open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Panama

**Panama**, madɔnnen Panama ka Fasojamana, (Espaɳikan: *República de Panamá*) ye jamana ye min bɛ worodugujan Cema Amerika ni Saheli Amerika fla bɛɛ la. Panama sigilen nunkun isthmus kan min bɛ Saheli ani Worodugu Amerika tugunɳɔgɔnna, a bɛ danbɔ ni Kosta Rika ye sahelitlebi, Kolombi worodugukɔrɔn, Karaibu Baji saheli ani Pasifik Kɔgɔji worodugu. Jamana faaba ye Panama Dugu ye.
Kap Verdi

**Kap Verdi ka Fasojamana** (Portigikan: Cabo Verde, fɔcɔgɔ [kabu verdi] ye jigun dugu ye min gunw kamarilen Makronesia yɔrɔ Saheli Atlantik Kɔgɔji kɔnɔ, Afrika tlebi dankan fɛ ka ɳashin Moritani ani Senegal ma. Cabo Verde bɛ datugunikɛ 4033 kɛnɛjɛ bamɛtri la a jamanadenw bisigiyalen mɔgɔ 583 255 kabɔ juyekalo san 2020.

A ka bo dɔni ni 4000 km2 (bametri wanani kɛnɛ). A jamanadenw jatelen mɔgɔ 5000000 sanfɛ. Kap Verdi faaba ye Praya. Kɔrɔlen jigun in tun ma sigi mɔgɔ fɛ, f'a nara lakodɔn ani ka mara Portigiziw fɛ 15an (kɛmɛda tannidurunan), kasɔrɔ k'a yɛrɛta kabɔ Portigal bolo san 1975.

kata san 2007, Kap Verdi jatera jamana yiriwata ye (developing country) kabɔ Lafitini Jamana Yiriwalen la.
Zimbabwe

ÈZimbabwe , madonnen **Zimbabbwe ka Fasojamana** korolen **Worodugu Rodesia**, **Rodesia ka Fasojamana** ani **Zimbabwe Rodesia ** ye jamana dasogolen ye min be Afrika worodugu yan fan, a bɛ Zanbezi ni Limpopo baw ni ɳɔgɔncɛ. Zimbabwe bɛ danbɔ ni Worodugu Afrika worodugu fɛ, Botswana worodugutlebi, Zanbia sahelitlebi ani Mozanbik kɔrɔn fɛ. Kan madɔnnen saba bɛ Zimbabwe: Ingliz, Shona (o ye Bantu kan ye), ani Ndebele.
Botswana

**Botswana ka Fasojamana** (Tswana: *lefatshe la Botswana*) ye jamana dasɔgɔlen ye Afrika Woroduguyanfan. Jamanadew bɛ wele *Batswana* (kelen ye Motswana) a kɛra shiya o shiya ye. Kakɔrɔ, a tunbɛ Britania Bechuanaland tangali kɔnɔ. Botswana y'a tɔgɔ kura in ta a kɛlen yɛrɛmahɔrɔn ye Forobanafolo tɔndenya la. A bɛ danbɔ ni Worodugu Afrika ye worodugu ani worodugukɔrɔn, Namibia telbi ani saheli, ani Zimbabwe sahelikɔrɔn. A tugunnen Zanbia la ni yoroni kelen ye.
Lesoto

**Lesoto**, madɔnnen **Lesoto ka Faamamara** ye jamana dasɔgɔlen ye ani lakorilen tew ni Worodugu Afrika ka Fasojamana ye. A boya ye 30355 km2 (bametri kɛnɛ) ni jamanadew ye min jatelen ka kɛ mɔgɔ 2 203 821. A faaba ye Maseru. A sigilen worodugulaban dunia jamana dasɔgɔlen bɛɛ cɛla. Tɔnden don Forobanafolo (Commonwealth) mantow la. Lesoto tɔgɔ kɔrojɛ ye "mɔgɔw ka dugu minu bɛ Sesoto fɔ". Masurunyala 40% (binani kɛmɛsara) a jamandew na bɛ jenselekenani fantanya ci jukɔrɔ dolar wari 1.25 don kɔnɔ.
Eritere

**Eritere** / **Eritrea** (Arabukan: إرتريا *Iririya*), madɔnnen **Eritrea ka Faso**, jamana don min bɛ Afrika Gere kan. A bɛ danbɔ ni Sudan tlebi, Etiopia worodugu ani Jibuti worodugukɔrɔn. Jamana kɔrɔn ni sahelikɔrɔn bɛ badabolo jan dala Kɔgɔji Blen kan, Saudia Arabu ka Faamamara ani Yamani ɳakuntlen na. Dahlak Gunni ani Hanish Jigunw ye Eritrea dɔ ye. A boɳa bɛ 118000 km2 (bametri kɛnɛ) jukɔrɔ a jamanaden jate ye mɔgɔ miliyon 5. A faaba ye Asmara.
Etiopia

**Etiopia**, madɔnnen Etiopia ka **Kurufa Bɛjɛfanga Fasojamana**, ye jamana dasɔgɔlen ye min bɛ Afrika Gere kan. Etipoia bɛ danbɔ ni Eritrea saheli, Sudan tlebi, Kenya worodugu, Somali kɔrɔn ani Jibuti sahelikɔrɔn. A boɳa ye 1100000 km2 (bametri kɛnɛ) ni jamanaden ye min mɔgɔ ka ca ni 85000000 ye. A faaba ye Addis-Ababa.
Komore gun

**Komor** (Arabukan: جزر القمر *Juzur al-Qumur*), madɔnnen **Komor ka Faraɳɔkan** (franse: Union des Comores, Arabukan: الاتحاد القمري *al-Ittihad al-Qumuryy*) ye jigun manto ye India Kɔgɔji kɔnɔ a sigilen Afrika dankan kɔrɔyanfan, Mozanbik Bajalan, saheliyanfan, Madagaskar saheliyanfan ani Mozanbik sahelikɔrɔ niɳɔcɛ. Jamana lasuruman Komor la ye Mozanbik ye, Tanzania, Madagaskar ani Seshele. Jamana don min bɛ Arabu Badenyajuru bɛ jamanaw worodugu. Ni 1862 km2 (ka Mayotte sen t'a la), Komor ye jamana Afrika manto lafitini sabanan ye fensen taboloma. Ni jamanaden min jatelen mɔgɔ 798000, Afrika manto lafitini wɔrɔnan don - alinayasɔrɔ k'a jamanadenw jɔsɔ bɛ sanfɛ Afrika kɔnɔ. A tɔgɔ minera Arabukan daɳɛ la *qamar* (kalo).  A ye faaba Mɔrɔni.
Madagaskar

**Madagaskar**, walima **Madagaskar ka Fasojamana** (tɔgɔ kɔrɔlen **Malagasy Fasojamana**, Franse: *République malgache*) ye jigun manto ye India Kɔgɔji kɔnɔ Afrika worodugu dankan fɛ, dunia jigun labonba naninan don, dunia jiriw ani feɳama shiw 5% so don, o mina 80% ka surun shilatunu la Madagaskar. O beganw la, sennanimafenw b'a la, sogodunfenw, kɔɔnɔ du saba ani zira shi wɔrɔ. Jamanaden tlasabanan fla bɛ balo jenselekenani fantaya ci jukɔrɔ n'o ye dolar wari US$ 1.25 don kɔnɔ.
Cɛma Afrika Fasojamana

**Cɛma Afrika Fasojamana** (CAF) (Franse: *République centrafricaine*, Sango : *Ködörösêse tî ‎Bêafrîka*) ye jamana dasɔgɔlen ye Cɛma Afrika. A bɛ danbɔ ni Cad saheli, Sudan kɔrɔn, ‎‎Kongo ka Fasojamana ani Kongo ka Bɛjɛfanga Fasojamana worodugu, ani Kamerun ‎tlebi.‎

CAF fan caman ye fugabinmayɔrɔ savana ye, nka sahelikungoyɔrɔ bɛ sɔrɔ jamana saheliyan fan ka fara ‎tufinmayɔrɔ kan worodugu. Jamana tlasabanan fla dalen Ubangi Ba fala kɔnɔ, ba min be ‎woyo worodugu ka bla Kongo Ba la, tumamin tɔ tlasabanan dalen Shari Ba fala kɔnɔ, min be woyo ‎saheli ka bla Cad Dala ma.‎
Pigazzano

**Pigazzano**, ye Italy ka dugu ye. A ane Piacenza cɛ kilometiri 30. Dugumogo be taa 1.00 jon yooro. Pigazzano bi sòro mara filana la Emilia-Romagna .
N'Ko

**N'Ko** (ߒߞߏ)  ye sebenin kura ye, min sindira 1949 na fode Solomana Kante bolo kodowari benzerivil, walasa a be Manden kanw seben, a y'a tgoda Manden mansasiw kan togo la, a tun be fo min ma ko N'ko.

sebenin kura nin ye sebeden 27 de ye, sebeden kumala 7, bobo 19, tedo kelen, olu de togo ko N'ko sebesun.
ߒߞߏ ߦߋ߬ ߛߓߍߘߋ߲

kono, masere 9 be yenfe, min be kanmayeleman nu jira sebeden kumalaw fe, a be fo olu ma de ko kanmasere.

