Manastir Vavedenje presvete Bogorodice u Beogradu

[mini|desno|Manastir Vavedenje na [Božić, 7.1.2020.]]
mini|desno|Unutrašnjost hrama
[mini|desno|[Ikonostas]]
mini|desno|Velika-centralna kupola
mini|desno|Priprata i iznad, mjesto za hor

**Manastir Vavedenje presvete Bogorodice** pripada arhiepiskopiji beogradsko karlovačkoj, srpske pravoslavne crkve. Nalazi se u beogradskom elitnom naselju Senjak, urbanom naselju općine Savski venac, u ulici Ljube Jovanovića 8. Predstavlja nepokretno kulturno dobro kao spomenik kulture. *Vavedenje* je jedan od Bogorodičinih praznika i označava njeno *uvođenje* u jerusalemski hram kada je imala tri godine.

## Historija 
Crkva je podignuta 1935. godine pored tadašnje gizmanije *Kralj Aleksandar*. Zemljište je crkvi ustupila beogradska općina. Temelji su posvećeni 10. augusta 1935., a crkva 25. oktobra 1936. godine. Oba čina odslužio je patrijarh srpski Varnava Rosić. Lokacija je određena po snu ktitorke Perside Milenković, koja je tri puta sanjala da manastir treba sazidati baš na tom mjestu. Izgradnja manastira je završena 1937. godine i bio je metoh manastira Kuveždina u Srijemu. Persida Milenković je i sahranjena u kripti, u jugozapadnom dijelu naosa. Novije freske imaju i njen prikaz, kako u ruci drži maketu crkve i poklanja je Bogorodici. Prilikom kopanja temelja pri izgradnji manastira, pronađeni su ostaci starijeg hrama, dio svetog prijestola od kamena, u kome je pronađena sveštenička odežda. Nije utvrđeno o kakvom je hramu riječ. Manastir je od osnivanja bio ženski, tj. nastanjen monahinjama, a ne monasima. U manastiru je 1939. bilo deset monahinja, a prve monahinje su bile izbjegličke monahinje iz Rusije, koje su pobjegle nakon dolaska komunizma na vlast u Rusiji. U Drugom svjetskom ratu u manastiru je boravilo 50 izbjegle djece o kojima se sestrinstvo staralo, kao i o izmučenom i prognanom svetom ispovjedniku Dositeju Vasiću, prvom mitropolitu zagrebačkom. On je bio sahranjen u porti, dok mošti, nakon njegove kanonizacije, nisu prenešene u hram. Od ostalih vladika u porti su sahranjeni mitropolit skopski Josif Cvijović (+1957.), raniji crnogorsko-primorski i kasniji budimski mitropolit Arsenije Bradvarević (+1963.), mitropolit zagrebački Damaskin Grdanički (+1969.) i vladika budimski Danilo Krstić (+2002.). Četiri od prvih pet igumanija, su sahranjene pored hrama. Prve tri su bile Ruskinje Melanija Krivokućin (+1942.), Angelina Gračeva (+1970.) i Varvara Šibulova (+početkom osamdesetih g. 20. vijeka), a sljedeće dvije Srpkinje, Agnija Dmitrović (+2001.) i Anastasija Savković (+2019.). U manastiru su jedno vrijemе služili tadašnji jeromonasi, a kasnije vladike: Irinej Bulović vladika bački, Atanasije Jevtić umirovljeni vladika hercegovački, Amfilohije Radović mitropolit crnogorsko-primorski, Atanasije Rakita vladika mileševski... U manastiru na liturgijama od svog osnivanja 1991. godine, poje hor *Melódi* sa poznatom dirigenticom Divnom Ljubojević. Posljednjih godina druge decenije 21. vijeka, u hramu služi penzionosani sveštenik Milovan Glogovac, otac glumca Nebojše Glogovca.

## Arhitektura 
Kompleks manastira Vavedenje čine crkva presvete Bogorodice i konak, podignuti prema projektu arhitekte Petra Popovića, jednog od prvih zagovornika srpskog nacionalnog stila u savremenoj srpskoj arhitekturi. Crkvu je projektovao ruski arhitekta*emigrant Ivan Rik sa saradnikom i Pavle Petrović. Osnova crkve je u obliku upisanog krsta sa centralnom kupolom na presjeku i četiri manje kupole između krakova krsta. Petokupolno rješenje ukazuje na uzore preuzete iz srpske srednjovjekovne arhitekture 14. vijeka. Na istočnom dijelu hrama nalazi se prostrana, iznutra polukružna, spolja petostrana apsida, iz koje se ulazi u bočne pravokutne prostorije – đakonikon i proskomidiju, dok je na zapadu priprata sa horom. Od ukupno tri portala najraskošnije je obrađen onaj na zapadnoj fasadi sa širokim prilaznim stepeništem. Glavni dekorativni ukras fasada čine uski jednodjelni prozori, rozete i velike trifore na sjevernoj i južnoj strani.

