open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
নারায়ণগঞ্জ জিলা

**নারায়ণগঞ্জ জিলা** (ইংরেজি:Narayanganj Zila), বাংলাদেশর ঢাকা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
নারায়ণগঞ্জ জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৬৮৭.৭৬ বর্গ কিমি (২৬৫.৫৫ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ৩৬′ ০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯০° ৩০′ ০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে নারায়ণগঞ্জ জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ২১৭৩৯৪৮ গ।অতার মা মুনি ১১৬১৯৭১গ, বারো জেলা/বেয়াপা ১০১১৯৭৭গ।
নারায়ণগঞ্জ জিলার সাক্ষরতার হারহান ৫১.৭%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত নারায়ণগঞ্জ জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
নারায়ণগঞ্জ জিলার আসন ৫হান, অতা ইলতাই:
* নারায়ণগঞ্জ-১ *নারায়ণগঞ্জ-২ *নারায়ণগঞ্জ-৩ *নারায়ণগঞ্জ-৪ *নারায়ণগঞ্জ-৫

## নারায়ণগঞ্জ জিলার প্রশাসনিক লয়া
নারায়ণগঞ্জ জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* আড়াইহাজার উপজিলা * সোনারগাঁও উপজিলা * বন্দর উপজিলা * নারায়ণগঞ্জ উপজিলা * রূপগঞ্জ উপজিলা।
নারায়ণগঞ্জ জিলার পৌরসভা ২হান, পৌরসভার ৱার্ড ১২হান, পৌরসভার মহল্লা ১১৭হান, ইউনিয়ন ৪৭গ, মৌজা ৮৪৫হান, গাঙ ১৩৭৯হান বারো ৪৫৩৬২৭গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* নারায়ণগঞ্জ জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:ঢাকা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
নেত্রকোণা জিলা

**নেত্রকোণা জিলা** (ইংরেজি:Netrokona Zila), বাংলাদেশর ময়মনসিংহ বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগলিক মাপাহান
নেত্রকোণা জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ২৮১০.৪ বর্গ কিমি (১০৮৫.১ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৪° ৫২′ ৩০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯০° ৪৩′ ৬০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে নেত্রকোণা জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১৯৮৮১৮৮ গ।অতার মা মুনি ১০১৬৯৯১গ, বারো জেলা/বেয়াপা ৯৭১১৯৭গ।
নেত্রকোণা জিলার সাক্ষরতার হারহান ৩৫%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত নেত্রকোণা জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
নেত্রকোণা জিলার আসন ৫হান, অতা ইলতাই:
* নেত্রকোণা-১
* নেত্রকোণা-২
* নেত্রকোণা-৩
* নেত্রকোণা-৪
* নেত্রকোণা-৫

## নেত্রকোণা জিলার প্রশাসনিক লয়া
নেত্রকোণা জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* আতপাড়া উপজিলা
* বারহাট্টা উপজিলা
* দুর্গাপুর উপজিলা
* খালিয়াজুড়ি উপজিলা
* কলমাকান্দা উপজিলা
* কেন্দুয়া উপজিলা
* মদন উপজিলা
* মোহনগঞ্জ উপজিলা
* নেত্রকোণা সদর উপজিলা
* পূর্বধলা উপজিলা
নেত্রকোণা জিলার পৌরসভা ৪হান, পৌরসভার ৱার্ড ৩৬হান, পৌরসভার মহল্লা ১০৫হান, ইউনিয়ন ৮৫গ, মৌজা ১৬১২হান, গাঙ ২২৭৯হান বারো ৪০৯৮০৭গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* নেত্রকোণা জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:নেত্রকোণা জিলা
থাক:ময়মনসিংহ বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
রাজবাড়ী জিলা

**রাজবাড়ী জিলা** (ইংরেজি:Rajbari Zila), বাংলাদেশর ঢাকা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
রাজবাড়ী জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১১১৮.৮ বর্গ_কিমি (৪৩১.৯৭ বর্গ_মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ৪৫′ ১৫″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ৩৯′ ০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে রাজবাড়ী জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ৯৫১৯০৬ গ।অতার মা মুনি ৪৮৯৫৫৭গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ৪৬২৩৪৯গ।
রাজবাড়ী জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪০%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত রাজবাড়ী জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
রাজবাড়ী জিলার আসন ২হান, অতা ইলতাই:
*রাজবাড়ী-১ *রাজবাড়ী-২

## রাজবাড়ী জিলার প্রশাসনিক লয়া
রাজবাড়ী জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* বালিয়াকান্দি উপজিলা * গোয়ালন্দঘাট উপজিলা * পাংশা উপজিলা * রাজবাড়ী সদর উপজিলা।
রাজবাড়ী জিলার পৌরসভা ৩হান, পৌরসভার ৱার্ড ২৭হান, পৌরসভার মহল্লা ৯৩হান, ইউনিয়ন ৪২গ, মৌজা ৮২০হান, গাঙ ৯৮৪হান বারো ১৯১৪৯২গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* রাজবাড়ী জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:রাজবাড়ী জিলা
থাক: ঢাকা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
টাঙ্গাইল জিলা

**টাঙ্গাইল জিলা** (ইংরেজি:Tangail Zila), বাংলাদেশর ঢাকা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
টাঙ্গাইল জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৩৪১৪.৩৫ বর্গ কিমি। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৪° ১৫′ ০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ৫৫′ ০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে টাঙ্গাইল জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ৩২৯০৬৯৬ গ।অতার মা মুনি ১৬৬৯৭৯৪গ, বারো জেলা/বেয়াপা ১৬২০৯০২গ।
টাঙ্গাইল জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪০.৫%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত টাঙ্গাইল জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
টাঙ্গাইল জিলার আসন ১১হান, অতা ইলতাই:
* টাংগাইল-১ *টাংগাইল-২ *টাংগাইল-৩ *টাংগাইল-৪ *টাংগাইল-৫ *টাংগাইল-৬ *টাংগাইল-৭ *টাংগাইল-৮

## টাঙ্গাইল জিলার প্রশাসনিক লয়া
টাঙ্গাইল জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* বাসাইল উপজিলা * ভূয়াপুর উপজিলা * দেলদুয়ার উপজিলা * ঘাটাইল উপজিলা * গোপালপুর উপজিলা * কালিহাতি উপজিলা * মধুপুর উপজিলা * মির্জাপুর উপজিলা * নাগরপুর উপজিলা * সখিপুর উপজিলা * টাঙ্গাইল সদর উপজিলা।
টাঙ্গাইল জিলার পৌরসভা ৮হান, পৌরসভার ৱার্ড ৮১হান, পৌরসভার মহল্লা ২১৩হান, ইউনিয়ন ১০৩গ, মৌজা ২০২৯হান, গাঙ ২৪২৫হান বারো ৭২৩১১১গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* টাঙ্গাইল জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:ঢাকা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
খুলনা বিভাগ

থাম্ব|ডান|250px|খুলনা বিভাগ

**খুলনা বিভাগ** (ইংরেজি:Khulna Division), বাংলাদেশরখা বারো পিছ বারার বিভাগ আগ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ১৯৯১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে খুলনা বিভাগ শহরহানর জনসংখ্যা ইলাতাই ১২,৬৮৮,০০০ গ।অতার মা মুনি ৫২%, বারো জিলা/বেয়াপা ৪৮%।
খুলনা বিভাগ-র সাক্ষরতার হারহান ৪৯%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত খুলনা বিভাগর সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## প্রশাসনিক অঞ্চলগি
**খুলনা বিভাগর জিলাগি**
বাগেরহাট | চুয়াডাঙ্গা | যশোর | ঝিনাইদহ | খুলনা | কুষ্টিয়া | মাগুরা | মেহেরপুর | নড়াইল | সাতক্ষীরা
## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:খুলনা জিলার থানাগি
থাক:খুলনা বিভাগর শহরগি
থাক:খুলনা বিভাগ
বাগেরহাট জিলা

**বাগেরহাট জিলা** (ইংরেজি:Bagerhat Zila), বাংলাদেশর খুলনা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
বাগেরহাট জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৩৯৫৯.১১ বর্গ কিমি (১৫২৮.৬২ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২২° ৩৯′ ৪৫″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ৪৭′ ৩০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে বাগেরহাট জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১৫৪৯০৩১ গ।অতার মা মুনি ৮০৪১৪৩গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ৭৪৪৮৮৮গ।
বাগেরহাট জিলার সাক্ষরতার হারহান ৫৯%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত বাগেরহাট জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
বাগেরহাট জিলার আসন ৪হান, অতা ইলতাই:
* বাগেরহাট-১ *বাগেরহাট-২ *বাগেরহাট-৩ *বাগেরহাট-৪