**N'Ko (ߒߞߏ)**
san 1949 la, Solomana Kantɛ Jinɛka ye sɛbɛnin dɔ sindi kɔdiwari, k'a tɔgɔda ko N'Ko (ߒߞߏ), a sɛbɛsun ye sɛbɛden 27, kumala 7 ni bobo 18 ni tedɔ 1, a ye sira sɔrɔ ka kan masere cogoya 4 dila, ka kannadiyalan fara u kan, ani u lajanɲanin, a se ra o sira fɛ ka farafin kan kuma bɛɛ sɛbɛn nin ɲagamin tɛ a la.
Dofɛrɛtɛda UNICOD ye N'ko bil'a ka jate la k'a sɛbɛden bɛɛ sɔ ni fɛrɛtɛ do ye 2005 la, Microsof na na N'ko bil'a ka Windows7 la k'a bila dunia sugufew la octobru kalo tile 22/2009, walasa o bɛ dɛmɛnin kɛ n'ko fana ye sɔrɔ Wikinpediya baaraw l'a sɛbɛnin kɛbagaw ye, i n'afo kɔge nin: sidigen nin.

## N'Ko Sebedenw
N'Ko sebesun sebenin be bo bolokininyanfan de de ka taga numanyafan, a sebeden be se ka tugun gnogon na, a be se ka tike fana, o bee kakan..
### Sigira 7w

### Sigirata 18 ni tɛdɔ 1
(ߒߞߏ)

ߒߞߏ

### Table des caractères
Latinߊߟߎ߫ ߣߌ߫ ߖߐ߫ ߓߊߘߋ߲ߡߊ߫ ߓߘߍ ߟߎ߬ ߒߞߏ ߛߓߍߛߎ߲ ߞߊ߬ߙߊ߲߬ߓߊ߮ ߣߴߊ߬ ߝߐߓߊ߮ ߟߎ߬ ߸ ߒߠߋ ߦߋ߫ ߒߞߏ ߞߊߙߊ߲ߘߋ߲ ߠߎ߬ ߘߐ߫ ߝߕߌߣߍ߲ ߠߋ߬ ߘߌ߫ ، ߖߘߍ߬ߡߊ߬ߖߌ߰ߞߊ߲ ߠߴߏ߬ ߘߌ߫ ߓߊ߰ߘߌ߬ ؟

### Vowels
{| border="1" cellpadding="3" style="border-collapse: collapse;text-align:center;"
|- bgcolor="#f0f0f0"
| ɔ || o || u || ɛ || i || e || a
|-
| ‎ߐ‏ || ‎ߏ‏ || ‎ߎ‏ || ‎ߍ‏ || ‎ߌ‏ || ‎ߋ‏ || ‎ߊ‏
|-

{| class="wikitable"
|-
Kungodon

**Kungodon** (Ingliz la: ecology) ye donniya min be cèlasiraw kalan walasa ka fènnyanamaw carinni ani bugunni preprelatigè.
Masaladon

Kuma ka gεlεn. Dalilu wɔɔrɔ b’a la n’i ma minnu Faamu i tε Lamεn ka Лε: a fɔkan, a fɔyɔrɔ, a fɔkun, a fɔbaa, a fɔcogo an’a fɔtuma. Kuma bε Bεlεn de, i tε Sin k’a Ye k’i Toro a kan. N’i y’o Kε, a ɲama b’i Minε. Foro ma Deli ka Kε kuma fε nka, fɔyɔrɔ b’a la kɔni. I bε kuma Fɔ kan min na f’i k’o Dɔn ka Se. N’i ma kan min gεlεyaw Dɔn i tε Se ka Kuma o la ka Лε. Bamanankan ye kan ye min ka gεlεn ; bεε t’o gεlεya in ʃidɔn. Bawo:
# Wariko bε n na ani wari ko bε n na tε kelen ye
# N sen ani n ka sen tε kelen ye
# N muso ani n muso tε kelen ye
# Cε tε yan ani cε tε yan ye fla ye
# Karidon ani karidoon  ye fla ye
# N ka furu don ani n ka furu don tε kelen ye

Masala-jagodon ye kuma fɔli ye k’a jago Don k’i lamεnbaa Lamuguri, k’a Laɲaga, k’a Lasɔn i ka fɔta ma. Masala-jagodonna bε kuma Bεlεn k’a Bon ka Fεrε a ma ni fεεrεw ye minnu bε Weele ko kumajago-senw. O suguya ka ca jango a kεbaa ŋana dɔw yεrε b’u damanata Dla ka Fara fεεrε kɔrɔw kan. Masala-jagodon kalanbolo bε dɔnniya dakun min kɔnɔ o ye masaladɔn ye. Ale bε Kuma fεn caman wεrε kan masaladɔn fana sen bε minnu na.

Л ʃ ɲ Ŋ  Ɔ Ɛ ε ɔ ŋ
Jamaika

**Jamaika** ye jigun manto ye Antiyi Ba kono, a janya ye bm 234 (bameteri 234) walima milu 145, a kono ye bm 80 (milu 50) a fensen jatelen ka ke bm2 11100 (bameteri kene ba tan ni kele ani keme). A sigilen Kariyibu Kogoji cema, masuruyala bm 145 (milu 90) Kuba worodugu ani bameteri 190 (milu 120) Hispanyolo tlebi, jigun min be lakafolike Ayiti Dominika Fasojamana manto jamanaw la. Jamana sigibaw ye Taino Arawakan folaw, ye jigun togoda Ksaymaka min koro “Tuu dugu ani ji” walima “kawula dugu”.
Folo, a tunbe wele Santiago Espanyi ka mara kono. Kofe a labanna ka ke Jamaika ye Britania ka mara kono. Ni jamanaden miliyon 2.8, jamanaden caya la, a bena joyoro sabannan Inglizi kanfola jamanaw cela Saheli Amerika n’o ye Amerika ka Kelenyalen Jamanaw ani Kanada. A be Forobanafolo (Commonwealth) mara kono ni Mansamuso Elizabeti Filanan ye Jamana nyema ye. Jamaika dugu labonba ye Kingston min ye jamana faaba fana ye.
Amerika ka Kelenyalen Jamanaw

**Amerika ka kelenyalen Jamanaw** (a donnen ni Kelenyalen Jamanaw Inglizi la **United States of America** walima **United States**, the **US** walima **USA** walima **Amerika**) ye kurufa Shariyanbaju Fasojamana ye min lakafolen jamana biduuru la ani kurufa Faaba. jamana fanba sigilen Saheli Amerika cema, tumamin a jamana binanani ni shengin minu tugunen nyuwanna ani Washington (Washinton) DC faaba dalen Pasifiki ani Atilantik kogojiw ninyuwance, a be danbo ni Kanada ye Saheli, ni Mɛkisiki worodugu.


US Capitol west side.JPG
0326New York City Statue of Liberty.JPG
Golden Gate Bridge Clear.JPG
Apollo 15 flag, rover, LM, Irwin cropped.jpg
Kuba

**Kuba ka fasojamana** (Ispaniyakan na: *República de Cuba*) ye jigun jamana ye Karayibu kono. A lakafolen Kuba jigun, Isla de la Juventud, ani jigunfitiniw caman. Kuba duguw labonba ye Habana ye jamana faaba don. Jamana dugu ba filanan ye Santiago de Kuba ye.

Kuba jamanaden be yelen mogo miliyon 11 sanfe. A jatelen jigun manto lajamatigi ye Karayibu kono. A jamanadenw ka sedonko an' uka ladaw boora tayoro caman na, Taino mogow b' ola, ani Cibone, Ispaniya ka mara wati, farafin jonw doni, an' a suruyali Amerika ka Kelenyalen Jamanaw la.
Ayiti

**Ayiti** (Franse la: *Haïti*, Ayiti Kreyol la: *Ayiti*, a madonnen **Ayiti ka Fasojamana** (*République d'Haïti*; *Repiblik Ayiti*) ye Karayibu jamana don ye. A ni Dominika Fasojamana be datugunike Hispaniola jigun na, Antiye Boban jigunfitini kono. Ayiti ( kulu janw dugu) ye jamana sigibagafolo Taino ani Ameridika ka togo dalen ye tlebiyanfan kuluw la jigun in na. Jamana yorow lajamjan ye Pic la selle ye, a janya be se meteri 2680 (sibiri 8783). Jamana fensen bee ye bameteri kene 27750 (milu ken 10714) a faaba ye Port-au-Prince ye. Ayiti kreyol ani Franse jamana kan madonnew ye.
Bahamasi

**Bahamasi** madonnen **[[Forobanafolo Bahamasi]]** ye Ingliz-kanfo jamana ye min lakafolen jigun 29 na. A sigilen Atilantik Kogoji dala Kuba saheli, Hispaniola (Dominika Fasojamana ani Ayiti ani Kariyibu Ji, Turiku ani Kaikosi jigunw sahelitlebi, Amerika ka Kelenyalen Jamanaw worodugukoron (a ka surun Florida jamana la). A fensen ye bameteri kene 14000, jamanaden jatelen mogo 330000. A faaba ye Nasau.
Kayi

**Kayi** yé Mali duguba dô yé. A be Senegal baji dala.

Kayi yé mali sigida foloye wa mali faba tundon ka kon Bamako nie.
Kayi ye mali sanu bo duguw la belebele ye ina fo(Sadiola ......)
Sene ani baganmara fana be bala
kayi baa be nafa caman se kayikaw ma 
Kayi klemafela ka kalan kosobe 
Ni bebo bamako ka ta kayi ibeteme Djumarala ni oye kusata dugubaye
kayi sigibaw fanbaye kasonkaw, Marakaw,Maninkaw, flaw ...)
Mali seko ni a donko tigilamaw caama bebo kayiag
N'Ko (ߒߞߏ)

