open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
SMYD3

**SET (supresor šarolikosti, tritoraksni izmjenjivač Zeste) i MYND (mijeloid-Nervni-DEAF-1) protein 3 sa domenom** jest protein/enzim koji je kod ljudi kodiran genom **SMYD3** sa  hromosoma 1.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 428 aminokiselina, a molekulska težina 49.097 Da.

1020304050
MEPLKVEKFATAKRGNGLRAVTPLRPGELLFRSDPLAYTVCKGSRGVVCD
RCLLGKEKLMRCSQCRVAKYCSAKCQKKAWPDHKRECKCLKSCKPRYPPD
SVRLLGRVVFKLMDGAPSESEKLYSFYDLESNINKLTEDKKEGLRQLVMT
FQHFMREEIQDASQLPPAFDLFEAFAKVICNSFTICNAEMQEVGVGLYPS
ISLLNHSCDPNCSIVFNGPHLLLRAVRDIEVGEELTICYLDMLMTSEERR
KQLRDQYCFECDCFRCQTQDKDADMLTGDEQVWKEVQESLKKIEELKAHW
KWEQVLAMCQAIISSNSERLPDINIYQLKVLDCAMDACINLGLLEEALFY
GTRTMEPYRIFFPGSHPVRGVQVMKVGKLQLHQGMFPQAMKNLRLAFDIM
RVTHGREHSLIEDLILLLEECDANIRAS

## Funkcija 
SMYD3 je lizinska metiltransferaza  koja specifično metilira H3K4 i H4K5.  SMYD3 igra ulogu u regulaciji transkripcije kao član kompleksa RNA polimeraze. generirana je u programu  Međunarosnog konzorcija za nokaut-miševe –  visokopropusnom Projektu mutageneze za generiranje i distribuciju životinjskih modela bolesti zainteresiranim naučnicima — na Institutu Wellcome Trust Sanger.

Mužjaci i ženke su podvrgnute standardiziranom fenotipskom pregledu, kako bi se utvrdili efekti delecija. Obavljena su 23 testa na homozigotnim mutantnim odraslim miševima, ali nisu uočene značajne abnormalnosti. i POLR2A.

## Klinički značaj 
SMYD3 igra važnu ulogu u napredovanju karcinoma kod ljudi. Visoko je eksprimiran kod brojnih karcinoma, kao što su karcinomi jetre, rak dojke i kolorektumski karcinom.

Primijećeno je da kod karcinoma pluća i debelog crijeva, metilacija MAP3K2 pomoću SMYD3 poboljšava inhibitornu kontrolu PPA2, što dovodi do nadjačavanja signala apoptoze, putem aktivacije MEK/ERK signalizacijske kaskade. Kod karcinoma debelog crijeva i jetre, metilacija H3 posredovana  putem SMYD3 pospješuje regrutaciju RNAP II i pridruženih faktora transkripcije iz protoonkogenih regija.

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Kategorija:Mišji mutirani geni
TNFAIP8L2

**TNF-alfa inducirani protein 8 sličan proteinu 2** (TNFAIP8L2 ili TIPE2)  jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **TNFAIP8L2** sa  hromosoma 1. Eksprimiran je prvenstveno u tipovima ljudskih mijeloidnih ćelija i služi kao regulator imunskee kontrolne tačke upala i metabolizma.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 184 aminokiseline, a molekulska težina 20.556 Da.                      

1020304050
MESFSSKSLALQAEKKLLSKMAGRSVAHLFIDETSSEVLDELYRVSKEYT
HSRPQAQRVIKDLIKVAIKVAVLHRNGSFGPSELALATRFRQKLRQGAMT
ALSFGEVDFTFEAAVLAGLLTECRDVLLELVEHHLTPKSHGRIRHVFDHF
SDPGLLTALYGPDFTQHLGKICDGLRKLLDEGKL

## Struktura 
Kristalna struktura TIPE2 otkriva da sadrži veliku, hidrofobnu centralnu šupljinu koja je spremna za vezivanje kofaktora.

## Funkcija 
TNFAIP8L2 je član porodice TNFAIP8 (protein 8 izazvan faktorom nekroze tumora-α ili TIPE) koji funkcionišu kao transferni proteini za drugoglasničke lipide PIP2 i PIP3. Ostala tri člana porodice su TNFAIP8, TNFAIP8L1 i TNFAIP8L3.  Podreguliran je kod pacijenata sa infektivnim i autoimunskim bolestima, a djeluje i kao tumorski supresor kod nekoliko tipova raka. Njegov nokaut dovodi do leukocitoze i sistemskih upalnih poremećaja kod miševa.

## Reference 
Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Eno aviona / Ne znam gdje ću sad

**Eno aviona / Ne znam gdje ću sad** jest singl sarajevske i jugoslavenske pop rock grupe Rezonansa. Nekadašnja beogradska izdavačka kuća PGP RTB ga je objavila 1976. godine. Muziku i aranžman za naslovnu pjesmu "Eno aviona" napisao je Brano Likić, a tekst njegova sestra Branka Likić. Ova pjesma predstavlja muzički zaokret grupe Rezonansa ka rock muzici i počinje u bržem ritmu na bubnjevima, električnoj gitari i klaviru. Također, izostavljena je američka western muzika koju su muzičari ove grupe svirali na njihovim prethodnim singl pločama. U sredini pjesme je solo na električnoj gitari uz pratnju violine Darka Arkusa. Prve stihove pjeva Brano Likić, dok njegova sestra Branka pjeva refren uz aktivno instrumentalno učešće svih muzičara grupe Rezonansa.

Na B-strani singl ploče je lagahna plesna pjesma pod nazivom "Ne znam gdje ću sad" za koju je muziku, tekst i aranžman napisao Brano Likić. Počinje sa melodijom odsviranom na klaviru, koji igra aktivnu ulogu u cijeloj pjesmi sa solom na električnoj gitari u sredini pjesme uz lagahnu pratnju ostalih članova grupe Rezonansa. Fotografiju i dizajn omota singl ploče uradio je Dragan S. Stefanović.

## Članovi grupe 
* Brano Likić – pjevanje, akustična gitara, bas-gitara
* Branka Seka Likić – pjevanje
* Mario Barišić - violina
* Bobo Arkus - violina
* Josip Mijač - gitara, flauta
* Ljubo Pavlović - bubnjevi

## Muzički primjeri 
* "Eno aviona"
* "Ne znam gdje ću sad"

## Reference 
Kategorija:Singlovi iz 1976.
Kategorija:Singlovi grupe "Rezonansa"
Kategorija:Singlovi u izdanju PGP RTB-a
Svici sa Mrtvog mora

