open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Disk uvećanja

[220px|desno|mini|Umjetnička adaptacija diska uvećanja dok [rendgenska dvostruka zvijezda|rendgenskih dvostrukih zvijezda]]
**Disk uvećanja** (akrecioni disk, en. *akkretion disc*) je proces gdje kosmički objekti usisavaju materiju iz okoline čime se njihova masa uvećava. Mlade tek nastale zvijezde privlače materiju iz interstelarne okoline, tačnije one materije koja još nije upotrebljena za rađanje zvijezde. Ovaj proces prisutan je i kod galaktičkih jezgri i time vjerovatno kod crnih rupa. Dinamika rotirajućeg diska materije ovisi o količini usisanog interstelarnog materijala i jačine magnetnog polja. Postojanje kataklizmičnih promjenjivih zvijezda, odnosno nova, usko je povezano s dvostrukim i rendgenskim dvostrukim zvijezdama.
Tzv. akretori mogu biti: bijeli patuljci, neutronske zvijezde, stelarne kao i supermasivne crne rupe. Tok materije naziva se akrecioni tok.
### Uzrok i djelovanje
Smatra se da je svaki kosmički objekat u međudejstvu s okolinom. Okolina akretora nije prazna već ispunjena interstelarnom materijom. Svaki akretor je masivan s gravitacionim poljem (Njutnovi zakoni). Prema opštoj teoriji relativiteta masa iskrivljuje prostorvrijeme, time se akrecija smatra posljedicom geometrije prostora-vremena. Prema tome gravitacija je uzrok akrecije (diska uvećanja). Pojam usisavanja materije ne odigrava se kao kod usisivača s podpritiskom, već se radi o gravitaconoj sili. Kretanje materije nije direktno usmjereno prema centru crne rupe već dolazi do njenog spiralnog kretanja. Temperatura u vanjskom dijelu iznosi nekoliko hiljada stepeni K a u unutrašnjem nekoliko stotina hiljada stepeni. Boja diska je u vanjskom dijelu crvena a u unutrašnjosti ultraljubičasta. Masa crne rupe može iznositi i do 100.000.000 Sunčevih masa.

### Detekcija
Akretori se smatraju najjačim izvorima zračenja u Svemiru. Materija u disku zagrijava se trenjem, prilikom čega nastaje toplotno zračenje. Pored toga moguća je pojava i ciklotronog kao i sinhotronog zračenja ukoliko postoji jako magnetno polje uz brze elektrone (rjeđe i protone). Zračenje djeluje na materiju kroz raspršivanje, apsorpciju i emisiju. Akrecija je bitan proces u fizici. Za razliku od termonuklearne reakcije, gdje se 0,7% mase pretvara u energiju, akrecija pretvara (Eddingtonova sjajnost) i do 42% materije u zračenje. Time su akretori najpoznatiji, pored GRB-s (Gamma-Ray-Outbursts), izvori zračenja u Svemiru. Uglavnom se ova dva izvora podrazumijevaju kada je riječ o najsvjetlijim objektima.
## Poznati objekti
*Aktivno galaksijsko jezgro NGC 4258 ima blago iskrivljen akrecioni disk koji je detektovan putem radiotalasa.
## Literatura
*

## Reference
## Vanjski linkovi
*Kao da teče - hidrodinamika u astrofizici
*Disk uvećanja kod crnih rupa
*Crne rupe najtamnija tajna gravitacije
*Kako crne rupe "zapaljuju" kosmičku okolinu

Kategorija:Zvjezdana evolucija
Kategorija:Dvostruke zvijezde
Kategorija:Koncepti u astronomiji
Kategorija:Crne rupe
Stadion Wembley

**Stadion Wembley** je nogometni stadion u Londonu.  Sa kapacitetom od 90.000 sjedećih mjesta je najveći u Engleskoj, a drugi u Evropi, odmah iza Camp Noua (Barcelona).

Wembley Stadion je domaćin Engleske nogometne reprezentacije i finala FA kupa. Wembley će biti privremeni domaćin engleskom premijerligašu Tottenhamu, zbog rušenja White Hart Lanea i početka izgradnje novog stadiona.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Zvanična stranica

Kategorija:Nogometni stadioni u Engleskoj
Kategorija:Nogometna reprezentacija Engleske
Kategorija:Tottenham Hotspur FC
Kategorija:Stadioni Evropskog prvenstva u nogometu 2020.
Osmača

**Osmača**  je planina u Bosni i Hecegovini, jugozapadno od Banjaluke, a sjeveroistočno od Krupe na Vrbasu. Nalazi se u u unutrašnjem lancu Dinarida, u prelaznom pojasu koji se pruža od padina Čemernice, ka dolini rijeke Vrbas.
## Također pogledajte
*Čemernica

## Reference 
Kategorija:Planine u Bosni i Hercegovini
Žežnička greda

**Žežnička greda** (1477 m) je planina u Srednjoj Bosni, prva zapadna uzvisina na istoku prve velike krivine izvorišnog toka  Ilomske i njenih pritoka (Barnice i drugi potoci) i  zapadno od gornjeg toka Pljačkovca.  Pruža se u pravcu jugozapad-sjeveroistok.

Žežnička greda nalazi se u jugozapadnom nizu visova u masivu Vlašića (vrh 1943 m), koji se nastavlja u Obadalište (1466 m) i Blatnicu (sa istoimennim naseljem). Na sjeveru-sjeverozapadu su Lisina i Široki jarak  sa potokom koji se ulijeva u Ilomsku, a na jugu izvorišni dio Ugrića,  Ravna planina (1432 m), sa Srnećim brdima (1502 m).

Na ovoj šumovitoj planini dominiraju četinarske sastojine uz mjestimično miješanje sa bukovo-jelovo-smrčevim zajednicama. Grebenom Žežničke grede pruža se razvođe između potoka koji se ulijevaju u Ilomsku i Crnu rijeku (sjeverno) i Ugar sa Pljačkovcem (na južnim pozicijama).
## Također pogledajte
*Lisina
*Ugar
*Ilomska
*Crna rijeka
*Pljačkovac
## Reference
Kategorija:Planine u Bosni i Hercegovini
Runjavica

**Runjavica** (1384 m) je planina u Srednjoj Bosni, jedna od većih uzvisina na jugoistočnoj strani vlašićkog masiva. Pored samog vrha, najviše tačke su joj Glavica (1284 m), Pčelina stijena (1316 m) i Vis (1384 m), te neimenovani trigonometar 1263 m. Nalazi se južno od Petrova polja, na lijevoj obali Ilomske. Sa istočne strane je omeđuje usjek Crne rijeke, a sa zapada dio toka Ilomske koji teče u pravcu sjeveroistok-jugozapad, do Marića stijena i kanjona ove rijeke.
thumb|200px|left|Runjavica iznad Ilomske (desno)
Prema jugu, njene padine se pružaju sve do Korićana i Korićanskih stijena. Prema tome, skupa sa Petrovim poljem, ova uzvisina bitno određuje drugu veliku krivinu Ilomske. Izlomljeni tok ove rijeke tako određuju matične stijene Žežnićke grede, Lisine, Runjavica i Korićanske stijene (desna obala), te Šepirice, Petrovo polje i Marića stijene (lijeva obala). Sa suprotne strane, preko Ilomske je višestruki izvor Devetero vrela.
Runjavica je bogata četinarskom šumom. Sa nje, prema sjeveru teče bezimeni potok, a na samom vršnom platou su izv ori pitke vode Modra voda i Stjepiovac.

