open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
আগষ্ট ১১

আগষ্ট ১১, গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী হান ইলয়া আজি বসরর ২২৩তম (অধিবর্ষত ২২৪তম) দিন হান। বসরহান লমানি ১৪২ দিন বাকি থাইল।

## মরিসিতা
* মারি ১৯৫৬ - জ্যাকসন পলক

## বারেদের লগে মিলাপ

থাক:পাঞ্জী
আগষ্ট ১৩

আগষ্ট ১৩, গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী হান ইলয়া আজি বসরর ২২৫তম (অধিবর্ষত ২২৬তম) দিন হান। বসরহান লমানি ১৪০ দিন বাকি থাইল।

ঘটনাবলি

১৫৯৮ - ফরাসী সম্রাট চতুর্থ হেনরি এক ঐতিহাসিক নির্দেশ জারি করেন। ১৬৪৫ - সুইডেন ও ডেনমার্ক শান্তিচুক্তি করে। ১৭৪০ - রটারড্যামে অনশন ধর্মঘট শুরু হয়। ১৭৮৪ - ইংল্যান্ডের পার্লামেন্টে ভারত আইন গৃহীত হয়। ১৭৮৪ - ভারতে প্রশাসনিক সংস্কার প্রস্তাব সংবলিত ইস্ট ইন্ডিয়া বিল ব্রিটিশ পার্লামেন্টে পাস। ১৭৯২ - ফ্রান্সের বিপ্লবীরা রাজপরিবারের লোকদের বন্দি করে। ১৮৬৮ - ১৫ আগস্ট পর্যন্ত বেশ কয়েকটি ভূমিকম্পে পেরু ও ইকুয়েডরে ৪০ হাজার লোক নিহত হয়। ১৮৮৯ - উইলিয়াম গ্রে কয়েন টেলিফোন প্যাটেন্ট করেন। ১৯২৩ - মোস্তাফা কামাল পাশা তুরস্কের প্রেসিডেন্ট নির্বাচিত হন। ১৯৬০ - মধ্য আফ্রিকা ফরাসী উপনিবেশ থেকে মুক্ত হয়ে স্বাধীনতা লাভ করে। ১৯৬১ - পূর্ব জার্মানি মধ্যরাতে বার্লিন প্রাচীর নির্মাণ শুরু করে। ১৯৬৪ - ব্রিটেনে সর্বশেষ ফাঁসির মাধ্যমে মৃত্যুদন্ড কার্যকর করা হয়। ১৯৭২ - দক্ষিণ ভিয়েতনাম থেকে সর্বশেষ মার্কিন সৈন্যদের প্রত্যাহার। ১৯৯৪ - কলকাতা মেট্রোর দমদম-বেলগাছিয়া শাখা ১.৬২ কিলোমিটার সম্প্রসারিত করে শ্যামবাজার অবধি নিয়ে আসা হয়। ২০০৮ - গ্রীষ্মকালীন অলিম্পিকে মহিলাদের ২০০ মিটার ফ্রিস্টাইল সাঁতার প্রতিযোগিতার ফাইনালে ইতালির ফেডেরিকা পেলেগ্রিনি অলিম্পিক তথা বিশ্বরেকর্ড সৃষ্টি করেন ১:৫৪.৮২ সময়ে। ২০১১ - সড়ক দুর্ঘটনায় চলচ্চিত্র নির্মাতা তারেক মাসুদ, সাংবাদিক মিশুক মুনীরসহ পাঁচ জনের মৃত্যু।

## বারেদের লগে মিলাপ

থাক:পাঞ্জী
আগষ্ট ২০

আগষ্ট ২০, গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী হান ইলয়া আজি বসরর ২৩২তম (অধিবর্ষত ২৩৩তম) দিন হান। বসরহান লমানি ১৩৩ দিন বাকি থাইল।

**গাঢ়পা ইকা**== ঘটনামাহি ==

## বারেদের লগে মিলাপ

থাক:পাঞ্জী
আগষ্ট ২৪

আগষ্ট ২৪, গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী হান ইলয়া আজি বসরর ২৩৬তম (অধিবর্ষত ২৩৭তম) দিন হান। বসরহান লমানি ১২৯ দিন বাকি থাইল।

## মরিসিতা
# মারি ১৯৫৪ - গেটুলিও ভার্গাস

## বারেদের লগে মিলাপ

থাক:পাঞ্জী
আগষ্ট ৩১

আগষ্ট ৩১, গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী হান ইলয়া আজি বসরর ২৪৩তম (অধিবর্ষত ২৪৪তম) দিন হান। বসরহান লমানি ১২২ দিন বাকি থাইল।

## মরিসিতা
* মারি ১৮৬৭ - বোদলেয়ার

## বারেদের লগে মিলাপ

থাক:পাঞ্জী
সেপ্টেম্বর ১

সেপ্টেম্বর ১, গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী হান ইলয়া আজি বসরর ২৪৪তম (অধিবর্ষত ২৪৫তম) দিন হান। বসরহান লমানি ১২১ দিন বাকি থাইল।

## ঘটনামাহি

## উজ্জিসিতা

## মরিসিতা

## ছুটি বারো আরআরতা

## বারেদের লগে মিলাপ

থাক:পাঞ্জী
অক্টোবর ১

অক্টোবর ১, গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী হান ইলয়া আজি বসরর ২৭৪তম (অধিবর্ষত ২৭৫তম) দিন হান। বসরহান লমানি ৯১ দিন বাকি থাইল।

## ঘটনামাহি
* মারি ১৯৬০ - নাইজেরিয়া ব্রিটেনরাঙত ৱাইসাঙুইল।

## উজ্জিসিতা
* মারি ১৯০৬ - শচীন দেব বর্মন, নাঙকরা এলার শিল্পীগ।
* মারি ১৯২৪ - জিমি কার্টার, তিলপারাষ্ট্রর ৩৯তম রাষ্ট্রমাককগ।

## মরিসিতা
* মারি ১৯৯০ - জন স্টুয়ার্ট বেল, আয়ারল্যান্ডর পদার্থবিজ্ঞানীগ।

## বারেদের লগে মিলাপ

থাক:পাঞ্জী
অক্টোবর ২

অক্টোবর ২, গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী হান ইলয়া আজি বসরর ২৭৫তম (অধিবর্ষত ২৭৬তম) দিন হান। বসরহান লমানি ৯০ দিন বাকি থাইল।

## বারেদের লগে মিলাপ

থাক:পাঞ্জী
নভেম্বর ৩

নভেম্বর ৩, গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী হান ইলয়া আজি বসরর ৩০৭তম (অধিবর্ষত ৩০৮তম) দিন হান। বসরহান লমানি ৫৮ দিন বাকি থাইল।

## মরিসিতা
* মারি ১৯৫৪ - অঁরি মাতিস

## বারেদের লগে মিলাপ

থাক:পাঞ্জী
নভেম্বর ১৪

নভেম্বর ১৪, গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী হান ইলয়া আজি বসরর ৩১৮তম (অধিবর্ষত ৩১৯তম) দিন হান। বসরহান লমানি ৪৭ দিন বাকি থাইল।

## উজ্জিসিতা
* মারি ১৮৪০ - ক্লদ মনে

## বারেদের লগে মিলাপ

থাক:পাঞ্জী
নভেম্বর ১৫

নভেম্বর ১৫, গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী হান ইলয়া আজি বসরর ৩১৯তম (অধিবর্ষত ৩২০তম) দিন হান। বসরহান লমানি ৪৬ দিন বাকি থাইল।

## উজ্জিসিতা
* মারি ১৮৮৭ - জর্জিয়া ও কীফ

## বারেদের লগে মিলাপ

থাক:পাঞ্জী
অক্টোবর ২৬

অক্টোবর ২৬, গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী হান ইলয়া আজি বসরর ২৯৯তম (অধিবর্ষত ৩০০তম) দিন হান। বসরহান লমানি ৬৬ দিন বাকি থাইল।

## উজ্জিসিতা
* মারি ১৮৮১ - পাবলো পিকাসো

## বারেদের লগে মিলাপ

থাক:পাঞ্জী
অক্টোবর ১৬

অক্টোবর ১৬, গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী হান ইলয়া আজি বসরর ২৮৯তম (অধিবর্ষত ২৯০তম) দিন হান। বসরহান লমানি ৭৬ দিন বাকি থাইল।

## উজ্জিসিতা
* মারি ১৮৯৩ - এ. কে. ফজলুল হক, বাংলাদেশর বাঙালি রাজনীতিবিদগ।

## বারেদের লগে মিলাপ

থাক:পাঞ্জী
ডিসেম্বর ৫

ডিসেম্বর ৫, গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী হান ইলয়া আজি বসরর ৩৩৯তম (অধিবর্ষত ৩৪০তম) দিন হান। বসরহান লমানি ২৬ দিন বাকি থাইল।

## মরিসিতা
* মারি ১৯২৬ - ক্লদ মনে

## বারেদের লগে মিলাপ

থাক:পাঞ্জী
ডিসেম্বর ২২

ডিসেম্বর ২২, গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী হান ইলয়া আজি বসরর ৩৫৬তম (অধিবর্ষত ৩৫৭তম) দিন হান। বসরহান লমানি ৯ দিন বাকি থাইল।

## উজ্জিসিতা
* মারি ১৮৮৭-শ্রীনিবাস রামানুজন

## বারেদের লগে মিলাপ

থাক:পাঞ্জী
ডিসেম্বর ১৬

ডিসেম্বর ১৬, গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী হান ইলয়া আজি বসরর ৩৫০তম (অধিবর্ষত ৩৫১তম) দিন হান। বসরহান লমানি ১৫ দিন বাকি থাইল।

