Idžaza

***Idžaza*** (, "diploma", "dozvola", "ovlaštenje", "licenca"; množina: ***idžaze***) je diploma koja ovlašćuje njenog nosioca da obavlja određene poslove, a koju izdaje neko ko već posjeduje takva ovlaštenja. Posebno se povezuje sa prenošenjem islamskog vjerskog znanja. Diploma obično podrazumijeva da je učenik ovo znanje stekao od izdavaoca *idžaze* putem usmene nastave iz prve ruke. Profesor arapskog jezika, Alfred Guillaume (SOAS); Profesor sociologije, Syed Farid al-Attas (Nacionalni univerzitet Singapura) Profesor bliskoistočnih studija, Devin J. Stewart (Univerzitet Emory) slažu se da postoji sličnost između *idžaze* i univerzitetske diplome. Međutim, Toby Huff i drugi odbacuju Makdisijevu teoriju. Devin J. Stewart primjećuje razliku u ovlaštenju u smislu ko ih izdaje: pojedinačni profesor za *idžazu* i istitucija u slučaju univerziteta. profesor s Harvarda William A. Graham objašnjava idžaza sistem na sljedeći način:Osnovni sistem "putovanja u potrazi za znanjem" koji se razvio na početku izučavanjahadisa, uključivao je putovanje određenim autoritetima ( *šejhovima* ), posebno najstarijim i najpoznatijim toga doba, kako bi čuli iz njihovih usta hadise i dobili njihove ovlaštenje ili "dozvolu" ( *idžaza* ) da se oni prenose. Ovaj idžaza sistem lične, a ne institucionalne certifikacije služi ne samo za hadis, već i za prenošenje tekstova bilo koje vrste, od historije, prava ili filologije do književnosti, misticizma ili teologije .  dugog rukopisa, kao i onaj kratkog hadisa, idealno bi trebao odražavati usmeni, licem u lice, prenošeni tekst od nastavnika do učenika putem učiteljeve idžaze, koja potvrđuje pisani tekst. U formalnom, pisanom idžazu, učitelj koji dodjeljuje diplomu obično uključuje isnad koji sadrži njegovu ili njenu lozu učitelja do Muhammeda preko ashaba, kasnijeg poštovanog šejha ili autora određene knjige.

## Hipoteza o porijeklu doktorata 
Prema *Lexikon des Mittelalters* i *Historiji univerziteta u Europi*, porijeklo evropskog doktorata leži u kasnosrednjovjekovnom učenju čiji korijeni sežu do kasne antike i ranih dana kršćanskog učenja Biblije. George Makdisi je umjesto toga izjavio da je *idžaza* bila vrsta akademskog stepena ili doktorata koji se izdavao u srednjovjekovnim medresama, sličan onom koji se kasnije pojavio na europskim srednjovjekovnim univerzitetima. Godine 1989., međutim, rekao je da porijeklo kršćanskog srednjovjekovnog doktorata ("licentia docendi") datira iz *ijāzah al-tadrīs wa al-iftā*' ("licenca za podučavanje i izdavanje pravnih mišljenja") u srednjovjekovnom islamskom pravnom obrazovanju sistem. Prema dokumentu iz 1989. godine, sistem *idžaza* je bii ekvivalent kvalifikaciji doktora prava i razvijen je tokom devetog stoljeća nakon formiranja *mezhebskih* pravnih škola. Da bi stekao doktorat, student je "morao studirati na pravnom fakultetu , obično četiri godine za osnovni dodiplomski kurs" i najmanje deset godina za postdiplomski kurs. "Doktorat je stečen nakon usmenog ispita kako bi se utvrdila originalnost njegovih teza", i da bi se ispitala "sposobnost studenta da ih brani od svih prigovora, u sporovima postavljenim u tu svrhu" što su bile naučne vježbe koje su se praktikovale tokom studentske " karijere diplomiranog studenta prava ." Nakon što su studenti završili postdiplomsko obrazovanje, dodijeljeni su im doktorati dajući im status *fakiha* (što znači " magistar prava "), *muftije* (što znači "profesor pravnih mišljenja ") i *mudarrisa* (što znači "učitelj"), koji su kasnije prevedeni na latinski kao *magister*, *profesor* i *doktor*. Iako je šerijatski zakon bio glavni predmet u većini ovih medresa, nauke su tretirane sa istom vrijednošću u islamskom društvu, jer su napravljena mnoga otkrića u oblastima kao što je medicina gdje je uspostavljena prva bolnica i otkriven je plućni protok krvi. Diploma islamskog prava na Univerzitetu Al-Azhar, najprestižnijem univerzitetu, tradicionalno se dodjeljivala bez završnih ispita, ali na osnovu pažljivog pohađanja kurseva od strane studenata. Međutim, postdiplomski doktorat prava stekao bi se tek nakon "usmenog ispita". U radu iz 1999. Makdisi ističe da je dodjeljivanje diplome *idžaze* bilo u rukama profesora, i u ranom period Univerziteta u Bolonji, gdje su diplome prvobitno dodjeljivali profesori. On također ističe da su, slično kao što je *idžazat attadris* bio ograničen na pravo, prvi stepen u Bolonji također prvobitno bio ograničen na pravo, da bi se kasnije proširio na druge predmete.