## বাগেরহাট জিলার প্রশাসনিক লয়া
বাগেরহাট জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* বাগেরহাট সদর উপজিলা * চিতলমারী উপজিলা * ফকিরহাট উপজিলা * কচুয়া উপজিলা * মোল্লাহাট উপজিলা * মংলা উপজিলা * মোড়লগঞ্জ উপজিলা * রামপাল উপজিলা * শরণখোলা উপজিলা।
বাগেরহাট জিলার পৌরসভা ৩হান, পৌরসভার ৱার্ড ২৭হান, পৌরসভার মহল্লা ৫৬হান, ইউনিয়ন ৭৫গ, মৌজা ৭২০হান, গাঙ ১০৩১হান বারো ৩২৩৫০৫গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* বাগেরহাট জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:বাগেরহাট জিলা
থাক:খুলনা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
চুয়াডাঙ্গা জিলা

**চুয়াডাঙ্গা জিলা** (ইংরেজি:Chuadanga Zila), বাংলাদেশর খুলনা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
চুয়াডাঙ্গা জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১১৭৭.৪ বর্গ কিমি (৪৫৪.৬ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ৩৮′ ৩০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৮° ৫১′ ৩০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে চুয়াডাঙ্গা জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১০০৭১৩০ গ।অতার মা মুনি ৫১৮১৮৮গ, বারো জেলা/বেয়াপা ৪৮৮৯৪২গ।
চুয়াডাঙ্গা জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪০.৯%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত চুয়াডাঙ্গা জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
চুয়াডাঙ্গা জিলার আসন ২হান, অতা ইলতাই:
* চুয়াডাংগা-১ *চুয়াডাংগা-২

## চুয়াডাঙ্গা জিলার প্রশাসনিক লয়া
চুয়াডাঙ্গা জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* আলমডাঙ্গা উপজিলা * চুয়াডাঙ্গা সদর উপজিলা * দামুরহুদা উপজিলা * জীবননগর উপজিলা।
চুয়াডাঙ্গা জিলার পৌরসভা ৪হান, পৌরসভার ৱার্ড ৩৬হান, পৌরসভার মহল্লা ১১৩হান, ইউনিয়ন ৩১গ, মৌজা ৩৬৪হান, গাঙ ৫১৪হান বারো ২২৫৮৩০গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* চুয়াডাঙ্গা জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:খুলনা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
থাক:খুলনা বিভাগ
ঝিনাইদহ জিলা

**ঝিনাইদহ জিলা** (ইংরেজি:Jhenaidah Zila), বাংলাদেশর খুলনা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
ঝিনাইদহ জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১৯৪৯.৬২ বর্গ কিমি (৭৫২.৭৫ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ৩২′ ৩০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ১০′ ৬০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে ঝিনাইদহ জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১৫৭৯৪৯০ গ।অতার মা মুনি ৮১৫৫৭৬গ, বারো জেলা/বেয়াপা ৭৬৩৯১৪গ।
ঝিনাইদহ জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪৪.৭%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত ঝিনাইদহ জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
ঝিনাইদহ জিলার আসন ৪হান, অতা ইলতাই:
* ঝিনাইদহ-১ *ঝিনাইদহ-২ *ঝিনাইদহ-৩ *ঝিনাইদহ-৪

## ঝিনাইদহ জিলার প্রশাসনিক লয়া
ঝিনাইদহ জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* হরিণাকুন্ড উপজিলা * ঝিনাইদহ সদর উপজিলা * কালিগঞ্জ (ঝিনাইদহ) উপজিলা * কোটচাঁদপুর উপজিলা * মহেশপুর উপজিলা * শৈলকুপা উপজিলা।
ঝিনাইদহ জিলার পৌরসভা ৫হান, পৌরসভার ৱার্ড ৪৫হান, পৌরসভার মহল্লা ১৩৭হান, ইউনিয়ন ৬৭গ, মৌজা ৯৪৫হান, গাঙ ১১৫০হান বারো ৩৩৩৫২৬গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* ঝিনাইদহ জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:খুলনা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
শরিয়তপুর জিলা

**শরিয়তপুর জিলা** (ইংরেজি:Shariatpur Zila), বাংলাদেশর ঢাকা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
শরিয়তপুর জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১১৮১.৫৩ বর্গ কিমি (৪৫৬.১৯ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ১২′ ৩০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯০° ২০′ ৬০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে শরিয়তপুর জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১০৮২৩০০ গ।অতার মা মুনি ৫৪৩৮৩৮গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ৫৩৮৪৬২গ।
শরিয়তপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান ৩৮.৯%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত শরিয়তপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
শরিয়তপুর জিলার আসন ৩হান, অতা ইলতাই:
* শরীয়তপুর-১ *শরীয়তপুর-২ *শরীয়তপুর-৩

## শরিয়তপুর জিলার প্রশাসনিক লয়া
শরিয়তপুর জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* ভেদরগঞ্জ উপজিলা * ডামুড্যা উপজিলা * গোসাইরহাট উপজিলা * নড়িয়া উপজিলা * শরিয়তপুর সদর উপজিলা * জাজিরা উপজিলা।
শরিয়তপুর জিলার পৌরসভা ৫হান, পৌরসভার ৱার্ড ৪৫হান, পৌরসভার মহল্লা ১০২হান, ইউনিয়ন ৬৪গ, মৌজা ৬০৮হান, গাঙ ১২৩৫হান বারো ২১৩৬৭৭গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* শরিয়তপুর জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:শরিয়তপুর জিলা
থাক:ঢাকা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
খুলনা জিলা

**খুলনা জিলা** (ইংরেজি:Khulna Zila), বাংলাদেশর খুলনা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগলিক মাপাহান
খুলনা জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৪৩৯৪.৪৬ বর্গ কিমি (১৬৯৬.৭১ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২২° ৪৮′ ৩০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ৩৪′ ০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে খুলনা জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ২৩৭৮৯৭১ গ।অতার মা মুনি ১২৪৪২২৬গ, বারো জেলা/বেয়াপা ১১৩৪৭৪৫গ।
খুলনা জিলার সাক্ষরতার হারহান ৫৭.৮%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত খুলনা জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
খুলনা জিলার আসন ৬হান, অতা ইলতাই:
* খুলনা-১ *খুলনা-২ *খুলনা-৩ *খুলনা-৪ *খুলনা-৫ *খুলনা-৬

## খুলনা জিলার প্রশাসনিক লয়া
খুলনা জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* বাটিয়াঘাটা উপজিলা * দাকোপ উপজিলা * দৌলতপুর উপজিলা * ডুমুরিয়া উপজিলা * দিঘলিয়া উপজিলা * কৈলাশপুর উপজিলা * খানজাহান আলী উপজিলা * খুলনা থানা * কয়রা উপজিলা * পাইকগাছা উপজিলা * ফুলতলা উপজিলা * রূপসা উপজিলা * সোনাডাঙ্গা উপজিলা * তেরখাদা উপজিলা।
খুলনা জিলার পৌরসভা ২হান, পৌরসভার ৱার্ড ৪০হান, পৌরসভার মহল্লা ১৯২হান, ইউনিয়ন ৭০গ, মৌজা ৭৪৭হান, গাঙ ১১১৪হান বারো ৪৯৯৩২৪গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* খুলনা জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:খুলনা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
শেরপুর জিলা

**শেরপুর জিলা** (ইংরেজি:Sherpur Zila), বাংলাদেশর ময়মনসিংহ বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
শেরপুর জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১৩৬৩.৭৬ বর্গ কিমি (৫২৬.৫৫ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৫° ০′ ০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯০° ১′ ০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে শেরপুর জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১২৭৯৫৪২ গ।অতার মা মুনি ৬৫৯৫১২গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ৬২০০৩০গ।
শেরপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান ৩১.৯%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত শেরপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
শেরপুর জিলার আসন ৩হান, অতা ইলতাই:
* শেরপুর-১
* শেরপুর-২
* শেরপুর-৩

## শেরপুর জিলার প্রশাসনিক লয়া
শেরপুর জিলার পৌরসভা ২হান, পৌরসভার ৱার্ড ১৮হান, পৌরসভার মহল্লা ৬২হান, ইউনিয়ন ৫১গ, মৌজা ৪৫৮হান, গাঙ ৭১৩হান বারো ৩০১৭০৬গ ঘর আসে।
শেরপুর জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* ঝিনাইগাতী উপজিলা
* নকলা উপজিলা
* নালিতাবাড়ী উপজিলা
* শেরপুর সদর উপজিলা
* শ্রীবরদী উপজিলা

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* শেরপুর জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:শেরপুর জিলা
থাক:ঢাকা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
দৌলতপুর (কুষ্ঠিয়া)

**দৌলতপুর (কুষ্ঠিয়া)** (ইংরেজি:Daulatpur), বাংলাদেশর খুলনা বিভাগর অধীনে কুষ্ঠিয়া জিলার থানা/উপজিলা আগ।

## ভৌগলিক উপাত্ত
শহর এহার মাপাহানর অক্ষাংশ বারো দ্রাঘিমাংশ ইলতাই  ।সমূদ্রুহার মান্নাহাত্ত এহানর গড় উচ হান ইলতাই ৯&nbsp;মিটার (২৯&nbsp;ফুট)।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ১৯৯১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে দৌলতপুর (কুষ্ঠিয়া) শহরহানর জনসংখ্যা ইলাতাই ৩৬০,০০০ গ।অতার মা মুনি ৫১%, বারো জেলা/বেয়াপা ৪৯%।
দৌলতপুর (কুষ্ঠিয়া)-র সাক্ষরতার হারহান ৩২.৮%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত দৌলতপুর (কুষ্ঠিয়া) শহর এহানর সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।
## পাসিতা