## ঘটনামাহি
* মারি ১৯৭১- বাংলাদেশর ৱাইসাংনির লালফাম (স্বাধীনতা যুদ্ধ) অকরানি অসিল।

## মরিসিতা

## ছুটি বারো আরআরতা ==ygdefcyhew

## বারেদের লগে মিলাপ

থাক:পাঞ্জী
ডিসেম্বর ১৭

ডিসেম্বর ১৭, গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী হান ইলয়া আজি বসরর ৩৫১তম (অধিবর্ষত ৩৫২তম) দিন হান। বসরহান লমানি ১৪ দিন বাকি থাইল।

## বারেদের লগে মিলাপ

থাক:পাঞ্জী
ডিসেম্বর ২৫

ডিসেম্বর ২৫, গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী হান ইলয়া আজি বসরর ৩৫৯তম (অধিবর্ষত ৩৬০তম) দিন হান। বসরহান লমানি ৬ দিন বাকি থাইল।

## মরিসিতা
# চার্লি চ্যাপলিন - মারি ১৯৭৭

## বারেদের লগে মিলাপ

থাক:পাঞ্জী
ডিসেম্বর ২৭

ডিসেম্বর ২৭, গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী হান ইলয়া আজি বসরর ৩৬১তম (অধিবর্ষত ৩৬২তম) দিন হান। বসরহান লমানি ৪ দিন বাকি থাইল।

## উজ্জিসিতা
# মারি ১৭৯৬ - মির্জা আসাদুল্লা খাঁ গালিব
# মারি ১৯০১ – মার্লিন ডিট্রিখ

## বারেদের লগে মিলাপ

থাক:পাঞ্জী
বরিশাল বিভাগ

thumb|right|250px|বরিশাল বিভাগ

**বরিশাল বিভাগ** (ইংরেজি:Barisal Division),  বাংলাদেশর খা বারো পিছ বারার লয়া বা বিভাগ আগ।
## ভৌগলিক উপাত্ত
বিভাগ এগর মাপাহানর অক্ষাংশ বারো দ্রাঘিমাংশ ইলতাই  ।সমূদ্রুহার মান্নাহাত্ত এহানর গড় উচ হান ইলতাই  ০&nbsp;মিটার (০&nbsp;ফুট)। 

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ১৯৯১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে বরিশাল বিভাগর জনসংখ্যা ইলাতাই ৭,৪৬২,০০০ গ।অতার মা মুনি ৫১%, বারো জেলা/বেয়াপা  ৪৯%।
বরিশাল বিভাগ-র সাক্ষরতার হারহান ৫২.৭%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত বরিশাল বিভাগর সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।
## ইতিহাস
## প্রশাসনিক অঞ্চলগি
বরিশাল বিভাগর জিলাগি
* ঝালকাঠি জিলা
* পটুয়াখালি জিলা
* পিরোজপুর জিলা
* বরগুনা জিলা
* বরিশাল জিলা
* ভোলা জিলা
## বরিশাল বিভাগর অধীনর থানাগি
## লিচেত
মুসলিম ৮৮.০৬%, হিন্দু ১১.৭%, খ্রীষ্টান ০.১৮% বারো আরআরতা ০.০৬%।

বরিশাল বিভাগ-এ আসেতাই
* মসজিদ ১২৮০৪গ
* দৌর সাং ৩১১০গ
* চার্চ ৪৯গ
* পাগোডা ২২গ
* মঠ ৫হান  

## ফায়-ফসল
ধান, গম, আলু, মৌ, পিরস, নহন পানা বারো মরকসি।
## ফল
নারিকন, গুৱা, পংতল, বারো কলা।
## নাংকরা মানু
## সাকেই আসে ইকরা
## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:বরিশাল বিভাগর শহরগি
থাক:বরিশাল বিভাগ
বরগুনা জিলা

**বরগুনা জিলা** (ইংরেজি:Barguna Zila), বাংলাদেশর বরিশাল বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
বরগুনা জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১৮৩১.৩১ বর্গ_কিমি (৭০৭.০৭ বর্গ_মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২২° ৯′ ৩″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯০° ৭′ ৩৫″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে বরগুনা জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ৮৪৮৫৫৪ গ।অতার মা মুনি ৪৩০৩২২গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ৪১৮২৩২গ।
বরগুনা জিলার সাক্ষরতার হারহান ৫৫%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত বরগুনা জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
বরগুনা জিলার আসন ২হান, অতা ইলতাই:
*বরগুনা-১
*বরগুনা-২

## বরগুনা জিলার প্রশাসনিক লয়া
বরগুনা জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* আমতলী উপজিলা* বামনা উপজিলা* বরগুনা সদর উপজিলা* বেতাগী উপজিলা* পাথরঘাটা উপজিলা ।
বরগুনা জিলার পৌরসভা ৪হান, পৌরসভার ৱার্ড ৩৬হান, পৌরসভার মহল্লা ৫১হান, ইউনিয়ন ৩৮গ, মৌজা ২৫৭হান, গাঙ ৫৬০হান বারো ১৭৯৯৬৮গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* বরগুনা জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:বরগুনা জিলা
থাক: বরিশাল বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
বরিশাল জিলা

**বরিশাল জিলা** (ইংরেজি:Barisal Zila), বাংলাদেশর বরিশাল বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগলিক মাপাহান
বরিশাল জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ২৭৯০.৫১ বর্গ_কিমি (১০৭৭.৪২ বর্গ_মাইল)। জিলা এগর ভৌগলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২২° ৪২′ ০০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯০° ২২′ ০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে বরিশাল জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ২৩৫৫৯৬৭ গ।অতার মা মুনি ১১৯৭৭২২গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ১১৫৮২৪৫গ।
বরিশাল জিলার সাক্ষরতার হারহান ৫৭%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত বরিশাল জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
বরিশাল জিলার আসন ৬হান, অতা ইলতাই:
*বরিশাল-১ *বরিশাল-২ *বরিশাল-৩ *বরিশাল-৪ *বরিশাল-৫ *বরিশাল-৬

## বরিশাল জিলার প্রশাসনিক লয়া
বরিশাল জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* আগৈলঝারা উপজিলা* বাবুগঞ্জ উপজিলা* বাকেরগঞ্জ উপজিলা* বানারিপাড়া উপজিলা* গৌরনদী উপজিলা* হিজলা উপজিলা* বরিশাল সদর উপজিলা* মেহেন্দিগঞ্জ উপজিলা* মুলাদি উপজিলা* উজিরপুর উপজিলা।
বরিশাল জিলার পৌরসভা ৫হান, পৌরসভার ৱার্ড ৬৬হান, পৌরসভার মহল্লা ১২০হান, ইউনিয়ন ৮৬গ, মৌজা ১১৪৭হান, গাঙ ১২৯০হান বারো ৪৭৪০৭৬গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* বরিশাল জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:বরিশাল জিলা
থাক: বরিশাল বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
ভোলা জিলা

**ভোলা জিলা** (ইংরেজি:Bhola Zila), বাংলাদেশর বরিশাল বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
ভোলা জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৩৭৩৭.২১ বর্গ কিমি (১৪৪২.৯৪ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২২° ৪১′ ২৫″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯০° ৩৯′ ০৯″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে ভোলা জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১৭০৩১১৭ গ।অতার মা মুনি ৮৮৪০২৮গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ৮১৯০৮৯গ।
ভোলা জিলার সাক্ষরতার হারহান ৩৬.৮%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত ভোলা জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
ভোলা জিলার আসন ৪হান, অতা ইলতাই:
* ভোলা-১ *ভোলা-২ *ভোলা-৩ *ভোলা-৪

## ভোলা জিলার প্রশাসনিক লয়া
ভোলা জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* ভোলা সদর উপজিলা* বোরহানউদ্দিন উপজিলা* চরফ্যাশন উপজিলা* দৌলতখান উপজিলা* লালমোহন উপজিলা* মনপুরা উপজিলা* তজুমদ্দিন উপজিলা ।
ভোলা জিলার পৌরসভা ৫হান, পৌরসভার ৱার্ড ৪৫হান, পৌরসভার মহল্লা ৬৩হান, ইউনিয়ন ৬০গ, মৌজা ৪০৯হান, গাঙ ৪৬১হান বারো ৩২৮৬৭০গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* ভোলা জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:ভোলা জিলা
থাক:বরিশাল বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
থাক:বরিশাল বিভাগ
ডিসেম্বর ৩১

ডিসেম্বর ৩১, গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী হান ইলয়া আজি বসরর ৩৬৫তম (অধিবর্ষত ৩৬৬তম) দিন হান। আজি বসরহান লমিল।

## উজ্জিসিতা
* মারি ১৮৬৯ - অঁরি মাতিস

## বারেদের লগে মিলাপ

থাক:পাঞ্জী
ঝালকাঠি জিলা

**ঝালকাঠি জিলা** (ইংরেজি:Jhalakati Zila), বাংলাদেশর বরিশাল বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
ঝালকাঠি জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৭৫৮.০৬ বর্গ কিমি (২৯২.৬৯ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২২° ৩৮′ ৩৫″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯০° ১২′ ০০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে ঝালকাঠি জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ৬৯৪২৩১ গ।অতার মা মুনি ৩৪৫৭৩৫গ, বারো জেলা/বেয়াপা ৩৪৮৪৯৬গ।
ঝালকাঠি জিলার সাক্ষরতার হারহান ৬৫%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত ঝালকাঠি জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
ঝালকাঠি জিলার আসন ২হান, অতা ইলতাই:
* ঝালকাঠি-১ *ঝালকাঠি-২