Norman Daniel, u radu iz 1984. godine, kritikovao je raniji Makdisijev rad jer se oslanjao na sličnosti između dva obrazovna sistema umjesto da citira istorijske dokaze. On je naveo da Makdisi "ne razmišlja ozbiljno o spontanom ponavljanju pojava", te napominje da sličnosti između dva sistema ne podrazumijevaju automatski da je jedan stvorio drugi. On dalje navodi da postoji nedostatak dokaza za škole u kratkotrajnim arapskim naseljima Francuske i kontinentalne Italije, za koje Makdisi tvrdi da su možda bile veze između islamskog i evropskog obrazovnog sistema, kao i nedostatak dokaza o navodnom prijenosu skolastičkih ideja između dva sistema u potpunosti.

## Razlike između idžaze i diplome 
Zapadni oblik obrazovanja je ono što je danas prilagođeno i koristi se širom svijeta. Ovaj obrazovni sistem posebnu pažnju skreće na formalnu obrazovnu instituciju – univerzitet. Grupe pojedinaca studiraju na fakultetu sastavljenom od velikog broja profesora, od kojih je svaki priznat kao ekspert u svojoj oblasti, a po završetku nastavnog plana i programa studenti dobijaju diplomu. Diploma je dokument koji potvrđuje da univerzitetska institucija u cjelini prepoznaje znanja i sposobnosti određenog pojedinca u okviru određene oblasti studija.

Idžaza s druge strane ima mnogo drugačiji pristup u širenju znanja. Naglasak je stavljen na pdučavanje jedan na jedan, a ne na instituciju u cjelini. S obzirom da je naglasak na odnosu između učenika i instruktora, lokacija nije nužno bitna; mnogo toga gdje se obrazovanje stiče zavisi od predmeta koji se predaje, vjerska pitanja su se uglavnom predavala u džamijama, medicina u bolnicama, dok su se drugi predmeti možda predavali u medresama ili na drugim lokacijama. Još jedna razlika između idžaze je u tome što ona može biti više fokusirana na pojedinačni predmet nego na fakultetsku diplomu, gdje student pohađa nastavu o različitim predmetima kako bi postao svestraniji učenjak, a idžaza bi se mogla dati studentu na pojedinačnu knjigu ili bi učenik mogao dobiti opću idžazu. Po završetku obrazovanja iz nekog predmeta student bi bio usmeno ispitan od strane nastavnika, slično kao što studenti izlažu tezu u savremenom obrazovnom sistemu.

## Demografija studenata 
Učenici koji su stekli idžaze dolazili su iz svih sfera života, a pristup znanju nije bio ograničen godinama, spolom ili rasom. Dok je većina studenata stekla idžazu u tridesetim ili četrdesetim godinama, postojali su brojni značajni izuzeci od ove društvene norme.

## Izdavanje idžaze pisaru i studentu 
Idžaze nisu davane studentima samo kao oblik "diplome" kako bi se potvrdilo da je učenik u potpunosti razumio učenje svog učitelja. Davali su ih i pisarima kao oblik dozvole da prenesu knjigu od autora.

## Također pogledajte 
* Tefsir
* Fikh
* Islamske nauke
* Muhammed

## Reference 
Kategorija:Fikh
Kategorija:Hadisi
Kategorija:Stranice s nepregledanim prevodom