থাক:খুলনার শহর
মাগুরা জিলা

**মাগুরা জিলা** বাংলাদেশর খুলনা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
মাগুরা জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১০৪৮.৬১ বর্গ কিমি (৪০৪.৮৭ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ২৯′ ১৫″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ২৫′ ১৫″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে মাগুরা জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ৮২৪৩১১ গ।অতার মা মুনি ৪২০৯০৭গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ৪০৩৪০৪গ।
মাগুরা জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪৫%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত মাগুরা জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
মাগুরা জিলার আসন ২হান, অতা ইলতাই:
* মাগুরা-১ 
* মাগুরা-২

## মাগুরা জিলার প্রশাসনিক লয়া
মাগুরা জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* মাগুরা সদর উপজিলা * মোহাম্মদপুর (মাগুরা) উপজিলা * শালিখা উপজিলা * শ্রীপুর (মাগুরা) উপজিলা।
মাগুরা জিলার পৌরসভা ১হান, পৌরসভার ৱার্ড ৯হান, পৌরসভার মহল্লা ৬১হান, ইউনিয়ন ৩৬গ, মৌজা ৫৩৭হান, গাঙ ৭০০হান বারো ১৬৩৯৪৯গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* মাগুরা জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:মাগুরা জিলা
থাক:খুলনা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
নড়াইল জিলা

**নড়াইল জিলা** (ইংরেজি:Narail Zila), বাংলাদেশর খুলনা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
নড়াইল জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৯৯০.২৩ বর্গ কিমি (৩৮২.৩৩ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ১০′ ৩০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ৩০′ ১৫″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে নড়াইল জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ৬৯৮৪৪৭ গ।অতার মা মুনি ৩৫৩২০১গ, বারো জেলা/বেয়াপা ৩৪৫২৪৬গ।
নড়াইল জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৬%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত নড়াইল জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
নড়াইল জিলার আসন ২হান, অতা ইলতাই:
* নড়াইল-১ *নড়াইল-২

## নড়াইল জিলার প্রশাসনিক লয়া
নড়াইল জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* কালিয়া উপজিলা * লোহাগড়া উপজিলা * নড়াইল সদর উপজিলা।
নড়াইল জিলার পৌরসভা ২হান, পৌরসভার ৱার্ড ১৮হান, পৌরসভার মহল্লা ৪৩হান, ইউনিয়ন ৩৭গ, মৌজা ৪৪৫হান, গাঙ ৬৫১হান বারো ১৪১০৭১গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* নড়াইল জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:খুলনা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
সাতক্ষীরা জিলা

**সাতক্ষীরা জিলা** (ইংরেজি:Satkhira Zila), বাংলাদেশর খুলনা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
সাতক্ষীরা জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৩৮৫৮.৩৩ বর্গ কিমি (১৪৮৯.৭১ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২২° ৪৩′ ০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ৪′ ৩০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে সাতক্ষীরা জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১৮৬৪৭০৪ গ।অতার মা মুনি ৯৫৫১৯৮গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ৯০৯৫০৬গ।
সাতক্ষীরা জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪৬%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত সাতক্ষীরা জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
সাতক্ষীরা জিলার আসন ৪হান, অতা ইলতাই:
* সাতক্ষীরা-১ *সাতক্ষীরা-২ *সাতক্ষীরা-৩ *সাতক্ষীরা-৪

## সাতক্ষীরা জিলার প্রশাসনিক লয়া
সাতক্ষীরা জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* আশাশুনি উপজিলা * দেবহাটা উপজিলা * কলারোয়া উপজিলা * কালীগঞ্জ (সাতক্ষীরা) উপজিলা * সাতক্ষীরা সদর উপজিলা * শ্যামনগর উপজিলা * তালা উপজিলা।
সাতক্ষীরা জিলার পৌরসভা ২হান, পৌরসভার ৱার্ড ১৮হান, পৌরসভার মহল্লা ৪০হান, ইউনিয়ন ৭৯গ, মৌজা ৯৫৩হান, গাঙ ১৪৩৫হান বারো ৩৯০৭৪৫গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* সাতক্ষীরা জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:সাতক্ষীরা জিলা
থাক:খুলনা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
রাজশাহী বিভাগ

thumb|right|250px|রাজশাহী বিভাগ

**রাজশাহী বিভাগ** (ইংরেজি:Rajshahi Division),  বাংলাদেশর ঔয়াং-পিছ বারার বিভাগ আগ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ১৯৯১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে রাজশাহী বিভাগ শহরহানর জনসংখ্যা ইলাতাই ২৬,২১০,০০০ গ।অতার মা মুনি ৫১%, বারো জিলা/বেয়াপা  ৪৯%।
রাজশাহী বিভাগ-র সাক্ষরতার হারহান ৪৪.৭%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত রাজশাহী বিভাগর সাক্ষরতার হারহান য়্যাত।

## ইতিহাস

## প্রশাসনিক অঞ্চলগি
রাজশাহী বিভাগর জিলাগি 

বগুড়া | জয়পুরহাট | | লালমনিরহাট | নওগাঁ | নাটোর |  | পাবনা |  | রাজশাহী |  | সিরাজগঞ্জ |

## রাজশাহী বিভাগর অধীনর থানাগি

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:রাজশাহী বিভাগ
গাইবান্ধা জিলা

**গাইবান্ধা জিলা** (ইংরেজি:Gaibandha Zila), বাংলাদেশর রংপুর বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
গাইবান্ধা জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ২১৭৯.২৭ বর্গ কিমি (৮৪১.৪২ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৫° ১৯′ ৩০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ৩৭′ ৪০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে গাইবান্ধা জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ২১৩৮১৮ গ।অতার মা মুনি ১০৮৫০৯৭গ, বারো জেলা/বেয়াপা ১০৫৩০৮৪গ।
গাইবান্ধা জিলার সাক্ষরতার হারহান ৩৫.৭%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত গাইবান্ধা জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
গাইবান্ধা জিলার আসন ৫হান, অতা ইলতাই:
* গাইবান্ধা-১ *গাইবান্ধা-২ *গাইবান্ধা-৩ *গাইবান্ধা-৪ *গাইবান্ধা-৫

## গাইবান্ধা জিলার প্রশাসনিক লয়া
গাইবান্ধা জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* ফুলছড়ি উপজিলা * গাইবান্ধা সদর উপজিলা * গোবিন্দগঞ্জ উপজিলা * পলাশবাড়ী উপজিলা * সাদুল্লাপুর উপজিলা * সাঘাটা উপজিলা * সুন্দরগঞ্জ উপজিলা।
গাইবান্ধা জিলার পৌরসভা ২হান, পৌরসভার ৱার্ড ১৮হান, পৌরসভার মহল্লা ৫৬হান, ইউনিয়ন ৮২গ, মৌজা ১১০১হান, গাঙ ১২৪৩হান বারো ৪৯৩২৮২গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* গাইবান্ধা জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:রংপুর বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
জয়পুরহাট জিলা

**জয়পুরহাট জিলা** (ইংরেজি:Joypurhat Zila), বাংলাদেশর রাজশাহী বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
জয়পুরহাট জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৯৬৫.৪৪ বর্গ কিমি (৩৭২.৭৬ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৫° ৫′ ৩০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ২′ ৩০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে জয়পুরহাট জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ৮৪৬৬৯৬ গ।অতার মা মুনি ৪৩৪৬১৬গ, বারো জেলা/বেয়াপা ৪১২০৮০গ।
জয়পুরহাট জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪৯.৬%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত জয়পুরহাট জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
জয়পুরহাট জিলার আসন ২হান, অতা ইলতাই:
* জয়পুরহাট-১ *জয়পুরহাট-২

## জয়পুরহাট জিলার প্রশাসনিক লয়া
জয়পুরহাট জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* আক্কেলপুর উপজিলা * জয়পুরহাট সদর উপজিলা * কালাই উপজিলা * ক্ষেতলাল উপজিলা * পাঁচবিবি উপজিলা।
জয়পুরহাট জিলার পৌরসভা ৩হান, পৌরসভার ৱার্ড ২৭হান, পৌরসভার মহল্লা ৭৭হান, ইউনিয়ন ৩২গ, মৌজা ৭১৯হান, গাঙ ৮৯৬হান বারো ২০৪৩১৭গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* জয়পুরহাট জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:রাজশাহী বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
কুড়িগ্রাম জিলা

**কুড়িগ্রাম জিলা** (ইংরেজি:Kurigram Zila), বাংলাদেশর রংপুর বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
কুড়িগ্রাম জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ২২৯৬.১ বর্গ কিমি (৮৮৬.৫৩ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৫° ৪৯′ ০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ৩৯′ ০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে কুড়িগ্রাম জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১৭৯২০৭৩ গ।অতার মা মুনি ৮৯৬৯৩০গ, বারো জেলা/বেয়াপা ৮৯৫১৪৩গ।
কুড়িগ্রাম জিলার সাক্ষরতার হারহান ৩৩%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত কুড়িগ্রাম জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
কুড়িগ্রাম জিলার আসন ৪হান, অতা ইলতাই:
* কুড়িগ্রাম-১ *কুড়িগ্রাম-২ *কুড়িগ্রাম-৩ *কুড়িগ্রাম-৪