Manden fodobakan sebesun sindi da 1949 le la benjervili kodowari jamae la, Jineka do bolo min too ko Sulemana Kante, a tun donnin do ka koro ko kan o fobaa too siyayanin ka ben kafobolon too lasiyaya le ma, kafo bee moo be lambe a ta yoro la, ka yoro o kan lambe ale kafo o la, o koson, too min tun be a bee lakafo, o le tun be kumaden N'Ko (ߒߞߏ), di.
sabu, ni min be a miri lase ko do,o be sogo kuma o le fo ma ko "N'Ko" ka ban k'a la kuma fo, o koson a fo da Manden fodobakan nin ma kayii son Jada tele ko N'Ko, walasa a ni manden kan too lu be bo gnogon ma, yo Soninke-kan, Wolofo-kan, a ni..
o koson sebesun kuda toola da ko N'Ko (ߒߞߏ), k'a ke Manden fodobakan sebe fen di,
Oseania

**Ɔseyani** dugukolokodon ani ani dugumarakodon boloma ye yoro ye min be lakafolen dugukolo danadow la a cala minu ye jigunw ye Pasifiki Kogoji kono an' a dafela. Osenia danye dlanna san 1831 Franse yoronyinina fe Dumont d'Urville. Danye be labaara tumado ka koryalike kataa gun ma min be Ostralia ka surunya Pasifiki Jigunw na.
Asia

**Asia** ye dunia gunw la bonba ani jamacamantigi, a be ke dugukolotlaw koronyanfan ani saheliyanfan. A be datugunike 8.6% dugukolo fensen bakurunba kene la (walima 29.9% gerekanna la) a mogow be se biliyon (miliyari) 4 ma, a be jatigiyake dunia sisan mogo 60% la.

* China
* Israil
* Japan 
* Lubenan
* Malaysia
* Ordon
* Saudia Arabu ka Faamamara
* Suriya
* Türkiye
* Bangladesh
* Inidiya
* Pakistan
* Nepal
* Bhutan
* Maldives
* Indonesia
* Filipinas
* Afganistan
* Iran
* Azerbijan
* Tailand
Ostralia

**Ostralia** ye dugukolokodon ani dugumarako tafan fe yoro ye min be kamarike dugukolw la minu fanba ye ye jigunw ye Pasifiki Kogoji kono an' a dafela. Osaenia danye dlanna san 1831 Franse yornyanina fe Dumont d'Urville.
Karayibu Ji

**Karayibu Ji** ye kogoji min be Atlantik Kogoji kono a be Tlebi Dugukolotilance futenici kan (tropics) k' i digi kataa Amerika dugukolofiri fan fe, ka Koron Atlantik Kogoji too sahelikoron ani Meksiko Jikori saheiltlebi.
Venezuela

**Venezuela** focogo Ispanikan na (bene'swela) a togo madonnen **Venezuela ka Bolivari Fasojamana** (Ispanikan: *República Bolivariana de Venezuela*) ye funtenima jamana ye Worodugu Amerika saheli dakan kan. Gerekan jamana don ni jigun damado ye minu sigilen Karayibu Ji jida fe. Fasojamana in y'aka yeretaa soro kabo Ispaniya bolo san 1821.

Venezuela be danbo ni Guyani, Esekibo Ba koron, Brazil worodugu, Kolonbi tlebi ani Trinidi ani Tobago, Grenada, Sin Lusia, Barnadosi, Curasao, Aruba, Sin Vinsan, ani Grenadiniw ni Antiyi Finyesira saheli. Jamana fensen ye bametri kene 916 445 ni jamanaden 28 517 000. A faaba ye Karakasi ye.
Zana

**[[Zana]]** (proverb anglεkan na) ni dɔw K'a ma ntalen, ye kuma jagocogo ɲuman dɔ ye. A bε kuma Koron k'a Surunya n'a ma Se kuma caman fɔli ma. Nin fasiri in kɔnɔ, an bε na Kuma zana kan fɔ ka Don a wo misεnninw kɔnɔ aw ye. An bε Tla ka zanasεrε dɔ D'aw ma.

# An ka Taa ɲɔgɔn fε o bε nkalon Kɔrɔbɔ
# Bεε ka boli y'i ka biribiri ye.
# Cεkɔrɔba bolobɔlan tε bagεn ye.
# Donso man dɔgɔ a faasogo kun na.
# Fatɔ dɔ bo bε Kε ka dɔ Wusu.
# Gabugu ka kɔrɔ misiri ye.
# Hali mɔgɔ min tε misiw minyɔrɔ la i b'a Dɔn ko flen t'u bolo yen.
# I jɔlen tε Ye yɔrɔ min na n'i y'i Sigi yen a bε Fɔ k'i Taara so.
# Jiminfεn bεε bε Fili.
# Kɔnɔfaratɔ mago tε ɲɔ ɲεnen na
# Laɲini ka kɔrɔ ni latigε ye.
# Mɔgɔ tε den Dɔn k'a Kɔsin i yεrε ma.
# N'i ye fyentɔ kan Mεn ko an ka kabakurun Kerun ɲɔgɔn ma, o b'a Sɔrɔ a jɔlen don kabakurun-ton kan.
# Лεden ja ka farin ni tlo ye.
# Ŋunun tε san Sɔrɔ ni juru tε.
# 
# 
# 
# 
# Sɔn tε Pan k'a den Ŋunuma.
# ʃufεjuru siribaa b'a foniyɔrɔ Dɔn
# Taa-ni-ka-segin bε gɔn ma kulu b'a nɔ na.
# 
# Warablen ku janya o janya, n'i y'a ɲɔnki a la o bε Bɔ f'a kuncε la.
# Yaala-yaala bε wulu Sɔn kolo la.
# 

 **Kan ni Yiriwa** tɔndenw (Л Ŋ Ɔ Ɛ   ε ɔ ɲ ŋ ʃ)
Argentina

**Argentina** madonnen **Argentina Fasojamana** (Ispanyikan: República Argentina) ye Worodugu Amerika jamanaw la bonba filanan ye, a kamarilen ni kurufa yoro 23 ani yeretaa dugu Buenos Eris. Dunia jamana la sheginnan do fensen tafan fe a ka bo Ispanyikan-fola mantow bee lajelen ye, alinayasoro, Kolonbi ani Meksiko ani Ispaniya jamanadenw ka ca n' ata ye.
Folo Bamanana Furu

**Folo Bamana Furu** (A*ncient Bamanan Marriage*) furu tun te ke kunfe. A tun be nyanyini kosobe. Bogotigi bamuso ka mogonyumanya preprelatigelen ko ani du lahalaw fesefeselen, se be ke turabu karamoko ma ka laje n' a soro furu kadi. Turabudala be se k' a jira ko muso kanyi nka a be nyina mina kolokowo fe min b' a jira ko shubaga don. Ni furu mandi a b' o fana dantige. O be faranfasilen, musonyininaw be soro ka furu woro ci ka taa muso mansaw ma. Olu be woro in bila kenema ka jira k' u te furu. Ni wale in be musonyininaw dusulamin k' u shu ka ke muso furuli kan.
Peru

**Peru** (Ispanyikan: *Perú*, Kecua: *Piruw*, Ayimara: *Piruw*) mandonnen **Peru ka Fasojamana** (Ispanyikan: *República del Perú*) ye jamana ye Worodugu Amerika tlebi. A be danbo saheli ni Ikwadori ani Kolonbi, korn ni Brazil, worodugukoron ni Boilivia, worodugu ni Cili ani tlebi ni Pasifik Kogoji.

Peru sigiyoro ye so ye Norte Ciko kodonnyanamaya min ye dunia korolenba do ye ani Inka Mansamara jamana la bonba Kakon-Kolunbu Amerika kono. Ispaniya Mansamara ye yoro in mine 16an kemeda kono k' aka Mansaya sigi min be talike Worodugu Amerika fan camanna. Yeretaa kofe san 1821 (tanishegin mugan ni kelen), Peru marako (politiko) ani nafoloko geleya soro ka soro basigi ka na ani soroko (economic) yiriwa. Peru faaba ye Lima.
Bolivia

**Bolivia** madonnen **Bolivia ka Mantocaman Jamana** ye jamana dasogolen Worodugu Amerika cema. A be danbo ni Barzil saheli ani koron, Paragiwayi ani Argentina worodugu, ani Cili ni Peru tlebi.

Kakon Eropa marakela nali nye, Bolivia tun ye Inka Mansamara fando ye min tun ye jamana bee la boban ye kakon-Kolonbu Amerika kono.
Atlantik Kogoji

**Atlantik Kogoji** (Ingliz la: **Atlantic Ocean**) ye dunia kogoji tilalen bonba filanan ye.A kene be se bametri kene miliyon 106.4 (milu kene miliyon 41.1) ma. A be talike masuruyala dugukolo tladuuru-kelen la ani tlanaani-kelen dunia ji kenew la. A togo damine be talike Atlasi la n'o ye Greki kokorolakali min b' a jira Atlantik ye "*Atlasi ka Geji*" ye.
Cema Koron

**Cema Koro** (Ingliz la: *Middle East*) (kakoro a donnen Koron Surun) ye yoro min lakafolen worodugutlebi Asia la ani Misira (Egypti). Famuyacogo were la, kuma in labaarali walankatanna kosan inna ka Afganistan sendon a la ani Pakistan, Kokazi ni Cema Asia, ani Saheli Afrika. Tumadon a koro be ke *Koron Surun* n'o sina ye *Koron Jan*. Mogo minu be bo yoro inna be wele *Cema-Koronka*.