**Svici s Mrtvog mora** (također **Svici iz Kumranske pećine** ) su drevni jevrejski i hebrejski vjerski rukopisi prvi put pronađeni 1947. u pećinama Kumran u tadašnjoj Mandatarnoj Palestini, u blizini Ein Feshkha na Zapadnoj obali, na sjevernoj obali Mrtvog mora. Datirajući između pne 3. stoljeća i CE 1. stoljeću, svici sa Mrtvog mora se smatraju jednim od najvažnijih otkrića u historiji arheologije, i imaju veliki historijski, vjerski i jezički značaj jer uključuju najstarije sačuvane rukopisi čitavih knjiga, kasnije uključenih u biblijske kanone, zajedno sa deuterokanonskim i vanbiblijskim rukopisima koji čuvaju dokaze o raznolikosti religijske misli u kasnom judaizmu Drugog hrama, dok istovremeno bacaju novo svjetlo na pojavu kršćanstva i rabinski judaizam. Većinu svitaka drži država Izrael u Svetištu knjige u Izraelskom muzeju, ali neki od njih su odneseni u Jordan i sada su izloženi u Jordanskom muzeju u Amanu. Vlasništvo nad svicima, međutim, polaže država Palestina.
mini|Pećine u Kumranu
desno|mini| Kumranska pećina 4, gdje je pronađeno devedeset posto svitaka
desno|mini| Pogled na Mrtvo more iz pećine u Kumranu u kojoj su otkriveni neki svici s Mrtvog mora.
[mini| [Isaiah Scroll|Svitak Isaije (1QIsa a ) sadrži gotovo cijelu Knjigu Isaije.]]
[desno|mini| [Damask dokument|Svitak dokumenata iz Damaska, 4Q271D f, pronađen u pećini 4]]
[desno|mini| Pogled na dio [Temple Scroll|svitka iz hrama koji je pronađen u Kumranskoj pećini 11.]]
desno|mini| Dvije grnčarske posude u kojima su bili neki od svitaka s Mrtvog mora pronađeni u Kumranu.
mini|Dvije tegle sa svicima s Mrtvog mora u Jordanskom muzeju, Aman
[desno|mini| Ranije nečitljiv fragment svitaka s Mrtvog mora snimljen od strane [Laboratorija za mlazni pogon|Laboratorije za mlazni pogon koristeći digitalnu infracrvenu tehnologiju. Prevedeno glasi: "On je napisao Noine riječi."]]
[desno|mini| [Eleazar Sukenik ispituje jedan od svitaka s Mrtvog mora 1951.]]
desno|mini| Naučnici sastavljaju fragmente svitaka s Mrtvog mora u Rokfelerovom muzeju (bivši Palestinski arheološki muzej).

## Bilješke 
 

## Reference 
### Citati 
Kategorija:Svici sa Mrtvog mora
Kategorija:Pages with unreviewed translations
Muckle–Wellsov sindrom

**Muckle–Wellsov sindrom** (**MWS**) je rijetka autosomno dominantna bolest koja uzrokuje senzornervnu gluhoću i ponavljajuću koprivnjaču, a može dovesti do amiloidoze. Osobe sa MWS često imaju epizodnu groznicu, drhtavicu i bol u zglobovima. Kao rezultat toga, MWS se smatra tipom sindroma periodične groznice. MWS je uzrokovan defektom gena CIAS1 koji kodira  protein kriopirin. MWS je usko povezan sa dva druga sindroma, porodična prehladna urtikarija i neonatusna multisistemska upalna bolest — zapravo, sva tri su povezana s mutacijama u istom genu i podvedena pod termin sindrom sa periodičnim kriopirinom (CAPS).

## Znaci i simptomi
* Senzorinervna gluhoća
* Ponavljajuća urtikarija (koprivnjača)
* Groznice
* Jeza
* Artralgija (bolni zglobovi)

## Uzroci
MWS javlja se kada mutacija u genu *CIAS1*, koji kodira protein NLRP3, dovede do povećane aktivnosti proteina kriopirin. Ovaj protein je dijelom odgovoran za odgovor tijela na oštećenje ili infekcije. Tokom ovih stanja, citokin zvani interleukin 1β proizvodi urođena tijela imunskog sistema poznata kao makrofagi. Ovaj citokin stupa u interakciju sa receptorom na površini drugih imunoskih ćelija, kako bi proizveo simptome upale, kao što su groznica, artritis i malaksalost. U MWS, povećana aktivnost kriopirina dovodi do povećanja razine interleukina 1β. To dovodi do upale u cijelom tijelu, s pratećim simptomima.

## Liječenje
* Tretman anakinrom, antagonistom receptora interleukina 1, može dovesti do poboljšanja stanja oštećenosti sluha.
* Rilonacept (Arcalyst) dimerni fuzijski protein za liječenje CAPS-a.
* Canakinumab, monoklonsko antitijelo protiv interleukina-1β

## Prognoza
Hronična upala prisutna u MWS tokom vremena može dovesti do senzornervnog gubitka sluha. Osim toga, produžena upala može dovesti do taloženja proteina u bubrezima, stanja poznatog kao amiloidoza.

## Historija
MWS je prvi opisali Thomas James Muckle (1938-2014), 1962. godine  i Michael Vernon Wells (rođen 1932 – ?).

## Također pogledajte 
* Porodična prehladna urtikarija, slična bolest
* Lista kožnih stanja
* NOMID, slična bolest
* Urtikarijski sindromi
* CINCA sindrom

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija:Reumatologija
Kategorija:Autoupalni sindromi
Kategorija:Rijetke bolesti
Kategorija:Sindromi sa senzorineuralnim gubitkom sluha
Kategorija:Sindromi koji utječu na kožu
Kategorija:Rijetki genetički sindromi
TMEM9

**Transmembranski protein 9** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **TMEM9** sa  hromosoma 1.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 183 aminokiseline, a molekulska težina 20.574 Da.

1020304050
MKLLSLVAVVGCLLVPPAEANKSSEDIRCKCICPPYRNISGHIYNQNVSQ
KDCNCLHVVEPMPVPGHDVEAYCLLCECRYEERSTTTIKVIIVIYLSVVG
ALLLYMAFLMLVDPLIRKPDAYTEQLHNEEENEDARSMAAAAASLGGPRA
NTVLERVEGAQQRWKLQVQEQRKTVFDRHKMLS

## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Transmembranski proteini
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
SPRTN

**Spartan** (**SPRTN**) jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **SPRTN** sa  hromosoma 1. Uključen je u popravak DNK.  
                
## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 489 aminokiselina, a molekulska težina 55.134 Da.

1020304050
MDDDLMLALRLQEEWNLQEAERDHAQESLSLVDASWELVDPTPDLQALFV
QFNDQFFWGQLEAVEVKWSVRMTLCAGICSYEGKGGMCSIRLSEPLLKLR
PRKDLVETLLHEMIHAYLFVTNNDKDREGHGPEFCKHMHRINSLTGANIT
VYHTFHDEVDEYRRHWWRCNGPCQHRPPYYGYVKRATNREPSAHDYWWAE
HQKTCGGTYIKIKEPENYSKKGKGKAKLGKEPVLAAENKDKPNRGEAQLV
IPFSGKGYVLGETSNLPSPGKLITSHAINKTQDLLNQNHSANAVRPNSKI
KVKFEQNGSSKNSHLVSPAVSNSHQNVLSNYFPRVSFANQKAFRGVNGSP
RISVTVGNIPKNSVSSSSQRRVSSSKISLRNSSKVTESASVMPSQDVSGS
EDTFPNKRPRLEDKTVFDNFFIKKEQIKSSGNDPKYSTTTAQNSSSSSSQ
SKMVNCPVCQNEVLESQINEHLDWCLEGDSIKVKSEESL

## Funkcija
Kao posljedica mutacije u genu SPRTN, koji kodira metaloproteinazu za  popravke  prekida proteina,  nastaje Ruijs-Aalfsov sindrom .

## Reference 
## Dopunska literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Nacionalni park Prokletije

**Nacionalni park Prokletije** nalazi se na istoimenoj planini, na jugoistoku Crne Gore, na granici sa Albanijom. Naziv Prokletije upućuje na netaknutu divljinu, nepristupačne vrhove, zastrašujuće litice i misteriozna jezera, prije nego na prizvuk kakve kletve.

## Geografija 
Smještene na krajnjem jugu Dinarida, razuđenim vijencem vrhova (preko 2.500&nbsp;m), ukrštenim grebenima, brojnim procjepima i cirkovma, strmim padinama i dubokim dolinama koje ih presjecaju, navele su austrijskog geologa Ami Boué da ih sredinom XIX vijeka proglasi "Alpima na jugu Evrope" s mnoštvom stjenovitih vrhova mističnih imena: Rosni vrh, Dobra i Zla Kolata, Trojan, Gvozdeni, Šilo, Očnjak, Volušnica, Popadija, Talijanka, Karaula.