## কুড়িগ্রাম জিলার প্রশাসনিক লয়া
কুড়িগ্রাম জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* বুরুঙ্গামারি উপজিলা * চর রাজিবপুর উপজিলা * চিলমারী উপজিলা * ফুলবাড়ী উপজিলা * কুড়িগ্রাম সদর উপজিলা * নাগেশ্বরী উপজিলা * রাজারহাট উপজিলা * রৌমারী উপজিলা * উলিপুর উপজিলা।
কুড়িগ্রাম জিলার পৌরসভা ২হান, পৌরসভার ৱার্ড ১৮হান, পৌরসভার মহল্লা ১২৩হান, ইউনিয়ন ৭৩গ, মৌজা ৬৪৭হান, গাঙ ১৯০৩হান বারো ৩৯৭৪৬৫গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* কুড়িগ্রাম জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:রংপুর বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
ইংরেজি ঠার

**ইংরেজি** ঠার এহান আন্তর্জাতিক ঠার আহান বারো বিশ্বর প্রায় ৫২হান দেশর জাতীয় বা সরকারী ঠারহান। এথ্‌নোলগ অনুসারে ইংরেজি ঠারর মাতৃভাষীর সংখ্যা প্রায় ৩৪ কোটি। মাতৃভাষীর সংখ্যা চেইলে ইংরেজির ফামহান ম্যান্ডারিন, হিন্দি ও স্পেনীয় ভাষার থাংনাত।

পয়লাইংল্যান্ড বারো পিসে তিলপারাষ্ট্রর রাজনৈতিক, অর্থনৈতিক, বৈজ্ঞানিক বারো সাংস্কৃতিক প্রভাবর কারণে বিশ্বর অন্য যেকোন ঠারেত্ত ইংরেজি ঠারর বপিয়া সিতারাসে।

বিশ্বর ইন্টারনেট ব্যবহার করতারা উতারমা ৩৫ শতাংশ ইংরেজিভাষী।

জার্মানীয় গোত্র অ্যাংগল্‌স, স্যাক্সন ও জুটর ঠারেত্ত ইংরেজি ঠারর উৎপত্তি।

১৫০০ সালর অহানদে আধুনিক ইংরেজি ঠারর লিঙ্খাত অইল । শেক্‌সপিয়ারর ইকরাসহ আধুনিক ইংরেজি সাহিত্যর হাবি আধুনিক ইংরেজি ঠারলো ইকরা।

থাক:ঠার
দিনাজপুর জিলা

**দিনাজপুর জিলা** (ইংরেজি:Dinajpur Zila), বাংলাদেশর রংপুর বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
দিনাজপুর জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৩৪৩৭.৯৮ বর্গ কিমি (১৩২৭.৪১ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৫° ৩৭′ ৬০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৮° ৩৯′ ০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে দিনাজপুর জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ২৯৯০১২৮ গ।অতার মা মুনি ১৩৬৩৮৯২গ, বারো জেলা/বেয়াপা ১২৭৮৯৫৮গ।
দিনাজপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান ৫২%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত দিনাজপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
দিনাজপুর জিলার আসন ৬হান, অতা ইলতাই:
* দিনাজপুর-১ *দিনাজপুর-২ *দিনাজপুর-৩ *দিনাজপুর-৪ *দিনাজপুর-৫ *দিনাজপুর-৬

## দিনাজপুর জিলার প্রশাসনিক লয়া
দিনাজপুর জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* বিরামপুর উপজিলা * বীরগঞ্জ উপজিলা * বিরল উপজিলা * বোচাগঞ্জ উপজিলা * চিরিরবন্দর উপজিলা * ফুলবাড়ী উপজিলা * ঘোড়াঘাট উপজিলা * হাকিমপুর উপজিলা * কাহারোল উপজিলা * খানসামা উপজিলা * দিনাজপুর সদর উপজিলা * নবাবগঞ্জ (দিনাজপুর) উপজিলা * দিনাজপুর সদর উপজিলা।
দিনাজপুর জিলার পৌরসভা ৬হান, পৌরসভার ৱার্ড ৫৭হান, পৌরসভার মহল্লা ২০৪হান, ইউনিয়ন ১০১গ, মৌজা ২০২০হান, গাঙ ২১৪৩হান বারো ৫৭৯৯২৯গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* দিনাজপুর জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:রংপুর বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
যশোর জিলা

**যশোর জিলা** (ইংরেজি:Jessore Zila), বাংলাদেশর খুলনা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগলিক মাপাহান
যশোর জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ২৫৭০.৪২ বর্গ_কিমি (৯৯২.৪৪ বর্গ_মাইল)। জিলা এগর ভৌগলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ১০′ ৫″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৮° ১২′ ১৫″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে যশোর জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ২৪৭১৫৫৪ গ।অতার মা মুনি ১২৭৭৬৫০গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ১১৯৩৯০৪গ।
যশোর জিলার সাক্ষরতার হারহান ৫১%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত যশোর জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
যশোর জিলার আসন ৬হান, অতা ইলতাই:
*যশোর-১ *যশোর-২ *যশোর-৩ *যশোর-৪ *যশোর-৫ *যশোর-৬

## যশোর জিলার প্রশাসনিক লয়া
যশোর জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* অভয়নগর উপজিলা * বাগেরপাড়া উপজিলা * চৌগাছা উপজিলা * ঝিকরগাছা উপজিলা * কেশবপুর উপজিলা * যশোহর সদর উপজিলা * মনিরামপুর উপজিলা * শর্শা উপজিলা।
যশোর জিলার পৌরসভা ৪হান, পৌরসভার ৱার্ড ৩৬হান, পৌরসভার মহল্লা ১২২হান, ইউনিয়ন ৯২গ, মৌজা ১৩২৯হান, গাঙ ১৪৩৪হান বারো ৫২৪১২৭গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* যশোর জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:যশোর জিলা
থাক: খুলনা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
থাক:খুলনা বিভাগ
বগুড়া জিলা

**বগুড়া জিলা** (ইংরেজি:Bogra Zila), বাংলাদেশর রাজশাহী বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগলিক মাপাহান
বগুড়া জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ২৮৯৮.২৫ বর্গ কিমি (১১১৯.০২ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৪° ৫০′ ৩০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ২২′ ৩০″ মুঙ। জিরা এগর তাপহান গজেদে ৩৪.৬ ডিগ্রী সে. বারো তলেদে ১১.৯ ডিগ্রী সে। বসরে ১৬১০ মি.মি বরন পরের।

## চৌদ্দাহান
ঔয়াঙেদে গাইবান্ধা বারো জয়পুরহাট জিলা, খায়েদে নাটোর বারো সিরাজগঞ্জ জিলা, মুঙে জামালপুর বারো সিরাজগঞ্জ জিলা বারো পিছেদে জয়পুরহাট বারো নওগাঁ জিলা।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে বগুড়া জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ৩০১৩০৫৬ গ।অতার মা মুনি ১৫৪৭৩৪১গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ১৪৬৫৭১৫গ।
বগুড়া জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪৩%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত বগুড়া জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
বগুড়া জিলার আসন ৭হান, অতা ইলতাই:
* বগুড়া-১
* বগুড়া-২
* বগুড়া-৩
* বগুড়া-৪
* বগুড়া-৫
* বগুড়া-৬
* বগুড়া-৭

## বগুড়া জিলার প্রশাসনিক লয়া
বগুড়া জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* আদমদিঘী উপজিলা
* বগুড়া সদর উপজিলা
* ধুনট উপজিলা
* ধুপচাঁচিয়া উপজিলা
* গাবতলী উপজিলা
* কাহালু উপজিলা
* নন্দীগ্রাম উপজিলা
* সারিয়াকান্দি উপজিলা
* শেরপুর উপজিলা
* শিবগঞ্জ (বগুড়া) উপজিলা
* সোনাতলা উপজিলা
* শাজাহানপুর উপজিলা।

বগুড়া জিলার পৌরসভা ৫হান, পৌরসভার ৱার্ড ৪৮হান, পৌরসভার মহল্লা ১৫৪হান, ইউনিয়ন ১০৮গ, মৌজা ১৭৮২হান, গাঙ ২৬৯৫হান বারো ৬৮৮৩৬৭গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* বগুড়া জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:বগুড়া জিলা
থাক:রাজশাহী বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
নরসিংদী জিলা