## ঝালকাঠি জিলার প্রশাসনিক লয়া
ঝালকাঠি জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* ঝালকাঠি সদর উপজিলা* কাঁঠালিয়া উপজিলা* নলছিটি উপজিলা* রাজাপুর উপজিলা।
ঝালকাঠি জিলার পৌরসভা ২হান, পৌরসভার ৱার্ড ১৮হান, পৌরসভার মহল্লা ৬৮হান, ইউনিয়ন ৩১গ, মৌজা ৪০০হান, গাঙ ৪৫২হান বারো ১৪৪৯২৩গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* ঝালকাঠি জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:বরিশাল বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
রাজাপুর

**রাজাপুর** (ইংরেজি:Rajapur), ভারতর উত্তর প্রদেশ রাজ্যর  চিত্রকোট জিলার নগর পঞ্চায়েত-শাসিত শহর আগ।

## ভৌগলিক উপাত্ত
শহর এহার মাপাহানর অক্ষাংশ বারো দ্রাঘিমাংশ ইলতাই  ।সমূদ্রুহার মান্নাহাত্ত এহানর গড় উচ হান ইলতাই  ৭১&nbsp;মিটার (২৩২&nbsp;ফুট)। 

## জনসংখ্যার উপাত্ত
ভারতর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে রাজাপুর শহরহানর জনসংখ্যা ইলাতাই ১২,৭২৮ গ। অতার মা মুনি ৫৩%, বারো জেলা/বেয়াপা  ৪৭%।

এহানাত সাক্ষরতার হারহান ৬৪%, । মুনির মা সাক্ষরতার হারহান ৭১%,  বারো জেলার মা হারহান ৫৫%। আস্তা ভারতর সাক্ষরতার হারহান ৫৯.৫%, অহানাত্ত রাজাপুর এহানর সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

এরে শহরর জনসংখ্যার ২০% হান ৬ বসর বা অতার কম বয়সী।

## পাসিতা

থাক: উত্তর প্রদেশর শহর
পটুয়াখালী জিলা

**পটুয়াখালী জিলা** (ইংরেজি:Patuakhali Zila), বাংলাদেশর বরিশাল বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগলিক মাপাহান
পটুয়াখালী জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৩২২০.১৫ বর্গ কিমি (১২৪৩.৩১ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২২° ২১′ ১৫″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯০° ১৯′ ০৫″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে পটুয়াখালী জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১৪৬০৭৮১ গ।অতার মা মুনি ৭৩৯৩৩১গ, বারো জেলা/বেয়াপা ৭২১৪৫০গ।
পটুয়াখালী জিলার সাক্ষরতার হারহান ৫১.৬%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত পটুয়াখালী জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসন
পটুয়াখালী জেলার আসন ৪ আসন, অতা ইলতাই:
* পটুয়াখালী-১ *পটুয়াখালী-২ *পটুয়াখালী-৩ *পটুয়াখালী-৪

## পটুয়াখালী জেলার প্রশাসনিক
পটুয়াখালী জেলার উপজিলা ও থানা সমুহ:
* বাউফল উপজিলা* দশমিনা উপজিলা* গলাচিপা উপজিলা* কলাপাড়া উপজিলা* মির্জাগঞ্জ উপজিলা* পটুয়াখালী সদর উপজিলা* দুমকী উপজিলা* রাঙ্গাবালী উপজিলা*মহিপুর থানা।
পটুয়াখালী জেলার পৌরসভা ৫টি, পৌরসভার ওয়ার্ড ৪৫টি, পৌরসভার মহল্লা ৬২হান, ইউনিয়ন ৬৭গ, মৌজা ৫৭১হান, গাঙ ৮৬৫হান বারো ২৮৭১০১গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* পটুয়াখালী জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:বরিশাল বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
থাক:পটুয়াখালী জিলার উপজিলাগি
পিরোজপুর জিলা

**পিরোজপুর জিলা** (ইংরেজি:Pirojpur Zila), বাংলাদেশর বরিশাল বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগলিক মাপাহান
পিরোজপুর জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১৩০৭.৬১ বর্গ কিমি (৫০৪.৮৭ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২২° ৩৪′ ৪০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ৫৯′ ২৪″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে পিরোজপুর জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১১১১০৬৮ গ।অতার মা মুনি ৫৬১৯৭২গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ৫৪৯০৯৬গ।
পিরোজপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান ৬৪.৩%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত পিরোজপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
পিরোজপুর জিলার আসন ৩হান, অতা ইলতাই:
* পিরোজপুর-১ *পিরোজপুর-২ *পিরোজপুর-৩

## পিরোজপুর জিলার প্রশাসনিক লয়া
পিরোজপুর জিলার উপজিলাগি ইলতাই:

* ভান্ডারিয়া উপজিলা* কাউখালী উপজিলা* মঠবাড়িয়া উপজিলা* নাজিরপুর উপজিলা* পিরোজপুর সদর উপজিলা* নেছারাবাদ (স্বরূপকাঠি) উপজিলা
* ইন্দুরকানী উপজিলা

পিরোজপুর জিলার পৌরসভা ৩হান, পৌরসভার ৱার্ড ২৭হান, পৌরসভার মহল্লা ৫৫হান, ইউনিয়ন ৫১গ, মৌজা ৩৯৯হান, গাঙ ৬৪৫হান বারো ২৩২৯৮২গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু
১. এম. মতিউর রহমান, সাবেক যোগাযােগ মন্ত্রী, রাষ্ট্রদূত ও সচিব
২. মতিয়া চৌধুরী, কৃষি মন্ত্রী
৩. আনোয়ার হোসেন মঞ্জু, কৃষি ও বন মন্ত্রী
৪. ড. হারুন-অর-রশিদ, উপাচার্য, জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়
৫. জুয়েল আইচ, জাদুশিল্পী
৬. তফাজ্জল হোসেন মানিক মিয়া, সাংবাদিক
৭. আহসান হাবিব, কবি ও সাংবাদিক
৮.শহীদ নূর হোসেন 

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* পিরোজপুর জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:পিরোজপুর জিলা
থাক:বরিশাল বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
চট্টগ্রাম বিভাগ

থাম্ব|ডান|250px|চট্টগ্রাম বিভাগ

**চট্টগ্রাম বিভাগ** (ইংরেজি:Chittagong Division), বাংলাদেশর খা বারো মুং বারার বিভাগ আগ।

## ভৌগলিক উপাত্ত
বিভাগ এগর মাপাহানর অক্ষাংশ বারো দ্রাঘিমাংশ ইলতাই  ।সমূদ্রুহার মান্নাহাত্ত এহানর গড় উচ হান ইলতাই ২৬&nbsp;মিটার (৮৮&nbsp;ফুট)।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ১৯৯১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে চট্টগ্রাম বিভাগর জনসংখ্যা ইলাতাই ২০,৫২৩,০০০ গ।অতার মা মুনি ৫১%, বারো জেলা/বেয়াপা ৪৯%।
চট্টগ্রাম বিভাগ-র সাক্ষরতার হারহান ৪৯.৯%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত চট্টগ্রাম বিভাগর সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## প্রশাসনিক অঞ্চলগি

চট্টগ্রাম বিভাগর জিলাগি
 
# চট্টগ্রাম
# কক্সবাজার
# কুমিল্লা
# খাগড়াছড়ি
# চাঁদপুর
# নোয়াখালী
# ফেনী
# বান্দরবন
# ব্রাহ্মণবাড়িয়া
# রাঙামাটি
# লক্ষ্মীপুর

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:চট্টগ্রাম বিভাগর শহরগি
থাক:চট্টগ্রাম বিভাগ
বান্দরবান জিলা

**বান্দরবান জিলা** (ইংরেজি:Bandarban Zila), বাংলাদেশর চট্টগ্রাম বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
বান্দরবান জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৪৪৭৯.০৩ বর্গ কিমি (১৭২৯.৩৬ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২২° ১২′ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯২° ২১′ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে বান্দরবান জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ২৯৮১২০ গ।অতার মা মুনি ১৬২১৩৩গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ১৩৫৯৮৭গ।
বান্দরবান জিলার সাক্ষরতার হারহান ৩২%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত বান্দরবান জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
বান্দরবান জিলার আসন ১হান, অতা ইলতাই:
* পার্বত্য বান্দরবান

## বান্দরবান জিলার প্রশাসনিক লয়া
বান্দরবান জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* আলিকদম উপজিলা*  বান্দরবান সদর উপজিলা* লামা উপজিলা*  নাইক্ষ্যংছড়ি উপজিলা* রোয়াংছড়ি উপজিলা*  রুমা উপজিলা* থানচি উপজিলা।
বান্দরবান জিলার পৌরসভা ১হান, পৌরসভার ৱার্ড ৯হান, পৌরসভার মহল্লা ৬১হান, ইউনিয়ন ২৯গ, মৌজা ৯৭হান, গাঙ ১৫০১হান বারো ৬০১৪১গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* বান্দরবান জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:বান্দরবান জিলা
থাক:চট্টগ্রাম বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
ব্রাহ্মণবাড়িয়া জিলা

**ব্রাহ্মণবাড়িয়া জিলা** (ইংরেজি:Brahmanbaria Zila), বাংলাদেশর চট্টগ্রাম বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগলিক মাপাহান
ব্রাহ্মণবাড়িয়া জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১৯২৭.১১ বর্গ_কিমি (৭৪৪.০৬ বর্গ_মাইল)। জিলা এগর ভৌগলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ৫৭′ ১০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯১° ৭′ ০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে ব্রাহ্মণবাড়িয়া জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ২৩৯৮২৫৪ গ।অতার মা মুনি ১২০৫৫৫২গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ১১৯২৭০২গ।
ব্রাহ্মণবাড়িয়া জিলার সাক্ষরতার হারহান ৩৯%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত ব্রাহ্মণবাড়িয়া জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
ব্রাহ্মণবাড়িয়া জিলার আসন ৬হান, অতা ইলতাই:
*ব্রাহ্মণবাড়িয়া-১
*ব্রাহ্মণবাড়িয়া-২
*ব্রাহ্মণবাড়িয়া-৩
*ব্রাহ্মণবাড়িয়া-৪
*ব্রাহ্মণবাড়িয়া-৫
*ব্রাহ্মণবাড়িয়া-৬