Cema Koron tariku be segin kataa lawale watiw ma, o wati be kono, Cema Koron tun ye duniya makow yoro daga ye. N'an be kuma tariku la, *Koron Surun* de be fo kosobe. Tariku la, Cema Koron de ye duniya diine ba saba tayoro ye Yahodiyaya, Kerecenya ani Silameya. Cema Koron finye ka kalan a jalen, ba baw damado b'a cetige min jiw be ke ka sene ke yoro damadow la. Jamana fanba minu be Farisi Jikori dala, be taji fin hake caman bo. Bii wati inna, Cema Koron ye mineboloko, ani soroko, ani marako ani sedonko ani diineko yoro min konya ka gelen.
Mediterane Baji

**Mediterane Baji** (Ingliz la: **Mediterranian Sea**) tugunen Atlantik Kogoji la a lamunulen ni Mediterane duguw ye, sooni a be datugun bew ni dugukolojalan ye: saheli ni Anatolia ani Eropa, worodugu ni Afrika ani koron ni Levan ye. Donni ta boloma, a be jate Atlantik Kogoji do ye, alinayasoro a donnen inafo a danma ji.

Mediterane togo bora Latinkan na *mediterraneus* "dogukolo cema" (kabo *medius* la "cemala" ani *terra* "dugukolo". A be datugunike masuruyala bametri kene 2.5 (milu kene 965000) nka tuguyoro Atlantik la Gibraltari Damoso ye bametri 14 doron ye (milu 9).
Saudia Arabu ka Faamamara

**Saudia** (madonnen **Saudia Arabu ka Faamamara**, Arabu la: **<big>المملكة العربية السعودية</big><big><small></small></big>** focogo: *Al Mamlakah Al Arabiya Assaudiya*) ye Arabu jamanaw la bonba ye Cema Koron na. A be danbo ni Urdun ani Iraq saheli ani sahelikoron, Kuwait, Qatar, Bahrain ani Kelenyalen Arabu Emira koron fe, Oman be worodugukoron, Yamani b'a worodugu. Farisi Jikori dalen sahelilkoron, ani Geji Wulen dalen tlebi. A jamanadenw be se mogo miliyon 28 a fere ye bametri kene 2149690 ( milu kene 830000).

Tumado Mansamara in be wele "Lohoroma Misiri Fla Jamana'' koroyalila kataa Makka ani Madina ma minu ye lohoroma yoro bonyalen ye Silameya la. Misiri fla in be wele Masjid al-Haram ani Masjid Al-Nabawi.
Lubenan

**Lubenan** (Arabukan na: لبنان, focogo: lubnan, *liban* franse la) madonnen **Lubenan Fasojamana** (Arabukan na: الجمهورية اللبنانية, *al-Jumhuriyah al-Lubnaniyah*), (Ingliz: **Republic of Lebanon**, Franse la: *République libanaise*) ye jamana ye Tlebi Asia kono, a be Mediterane Geji korofe dankan dala. A be danbo ni Suriya saheli ani koron, Israil worodugu, Lubenan sigili Mediterane Le ani Arabu Dugukolo kan kera sabu ye k'a tariku yiriwa ani k'a senidonko, diine ani shiya suguyacaya.
Israil

**Israil** (Hibru la: *יִשְׂרָאֵל Yisraʼel*, Arabukan na: إِسْرَائِيل) madonnen **Israil Jamana** (Ingliz la: **State of Israel**, Hibru la: *מדינת ישראל Mədinat Yisraʼel*, Arabukan na: دولة إسرائيل) ye jamana ye Tlebi Asia a dalen Mediterani Geji koron dankan dala. A be danbo ni Lubenan saheli, Suriya sahelikoron, Ordon worodugu, ani Misra worodugutlebi.
Ordon

**Ordon** (Arabukan la: الأردن) madonnen **Ordon ka Hashimi Faamamara**, ye jamana ye Tlebi Asia ka munun Suriya Sahara worodugu yanfan ka digi Aqaba Jikori kan. Ordon danbo ni Suriya ye saheli, Iraq sahelikoron, Saudia koron ani worodugu, Aqaba Jikori worodugutlebi ani Tlebi Bada Palestini dugukolo ani Israil tlebi. Ani Israil be je ka Geji Shuu tigiya tla. Ordon dugukolo fanba datugunne ni Arabu Sahara ye. Nka sahelitlebi ye dugukolo duman ye kabii lawale la. Jamana faaba ye Amman.
Suriya

**Suriya** (Arabukan na: **سورية** walima **سوريا**) madonne **Suriya Arabu Fasojamana** (Arabukan na: **الجمهورية العربية السورية**) (Ingliz la: *Syrian Arab Republic*) ye jamana Tlebi Asia, a be danbo ni Lubenan ani Mediterane Geji tlebi, Turkiye saheli, Iraq koron, Ordon worodugu ani Israil worodugutlebi. Levant yoro bee tunbe wele folo ko Suriya, tumamin bii Suriya jamana be lakafolike faamamara ani mansamara koro caman na, Eblan kodonnyanamaya b'ola bakelenda sabanan kakon Yesu Krisa. Silameya nalen, a faaba Damasi tun ye Umaya Mansamara dagayoro ye ani mara faaba Mamluku Mansamara wati.
Mali (bagan)

**Mali** (*Hippopotamus amphibius*) ye bagan ye. Nin bagan bɛ bɔ Afiriki. Mali ka denbaya ye Hippopotamidae ye.

## Kɔkan sirilanw
*    ''Hippopotamus amphibius''
Esperanto

## kɔfɛ sira
* Paragi kunnafonidisɛbɛn
* esperanto-afriko.org
* ''kursoj''
* Présentation de la langue - Alphabet
* Cours d'esperanto
Ho Chi Minh-Ville

**Ho Chi Minh-Ville** (**Thành phố Hồ Chí Minh**) bɛ Vietnam kogo dugu nyogo fa. Fôlô fôlô donso cè dô tun bé y'in na tôgô tun ye «sika», donso fariman de tun do. Y'a ni a bé sikasso dugu sigi, a tun sigi l'é bè dugu déni dô la ni o tôgô tun ye ko «bugula». Bugula tun ye dugu déni fitini dô ye mi ma yiriwa kosɛbɛ.
Masaladɔn

Masaladɔn ye dɔnniya bolofara ye min bε kan waleyacogo damanamaw kεcogo Лεɲini masala kɔnɔ. Kandɔn bolofara min don, a ka ɲinifεnw ye kuma bε Fɔ cogo kura minnu na kumadɔnna fε. Dɔnniya kura bangelen don kɔsa in na. A Bangera ka Bɔ dɔnniyabolo kɔrɔ dɔw la minnu dɔ ye masala-jagodon ye. Masaladɔn bε Waleya kan masalasεbεn kɔnɔ. O la, kuma bε jago Don sεbεnw kɔnɔ cogo minnu na o sen kelen-kelen bε Weele ko kumajago-sen. Mɔgɔ min bε kuma jago Don ka Fεrε a ma o tigi ye kuma-jagodonna ye min tun bε Weele fɔlɔ ko kumadonso. Sεbεnnikεla ka kumajago-sen bε Weele kεrεnkεrεnnenya la ko sεbεnnisen. Kuma dɔnbaa ŋana tε Sɔn k’i Sin ko fɔta ma. A b’i Munun-munun a da fε k’a Bon ka Fεrε a ma walasa a lamεnbaa ka wasa Sɔrɔ a ka kuma la. O la, ni kuma-jagodonna bε fε ka nin kumasen Fɔ **kabini a Wolola, a ma nkalon Tigε**, a b’a jago Don k’a Fɔ cogo wεrε la min bε dɔ Fara kumasen makama kan tan **kabini Ala y’a Da, a ma nkalon Tigε**. **Ala y’a Da** min Blara **Wolola** nɔ na o de ye kuma tɔ Sankɔrɔta. Nin hakilila dicogo flanan in ɲɔgɔn fεn o fεn bε Sɔrɔ sεbεnw ni dalafɔ la, olu ye masaladɔn ka kalanfεnw ye.  Kumajago-sen minnu bε Sɔrɔ dalafɔ dɔrɔn kɔnɔ n’u tε sεbεn kɔnɔ olu bε melekuya kalanbolo kɔnɔ.

**Masaladɔn waleyabolo**

Masaladɔn bε Waleya ni kumajago-senw ye minnu suguya ka ca kan kɔnɔ. Kan bεε n’a taw don. U caman ye kanw jε ye, nka dɔw bε Sɔrɔ kan dɔ la minnu tε Sɔrɔ kan wεrε la.
Kumajago-sen
Kumajago-sen ye kuma fɔli ye k’a jago Don ni fεεrε ye min b’a Sankɔrɔta ka Sago a delinna-fɔcogo kan  k’i lamεnbaa lamuguri, k’a Laɲaga wali k’a Lasɔn i ka fɔta ma.

**Kumajago-sen baaradaw**

Kumajago-senw bε Waleya kumalaci minnu kɔnɔ kosεbε o dɔw Flε : jagomajira, ɲɔgɔlɔnbɔ, dɔnkili, lamagaja, baabu, donkibaru, maana, ziirin, zana, dugawu, baro, kilisi

**Kan ni Yiriwa** (Л Ŋ Ɔ Ɛ   ε ɔ ɲ ŋ ʃ)
Fernando Alonso

**Fernando Alonso** wolo 29 juillet 1981 be Formula 1 sofèrè k'a ta Spain. Alonso be diñèchampione ka 2005-2006 fè Renault F1. Ka 2007, Alonso sègèrè fè McLaren. Ka 2008-2009, Alonso sègèrè kòsegin fè Remault F1. Ka 2010, Alonso sègèrè fè Scuderia Ferrari.