Prokletije su jedan od najvećih planinskih vijenaca na Balkanu, sa preko 50 vrhova viših od 2000 metara i čak 20 vrhova iznad 2500&nbsp;metara. Najveći vrh je na albanskoj strani Maja Jezerce (2694&nbsp;m), dok je u Crnoj Gori to Zla Kolata (2534&nbsp;m), ujedno i najviša tačka Crne Gore. Do ovog otkrića, smatralo se da je najviši vrh u Crnoj Gori na Durmitoru, Bobotov Kuk na 2523&nbsp;m. Reljef Prokletija je razuđen, sa brojnim visovima, klisurama, strmim padinama, riječnim dolinama alpskog tipa i drugim prirodnim fenomenima.

Medju jezerima svojom ljepotom izdvaju se Hridsko, Visitorsko, Ropojansko, Tatarijsko, Bjelajsko, jezerce na Vezirovoj Bradi, jezerce na Treskavcu, te 
Koljindarsko jezero. Hridsko jezero, površine od oko 35.000&nbsp;m2na 1970&nbsp;m je jedno od najvišljih, a po mnogima i najljepše jezero u Crnoj Gori. Svojom ljepotom izdvaja se i  Visitorsko jezero na 1820&nbsp;metara, s travnatim plovećim ostrvom – sprudom po sredini, koji je u prošlosti čobanima služio kao prirodno sklonište za stoku od planinskih zvijeri.

## Flora i Fauna 
Specifičnost ovog Nacionalnog parka čini i preko 1.700 vrsta biljaka, što predstavlja polovinu flore Crne Gore, ili nešto oko petinu ukupne balkanske flore. Prokletije su bogate šumama, među kojima dominiraju lišćari i četinari. Skoro polovina šumskog bogatstva ima prašumski karakter.

U biogeografskom pogledu Prokletije pripadaju alpskom-planinskom regionu, što je imalo uticaja i na životinjski svijet koji karakteriše velika raznovrsnost. Na ovom području žive: zec, vuk, mrki medvjed, ris, divlja svinja, divokoza, srna, te 161 zabilježenih vrsta ptica.

## Nacionalni park 
Nacionalni park Prokletije jedan je od najmlađih u dinarskom predjelu. Službeno je imenovan nacionalnim parkom 2009. godine.  Na sjeveru je ograničen Gusinjsko-plavskom dolinom, na jugu visokim grebenima planine i albanskom granicom, na zapadu je rijeka Grnčar a na istoku planina Bogićevica. Površina parka iznosi 1660 ha i nalazi se na teritoriji opština Plav i Gusinje. Najmladji nacionalni park najmanje je „dirnut” ljudskom rukom. U tome se i sastoji njegova ljepota. Svojom surovošću i nepristupačnošću mami ljude avanturističkog duha.

## Reference 
Kategorija:Zaštićena područja osnovana 2009.
TBCE

**Tubulin-specifčni šaperon E** jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **TBCE** sa  hromosoma 1.

## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 527 aminokiselina, a molekulska težina 59.346 Da.

1020304050
MSDTLTADVIGRRVEVNGEHATVRFAGVVPPVAGPWLGVEWDNPERGKHD
GSHEGTVYFKCRHPTGGSFIRPNKVNFGTDFLTAIKNRYVLEDGPEEDRK
EQIVTIGNKPVETIGFDSIMKQQSQLSKLQEVSLRNCAVSCAGEKGGVAE
ACPNIRKVDLSKNLLSSWDEVIHIADQLRHLEVLNVSENKLKFPSGSVLT
GTLSVLKVLVLNQTGITWAEVLRCVAGCPGLEELYLESNNIFISERPTDV
LQTVKLLDLSSNQLIDENQLYLIAHLPRLEQLILSDTGISSLHFPDAGIG
CKTSMFPSLKYLVVNDNQISQWSFFNELEKLPSLRALSCLRNPLTKEDKE
AETARLLIIASIGQLKTLNKCEILPEERRRAELDYRKAFGNEWKQAGGHK
DPEKNRLSEEFLTAHPRYQFLCLKYGAPEDWELKTQQPLMLKNQLLTLKI
KYPHQLDQKVLEKQLPGSMTIQKVKGLLSRLLKVPVSDLLLSYESPKKPG
REIELENDLKSLQFYSVENGDCLLVRW

## Funkcija
Kofaktor E je jedan od četiri proteina (kofaktori A, D, E i C) koji su uključeni u put koji vodi do pravilno presavijenog beta-tubulina iz međuprodukata savijanja. Vjeruje se da kofaktori A i D igraju ulogu u hvatanju i stabilizaciji intermedijera beta-tubulina u kvazi-nativnoj potvrdi. Kofaktor E vezuje se za kofaktor D/beta-tubulinskog kompleksa; interakcija sa kofaktorom C tada uzrokuje oslobađanje beta-tubulinskih polipeptida koji su predani nativnom stanju. Za ovaj gen su pronađene dvije varijante transkripta koje kodiraju isti protein.

U Sanjad-Sakatijevom sindromu gen TBCE je ili deletiran ili mutiran.

## References
## Dopunska litreratura
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Šejtanija (most)

**Šejtanija ćuprija** most je koji se nalazio na mjestu današnjeg Čobanija mosta u Sarajevu.

Pretpostavlja se da ju je podigao pjesnik Hasan Kaimija. Kaimija je bio i derviš odnosno šejh kaderijskog reda, te je ćuprija  koju je izgradio, prvobitno bila nazvana Šejhanija, no vremenom stanovnici Sarajeva ovu ćupriju su prozvali Šejtanijom odnosno đavoljom ćuprijom. Postoje i podaci da je most u 16. stoljeću podigao vojvoda Čoban-Hasan, te da ju je Kaimija obnovio u 17. stoljeću.

## Reference
Kategorija:Mostovi u Sarajevu
Kategorija:Mostovi u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Mostovi na Miljacki
Nedostatak 3-hidroksi-3-metilglutaril-CoA lijaze

**Nedostatak 3-hidroksi-3-metilglutaril-CoA lijaze** je neuobičajeni nasljedni poremećaj u kojem tijelo ne može pravilno obraditi aminokiselinu leucin.

## Prezentacija
Ovaj poremećaj se obično javlja u prvoj godini života. Znakovi i simptomi nedostatka HMG-CoA liaze uključuju povraćanje, dehidraciju, letargiju, konvulzije i koma. Kada se epizode pojave kod novorođenčeta ili djeteta, šećer u krvi postaje ekstremno nizak (hipoglikemija), a štetna jedinjenja se mogu nakupiti i uzrokovati da krv postane previše kisela (metabolička acidoza). Ove epizode su često izazvane infekcijom, postom, napornim vježbanjem ili ponekad drugim vrstama stresa.

## Uzrok
Mutacije u genu *HMGCL* uzrokuju nedostatak 3-hidroksi-3-metilglutaril-CoA liajze. Enzim kodiran genom  "HMGCL" ima esencijalnu ulogu u razgradnji dijetetskih proteina i masti za energiju. Konkretno, enzim je odgovoran za obradu leucina, aminokiseline koja je dio mnogih proteina. Ovaj enzim takođe proizvodi ketone tokom razgradnje masti. Ako mutacija u "HMGCL" genu smanjuje ili eliminira aktivnost ovog enzima, tijelo nije u stanju da pravilno obrađuje leucin ili proizvodi ketone. Nedostatak ketona dovodi do hipoglikemije, a spojevi koji se nazivaju organske kiseline (koji nastaju kao produkti razgradnje aminokiselina i masti) mogu uzrokovati da krv postane previše kisela. Metabolička acidoza i hipoglikemija narušavaju funkciju tkiva, posebno u centralnom nervnom sistemu.

