Amid

mini|200px|Strukture tri oblika amida: organski amid, sulfonamid i fosforamid.[mini|desno|180px|Amidna [funkcionalna grupa.]]
[mini|desno|180px|Amidi imaju [konjugirani sistem koji obuhvata O, C i N atome, a koji se sastoji od molekulskih orbitala koje zauzimaju delokalizirani elektroni. Prikazana je jedna od *π* molekulskih orbitala formamida.]]
**Amidi** su organski spojevi koji imaju funkcijsku grupu sastavljenu od acil grupe (R-C=O) vezane za atom dušika. Naziv se odnosi na tu klasu spojeva, kao i na funkcijsku grupu unutar tih jedinjenja. Naziv *amid* također označava i deprotonirani oblik amonijaka (NH3) ili amina, često prikazanih kao anioni R2N-. Ovaj članak razmatra *amid* u karbonilno-dušičnom smislu.

## Struktura i vezanje 
Najjednostavniji amidi su izvedenice amonijaka u kojima je atom vodika zamijenjen acil grupom (RC(O)NH2). Blisko srodni, a znatno brojniji su amidi koji su izvedeni iz glavnih amina (R'NH2) sa formulom RC(O)NHR'. Amidi su također često izvedeni iz sekundarnih amina (R'R''NH) pa je njihova formula RC(O)NR'R*.

Amidi se uobičajeno smatraju izvedenicama karboksilnih kiselina, gdje je hidroksilna grupa zamijenjena aminom ili amonijakom.
:350px|Amide resonance:

Slobodni elektronski par dušika je delokaliziran na karbonilnu grupu, stvarajući djelimičnu dvostruku vezu između dušika i karbonilnog ugljika. U skladu s tim, dušik u amidima nije piramidan. Acetamid je opisan rezonantnom hemijskom strukturom A sa 62% i B sa 28%.

## Nomenklatura 
Prema uobičajenoj nomenklaturi, oznaka "amid" se dodaje na korijen imena kiseline. Tako se najjednostavniji amid sirćetne kiseline naziva acetamid (CH3CONH2). IUPAC preporuka je da to bude etanamid, iako se ovo i srodna formalna imena rijetko koriste. Kad je amid izveden iz glavnog ili sekundarnog oblika, zamjene na dušiku se stavljaju na početak imena. Amid koji sadrži dimetilamin i sirćetne kiseline je *N,N''–dimetilacetamid (CH3CONMe2, gdje je *Me = CH3). Uobičajeno je da se ovo ime dalje pojednostavi kao dimetilacetamid. Ciklični amidi se nazivaju laktamima, a sekundarni su ili tercijarni amidi. Funkcijske grupe koje sadrže –P(O)NR2 i -SO2NR2 su fosfonamidi, odnosno sulfonamidi.

## Sinteza 
Amidi uglavnom nastaju od karboksilnih kiselina i amina:
:RCO2H + R'R"NH \overrightarrow{\leftarrow} RC(O)NR'R" + H2O.
S obzirom na to, ova reakcija nastanka amida je nepovoljna za ravnotežu, jer postoje mnogi načini da je prebace na desnu stranu. Većina vremena odlazi u "aktiviranje" kiseline, kao naprimjer, pretvarajući je u hlorid acil (R-CO-Cl) uklanjajući HCl zarobljen putem amina.
:500px

Proizvod HCl može se neutralisati aminom, ali i dodavanjem senzorskog protona kao što je piridinski.

Najpoznatiji način korištenja ove tehnike je Schotten-Baumannova reakcija.

Druga mogućnost je da se krene od kiseline (R-CO-O-CO-R) sa oslobađanjem karboksilne kiseline, koja reaguje sa drugim ekvivalentnim aminom.

500px

Proizvedena kiselina nije dovoljna da reaguje prilikom stvaranja amida od amina.
Također je moguće koristiti aktivirane karboksilne kiseline reagense peptidnih veza, reagujući na karboksilne kiseline i amine da stvaraju soli koje se dehidracijom mogu pretvoriti u amid ili iz okima, kao u Beckmanovoj reakciji.

;Reakcije za sintezu amida

## Ostale metode 
Jednostavna reakcija između alkohola i amina nikada nije pokušana prije 2007. godine, kada je prijavljen katalizator na bazi jezgre rutenija, koji je sposoban za obavljanje "dehidrogenizacijske acilacije" 
:500px|Sinteza amida uz učešće alkohola i amina uz oslobađanje H2.

Generisanje divodikovog gasa nadoknađuje nepovoljnu termodinamiku. Smatra se da se ova reakcija odvija putewm alkoholne dehidratacije aldehida, a zatim slijedi nastanak hemiamina, pa druga dehidratacija kojom nastaje amid.  
Nije uočeno da prilikom obezvodnjavanja hemiamina nastaje imin.

## Također pogledajte 
*Amini

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://web.archive.org/web/20131026144026/http://www.organic-reaction.com/synthetic-protocols/coupling-reagents-in-amide-synthesis Sinteza amida] 
* http://www.rsc.org/Chemsoc/Chembytes/IUPACGoldbook.asp IUPAC

Kategorija:Amidi