## Također pogledajte 
* Ilomska
* Žežnička greda
* Lisina
* Korićanske stijene

## Reference 
Kategorija:Planine u Bosni i Hercegovini
Carl Patsch

**Karl Pač** (1865, Prag  – 1945, Beč) poznati je arheolog koji je dao veliki doprinos arheologiji Bosne i Hercegovine. 

Studirao je istoriju, geografiju i klasične jezike. Doktorirao je 1889 u Pragu. Tokom 1893 – 1896 radi kao profesor u gimnaziji u Sarajevu, a nakon toga kao kustos Zemaljskog muzeja. Počeo je sa istraživanjima na području Japoda kod Bihaća, a zatim Mitrin hram u Konjicu. Nastavio je istraživati u Skelanima, Duvnu i naročito Mogorjelo kod Čapljine.

Dao je veliki doprinos na polju antičke topografije. Udario je temelje latinskoj epigrafiji i osnovao grčko-rimsku zbirku u Zemaljskom muzeju. Osnivač je Balkanološkog instituta. Napustio je Bosnu i Hercegovinu 1919 i živio u Beču do 1945.

## Literatura 
* Arheološki leksikon Bosne i Hercegovine, Tom I -Sarajevo, 1988
* 
* 
Kategorija:Bosanskohercegovački arheolozi
Kategorija:Historiografija Bosne i Hercegovine
Ivo Bojanovski

**Ivo Bojanovski** (16. januara 1915, Grbavac, Župa Dubrovačka  – 16. decembra 1993, Dubrovnik) poznati je arheolog i konzervator koji je dao veliki doprinos arheologiji Bosne i Hercegovine.

Studirao je filologiju sa arheologijom na Filozofskom fakultetu u Zagrebu, gdje je i doktorirao 1971. Radio je kao profesor u srednjoj školi, a zatim u Republičkom zavodu za zaštitu spomenika u Sarajevu. Od tada se bavi antičkom (rimskom) i srednjovjekovnom arheologijom.

Istraživao je topografiju u rimskoj provinciji Dalmaciji i napisao knjigu *Dolabelin sistem cesta u rimskoj provinciji Dalmaciji*. Obavio je niz konzervatorskih radova: Mogorjelo, Putovići Kod Zenice (hram i terme), ranokršćanska bazilika u Brezi, srednovjekovni gradovi Bobovac, Ključ, Dobor, Maglaj i drugi.

Radio je iskopavanja na rimskom vojnom logoru u Humcu kod Ljubuškog. U nekoliko sintetskih radova pokušava riješiti ili uputiti na problem ubikacije nekih rimskih naselja, municipija (Bistue Vetus, Bistue Nova, Salvium, Baloie, Delminijum). Naročito je prihvatljivo ubiciranje Malvesiatiuma u današnje Skelane.
Kruna njegovog rada je monografija *Bosna i Hercegovina u antičko doba*.

## Stručni radovi 
* Prilozi za topografiju rimskih i predrimskih komunikacija i naselja u rimskoj provinciji Dalmaciji
* Bosna i Hercegovina u antičko doba
* Dolabelin sistem cesta u rimskoj provinciji Dalamciji
* Grebine, Gornji Vakuf - antička radionica, 1963.
* Bilješke iz Arheologije, 1964.
* Rimska cesta dolinom Bosne i njezina topografija, 1973.
* Baloie-rimski municipij u Šipovu na Plivi, 1974.
* Toponim Ad Fines i njegovo značenje, 1976.
* Kasnoantički kastel u Gornjim Vrbljanima na Sani, 1980.
* Počeci metalurgije željeza na sjeverozapadnom Balkanu, 1980.
* Dobor u Usori (sjeverna Bosna), 1981.
* Arheološka istraživanja u Dubrovniku i dubrovačkom području : znanstveni skup : Dubrovnik, 1. - 4. X. 1984.
* Novi spomenici Silvanove kultne zajednice sa Glamočkog polja - Vjesnik Arheološkog muzeja u Zagrebu, Vol. 10-11 No. 1, 1977.
* Nastavak konzervatorskih radova na gradu Bobovcu,
* Rimska stela iz Kotlijevca na Drini,
* Rimski vojni logor u Gračinama kod Ljubuškog,
* Nova epigrafska potvrda Delminijuma sa Duvanjskog polja 
## Literatura 
* Arheološki leksikon Bosne i Hercegovine, Tom I -Sarajevo, 1988
## Reference 
B
Kategorija:Historiografija Bosne i Hercegovine
Kategorija:Biografije, Župa dubrovačka
Kategorija:Rođeni 1915.
Kategorija:Umrli 1993.
Kategorija:Jugoslavenski arheolozi
KF Trepça'89

'''KF Trepça'89** je profesionalni nogometni klub koji iz Kosovske Mitrovice, Kosovo. Takmiči se u Superligi Kosova.

Klub je osnovan 1989. godine. 2010. godine ostvaruje plasman u najviši rang. Najveći uspjeh ostvaruje u sezoni 2015/16. kada osvaja Superligu. 2012. godine je bio osvajač nacionalnog kupa. Tradicionalne boje kluba su zelena i bijela. Domaće utakmice igra na stadionu Riza Lushta.

## Uspjesi
* **Superliga**
****Datoteka:Cup Winner.png  (1):** 2016/17.
****Datoteka:Cup Finalist.png (5):** 2001/02, 2004/05, 2011/12, 2012/13, 2013/14.
* **Prva divizija**
****Datoteka:Cup Winner.png  (1):** 2009/10.
* **Nacionalni kup**
****Datoteka:Cup Winner.png  (1):** 2011/12.
****Datoteka:Cup Finalist.png (2):''' 2007/08, 2014/15.

## Evropski nastupi
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* KF Trepça'89 na UEFA.com

Kategorija:Nogometni klubovi na Kosovu
Kategorija:Nogometni klubovi osnovani 1989.
FCI Tallinn

**FCI Tallinn** je profesionalni nogometni klub iz Tallinna, Estonija. Takmiči se u Drugoj nogometnoj ligi Estonije.

Klub je osnovan 2002. godine. Drugu ligu Estonije osvaja 2012. godine. 2016. godine postaje osvajač Meistriliige. 2017. godine se spaja sa klubom 
Levadia. Rezerve *FCI Tallinna* igraju u drugom rangu estonskog nogometa. Tradicionalne boje kluba su crna i bijela. Domaće utakmice igra na satdionu Infonet Lasnamäe.

## Uspjesi
***Meistriliiga:**
****Datoteka:Cup Winner.png (1)**: 2016.
***Esiliiga:**
****Datoteka:Cup Winner.png (1)**: 2012.
***Superkup:**
****Datoteka:Cup Winner.png (1)**: 2017.

## Evropski nastupi
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranica

Kategorija:Nogometni klubovi u Estoniji
Kategorija:Nogometni klubovi osnovani 2002.
Velika nagrada Monaka 2017.

**Velika nagrada Monaka 2017.** (službeno poznata kao **"FORMULA 1 GRAND PRIX DE MONACO 2017"**) automobilska je trka Formule 1 koja se održava 28. maja 2017. na stazi Circuit de Monaco u Montoj Carlu, u Monaku. Ovo je šesta trka u sezoni 2017., i 64. trka za Veliku nagradu Monaku.

Kimi Räikkönen ostvario je prvi pol pozicija nakon Velika nagrada Francuske 2008., prvu u sezoni i 17. u karijeri. Vozač Ferrarija Sebastian Vettel pobjednik je treće trke sezone i 45. u karijeri. Drugo mesto zauzeo je Kimi Räikkönen, a dvojac je Ferrariju donio prvu pobjedu u Monaku od 2001. godine. A treći je završio Daniel Ricciardo u Red Bullu.