## Diferencijalna dijagnoza
Ovo stanje se ponekad pogrešno smatra Reyeovim sindromom, teškim poremećajem koji se razvija kod djece dok se čini da se oporavljaju od virusnih infekcija, kao što su varičela ili gripa. Većina slučajeva Reyeovog sindroma povezana je s upotrebom aspirina tokom ovih virusnih infekcija.

## Epidemiologija
U literaturi je prijavljeno manje od 20 pacijenata sa MGA tipa I.

## Također pogledajte
* 3-hidroksi-3-metilglutaril-CoA lijaza

## Reference
Ovaj članak uključuje tekst iz javnog domena iz [Nacionalne medicinske biblioteke SAD-a (The U.S. National Library of Medicine)

## Vanjski linkovi 
Kategorija:Geni na hromosomu 1(https://bs.wikipedia.org/wiki/Kategorija:Geni_na_hromosomu_1)
Kategorija:Poremećaji metabolizma aminokiselina
Kategorija:Poremećaji metabolizma holesterola i steroida
TARBP1

**Vjerovatna  metiltransferaza TARBP1** jest enzim koji je kod ljudi kodiran genom **TARBP1** sa  hromosoma 1.
                             
## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 1.621 aminokiselina, a molekulska težina 181. 675 Da.

1020304050
MEWVLAEALLSQSRDPRALLGALCQGEASAERVETLRFLLQRLEDEEARG
SGGAGALPEAAREVAAGYLVPLLRSLRGRPAGGPDPSLQPRHRRRVLRAA
GAALRSCVRLAGRPQLAAALAEEALRDLLAGWRAPGAEAAVEVLAAVGPC
LRPREDGPLLERVAGTAVALALGGGGDGDEAGPAEDAAALVAGRLLPVLV
QCGGAALRAVWGGLAAPGASLGSGRVEEKLLVLSALAEKLLPEPGGDRAR
GAREAGPDARRCWRFWRTVQAGLGQADALTRKRARYLLQRAVEVSAELGA
DCTCGPQEGNGPSLFWWSERKKDELLKFWENYILIMETLEGNQIHVIKPV
LPKLNNLFEYAVSEENGCWLFHPSWHMCIYKRMFESENKILSKEGVIHFL
ELYETKILPFSPEFSEFIIGPLMDALSESSLYSRSPGQPIGSCSPLGLKL
QKFLVTYISLLPEEIKSSFLLKFIRKMTSRHWCAVPILFLSKALANVPRH
KALGIDGLLALRDVIHCTMITHQILLRGAAQCYLLQTAMNLLDVEKVSLS
DVSTFLMSLRQEESLGRGTSLWTELCDWLRVNESYFKPSPTCSSIGLHKT
SLNAYVKSIVQEYVKSSAWETGENCFMPDWFEAKLVSLMVLLAVDVEGMK
TQYSGKQRTENVLRIFLDPLLDVLMKFSTNAYMPLLKTDRCLQLLLKLLN
TCRLKGSSAQDDEVSTVLQNFFMSTTESISEFILRRLTMNELNSVSDLDR
CHLYLMVLTELINLHLKVGWKRGNPIWRVISLLKNASIQHLQEMDSGQEP
TVGSQIQRVVSMAALAMVCEAIDQKPELQLDSLHAGPLESFLSSLQLNQT
LQKPHAEEQSSYAHPLECSSVLEESSSSQGWGKIVAQYIHDQWVCLSFLL
KKYHTLIPTTGSEILEPFLPAVQMPIRTLQSALEALTVLSSDQVLPVFHC
LKVLVPKLLTSSESLCIESFDMAWKIISSLSNTQLIFWANLKAFVQFVFD
NKVLTIAAKIKGQAYFKIKEIMYKIIEMSAIKTGVFNTLISYCCQSWIVS
ASNVSQGSLSSAKNYSELILEACIFGTVFRRDQRLVQDVQTFIENLGHDC
AANIVMENTKREDHYVRICAVKFLCLLDGSNMSHKLFIEDLAIKLLDKDE
LVSKSKKRYYVNSLQHRVKNRVWQTLLVLFPRLDQNFLNGIIDRIFQAGF
TNNQASIKYFIEWIIILILHKFPQFLPKFWDCFSYGEENLKTSICTFLAV
LSHLDIITQNIPEKKLILKQALIVVLQWCFNHNFSVRLYALVALKKLWTV
CKVLSVEEFDALTPVIESSLHQVESMHGAGNAKKNWQRIQEHFFFATFHP
LKDYCLETIFYILPRLSGLIEDEWITIDKFTRFTDVPLAAGFQWYLSQTQ
LSKLKPGDWSQQDIGTNLVEADNQAEWTDVQKKIIPWNSRVSDLDLELLF
QDRAARLGKSISRLIVVASLIDKPTNLGGLCRTCEVFGASVLVVGSLQCI
SDKQFQHLSVSAEQWLPLVEVKPPQLIDYLQQKKTEGYTIIGVEQTAKSL
DLTQYCFPEKSLLLLGNEREGIPANLIQQLDVCVEIPQQGIIRSLNVHVS
GALLIWEYTRQQLLSHGDTKP

## Funkcija
Ovaj gen povezuje se sa HIV-1, uzročnikom sindroma stečene imunodeficijencije (AIDS), koji sadrži genomsku RNK i proizvodi hromosomski integriranu DNK tokom replikativnog ciklusa. Aktivacija ekspresije HIV-1 gena pomoću transaktivatora Tata ovisi od regulatornog elementa RNK (TAR) koji se nalazi nizvodno od mesta inicijacije transkripcije. Ovaj element formira stabilnu strukturu matične petlje i može biti vezan ili za protein koji kodira ovaj gen ili za RNK-polimerazu II. Ovaj protein može djelovati na odvajanje RNK-polimeraze II od TAR-a tokom transkripcionog elongacije. Alternativno prerađene varijante transkripta ovog gena mogu postojati, ali priroda njihove pune dužine nije utvrđena.

## Reference
## Dopunska literatura
*
*
*
*
*
*
*
*

## Vanjski linkovi
Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Enzimi
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
THBS3

**Trombospondin-3** (TSP3) jest protein koji je kod ljudi kodiran genom **THBS3** sa  hromosoma 1.
                           
## Aminokiselinska sekvenca
Dužina polipeptidnog lanca je 956 aminokiselina, a molekulska težina 104.201 Da.

1020304050
METQELRGALALLLLCFFTSASQDLQVIDLLTVGESRQMVAVAEKIRTAL
LTAGDIYLLSTFRLPPKQGGVLFGLYSRQDNTRWLEASVVGKINKVLVRY
QREDGKVHAVNLQQAGLADGRTHTVLLRLRGPSRPSPALHLYVDCKLGDQ
HAGLPALAPIPPAEVDGLEIRTGQKAYLRMQGFVESMKIILGGSMARVGA
LSECPFQGDESIHSAVTNALHSILGEQTKALVTQLTLFNQILVELRDDIR
DQVKEMSLIRNTIMECQVCGFHEQRSHCSPNPCFRGVDCMEVYEYPGYRC
GPCPPGLQGNGTHCSDINECAHADPCFPGSSCINTMPGFHCEACPRGYKG
TQVSGVGIDYARASKQVCNDIDECNDGNNGGCDPNSICTNTVGSFKCGPC
RLGFLGNQSQGCLPARTCHSPAHSPCHIHAHCLFERNGAVSCQCNVGWAG
NGNVCGTDTDIDGYPDQALPCMDNNKHCKQDNCLLTPNSGQEDADNDGVG
DQCDDDADGDGIKNVEDNCRLFPNKDQQNSDTDSFGDACDNCPNVPNNDQ
KDTDGNGEGDACDNDVDGDGIPNGLDNCPKVPNPLQTDRDEDGVGDACDS
CPEMSNPTQTDADSDLVGDVCDTNEDSDGDGHQDTKDNCPQLPNSSQLDS
DNDGLGDECDGDDDNDGIPDYVPPGPDNCRLVPNPNQKDSDGNGVGDVCE
DDFDNDAVVDPLDVCPESAEVTLTDFRAYQTVVLDPEGDAQIDPNWVVLN
QGMEIVQTMNSDPGLAVGYTAFNGVDFEGTFHVNTVTDDDYAGFLFSYQD
SGRFYVVMWKQTEQTYWQATPFRAVAQPGLQLKAVTSVSGPGEHLRNALW
HTGHTPDQVRLLWTDPRNVGWRDKTSYRWQLLHRPQVGYIRVKLYEGPQL
VADSGVIIDTSMRGGRLGVFCFSQENIIWSNLQYRCNDTVPEDFEPFRRQ
LLQGRV

