SCADA

**SCADA** (*supervisory control and data acquisition*) jeste računarski sistem za prikupljanje i obradu podataka u stvarnom vremenu. Ovi sistemi omogućavaju daljinsko praćenje i upravljanje industrijskim procesima, infrastrukturnim sistemima i drugim kompleksnim operacijama.

## Historija SCADA sistema 
SCADA sistemi su se prvi put pojavili 1960-ih godina kao rani oblici automatizacije u industriji. Početni sistemi koristili su relejne logičke sisteme i analogne kontrole za nadzor proizvodnih procesa. Tokom 1970-ih, s razvojem računarske tehnologije, uvedeni su digitalni nadzorni sistemi koji su omogućili efikasnije prikupljanje podataka.

Uvođenjem mikrokontrolera i distribuiranih sistema tokom 1980-ih, SCADA sistemi su postali skalabilniji i precizniji. Od 1990-ih godina, sa razvojem internetskih protokola i bežičnih komunikacija, SCADA sistemi doživljavaju značajnu ekspanziju, omogućavajući povezivanje velikog broja uređaja i senzora u realnom vremenu.

## Komponente SCADA sistema 
SCADA sistem se tipično sastoji od sledećih ključnih komponenti:

* **Senzori, pretvornici i aktuatori** – Fizički uređaji koji mjere parametre poput temperature, pritiska, protoka i prenose ih u sistem.
* **RTU (eng. Remote Terminal Unit)** – Daljinske terminalske jedinice koje prikupljaju podatke sa senzora i šalju ih kontrolnom centru.
* **PLC (eng. Programmable Logic Controller)** – Programabilni logički kontroleri koji izvršavaju automatske kontrolne funkcije.
* **Komunikacijska mreža** – Mreža koja povezuje RTU i PLC jedinice sa centralnom stanicom, često koristeći protokole poput Modbus, DNP3, OPC UA i Ethernet/IP.
* **SCADA softver i HMI (eng. Human-Machine Interface)** – Grafički interfejsi koji omogućavaju operaterima praćenje i upravljanje sistemom.

## Primjena SCADA sistema 
SCADA sistemi se koriste u širokom spektru industrijskih i infrastrukturnih sektora, uključujući:

* **Energetiku** – Nadzor električnih mreža, proizvodnje i distribucije električne energije.
* **Naftu i gas** – Kontrola i nadzor bušotina, rafinerija i transportnih cjevovoda.
* **Vodosnabdijevanje i kanalizaciju** – Upravljanje vodovodnim i kanalizacionim sistemima, uključujući praćenje kvaliteta vode i regulaciju protoka.
* **Telekomunikacije** – Nadzor repetitora i komunikacijskih mreža.
* **Proizvodne procese** – Automatizacija i optimizacija industrijskih postrojenja.
* **Transport** – Upravljanje željezničkim i putnim prometom, semaforima i tunelima.

## Sigurnost i izazovi SCADA sistema 
Sigurnost SCADA sistema postala je ključno pitanje s obzirom na sve veću povezanost sa internetom i rastuće prijetnje od sajber napada. Glavni izazovi uključuju:

* **Kibernetičku sigurnost** – SCADA sistemi su često meta hakerskih napada, uključujući ransomware i napade na infrastrukturu.
* **Zastarjele tehnologije** – Mnogi SCADA sistemi još uvijek koriste zastarjele operativne sisteme i komunikacijske protokole.
* **Pouzdanost i redundansa** – Održavanje neprekidnog rada sistema kroz rezervne sisteme i redundansne mreže.

Moderne SCADA implementacije sve više uključuju napredne sigurnosne mjere kao što su VPN tuneli, autentifikacija korisnika i enkripcija podataka.

## Budućnost SCADA sistema 
S razvojem Interneta stvari (IoT), vještačke inteligencije i računarstva u oblaku, SCADA sistemi postaju sve sofisticiraniji. Nove generacije SCADA sistema omogućavaju prediktivnu analitiku, optimizaciju rada u realnom vremenu i poboljšanu integraciju sa ERP i MES sistemima.

## Literatura 
* 
* 

## Vanjski linkovi 
* SCADA sigurnosni vodič 
* NIST vodič za industrijske kontrolne sisteme
* OPC Foundation - standardi za industrijske protokole

Kategorija:Računarstvo
Kategorija:Automatizacija
Kategorija:Industrijski sistemi
Kategorija:Električna snaga
Kategorija:Telemetrija