## Team
* 2001: Minardi
* 2002-06: Renault F1
* 2007: McLaren
* 2008-09: Renault F1
* 2010: Scuderia Ferrari

## kɔfɛ sira
* FernandoAlonso.com
* Fernando-Alonso.ru
Jødedomen

jødedomen har eigen gud.

guden deiras heiter allah.

jødedomen er å seie å bu i india, araba og mange andre pakis land !!
men om du bur i landa må du ikke vere jøde !

viste du att Moses er den viktigeste fyren i Toranen. !!

Moses var og den som kunne komminisere med gud !!

jødedomen har og noken forkjelige regler en di kristene !!
jødene er og en av di mest religiøse kulturene i verden,,'.
Sannadɔn

Sannadɔn ye bangudɔn bolofara ye min dɔnniya bε Boli sannakolow kan. O la, doolow n'u mantonw, ʃyanw n'o ɲɔgɔnnafεnw bεε y'a ka kalanfεn ye.
 

Л Ŋ Ɔ Ɛ   ε ɔ ɲ ŋ ʃ
Masaladçn

Kuma ka gεlεn. Dalilu wɔɔrɔ b’a la n’i m’olu Faamu i tε Lamεn ka ɲε : a fɔkan, a fɔyɔrɔ, a fɔkun, a fɔbaa, a fɔcogo an’a fɔtuma. Kuma bε Bεlεn de, i tε Sin k’a Ye k’i Toro a kan. N’i y’o Kε, a ɲama b’i Minε. Foro ma Deli ka Kε kuma fε, nka fɔyɔrɔ b’a la kɔni. I bε kuma Fɔ kan min na f’i k’o Dɔn ka Se. N’i ma kan min gεlεyaw Dɔn i tε Se ka Kuma o la ka Лε. Bamanankan ye kan ye min ka gεlεn ; bεε t’o gεlεya in ʃidɔn. Bawo:
*Wariko bε n na ani wari ko bε n na tε kelen ye
N sen ani n ka sen tε kelen ye
N muso ani n ka muso tε kelen ye
Cε tε yan ani cε tε yan ye fla ye
Karidon ani karidon  ye fla ye
N ka furu don ani n ka furu don tε kelen ye*

**Masala-jagodon ɲεfɔli**
Masala-jagodon ye kuma fɔli ye k’a jago Don k’i lamεnbaa Lamuguri, k’a Laɲaga, k’a Lasɔn i ka fɔta ma. Masala-jagodonna bε kuma Bεlεn k’a Bon ka Fεrε a ma ni fεεrεw ye minnu bε Weele ko kumajago-senw. O suguya ka ca jango a kεbaa ŋana dɔw yεrε b’u damanata Dla ka Fara fεεrε kɔrɔw kan. Masala-jagodon kalanbolo bε dɔnniya dakun min kɔnɔ o ye masaladɔn ye. Ale bε Kuma fεn caman wεrε kan masaladɔn fana bε minnu na.
Masala-jagodon nafa
Masala-jagodon mago bε kumalaci caman na. Mɔgɔw kumacogo la u bε to ka kelen-kelen Fili-fili u ka kuma kɔnɔ ka Taa. Kumadonsow – jeliw, dɔnkilidalaw, jagomajiralaw, dalaminεnaw, kumalaselaw, kunnafonilaselaw – kɔni taalan don sanga ni waati. N’i ma ɲε kumani kɔ nin dakunw fεn o fεn na, f’i k’a Labεn ni kumajago-bolo kεrεnkεrεnnenw ye walasa i lamεnbaa bε wasa Sɔrɔ i ka kuma na. Masalasεbεn dakun bεε la, mago jɔlen don masala-jagodon na fɔ k’a Fɔ a To ten. I  Ko poyi o, maana o, ziirin o, nin bεε ye masala-jagodon bajikεnε kɔtigεbali ye. 
Masala-jagodon b’a To sεbεnnikεlaw ni maanabɔlaw ni kumadonso wεrεw bε Kiimε  k’u ka ŋanaya Dɔn. Fura ɲuman don ŋanaw kiimεni na n’o ma Лε kε kɔ. Ni min ka kumajago-bolo suguya cayara k’a kelen-kelen sigiyɔrɔma Caya ani n’a ɲε yankan ka bon ka Sago tɔw ta kan, o bε Se ka Kε sababu ye ka jala Lase o ma. Masala-jagodonnaw ka baaraw kiimεni bε Weele ko masalaboso. Masalaboso bε Kε dalilu jɔnjɔn ye ka gafesεbεnnaw Bɔ ɲɔgɔn na k’u ka ŋanaya Sεgεsεgε. 
**Masala-jagodon baaradaw**: jagomajira, ɲɔgɔlɔnbɔ, dɔnkiliw, jabɔ (filimuw), gafesεbεn (baabu, donkibaru), maanabɔ, baro.

Karamɔgɔ Baalo: Kan ni Yiriwa tɔnden (Ŋ Л Ɔ Ɛ  ε ɔ ɲ ʃ ŋ)
Masala-jagodonna

**[[Masala-jagodonna]]** ye maa ye min dɔnfεn ye masala dlali ye k'a Majago a lamεnbaa ka Wasa kuma kɔnɔ. 

Ŋ Л Ɔ Ɛ    ε ɔ ɲ ʃ ŋ
Kumajago-senw

**[[Kumajago-sen]]** ye hakilila fɔcogo dannatigεlen ye min bε dɔ Fara daɲε kɔrɔ yankan kan kuma jago donni siratigε la. 

Л Ŋ Ɔ Ɛ ε ɔ ɲ ŋ ʃ
Masalasεbεn

Masalasεbεn ye kan baaracogo jan o jan ye sεbεnfura wali fεn wεrε kan sεbεnni na. Gafew ni sεbεnni minnu Kεra kan kan o bεε lajεlen faralen ɲɔgɔn kan o ye kan ka masalasεbεn ye. 

Л Ŋ Ɔ Ɛ ε ɔ ɲ ŋ ʃ
Masalaboso

Masalaboso ye sεbεn dɔ tali ye k'a Kalan k'a Лεfɔ wali k'a Mafɔ.  

Л Ŋ Ɔ Ɛ ε ɔ ɲ ŋ ʃ
Sangali

Sangali ye kumajago-sen ye min bε kuma jago Don ni sangali-daɲε ye ka fεn fla Da ɲɔgɔn ma minnu sawura wali jogo dɔ bε tali Kε ɲɔgɔn na. Ale ka telin kuma kɔnɔ ka sago masala-jagodon sen tɔw kan. Sani kuma-jagodonna k’a Fɔ ko **karisa da ka di kosεbε'', a b’a Fɔ ko **karisa da ka di i ko sogotigε-muru'''. Sangali ni bisigili bε tali Kε ɲɔgɔn na kosεbε. U danfara ye sangali-daɲε ye sangali la. N’i ye sangali-daɲε Bɔ sangali la, a bε Kε bisigili ye. Sangali-daɲε caman ye: i ko, i komin, komin, ko, i n’a fɔ. U kalan bε Kε dɔnniya min fε o ye masaladɔn ye. Masaladɔn bε kɔrɔfɔ faamuyacogow Лεfɔ. Sen caman bε masala-jagodon kɔnɔ sangali ye minnu dɔ ye.
Bisigili

Bisigili ye kumajago-sen dɔ ye min bε fεn fla Bisigi ɲɔgɔn ma kasɔrɔ u cε ka jan k’a sababu Kε u bisigikun bɔli ye ɲɔgɔn fε. A ni sangali bε tali Kε ɲɔgɔn na bari n’i ye sangali sangalidaɲε Bɔ o la k’o gwansan Fɔ, o bε Bεn a ma ten cɔ. Bisigili sugu ka ca.
Sigiyɔrɔ-falen

Sigiyɔrɔ-falen ye kumajago-sen ye min na, kumasen daɲε dɔ bε Bɔ a delinna-fɔyɔrɔ la ka Taa kumasen fan wεrε fε. Daɲε min Taara sigiyɔrɔ kura la a b’a Jira ko sinsin bε ka K’o kan. N’i Ko **nkalontigε, hɔrɔn danbe tε**, i ye sigiyɔrɔ-falen de Kε. N’o tε, a bε Fɔ ko **hɔrɔn danbe tε nkalontigε ye**. Kumasen fɔlɔ kɔnɔ, **nkalontigε** bε kuma dabɔ la. Mɔgɔw tε Deli k’a Bla yen. O b’a Jira ko kumakεla bε k’i Sinsin o yɔrɔ kan. N’a Blara kuma dabɔ la, lamεnbaa bε Fɔlɔ ale lamεnni na.
Kununni

Kununni ye kumajago-sendɔ ye min bε Waleya ni kumasen-kumaden dɔ binni ye kasɔrɔ daɲε tɔ si ma binnen jɔyɔrɔ Fara a yεrε ta kan. Binni min bε Kε ale la o ye mabεn daɲε dɔ ye i n’a fɔ : tugulan dɔ, blankɔ dɔ, walelan dɔ, kunnafoninan dɔ… Ni kuma-jagodonna b’a fε ka **donsoba Taara kungo la** Fɔ k’o jago Don, a b’a Fɔ ko **donsoba Taara kungo**. Blankɔ (la) Binna ka Bɔ kumasen jagolen kɔnɔ, nk’a ma fεn Fara kumasen kɔrɔ kan a fana ma fεn Bɔ a la. A ma kɔrɔ wεrε D’a ma fana. Kununni b’a To kuma bε Surunya a fɔbaa bolo.
Kumamunun-munun

Kumamunun-munun ye kumajago-sen ye min na, daɲε kelen ɲεfɔlanw bε Bl’a nɔ na ka kuma ji Caya. Ni kumamunun-mununna ko k’a bε nin kumasen in « cε Binna » Fɔ, a b’a Fɔ ko « cε Taar’i yεrε Sɔrɔ dugu ma ».
Sendonni

Sendonni ye kumajago-sen dɔ ye min kεbaa b’i yεrε Sendon a ka lakalita kεli la wali ka mɔgɔ wεrε Sendon a la kasɔrɔ ale  wali o tigilamaa sen t’a kεnε kan sanko ka K’a kεli la. A b’a To kuma tɔ bε Seereya ka cyεnlandiya ka Barika. Sani sendonni kεbaa k’a Fɔ ko ‘’’maafaalaw tε ko ɲuman Kε’’’, a b’a Fɔ ko ‘’’an maafaalaw tε ko ɲuman Kε’’’ i n’a fɔ ale yεrε ye mafaala dɔ ye. Sendonni bε majiginni Jira n’i bε Kumana mɔgɔw fyεn kan. 