## Funkcija
Protein kodiran ovim genom pripada porodici trombospondina. Članovi porodice trombospondina su adhezivni glikoproteini koji posreduju u interakcijama ćelija-ćelija i ćelija-matriks. Utvrđeno je da je TSP3 uključen u regulaciju sazrijevanja skeleta. Ovaj protein formira pentamernu molekulu povezanu jednom disulfidnom vezom. Ovaj gen dijeli zajednički promotor s metaksinom 1.

## Reference
## Dopunsdka literatura
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Trombospondini
Kategorija:Ljudski proteini
Kategorija:Proteomika
Karel Absolon

desno|mini|226x226piksel| Karel Absolon
**Karel Absolon** (16. jun 1877. - 6. oktobar 1960.) bio je češki arheolog, geograf, paleontolog i speleolog. Rođen je u Boskovicama.

## Biografija
Absolon je bio unuk paleontologa Jindřicha Wankela. Tokom studija na Karlovom univerzitetu u Pragu počeo je sa speleološkim istraživanjima pećina Moravskog krasa *(Moravian Karst)*. Godine 1907. postao je čuvar Moravskog muzeja u Brnu i profesor paleoantropologije na Karlovom univerzitetu u Pragu 1926. Absolon je bio vrlo vješt u promociji sebe i popularizaciji svojih otkrića kao načina da namami sponzore.

Absolon je umro 6. oktobra 1960. u Brnu.

Karel Absolon provodi najsistematičnija naučna istraživanja pećine Vjetrenice u razdoblju od 1912. do 1914. godine i tom prilikom otkriva gotovo sve danas poznate pećinske kanale.

## Reference
## Vanjski linkovi 
*https://www.centarzakrs.ba/images/stories/nas_krs/NK_4_1978%20%282%29.pdf Bać, Josip, Prof. dr. Karel Absolon; (PDF, 73 KB)
*https://www.centarzakrs.ba/images/stories/nas_krs/NK_4_1978%20%281%29.pdf Absolon, Karel, Dinarski planinski lanac — opšti uvod; (PDF, 458 KB)

Kategorija:Umrli 1960.
Kategorija:Rođeni 1877.
Kategorija:Češki arheolozi
Kategorija:Češki speleolozi
Kategorija:Češki paleontolozi
Kategorija:Češki geografi
Jean-Baptiste Sanfourche

**Jean-Baptiste Sanfourche** (1831-1860) bio je francuski arhitekta iz druge polovine 19. vijeka..

## Biografija 
Rođen je u mjestu Cénac u jugozapadnoj Francuskoj u regionu Akvitanija. Pohađao je Školu likovnih umjetnosti u Parizu. Najznačajnije obrazovanje na polju arhitekture imao je kod profesora Simona-Claudea Constanta-Dufeuxa, čije učenje je imalo odlučujuću ulogu u historiji arhitekture 19. vijeka. Nedavno je objavljen skup bilješki iz tog perioda koji dokumentiraju njegovo učenje. Godine 1860. Jean-Baptiste Sanfourche je postao specijalni agent zadužen za vođenje dnevnih priloga propisanih za redovnost računovodstvenog poslovanja Popisa vjerskih objekata u gradu Angersu (Maine-et-Loire). Preselio se u grad Vitoria-Gasteiz u Španiji, gdje je po njegovom arhitektonskom projektu izgrađena željeznička stanica Vitoria-Gasteiz. Željeznica je stigla u ovaj gradić 1862. godine, kada je otvorena dionica željezničke pruge Miranda de Ebro-Alsasua koja je povezivala Madrid sa francuskom granicom.

## Reference 
Kategorija:Rođeni 1831.
Kategorija:Umrli 1860.
Kategorija:Francuski arhitekti
Kategorija:Biografije, Cénac
Amidaza

U enzimologiji, **amidaza** (EC 3.5.1.4, *acilamidaza*, *acilaza (obmanjujuće)*, *amidohidrolaza (dvosmisleno)* , *deaminaza (dvosmisleno)*, *masna acilamidaza*, *N-acetilaminohidrolaza (dvosmisleno)* je enzim koji katalizira hidrolizu amida:
400px

Dakle, dva supstrata ovog enzima su amid i H2O, dok su njegova  su dva proizvoda  monokarboksilat i NH3.

Ovaj enzim pripada porodici hidrolaza, onih koji djeluju na veze ugljik-dušik, osim na peptidne veze, posebno u linearnim amidima. Sistematski naziv ove klase enzima je **acilamid amidohidrolaza**. Drugi nazivi u uobičajenoj upotrebi su **acilamidaza**, **acilaza**, **amidohidrolaza**, **deaminaza**, **masna acilamidaza** i '' 'N-acetilaminohidrolaza'''. Ovaj enzim učestvuje u šest metaboličkih puteva: ciklus ureje i metabolizam amino grupa, metabolizam fenilalanina, metabolizam triptofana, metabolizam cijanoaminokiselina, koagulacijska razgradnja benzoata i razgradnja stirena. Amidaze sadrže konzerviranu dionicu od približno 130 aminokiselina, poznatu kao AS sekvenca. Široko su rasprostranjene;  nalaze se i kod prokariot a i eukariot a. AS enzimi katalizuju hidrolizu amida.  Karakteristična je veza (CO-NH2), iako se porodica uveliko razilazi u pogledu specifičnosti i funkcija enzimskog supstrata. Ipak, ovi enzimi održavaju alfa/beta/alfa strukturu jezgra, gdje su topologije N- i C-terminalnih polovina slične. AS enzimi karakteristično imaju visoko konzerviranu C-terminalnu regiju bogatu serinskim i glicinskim ostacima, ali bez ostataka asparaginske kiseline i histidin a, stoga razlikuju se od klasičnih serinskih hidrolaza. Ovi enzimi imaju jedinstvenu, visoko konzerviranu Ser-Ser-Lys katalitsku trijadu koja se koristi za hidrolizu amida, iako se katalitski mehanizam za formiranje acil-enzim intermedijera može razlikovati između enzima.

Primjeri enzima koji sadrže AS potpis uključuju:

*Peptidna amidaza (Pam), koje hidroliziraju masne kiseline u sredini supstrata (npr. kanabinoid anandamid i oleamid koji indukuje san), čime se kontrolira nivo i trajanje signalizacije [ [Regulacija ekspresije gena|indukovane]] ovom raznolikom klasom lipidnih transmittera.
*malonamidaza E2, koja katalizira hidrolizu malonamata u malonat i amonijak, a koji je uključen u transport fiksiranog dušik a od bakteroida do bioljnih ćelija u simbiotskom metabolizmu dušika.
*Podjedinica A Glu-tRNA(Gln) amidotransferaze, heterotrimerni enzim koji katalizuje formiranje Gln-tRNA(Gln) transamidacijom misacilirane Glu-tRNA(Gln) putem amidolize glutamina.

## Strukturne studije
Do kraja 2018. godine riješeno je 162 struktura za ovu porodicu, kojima se može pristupiti na Pfam .