**নরসিংদী জিলা** (ইংরেজি:Narshingdi Zila), বাংলাদেশর ঢাকা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
নরসিংদী জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১১৪০.৭৬ বর্গ কিমি (৪৪০.৪৫ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ৫৫′ ০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯০° ৪৩′ ৩০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে নরসিংদী জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১৮৯৫৯৮৪ গ।অতার মা মুনি ৯৭৪০২৬গ, বারো জেলা/বেয়াপা ৯২১৯৫৮গ।
নরসিংদী জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪৩%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত নরসিংদী জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
নরসিংদী জিলার আসন ৫হান, অতা ইলতাই:
* নরসিংদী-১ *নরসিংদী-২ *নরসিংদী-৩ *নরসিংদী-৪ *নরসিংদী-৫

## নরসিংদী জিলার প্রশাসনিক লয়া
নরসিংদী জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* বেলাব উপজিলা * মনোহরদি উপজিলা * নরসিংদি সদর উপজিলা * পলাশ উপজিলা * রায়পুর উপজিলা * শিবপুর উপজিলা।
নরসিংদী জিলার পৌরসভা ৩হান, পৌরসভার ৱার্ড ২৭হান, পৌরসভার মহল্লা ৬৬হান, ইউনিয়ন ৬৯গ, মৌজা ৬২৩হান, গাঙ ১০৫৯হান বারো ৩৮৫৩৬১গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* নরসিংদী জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:ঢাকা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
নওগাঁ জিলা

**নওগাঁ জিলা** (ইংরেজি:Naogaon Zila), বাংলাদেশর রাজশাহী বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
নওগাঁ জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৩৪৩৫.৬৭ বর্গ কিমি (১৩২৬.৫২ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৪° ৪৮′ ১৫″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৮° ৫৭′ ০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে নওগাঁ জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ২৩৯১৩৫৫ গ।অতার মা মুনি ১২২৮২৫৩গ, বারো জেলা/বেয়াপা ১১৬৩১০২গ।
নওগাঁ জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪৪.৪%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত নওগাঁ জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
নওগাঁ জিলার আসন ৬হান, অতা ইলতাই:
* নওগাঁ-১ *নওগাঁ-২ *নওগাঁ-৩ *নওগাঁ-৪ *নওগাঁ-৫ *নওগাঁ-৬

## নওগাঁ জিলার প্রশাসনিক লয়া
নওগাঁ জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* আত্রাই উপজিলা * বাদালগাছি উপজিলা * ধামইরহাট উপজিলা * মান্দা উপজিলা * মহাদেবপুর উপজিলা * নওগাঁ সদর উপজিলা * নিয়ামতপুর উপজিলা * পাতনিতলা উপজিলা * পোরশা উপজিলা * রাণীনগর উপজিলা * সাপাহার উপজিলা।
নওগাঁ জিলার পৌরসভা ২হান, পৌরসভার ৱার্ড ১৮হান, পৌরসভার মহল্লা ৭৬হান, ইউনিয়ন ৯৯গ, মৌজা ২৫৬৫হান, গাঙ ২৭৯৯হান বারো ৫৪০২২২গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* নওগাঁ জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:রাজশাহী বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
ঢাকা

**ঢাকা** বাংলাদেশর জাগা আহার নাংহান। ঢাকা বাংলাদেশর রাজধানীগো। এহান সিটিকর্পোরেশন আহান বারো বিভাগ বরিশাল, ভোলা।

## গ্যলারি

File:National Assembly of Bangladesh (06).jpg|National Assembly of Bangladesh, Dhaka.
File:National Assembly of Bangladesh (10).jpg|National Assembly of Bangladesh, Backside.
File:Hatirjheel 2nd-bridge.jpg|Hatirjheel 2nd-bridge, Dhaka.
File:Crescent Lake - Chandrima Uddan (03).jpg|Crescent Lake - Chandrima Uddan.
File:Mausoleum of Ziaur Rahman (11).jpg|Mausoleum of Ziaur Rahman, Chandrima Uddan.
File:Sunrise in Dhaka (02).jpg|Sunrise in Dhaka.
File:Hatirjheel (09).jpg|Hatirjheel


থাক:বাংলাদেশর শহর
থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:খা এশিয়া
নাটোর জিলা

**নাটোর জিলা** (ইংরেজি:Nator Zila), বাংলাদেশর রাজশাহী বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
নাটোর জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১৮৯৬.০৫ বর্গ কিমি (৭৩২.০৭ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৪° ২৪′ ৫০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৮° ৫৫′ ৪৫″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে নাটোর জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১৫২১৩৩৬ গ।অতার মা মুনি ৭৮৪২০০গ, বারো জেলা/বেয়াপা ৭৩৭১৩৬গ।
নাটোর জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪২%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত নাটোর জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
নাটোর জিলার আসন ৪হান, অতা ইলতাই:
* নাটোর-১ *নাটোর-২ *নাটোর-৩*নাটোর-৪

## নাটোর জিলার প্রশাসনিক লয়া
নাটোর জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* বাগাতিপাড়া উপজিলা * বরাইগ্রাম উপজিলা * গুরুদাসপুর উপজিলা * লালপুর উপজিলা * নাটোর সদর উপজিলা * সিংড়া উপজিলা।
নাটোর জিলার পৌরসভা ৪হান, পৌরসভার ৱার্ড ৩৬হান, পৌরসভার মহল্লা ৯৩হান, ইউনিয়ন ৫২গ, মৌজা ১২৭২হান, গাঙ ১৩৮৪হান বারো ৩৩৭৩১১গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* নাটোর জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:রাজশাহী বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
চাঁপাইনবাবগঞ্জ জিলা

**চাঁপাইনবাবগঞ্জ জিলা** (ইংরেজি:Chapai Nawabganj Zila), বাংলাদেশর রাজশাহী বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
চাঁপাইনবাবগঞ্জ জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১৭০২.৫৬ বর্গ কিমি (৬৫৭.৩৬ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৪° ৩৬′ ০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৮° ১৬′ ০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে চাঁপাইনবাবগঞ্জ জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১৪২৫৩২২ গ।অতার মা মুনি ৭২৫৩৫৪গ, বারো জেলা/বেয়াপা ৬৯৯৯৬৮গ।
চাঁপাইনবাবগঞ্জ জিলার সাক্ষরতার হারহান ৩৫.৯%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত চাঁপাইনবাবগঞ্জ জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
চাঁপাইনবাবগঞ্জ জিলার আসন ৩হান, অতা ইলতাই:
* চাঁপাইচাঁপাইনবাবগঞ্জ-১ *চাঁপাইচাঁপাইনবাবগঞ্জ-২ *চাঁপাইচাঁপাইনবাবগঞ্জ-৩

## চাঁপাইনবাবগঞ্জ জিলার প্রশাসনিক লয়া
থাম্ব|আম
চাঁপাইনবাবগঞ্জ জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* ভোলাহাট উপজিলা * গোমস্তাপুর উপজিলা * নাচোল উপজিলা * চাঁপাইনবাবগঞ্জ সদর উপজিলা * শিবগঞ্জ (চাঁপাইনবাবগঞ্জ) উপজিলা।
চাঁপাইনবাবগঞ্জ জিলার পৌরসভা ৩হান, পৌরসভার ৱার্ড ৩৩হান, পৌরসভার মহল্লা ১৩৪হান, ইউনিয়ন ৪৫গ, মৌজা ৭৮৫হান, গাঙ ১১২০হান বারো ২৭৫৭০৭গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* চাঁপাইনবাবগঞ্জ জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:রাজশাহী বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
নিলফামারী জিলা

**নিলফামারী জিলা** (ইংরেজি:Nilphamari Zila), বাংলাদেশর রংপুর বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগলিক মাপাহান
নিলফামারী জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১৫৮০.৮৫ বর্গ কিমি (৬১০.৩৭ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৫° ৫৬′ ৩০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৮° ৫০′ ৪০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে নিলফামারী জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১৫৭১৬৯০ গ।অতার মা মুনি ৮১০২৬৮গ, বারো জেলা/বেয়াপা ৭৬১৪২২গ।
নিলফামারী জিলার সাক্ষরতার হারহান ৩৯%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত নিলফামারী জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
নিলফামারী জিলার আসন ৪হান, অতা ইলতাই:
* নীলফামারী-১ *নীলফামারী-২ *নীলফামারী-৩ *নীলফামারী-৪

## নিলফামারী জিলার প্রশাসনিক লয়া
নিলফামারী জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* ডিমলা উপজিলা
* ধুমুর উপজিলা
* জলঢাকা উপজিলা
* কিশোরগঞ্জ উপজিলা
* নিলফামারী সদর উপজিলা
* সৈয়দপুর উপজিলা

;জিলার পৌরসভাগি
* নিলফামারী পৌরসভা
* সৈয়দপুর পৌরসভা
* ডোমার পৌরসভা
* জলঢাকা পৌরসভা

নিলফামারী জিলার পৌরসভা ৪হান, পৌরসভার ৱার্ড ৩৩হান, পৌরসভার মহল্লা ৬৮হান, ইউনিয়ন ৬১গ, মৌজা ৩৭১হান, গাঙ ৩৭০হান বারো ৩৩৫১৭৮গ ঘর আসে।

নীলফামারী বানান ঠিক নাকি নিলফামারী

## সাকেই আসে ইকরা
থাম্ব|নীলসাগর

## পাসিতা

## বারেদের লগে মিলাপ

* নিলফামারী জিলা তথ্য বাতায়ন


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:রংপুর বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
পাবনা জিলা