## Kvalifikacije (subota) 
: Jenson Button - kazne od 15 mjesta - korištene peti turbopunjača i MGU-H.
: Stoffel Vandoorne - kazne od 3 mjesta - za nesreća sa Massa u Španiji.

## Utrka (nedjelja) 
: Sergio Pérez - 10 sekundi dodano - Izazivanje sudara sa Daniil Kvjat.

## Rangiranje nakon utrke
;Vozači

;Konstruktori

* Samo je u prvih 5 pozicija uključen plasman za oba seta.

## Zanimljivosti 
### Vozači 
* 45. pobjeda za Sebastian Vettel;
* 20. podija za Daniel Ricciardo.

### Konstruktori 
* 227. pobjeda za Ferrari.

## Vanjski linkovi 
*  formula1.com – Rezultati kvalifikacija
*  formula1.com – Rezultati utrka
* statsf1.com - detalji utrke

Monako
Kategorija:2017. u Monaku
2017
Vejsil Ćurčić

**Vejsil Ćurčić** (1868, Sarajevo  – 1959, Sarajevo) poznati je arheolog i konzervator koji je dao veliki doprinos arheologiji Bosne i Hercegovine. 

Historiju umjetnosti i arheologiju studirao je u Beču, a nakon toga radio je u Zemaljskom muzeju u Sarajevu (1891-1924). Istraživao je nekropole Japoda kod Bihaća, bronzanodobnu gradinu Varvaru kod Prozora, te neolitsko naselje Kraljevinu kod Novog Šehera, neolitsko naselje Butmir, nekropole na Glasincu i sojeničko naselje Donju dolinu kod Bosanske Gradiške. Konzervirao je srednjovjekovne tvrđave |Dobojska tvrđava|Doboj, Blagaj i Maglaj. 

Obavio je više arheološko-topografskih istraživanja (Bosanski Petrovac i dr.) a posebno se bavio topografijom stećaka. 
Bio je direktor Zemaljskog muzeja u periodu 1943-1945. Postavio je Etnografsku zbirku i Zbirku stećaka. Sakupljao je etnografsku građu, posebno predmete drvorezbarstva, oružje, nošnju i pribor za privređivanje. Pisao je o predhistorijskom rudarstvu i metalurgiji. Uradio je monografiju o oružju i narodnom ribarstvu na teritoriji Bosne i Hercegovine.

## Literatura 
* Arheološki leksikon Bosne i Hercegovine, Tom I -Sarajevo, 1988

Kategorija:Bosanskohercegovački arheolozi
Kategorija:Historiografija Bosne i Hercegovine
Kategorija:Rođeni 1868.
Kategorija:Biografije, Sarajevo
Kategorija:Umrli 1959.
Europa FC

**Europa FC** je nogometni klub iz Gibraltara. Takmiči se u prvoj nogometnoj ligi Gibraltara. Klub je osnovan 1925. godine. Tradicionalne boje su zelena i crna. Domaće utakmice igra na stadionu Victoria.

## Historija
Europa FC je osnovan 1925. godine. Bio je akivan do 1970. godine. Od 1980-ih se spaja sa ekipom *College Cosmos*. Godine 2014. ponovo postaje samostalan. Sedam puta je bio prvak Gibraltara.

## Uspjesi
***Prva liga**
****Datoteka:Cup Winner.png (7):** 1928/29, 1929/30, 1931/32, 1932/33, 1937/38, 1951/52, 2016/17.
***Rock kup**
****Datoteka:Cup Winner.png (7):** 1938, 1946, 1950, 1951, 1952, 2017, 2017/18.
***Gibraltar Premier kup**
****Datoteka:Cup Winner.png (1):** 2014/15.

## Evropski nastupi
## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranica

Kategorija:Nogometni klubovi u Gibraltaru
Kategorija:Nogometni klubovi osnovani 1925.
Finale FA kupa 2017.

**Finale FA kupa 2017.** bilo je 136. finale FA kupa, najstarijeg kup takmičenja na svijetu. Finale se igrao 27. maja 2017., na Wembleyju, a sastali su se Arsenal i Chelsea. Sudija je bio Anthony Taylor.

Arsenal se pobjedom kvalificirao za Community Shield, protiv istog rivala - Chelseaja (osvajač Premier lige 2016/17). Inače, Arsenal je s ovom pobjedom postao tim sa najviše osvojenih titula FA kupa (13 puta).

## Put do finala 
S obzirom da su oba kluba prvoligaši, takmičenje su počeli od treće runde.

## Utakmica 
| valign="top" width="50%" |

|}

Kategorija:Finala FA kupa
Kategorija:2017. u nogometu
Kategorija:2017. u Engleskoj
Kategorija:Utakmice Chelseaja FC
Kategorija:Utakmice Arsenala
Male Brusnice

**Male Brusnice** () su naseljeno mjesto u sastavu gradske općine Novo Mesto, regija Jugoistočna Slovenija, Slovenija.

## Historija
Do teritorijalne reorganizacije u Sloveniji nalazile su se u sastavu stare općine Novo Mesto.

## Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Male Brusnice su imale 48 stanovnika.

## Reference
## Vanjski linkovi
Kategorija:Naselja u Sloveniji
Kategorija:Naselja u regiji Jugoistočna Slovenija
Geografija Poljske

Poljska jest država u Srednjoj Evropi. Zauzima površinu od 312.679&nbsp;km2 i po površini je 69. država svijeta.
Najveći dio države zauzima poljska ravnica, koja se prostire od Baltičkog mora na sjeveru do Karpata na jugu. Na sjeveru, Poljska posjeduje dvije prirodne luke, veću u blizini grada Gdańska i drugu na krajnjem sjeverozapadu, u blizini grada Szczecina i poljsko-njemačke granice.

Sjeveroistočni dio Poljske je poznat kao Mazursko-jezerski distrikt, sa oko 2.000 jezera, gusto obrastao šumom i rijetko naseljen. Južno od ovog distrikta, centralnim dijelom države prostire se poljska ravnica, do Sudeta na jugozapadu (poljsko-češka granica) i Karpata na jugu i jugoistoku (na granici sa Slovačkom i Ukrajinom). Centralna ravnica je formirana erozijom ledenjaka tokom pleistocenskog ledenog doba. Što se tiče klime, poljska se uglavnom nalazi unutar umjerenog klimatskog pojasa.

Dijeli kopnenu granicu sa sljedećim državama: Bjelorusija (418&nbsp;km), Češka (796&nbsp;km), Njemačka (467&nbsp;km), Litvanija (104&nbsp;km), Rusija (preko Kalinjingradske oblasti u dužini od 210&nbsp;km), Slovačka (541&nbsp;km) i Ukrajina (535&nbsp;km). Pomorska je država i izlazi na sjeveru na Baltičko more.

## Topografija 
Poljska se prostire 876 kilometara u pravcu sjever-jug i 689 kilometara od istoka ka zapadu. Prosječna nadmorska visina iznosi 173 metara, a samo 3% poljske teritorije, uz južnu granicu, je iznad 500 metara nadmorske visine. Najviši vrh je Rysy, koja se uzdiže 2.499 metara iznad mora a nalazi se 95 kilometara južno od Krakova, unutar planinskog masiva Tatri. Oko 60&nbsp;km 2 poljske teritorije, duž obale Gdanjskog zaliva, se nalazi ispod nivoa mora.