## Reference
## Dopunska literatura
* 
* 

## Vanjski linkovi
Kategorija:Proteinske porodice
Kategorija:EC 3.5.1
Kategorija:Enzimi poznate strukture
Sindrom potkoljenskog pterigija

**Sindrom potkoljenskog pterigija** (preciznije zakoljenskih krila ili krilatosti;  PPS) je naslijedivo stanje koje utiče na lice, noge i genitalne organe.  Sindrom nosi niz naziva, uključujući *sindrom potkoljenične mreže* i, još ćešće, *facio-genito-potkoljenski sindrom*. Termin PPS skovali su  Gorlin et al.,  1968.,  na osnovu najneobičnije anomalije potkoljenskog  pterigija (mreža iza koljena).

## Simptomi i znaci 
Klinički znaci PPS-a veoma su varijabilni, ali uključuju sljedeće:
* Nalazi na nogama: opsežna mreža koja se proteže od iza koljena do pete (90%), deformisani nokti na nogama i prepleteni prsti.
*Nalazi na licu: rascjep nepca sa ili bez rascjepa usne (75%), jamice u donjoj usni (40%), poznate fibrozne trake u ustima kao i singnatija (25%) i tkivo koje povezuje gornji i donji očni kapak
* Genitalni nalazi (50%): hipoplazija *labia majora*, malformacija mošnjica i kriptorhizam.

## Genetika 
Genski lokus za PPS je mapiran je na hromosomu 1, 1999. godine.
Poremećaj se nasljeđuje na autosomno dominantni način i nastaje zbog mutacije gena IRF6. Većina prijavljenih slučajeva je sporadična; starija roditeljska dob nalazi se u velikom broju ovih slučajeva, što ukazuje na nove mutacije.

Termin PPS se također koristi za dva rijetka autosomno recesivnanasljedna stanja: *Letalni PPS* i *PPS sa ektodermnom displazijom*. Iako oba stanja karakterišu rascjep usne/nepca, singnatija i potkoljenični pterigij, klinički se razlikuju od autosomno dominantnog slučaja. Smrtonosni PPS razlikuje se po mikrocefaliji, rožnjači aplazijama, ektropiji, koštanim fuzijama, hipoplazijskom nosu i odsustvu palaca, dok se PPS s ektodermnom displazijom razlikuje po vunastoj kosi, krhkim noktima, ektodermnim anomalijama i pukotini krstačnih pršljenova.

### Veze sa Van der Woudeovim sindromom 
Van der Woudeov sindrom (VDWS) i sindrom potkoljenskog pterigija (PPS) određuju alelne varijante istog stanja; odnosno uzrokovane su različitim mutacijama istog gena. PPS uključuje sve karakteristike VDWS-a, plus potkoljenični pterigij, singnatiju, izrazitu abnormalnost prstiju/noktiju, sindaktilija i genito-mokraćne malformacije.

## Epidemiologija 
Dijagnoza PPS-a je postavljena u nekoliko etničkihgrupa, uključujući kavkazoide, Japance i podsaharske Afrikance . Muškarci i žene podjednako pate od ovog sindroma. Budući da je poremećaj vrlo rijedak, teško je procijeniti njegovu učestalost, ali je manja od 1/10.000.

## Također pogledajte 
* Lista kožnih stanja
* Sindrom višestrukog pterigija

## Reference 
## Vanjski linkovi
Kategorija:Geni na hromosomu 1
Kategorija:Autosomno dominantni poremećaji
Kategorija:Genodermatoze
Kategorija:Rijetki sindromi
Kategorija:Nedostaci faktora transkripcije
James E. Webb

**James Edwin Webb** (7. oktobar 1906. – 27. mart 1992.) bio je službenik američke vlade koji je bio državni podsekretar od 1949. do 1952. godine. Bio je i drugi imenovani administrator NASA-e od 14. februara 1961. do 7. oktobra 1968. godine. Webb je nadgledao NASA-u od početka Kennedyjeve administracije do kraja Johnsonove administracije, nadgledajući tako svaku od kritičnih misija prve posade kroz Mercury i Gemini programe do nekoliko dana prije lansiranja prve misije Apollo. Bavio se i požarom na Apolu 1.

Godine 2002. svemirski teleskop sljedeće generacije (NGST) preimenovan je u svemirski teleskop James Webb kao počast Webbu. Svemirski teleskop James Webb trebao bi biti lansiran 25. decembra 2021.

Web je rođen 1906. godine u zaseoku Tally Ho u okrugu Granville, Sjeverna Karolina. Njegov otac je bio nadzornik javnih škola okruga Granville. Završio je fakultetsko obrazovanje na Univerzitetu Sjeverne Karoline u Chapel Hillu, gdje je diplomirao 1928. Bio je član Bagremovog bratstva. Webb je postao potporučnik u mornaričkom korpusu Sjedinjenih Država, a služio je kao pilot marinskog korpusa na aktivnoj dužnosti od 1930. do 1932. godine. Web je zatim studirao pravo na Pravnom fakultetu Univerziteta George Washington, gdje je 1936. godine dobio diplomu JD. Iste godine je primljen u advokatsku komoru Distrikta Kolumbija.
[desno|mini| Webb, potpredsjednik [Lyndon B. Johnson|Lyndon Johnson, Kurt Debus i predsjednik John F. Kennedy primaju brifing o operacijama lansiranja Saturna I tokom obilaska Launch Complexa 34, septembra 1962. godine.]]

## Reference 
Kategorija:Umrli 1992.
Kategorija:Rođeni 1906.
Kategorija:Pages with unreviewed translations
Proteopedia

**Proteopedia** je wiki, 3D enciklopedija proteina i drugih molekula. Stranica sadrži stranicu za svaki unos u Protein Data Bank (>130.000 stranica), kao i stranice koje su više opisne strukture proteina općenito, kao što su acetilholinesteraza, hemoglobin, i fotosistem II  sa Jmol prikazom koji ističe funkcionalna mjesta i ligande . Koristi alat za autorstvo scena tako da korisnici ne moraju da uče JSmol skriptni jezik za kreiranje prilagođenih molekularnih scena. Prilagođene scene se lako pričvršćuju na "zelene veze" u opisnom tekstu koji prikazuje te scene u JSmolu. Web pretraživač je sve što je potrebno za pristup sajtu i 3D informacijama; nije potrebno instalirati preglednike.

Proteopedia je dobitnik nagrade za najbolju web stranicu časopisa *The Scientist 2010. godine.* 

## Pravni aspekti 
### Uslovi licenciranja 
Sav sadržaj koji dodaju korisnici je besplatan i pokriven je GNU licencom za slobodnu dokumentaciju . **Proteopedia** se nalazi u Izraelskom centru za strukturnu proteomiku  na Weizmann institutu za nauku.

## Također pogledati 
* Struktura proteina

## Reference 
Kategorija:Naučne enciklopedije
Kategorija:Biološke baze podataka
Kategorija:Pages with unreviewed translations
Ciklaza

ciklaze iz ''Arabidopsis thaliana]]
 sekundarne strukture oksidoskvalen-ciklaze, sa njenim produktom, lanosterolom (tirkiz) u centralnom aktivnom mjestu enzima. Vidljiva su karakteristična četiri prstena za proizvod, kao i jedna hidroksilna grupa na kraju molekule  (crvena).]]
**Ciklaze** su enzimi, skoro uvijek lijaze, koje kataliziraju hemijsku reakciju da bi se formirao ciklični spoj. Važni ciklazni enzimi uključuju:

1. Adenilil-ciklaze, koje formiraju ciklični AMP iz adenozin-trifosfata (EC 4.6.1.1). To su: 
* ADCY1
* ADCY2
* ADCY3
* ADCY4
* ADCY5
* ADCY6
* ADCY7
* ADCY8
* ADCY9
* ADCY10

2. Gvanilil-ciklaza, koja formira ciklički GMP iz gvanozin-trifosfata (EC 4.6.1.2) 
* GUCY1A2
* GUCY1A3
* GUCY1B3
* Gvanilat-ciklaza 2C
* GUCY2D
* GUCY2F
* NPR1
* NPR2

3.Protein-ciklaza je ligaza enzim koji proizvodi proteine ciklirane oko kičme  unutarmolekulskom transpeptidacijom.