**পাবনা জিলা** (ইংরেজি:Pabna Zila), বাংলাদেশর রাজশাহী বিভাগর অধীনর জিলা আগ।
## উপজিলা সমূহ

## ভৌগলিক মাপাহান
পাবনা জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ২৩৭১.৫ বর্গ_কিমি (৯১৫.৬৪ বর্গ_মাইল)। জিলা এগর ভৌগলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৪° ০′ ১৫″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ১৫′ ০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে পাবনা জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ২১৭৬২৭০ গ।অতার মা মুনি ১১২৬০৮৪গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ১০৫০১৮৬গ।
পাবনা জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪২.৪%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত পাবনা জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
পাবনা জিলার আসন ৫হান, অতা ইলতাই:
*পাবনা-১ *পাবনা-২ *পাবনা-৩ *পাবনা-৪ *পাবনা-৫

## পাবনা জিলার প্রশাসনিক লয়া
পাবনা জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* আটগড়িয়া উপজিলা * ভেরা উপজিলা * বাঙ্গুরা উপজিলা * চাটমোহর উপজিলা * ফরিদপুর উপজিলা * ঈশ্বরদী উপজিলা * পাবনা সদর উপজিলা * সাঁথিয়া উপজিলা * সুজানগর উপজিলা।
পাবনা জিলার পৌরসভা ৮হান, পৌরসভার ৱার্ড ৭৮হান, পৌরসভার মহল্লা ১৯৪হান, ইউনিয়ন ৭২গ, মৌজা ১৩২১হান, গাঙ ১৫৩৬হান বারো ৪৪৮২৯০গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* পাবনা জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:পাবনা জিলা
থাক: রাজশাহী বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
পঞ্চগড় জিলা

**পঞ্চগড় জিলা** (ইংরেজি:Panchagarh Zila), বাংলাদেশর রংপুর বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
পঞ্চগড় জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১৪০৪.৬৩ বর্গ কিমি (৫৪২.৩৩ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৬° ২০′ ৫″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৮° ৩৩′ ৩০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে পঞ্চগড় জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ৮৩৬১৯৬ গ।অতার মা মুনি ৪২৯৪৯০গ, বারো জেলা/বেয়াপা ৪০৬৭০৬গ।
পঞ্চগড় জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪৩.৯%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত পঞ্চগড় জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
পঞ্চগড় জিলার আসন ২হান, অতা ইলতাই:
* পঞ্চগড়-১ *পঞ্চগড়-২

## পঞ্চগড় জিলার প্রশাসনিক লয়া
পঞ্চগড় জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* আটোয়ারী  উপজিলা 
* বড়া উপজিলা 
* দেবীগঞ্জ উপজিলা
* পঞ্চগড় সদর উপজিলা
* তেঁতুলিয়া উপজিলা।
পঞ্চগড় জিলার পৌরসভা ১হান, পৌরসভার ৱার্ড ৯হান, পৌরসভার মহল্লা ৩২হান, ইউনিয়ন ৪৩গ, মৌজা ৪৬৩হান, গাঙ ৮৪৩হান বারো ১৭৮৯৫৭গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* পঞ্চগড় জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:রংপুর বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
রাজশাহী জিলা

**রাজশাহী জিলা** (ইংরেজি:Rajshahi Zila), বাংলাদেশর রাজশাহী বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগলিক মাপাহান
রাজশাহী জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ২৪০৭.০১ বর্গ কিমি (৯২৯.৩৫ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৪° ২২′ ১০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৮° ৩৬′ ১৫″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে রাজশাহী জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ২২৮৬৮৭৪ গ।অতার মা মুনি ১১৮৪৪৪৮গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ১১০২৪২৬গ।
রাজশাহী জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪৮%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত রাজশাহী জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
রাজশাহী জিলার আসন ৬হান, অতা ইলতাই:
* রাজশাহী-১ *রাজশাহী-২ *রাজশাহী-৩ *রাজশাহী-৪ *রাজশাহী-৫ *রাজশাহী-৬

## রাজশাহী জিলার প্রশাসনিক লয়া
রাজশাহী জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* বাঘা উপজিলা * বাঘমারা উপজিলা * চারঘাট উপজিলা * দুর্গাপুর উপজিলা * গদাগড়ি উপজিলা * মোহনপুর উপজিলা * পাবনা উপজিলা * পুথিয়া উপজিলা * তানোর উপজিলা * বোয়ালিয়া উপজিলা * মতিহার উপজিলা * রায়পাড়া উপজিলা * শাহ মখদম উপজিলা।
রাজশাহী জিলার পৌরসভা ৭হান, পৌরসভার ৱার্ড ৮৯হান, পৌরসভার মহল্লা ২৯৯হান, ইউনিয়ন ৭১গ, মৌজা ১৬৭৮হান, গাঙ ১৮৫৩হান বারো ৫০৩০৩৬গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* রাজশাহী জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:রাজশাহী জিলা
থাক:রাজশাহী বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
কুষ্টিয়া জিলা

**কুষ্টিয়া জিলা** (ইংরেজি:Kushtia Zila), বাংলাদেশর খুলনা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
কুষ্টিয়া জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১৬২১.১৫ বর্গ কিমি (৬২৫.৯৩ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ৫৩′ ৬০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ৭′ ৬০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে কুষ্টিয়া জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১৭৪০১৫৫ গ।অতার মা মুনি ৮৯৩৭৪৪গ, বারো জেলা/বেয়াপা ৮৪৬৪১১গ।
কুষ্টিয়া জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪০%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত কুষ্টিয়া জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
কুষ্টিয়া জিলার আসন ৪হান, অতা ইলতাই:
* কুষ্টিয়া-১ *কুষ্টিয়া-২ *কুষ্টিয়া-৩ *কুষ্টিয়া-৪

## কুষ্টিয়া জিলার প্রশাসনিক লয়া
কুষ্টিয়া জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* ভেড়ামারা উপজিলা * দৌলতপুর (কুষ্টিয়া) উপজিলা * খোকশা উপজিলা * কুমারখালি উপজিলা * কুষ্টিয়া সদর উপজিলা * মিরপুর (কুষ্টিয়া) উপজিলা।
কুষ্টিয়া জিলার পৌরসভা ৪হান, পৌরসভার ৱার্ড ৩৯হান, পৌরসভার মহল্লা ৭৭হান, ইউনিয়ন ৬১গ, মৌজা ৭১১হান, গাঙ ৯৭৮হান বারো ৩৭৯৫০৪গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* কুষ্টিয়া জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:খুলনা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
লালমনিরহাট জিলা

**লালমনিরহাট জিলা** (ইংরেজি:Lalmonirhat Zila), বাংলাদেশর রংপুর বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
লালমনিরহাট জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১২৪১.৪৬ বর্গ কিমি (৪৭৯.৩৩ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৫° ৫৪′ ৫৫″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ২৭′ ০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে লালমনিরহাট জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১১০৯৩৪৩ গ।অতার মা মুনি ৫৬৬৩৪৪গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ৫৪২৯৯৯গ।
লালমনিরহাট জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪২.৩%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত লালমনিরহাট জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
লালমনিরহাট জিলার আসন ৩হান, অতা ইলতাই:
* লালমনিরহাট-১ *লালমনিরহাট-২ *লালমনিরহাট-৩

## লালমনিরহাট জিলার প্রশাসনিক লয়া
লালমনিরহাট জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* আদিতমারি উপজিলা * হাতিবান্ধা উপজিলা * কালিগঞ্জ উপজিলা * লালমনিরহাট সদর উপজিলা * পাটগ্রাম উপজিলা।
লালমনিরহাট জিলার পৌরসভা ২হান, পৌরসভার ৱার্ড ১৮হান, পৌরসভার মহল্লা ৮৬হান, ইউনিয়ন ৪২গ, মৌজা ৩৮২হান, গাঙ ৪৭৬হান বারো ২৪৪৬৬২গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* লালমনিরহাট জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:লালমনিরহাট জিলা
থাক:রংপুর বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
রংপুর জিলা