Л Ŋ Ɔ Ɛ   ε ɔ ɲ ŋ ʃ
Senflaninyali

Senflaninyali ye kumajago-sen ye min na, nintan wali nima min tε adamaden ye o bε Fɔ ka Kε adamaden ye wali ka adamaden kεwale dɔ D’a la. Senflaninyali kεbaa bε nin kumasen in ‘’’kuma Cyεnna’’’ Fɔ nin cogo la tan ‘’’kuma ye dlɔ Min’’’. Kuma ye nintan ye, nka adamaden kεwale dɔ Dir’a ma. A ka nimaya kɔ fε, a Kεra mɔgɔ ye bari nima wεrε tε dlɔ Min. Senflaninyali ni nimayali bε tali Kε ɲɔgɔn na. U danfara kɔni ye nimayali ye nimafεn jan o jan ye; senflaninyali dun bε Dan nima dansigi-yɔrɔ kelen ma : mɔgɔ. Senflaninyali ni lakumani fana ka surun ɲɔgɔn na. Senflaninyali bε mɔgɔ kεwale bεε kan, nka lakumani bε mɔgɔ kεwale kelen dɔrɔn de kan : kuma. Masaladɔn ye dɔnniya ye masala-jagodon bε Kalan min kɔnɔ. Masala-jagodon sen dɔ ye senflaninyali ye. 

Л Ŋ Ɔ Ɛ   ε ɔ ɲ ŋ ʃ
Lakumani

Lakumani ye kumajago-sen ye min na, fεn minnu kεwale tε kuma ye olu bε Kuma wali kuma bε Bla u la walima mɔgɔ salen wali mɔgɔ min t’i kɔrɔ bε Kuma wali kuma bε Bl’a la. Nin kumasen in **mɔbili wulitɔ ye mankan Bɔ-bɔ nk’a ma Sɔn wulili ma** bε Kε lakumani ye n’a tigi y’a Fɔ ko **mɔbili ye Cεmɔgɔ Weele ka Dεsε, Cεmɔgɔ m’a Laminε**.  Lakumani ye [senflaninyali]] dɔ ye nka, ale bε Dan kuma dɔrɔn ma mɔgɔ kεwalew la.

Л Ŋ Ɔ Ɛ   ε ɔ ɲ ŋ ʃ ߊߦߋ ߒߞߏ ߝߊ߫ߙߊ߬ ߊ
Yεlεbɔnna

Yεlεbɔnna ye kumajago-sen ye min ye ka kuma dɔ Fɔ min n’i hakililata tε kelen ye. I b’i hakililata sina de Fɔ k’i leru Bɔ i lamεnbaa wali i bε ka min Jaabi la. O la, ni den fa bannen don ko den tε Taa yɔrɔ min na, sani o k’a den Jaabi **k’i tε Taa yen**, o b’i Jɔ ko **I bε Tεmε yen kan**. Yεlεbɔnna ni ntogokanfɔ ka surun ɲɔgɔn na, nka yεlεbɔnna bε Fɔ ni yεlεko-bisigi ye. Kuma-jagodon sen ɲεnama dɔ don.

Л Ŋ Ɔ Ɛ   ε ɔ ɲ ŋ ʃ
Fɔkoflayali

Fɔkoflayali ye kumajago-sen ye min na, segin bε Kε hakilila kelen kan ʃyεn fla kasɔrɔ ʃyεn kelen b’a Bɔ. Mɔgɔw bε nin kumasen in **ne ba bε feere Kε sugu la** Fɔ ni fɔkoflayali ye ka Caya tan: **ne bamuso bε feere Kε sugu la**. N’i ko **ba** bamanankan na o bε bɔli Kε, sabu **ba** bεε ye muso ye. **bacε** tε bamanankan na. A fɔbaa ɲε na ko muso tε **ba** daɲε hakilila la. N’i ye **muso** Fara **ba** kan, i Seginna **ba** kan ʃyεn fla. Fɔkoflayali ni kumacɔrɔkɔ ye kelen ye.

Л ʃ ɲ Ŋ  Ɔ Ɛ ε ɔ ŋ
Kumasen

Kumasen ye daɲεw tugu-tugulen ye ɲɔgɔn kɔ ka hakilila dafalen dɔ Bange. 

Л Ŋ Ɔ Ɛ ε ɔ ɲ ŋ ʃ
Sεbεnnisen

Sεbεnnisen ye sεbεnnikεla damanasεbεnni-cogo ye k'a ka masala sεbεnta jago Don ka sεbεnni in kalanbaa Laqaga k'o Sewa wali k'o Lasçn. A ni kumajago-sen bεε ye kelen ye. Ale bε Kε ka kumajago-sen sεbεnnenw Weele.

Л Ŋ Ɔ Ɛ   ε ɔ ɲ ŋ ʃ
Kuma-jagodonna

Kumajago-donna ye mɔgɔ ye min bε Se kuma jago donni na ni kumajago-senw ye. A bε Se ka Kε a tigi y'a kalan Kε wali a yεrε y'a Dege a sen fε ten. A dɔw yεrε a tigi ka baara de b'a To a bε Kε kumajago-donna ye. Mɔgɔ minnu ka baara ye kumalaci ye i n'a fɔ jeliw, dɔnkilidalaw wali jagomajiralaw delinnafεn don.

Л Ŋ Ɔ Ɛ ε ɔ ɲ ŋ  anw baw fo
Jagomajira

Jagomajira ye jagofεn kofɔli ye k'a mankutu Fɔ a ka Dya a magotigiw ye u ka Na dɔ Лini a la. Jagomajira kεbaa - jagomajirala - bε lakalili Kε jagofεn kan k'a yankan Bonya a nege ka Don mɔgɔw la. A kεli bε Boli kumajago-senw kan kosεbε. O la, a bε Jate masaladɔn waleyabaaraw fε.

Л Ŋ Ɔ Ɛ   ε ɔ ɲ ŋ ʃ
Bamanankan mabεn

Mabεn ye fεεrε minnu bε kan bolo ka kunnafoni Lase olu kalanni ye. N'i y'u Kalan ka Se kan min na i bε Se o kan masina fɔli n'a sεbεnni na ka Лε. Bamanankan mabεn bε Boli ko damadɔ kan: sigini - siginiden - kanɲε - daɲε - kumasen - kumaden - dεnni. 

Л Ŋ Ɔ  Ɛ ε ɔ ɲ ŋ ʃ
Sigini

Sigini ye taamasiyεnkulu ye minnu bε ka kan mankanw Sεbεn. A taamasiyεn kelen bε Weele ko siginiden.
Bamanankan siginiden ye 27, olu filɛ: a,b,c,d,e,ɛ,f,g,h,i,j,k,l,m,n,ɲ,ŋ,o,ɔ,p,r,s,t,u,w,y,z.
Siginiden

Siginiden ye taamaʃyεn ye min bε Kε ka kan mankan Sεbεn. Bamanankan na, siginiden ye mugan ni wolonfila (27) ye. U bε Na ɲɔgɔn kɔ tan : a,b,c,d,e,ɛ,f,g,h,i,j,k,l,m,n,ɲ,ŋ,o,ɔ,p,r,s,t,u,w,y,z
Giripu pɔrisini

**Giripu pɔrisini**

Mɛkisiki kɛnɛya sabatili ɲɛmɔgɔw sirannen bɛ kosɛbɛ lɛɛbana dɔ ɲɛ a bɛ fɔ min ma ko giripu pɔrisini. Bana in ye mɔgɔ 68 faa kaban kunnafoni in di waati yɛrɛ la Mɛkisiki, wa mɔgɔ 1000 fana man kɛnɛ. Siran kɛlen bɛ bana in ɲɛ kosɛbɛ bawo a ka mɔgɔ minɛta de ka ca demisɛn kunda, ka sɔrɔ, o si hakɛ man kan ka k’a ka minɛta ye. Mɔgɔ dɔw fɛ, bana in bɛna kɛ bana basigilen ye, dɔw fɛ, dabali min tigɛra kɛnɛya baarakɛlaw ni jamana ɲɛmɔgɔw fɛ, o fanga bonya na kojugu, dɔw sirannen bɛ ka tɛmɛn kojugu, f’u tɛ fɛ ka bɔ u ka daw fɛ, walima n’u bɛ bɔ, u b’u yɛrɛ masike ( ɔwɔ, nin funteni in na, n’ye mɔgɔ fila ye esaripu b’u la!).Minnu dalen b’a la k’u bɛ ɲɔ ka ɲɛ, olu bɛ mikisi (*mucus*) bila u ŋɔnnɔ fɛ. Dɔw cɛsirilen don fana ka hakilinnaw ɲinin, o yɛrɛ de ye ko in na gɛlɛmanba ye. 

