Polonij

**Polonij** () jeste hemijski element sa simbolom **Po** i atomskim brojem 84. Otkrili su ga 1898. godine Marie Curie i Pierre Curie. To je rijetki i veoma radioaktivni element bez stabilnih izotopa. U hemijskom aspektu, polonij je veoma sličan bizmutu i teluru, a javlja se u sklopu ruda uranija. Postoji vrlo mali broj oblasti gdje se koristi polonij. Osim kao sredstvo za generiranje topline u svemirskim probama, koristi se u antistatičkim uređajima i kao izvor neutrona i alfa-čestica. Zbog svog mjesta u periodnom sistemu, gdje je uvršten u VIA grupu, polonij se ponekad smatra metaloidom.

### Izotopi 
Polonij ima 33 poznata izotopa, od kojih su svi radioaktivni. Oni imaju atomske mase u rasponu od 188 do 220 u. Izotop 210Po (vrijeme poluraspada 138,376&nbsp;dana) je najviše korišten i dostupan. 209Po (sa vremenom poluraspada od 125,2 ± 3,3 godine) jeste polonijev izotop sa najdužim vremenom poluraspada od svih njegovih izotopa. Najstabilnija klasa spojeva polonija su polonidi, koji se dobijaju direktnom reakciju dvaju elemenata. Na2Po ima antifluoritnu strukturu, a polonidi Ca, Ba, Hg, Pb i lantanoida grade rešetku sličnu NaCl, BePo i CdPo imaju strukturu wurtzita, a MgPo nikl-arsenida. Većina polonida se raspada pri zagrijavanju na oko 600&nbsp;°C, izuzev HgPo koji se raspada na približno 300&nbsp;°C te lantanoidnih polonija koji se ne raspadaju već regularno tope pri temperaturama iznad 1000&nbsp;°C. Naprimjer PrPo se topi na 1250&nbsp;°C a TmPo na 2200&nbsp;°C. PbPo je jedan od rijetkih prirodnih spojeva polonija, jer se polonij raspada alfa-raspadom dajući olovo.

Drugi spojevi polonija uključuju, između ostalih, acetate, bromate, karbonate, citrate, hromate, cijanide, formate, hidrokside, nitrate, selenate, monosulfide, sulfate i disulfate.

**Oksidi**
* PoO
* PoO2
* PoO3
**Hidridi**
* PoH2
**Halidi**
* PoX2, npr. polonij-dihlorid, PoCl2
* PoX4, npr. polonij-tetrahlorid, PoCl4
* PoF6 (uslovno)

## Otrovnost 
Polonij je veoma opasan i nema nijednu poznatu biološku ulogu.

Neke studije ukazuju da neki mikrobi mogu metilirati polonij djelovanjem metilkobalamina. Ovo je slično načinu pomoću kojeg se metiliraju i živa, selen i telur u živim bićima dajući organometalne spojeve. Studije koje istražuju metabolizam polonija-210 kod pacova pokazale su da je iz njihovih organizama izlučeno samo 0,002 do 0,009% polonija-210 u vidu isparljivog izotopa.

### Akutni efekti 
Srednja letalna doza (LD50) za akutno izlaganje radijaciji općenito iznosi oko 4,5&nbsp;Sv. Ekvivalent efektivne angažirane doze za 210Po iznosi 0,51&nbsp;µSv/Bq ako se proguta, a 2,5&nbsp;µSv/Bq ako se udahne. Stoga smrtonosna doza od 4,5 Sv može se dostići gutanjem 8,8 MBq (2.400 µCi) polonija odnosno oko 50 nanograma (ng), odnosno udisanjem 1,8 MBq (490 µC) tj. 10&nbsp;ng polonija. Po ovom računanju, jedan gram 210Po bi teoretski bio dovoljan da se otruje 20 miliona ljudi, od čega bi polovina umrla. Stvarna otrovnost polonija-210 je manja od ovih procjena, jer izlaganje radijaciji koja se proteže nekoliko sedmica (biološko vrijeme poluraspada polonija u čovjekovom organizmu je 30 do 50 dana) izaziva donekle manja oštećenja organizma od doze koja bi se odjednom uzela. Procjenjuje se da prosječna letalna doza polonija 210Po iznosi 15 MBq (0,41 mCi) odnosno 0,089 mikrograma, što je i dalje ekstremno malehna količina.

### Hronični efekti 
Osim akutnih efekata, izlaganje radijaciji (i unutrašnjoj i vanjskoj) nosi i dugoročne rizike od raka od 5–10% po Sv sa smrtnonosnim ishodom. Opća populacija izložena je malim količinama polonija u vidu proizvoda radioaktivnog raspadanja radona u prostorijama. Smatra se da izotopi 214Po i 218Po uzrokuju većinu od približno 15 do 22 hiljade umrlih godišnje od raka pluća u SAD, što je pripisano radonu u prostorijama. Pušenje duhana uzrokuje dodatno izlaganje poloniju.

### Poznati slučajevi trovanja 
Objavljeno je da je ubistvo ruskog disidenta Aleksandra Litvinjenka 2006. počinjeno trovanjem polonijem 210Po. Prema izjavi prof. Nicka Priesta sa Univerziteta Middlesex, eksperta za toksikologiju okoline i radijaciju, a kako je prenio "Sky News" 2. decembra te godine, Litvinjenko je možda prva osoba ikad koja je umrla zbog aktunih efekata α-radijacije od 210Po. Smatra se također da je Irène Joliot-Curie prva osoba koja je umrla od efekata radijacije polonija. Ona je slučajno bila izložena poloniju 1946. godine kada je zatvorena kapsula u kojoj se nalazio ovaj element eksplodirala na njenom stolu u laboratoriji. Ona je umrla 1956. godine sa dijagnozom leukemije.

Neuobičajeno visoke koncentracije polonija 210Po otkrivene su u julu 2012. na odjeći i ličnim stvarima palestinskog vođe Yassera Arafata, koji je umro 11. novembra 2004. pod nerazjašnjenim okolnostima. Portparol instituta za radiofiziku u švicarskoj Lausanni, gdje je izvršena analiza tih predmeta, naglasio je da su *klinički simptomi opisani u Arafatovim medicinskim izvještajima nisu konsistentni sa polonijem-210 i da se ne može izvući zaključak da li je palestinski vođa otrovan ili ne*, te *da je jedini način da se potvrde nalazi ekshumacija Arafatovog tijela i njegovo testiranje na polonij-210.* Dana 27. novembra 2012. izvršena je ekshumacija Arafatovog tijela i uzeti su uzorci za odvojene analize eksperata u Francuskoj, Švicarskoj i Rusiji. *The Lancet* je 12. oktobra 2013. objavio rezultate koji su pokazali visoke nivoe ovog elementa nađenog u Arafatovoj krvi, urinu, pljuvački, njegovoj odjeći i četkici za zube.

## Reference 
## Literatura 
*  
* 

Kategorija:Hemijski elementi
Kategorija:Toksični elementi