## Statistika 
* površina - 312.679&nbsp;km2, poređenja radi nešto manja od američke savezne države New Mexico
* granice: kopnena 3.511&nbsp;km i pomorska granica 439&nbsp;km 
* Graniči sa: Bjelorusija (418&nbsp;km), Češka (796&nbsp;km), Njemačka (467&nbsp;km), Litvanija (104&nbsp;km), Rusija (210&nbsp;km), Slovačka (541&nbsp;km) i Ukrajina (535&nbsp;km)
* najniža tačka Raczki Elbląskie - 1,8 m ispod nivoa mora
* najviša tačka Rysy - 2.499 m iznad nivoa mora

## Reference 
Kategorija:Geografija Poljske
Linfield FC

**Linfield Football Club** je nogometni klub iz grada Belfasta, Sjeverna Irska. Takmiči se u NIFL Premiership, najvišem nogometnom rangu u Sjevernoj Irskoj.

## Historija
Klub je osnovan 1886. godine. Prvi nastup u evropskim takmičenjima ostvaruje u sezoni 1959-60 godine kada je u okviru Evropskog kupa igrao protiv Göteborga. Domaće prvenstvo je osvajao 56 puta, dok je nacionalni kup osvajao 44 puta. Najveći rival kluba je Glentoran. Tradicionalne boje su plava i crvena. Domaće utakmice igra na stadionu Windsor Park.

## Uspjesi
***NIFL Premiership:**
****Datoteka:Cup Winner.png (56)**: 1890–91, 1891–92, 1892–93, 1894–95, 1897–98, 1901–02, 1903–04, 1906–07, 1907–08, 1908–09, 1910–11, 1913–14, 1921–22, 1922–23, 1929–30, 1931–32, 1933–34, 1934–35, 1948–49, 1949–50, 1953–54, 1954–55, 1955–56, 1958–59, 1960–61, 1961–62, 1965–66, 1968–69, 1970–71, 1974–75, 1977–78, 1978–79, 1979–80, 1981–82, 1982–83, 1983–84, 1984–85, 1985–86, 1986–87, 1988–89, 1992–93, 1993–94, 1999–00, 2000–01, 2003–04, 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2009–10, 2010–11, 2011–12, 2016–17, 2018–19, 2019/20, 2020/21, 2021-22
***Nacionalni kup:**
****Datoteka:Cup Winner.png (44)**: 1890–91, 1891–92, 1892–93, 1894–95, 1897–98, 1898–99, 1901–02, 1903–04, 1911–12, 1912–13, 1914–15, 1915–16, 1918–19, 1921–22, 1922–23, 1929–30, 1930–31, 1933–34, 1935–36, 1938–39, 1941–42, 1944–45, 1945–46, 1947–48, 1949–50, 1952–53, 1959–60, 1961–62, 1962–63, 1969–70, 1977–78, 1979–80, 1981–82, 1993–94, 1994–95, 2001–02, 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2009–10, 2010–11, 2011–12, 2016–17, 2020/21
***Liga kup:**
****Datoteka:Cup Winner.png (9)**: 1986–87, 1991–92, 1993–94, 1997–98, 1998–99, 1999–00, 2001–02, 2005–06, 2007–08

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranica

Kategorija:Nogometni klubovi u Sjevernoj Irskoj
Kategorija:Nogometni klubovi osnovani 1886.
Peš

**Peš** (lat. *Cottus gobio*) ili **evropski peš** je slatkovodna riba iz porodice *Cottidae*, koja je široko rasprostranjena u Evropi, uglavnom u rijekama.

To je mala pridnena riba koja živi u hladnim, bistrim, brzo tekućim malim potocima i rijekama srednje veličine. Javlja se i na šljunkovitim obalama hladnih jezera. Osim toga, uspijeva i u razrijeđenim slanim vodama sjevernog Baltičkog Mora.

## Opis 
thumb|right|Evropski peš na poštanskoj markici.
Evropski peš ima veliku široku glavu i sužavajuće tijelo, velika peraja i zaobljen rep. Oči mu se nalaze u blizini vrha glave. Za razliku od ostalih slatkovodnih srodnih vrsta koje se nalaze u Sjevernoj Evropi. Sličan je alpskoj vrsti *Cottus poecilopus*, uz razliku da su zrake njegovog karličnog peraja slične dužine dok su prvi i posljednji zraci duži kod alpskog peša. Može se razlikovati od "rogatog" peša po tome što se leđna i analna peraja prekidaju blizu repa čineći kratku repnu (kaudalnu) peteljku. Kada počiva na dnu, grudna peraja izboče se i nalikuju krilima.  
Evropski peš obično je dug oko 6 – 8&nbsp;cm, te ima dugu i svijetlo-smeđe prošaranu tamniju boju. Karlične peraje su ujednačene boje i nemaju pruge alpskih peševa.

Hromosomska garnitura peša iz bosanskohercegovačkih voda sadrži 48 hromosoma (2*n*=48).

## Biologija 
U ishrani peša preovladavaju bentoski insekti, rakovi i drugi beskičmenjaci.
Mrijesti se u proljeće. Mužjak iskopa plitku jamicu, u koju, u serijama ostavlja jaja nekoliko ženki. Mužjak čuva gnijezdo narednih mjesec dana, koliko je potrebno za izlijeganja mladih. 
**Cottus aturi* – Francuska;
**Cottus duranii* – Francuska (rijeke Dordogna, Loara i dr.);
**Cottus gobio* *sensu stricto* – Njemačka, Švedska, Srednja Evropa;
**Cottus haemusi* – Bugarska (Beli Vit, Dunavski sliv)
**Cottus hispaniolensis* - Francuska, Španija 
**Cottus koshewnikowi* – Sjeveroistočna Evropa:
**Cottus metae* – Dunavski sliv (Sava i njene pritoke)
**Cottus microstomus* – Istok Srednje Evrope: Poljska, Slovačka, Ukrajina itd;
**Cottus perifretum* – Velika Britanija, Holandija, Njemačka, Francuska;
**Cottus petiti* – Francuska (rijeka Lez);
**Cottus rhenanus* – Holandija, Njemačka;
**Cottus rondeleti* – Francuska (rijeka Hérault);
**Cottus scaturigo* – Italija (područje Trsta);
**Cottus transsilvaniae* – Rumunija (rijeka Argeș, Dunavski bazen);

## Reference 
Kategorija:Cottidae
Kategorija:Fauna Evrope
Kategorija:Fauna Bosne i Hercegovine
Teofano od Atine

**Teofano od Atine** (grč. Θεοφανώ) je bila bizantijska carica kao jedina zakonita supruga cara Staurakija, koji je samostalno vladao Bizantijskim carstvom od 26. jula 811. do 2. oktobra iste godine. Prema hronici svetog Teofana, carica Teofano je bila rodica carice Irene od Atine, koja je vladala od 797. do 31. oktobra 802. te se čini da je Teofano rođena u samoj Atini.
## Biografija 
Dana 20. decembra 807, Teofano se udala za Staurakija, koji je bio sin i suvladar cara Nikefora I. Pretpostavlja se da je Nikeforova supruga već bila umrla, šta bi značilo da je Teofano bila jedina carica na dvoru cara Nikefora, kao žena njegovog sina. Nikefor je ubijen u bitci 26. jula 811. te je Staurakije postao samostalni vladar, ali je bolovao te je uskoro abdicirao u korist svog šogora Mihaela, koji je postao car Mihael I Rangabe. Mihaelova supruga je bila carica Prokopija.