**রংপুর জিলা** (ইংরেজি:Rangpur Zila), বাংলাদেশর রংপুর বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগলিক মাপাহান
রংপুর জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ২৩৭০.৪৫ বর্গ_কিমি (৯১৫.২৪ বর্গ_মাইল)। জিলা এগর ভৌগলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৫° ৪৫′ ৩০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ১৩′ ৬০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে রংপুর জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ২৫৪২৪৪১ গ।অতার মা মুনি ১৩০৭৩৯৬গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ১২৩৫০৪৫গ।
রংপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪১.৯%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত রংপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস
রংপুর জেলার নামকরণের ইতিহাসঃ রংপুর জেলার নামকরণ নিয়ে বিভিন্ন জনশ্রুতি রয়েছে। এক জনশ্রুতি থেকে জানা যায়, আসাম কামরুপের রাজা ভগদত্তের আমোদ প্রমোদের জন্য এ অঞ্চলে একটি ‘রঙ্গমহল’সহ বাগানবাড়ি ছিল। এছাড়া জানা যায়, বাংলার শেষ সম্রাট দ্বিতীয় শাহ্ আমলের প্রতিনিধি নবাব বাকের জঙ্গের রঙ্গমহল ছিল। এই রঙ্গমহলের নাম থেকেই রংপুর নামকরণ করা হয়েছে। আর একটি মতবাদে জানা যায়, ইংরেজ আমলে এই জেলায় প্রচুর ‘রঙ্গ’(রেশম বা গুটি) চাষ হতো। এই ‘রঙ্গ’ থেকেই রংপুর শব্দটি এসেছে বলে ধারনা করা হয়। অন্য এক কিংবদন্তি থেকে জানা যায়, তিস্তা নদীর অববাহিকা ও চর অঞ্চলকে নেপালিরা ‘রঙ্গ’ বলে। কোন এক সময় নেপালিরা এ অঞ্চলে আগমন করে বসবাস করতো বলে এ অঞ্চলের নাম রংপুর হয়েছে।

## সংসদর আসনহানি
রংপুর জিলার আসন ৬হান, অতা ইলতাই:
*রংপুর-১ *রংপুর-২ *রংপুর-৩ *রংপুর-৪ *রংপুর-৫ *রংপুর-৬

## রংপুর জিলার প্রশাসনিক লয়া
রংপুর জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* বদরগঞ্জ উপজিলা * গঙ্গাছড়া উপজিলা * কাউনিয়া উপজিলা * রংপুর সদর উপজিলা * মিঠাপুকুর উপজিলা * পীরগাছা উপজিলা * পীরগঞ্জ উপজিলা * তারাগঞ্জ উপজিলা।
রংপুর জিলার পৌরসভা ৩হান, পৌরসভার ৱার্ড ৩৩হান, পৌরসভার মহল্লা ২০৩হান, ইউনিয়ন ৮৩গ, মৌজা ১২১৫হান, গাঙ ১৪৩৫হান বারো ৫৭৯৯০২গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* রংপুর জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

রংপুর লাইভ ডট কম

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:রংপুর জিলা
থাক: রংপুর বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
মৌলভীবাজার জিলা

**মৌলভীবাজার জিলা** (ইংরেজি:Maulvibazar Zila), বাংলাদেশর সিলেট বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
মৌলভীবাজার জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ২৭৯৯.৩৯ বর্গ_কিমি (১০৮০.৮৫ বর্গ_মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৪° ২৮′ ৪০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯১° ৪৬′ ০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে মৌলভীবাজার জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১৬১২৩৭৪ গ।অতার মা মুনি ৮২০৬৮৬গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ৭৯১৬৮৮গ।
মৌলভীবাজার জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪২.১%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত মৌলভীবাজার জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
মৌলভীবাজার জিলার আসন ৪হান, অতা ইলতাই:
*মৌলভীবাজার-১ *মৌলভীবাজার-২ *মৌলভীবাজার-৩ *মৌলভীবাজার-৪

## মৌলভীবাজার জিলার প্রশাসনিক লয়া
মৌলভীবাজার জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* বড়লেখা উপজিলা * কমলগঞ্জ উপজিলা * কুলাউড়া উপজিলা * মৌলভীবাজার সদর উপজিলা * রাজনগর উপজিলা * শ্রীমঙ্গল উপজিলা * জুড়ি উপজিলা।
মৌলভীবাজার জিলার পৌরসভা ৪হান, পৌরসভার ৱার্ড ৩৬হান, পৌরসভার মহল্লা ১২২হান, ইউনিয়ন ৬৬গ, মৌজা ৮৭৬হান, গাঙ ২০১৮হান বারো ২৯২৮৮৯গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* মৌলভীবাজার জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:মৌলভীবাজার জিলা
থাক: সিলেট বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
বিভাগ

বাংলাদেশ বাংলাদেশর প্রশাশনর মাতুঙে দেশহানাত ৮গ বিভাগ আসে। বিভাগগি ইলতাই:

* ঢাকা বিভাগ
* ময়মনসিংহ বিভাগ
* চট্টগ্রাম বিভাগ
* রাজশাহী বিভাগ
* খুলনা বিভাগ
* বরিশাল বিভাগ
* সিলেট বিভাগ
* রংপুর বিভাগ

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
বাংলাদেশ মান সময়

বাংলাদেশ মান সময় (বামাস) এহান বাংলাদেশর সময়র লয়াগ যেহানরে আস্তা দেশহানর মা অনুসরন করানি অর। আর্ন্তজাতিক মান সময়র (আমাস) লগে ৬ ঘন্টা যোগ করলে বাংলাদেশর সময়র মান পানা য়্যাকরের। বাংলাদেশে কোন দিনর-মাঙাল ইতু করানির সময় অনুসরন করানি নার। বাংলাদেশ মান সময়র হিসাবহান ৯০° মুঙ দ্রাঘিমাতুপর গজে মাহানি অর যেহান দেশহার হারুকান্দি ইউনিয়ন, হরিরামপুর উপজিলা, মানিকগঞ্জ জিলা, ঢাকা বিভাগর গজেদে গিয়াসেগা।

## মিলাপ

* বাংলাদেশে এপাগার সময়হান।
* ঢাকাত এপাগার সময়হান।

থাক: সময়র লয়া
সিরাজগঞ্জ জিলা

**সিরাজগঞ্জ জিলা**  বাংলাদেশর রাজশাহী বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
সিরাজগঞ্জ জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ২৪৯৭.৯২ বর্গ কিমি (৯৬৪.৪৫ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৪° ২৭′ ৩০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ৪২′ ০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে সিরাজগঞ্জ জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ২৬৯৩৮১৪ গ।অতার মা মুনি ১৩৯৭৮৬৩গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ১২৯৫৯৫১গ।
সিরাজগঞ্জ জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪১%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত সিরাজগঞ্জ জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
সিরাজগঞ্জ জিলার আসন ৬হান, অতা ইলতাই:
* সিরাজগঞ্জ-১ *সিরাজগঞ্জ-২ *সিরাজগঞ্জ-৩ *সিরাজগঞ্জ-৪ *সিরাজগঞ্জ-৫ *সিরাজগঞ্জ-৬

## সিরাজগঞ্জ জিলার প্রশাসনিক লয়া
সিরাজগঞ্জ জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* বেলকুচি উপজিলা * চৌহালি উপজিলা * কামারখন্দ উপজিলা * কাজীপুর উপজিলা * রায়গঞ্জ উপজিলা * শাহজাদপুর উপজিলা * সিরাজগঞ্জ সদর উপজিলা * তাড়াশ উপজিলা * উল্লাপাড়া উপজিলা<।
সিরাজগঞ্জ জিলার পৌরসভা ৪হান, পৌরসভার ৱার্ড ৪২হান, পৌরসভার মহল্লা ১১৭হান, ইউনিয়ন ৭৯গ, মৌজা ১৪৬৭হান, গাঙ ২০২৪হান বারো ৫৬২৭০৮গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* সিরাজগঞ্জ জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:সিরাজগঞ্জ জিলা
থাক:রাজশাহী বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
ঠাকুরগাঁও জিলা

**ঠাকুরগাঁও জিলা** , বাংলাদেশর রংপুর বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগলিক মাপাহান
ঠাকুরগাঁও জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১৮০৯.৫২ বর্গ কিমি (৬৯৮.৬৬ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৬° ১′ ১৫″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৮° ২৮′ ০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে ঠাকুরগাঁও জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১২১৪৩৭৬ গ।অতার মা মুনি ৬২৭২০০গ, বারো জেলা/বেয়াপা ৫৮৭১৭৬গ।
ঠাকুরগাঁও জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪২%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত ঠাকুরগাঁও জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস
থাম্ব|ঠাকুরগাঁওয়ে টাঙ্গন নদীর পাড়ে অপরাজেয় ৭১ ভাস্কর্য।

## সংসদর আসনহানি
ঠাকুরগাঁও জিলার আসন ৩হান, অতা ইলতাই:
* ঠাকুরগাঁও-১
* ঠাকুরগাঁও-২
* ঠাকুরগাঁও-৩

## ঠাকুরগাঁও জিলার প্রশাসনিক লয়া
ঠাকুরগাঁও জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* বালিয়াডাঙ্গী উপজিলা * হরিপুর উপজিলা * পীরগঞ্জ (ঠাকুরগাঁও) উপজিলা * রাণীশংকৈল উপজিলা * ঠাকুরগাঁও সদর উপজিলা।
ঠাকুরগাঁও জিলার পৌরসভা ২হান, পৌরসভার ৱার্ড ১৮হান, পৌরসভার মহল্লা ৩৪হান, ইউনিয়ন ৫১গ, মৌজা ৬৪৩হান, গাঙ ৬৪১হান বারো ২৫৭৮১৬গ ঘর আসে।

