Grafički korisnički interfejs

)]]
**Grafički korisnički interfejs **ili **GUI **() jeste metod interakcije sa računarom kroz manipulaciju grafičkim elementima i dodacima uz pomoć tekstovnih poruka i obavještenja. Izgovara se približno kao *gooey* na engleskom jeziku, tj. *gui*, na bosanskom jeziku.

GUI programi prikazuju vizuelne elemente poput ikone, prozora i drugih elemenata.

## Historija 
Prethodnici GUI programa su izumljeni na Stanford univerzitetu, na čelu sa Douglasom Englebartom i koristili su tekstualne linkove za upravljanje. Kasnije su istraživači na Xerox PARC-u unaprijedili i otišli dalje od samo tekstualnih linkova i počeli da koriste grafički interfejs za njihov Alto računar. To je bila preteča svih današnjih grafičkih interfejsa, pa se tako ponekad i danas koristi skraćenica PUI (**P**ARC **U**ser **I**nterface). PUI je i tada koristio prozore, menije, dugmiće, štrih kockice, ikone kao i uključivanje nekog pokaznog uređaja kao što je miš.

Prvi put ga je iskoristio Apple na svojim Macintosh računarima i operativnim sistemima, dok je kasnije Microsoft kopirao Appleove ideje u njihovim prvim verzijama Windows operativnog sistema. Primjeri nekih grafičkih interfejsa su macOS, Microsoft Windows, NEXTSTEP i X Window System od kojeg su nastali Qt (KDE), GTK+ (GNOME), i Motif (CDE).

Pomoću grafičkog interfejsa korištenje današnjih računara je mnogo jednostavnije nego u doba DOS operativnog sistema koji je bio prilično negostoljubljiv prema novim korisnicima računara. Većina današnjih operativnih sistema se upravlja preko grafičkog interfejsa, dakle pomoću kursora, ikona, prozora i drugih elemenata.

iPhone je 2007. godine popularizirao ekrane osjetljive za dodir i odstupio od interfejsa sa prozorima i smatra se prekretnicom za razvoj mobilnih uređaja i mobitela.

Grafički interfejsi poznati većini ljudi u kasnim 2010-im su Microsoft Windows, macOS i X Window sistem za desktop i laptop računare, te Android, Apple iOS, BlackBerry OS, Windows Mobile, i Tizen za mobilne uređaje.

## Vrste grafičkih interfejsa 
Grafički interfejsi koji se ne temelje na PUI-u se najčešće susreću u računarskim igrama kao i u naprednim interfejsima temeljenim na virtualnoj stvarnosti. Danas se istražuje novi interfejs nazvan Zooming User Interface ili ZUI koji kombinira 3-dimenzionalno kretanje sa 2D slikom.

Neki grafički interfejsi su napravljeni isključivo za jednu namjenu, to je bio primjer sa Atari ST računarom u 1986. godini kada je predstavljen grafički interfejs sa ekranom osjetljivim na dodir. Danas se grafički interfejs ne koristi samo u računarima, danas ga iskorištavaju i razne govorne mašine, informacijski kioski kao i monitori u industrijskim postrojenjima koji pokreću operativne sisteme u realnom vremenu (RTOS). Neki najnoviji mobiteli također imaju grafičke interfejse sa ekranima osjetljivim na dodir.

## GUI protiv CLI 
U interfejsu komandne linije dostupne su mnoge komande koje mogu izvoditi kompleksne operacije koristeći kratke sekvence riječi i simbola. To omogućava veću efikasnost i produktivnost nakon što se komande nauče. Taj način rada, iako efikasniji, je teže naučiti i za to je potreban određeni period vremena.

Grafički interfejs je predstavljen kao lakši način korištenja računara za obične korisnike u odnosu na Command Line Interfaces (CLI) ili interfejs koji je računarom upravljao isključivo preko teksta i komandne linije. CLI je bio manje upotrebljiv nego GUI te je bio mnogo komplikovaniji jer je koristio tekstualne naredbe (kao u DOS operativnom sistemu). Neki današnji operativni sistemi sadrže oba interfejsa, iako se grafički mnogo više koristi.

U Linuxu se najviše koristi XFCE, GNOME, i KDE grafičko okruženje.

## Primjeri 

File:GNOME 3.32.1.png|GNOME Shell
File:KDE Plasma 5.16.png|KDE Plasma 5
File:Ubuntu 16.04 Desktop.png|Unity
File:Ubuntu Mate 18.04.1 with MATE 1.20.1.png|MATE
File:Wayland demo 2.png|Wayland 
File:XFCE-4.12-Desktop-standard.png|Xfce
File:E17 bw screenshot.png|Enlightenment
File:Sugar-home-view-0.82.jpg|Sugar
File:X-Window-System.png|twm X Window System okruženje
File:Dwm-shot.png| dwm 
File:Linux Mint 19.1 "Tessa" (Cinnamon).png|Cinnamon

## Također pogledajte 
* Shoes (GUI toolkit)
*Fittsov zakon
*Anti-Mac
*Apple protiv Microsofta
*Softverski razvoj
*Spisak tema (razvoj softvera)
*Računarska interakcija
*GUI isprobavanje

## Reference 
## Vanjski linkovi 
*Marcin Wichary, GUIdebook, Galerija grafičkih interfejsa: preko 5500 slika interfejsa, programa i ikona
*Stvarna historija GUI-a , Mike Tuck
*Historija grafičkog intervejsa, Jeremy Reimer, Ars Technica
*Linux nije Windows

Kategorija:Softver
Kategorija:Računarska grafika
Kategorija:Američki izumi