## ব্রাহ্মণবাড়িয়া জিলার প্রশাসনিক লয়া
ব্রাহ্মণবাড়িয়া জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* আশুগঞ্জ উপজিলা
* আখাউড়া উপজিলা
* বাঞ্ছারামপুর উপজিলা
* ব্রাহ্মণবাড়িয়া সদর উপজিলা
* কসবা উপজিলা
* নবীনগর উপজিলা
* নাসিরনগর উপজিলা
* সরাইল উপজিলা
* বিজয়নগর উপজিলা।
ব্রাহ্মণবাড়িয়া জিলার পৌরসভা ৪হান, পৌরসভার ৱার্ড ৩৯হান, পৌরসভার মহল্লা ৯৭হান, ইউনিয়ন ৯৮গ, মৌজা ১০২৪হান, গাঙ ১৩৩১হান বারো ৪২৯৩৯০গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* ব্রাহ্মণবাড়িয়া জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:ব্রাহ্মণবাড়িয়া জিলা
থাক: চট্টগ্রাম বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
চাঁদপুর জিলা

**চাঁদপুর জিলা** (ইংরেজি:Chandpur Zila), বাংলাদেশর চট্টগ্রাম বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
চাঁদপুর জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১৭০৪.০৬ বর্গ কিমি (৬৫৭.৯৪ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ১২′ ৫০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯০° ৩৮′ ১০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে চাঁদপুর জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ২২৭১২২৯ গ।অতার মা মুনি ১১২৪৮৮২গ, বারো জেলা/বেয়াপা ১১৪৬৩৪৭গ।
চাঁদপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান ৫০.৩%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত চাঁদপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
চাঁদপুর জিলার আসন ৫হান, অতা ইলতাই:
* চাঁদপুর-১ *চাঁদপুর-২ *চাঁদপুর-৩ *চাঁদপুর-৪ *চাঁদপুর-৫

## চাঁদপুর জিলার প্রশাসনিক লয়া
চাঁদপুর জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* চাঁদপুর সদর উপজিলা* ফরিদগঞ্জ উপজিলা* হাইমচর উপজিলা* হাজীগঞ্জ উপজিলা* কচুয়া উপজিলা* মতলব উপজিলা* শাহরাস্তি উপজিলা।
চাঁদপুর জিলার পৌরসভা ৬হান, পৌরসভার ৱার্ড ৬০হান, পৌরসভার মহল্লা ১৯৮হান, ইউনিয়ন ৮৭গ, মৌজা ১০৬২হান, গাঙ ১২৩৭হান বারো ৪৩৩৭৬৮গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* চাঁদপুর জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:চট্টগ্রাম বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
চট্টগ্রাম জিলা

**চট্টগ্রাম জিলা** (ইংরেজি:Chittagong Zila), বাংলাদেশর চট্টগ্রাম বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগলিক মাপাহান
চট্টগ্রাম জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৫২৮২.৯৮ বর্গ কিমি (২০৩৯.৭৭ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২২° ২০′ ১৫″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯১° ৫০′ ২০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে চট্টগ্রাম জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ৬৬১২১৪০ গ।অতার মা মুনি ৩৪৭৭১৭৮গ, বারো জেলা/বেয়াপা ৩১৩৪৯৬২গ।
চট্টগ্রাম জিলার সাক্ষরতার হারহান ৫৬%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত চট্টগ্রাম জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
চট্টগ্রাম জিলার আসন ১৬হান, অতা ইলতাই:
* চট্টগ্রাম-১ *চট্টগ্রাম-২ *চট্টগ্রাম-৩ *চট্টগ্রাম-৪ *চট্টগ্রাম-৫ *চট্টগ্রাম-৬ *চট্টগ্রাম-৭ *চট্টগ্রাম-৮ *চট্টগ্রাম-৯ *চট্টগ্রাম-১০ *চট্টগ্রাম-১১ *চট্টগ্রাম-১২ *চট্টগ্রাম-১৩ *চট্টগ্রাম-১৪ *চট্টগ্রাম-১৫ *চট্টগ্রাম-১৬

## চট্টগ্রাম জিলার প্রশাসনিক লয়া
চট্টগ্রাম জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* আনোয়ারা উপজিলা
* বাঁশখালী উপজিলা
* বোয়ালখালী উপজিলা
* চন্দনাইশ উপজিলা
* চাঁদগাও উপজিলা
* চট্টগ্রাম বন্দর থানা
* ডাবলমুরিং উপজিলা
* ফটিকছড়ি উপজিলা
* হাটহাজারী উপজিলা
* চট্টগ্রাম থানা
* লোহাগড়া উপজিলা
* মীরসরাই উপজিলা
* পাহাড়তলী উপজিলা
* পাঁচলাইশ উপজিলা
* পটিয়া উপজিলা
* রাঙ্গুনিয়া উপজিলা
* রাউজান উপজিলা
* সন্দ্বীপ উপজিলা
* সাতকানিয়া উপজিলা
* সীতাকুণ্ড উপজিলা।
চট্টগ্রাম জিলার পৌরসভা ৭হান, পৌরসভার ৱার্ড ৯৫হান, পৌরসভার মহল্লা ৩০৩হান, ইউনিয়ন ১৯৪গ, মৌজা ৯৮৫হান, গাঙ ১৩১০হান বারো ১২৪০৫৩৭গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* চট্টগ্রাম জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:চট্টগ্রাম বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
কুমিল্লা জিলা

**কুমিল্লা জিলা** (ইংরেজি:Comilla Zila), বাংলাদেশর চট্টগ্রাম বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগলিক মাপাহান
কুমিল্লা জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৩০৮৫.১৭ বর্গ কিমি (১১৯১.১৯ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ২৭′ ৩০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯১° ১০′ ৬০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে কুমিল্লা জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ৪৫৯৫৫৫৭ গ।অতার মা মুনি ২৩১২৭৩৪গ, বারো জেলা/বেয়াপা ২২৮২৮২৩গ।
কুমিল্লা জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪৬%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত কুমিল্লা জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
কুমিল্লা জিলার আসন ১১হান, অতা ইলতাই:
* কুমিল্লা-১ *কুমিল্লা-২ *কুমিল্লা-৩ *কুমিল্লা-৪ *কুমিল্লা-৫ *কুমিল্লা-৬ *কুমিল্লা-৭ *কুমিল্লা-৮ *কুমিল্লা-৯ *কুমিল্লা-১০ *কুমিল্লা-১১

## কুমিল্লা জিলার প্রশাসনিক লয়া
কুমিল্লা জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* বরুরা উপজিলা
* ব্রাহ্মণপাড়া উপজিলা
* বুড়িচং উপজিলা
* চান্দিনা উপজিলা
* চৌদ্দগ্রাম উপজিলা
* দাউদকান্দি উপজিলা
* দেবীদ্বার উপজিলা
* হোমনা উপজিলা
* কুমিল্লা সদর উপজিলা
* লাকসাম উপজিলা
* মুরাদনগর উপজিলা
* লাঙ্গলকোট উপজিলা।
কুমিল্লা জিলার পৌরসভা ৫হান, পৌরসভার ৱার্ড ৫৪হান, পৌরসভার মহল্লা ১৫০হান, ইউনিয়ন ১৭৯গ, মৌজা ২৭০৩হান, গাঙ ৩৬৩৮হান বারো ৮২৮১৬৮গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* কুমিল্লা জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:চট্টগ্রাম বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
খাগড়াছড়ি জিলা

**খাগড়াছড়ি জিলা** (ইংরেজি:Khagrachhari Zila), বাংলাদেশর চট্টগ্রাম বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
খাগড়াছড়ি জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ২৬৯৯.৫৫ বর্গ কিমি (১০৪২.৩ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ২′ ৩০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯১° ৫৯′ ৪০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে খাগড়াছড়ি জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ৫২৫৬৬৪ গ।অতার মা মুনি ২৭৭৬১৪গ, বারো জেলা/বেয়াপা ২৪৮০৫০গ।
খাগড়াছড়ি জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪১.৮%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত খাগড়াছড়ি জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
খাগড়াছড়ি জিলার আসন ১হান, অতা ইলতাই:
* পার্বত্য খাগড়াছড়ি

## খাগড়াছড়ি জিলার প্রশাসনিক লয়া
খাগড়াছড়ি জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* দীঘিনালা উপজিলা* খাগড়াছড়ি উপজিলা* লক্ষীছড়া উপজিলা* মহলছড়ি উপজিলা* মানিকছড়ি উপজিলা* মাটিরাঙ্গা উপজিলা* পানছড়ি উপজিলা* রামগড় উপজিলা।
খাগড়াছড়ি জিলার পৌরসভা ১হান, পৌরসভার ৱার্ড ৯হান, পৌরসভার মহল্লা ৬১হান, ইউনিয়ন ৩৪গ, মৌজা ১২০হান, গাঙ ১৫৮১হান বারো ১০৯১৯০গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* খাগড়াছড়ি জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:চট্টগ্রাম বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
ফেনী জিলা

**ফেনী জিলা** (ইংরেজি:Feni Zila), বাংলাদেশর চট্টগ্রাম বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
ফেনী জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৯২৮.৩৪ বর্গ_কিমি (৩৫৮.৪৩ বর্গ_মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ১′ ০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯১° ২৩′ ৩০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে ফেনী জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১২৪০৩৮৪ গ।অতার মা মুনি ৬১৬১২৮গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ৬২৪২৫৬গ।
ফেনী জিলার সাক্ষরতার হারহান ৫৪%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত ফেনী জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
ফেনী জিলার আসন ৩হান, অতা ইলতাই:
*ফেণী-১ *ফেণী-২ *ফেণী-৩