Staurakije i Teofano su se povukli u manastire te je Teofano osnovala svoj vlastiti manastir, Ta Hebraïka („jevrejski manastir“). Teofano i njen muž pokopani su zajedno u manastiru Svetog Trojstva u Konstantinopolju.

|-
| width="30%" align="center" | Prethodnik:**Teodota**
| width="40%" align="center" | **Carica Bizantijskog carstva** 
| width="30%" align="center" | Nasljednik:**Prokopija**

## Reference 
## Vanjski linkovi 
Kategorija: Bizantijske carice
Tvrđava Strač

**Tvrđava Strač** naziv je nekoliko fortifikacionih objekata iz doba Austro-Ugarske u pojasu Trebinje - Bileća, Bosna i Hercegovina. Građeni su od 1910. do 1916. godine, sa ciljem zaštite Bokokotorskog zaliva, odnosno i priprema Austrougarske za rat nakon aneksije Bosne i Hercegovine. Bila je drugo po veličini austrougarsko vojno utvrđenje u ovoj monarhiji. Austrijanac Konstantin Volker iz Instituta za istorijsku arhitekturu u Gracu istraživao je fortifikacione objekte u okviru svoje doktorske disertacije. 

Objekti su imali ogromne profile željezne konstrukcije od kojih je veliki dio poslije Drugog svjetskog rata u obnovi i izgradnji zemlje sa kule skinut i pretopljen. Ovaj fortifikacioni objekat bio je naoružan sa dvije haubice 100 milimetara od sedam kilometara dometa i sa dva topa za ličnu odbranu, te sa 24 mitraljeza i 12 reflektora. Na vrhu ovog objekta su četiri čelične kupole, napola zidane a napola gotovo uklesane u kamen. Kupole su teške oko 25 tona, od kojih su dvije bile osmatračnice, a dvije su služile za haubice. One su izvučene,  "Poršeovim" traktorom, a ne volovskim zapregama kako se mislilo.

Istraživanje je potvrdilo i da su u unutrašnjosti objekta vojnici imali agregat na dizel gorivo, ali i žičaru koja se koristila prilikom gradnje objekta, o čemu svjedoče podaci iz Beča koje će trebati potvrditi.

Danas je veći dio objekta Strača, koji je imao od 50 do 60 prostorija za smještaj vojske, urušen sam od sebe, a jedan dio je još očuvan pa je ono što se vidi najviše ruševina, osim jedne očuvane prostorije sa protivmitraljeskim štitom.

Austrijski stručnjaci, preračunavajući ondašnje krune u današnju valutu euro, izračunali su da je gradnja ove tvrđave na Straču koštala 60 miliona evra. 

Ovo mjesto ima ogromni turistički potencijal. Problem je što se još ne zna ko je legitimni vlasnik Strača – država, grad, neko drugo pravno ili fizičko lice. 

Prema odluci Ministarstva kulture BiH tvrđava Strač iznad Trebinja nije zaštićeno kulturno dobro. 

## Reference 
S
Kategorija:Trebinje
Saba (sura)

**Sura Saba** (arapski: **سورة سبأ**) je 34. sura svete muslimanske knjige Kur'ana. Sastoji se od 54 ajeta i ubraja se u *mekanske sure*, sure objavljene u Meki. U suri se između ostalog kazuje o poslanicima Davudu i Sulejman, kao i o Sabejcima, tj. njihovom kraljevstvu Saba, po čemu je sura i nazvana.

## Sadržaj 
U 10. i 11. ajetu se kazuje o poslaniku Davudu i blagosti koja mu je ukazana. Osim toga, u istom ajetu se spominje i mudžiza koja mu je data i po kojoj je poznat a to je da je bio u mogućnosti da gvožđe obrađuje golim rukama. 
O tome se kaže:

U naredna dva ajeta se kazuje o poslaniku Sulejmanu, sinu Davudovu:

Osim toga, u nastavku se govori o stanovnicima Sabe, kojima je blagodat ne Zemlji data, i vrtovi zdesna i slijeva, iz kojih su se hranili. Međutim, Sabeji su postali nezahvalni, usljed čega su kažnjeni vodenom bujicom koja im je blagorodne vrtove zamijenila vrtovima s gorkim plodovima.

U ostatku sure se govori o Sudnjem danu, Iblisu i onima koji su zavedeni i mušrici bili.

## Također pogledajte 
*Kur'an
*Tefsir
*Tefsir Ibn-Kesira

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Tefsir sure Saba 
* Sura Saba sa prijevodom na bosanski (od Korkuta), na tanzil.net
* Sura Saba s audiozapisom

Kategorija:Kur'an
Kategorija:Mekanske sure
Kategorija:Sure u kojima se spominju poslanici
Kategorija:Sure
Lily of the Valley

"**Lily of the Valley**" je singl britanske rock grupe "Queen". Pjesma je uvrštena na njihov treći album Sheer Heart Attack iz 1974. godine i jedna je od nekoliko balada s albuma. 
Pjesma je 1975. godine objavljena kao singl, za područje UK zajedno sa pjesmom i Now I'm Here a za područje SAD-a sa pjesmom Keep Yourself Alive.

Dio teksta pjesme se referira na pjesmu *Seven Seas of Rhye* sa albuma Queen II, u dijelu gdje se kaže ''messenger from Seven Seas has flown, to tell the King of Rhye he's lost his throne.*

## Obrade 
Pjesmu *Lily of the Valley'' 1980tih je obradila grupa Game Theory, čiji je frontmen Scott Miller izveo verziju koja se pojavljuje kao bonus track na njihovom Real Nighttim iz 1985. godine, produciranom od strane Mitcha Eastera.

Pjesmu je također obradila grupa Dream Theater, a zajedno sa pjesmama "Tenement Funster" i "Flick of the Wrist", našla se na bonus disku njihovog albuma Black Clouds & Silver Linings.

Druga obrada iste pjesme našla se na Jim Stevensovom albumu Connective Energies, objavljenom 27. januara 2017.

## Članovi
*Freddie Mercury - vodeći i bek vokali, klavir
*Brian May - električna gitara
*Roger Taylor - bubnjevi
*John Deacon - bas-gitara

## Reference 
Kategorija:Queen
Kategorija:Pjesme grupe "Queen"
Kategorija:Singlovi iz 1975.
Prokopija

[120px|mini|[Ignacije Carigradski, sin carice Prokopije. Aja Sofija, Istanbul, Turska.]]
**Prokopija** (grč. Προκοπία) (o. 770 – nakon 813) bila je bizantijska carica, koja je rođena u jednoj od plemićkih porodica Bizantije, kao kći cara Nikefora I i njegove žene nepoznatog imena. Prokopijin jedini brat bio je Staurakije, koji je bio očev suvladar, a muž joj je bio plemić Mihael Rangabe, sin admirala Teofilakta Rangabea; Mihael je kasnije postao carem.