Zidana oltarska pregrada ima uobičajeni raspored ikona, a zidne slike izvedene u tehnici *al seco* rad su akademskog slikara Dušana Mihailovića iz perioda 1973—1985. Pored svojih arhitektonskih vrijednosti, crkva manastira Vavedenja predstavlja uspješan primjer povezivanja sakralnog objekta sa savremenim razvojem grada i njegove okoline. Unutar konaka je paraklis svetog Nikole, gdje se zimi održavaju jutarnja i večernja bogosluženja, dok se liturgije, nedjeljom i praznicima, održavaju u hramu.

## Freskopis 
Prve freske, slabijeg kvaliteta izrade, slikao je akademski slikar Dušan Mihajlović, u periodu od 1972-1982. Novi freskopis je urađen posljednjih nekoliko godina druge decenije 21. vijeka. Radili su ga umjetnici Vladimir Karanović i Veronika Đukanović sa saradnicima. Nove freske nisu bile restauracija starih nego su kompletno nove, kao što su i mnoge nove kompozicije nezavisne od starijih.

## Galerija 

Manastir Vavedenje u Beogradu5.JPG|Glavni ulaz u portu i pogled na sjevernu stranu manastirske crkve. Iznad sjevernih vrata je mozaik svetog Nikole
Manastir Vavedenje u Beogradu16.JPG|Sjeverna vrata hrama. Iznutra je iznad vrata freska Bogorodice
Manastir Vavedenje u Beogradu6.JPG|Pogled na veliku i dvije manje kupole (od četiri manje) i oltarsku apsidu
Manastir Vavedenje u Beogradu7.JPG|Dio unutrašnjosti crkve
Manastir Vavedenje u Beogradu8.JPG|Dvije od fresaka u prostoru gdje pjeva hor. Prikazani su (lijevo) sveti Josif pjesmopisac i (desno) slava hora, sveti Roman slatkopojac (Roman Melod)
Manastir Vavedenje u Beogradu9.JPG|Naos (centralni dio crkve)
Manastir Vavedenje u Beogradu10.JPG|Ikonostas i oltar
Manastir Vavedenje u Beogradu15.JPG|Dio unutrašnjosti kupole s prikazima starozavjetnih proroka (između prozora) i nebeskih vojski, arhangela (ispod)
Manastir Vavedenje u Beogradu11.JPG|Ikona Romana Meloda i note
Manastir Vavedenje u Beogradu12.JPG|Zapadna tri prozora, kod prostora namjenjenog za hor
Manastir Vavedenje u Beogradu13.JPG|Stepenice za odlazak u prostor iznad priprate, gdje pjeva hor za vrijeme liturgije
Dositej Vasić.JPG|Freska i kivot sa moštima svetog ispovjednika Dositeja Vasića, prvog mitropolita zagrebačkog
Dositej Vasić2.JPG|Freska svetog ispovjednika Dositeja Vasića
Dositej Vasić3.JPG|Kivot sa moštima Dositeja Vasića
Manastir Vavedenje u Beogradu17.JPG|Sjeverni zid hrama s tri prozora i freskama. Donje kompozicije su svetiteljke, jer sa sjeverne strane hrama, u toku bogosluženja stoje žene. U južnom dijelu hrama, dolje su prikazi svetaca i u taj prostor je namjenjen za stajanje muškaraca. Gornje kompozcije su freske sa scenama iz Bogorodičinig života, i one se nalaze sa južne, zapadne i sjeverne strane hrama (sa svih strana osim oltarske, istočne)
Manastir Vavedenje u Beogradu18.JPG|Jugozapadna kupola (jedna od četiri manje kupole) ima fresku Hrista prikazanog kao anđela s krilima, tzv. *Anđeo velikog savjeta*
Manastir Vavedenje u Beogradu19.JPG|Polijelej ili crkveni luster. Naziv je od grčkih rijeli poli-mnogo i jelej-ulje, pošto su se prije prinalaska elektične energije koristila kandila i svijeće. Predstavlja zvijezde u svemiru, a ponegdje (Sveta Gora...) se polijelei njišu, za noćne bogoslužbene potrebe
Manastir Vavedenje u Beogradu20.JPG|Fresko-ukrasi pri južna tri prozora
Manastir Vavedenje u Beogradu21.JPG|Freska svetog kralja Stefana Dečanskog
Manastir Vavedenje u Beogradu22.JPG|Veći od dva južna ulaza u hram. Manji je oltarski ulaz i namjenjen je samo za sveštenoslužitelje
Manastir Vavedenje u Beogradu33.JPG|Južni zid hrama sa dvoja vrata. Desno su manja, oltarska
Manastir Vavedenje u Beogradu23.JPG|Zgrada u kojoj su smještene crkvena prodavnica i palionica svijeća
Manastir Vavedenje u Beogradu24.JPG|Prilaz ka palionici svijeća
Manastir Vavedenje u Beogradu25.JPG|Palionica svijeća 