## ফেনী জিলার প্রশাসনিক লয়া
ফেনী জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* ছাগলনাইয়া উপজিলা
* দাগনভূইয়া উপজিলা
* ফেনী সদর উপজিলা
* পরশুরাম উপজিলা
* ফুলগাজী উপজিলা
* সোনাগাজি উপজিলা।
ফেনী জিলার পৌরসভা ৫হান, পৌরসভার ৱার্ড ২৭হান, পৌরসভার মহল্লা ৫৬হান, ইউনিয়ন ৪৫গ, মৌজা ৫৪০হান, গাঙ ৫৭০হান বারো ২২৩০৪৯গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* ফেনী জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:ফেনী জিলা
থাক: চট্টগ্রাম বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
রামগড়

**রামগড়** (ইংরেজি:Ramgarh), ভারতর রাজস্থান রাজ্যর সিকার জিলার শহর বারো পৌরসভা এলাকা আগ।

## ভৌগলিক উপাত্ত
শহর এহার মাপাহানর অক্ষাংশ বারো দ্রাঘিমাংশ ইলতাই  ।সমূদ্রুহার মান্নাহাত্ত এহানর গড় উচ হান ইলতাই ১২১&nbsp;মিটার (৩৯৬&nbsp;ফুট)।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
ভারতর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে রামগড় শহরহানর জনসংখ্যা ইলাতাই ২৮,৪৩১ গ। অতার মা মুনি ৫১%, বারো জেলা/বেয়াপা ৪৯%।

এহানাত সাক্ষরতার হারহান ৫৯%, । মুনির মা সাক্ষরতার হারহান ৬৯%, বারো জেলার মা হারহান ৪৮%। আস্তা ভারতর সাক্ষরতার হারহান ৫৯.৫%, অহানাত্ত রামগড় এহানর সাক্ষরতার হারহান কম।

এরে শহরর জনসংখ্যার ১৮% হান ৬ বসর বা অতার কম বয়সী।

## পাসিতা

থাক:রাজস্থানর শহর
লক্ষ্মীপুর জিলা

**লক্ষ্মীপুর জিলা** (ইংরেজি:Lakshmipur Zila), বাংলাদেশর চট্টগ্রাম বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
লক্ষ্মীপুর জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১৪৫৫.৯৬ বর্গ_কিমি (৫৬২.১৫ বর্গ_মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২২° ৫৬′ ৬০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯০° ৪৯′ ৩০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে লক্ষ্মীপুর জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১৪৮৯৯০১ গ।অতার মা মুনি ৭৪৪৭৪১গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ৭৪৫১৬০গ।
লক্ষ্মীপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪২.৯%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত লক্ষ্মীপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
লক্ষ্মীপুর জিলার আসন ৪হান, অতা ইলতাই:
*লক্ষ্মীপুর-১ *লক্ষ্মীপুর-২ *লক্ষ্মীপুর-৩ *লক্ষ্মীপুর-৪

## লক্ষ্মীপুর জিলার প্রশাসনিক লয়া
লক্ষ্মীপুর জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* লক্ষ্মীপুর সদর উপজিলা*  রায়পুর উপজিলা*  রামগঞ্জ উপজিলা*  রামগতি উপজিলা।
লক্ষ্মীপুর জিলার পৌরসভা ৩হান, পৌরসভার ৱার্ড ৩০হান, পৌরসভার মহল্লা ৬০হান, ইউনিয়ন ৫০গ, মৌজা ৪৪৭হান, গাঙ ৫৩৯হান বারো ২৮৮৭৩৬গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* লক্ষ্মীপুর জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:লক্ষ্মীপুর জিলা
থাক: চট্টগ্রাম বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
নোয়াখালী জিলা

**নোয়াখালী জিলা** (ইংরেজি:Noakhali Zila), বাংলাদেশর চট্টগ্রাম বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
নোয়াখালী জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৩৬০০.৯৯ বর্গ কিমি (১৩৯০.৩৫ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২২° ৪৯′ ৬০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯১° ৫′ ৬০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে নোয়াখালী জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ২৫৭৭২৪৪ গ।অতার মা মুনি ১২৮১৭৫৬গ, বারো জেলা/বেয়াপা ১২৯৫৪৮৮গ।
নোয়াখালী জিলার সাক্ষরতার হারহান ৫২%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত নোয়াখালী জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
নোয়াখালী জিলার আসন ৬হান, অতা ইলতাই:

* নোয়াখালী-১
* নোয়াখালী-২
* নোয়াখালী-৩
* নোয়াখালী-৪
* নোয়াখালী-৫
* নোয়াখালী-৬

## নোয়াখালী জিলার প্রশাসনিক লয়া
নোয়াখালী জিলার উপজিলাগি ইলতাই:

* নোয়াখালী সদর উপজিলা
* বেগমগঞ্জ উপজিলা
* চাটখিল উপজিলা
* কোম্পানিগঞ্জ উপজিলা
* হাতিয়া উপজিলা
* সেনবাগ উপজিলা

নোয়াখালী জিলার পৌরসভা ৮হান, পৌরসভার ৱার্ড ৭২হান, পৌরসভার মহল্লা ৯৩হান, ইউনিয়ন ৯১গ, মৌজা ৯১৯হান, গাঙ ৯৮৭হান বারো ৪৬০৩৯৪গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* নোয়াখালী জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:চট্টগ্রাম বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
হবিগঞ্জ জিলা

**হবিগঞ্জ জিলা** (ইংরেজি:Habiganj Zila), বাংলাদেশর সিলেট বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
হবিগঞ্জ জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ২৬৩৬.৬ বর্গ_কিমি (১০১৮. বর্গ_মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৪° ২২′ ৩০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯১° ২৫′ ০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে হবিগঞ্জ জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১৭৫৭৬৬৫ গ।অতার মা মুনি ৮৯৩০২০গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ৮৬৪৬৪৫গ।
হবিগঞ্জ জিলার সাক্ষরতার হারহান ৩৮%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত হবিগঞ্জ জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
হবিগঞ্জ জিলার আসন ৪হান, অতা ইলতাই:
*হবিগঞ্জ-১ *হবিগঞ্জ-২ *হবিগঞ্জ-৩ *হবিগঞ্জ-৪

## হবিগঞ্জ জিলার প্রশাসনিক লয়া
হবিগঞ্জ জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* আজমিরিগঞ্জ উপজিলা * বাহুবল উপজিলা * বানিয়াচং উপজিলা * চুনারুঘাট উপজিলা * হবিগঞ্জ সদর উপজিলা * লাখাই উপজিলা * মাধবপুর উপজিলা * নবীগঞ্জ উপজিলা।
হবিগঞ্জ জিলার পৌরসভা ৪হান, পৌরসভার ৱার্ড ৩৬হান, পৌরসভার মহল্লা ১২৪হান, ইউনিয়ন ৭৭গ, মৌজা ১২৪১হান, গাঙ ২০৭৬হান বারো ৩২২০৩৭গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* হবিগঞ্জ জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:হবিগঞ্জ জিলা
থাক: সিলেট বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
সুনামগঞ্জ জিলা

**সুনামগঞ্জ জিলা** (ইংরেজি:Sunamganj Zila), বাংলাদেশর সিলেট বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগলিক মাপাহান
সুনামগঞ্জ জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৩৬৬৯.৮৫ বর্গ_কিমি (১৪১৬.৯৪ বর্গ_মাইল)। জিলা এগর ভৌগলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৫° ৪′ ৩০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯১° ২৪′ ০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে সুনামগঞ্জ জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ২০১৩৭৩৮ গ।অতার মা মুনি ১০৩৬৬৭৮গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ৯৭৭০৬০গ।
সুনামগঞ্জ জিলার সাক্ষরতার হারহান ৩৪%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত সুনামগঞ্জ জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
সুনামগঞ্জ জিলার আসন ৫হান, অতা ইলতাই:
*সুনামগঞ্জ-১ *সুনামগঞ্জ-২ *সুনামগঞ্জ-৩ *সুনামগঞ্জ-৪ *সুনামগঞ্জ-৫

## সুনামগঞ্জ জিলার প্রশাসনিক লয়া
সুনামগঞ্জ জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* বিশ্বম্ভরপুর উপজিলা * ছাতক উপজিলা * দিরাই উপজিলা * ধরমপাশা উপজিলা * দোয়ারাবাজার উপজিলা * জগন্নাথপুর উপজিলা * জামালগঞ্জ উপজিলা * শাল্লা উপজিলা * সুনামগঞ্জ সদর উপজিলা * তাহিরপুর উপজিলা।
সুনামগঞ্জ জিলার পৌরসভা ৪হান, পৌরসভার ৱার্ড ৩৬হান, পৌরসভার মহল্লা ১৩৮হান, ইউনিয়ন ৮২গ, মৌজা ১৬৮৮হান, গাঙ ২৭৮২হান বারো ৩৪৯৫৫৮গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* সুনামগঞ্জ জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:সুনামগঞ্জ জিলা
থাক: সিলেট বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
সিলেট জিলা