Nikefor je postao car 31. oktobra 802, nakon šta je s trona svrgnuta carica Irena od Atine. Irenina rodica Teofano je bila supruga Prokopijinog brata Staurakija. Nakon šta je car Nikefor ubijen 26. jula 811, Staurakije je napokon postao samostalni vladar, ali nije dugo vladao te se povukao u manastir, a njegov šogor Mihael je postao novi car. Prokopija je tako postala carica u oktobru 811, a nakon šta joj je muž abdicirao, povukla se u jedan manastir te nije poznato kada je umrla.
## Djeca 
Djeca Prokopije i njenog supruga:
*Teofilakt, očev suvladar
*Staurakije (o. 793 – 813)
*Sveti Ignacije Carigradski, patrijarh Konstantinopolja
*Gorgona – redovnica
*Teofano – redovnica
## Reference 
Kategorija: Bizantijske carice
Sudeti

thumb|right|260px|Pogled na centralni dio Sudeta

**Sudeti** su planinski lanac u Srednjoj Evropi. Protežu se od istočne Njemačke, duž granice između sjeveroistočne Češke i jugozapadne Poljske. Najviši vrh je  Sněžka, planina sa vrhom od 1.603 metara nadmorske visine, na češko-poljskoj granici. Sudeti su Moravskim vratima odvojeni od Karpata.

Planinski masiv Krkonoše, dio planinskog lanca Sudeta, u proteklih deset godina bilježi ekspanziju zimskog turizma.

## Historija 
Tačno područje koje se smatra Sudetima se mijenjalo kroz historiju. U antičko doba Sudeti su obuhvatali, u najmanju ruku, područje oko sjeverozapadne granice današnje Češke, uz vjerovatnu mogućnost da se to područje protezalo i na sjever. Implicitno, neki od antičkih autora su spominjali da su Sudeti u to doba bili dio ogromnog pojasa Hercynske šume.

Tokom srednjeg vijeka, njemački kolonisti su pozvani od strane tadašnjih vladara Šlezije i Bohemije da se nastane na ova područja, koja su bila nastanjena slavenskim narodima, kako bi razvijali ova području u toku Ostsiedlunga.

## Podjela 
Sudeti se uglavnom, prema svom položaju, dijele na:
* Istočne Sudete (češki: Jeseníky), u Češkoj i Poljskoj, sa najvišom planinom Praděd - 1.491 m
* Centralni Sudeti, u Češkoj i Poljskoj, sa najvišim vrhom Velká Deštná - 1.115 m
* Zapadni Sudeti, u Češkoj i Njemačkoj, sa najvišim vrhom Mt. Sněžka - 1.603 

## Reference 
Kategorija:Planine u Njemačkoj
Kategorija:Planine u Češkoj
Kategorija:Planine u Poljskoj
FK Željezničar Sarajevo – sezona 2017/2018.

## Sastav 1. tima 
| width="25%" valign="top" |

| width="25%" valign="top" |

| width="25%" valign="top" |

|}

## Stručni štab 
## Statistika 
### Nastupi i minutaža 
*Brojevi u zagradama označavaju ulaske s klupe.*

### Lista strijelaca 
### Lista asistenata 
### Kartoni 
### Statistika po kolima u Premijer ligi Bosne i Hercegovine 
### Pozicija na tabeli Premijer lige Bosne i Hercegovine 
## Utakmice 
### Predsezonske prijateljske utakmice 
### Prijateljske utakmice u toku sezone 
### BH Telecom Premijer Liga 
#### Regularna dio prvenstva 
#### Liga za prvaka  
### Kup BIH 
1/16 finala

1/8 finala

1/4 finala

1/2 finala

Finale

### UEFA Evropska liga
#### Prvi kvalifikacijski krug
#### Drugi kvalifikacijski krug
## Željo B
## UEFA Liga mladih 
#### Prva runda 
#### Druga runda 
#### 1/16 finala 
## Transferi 
### Ljetni prelazni rok 
#### Dolasci 
#### Odlasci 
### Zimski prelazni rok 
#### Dolasci 
#### Odlasci 
### Troškovi i zarade 
Izvor podataka: FK Željezničar, Transfermarkt

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Zvanična stranica FK Željezničar
* FK Željezničar na zvaničnoj stranici UEFA-e
* FK Željezničar na soccerway.com 
* FK Željezničar na Transfermarkt-u

2016/2017.
Mihael I Rangabe

**Mihael I Rangabe** (grčki Μιχαῆλ A' Ῥαγγαβέ, *Mikhaēl I Rhangabe*; 770. - 11. januar 844.) bio je bizantijski car od 811. do 813. godine. Kao sin admirala Teofilakta Rangabea, Mihael je oženio Prokopiju, kćerku cara Nikefora I. Došao je na bizantijsko prijestolje nakon abdikacije Prokopijinog brata cara Staurakija.

## Život 
Kako bi zadobio veću naklonost, Mihael je obilno darivao vojsku i Crkvu. Nakon šta je zadobio naklonost sveštenika, Mihael je počeo da progoni ikonoklaste (protivnici izrade ikona). God. 812, Mihael je počeo pregovore s Francima te je prepoznao Karla Velikog kao cara. Venecija je ponovo postala dio Bizantijskog Carstva. Nakon šta je abdicirao u korist Leona V Armenca, Mihael je postao monah **Atanazije** (*Athanasios*) te je umro na ostrvu zvanom Kınalijada.

## Djeca 
Djeca Mihaela I:
*Teofilakt, očev suvladar
*Staurakije (o. 793 – 813)
*Sveti Ignacije Carigradski, patrijarh Konstantinopolja
*Gorgona – redovnica
*Teofano – redovnica

## Reference 
|-
| width="30%" align="center" | Prethodnik:**Staurakije**
| width="40%" align="center" | **Car Bizantijskog carstva** 
| width="30%" align="center" | Nasljednik:**Leon V Armenac**

Kategorija:Bizantijski carevi u 9. vijeku
Kategorija:Umrli 844.
Kategorija:Nikeforova dinastija
Đuro Blažeka

[thumb|right|220px|Blažeka na promociji naučnog žurnala [Hrvatski sjever u Čakovcu 2019. godine.]]
**Đuro Blažeka** (rođen 8. aprila 1968. u Prelogu) jest hrvatski lingvist, leksikograf i poznavalac kajkavskog dijalekta hrvatskog jezika.

Osnovnu školu je završio u Prelogu, u Međimurskoj županiji. U Varaždinu pohađao je gimnaziju. Godine 1992. je diplomirao kao profesor kroatistike i južnoslavenskih jezika u Zagrebu. Studirao je i u Salzburgu. Godine 1998. magistrirao je s temom *Govor Preloga.* Doktorski rad na temu *Govori Međimurja* odbranio je 2004. godine*.*

Od 1992. do 1999. predavao je hrvatski jezik po zagrebačkim gimnazijama. Od 1998. je bio predsjedavajući kroatističkog lingvističkog kolegija na Visokoj učiteljskoj školi u Čakovcu. Od 1. oktobra 2006. do 11. novembra 2008. bio je dekan visokoškolske ustanove, a od 12. novembra pomoćnik dekana Učiteljskog fakulteta u Zagrebu.

Više puta je bio gost predavač na dodiplomskom studiju na katedrima za slavistiku u Mađarskoj (Budimpešta, Sambotel, Pečuh, Baja). Na Pedagoškom fakultetu u Bihaću je potaknuo studente i asistente na vrlo detaljna istraživanja mjesnih govora sjeverozapadne Bosne.

## Vanjski linkovi 
* Đuro Blažeka: Biografija (ufzg.unizg.hr)
* Đuro Blažeka (bib.irb.hr) 

Kategorija:Hrvatski lingvisti
Kategorija:Rođeni 1968.
Kategorija:Biografije, Prelog
Nikefor I

**Nikefor I** (; ? – 26. juli 811) bio je car Bizantijskog Carstva (31. oktobar 802 – 26. juli 811). Njegovi roditelji su danas nepoznati, ali se zna da je bio iz plemić iz mjesta poznatog kao Seleukeia hê Sidêra. Carica Irena od Atine ga je učinila ministrom financija (*logothetēs tou genikou*). Uz pomoć eunuha i plemića, Nikefor je uspio svrgnuti Irenu s trona te je postao car.