Manastir Vavedenje u Beogradu26.JPG|Ranije su se svijeće palile u crkvi, ali zbog uništenja fresaka od čađi koje proizvode parafinske svijeće, crkve sve više izmještaju paljenje svijeća u posebne, vancrkvene prostorije
Manastir Vavedenje u Beogradu27.JPG|Pogled na crkvu sa jugozapadne strane
Manastir Vavedenje u Beogradu28.JPG|Dio fasade hrama, južni zid. Prije renoviranja fasade, crkva je imala blagu nijansu žuto-oker boje fasade
Manastir Vavedenje u Beogradu29.JPG|Južni ulaz u crkvu sa mozaikom Isusa
Manastir Vavedenje u Beogradu30.JPG|Jugoistočna kupola
Manastir Vavedenje u Beogradu.JPG|Hram
Manastir Vavedenje u Beogradu32.JPG|Velika kupola
Manastir Vavedenje u Beogradu34.JPG|Dio južnog portala 
Manastir Vavedenje u Beogradu35.JPG|Kadionica koju sveštenoslužitelji po potrebi ostave vani, da se u crkvi ne proizvodi mirišljavog dima od tamjana, više nego što je potrebno za bogoslužbene potrebe
Manastir Vavedenje u Beogradu36.JPG|Mozaik Bogorodice iznad zapadnih, glavnih vrata hrama. Tu je i spomen ploča s imenom ktitirke Perside (Perse R.) Milenković i godinom izgradnje crkve 1936.
Manastir Vavedenje u Beogradu37.JPG|Pogled iz manastirske porte na dio osnovne škole *Stefan Nemanja*
Manastir Vavedenje u Beogradu38.JPG|Zvonik pri konaku, pored crkve
Manastir Vavedenje u Beogradu39.JPG|Suvenirnica
Manastir Vavedenje u Beogradu40.JPG|Dio dvorišta
Manastir Vavedenje u Beogradu41.JPG|Dio južne strane konaka
Manastir Vavedenje u Beogradu42.JPG|Južni zid
Manastir Vavedenje u Beogradu43.JPG|Južni zid, unutrašnjost
Manastir Vavedenje u Beogradu44.JPG|Božićna liturgija, 7.1.2020.
Manastir Vavedenje u Beogradu45.JPG|Protojerej Milovan Glogovac, otac glumca Nebojše Glogovca
Manastir Vavedenje u Beogradu46.JPG|Ktitorski portret Perside Milenković
Manastir Vavedenje u Beogradu47.JPG|Ktitorski portret Perside Milenković koja crkvu poklanja (posvećuje) u slavu Bogorodice
Sveta mučenica Zlata meglenska, freska u Vavedenju.JPG|Freska svete mučenice Zlate Meglenske
Freska svetog mučenika igunama Pajsija, freska u Vavedenju.JPG|Freska prepodobnog mučenika igumana Pajsija
Freska svetog mučenika đakona Avakuma, freska u Vavedenju.JPG|Freska sveštenomoučenika đakona Avakuma
Prorok Gedeon.JPG|Prorok Gedeon sa runom, freska
Ikone sv Nikole i Nektarija eginskog u Vavedenju.JPG|Ikone svetog Nikole (darovao sveti Justin Popović) i Nektarija eginskog
Freske vladike Nikolaja i oca Justina u Vavedenju.JPG|Freske: sveti vladika Nikolaj Velimirović i prepodobni otac Justin Popović
Ikona iverske Bogorodice u Vavedenju, Beograd.JPG|Ikona Bogorodice s malim Hristom
Ikona Bogorodice u manastiru Vavedenje, Beograd.JPG|Ikona Bogorodice s malim Hristom
Manastir Vavedenje u Beogradu48.JPG|Prozori
Manastir Vavedenje u Beogradu49.JPG|Prota Milovan Glogovac na kraju liturgije i monahinja Ana
Manastir Vavedenje u Beogradu50.JPG|Sjeverni dio naosa sa freskama svetiteljki
Manastir Vavedenje u Beogradu51.JPG|Dio unutrašnjosti manastirskog hrama
Manastir Vavedenje u Beogradu52.JPG|Grobovi mitropolita zagrebačkog Dositeja i skopskog Josifa
Manastir Vavedenje u Beogradu53.JPG|Grob četiri igumanije
Manastir Vavedenje u Beogradu54.JPG|Grob četiri igumanije
Manastir Vavedenje u Beogradu55.JPG|Grob igumanije Melanije
Manastir Vavedenje u Beogradu56.JPG|Grob igumanije Angeline
Manastir Vavedenje u Beogradu57.JPG|Grob igumanije Agnije
Manastir Vavedenje u Beogradu58.JPG|Grob igumanije Anastasije
Manastir Vavedenje u Beogradu59.JPG|Manastir Vavedenje
Manastir Vavedenje u Beogradu60.JPG|Tabla-putokaz za manastir
Manastir Vavedenje u Beogradu61.JPG|Tabla-putokaz za manastir

## Reference 
Kategorija:Crkve u Beogradu
Kategorija:Srpske pravoslavne crkve u Srbiji
Kategorija:Spomenici kulture u Srbiji
Kategorija:Manastiri Arhiepiskopije beogradsko-karlovačke