**সিলেট জিলা** বাংলাদেশর সিলেট বিভাগর অধীনর জিলা আগ। আমার ঠারে জিলা এগরে সিলট বুলতারা। আবকচায় শ্রীহট্ট নাঙ এহানাত্ত সিলেট বারো কততায় সিল + হট্ট এহান তিলুইয়া সিলেট নাঙহান হঙিসে বুলতারা। সিল বুলতে আন্দি-মরকসি পিছানির হিলগ বারো হট্ট বুলতে বাজার হারপারাঙ। আগে এহাত  আন্দি-মরকসি পিছানির হিলর ডাঙর বাজার আহান নাঙ কাহিসিল আরো এসারে নাঙহান অসেতা। আরাতাই বারো শ্রী মানে চুনাপা জাগাহান বুলিয়া শ্রীহট্ট নাঙহান থসি বুলিয়া মাত্তারা। সিলট এহানর মানুয়ে অতারতারা ঠার এহান বাংলা ঠারর উপঠার আহান ইলেউ নিজস্ব স্বকীয়তা আহনল চলের বারো ঠারহানরে সিলেটি ঠার বুলতারা অহাত্ব মেয়েক অতারে সিলেটি নাগরি বুলতারা।

## ভৌগলিক মাপাহান
সিলেট জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৩৪৯০.৪ বর্গ_কিমি (১৩৪৭.৬৫ বর্গ_মাইল)। জিলা এগর ভৌগলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৪° ৫৩′ ৩০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯১° ৫২′ ৬০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে সিলেট জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ২৫৫৫৫৬৬ গ।অতার মা মুনি ১৩১৪৩১৭গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ১২৪১২৪৯গ।
সিলেট জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪৫.৬%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত সিলেট জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস
১৮৬৭ মারির পয়লাকা সিলেট থানাগ হঙিসিল। ১৭৮২ মারির ৩ জানুয়ারী সিলেট জিলাগ হঙসিল। ১৮৭৪ মারি পেয়া সিলেট জিলাগ ঢাকা বিভাগর মা আসিল। ঔ বসরর ১২ সেপ্টেম্বর নুৱা করে হঙসিল আসাম প্রদেশর লগে সিলেটরে তিলকরলা। ১৯৪৭ মারির আগ পেয়া (১৯৫০-১৯১১ পেয়া বঙ্গভঙ্গ খেপ অহান বেলিয়া) সিলেট আসামর লয়াগ আসিল। ১৯৪৭ মারিত ভারত খেয় করানির খেন্তামে গণভোটল সিলেটরে ঔ সময়র পূর্ব পাকিস্তানর লগে তিলকরানি অসিল। ঔ হাকাতাকে সিলেট চট্টগ্রাম বিভাগর মা আসিল। ১৯৮৩-৮৪ মারিত সিলেটর মা আসিল ৪গ মহকুমারে খেয়করিয়া জিলা হঙকরানি অসিল, ঔ জিলাগি ইলতাই:- সিলেট, সুনামগঞ্জ, হবিগঞ্জ বারো মৌলভীবাজার। ১৯৯৫ মারির ১ আগষ্ট সিলেট বাংলাদেশর ৬ নম্বর বিভাগর বুলিয়া মর্যাদা পেইল। 

## সংসদর আসনহানি
সিলেট জিলার আসন ৬হান, অতা ইলতাই:
*সিলেট-১
*সিলেট-২
*সিলেট-৩
*সিলেট-৪
*সিলেট-৫
*সিলেট-৬

## সিলেট জিলার প্রশাসনিক লয়া
সিলেট জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* বালাগঞ্জ উপজিলা
* বিয়ানিবাজার উপজিলা
* বিশ্বনাথ উপজিলা
* কোম্পানীগঞ্জ উপজিলা
* ফেচুগঞ্জ উপজিলা
* গোলাপগঞ্জ উপজিলা
* গোয়াইনঘাট উপজিলা
* জৈন্তাপুর উপজিলা
* কানাইঘাট উপজিলা
* সিলেট সদর উপজিলা
* জকিগঞ্জ উপজিলা।
সিলেট জিলার পৌরসভা ২হান, পৌরসভার ৱার্ড ৩৬হান, পৌরসভার মহল্লা ২২৪হান, ইউনিয়ন ৯৮গ, মৌজা ১৬৯৩হান, গাঙ ৩২২৫হান বারো ৪২৩৬৭৫গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল
পানা, গুৱা, ধান, চা, কমলা, লেবু বারো কেহেম

## নাংকরা মানু
# শ্রী চৈতন্য মহা প্রভু
# হযরত শাহজালাল

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* সিলেট জিলা তথ্য বাতায়ন

* বাংলাদেশ যুব মণিপুরী বিজ্ঞান ও প্রযুক্তি সংগঠন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:সিলেট জিলা
থাক: সিলেট বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
ঢাকা বিভাগ

থাম্ব|ডান|250px|ঢাকা বিভাগ
**ঢাকা বিভাগ** (ইংরেজি:Dhaka Division), বাংলাদেশর হমবুকর বিভাগ আগ।

## ভৌগলিক উপাত্ত
বিভাগ মাপাহানর অক্ষাংশ বারো দ্রাঘিমাংশ ইলতাই  ।সমূদ্রুহার মান্নাহাত্ত এহানর গড় উচ হান ইলতাই ৩&nbsp;মিটার (১৩&nbsp;ফুট)।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ১৯৯১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে ঢাকা বিভাগর জনসংখ্যা ইলাতাই ৩২,৬৬৬,০০০ গ।অতার মা মুনি ৫২%, বারো জেলা/বেয়াপা ৪৮%।
ঢাকা বিভাগ-র সাক্ষরতার হারহান ৫৩.৫%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত ঢাকা বিভাগর সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।
## ঢাকা বিভাগর অধীনর জিলাগি
ঢাকা | নারায়ণগঞ্জ | মুন্সিগঞ্জ | গাজীপুর | টাঙ্গাইল | কিশোরগঞ্জ | নরসিংদী | শরিয়তপুর | মাদারীপুর | ফরিদপুর | গোপালগঞ্জ | রাজবাড়ী | মানিকগঞ্জ

## পাসিতা


থাক:ঢাকা বিভাগর শহরগি
থাক:ঢাকা বিভাগ
ঢাকা জিলা

**ঢাকা জিলা** (ইংরেজি:Dhaka Zila), বাংলাদেশর ঢাকা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগলিক মাপাহান
ঢাকা জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১৪৫৯.৫৬ বর্গ কিমি (৫৬৩.৫৪ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ৪২′ ২০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯০° ১৯′ ৩০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে ঢাকা জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ৮৫১১২২৮ গ।অতার মা মুনি ৪৭১২৩৩০গ, বারো জেলা/বেয়াপা ৩৭৯৮৮৯৮গ।
ঢাকা জিলার সাক্ষরতার হারহান ৬৪.৮%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত ঢাকা জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
ঢাকা জিলার আসন ২০হান, অতা ইলতাই:
* ঢাকা-১ *ঢাকা-২ *ঢাকা-৩ *ঢাকা-৪ *ঢাকা-৫ *ঢাকা-৬ *ঢাকা-৭ *ঢাকা-৮ *ঢাকা-৯ *ঢাকা-১০ *ঢাকা-১১ *ঢাকা-১২ *ঢাকা-১৩ *ঢাকা-১৪ *ঢাকা-১৫ *ঢাকা-১৬ *ঢাকা-১৭ *ঢাকা-১৮ *ঢাকা-১৯ *ঢাকা-২০

## ঢাকা জিলার প্রশাসনিক লয়া
ঢাকা জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* ক্যান্টনমেন্ট থানা * ডেমরা থানা * ধামরাই থানা * ধানমন্ডি থানা * দোহার উপজিলা * গুলশান থানা * কেরানীগঞ্জ থানা * ঢাকা থানা * লালবাগ থানা * মিরপুর থানা * মোহাম্মদপুর থানা * মতিঝিল থানা * নবাবগঞ্জ উপজিলা * রমনা থানা * সবুজবাগ থানা * সাভার থানা * সুত্রাপুর থানা * তেজগাঁও থানা * উত্তরা থানা * পল্লবি থানা।
ঢাকা জিলার পৌরসভা ৩হান, পৌরসভার ৱার্ড -হান, পৌরসভার মহল্লা ৮৩০হান, ইউনিয়ন ৭৫গ, মৌজা ১০১৯হান, গাঙ ১৮৬৪হান বারো ১৭৯৬৯৫০গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* ঢাকা জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:ঢাকা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
ফরিদপুর জিলা

**ফরিদপুর জিলা** (ইংরেজি:Faridpur Zila), বাংলাদেশর ঢাকা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
ফরিদপুর জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ২০৭২.৭২ বর্গ_কিমি (৮০০.২৮ বর্গ_মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ৩৫′ ৪৫″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ৪৯′ ৫০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে ফরিদপুর জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১৭৫৬৪৭০ গ।অতার মা মুনি ৮৯৩৩৫৮গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ৮৬৩১১২গ।
ফরিদপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪০.৯%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত ফরিদপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
ফরিদপুর জিলার আসন ৪হান, অতা ইলতাই:
*ফরিদপুর-১ *ফরিদপুর-২ *ফরিদপুর-৩ *ফরিদপুর-৪

## ফরিদপুর জিলার প্রশাসনিক লয়া
ফরিদপুর জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* আলফাডাঙা উপজিলা * ভাঙ্গা উপজিলা * বোয়ালমারী উপজিলা * চর ভদ্রাসন উপজিলা * ফরিদপুর সদর উপজিলা * মধুখালী উপজিলা * নগরকান্দা উপজিলা * সদরপুর উপজিলা।
ফরিদপুর জিলার পৌরসভা ৪হান, পৌরসভার ৱার্ড ৩৬হান, পৌরসভার মহল্লা ৯৪হান, ইউনিয়ন ৭৯গ, মৌজা ১০৩৮হান, গাঙ ১৮৬০হান বারো ৩৪৯৪৫৮গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* ফরিদপুর জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:ফরিদপুর জিলা
থাক: ঢাকা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
রাঙামাটি জিলা