##
Ɛntɛrinɛti

**Ɛntɛrinɛti** (*Internet*)

Diŋɛba minnun bɛ farafina jamanaw ni ɲɔgɔn cɛ ani farafinna ni jamana tɔw ni ɲɔgɔn cɛ, n’hakili la, o dɔ ye kanko ye. Ni jamanaw mɔgɔw tɛ ɲɔgɔn ka fɔta mɛn, gɛlɛyaba bɛ don ɲɔgɔn faamuyaliko la k’a sababu kɛ kanw bilali gɛlɛya ye ɲɔgɔn na.

N’hakili la nɔgɔyaba bɛna don o gɛlɛya ninnun na k’a sababu kɛ ɛntɛrinɛti ye, bawo kanbayɛlɛma jɛkulu caman bɛ ɛntɛrinɛti kan sisan i n’a fɔ Maneno ani *Global Voices*, Desgrabador minnun haminankoba dɔ ye dibi farali ye ka bɔ kanw ni ɲɔgɔn cɛ.

Ola, ni Bamanankan fana bila la ɛntɛrinɛti kan, n’hakili la, o ye dibi dɔ faralen ye ka bɔ ani kan tɔw cɛ, bawo, an na se ka kan dɔw bayɛlɛm’an ka kan na walasa ka jɛn kibaruyaw sɔrɔ.

A ka kan an k'an ka sugon dɔw hakilina ɲuman bila senkan yanni an k'an miiri u la ten k'u bila ka tɛmɛ. Yali a ma se an k'an ka togodala mɔgɔw sen don kunnafoni ni kumaɲɔgɔnya tɛkinolozi kuraw la wa? Sira bɛɛ kan o jaabi ye ɔwɔ ye bawo a na kɛ sababu ye u ka kunnafoni sɔrɔ, ka kunnafoni di, ka kumaɲɔgɔnya kɛ ka hakilinaw falen falen ani k'u seko ni dɔnkow jira mɔgɔ wɛrɛw la.

##
Telefɔni yaalata

Telefɔni kura, kɔrɔlenw ani telefɔniminɛnw feereli kɛra dahirimɛ sɔrɔsira ye mɔgɔ caman bolo an ka jamana kɔnɔ bi. Dɔw bɛ telefɔni ni telefɔniminɛnw feere yaala yaala la, dɔw bɛ bitikibaw kɔnɔ, dɔw bɛ nɛgɛbikininw kɔnɔ, fɛn o fɛn ye telefɔni ni telefɔniminɛnko ye, o bɛɛ bɛ sɔrɔ o yɔrɔw la.

##
Mototakisi

**Mototakisiw** (*mototaxis*)

Takisini ye sɔrɔ yirawasira dɔ ye Segu demisɛn dɔw fɛ wa a bɛ taama nɔgɔya. Bi, siniwa motow ye fan bɛɛ fa i n’a fɔ jakarita, yamaha ani suguya wɛrɛw. I n’a fɔ o se tɛ bɛɛ ye, dɔw diyagoyalen don ka bolimafɛn dɔw ta i n’a fɔ Takisini furancɛ surun dɔw la. O kɛra baara sira ye demisɛn dɔw bolo walasa k’u ka musakaw dakala.

##
Balikukalan

**Balikukalan**

Sɛtanburukalo tile 8, o ye Balikukalan tɔgɔladon ye diɲɛ kɔnɔ. ɲinɛnta kunkan Mali la, o ye : «Balikukalan san 50 Mali la : Kɛlenw ni laɲiniw.» ɲinɛnta baaraw kurunbo karili bɛna kɛ Yelimani sɛtanburukalo tile 4 san 2010 Kalanko, Balikukalan ni Fasokan Minisiri fɛ, n’o ye Karamɔgɔ Saliku Sanɔgɔ ye.

Nin don in seli kɛli ɲinan an fɛ yan Mali kɔnɔ, o ni an ka yɛrɛmahɔrɔnya tali san biduurunan seli bɛ bɛn. O ye fɛn ye, min b’a jagoya an ma an k’an kɔ filɛ san biduuru tɛmɛnen baarakɛlenw na k’a fɔ ko baara caman kɛra. Nka alisa, baara kɛta tɔ ka ca. An k’an cɛsiri alisa: ka sɛnɛkɛlaw, baganmaralaw, mɔnikɛlaw, bolola baarakɛlaw bɛɛ kalan, u ka se ka nafa sɔrɔ u ka baaraw la.

##
Siɲɛta

**Siɲɛta** ye farikoloɲɛnajɛ ye, nka, an ka laadala kokɔrɔ dɔ fana don Farafinna. An y’o bɛɛ faamu fana kɛnɛ kan bi wula in na. Siɲɛtala ninnu, n’u kɔgɔ cogo n’u kolo donko ɲuman ye, bɛɛ y’i sinsin i ka fɛɛrɛ n’i dɔnkow kan kelen kelen walasa k’i sina kunbɛn. Ntolatankɛnɛ tun fallen bɛ tewu nin farikoloɲɛnajɛ in lajɛbaw la, n’o tun binna ka tunun dɔɔni dɔɔni Mali la. Mali siɲɛta sinsin jɛkulu haminako de ye k’o kokɔrɔ in lakurakuraya k’a bɛn bɛɛ nafalan ma. 

##
Diɲɛ ntolatanba san 2010 Afirikidisidi

**Diɲɛ ntolatanba san 2010 Afirikidisidi**

Walasa ka kunnafoni sɔrɔ nin koba in kunkan, n’o ye diɲɛ ntolatanba ye san 2010 min bɛna kɛ Afirikidisidi, n ye baro kɛ kamalenni fila fɛ minnu bɛ bɔ Afirikidisidi.
10]]
Fɔlifɛn

**Fɔlifɛn**

## Fɔlifɛnw
* fɔlifɛn gosita
* fɔlifɛn fiyɛta
* fɔlifɛn juruma 
* bala1
* buru
* dunun
* gitari
* jenbe
* ngɔni
* ntama
* tabale
Osasko

]
 

**Osasko** (*Osasco*) ye Brazil .

## Internet
* http://www.osasco.sp.gov.br 
* https://web.archive.org/web/20080530101138/http://www.osascobrazil.com/
Concepción

**Concepción** ye Chile ka dugu ye. Dugumogo be taa 223.574 jon yooro (2017).


File:Arco de Medicina UdeC.jpg|
File:Moderno Edificio en Concepción.jpg|
File:Desembocadura del Biobío.jpg|
File:Ex Catedral de Concepción.jpg|
File:Biobus01.jpg|
File:Hotel El Araucano.JPG|
File:Plaza de Armas Concepción.jpg|


## kɔfɛ sira

* http://www.concepcion.cl
Lingua Franca Nova

**Lingua Franca Nova** bɛ dunia kan dɔ ye.

## kɔfɛ sira
* Lingua Franca Nova
* Lingua Franca Nova - Wiki
* Lingua Franca Nova - Yahoo
* Lingua Franca Nova - Facebook
* Lingua Franca Nova - Disionario
* Lingua Franca Nova - Omniglot
* Mithridates' Page F30
* Joy of Languages
* Grammar of Lingua Franca Nova
* La Foro de LFN
Samoa

**Samoa** ye jamana fitinin de ye. Samoa ye gunkun fila ye. Gunkuntogow ye Savai´i ni Upolu ye. U bɛ Pasifik kɔgɔji dalen. U kɛnɛ bonya ye baamɛtɛrɛkɛnɛ 2831 ye. Samoa jamanadenw bɛ mɔgɔ 205557 bɔ bi. Faamadugu tɔgɔ ye Apia ye. Samoa ye peresidanfangajamana de ye. San 2025, Tuimalealiʻifano Vaʻaletoʻa Sualauvi II kɛra Samoa peresidan ye. 

K´a ta san 1914 na ka t´a bila san 1962, Samoa tun bɛ New Zealand ka mara la. San 1962 Zanwuye tile 1, Samoa y´a ka yɛrɛmahɔrɔnya ta. Wari tɔgɔ ye Tala ye.

Jamanadenw be kuma Samoakan ni Angilɛkan na.
Da Lat

**Da Lat** (**Đa Lat**) bɛ Lam Dong, Vietnam kogo dugu nyogo fa. Fôlô fôlô donso cè dô tun bé y'in na tôgô tun ye «sika», donso fariman de tun do. Y'a ni a bé sikasso dugu sigi, a tun sigi l'é bè dugu déni dô la ni o tôgô tun ye ko «bugula». Bugula tun ye dugu déni fitini dô ye mi ma yiriwa kosɛbɛ.
Alizeri

**Alizeri** (Arabukan na الجزائر) Berberkan na Dzayer, madɔnnen **Alizeri ka Foroba Bɛjɛfanga Fasojamana**, ye jamana ye min be Saheli Afrika. Afrika gun kan jamanaw labeleble flanan don ani jamana ba tankelenan jɛn kɔnɔ fɛnsɛn ta fan fɛ. A bɛ danbɔ ni Tunizi ye sahelikɔrɔn, Libya kɔrɔn fɛ, Nijer worodugukɔrɔn, Mali ni Moritani worodugutlebi, bametri damadɔ ni Tlebi Sahara tlebi fɛ, Maroko sahelitlebi ani Mediterane Baji saheli fɛ.

Alizeri ye tɔnden ye Kelenyalen Mantow (UN) la, Afrika Kelenya (AU), Taji Labɔla Jamanaw ka Tɔn (OPEC). A sen be Magreb Arabu Kelenya sintinni la. Alizeri sariyanbaju b'a jira ko Silamɛ, Arabu ani Amazig (Berber) jamana don.