S nepoznatom ženom, Nikefor je bio otac sina Staurakija i kćerke Prokopije, koja se udala za Mihaela Rangabea. Nikefor je svog sina učinio svojim suvladarom 803. god. te je povisio poreze, šta je dovelo do velikog nezadovoljstva njegovih podanika. Čak su i sveštenici bili nezadovoljni jer je Nikefor htio preuzeti kontrolu nad Crkvom te je stoga hroničar Teofan opisao Nikefora kao zlog čovjeka. 803. je Nikefor sklopio pakt s Karlom Velikim, no odbio je da ga prizna za cara. Time su se njihovi odnosi znatno pokvarili. Nikefor je također ušao u velik sukob sa Arapima. 811, Nikefor je izvršio invaziju na Bugarsku te je ubijen 26. jula.

## Reference 
|-
| width="30%" align="center" | Prethodnik:**Irena od Atine**
| width="40%" align="center" | **Car Bizantijskog carstva** 
| width="30%" align="center" | Nasljednik:**Staurakije**

Kategorija:Bizantijski carevi u 9. vijeku
Regije Madagaskara

mini|desno|300px|Podjela Madagaskara na regije
**Madagaskar** se administrativno dijeli na 22 regije (faritra). Nekada su ove regije bile administrativne jedinice drugog nivoa ali su 4. oktobra 2009. godine, ukidanjem dotadašnjih provincija, kojih je ukupno bilo 6, regije automatski postale najviši administrativni nivo u državi.

## Regije 
## Reference 
*
Madagaskar
Kategorija:Regije Madagaskara
Madagaskar
Hidalgo (savezna država)

**Hidalgo**, službeno **Slobodna i suverena država Hidalgo** (šp: *Estado Libre y Soberano Hidalgo*) jest jedna od 31 savezne države i uz federalni distrikt jedna od 32 meksičke administrativne jedinice prvog nivoa. Sastoji se od 84 općine sa glavnim gradom Pachuca de Soto.
Nalazi se na istoku države, unutar regije Istočni Meksiko. Graniči sa saveznim državama San Luis Potosí i Veracruz na sjeveru, Puebla na istoku, Tlaxcala i México na jugu i Querétaro na sjeveru.

Zauzima površinu od 20.813 km2 i po površini je 26. meksička država. Prema podacima iz 2015. godine, u državi je živjelo 2.858.359 stanovnika, što je svrstava na 17. mjesto. Po gustoći stanovništva od 140 stanovnika/km2, zauzima 8. mjesto od 32 administrativna entiteta Meksika.

Benito Juárez je 1869. godine formirao državu Hidalgo a za glavni grad je imenovao grad Pachuca, kojemu je u nazivu dodat sufiks "de Soto" u znak priznanja za Manueal Fernanda Sotu, koji se smatra najvažnijom pokretačkom snagom u procesu stvaranja države. Država je nazvana u čast Miguela Hidalgo y Costilla, inicijator meksičkog rata za nezavisnost.

Država je poznata po ekoturizmu, kulturnim i arheološkim znamenitostima, uključujući i područje Huasteca, ruševinama Tula, prirodnim izvorima tople vode, starim hacijendama i planinskim masivima.
Hidalgo je također poznat po svojim planinskim terenima, ali dio države leži i na na priobalnoj ravnici.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranica države

Hidalgo
*
Kategorija:Države i teritorije osnovane 1869.
Centralna banka Španije

**Centralna banka Španije** (Banka Španije, sp. *Banco de España* ) je glavna bankarska institucija u Španiji osnovana 2. juna 1782. Članica je sistema Evropskih centralnih banaka.
## Historija
Osnovana je, pod nazivom *Banco Nacional de San Carlos*, 2. juna 1782 na inicijativu kralja Karla III. Projekat osnivanja dostavio je Vojvoda od Cabarrúsa premijeru koji je bio Vojvoda od Floricablanca. Izdaju se prve novčanice pod nazivom garancije *Banco de San Carlos*, koje u početku nisu prihvaćene u javnosti. Zadaci banke su bili: finansijska podrška države, otkup javnih obveznica (*vales reales*) i njihovu konvertibilnosti u novac, nabavka vojske, kreditiranje javne potrošnje i industrije. Gledajući tadašnje vrijeme radilo se o modernoj instituciji. U periodu 1829.-1844. postojala je i *Banco de Isabel II* kao paralelna institucija.
Peseta se uvodi 1868., koju je činilo 100 centi, kao osnovna monetarna jedinica. Prve kovanice se izdaju u 1869. Zakonskim dekretom, koji donosi ministar finansija José de Echegaray, od 19. marta 1874. omogućava se komercijanim bankama da djeluju kao podružnice centralne banke čime se smanjuje i njen monopol. 29. decembra 1921. donosi se Zakon o bankama (sp. *Ley Cambó*) koji reguliše obim finansijskog tržišta između centralne banke i komercijalnih banaka.
### Španski građanski rat
Tokom građanskog rata (1936.-1939.) centralna banka bile je podijeljena na dvije, jedna pod kontrolom Republikanske a druga pod kontrolom Nacionalističke vojske. Peseta je također postojala kao dvije različite valute. Rezerve zlata, koje su prebačene u Moskvu, služile su za finansiranje rata. Ministar finansija José Larraz je nakon okončanja rata rekonstruisao banku.

### Nakon rata
Naacionalizacija banke uvodi se 1962. Do 1969. nije imala kontrolu nad inostranim novčanim transakcijama. Kraljevskim dekretom banka od 1971. dobija nadzor nad štedionicama. Od 1980. banka dobija veću autonomiju Od 28. aprila 1998. banka je integrisana u Evropski sistem centralnih banaka. Zajedno sa 10 drugih zemalja EZ Španija uvodi euro.

## Također pogledajte 
* Centralna banka Portugala
* Centralna banka Malte

## Reference
## Vanjski linkovi 
* Zvanična stranica

Kategorija:Centralne banke
Alojzije Jembrih

[mini|desno|270px|Alojzije Jembrih u [2019.]]
**Alojzije Jembrih** (rođen 11. juna 1947. u Varaždinu) jest hrvatski literarni historičar, lingvist, slavist, filologist i poznavalac kajkavske literature.

U Zagrebu pohađao je klasičnu gimnaziju. U Beču je završio slavistične studije, umjetničku historiju i filozofiju. Godine 1977. napisao je svoju doktorsku disertaciju o kajkavskom piscu Antunu Vramcu iz 16. vijeka. Od 1978. do 1980. bio je pomoćnik Instituta Staroslavenskog jezika u Zagrebu. Od 1983. do 1996. bio je docent u Ljubljani. Od 1997. uči hrvatski jezik u Visokoj učiteljskoj školi u Čakovcu.

Sada je profesor na Fakultetu Hrvatskih studija u Zagrebu. Aktivno istraživa kajkavsku literaturu i kajkavske književnike. Istraživa još i hrvatske protestantske pisce i svećenike iz 16. vijeka, zbog toga je vodio istraživanja u Njemačkoj među 1986. i 1991.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Hrvatska znanstvena Bibliografija 

## Literatura 
* Na izvorima hrvatske kajkavske književne riječi, Zrinski, Čakovec 1997 

Kategorija:Hrvatski lingvisti
Kategorija:Hrvatski historičari
Kategorija:Rođeni 1947.
Chiapas

**Chiapas**, službeno **Slobodna i suverena država Chiapas** (šp: *Estado Libre y Soberano de Chiapas*) jest jedna od 31 savezne države i uz federalni distrikt jedna od 32 administrativne jedinice prvog niova Meksika. 
Nalazi se u jugozapadnom dijelu države, i najjužnija je meksička država. Graniči sa državama Oaxaca na zapadu, Veracruz na sjeverozapadu i Tabasco na sjeveru kao i departmanima Gvatemale Petén, Quiché, Huehuetenango i San Marcos na istoku i jugoistoku. Na jugoistoku izlazi na obalu Tihog okeana.