**রাঙামাটি জিলা** (ইংরেজি:Rangamati Zila), বাংলাদেশর চট্টগ্রাম বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
রাঙামাটি জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৬১১৬.১৩ বর্গ কিমি (২৩৬১.৪৫ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২২° ৩৮′ ৬০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯২° ১০′ ৬০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে রাঙামাটি জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ৫০৮১৮২ গ।অতার মা মুনি ২৭৪৫৫১গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ২৩৩৬৩১গ।
রাঙামাটি জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪৩.৬%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত রাঙামাটি জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
রাঙামাটি জিলার আসন ১হান, অতা ইলতাই:
*পার্বত্য রাংগামাটি

## রাঙামাটি জিলার প্রশাসনিক লয়া
রাঙামাটি জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* বাঘাইছড়ি উপজিলা* বরকল উপজিলা* কাউখালী উপজিলা*  বিলাইছড়ি উপজিলা* কাপ্তাই উপজিলা*  জুরাছড়ি উপজিলা*  লংগদু উপজিলা*  নানিয়াচর উপজিলা*  রাজস্থলী উপজিলা*  রাঙামাটি সদর উপজিলা।
রাঙামাটি জিলার পৌরসভা ১হান, পৌরসভার ৱার্ড ৯হান, পৌরসভার মহল্লা ৩৬হান, ইউনিয়ন ৪৮গ, মৌজা ১৬২হান, গাঙ ১৩৮২হান বারো ১০২৮২০গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* রাঙামাটি জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:রাঙামাটি জিলা
থাক:চট্টগ্রাম বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
সিলেট বিভাগ

thumb|right|250px|সিলেট বিভাগ

**সিলেট বিভাগ** (ইংরেজি: Sylhet Division; সিলেটি: ꠍꠤꠟꠐ ꠛꠤꠜꠣꠉ) বাংলাদেশর মুং বারার বিভাগ আগ।

## ভৌগলিক উপাত্ত
সিলেটর মাপাহানর অক্ষাংশ বারো দ্রাঘিমাংশ ইলতাই  ।সমূদ্রুহার মান্নাহাত্ত এহানর গড় উচ হান ইলতাই  ৭&nbsp;মিটার (২৬&nbsp;ফুট)।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে সিলেট বিভাগর জনসংখ্যা ইলাতাই ৭৯,৩৯,৩৪৩ গ।অতার মা মুনি  ৪,০৬,৪৭১গ (৫১%), বারো জেলা/বেয়াপা  ৩৮৭৪৬৪২গ (৪৯%)।
সিলেট বিভাগ-র সাক্ষরতার হারহান ৪৪.৩%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৫৯.৬%, অহানাত্ত সিলেট বিভাগর সাক্ষরতার হারহান য়্যাত।

## ইতিহাস
## প্রশাসনিক অঞ্চলগি
সিলেট বিভাগর অধীনে ৪গ জিলা, ৩৬গ উপজিলা, ৩২৩গ ইউনিয়ন, ১৪হান পৌরসভা, ১৪৪হান ৱার্ড, ৬০৮গ মহল্লা, ৫৪৯৮হান মৌজা বারো ১০১০১হান গাঙ আসে। জিলাগি ইলতাই: হবিগঞ্জ জিলা, মৌলভীবাজার জিলা, সুনামগঞ্জ জিলা বারো সিলেট জিলা
## ফায়-ফসল
## নাংকরা মানু
## সাকেই আসে ইকরা
## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:সিলেট বিভাগর শহরগি
থাক:সিলেট বিভাগ
গাজীপুর জিলা

**গাজীপুর জিলা** (ইংরেজি:Ghazipur Zilla), বাংলাদেশর ঢাকা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
গাজীপুর জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১৭৪১.৫৩ বর্গ কিমি (৬৭২.৪১ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৪° ০′ ০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯০° ২৫′ ৩০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে গাজীপুর জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ২০৩১৮৯১ গ।অতার মা মুনি ১০৬৭৭২২গ, বারো জেলা/বেয়াপা ৯৬৪১৬৯গ।
গাজীপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান ৫৬%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত গাজীপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
গাজীপুর জিলার আসন ৫হান, অতা ইলতাই:
* গাজীপুর-১ *গাজীপুর-২ *গাজীপুর-৩ *গাজীপুর-৪ *গাজীপুর-৫

## গাজীপুর জিলার প্রশাসনিক লয়া
গাজীপুর জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* গাজীপুর সদর উপজিলা * কালিয়াকৈর উপজিলা * কালিগঞ্জ উপজিলা * কাপাসিয়া উপজিলা * শ্রীপুর উপজিলা * গোপালগঞ্জ সদর উপজিলা।
গাজীপুর জিলার পৌরসভা ২হান, পৌরসভার ৱার্ড ২১হান, পৌরসভার মহল্লা ৬৮হান, ইউনিয়ন ৪৫গ, মৌজা ৭৬৮হান, গাঙ ১১৬৩হান বারো ৪৪৮২৫৮গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* গাজীপুর জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:ঢাকা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
গোপালগঞ্জ জিলা

**গোপালগঞ্জ জিলা** (ইংরেজি:Gopalganj Zila), বাংলাদেশর ঢাকা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
গোপালগঞ্জ জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১৪৮৯.৯২ বর্গ কিমি (৫৭৫.২৬ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ১′ ০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ৪৯′ ৬০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে গোপালগঞ্জ জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১১৬৫২৭৩ গ।অতার মা মুনি ৫৯২৮০৫গ, বারো জেলা/বেয়াপা ৫৭২৪৬৮গ।
গোপালগঞ্জ জিলার সাক্ষরতার হারহান ৫১%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত গোপালগঞ্জ জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
গোপালগঞ্জ জিলার আসন ৩হান, অতা ইলতাই:
* গোপালগঞ্জ-১ *গোপালগঞ্জ-২ *গোপালগঞ্জ-৩

## গোপালগঞ্জ জিলার প্রশাসনিক লয়া
গোপালগঞ্জ জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* কাশিয়ানী উপজিলা * কোতালীপাড়া উপজিলা * মুকসুদপুর উপজিলা * টুঙ্গিপাড়া উপজিলা।
গোপালগঞ্জ জিলার পৌরসভা ৪হান, পৌরসভার ৱার্ড ৩৬হান, পৌরসভার মহল্লা ৮৬হান, ইউনিয়ন ৬৮গ, মৌজা ৬১৮হান, গাঙ ৮৮০হান বারো ২২১৯৮৬গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* গোপালগঞ্জ জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:ঢাকা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
জামালপুর জিলা

**জামালপুর জিলা** (ইংরেজি:Jamalpur Zila), বাংলাদেশর ময়মনসিংহ বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
জামালপুর জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ২০৩১.৯৮ বর্গ কিমি (৭৮৪.৫৫ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৪° ৫৫′ ০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৮৯° ৫৭′ ৩০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে জামালপুর জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ২১০৭২০৯ গ।অতার মা মুনি ১০৭৫৬৯৪গ, বারো জেলা/বেয়াপা ১০৩১৫১৫গ।
জামালপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান ৩২%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত জামালপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
জামালপুর জিলার আসন ৫হান, অতা ইলতাই:
* জামালপুর-১
* জামালপুর-২
* জামালপুর-৩
* জামালপুর-৪
* জামালপুর-৫

## জামালপুর জিলার প্রশাসনিক লয়া
জামালপুর জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* বকশীগঞ্জ উপজিলা
* দেওয়ানগঞ্জ উপজিলা
* ইসলামপুর উপজিলা
* জামালপুর সদর উপজিলা
* মাদারগঞ্জ উপজিলা
* মেলান্দহ উপজিলা
* সরিষাবাড়ী উপজিলা।
জামালপুর জিলার পৌরসভা ৬হান, পৌরসভার ৱার্ড ৫৭হান, পৌরসভার মহল্লা ২২৫হান, ইউনিয়ন ৬৮গ, মৌজা ৮৪৪হান, গাঙ ১৩৪৬হান বারো ৪৮১২৩৫গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* জামালপুর জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:ঢাকা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
কিশোরগঞ্জ জিলা

**কিশোরগঞ্জ জিলা** (ইংরেজি:Kishoreganj Zila), বাংলাদেশর ঢাকা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
কিশোরগঞ্জ জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ২৭৩১.২১ বর্গ কিমি (১০৫৪.৫৩ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৪° ২৫′ ৬০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯০° ৪৬′ ৬০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে কিশোরগঞ্জ জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ২৫৯৪৯৫৪ গ।অতার মা মুনি ১৩২০১১৭গ, বারো জেলা/বেয়াপা ১২৭৪৮৩৭গ।
কিশোরগঞ্জ জিলার সাক্ষরতার হারহান ৩৮%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত কিশোরগঞ্জ জিলার সাক্ষরতার হারহান বপ/য়্যাম।

## সংসদর আসনহানি
কিশোরগঞ্জ জিলার আসন ৬হান, অতা ইলতাই:
* কিশোরগঞ্জ-১ *কিশোরগঞ্জ-২ *কিশোরগঞ্জ-৩ *কিশোরগঞ্জ-৪ *কিশোরগঞ্জ-৫ *কিশোরগঞ্জ-৬

## কিশোরগঞ্জ জিলার প্রশাসনিক লয়া
কিশোরগঞ্জ জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* অষ্টগ্রাম উপজিলা
* বাজিতপুর উপজিলা
* ভৈরব উপজিলা
* হুসাইনপুর উপজিলা
* ইটনা উপজিলা
* করিমগঞ্জ উপজিলা
* কটিয়াদি উপজিলা
* কিশোরগঞ্জ সদর উপজিলা
* কুলিয়ারচর উপজিলা
* মিঠামইন উপজিলা
* নিকলি উপজিলা
* পাকুনদিয়া উপজিলা
* তারাইল উপজিলা।
কিশোরগঞ্জ জিলার পৌরসভা ৪হান, পৌরসভার ৱার্ড ৩৯হান, পৌরসভার মহল্লা ১৪৭হান, ইউনিয়ন ১০৫গ, মৌজা ৯৫৩হান, গাঙ ১৭৯৪হান বারো ৫৩৪৭৭০গ ঘর আসে।