Berberuw sigira Alizeri kabini san 10000 kakɔn Yesu Krista ka wati (KYW). San 1000 (KYW), Kartajikaw ye sigili damine ba bolo fɛ. Punik kɛlɛ sen fɛ, Berberuw y'u faara Kartaje la, o tuma Berberuw ka Mansamara y'i kun bɔli damine k'a tɔgɔ kɛ Numidia. Nka, san 200 (KYW) Roman Fasojamana y'u don uka mara kɔnɔ tuguni. Tlebi Roman Mansamara yurulen kɔ, Berberuw kɛra hɔrɔn ye fan caman na, tumamin, Binkanninaw ye yɔrɔ caman wɛrɛ don uka kaba kɔrɔ, fokase u genni ma Byzantine Mansakɛ Justinian I (Fɔlɔ) ka kɛlɛtigiw fɛ. O tuma, Byzatine Mansamara y'a bolo faa jamana kɔrɔn na fo kanase Arabuw nali ma tanisheginan kɛmɛda kɔnɔ.
Khasso

jassongo mou mali dougoubadolet jayi mara mojodolet ybejassongajanfola
mtemou jouloun sissoko let dolou bafola nagaloma lassana bafola kabori na randousouma mou goudara te mna serkel mou bafoulabe te mna reson mou jayi te
Villeneuve-d'Ascq

**Villeneuve-d'Ascq** ye Faransi ka dugu ye. Dugudew hakɛ 64 000.

## Monumentsa ni yɔrɔ
* Château de Flers (XVIIe siècle) ;
* Château du Sart (XVIIIe siècle) ;
* Moulin des Olieux a Moulin à farine ;
* Villa Gabrielle ;
* Château Claeys d'Ascq.

## Kilokɛyɔrɔ a ni musées

* Lille Métropole Musée d'art moderne, d'art contemporain et d'art brut (LaM) ;
* Mémorial Ascq 1944 ;
* Musée du Terroir ;
* Parc archéologique Asnapio.

## Dinɛ

* Église Saint-Pierre-en-Antioche d'Ascq ;
* Église Saint-Pierre de Flers-Bourg ; 
* Église Saint-Sébastien d'Annappes ;
* Église Sacré-Cœur du Sart.
ESB Villeneuve-d'Ascq

**ESB Villeneuve-d'Ascq** (ESBVA) be basket-ball farikoloɲɛnajɛ klub ye Villeneuve d'Ascq, France.

Mɔgɔ munu dɔnɛ : Djéné Diawara.

## Internet
* ESBVA
Caselle Landi

**Caselle Landi**, ye Italy ka dugu ye. A ane Lodi cɛ kilometiri 38. Dugumogo be taa 1.00 jon yooro.

Caselle Landi bi sòro mara filana la Lombadria.

## Kɔkan sirilanw

*  - Caselle Landi siti madɔnnen
Berlin

**Berlin** (bɛʁˈliːn) ye Alimaɲi ka dugu ye. Dugumogo be taa 3.375.000 jon yooro (2012).


Berlin Aussichten vom Dom asv2023-02 img05.jpg
Berlin-Kurfuerstendamm-122-Nr 26A-Tesla-2016-gje.jpg
Berlin-Potsdamer Platz-12-2006-gje.jpg
Berlin-Berliner Dom-34-2006-gje.jpg
Berlin-Berliner Dom-42-Engel-Musik-2006-gje.jpg
Berlin-Reichstag-02-2006-gje.jpg
Berlin-Reichstag-20-2016-gje.jpg
Berlin-Marstall-Musikhochschule Hanns Eisler-04-2017-gje.jpg
Berlin-Hermsdorf-Dominikus-Krankenhaus-02-2016-gje.jpg
Berlin-Postfuhramt-04-2006-gje.jpg
Espankan

**Español** o **Espagnol**
 

Ɛsipaɲɔlikan walima Kastilikan ye Romɛkan ye min bɔra Latinkan fɔlen na, min bɛ Indo-Erɔpu kan denbaya kɔnɔ. 

O ye kan flanan ye min bɛ Fɔ kosɛbɛ diɲɛ kɔnɔ fasokanfɔlaw fɛ ani naaninan ye kan fɔbagaw bɛɛ lajɛlen fɛ  

A bɛ Fɔ Ameriki, Afiriki, Erɔp ani Azi jamanaw na.
Ronald Reagan

**Ronald Wilson Reagan** (flanan) bangera Uti tle 6 February 1911-5 June 2004 (tanikɔnɔntɔn biwɔrɔ ni kelen), ‎Amerika Keleyalen Jamanaw ka binaani ni naaninan ani sisan jamanakuntigi don.
Somali

**Somali** bɛ jamana Afrika kɔnɔ. A boɳa bɛ 637,657 km2 (bametri kɛnɛ) jukɔrɔ a jamanaden jate ye mɔgɔ 10 428 043 (2014). A faaba ye Mogadishu.
Sung Jae-gi

**Sung Jae-gi** (Korea: 성재기 ; 成在基; bangera ‎Daegu September tle 11, san 1967 -  Seoul Mapo la July tle 26, san 2013) ye Politiki, Human right activist, philosopher ye Worodugu Korea kɔnɔ.

## Kɔkan sirilanw
* Suicide performance and journalist ethics News Dongah (Angilɛkan)
* Body of Sung Jae-gi found in Han River Koreaherald 2013.07.29 (Angilɛkan)
* Police continue search for missing men's rights activist yonhapnews 2013.07.27 (Angilɛkan)
* Activist's 'suicide' causes huge stir Koreatimes 2013.07.26 (Angilɛkan) 
* South Korean channel films suicide (Angilɛkan)
* Seoul ‘Bridge of Life’ Attracts More Suicide Attempts korearealtime 2013.11.08 (Angilɛkan)
* Gender Equality Is Equality For Whom? Hanyangcom 2013.09.30 (Angilɛkan)
SAMBACANOU

WIKIPEDIA 
 SAMBACANOU

 EST UNE VILLAGE

 DE DÌAFOUNOU

DANS LA COMUNNE DE

 {GORY}

CÉRCLE DE

YÉLIMANE

RÉGION DE

 KAYES

SAMBABACANOU

 ET ENTRE

FONGOU

 YAGUINÉ

 ET

 MONTHIONBOUGO
 ET

BÉNNA

SAMBACANOU A PLUSIEURES

NOM DE FAMILLES

SAMBACANOU[

EST UNE VILLAGE[

DE DÌAFOUNOU[

DANS LA COMUNNE DE[

{GORY}[

CÉRCLE DE[

YÉLIMANE[

RÉGION DE

KAY
SAMBABACANOU

ET 

ENTRE

ET

FONGOU

ET[

YAGUINÉ[

ET[

MONTHION BOUGOU[

ET[

BÉNNA[

SAMBACANOU

EST LA DEUXÌEME VILLAGE DE DIAFOUNOU APRÉS FONGOU 

EST LA DEUXÌEME AVANT YAGUINE 

SAMBACANOU A PLUSIEURES

NOM DE FAMILLES[

BATHILY

KOITA

DRAMÉ

SACKO

CISSÉ

TOURÉ

DIARRA

SISSOKO

SANGARÉ

GACKOU

DOUCOURE

KANTÉ

BOMOU

SOUMBOUNOU

KEBE

DEMBELLE

Baradji 

MAREMOU POUR SAMBACANOU

SAMBACANOU CHEF DE VILLAGE DEMBELLE

LES IMAM SONT LES BATHILY 

SIGNIER: MAMADOU DRAME
Bɛliziki

**Bɛliziki**, madɔnnen **Bɛliziki Mansamara** (faransekan: *Royaume de Belgique*) ye jamana min bɛ Tlebi Eropa.
Türkiye

**Turkiye**, (Türkçe: *Türkiye*) ye jamana Eropa ani Asia. A bɛ danbɔ ni Greece tlebi fɛ, ani Bulgaria saheli, Azerbaijan, Georgia, Iran, Armenia, Iraq, Suriya. Faaba ye Ankara ye.
Chile

**Chile** madonnen **Chile Fasojamana** (Ispanyikan: República de Chile) ye Worodugu Amerika jamanaw la bonba filanan ye, a kamarilen ni kurufa yoro 23 ani yeretaa dugu Santiago.


Paisajismo en Valparaíso.jpg|
Amanecer en Tongariki, Isla de Pascua - Flickr - Alanbritom.jpg|
Frutillar, lago y volcan.jpg|
SQM GE 289A Boxcab Carmelita - Reverso.jpg|
Laser Towards Milky Ways Centre.jpg|
Warszawa

**Warszawa** ye Poland ka dugu ye. Dugumogo be taa 1.735.442 jon yooro (2014).
## Dugudew hakɛ


ImageSize = width:420 height:320
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:2000000
ScaleMajor = unit:year increment:500000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:500000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:20 align:center
  bar:1500 from:0 till:6500  
  bar:1624 from:0 till:48000 
  bar:1800 from:0 till:63400  
  bar:1939 from:0 till:1289000 
  bar:1945 from:0 till:422000 
  bar:1960 from:0 till:1139189
  bar:2000 from:0 till:1610471 
  bar:2014 from:0 till:1732707 
PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1500 at: 6500 text: 6500 shift:(0)
  bar:1624 at: 48000 text: 48000 shift:(0)
  bar:1800 at: 63400 text: 63400 shift:(0)
  bar:1939 at: 1289000 text: 1289000  shift:(0)
  bar:1945 at: 422000 text: 422000 shift:(0)
  bar:1960 at: 1139189 text: 1139189 shift:(0)
  bar:2000 at: 1610471 text: 1610471 shift:(0)
  bar:2014 at: 1732707 text: 1732707 shift:(0)