## গ্যালারি

Image:Amai Pond.JPG|হরিপুর উপজিলা চত্বরে অবস্থিত আমাই দীঘি।
Image:Haripur Rajbari 3.JPG|হরিপুর উপজেলায় অবস্থিত হরিপুর রাজবাড়ির একটি ইমারত।
Image:Haripur Pilot High School.JPG|হরিপুর উপজেলায় অবস্থিত হরিপুর পাইলট উচ্চ বিদ্যালয়।
Image:Haripur Girls School.JPG|হরিপুর উপজেলার হরিপুর দ্বিমুখী বালিকা উচ্চ বিদ্যালয়।


## বারেদের লগে মিলাপ
* ঠাকুরগাঁও জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:রংপুর বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
হাদি এহানর ঘটনাহানি

হাদি এহানর ঘটনাহানি
### বাংলাদেশে গুলা আহিসে

### বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী উইকিপিডিয়া ১০০০০ নিবন্ধর বডাগ লালুইল
গেলগা ডিসেম্বর ২৩ মারি ২০০৬ নিউ ইয়র্ক, তিলপারাষ্ট্রর সেন্ধা ৭:৪৫-এ ১০,০০০ হান নিবন্ধর বডাগ লালুইল। অতার আগে আমার ভারতীয় উপমহাদেশত্ত এতা হাবি ঠারর মা হুদ্দা তেলেগু বারো বাংলা ১০,০০০র বডাগ লালনার সম্মান পেইল।

### বাংলা উইকিপিডিয়ারতা ১০০০০র গজে নিবন্ধ অইল
The Bengali Wikipedia, a web-based free-content multilingual encyclopaedia project, has crossed the landmark of 10,000 articles. It became the 50th language to do so and only the second from South Asia.

Telugu wikipedia is on the top spot with over 15,000 articles.পৌহান পাকরিক

### উইকিপিডিয়ার প্রতিষ্ঠাতা জিমি ৱালেস-এ ইন্ডিয়া বুললগা

আর ভারতীয় ঠারর উইকিপিডিয়া

IANS 
Friday, September 01, 2006  10:40 IST
BANGALORE: More and more Indians can contribute to the volunteer-edited Wikipedia encyclopedia project, now rated among the top 20 websites globally.

### বাংলাদেশ সরকারর উপদেষ্টা পরিষদহান
বাংলাদেশর এবাকার(নভেম্বর ২০০৬- জানুয়ারী ২০০৭) উপদেষ্টা পরিষদহান:

* ডঃ ফখরুদ্দীন আহমেদ: প্রধান উপদেষ্টা, মন্ত্রিপরিষদ বিভাগ, সংস্থাপন মন্ত্রণালয়, স্বরাষ্ট্র মন্ত্রণালয় বারো নির্বাচন কমিশন সচিবালয়
* ব্যারিস্টার মইনুল হোসেন: আইন, বিচার, সংসদ বিষয়ক মন্ত্রণালয়, গণপূর্ত, গৃহায়ণ বারো ভূমি মন্ত্রণালয়
* ডঃ এ বি এম আজিজুল ইসলাম: অর্থ, বাণিজ্য, ডাক বারো টেলিযোগাযোগ অহাত্ত পরিকল্পনা মন্ত্রনালয় 
* অবসরপ্রাপ্ত মেজর জেনারেল এম এ মতিন: যোগাযোগ, নৌ পরিবহন, বেসামরিক বিমান পরিবহন, পর্যটন বারো মুক্তিযুদ্ধ মন্ত্রণালয় 
* তপন চৌধুরী: বিদ্যুৎ, জ্বালানি, খনিজ সম্পদ মন্ত্রণালয়, খাদ্য, দুর্যোগ ব্যবস্থাপনা, তথ্য ও যোগাযোগ প্রযুক্তি মন্ত্রণালয়
* বেগম গীতি আরা সাফিয়া চৌধুরী: শিল্প মন্ত্রণালয়, বস্ত্র, পাট, সমাজকল্যাণ মন্ত্রণালয়, মহিলা বারো শিশু বিষয়ক মন্ত্রণালয়

১১ই জানুয়ারী ২০০৭ নানান রাজনৈতিক অস্থিরতাত পয়লাকার উপদেষ্টা পরিষদ পদত্যাগ করলা বারো রাষ্ট্রপতিগই দেশহাত কার্ফিউ জারি করল। তলে পদত্যাগ করলা উপদেষ্টা পরিষদহান:

* রাষ্ট্রপতি প্রফেসর ড. ইয়াজউদ্দিন আহম্মেদ: প্রধান উপেদেষ্টা 
* ড. আকবর আলি খান : অর্থ, পরিকল্পনা, বাণিজ্য ও ডাক উপেদেষ্টা 
* সিএম শফি সামি : কৃষি, সংস্কৃতি এবং ক্রীড়া ও যুব মন্ত্রনালয়ের উপেদেষ্টা 
* হাসান মশহুদ চৌধুরী : বিদ্যুত, জ্বালানি ও খনিজ সম্পদ, যোগাযোগ, খাদ্য ও পার্বত্য চট্টগ্রাম বিষয়ক উপেদেষ্টা  
* সুলতানা কামাল : শিল্প, বস্ত্র, পাট ও বিজ্ঞান মন্ত্রনালয়ের উপেদেষ্টা
* এম আজিজুল হক : স্থনীয় সরকার, নৌপরিবহন ও বিমান উপেদেষ্টা 
* বিচারপিত ফজলুল হক : আইন, ভূমি ও পরিবেশ মন্ত্রনালয়ের উপেদেষ্টা 
* মাহবুবুল আলম : তথ্য, পানিসম্পদ ও ধর্ম বিষয়ক উপেদেষ্টা  
* বেগম ইয়াসিমন মুর্শেদ : শিশু ও মহিলা, প্রাথমিক ও গণশিক্ষা এবং সমাজকল্যাণ উপেদেষ্টা 
* ধীরাজ কুমার নাথ : মৎস্য ও পশুসম্পদ, গৃহায়ন ও গণপূর্ত এবং মুক্তিযুদ্ধ বিষয়ক উপেদেষ্টা 
* সুফিয়া রহমান : স্বাস্থ্য, শ্রম ও প্রবাসী কল্যাণ উপেদেষ্টা
ভানুবিল গাঙ

ভানুবিল গাঙ (ইংরেজি: Bhanubil বা Vanubil): বাংলাদেশর সিলেট বিভাগর মৌলভীবাজার জিলার কমলগঞ্জ থানা/উপজিলার নাংকাপা জাগা আহান। যেহান ভানুবিল কৃষকপ্রজা আন্দোলনর কা নাংকরা অইল।

থাক:বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
থাক:কমলগঞ্জ
কমলগঞ্জ পৌরসভা

**কমলগঞ্জ পৌরসভা** (ইংরেজি:Kamalganj Municipality), এহান কমলগঞ্জ উপজিলার মৌলভীবাজার জিলার বারো সিলেট বিভাগর মা আসে পৌরসভা আহান।

## ভৌগলিক উপাত্ত
আয়তনহান: ৯.৮৩ বর্গ কিলোমিটার। পৌরসভা এহাত ২৭২৬ গ ঘরর ইউনিট আসে।
## প্রশাসকগো
এবাকার পৌরসভার চেয়ারম্যানগো: হাছিন আফরোজ চৌধুরী
## ভৌগলিক উপাত্ত
শহর এহার মাপাহানর অক্ষাংশ বারো দ্রাঘিমাংশ ইলতাই  ।সমূদ্রুহার মান্নাহাত্ত এহানর গড় উচ হান ইলতাই ১০&nbsp;মিটার (৩৬&nbsp;ফুট)।

### চৌদ্দাহান

মুঙেদে: ---

পিছেদে: ---

খায়েদে: ---

ঔয়াঙেদে: ---

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) ইলয়া কমলগঞ্জ পৌরসভার জনসংখ্যা ইলাতাই ১৪০৬৬ গ। অতার মা মুনি ৭২৩২গ, বারো জেলা/বেয়াপা ৬৮৩৪গ।
কমলগঞ্জ পৌরসভার সাক্ষরতার হারহান ৪৯.১৯%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৩২.৪%।
## ৱার্ড বারো মহল্লা
পৌরসভা এহাত ৱার্ড: ৯ হান বারো মহল্লা: ২৯ হান আসে
## পাসিতা

থাক:মৌলভীবাজার জিলার পৌরসভাহানি
থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
বৈকুণ্ঠ শর্ম্মা

বৈকুণ্ঠ শর্ম্মা গিরক এগ ভানুবিল কৃষকপ্রজা আন্দোলনর থৌরাংপা আগ আসিল। তার জরম ভানুবিল গাঙে।
## জীবন চরিত
## তার অবদান
নীলেশ্বর মুখার্জ্জী

নীলেশ্বর মুখার্জ্জী নাংকরা অজারেল আগ। শান্তিনিকেতনে নাচা বাগাদিয়া রবীন্দ্র নাথ ঠাকুর গিরকর বাহানালো ধন্য অসিল। গিরকর মুল ঘরগ বাংলাদেশর সিলেট বিভাগর মৌলভীবাজার জিলার কমলগঞ্জ উপজিলার (ভানুগাছ পরগনার) বালিগাওঁ গাঙে।
## অবদান

থাক:বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
থাক:কমলগঞ্জ