## বারেদের লগে মিলাপ
* কিশোরগঞ্জ জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা


থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:ঢাকা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
মাদারীপুর জিলা

**মাদারীপুর জিলা** (ইংরেজি:Madaripur Zila), বাংলাদেশর ঢাকা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
মাদারীপুর জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১১৪৪.৯৬ বর্গ কিমি (৪৪২.০৭ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ১০′ ০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯০° ১২′ ৩৫″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে মাদারীপুর জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১১৪৬৩৪৯ গ।অতার মা মুনি ৫৮৪০১৬গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ৫৬২৩৩৩গ।
মাদারীপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪২.৪%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত মাদারীপুর জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
মাদারীপুর জিলার আসন ৩হান, অতা ইলতাই:
* মাদারীপুর-১ *মাদারীপুর-২ *মাদারীপুর-৩

## মাদারীপুর জিলার প্রশাসনিক লয়া
মাদারীপুর জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* কালকিনি উপজিলা * মাদারীপুর সদর উপজিলা * রাজৈর উপজিলা * শিবচর উপজিলা।
মাদারীপুর জিলার পৌরসভা ৩হান, পৌরসভার ৱার্ড ২৭হান, পৌরসভার মহল্লা ৮৬হান, ইউনিয়ন ৫৭গ, মৌজা ৫২০হান, গাঙ ১০৩৯হান বারো ২৩১৬৫৫গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* মাদারীপুর জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:মাদারীপুর জিলা
থাক:ঢাকা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
মানিকগঞ্জ জিলা

**মানিকগঞ্জ জিলা** (ইংরেজি:Manikganj Zila), বাংলাদেশর ঢাকা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
মানিকগঞ্জ জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ১৩৮৩.০৬ বর্গ কিমি (৫৩৪. বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ৫১′ ০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯০° ০′ ৪০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে মানিকগঞ্জ জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১২৮৫০৮০ গ।অতার মা মুনি ৬৪৭৮৩৯গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ৬৩৭২৪১গ।
মানিকগঞ্জ জিলার সাক্ষরতার হারহান ৪১.%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত মানিকগঞ্জ জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
মানিকগঞ্জ জিলার আসন ৩হান, অতা ইলতাই:
* মানিকগঞ্জ-১ *মানিকগঞ্জ-২ *মানিকগঞ্জ-৩

## মানিকগঞ্জ জিলার প্রশাসনিক লয়া
মানিকগঞ্জ জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* দৌলতপুর উপজিলা * ঘিওর উপজিলা * হরিরামপুর উপজিলা * মানিকগঞ্জ সদর উপজিলা * সাতুরিয়া উপজিলা * শিবালয় উপজিলা * সিঙ্গাইর উপজিলা।
মানিকগঞ্জ জিলার পৌরসভা ১হান, পৌরসভার ৱার্ড ৯হান, পৌরসভার মহল্লা ৫০হান, ইউনিয়ন ৬৫গ, মৌজা ১৩১৭হান, গাঙ ১৬৫২হান বারো ২৭৬৯৩২গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল
্মানইকগ্ঞ্জ জেলায়া নানা ফনল হ্যা

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* মানিকগঞ্জ জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:মানিকগঞ্জ জিলা
থাক:ঢাকা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
মুন্সিগঞ্জ জিলা

**মুন্সিগঞ্জ জিলা** (ইংরেজি:Munshiganj Zila), বাংলাদেশর ঢাকা বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগোলিক মাপাহান
মুন্সিগঞ্জ জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৯৫৪.৯৬ বর্গ কিমি (৩৬৮.৭১ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগোলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৩° ২৭′ ৩০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯০° ৩২′ ৩০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে মুন্সিগঞ্জ জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ১২৯৩৯৭২ গ।অতার মা মুনি ৬৫৫৫৮৫গ, বারো জেলা/বেয়াপা  ৬৩৮৩৮৭গ।
মুন্সিগঞ্জ জিলার সাক্ষরতার হারহান ৫২%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত মুন্সিগঞ্জ জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
মুন্সিগঞ্জ জিলার আসন ৩হান, অতা ইলতাই:
* মুন্সীগঞ্জ-১ *মুন্সীগঞ্জ-২ *মুন্সীগঞ্জ-৩

## মুন্সিগঞ্জ জিলার প্রশাসনিক লয়া
মুন্সিগঞ্জ জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* গজারিয়া উপজিলা * লৌহগঞ্জ উপজিলা * মুন্সিগঞ্জ সদর উপজিলা * সিরাজদিখান উপজিলা * শ্রীনগর উপজিলা * টঙ্গিবাড়ী উপজিলা।
মুন্সিগঞ্জ জিলার পৌরসভা ২হান, পৌরসভার ৱার্ড ১৮হান, পৌরসভার মহল্লা ৭৩হান, ইউনিয়ন ৬৭গ, মৌজা ৬৬২হান, গাঙ ৯১১হান বারো ২৫০৮৫০গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* মুন্সিগঞ্জ জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:মুন্সিগঞ্জ জিলা
থাক:ঢাকা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
ময়মনসিংহ জিলা

**ময়মনসিংহ জিলা** (ইংরেজি:Mymensingh Zila), বাংলাদেশর ময়মনসিংহ বিভাগর অধীনর জিলা আগ।

## ভৌগলিক মাপাহান
ময়মনসিংহ জিলার লয়গর ডাঙরহান ইলতাই ৪৩৬৩.৪৮ বর্গ কিমি (১৬৮৪.৭৫ বর্গ মাইল)। জিলা এগর ভৌগলিক মাপাহান ইলতাই- অক্ষতুপ: ২৪° ৪৫′ ০″ ঔয়াঙ বারো দ্রাগিমাতুপ: ৯০° ২৫′ ০″ মুঙ।

## জনসংখ্যার উপাত্ত
বাংলাদেশর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে ময়মনসিংহ জিলার জনসংখ্যা ইলাতাই ৪৪৮৯৭২৬ গ।অতার মা মুনি ২২৯৭৩০২গ, বারো জিলা/বেয়াপা  ২১৯২৪২৪গ।
ময়মনসিংহ জিলার সাক্ষরতার হারহান ৩৯.১%। বাংলাদেশর সাক্ষরতার হারহান ৪৮.৭%, অহানাত্ত ময়মনসিংহ জিলার সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

## ইতিহাস

## সংসদর আসনহানি
ময়মনসিংহ জিলার আসন ৯হান, অতা ইলতাই:

*ময়মনসিংহ-১
*ময়মনসিংহ-১০
*ময়মনসিংহ-১১
*ময়মনসিংহ-২
*ময়মনসিংহ-৩
*ময়মনসিংহ-৪
*ময়মনসিংহ-৫
*ময়মনসিংহ-৬
*ময়মনসিংহ-৭
*ময়মনসিংহ-৮
*ময়মনসিংহ-৯

## ময়মনসিংহ জিলার প্রশাসনিক লয়া
ময়মনসিংহ জিলার উপজিলাগি ইলতাই:
* ময়মনসিংহ সদর উপজিলা
* ত্রিশাল উপজিলা
* ভালুকা উপজিলা
* ধোবাউড়া উপজিলা
* ফুলবাড়িয়া উপজিলা
* গফরগাঁও উপজিলা
* গৌরীপুর উপজিলা
* হালুয়াঘাট উপজিলা
* ঈশ্বরগঞ্জ উপজিলা
* মুক্তাগাছা উপজিলা
* নান্দাইল উপজিলা
* ফুলপুর উপজিলা
ময়মনসিংহ জিলার পৌরসভা ১০হান, পৌরসভার মহল্লা ২১৭হান, ইউনিয়ন ১৪৭গ, মৌজা ২২০১হান, গাঙ ২৭০৯হান বারো ৯৬৫১৫৫গ ঘর আসে।

## ফায়-ফসল

## নাংকরা মানু

## সাকেই আসে ইকরা

## বারেদের লগে মিলাপ
* ময়মনসিংহ জিলা তথ্য বাতায়ন

## পাসিতা

থাক:বাংলাদেশর প্রশাসনিক লয়াগি
থাক:ময়মনসিংহ জিলা
থাক:ঢাকা বিভাগর শহরগি
থাক:বাংলাদেশর জিলা
ফুলপুর

**ফুলপুর** (ইংরেজি:Phulpur), ভারতর উত্তর প্রদেশ রাজ্যর  আজমগড় জিলার নগর পঞ্চায়েত-শাসিত শহর আগ।

## ভৌগলিক উপাত্ত
শহর এহার মাপাহানর অক্ষাংশ বারো দ্রাঘিমাংশ ইলতাই  ।সমূদ্রুহার মান্নাহাত্ত এহানর গড় উচ হান ইলতাই  ৮১&nbsp;মিটার (২৬৫&nbsp;ফুট)। 

## জনসংখ্যার উপাত্ত
ভারতর ২০০১ মারির মানুলেহা (লোক গননা) অনুসারে ফুলপুর শহরহানর জনসংখ্যা ইলাতাই ৮৩১০ গ। অতার মা মুনি ৫১%, বারো জেলা/বেয়াপা  ৪৯%।

এহানাত সাক্ষরতার হারহান ৬৩%, । মুনির মা সাক্ষরতার হারহান ৬৯%,  বারো জেলার মা হারহান ৫৭%। আস্তা ভারতর সাক্ষরতার হারহান ৫৯.৫%, অহানাত্ত ফুলপুর এহানর সাক্ষরতার হারহান  বপ/য়্যাম।

এরে শহরর জনসংখ্যার ১৮% হান ৬ বসর বা অতার কম বয়সী।

## পাসিতা

থাক: উত্তর প্রদেশর শহর