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Enzimi
Kategorija:EC 4.6.1
Leiden Open Variation baza podataka

**Leiden Open Variation Database (LOVD)** je besplatna, fleksibilna web-bazirana baza podataka otvorenog koda razvijena u Leiden University Medical Center u Holandiji, dizajnirana da prikuplja i prikazuje varijante u DNK sekvenci. Fokus LOVD-a je obično kombinacija između gena i genetičke (nasljedne) bolesti. Sve varijante sekvence pronađene kod pojedinaca prikupljaju se u bazi podataka, zajedno s informacijama o tome da li bi mogle biti uzročno povezane s bolešću (tj. varijanta koja uzrokuje bolest ili mutacija) ili ne (tj. varijanta koja ne uzrokuje bolest). Specijalizirani ljekari (klinički genetičari) koriste LOVD za dijagnosticiranje i savjetovanje pacijenata koji nose nasljednu bolest. U idealnom slučaju, ako je pacijent podvrgnut skriningu na mutacije i jedna je pronađena, informacije u LOVD-u mogu predvidjeti napredak bolesti.

Za razliku od baza podataka o ljudskom genomu, koje prikazuju informacije o svim varijantama DNK, LOVD uključuju informacije o osobama kod kojih su varijante pronađene. Ovi podaci o pacijentima obično su dostupni samo registrovanim korisnicima.

Za sada, LOVD instalacije širom svijeta sadrže više od 515.500 opservacija varijanti (124.000 jedinstvenih varijanti u 5175 gena) na 162.000 pacijenata.

## Reference 
Kategorija:Biološke baze podataka
Kategorija:Pages with unreviewed translations
Kategorija:Genetičke baze podataka
Fisijski kvasac

***Schizosaccharomyces pombe***, također zvani **fisijski kvasac**, je vrsta kvasaca koji se koristi u tradicijskom pivarstvu i kao modelni organizam u molekulskoj i ćelijskoj biologiji. To je jednoćelijski eukariot, čije su ćelije u obliku štapa. Ćelije obično imaju prečnik od 3 do 4 mikrometra i dužinu od 7 do 14 mikrometara. Procjenjuje se da njegov genom, koji iznosi otprilike 14,1 milion parova baza, sadrži 4.970 gena koji kodiraju proteine i najmanje 450 nekodirajućih RNK.

Ove ćelije održavaju svoj oblik rastući isključivo kroz vrhove ćelija i dijele se medijalnom fisijom da bi proizvele dvije ćelije kćeri jednake veličine, što ih čini moćnim alatom u istraživanju ćelijskog ciklusa.

Fisijski kvasac izolovao je 1893. Paul Lindner iz istočnoafričkog pivskog prosa. Naziv vrste *pombe* je svahili riječ za pivo. Prvi put je razvijen kao eksperimentalni model 1950-ih:  Urs Leupold za proučavanje genetike, i Murdoch Mitchison za proučavanje ćelijskog ciklusa.

Paul Nurse, istraživač fisijskog kvasca, uspješno je spojio nezavisne škole genetike ovog kvasca i istraživanja ćelijskog ciklusa. Zajedno sa Leejom Hartwellom i Timom Huntom, Nurse je 2001. godine osvojio Nobelovu nagradu za fiziologiju ili medicinu za njihov rad na regulaciji ćelijskog ciklusa.

Sekvenca genoma *S. pombe* objavljena je 2002. godine, u Konzorcijuj predvođenim Institutom Wellcam Trust Sanger, postavši šesti model eukariotskog organizma čiji je genom u potpunosti sekvencioniran. Istraživače *S. pombe* podržava PomBase MOD (Model Organism Database). Ovo je u potpunosti otključalo moć ovog organizma, s mnogim identificiranim genima ortolognim ljudskim genima - 70% do danas. obuhvatajući mnoge gene uključene u ljudske bolesti.

## Također pogledajte
* Kvasci
* Popravak DNK

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* PomBase - The Pombe Genome Database
* MicrobeWiki page on Schizosaccharomyces pombe 

Kategorija:Ascomycota
Kategorija:Modelni organizmi
Kategorija:Kvasci
Kategorija:Gljive
Sestrinska hromatida

. Nakon hromosomske replikacije DNK, plavi hromosom se sastoji od dvije identične **sestrinske hromatide**, a ružičasti hromosom sastoji se od dvije identične (ružičaste) sestrinske hromatide. U mitozi, sestrinske hromatide se odvajaju u ćelije kćeri, ali tada se nazivaju hromosomima (a ne hromatidama), na način na koji se jedno dijete ne spominje kao jedan blizanac.]]
Pojam **sestrinske hromatide** odnosi se na identične kopije (hromatida) formirane replikacijom hromosoma, pri čemu su obje kopije spojene zajedno zajedničkom centromerom. Drugim riječima, sestrinska hromatida se također može reći da je 'jedna polovina' dupliranog hromosoma. Par sestrinskih hromatida naziva se dijada. Pun skup sestrinskih hromatida se stvara tokom faze sinteze (S) faze interfaza, kada se repliciraju svi hromosomi u ćeliji. Dvije sestrinske hromatide međusobno su odvojene su u dvije različite ćelije tokom mitoza ili tokom druge diobe mejoza.

Ako se uporede sestrinske hromatide sa homolognim hromosomomima, koji su dvije *različite* kopije hromosoma koje diploidni organizmi (poput ljudi) nasleđuju, po jednu od svakog roditelja. Sestrinske hromatide su uglavnom identične (pošto nose iste alele, koje se nazivaju i varijante ili verzije, gena, alelogeni) jer potiču od jednog originalnog hromosoma. Izuzetak je pred kraj mejoze, nakon krosing-overa, jer su dijelovi svake sestrinske hromatide možda razmijenjeni s odgovarajućim dijelovima homolognih hromatida s kojima su upareni tokom mejoze. Homologni hromozomi mogu, ali i ne moraju biti isti jedni s drugima, jer potiču od različitih roditelja.

Postoje dokazi da su kod nekih vrsta sestrinske hromatide preferirani šablon za popravak DNK.
Kohezija sestrinske hromatide je neophodna za ispravnu distribuciju genetičkih informacija između ćelija kćeri i popravku oštećenih hromosoma. Defekti u ovom procesu mogu dovesti do aneuploidije i raka, posebno kada kontrolne tačke ne uspiju otkriti oštećenje DNK ili kada pogrešno pričvršćena mitotidka vretena ne funkcionišu ispravno.

## Mitoza
Mitotska rekombinacija je prvenstveno posljedica procesa popravka DNK koji reaguje na spontana ili izazvana oštećenja. Homologna rekombinacijska popravka tokom mitoze je uglavnom ograničena na interakciju između obližnjih sestrinskih hromatida koje su prisutne u ćeliji nakon replikacije DNK, ali prije diobe ćelije. Zbog posebnog bliskog odnosa koji dijele, sestrinske hromatide ne samo da su poželjnije u odnosu na udaljene homologne hromatide kao supstrati za rekominacionu popravku, već imaju sposobnost da poprave više oštećenja DNK nego homolozi. ukazuju da se međusestrinska rekombinacija često dešava tokom mejoze i da se  do jedne trećine svih rekombinacionih događaja zbiva između sestrinskih hromatida.