Zauzima površinu od 73.311 km2 i po površini je 10. meksička država. Prema podacima iz 2015. godine u državi je živjelo 5.217.908 stanovnika što je svrstava na 7. a po gustoći stanovništva od 71 stanovnika/km2 na 15. mjesto u državi.

Glavni i najveći grad je Tuxtla Gutiérrez. Ostali veći centri u državi su: Ocosingo, Tapachula, San Cristóbal de las Casas, Comitán i Arriaga. Država Chiapas se sastoji od 122 općine.
mini|Chiapas montaje

## Stanovništvo 
Prema podacima iz 2010. godine, u državi Chiapas je živjelo 4.796.580 stanovnika što je svrstava na 8. mjesto po broju stanovnika u Meksiku. Tokom 20. vijeka broj stanovnika se u velikoj mjeri povećao. Od manje od milion stanovnika u 1940. godini, država je imala oko dva miliona 1980. i preko 4 miliona 2005. godine. Od 2010. godine, 78% stanovništva države živi u urbanim sredinama a 22% u ruralnim zajednicama. Stopa nataliteta je još uvijek visoka što znači dalji porast broja stanovnika. Oko polovine stanovništva države je mlađe od 20 godina, s prosječnom dobi od 19 godina.

Iako su katolici i dalje većina, njihov broj u posljednjih nekoliko desetljeća opada usljed prelazaka katolika u druge denominacije, uglavnom protestantizam.
Postoji veliki broj stanovnika afričkog porijekla. To su potomci robova koji su dovedeni na ovo područje u 16. vijeku.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Službena stranica države

Chiapas
*
Kategorija:Države i teritorije osnovane 1824.
Kategorija:Bivše republike
Staurakije

130px|mini|Staurakije, hronika Konstantina Manašea
**Staurakije** (grč. Σταυράκιος) bio je bizantijski car, koji je samostalno vladao Bizantijskim carstvom od 26. jula 811. do 2. oktobra iste godine. Umro je 11. januara 812.

## Život 
Car Staurakije je bio sin cara Nikefora I i njegove supruge te brat Prokopije, koja se udala za Mihaela Rangabea. Nikefor je sina učinio svojim suvladarom u decembru 803. Prema svetom Teofanu, Staurakije je bio optužen za silovanje te je bio potpuno nepodoban za vladanje. 20. decembra 807. Staurakije je oženio Teofano od Atine; par je bio bez djece. Nakon očeve smrti, Staurakije je kratko samostalno vladao te je abdicirao u korist sestrinog muža; kasnije se povukao u manastir.

## Reference 
|-
| width="30%" align="center" | Prethodnik:**Nikefor I**
| width="40%" align="center" | **Car Bizantijskog carstva** 
| width="30%" align="center" | Nasljednik:**Mihael I Rangabe**

Kategorija:Bizantijski carevi u 9. vijeku
Kategorija:Umrli 812.
Hudson (rijeka)

**Hudson** je rijeka u Sjevernoj Americi. Protiče od sjevera ka jugu i uglavnom kroz teritoriju američke savezne države New York.

Izvire ispod planinskog masiva Adirondack, na nadmorskoj visini od 1.399 metara. Protiče kroz dolinu Hudson i između gradova New York i Jersey City ulijeva se u Atlantski okean. 
Rijeka Hudson predstavlja i granicu između američkih država New York i New Jersey kao i granicu između pojedinih okruga na sjeveru. Donji dio rijeke formira estuarij, obuhvatajući i Hudson fjord, formiran tokom zadnje faze ledenog doba, prema procjeni prije 13.300 do 26.000 godina.

## Historija 
Rijeka je nazvana u čast engleskog moreplovca i istraživača Henryja Hudsona, koji je za Istočnoindijsku kompaniju 1609. godine istraživao područje oko rijeke. Po istom istraživaču je nazvan i kanadski Hudsonov zaliv. To područje je ranije istraživao i italijanski istraživač Giovanni da Verrazzano, za potrebe kralja Franje I. 1524. godine. Tokom te ekspedicije, postao je prvi evropljanin koji je ušao u Gornjonjujorški zaliv, za kojeg je smatrao da je estuarij rijeke Hudson. Holanđani su rijeku nazvali *Sjeverna rijeka*, koja je zajedno sa rijekom Delaware, koju su nazvali *Južna rijeka*, formirala kičmu holandske kolonije Nova Holandija. Novoformirana naselja kolonije su se formirala uz rijeku Hudson, koja je imala strateški značaj kao *kapija* za prodor ka unutrašnjosti, što je dovelo do dugogodišnje konkurencije između Engleske i Holandije oko kontrole nad ovim područjem i kolonijom.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* Pomorski muzej rijeke Hudson

Kategorija:Rijeke u SAD-u
Kategorija:Rijeke u New Jerseyju
Kategorija:Rijeke u New Yorku
Arktički krug

[250px|mini|desno|Mapa [Arktika, sa Arktičkim krugom (plava kružnica)]]
**Arktički krug** ili Sjeverni polarni krug, je najsjeverniji od 5 najvažnijih apstraktnih krugova, odnosno paralela na Zemlji. 
Arktički krug označava južnu granicu područja u kome najmanje jedan dan tokom godine sunce uopće na zalazi, tokom ljetnog solsticija. Ta pojava se naziva polarni dan i izraženija je (po broju takvih dana) što je mjesto sjevernije, tj. bliže sjevernom polu. Analogno tome, tokom godine desi se bar jedan dan kada sunce uopće ne izlazi, što se desi tokom zimskog solsticija, kada imamo polarnu noć. I u ovom slučaju, dužina kontinuirane noći se povećava kako se približavamo sjeveru i to tako da na početku Arktičkog kruga polarna noć traje jedan dan a na sjevernom polu šest mjeseci.

Ekvivalent Arktičkom krugu je Antarktički krug, gdje vlada isto pravilo, s tim kada je unutar Arktičkog kruga polarna noć unutar Antarktičkog kruga je polarni dan i obrnuto.

Položaj Arktičkog kruga nije fiksan. Od 6. juna 2017. godine, on se nalazi na 66°33'46,7" sjeverno od ekvatora. Njegova geografska širina zavisi o stepenu Zemljinog nagiba, koji varira unutar granica od 2°, tokom perioda od 40.000 godina, usljed plimne sile zbog orbite Mjeseca. Shodno tome, Arktički krug se pomjera prema sjeveru brzinom od oko 15 metara godišnje.

## Reference 
## Vanjski linkovi 
* https://www.airuniversity.af.edu/Portals/10/AFCLC/07.%20Media/Arctic%20Research/Family%20and%20Religion%20in%20the%20Arctic%20Region%20Report_v08a%20-%207%20March%202025_Final.pdf?ver=9Y2RU657jyUrYFCUh02i_g%3D%3D&timestamp=1742231396861

Kategorija:Arktik
Kategorija:Paralele
Kategorija:Geografija Arktika