticu ili ukazuje na ozbiljne  srčana smetnje, endokrini ili neurološki poremećaj.
## Normalno fiziološko stanje 
Krvni pritisak u organizmu je stalno regulisan od strane autonomnog nervnog sistema, uz korištenje mreže receptora, nervi i hormona, te se tako održava ravnoteža između efekata simpatetičnog nervnog sistema, koji nastoji povećati krvni pritisak i parasimpatetičnog nervnog sistema koji ga smanjuje. Sposobnost autonomnog nervnog sistema da brzo i efikasno kompenzira ove oscilacije omogućuje čovjeku da u širokom rasponu aktivnosti i pri nekim bolestima održi konstantan i prihvatljiv nivo krvnog pritiska.

## Znaci i simptomi
Kardinalni simptomi hipotenzije  su svjetlucanje ili vrtoglavica.

Ako je krvni pritisak  dovoljno nizak, javlja se nesvjestica, a često i oduzetost.
Niski krvni pritisak ponekad je povezana s određenim simptomima, od kojih su mnogi u vezi s uzrocima, a ne posljedicama  hipotenzije: 

* Bol u grudima
* Pomanjkanje daha
* Nepravilan rad srca
* Groznica veći od 38,3 &nbsp;°C 
* Glavobolja
* Ukočeni vrat
* Teška manja bol u leđima
* Kašalj sa ispljuvkom
* Dugotrajni proljevi ili povraćanje
* Dispepsija (loša probava)
* Disurija (bolno mokrenje)
* Štetni učinak lijekova
* Akutna alergijska reakcija, opasna po život 
* Napadaji
* Gubitak svijesti
* Profoundalni  umor
* Privremeno zamagljivanje ili gubitak vida
* Poremećaj vezivnog tkiva Ehlers-Danlosov sindrom
* Crna katranska stolice

## Također pogledajte
*Disautonomija
*Hipertenzija
*Krvni pritisak

## Reference
## Vanjski linkovi 
* Understanding Low Blood Pressure – the Basics WebMD
* *Hypotension* PubMed Health

Kategorija:Kardiovaskularne bolesti
Kategorija:Hipotenzija