## Također pogledajte
*Biorijentacija
*Razmjena sestrinskih hromatida

## Reference
Kategorija:Citogenetika
Kategorija:Klasična genetika
Ramsarska konvencija

mini|desno|225px|Logo
]]
**Ramsarska konvencija** je međunarodni ugovor koji pruža okvir za nacionalno djelovanje i međunarodnu saradnju za očuvanje i korištenje močvara i njihovih resursa. Poznata je i kao Konvencija o močvarama. Nastala je 2. 2.1971. godine u iranskom gradu Ramsaru, a dan usvajanja konvencije proglašen je za Svjetski dan vlažnih područja.

U vlažna područja područja spadaju močvare, bare, rijeke, jezera, pojilišta, navodnjena zemljišta, slatine, šljunčane jame, kanali, koraljni grebeni, ribnjaci i uzgajališta rakova. Mogu sadržavati obalne zone koje graniče s vlažnim područjima, te vodene mase morske vode ne dublje od 6 m za vrijeme oseke koje leže unutar vlažnih područja.

Ugrožavanje vlažnih područja nastaje isušivanjem, zatrpavanjem, zagađivanjem, preinačavanjem, prekomjernom eksploatacijom i unošenjem stranih vrsta.
## Djelovanje 
Svake tri godine, predstavnici potpisnica konvencije se sastaju kao Konferencija ugovornih strana (COP), organ za kreiranje politike konvencije koji usvaja odluke (rezolucije i preporuke) za upravljanje radom konvencije i poboljšava način na koji strane su u stanju da sprovedu svoje ciljeve. COP12 je održan 2015. god u Punta del Este, Urugvaj, a COP13 2018. u Dubaiu, Ujedinjeni Arapski Emirati.
 
Sekretarijat Konvencije vrši svakodnevnu koordinaciju aktivnosti konvencije. Nalazi se u Glandu, Švicarska 
## Zaključci Ramsarske konvencije 
* načiniti popis Ramsarskih područja u svakoj državi i unijeti osnovne hidrološke, biološke i ekološke posebnosti svakog pojedinog područja;
* poboljšati suradnju s lokalnim stanovništvom;
* poboljšati suradnju s međunarodnim udrugama koje rade na zaštiti vlažnih područja;
* popis Ramsarskih područja treba služiti promociji;
* vremenom proširivati popis vlažnih područja i njihovu zaštitu.

## Ramsarska područja 
* Broj potpisnica konvencije: 172
* Broj međunarodno važnih močvara: 2.435
* Ukupna površina ramsarskih područja: 25.468.542,5&nbsp;km2

Zemlje sa najviše ramsarskih područja su: Velika Britanija 175 i Meksiko 142. Zemlja sa najvećom površinom zaštićenih područja je Bolivija, oko 148.000&nbsp;km2.

Informacioni servis ramsarskih područja (Ramsar Sites Information Service - RSIS) omogućava informacije o svakom području.  
## Reference
Gabriel Boric

**Gabriel Boric Font** (rođen 11. februara 1986) čileanski je političar lijevog centra. Boric, vođa koalicije Apruebo Dignidad izabran za predsjednika Čilea, porazivši Joséa Antonija Kasta na općim izborima.

Preuzeo je funkciju predsjednika Čilea 11. marta 2022, čime je postao najmlađi predsjednik u historiji svoje zemlje i jedan od najmlađih čelnika na planeti.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Biografija (španski)

Kategorija:Rođeni 1986.
Kategorija:Biografije, Punta Arenas
Kategorija:Čileanski političari
Kategorija:Čileanski predsjednici
Kategorija:Čileanci hrvatskog porijekla
Kategorija:Čileanci katalonskog porijekla
Kategorija:Živi ljudi
Park prirode Dragišnica i Komarnica

**Park prirode Dragišnica i Komarnica** nalazi se na krajnjem sjeverozapadu Opštine Šavnik i graniči se sa Nacionalnim parkom Durmitor, Crna Gora. Ukupna površina parka iznosi 2.994,00 ha. Za potrebe upravljanja parkom osnovano je Društva sa ograničenom odgovornošću "Park prirode Dragišnica i Komarnica" - Šavnik.

Područje Parka prirode smješteno je u planinskom području u kome dominiraju razuđene, često duboke forme reljefa sa niskim, srednjim i visokim planinama i grebenima, kanjonskim dolinama i klisurama. Najniža tačka je u samom kanjonu, sa nadmorskom visinom od 651 &nbsp;mnv, dok najviša tačka predstavlja vrh Ogorjeli krš sa nadmorskom visinom od 1.998 mnv. Rijeke u Parku prirode, Komarnica i Grabovica koje su bogate potočnom pastrmkom i lipljenom, ističu se visokom očuvanošću i značajem za stabilnost vodnog režima i bilansa.

U pogledu bogatstva i raznovrsnosti šuma, prisutne su sljedeće šumske vrste: hrasta, crnog graba, crnog jasena, bukve, jele, klekovine bora krivulja. Značajno je i prisustvo gljiva (registrovano je 65 vrsta). U tim šumama Parka prirode svoje mjesto su našli su mrki medvjed, divlja svinja, sivi vuk, divokoza, srna, lisica, zec, kuna i jazavac.
## Komarnica 
Komarnica izvire ispod Durmitora i teče pod nazivom Gornja Komarnica. Njen tok prolazi dubokim i vijugavim kanjonom između planina Durmitora i Vojnika. U gotovo nenaseljenom području (selo Duži) ulazi u visoki Pivski plato, gdje skreće na sjever, zatim ulazi u duboki kanjon Pive i ulijeva se u novostvorenu akumulaciju Pivsko jezero (prije izgradnje brane Mratinje, u rijeku Pivu). Kanjon rijeke Komarnice je rijedak kanjon. Po svojoj dubini divljine i vodopadima planinskih rijeka, poredi se sa kanjonom rijeke Tare. U kanjonu je jedna od najimpresivnijih litica na Durmitoru - 700 m visoka Boljska Greda, koja svojim "S" licem dominira kanjonom.

### Kanjon Nevidio 
Kanjon Gornje (Male) Komarnice, pod imenom Nevidio (nikad viđeno) bio je posljednje neistraženo mjesto u Evropi (kanjon koji nije viđen). Odolijevao je svim pokušajima osvajanja do prvog avgusta 1965. godine kada je grupa profesionalnih nikšićkih planinara, članova PD Javorak,  uspjela da prođe kanjonom. To je posljednji osvojeni kanjon u Evropi i još uvijek jedno od manje posjećenih mjesta. Dugačak 3 &nbsp;km, sa nizom vodopada, virova i prolaza koje voda pravi. Na nekim mjestima Nevidio litice su široke pola metra i visoke 400 &nbsp;m.

Ovaj kanjon je nedostižan običnim turistima, jer je i danas neophodna najbolja obuka i oprema za penjanje (ronilačko odijelo, alpinistička oprema). Kanjonom se prolazi u toku jednog dana uz specijalnu opremu, i uz iskusne vodiče. Poznat je i po tome što ima neke životinjske i biljne vrste koje su jedinstvene u svijetu.

## Reference 
Kategorija:Parkovi prirode u Crnoj Gori
Kategorija:Zaštićena područja osnovana 2017.
Dušan Vlahović

**Dušan Vlahović** srbijanski je nogometaš koji igra na poziciji napadača. Trenutno nastupa za Juventus i reprezentaciju Srbije.

## Vanjski linkovi 
* Profil na *Soccerbaseu*
* 

Kategorija:Rođeni 2000.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Biografije, Beograd
Kategorija:Srbijanski nogometaši
Kategorija:Nogometaši Partizana
Kategorija:Nogometaši Fiorentine
Kategorija:Nogometaši Juventusa
Kategorija:Igrači na Svjetskom prvenstvu u nogometu 2022.
Kategorija:Igrači na Evropskom prvenstvu u nogometu 2024.